khalidalt/tydiqa-goldp huggingface dataset:
Jua

Question: Je, kuna aina ngapi za nyota?


Jua ni nyota iliyoko karibu na Dunia yetu kuliko nyota nyingine zote. Jua ni kitovu cha mfumo wa Jua likizungukwa na sayari nane. Dunia ni moja ya sayari hizo katika mfumo wa Jua na sayari zake.
Umbo la Jua
Umbo la Jua linakaribia kuwa tufe kamili. Maada yake ni utegili yaani gesi ya joto sana inayoshikamanishwa na nguvu ya kisumaku. 
Kipenyo cha Jua ni takriban kilomita 1,392,684 ambayo ni mara 109 kipenyo cha dunia yetu. Masi yake ni mara 330,000 masi ya dunia. 
Kikemia masi ya Jua ni hasa hidrojeni (73%) na heli (25%). Kiasi kinachobaki ni elementi nzito zaidi, kama vile oksijeni, kaboni, chuma na nyingine. Hata kama hizi elementi nzito ni asilimia ndogo tu za masi ya Jua, bado zinalingana na mara 5,000 masi ya dunia kutokana na ukubwa wa Jua.
Historia ya Jua
Tafiti mbalimbali zinaonesha kuwa Jua lilitokea takriban miaka bilioni 4.57 iliyopita kutoka wingu kubwa la molekuli lililoundwa na asilimia kubwa za hidrojeni. 
Kama nyota zote Jua linapita kwenye ngazi mbalimbali za maisha yake. Wataalamu wengi hukadiria ya kwamba baada ya miaka bilioni 5 ijayo akiba ya hidrojeni katika kitovu itapungua, Jua litapanuka sana na kuwa jitu jekundu[1]; katika hali hii inaweza kuenea hadi njia ya obiti ya Zuhura na hakuna nafasi tena kwa uhai duniani kutokana na mnururisho mkali. 
Wataalamu wanatofautiana katika makadirio yao kama upanuzi huu utasababisha pia kupotea kabisa kwa sayari za Utaridi, Mirihi na Dunia zikimezwa na kuingia ndani ya Jua.[2]
Baada ya miaka bilioni kadhaa ya kuwaka kama jitu jekundu, masi yake itakuwa imepungua itajikaza na kuendelea kwa muda usio mrefu kama nyota ndogo na hafifu. Kuna uwezekano mkubwa wa kwamba Jua litaendelea baadaye kama nyota kibete nyeupe (White Dwarf) itakayoendelea kuzimika polepole[3].
Mnururisho na upepo wa Jua
Jua linatoa mwanga, joto na mnururisho mwingine wa aina mbalimbali. Sehemu ya mnururisho huu unatoka kwa umbo la chembe kama protoni na elektroni ambazo kwa jumla hujulikana pia kama upepo wa Jua. Masi ya upepo wa Jua ni takriban tani moja kwa kila sekunde.[4] Asili ya nishati hii ni mchakato wa myeyungano wa kinyuklia ndani yake. Katika myeyungano huo hidrojeni inabadilishwa kuwa heliamu. Elementi nyingine zinatokea pia kwa kiasi kidogo. Badiliko kutoka hidrojeni kwenda heliamu inaachisha nishati inayotoka kwenye Jua kwa njia ya mnururisho.
Nishati ya mnururisho huu ni msingi wa maisha ya mimea na viumbe hai katika dunia. Nuru ya Jua inabadilishwa na mimea kwa njia ya usanisinuru kuwa nishati ya kikemia inayojenga miili yao itakayokuwa lishe tena ya mimea na wanyama.
Tanbihi

Viungo vya Nje




 (The Boston Globe)



 (University of Glamorgan)

– NASA– images, link to report on Science

 NASA 11 January 2015
 of images and videos by Seán Doran, based on SDO imagery

Jamii:Astronomia
Jamii:Nyota
Jamii:Kiolwa cha angani
Historia ya Ucheki

Question: Je,mji mkuu wa Ucheki ni upi?

Main Page inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Jamhuri ya Ucheki.
Katika karne ya 7 nchi ilikuwa ufalme wa Moravia kuu. 
Historia ya jamhuri ya Ucheki yenyewe si ndefu, tukiangalia tangu nchi hiyo kupokea uhuru kamili mwaka 1993 hadi leo. 
Kabla ya hapo Ucheki ulikuwa umeungana na Slovakia kama Cheko-Slovakia (Chekoslovakia) ambayo tena ilikuwa kwanza chini ya utawala wa ufalme wa Austria-Hungaria katika karne ya 19 hadi mwanzo wa karne ya 20, yaani mpaka vita vikuu vya kwanza wakati ufalme uliposhindwa na kusambaratika.
Rais wa kwanza kuteuliwa kwa taifa hilo mpya ni Tomáš Garrigue Masaryk.
Wakati wa vita vikuu vya pili Wajerumani walichukua uongozi wa Chekoslovakia, lakini hawakudumu mno. 
Kufikia mwisho wa vita hivyo USSR ilichukua unahodha na kuweka nchi hiyo katika sera ya Ukomunisti. 
Wananchi walitawaliwa kwa nguvu halisi hadi mwaka 1989 wakati kulitokea mapinduzi ya amani na kupata uhuru halisi na demokrasia. 
Mwaka 1993, nchi hiyo iligawanyika katika Ucheki na Slovakia kwa sababu ya kisiasa. 
Mwaka 1999 nchi ya Ucheki ilijiunga na NATO. 
Ucheki imekuwa mwanachama wa muungano ya Umoja wa Ulaya kuanzia mwaka 2004.
Ucheki ni maarufu katika dunia kwa usalama wake na inapendwa sana na mamilioni ya watalii ambao huizuru kila mwaka.


Jamii:Historia ya Ucheki
Ucheki
Uchongaji

Question: Uchongaji iligunduliwa mwaka gani?



Uchongaji ni aina mojawapo ya sanaa ambayo inatengeneza umbo la kupendeza kutokana na vitu rafu, kama vile mawe au mbao.
Sanaa hiyo ni ya zamani sana, lakini inazidi kuona njia mpya.
Viungo vya nje

 from Sweet Briar College, Department of Art History

 official website
 listings from the-artists.org
 Videos and pictures of sculpture

 - slideshow by Life magazine
 charity dedicated to commissioning monumental sculpture
Jamhuri ya Kongo

Question: Ni mji gani kubwa nchini Congo?

---Sidenote START---




































République du Congo(Congo Zaire)

Jamhuri ya Kongo(Details)(Details)Kaulimbiu: «Unité, Travail, Progrès»
Kifaransa: „Umoja, Kazi, Maendeleo“Lugha rasmiKifaransaLugha za taifaKingala (Kongo), Kikongo (Kituba)Mji MkuuBrazzavilleSerikaliJamhuriRaisDenis Sassou-NguessoEneokm² 342.000Wakazi4,662,446 (UN, 2014)Wakazi / km²12.8JPT/Mkazi1.129 US-$ (2004)Uhurukutoka Ufaransa tarehe 15.08.1960PesaCFA-FrancWakatiMEZWimbo wa TaifaLa Congolaise
Jamhuri ya Kongo ni nchi ya Afrika ya Kati. Imejulikana pia kama Kongo-Brazzaville (kutokana na mji mkuu) kwa kusudi la kutoichanganywa na nchi jirani ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Jamhuri ya Kongo imepakana na Gabon, Kamerun, Jamhuri ya Afrika ya Kati, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Angola na Bahari ya Atlantiki.
Nchi ilikuwa koloni la Ufaransa hadi tarehe 15 Agosti 1960.
Historia
Wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya Wasani na ya Wabilikimo. 
Katika karne za BK walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi waliotawala eneo lote na kuendesha biashara katika beseni ya mto Kongo.
Baadaye eneo hilo lilikuwa sehemu ya koloni la Afrika ya Kiikweta ya Kifaransa
Baada ya uhuru tarehe 15 Agosti 1960 nchi ilitawaliwa na Wakomunisti tangu mwaka 1970 hadi 1991. 
Kuanzia mwaka 1992 zilifanyika chaguzi kwa mfumo wa vyama vingi, lakini mwaka 1997 vilitokea vita vya wenyewe kwa wenyewe.
Rais Denis Sassou Nguesso ametawala miaka 26 kati ya 36 ya mwisho.
Watu
Sehemu kubwa ya nchi ni misitu, hivyo wakazi wengi (70%) wanaishi mijini upande wa kusini-magharibi wa nchi. Kati yao, 48% ni wa kabila la Wakongo, 20% Wasangha, 17% Wateke, 12% Wam'Bochi. 2% ni Wabilikimo.
Nchi ina lugha 62 tofauti, zikiwemo lugha 2 za taifa: Kingala na Kikongo (Kituba). Hata hivyo lugha rasmi ni Kifaransa.
Wakazi wengi ni Wakristo, wakiwemo Waprotestanti na Wakatoliki, lakini asilimia zinazotajwa hazilingani. Inawezekana ni karibu nusu-nusu.
Waislamu ni 1.3%, wafuasi wa dini asilia za Kiafrika ni 2.2% na wa Baha'i 0.4%.

