khalidalt/tydiqa-goldp huggingface dataset:
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu

Question: Je, idadi ya watu nchini Tanzania ni ngapi?


Hii ni orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu (makadirio ya Umoja wa Mataifa kwa mwaka 2017). 
Misri yote imejumuishwa, ingawa sehemu ya eneo la Misri inapatikana Asia. 
Saint Helena, ikiwa imekaribiana sana na Afrika, imejumuishwa pia.
Orodha ya nchi na maeneo kufuatana na idadi ya wakazi


Tanbihi

Angalia pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika



Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Demografia
Mnyama Ngozi-miiba

Question: Kaboneti ya Kalisi ni nini?


Wanyama ngozi-miiba (kutoka Kiholanzi stekelhuidigen) ni wanyama wa bahari ambao wana ngozi yenye miiba na ulinganifu wa pembetano ingawa wahenga wao walikuwa na uwenzipacha. Hata lava wao wana uwenzipacha lakini hukuza pande tano wakiwa wazima. Mifano ya wanyama ngozi-miiba ni viti vya pweza, changa-maji, shashile, chani na kojojo.
Mwili wa wanyama ngozi-miiba una pande tano na umefunikika kwa ngozi yenye fuwele za kalsiti (kaboneti ya kalisi) ziitwazo ossicles (vifupa). Kwa hivyo wanyama hawa wana aina ya kiunzi cha nje. Vifupa vya kiunzi hiki vimeunganika kabisa, kama kwa shashile na jamaa, au vimeunga kwa viungo, kama kwa viti vya pweza, changa-maji na kojojo. Katika matukio mengi vifupa hivi vina michomozo kwa umbo wa miiba, sugu au chembe (asili ya jina la faila hii).
Vineli vidogo vichomoza kupitia nyeleo za kiunzi. Kwa wanyama ngozi-miiba wengi hivi vinaweza kutumika kwa kusogea. Kwa wengine, kama mileli-bahari, hutumika kwa kukamata mawindo tu. Miguu hii ya neli (w:tube foot|tube feet]]) inaweza kujishikiza chini au kwenye mawindo kwa njia ya mfyonzo.
Picha

Mileli-bahari
Mileli-bahari
Kiti cha pweza
Changa-maji
Chani
Kojojo


Jamii:Wanyama ngozi-miiba
Machansela wa Ujerumani

Question: Nani Rais wa kwanza wa Ujerumani?


Chansela wa Ujerumani (kwa Kijerumani: Bundeskanzler, katika fasihi: chansela wa shirikisho) ni kiongozi wa serikali ya Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani. Chansela wa Ujerumani huchaguliwa na jopu la wabunge wa shirikisho hilo la Ujerumani (Bundestag).
Chansela wa sasa wa Ujerumani ni Angela Merkel wa chama cha (CDU), ambaye ni mwanamke wa kwanza kuchaguliwa katika nafasi hiyo ya Uchansela.
Bundeskanzler (tangu 1949)
Orodha ya Machansela tangu 1949
Konrad Adenauer (CDU), 1949-1963
Ludwig Erhard (CDU), 1963-1966
Kurt Georg Kiesinger[1] (CDU), 1966-1969
Willy Brandt[1] (SPD), 1969-1974
Helmut Schmidt (SPD), 1974-1982
Helmut Kohl (CDU), 1982-1998
Gerhard Schröder[1] (SPD), 1998-2005
Angela Merkel (CDU), 2005-
Tazama pia
Marais wa Ujerumani
Marejeo



Jamii:Siasa ya Ujerumani
Jamii:Serikali Kuu
Nematodi

Question: Nematodi ni nini?


Nematodi au minyoo-kuru ni faila ya minyoo ambayo ni kati ya faila zenye spishi nyingi katika himaya ya wanyama.
Kutofautisha na kuainisha nematodi ni kazi ngumu. Hadi sasa spishi 80,000 zimeelezwa kitaalamu. Kuna makadirio ya kwamba idadi ya spishi hizo inaweza kufikia nusu milioni. Nematodi wengi ni minyoo midogo myeupe au bila rangi wanayoishi katika mazingira mabichi.
Kati ya nematodi wanaojulikana takriban spishi 15,000 ni za kiparasiti (vimelea) yaani wanaishi ndani ya viumbe wengine. Spishi kadhaa husababisha maradhi mbalimbali ya binadamu.
[1]
Mlolongo wa DNA katika uchambuzi wa nematodi umepiga hatua sana, ikiwa ni pamoja na uhusiano na spishi za miti.[2]
Marejeo


Jamii:Nematodi
Jamii:Vidusia
Chomboanga

Question: Puto ya kwanza ilitengenezwa mwaka upi?


Chomboanga ni chombo cha usafiri chochote kinachoruka juu ya ardhi katika angahewa ya dunia yetu.
Vyombo vinvyopita kimo cha kilomita 100 juu ya ardhi huhesabiwa kati ya vyombo vya angani la nje. 
Vyomboanga hupatikana kwa namna mbili:
Zikiwa nyepesi kuliko hewa
Puto - ni fuko kubwa lenye ganda la kitambaa au plastiki lisilopenya gesi. Hujazwa gesi nyepesi hasa heli kwa kusidi ya kupazwa hewani. Puto kubwa lina nguvu elezi ya kutosha ya kubeba mizigo kama chumba cha abiria kadhaa.
Ndegeputo (au purutangi) ni kama puto kubwa linalobeba behewa kwa abiria au mizigo ikisukumwa na injini kama eropleni. 
Ndegeputo kubwa zaidi zina chumba kikubwa cha gesi chenye fremu imara inayobeba ganda. Mfano wake ni hasa ndegeputo aina ya Zeppelin zilizosafirisha abiria kati ya Ulaya na Brazil au Marekani kabla ya vita kuu ya pili ya dunia. Baadaye zilipitiwa na ndege kubwa. Hadi leo kuna majaribio ya mara kwa mara ya kuzirudisha kwenye usafiri lakini ni chache tu zinazojengwa.
Blimp ni puto kubwa bila fremu ianyohitaji shindikizo la ndani lililo kubwa kuliko shindikizo ya angahewa. Kuna takriban blimpi 30-40 za kibiashara duniani.
Zikiwa nzito kuliko hewa
Ndege (au eropleni) zinazosukumwa na injini jeti au parapela.
Helikopta
Roketi au ndege za roketi
Picha za Vyomboanga

 Airbus A380 ni ndege kubwa ya abiria duniani
Helikopta ya Kifaranza Alouette III
Puto kubwa cha kubeba abiria
Ndege ya kijeshi ya F-82
Ndegeputo ya Zeppelin NT
Blimp
Bell 206B JetRanger III 
Ndege ya parapela ya DHC-6 Twin Otter ina kazi ya kuzima moto
Mbegu

Question: Aina za mbegu ni ngapi duniani?


Mbegu ni sehemu ya tunda la mmea inayoweza kuendelea kuwa mmea mpya. Mbegu ni njia ya kuzaa kwa mimea mingi zinazoitwa kwa njia ya kibiolojia spermatophytina. 
Mbegu inaanzishwa ndani ya ua la mmea inaendelea kukua. Kuna mbegu ndogo sana ambazo ni vigumu kuona kwa jicho na mbegu kubwa kama nazi.
Sehemu za mbegu
Huwa ndani yake na sehemu tatu
ganda la nje au testa
kitoto cha mmea yaani sehemu yenye chanzo cha majani na mizizi.
lishe ya kitoto cha mmea au "endosperm" ambayo ni hasa akiba ya wanga na sukari, mara nyingi pia protini na mafuta. Akiba hii inalisha mmea changa hadi imekuza mizizi na majani mabichi madogo inayoweza kuanza kazi ya usanisinuru.
Kulala kwa mbegu
Uwezo wa pekee wa mbegu za mimea tofauti na mimba ya wanyama ni ya kwamba kitoto kinaandaliwa ndani ya una lakini kinaacha kukua na kukauka. Katika hali kavu inaweza kukaa kwa muda, na mbegu kadhaa zimejulikana zilikaa miaka hata karne zikaweza kuchipuka hata baada ya muda mrefu.
Uwingi wa mbegu
Mimea inatofautiana sana kuhusu idadi za mbegu zinazoweza kutolewa. Lakini hata mimea yenye uwezo wa kutoa mbegu nyingi hazitoi kila mwaka; hii inategemea pia na hali ya hewa (ukame na baridi), magonjwa ya mimea na wadudu. Kwa mfano wataalamu walitazama sehemu ya msitu wa misonobari kwa kipindi cha miaka 20 wakaona ya kwamba mavuno ya mbegu yalikuwa kati ya 0 na milioni 5 za mbegu kwa hektari moja. Katika miaka sita mebgu zilitokea kwa wingi sana, katika miaka mitano chache sana, na miaka kumi miti ilikuwa na kiasi kizuri cha mbegu.
Mbegu na chakula
Mbegu huwa kati ya vyakula muhimu sana kwa wanadamu. Nafaka zote ni mbegu za aina za manyasi na kuwa chanzo kikii cha wanga kwa binadamu. Mbegu kama alizeti na jozi nyingi ni chanzo cha mafuta na protini.


