khalidalt/tydiqa-goldp huggingface dataset:
Manispaa

Question: Mkuu wa manispaa ya Bukoba mwaka 2018 anaitwa nani?

Manispaa (ing. municipality) ni mji mwenye kiwango fulani ya kujitawala katika shughuli zake. 
Madaraka haya ni pamoja na haki ya kutawaliwa na serikali ya kimahali iliyochaguliwa na watu wa manisipaa (badala ya kusimamiwa na mwakilishi wa serikali kuu), kuamulia na kukusanya kodi fulani katika eneo la manisipaa na kupanga makisio yake yenyewe.  
Manispaa za Tanzania
Nchini Tanzania manispaa ni mji mwenye wakazi zaidi ya 100,000 hadi 500,000.
Katika muundo wa utawala manispaa za Tanzania zinahesabiwa kama wilaya. Serikali ya manisipaa huitwa Halmashauri ya manispaa (Municipal Council). 
Manisipaa za Tanzania ni Bukoba , Dodoma , Iringa , Kigoma , Lindi , Morogoro , Moshi , Mtwara , Musoma , Shinyanga , Singida , Songea , Sumbawanga , Tabora .
Halafu kuna masisipaa tano ambazo ni sehemu ya majiji mawili. 
Jiji la Dar es Salaam limegawiwa kwa manispaa (wilaya) tano za Kinondoni, Temeke, Ilala, Ubungo na Kigamboni (wilaya mbili zimeongozewa mwaka wa 2016 ambazo ni Kigamboni na Ubungo).
Jiji la Mwanza limegawiwa kwa manispaa (wilaya) za Nyamagana na Ilemela



jamii:Tanzania
Jamii:Miji
Seli

Question: Seli kubwa mwilini ni ipi?


Seli (kutoka Kilatini cellula = chumba kidogo) ni chumba kidogo ndani ya mwili wa binadamu, wanyama. mimea n.k. 
Mwili wote wa kila kiumbehai hufanywa kwa seli. Viumbehai vidogo sana kama bakteria huwa na seli moja tu. Mwili wa mwanadamu huwa na seli trilioni 100 au 1014. 
Kila yai ni seli moja tu, hivyo seli kubwa duniani ni yai la mbuni. 
Seli za kawaida ni ndogo sana kiasi kwamba huweza kutazamwa tu kwa kutumia hadubini.
Muundo wa seli
Seli zinatofautiana kisasi kati ya domeni za viumbehai. Bakteria na archaea (prokarioti) huwa na seli za mfuto lakini seli za eukarioti zina vitu ndani zao.
Aina za seli
Kuna aina kuu mbili za seli, nazo niː
Seli ya prokarioti: haina kiini, chembeuzi moja katika utegili, haina dutuvuo
Seli ya eukarioti: ina kiini, chembeuzi nyingi katika kiini, ina dutuvuo
Kimsingi seli za eukaryota huwa naː 
kiini cha seli,
utando wa seli (tabaka ya nje) na
utegili unaojaza chumba ndani ya utando. Ndani ya utegili kuna sehemu nyingine zenye kazi mbalimbali kama vile ribosomu au dutuvuo (mitokondria).
Kuna aina mbili za seli za kieukarioti:
Seli ya mnyama ni aina ya seli ambazo zinapatikana kwenye miili ya wanyama wote kama vile binadamu n.k.
Seli ya mmea ni aina ya seli zinazopatikana kwenye mimea yote kama vile miti n.k.
Licha ya kuwa katika sehemu tofauti za viumbehai, seli hizi zinafanana baadhi ya vitu na kutofautiana pia. 
Baadhi ya vitu ambavyo vipo kwenye seli ya mnyama na seli ya mmea ni pamoja na:  
Zote zina kiini cha seli
Zote zina utando wa seli
Zote zina utegili
Zote zina dutuvuo
Tofauti kati ya seli ya mnyama na seli ya mmea ni pamoja na:



Jamii:Biolojia
Kamusi ya Koloni za Kijerumani (1920)

Question: Je, Kamusi ya Kikoloni ya Kijerumani ina kurasa ngapi?

"Deutsches Kolonial-Lexikon" ni jina la Kijerumani la "Kamusi ya Kikoloni ya Kijerumani" iliyotolewa mwaka 1920. Kamusi hii ilikusanya habari juu ya koloni zote za Ujerumani kabla ya 1914.
Kamusi imepita kipindi cha hakimiliki ikawekwa mtandaoni kama programu huria. Ni rejeo muhimu la habari za kihistoria kuhusu nchi zilizokuwa chini ya Ujerumani hadi Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia kama vile Tanzania, Rwanda, Burundi, Kenya (Witu), Namibia, Togo na Kamerun barani Afrika na maeneo ya Pasifiki kama Samoa, Guinea Mpya na visiwa vya Mariani halafu Tsingtao (Uchina).
Kamusi iliandikwa kwa lugha ya Kijerumani na wataalamu wa jiografia, biolojia, uchumi, lugha na masomo mengi mengine wenye ujuzi kuhusu nchi walioeleza katika kamusi. Kuna takwimu nyingi katika makala za kamusi hii.
Katika mambo ya utamaduni na historia inapaswa kusoma makala yake kiangilifu. Mara nyingi itikadi ya ubaguzi wa rangi iko wazi kabisa pia udharau kwa wenyeji  katika koloni hizi. Lakini hata hivyo mwanahistoria ataitumia kama kumbukumbu muhimu.
Kamusi ilikuwa tayari 1914 lakini haikuchapishwa kwa sababu ya vita. Kuchapishwa kulitokea baada ya vita tu. Mhariri alikuwa Heinrich Schnee aliyewahi kuwa gavana wa mwisho wa Afrika ya Mashariki ya Kijerumani.
Marejeo
Deutsches Kolonial-Lexikon / hrsg. von Heinrich Schnee. - Leipzig: Quelle & Meyer 1920. - 3 Bde.
Viungo vya Nje
Kamusi inapatikana mtandaoni kwenye anwani:

Jamii:Ukoloni wa Ujerumani
Jamii:Historia ya Afrika
Jamii:Kamusi mtandaoni
Orodha ya mito ya kaunti ya Nairobi

Question: Mji mkuu wa Nairobi una mito mingapi?

Orodha ya mito ya kaunti ya Nairobi inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Kenya.
Mto Bend Donga (korongo)
Mto Boma
Mto Bugichi
Mto Emakoko
Mto Gatara
Mto Kapio
Mto Karura
Mto Kerichina Kubwa
Mto Kerichwa Kubwa
Mto Kianjibe
Mto Kirichwa Kubwa
Mto Kisembe
Mto Masongawai
Mto Matundu
Mto Mbach
Mto Mokoyeti
Mto Mokoyeti Kaskazini
Mto Mokoyeti Kusini
Mto Motoine
Mto Ngong
Mto Nongumot
Mto Nyongara
Mto Ormanye
Mto Sosian
Tazama pia
Mito ya Kenya

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Jiografia ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Nairobi
Jamii:Mito ya Kenya
Dubai (mji)

Question: Je,mji mkuu wa dubai ni upi?

Dubai (kwa Kiarabu: دبيّ) ni mji mkuu wa ufalme wenye jina hilo katika katika Shirikisho la Falme za Kiarabu kwenye rasi ya Uarabuni.
Uko kwenye mwambao wa Ghuba ya Uajemi kati ya Sharjah na Abu Dhabi. 
Jiji la Dubai lilikuwa mji mdogo wenye wakazi 20,000 tu hadi vita kuu ya pili ya dunia. Leo hii kuna wakazi zaidi ya 1,200,000. Nyumba zote za Dubai ni mpya. 
Kukua kwa Dubai kulitokana na mapato ya mafuta ya petroli. Lakini akiba za mafuta hayo si kubwa kama kwa majirani yake. Mapato ya mafuta ni 6% pekee za pato la taifa. 
Viongozi wa ufalme wa Dubai wamefaulu kuweka msingi mpya wa uchumi katika biashara na utalii.
Viungo vya nje
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.  
Jamii:Miji ya Falme za Kiarabu
15 Machi

Question: Mshindi wa kwanza wa tuzo za mchezo wa gofu nchini Sudan Kusini anaitwa nani?


