khalidalt/tydiqa-goldp huggingface dataset:
Mazingira

Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Mazingira ni jumla ya mambo yote yanayomzuguka kiumbe katika maisha yake. Kwa hiyo kila unachokiona ni mazingira yako. 
Mazingira huweza kuundwa na vitu mbalimbali; yanaweza kuwa ya asili (kama misitu, milima, maziwa, mabonde, mito, bahari n.k.) au ya kutengenezwa na binadamu (kama majengo, viwanda n.k.).
Hivyo tunapaswa tuwe makini katika kujenga mazingira yetu kwa sababu vitu vingine huyaharibu, kama vile uchafuzi wa hewa, uchafuzi wa bahari, uchafuzi wa ardhi, n.k. 
Tunapaswa kutunza mazingira yetu kwa sababu kilimo, ufugaji mvua, n.k. huathiriwa na uchafuzi wa mazingira. Mazingira hutunzwa kwa njia mbalimbali kama vile kupanda miti kwa wingi, kutunza vyanzo vyetu vya maji, na kutumia maji vizuri, hasa katika shughuli za kilimo, ili kuliepuka tatizo la ukame.
Kanuni kuhusu ulinzi wa mazingira
Nchi mbalimbali zina kanuni za ulinzi wa mazingira. Kwa mfano katika nchi ya Marekani, kuna kanuni kuhusu ulinzi wa wanyama wanaokaribia kutoweka. Kanuni hii iko katika sheria ya Endangered Species Act (ESA) iliyopitishwa na rais Richard Nixon mwaka 1973. Pia kuna mkataba wa kimataifa uitwao Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Flora and Fauna (CITES).
Barani Afrika, ulinzi wa mazingira waendeshwa pia japo kuna majangili wanapenda sana kukiuka sheria ili wajitajirishe kwa kuwinda wanyama kiharamu.
Kurasa kuhusu neno mazingira
Mazingira yanaweza kuhusu:
Hifadhi ya mazingira
Uharibifu wa mazingira, vitu vinavyoweza kuchafua mazingira kama vile viwanda, wanyama n.k.
Kujenga mazingira, ujenzi wa eneo ili kuwezesha shughuli za binadamu
Biofizikia ya mazingira, pamoja na mwingiliano wa kemikali zinayoathiri viumbe hai
Mifumo ya mazingira, maeneo ya mfumo wa kimwili ambayo yanaweza kuingiliana na mfumo wa mazingira na kubadilishana molekuli, nishati n.k.
Sanaa ya mazingira
Mazingira pandikizi
Sera ya mazingira
Saikolojia ya mazingira
Ubora wa mazingira
Sayansi ya mazingira, utafiti wa mwingiliano kati ya hali ya kimwili, kemikali na majumuisho ya vitu vinavyohusu mazingira ya biolojia
Mfululizo wa mazingira, LPs, kaseti na CD zinazotoa milio ya asili
Maarifa ya mazingira
Mazingira ya asili, viumbe hai na visivyo hai ambavyo vimetokea kiasili duniani
Mazingira ya kijamii, tamaduni ambazo mtu hufuata
Ekolojia, ubora wa kibiolojia mara kwa mara huchanganywa katika mtazamo wa mazingira kwa ujumla
Harakati za mazingira
Uboreshaji wa mazingira
Orodha ya masuala ya mazingira
Mazingira ya Yesu
Katika sayansi ya kompyuta: 
Mazingira ya mezani, graphical user interface kwa kompyuta
Mazingira yanayobadilikabadilika, sera ya kutambulisha mchakato wa kimazingira
Mwingiliano wa maendeleo ya mazingira, aina ya programu za kompyuta ya kusaidia katika kuendeleza wataalamu wa kompyuta ili kutengeneza programu
Mazingira ya wakati, hali ya mashine isiyo halisi ambayo inatoa huduma ya kuprogramu michakato au mipango ya kuprogramu wakati kompyuta ikiendelea kufanya kazi
Viungo vya nje


Jamii:Jiografia
Jamii:Elimu jamii
Baraza la Mawaziri

Question: Mwanasheria wa kwanza Kenya ni nani?

Baraza la mawaziri ni baraza linaloongoza tawi la utendaji la serikali. Wanachama wa baraza huitwa mawaziri ama makatibu, k.m. Kenya na Marekani. 
Kazi ya baraza la mawaziri inatofautiana kulingana na nchi: katika baadhi ya nchi, ni kikundi kilicho na wajibu wa kufanya maamuzi kwa pamoja, kwingine, linaweza kuwa kikundi cha washauri au wasaidizi katika kufanya maamuzi kwa mkuu wa nchi au mkuu wa serikali. Baraza la mawaziri huwa na wajibu wa usimamizi wa kila siku wa shuguli za serikali.
Waziri huwa na jukumu la kutawala wizara, au idara Marekani. Pia, mawaziri huwa waanzilishi wazuri na muhimu wa miswada bungeni.

Uteuzi wa wanachama
Katika mfumo wa serikali ya kiraisi kama Kenya, wanachama wa baraza la mawaziri huchaguliwa na rais, nao wanaweza kuchujwa na kupitishwa na bunge. Katika nchi nyingi, wanachama wa baraza la mawaziri hawawezi kuwa wabunge, na wabunge wanaoteuliwa lazima wajiuzulu ili wachukue wadhifa.
Katika demokrasia za serikali ya kibunge, sera kadhaa zipo. Kama vile, wajumbe wa baraza la mawaziri lazima wawe, hawawezi, au wanaweza kuwa wabunge, kulingana na nchi. Katika Uingereza, mawaziri lazima wateuliwe kutoka wabunge waliopo. Katika nchi zilizo na sera kali ya utengano baina ya matawi ya utendaji na bunge, kwa mfano, Lasembagi, Uswisi na Ubelgiji, wanachama wa baraza la mawaziri lazima wajiuzulu kutoka nafasi zao za bunge. Kuna nchi zilizo wastani ambapo mawaziri ni wabunge lakini hali haijalazimishwa iwe hivyo, kama kwa mfano katika Ufini. Waziri mkuu mgombea na/au rais mteule hupendekeza mawaziri katika bunge, ambalo linaweza kukubali au kukataa mapendekezo ya orodha ya mawaziri. Tofauti na mfumo wa kiraisi, baraza la mawaziri katika mfumo wa kibunge lazima lipitishwe na bunge, na waendelee kuwa na imani ya bunge: bunge linaweza kupitisha hoja ya kutokuwa na imani na kuondoa serikali nzima au waziri binafsi. 
Katika baadhi ya nchi (kwa mfano Tanzania na Kenya) mwanasheria mkuu pia ni mwanachama wa baraza la mawaziri, wakati katika baadhi ya nchi, ofisi ya mwanasheria mkuu huchukuliwa kuwa sehemu ya tawi la mahakama na kwa hiyo haruhusiwi kuwa katika baraza la mawaziri. Badala yake, kuna waziri wa sheria, tofauti na mwanasheria mkuu wa serikali. Aidha, katika Uswidi, Ufini na Estonia, baraza la mawaziri huwa na Kansela wa Sheria, mtumishi wa umma anayetenda kama mshauri wa kisheria wa baraza la mawaziri.
Katika demokrasia za vyama vingi, kuunda serikali kunahitaji msaada wa vyama mbalimbali. Kwa hivyo, serikali ya muungano hutungwa. Ushirika endelevu baina ya vyama shirika ni muhimu ili kudumisha imani ya bunge kwa baraza.
Asili ya baraza la mawaziri

Katika Uingereza na makoloni yake, mabaraza ya mawaziri yalianza kama makundi madogomadogo ya Baraza Faragha la Uingereza.[1]
Marejeo


Jamii:Serikali
Jamii:Siasa
Jamii:Sheria
Rosebud Kurwijila

Question: Je, Rosebud Violet Kurwijila ana watoto wangapi?