Jamii:Mimea
Jamii:Chakula
Mnyama

Question: Damu ina umuhimu gani kwa wanyama wa pori


Wanyama (jina la kisayansi ni animalia na hutoka katika Kilatini) ni viumbehai wasio mmea, kuvu, bakteria, protista au arkea. Vile vile tunaweza kusema wanyama ni viumbehai wanaotegemea chakula kutoka sehemu nyingine: wao hawana uwezo wa kujitengenezea chakula chao wenyewe kupitia usanisinuru (nishati ya jua) lakini kutoka kwa viumbehai vingine ama wanyama wengine au mimea.
Kufuatana na aina ya chakula tunatofautisha hasa wanaokula mimea wanaoitwa walamani au walamea (kwa Kiingereza: herbivorous) na wanaokula nyama wanaoitwa walanyama au wagwizi (ing. carnivorous). Kuna pia walavyote (ing. omnivorous) wanaoweza kula kila kitu, ama mimea ama wanyama wengine (ing. omnivorous).
Wanyama wanahitaji oksijeni kwa kupumua.
Wanyama walio wengi hutembea yaani hubadilisha mahali wanapokaa, kwa hiyo wanahitaji milango ya maarifa.
Sayansi inayochunguza wanyama huitwa zuolojia, ambayo ni tawi la biolojia.
Aina za wanyama ni nyingi sana. Mara nyingi aina zao zinatofautishwa kama ni wanyama wenye seli nyingi (metazoa) au seli moja (protozoa) tu.
Kuna wanyama wanaoishi peke yao, katika vikundi na jamii. Mfano wa wanyama wanaoishi peke yao ni kifaru au nyoka. Wanajumuika kwa tendo la kuzaa pekee. Mfano wa wanyama wa jumuiya ni simba wanaokaa na kuwinda pamoja. Ushirikiano unasaidia kupata chakula bora. Mfano wa wanyama katika jamii ni nyuki na wadudu wengine.
Upande wa mwili hata binadamu ni mnyama na kimaumbile anahesabiwa kati ya mamalia.
Binadamu hutofautisha mara nyingi
Wanyama wa pori au wanyamapori
Wanyama wa kufugwa au Mifugo
Wanyama wa nyumbani (Wanyama-kipenzi)
ingawa lugha hii hutumiwa tu kwa wanyama wakubwa zaidi, kwa kawaida wenye uti wa mgongo (kwa Kilatini: Chordata).
Viungo vya nje


Jamii:Wanyama
Jamii:Biolojia
Fioretti

Question: Kitabu cha Fioretti kiliandikwa mwaka upi?


Fioretti (kwa Kiitalia maana yake ni Maua Madogo, yaani Visimulizi Bora) ni kitabu maarufu kuhusu Fransisko wa Asizi na wenzake kilichotafsiriwa mwishoni mwa karne ya 14 kutoka kile cha Kilatini Actus beati Francisci et sociorum eius, kinachodhaniwa kuwa kiliandikwa na Ugolino Brunforte (1262 hivi – 1348 hivi).
Ingawa hakizingatiwi sana kama chanzo cha kihistoria,[1] kimekuwa na sifa kuliko vitabu vingine juu ya mtakatifu huyo, kwa uzuri mkubwa upande wa lugha na usanii katika kusimulia. Ni kama manukato yanayotuvutia kwenye roho na utakatifu wa Fransisko, aliyekwishakufa toka siku nyingi, hivi kwamba anakumbukwa kwa mbali lakini kwa namna ya kupendeza zaidi. Miaka iliyopita imechuja ujumbe wake, ambao hivyo unang’aa kwa namna ya pekee katika kitabu hicho kilichosisitiza jinsi Fransisko alivyofanana na Yesu, wazo lililokazwa na Wafransisko wote wa karne XIV.
Filamu

Kitabu kilimuongoza Roberto Rossellini mwaka 1950 kutoa filamu Francesco, giullare di Dio (“Fransisko, Msanii wa Mungu”) akishirikiana na Federico Fellini.
Muziki
Kilitumika pia kutunga libretto ya opera ya Olivier Messiaen iliyoitwa Saint-François d'Assise.
Tanbihi

Sehemu kubwa ya kitabu chenyewe kwa Kiswahili
Fioretti – Visimulizi Kuhusu Mtakatifu Fransisko wa Asizi – tafsiri ya Rikardo Maria, U.N.W.A. n.k. – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1996 – ISBN 9976-63-468-4
Ebook
Francis of Assisi, The Little Flowers (fioretti), London, 2012. limovia.net ISBN 978-1-78336-013-0
Viungo vya nje

 at Christian Classics Ethereal Library
The text, in Italian, is available in plain text and/or rtf format from the  site, which also provides a brief description of the text.
Mwamba (jiolojia)

Question: Nani mwanzilishi wa somo la Jiolojia?



Mwamba katika jiolojia ni namna ya kutaja mawe au zaidi mchanganyiko au mkusanyiko wa mabao ya aina moja au zaidi ya madini ulio imara katika hali asilia. Jiwe ni kipande cha mwamba.
Takriban madini 30 hufanya sehemu kubwa ya miamba ya dunia, ni hasa silikati na kabonati.
Aina ya miamba
Mwamba hutokea kwa namna tatu:
mwamba wa mgando au mwamba wa kivolkeno unajitokeza pala ambako magma au lava inaganda, kwa mfano itale.
mwamba mashapo hutokea pale ambako miamba inavunjika na kusagwa katika mmomonyoko na mashapo yanakandamizwa kwa njia ya kanieneo ya mashapo ya juu hadi mashapo kuwa mwamba mapya. 
aina ya pekee ni visukuku ambayvo ni mashapo yaliyosababishwa na wanyama au mimea itakayokuwa mwamba mashapo baadaye. Mfano: makaa mawe.
mwamba metamofia ni mageuzi ya miamba ya awali -ama ya kivolkeno au ya mishapo- kwa njia ya kanieneo kubwa sana na joto kali kuwa aina mpya ya mwamba. Metamofosi kwa kawaida hutokea katika kina kubwa.

