khalidalt/tydiqa-goldp huggingface dataset:
Shule ya Brookhouse

Question: Shule ya Kimataifa ya Brookhouse ina bweni malazi kwa wanafunzi wangapi?

Shule ya Kimataifa ya Brookhouse  iko katika kitongoji mjini Nairobi, karibu kilomita 14 kutoka katikati ya jiji. Shule hii ilifunguliwa mnamo mwaka wa 1981 na sasa ina shule ya chekechea, ya msingi na ya upili. Kuna bweni malazi kwa wanafunzi 150. Vifaa vya michezo vilivyomo ni kama bwawa la kuogelea na nyanja za kuchezea mpira, mpira wa raga na kriketi Shule hii iko karibu na Mbuga ya wanyama ya Nairobi na eneo kubwa la mbuga hii inaweza kutizamwa kutoka kwa bweni ya wanafunzi.
Vifaa katika Shule ya Brookhouse, jijini Nairobi, ni: maabara tatu zilizojengwa kwa madhumuni ya kutumika kisayansi, maktaba mpya, vyumba 3 vya kompyuta, chumba cha kufanya mazoezi, jukwaa la kisasa na kituo cha kidato cha sita.
Shule hii inatoa mfumo wa michezo ya ziada ikiwemo michezo tofautitofauti pamoja na safari. Shule hii hutumia mfumo wa masomo ya Taifa ya Kiingereza na wanafunzi kufanya mtihani wa N.C. wakiwa na umri wa miaka 7, 11 na 14, na mtihani wa IGCSE wakiwa na umri wa 16 na 'A' Level wakiwa na miaka 18. Wanafunzi wengi hujiunga na vyuo vikuu vilivyo nchini Uingereza, lakini ongezeko la idadi ya wanafunzi wameanza kwenda nchi za Marekani, Australia na Afrika ya Kusini. Shule hii hutoa ESL na msaada wa kidharura. Wanafunzi wote wa sekondari  hufanya kazi ya huduma ya jamii isiyo chini ya masaa 50 kila mwaka na pia hushindana mashindano tofauti tofauti kati ya timu za shule.
Madarasa katika shule hii ina wastani wa wanafunzi 16, na hakuna zaidi ya wanafunzi 20 katika darasa lolote. Wanafunzi wa shule hii hutoka kwa mataifa thelathini na mbili, ingawa wateja wakuu ni watoto wa wafanyibiashara na jumuiya za wanadiplomasia mjini Nairobi.
Kujiunga kwa mwanafunzi yoyote ni kwa kufanya mtihani wa kiingilio na/au kutumia ripoti za shule ya awali. Kujiunga kwa A-Level hutegemea matokeo na mafanikio ya IGCSE
Shule hii ilichaguliwa na Good Schools Guide International,  ambayo iliita kuwa ni shule  "iliyo na fedha, na inayopanuka haraka ambayo wazazi wanapa." [1]
Marejeo

Viungo vya nje



Jamii:Shule nchini Kenya
Jamii:Elimu jijini Nairobi
Jamii:Kimataifa wa shule nchini Kenya
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu

Question: Je,idadi ya watu nchini Kenya ni ngapi?


Hii ni orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu (makadirio ya Umoja wa Mataifa kwa mwaka 2017). 
Misri yote imejumuishwa, ingawa sehemu ya eneo la Misri inapatikana Asia. 
Saint Helena, ikiwa imekaribiana sana na Afrika, imejumuishwa pia.
Orodha ya nchi na maeneo kufuatana na idadi ya wakazi


Tanbihi

Angalia pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika



Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Demografia
Tokyo

Question: Je,Japani ina idadi ya watu wangapi?






Jiji la Tokyo (東京都) ni mji mkuu wa Japani. Takriban watu milioni 12 huishi katika jiji hilo ambao ni 10% ya Wajapani wote. Rundiko la mji lina wakazi milioni 35 na ni rundiko kubwa duniani.
Tokyo ni kitovu cha Japani upande wa biashara, uchumi na siasa.
Mahali pa jiji ni tambarare la Kanto kando ya hori la Tokyo. 
Historia
Awali Tokyo iliitwa "Edo". Wakati ule Kyoto ilikuwa mji mkuu rasmi na mahali pa Tenno au Kaisari wa Japani. Edo ilikuwa mwanzoni bandari ndogo tu. Ilianza kukua baada ya kuwa makao makuu ya Mashogun waliokuwa viongozi wa kijeshi katika Japani. 
Katika karne ya 19 Tenno Meiji alihamisha mji mkuu kwenda Edo iliyoitwa "Tokyo" yaani "mji mkuu wa mashariki". Mji ulikuwa na tayari mwisho wa karne ya 19 ilikuwa mji mkubwa wa pili duniani baada ya London.
Tokyo iliharibiwa na moto katika historia yake pia na matetemekjo ya ardhi na mabomu wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Ilijengwa upya na kukua kuwa jiji kubwa duniani.
Ilikuwa mahali pa michezo ya Olimpiki ya 1964. 
Viungo vya nje



Jamii:Miji ya Japani
Jamii:Miji ya Olimpiki
Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Kantō
Historia ya Ureno

Question: Rais wa Ureno ni nani?

Main Page inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Jamhuri ya Ureno.
Historia ya awali
Katika karne za KK Ureno ilikaliwa na makabila yaleyale ya Wakelti kama Hispania. 
Waroma walitaja eneo lote la Ureno na Hispania ya leo kwa jina la "Iberia". 
Tangu mwaka 450 KK sehemu za nchi zilitawaliwa na Wafinisia wa Karthago, na baada ya mwaka 200 KK yote ikawa sehemu ya Dola la Roma. 
Baada ya kuporomoka ya Dola hilo mnamo 470 BK makabila ya wahamiaji wa Kigermanik walikuwa mabwana wa eneo lote.
Tangu mwaka 711 Waarabu walivamia nchi na kuitawala. 
Vita vya kuwaondoa tena viliendelea kwa karne kadhaa. 
Uhuru
Tangu mwaka 1143 mtawala wa eneo la mji wa Kale katika kaskazini alikuwa na uwezo wa kutosha kujitetea dhidi ya Waarabu na pia dhidi ya majirani wa eneo la Kihispania. 
Baada ya ushindi katika vita dhidi ya Wahispania mwaka 1128 Afonso I alijitangaza kuwa mtawala wa kujitegemea na baadaye alichukua cheo cha mfalme. Alitumia jina la mji Kale iliyojulikana kama "Porto Kale" (bandari ya mji wa Kale) iliyokuwa "Portokale" na baadaye "Portogale".
Nchi hii ndogo ilifaulu kutunza uhuru wake hata baada ya maeneo yote mengine ya jirani kuunganishwa katika ufalme mpya wa Hispania.
Nchi hii ndogo ilikuwa kati ya nchi muhimu zaidi duniani kwa karne mbili za 15 na 16. Wafalme wake walilenga jitihada na nguvu za nchi kwa teknolojia za usafiri baharini. 
Wareno waliweza kuboresha jahazi zao hadi kupita nchi zote za dunia na kwa muda wakafaulu kwenda mbali. 
Wareno waligundua njia ya kuvuka rasi ya Afrika Kusini na kufika kwenye bandari za Afrika ya Mashariki hata Bara Hindi. 
Ureno ilitajirika kutokana na biashara kati ya India, Asia na Ulaya. Wareno walijenga vituo kama vile maboma ya Msumbiji na Mombasa (Kenya) wakiwa mabwana wa pwani ya Afrika ya Mashariki. 
Lakini nguvu za nchi ndogo hazikuweza kutetea haya yote. Baada ya kujitokeza kwa mataifa mengine kama vile Uturuki, Uholanzi, Uingereza na Ufaransa, Wareno walipaswa kuwaachia maeneo mengi.
Kati ya makoloni ya Ureno yalibaki hasa Msumbiji, Angola, Guinea Bisau, Cabo Verde, São Tomé na Príncipe katika Afrika, Brazil katika Amerika ya Kusini (hadi 1822) pamoja na maeneo madogomadogo kama Goa kwenye Bara Hindi, Timor ya Mashariki katika funguvisiwa ya Indonesia, mji wa Makao katika Uchina.
Jamhuri
Mwaka 1910 Ureno iliona mapinduzi ikawa jamhuri. 
Tangu 1926 hadi 1974 ilikuwa na serikali za kidikteta. 
Baada ya mapinduzi ya 1974 Ureno iliacha makoloni yake yaliyobaki isipokuwa Makao kwa sababu Uchina haukuwa tayari kuipokea hadi 1999.
Ureno ikajiunga na Umoja wa Ulaya mwaka 1986 ikaona tena maendeleo ya kiuchumi na kijamii.