Rosebud Violet Kurwijila, wa Tanzania, ni mkuu wa idara ya maendeleo ya kiuchumi vijijini na kilimo ya Umoja wa Afrika. Kabla alikua ni mratibu wa programu ya maendeleo ya ACTIONAID iliyopo Tanzania.
Wasifu
Rosebud Kurwijila, ni mtanzania na ni mkuu wa idara ya uchumi wa vijijini na kilimo. Rosebud alipata shahada ya kwanza ya kilimo kutoka katika chuo cha kilimo cha Sokoine Sokoine University of Agriculture, kilichopo Tanzania mnamo mwaka 1976, mwaka 1983 alipata shahada ya uzamili ya uchumi wa kilimo kutoka chuo kikuu cha London University of London na pia shahada ya uzamili ya falsafa katika uchumi na maendeleo mwaka 1994 kutoka katika chuo cha East Anglia University of East Anglia (UK) (1994).   
Katika kipindi chake cha ajira ameshawahi kutumika kama mshauri katika sehemu tofauti zinazohusiana  na mambo ya kilimo, uchumi wa vijijini na usalama wa chakula. Mwaka 1995 – 1997, alikua ni mshauri mwandamizi  kutoka katika kampuni inayohusika na huduma ya ushauri,  alihusika na upatikanaji na ufanyaji wa miradi.  
Rosebud amechapisha makala nyingi katika majarida ya kimataifa kuhusu usalama wa chakula, uchumi wa vijijini, teknolojia ya kilimo na mambo mengine yanayohusiana na hayo.  
Maeneo yake ya ufanisi  ni pamoja na usimamizi wa mipango, utungaji wa sera na usimamizi wa wafanyakazi. 
Ameolewa na pia ana watoto wanne (4).[1]
Marejeo

Viungo vya nnje


Jamii:Tanzania
Jamii:Wikipedia Editathon 2018
Jamii:Wanachama wa tume ya Umoja wa Afrika
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Giriama

Question: Kuna makabila mangapi mjini Mariakani?


Wagiriama  (pia huitwa Wagiryama, Kigiriama,  au Kigiryama)  ni mojawapo ya makabila tisa ya Wamijikenda (iliyo na tafsiri ya "miji tisa"). Wamijikenda ni wakazi wa ukanda wa Pwani ya Kenya kutoka Lamu mji ulio kaskazini mwa Kenya hadi kusini mpaka wa Kenya na Tanzania , na wastani wa kilomita 30 ufuoni. Wagiriama ni kati ya mabingwa wa makabila haya. Wao hukaa eneo lililopakana na miji Pwani ikiwemo Mombasa na Malindi, au Mariakani na Kaloleni. Wamijikenda huzungumza lugha yenye uhusiano wa karibu, aina zote za lugha za Kibantu ambayo ni sawa na kundi ambalo kwa upana zaidi lugha maarufu ya  Kiswahili ilikopolewa. Wagiriama hujihusisha sana na  kilimo kwa kupanda mazao ya kuuza na kujikimu.
Tazama pia
Mekatilili Wa Menza mwanamke shujaa wa Kigiriama.

Jamii:Mijikenda
Jamii:Kenya
Silabi

Question: Ni nani alizindua matumizi ya moto?


Silabi ni kipashio cha kifonolojia kinachohusu matamshi ambapo sauti za lugha hutamkwa mara moja kwa pamoja kama fungu moja la sauti. 
Maneno kufanywa na silabi. Maneno mafupi huwa na silabi 1 pekee. Maneno mengine huwa na silabi zaidi kama 2, 3 au nyingi. Silabi fupi sana inaweza kuwa vokali 1 pekee au konsonanti 1 kama "m" katika "m-to-to".
Kama silabi inaishia kwa konsonanti inaweza kuitwa silabi iliyofungwa, kama inaishia kwa vokali inaweza kuitwa silabi wazi.
Kuna lugha zilizo na silabi nyingi zilizofungwa kama Kiingereza. Kiswahili kinapendelea silabi wazi, lakini "m" na "n" zinaweza kuwa mwishoni kwa silabi au kuwa silabi peke yao. Lugha kama Kijapani takriban hazina silabi za kufungwa.
Mifano ya maneno yenye silabi 1:
tu
na
Maneno mengi ya Kiswahili huwa na silabi mbili au zaidi:
ne-n-da
ku-ja
shu-le
hi-i
ma-a-na
ra-fi-ki
se-ko-n-da-ri
se-ri-ka-li
i-li-yo-fu-n-gwa
Kuna lugha zinazotumia mwandiko wa silabi badala ya alfabeti, kwa mfano abugida.
Jamii:Sarufi
Dini ya Musambwa

Question: Elijah Masinde alizaliwa mwaka upi?

Dini ya Musambwa ni jumuiya ya kidini iliyoanzishwa na Elijah Masinde kati ya Wabukusu wa Kenya ya magharibi mnamo mwaka 1943. "Musambwa" ni neno la Kibukusu chenye maana ya "roho, pepo".
Elijah Masinde
Chanzo chake kilikuwa ufunuo ambamo Masinde alisikia sauti ya roho au mungu aliyejitambulisha kwa jina "Wele wa Musambwa". Wito la Musini ilikuwa kuwarudisha Wabukusu kwa dini na utamaduni asilia na kutangaza mwisho wa ukoloni kuwa karibu.
Ibada
Wafuasi wa Dini ya Musambwa hutazama mlima Elgon kama mlima mtakatifu penye makazi ya roho au mungu huyu. Ibada yao ni kwa mungu Wele na mizimu kwa njia ya sala na sadaka. 
Uhusiano na serikali
Zamani waliambiwa kutolipa kodi na kutosomesha watoto wao kwenye shule za serikali. Kwa sababu kama hizo na upinzani wao dhidi ya serikali ya kikoloni kundi likapgwa marufuku.
Baada ya uhuru likakubaliwa na serikali lakini kwa sababu ya mahubiri ya kisisasa ya Masinde likapigwa marufuku tena. 
Baada ya kifo cha Masinde mwaka 1987 idadi ya wafuasi ilipungua lakini kikundi hakikukwisha jinsi walivyotegemea wengine.
Kundi leo
Katika miaka ya nyuma habari za wafuasi wake walisikika kwenye nafasi mbalimbali.
Mwaka 2001 wafuasi 300 ya 'Dini ya Musambwa' waliripotiwa kuwa walikataa kuchanjwa kwa watoto wao dhidi ya ugonjwa wa polio wakidai ya kwamba chanjo hili lingeudhi amri za imani yao.
Mwaka 2005 wafuasi wa Dini ya Musambwa wakiongozwa na Wamalwa Manai walipinga mipango ya kanisa katoliki la kuhamisha maiti ya marehemu Kardinali Otunga kutoka makaburi yake kwenda bustani ya Resurrection Gardens huko Nairobi wakidai ya kwamba tendo hili lapinga utamaduni wa Kibukusu.


Jamii: Dini za Kenya
Uislamu barani Afrika

Question: Mto mkubwa zaidi barani Afrika unaitwaje?


Afrika ilikuwa bara la kwanza ambalo lipo nje ya Waarabu na kuanza kuenea Uislamu mapema katika karne ya 7. Karibia theluthi moja ya idadi ya Waislamu wote duniani wanaishi katika bara hili.
Waislamu walipita Djibouti na Eritrea kuomba hifadhi ya makazi katika Ethiopia ya leo wakati wa Kuhamia Uhabeshi.[1]
Waislamu walio wengi barani Afrika ni wa dhehebu la Sunni; utatanishi wa Uislamu barani Afrika umeonekana katika shule mbalimbali za fikira, mapokeo, na sauti kutoka katika nchi nyingi za Afrika. Uislamu wa Afrika sio tuli kabisa na umekuwa ukibadilika kulingana na jamii ulionea - hasa kutokana na uchumi na hali za siasa. 
Ilipata kukadiriwa mnamo mwaka wa 2002 ya kwamba taasisi za Kiislamu zimefikia asilimia 45 ya wakazi wote wa Afrika.[2]
Uislamu una uwepo mkubwa huko Afrika Kaskazini, Pembe la Afrika, Pwani ya Waswahili, na wengine wengi huko Afrika Magharibi, kukiwa na idadi ndogo lakini idadi kubwa ya wahamiaji ikitokea Afrika Kusini. 
Uenezi wa Uislamu


Soma zaidi
J. Spencer Trimingham, History of Islam in West Africa. Oxford University Press, 1962.
Nehemia Levtzion and Randall L. Pouwels (eds). The History of Islam in Africa. Ohio University Press, 2000.
David Robinson. Muslim Societies in African History. Cambridge University Press, 2004.
Bruce S. Hall, A History of Race in Muslim West Africa, 1600-1960. Cambridge University Press, 2011, ISBN	9781107002876.
Paul Schrijver, Bibliography on Islam in contemporary Sub-Saharan Africa. African Studies Centre, Leiden, 2006, ISBN 9789054480679 
Marejeo

Viungo vya nje


, from the BBC Worldservice.