Mzunguko wa miamba
Miamba hubadilishwa umbo katika muda wa miaka mamilioni. Madini yao huingia katika hali mbalimbali ya mwamba. 
a) Mwamba wa kivolkeno hutokea kwa kuganda kwa magma au lava.
b) Mwamba huu huvunjika kwa mmomonyoko na vipande vyake hubebwa na maji au upepo mahali vinapolala kama ganda la mashapo.
c) Mashapo kukandamizwa kwa njia ya kanieneo na kuwa mwamba mashapo.
d) Mwamba mashapo hufikia katika kina kubwa na kugeuzwa kwa njia ya metamofosi kuwa mwamba metamofia.
e) Hata hii mwamba metamofia husukumwa na nguvu za gandunia kufika tena juu na kupatwa na mmomonyoko kuwa mwamba mashapo.
f) Kila aina ya mwamba unaweza kumezwa na mwendo wa gandunia na kuyeyushwa tena kuwa magma.
Meteori
Meteori ni mwamba wa pekee mwenye asili isiyo ya dunia yetu. Meteori nyingi zimejitokeza katika anga ya nje kutokana na mabaki ya mada ya nyota au pia kutokana na kuvunjika kwa sayari nyingine.
Utamaduni
Miamba imekuwa ikitumiwa na binadamu katika historia yake yote. Hivyo mwamba ni muhimu katika utamaduni wa watu. Madini na metali zinazopatikana katika miamba zimekuwa muhimu katika kustaarabika kwa binadamu.
Kihistoria vifaa vya kwanza vya kudumu vilikuwa vifaa vya mawe yaliyokatwa kuwa visu, shoka au nyundo. Tangu zama za mawe miamba ilitumiwa na binadamu kama zana. Wakati wa zama za mawe watu walikuwa hodari kutengeneza vifaa vya aina nyingi kutokana na mwamba.
Vilevile katika ujenzi mataifa mbalimbali yalitumia mwamba au mawe kwa majengo yao. 
Mifano ya kale kabisa ya mwandiko ni mwandiko juu ya mwamba: ingawa kuna uwezekano wa kwamba watu walitumia pia ubao au kitu kingine lakini miandiko hii haikudumu na kutunzwa hadi leo.
Mawe ya thamani kama almasi hutafutwa na watu kwa kuwa yapendeza.

!
Vodacom

Question: Je,Kampuni ya Telkom Kenya ilianza mwaka upi?


Vodacom,  ni kampuni ya mawasiliano bara Afrika.  
Taswira
Vodacom ilianzishwa mwaka wa 1994 na kudi la Vodafone Plc kutoka Uingereza na  Telkom kuroka Afrika Kusini. Kwa sasa, Vodafone linamiliki asilimia sitini na tano (65) za kampuni na usimamizi wa majukumu ya kampuni.[1]
Kampuni ya Vodacom lina wateja milioni hamsini na tano (55) na kampuni tanzu ya Afrika Kusini, Tanzania, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Msumbiji  na Lesotho. 
Makampuni tanzu
Arodha ya kampuni tanzu za Vodacom ni:[2]
Vodacom (Pty) Limited - Asilimia 93.75 - Afrika Kusini
Vodacom Tanzania Limited - Asilimia 65 - Tanzania
Vodacom Congo (RDC) s.p.r.l. - Asilimia 51 - Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
VM, SA - Asilimia 85 - Msumbiji
Vodacom Lesotho (Pty) Limited - Asilimia 80- Lesotho
Vodacom Business Africa (Nigeria) Limited - Asilimia 100 - Nigeria
Umiliki
Hisa za kampuni ya Vodacom yameoorodheshwa kwenye soko la hisa la Johannesburg, chini ya alama: VOD.[3] Wamiliku wa kuu ni:[4]

Ona pia
Safaricom
Vidokezo na marejeo


Jamii:Makampuni ya Afrika Kusini
Jamii:Makampuni yaliyoorodheshwa katika Soko la Hisa la Johannesburg
Jamii:Vodafone
Viwakilishi vya idadi

Question: Je,Marekani ina idadi ngapi ya watu?





Examples
Mawili yamegongana, idadi kamili.
Vichache vimepatikana, idadi ya jumla.
Wanne wamekamatwa, idadi kamili.
Wengi hawakula ugali, idadi ya jumla.
Watano wamekimbia, idadi kamili.
Viwakilishi vya idadi/kiasi ni aina ya neno au maneno yanayojulisha idadi ya watu au vitu ambavyo havikutajwa majina. Idadi hiyo inaweza kuwa ya jumla au idadi hali/kamili.
Tazama pia
Lango:Lugha
Viwakilishi

Jamii:Isimu
Jamii:Sarufi
Sayansi

Question: Aina za Sayansi ni zipi?


Sayansi ni maarifa yanayopatikana kwa kufanya vitendo, kutazama na kujaribu kweli ambazo zimebainishwa hazijathibitishwa.
Mara nyingi Galileo Galilei anahesabiwa kuwa baba wa sayansi ya kisasa. 
Aina za sayansi

Kuna sayansi mbalimbali ambazo huainishwa katika makundi yafuatayo:
Sayansi Asili k.m.
Biolojia
Jiografia
Zoolojia
Sayansi Umbile k.m.
Fizikia
Hisabati
Kemia
Sayansi Jamii k.m.
Akiolojia
Elimu
Saikolojia
Siasa
Sayansi Tumizi k.m.
Teknolojia
Uhandisi
Pia, kuna sayansi zinazohusu mada mbalimbali:
Maarifa
Unajimu
Tiba
Mbinu za kisayansi

Msingi wa sayansi ni vitendo. Vitendo vya kisayansi vina njia zake zinazotumika kuthibitisha kweli za kisayansi.
Namna ya kueleza jambo kisayansi huchimbuka toka nadharia ama udhanifu. Halafu, ili kweli ikubalike, hutoka kwenye udhanifu na kwa kupitia majaribio rasmi, hutengeneza dhana kamili ama nadharia kama ni shauri la kueleza mwenendo na tabia.
Kwa hivyo, asili ya njia ya kisayansi ni mtazamo unaokwenda sambamba na vitendo vinavyochunguzwa. Kutoka mitazamo wanasayansi wanaunda nadharia. Baadaye wanaangalia kama bashiri za nadharia ni kweli. Isipokuwa kweli watakanusha nadharia hiyo. Ikionekana kwamba mara nyingi sana nadharia ilibashiri ukweli, na haijakosea, itakuwa nadharia inayokubalika.
Sura ya kisayansi
Mara chache, maarifa yatokanayo na sayansi yanaweza kupinga hali ya kawaida. Kwa mfano nadharia ya atomu inasema kwamba katika jiwe (maada yabisi) kuna uvungu (dutu tupu), na kwamba atomi zinacheza katika nafasi ndogo katika jiwe ukifananisha na maada kimiminika. Lakini kwa nadharia hii tunaweza kueleza mambo mengi, hata kwa nini tunaweza kusema kwamba jiwe halina uvungu.
Historia

Sura ya kiutamaduni
Sayansi iliaanza kama udadisi wa mtu mmojammoja; lakini kadiri maarifa yanavyopanuka, inakuwa vigumu kwa mtu mmoja kufanya mchango wa kujitenga. Hivyo jumuiya zimebeba kusudi ambalo hapo mwanzo lilionekana kama ni shauku la mtu mmojammoja kama awali.
Hii hufanya mkururo wa ugunduzi ama uvumbuzi kuwa sehemu ya historia ya sayansi. Majina na sifa kutajwa sambamba na shauri la aliyepelekea.
Sayansi na jamii huenda pamoja katika kuleta mabadiliko, kwa kuwa mabadiliko huletwa na watu wenyewe.
Sayansi na siasa za dunia

Katika dunia hii ya leo, maendeleo ya watu hujidhihirisha sana kutokana na jinsi jamii husika ilivyopiga teke katika uwanja huu.
Ingawaje haibainishwi wazi miongoni mwa sura ya mambo ya kidunia, sayansi kwa kweli ni nguvu inayoweza kubadili maisha ya watu kwa wema; lakini katika kilele chake cha mafanikio, vyombo vyenye nguvu za mamlaka na fedha hushikilia baadhi ya matunda yake katika hali ya kibiashara na kiutawala zaidi.
Sayansi na maendeleo

Wapo watu pia ambao hutumia sayansi kujaribu kuboresha maisha ya watu wote kwa ujumla. Hivyo sayansi haibakii tu mikononi mwa wenye kushika dau kimifumo, bali changamoto ya wote wenye kutaka kuleta maendeleo ya ujumla.
Hivyo roho ya uchunguzi ndiyo iliyoleta kuzaliwa, kukua na kutapakaa kwa sayansi.
Tazama pia
Mtu wa kwanza alitoka wapi
Tanbihi


Jamii:Sayansi
Best of 2Pac

Question: Albamu ya kwanza ya 2Pac ina nyimbo ngapi?

