khalidalt/tydiqa-goldp huggingface dataset:
Channel O

Question: Ni nani alikuwa mwanzilishi wa stesheni ya Channel O?

Channel O  ni stesheni ya muziki yenye makao yake Afrika Kusini ambayo ilianza kupeperusha vipindi kwa mara ya kwanza mapema katika miaka ya tisini. Wazo lake kuu ni muziki wa Kiafrika barani Afrika na ng'ambo. Katika miaka iliyopita, stesheni hii ya muziki imefanya majina ya watangazaji wake kujulikana sana kama vile Mimi, Nonhle, KB, Miss Candy.



Channel O inaweza kupatikana kupitia DSTV, hudumua ya Runinga ya kulipia kwa wakaazi takriban wote barani Afrika. Stesheni hii hupeperusha vipindi mbalimbali vya muziki kama vile Kwaito, Mbhaqanga , Injili (kutoka Afrika na ya Kimataifa), Hip hop, na mingine mingi. Huonyeshwa pia asubuhi katika Magicworld. 



Pia huandaa mashindano ya kila mwaka ya Channel O Music Video Awards sherehe ambapo wasanii hutuzwa kwa mchango wao bora kwa muziki. 
Mapokezi
Channel O inajulikana kwa vipindi vyake vyenye uwezo wa mapokezi na majibizano, hasa O-Boma, na baadaye Oboma Express na Young, Gifted and African. Wakati wa wikendi pia hupeperusha kipindi kingine, The 411 ambapo unaweza kujiona na ujumbe wako kwenye Runinga. Kiko na kuta za video na watazamaji ndio wanaochagua orodha ya nyimbo zitakazochezwa. 
Kuta za Video
Kutz ya video iliyo kuu zaidi ni O Express (kwa asilia Hit Train). Kuta nyingine ni za miziki maalumu kama vile: pop, Rock, RnB, Injili, Wadada pekee, Wafalme na pia x vs x ambapo video za waimbaji wawili huonyesha katika saa moja. Ina kuta ya video ukuta bila mapumziko ya matangazo ya biashara inayoitwa Heatwave ambayo hupeperushwa kati ya 1500-1600 kila siku. Pia kuna kuta kwa watazamaji kuchagua na pia orodha ya miziki bora kutoka chini hadi juu. Kabla ya tuzo za Channel O zinapofanyika, miziki iliyoteuliwa huchezwa tu katika kuta. 
Lelo
Hapa ndipo video za muziki huchanganywa. DJ huchanganya nyimbo hasa kwa ajili ya kipindi hicho. Ni maarufu sana na toleo jipya linalopeperushwa linaitwa Lower Level only fresh music. 

Viungo vya nje
Saddam Hussein

Question: Aliyekuwa rais wa Iraki, Sadam Hussein alifariki mwaka gani?


Saddam Hussein Abd al-Majid al-Tikriti (28 Aprili 1937 - 30 Desemba 2006) alikuwa Rais wa Iraki, kuanzia tarehe 16 Julai 1979 hadi mwaka wa 2003, pia waziri mkuu wa Iraki kati ya 1994 na 2003.
Alipanda ngazi ndani ya serikali na chama cha Baath kama makamu wa rais aliyemtangulia Ahmad Hasan al-Bakr. Baada ya kupewa cheo cha rais aliua wapinzani wengi na kuimarisha utawala wake.
Akaanzisha vita mbili:
Vita kati ya Irak na Uajemi (1980 - 1988) aliyoanzisha baada ya kuona jeshi la Uajemi lilidhoofishwa kutokana na mapinduzi ya Ayatollah Khomeini; alishindwa kufikia shabaha zake, akalazimishwa kukubali mkataba wa kusalimu amri na Uajemi.
Vita ya Ghuba ya 1990/91 [1] alipoamuru jeshi la Iraki kuvamia nchi jirani ya Kuweit; hatua hii ilijibiwa na amri ya Umoja wa Mataifa Wairaki waondoke tena, walipokataa jeshi la kimataifa lililoongozwa na Marekani lilifukuza Wairaki katika Kuwait.
Ndani ya Iraki alipigania upinzani wa sehemu kubwa za wananchi hasa katika kampeni dhidi ya Wakurdi kaskazini mwa Iraki wakati wa vita dhidi ya Uajemi na dhidi ya Washia wa Iraki Kusini baada ya vita ya Ghuba.
Saddam Hussein aliondolewa madarakani wakati wa uvamizi wa Iraki na Marekani katika vita ya pili ya ghuba mwaka 2003. Alienda mafichoni kwa miezi kadhaa, akakamatwa na kupelekwa mbele ya mahakama ya Kiiraki iliyompa adhabu ya kifo kwa jinai dhidi ya binadamu na hasa kesi 148 za mauaji zilizothibitishwa mahakamani.
Alinyongwa Desemba 2006 katika kambi la kijeshi mjini Al Kadhimiya nchini Iraki.
Viungo vya nje

 by BBC News



Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 2006
Jamii:Marais wa Irak
Benki

Question: Je,benki kubwa zaidi nchini Kenya ni ipi?


Benki ni taasisi inayoshughulika biashara ya fedha. Shughuli zake za msingi ni pamoja na kukopa na kukopesha fedha. 
Kwenye ngazi hii benki inatunza pesa ya watu wengi. Kwa utunzaji huu benki haiachi pesa kukaa bure tu lakini inaitumia kwa biashara yake. Inaitumia  kukopesha kampuni au watu wanaohitaji fedha. 
Wanaokopa pesa wanalipa riba ambayo ni mapato ya benki kwa huduma ya kukopesha; kutokana na mapato haya benki inalipa pia riba ndogo zaidi kwa wale waliopeleka pesa zao kwake. Tofauti kati ya viwango vya aina hizi mbili za riba ni faida na pato la benki. Jambo muhimu linaloangaliwa na benki wakati wa kukopesha pesa ni uwezo wa mkopaji kurudisha deni lake. 
Asili ya benki ilikuwa biashara ya wakopeshaji fedha. Siku hizi kuna benki za aina mbalimbali pamoja na:
Benki za biashara ambazo ni makampuni yanayolenga kupata faida kubwa kwa kutoa huduma za kifedha. Benki hizi zinashughulikia mawasiliano kati ya watu au makampuni yenye pesa za ziada na watu au makampuni wanaohitaji pesa.
Benki za ushirika ambazo mara nyingi hazilengi faida kubwa lakini huduma kwa wateja wasio na pesa nyingi; benki hizi zinapokea pia kiasi kidogo cha pesa na kutoa mikopo kwa wajengao nyumba au wafanyabiashara wadogo. Benki hizi hutumia mfumo wa uwekezaji pesa ili kujikuza pamoja na wateja wao. Wamarekani pia hutumia mbinu hii ambayo wanaiita 401k[1].
Benki kuu ambayo kwa kawaida ni taasisi ya serikali inayosimamia utoaji wa pesa taslimu na kiasi cha pesa inayopatikana sokoni kwa jumla. Inasimamia pia kazi ya benki za biashara na za ushirika.
Tanbihi


Jamii:Uchumi
!
Ukristo katika karne za kwanza

Question: Ukristo ulianzia wapi?