Tarehe 15 Machi ni siku ya 74 ya mwaka (ya 75 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 291.
Matukio
Waliozaliwa
1713 - Nicolas-Louis de Lacaille, mwanaastronomia kutoka Ufaransa
1760 - Mtakatifu Yohane wa Triora, padre Mfransisko, mmisionari na mfiadini nchini Uchina
1767 - Andrew Jackson, Rais wa Marekani 1829-1837
1830 - Paul Heyse, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi, mwaka wa 1910
1831 - Mtakatifu Daniele Comboni, mmisionari na askofu Mkatoliki nchini Sudan
1854 - Emil von Behring, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba, mwaka wa 1901
1871 - Charles Howard McIlwain, mwanahistoria kutoka Marekani
1920 - Donnall Thomas, daktari kutoka Marekani, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba, mwaka wa 1990
1930 - Martin Karplus, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia, mwaka wa 2013
1946 - Hezekiah Ndahani Chibulunje, mwanasiasa wa Tanzania
1952 - Willy Puchner, msanii kutoka Austria
1975 - Eva Longoria, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
Waliofariki
44 KK - Julius Caesar auawa kwenye bunge la Senati mjini Roma
752 - Mtakatifu Papa Zakaria
1962 - Arthur Holly Compton, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1927
2004 - John Pople, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1998
2011 - Nate Dogg, mwanamuziki kutoka Marekani
Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Papa Zakaria, ya mtakatifu Luisa wa Marillac, mtawa, na ya Klemens Maria Hofbauer, padri
Viungo vya nje




Jamii:Machi
Kibuyu kikubwa cha Warangi

Question: Kiungo kikubwa mwilini ni kipi?


Kibuyu kikubwa cha Warangi ni aina ya kibuyu cha kuwekea maji, pombe au mbegu ya nafaka. Kwa Kirangi huitwa "sʉa". 
Marejeo
Yovin Maingu na Brunhilde Bossow, 2006 "Mazingira ya Warangi na Wajerumani wa Kale", Kutolewa na Heimat- und Kulturverein Gellersen (Shirika la Historia na Utamaduni za Vijiji vya Gellersen, Ujerumani)
Jengo la Empire State

Question: Empire State Building ina maghorofa mangapi?


Empire State Building ni nyumba ya maghorofa mashuhuri mjini New York (Marekani) yenye umbo la mnara. Ilikuwa jengo ndefu la dunia kwa muda wa miaka 40 tangu ukamilifu wake mwaka 1931 hadi 1972 ambako minara ya World Trade Center ilijengwa mjini New York pia. Tangu kuharibiwa kwa minara hii kwenye shambulio la 11 Septemba 2001 imekuwa jengo kubwa mjini.
Ujenzi wa Empire State Building ilianza mwaka 1930. Katika muda mfupi wa mwaka mmoja na siku 45 yaani siku 410 pekee jengo lilikamilishwa. Wakati wake ilihesabiwa kati ya maajabu ya dunia ya kisasa. 
Kimo chake ni mita 381, pamoha na antena juu yake ni mita 448.7.
Takwimu kadhaa za Empire State Building
Katika jengo hili kuna 
feleji tani 55,000 kwa kiunzi chake
matofali milioni 10
nyaya za umeme kilomita 760
mabomba ya maji kilomita 96
nyaya za simu kilomita 5600
madirisha 6379
ofisi 6,000 kwa wapangaji 850
eneo la mita za mraba 715,000 za ofisi
uzani wa jumla tani 331,000
vyoo zaidi ya 1100
nyanyu (lifti) 73
ghorofa 102
ngazi 1860 kuanzia barabara hadi kilele
Jengo katika filamu
Empire State Building imeonekana katika filamu mbalimbali kwa mfano:
King Kong
James Bond
Independence Day
Love Affair
SpongeBob
Ajali
Baada ya watu kujiua kwa kuruka kutoka kilele fensi ilijengwa ya kuzungusha kilele amabako watalii wanaweza kutoka nje na kutazama mji. 
Mwaka 1945 ndege ya kijeshi ya B-25 iligonga mnara kutokana na kosa la rubani wakati mawingu yalikuwa chini sana. 

Viungo vya Nje


Jamii:New York
Jamii:Majengo
Jamii:New York City
Orodha ya Marais wa Tanzania

Question: Je,rais wa kwanza wa Tanzania alikuwa nani?








Tanzania
This article is part of a series on the
politics and government of
Tanzania
Constitution
Human rights
Government
President (list)
John Magufuli
Vice-President
Samia Suluhu
Prime Minister (list)
Kassim Majaliwa
Legislature
Speaker
Job Ndugai
Elections
Recent elections
General: 201020152020
Political parties
Administrative divisions
Regions
Districts
Foreign relations
Ministry of Foreign Affairs
Minister: Augustine Mahiga

Diplomatic missions of / in Tanzania

Nationality law
Passport
Visa requirements
Visa policy
Zanzibar
President
Ali Mohamed Shein
Vice Presidents
Seif Sharif Hamad
Seif Ali Iddi
Revolutionary Government
Revolutionary Council
House of Representatives
 Tanzaniaportal 
Other countries
Atlas
vt
Makala hii inaonyesha orodha ya marais wa Tanzania.
Marais wa Tanzania, 1964-hadi sasa

Ushirika wa Kisiasa
CCM - Chama Cha Mapinduzi
TANU - Tanganyika African National Union
Tazama pia
Orodha ya viongozi
Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Tanzania
Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Zanzibar
Orodha ya Magavana Wakuu wa Tanganyika
Orodha ya Marais wa Tanganyika
Orodha ya Masultan wa Zanzibar



Tanzania
Jumuiya ya nchi zinazozalisha mafuta duniani

Question: Je maji ni muhimu kwa usalishaji wa umeme?


Jumuiya ya nchi zinazozalisha mafuta duniani (Kiing. Organization of the Petroleum Exporting Countries), kwa kifupi pia OPEC ni shirika la kimataifa linalounganisha nchi zinazozaa mafuta ya petroli. Makao makuu yako Vienna (Austria). 
Kwa pamoja nchi hizi zina takriban asilimia 75 za akiba ya mafuta duniani katika ardhi yao. Kwa sasa zinalisha asilimia 40 ya mafuta yanayotolewa kila mwaka. Kutokana na kupungua kwa akiba za nchi zisizoshiriki katika OPEC inaonekana ya kwamba athira ya nchi za OPEC itakua. 
Nchi wanachama
OPEC ina nchi wanachama 13 ambazo ni
Algeria
Angola
Ecuador
Indonesia
Iran
Iraq
Kuwait
Libya
Nigeria
Qatar
Ufalme wa Uarabuni wa Saudia
Falme za Kiarabu
Venezuela
Kiini cha OPEC ni nchi za Waarabu.
Indonesia imetangaza ya kwamba inatarajia kuondoka katika OPEC kwa sababu mahitaji yake ya mafuta yanazidi kiasi cha mafuta inayozalisha.
Nchi muhimu zisizo wanachama
Kati ya nchi muhimu ambazo zinatoa mafuta mengi duniani kuna idadi ambazo si mwanachama kama vile Urusi, Marekani, China, Mexiko, Kanada, Norwei na Uingereza.
Shabaha
Nchi wanachama walijumuika kwa majukumu yafuatayo:
Kulinda shauku za pamoja za nchi zinazolisha mafuta ya petroli
Kujikinga dhidi mabadiliko ya bei ya mafuta ya petroli ya mara kwa mara
Kuhakikisha mblimbiko wa kutegemea kwa nchi wateja
Kuhakikisha ya kwamba nchi zinazolalisha mafuta yanapokea mapatoy a kutosha kwa mahitaji yao
Kuwa pamoja kuhusu siasa za mafuta
Mara nyingi OPEC haikufaulu kushikamana kwa nchi zote. 
Kiasi cha mafuta kilichokubaliwa kwa kila mwanachama
Nchi wanachama zimepatana kati yao kiasi kwa kila nchi kinachotolewa na kuuzwa. Kipimo chake ni "mapipa kwa siku" na "pipa" moja ni swa na lita 158,98 za mafuta ya petroli. Kusudi la siasa hii ni nia ya kuzuia bei isishuke kwa sababu kama nchi moja inayohitaji hela inaanza kutoa mafuta mengi kumbe bei ya mafuta ingeshuka chini.