Jamii:Historia ya Ureno
Ureno
Bosnia na Herzegovina

Question: Jina rasmi la Uswisi lilitokana na kitu gani?


Bosnia na Herzegovina (Bosna i Hercegovina au Босна и Херцеговина) ni nchi ya Ulaya kusini mashariki kwenye rasi ya Balkani. Mara nyingi huitwa kwa kifupi "Bosnia" tu na watu wake "Wabosnia". Ilikuwa sehemu ya Yugoslavia hadi mwaka 1992. 
Eneo lake ni km² 51,129 linalokaliwa na wakazi karibu milioni nne. 
Mji mkuu ni Sarayevo.
Kati ya wakazi kuna vikundi vitatu vinavyotofautiana kiutamaduni na kidini: Wabosnia (48%), Waserbia (37.1%) na Wakroatia (14.3%). Wanadai ya kwamba lugha zao ni tofauti, lakini hali halisi ni lugha ileile ya Kislavoni. Wakati wa Yugoslavia iliitwa "Kiserbokroatia". Tofauti ziko kwa sababu Wabosnia hutazamiwa kuwa Waislamu, Waserbia kuwa Waorthodoksi na Wakroatia kuwa Wakristo Wakatoliki.
Nchi ina vitengo viwili: Shirikisho la Bosnia na Herzegovina linalounganisha maeneo ya Waislamu na ya Wakatoliki na Republika Srpska au eneo la Waserbia Waorthodoksi.

Historia
Bosnia ilitokea kama eneo la pekee wakati wa Karne za kati chini ya utawala wa Dola la Uturuki.
Jina la Bosnia limetokana na mto Bosna. Jina la Herzegovina lilitokana na watemi wa kusini katika eneo la mji wa Mostar waliotumia cheo cha Kijerumani cha "Herzog" na eneo lao liliitwa "nchi ya Herzog" au "Herzegovina".
Utawala wa Kiislamu ulisababisha kugeuka kwa sehemu kubwa ya wakazi kuwa Waislamu walioendelea kutumia lugha yao ya Kislavoni. 
Wakati wa kudhoofika kwa Dola la Uturuki katika karne ya 19 utawala wa nchi ulifika mikononi mwa Austria-Hungaria. 
Vita kuu ya kwanza ya dunia ilisababishwa mjini Sarayevo kutokana na mauaji ya mfalme mteule wa Austria na mke wake. 
Kati ya 1918 na 1992 Bosnia na Herzegovina ilikuwa jimbo la Yugoslavia. 
Baada ya uhuru ilitokea vita kali kwa sababu sehemu ya Waserbia na ya Wakroatia walitaka kuunganisha nchi au sehemu zake na Serbia au Kroatia. Wakazi wengi walifukuzwa nyumbani kwao kufuatana na maeneo ambako wanamigambo wa Waserbia au Wakroatia walitawala kufukuza wote wengine.
Jumuiya ya kimataifa iliingilia kati na kuwalazimisha washiriki kukubali amani katika mkataba wa Dayton wa 1995. 
Mamlaka kuu haimo mikononi mwa serikali ya wenyeji bali mikononi mwa Kamishna Mkuu kwa Bosnia na Herzegovina anayeteuliwa na Umoja wa Mataifa na Umoja wa Ulaya. Ana mamlaka ya kubatilisha sheria zilizoamuliwa na bunge, pia kuachisha mawaziri kazi.
Tazama pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Viungo vya nje



Jamii:Nchi za Ulaya
Malkia

Question: Je, Malkia wa kwanza wa Misri aliitwa nani?





Malkia ni mtawala wa kike juu ya nchi katika utaratibu wa ufalme. Kwa kawaida amerithi cheo chake kutoka mzazi wake aliyekuwa mfalme au malkia pia. 
Lakini kuna pia malkia waliochaguliwa au kuteuliwa kwa namna nyingine hasa kama mtawala aliyetangulia alikufa bila mrithi. 
Mara nyingi malkia alipatikana kwa njia ya ndoa halafu alishika utawala kama mumewe mfalme mwenyewe alikufa au kugonjeka.
Kukubaliwa au kutokubaliwa kwa mtawala wa kike
Katika historia kuna tofauti kubwa kama nchi iliweza kukubali kutawaliwa na mwanamke. Nchi mbalimbali zilibadilisha sheria zao walipoona ya kwamba mfalme alikosa watoto wa kiume ilhali viongozi waliogopa matatizo ya uchaguzi wa mfalme kutoka familia nyingine. 
Mfano wa tofauti hizi ni maungano ya kifalme ya Uingereza na Hannover kati ya 1714 na 1837. Mtemi Georg Ludwig wa Hannover alirithi cheo cha mfalme wa Uingereza na watoto wa kiume wa familia waliendelea kuwa wakuu wa nchi zote mbili.  Baada ya kifo cha mfalme William IV Uingereza ulimteua mpwa wake Victoria  kuwa malkia mpya. Lakini sheria za Hannover hazikukubali mwanamke kama mtawala hivyo maungano ya kifalme kati ya nchi hizi mbili yalikwisha.
Katika jamii mbalimbali za Afrika mtawala wa kike alikubaliwa tu. Mifano mashuhuri wa malkia za kiafrika ni "Negiste Negest" Zauditu wa Uhabeshi (alitawala 1916-1930) au Farao wa kike katika historia ya Misri.  
Malkia ya heshima
Kuna pia matumizi ya kiheshima ya neno malkia kwa kumtaja mke wa mfalme hata asiposhika madaraka ya kiutawala.
Tazama pia:
Mfalme
Umoja wa Kisovyeti

Question: Umoja wa Afrika  ilianzishwa nchi gani?


Umoja wa Kisovyeti (kwa Kirusi: Советский Союз, tamka: sovjetskii soyuz, kifupi cha: Umoja wa Jamhuri za Kisovyeti za Kijamii) ilikuwa nchi kubwa duniani kati ya 1922 hadi 1991. Mara nyingi illitwa pia "Urusi" lakini ilijumlisha Urusi pamoja na maeneo mengine yaliyotwaliwa na Urusi katika mwendo wa historia kabla ya kutokea kwa Umoja wa Kisovyeti yaliyoendelea kuwa nchi huru baadaye.
Ilianzishwa katika Mapinduzi ya Urusi ya 1917 ikachukua nafasi ya Milki ya Urusi ya awali. Umoja wa Kisovyeti ulitawaliwa na chama cha kikomunisti. Wakomunisti waliamua kutawala Dola la Urusi la awali kwa muundo wa shirikisho wakaunda jamhuri mbalimbali kufuatana na mataifa ndani ya eneo hili kubwa.
Kikatiba jamhuri hizi zote zilikuwa nchi huria lakini hali halisi zilitawaliwa zote kutoka makao makuu ya chama cha kikomunisti huko Moscow. Katiba ilipata umuhimu tangu 1989 wakati wa mwisho wa utawala wa Wakomunisti ambako jamhuri zote zilitafuta uhuru wao zikaachana na Umoja. 
Mwaka 1991 jamhuri wanachama za mwisho Urusi, Belarus na Ukraine ziliamua kumaliza Umoja wa Kisovyeti. 
Viongozi
Makatibu Wakuu wa Chama cha Kikomunisti
Vladimir Lenin (1922 — 1924)
Josef Stalin (1924 — 1953)
Nikita Krushchov (1953 — 1964)
Leonid Brezhnyev (1964 — 1982)
Yuriy Andropov (1982 — 1984)
Konstantin Chernenko (1984 — 1985)
Mikhail Gorbachov (1985 — 1991)
Jamhuri za Umoja wa Kisovyeti
Jamhuri za Kisovyeti (zote zimekuwa nchi huria)

Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiarmenia imekuwa Armenia
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiazeri imekuwa Azerbaijan
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kibelarus imekuwa Belarus
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiestonia imekuwa Estonia
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kigeorgia imekuwa Georgia
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kikazakhi imekuwa Kazakhstan
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kikirgizi imekuwa Kirgizia
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kilatvia imekuwa Latvia
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kilithuania imekuwa Lithuania
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kimoldova imekuwa Moldova
Shirikisho la Jamhuri ya Kisovyiet ya Kijamii ya Kirusi imekuwa Urusi
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kitajiki imekuwa Tajikistan
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kizturkmeni imekuwa Turkmenistan
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiukraine imekuwa Ukraine
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiuzbeki imekuwa Uzbekistan



Jamii:Nchi ya Kihistoria ya Ulaya
Jamii:Nchi ya Kihistoria ya Asia
Jamii:Historia ya Urusi
Jamii:Historia ya Azerbaijan
Dola

Question: Je, kuna sarafu ya dola?

Dola (kutoka Ar. دولة daulat; nchi, serikali, taifa; ing. state) ni utaratibu wa kisiasa wa jamii katika eneo fulani.
Ufafanuzi wa "Dola"
Fani mbalimbali huwa na maelezo tofauti kiasi juu ya maana ya dola:
sheria hufundisha dola kuwa mamlaka ya jamii ya taifa; ina tabia tatu za kimsingi ambazo ni 
eneo la dola,
taifa au watu wa dola na
mamlaka ya dola juu ya watu na eneo lake.
elimu jamii hufundisha kufuatana na Max Weber dola kuwa jumuiya au jamii ambayo ina mamlaka ya kukubalika ya pekee katika eneo fulani; hivyo ni uhusiano wa utawala wa watu juu ya watu unaofuata haki na sharia.
elimu siasa hufundisha dola kuwa muundo wa mamlaka ya umma kwa ajili ya kuratibu mambo ya umma.
falsafa hufundisha dola kuwa utekelezaji wa shabaha za kimaadili za kila mtu na jamii kwa pamoja; Hegel alisema dola ni mwendo wa Mungu katika historia; msingi wake ni akili inayotaka kuwa uhalisia.
Aina za Dola
Dola hutokea kwa maumbo mbalimbali kwa mfano jamhuri au ufalme. Dola inaweza kujitegemea kabisa au kuwa sehemu ya shirikisho au muungano kama Muungano wa Madola ya Amerika. Ndani ya maumbo haya kuna njia mbalimbali za kutekeleza mamlaka na kuratibu serikali kwa mfano kwa njia ya demokrasia au udikteta.
Vyombo vya Dola
Kiini cha dola ni utekelezaji wa mamlaka katika eneo fulani. Hapo kuna chombo kinachoitwa serikali chenye mamlaka haya mkononi. Serikali inaangaliwa na taasisi nyingine. 
Katika madola ya kisasa kuna mgawanyo wa madaraka wa dola kwa taasisi mbalimbali:
bunge huamua juu ya sheria
serikali inatekeleza sheria
mahakama zinaangalia utekelezaji na kuamua kama kuna mawazo tofauti
VYombo vingine ni matawi mbalimbali ya serikali kulingana na katiba ya dola.
Tazama pia
Nchi
Taifa
Serikali
Madola
Mgawanyo wa madaraka
Jimbo
Marejeo
UNESCO-IHE

Question: Je,kampuni ya Coca Cola inamilikiwa na nani?

UNESCO-IHE ni kifupi cha "U<b data-parsoid='{"dsr":[33,141,3,3]}'>nited Nations Educational, Scientific and Cultural Organization - Institute for Hydrological Education", au Taasisi ya Elimu ya Maji ya UNESCO.
Ni  taasisi ya kimataifa kwa ajili ya elimu ya maji iliyoanzishwa rasmi mwaka 2003. UNESCO-IHE inaendeleza  kazi  iliyoanzishwa na IHE mwaka 1957. Wakati huo IHE ilikuwa ikitoa stashahada ya juu katika  fani ya uhandisi wa  maji  na  utaalamu  wa kiufundi kwa nchi zinazoendelea. 
Taasisi ya Kimataifa ya maji, UNESCO-IHE ipo katika mji wa Delft  nchini  Uholanzi (Netherlands), na inamilikiwa na nchi  zote wanachama  wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Elimu, Sayansi na Utamaduni (UNESCO). Ilianzishwa  kama taasisi  la daraja la kwanza kwa  mujibu wa UNESCO  kwa ushirikiano na  Serikali  ya Uholanzi. 
Ni taasisi  kubwa zaidi ya elimu ya  maji duniani,  na taasisi pekee katika mfumo wa Umoja wa  Mataifa  iliyopewa  mamlaka ya kutoa shahada za uzamili katika  sayansi. 
Majukumu ya UNESCO-IHE yanaainishwa kama ifuatavyo: 
Ina  jukumu la uongozi  wa Kimataifa katika kuweka viwango  na kuandaa mipango ya  elimu ya stashada ya juu katika elimu ya maji na kuendeleza  mafunzo ya kitaalamu;
Kujenga  uwezo wa kitalaamu kwa nchi zinazoendelea;
Kutoa elimu, mafunzo na  mipango ya utafiti.
Kuweka misingi  na kusimamia mitandao ya kielimu  ya taasisi na mashirika katika sekta ya maji  duniani kote;
Kutumika kama  'jukwa la sera' kwa  nchi shirika za  Shirika la Umoja wa Mataifa la Elimu,Sayansi na Utamaduni (UNESCO) na washikadau wengine; na
Kutoa utaalam na ushauri wa kitaalamu kuhusu elimu ya  maji.
Tangu ianzishwe mwaka 1957, taasisi ya IHE -kama ilivyojulikana- imeshatoa stashahada kwa wataalamu(wahandisi na wanasayansi) zaidi ya elfu kumi na nne( 14,000)  wengi wao kutoka  nchi zinazoendelea, za mpito zinazowakilisha nchi mia moja na sitini(160) (Wahandisi na wanasayansi) karibu kabisa kutoka zinazoendelea / mpito ya nchi, anayewakilisha 160 nchi. Na imeshatunuku shahada ya falsafa (PhD) kwa watahini za  sabini na tano(75),na kufanya utafiti mblimbali  na kujenga uwezo wa kitaalamu katika miradi duniani kote.
Jamii:UNESCO
Jamii:Kifupi
Treni

Question: Je, Kenya ina treni ya umeme?



Treni (kutoka Kiingereza train; huitwa pia gari la moshi au garimoshi) ni chombo cha usafiri kwenye reli za garimoshi. 
Treni inamaanisha jumla ya mabehewa inayovutwa au kusukumwa na injinitreni kwenye njia ya reli. Mfumo wa usafiri kwa treni huitwa kwa kifupi reli.
Mabehewa haya yanaweza kubeba watu au mizigo, hivyo kuna tofauti kati ya treni ya abiria na treni ya mizigo.
Mahali ambako treni inasimama na kupokea abiria au mizigo huitwa kituo cha reli. 
Picha

Treni
Treni yenye injini ya umeme
GE U20C in Indonesia, #CC201-05
Gari moshi lenye ukubwa kamili huko  Indonesia, #CC203-22
Gari moshi inayoendeshwa kwa kutumia kompyuta huko  Indonesia, #CC204-06


Jamii:Reli
Saratani ya endometriamu

Question: Je,saratani ya titi inaweza mpata mwanaume?