Tazama pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika
Orodha ya lugha za Jamhuri ya Kongo
Mto Niger
Viungo vya nje

Serikali
 (in French)
 (in French)

Taarifa za jumla
 from BBC News

 from UCB Libraries GovPubs
 at Curlie
Wikimedia Atlas of the Republic of the Congo

 by the United Nations Human Rights Council's Universal Periodic Review, May 6, 2009.

Utalii




*
Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Umoja wa Afrika
Jamii:Nchi zinazotumia lugha ya Kifaransa
Masifu ya jioni

Question: Je,jua hutua pande gani?




Masifu ya jioni ni kipindi muhimu zaidi cha Sala ya Kanisa katika madhehebu mbalimbali ya Ukristo.[1][2]
Ni sala rasmi inayofanyika wakati wa jua kuelekea kutua ili kumshukuru Mungu kwa siku inayokaribia kwisha.[3]
Katika utaratibu wa Kanisa la Roma, unaofuatwa na majimbo karibu yote ya Kanisa Katoliki la Kilatini, sehemu kuu za sala hiyo, kati ya utangulizi na baraka ya mwisho, ni utenzi, zaburi mbili (au moja ndefu iliyogawiwa pande mbili), wimbo kutoka Nyaraka za Mitume au kitabu cha Ufunuo, somo fupi au refu kutoka Agano Jipya, kiitikizano, wimbo wa Bikira Maria, maombezi, Baba Yetu na sala ya kumalizia.
Kati ya sehemu hizo, kilele ni maneno ya Injili (wimbo wa Bikira Maria na Baba Yetu).
Tanbihi

Viungo vya nje






 (PDF)
Polyphony Digital

Question: Je,Kampuni ya Polyphony Digital iko katika nchi gani?

Polyphony Digital Inc.  ni kampuni ya kuunda michezo ya video na ni kitengo cha kampuni ya Sony Computer Entertainment na ni sehemu ya Sony World Studios. Hapo awali studio hii ilikuwa inajulikana kama Polys Entertainment,  lakini baada ya mafanikio ya Gran Turismo  ilipatiwa uhuru mkubwa na jina ikabadilishwa kuwa Polyphony Digital.



Umaarufu wake unatokana na uundaji wa mchezo unaoitwa gran turismo. Wakiongozwa na Kazunori Yamauchi, Gran Turismo  imekuwa na mafanikio zaidi kwa PlayStation na PlayStation 2.



Mwaka 2006 Polyphony Digital ilitoa mchezo unaoitwa Tourist Trophy katika jaribio la kuleta mchezo kama ' Gran Turismo lakini wa pikipiki.
Michezo ambayo imeundwa kutoka Polyphony Digital
PlayStation
Gran Turismo
Gran Turismo 2
Motor Toni Grand Prix
Motor Toni Grand Prix 2
Omega Boost
PlayStation 2
Gran Turismo 3: A-spec
Gran Turismo 4
Gran Turismo 4 Dibaji
Gran Turismo 4 Toyota MTRC Version
Gran Turismo 4 Toyota Prius Edition
Gran Turismo 4 Nissan 350Z Limited Edition]]
Gran Turismo Dhana 2001 Tokyo]]
Dhana Turismo 2002 Gran Tokyo-Seoul]]
Dhana Turismo 2002 Gran Tokyo-Geneva]]
Gran Turismo kwa vijana
Tourist Trophy

PlayStation 3
Gran Turismo HD
Gran Turismo 5 Prologue
Gran Turismo 5

PlayStation PORTABLE
Gran Turismo PSP
Viungo vya Nje

 profile on MobyGames
Jamii:Sony Computer Entertainment
Jamii:Kampuni za michezo ya video za Japani
Jamii:Mifululizo ya Gran Turismo
I Am... Sasha Fierce

Question: Je,Beyonce ana watoto wangapi?

Main Page
I Am... Sasha Fierce - ni jina la kutaja albamu ya R&B ya msanii Beyoncé. Albamu inategemewa kutoka kunako tar. 18 Novemba, katika mwaka wa 2008 nchini Marekani.[1][2]
Orodha ya nyimbo





I Am... Sasha Fierce
(I Am...)
„If I Were a Boy” (BC Jean, Toby Gad) - 4:11
„Halo” (Beyoncé, Ryan Tedder) - 4:22
„Disappear” (Beyoncé, Amanda Ghost, Dave McCracken, Ian Dench) - 4:29
„Broken Hearted Girl” (Beyoncé, Eriksen, Hermansen) - 4:40
„Ave Maria” (Beyoncé, Eriksen, Hermansen) - 3:42
„Smash Into You” (Beyoncé, Christopher Stewart, The-Dream) - 4:32
(Sasha Fierce)
„Single Ladies (Put a Ring on It)” (Knowles, Stewart, Nash) - 3:15
„Radio” (Beyoncé, Jim Jonsin, Rico Love, D-Town) - 3:39
„Diva” (Beyoncé, Bangladesh, Sean Garrett) - 3:21
„Sweet Dreams” (Beyoncé, Jonsin, Love,  Wayne Wilkins) - 3:29
„Video Phone” (Beyoncé, Crawford, Garrett) - 3:36
I Am... Sasha Fierce Deluxe Edition
(I Am...)
„If I Were a Boy” (BC Jean, Toby Gad) - 4:11
„Halo” (Beyoncé, Ryan Tedder) - 4:22
„Disappear” (Knowles, Amanda Ghost, Dave McCracken, Ian Dench) - 4:29
„Broken Hearted Girl” (Beyoncé, Eriksen, Hermansen) - 4:40
„Ave Maria” (Beyoncé, Eriksen, Hermansen) - 3:42
„Smash Into You” (McLaughlin, Christopher Stewart, The-Dream) - 4:32
„Satellites” (Beyoncé, Ghost, McCracken, Dench) - 3:09
„That's Why You're Beautiful” (Beyoncé, Andrew Hey) - 3:42
(Sasha Fierce)
„Single Ladies (Put a Ring on It)” (Knowles, Stewart, Nash) - 3:15
„Radio” (Beyoncé, Jim Jonsin,[Rico Love, D-Town) - 3:39
„Diva” (Beyoncé, Crawford, Sean Garrett) - 3:21
„Sweet Dreams” (Beyoncé, Jonsin, Love,  Wayne Wilkins) - 3:29
„Video Phone” (Beyoncé, Crawford, Garrett) - 3:36
„Hello” (Beyoncé, REO) - 4:17
„Ego” (Beyoncé, Elvis Williams, Harold Lilly) - 3:57
„Scared of Lonely” (Cristyle Johnson, Rodney Jerkins) - 3:44
Single

Marejeo


Jamii:Albamu za 2008
Jamii:Albamu za Beyoncé
Reli

Question: Njia ya reli ya kwanza ilitengenezwa wapi?