Ukristo katika karne za kwanza ni sehemu ya historia ya Kanisa hadi mwaka 325 BK, mwaka ulipofanyika mtaguso mkuu wa kwanza huko Nisea, leo nchini Uturuki.
Kwa kawaida karne hizo tatu zinagawiwa pande mbili: wakati wa Mitume wa Yesu (hadi mwaka 100 hivi) na baada ya kifo chao wote.
Wakati wa Mitume
Habari kuu za kipindi cha kwanza, kama ile ya siku ya Pentekoste Roho Mtakatifu kuwashukia wafuasi wa Yesu, zinapatikana hasa katika Matendo ya Mitume, kitabu kilichoandikwa na mwinjili Luka kwenye miaka ya 80. Humo unasimuliwa hasa uenezi wa Ukristo katika maeneo ya upande wa kaskazini wa Bahari ya Kati.
Tukio lingine muhimu linalosimuliwa na Luka ni uongofu wa Mtume Paulo, mwenezi mkuu wa Ukristo na mfafanuzi bora wa imani hiyo mpya.[1]
Pamoja na uenezi, linajitokeza badiliko kubwa la Wakristo: awali walikuwa wote Wayahudi ama kwa kuzaliwa ama kwa kuongoka,[2] nao wanaitwa Wakristo wa Kiyahudi. Lakini katika karne ya 1 idadi yao ilizidiwa na ile ya Wakristo wa mataifa mengine. 
Sambamba na hilo lugha ya kimataifa ya Kigiriki ilizidi kutumika badala ya Kiaramu, lugha mama ya Yesu na mitume wake.[3] Ndiyo sababu Agano Jipya limeandikwa lote kwa Kigiriki. Vitabu 27 vinavyoliunda vilianza kulinganishwa na vile vya Agano la Kale kama vitakatifu.
Tena Yerusalemu uliokuwa mji mkuu wa Wayahudi na wa Wakristo wa kwanza, ulizidi kukosa umuhimu, hasa baada ya Mtume Petro na wenzake kuuhama au kuuawa. Wakati wa vita vya kwanza vya Kiyahudi hata waumini wa kawaida walihama, na waliporudi hakukuwa tena na hekalu, kwa kuwa lilibomolewa mwaka 70. Mbali ya hayo, uhusiano na Wayahudi ulizidi kuharibika, na hatimaye Wakristo walikatazwa wasishiriki tena ibada sinagogini.
Jumuia ya Roma, makao makuu ya dola, ilizidi kuwa muhimu, hasa baada ya kufikiwa na Petro na Paulo, ambao walimalizia huko kazi yao kwa kufia dini katika dhuluma ambayo ilianzishwa na Kaisari Nero mwaka 64 na kuendelea kwa kwikwi hadi mwaka 313.
Wakati wa watetezi wa dini
Bila kujali dhuluma hiyo ya nyingine, Ukristo ulizidi kuenea ndani na nje ya Dola la Roma.
Ushujaa wa umati wa wafiadini na upendo kati ya Wakristo vinafikiriwa kuwa sababu kuu ya uenezi. Kutoka kwenye miji, imani ilizidi kuenea vijijini pia.
Pamoja na hayo, walianza kujitokeza waandishi mbalimbali kutetea Kanisa mbele ya serikali, na wengine kuchambua imani dhidi ya uzushi uliozidi kupata nguvu hasa kwa namna ya Gnosis. Waandishi hao ni kati ya wale wanaoitwa mababu wa Kanisa au walau waandishi wa Kikanisa.
Wakati huohuo matumizi ya vitabu vya Agano Jipya katika ibada yalizidi kujadiliwa na kutungiwa orodha rasmi (Kanuni ya Biblia).
Tanbihi

Jamii:Historia ya Ukristo
Vivumishi vya idadi

Question: Je,Uganda ina idadi ya watu wangapi?





Examples
Watu 'wanne wamepotea, idadi halisi/kamili
Wanafunzi saba wamefaulu, idadi halisi/kamili
Nyumba nyingi hazina umeme, idadi ya jumla
Simba wachache wamevamia kijiji, idadi ya jumla
Vivumishi vya idadi (pia" Vivumishi vya kiasi) ni neno/maneno yanatoa taarifa ya idadi ihusuyo nomino au kiwakilishi cha nomino. Idadi hiyo inaweza kuwa ya jumla au idadi kamili au halisi. 
Mifano
Wanafunzi  wawili wamelala darasani
Wajumbe sita wamesimamishwa
Nyoka wengi wana sumu kali
Maembe machache yameiva
Wananchi wengi wameandamana
Tazama pia
Lango:Lugha
Vivumishi
Viwakilishi

Jamii:Isimu
Jamii:Sarufi
Beowulf

Question: Kitabu cha kwanza cha fasihi kiliandikwa lini?


Beowulf ni tendi mashuhuri ya fasihi ya Kiingereza cha Kale. Kitabu kilichopo hadi sasa kiliandikwa mnamo 975-1025 BK, lakini inawezekana tendi ilitungwa mapema zaidi.
Hadithi zake
Hilo shairi refu la aya 3182 linasimulia habari za kijana Beowulf anayetokea Uswidi pamoja na marafiki 14 kwa kusudi la kumsaidia mfalme wa Denmark Hrodgar. Hrodgar anateswa na Grendel ambaye ni zimwi mbaya anayemeza watu. Beowulf anamshinda Grendel na mama yake na kupokea zawadi nyingi kutoka Hrodgar. 
Kuna sehemu ya pili ya shairi ambamo Beowulf mzee ni mfalme mwenyewe. Anapaswa kushindana na joka anayeharibu nchi. Safari hii Beowulf anauawa akitetea nchi yake kwa sababu kati ya wafuasi wake ni mmoja tu anayemsaidia.
Mfano wa lugha yake



































AyaKiingereza cha KaleKiingereza cha Kisasa (karne ya 19)[1]Hwæt! We Gardena         in geardagum,Lo! We of Spear-Danes in days of yore,[2]þeodcyninga,         þrym gefrunonof the fame of the kings, have heard[3]hu ða æþelingas         ellen fremedon.How those nobles did great deeds[4]Oft Scyld Scefing         sceaþena þreatum,Often Scyld Scefing, from the army of his enemies,[5]monegum mægþum,         meodosetla ofteah,from many warriors, took the mead-benches[6]egsode eorlas.         Syððan ærest wearðterrified the nobles. After he was first[7]feasceaft funden,         he þæs frofre gebaddiscovered, a foundling, he gained a consolation[8]weox under wolcnum,         weorðmyndum þah,waxed under the heavens, prospered in glory,[9]oðþæt him æghwylc         þara ymbsittendrauntil eventually everyone in surrounding tribes,[10]ofer hronrade         hyran scolde,over the whale-road, had to obey[11]gomban gyldan.         Þæt wæs god cyning!and yield to him. He was a good king!
Marejeo
.



.
.

.
.

.
.
.
Jaillant, Lise. 
.
.
.
.
.
.



.

.
.
Viungo vya nje


 ePub/Mobi version
Electronic Beowulf, ed. by Kevin Kiernan, 4th online edn (University of Kentucky/The British Library, 2015), 


 (digitised from Elliott van Kirk Dobbie (ed.), Beowulf and Judith, Anglo-Saxon Poetic Records, 4 (New York, 1953))
 Article introducing various translations and adaptations of Beowulf
; a digital edition of the proof-sheets with manuscript notes and corrections by William Morris in Cambridge Digital Library
Manaibu Waziri wa Tanzania

Question: Je, waziri wa kwanza wa fedha nchini Kenya aliitwa nani?

Manaibu Waziri inchini Tanzania wakiwasaidia Mawaziri katika kutimiza majukumu yao.
Orodha


Tazama pia
Baraza la mawaziri Tanzania


Jamii:Manaibu Waziri wa Serikali ya Tanzania
Jamii:Orodha za watu
Inspector Haroun

Question: Je,Haroun Rashidi Kahena alizaliwa lini?


Haroun Rashidi Kahena  (maarufu kama Inspector Haroun) ni mwanamuziki kutoka Temeke, Dar es Salaam, nchini Tanzania. Yuko katika kundi la Tmk Wanaume Halisi. Inspector Haroun ni Mtoto wa Mzee Kahena aishiye huko Temeke Mikoroshini, jijini Dar es Salaam.
Maisha ya Muziki
Haroun alianza kazi muziki mnamo miaka ya 1990 na amefanya kazi kadhaa kipindi cha nyuma na wanamuziki wengine tofauti kabla ya kujiunga na Tmk Wanaume Halisi. Alitoa nyimbo ya kwanza mwaka 1998, 'Mauzauza', akiwa na Luteni Karama kwenye kundi la Gangwe Mobb. Baada ya hapo wakatoa nyingine mwaka 2000 'Mtu Be,' kisha wakatoa Wimbo wa 'Mtoto wa Geti Kali' ulimpatia umaarufu mkubwa. Aliutoa wimbo huu peke yake ingawa alikuwa bado yupo katika kundi la Gangwe Mobb.
Albamu Alizotoa Akiwa Gangwe Mobb
Simulizi La Ufasaha @(2001)
Nje Ndani @(2002)
Viungo vya Nje
 on YouTube


Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Hip Hop ya Bongo
Jamii:Bongo Flava
Jamii:Watu walio hai
Ziwa Viktoria

Question: Je,ni bandari gani ya bahari kubwa zaidi duniani?