Saratani ya endometriamu ni saratani inayotokana na  endometriamu ( utando wa uterasi au tumbo la uzazi).[1] Hii hutokana na ukuaji usio wa kawaida wa seli zenye uwezo wa kushambulia au kuenea katika sehemu zingine za mwili.[2] Ishara ya kwanza mara nyingi huwa hali ya kutokwa na damu ukeni isiyohusishwa na hedhi ya kila mwezi. Dalili zingine zinajumuisha maumivu wakati wa kukojoa, maumivu wakati wa ngono au maumivu ya pelvisi.[1] Saratani ya endometriamu hutokea mara nyingi baada ya ukomohedhi.[3]
Kisababishi na Utambuzi
Takriban asilimia 40 ya visa hivi vinahusishwa na unene wa kupindukia.[4] Saratani ya endometriamu inahusishwa na mfichuo zaidi wa estrojeni , shinikizo la juu la damu na kisukari.[1] Huku kumeza estrojeni pekee kukiongeza hatari ya saratani ya endometriamu, kumeza mchanganyiko wa estrojeni pamoja na projesteroni kama ilivyo katika nyingi ya vidonge vya kudhibiti uzazi hupunguza hatari hii.[1][4] Takriban asilimia mbili hadi tano ya visa hivi huhusishwa na jeni zinazorithiwa kutoka kwa wazazi.[4] Saratani ya endometriamu wakati mwingine huitwa "saratani ya uterasi", ingawaje aina hii huwa tofauti na aina zingine za saratani ya uterasi kama vile saratani ya seviksi, sakoma ya seviksi, na ugonjwa wa trofoblasti.[5] aina ya saratani ya endometriamu inayotokea mara nyingi zaidi ni endometrioidi kasinoma, ambayo husababisha zaidi ya asilimia 80 ya visa.[4] Saratani ya endometriamu hutambuliwa mara nyingi katika biopsi ya endometriamu au kwa kuchukua vielelezo wakati wa utaratibu unaojulikana kama upanukaji na usafishaji wa kizazi. Uchunguzi wa seviksi kwa kawaida hautoshi kuonyesha saratani ya endometriamu.[6] Uchunguzi wa mara kwa mara kwa walio katika hatari ya kawaida hauhitajiki.[7]
Matibabu na Prognisisi
Matibabu makuu ya saratani ya endometriamu ni histerektomi ya fumbatio (kuondoa uterasi kabisa kupitia upasuaji), pamoja na utoaji wa neli za fallopia na ovari katika pande zote unaoitwa salpingo-uuforektomi ya pande mbili. Katika visa vingi vya kiwango cha juu, tiba ya mionzi, kemotherapi au tiba ya homoni pia inaweza kupendekezwa. Ikiwa ugonjwa utatambuliwa katika awamu ya mapema,  matokeo huwa bora,[6] na jumla ya kiasi cha miaka mitano ya kuishi nchini Marekani huwa zaidi ya asilimia 80.[8]
Epidemiolojia
Katika mwaka wa 2012, saratani ya endometriamu ilitokea kwa wanawake 320,000na kusababisha vifo 76,000.[4] Hii inaifanya saratani hii kuwa ya tatu kuu inayosababisha vifo kati ya saratani zinazowaathiri wanawake baada ya ya ovari na saratani ya seviksi. Saratani hii hutokea mara nyingi katika nchi zilizoendelea[4] na ni saratani inayotokea mara nyingi zaidi ya mfumo wa uzazi wa kike katika nchi zilizoendelea.[6] Kiasi cha saratani ya endometriamu kimeongezeka katika nchi kadhaa kati ya miaka ya 1980 na 2010.[4] Hii inaaminika kutokana na idadi inayoongezeka ya watu wazee na viwaango vya juu vya unene wa kupindukia.[9]
Marejeleo

Jamii:Magonjwa
Only God Can Judge Me (wimbo)

Question: Tupac Shakur ana nyimbo ngapi?


"Only God Can Judge Me" ni wimbo kwenye CD ya kwanza (Book One) ya albamu ya All Eyez on Me ya hayati Tupac Shakur. Wimbo unamshirikisha Rappin' 4-Tay na ulirekodiwa wakati Shakur ameingia mkataba na Death Row Records[1]. Huhesabiwa na washabiki kama wimbo wa hali ya juu wa 2Pac.
Wimbo na mashairi
Sehemu kubwa ya wimbo inahusu mahusiano ya Shakur na vyombo vya habari. Katika mstari mmoja anasema: "Re-collect your thoughts, don't get caught up in the mix, cause the media is full of dirty tricks", yaani,  "tafakari tena na usije ukaingizwa katika mkumbo kwa sababu vyombo vya habari vina njama za kishenzi kibwena". 
Kwa ujumla, wimbo una-mgusia maisha yake mwenyewe, na maisha ya dhiki kwa waliokuwa maskini kama yeye ("Thug" alieleza haina maana ya uhuni, bali mtu aliyeishi maisha ya dhiki na baadaye kuja kuwa na hela[2]). 
Alisema kwa polisi, "There's a million motherfuckers stressing just like me" na "And they say it's the white man I should fear, but its my own kind doing all the killing here", yaani, "Kuna wajingawajinga kibwena wenye wenye mfadhaiko kama mimi" na "Na wanasema eti Mzungu tu ndiyo ninayepaswa kumwogopa, lakini hapa kipango wangu katika suala zima la kumaliza". 
Na baada ya kuelezea kidogo jinsi maisha ya mitaani yanavyoenda, na maisha yake binafsi alivyozoea ndani ya mazingira hayo, viitikio vinakuwa, "Only God can judge me now". Kinachojulikana hasa kwenye wimbo huu ni kwamba Shakur ametabiri hatma yake mwenyewe kwenye wimbo huu, "I hear the doctor standing over me screamin' I can make it, got a body full of bullet holes layin' here naked."
Marejeo


Jamii:Nyimbo za 1996
Jamii:Nyimbo za Tupac Shakur
Himalaya

Question: Je,milima ya Himalayas inapatikana nchi gani?


Himalaya ni safu ya milima kunjamano katika Asia, upande wa kaskazini wa Uhindi. Ng'ambo ya pili ni nyanda za juu za Tibet (Uchina). 
Himalaya ina milima mikubwa duniani. Milima 14 mirefu kabisa ya dunia iko Himalaya. 
Milima yote iliyofika mita elfu nane juu ya usawa wa bahari iko katika safu ya Himalaya:
Everest (m 8,848), Nepal - Tibet, Asia
K2 (m 8,611), Pakistan - Xinjiang, Uchina, Asia
Kangchenjunga (m 8,586), Nepal - India, Asia
Lhotse (m 8,511), Nepal - Tibet, Asia
Makalu (m 8,463), Nepal - Tibet, Asia
Cho Oyu (m 8,188), Nepal - Tibet, Asia
Dhaulagiri (m 8,167), Nepal, Asia
Manaslu (m 8,163), Nepal, Asia
Nanga Parbat (m 8,125), Pakistan, Asia
Annapurna (m 8,091), Nepal, Asia
Gasherbrum I (m 8,080), Pakistan - Xinjiang, Uchina, Asia
Shishapangma (m 8,012), Tibet, Asia
Ndani ya milima hii ya Himalaya kuna sehemu ambayo ni ya tatu duniani kwa kuwa na sehemu kubwa yenye barafu na theluji baada ya Antaktika na Aktiki.
Tazama pia
Orodha ya milima

Jamii:Milima ya Asia
*
Jamii:Milima ya Nepal
Jamii:Milima ya Uchina
Jamii:Milima ya Pakistan
Jamii:Milima ya Bhutan
Jamii:Milima ya Uhindi
Volkswagen

Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?