Reli (kutoka Kiing. rail / railroad) ni mfumo wa usafiri wa abiria na mizigo kwa treni zinazotembea juu ya vyuma au pau za feleji. Reli  ni sehemu muhimu za miundombinu wa nchi. Kwa maana asilia "reli" ni zile "reli za chuma" au reli za garimoshi ambazo kwa kawaida hutumiwa mbili-mbili kijozi  kufanya njia ya reli yenyewe. 
Kwa nchi nyingi reli ni mtindo muhimu wa usafiri kwa sababu inarahisisha mwendo wa watu na bidhaa. Ikitumiwa vema gharama zake ni afadhali kuhusu usafiri wa barabarani. Mahitaji ya nishati kwa kiwango cha mzigo ni kidogo kuliko barabarani.[3]
Faida yake ni hasa tabia za njia yake; reli za garimoshi huwa na uso tambarare isiyonyoka kwa hiyo magurudumu ya treni hutembea kwa msuguano mdogo.
Tazama pia
Shirika la Reli Tanzania
TAZARA
Treni
Marejeo


Jamii:Reli
Photographic Convention of the United Kingdom

Question: Je,William England alisomea upiga picha?



Photographic Convention of the United Kingdom  (PCUK) ilianzishwa mwaka 1886 na mkataba wake wa kwanza ulifanyika katika mji wa Derby, England mwezi Agosti mwaka huo.
Wajumbe waanzilishi walikuwa mchanganyiko wa wapiga picha hodari na matajiri. Wapiga picha mashuhuri waliokuwepo katika mkutano wa kwanza ni pamoja na William England, principal mpiga picha na London Stereoscopic Company; Richard Keene, ambaye baadaye akawa mwanachama wa The Brotherhood of the  Linked Ring na Alfred Seaman ambao alianzisha idadi kubwa ya studio huko Midlands na Kusini mwa Uingereza.Pictorialist aliyeongoza alikuwa Henry Peach Robinson na alichaguliwa Rais mwaka 1896. Willaim Crooke mpiga picha maarufu wa uScottish alichaguliwa rais mwaka 1899. Wengi wa wajumbe walikuwa pia wanachama wa Royal Photographic Society lakini walitaka kuanzisha shirika lililo kuwa lina weza kuwa saidia katika kazi yao.' [1]
Mahudhurio katika mkutano wa kwanza yalikuwa 48 lakini yaliongezeka haraka zaidi miaka iliyofuatia mpaka ikafikia 328 kwa mkutano wa mwaka 1898 [2] Utaratibu wa kikundi ulikuwa kuchagua mji ambapo wangekuwa 'hosted' na kikundi cha mtaani. Hoteli kubwa ilichaguliwa kama makao makuu ya mkataba na siku tatu hadi nne zilikuwa zime tengwa za mpango wa hotuba, outings, maonyesho na dinners.
Mikataba
Mikataba ya Victoria era ilikuwa ikifanyika katika:
1886 Derby
1887 Glasgow
1888 Birmingham
1889 London
1890 Chester
1892 Edinburgh
1893 Plymouth
1894 Dublin
1895 Shrewsbury
1896 Leeds
1897 Great Yarmouth
1898 Glasgow
1899 Gloucester
1900 Newcastle juu Tyne
1901 Oxford
Katika karne ya kumi na tisa Mkataba ulikuwa unafanyiwa mjadala na majaribio kuhusu upiga picha [3] Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia interest interest iliisha na PCUK ilitunzwa na wanachama walio endelea kuzeeka. Hatimaye iliacha kufanya kazi mwaka 1935 .[4]
Vidokezo

Viungo vya nje
, History of the PCUK illustrated with stereoviews by one of its founder members.
  -including interesting material on the PCUK
Estonia

Question: Je,mji mkuu wa Estonia ni ipi?



Estonia (kwa Kiestonia: Eesti au Eesti Vabariik) ni nchi ya Kibalti katika Ulaya ya Kaskazini. Imepakana na Latvia na Urusi. 
Finland iko ng'ambo ya Kidaka cha Ufini cha Bahari ya Baltiki na watu wake wana asili moja na Waestonia. 
Mji mkuu ni Tallinn unaojulikana pia kwa jina la Reval. 
Historia
Kwa muda mrefu Estonia ilikuwa chini ya Wajerumani, Wadani na Waswidi, halafu sehemu ya Dola la Urusi.
Katika miaka 1918-1940 ilikuwa jamhuri halafu miaka 1940-1991 mwanachama wa Umoja wa Kisovyeti.
Baada ya umoja huo wa majimbo 15 kusambaratika, Estonia ilijitangaza nchi huru.
Estonia imekuwa nchi mwanachama ya Umoja wa Ulaya tangu tarehe 1 Mei 2004.
Watu
Lugha rasmi ni Kiestonia ambacho ni lugha mama ya 69.1% ya wakazi na karibu sana na Kifini. Karibu robo husema Kirusi. 
Upande wa dini, kadiri ya sensa ya mwaka 2011, 54.14% hawana yoyote. Wakristo Waorthodoksi ni 16.5%, Walutheri ni 9.91%, mbali ya madhehebu mengine yasiyofikia pekepeke 1%.
Tazama pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Viungo vya nje


Jamii:Estonia
Jamii:Nchi za Umoja wa Ulaya
Jamii:Nchi za Ulaya
Ali ibn Abu Talib

Question: Je,Uthman ibn Affan kar alikuwa na watoto wangapi?


Ali Ibn Abu Talib (Kar.: علي ابن أبي طالب * mnamo 600 BK Makka - + Januari 661 Kufah / Irak) alikuwa mkwe wa mtume Muhammad, khalifa wa nne wa Uislamu na imamu wa Shia wa kwanza. Alikuwa pia baba wa wajukuu wa pekee wa mtume. 
Aheshimiwa na Washia kama mfuasi wa kweli wa pekee wa mtume.
Binamu na mkwe wa Mtume
Ali alikuwa binamu wa Mohammed na kati ya wafuasi wa kwanza wa mtume. Alimwoa Fatimah binti wa mtume akazaa naye watoto watano: * Hasan ibn Ali (imamu wa pili wa Shia) 
Husain ibn Ali (imamu wa tatu wa Shia)
Zainab bint Ali
Umm Kulthum bint Ali.
Swali la khalifa
Baada ya kifo cha Muhammad mwaka 632 swali la kiongozi mpya wa umma wa Waislamu likaleta fitina kati ya wafuasi wa Ali na wengine iliyosababisha hadi leo mgawanyo kati ya Wasunni na Washia.
Mkutano wa viongozi Waislamu ulimchagua Abu Bakr kuwa khalifa wa kwanza badala ya Ali aliyedai ya kwamba aliteuliwa na mtume mwenyewe kuwa kiongozi baada yake. Hata baada ya kifo cha Abu Bakr wakateuliwa mara mbili makhalifa wengine yaani Umar ibn al-Khattab kama khalifa wa pili halafu Uthman ibn Affan kama khalifa wa tatu.

Khalifa wa nne
Ni baada ya kuuawa kwa Uthman tu ya kwamba Ali alichaguliwa khalifa wa nne. Alihamia Kufa nchini Irak penye kituo kikubwa cha jeshi la Uislamu.
Tangu mwanzo aliona upinzani wa vikundi mbalimbali si Waislamu wote waliomkubali:
wengine walimshatki ya kwamba alishiriki katika mauaji ya Uthman
Aisha mjane wa mtume alikusanya jeshi kutoka Makka dhidi yake akamshambulia Ali katika mapigano ya ngamia lakini alishindwa naye
Muawiya jemadari Mwislamu wa Dameski na ndugu wa Uthman aliyeuawa aliasi dhidi ya Ali. Mwaka 657 majeshi yao yalikutana Siffin na Ali alipaswa kukubali amani bila kuweza kumwondoa Muawwiyya.
Tendo la kupatana na Muawiyya likasababisha Wakharijiya kuasi dhidi ya Ali

Kifo na kutokea kwa Shia
Tar. 22 Januari 661 Ali aliuawa na Mkharijiya huko Kufa. Watoto wake Hasan na Husain walishindwa kumfuata kwa sababu Muawiya alichukua utawala akiwa khalifa wa tano.
Swali hili la uongozi ulisababisha fitina na mgawanyo kati ya Waislamu. "Shiat Ali" (chama cha Ali) ilikuwa sasa mwendo wa pekee ndani ya Uislamu uliodai ya kwamba uongozi wapaswa kuwa mkononi wa familia ya mtume hivyo wa watoto na wajukuu wa Ali na Fatimah.
Ali
Jamii:Khalifa
Jomo Kenyatta

Question: Chuo kikuu cha Kenyatta kilizinduliwa mwaka upi?