Afrika
Jamii:Uislamu barani Afrika
Jamii:Dini barani Afrika
Ngeli za nomino

Question: Je,mmea wa miwa inapatikana kwa wingi kayika kaunti gani nchini Kenya?

Ngeli za nomino ni vikundi vya kisarufi vya majina katika lugha ya Kiswahili. 
Kwa mallllllllko mengine, ngeli za nomino ni utaratibu unaotumika kuweka nomino katika tabaka au makundi yanayofanana. 
Mfano
Maji yakimwagika hayazoleki
Mayai yaliyooza yananuka sana
Yai lililooza linanuka sana
Maji liliomwagika halizoleki
Katika mifano hiyo juu tunaona kwamba sentensi a, b na c ziko sahihi wakati sentensi d si sahihi, kwa sababu imekiuka upatanisho wa kisarufi. Kwa maana hiyo sentensi ‘a’ ipo katika ngeli ya YA-YA na sentensi b na c zipo katika ngeli ya LI-YA. Sentensi d si sahihi kwa sababu nomino maji haina umoja, kwa hiyo haiwezi kuingia katika ngeli ya LI-YA. Kwa msingi huu ngeli za nomino huzingatia sana upatanisho wa kisarufi.
Kwa ujumla, ngeli za Kiswahili huainishwa kulingana na viambishi mbalimbali ambavyo nomino tofauti huchukua katika umoja na wingi.
Mipangilio na idadi yake
Jedwali lifuatalo linaonesha ngeli za nomino kwa misingi ya upatanisho wa kisarufi.

Matumizi ya ngeli
Hapa tunaona dhima ya matumizi yake.
Hutumika kupanga majina ya lugha katika makundi yaliyoshikamana na kutofungamana kutokana na kigezo muhimu.
Hutumika kutambulisha maumbo ya umoja na wingi katika majina na vivumishi.
Hutumika katika upatanishi wa kisarufi katika sentensi.
Hutumika katika kuonyesha uhusiano uliopo baina ya lugha za Kiswahili na lugha nyingine.
Dhana ya O-rejeshi
O-rejeshi ni kiambishi kinachotumiwa kurejelea kwenye nomino ambayo huwa imetajwa kabla ya kitenzi chenyewe kutajwa. Viambishi hivyo ndivyo vinavyosababisha utegemezi katika sentensi.
Dhima kuu ya muundo wa O-rejeshi
Hutumika kama kirejeshi. 
Kwa mfano; 
Mtu ali<b data-parsoid='{"dsr":[4157,4165,3,3]}'>ye</b>pigwa jana na wananchi ni mfanyabiashara wa Mwanza.
O-rejeshi hudokeza mahali. Kwa mfano; rudisha uli<b data-parsoid='{"dsr":[4267,4275,3,3]}'>po</b>kitoa!
O- rejeshi hudokeza wakati. Kwa mfano; Ali<b data-parsoid='{"dsr":[4325,4333,3,3]}'>po</b>kuja alinikuta nimelala.
Vilevile hutumika kama kiunganishi. Kwa mfano; Alikuja. Nilikuwa nimelala (ali<b data-parsoid='{"dsr":[4437,4445,3,3]}'>po</b>kuja alinikuta nimelala)
Hudokeza namna. Mfano; Kila mtu anashangaa ali<b data-parsoid='{"dsr":[4517,4526,3,3]}'>vyo</b>umia.
Kwa ujumla, Ngeli za Kiswahili huainishwa kulingana na viambishi mbalimbali ambavyo nomino tofauti huchukua katika umoja na wingi. 
Tazama pia
Aina za maneno
Lango:Lugha
Viungo vya nje

Jamii:Sarufi
Jamii:Kiswahili
Fat Joe

Question: Je,Fat Joe alianza mziki mwaka upi?


Joseph Antonio Cartagena (amezaliwa 19 Agosti, 1970) ni rapa wa Kimarekani mwenyewe asili ya Puerto Rico na Kikuba. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Fat Joe. Fat Joe amesaini mkataba wa kurekodi na studio ya Imperial Records.
Fat Joe pia anaendesha studio yake mwenyewe iitwayo Terror Squad Entertainment, ambapo huko ndiyo mmiliki na ndiyo msanii mkubwa katika studio hiyo na pia kuwa kama mwimbaji kiongozi wa kundi lake la muziki la Terror Squad, ambalo limeshehena baadhi ya wasanii wengine rap wa mjini New York.
Albamu ya kwanza ya Fat Joe ilikuwa inaitwa Represent, ilitoka mnamo mwaka wa 1993, ikafuatiwa na Jealous One's Envy ya mwaka wa  1995. Kutoka mwaka wa 1998 hadi 2006, alisaini mkataba na studio ya Atlantic Records, na akafanikiwa kutoa albamu nne akiwa katika studio hiyo. Albamu hizo ni kama vile Don Cartagena (1998), Jealous Ones Still Envy (J.O.S.E.)  kunako mwaka wa 2001, Loyalty (2002) na All or Nothing ya mwaka wa 2005.[1]
Baada ya kutoa albamu yake ya All or Nothing, Fat Joe akawa amejiingiza katika ugomvi mkubwa kabisa na msanii mwingine wa rap wa New York Bw. 50 Cent, ambaye alimshambulia Fat Joe katika nyimbo yake ya "Piggy Bank.
Muziki
Albamu za peke yake
1993: Represent (kama Fat Joe da Gangsta)
1995: Jealous One's Envy
1998: Don Cartagena
2001: Jealous Ones Still Envy (J.O.S.E.)
2002: Loyalty
2005: All or Nothing
2006: Me, Myself & I
2008: The Elephant in the Room
Albamu za ushirika
Akiwa na D.I.T.C.
2000: D.I.T.C.
Akiwa na Terror Squad
1999: Terror Squad
2004: True Story
2008: A New Story[2]
Baadhi ya filamu
Thicker Than Water (1999) - Lonzo Medina
Prison Song (2001)
Empire (2002)
Scary Movie 3 (2003)
Happy Feet (2006) - sauti ya Seymour
Marejeo

Viungo vya nje


Jamii:Waliozaliwa 1970
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Wanamuziki wa Kuba
Jamii:Wanamuziki wa Puerto Rico
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Terror Squad
Simba Wanyika

Question: George Kinyonga alizaliwa mwaka upi?

Simba Wanyika  ilikuwa bendi nchini Kenya iliyoundwa mwaka wa 1971 na wana ndugu kutoka Tanzania, Wilson Kinyonga na George Kinyonga. Bendi hii ilivunjika mwaka wa 1994. Simba Wanyika na bendi zingine mbili zilizotoka kwayo, Les Wanyika na Super Wanyika Stars, zilikuwa bendi mashuhuri sana nchini Kenya. Muziki wao uliotokana na sauti ya gitaa, ikiongozwa na mpiga gitaa wa Soukous, Dr Nico,ikichanganywa na maneno matamu ya muziki wa rumba na kuimbwa kwa Kiswahili. Simba wa nyika  tafsiri yake kwa Kiingereza ni "Lions of the Savannah". 
Wilson Kinyonga na George Kinyonga walianza muziki katika mji wao wa nyumbani wa Tanga nchini Tanzania walipojiunga na Jamhuri Jazz Band mwaka wa 1966. Walihamia Arusha mwaka wa 1970 na kuunda bendi ya Arusha Jazz na ndugu yao mwingine, William Kinyonga. Katika kipindi hiki, wanamuziki walikuwa wakisafiri watakavyo  kati ya Kenya na Tanzania, na muziki wa Kenya ukashawishika sana na muziki wa rumba wa Tanzania. Mwaka wa 1971 ndugu hawa walihamia nchini Kenya na kuanzisha Simba Wanyika. Bendi ilitumbuiza katika vilabu vya usiku na baa mbalimbali katika jiji la Nairobi, nakupata wafuasi wengi mno, na katikati ya miaka ya 1970, walikuwa wanajulikana kote Kenya, kwa ajili ya nyimbo kama "Mwongele" na "Wana Wanyika".  
Kutekelezwa kwa vikwazo baina ya mpaka wa Kenya-Tanzania ilisababisha watu kukua kwa muziki na kuelekea katika mtindo wa uliokuwa unajitokeza wa benga nchini Kenya.  Simba Wanyika waliendelea kucheza rumba, na walikuwa bado maarufu wakati bendi ilipogawanyika katika miaka ya 1970 wakati mpiga gitaa Omar Shabini alichukua baadhi ya wanamuziki wake na kutengeneza Les Wanyika. Mwaka wa 1980, George Kinyonga pia alijiondoa katika Simba Wanyika, akachukua wanamuziki zaidi na kuunda bendi ya Orchestra Jobiso. Lakini baadaye alirudi Simba Wanyika huku bado akifanya miradi za upande na Jobiso. Simba Wanyika baadaye walibadilisha jina lao hadi "Simba Wanyika Original" ili kuzuia mkanganyiko  na Les Wanyika na kundi lilojigawa kutoka kwao la Super Wanyika Stars.
Simba Wanyika ilirudia umaarufu wake katika katikati ya miaka ya 1980 wakitoa nyimbo zilizoptata umaarufu na baadaye kuzuru Ulaya mwaka wa 1989. Bendi ilivunjika mwaka wa 1994 lakini bendi kadhaa zilizotokana nayo bado ziko hai.
Angalia Pia
Orodha ya bendi za Wanyika inaorodhesha bendi zilizotokana kwa Simba Wanyika.
Muziki ya Kenya
Muziki wa Tanzania
Viungo vya nje




Jamii:Vikundi vya muziki vilivyoanzishwa mwaka wa 1968
Jamii:Makundi ya muziki wa Rumba
Jamii:Makundi ya muziki ya Tanzania
Jamii:Makundi ya muziki ya Kenya
Kasoko ya dharuba

Question: Jina Kasoko ya dharuba linatokana na nini?



Kasoko ya dharuba (kwa Kiingereza impact crater) ni tundu kwenye ardhi linalotokana na mshtuko wa kugongwa na gimba. Kasoko ina umbo la duara; katikati ni kama shimo na ukingo wake unainuka juu ya uwiano wa mazingira yake. Duniani kasoko zinapatikana mara nyingi kutokana na milipuko ya volkeno au milipuko mingine. 
Katika magimba ya angani yenye uso thabiti kuna kasoko nyingi kama matokeo ya kugongwa na magimba kutoka anga la nje. Kwa mfano, kwenye Mwezi wa Dunia kuna kasoko nyingi zilizosababishwa na migongano ya asteroidi au vimondo. Pigo la kitu kigumu linarusha mata iliyopo mahali pa mgongano ikipangwa pembeni kwa tundu hili kwa umbo la ukingo wa mviringo.
Duniani kasoko nyingi kutokana na mishtuko ya aina hii zinasawazishwa baada ya muda fulani kutokana na mmomonyoko wa mvua na upepo; kwenye magimba pasipo angahewa kama Mwezini zinabaki kwa miaka milioni kadhaa.
Tazama pia
Kasoko
Tanbihi


jamii:Astronomia
Jamii:jiografia
Fioretti

Question: Kitabu cha kwanza cha fasihi kiliandikwa lini?


Fioretti (kwa Kiitalia maana yake ni Maua Madogo, yaani Visimulizi Bora) ni kitabu maarufu kuhusu Fransisko wa Asizi na wenzake kilichotafsiriwa mwishoni mwa karne ya 14 kutoka kile cha Kilatini Actus beati Francisci et sociorum eius, kinachodhaniwa kuwa kiliandikwa na Ugolino Brunforte (1262 hivi – 1348 hivi).
Ingawa hakizingatiwi sana kama chanzo cha kihistoria,[1] kimekuwa na sifa kuliko vitabu vingine juu ya mtakatifu huyo, kwa uzuri mkubwa upande wa lugha na usanii katika kusimulia. Ni kama manukato yanayotuvutia kwenye roho na utakatifu wa Fransisko, aliyekwishakufa toka siku nyingi, hivi kwamba anakumbukwa kwa mbali lakini kwa namna ya kupendeza zaidi. Miaka iliyopita imechuja ujumbe wake, ambao hivyo unang’aa kwa namna ya pekee katika kitabu hicho kilichosisitiza jinsi Fransisko alivyofanana na Yesu, wazo lililokazwa na Wafransisko wote wa karne XIV.
Filamu

Kitabu kilimuongoza Roberto Rossellini mwaka 1950 kutoa filamu Francesco, giullare di Dio (“Fransisko, Msanii wa Mungu”) akishirikiana na Federico Fellini.
Muziki
Kilitumika pia kutunga libretto ya opera ya Olivier Messiaen iliyoitwa Saint-François d'Assise.
Tanbihi

Sehemu kubwa ya kitabu chenyewe kwa Kiswahili
Fioretti – Visimulizi Kuhusu Mtakatifu Fransisko wa Asizi – tafsiri ya Rikardo Maria, U.N.W.A. n.k. – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1996 – ISBN 9976-63-468-4
Ebook
Francis of Assisi, The Little Flowers (fioretti), London, 2012. limovia.net ISBN 978-1-78336-013-0
Viungo vya nje

 at Christian Classics Ethereal Library
The text, in Italian, is available in plain text and/or rtf format from the  site, which also provides a brief description of the text.
The Thunder Rolls

Question: Filamu ya Lost ilianza kupeperushwa mwaka gani?



"The Thunder Rolls" ni wimbo uliotolewa na msanii wa Muziki wa Country wa Marekani Garth Brooks. Iliingia uwanjani katika albamu yake ya pili No Fences na pia ikaonekana katika albamu zake The Hits, The Limited Series na Double Live. "The Thunder Rolls" ulitungwa na Garth Brooks akishirikiana na Pat Alger na ulikuwa wimbo wa sita wa Brooks ulioongoza (nafasi ya kwanza) katika chati za country[1].
Mwanzoni ulirekodiwa na Tanya Tucker, lakini haukutolewa hadi ulipoonekana katika albamu yake ya jina hilo mnamo 1995. Toleo lake lilishirikisha ubeti wa tatu ambao Brooks mwenyewe aliazimia kuutumia katika toleo lake lakini hakufanya hivyo kulingana na ushauri wa mtayarishi Allen Reynolds.
Kuhusu Wimbo
Urefu: 3:42
Key: D Minor
"The Thunder Rolls" unasimulia hadithi ya mke ambaye anangoja hadi usiku wa manane ili mumewe aje nyumbani. Anapoingia nyumbani, mkewe ananusa manukato ya mwanamke mwingine katika nguo za mumewe. Tukio hili linatendeka wakati wa dhoruba, kama ishara ya masaibu ya ndoa hii.
Awali wimbo huu ulikuwa na ubeti wa tatu ambapo mke huyu anakimbilia kabati lake la nguo ili kuchukua bunduki, akijiambia kuwa kamwe hatakuwa akijiuliza tena mumewe yuko wapi. Hata hivyo, mtayarishi wake Allen Reynolds alionelea kuwa wimbo huu ungekuwa bora zaidi na beti za kwanza mbili na hivyo toleo la studio halikuwa na ubeti wa tatu, ingawa Brook huwa anauimba katika tamasha, inavyodhibitishwa katika albamu ya Double Live. Pia redio nyingi zilikataa kuucheza na ubeti wa tatu kwa madai kuwa ubeti huo ulichochea vita vya kinyumbani, jambo lililopelekea kukua kwake kwa kiwango katika muziki wa Country.
Video
Video ya muziki ya wimbo huu iliyoelekezwa na Bud Schaetzle[2], ilikuwa video ya kwanza kabisa kupeperushwa hewani katika masafa ya redio ya Great American Country network.. Ilipigwa marufuku kutoka CMT na TNN kwa uonyeshaji wake wa Vita vya Kijamii ]].. Mke katika video hii anapewa jicho jeusi kutoka kwa mume asiye mwaminifu, tukio ambalo mwanao anashuhudia.
Video ya Single haina onyesho ambapo mke anaua mume (ambalo limechezwa na Brook), huku yeye na bendi yake wakichezea nje ya nyumba yao katika mvua. Kuna maonyesho mengine ambayo yanaashiria kuwa ndoa yao imekumbwa na vita tangu jadi, kwa hivyo kumpa mwanamke nia mbaya zaidi kuliko ilivyokusudiwa na wimbo.
Video hii ilishinda tuzo la ‘’Video ya Muziki ya MWaka’’ mnamo 1991 katika tamasha za CMA Awards. 
Mpangilio wa Vibao
US 7" single"
Capitol Nashville NR-44727, 1991
"The Thunder Rolls" (iliyo haririwa) - 3:30
"Victim of the Game"
Jukebox 7" single
Liberty S7-57744-A, 1992
"The Thunder Rolls" - 3:42
"Shameless"
Dutch promo CD single
Liberty/EMI promo CX 519443, 1991
"The Thunder Rolls" - 3:43
Nafasi Katika Chati

Vidokezo
Ni Wako

Question: Ben Pol ana watoto wangapi?


Ni Wako ni jina la wimbo ulioimbwa na msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Norway, Makihiyo akimshirikisha Ben Pol kutoka Tanzania. Wimbo umetungwa na Ben Pol na kutayarishwa na Tiddy Hotter. Huu ni wimbo wa kwanza kutoa kwa msanii huyu chipukizi na amepanga kuimba mitindo mbalimbali ya muziki unaopatikana Tanzania.[1] Awali aliutambulisha kwa mara ya kwanza mnamo tarehe 7 Disemba, 2017 na video yake kutoka tarehe 15 Disemba, 2017. Huku akiwa na ziara za kutembelea media mbalimbali kuanzia tarehe 12 Disemba 2017 hadi tarehe 2 Januari, 2018.[2] Wimbo unahusu wimbi zito la mahaba waliyonayo wapenzi wawili. Wanajibishana kwa ustadi wa hali ya juu kiasi kwamba sio rahisi kufahamu kama aliyeimba si Mswahili. Makihiyo kaonesha nia ya dhati ya kuimba na kupaisha muziki wa Bongo Flava anga nyingine.[3] Video ya wimbo huuu imeongozwa na Khalfani, ikionesha mazingira ya wakazi wengi wa Pwani, huko Bagamoyo. Lengo hasa ilikuwa kuleta umbo la asili la Mwafrika. Makihiyo anaonekana kushiriki katika michezo ya ngoma na vazi la khanga. 
Tazama pia
Mzungu Kichaa
Marejeo

Viungo vya Nje
 on YouTube
Jamii:Nyimbo za 2017
Jamii:Nyimbo za Makihiyo
Jamii:Nyimbo za Ben Pol
Jamii:Nyimbo zilizotayarishwa na Tiddy Hotter
Ndege (mnyama)

Question: Je, Kuku ana urefu wa kiasi gani?



Ndege ni wanyama wenye uti wa mgongo (chordata) na miguu miwili wanaozaa kwa kutaga mayai. 
Biolojia inawapanga katika ngeli ya Aves. 
Ndege wameenea kote duniani kuanzia Aktiki hadi Antaktiki. 
Ndege mdogo huwa na sentimita 5 tu na ndege mkubwa ana urefu wa mita mbili na nusu.
Ndege huwa na manyoya, mdomo bila meno, mayai yenye ganda gumu, moyo wenye vyumba vinne na mifupa myepesi ambayo ni imara. 
Ndege walio wengi wana uwezo wa kuruka hewani na maumbile yao yanalingana na matembezi ya hewani. Ila tu aina chache zimepoteza uwezo wa kuruka kwa mfano mbuni, ngwini na ndege kadhaa za visiwani.
Aina nyingi za ndege huwa na matembezi ya kila mwaka, kwa mfano korongo mweupe husafiri kila mwaka kati ya Afrika na Ulaya.
Uainishaji
Ngeli Aves: Ndege
Nusungeli Neornithes: Ndege waliopo hadi sasa
Oda ya juu Palaeognathae: 
Oda Struthioniformes: K.m. mbuni, emu, kiwi, n.k.
Oda Tinamiformes: Tinamu
Oda ya juu Neognathae: 
Oda Anseriformes: Mabata
Oda Galliformes: K.m. kanga, kwale, tausi, kuku, n.k.
Oda Charadriiformes: K.m. vitwitwi, chekehukwa, shakwe, sululu, n.k.
Oda Gaviiformes: Wazamaji
Oda Podicipediformes: Vibisi
Oda Procellariiformes: Albatrosi, walinzi, walinzi wazamaji na ninga-bahari
Oda Sphenisciformes: Ngwini
Oda Pelecaniformes: Wari, kwarara, domomwiko, vumatiti, yangeyange, vingoyo na koikoi
Oda Phaethontiformes: Ndege-mawingu
Oda Suliformes: Ndegejinga, minandi, minandi-pwani na mbizi
Oda Ciconiiformes: Makorongo
Oda Cathartiformes: Tumbusi wa Dunia Mpya
Oda Phoenicopteriformes: Heroe
Oda Accipitriformes: K.m. tai, tumbusi, vipanga, shakivale n.k.
Oda Falconiformes: Kozi
Oda Gruiformes: Makorongo, viluwiri, kukuziwa, shaunge, fuluwili na viguudau
Oda Otidiformes: Tandawala
Oda Mesitornithiformes: Mesite
Oda Pteroclidiformes: Firigogo
Oda Columbiformes: Njiwa, ninga, hua na pugi
Oda Psittaciformes: Kasuku, kwao na cherero
Oda Cuculiformes: Kekeo, dudumizi na kua
Oda Musophagiformes: Shorobo na gowee
Oda Opisthocomiformes: Hoatzini
Oda Strigiformes: Bundi, kungwi, vitaumande na mititi
Oda Caprimulgiformes: K.m. virukanjia, potuu, ndege-mafuta, domo-chura n.k.
Oda Apodiformes: Teleka na kolibri
Oda Coraciiformes: Viogajivu, jore, keremkerem, detepwani, kurea na midiria
Oda Bucerotiformes: Hondohondo, kwembekwembe, fimbi, mumbi, goregore, domomundu na hudihudi
Oda Piciformes: Vigong'ota, viseleagofu, viongozi na walembe
Oda Trogoniformes: Lukungu
Oda Coliiformes: Kuzumburu
Oda Passeriformes: Zaidi ya nusu ya spishi za ndege, k.m. shomoro, kunguru, mikesha, chiriku n.k.

Jamii:Ndege
Kaunti ya Lamu

Question: Ni kaunti ngapi Kenya ina bara hindi?


Kaunti ya Lamu ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010. Kaunti ya Lamu  ni mojawapo ya kaunti za pwani. Inapakana na Kaunti za Garissa na Tana River. Pia inapakana na Jamuhuri ya Shirikisho la Somalia na Bahari Hindi. Makao makuu yako katika Lamu.
Utawala
Imegawanyika katika wilaya mbili: Lamu Magharibi na Lamu Mashariki.

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Lamu
Tanbihi


Jamii:Kaunti za Kenya
Jamii:Kaunti ya Lamu
Jimbo Kuu la Dar-es-Salaam

Question: Je,kanisa katoliki ya kwanza kujengwa jiji Nairobi ni ipi?


Jimbo Kuu la Dar-es-Salaam (kwa Kilatini Archidioecesis Daressalaamensis) ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Chini yake kuna kanda ya Kanisa yenye majimbo yafuatayo: Zanzibar, Tanga, Morogoro, Mahenge na Ifakara.  
Askofu mkuu wake ni kardinali Polycarp Pengo. Askofu mkuu mwandamizi ni Yuda Thaddeus Ruwa'ichi na askofu msaidizi ni Eusebius Nzigilwa.
Historia
16 Novemba 1887: Kuanzishwa kwa Apostolic Prefecture ya Dar-es-Salaam kutokana na Apostolic Vicariate ya Nairobi
15 Septemba 1902: Kupandishwa cheo kuwa Apostolic Vicariate ya Dar-es-Salaam
25 Machi 1953: Kufanywa dayosisi (jimbo kuu)
Uongozi
Maaskofu wa Dar-es-Salaam
Polycarp Pengo (tangu 1992)
Laurean Rugambwa (1968 – 1992)
Edgar Aristide Maranta OFMCap (1953 – 1968)
Vicar Apostolic wa Dar-es-Salaam
Edgar Aristide Maranta OFMCap (1930 – 1953)
Joseph Gabriel Zelger OFMCap (1923 – 1929)
Thomas Spreiter OSB (1906 – 1920)
Cassian Spiß OSB (1902 – 1905)
Prefect Apostolic wa Dar-es-Salaam  
Padri Maurus Hartmann OSB (1894 – 1902)
Padri Bonifatius Fleschutz OSB (1887 – 1891)
Takwimu
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 40,000 hivi, ambapo kati ya wakazi 5,782,472 (2016) Wakatoliki ni 1,720,108 (sawa na 29.7%).
Parokia ziko 89, zikihudumiwa na mapadri 302 (91 wanajimbo na 211 watawa), watawa wanaume wasio mapadri ni 264 na wanawake ni 645.
Viungo vya nje



Jamii:Dar es Salaam
Jamii:Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Mkoa wa Pwani
Msitu wa Mau

Question: Msitu mkubwa Afrika ni gani?

Msitu wa Mau  ni misitu tata katika Bonde la Ufanchini Kenya. Ni msitu asili wa milimani ulio mkubwa zaidi katika Afrika Mashariki. Msitu tata wa Mau una eneo wa hektari 273300 [0]
Maeneo ya misitu yana baadhi ya viwango vya juu kabisa ya mvua nchini Kenya [1] Misitu ya Mau ni eneo kubwa ya vyanzo vya maji nchini Kenya [2] Mito kadhaa huanza kutoka misitu hii, ikiwemo mto wa Ewaso Ng'iro (kusini), mto Sondu, Mto Mara na Mto Njoro. Mito hizi hulisha Ziwa Victoria, Ziwa Nakuru na Ziwa Natron [1]  Miteremko ya mashariki ya bonde la Mau imejazwa msitu wa Mau [1]
mazingira
Miti asilia katika msitu wa mau ni pamoja na Pouteria adolfi-friedericii, Strombosia scheffleri  na Polyscias kikuyuensis. Olea capensis, Prunus africana, gummifera na Albizia Podocarpus latifolius pia hupatikana huko [1]
Ndege wanaopatikana katika eneo hilo ni pamoja na Hartlaub's Turaco (Tauraco hartlaubi), Hunter's Cisticola (Cisticola hunteri)  na Jackson's Francolin (Francolinus jacksoni) [1]
Uharibifu
Katika miaka ya jadi misitu hii ilikuwa ikikaliwa na jamii ya  Ogiek ,ambao maisha yao ya kuwinda na kukusanya ni endelevu [1] Hata hivyo, kutokana na watu kutoka makabila mengine kuhamia msitu huo, sehemu ya eneo la msitu imekatwa kwa ajili ya makazi. [8]
Katika mwaka wa 2008, uzinduzi wa mradi wa nguvu za umeme ya Sondu-Miriu Hydro uliahirishwa kutokana na kiwango cha chini cha maji, ambao ulisemekana ulitokana na uharibifu katika msitu wa Mau [9]
Uhamisho kutoka msitu wa Mau
Katika msimu wa joto wa 2008 kulikuwa na mvutano wa kisiasa kuhusu swala la makazi ya watu, ambayo yalikuwa yametengwa katika uongozi wa KANU katika miaka ya 80 na 90. Baadhi ya walowezi ni wanasiasa mashuhuri, kama Franklin Bett na Zakayo Cheruiyot. Katika mwaka wa 2004 Paul Ndung'u alitoa "Ndungu Report", ambayo ilitaja kugawa ardhi hizi, kuwa haramu na ilipendekeza ugawavi huu utupiliwe mbali.[2] Baadhi ya uhamisho ulitekelezwa kati ya mwaka wa 2004 na 2006, bila ya mfuko wa makazi  [3]
Mnamo 15 Julai 2008, Waziri Mkuu Raila Odinga alitoa amri kwamba uhamisho utekelezwe kabla ya mwezi wa  Oktoba 2008, ili kulinda misitu kutokana na uharibifu [4] Amri hii imepingwa na baadhi ya wanasiasa wa eneo la Bonde la Ufa, wakiongozwa na Isaac Ruto. Baadhi ya wanasiasa, wakiongozwa na waziri wa kilimo William Ruto, walipendekeza kwamba iwapo uhamisho utatekelezwa, serikali inapaswa kuwatengea ardhi wanaohamishwa mahali pengine [2]
Uhamisho ulianza Novemba 2009. Pia baadhi ya watu mashuhuri wanaelekea kupoteza ardhi yao, wakiwemo pamoja na familia ya rais wa zamani Daniel arap Moi [5]
Marejeo

Viungo vya nje
 (MACOFA)

Jamii:Misitu ya Kenya
Mnyama mla nyama

Question: Je,nyama ya kuku iko katika kundi gani ya vyakula?

Mnyama mla Nyama (au kutoka Kiingereza Predator) ni aina ya mnyama ambaye huwinda, kukamata na kula wanyama wengine. Mnyama mla nyama kikawaida anaitwa mnyama mwindaji au kwa Kiing. humwita prey. Mnyama mla nyama anatoka katika familia ya carnivores (wanyama wanao kula nyama) au omnivores (wanyama wanaokula majani na wanyama wengine). Wanyama ambao wana uwezo wa kuwawinda wanyama wengine na kuwala ni k.m. Simba, Fisi, Chui, Mamba na Papa.
Ziwa Viktoria

Question: Je,ziwa kubwa zaidi duniani ni ipi?







Ziwa Viktoria (pia: Viktoria Nyanza, Ziwa Nyanza) ni ziwa kubwa la Afrika ya Mashariki lililopo baina ya Tanzania, Kenya na Uganda. Ni ziwa kubwa kuliko yote barani Afrika, na la pili duniani, baada ya Ziwa Superior ambalo lipo Amerika ya Kaskazini. 
Ziwa Viktoria lipo mita 1134 juu ya usawa wa bahari na lina eneo la kilometa za mraba zaidi ya 68,100. 
Maji ya ziwa Viktoria yanamiminika kwenye mto Nile na kuelekea bahari ya Mediteranea kwa umbali wa maili 4,000. 
Ziwa hili linapata maji yake mengi kutokana na mvua (80%) na kutoka vijito vingi vidogo. Mto mkubwa unaoingia Viktoria ni Mto Kagera unaotiririka kutoka magharibi. 
Ziwa Viktoria ni miongoni mwa maziwa yenye visiwa vingi vidogovidogo.
Ziwa hili lina kina cha wastani cha mita 40 na mwambao wa urefu wa kilomita 4,828, visiwa vyake vikiwa vimechangia 3.7% ya urefu huu. 
Eneo la maji ya ziwa limegawanywa 6% (4,100 km2) nchini Kenya, 45% (31,000 km2) nchini Uganda, na 49% (33,700 km2) nchini Tanzania.
Viungo vya nje


Jamii:Maziwa ya Afrika
Jamii:Maziwa ya Tanzania
Jamii:Maziwa ya Uganda
Jamii:Maziwa ya Kenya
Jamii:Nile

Jamii:Mkoa wa Kagera
Jamii:Mkoa wa Geita
Jamii:Mkoa wa Mwanza
Jamii:Mkoa wa Mara
Kiunzi cha mifupa

Question: Mwanadamu ana takriban mifupa mingapi mwilini?


Kiunzi cha mifupa ni jumla ya mifupa kwenye mwili wa mtu na wanyama. Mwanadamu ana kiunzi cha ndani na mifupa ni sehemu imara chini ya ngozi na nyama ya mtu na kusudi lake ni mwili ushikamane na kuwa thabiti lakini inaruhusu pia mwendo wa viungo kimoja-moja. 
Muundo wa kiunzi cha mifupa
Mfumo wa kiunzi cha mifupa cha wanyama kordata ni mifupa thabiti inayounganishwa kwa gegedu. Mifupa hii inasogezwa kwa musuli zinazofungwa kwa mfupa kwa kano. Gegedu inapatikana kwa mamalia hasa kwenye viungo vya mifupa. Kuna wanyama wengine kama papa ambako kiunzi chote kimejengwa kwa gegedu.
Pamoja na kupa mwili uthabiti na kuruhusu mwendo mifupa ni pia nafasi ya kuhifadhi minerali hasa kalsi na fosfati.
Sehemu kuu ya kiunzi cha mifupa ni uti wa mgongo. Unashika mifupa yote kwa pamoja kuanzia fuvu hadi mabavu hadi mifupa ya chini inayokutana katika fupanyonga. Unakinga ndani yake pia neva kuu zinazoelekea kutoka ubongo kwenye fuvu hadi sehemu mbalimbali ya mwili.
Kiunzi cha binadamu huwa na mifupa 206. Mifupa inaunganishwa kwenye viungo kwa nyugwe inayowezesha mwili kuwa nyumbufu. Kano huunganisha mfupa na misuli ikipeleka nguvu ya misuli kwa mfupa.
Kati ya wanyama kuna pia aina zenye kiunzi cha nje au zisizo na kiunzi. Arithropodi kama wadudu huwa na kiunzi cha nje.
Sehemu za kiunzi

Mifupa ya kichwa
Mifupa ya kiwiliwili
Mifupa ya maungo ya juu
Mifupa ya maungo ya chini



Jamii:Mwili
Jamii:Kiunzi
Nandy

Question: Jina kamili la mwanamuziki Aslay ni lipi?


Nandy (amezaliwa tar. 9 Novemba, 1992) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka nchini Tanzanian. Mwaka wa 2017 alishinda tuzo ya All Africa Music Awards katika kundi la wasanii bora wa kike kutoka Afrika Mashariki.[1][2]
Maisha ya awali
Nandy alizaliwa Moshi, Tanzania na Bi. Mary Charles, fundi kushona na Mzee Charles Mfinanga, ambaye ni fundi makenika. Jina la Nandy ni kifupi cha jina lake halisi Nandera. Alianza kutumbuiza akiwa na umri mdogo kabisa. Akiwa na miaka mitano, alikuwa mwanachama hai wa kwaya ya mafunzo ya Jumapili ya Kanisa la KKKT  huko Moshi. Alimaliza elimu ya msingi katika shule ya msingi ya Mawenzi, baadaye kajiunga Lomwe High School ambako huko alikuwa mwana-kwaya mkuu katika shule hiyo. Baada ya kumaliza elimu ya juu alijiunga na Chuo cha Biashara  (CBE), Dar es Salaam, Tanzania. 
Kazi
Tanzania House of Talent
Kazi yake ilianza kujulikana baada ya rafiki yake kumtambulisha kwa Ruge Mutahaba, Afisa Mtendaji Mkuu wa Tanzania House of Talent (THT). Hapa ndipo alipokutana na Ema the Boy, ambaye ndiye aliyekuja kumtayarishia kibao chake maarufu cha Nagusagusa.Wimbo ulikuja kutamba mno wiki tu tangu kutolewa kwake. 
Mwanzoni mwa mwaka wa 2016 alishiriki kwenye mashindano ya kuimba yaliyoandaliwa na Tecno. Shindano lilishirikisha washiriki wengine kutoka nchi kibao za Afrika na kipindi cha fainali kilichofanyika huko Lagos, Nigeria, Nandy aliibuka kama mshindi wa pili. Shindano hili lilimkuza kimuziki, hasa katika suala zima la utumbuizaji jukwaani, alipata maarifa ya ya muhimu kutoka kwa makungwi wa muziki kama vile akina M.I Abaga, Yemi Alade na Bien wa Sauti Sol.[3][4]
Mwaka wa 2017 alitoa kibao chake kikali kilichokwenda kwa jina la One Day ambacho kilisukuma kazi yake na hatimaye kumpa nafasi kadhaa zilizomfanya hadi kushiriki kwenye Coke Studio Africa 2017 na mwaka huohuo akaja kuchaguliwa kwenye tuzo za All Africa Music Awards katika kundi la wanamuziki bora wa kike kutoka Afrika Mashariki na kuibuka mshindi.[5][6][7][8][9][10]
Diskografia
Singo
I'm Confident (2013)
Nagusa gusa (2017)
One Day (2017)[11]
Wasikudanye (2017)
Kivuruge (2017)[12]
Ninogeshe (2018)[13]
Tuzo na chaguzi

Marejeo


Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Anelidi

Question: Kuna spishi ngapi za wanyama wa majini?


Anelidi ni faila ya wanyama wafananao na minyoo wenye mapingili kwa umbo wa pete. Katika faila hii kuna nyungunyungu, ruba na mwata. Wanatokea baharini, majini baridi na ardhini. Spishi nyingine huchimba katika ardhi au matope, nyingine huogelea majini. Ukubwa wao unaenda kutoka mm ≤1 hadi m 3. 
Kila pingili linabeba nywele fupi ngumu zinazowasaidia wanyama hawa ili kwenda mbele au nyuma juu ya tabaka ya chini au ndani ya matobo yao. Mapingili ya Polychaeta yana nywele nyingi ambazo zipo juu ya aina ya “miguu” inayoitwa parapodia (maana: “kama miguu”). Clitellata hawana parapodia na wana nywele chache au hawana nywele. Lakini hawa wana ogani maalum kwa sehemu ya mbele ya mwili inayoitwa clitellum (taz. chini).
Spishi nyingi za anelidi zinaweza kuongezeka bila kuzaa. Sehemu za mwili zinajitenga na kuota mpaka mnyama mzima. Licha ya hayo kuzaa ni jinsi ya kawaida ya kuongezeka. Spishi nyingi ni mahuntha na hutengeneza mayai na manii, lakini baina ya Polychaeta kuna spishi zenye madume na majike. Spishi za Clitellata zinaweka mayai yao ndani ya mfuko wa ute unaochozwa na clitellum.
Picha

Daa
Mwata
Ruba

Jamii:Anelidi
Mito mirefu ya Afrika

Question: Bahari ya Atlantiki ina urefu gani?

Mito mirefu ya Afrika inaonyeshwa katika orodha ifuatayo.
Mara nyingi mto wa Nile unahesabiwa kuwa mtu mrefu kuliko yote ya Afrika pia duniani. Kadirio la urefu wa mto hutegemea jinsi ya kuhesabu tawimito yake. Orodha inayofuata ina tofauti na orodha inayokadiria kwa namna nyingine. 




















































































Urefu
(km)JinaMdomoBeseni
(km²)Kiasi cha maji kinachotolewa
(m³/s)6.671Nile pamoja na KageraMediteranea3.071.3062.8324.835Kongo + Luvua pamoja na Luapula na ChambeshiAtlantiki3.692.06239.1604.374KongoAtlantiki3.692.06239.1604.184NigerAtlantiki2.112.7749.5702.574ZambeziBahari ya Hindi1.384.9997.0702.272Ubangi pamoja na UeleKongo613.2027.0002.160OranjeAtlantiki941.4218002.153KasaiKongo925.17210.0001.820ShebeliJuba336.627-1.819Volta pamoja na Volta nyeusiAtlantiki414.2431.2901.800Okavangoinaishia katika delta ya barani ya Okavango721.25801.740Chari pamoja na OuhamZiwa la Chad669.706-1.680LimpopoBahari ya Hindi414.5248001.658JubaBahari ya Hindi803.2125501.500CuandoZambezi--1.450Lomami (mto)Kongo110.0001.7001.430Senegal pamoja na BafingAtlantiki435.9811.5001.416BenueNiger327.000-1.400Luvua pamoja na Luapula na ChambeshiKongo--1.350Nile ya buluu (=Abay)Nile326.400-1.288Shire pamoja na SongweZambezi--1.287AruwimiKongo116.000-1.251VaalOranje189.000-1.160KomoéAtlantiki79.087-1.150SankuruKasai--1.140Volta nyeupeVolta--1.130UeleUbangi--1.127GambiaAtlantiki69.9312.0001.120AtbaraNile100.000-1.100KwangoKasai263.5002.7001.100Sangha pamoja na MambereKongo180.418-1.100Wadi Draa (mto wa muda)Atlantiki114.569-1.094OgoouéAtlantiki221.968-1.083RuvumaBahari ya Hindi165.760-1.060Lukenie pamoja na FimiKasai--1.050Bani pamoja na BaouléNiger--1.020Kunene 975 km?Atlantiki110.024-1.000Kwilu 960 km?Kwango--1.000Molopo (mto wa muda)Oranje (mto)--
Jamii:Mito ya Afrika
Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Orodha za Afrika
Makazi (ekolojia)

Question: Ekolojia iko na maana gani?



Makazi (ing.-lat. habitat) kwa maana ya elimu ya ekolojia ni eneo au mazingira ambayo ni makao ya mnyama au mmea fulani au aina nyingine ya viumbe hai. Ni mazingira ya asili ambapo kiumbe huishi, au mazingira ambayo yanazunguka idadi ya jamii.
Ufafanuzi
Neno "idadi" huhusishwa na "kiumbe" kwa sababu, inawezekana kuelezea mazingira ya dubu mweusi moja, hatuna uwezo wa kutafuta dubu fulani au mmoja lakini kambi ya muungano wa dubu wakati wa kuzaa amabao huwa mahali fulani. Pia, makao hayo huweza kuwa tofauti na makao mengine ya kundi tofauti la dubu weusi. Hivyo, si jamii wala binafsi ambapo jina makazi kutumika.
Makazi madogo
Makazi madogo ni eneo ambalo ni nyumbani mwa viumbe wadogo sana, kama vile chaa wa mbao. Makazi madogo ni makazi ndani ya makazi makubwa, kwa mfano, kuni katika mti ulioanguka. Wadudu huishi katika / kwenye makazi madogo, lakini kipande cha mti kinaweza kuwa makazi madogo kwani nyoka wanaweza kuishi ndani yake. Mazingira madogo ni eneo linalozunguka na masuala ya mmea binafsi au mnyama ndani ya makazi yake.
Makazi ya binadamu

Makazi ya binadamu ni mazingira ambayo binadamu huishi na kuingiliana.
Kwa mfano, nyumba ni makazi ya binadamu, ambapo binadamu hulala na kula.
Aina zake
Kuna makazi ya mjini na makazi ya vijijini. 
Makazi ya mjini ni aina ya makazi ambayo watu wanajenga nyumba zao mijini, karibu na wenzao wengi.
Makazi ya vijijini ni aina ya makazi ambayo watu hujenga nyumba zao sehemu za vijijini.
Tazama pia
Uhifadhi wa makazi
Uharibifu wa makazi
Kugawanya kwa makazi
Bustani ya makazi
Marejeo

Viungo vya nje

 kutoka
Freddy Kasheba

Question: Je, Freddy Ndala Kasheba alizaliwa mwaka upi?


Freddy Ndala Kasheba (1946 - 22 Oktoba 2004) alikuwa mwanamuziki maarufu katika miondoko ya muziki wa dansi kutoka nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo-Tanzania. Pia alifahamika sana kwa wimbo wake "Kesi ya Khanga".
Historia yake na muziki
Freddy alianza kufundishwa gitaa na baba yake wakati akiwa na umri wa miaka 12. Baba yake alijua kupiga gitaa japo hakufanya kazi ya uanamuziki, alikuwa akipiga gitaa nyumbani baada ya saa za kazi. Moja ya bendi maarufu ambazo zilimtambulisha sana Freddy ilikuwa Orchestra Fauvette, Freddy alieleza kuwa bendi ya Orchestra Fauvette ilianza tarehe 7 mwezi wa sita mwaka 1964 katika jiji la Lubumbashi huko Jamhuri ya Kidemokrasi ya Kongo. Jina hilo Fauvette kwa Kiswahili ni Chiriku, bendi ilikuwa na muimbaji ambaye waliamini alikuwa anaimba kama chiriku na hivyo kuipa bendi hiyo jina hilo. Vyombo vyao vya muziki walinunua Ujerumani kupitia duka la muziki la Dar es salaam Music House (duka lipo mpaka leo). Vyombo vilikuwa  vya aina ya Hofner, jina lililoheshimika sana kwa wanamuziki wakati huo.
Kati ya nyimbo ambazo zilipigwa katika kipindi hicho ni Camarade ya nzela, ambayo Freddy alieleza ni wimbo uliokuwa ukizungumzia rafiki wa kukutana nae barabarani au njiani, ambaye roho yake huwa kama sanduku la nguo, ambalo ndani yake huwezi kujua kuna nini. Pia ulipigwa wimbo Jacqueline ambao ulitungwa na mwenyewe Freddy ambao alieleza alikuwa alimtungia mpenzi wake aliyempenda Jacqueline. Wimbo mwingine uliopigwa katika kipindi hicho ni Nono na Kalemie, wimbo huu ulitunguiwa binti aliyeitwa Nono mkazi wa Kalemie ambaye alikuwa mpenzi mkubwa wa bendi ya Fauvette.
Safari ya kuja DAR na Fauvette
Fauvette ilifika Dar na kuwa inapiga katika ukumbi wa White House Ubungo, lakini kwa miaka hiyo Ubungo ilikuwa mbali sana na mji, na kulikuwa na ajali nyingi zikiwapata wapenzi wa bendi katika usafiri wa kutoka kwenye muziki, hivyo bendi ikaamua kuhamia ukumbi wa Mikumi Tours ambapo walikuwa wakipiga Ijumaa, Jumamosi na Jumapili. Fauvette walikuwa na ndoto ya kuwa bendi bora Afrika. Hawakufikia huko lakini waliweza kuweka alama kubwa katika historia ya muziki wa Afrika mashariki na Kati
Ufundi katika upigaji wa gitaa
Kasheba aliweza kuimarisha jina lake zaidi alipolifanya maarufu gitaa la nyuzi kumi na mbili, mwenyewe akiliita nyuzi dazani, hasa alipoanza kulipiga kwa mtindo wa Dukuduku akiwa Safari Sound Orchestra. Pamoja na bendi hizo Kasheba pia alipitia Safari Nkoy, Zaita Muzika, Kasheba group, pia alipita Maquis, na kwa wiki chache alipitia Tancut Almasi.
Kifo
Kasheba alifariki 22 Oktoba 2004 akiwa na miaka 58. Na kuzikwa katika makaburi ya Kinondoni, Dar es Salaam.
Tazama pia
Tshimanga Assosa
Vumbi Kahanga
Marquis Original
Viungo vya Nje
 katika blogu ya Anko Jay Kitime
Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Waliofariki 2004
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Wanamuziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Bandari ya Kilindini

Question: Je,bandari gani kubwa zaidi barani Afrika?

Bandari ya Kilindini  ni hori kubwa asili ya maji yenye urefu kwenda chini unaoendelea barani kutoka Mombasa, Kenya. Inatumika kama bandari ya Mombasa, na inayo uendelezaji mikoani hadi Uganda na Sudan. Bandari ya Kilindini ni sehemu kuu ya Bandari ya Mombasa, bandari ya kimataifa ya pekee nchini Kenya. Inasimamiwa na Mamlaka ya Bandari ya Kenya (KPA). Mbali na upakuaji na upakiaji mizigo, bandari ya Mombasa ni hupokea meli za kitalii kwa mara nyingi.
"Kilindini" ni neno la jadi la Kiswahili lenye maana "mbali kwenda chini". Bandari hii hujulikana hivyo kwa sababu ni mbali sana kwenda chini kwa kawaida. Bandari ya Kilindini ni mfano wa wimbi asili la kijiografia liitwalo ria, lililoanzishwa mamilioni ya miaka iliyopita wakati maji ya bahari yalipoibuka na kumeza mto uliokua unapita kutoka bara.
Historia

Mombasa ina historia ya karne za kale kama mji wa bandari. Bandari ya Kilindini ulizinduliwa mwaka wa 1896 wakati kazi ya ujenzi wa Reli ya Uganda ulianza.
Wakati wa Vita vya II vya dunia, wakati Kenya ilikuwa koloni ya Uingereza, Kilindini ilikuwa makao ya muda ya wigo wa Mashariki ya jeshi la Uingereza mapema Avril kutoka 1942 hadi tishio la Ujapani kwa mji wa Colombo, Ceylon (sasa Sri Lanka) ulikuwa umeondolewa. Karibu, afisi buku ya Mashariki ya Mbali, kituo cha mbali cha Waingereza cha kuvunja kanuni iliyokuwa Bletchley Park,ulihifadhiwa katika shule ya Allidina Visram, Mombasa na ilikuwa na mafanikio katika kuvunja kodi za kibaharia za Kijapani. 
Marejeleo
 iliyopatikana 15 Oktoba 2006
 iliyopatikana 15 Oktoba 2006
Viungo vya nje

Coordinates: 
Jamii:Usafiri wa Kenya
Jamii:Bandari nchini Afrika
Jamii:Mombasa