Volkswagen (maana ya Kijerumani: gari la wananchi) inayojulikana pia kwa kifupi chake VW (tamka ing. vii-dabl-yu au jer. vau-we) ni kampuni ya kutengeneza motokaa kutoka nchini Ujerumani. Makao makuu yapo mjini Wolfsburg katika jimbo la Saksonia Chini lakini ina viwanda katika sehemu nyingi za Ujerumani na nchi nyingi hadi Afrika, Asia na Amerika.
Kampuni ya Volkswagen ni pia mwenye makampuni ya Audi, Bentley, Bugatti, Lamborghini, Seat, Škoda na Scania. Ni kampuni kubwa ya kutengeneza magari katika Ulaya na ya tatu duniani. Imetangaza ya kwamba inalenga kuwa kampuni kubwa ya kutengeneza magari duniani kabisa.
Takwimu za biashara

Historia
Chanzo cha kampuni ilikuwa mnamo mwaka 1937. Wakati ule dikteta wa Ujerumani Adolf Hitler alitaka motokaa yenye bei nafuu kwa wananchi wa kawaida na "Volkswagen" ina maana ya "gari la wananchi" iliyoweza kubeba familia ya watu 4 na kutembea kwa mkasi wa 100 km/h. Muhandis Ferdinand Porsche aliombwa kutunga gari lenye bei ndogo lililoweza kupatikana kwa watu wengi wenye mishahara midogo. Kutokana na umbo lake limejulikana kwa jina la "Käfer" (ing. beetle yaani mdudu mwenye umbo la kangambili). Kiwanda kipya kilianzishwa mashambani karibu la boma la kale lililoitwa "Wolfsburg" likawa chanzo cha mji wa baadaye. Kiwanda kilikamilishwa mwaka 1939 miezi michache kabla ya mwazo wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Kutokana na vita magari yaliyokusudiwa hayakujengwa badala yake modeli zilibadilishwa kwa matumizi ya kijeshi. Baada ya kushindwa kwa Ujerumani Wolfsburh ilikuwa chini ya utawala wa Kiingereza kwa miaka 4 na Waingereza walisita kwa muda kama wangeendeleza kiwanda au kuiuza. Lakini waliona modeli ya Volkswagen iliyoanza kutolewa sasa kwa idadi ndogo haikufaa waliwachia Wajerumani. Lakini katika miaka iliyofuata tangu Ujerumani ya Magharibi ilirudishwa hali ya kujitawala gari lilelile likawa ishara ya kurudishwa kwa nguvu ya kiuchumi. Mwaka 1955 tayari milioni 1 ya motokaa zenye umbo la dudu zilitembea barabarani. Mafanikio ya kampuni yaliendelea kwa kutoa modeli mpya na kubwa zaidi. Mnamo 1965 VW ilinunua kiwanda cha NSU - Audi na kampuni hii ilibuni aina za modeli kama Golf na Passat zilizouzwa baadaye tangu 1974 kama kizazi kipya cha VW baada ya mauzo ya VW-beetle kupungua. Model ya zamani iliendelea kutengenezwa katika viwanda huko Meksiko na Brazil.
Tangu 1986 VW iliendelea kunua makampuni mengine kama Seat ya Hispania, Skoda ya Ucheki na mengine. VW imeendelea kupanusha utengenezi wake hata nje ya magari ya familia. Siku hizi jumuiya ya makampuni chini ya VW inatengeneza magari ya mizigo, malori, magari ya michezo, magari yenye bei za juu na mengine.
Viungo vya Nje


Jamii:Makampuni ya Ujerumani
Jamii:Motokaa
Fuko-dhahabu

Question: Je,dhahabu inapatikana nchini Kongo?


Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Mafuko-dhahabu au mafuko butu ni wanyama wa familia Chrysochloridae ambao wanachimba katika ardhi na kushinda takriban maisha yao yote chini ya uso wake. Wanyama wengine waitwao fuko ni wanafamilia wa Bathyergidae na Spalacidae (oda Rodentia), Talpidae (Soricomorpha) na Notoryctidae (Notoryctemorphia). Spishi zote za fuko-dhahabu zinatokea Afrika kusini kwa Sahara. Hula wadudu. Mafuko hawa huchimba mahandaki yao na miguu ya mbele iliyo na ukucha wa tatu ambao umevuvumulika. Vidole vya kwanza na vya nne vimebaki kama masalio na kile cha tano kimepotea. Miguu ya nyuma ina vidole vitano vyenye ngozi katikati. Macho yao hayafanyi kazi na yamefunika kwa ngozi. Masikio ni vipenyo vidogo tu. 
Hali ya sasa
Miongoni mwa spishi 21 za mafuko-dhahabu, angalau 11 zipo hatarini kwa kutoweka. Sababu za msingi ni uchimbaji wa mchanga, utendaji mbaya wa kilimo, ukuaji wa miji, na kuwindwa na mbwa na paka wa kufugwa.
Spishi
Amblysomus corriae, Fuko-dhahabu wa Capetown (Fynbos golden mole)
Amblysomus hottentotus, Fuko-dhahabu wa Natal (Hottentot golden mole)
Amblysomus marleyi, Fuko-dhahabu wa Marley (Marley's golden mole)
Amblysomus robustus, Fuko-dhahabu Imara (Robust golden mole)
Amblysomus septentrionalis, Fuko-dhahabu Milimani (Highveld golden mole)
Calcochloris leucorhinus, Fuko-dhahabu wa Kongo (Congo golden mole)
Calcochloris obtusirostris, Fuko-dhahabu Njano (Yellow golden mole)
Calcochloris tytonis, Fuko-dhahabu Somali (Somali golden mole)
Carpitalpa arendsi, Fuko-dhahabu wa Arends (Arends's golden mole)
Chlorotalpa duthieae, Fuko-dhahabu wa Duthie (Duthie's golden mole)
Chlorotalpa sclateri, Fuko-dhahabu wa Sclater (Sclater's golden mole)
Chrysochloris asiatica, Fuko-dhahabu Kusi (Cape golden mole)
Chrysochloris stuhlmanni, Fuko-dhahabu wa Stuhlmann (Stuhlmann's golden mole)
Chrysochloris visagiei, Fuko-dhahabu wa Visagie (Visagie's golden mole)
Chrysospalax trevelyani, Fuko-dhahabu Mkubwa (Giant golden mole)
Chrysospalax villosus, Fuko-dhahabu Manyoya-magumu (Rough-haired golden mole)
Cryptochloris wintoni, Fuko-dhahabu wa De Winton (De Winton's golden mole)
Cryptochloris zyli, Fuko-dhahabu wa Van Zyl (Van Zyl's golden mole)
Eremitalpa granti, Fuko-dhahabu wa Grant (Grant's golden mole)
Neamblysomus gunningi, Fuko-dhahabu wa Gunning (Gunning's golden mole)
Neamblysomus julianae, Fuko-dhahabu wa Juliana (Juliana's olden mole)
Picha

Fuko-dhahabu mkubwa
Fuko-dhahabu wa Grant


Jamii:Tandaraka na jamaa
Jamii:Wanyama wa Afrika
All

Question: Mama ya Kerron Stewart anaitwa nani?


Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/kenyatta

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/jkuat

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/unairobi

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/udsm

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/strathmore

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/ifm

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/dit

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/berkman

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/google

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/independent


other


Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/kwc
Orodha ya makabila ya Kenya

Question: Kenya iko na kabila ngapi kwa ujumla?