Jomo Kenyatta (1893-1978) alikuwa rais wa kwanza wa Kenya.
Jina lake halisi lilikuwa Johnstone Kamau wa Ngengi. Alipewa jina la utani ambalo ni Mkuki wa Moto (Burning Spear). Jina la Kenyatta lilitokana na mkanda aliopenda kuuvaa ambao ulitengenezwa kwa shanga. Wagĩkũyũ wanauita kenyaata. 
Maisha
Alisoma katika shule ya kanisa la wamisionari wa Kiskoti.
Baada ya kuhitimu aliajiriwa kama karani na msoma mita wa manispaa ya Nairobi, alioa mke wake wa kwanza ambaye ni Grace Wahu.
Kabila lake lilikuwa ni Mgĩkũyũ. Azma yake ya kutaka kuikomboa ardhi ya Wagĩkũyũ ilimfanya aweze kuwaunganisha, naye akawa katibu wao mwaka 1928.
Mwaka 1930 alizuru Marekani na Uingereza ambako aliishi miaka kumi na mitano na hata kuoa mwalimu wa Kiingereza ambaye aliitwa Edna Kenyatta. 
Alirudi Kenya mwaka 1946 na alichaguliwa kuwa rais wa chama cha siasa cha Kenya African Union (KANU). Alihamasisha kukomeshwa ubaguzi wa rangi; kuwa na mwamko kisiasa pamoja na mambo mengine yanayompa Mwafrika heshima na utu. 
Aliandika kitabu kiitwacho Facing Mount Kenya kilichohusu ukombozi na historia ya Wagĩkũyũ. Alikuwa pia mwanzilishi na mhariri wa gazeti la kwanza kwa lugha ya Gĩkũyũ ambalo liliitwa Mũigũithania.
Kutokana na kuhusishwa na harakati za vita vya msituni vya kundi la Mau Mau alihukumiwa miaka saba jela mwaka 1952. Huwezi kuzungumza historia ya Kenyatta bila ya kuitaja Maumau. 
Baadaye alioa mke wa tatu aliyeitwa Mama Ngina Kenyatta ambaye alikuja kuwa mke wa rais wa kwanza na ambaye ndiye mama yake Uhuru Kenyatta, rais wa sasa. 
Licha ya Waingereza kuwa na matumaini ya kuwapa wapinzani Waafrika mamlaka "ya wastani" zaidi, ilikuwa Kenya African National Union (KANU) ya Jomo Kenyatta, mfungwa wa zamani, ambayo iliunda serikali muda mfupi kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963. 
Tarehe 1 Juni 1963 Kenya ilipata madaraka na Jomo Kenyatta alitawazwa kuwa Waziri Mkuu wa kwanza wa Kenya.
Mwaka mmoja baadaye, Kenyatta akawa rais wa kwanza wa Kenya juu ya uanzishwaji wa jamhuri.
Chama kidogo cha Kenya African Democratic Union (KADU), kilichowakilisha muungano wa makabila madogo ambayo yaliogopa utawala wa makabila makubwa, kilijitoa na kujivunja mwaka wa 1964 na wanachama wake wakajiunga na KANU.
Chama kidogo cha upinzani, Kenya People's Union (KPU), kilianzishwa mwaka 1966, kiongozi wake akiwa Jaramogi Oginga Odinga aliyewahi kuwa makamu wa rais  Kenyatta. KPU ilipigwa marufuku, na kiongozi kuwekwa kizuizini baada ya chachari za kisiasa zilizohusishwa na ziara za Kenyatta katika Mkoa wa Nyanza. Hakuna vyama vingine vya upinzani vilivyoanzishwa baada ya 1969, kupelekea Kenya kuwa mfumo wa chama kimoja chini ya KANU.
Kenyatta alifariki mjini Mombasa tarehe 18 Agosti 1978 na kuzikwa jijini Nairobi kwenye jengo la bunge.
Marejeo




!
Jamii:Waliozaliwa 1893
Jamii:Marais wa Kenya
Jamii:Waliofariki 1978
Ali ibn Abu Talib

Question: Je,Ali bin Muhammad alikuwa na watoto wangapi?


Ali Ibn Abu Talib (Kar.: علي ابن أبي طالب * mnamo 600 BK Makka - + Januari 661 Kufah / Irak) alikuwa mkwe wa mtume Muhammad, khalifa wa nne wa Uislamu na imamu wa Shia wa kwanza. Alikuwa pia baba wa wajukuu wa pekee wa mtume. 
Aheshimiwa na Washia kama mfuasi wa kweli wa pekee wa mtume.
Binamu na mkwe wa Mtume
Ali alikuwa binamu wa Mohammed na kati ya wafuasi wa kwanza wa mtume. Alimwoa Fatimah binti wa mtume akazaa naye watoto watano: * Hasan ibn Ali (imamu wa pili wa Shia) 
Husain ibn Ali (imamu wa tatu wa Shia)
Zainab bint Ali
Umm Kulthum bint Ali.
Swali la khalifa
Baada ya kifo cha Muhammad mwaka 632 swali la kiongozi mpya wa umma wa Waislamu likaleta fitina kati ya wafuasi wa Ali na wengine iliyosababisha hadi leo mgawanyo kati ya Wasunni na Washia.
Mkutano wa viongozi Waislamu ulimchagua Abu Bakr kuwa khalifa wa kwanza badala ya Ali aliyedai ya kwamba aliteuliwa na mtume mwenyewe kuwa kiongozi baada yake. Hata baada ya kifo cha Abu Bakr wakateuliwa mara mbili makhalifa wengine yaani Umar ibn al-Khattab kama khalifa wa pili halafu Uthman ibn Affan kama khalifa wa tatu.

Khalifa wa nne
Ni baada ya kuuawa kwa Uthman tu ya kwamba Ali alichaguliwa khalifa wa nne. Alihamia Kufa nchini Irak penye kituo kikubwa cha jeshi la Uislamu.
Tangu mwanzo aliona upinzani wa vikundi mbalimbali si Waislamu wote waliomkubali:
wengine walimshatki ya kwamba alishiriki katika mauaji ya Uthman
Aisha mjane wa mtume alikusanya jeshi kutoka Makka dhidi yake akamshambulia Ali katika mapigano ya ngamia lakini alishindwa naye
Muawiya jemadari Mwislamu wa Dameski na ndugu wa Uthman aliyeuawa aliasi dhidi ya Ali. Mwaka 657 majeshi yao yalikutana Siffin na Ali alipaswa kukubali amani bila kuweza kumwondoa Muawwiyya.
Tendo la kupatana na Muawiyya likasababisha Wakharijiya kuasi dhidi ya Ali

Kifo na kutokea kwa Shia
Tar. 22 Januari 661 Ali aliuawa na Mkharijiya huko Kufa. Watoto wake Hasan na Husain walishindwa kumfuata kwa sababu Muawiya alichukua utawala akiwa khalifa wa tano.
Swali hili la uongozi ulisababisha fitina na mgawanyo kati ya Waislamu. "Shiat Ali" (chama cha Ali) ilikuwa sasa mwendo wa pekee ndani ya Uislamu uliodai ya kwamba uongozi wapaswa kuwa mkononi wa familia ya mtume hivyo wa watoto na wajukuu wa Ali na Fatimah.
Ali
Jamii:Khalifa
Msitu wa Mau

Question: Msitu mkubwa nchini Kenya ni gani?

