khalidalt/tydiqa-goldp huggingface dataset:
Gerard Kuiper

Question: Ukanda wa Kuiper iko na ukubwa wa kiasi gani?


Gerard Peter Kuiper (Kiholanzi: Gerrit Pieter Kuiper; 7 Desemba 1905 – 23 Desemba 1973) alikuwa mwanaastronomia kutoka nchini Uholanzi aliyeendelea kuishi Marekani.
Maisha
Kuiper alizaliwa kwenye familia ya fundi cherahani katika kijiji cha Uholanzi ya kaskazini. Tangu 1924 alisoma astronomia kwenye Chuo Kikuu cha Leiden. Jan Oort alikuwa kati ya walimu wake. Baada ya kumaliza shahada ya uzamivu kwa tasnia kuhusu nyota pacha mwaka 1933 akapata nafasi ya kazi kwenye paoneaanga pa Chuo Kikuu cha Kalifornia, Marekani. Baadaye alikuwa profesa kwenye Chuo Kikuu cha Chicago na Chuo Kikuu cha Arizona.

Kazi
Utafiti wake ulihusu hasa mfumo wa Jua letu. Aliweza kuthibitisha kuwepo kwa dioksidi ya kaboni katika angahewa ya sayari Mirihi (Mars). Alitambua pia angahewa za miezi ya sayari kadhaa kama vile kwenye Titan (mwezi wa Mshtarii), Miranda (mwezi wa Uranus) na Nereid (mwezi wa Neptuni). 
Alitabiri kuwepo kwa ukanda wa asteroidi nje ya obiti ya Neptuni iliyothibitishwa baadaye na kupokea jina la Ukanda wa Kuiper kwa heshima yake.
Other websites
 Media related to Screenshots of Wikipedia Main Page at Wikimedia Commons
Kinasasauti

Question: Kinasasauti kiligunduliwa na nani?

Kinasasauti (pia mikrofoni au maikrofoni kutoka lugha ya Kiingereza: microphone) ni kifaa kinachoweza kuichukua sauti na kuibadili ili iwe ishara za umeme (electrical signals).
Kinasasauti hutumika katika simu, vifaa vinavyosaidia watu walio na shida za kusikia, pamoja na vifaa vya kuhadhiri kwa watu wengi katika jukwaa na ukumbi. Unapoongea kwa kinasasauti, ile sauti hufanywa kubwa na baadaye kusikika kwa kipaza sauti. Kinasasauti pia hupatikana katika studio za kurekodi muziki ambapo mtu hukitumia na ile sauti huhifadhiwa kwa tarakilishi na baadaye kuhaririwa ili muziki utolewe. Kwa leo, hili ni jambo la kawaida haswa kwa wale wanaotengeneza video za youtube ili sauti yao iwe ya kuvutia na kusikika kwa urahisi [1].
Historia ya kinasasauti
Ilifika pahali katika historia ambapo watu walihitaji kuifanya sauti yao iwe kubwa kuliko kawaida. Waigizaji na waimbaji katika kumbi za michezo waliona kwamba sauti zao hazisikiki vizuri na kwa hiyo wakaanza kutumia vinasasauti vilivyofanana na honi ya baiskeli. 
Mvumbuzi Robert Hooke ndiye aliyekuwa wa kwanza kujaribu kutumia kinasasauti kilichofunganishwa na uzi kilichojulikana kama lover's telephone.
Tazama pia
Tepurekoda
Tanbihi


Jamii:Redio
Jamii:Vifaa
Orodha ya makabila ya Kenya

Question: Je,Uganda ina makabila ngapi kwa jumla?

Hii orodha ya makabila ya Kenya inatokana na orodha ya lugha za Kenya .
Ni orodha ya makabila ya watu ambao wamekuwa wanaishi tangu zamani katika eneo ambalo sasa linaitwa Kenya, pamoja na makabila yaliyogawiwa na mipaka baina ya Kenya na nchi za jirani.  
Orodha hii haizingatii makabila yanayoishi Kenya kama wakimbizi kutoka vita katika nchi za jirani, wala vikundi vya wahamiaji kutoka nchi za kigeni, kama wahamiaji au wazao wao kutoka Arabia, Uhindi au nchi nyinginezo.  
Kuna karibu makabila asilia arubaini nchini Kenya, yakiwemo:
Waboni (pia huitwa Waaweer)
Waborana
Waburji
Wachonyi
Wachuka
Wadaasanach
Wadahalo
Wadigo
Waduruma
Waembu
Waendo
Wagikuyu
Wagiryama
Wagusii
Wakalenjin (wakijumisha Wapokot, Wamarakwet, Waelgeyo, Wanandi, Wasabaot, Wakipsigis, na Watugen)
Wakamba
Wakuria
Waluo
Waluhya (au Waluyia, wakijumuisha Wabukusu, Wanyala, Watachoni, Wakabras, Watsotso,Waidakho, Waisukha, Wamaragoli, Wawanga, Watiriki, Wanyore, Wakhayo, Wasamia, Wakisa, Wamarama)
Wamaasai
Wamalakote (pia huitwa Wailwana)
Wameru
Wamwimbi
Wanyala
Wanyore
Waokiek
Waoromo
Wapokomo wa Chini
Wapokomo wa Juu
Warendille
Wasagalla
Wasamburu
Wasanye
Wasomali (au Wariyaahe)
Wasuba
Waswahili
Wataita
Wataveta
Wateso
Watharaka
Waturkana
Wayaaku
Makabila makuu
Asilimia inaonyesha mgao wao ukifananishwa na idadi yote ya Wakenya:
Wakikuyu (Agĩkũyũ) 20.78%
Waluhya 14.38%
Wajaluo 12.38%
Wakalenjin 15.46%
Wakamba 11.42%
Wasomali 8%
Wakisii 6.15%
Wameru (Meru) 5.07%
Wamasai 1.76%
Waturkana 1.52%
Waembu 1.20%
Wataita 0.95%
Waswahili 0.60%
Wasamburu 0.50%
Makabila madogo
Aweer
Bajuni
Bukusu
Dahalo
Isukha
Kore
Kuria
Maragoli
Marama
Miji Kenda
Ogiek
Orma
Pokomo
Rendille
Sengwer
Suba
Tachoni
Taveta
Watha
Yiaku
Oromo
Makabila mengine yasiyo ya Kenya lakini yamekaa nchini kwa miaka mingi ni:
Wagujarati
Wabaluchi
Wapunjabi
Wagoa
Waingereza
Wahadhrami
Waarabu
Waitalia
Marejeo



*
Makabila ya Kenya
Guinea

Question: Nchi ya Guinea iko na wakazi wangapi?



Guinea (pia: Gine, Gini) ni nchi katika Afrika ya Magharibi. Pengine inatajwa kama Guinea-Conakry ili kuitofautisha na nchi za Guinea-Bissau na Guinea ya Ikweta.
Imepakana na Guinea-Bisau, Senegal na Mali upande wa kaskazini, Côte d'Ivoire, Liberia na Sierra Leone kusini halafu Bahari Atlantiki upande wa magharibi.
Eneo lake ni chanzo ya mito mikubwa ya Niger, Senegal na Gambia. 
Jina
Jina la "Guinea" liliwahi kutaja sehemu kubwa ya Afrika ya Magharibi kati ya jangwa la Sahara na Ghuba ya Guinea ya Atlantiki likimaanisha "nchi ya watu weusi" kwa lugha ya Kiberberi.
Watu
Makabila yaliyopo nchini ni 24. Kubwa zaidi ni lile la Wafulani (40%).
Lugha rasmi ni Kifaransa, lakini wakazi wanatumia zaidi lugha asilia kadiri ya makabila, hasa Kipular, Kimaninka, Kisusu, Kikisi, Kikpelle na Kiloma,
Upande wa dini, 85% ni Waislamu (hasa Wasuni), 8% ni Wakristo (hasa Wakatoliki) na 7% ni wafuasi wa dini asilia za Kiafrika.
Tazama pia
Orodha ya lugha za Guinea
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika
Viungo vya nje

Serikali
(in French) 
(in French) 
Habari
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. 
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. 
Muziki
 West African music resources
Orodha
 directory category
 directory category
 directory category
 directory category
 directory category




Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Umoja wa Afrika
Mikoa ya Cote d'Ivoire

Question: Mji mkuu wa Côte d'Ivoire unaitwaje?