Hii orodha ya makabila ya Kenya inatokana na orodha ya lugha za Kenya .
Ni orodha ya makabila ya watu ambao wamekuwa wanaishi tangu zamani katika eneo ambalo sasa linaitwa Kenya, pamoja na makabila yaliyogawiwa na mipaka baina ya Kenya na nchi za jirani.  
Orodha hii haizingatii makabila yanayoishi Kenya kama wakimbizi kutoka vita katika nchi za jirani, wala vikundi vya wahamiaji kutoka nchi za kigeni, kama wahamiaji au wazao wao kutoka Arabia, Uhindi au nchi nyinginezo.  
Kuna karibu makabila asilia arubaini nchini Kenya, yakiwemo:
Waboni (pia huitwa Waaweer)
Waborana
Waburji
Wachonyi
Wachuka
Wadaasanach
Wadahalo
Wadigo
Waduruma
Waembu
Waendo
Wagikuyu
Wagiryama
Wagusii
Wakalenjin (wakijumisha Wapokot, Wamarakwet, Waelgeyo, Wanandi, Wasabaot, Wakipsigis, na Watugen)
Wakamba
Wakuria
Waluo
Waluhya (au Waluyia, wakijumuisha Wabukusu, Wanyala, Watachoni, Wakabras, Watsotso,Waidakho, Waisukha, Wamaragoli, Wawanga, Watiriki, Wanyore, Wakhayo, Wasamia, Wakisa, Wamarama)
Wamaasai
Wamalakote (pia huitwa Wailwana)
Wameru
Wamwimbi
Wanyala
Wanyore
Waokiek
Waoromo
Wapokomo wa Chini
Wapokomo wa Juu
Warendille
Wasagalla
Wasamburu
Wasanye
Wasomali (au Wariyaahe)
Wasuba
Waswahili
Wataita
Wataveta
Wateso
Watharaka
Waturkana
Wayaaku
Makabila makuu
Asilimia inaonyesha mgao wao ukifananishwa na idadi yote ya Wakenya:
Wakikuyu (Agĩkũyũ) 20.78%
Waluhya 14.38%
Wajaluo 12.38%
Wakalenjin 15.46%
Wakamba 11.42%
Wasomali 8%
Wakisii 6.15%
Wameru (Meru) 5.07%
Wamasai 1.76%
Waturkana 1.52%
Waembu 1.20%
Wataita 0.95%
Waswahili 0.60%
Wasamburu 0.50%
Makabila madogo
Aweer
Bajuni
Bukusu
Dahalo
Isukha
Kore
Kuria
Maragoli
Marama
Miji Kenda
Ogiek
Orma
Pokomo
Rendille
Sengwer
Suba
Tachoni
Taveta
Watha
Yiaku
Oromo
Makabila mengine yasiyo ya Kenya lakini yamekaa nchini kwa miaka mingi ni:
Wagujarati
Wabaluchi
Wapunjabi
Wagoa
Waingereza
Wahadhrami
Waarabu
Waitalia
Marejeo



*
Makabila ya Kenya
Akhtala

Question: Nchi ya Armenia ina idadi ngapi ya watu?


Akhtala (kwa Kiarmenia: Ախթալա; pia umepewa jina la Kirumi kama Akht’ala na la Kirusi kama Nizhnyaya Akhtala) ni kijiji kilichopo katika Mkoa wa Lori huko nchini Armenia (idadi ya wakazi imekadiriwa kuwa 2,000). Ina sehemu za kuvutia za ngome za monasteri za karne ya 13.
Tazama pia
Orodha ya miji ya Armenia
Marejeo

 at GEOnet Names Server
, National Statistical Service of the Republic of Armenia
 – World-Gazetteer.com

Jamii:Miji ya Armenia
Jamii:Historia ya Armenia
Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro

Question: Je,mlima Kilimanjaro ina urefu wa mita ngapi?




Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro ni hifadhi ya taifa nchini Tanzania, lakini ni maarufu duniani kutokana na mandhari nzuri ya Mlima Kilimanjaro ambao ni mlima mrefu kuliko yote barani Afrika na unapatikana katika nchi ya Tanzania. 
Hifadhi hii ina ukubwa wa kilometa za mraba 755 na iko umbali wa kilometa 45 kutoka Moshi mjini, kusini mwa Mkoa wa Kilimanjaro, 2 ° 50'-3 ° 10'S latitude, 37 ° 10'-37 ° 40'E longitude. 
Hifadhi hiyo inajumuisha Mlima Kilimanjaro inayozungukwa na ukanda wa msitu wa mlimani ulio mita 1,820 (futi 5,970). 
Kilele cha Kibo, chenye urefu wa mita 5895 (futi 19340), ndicho kivutio kikubwa kwa wageni kutoka ndani na nje ya nchi kwa sababu ya kufunikwa na theluji mwaka mzima.
Mlima huu ni moja kati ya milima ambayo kilele chake hufikiwa kwa urahisi na hivyo kuwa kivutio kikubwa kwa wapanda milima kutoka kila pande za dunia.
Safari ya kupanda mlima huu humpitisha mpandaji katika kanda za hali ya hewa tofauti kuanzia ile ya nchi za tropiki hadi aktiki.
Zaidi ya watalii 20,000 hupanda mlima huu kila mwaka wakiwemo wageni kutoka nje ya nchi na Watanzania. Mpandaji wa mlima huu huhitaji angalau siku tano, siku tatu kupanda na siku mbili kuteremka.
Kuna njia sita za kukwea mlima Kilimanjaro hadi kileleni.
Njia iliyo rahisi na maarufu zaidi ni ile ya kuanzia lango la Marangu, ambako ndiyo makao makuu ya hifadhi.
Wanyama kadhaa hupatikana katika msitu unaozunguka Mlima Kilimanjaro wakiwemo mbega, nyani, nyati, chui, tembo, swala na ndege mbalimbali.
Hifadhi inasimamiwa na Mamlaka ya Hifadhi ya Taifa ya Tanzania (TANAPA).
Wakati mzuri wa kutembelea hifadhi
Kuanzia mwezi Desemba hadi Februari, na pia Julai na Septemba (ingawa wakati huo ni baridi zaidi).
Marejeo
Majarida ya hifadhi za Taifa Tanzania
Viungo vya nje


Jamii:Hifadhi za Taifa za Tanzania
Jamii:Mahali pa Urithi wa Dunia katika Tanzania
Soukous

Question: Nani mwanzilishi wa mtindo wa mziki wa lingala?


Soukous (pia inajulikana kama Lingala au rumba la Kikongo) ni jina la kutaja aina maarufu ya muziki wa dansi ambao umetoka katika Kongo katika miaka ya 1940, hasa ulitokana na athira ya Cuban son. Mtindo huu ulianza kupata umaarufu zaidi katika miaka ya 1960 na 70.
Soukous hufahamika kama Lingala nchini Tanzania, Kenya, na Uganda hasa kwa sababu mashairi yake huimbwa kwa lugha ya Kilingala. Huko nchini Zambia na Zimbabwe, ambapo muziki wa Kikongo napo upo maarufu, bado huitwa kwa jina la rumba. Leo hii, unashikisha mitindo mingine kama vile kwasa kwasa na muziki wa kasi juu wa zouk. 
Historia
Tazama pia
Orodha ya wanamuziki wa Soukous
Sebene
Muziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Wanamuziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Muziki wa Afrika
Marrabenta
Marejeo

Bibliografia


Viungo vya Nje
 at Curlie





Jamii:Muziki
Kikohozi kikuu

Question: Kikohozi kikuu kiligunduliwa nchi gani mara ya kwanza?