Ziwa Viktoria (pia: Viktoria Nyanza, Ziwa Nyanza) ni ziwa kubwa la Afrika ya Mashariki lililopo baina ya Tanzania, Kenya na Uganda. Ni ziwa kubwa kuliko yote barani Afrika, na la pili duniani, baada ya Ziwa Superior ambalo lipo Amerika ya Kaskazini. 
Ziwa Viktoria lipo mita 1134 juu ya usawa wa bahari na lina eneo la kilometa za mraba zaidi ya 68,100. 
Maji ya ziwa Viktoria yanamiminika kwenye mto Nile na kuelekea bahari ya Mediteranea kwa umbali wa maili 4,000. 
Ziwa hili linapata maji yake mengi kutokana na mvua (80%) na kutoka vijito vingi vidogo. Mto mkubwa unaoingia Viktoria ni Mto Kagera unaotiririka kutoka magharibi. 
Ziwa Viktoria ni miongoni mwa maziwa yenye visiwa vingi vidogovidogo.
Ziwa hili lina kina cha wastani cha mita 40 na mwambao wa urefu wa kilomita 4,828, visiwa vyake vikiwa vimechangia 3.7% ya urefu huu. 
Eneo la maji ya ziwa limegawanywa 6% (4,100 km2) nchini Kenya, 45% (31,000 km2) nchini Uganda, na 49% (33,700 km2) nchini Tanzania.
Viungo vya nje


Jamii:Maziwa ya Afrika
Jamii:Maziwa ya Tanzania
Jamii:Maziwa ya Uganda
Jamii:Maziwa ya Kenya
Jamii:Nile

Jamii:Mkoa wa Kagera
Jamii:Mkoa wa Geita
Jamii:Mkoa wa Mwanza
Jamii:Mkoa wa Mara
Udongo

Question: Mji mkuu wa Misri unaitwa aje?



Udongo (pia: ardhi) ni sehemu ya juu kwenye uso wa nchi ambako mimea huweza kuota. Nao  hutumiwa kwa kilimo. 
Udongo wenyewe ni mchanganyiko wa vipande vidogo vya mwamba na madini yaliyosagwa pamoja na mata ogania kama mboji (mabaki ya mimea na wanyama yaliyooza) na pia wadudu na vijidudu vinavyoishi ndani yake. Udongo huwa pia na hewa na maji ndani yake zinazojaza nafasi kati ya vipande vidogo vya mwamba. 
Kiasi chake kikubwa ni vipande vidogo vyenye asili ya mwamba au madini. Mwamba huvunjwa na maji, upepo na kutokana na athari ya joto / baridi kwa njia ya mmomonyoko. Hivi vipande vinaweza kuwa vidogo sana na kuonekana laini kama udongo wa ufinyanzi; au vigumu vyenye pembe kama punje za mchanga. 
Udongo hupatikana kama tabaka juu ya mwamba unaofanya ganda la dunia. Mpaka wa chini wa udongo ni pale ambako mwamba mtupu unaanza; mpaka wa juu ni uso wa ardhi. Tabaka la udongo linaweza kuwa na unene wa kilomita kadhaa au sentimita chache tu.  
Matabaka ya udongo
Udongo mzuri huwa ndani yake na matabaka A-B-C pamoja na tabaka ya mata ogania juu yake.
O) Mata Ogania: katika mchoro huu 2 sentimita za juu ambazo ni majani makavu na sehemu nyingine za mimea zilizokufa au kuanguka chini; hazikuoza bado kikamilifu lakini zinaendelea kuoza. Wadudu wengi wanaishi hapa wanaoendelea kuozesha mata hii.
A) Udongo wa juu: Tabaka ya udongo yenye kiasi kikubwa cha mada ogania ndani yake. Ndani yake kuna minyoo na vijidudu wengi wanaoendelea kula na kubadilisha mabaki ya majani yaliyomo mle kuwa madini au kampaundi ogania sahili zaidi. Kwa kazi yao wanasababisha kuwepo kwa mashimo na nafasi ndogo ndani ya udongo wa juu. Nafasi hizi zinasaidia kuingia na kutoka kwa gesi na kiowevu. Kutokana na uwingi wa viumbehai hivi vidogo udongo wa juu una uwezo wa kutunza maji ya mvua ndani ya nafasi zake. Hii yote ni muhimu kwa kustawi wa mimea inayotandiza hapa mizizi yao. 
Kwa lugha nyingine kuwepo kwa viumbehai hivi vidogo ni muhimu kwa rutuba ya udongo. Uhaba wa mata ogania unasababisha pia uhaba wa viumbehai ndani ya udongo wa juu unaokosa rutuba jinsi ilivyo jangwani.
Katika tabaka la udongo wa juu maji ya mvua yanapita haraka zaidi na kwa hiyo madini yeyushi kama chuma, alumini, chumvi mbalimbali na mengine kutegemeana na uwingi wa mvua na hali ya udongo chini yake kiasi cha madini haya yanaweza kuwa haba zaidi.
B) Udongo wa chini: katika tabaka hii madini yaliyoyeyushwa katika udongo wa juu yanakusanyika. Hapo ni sababu ya kwamba kulima shamba kunaongeza rutuba maana kazi ya kuchimba inapelekea madini yaliyozama chini kwenda juu. 
C) Mwamba mzazi: hii ni tabaka ya mwamba isiymegeka bado. Unaitwa mwamba "mzazi" kwa sababu vipande vidogo vya matabaka ya juu vya asili hapo; kwa hiyo mwamba mzazi una tabia nyingi za kikemia sawa na udongo wa juu. 
Mizizi mirefu ya miti inaendelea kufika hadi sehemu ya juu ya mwamba mzazi na kutafuta hapa madini yeyushi yalizozama chini zaidi. Kwa njia hiyo inachangia mmomonyoko wa sehemu hii hata kama imefunikwa na udongo.
Marejeo

Tazama pia
Aina za udongo
Msitu wa mvua

Question: Je,msitu mgani kubwa zaidi bara Afrika?




Msitu wa mvua ni msitu unaopokea mvua nyingi yaani usimbishaji wa zaidi ya milimita 2,000 kwa mwaka. Kwa hiyo msitu unastawi vizuri kuna aina nyingi za mimea na wanyama kushinda misitu mingine. 
Kuna namna mbili za misitu hii kutokana na halijoto:
Misitu ya mvua ya kitropiki katika nchi za joto
Msitu wa mvua penye tabianchi ya wastani.
Misitu ya mvua katika tropiki
Misitu hii iko kwenye kanda ya ikweta duniani kati digrii za longitudo 10° kusini na kaskazini. 
Maeneo makubwa yako hasa Brazil katika beseni ya Amazonas, Afrika katika beseni ya mto Kongo, Asia ya Kusini-Mashariki na kaskazini ya Australia. 
Misitu hii imepungua sana kutokana na kukatwa kwa miti na upanuzi wa kilimo. 
Misitu ya mvua penye tabianchi ya wastani
Nje ya kanda ya tropiki kuna misitu ya mvua kwenye pwani la magharibi ya Amerika Kaskazini, Chile, Tasmania, New Zealand, Japani na kwenye magharibi ya Kaukazi.
Tabia za msitu wa mvua
Ardhi na matatizo ya kilimo cha kisasa
Misitu ya mvua huonyesha rutba kubwa lakini ardhi yenyewe mara nyingi inakosa rutba. 
Hii ni sababu ya kwamba maeneo ya misitu ya mvua hayafai kwa kilimo. Kama miti inakatwa mvua nyingi huondoa minerali za ardhi na kuzipeleka mtoni. Ardhi yenyewe inachoka haraka na baada miaka michache mavuno hupungua kabisa. Hii imeonekana mahali pengi ambako maeneo ya misitu hii yaligeuzwa kuwa mashamba; baada ya miaka michache ya mavono mazuri wakulima waliopata shida ya kudumisha maisha yao. Kwa bahati mbaya mara nyingi wakulima wale wameendelea kukata miti zaidi wakiacha nyuma kanda la nusu-jangwa. 
Wenyeji asilia waliolima katika misitu hii walitumia maeneo madogo madogo tu wakihamahama hivyo mashamba yao yalifunikwa kirahisi tena na miti ya karibu iliyozuia uharibifu wa ardhi.
Mzunguko wa minerali
Miti na mimea inastawi vizuri kwa sababu majani pamoja na ubao wa miti inayoanguka chini na maiti za wanyama vinaoza katika unyevu haraka na kuwa chakula cha mimea tena. Harakati hii inasaidiwa na aina nyingi za uyoga zinazosaidia kuozesha haraka vitu vyote vyenya asili ya mimea au wanyama.
Uwingi wa spishi
Imekadiriwa ya kwamba zaidi ya nusu, labda theluthi mbili za spishi zote za mimea na wanyama duniani hupatikana kwenye misiti ya mvua. Mamilioni ya spishi hazikutambuliwa bado. 
Misitu ya mvua ya kitropiki imeitwa "duka la madawa ya dunia" kwa sababu kiasi kikubwa cha dawa asilia kutokana na mimea imepatikana hapo.