Cote d'Ivoire  imegawanyika katika mikoa 19 (miji mikuu imewekwa kwenye mabano): 
Orodha




1 Agnéby (Agboville)
2 Bafing (Touba)
3 Bas-Sassandra (San-Pédro)
4 Denguélé (Odienné)
5 Montagnes (Man)
6 Fromager (Gagnoa)
7 Haut-Sassandra (Daloa)
8 Lacs (Yamoussoukro)
9 Lagunes (Abidjan)
10 Marahoué (Bouaflé)
11 Moyen-Cavally (Guiglo)
12 Moyen-Comoé (Abengourou)
13 N'zi-Comoé (Dimbokro)
14 Savanes (Korhogo)
15 Sud-Bandama (Divo)
16 Sud-Comoé (Aboisso)
17 Vallée du Bandama (Bouaké)
18 Worodougou (Séguéla)
19 Zanzan (Bondoukou)
Mikoa hiyo yote imegawanyika tena kwenye wilaya takriban wilaya 90. 
Tazama pia
Orodha ya majimbo ya Cote d'Ivoire

!
Cote d'Ivoire
Hendrick Witbooi

Question: Hendrick Witbooi alikuwa chifu kwa miaka mingapi?



Hendrick Witbooi, kwa jina asilia ǃNanseb ǀGabemab (1840 - 1905) alikuwa chifu wa kabila la Nama katika Namibia ya leo, kiongozi wa mapambano dhidi ya ukoloni wa Kijerumani na mwandishi. 
Alizaliwa katika jimbo la rasi la Afrika Kusini akalelewa kama Mkristo. Mnamo 1855 alihamia pamoja na kabila lote Namibia. Alikuwa mtoto wa chifu wa awali akapokea uongozi kutoka kwa baba.  
Katika miaka ya 1880 aliunganisha makabila yote ya Wanama chini ya uongozi wake na tangu 1890 aliingia katika mapambano na wakoloni Wajerumani. Baada ya kushondwa mara ya kwanza alipatana amani lakini wakati wa vita ya Wajerumani dhidi ya Waherero alijiunga nao. Mwaka wa 1905 alikamatwa na kuuawa na Wajerumani. 
Shajara yake aliyoiandika kwa lugha ya Kiholanzi ilitolewa mwaka wa 1929 tu.
Maandishi yake
Die Dagboek van Hendrick Witbooi, Kaptein van Witbooi-Hottentotte, 1884-1905 (1929, baada ya kifo chake)
Angalia pia
Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini
Marejeo
Chapman, Michael. 2003. Southern African Literatures, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1


Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Jamii:Waliozaliwa 1840
Jamii:Waliofariki 1905
Fabriano

Question: Mfalme mdogo nchini Italia alikuwa anaitwaje?


Fabriano ni mji mdogo wa mkoa wa Marche nchini Italia.
Una wakazi 30,809 (2017) kwenye mita 325 juu ya usawa wa bahari; eneo lote ni la kilometa mraba 269,61 kwenye milima ya Apenini.
Ni maarufu duniani kwa sababu ya utengenezaji wa karatasi bora kuanzia karne ya 13.
Watu maarufu
Gentile wa Fabriano
Allegretto Nuzi

Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Marche
Guinea Bisau

Question: Je,mji mkuu wa Guinea ni upi?



Guinea-Bisau (pia: Ginebisau) ni nchi ndogo katika Afrika ya Magharibi. 
Iko mwambaoni kwa Bahari Atlantiki ikipakana na Senegal upande wa kaskazini na Guinea upande wa kusini.
Jiografia
Guinea-Bisau ni kati ya nchi ndogo sana za Afrika; takriban 22% ni visiwa na bahari. Sehemu ya bara ni tambarare. Funguvisiwa ya Bissagos yenye visiwa 77 iko karibu na pwani.
Miji
Miji mikubwa zaidi ya Guinea Bisau ni: Bisau (wakazi 388.028), Bafatá (wakazi 22.521), Gabú (wakazi 14.430), Bissorã (wakazi 12.688), Bolama (wakazi 10.769) na Cacheu Einwohner (10.490).
Historia
Zamani ilikuwa koloni la Ureno kwa jina la Guinea ya Kireno. Baada ya uhuru (1973/1974) jina la mji mkuu wake lilishika nafasi ya nchi tawala kuwa Guinea-Bisau kwa kusudi la kuitofautisha na nchi jirani ya Guinea na ile ya Guinea ya Ikweta.
Watu
Wakazi walikuwa 1,515,000 mwaka 2010, wakati walikuwa 518,000 tu mwaka 1950.
Makabila
Waafrika ni 99%: makundi makubwa ni Wabalanta 30%, Wafulbe 20%, Wamanjaca 14%, Wamandinka 13%, Wapapel 7%). Wazungu na machotara chini ya 1%. 
Lugha
Pamoja na lugha asilia, 14% za wakazi wanasema Kireno ambacho ndicho lugha rasmi na 44% wanatumia Krioli maalumu ya Kireno ambayo ni kama lugha ya taifa inayounganisha makabila. 
Dini
Takriban 50% ni Waislamu (hasa Wasuni), 40% wafuasi wa dini asilia za Kiafrika, 10 % Wakristo (hasa Wakatoliki).
Tazama pia
Orodha ya lugha za Guinea-Bisau
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika
Tanbihi

Marejeo

Abdel Malek, K.,"Le processus d'accès à l'indépendance de la Guinée-Bissau.",In: Bulletin de l'Association des Anciens Elèves de l'Institut National de Langues et de Cultures Orientales, N°1, Avril 1998. – pp.53–60
Forrest, Joshua B., Lineages of State Fragility.  Rural Civil Society in Guinea-Bissau (Ohio University Press/James Currey Ltd., 2003)
Galli, Rosemary E, Guinea Bissau: Politics, Economics and Society, (Pinter Pub Ltd, 1987)
Lobban, Jr., Richard Andrew and Mendy, Peter Karibe, Historical Dictionary of the Republic of Guinea-Bissau, third edition (Scarecrow Press, 1997)
Vigh, Henrik, Navigating Terrains of War: Youth And Soldiering in Guinea-Bissau, (Berghahn Books, 2006)

Viungo vya nje


 from BBC News

 from UCB Libraries GovPubs
 at Encyclopædia Britannica
 at Curlie
Wikimedia Atlas of Guinea-Bissau
 from International Futures
Serikali



 – Portuguese American Journal

Biashara

Habari
 from AllAfrica.com
Afya
The State of the World's Midwifery – 
Jiografia
 about the developing 





Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Umoja wa Afrika
Jamii:Nchi zinazotumia Kireno
Jamii:Nchi zinazotumia lugha ya Kifaransa
All

Question: Meli Titaniki ilikuwa ina beba kiasi gani cha watu?


Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/kenyatta

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/jkuat

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/unairobi

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/udsm

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/strathmore

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/ifm

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/dit

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/berkman

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/google

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/independent


other


Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/kwc
Louvre

Question: Piramidi ilijengwa na vifaa gani?


Louvre ni jumba la maonyesho la mjini Paris, Ufaransa, ambalo linavutia mamilioni ya wageni wanaodhuru hapo kwa sababu ya mkusanyiko wa sanaa zilizojaa katika jumba hilo. Kiasili ilikuwa jumba la wafalme wa Ufaransa katika mji wa Paris. Tangu uhamisho wa mfalme Louis XIV aliyejenga jumba mpya huko Versailles ilikaa tu ikatumiwa kwa shughuli mablimbali kati yao kupokea kazi za sanaa. Tangu mapinduzi ya Ufaransa ilifunguliwa kwa watu wote. Maonyesho ya sanaa yaliendeleakupanushwa na kuboreshwa leo hii Louvre ni makumbusho na maonyesho ya sanaa duniani inayotembelewa na watu wengi kila mwaka.
Picha iliyomaarufu kabisa katika jengo la Louvre ni ile ya Mona Lisa iliyochorwa na Leonardo da Vinci, lakini pia kuna michoro ya wasanii wengine kama vile Renoir, Rembrandt, Rubens, na Titian. Piramidi mpya katika uwanja wa jumbaa ilijengwa na I. M. Pei.
Pia kuna sanamu za kuchonga katika jengo hilo la Louvre. Masanamu yaliyomaarufu katika jengo hilo ni pamoja na la Venus de Milo na Nike wa Samotraki.
Viungo vya nje

 (Requires Flash)
 — Photos of almost all the sculpture, many of the paintings and Objects d'Art


 — discusses controversy over Pei's pyramid.


 (Inahitaji uwe na Macromedia Flash Player)


Jamii:Majengo
Jamii:Majumba ya sanaa
Jamii:Makumbusho
Jamii:Paris
Mboga (mmea)

Question: Mto mgani refu zaidi Marekani?


Miboga, pia milenge, ni mimea ya familia Cucurbitaceae kwenye jenasi Cucurbita, Momordica na Coccinia. Hukuzwa sana duniani kokote kwa ajili ya matunda yao makubwa yanayoitwa maboga.
Spishi zinazokuzwa katika Afrika
Coccinia grandis, Mboga-mwitu au Mruho (Ivy gourd)
Cucurbita maxima, Mboga-kubwa au Mlenge (Cucurbita maxima)
Cucurbita moschata, Mboga-refu, unatimiza Mboga-chupa (Cucurbita moschata)
Cucurbita pepo, Mboga wa Kawaida au Mlenge, unatimiza Mboga-dogo na Mboga-jeupe (Cucurbita pepo)
Momordica charantia, Mboga-chungu, Mtango-chungu au Mkarela (Bitter gourd)
Picha

Mrihu (mboga-mwitu)
Mboga-kubwa
Mboga-refu
Mboga-chupa
Mlenge
Maboga meupe
Mboga-dogo
Mkarela (mboga-chungu)

Jamii:Mboga na jamaa
Colin Salmon

Question: Je,Colin Salmon alizaliwa mwaka upi?


Colin Salmon (amezaliwa tar. 6 Desemba, 1962) ni mwigizaji wa kutoka nchini Uingereza. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Charles Robinson katika filamu tatu za  James Bond na James "One" Shade kwenye Mfululizo wa wa filamu za Resident Evil. Kwa sasa yupo kama muhusika anayeonekana mara kwa mara kwenye, Walter Steele, katika mfululizo wa TV unaorushwa hewani na kina CW - Arrow.
Maisha ya awali
Salmon alizaliwa mjini Bethnal Green, London, England, akiwa mtoto wa Sylvia Ivy Brudenell Salmon, nesi.[1] Makuzi yake yalikuwa mjini Luton na kuhitimu elimu ya msingi katika shule ya Ramridge Primary School halafu elimu ya juu Ashcroft High School.
Baada ya kumaliza shule, Salmon anakuwa mpiga dramu wa bendi ya rock maarufu Friction ambayo inaundwa na marafiki zake watoto waliokuwa wanasoma ote katika shule ya Ashcroft High School.[2] Bendi ilifanikiwa kutoa EP ya inchi 7, kaseti mubashara, kaseti-EP na kutumbuiza kawaida hasa katika mji wa Luton kati ya 1979 na 1980.[2] Salmon vilevile alifanya kazi na bendi nyengine maarufu kama Tee Vees.[2]
Marejeo

Viungo vya Nje

 on IMDb
 in libraries (WorldCat catalog)






Jamii:Waigizaji filamu wa Uingereza
Kwemashai

Question: Fungo-miti ana miguu mingapi?

Kwemashai ni jina la kata ya  Wilaya ya Lushoto katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 5,649 [1] waishio humo. 
Kata ya Kwemashai inapatikana kilomita nne mashariki kwa Lushoto mjini baada ya safu ya mlima Kwemsani wenye minara ya simu. Upande wa kaskazini inapakana na msitu mnene wa magamba, upande wa mashariki imepakana na kata ya Gare na upande wa kusini imepakana na kata ya Ubiri.
Historia ya jina "Kwemashai" imetokana na kata hiyo kuwa na miti mingi aina ya Mishai, hivyo enzi za uundwaji wa vijiji watumiaji wa jina hilo waliita Kwemishai, lakini miti ya mishai ikiwa mikubwa sana huitwa mashai hivyo jina Kwemishai lilibadilika na kuwa Kwemashai.
Kata ya Kwemashai imetokana na uendelezaji wa kijiji cha Kwemashai ambacho kilikuwa sehemu ya kata ya Ubiri kujitegemea yenyewe.
Hali ya hewa ya Kwemashai ni baridi kali kipindi kirefu cha mwaka kutokana na kuwa nyanda za juu.
Wakazi wa kata ya Kwemashai ni Wasambaa ambao ndani yake kuna makabila madogomadogo kama: Wambugu, Wahea, Washee, Wazigua, Wapare. Lugha kubwa ya mawasiliano ni Kisambaa ikifuatiwa na Kiswahili.
Wasambaa ni wakarimu na wenye upendo kati yao na kwa wageni, pia ni wachapakazi.
Shughuli kubwa za kiuchumi ni kilimo (kahawa, miwati, mbogamboga, viazi, miwa na matunda), ufugaji wa bandani, biashara, uchanaji mbao, utalii, uchomaji mkaa na ufundi.
Huduma za kijamii zinapatikana kama shule ya msingi, shule ya sekondari, maduka ya bidhaa za nyumbani, mashine za kusagia nafaka n.k.
Miundombinu ni barabara za vumbi zisizopitika kipindi cha mvua, hakuna huduma za afya: wananchi hulazimika kuzifuata hospitali ya wilaya wanapoumwa ambapo ni umbali usiopungua kilomita sita.
Njia kuu za usafiri ni: miguu, pikipiki, taksi, daladala.
Kata yote imeunganishwa na nguvu ya umeme wa TANESCO mwaka 2013. 
Kata ya Kwemashai ina taasisi za kitaaluma kama: Shule ya msingi Kwemashai, shule ya msingi Kirangwi, shule ya secondari Kwemashai. 
Kata bado haina miundombinu ya maji safi na maji taka, wananchi hulazimika kutumia maji ya chemchem ambapo kipindi cha kiangazi baadhi ya maeneo hukumbwa na shida ya maji.
Kata pia ipo mbele kimichezo, ina timu mbili za mpira wa miguu ambazo ni Kahe FC na Mlimani FC ambazo ni maarufu wilaya nzima ya Lushoto na zinatumia kiwanja kimoja cha Kwelugogo. Kuna wachezaji mahiri waliowahi kuichezea Kahe FC kama Sanguue, Rudovick Michael, M'baharia, Mhando, Khalid Kacim, Husein Said, Michael Makamba, Maghuju(Agogo), Juma na wengine wengi.
Kata ya Kwemashai ina vitongoji kama Kwelugogo, Misalai, Magira, Kunguli, M`bambala, Kwegundi, Bara, Tamota, Kirangwi, Makungwi, Mgwagwarai, Kwemlua, Kwendaga, Kizungu, Mheza, Kwetongo, Kizaa.
Kwemashai kuna vivutio vya kitalii kama: Kivuga ambao ni mlima mrefu wa jimbo zima la Lushoto, mlima Kwemsani wenye kilele chenye mvuto mzuri, msitu mnene wenye wanyama kama: kima, mbega, fungo, paa, nguruwe mwitu, mwewe n.k.
Kuna miti mbalimbali yenye mvuto kwa wageni kama vile: Muomboa, N'kwati, Mvumo, Mkuyu, Muua, Mshihwi, Mnyasa, Bangwe, Ghai, Kulo n.k.
Marejeo



Jamii:Mkoa wa Tanga
Jamii:Wilaya ya Lushoto
Kipimo cha Beaufort

Question: Kifaa cha kupima upepo kinaitwaje?