Kikohozi kikuu, au kikohozi cha siku 100, ni ugonjwa unaosababishwa na bakteria.[1][2] Mwanzoni, dalili huwa sawa na za mafua ya kawaida ambapo mtu huwa na mafua, homa na kikohozi cha kiwango kidogo. Dalili hizi kisha hufuatiwa na vipindi vya kikohozi kikali kwa wiki kadhaa. Sauti kali ya “whoop” inaweza kutoka kufuatia tukio la kukohoa mtu anapovuta pumzi.[2] Kikohozi hiki kinaweza kudumu kwa zaidi ya siku mia moja au wiki kumi.[3] Mtu anaweza kukohoa sana hadi akatapika, akavunjika mbavu, au akawa mchovu sana kutokana na juhudi za kukohoa.[2][4] Watoto wa chini ya mwaka mmoja wanaweza kuwa na kikohozi kidogo au hata wasiwe nacho na badala yake wawe na vipindi ambapo hawapumui.[2] Kipindi cha kati ya kuambukizwa na kuanza kwa dalili kwa kawaida huwa siku saba na kumi.[5] Ugonjwa huu unaweza kutokea kwa watu waliochanjwa, lakini kwa kawaida dalili huwa hafifu.[2]
Kisababishi na utambuzi
Kifaduro husababishwa na bakteria ya Bordetella pertussis. Kifaduro ugonjwa unaosambazwa hewani unaoenea haraka kwa kikohozi na chafya ya mtu aliyeambukizwa.[6] Watu wanaweza kuwaambukiza wengine kutoka mwanzo wa dalili hadi takriban wiki tatu baada ya kuanza kwa matukio ya kukohoa. Watu wanaotibiwa kwa antibiotiki huwa hawaambukizi wengine baada ya siku tano.[7] Utambuzi hufanywa kwa kuchukua sampuli kutoka kwa sehemu ya nyuma ya pua na koo. Sampuli hii kisha inaweza kuchunguzwa kwa kukuza vimelea au kwa kukuza akala ya DNA.[8]
Kinga na matibabu
Kinga huwa hasa kwa chanjo ya dawa ya chanjo.[9] Chanjo ya kwanza hupendekezwa kati ya wiki sita na nane baada ya kuzaliwa huku vipimo vinne vya dawa vikipeanwa katika miaka miwili ya kwanza baada ya kuzaliwa.[10] Chanjo hii huisha nguvu baada ya muda, hivyo vipimo zaidi hupendekezwa kwa watoto wakubwa na watu wazima.[11] Antibiotiki zinaweza kutumika kuzuia ugonjwa huu katika watu walio katika hatari kubwa ya kuambukizwa ugonjwa huu.[12] Kwa watu walioambukizwa, antibiotiki hufaa ikiwa watazitumia wiki tatu baada ya dalili za kwanza, la sivyo hazina manufaa mengi kwa watu wengi. Katika watoto wa chini ya mwaka mmoja na kina mama wajawazito, antibiotiki hupendekezwa wiki sita baada ya kuanza kwa maambukizi. Antibiotiki zinazotumika hujumuisha erythromycin, azithromycin, au trimethoprim/sulfamethoxazole.[7] Hakuna ushahidi wa kutosha kuhusu manufaa ya matibabu kwa kikohozi hiki.[13] Idadi kubwa ya watoto wa chini ya mwaka mmoja huhitajii kulazwa hospitalini.[2]
Epidemiolojia na historia
Inakadiriwa kwamba kifaduro huwaathiri watu milioni 16 kote duniani kila mwaka.[13] Idadi kubwa ya visa hutokea katika mataifa yanayostawi na watu wa umri wowote wanaweza kuathiriwa[9][13] Mwaka wa 2013, ugonjwa huu ulisababisha vifo 61,000 – vilivyoshuka kutoka vifo 138,000 mwaka wa 1990.[14] Karibu 2% ya watoto wanaoambukizwa wakiwa wa chini ya mwaka mmoja hufa.[4] Maelezo ya mizuko ya ugonjwa huu yalitolewa kwa mara ya kwanza katika karne ya 16. Bakteria inayosababisha ugonjwa huu ilitambuliwa mwaka wa 1906. Chanjo yake ilipatikana katika miaka ya 1940.[5]
Marejeo

Jamii:Magonjwa
Mchwa

Question: Aina ya spishi ni gani?


Mchwa ni wadudu wadogo wa oda ya chini Isoptera katika oda Blattodea wanaoishi kwa makoloni makubwa katika vichuguu. Takriban spishi zote hula ubao. 
Kila koloni lina malkia, mfalme, askari na wafanyakazi. Askari na wafanyakazi hawana mabawa lakini malkia na mfalme waliwahi kuwa na mabawa walipokuwa vijana. Mfalme anamtia malkia mimba na huyu anazaa mayai mengi sana. Askari wanalinda kichuguu na wafanyakazi wanafanya kazi nyingine zote. 
Mara kwa mara wafanyakazi wanawapatia majana kadhaa chakula fulani ili wawe wadudu wanaoweza kuzaa. Wadudu hawa wana mabawa na huitwa kumbikumbi.
Bidii na umoja
Mchwa wametumika katika hadithi nyingi za kitoto ili kufunza maadili ya bidii na umoja. Kwa kawaida, mchwa hukaa wote pamoja katika koloni.
Katika maandiko ya Biblia ya Kikristo katika kitabu cha Methali, wakristo wameombwa waige mchwa katika utendakazi na umoja. Mdudu huyu huishi kwa kushirikiana na kutangamana. Yeye halali kabla atafute chakula cha kutosha na cha kuweka akiba. Katika kitabu kitakatifu cha Waislamu cha Kurani, Sulayman alisikia mchwa akiwaonya wengine warudi nyumbani wasije wakapondwapondwa.
Mwandishi Aesop pia aliandika kuhusu bidii ya mchwa katika hadithi yake 'The Ant and the Grasshopper'.
Usumbufu wa mchwa
Hata hivyo, watu wengi huona mchwa kama wasumbufu haswa anapoishi karibu na majengo ya watu. Mchwa hula mbao na kwa hiyo huharibu milango na maboriti ya nyumba. Kwa hiyo, watu wengi hutafuta madawa ya kuua wadudu . Wanaofanya taaluma ya  kwanza huangalia mchwa ni wa aina gani ili aweze kujua amejificha wapi maana wao hujifinya pahala kwingi.
Spishi kadhaa za Afrika
Coptotermes amanii
Cubitermes ugandensis
Hodotermes mossambicus, Mchwa Mvunaji
Macrotermes michaelseni, Mchwa Mkubwa wa Michaelsen
Macrotermes natalensis
Microtermes alluaudanus, Mchwa Mdogo wa Aluauda
Pseudacanthoterms spiniger, Mchwa Miiba
Odontotermes tanganicus, Mwcha-meno wa Tanga
Trinervitermes trinervoides, Mchwa-pua Mvunaji
Picha

Kichuguu nchini Tanzania
Malkia
Mfanya kazi
Hodotermitidae (Hodotermes mossambicus)
Kalotermitidae (Cryptotermes brevis)
Mastotermitidae (Mastotermes darwiniensis)
Rhinotermitidae (Reticulitermes lucifugus)
Termitidae/Macrotermitinae (Odontotermes badius)
Termitidae/Nasutitermitinae (Nasutitermes corniger)
Termopsidae (Stolotermes ruficeps)

Viungo vya nje



Jamii:Mchwa
Zeu

Question: Sanamu ya Zeu inapatikana wapi?


Zeu (pia Zeus kutoka Kigiriki: Ζεύς Zeus) ni mkuu wa miungu katika dini ya Ugiriki ya Kale. Analingana na Jupiter katika dini ya Roma ya Kale. Katika imani ya Wagiriki alikalia kilele cha mlima Olimpos pamoja na miungu wenzake alkini alikuwa mkuu na mwenye nguvu kushinda wengine. 
Katika masimulizi ya Wagiriki alikuwa mtoto wa miungu Kronos na Rhea na mdogo wa Hestia, Demeter, Hera, Hades na Poseidon. Huyu baba-mungu Kronos alimeza watoto wake wote mara baada ya kuzaliwa akihofia ya kwamba watampindua sawa jini yeye mwenyewe aliwahi kumpindua babake mungu Uranos. Zeu alipoelekea kuzaliwa mamake Rhea alimficha pangoni akampa Kronos badale yake jiwe lililofunikwa na nguo akameza. Zeu alikua haraka akawa mkubwa na hapo alitumia mbinu wa dawa kumlazimisha baba kutapika watoto wote aliowahi kumeza.  Baadaye aliungana na wakubwa zake na pamoja walimshambulia Kronos na kumshinda. Sasa miungu waliamua kugawana madaraka; Zeu alikuwa mungu mkuu wa mbinguni, Poseidon mkuu wa bahari na vilindi vyake na Hades mkuu wa dunia ya chini.
Zeu alimwoa dadake Hera akazaa watoto naye lakini alitoroka mara kwa mara kufanya mapenzi na miungu wa kike wengine au na mabinti wa kibinadamu; mitholojia ya Wagiriki ilitaja zaidi ya majina 30 ya miungu au mabinti aliozaa nao. 
Aliheshimiwa na Wagiriki wote na kuabudiwa katika mahali pa pekee; pamoja na mahekalu kulikuwa na sehemu za misitu penye miti iliyotazamiwa kuwa miti mitakatifu yake. Kisiwani Kreta waliabudu kwenye mipango aliposemekana kufichwa na mamake.
Tazama pia
Tinia - mungu wa kulingana na Zeu katika Mitholojia ya Kietruski.
Jupiter - mungu wa kulingana na Zeu katika Mitholojia ya Kirumi
Odin - mungu wa kulingana na Zeu katika Mitholojia ya Kinorsi.