Jamii:Jiografia
Jamii:Ekolojia
Jamii:Misitu
Historia ya Uholanzi

Question: Je,mji mkuu wa Uholanzi ni upi?

Main Page inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Ufalme wa Uholanzi.
Kisha kutekwa na Julius Caesar katika karne ya 1 KK, kusini mwa nchi ikawa mpaka wa kaskazini wa Dola la Roma hadi lilipokoma (karne ya 5).
Baadaye nchi ilivamiwa na makabila mbalimbali ya Wagermanik: Wasaksoni, Wabatavi, Wafrisi na Wafaranki. 
Katika karne ya 8 nchi ilikuwa sehemu ya dola la Karolo Mkuu, na katika karne ya 10 ya Dola Takatifu la Kiroma. 
Baadaye mfumo wa ukabaila ulitawala nchi sehemu sehemu.
Katika karne ya 16 nchi ilikuwa chini ya familia ya makaisari (Absburg), lakini ilipokea Matengezo ya Kiprotestanti kinyume cha matakwa ya kaisari Karolo V. 
Mwanae Filipo II wa Hispania alipomrithi hakukubali jambo hilo na kusababisha uasi ulioenea kote (1566-1581) hadi wilaya saba zilipounda jamhuri iliyotambuliwa na Hispania mwaka 1648 tu, katika amani ya Westfalia.
Karne ya 17 ndipo nchi ilipofikia kilele cha ustawi wake, ikiwa na makoloni mengi huko India, Indonesia, Afrika na Amerika, pamoja na biashara kubwa ya kimataifa duniani kote.
Karne iliyofuata Uingereza ulishika nafasi hiyo ya Uholanzi. 
Baada ya mapinduzi ya Kifaransa (1789) nchi ilitekwa na Wafaransa hadi Amani ya Vienna (1814-1815) iliyopanua Uholanzi huru tena, lakini kwa mfumo wa ufalme. 
Hata hivyo mwaka 1830 Ubelgiji ulijitenga na mwaka 1890 Luxemburg ilifanya vilevile.
Uholanzi haukutaka kushiriki Vita vikuu vya kwanza vya dunia, lakini katika vita vikuu vya pili ulivamiwa na Ujerumani (1940-1945). 
Baadaye Uholanzi umejitahidi sana kushiriki katika mahusiano ya kimataifa na ni kati ya nchi waanzilishi wa Umoja wa Ulaya.


Jamii:Historia ya Uholanzi
Jamii:Historia ya Ulaya
Ngeli za nomino

Question: Je,ndege ya aina ya popo iki katika familia gani ya ndege?

Ngeli za nomino ni vikundi vya kisarufi vya majina katika lugha ya Kiswahili. 
Kwa mallllllllko mengine, ngeli za nomino ni utaratibu unaotumika kuweka nomino katika tabaka au makundi yanayofanana. 
Mfano
Maji yakimwagika hayazoleki
Mayai yaliyooza yananuka sana
Yai lililooza linanuka sana
Maji liliomwagika halizoleki
Katika mifano hiyo juu tunaona kwamba sentensi a, b na c ziko sahihi wakati sentensi d si sahihi, kwa sababu imekiuka upatanisho wa kisarufi. Kwa maana hiyo sentensi ‘a’ ipo katika ngeli ya YA-YA na sentensi b na c zipo katika ngeli ya LI-YA. Sentensi d si sahihi kwa sababu nomino maji haina umoja, kwa hiyo haiwezi kuingia katika ngeli ya LI-YA. Kwa msingi huu ngeli za nomino huzingatia sana upatanisho wa kisarufi.
Kwa ujumla, ngeli za Kiswahili huainishwa kulingana na viambishi mbalimbali ambavyo nomino tofauti huchukua katika umoja na wingi.
Mipangilio na idadi yake
Jedwali lifuatalo linaonesha ngeli za nomino kwa misingi ya upatanisho wa kisarufi.

Matumizi ya ngeli
Hapa tunaona dhima ya matumizi yake.
Hutumika kupanga majina ya lugha katika makundi yaliyoshikamana na kutofungamana kutokana na kigezo muhimu.
Hutumika kutambulisha maumbo ya umoja na wingi katika majina na vivumishi.
Hutumika katika upatanishi wa kisarufi katika sentensi.
Hutumika katika kuonyesha uhusiano uliopo baina ya lugha za Kiswahili na lugha nyingine.
Dhana ya O-rejeshi
O-rejeshi ni kiambishi kinachotumiwa kurejelea kwenye nomino ambayo huwa imetajwa kabla ya kitenzi chenyewe kutajwa. Viambishi hivyo ndivyo vinavyosababisha utegemezi katika sentensi.
Dhima kuu ya muundo wa O-rejeshi
Hutumika kama kirejeshi. 
Kwa mfano; 
Mtu ali<b data-parsoid='{"dsr":[4157,4165,3,3]}'>ye</b>pigwa jana na wananchi ni mfanyabiashara wa Mwanza.
O-rejeshi hudokeza mahali. Kwa mfano; rudisha uli<b data-parsoid='{"dsr":[4267,4275,3,3]}'>po</b>kitoa!
O- rejeshi hudokeza wakati. Kwa mfano; Ali<b data-parsoid='{"dsr":[4325,4333,3,3]}'>po</b>kuja alinikuta nimelala.
Vilevile hutumika kama kiunganishi. Kwa mfano; Alikuja. Nilikuwa nimelala (ali<b data-parsoid='{"dsr":[4437,4445,3,3]}'>po</b>kuja alinikuta nimelala)
Hudokeza namna. Mfano; Kila mtu anashangaa ali<b data-parsoid='{"dsr":[4517,4526,3,3]}'>vyo</b>umia.
Kwa ujumla, Ngeli za Kiswahili huainishwa kulingana na viambishi mbalimbali ambavyo nomino tofauti huchukua katika umoja na wingi. 
Tazama pia
Aina za maneno
Lango:Lugha
Viungo vya nje

Jamii:Sarufi
Jamii:Kiswahili
Darubini (kundinyota)

Question: Nani alizundua chombo cha darubini?

 

Darubini (kwa Kilatini na Kiingereza Telescopium) [1]  ni jina la kundinyota ndogo kwenye nusutufe ya kusini ya Dunia yetu. 
Mahali pake
Darubini iko jirani na kundinyota za Tausi (Pavo) upande wa kusini,   Madhabahu (Ara)   upande wa mashariki, Kobe  (Corona Australis) na Kausi (Mshale)  upande wa kaskazini halafu Mhindi (Indus) upande wa magharibi.
Kausi (en:Scorpio, pia Nge) iko karibu.
Jina
Darubini ni kati ya kundinyota zilizobuniwa katika enzi ya kisasa. Kama ilivyo kwa nyota nyingine zinazoonekana kutoka nusutufe ya kusini pekee haikujulikana kwa Wagiriki wa Kale wala kwa Waarabu kwa hiyo wataalamu wa Ulaya hawakuwa na habari nazo. Kundinyota hii ilielezwa mara ya kwanza na Mfaransa Nicolas-Louis de Lacaille wakati wa karne ya 18 kwa jina “ le Telescope“  lililomaanisha “ Darubini “. 
Lacaille alikaa miaka miwili kwenye Rasi ya Tumaini Jema (Afrika Kusini)  alipotazama nyota za anga ya kusini ambazo wakati ule zilianza tu kujulikana kati ya wanaastronomia wa Ulaya. Alipima nyota 10,000 akazipanga katika kundinyota na kutunga majina kwa kundinyota mpya 14[2].  Jina la Kifaransa  lilitafsiriwa kwa Kilatini na kufupishwa kama "Telescopium“(Darubini).
Chaguo la jina lilikuwa dalili ya kipindi cha Zama za Mwangaza ambako Lacaille alitumia majina ya zana za siku zake kwa kutaja nyota, si tena majina ya mitholojia ya kale.  
Telescopium - Darubini iko kati ya kundinyota 88 zinazoorodheshwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia [3] kwa jina la Telescopium. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Tel'.[4]
Nyota
Kuna nyota 57 zenye mwangaza unaoonekana wa zaidi ya mag 6.5 ambazo hivi zinaonekana penye giza kabisa[5]. Nyota angavu zaidi ni Alpha Telescopii  yenye  mag 3.5 ikiwa umbali wa Miakanuru 350 kutoka Dunia[6]. 
Tanbihi

Viungo vya Nje
Fisi-maji

Question: Je, fisi iko katika spishi gani ya wanyama?


Fisi-maji ni wanyama wa maji baridi au wa bahari (spishi mbili) wa nusufamilia Lutrinae katika familia Mustelidae. Wanyawa hawa wana mwili mrefu na mwembamba wenye mkia mrefu na manyoyo laini. Fisi-maji hushinda takriban maisha yao yote majini au baharini. Huogelea kwa kutumia miguu yao yenye ngozi kati ya vidole. Mkia hutumika kwa kupiga mbio umbali mdogo. Spishi za maji baridi hula samaki hasa lakini pia vyura, kasa wa maji baridi, mabata wadogo, panya na wadudu iwapo hakuna samaki wengi. Fisi-bahari wanastahabu invertebrata wa bahari kama kaa, kamba, uduvi, samakigamba, konokono wa bahari na chani, lakini samaki pengine pia. Huzaa watoto 1-5. Spishi za maji baridi huchimba au hutafuta tundu au mti uliobopa mara nyingi lakini fisi-bahari huzaa majini.
Spishi za Afrika
Aonyx capensis, Fisi-maji Mkubwa wa Afrika au Fisi-maji Kijivu (African Clawless Otter)
Aonyx congicus, Fisi-maji wa Kongo (Cameroon Clawless Otter)
Hydrictis maculicollis, Fisi-maji Koo-madoa (Spotted-necked Otter)
Lutra lutra, Fisi-maji wa Ulaya (Eurasian Otter)
Spishi za mabara mengine
Aonyx cinerea, Fisi-maji Mashariki (Oriental Small-clawed Otter)
Enhydra lutris, Fisi-bahari Kaskazi (Sea Otter)
Lontra canadensis, Fisi-maji wa Amerika ya Kaskazini (Northern River Otter)
Lontra felina, Fisi-bahari Kusi (Marine Otter)
Lontra longicaudis, Fisi-maji wa Amerika ya Kusini (Neotropical River Otter)
Lontra provocax, Fisi-maji wa Argentina (Southern River Otter)
Lutra nippon, Fisi-maji wa Japani (Japanese Otter)
Lutra sumatrana, Fisi-maji wa Sumatra (Hairy-nosed Otter)
Lutrogale perspicillata, Fisi-maji Manyoya-laini (Smooth-coated Otter)
Pteronura brasiliensis, Fisi-maji Mkubwa wa Amerika (Smooth-coated Otter)
Spishi za kabla ya historia
Algarolutra majori (Pleistocene ya Korsika na Sardinia)
Sardolutra ichnusae (Mwisho wa Pleistocene ya Sardinia)
Megalenhydris barbaricina (Mwisho wa Pleistocene ya Sardinia)
Picha

Fisi-maji mkubwa wa Afrika
Fisi-maji wa Ulaya


Fisi-maji mashariki
Fisi-bahari kaskazi
Fisi-maji wa Amerika ya Kaskazini
Fisi-bahari kusi
Fisi-maji wa Amerika ya Kusini
Fisi-maji manyoya-laini
Fisi-maji mkubwa wa Amerika

Jamii:Mbwa na jamaa
Jamii:Wanyama wa Afrika







en:Otter
Nabii Isaya

Question: Kitabu cha Isaya kiliandikwa na nani?


Nabii Isaya (kwa Kiyahudi יְשַׁעְיָהוּ, yaani "YHWH anaokoa"), kuhani wa Yerusalemu mwenye elimu nzuri, alizaliwa Kusini mwaka 765 hivi, akatabiri kwa muda usiopungua miaka 40 akiingilia kati matukio yote ya siasa, ambayo yalikuwa ya kutisha kutokana na nguvu za Waashuru ambao waliangamiza Israeli na kukaribia kufuta hata ufalme wa Kusini.
Maandishi yake yanapendeza kuliko yote, hasa upande wa ushairi. Lakini ukuu wa Isaya uko hasa upande wa imani. 
Unabii wake
Kuanzia wito wake alioupata hekaluni, alipong’amua kwamba Mungu ni mtakatifu kabisa, yaani tofauti mno na yeyote na chochote (6), alitawaliwa na wazo la utukufu wa Mungu na la unyonge wa binadamu anayehitaji kutakaswa naye. Kwa msingi huo alidai wafalme na wananchi wote wa Yuda wamtegemee Mungu tu, si mataifa yenye nguvu, hata upande wa siasa na mbele ya hatari kubwa namna gani. 
Lakini toka mwanzo aliambiwa hatasikilizwa, hivyo ikambidi atabiri adhabu. Kweli hali haikuwa shwari, ndiyo sababu wengi walishindwa kuamini na kutulia, wakaendelea kujifanyia mipango na kutafuta msaada kutoka kwa binadamu, hasa Farao wa Misri. Hapo Mungu alimuagiza Isaya atembee uchi mwaka mmoja unusu ili kudokeza kuwa Wamisri watafanywa watumwa wa Waashuru wasiweze kusaidia kitu (20:1-6).
Katika kutuliza watu alimtabiria mfalme Ahazi kwamba mwanamwali atamzaa mtoto wa kiume atakayethibitisha uwepo wa Mungu pamoja na watu wake, jina lake Emanueli linavyomaanisha. (7:1-17) Kweli mke wa Ahazi alimzaa Hezekia atakayeendeleza ufalme wa ukoo wa Daudi, lakini utabiri huo ulimlenga zaidi Yesu, mwana wa Bikira (walivyoelewa watafsiri wa kwanza wa Biblia katika Kigiriki) ambaye kweli ni Mungu pamoja nasi, na ni mwana wa Daudi ambaye atatawala milele kwa amani na haki (11:1-9). 
Hivyo, pamoja na adhabu kwa utovu wao wa imani (22:1-14), Isaya aliwatabiria watu wa Yuda kuwa Mungu hataangamiza kabisa taifa lake, bali ataacha mabaki yake ambayo yataleta wokovu (10:20-23): katika mabaki hayo Bikira atamzaa Masiya ambaye ni Mungu pamoja nasi, mwana wa Daudi ambaye ataleta amani na haki duniani.
Nafasi ya mwisho kwa Isaya kutuliza watu ilikuwa mwaka 701 K.K. ambapo jeshi kubwa la Waashuru lilizingira Yerusalemu na kutamka maneno ya kumkufuru Mungu. Isaya aliwarudishia jibu la dharau, nao kweli wakakimbia haraka baada ya kupatwa na tauni.
Isaya ni maarufu pia kwa ubora wa mashairi yake yaliyofanya ujumbe wake upendeze na uguse zaidi. Kwa sababu hiyo wengi walipenda kuyakariri na kuyasoma na hata kuiga mtindo wake: ndiyo maana kitabu chake kiliongezewa maandishi mengine mengi mpaka miaka mingi baada ya mwenyewe kuuawa kwa kukatwa kwa msumeno.
Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Marejeo











Viungo vya nje



 katika Catholic Encyclopedia

 (A study of Isaiah of Jerusalem)

 Orthodox icon and synaxarion

Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Manabii wa Agano la Kale
Jamii:Watakatifu wa Israeli
Viwakilishi vya idadi

Question: Je,nchi ya Uganda ina idadi ya watu wangapi?