Kipimo cha Beaufort (ing. Beaufort scale) ni mfumo wa kupima kasi ya upepo. Msingi wake si kipimo kamili cha mwendo wa upepo bali kutazama matokeo ya upepo katika mazingira. Mfumo huu hutumiwa zaidi duniani ulianzshwa mnamo 1805 na MWingereza Francis Beaufort.
Kuna ngazi 12 halafu ngazi ya "sifuri" kama hakuna upepo kabisa.
Ngazi za Beaufort

Picha

1 Beaufort
2 Beaufort
3 Beaufort
4 Beaufort
5 Beaufort
6 Beaufort
7 Beaufort
8 Beaufort
9 Beaufort
10 Beaufort
11 Beaufort
12 Beaufort

Other websites

, a lesson plan from the National Science Digital Library that uses the Beaufort Scale.
 with Scott Huler.
 gives current graphics for wind, waves and temperature
 cites the original definition formula in 
 showing effects on land/sea effects at each step.

jamii:metorolojia
Serikali ya kiraisi

Question: Je,serikali ya nchi ya Kenya ina mfumo upi ?


Serikali ya kiraisi ni muundo wa siasa ambako serikali imo mikononi mwa rais wa nchi. Rais huyu anaunganisha nafasi za Mkuu wa Dola na pia kiongozi wa serikali. 
Muundo huu ni tofauti na serikali ya kibunge ambako rais ni zaidi cheo cha heshima tofauti na kiongozi wa serikali ambaye huchaguliwa na bunge lenye madaraka ya kumwondoa tena.  
Tabia za serikali ya kirais
Tabia za utaratibu huu mara nyingi ni:
Rais ni mkuu wa dola pia kiongozi wa serikali.
Rais hashiriki katika bunge wala si mbunge. Katika nchi kadhaa ana haki ya kupinga sheria za bunge, kwa mfano Marekani. Hapa rais anaweza kusimamisha sheria za bunge kwa tamko la "veto" (kwa Kilatini: "Nakataa"; kwa Kiswahili "Turufu"). Kura ya pili ya theluthi mbili za wabunge linaweza kushinda tamko hili.
Rais ana kipindi maalumu kisichoongezeka.
Rais hawezi kuondolewa kwa tamko la bunge la kutokuwa na imani naye jinsi ilivyo kwa waziri mkuu katika serikali ya kibunge. Lakini kwa kawaida kuna utaratibu maalumu wa kumwondoa rais kwa sababu za pekee, kwa mfano akionekana amevunja sheria kwa tendo la jinai.
Kazi ya mawaziri imo mikononi mwa rais anayewapa cheo, pia anaweza kuwaondoa; taratibu za nchi zinatofautiana kama bunge lathibitisha mawaziri au la.
Mifano
Serikali za kirais ziko kwa mfano Marekani, Meksiko, Ufilipino na nchi nyingi za Amerika Kusini, pia za Afrika.
Kuna pia nchi za kidikteta zinazotumia muundo wa karibu na serikali ya kirais lakini kwa kawaida uwezo wa bunge ni mdogo sana.
Cheo cha rais katika serikali ya kibunge ni tofauti sana na muundo huo wa kirais.
Faida na hasara
Kati ya faida za utaratibu wa kirais hutajwa mara nyingi serikali imara yenye nguvu katika utendaji. Kiongozi wa taifa ana nafasi kubwa kufuata siasa anayoiona ni lazima kwa mema ya nchi, hata kama wabunge wameanza kusitasita au kuogopa hasira ya wananchi. Kazi ya serikali inategemea nia ya mtu mmoja aliyepewa na wananchi wote nafasi na muda wake. Anayeangaliwa ni haki yake na pia wajibu wake kutumia madaraka haya.
Nguvu hii ni pia udhaifu wa muundo huo: kama rais ni mtu hafifu au mtu anayekosa uelewano mwema wa matatizo yaliyopo. Pia madaraka makubwa ya rais yameonekana kurahisisha kuundwa kwa udikteta kama huyu rais akitumia madaraka yake kubadilisha mgawanyo wa madaraka kati ya matawi ya dola yaani serikali, bunge na mahakama.
Muundo wa kumbakumba ya Serikali
Nchi mbalimbali hutumia utaratibu wa kuunganisha tabia za serikali ya kirais na serikali ya kibunge. Mfano wake ni Ufaransa ambako rais anayechaguliwa na wananchi wote hushirikiana na waziri mkuu anayetegemea bunge. Rais ana madaraka kadhaa pamoja na haki ya kuongoza mikutano ya mawaziri akitaka. Ana haki ya kutoa mwongozo juu ya siasa ya nje na pia ni mkuu wa jeshi. 
Lakini anahitaji kushiriki katika kempeni za bunge na kuomba wananchi kumpa wabunge watakaoshikamana naye. Kama wananchi wanaamua tofauti anapaswa kushirikiana na waziri mkuu asiyekubaliana naye katika siasa. Hii ni njia mojawapo ya kuwapa wananchi nafasi ya kuweka mipaka kwa madaraka na uwezo wa rais wakiona asiamue kila kitu tena pekee yake.
Rupia

Question: Pesa inayotumika Zanzibar inaitwa aje?


Rupia ni jina la pesa inayotumika leo huko India na katika nchi mbalimbali za Asia. 
Ni pia jina la pesa iliyowahi kutumika Afrika ya Mashariki na nchi mbalimbali.
Jina na historia
Neno "rupia" limetokana na lugha ya Kihindi cha kale "rūp" au "rūpā" linalomaanisha "fedha". Katika lugha ya Sanskrit "rupyakam" (रूप्यकम्) inamaanisha sarafu ya fedha. Hii ni asili ya "Rūpaya" iliyotumika katika India kama sarafu yenye gramu 178 za fedha tangu mwaka 1540. Rupia moja ilikuwa na Anna 16, Paisa 64 au Pai 192.
Pesa ya kisasa
Leo hii nchi zifuatazo zinatumia jina la Rupia (Rupiah, Rupee: ₨) kwa pesa zao:
India
Indonesia
Maldivi
Mauritius
Nepal
Pakistan
Shelisheli
Sri Lanka
Pesa ya kihistoria
Rupia ilikuwa pesa ya nchi na maeneo yafuatayo:
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (DOA) kwa jina la "rupie"
Afrika ya Mashariki ya Kiingereza
Zanzibar
Kwenye eneo la India ya leo katika makoloni ya nchi zifuatazo: Denmark, Ufaransa na Ureno, pia katika madola mbalimbali ya Kihindi kabla ya ukoloni na kabla ya uhuru kama vile Hyderabad.
Katika nchi jirani za India kama vile Bhutan, Burma, Sri Lanka, Afghanistan
Katika maeneo ya Ghuba ya Uajemi
Somalia ya Kiitalia
Indonesia wakati wa uvamizi wa Japan (1940-1945)
Picha

Rupie 1 ya Shirika la Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki, mbele (maandishi: Deutsch-Ostafrikanische Gesellschaft - Eine Rupie = Shirika la Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki - Rupia moja)
Rupie 1, nyuma (picha ya Kaisari Wilhelm II, maandishi ya Kilatini: Guilhelmus II Imperator)

Jamii:Pesa
Oksijeni

Question: Je, jina oksijeni linatokana na nini?


Oksijeni (en:oxygen) ni elementi simetali yenye namba atomia 8 na uzani atomia 15.9994 kwenye mfumo radidia. Alama yake ni O. 
Ni kati ya elementi zilizopo kwa wingi ulimwenguni ikishika nafasi ya tatu baada ya hidrojeni na heli. Kwenye dunia yetu asilimia 28 za masi yake ni oksijeni; ni elementi iliyopo kwa wingi kabisa katika ganda la dunia.
Hutokea ama kama mchanganyiko wa elementi nyingine au pekee yake kama gesi isiyo na rangi wala herufi. Pekee yake hupatikana hasa kama molekuli ya O2 yaani mchanganyiko wa kikemia wa atomi mbili. Kuna pia oksijeni kama mchanganyiko wa atomi tatu unaoitwa ozoni (O3).
Umuhimu wake duniani ni hasa kuwepo katika maji na katika hewa ya angahewa na kwa ujumla kwa ajili ya uhai. Karibu viumbe vyote duniani hutegemea oksijeni. Wanaipata ama kwa kupumua hewani au kwa kuichukua kwenye maji. Oksijeni tupu ni sumu kwa ajili ya viumbe vingi.
Kama atomi ya pekee ya oksijeni inakutana na atomi mbili za hidrojeni zinakuwa H2O (maji). 
Matumizi ya gesi ya oksijeni
Gesi ya oksijeni hutumiwa sana katika teknolojia mbalimbali. Kwa sababu mwendo wa kuchoma huhitaji oksijeni inatumiwa pale ambako jota inatakiwa, kwa mfano wakati wa kuchomelea inapochanganywa na gesi ya asetilini. 
Vile hutumiwa katika roketi. Injini zote za petroli au diseli huhitaji oksijeni lakini kwa kawaidi zaichukua hewani tu. Oksijeni tupu ina hatari yake kwa sababu yaweza kusababisha mlipuko ikikutana na moto.
Kutengeneza kwa oksijeni
Hutengenezwa kwa njia mbalimbali hasa kwa elektrolisisi ya maji kuwa gesi ya O2 na H2.
Inapatikana pia kwa kuvunja kabonati ya kalsi (CaCO3) kuwa CaO na O2.
Mimea hupata mahitaji yao ya oksijeni katika chanikiwiti kutokana na CO2 na maji kwa nishati ya mwanga wa jua kuwa O2 na C6H12O6 inayojenga molekuli mpya za selulosi.
Sifa za oksijeni
Oksijeni ina sifa mbalimbali ambazo huweza kuwa za kawaida ama za kikemikali. Sifa hizo ni kama vile 
Oksijeni huyeyuka kidogo sana katika maji.
Oksijeni ni gesi yenye densiti kubwa kuliko ile ya hewa.
Oksijeni haina hatua yoyote katika maji ya chokaa.
Oksijeni inasaidia mwako. Ukiweka njiti ya kiberiti inayokaribia kuzima kwenye chombo chenye gesi ya oksijeni, njiti hiyo itaendelea kuwaka.
Oksijeni ni gesi isiyokuwa na harufu, rangi wala ladha yoyote ile.
Oksijeni huchanganyika na madini au metali zisizo za sumu ili kuunda oksidi ya metali au oksidi zisizo za metali.
Tazama pia
Mfumo radidia
Orodha ya elementi

Jamii:Elementi
Jamii:Simetali
Mbale, Kenya

Question: Eneo la Vihiga lina makabila mangapi?


Mbale ni mji wa Kenya katika Mkoa wa Magharibi.Wilaya ya Vihiga,moja kati ya wilaya 43 nchini Kenya, ina makau makuu yake mjini Mbale. Huitwa pia Maragoli ambalo ni jina la wakaazi wenyeji wa eneo hili. Hapa ndipo Sherehe za Kitamaduni za Wamaragoli hufanyikia kila mwaka tarehe 26 ya mwezi wa Desemba.
Kuna mji nchini Uganda ulio na jina sawa.
Mbale una jumla ya wakaazi 600,000 wa kutoka kabila tofauti tofauti na ni pamoja na Wakikuyu, Wakisii, Wajaluo na makabila mengine ya Waluhya ambayo wakaazi wenyeji wa mji huu,Wamaragoli, ni baadhi yao. Mji wa bale hoteli kuu 5 na baa kuu 4 ambazo huwahudumia watu kutoka maeneo ya Kisumu, Kakamega na mazingira yake..
Mji wa Mbale pia ni makao makuu ya Wilaya ya Vihiga inajivunia kwa kuwa na makao makuu ya kisasa zaidi kwa wafanyikazi wake wa serikali na polisi wa utawala ambayo yaamejengwa kwa muundo wa majumba yakukodisha ya kisasa. Mji wa Mbale una benki 3 kuu na benki ya Mashirika moja, benki ya Barclays , benki ya Equity na benko ya Kenya Commercial Bank(KCB) na benki ya Mashrika ikiwa Kakamega Teachers Sacco Society ambayo bado haijazinduliwa rasmi lakini inafanya kazi kwa sasa. Mji wa Mbale una zaidi ya wafanyi biashara mia moja na aina za biashara kwa mfano, maduka, ushonaji,usambazaji wa mikate, maduka ya shughuli za tovuti, mahoteli n.k. 
Mashule
Mji huu una zaidi ya shule za msingi kumi na shule za sekondari tano  - shule kuu zikiwemo Shule ya Msingi ya Hambale , Shalom Academy, Shule ya Msingi ya Mukuli ,Shule ya Sekondari ya Mbale, Shule ya Sekondari ya Kegoye Shule ya Sekondari ya Mbihi.
Marejeo


Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Mkoa wa Magharibi, Kenya
Ikulu ya Kenya

Question: Ikulu ya Kenya ilitengenezwa mwaka upi?



Ikulu ya Kenya ni makazi rasmi ya Rais wa Kenya. Ilikuwa ni makazi ya Waziri Mkuu wa Kenya kutoka uhuru, tarehe 12 Disemba 1963 hadi Kenya ilipogeuka kuwa jamhuri tarehe 12 Disemba 1964. Imekuwa makazi ya rais tangu siku ya kutangaza jamhuri.[1]
Historia
Kabla ya ujenzi wa Nyumba ya Serikali (kwa Kiingereza: Government House) jijini Nairobi, makazi ya Gavana wa kwanza yalikuwa katika Nyumba ya Serikali, Mombasa. 
Nyumba ya Serikali katika Nairobi, Ikulu ya leo, ilijengwa mwaka 1907 katika Nairobi itumike kama makazi rasmi ya Gavana wa Afrika ya Mashariki ya Kiingereza wakati Kenya ilikuwa koloni la Uingereza. Gavana alifanyia kazi rasmi katika ofisi ya zamani ya Kamishna wa Mkoa (ambayo sasa ni turathi ya kitaifa) karibu na Nyayo House na kisha kupumzika katika Nyumba ya Serikali. 
Baada ya uhuru, Nyumba ya Serikali ilipatiwa jina Ikulu. [1]
Makazi mengine
Pamoja na Ikulu ya Nairobi, kuna Ikulu nyingine katika majiji ya Mombasa na Nakuru.
Pia kuna nyumba za makazi katika Eldoret, Sagana, Kisumu na Kakamega. Zimetawanyika kote nchini kumtolea rais makazi aendapo ziara popote nchini.
Marejeo

Jamii:Nairobi
Jamii:Kenya
Saratani

Question: Kuna aina ngapi za saratani?

Kwa kundinyota yenye jina hili angalia Saratani (kundinyota)

Saratani (kutoka Kiarabu سرطان, sartan) au kansa (kutoka Kiingereza cancer) ni aina za ugonjwa unaotokana na seli za mwili zinazoanza kujigawa yaani kukua bila utaratibu na bila mwisho. 
Asili ya jina
Jina la saratani linatokana na neno la Kiarabu sartan linalomaanisha pia "kaa". Sababu yake ni ya kwamba mtaalamu Galenos wa Ugiriki wa Kale aliona uvimbe uliofanana na miguu ya kaa. Jina hili lilitafsiriwa baadaye kwa lugha nyingi. 
Hata kwa Kiingereza neno "cancer" linaweza kutaja pia jenasi moja ya kaa. Vivyo hivyo jina la kundinyota ya zodiaki ni "Cancer (constellation)" kwa Kilatini - Kiingereza na Saratani (kundinyota) kwa Kiswahili, yote kwa maana ya mnyama, si ya ugonjwa.
Matokeo ya ugawaji hovyo wa seli mwilini
Ukuaji huu unaleta uvimbe mwilini unaozidi kuwa mkubwa hadi unabana viungo vya mwili kama neva, mishipa ya damu, ubongo, mapafu, maini, utumbo na kadhalika na hivyo kuzuia visifanye kazi. Hivyo inasababisha kifo, mara nyingi baada ya kipindi cha maumivu makali.
Pamoja na hayo kansa / saratani huwa na tabia za kujisambaza mwilini mahali pengi baada ya muda fulani na kusababisha kutokea kwa vimbe nyingi mwilini vinavyoendelea kukua hovyo. Kama uvimbe hauna uwezo wa kusambaza seli zake mwilini na kusababisha vimbe mpya si saratani.
Kansa inaweza kutokea kwa mtu yeyote lakini hutokea zaidi kwa watu wenye umri mkubwa na watu wanaoathiriwa na kemikali mbalimbali. Katika nchi zilizoendelea ambako wanachi hufikia umri mkubwa saratani iko kati ya sababu kuu za kifo.
Uchunguzi na matibabu ya kansa ni utaalamu wa onkolojia ndani ya somo la tiba.
Aina za saratani
Zipo baadhi ya saratani zinazosababishwa na virusi kama vile saratani ya shingo ya kizazi. Saratani huweza kutokea kwenye sehemu mbalimbali za mwili kama vile mapafu, matiti[1], kibofu cha mkojo, shingo ya uzazi, ovari, utumbo, koo, mdomo, ngozi n.k. 
Jinsi ya kuepuka saratani
Hali nzuri ya lishe na mtindo bora wa maisha ni kigezo muhimu sana katika kuzuia saratani[2] na pia ni sehemu muhimu ya matibabu na kudumisha maisha bora baada ya matibabu ya saratani kumalizika. 
Matumizi ya baadhi ya vyakula huweza kuongeza uwezekano wa kupata baadhi ya saratani na vyakula vingine huweza kupunguza uwezekano wa kupata saratani. 
Uzito wa mwili unapozidi kiasi unaweza pia kuongeza uwezekano wa kupata baadhi ya saratani. 
Pamoja na mtindo bora wa maisha unaodumisha ulaji bora, mazoezi ya mwili, uzazi na unyonyeshaji wa watoto wachanga, ni muhimu pia kupata na kufuata ushauri wa wataalamu wa afya kuhusu upimaji unaoweza kugundua mapema baadhi ya saratani na kuzidhibiti. Mfano wa upimaji huo ni pamoja na upimaji wa matiti na shingo ya kizazi kwa wanawake. Kuhusu vipimo au uchunguzi unaohitajika, pata maelezo zaidi kutoka kwa wataalamu wa afya.
Tanbihi

Viungo vya nje



Jamii:Magonjwa
Orodha ya mikoa ya Tanzania kwa eneo

Question: Nchi inayo zalisha mizabibu kwa wingi ulimwenguni inaitwaje?


Hii ni orodha ya tawala za mikoa ya Tanzania katika mpangilio wa: *jumla ya eneo, 
eneo la nchi kavu, na
eneo la maji.
Taarifa hii inalingana na uanzishwaji wa mikoa mipya minne mnamo Machi 2012, ambao umefikisha jumla ya idadi ya mikoa kuwa 31. Baada ya hapo ulianzishwa Mkoa wa Songwe wenye eneo la [[km<sup>2</sup>]] 26,595 kutokana na mkoa wa Mbeya.
Mikoa ya Tanzania - Jumla ya eneo
Tanzania Bara (Tanganyika)

Tanzania Visiwani (Zanzibar)

Eneo la nchi kavu

Eneo la maji
Angalizo: Taarifa zinazopatikana ni za mikoa kumi na mbili tu. Mikoa mingine iliyobakia haina maziwa yenye maana au umuhimu au vyanzo vya maji.

Vyanzo

Taarifa kwa ajili ya mikoa ya Tanzania bara zinatolewa na . Taarifa kwa ajili ya mikoa ya Tanzania visiwani, yaani, Unguja na Pemba hutolewa na .
Kwa takwimu za kisasa angalia , Tanzania in Figures, tovuti ya Tanzania National Bureau of Statistics 
Tanbihi
Mikoa ya Burundi

Question: Mji mkuu wa Burundi unaitwaje?

Hii ni orodha ya Mikoa (Kirundi: IProvense) ya Burundi:
Orodha

Bubanza
Bujumbura Mairie
Bujumbura Rural
Bururi
Cankuzo
Cibitoke
Gitega
Karuzi
Kayanza
Kirundo
Makamba
Muramvya
Muyinga
Mwaro
Ngozi
Rutana
Ruyigi
Tazama pia
Orodha ya miji ya Burundi

!
Burundi
Mae Jemison

Question: Mae Carol Jemison alisoma chuo kikuu gani?


Mae Carol Jemison (alizaliwa tarehe 17 Oktoba 1956) ni mwanafizikia na rubani mwanaanga wa Marekani. Pia ni Mmarekani mweusi wa kike wa kwanza aliyefika kwenye anga la nje wakati akiwahudumia wafanyakazi wa anga wa Shuttle Endeavor Mwaka 1992 alisimamia majaribio.
Alisoma kemia pamoja na tiba akaendelea hadi shahada ya uzamivu na kuwa tabibu. Mwaka 1987 alijiunga na NASA akateuliwa kushiriki katika safari ya 50 ya mradi wa space shuttle kwenye mwaka 1992 aliposimamia majaribio ya kiganga katika hali pasipo graviti. 
Mwaka 1993 aliondoka kwenye NASA akaanza kufundisha kwenye vyuo vikuu na kuwa na kampuni yake binafsi.
Maisha ya zamani

Jemison alizaliwa huko Decatur, Alabama. Alihamia Chicago akiwa na umri wa miaka mitatu. Ndugu na dada yake ni Ada na Charles Jemison. Kuanzia zamani, alikuwa na nia ya sayansi. Wazazi wa Jemison walimsaidia upendo wake kwa sayansi na anga. Alipokuwa mtoto, alitumia muda mwingi katika maktaba. Alisoma vitabu kuhusu anga, na mageuzi.
Elimu
Jemison alihitimu kutoka shule ya sekondari akiwa na umri wa miaka 16. Alijifunza Chuo Kikuu cha Stanford juu ya usomi. Hapo alipata Bachelor of science  katika uhandisi wa kemikali mwaka 1977. Wakati wa elimu yake, Jemison alijihusisha na shughuli nje ya madarasa yake. Hizi ni pamoja na ngoma, michezo ya  ukumbini, na kazi ya kujitolea. Pia alikuwa mkuu wa Umoja wa wanafunzi weusi. Wakati wa Cornell, Jemison aliwasaidia watu ambao walikuwa wameondoka nchini mwao kwa sababu haikuwa salama kuishi huko. Alisaidia kuendesha masomo ya afya nchini Kenya pia. Alijifunza jinsi viumbe vinaweza kuathiriwa na kani ya mvuto. 
Mafanikio
Jemison ameshinda tuzo nyingi tangu wakati wake katika anga. Aliitwa kama mmoja wa wanawake 50 walioathiriwa sana na gazeti la Ebony. Yeye ni mojawapo ya watu maarufu kwenye: National Medical Association Hall of Fame, Texas Science Hall ya Fame, na National women hall of fame. Jemison pia amekuwa kwenye mipango michache ya televisheni, ikiwa ni pamoja na mpango wa PBS wa Afrika pia wa Amerika. Pia anasema kwa umma juu ya maisha yake na ushawishi wake. Shule ya Umma ya Mae C. Jemison iliitwa jina lake.


Jamii:Wanaanga wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Watu walio hai
Puto

Question: Puto ya kwanza ilizinduliwa na nani?