Jamii:Miungu wa Kigiriki
Kishanje

Question: Mganga wa kwanza wa meno anaitwa nani?

Kishanje ni jina la kata ya Wilaya ya Bukoba Vijijini katika Mkoa wa Kagera, Tanzania yenye postikodi namba 35203 [1]. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  8,381 waishio humo.[2]
Kata ya Kishanje ipo kaskazini mashariki na ni kata iliyopo karibu na mpaka wa Uganda. Inaundwa na vijiji vitatu, Kishanje kama kijiji, Bumai na Bushasha.
Wakaazi wake ni wakulima wa kawaida, maana hutegemea zao la kahawa ambalo kwa sasa limeshambuliwa na ugonjwa uitwao Mnyauko Fuzali, Migomba ya asili ilishaharibika kwa sasa wanalima FHIA, Yangambi na Mtwishe. Wengine waliokuwanavua uvuvi wa asili wamepigwa marufuku na sera ya utandawazi na wengine walioweza kusalimisha nyavu zao ndogo hawakulipwa fidia hivyo mitaji yao ikafilisiwa na serikali.
Kwa ujumla kata hii kwa sasa wananchi wake wengi hawana pato na wanaishi chini kabisa ya pato la dola moja kwa siku.
Katika kata ya Kishanje kuna shule nne za msingi ambazo ni Kaalilo, Iluhya,Bumai na Kyembare.
Kaalilo na Iluhya ziko katika kijiji cha Kishanje, Kyembare iko katika kijiji cha Bushasha na Bumai iko katika kijiji cha Bumai.
Kuna shule mbili za sekondari katika kata ya Kishanje ambazo ni Busilikya na Iluhya. Busilikya ni shule ya jamii ya Kata na Iluhya sekondari inamilikiwa na kanisa la Kilutheri(KKKT)
Kwa upande wa huduma za afya, kata kishanje ina zahanati moja ya Bushasha na Kituo cha afya cha Kishanje. Kituo cha Afya kishanje,kutokana na kutegemewa na wakazi wa kata za Rubafu, Kaagya na wengine kutoka Ishozi iliyoko wilaya ya Misenyi, serikali kupitia Halmashauri ya Bukoba imeamua kukipanua ili kiwe na hadhi ya hospitali ndogo ili kiweze kutumika kama kituo cha rufaa kwa maeneo yaliyotajwa hapo juu. Kituo hiki pia ndicho pekee  kinachotoa huduma ya ushauri na kupima UKIMWI kwa tarafa ya Bugabo. Kwa sasa Mganga Mfawidhi Ndugu Mpoyolwa aliyehamia hapo Kutoka dispensari ya Ikunyu amekifanya kiwe na huduma zaidi ya Kinywa na meno ambayo yeye ni mtaalam wa huduma hiyo.Kituo hiki kinaonekana kuwa bora kiuduma licha ya kuwa na majengo machache na kimekuwa kinatoa huduma vizuri chini ya Kamati ya Afya inayoongozwa na Mr Johas Mbaijo.
Marejeo



Jamii:Mkoa wa Kagera
Jamii:Wilaya ya Bukoba Vijijini
Nondo (mdudu)

Question: Ndumili ni nini?

Kwa maana nyingine za jina hili tazama nondo (maana)

Nondo ni wadudu wa oda ya Lepidoptera (lepidos = gamba, ptera = mabawa) ambao wanabeba vigamba juu ya mabawa yao. Nondo wanafanana na vipepeo lakini wanatofautiana kwa umbo la vipapasio. Vile vya vipepeo ni kama nyuzi zenye kinundu mwishoni kwao lakini vile vya nondo vina maumbo mbalimbali bila kinundu. Juu ya hiyo takriban nondo wote hukiakia wakati wa usiku na vipepeo hukiakia wakati wa mchana. Kuna zaidi ya spishi 160,000 za nondo.
Utangulizi
Kama ilivyo kwa vipepeo mzunguko wa maisha wa nondo huwa na sehemu nne: yai, kiwavi (lava), bundo na ndumili (imago). Takriban spishi zote huruka wakati wa usiku lakini nyingine huruka jioni na spishi kadhaa wakati wa mchana. Mabawa yakiwa yamefungwa rangi za nondo ni kahawia na/au kijivu hasa na mara nyingi wana rangi za kamafleji. Lakini wakifungua mabawa yale ya nyuma yana rangi kali mara nyingi au mabaka yanayofanana na macho. Hii inashtua mbuai wao kama ndege na mijusi.
Takriban nondo wapevu wote hawali, lakina kadhaa hula mbochi. Viwavi vya spishi nyingi vinakula mimea ya mazao. Kwa kawaida wakulima hutumia dawa za kikemikali kuua viwavi hivi. Lakini siku hizi vimekuwa sugu dhidi ya dawa hizi. Kwa hivyo ni bora kutumia dawa za kibiolojia, kama Bt au virusi au kuvu viuawadudu.
Katika sehemu mbalimbali za Afrika viwavi vya spishi kubwa huliwa, k.m. nondo wa mopani katika Afrika Kusini, Botswana, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Namibia, Zambia na Zimbabwe.
Spishi kadhaa za Afrika
Diparopsis castanea, Kiwavi Mwekundu wa Mpamba (Red bollworm)
Gonimbrasia belina, Nondo wa Mopani (Mopane worm)
Helicoverpa armigera, Nondo wa Nyanya (Cotton bollworm)
Plutella xylostella, Nondo wa Kabichi (Diamondback moth)
Spodoptera exempta, Kiwavi jeshi (African armyworm)
Spodoptera littoralis, Nondo wa Majani ya Mpamba (African cotton leafworm)
Thaumatotibia leucotreta, Nondo wa Matunda (False codling moth)
Picha

Glossata/Nocturnidae (Helicoverpa armigera – Nondo wa nyanya)
Glossata/Nocturnidae (Spodoptera littoralis – Nondo wa majani ya mpamba)
Glossata/Plutellidae (Plutella xylostella – Nondo wa kabichi)
Glossata/Tortricidae (Thaumatotibia leucotreta – Nondo wa Matunda)
Zeugloptera/Micropterigidae (Micropterix tuscaniensis)

Jamii:Kipepeo na jamaa
Rayvanny

Question: Rich Mavoko alijiunga na Wasafi mwaka gani?


Raymond Shaban Mwakyusa (amezaliwa 22 Agosti 1994) ni mwimbaji na mtunzi wa muziki wa kizazi kipya kutoka Tanzania. Anafahamika zaidi kwa jina lake kama Rayvanny. Kiasili ni mtu wa mkoani Mbeya.
"Rayvanny" alianza kujulikana kupitia wimbo wake "Kwetu"[1] si siku nyingi sana tangu Harmonize atoe wimbo wake wa Bado. Baadaye Natafuta Kiki, Sugu ambayo imetolewa kama wimbo wa ziada tu hasa ukizingatia umechukua biti ya Bow Wow (What's My Name). Halafu Mbeleko, Shikwambi, Zezeta na Kijuso aliyoimba na Queen Darleen.
Kazi ya muziki
Diskografia


Tanbihi

Viungo vya nje
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania