Msumbiji

Question: Je, Rais wa kwanza wa Mali anaitwaje?



































República de Moçambique

Jamhuri ya Msumbiji 





175pxLugha ya taifaKirenoMji MkuuMaputoAina ya SerikaliJamhuriRaisFilipe NyusiWaziri MkuuCarlos Agostinho do RosárioEneokm² 801.590Wakazi24,692,144 (Julai 2014)Wakazi kwa km²28.7JPT/ Mkazi233 US-$ (2004)Uhurukutoka Ureno tar. 25.06.1975PesaMetical (MZM)WakatiUTC +2hWimbo wa TaifaPátria Amada (kwa Kireno: Nchi pendwa)Namba ya simu ya kimataifa+258
Msumbiji (kwa Kireno: Moçambique) ni nchi ya Afrika ya Kusini-Mashariki. 
Msumbiji iko ufukoni mwa Bahari Hindi ikipakana na Tanzania, Malawi, Zambia, Zimbabwe, Afrika Kusini na Uswazi. 
Upande wa mashariki kuna kisiwa cha Madagaska ng'ambo ya mlango bahari wa Msumbiji.
Jina la nchi limetokana na Kisiwa cha Msumbiji (kwa Kireno: Ilha de Moçambique) kilichokuwa boma na makao makuu ya Ureno kwenye pwani ya Afrika ya Mashariki.
Sikukuu ya Taifa ni tarehe 25 Juni, ulipopatikana na uhuru mwaka 1975.

Jiografia

Tambarare ya pwani ni sehemu kubwa ya kusini mwa nchi, lakini kwenda kaskazini upana wake unapungua. 
Nyuma ya tambarare nchi inapanda hadi kufika uwiano wa tambarare ya juu ya Afrika ya Kusini. 
Milima mirefu zaidi inajulikana kama Inyanga yenye mita 2500 juu ya UB: iko katika jimbo la Tete inayopakana na Zimbabwe, Zambia na Malawi. 
Mito iko mingi, mkubwa zaidi ukiwa ndio Zambezi, halafu Ruvuma mpakani kwa Tanzania, Save na Limpopo.
Ziwa la Nyassa ni sehemu ya mpaka na Malawi.
Umbo la eneo la nchi ni refu sana: ni kilomita 2000 kutoka mpaka wa Tanzania upande wa kaskazini hadi Maputo iliyoko karibu na Uswazi na Afrika Kusini.
Pwani ya Bahari Hindi ina urefu wa km 2.470.
Miji mikubwa zaidi ni Maputo (wakazi 1.191.613), Matola (wakazi 543.907) na Beira (wakazi 530.706).
Historia

Wakazi wa kwanza wa Msumbiji huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya Wasani. 
Katika karne za kwanza BK walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi ambao walimeza wakazi wa kwanza inavyothibitishwa na DNA.
Haijulikani ni lini ya kwamba wafanyabiashara Waarabu walianza kufika ufukoni na kujenga vituo na miji yao. Lakini utamaduni wa Waswahili ulifika hadi sehemu za mwambao wa Msumbiji. Hadi leo aina ya Kiswahili inazungumzwa kwenye visiwa vya Kirimba.
Mto wa Zambezi ilitumika kama njia ya mawasiliano na biashara kati ya Ufalme wa Mwene Mtapa (Zimbabwe) na wafanyabiashara wa pwani. 
Taarifa za kimaandishi zinaanza na kufika kwa Wareno. Mwaka 1498 Vasco da Gama alifika akiwa njiani kuelekea Bara Hindi. 
Baadaye Msumbiji ikawa koloni la Wareno hadi mwaka 1975 vita vya ukombozi vya miaka 1964-1974 vilipomalizika kwa ushindi.
Hata hivyo vilifuata vita vya wenyewe kwa wenyewe miaka 1977-1992.
Watu

Nchini Msumbiji kuna makabila mengi sana, kama vile Wamakua, Wanyungwe, Wayao, Wamakonde na Watsonga. 
Kila kabila lina lugha yake, lakini lugha rasmi ni Kireno.
Upande wa dini, 56.1% ni Wakristo (hasa Wakatoliki, ambao ni 28.4%) na 17.9% ni Waislamu. 7.3% wanafuata dini asilia za Kiafrika au nyingine. Kumbe 18.7% hawana dini yoyote, kufuatana na kampeni ya Ukomunisti ya miaka 1979-1982.
Tazama pia
Mikoa ya Msumbiji
Orodha ya lugha za Msumbiji
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika
Marejeo
Abrahamsson, Hans Mozambique: The Troubled Transition, from Socialist Construction to Free Market Capitalism London: Zed Books, 1995
Cahen, Michel Les bandits: un historien au Mozambique, Paris: Gulbenkian, 1994
Gengenbach, Heidi. Binding Memories: Women as Makers and Tellers of History in Magude, Mozambique. Columbia University Press, 2004. 
Mwakikagile, Godfrey, Africa and America in The Sixties: A Decade That Changed The Nation and The Destiny of A Continent, First Edition, New Africa Press, 2006, ISBN 978-0-9802534-2-9
Mwakikagile, Godfrey, Nyerere and Africa: End of an Era, Third Edition, New Africa Press, 2006, "Chapter Seven: "The Struggle for Mozambique: The Founding of FRELIMO in Tanzania," pp.206–225, ISBN 978-0-9802534-1-2
Newitt, Malyn A History of Mozambique Indiana University Press. ISBN 1-85065-172-8
Pitcher, Anne Transforming Mozambique: The politics of privatisation, 1975–2000 Cambridge, 2002
Varia, "Religion in Mozambique", LFM: Social sciences & Missions No. 17, December 2005
Viungo vya nje

Serikali
(in Portuguese) 
 Official Government Portal
 National Statistical Office

Habari
 from Notícias Moçambique
Taarifa za jumla

 from BBC News

 from UCB Libraries GovPubs
 at Curlie
Wikimedia Atlas of Mozambique
 from International Futures
Asasi zisizolenga faida
 UNICEF Mozambique

Utalii
 Niassa National Reserve official website

Afya
The State of the World's Midwifery – 





Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Umoja wa Afrika
Jamii:Jumuiya ya Madola
Jamii:Nchi zinazotumia Kireno