Eire

Question: Je, Kisiwa cha Kupro kina ukubwa gani?


Eire (pia: Ireland, Ayalandi; kwa Kiingereza mara nyingi Republic of Ireland) ni nchi ya kisiwani katika funguvisiwa ya Britania ya Ulaya.
Eire ilitawaliwa na Uingereza hadi mwaka 1922. Sehemu ya kaskazini ya kisiwa imebaki kama sehemu ya Ufalme wa Muungano (Uingereza).  
Mji mkuu ni Dublin.
Jiografia
Kijiografia Eire ni kisiwa kilichogawiwa kati ya Jamhuri ya Eire inayokalia sehemu kubwa ya kisiwa na Northern Ireland ambayo ni jimbo la Ufalme wa Maungano. Kisiwa chote kina eneo la km² 84,421 na 83% zake ni Jamhuri ya Eire. 
Upande wa magharibi kuna Bahari ya Atlantiki, upande wa mashariki Bahari ya Eire inayokitenga na kisiwa cha Britannia.
Kitovu cha kisiwa kuna tambarare inayozungukwa nje upande wa pwani na vilima. 
Mlima mrefu zaidi ni Carrauntoohil wenye kimo cha mita 1,038.
Mto mkubwa ni Shannon ambao kutoka kaskazini unaelekea kusini. Kwenye tambarare ya katikati kuna maziwa kadhaa. 
Hali ya hewa inaathiriwa na Atlantiki: ni ya wastani, hakuna baridi kali wala joto kali.
Bahari inaleta mvua nyingi na hivyo Eire huitwa "Kisiwa cha Kijani".
Miji mikubwa ni Dublin (wakazi milioni 1), Cork (watu 190,000), Limerick (90,000), Galway (72,000) na Waterford (49,000).
Historia
Kwa karne kadhaa Eire ilitawaliwa na Uingereza. 
Sheria ya mwaka 1800 iliunganisha Ufalme wa Britania Kuu na Ufalme wa Eire na hivyo kuunda Ufalme wa Muungano (United Kingdom of Great Britan and Ireland).
Baada ya Vita vya uhuru vya Eire bunge la London kwa sheria ya mwaka 1920 (Government of Ireland Act 1920) liligawa Ireland katika sehemu mbili za Northern Ireland na Southern Ireland. 
Wabunge waliochaguliwa katika Ireland ya Kusini walijitangaza kuwa bunge la Eire na kwa mapatano ya mwaka 1922 uhuru wa Eire ulitambuliwa. Nchi mpya ilijiita tangu 1937 "Jamhuri ya Eire" na kuendelea kama nchi ya pekee. 
Baada ya uhuru wa sehemu kubwa ya kisiwa hicho, ile ya kaskazini-mashariki imebaki kama sehemu ya Ufalme wa Muungano. 
Watu
Wakazi walio wengi hutumia lugha ya Kiingereza lakini lugha ya Kieire ni lugha ya kwanza ya taifa. Kinazungumzwa katika maeneo kadhaa ya vijijini na hufundishwa shuleni.
Upande wa dini, 74.2% ni Wakatoliki na 4.6% ni Wakristo wa madhehebu mengine. Ushiriki wa ibada ni wa juu sana.
Tazama pia
Wilaya za Eire
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Marejeo








Marejeo mengine

Bunreacht na hÉireann (the 1937 constitution)
The Irish Free State Constitution Act, 1922
J. Anthony Foley and Stephen Lalor (ed), Gill & Macmillan Annotated Constitution of Ireland (Gill & Macmillan, 1995) (ISBN 0-7171-2276-X)
FSL Lyons, Ireland Since the Famine
Alan J. Ward, The Irish Constitutional Tradition: Responsible Government and Modern Ireland 1782–1992 (Irish Academic Press, 1994) (ISBN 0-7165-2528-3)
Michael J. Geary, An Inconvenient Wait: Ireland's Quest for Membership of the EEC, 1957–73 (Institute of Public Administration, 2009) (ISBN 978-1-904541-83-7)

Viungo vya nje

Serikali
 – Official governmental portal
 – Official presidential site
 – Official prime ministerial site
Taarifa za jumla

 information from the United States Department of State
 at UCB Libraries GovPubs
 at Curlie
 from the BBC News
Wikimedia Atlas of Ireland
 from International Futures


Jamii:Nchi za visiwa
Jamii:Nchi za Ulaya
Jamii:Nchi za Umoja wa Ulaya
Jamii:Visiwa vya Atlantiki