Examples
Mawili yamegongana, idadi kamili.
Vichache vimepatikana, idadi ya jumla.
Wanne wamekamatwa, idadi kamili.
Wengi hawakula ugali, idadi ya jumla.
Watano wamekimbia, idadi kamili.
Viwakilishi vya idadi/kiasi ni aina ya neno au maneno yanayojulisha idadi ya watu au vitu ambavyo havikutajwa majina. Idadi hiyo inaweza kuwa ya jumla au idadi hali/kamili.
Tazama pia
Lango:Lugha
Viwakilishi

Jamii:Isimu
Jamii:Sarufi
Mpito wa Zuhura

Question: Sayari ya Zuhura iligunduliwa lini?




Mpito wa Zuhura mbele ya jua (kwa Kiingereza transit of Venus) unatokea wakati sayari Zuhura (Venus) inapita katika mstari baina ya jua na dunia. 
Hii inalingana na kupatwa kwa jua kiasi. Ilihali Zuhura iko mbali inaonekana ndogo na kufunika sehemu ndogo ya jua tu kwa mtazamaji duniani.
Sayari ya Zuhura wakati huu inaonekana kama duara dogo jeusi linalopita polepole kwenye jua. Kwa kawaida mpito mmoja hudumu masaa kadhaa.
Mpito uliopita ulitokea mwaka 2012, na kabla yake mwaka 2004. Mipito ijayo itatokea Disemba 2117 na Disemba 2125. Mpito wa mwaka 2012 ulitazamwa na kurekodiwa kwenye intaneti.[1]
Mipito ya Zuhura inarudia kwa kufuata mfumo wa jozi mipito miwili kwa tofauti ya miaka minane; majozi hayo yana tofauti ya miaka 121.5 na miaka 105.5. Baada ya miaka 243 yote yanarudia.
Mtaalamu wa kwanza aliyetabiri mpito wa Zuhura kwa mwaka 1639 alikuwa Johannes Kepler lakini alifariki kabla ya tukio, hivyo hakuliona mwenyewe. Utabiri wake ulithibitishwa miaka 8 baadaye na Waingereza Jeremia Horrocks na William Crabtree wakati wa mpito wa pili tarehe 4 Disemba 1639. 
Edmond Halley alitambua mwaka 1715 ya kwamba upimaji wa mpito wa Zuhura unaweza kuleta data za kuelewa umbali kati ya jua na dunia. Kutokana na makadirio yake jozi la mipito iliyofuata kwenye miaka 1761 na 1769 iliangaliwa na wanaastronomia wengi waliojiandaa na kusafiri kwenda maeneo tofauti ya dunia ili kupata vipimo vyenye nyuzi tofauti kati ya mtazamaji na jua. Safari mashuhuri ya nahodha na mpelelezi James Cook ilikuwa na lengo kuu kuwapeleka wanaastronomia hadi visiwa vya Tahiti kwa kutazama na kupima mpito huo.
Tazama pia
Mpito wa sayari
Mpito wa Utaridi
Marejeo
Geac Computer Corporation

Question: Geac Computer Corporation ilianzishwa na nani?

Geac Computer Corporation ni  mtayarishaji wa mipangilio ya rasilimali za biashara, usimamizi wa utendaji, na programu maalum ya sekta iliyoko katika Markham, Ontario. Ilifanywa na Infor Global Solutions mwezi Machi 2006 kwa US $ 1 bilioni.
Historia
Geac ilianzishwa mwezi Machi 1971 na Robert Kurt Isserstedt na Robert Angus ("Gus") wa Ujerumani.
Geac ilianza na mkataba na Bodi ya Simcoe County Board ya Elimu uhasibu juu ya uhasibu na ratiba ya wanafunzi. Geac iliandaa minicomputers isiyo na gharama kubwa ya kufanya kazi ambazo zimefanyika kwa kompyuta za gharama kubwa. 
Geac iliunda vifaa vya ziada ili kuunga mkono uhusiano mwingi wa wakati huo, na kwa Dr Michael R Sweet [alianzisha mfumo wake wa uendeshaji na lugha yake ya programu (OPL) na kusababisha suluhisho la muda halisi la mtumiaji linaloitwa Geac 500/800.

Jamii:Makampuni ya Kanada
Jamii:Kompyuta
Orodha ya majimbo ya Marekani

Question: Kenya ina majimbo mangapi?

Majimbo ya Marekani ni jumla la madola 50 ya Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani yanayojitawala katika mambo mengi ya ndani. 


Maeneo mengine
Majimbo haya 50 yako pamoja na maeneo mengine yasiyo na cheo cha jimbo kamili lakini yapo moja kwa moja chini ya shirikisho kwenye ngazi ya kitaifa. Maneo haya ni pamoja na 
51. Samoa ya Marekani
52. Guam
53. Visiwa vya Mariana ya Kaskazini
54. Puerto Rico
55. Visiwa vya Virgin vya Marekani
56 Mkoa wa Columbia penye mji mkuu Washington DC uko kati ya Maryland (no. 20) na Virginia (no. 46).
Marejeo


Marekani
Msokotaji-hariri

Question: Wasokotaji-hariri wana miguu mingapi?


Wasokotaji-hariri ni wadudu wadogo wa oda Embioptera (embios = -epesi, ptera = mabawa) ambao wana tezi kwenye miguu ya mbele zinazotumika kwa kusokota hariri. Hutumia hariri hii ili kuumba njia na vyumba juu ya miamba, juu ya gome la miti au ndani ya takataka za majani. Mwili wa wadudu hawa ni kinamo na una umbo wa mcheduara. Hii inarahisisha maisha yao ndani za njia za hariri. Madume ya spishi nyingi wana mabawa lakini madume ya spishi nyingine na majike wote hawanayo.
Wasokotaji-hariri huishi ndani ya njia za hariri takriban saa zote. Madume wanatoka njia hizi ili kutafuta majike, na majike wanatoka ili kutafuta chakula. Wakipata chakula majike wanaumba njia mpya za hariri juu ya chakula hiki. Hula takataka za majani, vigoga, gome na kuvumwani. Madume hawakuli.
Spishi kadhaa za Afrika ya Mashariki
Chirembia baringoa
Chirembia leechi
Chirembia micropallida
Dihybocercus confusus
Picha

Jike la Haploembia solieri
Dume la Oligotoma saundersii
Jike la Oligotoma saundersii
Lava ya Oligotoma saundersii
Yai la Oligotoma saundersii


Jamii:Wasokotaji-hariri
Kiluwiluwi

Question: Metamofosi ni nini?

Kiluwiluwi inaweza kumaanisha:
Kiluwiluwi (ndege) wa familia Charadriidae
au ngazi ya metamofosi ya wanyama wanaobadilisha umbo
Kiluwiluwi (mdudu) ni umbo la metamofosi ya wadudu
Kiluwiluwi (amfibia) pia ni ngazi ya metamofosi ya amfibia
Orodha ya milima mirefu duniani

Question: Je,mto mrefu zaidi duniani ni upi?