Msitu wa Mau  ni misitu tata katika Bonde la Ufanchini Kenya. Ni msitu asili wa milimani ulio mkubwa zaidi katika Afrika Mashariki. Msitu tata wa Mau una eneo wa hektari 273300 [0]
Maeneo ya misitu yana baadhi ya viwango vya juu kabisa ya mvua nchini Kenya [1] Misitu ya Mau ni eneo kubwa ya vyanzo vya maji nchini Kenya [2] Mito kadhaa huanza kutoka misitu hii, ikiwemo mto wa Ewaso Ng'iro (kusini), mto Sondu, Mto Mara na Mto Njoro. Mito hizi hulisha Ziwa Victoria, Ziwa Nakuru na Ziwa Natron [1]  Miteremko ya mashariki ya bonde la Mau imejazwa msitu wa Mau [1]
mazingira
Miti asilia katika msitu wa mau ni pamoja na Pouteria adolfi-friedericii, Strombosia scheffleri  na Polyscias kikuyuensis. Olea capensis, Prunus africana, gummifera na Albizia Podocarpus latifolius pia hupatikana huko [1]
Ndege wanaopatikana katika eneo hilo ni pamoja na Hartlaub's Turaco (Tauraco hartlaubi), Hunter's Cisticola (Cisticola hunteri)  na Jackson's Francolin (Francolinus jacksoni) [1]
Uharibifu
Katika miaka ya jadi misitu hii ilikuwa ikikaliwa na jamii ya  Ogiek ,ambao maisha yao ya kuwinda na kukusanya ni endelevu [1] Hata hivyo, kutokana na watu kutoka makabila mengine kuhamia msitu huo, sehemu ya eneo la msitu imekatwa kwa ajili ya makazi. [8]
Katika mwaka wa 2008, uzinduzi wa mradi wa nguvu za umeme ya Sondu-Miriu Hydro uliahirishwa kutokana na kiwango cha chini cha maji, ambao ulisemekana ulitokana na uharibifu katika msitu wa Mau [9]
Uhamisho kutoka msitu wa Mau
Katika msimu wa joto wa 2008 kulikuwa na mvutano wa kisiasa kuhusu swala la makazi ya watu, ambayo yalikuwa yametengwa katika uongozi wa KANU katika miaka ya 80 na 90. Baadhi ya walowezi ni wanasiasa mashuhuri, kama Franklin Bett na Zakayo Cheruiyot. Katika mwaka wa 2004 Paul Ndung'u alitoa "Ndungu Report", ambayo ilitaja kugawa ardhi hizi, kuwa haramu na ilipendekeza ugawavi huu utupiliwe mbali.[2] Baadhi ya uhamisho ulitekelezwa kati ya mwaka wa 2004 na 2006, bila ya mfuko wa makazi  [3]
Mnamo 15 Julai 2008, Waziri Mkuu Raila Odinga alitoa amri kwamba uhamisho utekelezwe kabla ya mwezi wa  Oktoba 2008, ili kulinda misitu kutokana na uharibifu [4] Amri hii imepingwa na baadhi ya wanasiasa wa eneo la Bonde la Ufa, wakiongozwa na Isaac Ruto. Baadhi ya wanasiasa, wakiongozwa na waziri wa kilimo William Ruto, walipendekeza kwamba iwapo uhamisho utatekelezwa, serikali inapaswa kuwatengea ardhi wanaohamishwa mahali pengine [2]
Uhamisho ulianza Novemba 2009. Pia baadhi ya watu mashuhuri wanaelekea kupoteza ardhi yao, wakiwemo pamoja na familia ya rais wa zamani Daniel arap Moi [5]
Marejeo

Viungo vya nje
 (MACOFA)

Jamii:Misitu ya Kenya
Kovu (Siri ya Mtungi)

Question: Khalidi Nyanza alizaliwa wapi?


Kovu ni jina la uhusika kutoka katika tamthilia ya Siri ya Mtungi kutoka nchini Tanzania. Uhusika umechezwa na Khalidi Nyanza. Huyu ni kijana mdogo anajiyehusisha na vitendo vya kijambazi na uingizwaji wa mali za magendo kupitia pwani. Awali alionekana akimpatia Duma mizigo ya wizi akauze na baadaye kujenga urafiki - mwishowe uadui akimtumikia jangili kuu Mzee Masharubu. Kovu ni askari mwaminifu sana kwa Masharubu. Alikuwa anapeleka umbea kwa Masharubu kuhusu Duma na kazi zake magendo kutoka kwa wasambazaji wengine, hali ambayo ilileta mgongano mkubwa wa kimaslahi na hatimaye Duma na Golden (rafiki mpya wa Duma na mnasihi wa dawa za kulevya chini ya Zungu la Unga Ish) kuuawa na Kovu.[1]
Tazama pia
Duma
Cheche Mtungi
Marejeo


Jamii:Wahusika wa Siri ya Mtungi
Ellen DeGeneres

Question: Mfululizo wa televisheni Ellen ulianza mwaka gani?


Ellen Lee DeGeneres (amezaliwa tar. 26 Januari 1958) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani. Maarufu kwa kipindi chake cha mazungumzo kinachokwenda kwa jina la Ellen Show. Ellen ni mwanamama wa kwanza katika tasnia ya vipindi vya mazungumzo kujitokeza hadharani na kusema kwamba yeye anapenda mahusiano ya jinsia moja. Hatua hii ilipelekea kufukuzwa katika nyumba aliyokuwa anaishi na baba yake mzazi kwa kuhofia kuambukiza tabia  hiyo mbaya kwa ndugu zake wa kike wengine wawili waliozaliwa baba mmoja lakini mama tofauti. Kipindi hiki mzee wake alikuwa ameoa mke mwengine na walibahatika kupata wawili na mke huyo. Wengi walihisi huenda mama wa kufikia alitia fitna kati yake na baba yake ili aondoke, jambo ambalo lilimuumiza Ellen lakini hatimaye aliyamaliza hayo.[1] [2]
Kwa mara ya kwanza aliuonesha umma wa watu wa Marekani kama yeye ni mpenzi wa mahusiano ya jinsia moja ilikuwa katika mfululizo wa TV wa Ellen uliokuwa unarushwa na TV ya ABC katika kisa maarufu cha "The Puppy Episode" kilichorushwa hewani mnamo tarehe 30 Aprili 1997. Kisa hicho kinamuelezea Ellen Morgan ana mahusiano na mwanamke mwenzake ambaye wakati huo alikuwa Laura Dern kwa pamoja walipata tabu sana katika kazi zao za uigizaji, kazi zilipotea na wakaanza moja. Walitengwa na watu wengi, makundi mbalimbali wanaopinga mahusiano ya jinsia moja. Ilichukua muda sana hadi Ellen na mwenzake kurudi tena katika soko. Mwezi wa Agosti 2008, baada ya sheria ya kukinga ndoa za jinsia moja kuondolewa huko jijini Los Angeles, Ellen na Portia walioana rasmi kuwa mke na mke.[3]
Mbali na vipindi vya TV na kadhalika, Ellen vilevile ni mwandishi wa vitabu mbalimbali. Hii ni sehemu ya baadhi ya vitabu vyake;





Marejeo

Viungo vya Nje
 on IMDb
Fadi Ghandour

Question: Je, mkurugenzi mkuu wa shirika la Biashara Duniani mwaka wa 2010 anaitwa nani?


Fadi Ali Ghandour (1959) ni mjasiriamali mwenye asili ya Kijordania, ambaye anafahamika zaidi kama mwanzalishi na mkurugenzi mtendaji wa kampuni ya usafirishaji  ya Aramex, ambayo hujihusisha na maswala ya usafirishiji wa mizigo mbalimbali  duniani. Ghandour alihusika katika uanzishwaji wa Aramex mwaka 1982[1] huko Amman, Jordan na amekuwa mkurugenzi mtendaji wa kampuni hiyo tangu wakati huo. Aramex ndio kampuni ya kwanza ya kiarabu kujisajili katika soko la hisa la NASDAQ.