Puto ni chombo cha usafiri anagani inatumia nguvu elezi ya gesi nyepesi kwa kubeba abiria na mizigo juu hewani. Inatembea kwa kusukumwa na upepo na njia ya pekee ya kuiongoza ni kuipandisha au kushusha. Ni tofauti na ndegeputo (purutangi) yenye injini inayoweza kulengwa na rubani yake.
Muundo wa puto
Kimsingi puto ni fuko kubwa lenye ganda la kitambaa au plastiki lisilopenya gesi. Hujazwa ama gesi nyepesi kama heli au hidrojeni au hewa joto iliyo nyepesi kuliko hewa ya kawaida na kuelea juu.
Puto huelea kama uzito wake yaani jumla ya fuko, mzigo na gesi ndani ya fuko ni nyepesi kuliko jumla ya hewa inayosukumwa kando naye. 
Historia ya puto
Kuna taarifa ya kwamba Wachina walirusha puto kama alama za kijeshi tayari wakati wa karne ya 3 BK.
Mtu wa kwanza anayejulikana kupaa kwa msaada wa puto alikuwa  padre Mreno Bartolomeu de Gusmão mnamo mwaka 1709 mjini Lisbon. Baada ya majaribio ya kurusha puto bila mzigo alifaulu kujipeleka kwa takriban kilomita moja lakini akaanguka chini baadaye.
Kaka wawili Montgolfier walifaulu kutengeneza fuko kubwa za hewa joto mnamo 1783 huko Ufaransa. Tar. 21 Novemba 1783 puto yao ilibeba  rubani wawili kwa dakika 25 wakavuka umbali wa kilomita nane. 
Siku chache baadaye profesa Jacques Charles alipaa kwa puto ya kwanza ya gesi iliyotumia hidrojeni. Alipaa hadi kimo cha mita 600 akavuka umbali wa 43 km katika muda wa masaa mawili.
Tar. 7 Januari 1785 Mfaransa Jean-Pierre Blanchard na Mwamerika John Jeffries walifaulu kuvuka mfereji wa Uingereza.
Ufaransa ilikuwa pia nchi ya kwanza iliyojaribu kutumia puto kijeshi kwa kusudi la kuangalia maadui kutoka juu na kuongoza mashambulio. Matumizi haya yaliendelea hadi vita kuu ya kwanza ya dunia wakati ambako puto zilishambuliwa kwa ndege za kijeshi.
Matumizi leo
Kimichezo na kitalii
Leo hii matumizi ya puto ni mara nyingi ya kimichezo na kitalii. Kwa mfano puto zabeba watalii kwenye mibuga ya wanyama Afrika na penginepo kwa sababu hazina makelele zinakaribia wanyama bila kuwashtusha.
Kisayansi
Puto zina umuhimu kwa sayansi zikibebea vyombo vya upimaji juu kwenye angahewa vinapopima mnururisho, halijoto au shindikizo. Mwaka 1972 puto ya Marekani ilifikia kimo cha 51.8 km.

en:Balloon
Mbangi

Question: Mbegu ina manufaa gani kwa binadamu?


Mbangi (spishi za jenasi Cannabis) ni mmea aina ya vichaka utumikao ili kutengeneza nyuzi au madawa ya kulevya (bangi), n.k.
Spishi
Cannabis indica Mbangi wa kihindi: hutoa bangi.
Cannabis ruderalis Mbangi-wanja: hutumika kwa kuchavusha.
Cannabis sativa Mbangi-mwitu: hutoa nyuzinyuzi hasa.
Matumizi ya Mbangi
Mmea wa bangi una matumizi mengi ya matibabu, ujenzi, kutengenezea dizeli oganiki na pia hufumwa nyuzi zinazotumika katika ushonaji. Utafiti kuhusu mbangi unaendelea kufumbua matumizi mengine zaidi. Shida yake kubwa ni kusababisha uraibu.[1][2][3][4]
Kinaganaga:
Majani ya mmea wa kike wa Mbangi hutumika kutengeneza bangi. Bangi hutumika katika dawa ya kulevya kwa sababu inasababisha namna ya ulevi.
Mbangi ni mmea wa nyuzinyuzi ambazo hufumwa nyuzi zinazotumika katika ushonaji wa vitu tofautitofauti.
Mbangi, hasa spishi ya Cannabis sativa, hupasuliwa mbao, fito na vikingi za ujenzi.
Mbegu za Mbangi, hasa Hemp iliyo katika spishi ya Mbangi-mwitu, hutumika kama chakula [5]
. Mbegu hizi zina proteini, madini, vitamini E na hata mafuta ya Omega-3 na Omega-6 yenye manufaa makubwa kwa mwili. Mbegu za Mbangi aina ya Hemp ni halali kwa matumizi ya chakula katika nchi nyingi ikiwemo Uingereza.[6]
Kimatibabu sehemu tofauti za Mbangi hutumika kwa shughuli tofauti za tiba. Mbegu za Hemp hutumika kupunguza ugonjwa wa moyo kwa vile hutoa nitriki oksidi inayopumzisha mishipa ya damu na kushusha shinikizo la damu. Mafuta yatokayo kwa mbegu hizi za mbangi hutumika kutibu magonjwa ya ngozi. Mbegu za Mbangi Hemp pia zina asidi aina ya GLA (Gamma-Linolenic Acid) inayotumika kupunguza athari za prolactini inayosababisha dalili za kabla ya hedhi (Premenstrual Syndrome) wakati wa kukatika uzazi (menopause).[7][6] Magonjwa mengine ambayo Mbangi una uwezo wa kutibu ni kama vile pumu, ugonjwa wa Parkinson, umbugiaji wa pombe kupindukia, woga wa kula (anoreksia nevosa), unyogovu, ugonjwa wa maungio ya mifupa (athritisi), gliomas, kifafa, shida ya kupumua usingizini (apnea) na glaukoma.[8] Mafuta ya CBD inayotolewa kutoka kwa mbangi yanauwezo wa kutibu wasi wasi (anxiety) na huzuni (depression).[9]
Mbegu za mbangi pia zaweza kutolewa mafuta au dizeli oganiki inayoweza kutumika kwa jenereta au kuendesha injini nyingine za dizeli.[10][11][12][13]
Utafiti unaendelea kuhusu uwezekano wa kutumia mbangi katika utengenezaji wa karatasi za kuandikia na kuhusu madhara yake kwa afya[14].
Picha

Majani
Maua dume
Maua jike

Tanbihi

Marejeo

Viungo vya nje


Jamii:Mwaridi na jamaa
Jamii:Mitishamba
Jamii:Madawa ya Kulevya
Saratani

Question: Saratani ya matiti inaweza pata waume pia?

Kwa kundinyota yenye jina hili angalia Saratani (kundinyota)

Saratani (kutoka Kiarabu سرطان, sartan) au kansa (kutoka Kiingereza cancer) ni aina za ugonjwa unaotokana na seli za mwili zinazoanza kujigawa yaani kukua bila utaratibu na bila mwisho. 
Asili ya jina
Jina la saratani linatokana na neno la Kiarabu sartan linalomaanisha pia "kaa". Sababu yake ni ya kwamba mtaalamu Galenos wa Ugiriki wa Kale aliona uvimbe uliofanana na miguu ya kaa. Jina hili lilitafsiriwa baadaye kwa lugha nyingi. 
Hata kwa Kiingereza neno "cancer" linaweza kutaja pia jenasi moja ya kaa. Vivyo hivyo jina la kundinyota ya zodiaki ni "Cancer (constellation)" kwa Kilatini - Kiingereza na Saratani (kundinyota) kwa Kiswahili, yote kwa maana ya mnyama, si ya ugonjwa.
Matokeo ya ugawaji hovyo wa seli mwilini
Ukuaji huu unaleta uvimbe mwilini unaozidi kuwa mkubwa hadi unabana viungo vya mwili kama neva, mishipa ya damu, ubongo, mapafu, maini, utumbo na kadhalika na hivyo kuzuia visifanye kazi. Hivyo inasababisha kifo, mara nyingi baada ya kipindi cha maumivu makali.
Pamoja na hayo kansa / saratani huwa na tabia za kujisambaza mwilini mahali pengi baada ya muda fulani na kusababisha kutokea kwa vimbe nyingi mwilini vinavyoendelea kukua hovyo. Kama uvimbe hauna uwezo wa kusambaza seli zake mwilini na kusababisha vimbe mpya si saratani.
Kansa inaweza kutokea kwa mtu yeyote lakini hutokea zaidi kwa watu wenye umri mkubwa na watu wanaoathiriwa na kemikali mbalimbali. Katika nchi zilizoendelea ambako wanachi hufikia umri mkubwa saratani iko kati ya sababu kuu za kifo.
Uchunguzi na matibabu ya kansa ni utaalamu wa onkolojia ndani ya somo la tiba.
Aina za saratani
Zipo baadhi ya saratani zinazosababishwa na virusi kama vile saratani ya shingo ya kizazi. Saratani huweza kutokea kwenye sehemu mbalimbali za mwili kama vile mapafu, matiti[1], kibofu cha mkojo, shingo ya uzazi, ovari, utumbo, koo, mdomo, ngozi n.k. 
Jinsi ya kuepuka saratani
Hali nzuri ya lishe na mtindo bora wa maisha ni kigezo muhimu sana katika kuzuia saratani[2] na pia ni sehemu muhimu ya matibabu na kudumisha maisha bora baada ya matibabu ya saratani kumalizika. 
Matumizi ya baadhi ya vyakula huweza kuongeza uwezekano wa kupata baadhi ya saratani na vyakula vingine huweza kupunguza uwezekano wa kupata saratani. 
Uzito wa mwili unapozidi kiasi unaweza pia kuongeza uwezekano wa kupata baadhi ya saratani. 
Pamoja na mtindo bora wa maisha unaodumisha ulaji bora, mazoezi ya mwili, uzazi na unyonyeshaji wa watoto wachanga, ni muhimu pia kupata na kufuata ushauri wa wataalamu wa afya kuhusu upimaji unaoweza kugundua mapema baadhi ya saratani na kuzidhibiti. Mfano wa upimaji huo ni pamoja na upimaji wa matiti na shingo ya kizazi kwa wanawake. Kuhusu vipimo au uchunguzi unaohitajika, pata maelezo zaidi kutoka kwa wataalamu wa afya.
Tanbihi

Viungo vya nje



Jamii:Magonjwa
Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Tanzania

Question: Je,nani alikuwa mwanake mbunge wa kwanza kabisa nchini Tanzania?








Tanzania
This article is part of a series on the
politics and government of
Tanzania
Constitution
Human rights
Government
President (list)
John Magufuli
Vice-President
Samia Suluhu
Prime Minister (list)
Kassim Majaliwa
Legislature
Speaker
Job Ndugai
Elections
Recent elections
General: 201020152020
Political parties
Administrative divisions
Regions
Districts
Foreign relations
Ministry of Foreign Affairs
Minister: Augustine Mahiga

Diplomatic missions of / in Tanzania

Nationality law
Passport
Visa requirements
Visa policy
Zanzibar
President
Ali Mohamed Shein
Vice Presidents
Seif Sharif Hamad
Seif Ali Iddi
Revolutionary Government
Revolutionary Council
House of Representatives
 Tanzaniaportal 
Other countries
Atlas
vt
Makala hii inaonyesha orodha ya mawaziri wakuu wa Tanzania.
Orodha ya Viongozi wa Serikali ya Tanzania

Ushirika wa Kisiasa
CCM - Chama Cha Mapinduzi
TANU - Tanganyika African National Union
Viungo vya nje

Tazama pia
Orodha ya viongozi
Orodha ya Marais wa Tanzania
Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Zanzibar
Orodha ya Magavana Wakuu wa Tanganyika
Orodha ya Marais wa Tanganyika
Orodha ya Masultan wa Zanzibar




Tanzania
Shirikisho la Amerika ya Kati

Question: Mji mkuu wa Shirikisho la Amerika ya Kati ulikuwa upi?


Shirikisho la Amerika ya Kati (kihisp.: Confederación de Centroamérica) , pia: Maungano ya majimbo ya Amerika ya Kati (Provincias Unidas del Centro de América) ilikuwa maungano ya maeneo ya Amerika ya Kati tangu 1823 hadi 1838. Likajumlisha nchi tano za Guatemala (pamoja na Belize), El Salvador, Honduras, Nikaragua na Costa Rica.
Kabla ya 1821 nchi hizi zote zilikuwa koloni ya Hispania na sehemu za Jimbo Kuu la Guatemala chini ya ufalme mdogo wa Hispania Mpya. Wakati wa kuasi kwa koloni za Hispania katika Amerika jimbo kuu la Guatemala likajiunga na nchi mpya ya Meksiko kwa muda mfupi. Baada ya kupinduliwa kwa mtawala wa kwanza wa Meksiko Agustin de Iturbide jimbo kuu la Guatemala likaamua kuwa nchi ya pekee.
Shirikisho la Amerika ya Kati likaanzishwa mwaka 1823 na mji mkuu ulikuwa Guatemala City. Nchi mpya ilikuwa na matatizo mengi. Mawasiliano yalikuwa magumu kutokana na ukosefu wa barabara. Viongozi wa kila sehemu walitafuta mambo yao bila kujali hali ya shirikisho. Hofu ya kipaumbele cha Guatemala ilisababisha uhamisho wa mji mkuu kwenda El Salvador mwaka 1831.
Jamhuri likaporomoka katika vita ya wenyewe kwa wenyewe tangu 1838. Nikaragua ikajiondoa katika shirikisho tar. 30 Aprili 1838, Honduras ikafuata 26 Oktoba na Costa Rica tar. 14 Novemba 1838. Guatemala ikaondoka 1839 na El Salvador ikabaki pekee yake hadi kufuta jina la shirikisho mwaka 1841.
Majaribo yote ya kuunganisha tena nchi za Amerika ya Kati yalishindikana.
Jamii:Nchi ya Kihistoria ya Amerika
Mae Jemison

Question: Je, Mae Carol Jemison alizaliwa mwaka upi?


Mae Carol Jemison (alizaliwa tarehe 17 Oktoba 1956) ni mwanafizikia na rubani mwanaanga wa Marekani. Pia ni Mmarekani mweusi wa kike wa kwanza aliyefika kwenye anga la nje wakati akiwahudumia wafanyakazi wa anga wa Shuttle Endeavor Mwaka 1992 alisimamia majaribio.
Alisoma kemia pamoja na tiba akaendelea hadi shahada ya uzamivu na kuwa tabibu. Mwaka 1987 alijiunga na NASA akateuliwa kushiriki katika safari ya 50 ya mradi wa space shuttle kwenye mwaka 1992 aliposimamia majaribio ya kiganga katika hali pasipo graviti. 
Mwaka 1993 aliondoka kwenye NASA akaanza kufundisha kwenye vyuo vikuu na kuwa na kampuni yake binafsi.
Maisha ya zamani

Jemison alizaliwa huko Decatur, Alabama. Alihamia Chicago akiwa na umri wa miaka mitatu. Ndugu na dada yake ni Ada na Charles Jemison. Kuanzia zamani, alikuwa na nia ya sayansi. Wazazi wa Jemison walimsaidia upendo wake kwa sayansi na anga. Alipokuwa mtoto, alitumia muda mwingi katika maktaba. Alisoma vitabu kuhusu anga, na mageuzi.
Elimu
Jemison alihitimu kutoka shule ya sekondari akiwa na umri wa miaka 16. Alijifunza Chuo Kikuu cha Stanford juu ya usomi. Hapo alipata Bachelor of science  katika uhandisi wa kemikali mwaka 1977. Wakati wa elimu yake, Jemison alijihusisha na shughuli nje ya madarasa yake. Hizi ni pamoja na ngoma, michezo ya  ukumbini, na kazi ya kujitolea. Pia alikuwa mkuu wa Umoja wa wanafunzi weusi. Wakati wa Cornell, Jemison aliwasaidia watu ambao walikuwa wameondoka nchini mwao kwa sababu haikuwa salama kuishi huko. Alisaidia kuendesha masomo ya afya nchini Kenya pia. Alijifunza jinsi viumbe vinaweza kuathiriwa na kani ya mvuto. 
Mafanikio
Jemison ameshinda tuzo nyingi tangu wakati wake katika anga. Aliitwa kama mmoja wa wanawake 50 walioathiriwa sana na gazeti la Ebony. Yeye ni mojawapo ya watu maarufu kwenye: National Medical Association Hall of Fame, Texas Science Hall ya Fame, na National women hall of fame. Jemison pia amekuwa kwenye mipango michache ya televisheni, ikiwa ni pamoja na mpango wa PBS wa Afrika pia wa Amerika. Pia anasema kwa umma juu ya maisha yake na ushawishi wake. Shule ya Umma ya Mae C. Jemison iliitwa jina lake.


Jamii:Wanaanga wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Watu walio hai