Urefu wa mlima au kimo chake unaweza kukadiriwa kwa njia mbalimbali. 
Mbinu inayotumika mara nyingi ni kutaja tofauti kati ya usawa wa bahari na kimo cha kilele cha mlima. Lakini inawezekana pia kutumia mbinu tofauti zitakazoleta matokeo tofauti.
Mlima mrefu kutoka usawa wa bahari
Mlima mrefu duniani kwa kuangalia kimo juu ya uwiano wa bahari ni Mlima Everest ulioko kwenye mpaka baina ya Nepal na China. Kilele chake kipo mita 8,848 juu ya usawa wa bahari. Mlima Everest ni sehemu ya milima ya Himalaya. Pamoja na Everest kuna milima mingine 13 inayopita kimo cha mita 8,000, yote iko katika Himalaya na milima jirani ya Karakoram ambayo ni tokeo la kukunjwa kwa ganda la dunia tangu bamba la Uhindi lilianza kugonga bamba la Ulaya-Asia.

Mlima mrefu kutoka kitovu cha Dunia

Kwa kutumia kitovu cha Dunia kama marejeo, yaani umbali kati ya nukta ya kitovu cha Dunia na kilele cha mlima, matokeo ni tofauti. Hapo mlima Chimborazo nchini Ekwador inafikia umbali wa kilomita 6,384.557 ikizidi Everest yenye km 6,382.414 kwa kilomita mbili.
Tofauti inasababishwa na umbo la Dunia ambalo si tufe kamili. Maana kuzunguka kwa Dunia kwenye mhimili wake unasababisha kani kitovu (kwa Kiingereza centripetal force) inayofanya umbo la Dunia kufanana kidogo na duaradufu. Hivyo umbali kutoka kitovu cha Dunia hadi ikweta ni mkubwa kiasi cha kilometa 43 kuliko umbali baina ya kitovu na ncha za Dunia. 
Kwa kutumia marejeo hayo Mlima Everest una nafasi ya sita tu kati ya milima ya Dunia, ilhali milima kadhaa iliyopo karibu na ikweta inasogea mbele, kama milima katika Andes na mlima Kilimanjaro nchini Tanzania.

Mlima mrefu kutoka mguu wake
Njia nyingine ni kupima ni kiasi gani mlima unainuliwa juu ya mazingira yake yaani pale inapoanza kuonekana. 
Kwa kutumia marejeo hayo mlima mrefu kabisa duniani ni Mauna Kea. Volkeno hii inayofanya kisiwa kizima kimojawapo cha funguvisiwa la Hawaii inaanza mita 6,000 chini ya uso wa bahari na kufikia mita 4,205 juu ya usawa wastani wa bahari, hivyo kimo chake kutoka mguu wake hadi kilele ni mita 10,203[1]
Kati ya milima inayoinuliwa juu ya mazingira ya nchi kavu iko
Mlima Rakaposhi nchini Pakistan ambao unapanda mita 5980 juu ya bonde la mto Hunza mguuni pake upande wa kaskazini
Mlima Damavand nchini Iran unafikia kimo cha mita 4,700 juu ya mazingira yake
Kilimanjaro inainuliwa mita 4,000 juu ya tambarare mguuni pake.
Mlima mrefu katika Mfumo wa Jua
Kwenye sayari na miezi ya mfumo wa Jua letu kuna milima mikubwa zaidi kuliko duniani. Mlima mkubwa unaojulikana hadi sasa ni Olympus Mons kwenye Mirihi (Mars). Volkeno hii inapanda kilomita 26 juu ya tambarare ya mazingira yake ikiwa na kipenyo cha kilomita 600. Kasoko kwenye kilele chake ina kipenyo cha kilomita 80. 
Tanbihi

jamii:Milima
Jamii:Orodha za kijiografia
Tupac Shakur

Question: Je, albamu ya R U Still Down ina nyimbo ngapi?


Tupac Amaru Shakur (16 Juni 1971 - 13 Septemba 1996) alikuwa mwigizaji, mwanaharakati wa haki za binadamu, na pia mwanamuziki maarufu wa muziki wa hip hop kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama 2Pac. Ni mmoja kati ya wasanii wa hip hop waliouza rekodi nyingi za muziki dunia.
Huyu alikuwa mtoto wa Afeni Shakur, ambaye alikuwa mwanachama wa chama cha Black Panther Party. Mama yake Tupac alitolewa jela mwezi mmoja kabla ya kumzaa Tupac. Tupac alikufa mnamo tar. 13 Septemba katika mwaka wa 1996 baada ya kupigwa risasi akiwa anaendesha gari mjini Las Vegas, Nevada, siku saba kabla kifo chake.
Mara nyingi aliitwa 2Pac, Pac, Makaveli na pia mwenyewe akajiita The Don Kiluminati. Tupac, pia alishawahi kuishikiria Guinness World Record kwa kuwa na mauzo ya juu sana kwa msanii wa muziki wa rap/hip hop. Alipata mauzo takriban milioni 74 kwa hesabu ya dunia nzima na milioni 44 kwa mauzo ya Marekani pekee.
Sanaa
Diskografia

Studio albamu zake

Albamu Zilizotolewa Akiwa Kafa

Filamu

Marejeo

Viungo vya Nje
 (Official website)






Template:BD

Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Wanamuziki wa hip hop
Jamii:Marapa wa Marekani
Kito (madini)

Question: Je,sarafu gani yenye dhamani sana duniani?



Kito (pia: johari, jiwe la thamani) ni madini adimu na ngumu zinazopendeza kwa sababu ya uangavu na rangi yake. Vito mbalimbali vinapendwa na watu na kutumiwa kama mapambo. Kito chenye ugumu na thamani kubwa ni almasi.
Mara nyingi vinakatwa, kusuguliwa na kung'arishwa kwa namna mbalimbali na kutumiwa pamoja na metali adili kama dhahabu au fedha kuwa mapambo kama pete, hereni, mkufu au bizimu.
Mifano ya vito ni
almasi
feruzi
yakuti
zumaridi
tanzanaiti
Lulu na korali hutajwa wakati mwingine pia kama kito ingawa si minerali asilia lakini dutu inayotengenezwa na wanyama.


Jamii:Uchumi
Jaramogi Oginga Odinga

Question: Je,Raila Odinga alikuwa waziri mkuu mwaka upi?