Halikadhalika, Ghandour ni mwanzilishi mshiriki wa tovuti ya  Maktoob.com, ambayo ndio  mtandao mkubwa zaidi ya watu wa  jamii ya waarabu duniani. Mtandao wa Maktoob ilichukuliwa na Yahoo! mwaka 2010. Ghandour pia ni mwanachama wa bodi ya Abraaj Capital ambayo ni moja ya makampuni makubwa zaidi katika ukanda wa Mashariki ya kati na Asia ya kusini. Pia ni moja kati ya waanzilishi wa Endeavor, iliyopo Jordan, na pia anashiriki kama mshauri katika kamati ya shule ya biashara ya  Suliman S, Olayan School of Business iliyopo katika chuo kikuu cha Beirut. Kati ya mwaka 2003 na 2005, alikuwa mwenyekiti wa taasisi ya  Young Presidents' Organization kwa upande wa Mashariki ya kati na Afrika ya kaskazini.
Gandour ana shauku ya kusaidia na kukuza wajasiriamali wadogo wadogo hasa katika jamii ya waarabu  na pia amekuwa akiwekeza katika miradi mbalimbali ya kijasiariamali iliyopo Mashariki ya kati na Afrika ya kaskazini.  Pamoja na mambo mengine, pia ni mwanzilishi wa mtandao wa , ambao ni mtandao wa kijamii wenye lengo la kuinua jamii iliyo ukingoni kwa kutumia harakati mbalimbali za kijamii na kielimu. Pia ni moja kati ya wanakamati katika bodi ya benki ya    ya Jordan.
Pia amefanya kazi kama makamu mwenyekiti wa bodi ya Jordan River Foundation kwa takribani miaka 10
Tazama pia
Aramex
Courier
Maktoob
Abraaj Capital
social entrepreneurship
Marejeo
Encyclopedia.jrank.org & CNN Interview



Jamii:Wafanyabiashara wa Jordan
Jamii:Waliozaliwa 1959
Meli kubwa duniani

Question: Ni nani alitengeneza meli ya kwanza duniani?

Meli kubwa duniani siku hizi ni meli za mizigo hasa zinazobeba mafuta ya petroli au kontena, lakini pia meli za abiria zinazobeba watalii kwa burudani. Kuna pia meli chache zenye kusudi maalumu kama MS Pioneering Spirit ambayo ni meli kubwa ya winchi kwa ujenzi baharini.

Meli kubwa kabisa iliyojengwa hadi sasa ilikuwa Seawise Giant yenye tani GT 564,763 na urefu wa mita 458. Ilitengenezwa mwaka 1974-1979 nchini Japani kwa kampuni ya Kigiriki na kurefushwa baadaye hadi kufikia mita 458. Kutokana na ukubwa wake haukuweza kupita wala katika Mfereji wa Suez wala katika Mfereji wa Kiingereza. Miaka yake ya mwisho ilitumiwa kama tangi ya mafuta tu bila kusafiri tena. Mwaka 2009 ilivunjika.
Orodha ya meli kubwa duniani mnamo mwaka 2018

Marejeo

Jamii:Meli
Orodha ya milima mirefu duniani

Question: Mlima Kenya ina urefu wa kiasi gani?


Urefu wa mlima au kimo chake unaweza kukadiriwa kwa njia mbalimbali. 
Mbinu inayotumika mara nyingi ni kutaja tofauti kati ya usawa wa bahari na kimo cha kilele cha mlima. Lakini inawezekana pia kutumia mbinu tofauti zitakazoleta matokeo tofauti.
Mlima mrefu kutoka usawa wa bahari
Mlima mrefu duniani kwa kuangalia kimo juu ya uwiano wa bahari ni Mlima Everest ulioko kwenye mpaka baina ya Nepal na China. Kilele chake kipo mita 8,848 juu ya usawa wa bahari. Mlima Everest ni sehemu ya milima ya Himalaya. Pamoja na Everest kuna milima mingine 13 inayopita kimo cha mita 8,000, yote iko katika Himalaya na milima jirani ya Karakoram ambayo ni tokeo la kukunjwa kwa ganda la dunia tangu bamba la Uhindi lilianza kugonga bamba la Ulaya-Asia.

Mlima mrefu kutoka kitovu cha Dunia

Kwa kutumia kitovu cha Dunia kama marejeo, yaani umbali kati ya nukta ya kitovu cha Dunia na kilele cha mlima, matokeo ni tofauti. Hapo mlima Chimborazo nchini Ekwador inafikia umbali wa kilomita 6,384.557 ikizidi Everest yenye km 6,382.414 kwa kilomita mbili.
Tofauti inasababishwa na umbo la Dunia ambalo si tufe kamili. Maana kuzunguka kwa Dunia kwenye mhimili wake unasababisha kani kitovu (kwa Kiingereza centripetal force) inayofanya umbo la Dunia kufanana kidogo na duaradufu. Hivyo umbali kutoka kitovu cha Dunia hadi ikweta ni mkubwa kiasi cha kilometa 43 kuliko umbali baina ya kitovu na ncha za Dunia. 
Kwa kutumia marejeo hayo Mlima Everest una nafasi ya sita tu kati ya milima ya Dunia, ilhali milima kadhaa iliyopo karibu na ikweta inasogea mbele, kama milima katika Andes na mlima Kilimanjaro nchini Tanzania.

Mlima mrefu kutoka mguu wake
Njia nyingine ni kupima ni kiasi gani mlima unainuliwa juu ya mazingira yake yaani pale inapoanza kuonekana. 
Kwa kutumia marejeo hayo mlima mrefu kabisa duniani ni Mauna Kea. Volkeno hii inayofanya kisiwa kizima kimojawapo cha funguvisiwa la Hawaii inaanza mita 6,000 chini ya uso wa bahari na kufikia mita 4,205 juu ya usawa wastani wa bahari, hivyo kimo chake kutoka mguu wake hadi kilele ni mita 10,203[1]
Kati ya milima inayoinuliwa juu ya mazingira ya nchi kavu iko
Mlima Rakaposhi nchini Pakistan ambao unapanda mita 5980 juu ya bonde la mto Hunza mguuni pake upande wa kaskazini
Mlima Damavand nchini Iran unafikia kimo cha mita 4,700 juu ya mazingira yake
Kilimanjaro inainuliwa mita 4,000 juu ya tambarare mguuni pake.
Mlima mrefu katika Mfumo wa Jua
Kwenye sayari na miezi ya mfumo wa Jua letu kuna milima mikubwa zaidi kuliko duniani. Mlima mkubwa unaojulikana hadi sasa ni Olympus Mons kwenye Mirihi (Mars). Volkeno hii inapanda kilomita 26 juu ya tambarare ya mazingira yake ikiwa na kipenyo cha kilomita 600. Kasoko kwenye kilele chake ina kipenyo cha kilomita 80. 
Tanbihi

jamii:Milima
Jamii:Orodha za kijiografia
Jaramogi Oginga Odinga

Question: Raila Odinga alijiunga na siasa mwaka upi?


Jaramogi Ajuma Oginga Odinga (* takriban 1911 – 20 Januari 1994) alikuwa mwalimu, mfanyabiashara, mwanasiasa na kiongozi wa Waluo nchini Kenya. Alikuwa makamu wa rais wa kwanza wa Kenya.
Maisha ya awali
Alizaliwa Bondo katika jimbo la Nyanza katika familia ya Kiluo. Baada ya kukamilisha elimu ya sekondari kwenye shule ya Alliance High School akaendelea kusoma ualimu Makerere akawa mwalimu tangu 1939, baadaye pia mwalimu mkuu.
Odinga alijitahidi kujenga umoja kati ya Waluo wa Kenya pia huko Uganda na Tanzania. Akaheshimiwa na kuitwa "Ker" au kiongozi wa kiroho. Wakati ule alipewa jina la "Jaramogi" au "mwana wa Ramogi" aliyekuwa Ker katika karne ya 16 akikumbukwa sana kati ya Waluo.
Mwanasiasa
1947 akaanzisha kampuni yake ya Luo Thrift and Trading Corporation. Mwaka uleule akaingia katika siasa akaitwa kuwa mjumbe kwenye baraza la ushauri wa koloni. Akajiunga na chama cha Kenya African Union.
Wakati wa vita ya Maumau Waingereza wakamkamata kiongozi Jomo Kenyatta, na Odinga alibaki kama mtetezi wa harakati ya kugombea uhuru.
1960 alikuwa kati ya waanzilishi wa chama cha KANU akampendekeza Kenyatta kuwa kiongozi wa chama.
Makamu wa Rais
Baada ya uhuru Odinga alikuwa waziri wa mambo ya ndani, na tangu 1964 makamu wa rais Kenyatta.
Katika mawazo yake alionyesha mwelekeo upande wa ujamaa akaanza kupinga siasa ya viongozi wengine wa KANU walioelekea ubepari.
Upinzani
1966 mkutano wa KANU ukafuta nafasi ya makamu wa mwenyekiti wa chama aliyoshika. Aprili 1966 Odinga akajiuzulu katika serikali akaanzisha chama chake cha Kenya People's Union (KPU). Chama kipya kikateswa na serikali. Mwaka 1969 kulitokea ugomvi huko Kisumu wakati wa ziara ya rais Kenyatta, na Odinga alikamatwa na kutupwa jela kwa miezi 15.
Katika miaka ya 1970 Odinga alibaki upande wa upinzani. Baada ya kifo cha Kenyatta, rais mpya Daniel arap Moi alijaribu kumrudisha Odinga katika KANU na kumpa cheo kama mwenyekiti wa bodi ya kilimo. Lakini Odinga alipopinga siasa ya serikali uhusiano ulizorota. Odinga alijaribu kuunda chama kipya na wakati ule Kenya ikatangazwa kuwa nchi ya chama kimoja tu.
Mageuzi tangu 1990
Wakati wa kuporomoka kwa utawala wa chama kimoja mnamo 1990/1991 Odinga alianzisha chama kipya cha NDP akatupwa tena jela na kuunda chama cha FORD kilichounganisha wapinzani wengi wa Moi.
FORD ilipofarakana 1992 Odinga akawa kiongozi wa kitengo kimoja akafikia nafasi ya nne katika uchaguzi wa rais wa 1992. Mafarakano yale ya upinzani yalimwezesha rais Moi kurudi kwa asilimia 35 za kura tu. Lakini kuundwa kwa FORD kulikuwa mwanzo wa mabadiliko yaliyosababisha mageuzi ya kisiasa kutokea katika uchaguzi wa 2002.
Odinga hakuona mafanikio haya akaaga dunia katika Januari 1994.
Wana wawili wa mzee Odinga wamejihusisha na siasa pia, ni Raila Odinga na kakaye Oburu Odinga.
Viungo vya Nje


Jamii:Waliozaliwa 1911
Jamii:Waliofariki 1994
Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Dola

Question: Ni nani alikuwa mfalme wa kwanza wa Dola la Roma?

Dola (kutoka Ar. دولة daulat; nchi, serikali, taifa; ing. state) ni utaratibu wa kisiasa wa jamii katika eneo fulani.
Ufafanuzi wa "Dola"
Fani mbalimbali huwa na maelezo tofauti kiasi juu ya maana ya dola:
sheria hufundisha dola kuwa mamlaka ya jamii ya taifa; ina tabia tatu za kimsingi ambazo ni 
eneo la dola,
taifa au watu wa dola na
mamlaka ya dola juu ya watu na eneo lake.
elimu jamii hufundisha kufuatana na Max Weber dola kuwa jumuiya au jamii ambayo ina mamlaka ya kukubalika ya pekee katika eneo fulani; hivyo ni uhusiano wa utawala wa watu juu ya watu unaofuata haki na sharia.
elimu siasa hufundisha dola kuwa muundo wa mamlaka ya umma kwa ajili ya kuratibu mambo ya umma.
falsafa hufundisha dola kuwa utekelezaji wa shabaha za kimaadili za kila mtu na jamii kwa pamoja; Hegel alisema dola ni mwendo wa Mungu katika historia; msingi wake ni akili inayotaka kuwa uhalisia.
Aina za Dola
Dola hutokea kwa maumbo mbalimbali kwa mfano jamhuri au ufalme. Dola inaweza kujitegemea kabisa au kuwa sehemu ya shirikisho au muungano kama Muungano wa Madola ya Amerika. Ndani ya maumbo haya kuna njia mbalimbali za kutekeleza mamlaka na kuratibu serikali kwa mfano kwa njia ya demokrasia au udikteta.
Vyombo vya Dola
Kiini cha dola ni utekelezaji wa mamlaka katika eneo fulani. Hapo kuna chombo kinachoitwa serikali chenye mamlaka haya mkononi. Serikali inaangaliwa na taasisi nyingine. 
Katika madola ya kisasa kuna mgawanyo wa madaraka wa dola kwa taasisi mbalimbali:
bunge huamua juu ya sheria
serikali inatekeleza sheria
mahakama zinaangalia utekelezaji na kuamua kama kuna mawazo tofauti
VYombo vingine ni matawi mbalimbali ya serikali kulingana na katiba ya dola.
Tazama pia
Nchi
Taifa
Serikali
Madola
Mgawanyo wa madaraka
Jimbo
Marejeo
Visiwa vya South Georgia na South Sandwich

Question: Visiwa vya South Georgia vina ukubwa gani?





Visiwa vya South Georgia na South Sandwich ni eneo la ng'ambo la Uingereza kusini mwa Bahari Atlantiki. 
Eneo hilo ni mafunguvisiwa mawili ya South Georgia na Sandwich, halafu visiwa vingine vidogo sana vilivyosambaa katika maeneo mapana ya Atlantiki Kusini. 
Visiwa vyote vina eneo la km² 3,900.
Idadi ya wakazi ni 20 na wengi wao ni wanasayansi wanaochungulia ndege wanaokaa kwenye visiwa pamoja na afisa mmoja mwakilishi wa serikali ya Uingereza.
Wakazi
Hakuna wenyeji kwenye visiwa hivi. Tangu karne ya 19 wavuvi wa nyangumi kutoka Ulaya walijenga huk vituo ambako walipeleka nyangumi kwa kuwakatakata na kupika mafuta yao. Vituo hivyo vilikuwa na makumi hadi mamia ya wakazi wakati wa kuwinda nyangumi lakini wakati wa baridi ni watu wachache tu waliobaki. Vituo hivyo vilifungwa katika miaka ya 1960 kutokana na kupotea kwa nyangumi.
Mwaka 1904 mvuvi kutoka Norwei alianzisha kijiji cha Grytviken kama kituo cha kupikia mafuta ya nyangumi na kijiji hicho ni makazi pekee ya kudumu kwenye visiwa hivi hadi leo. 
Utawala
Hadi mwaka 1985 eneo lilisimamiwa kutoka Visiwa vya Falkland lakini imepewa hadhi ya eneo la pekee. Ilhali hakuna wakazi wa kudumu pia hakuna baraza lililochaguliwa na mamlaka yote iko mikononi mwa afisa wa serikali ya Ufalme wa Muungano.
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu

Question: Angola ina idadi ngapi ya watu?


Hii ni orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu (makadirio ya Umoja wa Mataifa kwa mwaka 2017). 
Misri yote imejumuishwa, ingawa sehemu ya eneo la Misri inapatikana Asia. 
Saint Helena, ikiwa imekaribiana sana na Afrika, imejumuishwa pia.
Orodha ya nchi na maeneo kufuatana na idadi ya wakazi


Tanbihi

Angalia pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika



Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Demografia
Emmanuel Myamba

Question: Je,nani mwandishi wa Filamu ya A love to last?