Main Page
Best of 2Pac ni albamu vibao vikali vilivyotolewa baada ya kufa kwa msanii wa muziki wa hip hop Tupac Shakur. Kompilesheni hii imetolewa katika sehemu mbili: Thug na Life. Albamu zote mbili zilitolewa mnamo tar. 4 Desemba katika mwaka wa 2007 huko nchini Marekani na 10 Desemba 2007 nchini Uingereza, ikaja kuvuja mnamo tar. 30 Novemba. Kwa mwezi wa Mei 2008, zaidi ya nakala 121,000 za Thug zimeuzwa nchini Marekani, wakati  Life imeuza zaidi ya nakala 90,550.
Orodha ya nyimbo

Thug
"2 of Amerikaz Most Wanted" (akishirikiana na Snoop Doggy Dogg)
"California Love" (Original) (akishirikiana na Dr. Dre, Roger Troutman)
"So Many Tears"
"I Ain't Mad at Cha" (akishirikiana na Danny Boy)
"How Do U Want It?" (akishirikiana na K-Ci na JoJo)
"Trapped"
"Changes" (akishirikiana na Talent)
"Hail Mary" (akishirikiana na Outlawz)
"Unconditional Love"
"Dear Mama" (Remix) (akishirikiana na Anthony Hamilton)
"Resist the Temptation" (akishirikiana na Amel Larrieux)

Life
"Definition of a Thug Nigga"
"Still Ballin'" (Nitty Remix) (akishirikiana na Trick Daddy)
"Until the End of Time" (RP Remix) (akishirikiana na Richard Page)
"Never Call U Bitch Again" (akishirikiana na Tyrese)
"They Don't Give a Fuck about Us" (akishirikiana na Outlawz)
"Keep Ya Head Up"
"Ghetto Gospel" (akishirikiana na Elton John)
"Brenda's Got a Baby"
"Thugz Mansion" (2Pac Original) (feat. J. Phoenix)
"When I Get Free"
"Dopefiend's Diner"
Nafasi za chati za albamu

Viungo vya Nje
 (Official website)


Marejeo





Jamii:Albamu za vibao vikali
Jamii:Albamu zilizotolewa baada ya msanii kufa
Jamii:Albamu za Tupac Shakur
Wizara ya Fedha na Uchumi

Question: Je, nani alikuwa waziri wa fedha wa kwanza nchini Kenya?


Wizara ya Fedha na Uchumi (Kiingereza: Ministry of Finance and Economic Affairs kifupi (MOF)) ni wizara ya serikali nchini Tanzania. Ofisi kuu ya wizara hii zipo mjini Dar es Salaam.
Marejeo

Tazama pia
Serikali ya Tanzania
Madaraka ya wizara
Wizara za Serikali ya Tanzania
Viungo vya nje


Jamii:Serikali ya Tanzania
Jamii:Dar es Salaam
Makamu wa Rais wa Kenya

Question: Je,makamu wa rais William Ruto alizaliwa mwaka upi?











Kenya
This article is part of a series on the
politics and government of
Kenya
National Government
Constitution
History
Human rights
Executive
President (list)
Uhuru Kenyatta
Deputy President
William Ruto
Cabinet
Attorney General
Githu Muigai
Director of Public Prosecutions
Keriako Tobiko
Legislature
National Assembly
Speaker: Justin Muturi
List of members
Constituencies
Senate
Speaker: Kenneth Lusaka
List of members
Judiciary
Chief Justice
David Maraga
Deputy Chief Justice
Philomena Mbete Mwilu
Supreme Court
Court of Appeal
High Court
Subordinate courts
Magistrates Courts
Kadhi Courts
Courts Martial
Tribunals
Judicial Service Commission
Administrative divisions
Counties
Sub-Counties
Constituencies
CommissionsOffices
Electoral and Boundaries
Ethics and Anti-Corruption

National Human Rights and Equality
National Commission on Human Rights
Administrative Justice

National Land Commission
Revenue Allocation
Salaries and Remuneration

Service Commissions
Judicial
National Police

Parliamentary
Public
Teachers

Offices
Auditor-General
Controller of Budget

Recent elections
General: 200220072013
Local: 200220072013
Political parties
The National Alliance
United Republican Party
Orange Democratic Movement
Wiper Democratic Movement
Party of National Unity
Kenya African National Union
Kenya National Congress

Foreign relations
Ministry of Foreign Affairs
Minister: Monica Juma

Diplomatic missions of / in Kenya

Passport
Visa requirements
Visa policy
Economic schemes
Vision 2030
Kenya Economic Stimulus Program

 Kenyaportal 
Other countries
Atlas
vt
Makamu wa Rais wa Kenya  ni afisa mtendaji wa pili juu zaidi katika serikali ya Kenya.
Orodha ya Makamu wa Rais wa Kenya
Jaramogi Oginga Odinga (Desemba 1963-Mei 1966)
Joseph Zuzarte Murumbi (Mei 1966-1967)
Daniel Arap Moi (1967 -22 Agosti 1978)
Mwai Kibaki (14 Oktoba 1978-1988)
Josephat Njuguna Karanja (1988-1989)
George Saitoti (Mei 1989-Desemba 1997)
George Saitoti (Aprili 1999 -30 Agosti 2002)
Wycliffe Musalia Mudavadi (4 Novemba 2002-30 Desemba 2002)
Michael Wamalwa Kijana (3 Januari 2003-23 Agosti 2003)
Moody Awori (25 Septemba 2003-9 Januari 2008)
Stephen Kalonzo Musyoka (9 Januari 2008-hadi leo)
Angalia Pia
Kenya
Rais wa Kenya
Wakuu wa Serikali ya Kenya
Wakoloni wakuu wa Kenya
Orodha ya viongozi
Jamii:Makamu marais
Jamii:Siasa ya Kenya
Jamii:Orodha ya wamiliki ofisi
Jamii:Orodha zilizohusiana na Kenya
Kuoza kwa meno

Question: Nini maana ya kaviti?



Kuoza kwa meno (caries ni neno la Kilatini kutoka "rottenness"[1]), pia hujulikana kama kuoza kwa jino, kaviti, au caries, ni kuharibika kwa meno kutokana na shughuli za bakteria.[2] Kaviti inaweza kuwa na aina tofauti za rangi kutoka kijani kibichi hadi nyeusi.[3] Dalili zinaweza kujumuisha maumivu na ugumu wa kula chakula.[4][3] Matatizo yanaweza kujumuisha inflamesheni ya tishu zinazozunguka jino, kupoteza jino, na maambukizi au usaha hutokea.[1][3]
Kisababishi
Bakteria huharibu tishu ngumu ya meno (enameli, dentini na sementamu) kwa kutengeneza asidi kutoka kwa mabaki ya chakula kwa sehemu ya jino.[5] Sukari nyepesikatika chakula ni chanzo cha nguvu ya kimsingi ya bakteria na kwa hivyo lishe ya juu iliyo na sukari nyepesi ni swala la hatari.[5] Ikiwa uharibifu wa madini ni mkubwa kuliko ujenzi kutoka kwa vyanzo kama vile mate, matokeo ni kuoza kwa meno.[5] Maswala ya hatari inajumuisha hali zinazoleta matokeo ya mate kidogo kama vile: ugonjwa wa kisukari, Sindromu ya sjogren na baadhi ya matibabu.[5] Matibabu yanayopunguza utoaji wa mate yanajumuisha antihistamines na dawa za kupunguza makali na mengine.[5] Kuoza kwa meno pia kunahusishwa na umasikini usafishaji wa mdomo, na kurudi hali ya hapo awali ufizi wa meno inayoleta athari kwa mizizi ya meno.[6][2]
Uzuiaji na matibabu
Uzuiaji hujumuisha: usafishaji wa meno kila wakati, lishe iliyo na sukari ya chini na kiwango kidogo cha floridi.[5][4] Kupiga meno mswaki mara mbili kwa siku na kusafisha katikati ya meno mara moja kwa siku unapendekezwa na wengi.[2][7] Floridi inaweza kutokana na maji, chumvi au dawa ya meno na vyanzo vinginevyo.[4] Kutibu meno ya mama yaliyooza kunaweza kupunguza hatari kwa watoto wake kwa kupunguza idadi fulani ya bakteria.[5] Uchunguzi unaweza kuleta utambuzi wa mapema.[2] Kulingana na kiwango cha uharibifu, matibabu kadhaa yanaweza kutumika urejeshaji meno kwa hali yake ya kufanya kazi au jino linaweza kutolewa.[2] Hakuna mbinu inayojulikana kurudia hali ya awali viwango vikubwa vya jino.[8] Matibabu yaliyopo katika nchi zinazostawi ni duni kila mara.[4] Paracetamol (acetaminophen) au ibuprofen inaweza kutumiwa kutuliza maumivu.[2]
Epidemiologia
Kote duniani, takribani watu bilioni 2.43 (asilimia 36 ya idadi ya watu) wana meno yaliyooza ya kudumu.[9] Shirika la Afya Duniani linakadiria kuwa karibu watu wote wazima huwa na meno yaliyooza kwa wakati fulani.[4] Meno ya watoto wachanga huathiri karibu watu milioni 620au asilimia 9 ya idadi ya watu.[9] Uozaji wa meno hutokea sana kwa watu wazima na watoto kwa miaka ya hivi karibuni.[10] Ugonjwa huu unapatikana sana katika nchi zinazostawi na kiasi kwa nchi zilizostawi kwa sababu ya matumizi ya sukari kiasi.[2]
Marejeleo

Jamii:Magonjwa
Jamii:Meno
Jamii:Tiba
Ng'ombe

Question: Alpaka ana zaa watoto wangapi kwa mwaka?


Kwa kundinyota inayoweza kuitwa Ng'ombe angalia hapa Tauri (kundinyota)
Ng'ombe (zamani pia bakari) ni wanyama wakubwa wanaokula nyasi. Ni wanyama wanaofugwa kwa wingi sana kwa ajili ya nyama, maziwa, ngozi au pia kwa kuvuta plau au gari la kukokotwa. 
Kibiolojia ni wanyama wa jenasi Bos. “Ng'ombe-kaya” ni aina zifugwazo za “ng'ombe-mwitu” (Bos primigenius). 
Kwa asili kuna aina mbili za ng'ombe-kaya: ng'ombe wa Ulaya na ng'ombe wa Uhindi ambazo ni nususpishi za B. primigenius (B. p. taurus na B. p. indicus mtawalia, ingawa mara nyingi nususpishi hizo zinaainishwa kama spishi za B. taurus na B. indicus). Zinatoka kwa nususpishi za zamani B. p. primigenius na B. p. namadicus. 
Siku hizi ni vigumu kufahamu nususpishi za ng'ombe, kwa sababu takriban aina zote za ng'ombe ni chotara sasa. 
Ng'ombe hula nyasi na hutembea kwa kwato. Ng'ombe waliofugwa na binadamu walitokana na ng'ombe-mwitu ili kujipatia nyama na maziwa. Katika nchi nyingi hutumiwa pia kama mnyama wa mizigo anayevuta plau au magari.
Wataalamu huamini ya kwamba aina zote za ng'ombe zina asili katika Mashariki ya Kati mnamo milenia ya 9 KK ambako watu waliwahi kuwafuga na kutoka hapa ufugaji ng'ombe ulisambaa kote duniani.
Ng'ombe wanapatikana kote duniani na kuna aina kwa kila namna ya hali ya hewa. Wengine huishi katika milima baridi ya Uskoti na Skandinavia, wengine katika joto la Afrika au Australia. 
Wanacheua chakula chao na huwa na tumbo lenye vyumba vinne. Baada ya kula nyasi mara ya kwanza wanairudisha kutoka chumba cha kwanza cha tumbo na kuitafuna tena. Kwa njia hii wanapata lishe nyingi kutoka nyasi.
Nususpishi
Bos primigenius, Ng'ombe
†Bos p. africanus, Ng'ombe-mwitu wa Afrika – imekwisha sasa
Bos p. indicus, Ng'ombe wa Uhindi (Zebu)
†Bos p. namadicus, Ng'ombe-mwitu wa Uhindi – imekwisha sasa
†Bos p. primigenius, Ng'ombe-mwitu – imekwisha sasa
Bos p. taurus, Ng'ombe wa Ulaya (Cattle)
Picha

Ng'ombe-mwitu
Ng'ombe wa Ulaya
Ng'ombe wa Uhindi au zebu.
Ng'ombe ya Ankole - Watutsi "Kibinda" 
Ng'ombe wa Watutsi."Gaju"
Ndama aliyezaliwa sasa hivi
Ndama anapata maziwa kutoka kwa mama
Mashine ya kukamulia maziwa
Chotara wa Brahman
Friesian-Holstein ni ng'ombe wa maziwa mengi sana
Mchezo wa ng'ombe hupendwa sana katika nchi zenye utamaduni wa Kihispania

Viungo vya Nje

 - Oklahoma State University
 - Sekta ya Mifugo Tanzania





Jamii:Ng'ombe na jamaa
Jamii:Wanyama wa Biblia
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu

Question: Je, Massachusetts ina idadi ya watu wangapi?


Hii ni orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu (makadirio ya Umoja wa Mataifa kwa mwaka 2017). 
Misri yote imejumuishwa, ingawa sehemu ya eneo la Misri inapatikana Asia. 
Saint Helena, ikiwa imekaribiana sana na Afrika, imejumuishwa pia.
Orodha ya nchi na maeneo kufuatana na idadi ya wakazi


Tanbihi

Angalia pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika



Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Demografia
Diamond Platnumz

Question: Je,nanai alizindua saa ya mkono?


Diamond Platnumz (kwa jina lake halisi anaitwa Nasibu Abdul Juma; alizaliwa tarehe 2 Oktoba mwaka 1989) ni msanii wa Bongo Flava na dancta kutoka Tanzania.
Amekuwa na nyimbo nyingi ikiwa ni pamoja na "Number One" ambayo alionekana mtaalamu wa Nijeria Davido.
Diamond alishinda tuzo nyingi katika Channel O na HiPap Music Awards. Alifanya kazi katika Mkutano Mkuu wa Ndugu Afrika Mei 2012. Diamond inaonekana kuwa na ushawishi mkubwa kati ya mashabiki wake, na inasemekana kuwa msanii wa Mashariki na Kati wa Afrika anapendwa na kupambwa kwa sasa.
Inaaminika kuwa ni msanii anaelipwa kutumbwuiza kwenye tamasha kutoka nchini Tanzania kwa bei ya juu kabisa na kwa makampuni ya simu ya mkononi mwaka 2013, pamoja na kuwa kati ya wasanii wanaopata kipato cha juu zaidi katika sekta ya muziki wa  Afrika Mashariki.
Maisha
Amezaliwa Dar es Salaam tarehe 2 Oktoba 1989 akiwa na asili ya mkoani Kigoma ni mwimbaji na mtunzi wa kitanzania ambaye ana uwezo mkubwa wa kiushindani dhidi ya wasanii wa mataifa mengine. Pia ni rafiki wa kila mtu Ana watoto watatu ambao ni Dylan Abdul(Kamzaa na Hamisa Mobeto) na Lattifah na nillan Nasibu Abdul(Kawazaa na Zarina Hassan). Pia ana mashabiki wengi ndani ya nchi yake na nje. 
Binafsi

Diamond ni Mwislamu. Mwaka 2010, alikubali chama tawala cha Tanzania, Chama Cha Mapinduzi (CCM) na mgombea wake wa urais, Jakaya Kikwete.Pia aliandika remix ya wimbo wake mmoja.
Diamond amesimamiwa kwa pamoja na Babu Tale na Said Fella kutoka sekta ya muziki wa Tanzania. Mnamo Februari 2018 alizindua Wasafi Tv na Radio yake mpya nchini Tanzania. 
Pia alizindua albamu yake ya kwanza "A Boy kutoka Tandale" huko kenya  katika maandamano ya 2018. Diamond anasemekana kuwa mwanamuziki tajiri zaidi katika "Afrika Mashariki". mwanamuziki wa pili baada ya Youssou Ndour wa Senegal kumiliki TV na kituo cha Radio katika "Afrika"
Ana watoto wawili pamoja na mke wake wa zamani, mwanamke wa biashara Zari Hassan wa Afrika Kusini.
Tuzo na uteuzi
Orodha hii haijakamilika; unaweza kusaidia kwa kuipanua.
Mnamo tarehe 3 Mei 2014, Diamond Platnumz aliweka rekodi mpya kwenye Tuzo za Muziki Tanzania kwa kushinda tuzo 7, ikiwa ni pamoja na Mwandishi wa Kiume Mzuri, Msanii Bora wa Kiume, Mwandishi wa Maneno Bora na Msajili Bora wa Kiume wa Mwaka. Rekodi ya awali iliwekwa na 20%, msanii wa kurekodi ambaye alitembea mbali na tuzo 5 katika Tuzo za Muziki Tanzania Tanzania ambapo almasi alitoka mikono machache. Kwa kufikia mafanikio, Diamond ilifanya rekodi ya kushinda tuzo 3 katika tuzo za muziki za Tanzania.
WatsUp TV Africa Video za Tuzo za Muziki













MwakaMteule / kaziTuzoMatokeoRef2016KidogoVideo ya Afrika ya MwakaAlishinda[7]2016KidogoVideo bora ya Afrika ya ComboAlishinda[8]2016KidogoUtendaji Bora wa AfrikaAlichaguliwa[9]2016KidogoVideo Bora ya Kiume ya AfrikaAlishinda[10]2016KidogoVideo Bora ya Afrika MasharikiAlichaguliwa[11]
Diskografia
Diamond ametoa albamu rasmi ilitoka tarehe 14-Machi-2018. Japo mnamo mwaka 2012 alitoka albamu isiyo rasmi ya "Nitarejea".
A Boy From Tandale


Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Watu kutoka Dar es Salaam
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Zanzibar (maana)

Question: Je, mji wa Zanzibar una takriban watu wangapi?

Zanzibar ni neno linalotaja 
kijiografia Funguvisiwa la Zanzibar kwenye mwambao wa Afrika ya Mashariki hasa visiwa vikubwa vya Unguja na Pemba pamoja na visiwa vidogovidogo
nje ya Tanzania kisiwa cha Unguja mara nyingi huitwa "Zanzibar"
kisiasa Jamhuri ya Watu wa Zanzibar ambayo eneo lake ni sawa na funguvisiwa ikiwa ni sehemu ya Jamhuri ya Maungano ya Tanzania
kihistoria Usultani wa Zanzibar iliyoanzishwa baada ya kifo cha Sultani Sayyid Said na kugawiwa kwa Usultani ya Omani mwaka 1856 wakati mwanaye Sayyid Majid alipokuwa sultani wa kwanza wa Zanzibar akitawala funguvisiwa ya Zanzibar pamoja na pwani la Afrika ya Mashariki kati ya Mogadishu (leo mji mkuu wa Somalia) na Rasi ya Delgado (leo Msumbiji ya Kaskazini karibu na mto wa Ruvuma).
Jiji la Zanzibar ambalo ni mji mkubwa wa Unguja na mji mkuu wa Jamhuri ya Watu wa Zanzibar
jina la filamu, vitabu, hoteli n.k. zilizotajwa kufuatana na neno lenyewe kama vile Jamhuri ya Zanzibar, funguvisiwa la Zanzibar, jiji la Zanzibar n.k.
kuhusu maana ya neno lenyewe taz. "Etimolojia ya Neno Zanzibar"

Jamii:Zanzibar
Jamii:Tanzania
Jamii:Makala zinazotofautisha maana
Orodha ya milima mirefu duniani

Question: Je mlima mkubwa zaidi nchini Uganda ni gani?


Urefu wa mlima au kimo chake unaweza kukadiriwa kwa njia mbalimbali. 
Mbinu inayotumika mara nyingi ni kutaja tofauti kati ya usawa wa bahari na kimo cha kilele cha mlima. Lakini inawezekana pia kutumia mbinu tofauti zitakazoleta matokeo tofauti.
Mlima mrefu kutoka usawa wa bahari
Mlima mrefu duniani kwa kuangalia kimo juu ya uwiano wa bahari ni Mlima Everest ulioko kwenye mpaka baina ya Nepal na China. Kilele chake kipo mita 8,848 juu ya usawa wa bahari. Mlima Everest ni sehemu ya milima ya Himalaya. Pamoja na Everest kuna milima mingine 13 inayopita kimo cha mita 8,000, yote iko katika Himalaya na milima jirani ya Karakoram ambayo ni tokeo la kukunjwa kwa ganda la dunia tangu bamba la Uhindi lilianza kugonga bamba la Ulaya-Asia.

Mlima mrefu kutoka kitovu cha Dunia

Kwa kutumia kitovu cha Dunia kama marejeo, yaani umbali kati ya nukta ya kitovu cha Dunia na kilele cha mlima, matokeo ni tofauti. Hapo mlima Chimborazo nchini Ekwador inafikia umbali wa kilomita 6,384.557 ikizidi Everest yenye km 6,382.414 kwa kilomita mbili.
Tofauti inasababishwa na umbo la Dunia ambalo si tufe kamili. Maana kuzunguka kwa Dunia kwenye mhimili wake unasababisha kani kitovu (kwa Kiingereza centripetal force) inayofanya umbo la Dunia kufanana kidogo na duaradufu. Hivyo umbali kutoka kitovu cha Dunia hadi ikweta ni mkubwa kiasi cha kilometa 43 kuliko umbali baina ya kitovu na ncha za Dunia. 
Kwa kutumia marejeo hayo Mlima Everest una nafasi ya sita tu kati ya milima ya Dunia, ilhali milima kadhaa iliyopo karibu na ikweta inasogea mbele, kama milima katika Andes na mlima Kilimanjaro nchini Tanzania.

Mlima mrefu kutoka mguu wake
Njia nyingine ni kupima ni kiasi gani mlima unainuliwa juu ya mazingira yake yaani pale inapoanza kuonekana. 
Kwa kutumia marejeo hayo mlima mrefu kabisa duniani ni Mauna Kea. Volkeno hii inayofanya kisiwa kizima kimojawapo cha funguvisiwa la Hawaii inaanza mita 6,000 chini ya uso wa bahari na kufikia mita 4,205 juu ya usawa wastani wa bahari, hivyo kimo chake kutoka mguu wake hadi kilele ni mita 10,203[1]
Kati ya milima inayoinuliwa juu ya mazingira ya nchi kavu iko
Mlima Rakaposhi nchini Pakistan ambao unapanda mita 5980 juu ya bonde la mto Hunza mguuni pake upande wa kaskazini
Mlima Damavand nchini Iran unafikia kimo cha mita 4,700 juu ya mazingira yake
Kilimanjaro inainuliwa mita 4,000 juu ya tambarare mguuni pake.
Mlima mrefu katika Mfumo wa Jua
Kwenye sayari na miezi ya mfumo wa Jua letu kuna milima mikubwa zaidi kuliko duniani. Mlima mkubwa unaojulikana hadi sasa ni Olympus Mons kwenye Mirihi (Mars). Volkeno hii inapanda kilomita 26 juu ya tambarare ya mazingira yake ikiwa na kipenyo cha kilomita 600. Kasoko kwenye kilele chake ina kipenyo cha kilomita 80. 
Tanbihi

jamii:Milima
Jamii:Orodha za kijiografia
31 Julai

Question: Je,nani mwandishi wa filamu ya 24?


Tarehe 31 Julai ni siku ya 212 ya mwaka (ya 213 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 153.
Matukio
1492 - Wayahudi wanafukuzwa Hispania
Waliozaliwa
1143 - Nijo, mfalme mkuu wa Japani (1158-1165)
1527 - Kaisari Maximilian II wa Ujerumani
1880 - Munshi Premchand, mwandishi kutoka Uhindi
1918 - Paul Boyer, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1997
1947 - Richard Griffiths, mwigizaji wa filamu kutoka Uingereza
1965 - Pat Finn, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
1989 - Zelda Williams, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
Waliofariki
450 - Mtakatifu Petro Krisologo, askofu Mkatoliki na mwalimu wa Kanisa kutoka Italia
1846 - Bernhard Heine, mgunduzi wa osteotomi kutoka Ujerumani
1860 - Mtakatifu Justino de Jacobis, C.M., askofu Mkatoliki kutoka Italia mmisionari nchini Ethiopia
1875 - Andrew Johnson, Rais wa Marekani (1865-1869)
1886 - Franz Liszt, mtunzi na mpiga kinanda kutoka Hungaria
1990 - Fernando Sancho, mwigizaji filamu kutoka Hispania
Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Ignas wa Loyola, padri, na ya mtakatifu Justino de Jacobis, askofu
Viungo vya nje




Jamii:Julai
Wanyama wa nyumbani

Question: Wadudu wana manufaa gani kwa binadamu?




Wanyama wa nyumbani au wanyama-kaya au mifugo (kutoka kitenzi "kufuga") ni wale wanyama ambao huishi katika mazingira ambayo mwanadamu anaishi na hawawezi kumuathiri kwa kiasi kikubwa. Wanyama hao wanatunzwa kwa uangalizi wa binadamu kwa ajili ya ulinzi, michezo, kazi, pambo na majaribio ya maabara.
Tangu milenia kadhaa wanyama hao wamepatana na wanadamu, nao ni kama vile mbwa, mbuzi, nguruwe, kondoo, ng'ombe, paka, kuku, punda, bata, nyuki, ngamia, farasi, njiwa, kware na wengine wengi.
Wanyama hao wana faida katika maisha ya wanadamu; kwa mfano:
ng'ombe hupatia watu maziwa, nyama, pia ngozi yake inaweza kutumika kutengeneea vitu mbalimbali.
mbwa husaidia hasa katika suala la ulinzi katika mazingira yanayomzunguka mwanadamu.
mbuzi huwapatia watu nyama, maziwa ila si mazuri kama yale ya ng'ombe na pia ngozi yake hutumika kutengenezea vitu kama vile ngoma, hasa katika jamii za Afrika.
kware ni ndege mdogo; mayai yake ni madogo sana yana faida kubwa katika mwili wa mwanadamu kwa sababu yanasemekena kutibu baadhi ya magonjwa katika miili yetu.
Mifugo hii huwa na faida nyingi sana kwa mwanadamu, kwa hiyo anashauriwa kuwafuga kwa ajili ya faida zifuatazo:
1. Mifugo kama vile ng'ombe na mbuzi hutupatia maziwa ambayo hutusaidia kupata protini ambayo husaidia mwili kukua na pia huulinda mwili dhidi ya magonjwa.
2. Mifugo pia hutupatia nyama, ambayo hutupata protini ambayo husaidia mwili kukua na pia kulinda mwili dhidi ya magonjwa.
3. Mifugo hutupatia pesa kwa kuuza nyama, maziwa, ngozi, kwato, mbolea na hata wanyama wenyewe.
4. Ngozi ya mifugo hutumika kutengenezea vitu kama vile ngoma, viatu, mikanda, nguo. Vitu vinavyotengenezwa kwa kutumia ngozi ni imara na pia hudumu kwa muda mrefu.
5. Kwato za wanyama hawa hutumika kutengenezea vyombo kama sahani,vibakuli, na kadhalika.
6. Mavi ya wanyama hutumika kama mbolea ambayo huwezesha mazao kukua haraka na kustawi vizuri.
7. Wanyama pia hutumika kwa matibabu (therapy). Wagonjwa wanahitaji wanyama katika matibabu yao hupewa ruhusa maalum kusafiri na kuishi na wanyama ata sehemu ambazo wanyama hawakubaliwi.[1]
Wanyama wana faida nyingi sana; hizi ni chache tu. Wanyama hao hutoa pia faida za kihisia kama mazoezi, mahusiano ya kijamii na n.k. Wanyama hawa huondoa upweke kwa watu wasiokuwa na marafiki au mahusiano ya kijamii kama wazee, watoto, wajawazito. Wanyama wengine huwatembelea wagonjwa. 
Wanyama hawa hufundiswa jinsi ya kufanya vitu vya kisayansi, kwa kulenga wagonjwa.
Hivyo tunaweza kuona faida za wanyama hao: inafaa tuwatunze vizuri kwani tunawategemea katika shughuli mbalimbali za kijamii na za kiuchumi.
1. Wanyama hawatakiwi kupigwa.
2. Wanyama wanatakiwa waangaliwe afya zao.
3. Wanyama wanatakiwa kupata mahitaji yao.
Tanbihi

Marejero


Jamii:Uchumi
Jamii:Kilimo
Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro

Question: Ni nani aliyekuwa wa kwanza kukwea mlima Kilimanjaro hadi kileleni?




Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro ni hifadhi ya taifa nchini Tanzania, lakini ni maarufu duniani kutokana na mandhari nzuri ya Mlima Kilimanjaro ambao ni mlima mrefu kuliko yote barani Afrika na unapatikana katika nchi ya Tanzania. 
Hifadhi hii ina ukubwa wa kilometa za mraba 755 na iko umbali wa kilometa 45 kutoka Moshi mjini, kusini mwa Mkoa wa Kilimanjaro, 2 ° 50'-3 ° 10'S latitude, 37 ° 10'-37 ° 40'E longitude. 
Hifadhi hiyo inajumuisha Mlima Kilimanjaro inayozungukwa na ukanda wa msitu wa mlimani ulio mita 1,820 (futi 5,970). 
Kilele cha Kibo, chenye urefu wa mita 5895 (futi 19340), ndicho kivutio kikubwa kwa wageni kutoka ndani na nje ya nchi kwa sababu ya kufunikwa na theluji mwaka mzima.
Mlima huu ni moja kati ya milima ambayo kilele chake hufikiwa kwa urahisi na hivyo kuwa kivutio kikubwa kwa wapanda milima kutoka kila pande za dunia.
Safari ya kupanda mlima huu humpitisha mpandaji katika kanda za hali ya hewa tofauti kuanzia ile ya nchi za tropiki hadi aktiki.
Zaidi ya watalii 20,000 hupanda mlima huu kila mwaka wakiwemo wageni kutoka nje ya nchi na Watanzania. Mpandaji wa mlima huu huhitaji angalau siku tano, siku tatu kupanda na siku mbili kuteremka.
Kuna njia sita za kukwea mlima Kilimanjaro hadi kileleni.
Njia iliyo rahisi na maarufu zaidi ni ile ya kuanzia lango la Marangu, ambako ndiyo makao makuu ya hifadhi.
Wanyama kadhaa hupatikana katika msitu unaozunguka Mlima Kilimanjaro wakiwemo mbega, nyani, nyati, chui, tembo, swala na ndege mbalimbali.
Hifadhi inasimamiwa na Mamlaka ya Hifadhi ya Taifa ya Tanzania (TANAPA).
Wakati mzuri wa kutembelea hifadhi
Kuanzia mwezi Desemba hadi Februari, na pia Julai na Septemba (ingawa wakati huo ni baridi zaidi).
Marejeo
Majarida ya hifadhi za Taifa Tanzania
Viungo vya nje


Jamii:Hifadhi za Taifa za Tanzania
Jamii:Mahali pa Urithi wa Dunia katika Tanzania
Ziwa Viktoria

Question: Bandari kubwa zaidi duniani ni gani?







Ziwa Viktoria (pia: Viktoria Nyanza, Ziwa Nyanza) ni ziwa kubwa la Afrika ya Mashariki lililopo baina ya Tanzania, Kenya na Uganda. Ni ziwa kubwa kuliko yote barani Afrika, na la pili duniani, baada ya Ziwa Superior ambalo lipo Amerika ya Kaskazini. 
Ziwa Viktoria lipo mita 1134 juu ya usawa wa bahari na lina eneo la kilometa za mraba zaidi ya 68,100. 
Maji ya ziwa Viktoria yanamiminika kwenye mto Nile na kuelekea bahari ya Mediteranea kwa umbali wa maili 4,000. 
Ziwa hili linapata maji yake mengi kutokana na mvua (80%) na kutoka vijito vingi vidogo. Mto mkubwa unaoingia Viktoria ni Mto Kagera unaotiririka kutoka magharibi. 
Ziwa Viktoria ni miongoni mwa maziwa yenye visiwa vingi vidogovidogo.
Ziwa hili lina kina cha wastani cha mita 40 na mwambao wa urefu wa kilomita 4,828, visiwa vyake vikiwa vimechangia 3.7% ya urefu huu. 
Eneo la maji ya ziwa limegawanywa 6% (4,100 km2) nchini Kenya, 45% (31,000 km2) nchini Uganda, na 49% (33,700 km2) nchini Tanzania.
Viungo vya nje


Jamii:Maziwa ya Afrika
Jamii:Maziwa ya Tanzania
Jamii:Maziwa ya Uganda
Jamii:Maziwa ya Kenya
Jamii:Nile

Jamii:Mkoa wa Kagera
Jamii:Mkoa wa Geita
Jamii:Mkoa wa Mwanza
Jamii:Mkoa wa Mara
Azteki

Question: Jina Kengee lilitokea nchi gani?


Azteki ilikuwa jina la ustaarabu muhimu nchini Mexiko kabla ya kufika kwa Wahispania. Waazteki walitawala nyanda ja juu za Mexiko ya Kati pamoja na mji mkuu Tenochtitlan uliokuwa Jiji la Meksiko jinsi uanvyoitwa leo.
Asili ya Azteki
Waazteki ambai kiasili walikuwa wavindaji na wahamiaji walifika mnamo mwaka 1325 kwenye ziwa la Texcoco kutoka kaskazini wakajenga makazi yao kwenye kisiwa ziwani wakaita mji "Tenochtitlan".

Upanuzi wa utawala
Wafalme wa Azteki walipanusha eneo lao na hadi kufika kwa Wahispania mji mkuu ulikuwa na wakazi 300,000 ukiwa mji mkuu wa milki iliyotawala maeneo mapana katika nyanda za juu. Kitovu cha milki hii kilikuwa maungano ya miji mitatu ya Tenochtitlan, Texcoco na Tlacopan.
Mji mkubwa wa Tenochtitlan ulilishwa kwa kodi za maeneo yaliyotawaliwa na Waazteki. Mtindo wa utawala huo ulikuwa kudai malipo ya kodi baada ya kuwashinda majirani. Menginevyo mila, desturi na sheria ziliendelea kufuatana na utamaduni wa kila mahali. 
Mtindo huu ulirahisihsa utawala kwa sababu uliwaachia watawaliwa kiwango kikubwa cha uhuru wa ndani lakini baadaye ilikuwa rahisi kwa Wahispania kupasua milki hii kwa kujiunga na vikundi vilivyotawaliwa.
Jamii
Jamii ya Waazteki ilikuwa na tabaka nne: Makabaila (tecuhtin), Wakulima (macehualtin), Wafanyabiashara (pochteca) na watumwa (tlatlacotin). 
Kila Azteki alitakiwa kushiriki katika jeshi. Wengine walikuwa wanajeshi hasa bila kazi nyingine na hii ilikuwa njia ya kupanda ngazi katika jamii.
Kilimo
Kilimo cha Waazteki kilitumia mazao kama vile mahindi, maharagwe, mboga na nyanya. Hawakufuga wanyama isipokuwa mbwa na kuku lakini maziwa ya nyanda za juu yaliwapa samaki. Mazao mengi yaliyo kawaida leo hii duniani yaligunduliwa na kustaawishwa na wakulima wa Amerika kabla ya kufika kwa Wahispania.
Teknolojia
Teknolojia ya Azteki haikugundua bado matumizi ya chuma au shaba. Vifaa vyote vilikuwa vya ubao na mawe. Kwa visu na silaha walitumia mawe magumu sana ya obsidiani yaliyovunjwa na kuwa na kona kali. Silaha hizi hazikuweza kushindana na panga na kinga za chuma za Wahispania waliokuwa pia na aina za bunduki. 

Mwisho wa ustaarabu
Mwaka 1519 alifika Mhispania Hernan Cortes pamoja na jeshi ya askari 450 kutoka visiwa vya Karibi vilivyovamiwa na Hispania tangu siku za Kristoforo Kolumbus. Baada ya kupokelewa vizuri na mfalme wa Azteki Montezuma walimkamata mfalme kama mfungwa na kuchukua dhahabu kutoka mahekalu. Wenyeji wa mji waliwashambulia na kuua Wahispania wengi. Cortes aliweza kukimbia akarudi na jeshi mpya akaweza kuteka mji tar. 13 Agosti 1521 na kuuharibu kabisa. 
Kuja kwa Wazungu kulisababisha vifo vingi hasa kutokana na magonjwa yasiyojulikana bado Amerika bara lakini pia kutokana na vita na utumwa. 
Hii ilikuwa mwisho wa ustaarabu wa Azteki.
M

Question: Je, kufikia 2018 kuna filamu  ngapi za James Bond?


M ni herufi ya 13 katika alfabeti ya Kilatini ambayo ni pia mwandiko wa Kiswahili cha kisasa. Asili yake ni Mi ya alfabeti ya Kigiriki.
Maana za M
Kama kipimo sanifu cha kimataifa m humaanisha mita kama kiwango cha umbali.
Kati ya namba za Kiroma M ni alama kwa 1,000
kwenye gari M ni alama ya kimataifa ya gari kutoka Malta
katika fizikia m ni alama ya masi (ling. E=mc2)
katika falaki majina ya nyota na magimba mengine ya angani hutajwa kwa M pamaoja na namba ya Orodha ya Messier
Katika filamu za James Bond M ni kifupi cha mkubwa wa upelelezi wa Uingereza
Historia ya alama M








Kisemiti asilia:
 picha ya maji
Kifinisia:
 Mem kwa "M"Kigiriki 
MiKietruski
MKilatini 
M
Asili ya herufi M ni katika miandiko iliyotangulia alfabeti ya Kilatini. Waroma walipokea mwandiko kutoka alfabeti ya Kigiriki kupitia alfabeti za Kiitalia za awali kama Kietruski. Wagiriki walipokea kutoka Wafinisia.
Wafinisia walikuwa na alama ya "Mem" iliyokuwa kiasili picha iliyorahisishwa ya maji wakitumia alama tu kwa sauti ya "m" na kuiita kwa neno lao kwa maji "mem". Kwa kurahisisha kazi ya kuandika waliongeza stari mrefu upande walipoanza kuandika. 
Wagiriki walichukua alama hiyo na kuiita "Mi" bila kujali maana asilia ya "maji" ilikuwa sauti tu ya "m". Waligeuza alama kulingana na mwendo wao wa kuandika kuanzia upande wa kushoto na kufikia umbo lililokaa hivyo.
Waitalia ya kwanza wakaipokea ilivyo hata kama walirudi mara nyingi kwa umbo la mapema. 
Waroma wakaendeleza alama hiyo katika alfabeti yao kwa maana hiyihiyo.

Jamii:Alfabeti
Fundumaji

Question: Je,mti mrefu zaidi nchini Kenya inapatikana sehemu gani?

Fundumaji, fudumaji, bwanga, talali au vumba ni aina ya tunda linalotokana na mti mrefu unaoitwa mfundumaji k.m. (Vitex mombassae). 
Katika Afrika ya Mashariki mti huu hupatikana kutoka pwani mpaka Ziwa Viktoria na karibu na Kigoma, Wilaya ya Uvinza.
Matunda haya yana ganda gumu lenye rangi ya kahawia hadi zambarau. Ladha yake ni uchachuuchachu pamoja na kuwa na sukari ndani yake. Tunda lina kiwango kikubwa cha vitamini C. 
Hayalimwi lakini mara nyingi miti yake inatunzwa wakati wa kusafisha shamba. Pia matunda yake yanauzwa sokoni, kwa mfano Tabora mjini.
Tunda huliwa bichi au baada ya kulipika. Kwa kuipika shira tamu inapatikana.  
Mizizi na matunda hupikwa na maji yake hutumika kama dawa ya asili na kutengenezea kinywaji. Matumizi ni kama tiba ya kisukari na kujisikia kizunguzungu. 
Majina kwa lugha za kikabila
Kibena: sasati
Kifipa: chinka, fulu
Kihehe: fudululenga, sasati
Kinyamwezi: sungwe
Kinyaturu: sasati
Kirangi: jumbau
Kisukuma: gukubi, sungwi
Kizigula: gobe
Kizinza: kakata, sungwa
Kiha: shindwi
Kirundi: shindwi
Marejeo
, tovuti ya Useful Tropical Plants Database

Jamii:Matunda