Jaramogi Ajuma Oginga Odinga (* takriban 1911 – 20 Januari 1994) alikuwa mwalimu, mfanyabiashara, mwanasiasa na kiongozi wa Waluo nchini Kenya. Alikuwa makamu wa rais wa kwanza wa Kenya.
Maisha ya awali
Alizaliwa Bondo katika jimbo la Nyanza katika familia ya Kiluo. Baada ya kukamilisha elimu ya sekondari kwenye shule ya Alliance High School akaendelea kusoma ualimu Makerere akawa mwalimu tangu 1939, baadaye pia mwalimu mkuu.
Odinga alijitahidi kujenga umoja kati ya Waluo wa Kenya pia huko Uganda na Tanzania. Akaheshimiwa na kuitwa "Ker" au kiongozi wa kiroho. Wakati ule alipewa jina la "Jaramogi" au "mwana wa Ramogi" aliyekuwa Ker katika karne ya 16 akikumbukwa sana kati ya Waluo.
Mwanasiasa
1947 akaanzisha kampuni yake ya Luo Thrift and Trading Corporation. Mwaka uleule akaingia katika siasa akaitwa kuwa mjumbe kwenye baraza la ushauri wa koloni. Akajiunga na chama cha Kenya African Union.
Wakati wa vita ya Maumau Waingereza wakamkamata kiongozi Jomo Kenyatta, na Odinga alibaki kama mtetezi wa harakati ya kugombea uhuru.
1960 alikuwa kati ya waanzilishi wa chama cha KANU akampendekeza Kenyatta kuwa kiongozi wa chama.
Makamu wa Rais
Baada ya uhuru Odinga alikuwa waziri wa mambo ya ndani, na tangu 1964 makamu wa rais Kenyatta.
Katika mawazo yake alionyesha mwelekeo upande wa ujamaa akaanza kupinga siasa ya viongozi wengine wa KANU walioelekea ubepari.
Upinzani
1966 mkutano wa KANU ukafuta nafasi ya makamu wa mwenyekiti wa chama aliyoshika. Aprili 1966 Odinga akajiuzulu katika serikali akaanzisha chama chake cha Kenya People's Union (KPU). Chama kipya kikateswa na serikali. Mwaka 1969 kulitokea ugomvi huko Kisumu wakati wa ziara ya rais Kenyatta, na Odinga alikamatwa na kutupwa jela kwa miezi 15.
Katika miaka ya 1970 Odinga alibaki upande wa upinzani. Baada ya kifo cha Kenyatta, rais mpya Daniel arap Moi alijaribu kumrudisha Odinga katika KANU na kumpa cheo kama mwenyekiti wa bodi ya kilimo. Lakini Odinga alipopinga siasa ya serikali uhusiano ulizorota. Odinga alijaribu kuunda chama kipya na wakati ule Kenya ikatangazwa kuwa nchi ya chama kimoja tu.
Mageuzi tangu 1990
Wakati wa kuporomoka kwa utawala wa chama kimoja mnamo 1990/1991 Odinga alianzisha chama kipya cha NDP akatupwa tena jela na kuunda chama cha FORD kilichounganisha wapinzani wengi wa Moi.
FORD ilipofarakana 1992 Odinga akawa kiongozi wa kitengo kimoja akafikia nafasi ya nne katika uchaguzi wa rais wa 1992. Mafarakano yale ya upinzani yalimwezesha rais Moi kurudi kwa asilimia 35 za kura tu. Lakini kuundwa kwa FORD kulikuwa mwanzo wa mabadiliko yaliyosababisha mageuzi ya kisiasa kutokea katika uchaguzi wa 2002.
Odinga hakuona mafanikio haya akaaga dunia katika Januari 1994.
Wana wawili wa mzee Odinga wamejihusisha na siasa pia, ni Raila Odinga na kakaye Oburu Odinga.
Viungo vya Nje


Jamii:Waliozaliwa 1911
Jamii:Waliofariki 1994
Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Uundaji wa viatu

Question: Je, fundi wa kutengeneza saa anaitwa nani?




Uundaji wa viatu ni sanaa ya jadi ambao umepitwa na wakati kwa sababu ya viwanda vinavyounda viatu.
Habari ya jumla
Wanaounda viatu (fundi wa viatu hushona viatu ili kuziba shimo bali hawaundi viatu) huunda bidhaa mbalimbali za kuvaliwa miguuni kama vile viatu vya kawaida na vingine vinavyoundwa kwa matumizi tofauti, kama kuvaliwa shambani ama kuvaliwa kazini. Ama vile vya kudensi navyo ama kucheza nayo spoti. 
Kwa jumla viatu hivi huundwa kwa ngozi, mbao , mpira, plastiki, jute au vitu vingine vinavyotoka kwa mimea na hasa kuundwa kwa vitu vinavyokaa na ni vigumu. Hii ni ili soli ya viatu idumu kwa muda na huwa imeshonwa kwa pande ya juu yenye ngozi.
Waundaji wa viatu hutumia kifaa cha zamani kilichoundwa kufanana na umbo la mguu wa mtu ili kuunda kiatu chake. Baadhi ya vifaa hivi huwa kwa jozi: moja ya mguu wa kulia na kingine cha mguu wa kushoto. Vingine huwa kombo ilhali vingine huwa vimenyooka.
Kazi ya uundaji wa viatu huonekana kwa idadi kadhaa katika utamaduni wa kisasa katika hadithi kuhusu muundaji wa viatu na wafanyikazi wake. Pia, kuna methali: "Watoto wa muundaji viatu huwa hawana viatu." 
Mtakatifu msimamizi wa waundaji viatu ni Krispino wa Soissons.
Aina fulani za kale na za jadi za viatu ni:
Ngozi ya wanyama kufungwa miguu na laini za ngozi ngumu kufungwa juu yao: zilizotumiwa na Warumi katika vita vyao kaskazini mwa Ulaya.
Viatu vya mbao: viatu hivi, mara nyingi vimejaa majani ili kuhifadhi joto miguuni.
Viatu rahisi: viatu, mara nyingi huwa havidumu (ingawa aina tofauti ya ngozi huwa na sifa tofauti).
Waundaji, siku hizi, hutumia matairi ya gari kuunda soli kwa bei nafuu zaidi na kutumika badala ya plastiki.
Mpishi, wakati mwingine, huitwa "Muundaji wa viatu" kama matusi, hasa kusema kuwa chakula chake huwa kigumu kama ngozi ya viatu.
Rabbi Yochanan Hasandlar, mwalimu maarufu wa karne ya 3 BK, anasemekana kuwa alichuma pesa ya matakwa yake kwa kuunda viatu, jina lake la utani linaonyesha, pia, kuwa alitoka Aleksandria.
Papa Urban IV, jina la kuzaliwa ni Jacques Pantaléon, alikuwa mtoto wa fundi wa viatu wa Troyes, Ufaransa.
Angalia pia
-Muungano wa Waundaji 50000 kutoka Marekani. 1870

Marejeo

Viungo vya nje

,kitabu kifunzayo mbinu ya uundaji wa viatu kwa kutumia mkono.
Shughuli za binadamu

Question: Kuna Jamii ngapi za kibinadamu?

Shughuli za binadamu ni shughuli ambazo binadamu huzifanya ili kujipatia yale anayoyahitaji. Mfano wa shughuli hizo ni:
1. ufugaji
2. kilimo
3. uchimbaji madini
4. uvunaji wa miti n.k.

Pia binadamu anapofanya shughuli hizo huweza kuleta faida au hasara katika jamii. Baadhi ya faida hizo ni:
1. kujipatia kipato
2. kuongeza pato la taifa
3. kutokuwe kwa janga la njaa n.k
4. hutusaidia katika elimu mfano uvunaji wa miti hutuwezesha kupata karatasi.
katika shughuli hizo pia binadamu huweza kuleta hasara mbalimbali katika jamii na taifa kwa ujumla.baadhi  ya hasara hizo ni
1. uharibifu wa mazingira
2. janga la njaa kuongezeka
3. uchafuzi wa hali ya hewa
4. ongezeko la joto duniani
5. kupungua kwa pato la taifa
6. kutokea kwa mmomonyoko wa udongo na kadhalika
Orodha ya wachezaji wa klabu ya Soka ya Manchester United

Question: Je, klabu ya Manchester United ilianza mwaka upi?

Orodha hii inahusu Manchester United F.C., klabu ya mpira wa miguu ya Uingereza yenye makao makuu mjini Trafford, Greater Manchester. 
Klabu ilianzishwa mwaka 1878 kama Newton Heath L & YR FC, na kucheza mechi ya kwanza ya ushindani mnamo Oktoba 1886, wakati waliingia duru ya kwanza ya Kombe la FA 1886-87. Tangu hapo, zaidi ya wachezaji 800 wameichezea timu ya klabu hiyo, ambapo karibu wachezaji 200 wamecheza walau mechi 100 na kuonekana pamoja na wachezaji wa ziada; wachezaji hao wameorodheshwa hapa, vilevile wale ambao walicheza mechi chache lakini walitoa michango muhimu katika historia ya klabu (kwa mfano Billy Whelan na Carlos Tevez).
Wachezaji wameorodheshwa kulingana na tarehe ya kuanza kuchezea klabu hiyo. Kuonekana na mabao ni kuhusu michezo ya ushindani tu; michezo ya vita haijaorodheshwa.
Orodha ya wachezaji

Vichwa vya Meza
Apps - Idadi ya michezo aliyocheza akiwa kikosi cha kwanza
Sub - Idadi ya michezo aliyocheza kama mbadala
Jumla - Jumla ya idadi ya michezo aliyocheza

Takwimu sahihi kwa mechi iliyochezwa 8 Desemba 2009

Nahodha wa Klabu


Marejeo
Check date values in: |accessdate= (help)
Check date values in: |accessdate= (help)
!
Jamii:Manchester United FC
Jamii:Orodha ya wachezaji