Emmanuel Peter Myamba ni mwigizaji, mwongozaji na mtayarishaji wa filamu kutoka nchini Tanzania. Anafahamika sana kwa kucheza kama mchungaji katika filamu ya Sikitiko Langu ambayo alifanya vizuri na hatimaye kuja kucheza tena uhusika huohuo katika filamu kibao hapo baadaye na Fake Pastors. Myamba ambaye baadaye akaja kuwa mchungaji katika maisha ya kweli. Amefungua kanisa lake huko Kigamboni.[1]  Myamba pia amefungua chuo cha mambo ya uigizaji wa filamu kinachoitwa Tanzania Film Training Center na vilevile kampuni ya utengenezaji wa filamu Born Again Film Company inayotengeneza na kusambaza filamu.[2] Baadhi ya filamu alizocheza ni pamoja na  Moses, Pastor Myamba Temptation, Saturday Morning, White Maria, Msukule,  My Pastor, This Is It, From China With Love, Last Minutes, Penina, Fake Pastors na Dar 2 Lagos. 
Baadhi ya filamu alizocheza
Gods Kingdom
The Spirit of Miss Marry
Pasuko la Moyo
Dangerous Forest
Pamoja
My Man
Cheque in the Bible
The Promise of Pain
Queen Spear
Campus
Pastor Myamba the Trial
Ray of Hope
Bad Saturday
Shoga Yangu
Moses
Pastor Myamba Temptation
Saturday Morning
White Maria
Msukule
My Pastor
This Is It
From China With Love
Last Minutes
Penina
Fake Pastors
Dar 2 Lagos
Tazama pia
Steven Kanumba
Vincent Kigosi
Adam Kuambiana
Gervas Kasiga
Marejeo


Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Waongozaji filamu wa Tanzania
Jamii:Watayarishaji filamu wa Tanzania
Orodha ya Vyuo Vikuu vya Tanzania

Question: Tanzania ina vyuo vikuu ngapi kwa jumla?

Hii ni orodha ya vyuo vikuu katika nchi ya Tanzania. 
Chuo Kikuu cha Ardhi, kilianzishwa mwaka 2007
Chuo Kikuu cha Hubert Kairuki (HKMU), kilianzishwa mwaka 1997
International Medical and Technological University (IMTU), kilianzishwa mwaka 1995
Moshi University College of Cooperative and Business Studies
Chuo Kikuu cha Mlima Meru
Chuo Kikuu cha Muhimbili (MUHAS)
Chuo Kikuu cha Morogoro (MUM)
Chuo Kikuu cha Mzumbe (MU)
Chuo Kikuu Huria cha Tanzania (OUT)
Chuo Kikuu cha Ruaha (RUCO)
Chuo Kikuu St. Augustine cha Tanzania (SAUT)
Chuo Kikuu St. John cha Tanzania (SJUT)
Chuo Kikuu cha Sokoine (SUA)
Chuo Kikuu cha Zanzibar
Chuo Kikuu cha Teofilo Kisanji
Chuo Kikuu cha Tumaini (TU)
Chuo Kikuu cha Bukoba
Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM), kilianzishwa mwaka 1970 kwa msambaratiko wa Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki
Chuo Kikuu cha Dodoma, kilianzishwa mwaka 2007
Chuo Kikuu cha Zanzibar (ZU)
Moravian Theological College

!
Volkeno

Question: Je, mlipuko wa kwanza wa mlima wa volkeno ulimwenguni ulitokea nchi gani?


Volkeno (pia: volkano au volikano) ni mahali ambako zaha inatoka nje ya uso wa ardhi. Mara nyingi - lakini si kila mahali - volkeno imekuwa mlima. Volkeno huwa na kasoko yaani shimo ambako zaha na gesi zinatoka nje. 
Asili ya jina
Asili ya jina ni mungu wa dini ya Roma ya Kale aliyeitwa "Vulcanus". Kati ya miungu ya Kiroma alihusika na moto, radi na uhunzi; kwa hiyo aliheshimiwa hasa na wote waliotumia moto kwa kuyeyusha metali kama chuma au shaba.
Volkeno na ganda la dunia
Volkeno ni dalili ya kwamba mahali pake ganda la dunia si nene sana, hivyo joto la ndani linapata njia ya kutoka nje. Volkeno huanza katika tambarare. Zaha hutoka katika hali ya kiowevu; ikipoa haraka inaganda kuwa mwamba na hujenga mlima wa kuzunguka shimo la kasoko yake. Milima ya aina hiyo inaweza kukua sana. Mfano wa volkeno kubwa ni Kilimanjaro. Miamba yake yote ilijengwa na zaha iliyotoka ndani ya dunia.
Volkeno nyingi hutokea pale ambako mabamba ya ganda la dunia yanaachana au kusukumana. Hivyo volkeno hutokea hasa kwenye mistari ya kukutana kwa mabamba hayo. 
Sababu nyingine ya kutokea kwa volkeno ni kuwepo kwa chumba cha magma ndani ya ganda la dunia. 
Volkeno hai na volkeno bwete
Volkeno inaweza kupatikana kama volkeno hai inayoendelea kutema moto, gesi na majivu. Inaweza pia kuonekana kama volkeno bwete inayokaa kama milima mingine bila kuonyesha dalili za moto. Lakini kutokana na umbo na tabia za miamba yake inaonekana mlima huu ulijengwa kwa njia ya kivolkeno.
Volkeno bwete inaweza kuamka tena. Mara nyingi kuwepo kwa chemchemi za maji ya moto au kutokea kwa gesi kwenye sehemu fulani ni dalili ya kwamba bado kuna njia kati ya mlima na magma ya chini. Kipindi kati ya milipuko kinaweza kuwa miaka mingi.
Mlipuko wa volkeno
Mlipuko wa volkeno ni hatari sana kwa ajili ya wanadamu na mazingira. Hiyo hatari ni kubwa zaidi pale ambako volkeno ililala kama volkeno bwete kwa miaka mingi, labda elfu kadhaa. Hapo mara nyingi watu wamevutwa na udongo wenye rutuba kutokana na majivu ya volkeno wajenge makazi na kulima. Kama hapo volkeni inageuka kuwa hai tena hatari ni kubwa. Kuna mifano ya vifo vingi vilivyosababishwa na volkeno. Hasara inategema kama miji iko karibu na volkeno au la, na kama serikali zina huduma za kutazama volkeno na kuonya watu watoke mapema wakati dalili za kwanza zinatokea.
Kati ya mifano ya milipuko mikali inayojulikana zaidi ni:
mlipuko wa volkeno ya Vesuvio, Italia. Iliharibu miji ya Pompei na Herkulaneo mwaka 79 BK.
mlipuko wa volkeno ya Krakatau, Indonesia mwaka 1883. Ilirusha mavumbi mengi angani kiasi kilichoonekana kote duniani
mlipuko wa volkeno Nevado del Ruiz, Kolombia mwaka 1985 uliua watu 25.000 kutokana na kuyeyusha theluji na barafu mlimani na kusababisha mafuriko ya ghafla
Ol Doinyo Lengai ni volkeno ndogo iliyolipuka Tanzania kaskazini mwaka 2006.
Tazama pia
Orodha ya volkeno nchini Tanzania

Jamii:Volkeno
Bamba la Pasifiki

Question: Je,bahari ya Pasifiki ina ukubwa kiasi gani?



Bamba la Pasifiki ni kati ya mabamba makubwa ya gandunia ya dunia yetu. Lipo chini ya bahari ya Pasifiki ikiwa ni bamba la gandunia kubwa kabisa. Maada yake ni miamba nzito ya gumawesi. 
Mipaka
Bamba la Pasifiki hupakana na mabamba ya Amerika ya Kaskazini, Juan Fuca, Cocos, Nazca, Antaktika, Australia na Ufilipino. 
Mwendo na pete la moto
Bamba lote lina mwendo wa kuelekea kaskazini-magharibi kwa mkasi wa sentimita 10 kwa mwaka.
Mwendo huu unaacha nafasi upande wa mashariki inayoonekana kama bonde la ufa kwenye sakafu ya bahari. Upande wa magharibi bamba lajisukuma chini ya bamba la Ufilipino na tokeo lake ni mfereji wa Mariana.
Kando la bamba kuna volkeno nyingi zinazoitwa "pete ya moto".
Jamii:Jiografia
Jamii:Gandunia
Jamii:Pasifiki