Viungo vya Nje


Jamii:Mashirika ya kimataifa
Hifadhi ya Taifa ya Ziwa Nakuru

Question: Je,mbuga ya wanyama ya Nakuru ina wanyama aina ngapi?



Hifadhi ya Taifa ya Ziwa Nakuru ni mbuga ya wanyama nchini Kenya iliyoko kando ya Ziwa Nakuru, karibu na mji wa Nakuru. Umbali wa Nairobi ni km 140. Geti kuu liko kilomita 4 kutoka mji wa Nakuru. Eneo lake ni takriban km² 188. Inajulikana hasa kwa wingi wa ndege aina ya heroe na kundi la vifaru ambao wanaonekana hapa kwa uhakika mkubwa kulingana na mbuga nyingine za Kenya.
Mbuga ilianzishwa mwaka 1961. Sababu ya kuianzisha ilikuwa idadi kubwa ya ndege wa heroe wanaokusanyika hapa. Wakati mwingine huhesabiwa kuwa hadi milioni mbili. Idadi ya heroe hubadilika kimajira kulingana na kiasi cha algae ambazo ni chakula chao hasa.
Baadaye vifaru walipelekwa hapa wakati walivindwa ovyo katika mbuga nyingine nchini na kuwa hatarini mwa kupotea. Leo hii kuna takriban vifaru 60 mbugani wanaolindwa na walinzi wa pori. Hadi leo watoto yatima wa vifaru wanaopatikana katika mbuga mbalimbali wanapelekwa hapa. Vilevile kama hali ya uwindaji ovyo unazidi katika eneo fulani na walinzi walishindwa kuukomesha vifaru walitiwa sindano ya kuwatuliza, kukamatwa na kupelekwa Nakuru. Kutokana na hali ya kuhatarishwa kwa vifaru mbuga yote imezungukwa na fensi. 
Nje ya vifaru kuna takriban spishi 56 za mamalia mbalimbali pamoja na spishi 450 za ndege.
Marejeo

Viungo vya nje

Ziwa Nakuru
Jamii:Ziwa Nakuru
Jamii:Kaunti ya Nakuru
Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Poland

Question: Je,mji mkuu wa Poland ni upi?


Ukarasa huu una orodha ya Mawaziri Wakuu wa Poland (kwa Kipoland:  Premierzy):
Waziri Mkuu wa Ufalme wa Poland (1917-1918)

Waziri Mkuu wa Jamhuri ya Watu wa Poland (1918)

Waziri Mkuu wa Pili Jamhuri wa Poland (1918-1939)

Waziri Mkuu wa Serikali uhamishoni (1939-1945)

Waziri Mkuu wa Jamhuri ya Watu wa Poland (1944-1989)
Waziri Mkuu (1945-1952)

Waziri Mkuu (1952-1990)

Waziri Mkuu wa  Tatu Jamhuri wa Poland (1990-sisa)

Tazama pia
Orodha ya Wafalme wa Poland
Viungo vya Nje


!
Poland
Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Tanzania

Question: Je, nchi ya ushelisheli imekuwa na viongozi wangapi tangu kupata uhuru?








Tanzania
This article is part of a series on the
politics and government of
Tanzania
Constitution
Human rights
Government
President (list)
John Magufuli
Vice-President
Samia Suluhu
Prime Minister (list)
Kassim Majaliwa
Legislature
Speaker
Job Ndugai
Elections
Recent elections
General: 201020152020
Political parties
Administrative divisions
Regions
Districts
Foreign relations
Ministry of Foreign Affairs
Minister: Augustine Mahiga

Diplomatic missions of / in Tanzania

Nationality law
Passport
Visa requirements
Visa policy
Zanzibar
President
Ali Mohamed Shein
Vice Presidents
Seif Sharif Hamad
Seif Ali Iddi
Revolutionary Government
Revolutionary Council
House of Representatives
 Tanzaniaportal 
Other countries
Atlas
vt
Makala hii inaonyesha orodha ya mawaziri wakuu wa Tanzania.
Orodha ya Viongozi wa Serikali ya Tanzania

Ushirika wa Kisiasa
CCM - Chama Cha Mapinduzi
TANU - Tanganyika African National Union
Viungo vya nje

Tazama pia
Orodha ya viongozi
Orodha ya Marais wa Tanzania
Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Zanzibar
Orodha ya Magavana Wakuu wa Tanganyika
Orodha ya Marais wa Tanganyika
Orodha ya Masultan wa Zanzibar




Tanzania
Parafujo

Question: Parafujo liligunduliwa na nani?




Parafujo  (kutoka Kireno parafuso; pia: skurubu/skrubu kutoka Kiing. screw; pia bolti kutoka Kiing. bolt kama inatumiwa pamoja na nati) ni kifaa kinachofanana na msumari kinachotumika kuunganisha vipande viwili. Tofauti na msumari nondo yake ina hesi kando lake; upande wa juu kuna kofia inayotumiwa kuikaza au kuifungua.
Kama vipande viwili vimeunganishwa kwa kutumia skurubu ni rahisi kuzifungua tena. 
Kwa kawaida parafujo hutengenezwa kwa metali lakini kuna pia skurubu zilizotengenezwa kwa plastiki na ubao.
Kwa jumla parafujo au skurubu zinatofautiana kutokana na madhumuni yao yaani aina ya maunzi yanayoshikwa nazo. Kuna aina tatu 
parafujo inayokata njia yake katika maunzi laini kama ubao au plastiki
parafujo inayoingia katika nafasi iliyoandaliwa yenye hesi ya kike ndani yake inayolingana na hesi ya skurubu
parafujo inayopita katika shimo ikishikwa nyuma kwa nati yenye hesi ya kike ndani yake. Aina hii huitwa pia bolti.
Skurubu ya ubao ina kazi ya kuunganisha vipande viwili vya ubao. Huwa na umbo la pia maana yake inaanza nyembamba na kuwa pana zaidi hadi chini ya kofia yake. Sehemu ya mwisho chini ya kofia mara nyingi haina hesi.
Hesi inakata njia yake katika ubao; kama ubao ni ngumu au nene mara nyingi shimo ndogo inatangulia kutobolewa kwa keekee. Shimo hili lapaswa kuwa nyembamba kuliko skrubu itakayopita baadaye. Skurubu za aina hii huwa na kofia yenye tundu ama nyoofu au yenye umbo la msalaba. Bisibisi inayolingana na tundu hutumiwa kugeuza parafujo.
Parafujo kubwa za kushikilia sehemu mbili inahitaji nati. Hesi yake haitakiwi kukata njia yake; pande mbili zinazotakiwa kushikwa na skrubu hii zimetobolewa shimo ambamo parafujo inapita bila tatizo; kofia inakaa upande mmoja na mwisho wa skrubu mwenye hesi unatoka upande mwingine. Hapa nati inafungwa na kukazwa.  
Aina hii hutumiwa kushika ama vipande viwili vikubwa vya ubao au pia sehemu za mashine yenye mwendo na mtetemo. Kofia yake kwa kawaida huwa na kona sita ikigeuzwa kwa kutumia spana.
Wilma Rudolph

Question: Je,Wilma Rudolph alizaliwa mwaka upi?


Wilma Rudolph (aliyezaliwa Juni 23, 1940) ni mwanariadha wa Marekani. Aliishi Clarksville, Tennessee pamoja na ndugu 11. Alikuwa wa 5. Alipokuwa na umri wa miaka 4, alikuwa na polio. Yeye alinusurika, lakini alipoteza matumizi ya mguu wake wa kushoto. Wazazi wake na ndugu zake walimsaidia kumfanyia massage mguu. Alipokuwa na umri wa 11 alirudi ofisi ya daktari tena na aliweza kutembea.
Katika shule ya sekondari, Rudolph akawa mchezaji wa mpira wa kikapu na nyota kwa timu yake. Alifanya pia kufuatilia kwa miaka 4 na kamwe hakupoteza mbio. Alipokuwa na umri wa miaka 16, alijiandikisha kwa Olimpiki za Majira ya joto katika kufuatilia. Alishinda medali ya shaba katika matukio ya kufuatilia. Alikuwa mmoja wa wanawake wa kwanza wa weusi kushinda chochote kikubwa kama hicho. Aliamua kushindana katika michezo ya Olimpiki ya 1964. Alistaafu na akawa mwalimu wa shule na kocha wa michezo. Alikuwa mama wa watoto 4 na akaachana na waume wawili.
Marejeo
"Wilma Rudolph." Biografia ya kisasa ya Black. Vol. 4. Detroit: Gale, 1993.Biography katika Muktadha. Mtandao. 12 Mei 2014.
Nadasen, Premilla. "Wilma Rudolph." Encyclopedia ya Utamaduni na Historia ya Afrika na Amerika. Gale, 2006. Wasifu katika Muktadha. Mtandao. 12 Mei 2014.
Kulungu Mwekundu wa Atlas

Question: Je, kuna dubu wa rangi ngapi?


Kulungu mwekundu wa Atlas ni mnyama mkubwa wa jenasi Cervus katika familia Cervidae anayetokea Afrika ya kaskazini magharibi na visiwa vya Korsika na Sardinia. Zamani alifikiriwa kuwa nususpishi ya kulungu mwekundu wa Ulaya (Cervus elaphus barbarus), lakini wanyama wa Afrika wana mnasaba karibu na wale wa Korsika na Sardinia. Uchunguzi wa ADN unapendekeza kwamba wanyama hawa ni spishi tofauti.
Tabia
Kulungu huyu ni mdogo kuliko yule wa Ulaya. Rangi ya mwili ni kahawia na kuna madoa meupe kwenye mbavu na mgongo. Hakuna tawi la pili juu ya pembe zake.
Usambazaji
Spishi hii ni kulungu wa pekee wa Cervidae ambaye anatokea Afrika, katika misitu ya Aljeria, Maroko na Tunisia. Kuhusu nadharia moja watu wa zamani sana wamewasilisha spishi hii kwenye visiwa vya Korsika na Sardinia. Huko Maroko kulungu walimalizwa kwa uwindaji, lakini wanyama wengine waliwasilishwa kutoka Tunisia wakati wa miaka 1990[1]
Maadui
Maadui wa kulungu mwekundu wa Atlas ni au walikuwa simba wa Barbari, dubu wa Atlas na chui wa Barbari, lakini wanyama hawa wamekwisha sasa au wamekuwa nadra.
Viungo vya nje
MMA kuhusu kulungu mwekundu wa Atlas
 (Kihispania)
 (pamoja na maelezo ya spishi hii)
Marejeo


Jamii:Ng'ombe na jamaa
Jamii:Wanyama wa Afrika
28 Septemba

Question: Kirsten Prout alizaliwa mwaka gani?


Tarehe 28 Septemba ni siku ya 271 ya mwaka (ya 272 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 94.
Matukio
1362 - Uchaguzi wa Papa Urban V
1823 - Uchaguzi wa Papa Leo XII
Waliozaliwa
1852 - Henri Moissan, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1906
1892 - Elmer Rice, mwandishi kutoka Marekani
1934 - Brigitte Bardot, mwigizaji wa filamu kutoka Ufaransa
1988 - Wema Sepetu, mrembo wa Tanzania mwaka wa 2006
1990 - Kirsten Prout, mwigizaji wa filamu kutoka Kanada
Waliofariki
1978 - Papa Yohane Paulo I
1991 - Miles Davis, mwanamuziki kutoka Marekani
Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Wenseslaus I, mfiadini, na ya mtakatifu Laurenti Ruiz na wenzake, wafiadini
Viungo vya nje




Jamii:Septemba
Viwakilishi vya idadi

Question: Uganda ina idadi ngapi ya watu?





Examples
Mawili yamegongana, idadi kamili.
Vichache vimepatikana, idadi ya jumla.
Wanne wamekamatwa, idadi kamili.
Wengi hawakula ugali, idadi ya jumla.
Watano wamekimbia, idadi kamili.
Viwakilishi vya idadi/kiasi ni aina ya neno au maneno yanayojulisha idadi ya watu au vitu ambavyo havikutajwa majina. Idadi hiyo inaweza kuwa ya jumla au idadi hali/kamili.
Tazama pia
Lango:Lugha
Viwakilishi

Jamii:Isimu
Jamii:Sarufi
Simeon Nyachae

Question: Je,chama cha FORD-People ilianza mwaka upi?

Simeon Nyachae ( 6 Februari 1932) alizaliwa katika kata ndogo ya Nyaribari, Wilayani Kisii Mkoani Nyanza ni mwanabiashara na mwanasiasa nchini Kenya. Amehudumu katika nyadhifa mbali mbali katika serikali za Kenyatta, Moi na Kibaki.
Kwa miaka mingi Nyachae alionekana kama kiongozi wa Kisii hadi alipong'atuliwa kutoka bungeni katika uchaguzi wa Bunge la Kenya 2007.
Nyachae alizaliwa katika familia kubwa ya chifu Musa Nyandusi. Nyachae alipata fursa ya kupata elimu kutokana na ushawishi kutoka kwa babake, ambaye alifaidika na elimu ya wakoloni hadi alipoteuliwa chifu. Mnamo mwaka wa 1941, Nyachae alijiunga na shule ya Nyanchwa Seventh Day Adventist School na kisha mwaka wa 1947, akajiunga na Kereri Intermediate School. Miaka miwili baadaye, akajiunga na shule ya Kisii Government African School. Ilipofikia mwaka wa 1953, kabla ya kufanya mtihani wake wa Ordinary Level School Certificate, akaajiriwa katika kambi ambako babake alipofanyia kazi kama karani wa wilaya.
Mtumishi wa Umma
Katika (mwaka wa 1957) Nyachae akaenda Uingereza kwa masomo ya utawala wa jamii (Public Administration) na aliporudi Kenya mwaka 1960, akawa Mkuu wa wilaya katika divisheni ya Kangundi. Alirudi Uingereza kwa masomo zaidi katika chuo cha Churchill huko Cambridge na kupata cheti cha Utawala wa Jamii. Aliporudi tena Kenya aliendelea kupanda ngazi katika Utawala wa Mikoa hadi kuwa Mkuu wa Utumishi wa Umma katika serikali za Kenyatta na Moi.
Mwanasiasa wa KANU
Nyachae alistaafu kutoka kwa utumishi wa umma mnamo mwaka wa 1987 akaanza kujenga maisha yake ya kisiasa. Katika mwaka 1992 alichaguliwa mara ya kwanza kama mbunge wa Nyaribari Chache na Rais Moi akamteua kuwa Waziri wa Kilimo. Mwaka wa 1997 akawa Waziri wa Fedha. Mwaka mmoja baadaye, Rais Moi alimteua kama Waziri wa Usitawi na Nyachae akakataa na kujiuzulu kama Waziri na pia kutoka chama cha KANU, na akjiunga na Ford-People, chama kidogo cha upinzani, kilicho na ushawishi wa wanasiasa wa kutoka katika mkoa wa Kati.
Kiongozi wa Ford-People
Katika uchaguzi wa 2002 Nyachae alikataa kujiunga na muungano wa National Rainbow CoalitionNARC ambao ulihusisha chama cha LDP kilichoongozwa na Raila Odinga, DP kilichoongozwa na Mwai Kibaki kama vyama vikuu. Katika uchaguzi huo chama cha Ford-People kilishinda viti 14 vingi vikiwa ni vya kutoka sehemu za Kisii. Kando na Ford-P  chama kingine kilichokuwa na ushawishi bungeni upande wa upinzani kilikuwa chama cha KANU.
Waziri katika serikali ya Kibaki
Wakati NARC ilianza kuporomoka kuanzia mwaka 2004 kutokana na tofauti za kisiasa, Rais Kibaki alitafuta kura za wabunge wa Ford-P na kumteua Nyachae Serikalini kama Waziri wa Nishati baadaye wa Barabara.
Katika uchaguzi wa 2007 wimbi la ODM lilibomoa mipango yake pamoja na nafasi ya Ford-P katika Kisii. Nyachae pamoja na idadi kubwa ya mawaziri wa Kibaki hakuchaguliwa tena.
Viungo vya nje



The Standard, 4 Aprili 2007: 

Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Jamii:Waliozaliwa 1932
Guinea Bisau

Question: Rais wa kwanza wa Guinea alikuwa nani?



Guinea-Bisau (pia: Ginebisau) ni nchi ndogo katika Afrika ya Magharibi. 
Iko mwambaoni kwa Bahari Atlantiki ikipakana na Senegal upande wa kaskazini na Guinea upande wa kusini.
Jiografia
Guinea-Bisau ni kati ya nchi ndogo sana za Afrika; takriban 22% ni visiwa na bahari. Sehemu ya bara ni tambarare. Funguvisiwa ya Bissagos yenye visiwa 77 iko karibu na pwani.
Miji
Miji mikubwa zaidi ya Guinea Bisau ni: Bisau (wakazi 388.028), Bafatá (wakazi 22.521), Gabú (wakazi 14.430), Bissorã (wakazi 12.688), Bolama (wakazi 10.769) na Cacheu Einwohner (10.490).
Historia
Zamani ilikuwa koloni la Ureno kwa jina la Guinea ya Kireno. Baada ya uhuru (1973/1974) jina la mji mkuu wake lilishika nafasi ya nchi tawala kuwa Guinea-Bisau kwa kusudi la kuitofautisha na nchi jirani ya Guinea na ile ya Guinea ya Ikweta.
Watu
Wakazi walikuwa 1,515,000 mwaka 2010, wakati walikuwa 518,000 tu mwaka 1950.
Makabila
Waafrika ni 99%: makundi makubwa ni Wabalanta 30%, Wafulbe 20%, Wamanjaca 14%, Wamandinka 13%, Wapapel 7%). Wazungu na machotara chini ya 1%. 
Lugha
Pamoja na lugha asilia, 14% za wakazi wanasema Kireno ambacho ndicho lugha rasmi na 44% wanatumia Krioli maalumu ya Kireno ambayo ni kama lugha ya taifa inayounganisha makabila. 
Dini
Takriban 50% ni Waislamu (hasa Wasuni), 40% wafuasi wa dini asilia za Kiafrika, 10 % Wakristo (hasa Wakatoliki).
Tazama pia
Orodha ya lugha za Guinea-Bisau
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika
Tanbihi

Marejeo

Abdel Malek, K.,"Le processus d'accès à l'indépendance de la Guinée-Bissau.",In: Bulletin de l'Association des Anciens Elèves de l'Institut National de Langues et de Cultures Orientales, N°1, Avril 1998. – pp.53–60
Forrest, Joshua B., Lineages of State Fragility.  Rural Civil Society in Guinea-Bissau (Ohio University Press/James Currey Ltd., 2003)
Galli, Rosemary E, Guinea Bissau: Politics, Economics and Society, (Pinter Pub Ltd, 1987)
Lobban, Jr., Richard Andrew and Mendy, Peter Karibe, Historical Dictionary of the Republic of Guinea-Bissau, third edition (Scarecrow Press, 1997)
Vigh, Henrik, Navigating Terrains of War: Youth And Soldiering in Guinea-Bissau, (Berghahn Books, 2006)

Viungo vya nje


 from BBC News

 from UCB Libraries GovPubs
 at Encyclopædia Britannica
 at Curlie
Wikimedia Atlas of Guinea-Bissau
 from International Futures
Serikali



 – Portuguese American Journal

Biashara

Habari
 from AllAfrica.com
Afya
The State of the World's Midwifery – 
Jiografia
 about the developing 





Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Umoja wa Afrika
Jamii:Nchi zinazotumia Kireno
Jamii:Nchi zinazotumia lugha ya Kifaransa
Bendera ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo

Question: Je, bendera ya Malawi ina rangi ngapi?


Bendera ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo imepatikana tangu Februari 2006 kutokana na katiba mpya ya nchi. Katiba iliazimia kurudi kwa mfano wa bendera iliyowahi kutumiwa kati ya 1963 na 1971 kabla ya nchi haijaitwa "Zaire". Buluu yake imebadilishwa kuwa buluu ya angani sawa na bendera ya uhuru ya mwaka 1960.
Buluu ya bendera inakatwa na mlia wa hanamu mwenye rangi za nyekundu na dhahabu. Nyekundu ilimaanisha damu ya mateso chini ya ukoloni na mapabano kwa ajili ya uhuru. Dhahabu ilikumbusha juu ya utajiri wa nchi. Nyota ya rangi dhahabu iko kwenye pembe la juu jinsi ilivyokuwa katika bendera za Kongo tangu ukoloni.


Bendera ya miaka 1997-2006
Bendera ya Zaire (1971-1997)
Bendera ya serikali ya Mobutu 1963-1971 
Bendera ya uhuru 1960-1963 
Bendera ya koloni ya "Dola huru la Kongo" (1877-1908) na baadaye Kongo ya Kibelgiji (1908-1960)



K
Jamii:Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Orodha ya wachezaji wa klabu ya Soka ya Manchester United

Question: Je,Manchester United ilizinduliwa lini?

Orodha hii inahusu Manchester United F.C., klabu ya mpira wa miguu ya Uingereza yenye makao makuu mjini Trafford, Greater Manchester. 
Klabu ilianzishwa mwaka 1878 kama Newton Heath L & YR FC, na kucheza mechi ya kwanza ya ushindani mnamo Oktoba 1886, wakati waliingia duru ya kwanza ya Kombe la FA 1886-87. Tangu hapo, zaidi ya wachezaji 800 wameichezea timu ya klabu hiyo, ambapo karibu wachezaji 200 wamecheza walau mechi 100 na kuonekana pamoja na wachezaji wa ziada; wachezaji hao wameorodheshwa hapa, vilevile wale ambao walicheza mechi chache lakini walitoa michango muhimu katika historia ya klabu (kwa mfano Billy Whelan na Carlos Tevez).
Wachezaji wameorodheshwa kulingana na tarehe ya kuanza kuchezea klabu hiyo. Kuonekana na mabao ni kuhusu michezo ya ushindani tu; michezo ya vita haijaorodheshwa.
Orodha ya wachezaji

Vichwa vya Meza
Apps - Idadi ya michezo aliyocheza akiwa kikosi cha kwanza
Sub - Idadi ya michezo aliyocheza kama mbadala
Jumla - Jumla ya idadi ya michezo aliyocheza

Takwimu sahihi kwa mechi iliyochezwa 8 Desemba 2009

Nahodha wa Klabu


Marejeo
Check date values in: |accessdate= (help)
Check date values in: |accessdate= (help)
!
Jamii:Manchester United FC
Jamii:Orodha ya wachezaji
Guinea

Question: Nchi ya Guinea ilipata huru mwaka upi?



Guinea (pia: Gine, Gini) ni nchi katika Afrika ya Magharibi. Pengine inatajwa kama Guinea-Conakry ili kuitofautisha na nchi za Guinea-Bissau na Guinea ya Ikweta.
Imepakana na Guinea-Bisau, Senegal na Mali upande wa kaskazini, Côte d'Ivoire, Liberia na Sierra Leone kusini halafu Bahari Atlantiki upande wa magharibi.
Eneo lake ni chanzo ya mito mikubwa ya Niger, Senegal na Gambia. 
Jina
Jina la "Guinea" liliwahi kutaja sehemu kubwa ya Afrika ya Magharibi kati ya jangwa la Sahara na Ghuba ya Guinea ya Atlantiki likimaanisha "nchi ya watu weusi" kwa lugha ya Kiberberi.
Watu
Makabila yaliyopo nchini ni 24. Kubwa zaidi ni lile la Wafulani (40%).
Lugha rasmi ni Kifaransa, lakini wakazi wanatumia zaidi lugha asilia kadiri ya makabila, hasa Kipular, Kimaninka, Kisusu, Kikisi, Kikpelle na Kiloma,
Upande wa dini, 85% ni Waislamu (hasa Wasuni), 8% ni Wakristo (hasa Wakatoliki) na 7% ni wafuasi wa dini asilia za Kiafrika.
Tazama pia
Orodha ya lugha za Guinea
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika
Viungo vya nje

Serikali
(in French) 
(in French) 
Habari
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. 
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. 
Muziki
 West African music resources
Orodha
 directory category
 directory category
 directory category
 directory category
 directory category




Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Umoja wa Afrika
Upinde wa mvua

Question: Aina ya rangi ni gani?


Upinde wa mvua (kwa Kiingereza "rainbow") ni tao la rangi mbalimbali angani ambalo linaweza kuonekana wakati jua huangaza kupitia matone ya mvua inayoanguka. 
Mfano wa rangi hizo huanza na nyekundu nje na hubadilika kupitia rangi ya chungwa, njano, kijani, bluu, na urujuani ndani. Rangi hizi na ufuatano ni sehemu ya spektra ya nuru.
Upinde wa mvua huundwa wakati mwanga umepinda ukiingia matone ya maji, umegawanyika kuwa rangi tofauti, na kurudishwa nyuma. Hapa spektra ya nuru inayoonekana ambayo sisi tunaona kwa macho kama nyeupe tu.
Upinde wa mvua upo katika umbo la duara. Chini, sehemu ya chini imefichwa, lakini angani, kama ndege ya kuruka, inaweza kuonekana kama mviringo karibu na eneo la kinyume na jua.
Mara nyingi upinde wa mvua huonekana baada ya dhoruba, na ni alama maarufu ya amani na maelewano kati ya watu wa tamaduni nyingi.
Sababu
Athari ya upinde wa mvua inaweza kuonekana wakati:
Kuna matone ya maji katika hewa; na
Jua linatoa mwanga nyuma ya mwangaliaji kwa umbali wa chini au pembe.
Upinde wa mvua daima huonekana kinyume na jua: huunda duru karibu na kivuli cha kichwa chako (ambayo ni hatua kinyume na jua).

Jamii:Fizikia
Nyoka-miviringo

Question: Je ni reptilia wote wenye sumu?


Nyoka-miviringo ni nyoka wenye sumu wa jenasi Elapsoidea katika familia Elapidae. Wamepewa jina hili kwa sababu mwili wao una miviringo mingi, ule wa wachanga hasa.
Nyoka hawa sio warefu sana, sm 80 kwa kipeo. Kichwa ni kifupi na mkia ni mfupi. Wachanga wana miviringo myeupe, kijivu, njano, machungwa au myekundu juu ya rangi msingi ya nyeusi au kahawia. Wakikomaa miviringo inakuwa myeusi zaidi mpaka inapotea kabisa au miviringo myembamba inabaki. Nyoka-miviringo mashariki tu anabakiza miviringo yake.
Nyoka-miviringo hujificha mchana katika vishimo au chini ya majani makavu. Usiku huwinda wakichimba au kuingia vishimo vya wanyama. Hula nyoka wengine, mijusi, nyoka wanafiki, vyura na mayai ya hawa wote.
Sumu ya nyoka-miviringo si kali sana na juu ya hayo hawang'ati kwa kawaida. Kwa hivyo wanaweza kushikwa bila hatari sana. Hata ikiwa mtu anaingizwa na sumu, anapata tu uvimbe wa eneo na kusikia maumivu na kichefuchefu. Dalili hizi zinapotea katika siku 4.
Spishi
Elapsoidea boulengeri, Nyoka-miviringo wa Boulenger (Boulenger's garter snake)
Elapsoidea broadley, Nyoka-miviringo wa Broadley (Broadley's garter snake)
Elapsoidea chelazziorum, Nyoka-miviringo Somali (Somali garter snake)
Elapsoidea guentherii, Nyoka-miviringo wa Günther (Günther's garter snake)
Elapsoidea laticincta, Nyoka-miviringo wa Afrika ya Kati (Central African garter snake)
Elapsoidea loveridgei, Nyoka-miviringo Mashariki (East African garter snake)
Elapsoidea nigra, Nyoka-miviringo wa Usambara (Usambara garter snake)
Elapsoidea semiannulata, Nyoka-miviringo wa Afrika (Angolan garter snake)
Elapsoidea sundevallii
Elapsoidea s. decosteri, Nyoka-miviringo wa De Coster (De Coster's garter snake)
Elapsoidea s. fitzsimonsi, Nyoka-miviringo wa Kalahari (Kalahari garter snake)
Elapsoidea s. longicauda, Nyoka-miviringo Mkia-mrefu (Long-tailed garter snake)
Elapsoidea s. media, Nyoka-miviringo Kusi (Highveld garter snake)
Elapsoidea s. sundevallii, Nyoka-miviringo wa Sundevall (Sundevall's garter snake)
Elapsoidea trapei, Nyoka-miviringo wa Senegali (Senegal garter snake)
Marejeo
Spawls, S., Howell, K., Drewes, R. & Ashe, J. (2002) A field guide to the Reptiles of East Africa. Academic Press, San Diego, CA, USA.
Viungo vya nje


Jamii:Nyoka
Reptilia

Question: Je,popo ipo katika spishi gani ya wanyama?


Reptilia (kutoka Kilatini "reptilis" mwenye kutambaa; pia: mtambaazi, mtambaachi, mnyama mtambaaji[1]) ni kundi la wanyama wenye damu baridi, ngozi ya magamba badala ya nywele au manyoya wakipumua kwa mapafu. Siku hizi wataalamu hupendelea jina Sauropsida.
Wanazaa kwa njia ya mayai; wengine wanatega mayai na wadogo wanatoka nje bila ngazi ya kiluwiluwi au kwa spishi kadhaa mayai yanaiva ndani ya tumbo la mama na wadogo wanazaliwa hai.
Kibiolojia ni ngeli ya vertebrata. Jina limetokana na maumbile yao maana wanatambaa na tumbo juu ya ardhi; ama kwa miguu mifupi kama mijusi au bila miguu kama nyoka. 
Mwainisho
Ngeli Reptilia (au Kladi Sauropsida)
Kladi Eureptilia
Kladi Romeriida
Nusungeli Anapsida
Oda Testudines (makobe)
Nusungeli Diapsida
Ngeli ya chini Archosauromorpha


Oda Saurischia
Nusuoda Theropoda
Kladi Neornithes (=ngeli Aves au ndege)
Oda ya juu Crocodylomorpha
Oda Crocodylia (mamba)
Ngeli ya chini Lepidosauromorpha
Oda ya juu Lepidosauria
Oda Rhynchocephalia (tuatara - wanafanana na mijusi lakini ukoo ni tofauti)
Oda Squamata (nyoka, mijusi na mijusi-nyungunyungu)
Dinosauria wa kale walikuwa reptilia wakubwa sana walikwisha miaka milioni 65 iliyopita. Kufuatana na vumbuzi za hivi karibuni ndege hufikiriwa kuwa na nasaba na dinosauri (kutoka kwa nusuoda ya Theropoda).
Maelezo

Picha

Mamba
Tuatara
Kinyonga ni mjusi
Nyoka
Joka wa Komodo ni mjusi mkubwa kabisa
Kobe
Kobe-chui
Kasa
Ng'amba
Hata ndege ni reptilia!
Lucy Kibaki

Question: Je,Mwai Kibaki alisomea katika chuo kikuu gani?



Lucy Muthoni Kibaki (1940 - 26 Aprili, 2016) alikuwa mke wa Rais wa Kenya Mwai Kibaki, yaani alikuwa Mwanamke wa Kwanza wa Kenya (2003-2013).
Alizaliwa Mukurwe-ini mwaka wa 1940 kwa Rev. John Kagai na Rose Nyachomba, katika Mlima Kenya. Alifunzwa kuwa mwalimu, na akapandishwa cheo hadi kuwa mwalimu mkuu katika chuo cha mafunzo ya Ualimu huko Kiambu.
Familia
Alikutana na Mwai Kibaki mwaka wa 1960, na walifunga ndoa mwaka wa 1962. Wanandoa wana watoto wanne: Judy Wanjiku, Jimmy Kibaki, David Kagai, na Tony Githinji. Bi. Kibaki ni mlezi wa Shirika la Chama cha Viongozi Wasichana.[1]
Tukio la Nation
Anajulikana kwa uhuru wake wa upekee na hasira yake. Mwaka wa 2005 alipokea vyombo vya habari vya kimataifa kipaumbele kwa kushambulia ofisi ya Nation Media Group (wachapishaji wa The Daily Nation, gazeti la Kenya) na walinzi sita, baada ya kuchukua suala la jarida liliotoa taarifa yake ya kutoelewana kwake na Abdoulaye Makhtar Diop, aliyekuwa Mkurugenzi wa Benki ya Dunia kwa Senegal.[2]
Tukio lifuatalo la Nation
Mwezi Mei 2006, aliumba utata zaidi kwa kusema kwamba vijana nchini Kenya "hawana biashara" kwa kutumia kondomu. Lucy Kibaki aliita wito kwa wanafunzi katika shule siku wa kutunikiwa zawadi wajihini na ngono ili waepuka kuambukizwa na viini vya ukimwi. Yeye ndiye mwenyekiti wa Shirika la Wake arobaini wa Kwanza Afrika wanaopinga Ukimwi.
Tukio la Kuzaba 2007
Tarehe 12 Desemba 2007 alimzaba kofi afisa rasmi wa serikali aliyechanganisha jina lake na lile la Mary Wambui, mwanamke ambaye amekuwa akiripotiwa kuwa rais mke wa pili. Lucy Kibaki alimzaba kofi Katibu wa kanuni Utawala wa Serikali baada ya kumtambulisha kama "Wambui" wakati wa sherehe ya tuzo ya rais, NTV huru iliripoti.
Katibu wa kanuni Utawala wa Serikali, Francis Musyimi, alisimamishwa kwa ghafla kuwa muajibu katika sherehe katika Ikulu mjini Nairobi na alibebwa juu kwa juu na usalama wa nguvu, NTV. Musyimi ni maradufu kama Naibu Katibu wa Baraza la Mawaziri.
Tukio la Hujumu 2008
Mwaka wa Januari 2008, mbunge wa Kenya wa Imenti ya Kati Gitobu Imanyara alimshtaki Lucy Kibaki kwa shambulio na kutishia kwenda mahakamani kumdaha Mke wa Kwanza juu ya madai ya tukio. Alikanusha madai haraka, akimlaumu Imanyara kwa jaribio la malipizi baada ya kushindwa kupata kiti cha naibu mnenaji wakati wa uchaguzi wa Bunge.
Kazi ya Hisani
Bibi Kibaki anajulikana kwa kusaidia walio na mazuizi na watu walemavu.
Marejeo


Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Watu wa Kenya
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Walimu wa shule
Jamii:Wanandoa viongozi wa kitaifa
Mauaji ya kimbari ya Rwanda

Question: Naibu wa rais Wayahudi ni nani?


Mauaji ya Kimbari ya Rwanda yalikuwa mauaji ya halaiki nchini Rwanda mnamo mwaka wa 1994 ambapo Watutsi, Watwa na baadhi ya watu wa kabila la Kihutu waliuliwa na serikali iliyosimamiwa na viongozi wa Kihutu. 
Katika kipindi cha takriban siku 100, kuanzia kuuliwa kwa Habyarimana na Ntaryamira tarehe 6 Aprili hadi katikati mwa mwezi Julai, walau watu 500,000 waliuawa, au karibu asilimia 20% ya idadi ya watu nchini Rwanda wakati huo.
Ujumbe wa majaji wa Ufaransa Jumamosi waliwasili mjini Kigali kwa lengo la kuchunguza chanzo cha mauaji ya kimbari ya Rwanda na kuanguka kwa ndege iliyokuwa imembeba Juvenail Habyarimana rais wa wakati huo wa Rwanda. 
Kuuawa Habyarimana tarehe 6 Aprili 1994 kulikuwa chanzo muhimu cha mauaji ya kimbari nchini humo. Kuhusiana na kuuawa Habyarimana, Wahutu wenye misimamo ya kufurutu mpaka walihusisha tukio la kutunguliwa ndege yake na wapinzani wa Kitutsi na kulitumia kama kisingizio cha kuanzishia mashambulio na mauaji makubwa na ya kutisha dhidi ya Watutsi, Watwa na Wahutu wenye misimamo ya wastani. 
Mauaji ya kimbari nchini Rwanda yaliendelea kwa muda wa siku 100 hadi hali ya mambo ilipodhibitiwa na vikosi vya waasi wa wakati huo wa RPF, wapiganaji wake wengi wakiwa ni Watutsi. 
Inasemekana kuwa watu wapatao laki nane waliuawa, wengi wao wakiwa Watutsi, lakini wakiwemo pia Wahutu wenye misimamo ya wastani. 
Huko nyuma Rais Paul Kagame wa Rwanda alituhumiwa na Jean-Lousi Bruguiere, mmoja wa majaji maarufu wa Ufaransa kuwa alishiriki katika mauaji ya halaiki ya wananchi wa nchi hiyo na vilevile mauaji ya Habiyarimana.
Hatua hiyo iliipelekea serikali ya Kigali nayo kuwatuhumu viongozi wa Ufaransa kuwa walishiriki katika mauaji ya kimbari ya mwaka 1994. 
Kwa utaratibu huo Kamisheni Huru ya Kitaifa ambayo iliamuriwa na serikali ya Kigali ikusanye nyaraka na ushahidi unaothibitisha nafasi ya Paris katika mauaji ya Rwanda, ilitayarisha nyaraka zilizofichua jinsi Ufaransa ilivyoshiriki katika mauaji hayo, ambayo yalipewa jina la "Jinai za Watenda Jinai". 
Kwa mujibu wa ripoti ya kamisheni hiyo, nduru za juu za kisiasa, za kidiplomasia na za kijeshi za Ufaransa ziliratibu na kutekeleza mauaji hayo ya kimbari. Vilevile ripoti hiyo ilisema kwamba, Paris ilishiriki katika kutoa mafunzo kwa wanajeshi na waasi wa Kihutu, kutoa silaha na suhula za kijeshi, kusaidia kwa siri mauaji, ubakaji na mateso katika ardhi ya Rwanda. Tuhuma hizo zilivuruga kabisa uhusiano wa Ufaransa na Rwanda. 
Hata hivyo mwishoni mwa mwezi Novemba mwaka 2009 viongozi wa nchi hizo mbili waliamua kuhuisha tena uhusiano wao na serikali ya Paris kuwapa majaji jukumu la kufuatilia faili la mauaji ya kimbari ya Rwanda.
Wachambuzi wa mambo wanaamini kuwa, hamu ya nchi hizo mbili ya kutaka kuanzisha tena uhusiano wao wa kisiasa haiwezi kufuta shaka ya nafasi ya Ufaransa katika mauaji ya kimbari ya Rwanda. Ufaransa ambayo siku zote imekuwa ikisisitiza kuungwa mkono ngano ya mauaji ya kimbari ya Wayahudi katika Vita vya pili vya Dunia, hivi sasa inapaswa kutoa jibu kuhusiana na tuhuma zilizotolewa dhidi yake na Kamisheni ya Uchunguzi ya Rwanda.

Jamii:Historia ya Rwanda
Hanaa ya Jauza

Question: Kundinyota ya Jauza ina nyota ngapi?


 Hanaa ya Jauza  (ar., lat. & ing. Alhena pia γ GammaGeminorum [1], kifupi Gamma Gem, γGem) ni nyota angavu zaidi katika kundinyota ya Jauza (pia: Mapacha) (Gemini) na nyota angavu ya 43 kwenye anga ya usiku.  
Jina
Hanaa ya Jauza inayomaanisha “alama ya pacha” ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. [2]. Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema  الهنعه   al-han’a inayomaanisha „ alama "[3].
Kwa matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulikubali jina la Kiarabu na kuorodhesha nyota hii kwa jina la "Alhena" [4] .
Gamma Geminorum ni jina la Bayer kwa sababu Gamma ni herufi ya tatu katika Alfabeti ya Kigiriki na Hanaa ya Jauza ni nyota angavu ya tatu katika Jauza (pia: Mapacha) - Gemini.
Tabia
Hanaa ya Jauza iko kwa umbali wa mwakanuru takriban 101 kutoka Jua letu. Ina mwangaza unaoonekana wa mag 1.7 na mwangaza halisi ni mag -0.72.  Spektra yake ni ya aina ya B6[5] au B7 [6].   "B" inamaanisha ni nyota ya safu kuu inayoyeyunganisha hidrojeni (Hydrogen fusion) kuwa heliamu; inawezekana imeshafika tayari mwisho wa hatua hii na itahamia karibuni kuyeyunganisha heliamu kuwa elementi nzito zaidi.
Kama nyota nyingi zinazofanana nayo inazunguka haraka kwenye mhimili wake kwa kasi ya angalau kilomita 236 kwa saa katika kanda ya ikweta yake.[7]
Tanbihi

Viungo vya Nje

, kwenye tovuti ya Ian Ridpath, Star Tales, iliangaliwa Oktoba 2017
, kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
Marejeo
Allen, Richard Hinckley: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 331 ()
Knappert, Jan: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Jamii:Nyota
Lugha rasmi

Question: Je,lugha rasmi nchini Tanzania ni ipi?


Lugha rasmi ni lugha iliyopewa cheo maalumu katika nchi fulani. Kwa kawaida ni lugha inayotumiwa hasa na serikali kwa mawasiliano kati ya ofisi zake na pia kwa matangazo rasmi, kwa mfano kwa kutangaza sheria. Ni pia lugha ya kuendesha kesi mahakamani na kuandika hukumu.
Kuna nchi zenye lugha rasmi moja tu lakini nchi nyingi huwa na lugha mbalimbali zinazokubaliwa kama lugha rasmi kwenye ngazi tofauti za serikali.
Katika nchi mbalimbali lugha rasmi imetajwa katika katiba ya taifa au katika sheria mahsusi, lakini nchi nyingine hazina sheria juu ya lugha rasmi hata kama hali halisi ipo na kueleweka.
Kwa mfano nchini Namibia Kiingereza ni lugha rasmi kufuatana na katiba lakini lugha kumi na moja nyingine (pamoja na Kiafrikaans na Kijerumani) zimetajwa kama lugha za taifa zinazoweza kutumiwa pia kama lugha ya kufundishia shuleni.
Nchi kadhaa zimekubali pia lugha ya alama jinsi inavyotumiwa na watu bubu kati ya lugha rasmi ya nchi.
Sifa za lugha rasmi
Hutumika katika masuala rasmi: ofisini, bungeni, kortini n.k.
Yaweza kuwa lugha ya taifa
Yaweza kuwa au isiwe sanifu
Hubeba msamiati mwafaka au wa kutosha k.v. katika nyanja za sayansi na teknolojia
Haifungwi, haipendelei ukabila
Huwa na utaratibu maalumu

Jamii:Lugha
Zuhura

Question: Je,nani wa kwanza kupima urefu wa mlima Kenya?


Zuhura (pia: Ng'andu; kwa Kiingereza Venus) ni sayari ya pili katika mfumo wa jua na sayari zake. Kati ya sayari zote za jua ndiyo inayofanana zaidi na dunia yetu. 
Jina la sayari
Sayari hii ina majina mawili kwa Kiswahili: Zuhura, kwa matamshi mengine pia "Zuhra", ni jina leye asili ya Kiarabu  زُّهَرَة zuhara lenye maana asilia ya "mwenye kung'aa".
Ng'andu ni jina lenye asili ya Kibantu.
Tabia za sayari
Kwenye anga la usiku inang'aa kushinda nyota zote isipokuwa mwezi. Kutokana na nguvu ya mwanga wake inaonekana mapema kati ya nyota za kwanza zinazoonekana jioni; vilevile huwa inaonekana kama nyota ya mwisho wakati wa pambazuko. 
Zuhura ina umbali wa kati ya kilomita milioni 107.5-108.9 kutoka jua. Umbali kutoka dunia yetu hutegemea na mahali pa dunia na Zuhura kwenye mizingo yao ya kuzunguka jua: uko kati ya kilomita milioni 38.3-260.9. 
Ukubwa wake na pia kemia yake zinafanana sana na dunia ikiwa kipenyo chake ni km 12,103.6 kwenye ikweta.
Haina mwezi wowote. 
Mwaka wa Zuhura (ambao ni muda wa kutimiza obiti moja wa kuzunguka dunia) una siku 224.7 za kidunia. 
Siku ya Zuhura (ambayo ni muda wa dura moja ya sayari yenyewe) ina siku 243 za kidunia.
Zuhura ni sayari yenye mzunguko kufuatana na mwendo wa saa.
Hali ya hewa ni ya joto sana, kwa wastani sentigredi 500. Hewa yake ni hasa ya kabonidaioksaidi[1] inayosababisha mawingu mengi yanayozuia sura yake isionekane kwa darubini. Kutokana na halijoto kali hakuna maji.
Utafiti
Warusi na Wamarekani walifaulu kupeleka vipimaanga mbalimbali hadi Zuhura, vingine vilipita na kupima hewa, vingine vilifika kwenye sura ya sayari na kutuma picha za mazingira hadi kuharibika kutokana na joto kali.
Uso wa sayari umefanyiwa utafiti kwa msaada wa rada kutoka vipimaanga Magellan na Pioneer-Venus. Kutokana na matokeo yake ramani ya kwanza ilitokea. Sehemu kubwa ya sayari ni tambarare yenye vilima na mabonde yasiyo marefu. Kutokana na joto kubwa (mnamo 500°C) hakuna maji wala bahari. 
   
Kuna sehemu mbili ambako nyanda za juu zinapanda juu ya uwiano wa kawaida na hizi zilifananishwa na kontinenti za Dunia. Karibu na ikweta ya Zuhura iko sehemu inayoitwa "Aphrodite Terra" yenye ukubwa kama Amerika Kusini. Kwenye upande wa mashariki kuna safu za milima na mabonde makubwa pamoja na volkeno. Sehemu ya pili huitwa "Ishtar Terra" yenye ukubwa sawa na Australia kwenye Dunia. Hapa kuna milima ya Maxwell yenye urefu wa mita 10.800 juu ya uwiano wa wastani. 
Tanbihi

Viungo vya nje


 at NASA's Solar System Exploration site
 and  at the National Space Science Data Center
 and  at Mentallandscape.com
 at The Nine Planets
 at NASA.gov
, a search engine for surface features
Kuhusu ramani za Zuhura
 by the U.S. Geological Survey
 by the International Astronomical Union
 by the Lunar and Planetary Institute
 by Eötvös Loránd University
, interactive map of the planet

Jamii:Sayari