khalidalt/tydiqa-goldp huggingface dataset:
Risasi (metali)

Question: Mabati ya kwanza ilitumika mwaka upi?

 kwa risasi kama ramia ya bunduki au bastola tazama risasi (silaha)

Risasi (jina la kisayansi: plumbi) ni elementi. Namba atomia yake ni 82 kwenye mfumo radidia na uzani atomia ni 118.710. Jina ni neno la kilatini stannum kwa metali hii. 
Tabia
Ni metali nzito na laini yenye rangi ya buluu-kijivu. Huyeyuka mapema kwenye kiwango cha halijoto cha 327°C. Ni babaikaji kirahisi na kwa sababu hii ilikuwa kati ya metali za kwanza zilizotumiwa na binadamu katika historia. Ikiingia katika mwili wa binadamu ni sumu. Haimenyuki kirahisi.
Kama metali nzito ina pia densiti kubwa.
Matumizi
Sehemu kubwa ya risasi hutumiwa kwa ajili ya beteri za magari. Mengine hutumiwa kwa ajili ya aloi mbalimbali. 
Ujenzi
Risasi huyeyushwa haraka na hivyo kuna mbinu ya kuitumia kwa kazi ya kushika mabati ya kufunika nyumba. Matumizi mengine ni katika vyoo vya madirisha ambako vipande vya kioo cha rangi huunganishwa kuwa dirisha inayoonyesha picha jinsi. Hapa vipande vya kioo hushikwa kwa risasi.
Zamani risasi ilitumiwa pia kwa mabomba ya maji lakini hii imeachwa kutokana na tatizo la metali hii kuwa sumu. Kazi ya fundibomba kwa Kiingereza hadi leo huitwa "plumber" kutokana na "plumb" ambayo ni jina la Kilatini la risasi. 
Risasi katika silaha
Kihistoria risasi ilikuwa muhimu tangu kupatikana kwa silaha kama ramia au kiasi cha bunduki na bastola. Ramia zilitengenezwa kwa muda mrefu kwa kutumia metali ya risasi pekee. Leo hii risasi peke yake ni laini mno kwa teknoljia mpya ya silaha hizi zrnye kanieneo (shindikizo) kubwa. Bado risasi hutumiwa kwa sababu ya uzito wake lakini siku hizi hufunikwa na koti ya aloi ya shaba inayozuia kubadilishwa kwa umbo lake wakati wa kurushwa katika silaha. 
Risasi kama kinga ya mnururisho
Densiti kubwa ya risasi ni kinga nzuri dhidi ya mnururisho. Hivyo kuna mavazi yanayojaa risasi kama kinga yanayovaliwa na waganga wanaotumia eksirei mara kwa mara. Hata wagonjwa wanaochunguliwa hupewa mifuniko yenye risasi kwa kinga ya ogani za uzazi dhidi ya mnururisho wa eksirei.

Jamii:Elementi
Jamii:Metali
Tupac Shakur

Question: Mama ya Tupac Shakur anaitwa nani?


Tupac Amaru Shakur (16 Juni 1971 - 13 Septemba 1996) alikuwa mwigizaji, mwanaharakati wa haki za binadamu, na pia mwanamuziki maarufu wa muziki wa hip hop kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama 2Pac. Ni mmoja kati ya wasanii wa hip hop waliouza rekodi nyingi za muziki dunia.
Huyu alikuwa mtoto wa Afeni Shakur, ambaye alikuwa mwanachama wa chama cha Black Panther Party. Mama yake Tupac alitolewa jela mwezi mmoja kabla ya kumzaa Tupac. Tupac alikufa mnamo tar. 13 Septemba katika mwaka wa 1996 baada ya kupigwa risasi akiwa anaendesha gari mjini Las Vegas, Nevada, siku saba kabla kifo chake.
Mara nyingi aliitwa 2Pac, Pac, Makaveli na pia mwenyewe akajiita The Don Kiluminati. Tupac, pia alishawahi kuishikiria Guinness World Record kwa kuwa na mauzo ya juu sana kwa msanii wa muziki wa rap/hip hop. Alipata mauzo takriban milioni 74 kwa hesabu ya dunia nzima na milioni 44 kwa mauzo ya Marekani pekee.
Sanaa
Diskografia

Studio albamu zake

Albamu Zilizotolewa Akiwa Kafa

Filamu

Marejeo

Viungo vya Nje
 (Official website)






Template:BD

Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Wanamuziki wa hip hop
Jamii:Marapa wa Marekani
Gobori

Question: Silaha ya kwanza kutengenezwa ni gani?



Gobori ni silaha ya moto asilia. Ni aina ya bunduki ya msingi ambayo risasi pamoja na baruti zinaingizwa pamoja kwenye mdomo wa kasiba ya silaha na risasi inafyatuliwa kwa kupasha moto kwenye shimo upande wa nyuma ya kasiba. Moto inawasha baruti na kusababisha mlipuko unaorusha risasi nje ya mdomo wa kasiba. Bunduki za kisasa hutumia ramia zinazopelekwa katika kasiba kutoka kando au nyuma.
Hadi leo kuna aina kadhaa za mizinga zinazojazwa ramia kupitia mdomoni kama gobori. Vinginevyo gobori siku hizi ni silaha inayotumiwa kwa michezo au kutengenezwa na watu nyumbani kwa uwindaji haramu.
Kijeshi silaha hizo hazitumiwi tena tangu karne ya 19 kwa sababu matumizi yake ni ya polepole kulingana na bunduki za kisasa. Gobori inaweza kupigwa mara 1-2 kwa dakika, si haraka zaidi kama askari ameandaa tayari mizigo midogo ya baruti tayari kwa kila safari ya kupiga. Bunduki zinazotumia ramia zinaweza kupiga mara nyingi kwa dakika. 
Tazama pia
Silaha za moto
Bunduki
Risasi
Baruti
Viungo vya nje
Orodha ya makabila ya Tanzania

Question: Afrika Mashariki ina makabila mangapi kwa jumla?

Hii orodha ya makabila ya Tanzania inaweza kuwa na matatizo kwenye majina kadhaa, kwa sababu mbalimbali.  
Orodha hii inatokana na orodha ya lugha za Tanzania inayopatikana katika , pamoja na . 
Inawezekana kwamba baadhi ya majina ya makabila ni majina ya lugha au lahaja tu, badala ya makabila, na labda majina mengine yaliandikwa vibaya.
Juu ya hiyo, hakuna ufafanuzi wa wazi kusema kikundi fulani ni kabila au siyo. Vikundi kadhaa katika orodha hii vina wenyeji mamia tu, lakini vikundi vingine vina mamilioni ya watu; labda kila kikundi kinaitwa "kabila," lakini ni jamii za aina tofauti kabisa. Vikundi katika ukurasa huu vimeorodheshwa kuwa vikundi tofauti kutokana na ushahidi kutoka Ethnologue kutofautisha lugha zao. 
Hii ni orodha ya makabila ya watu ambao wamekuwa wanaishi tangu zamani katika eneo ambalo sasa linaitwa Tanzania, pamoja na makabila yaliyogawiwa na mipaka baina ya Tanzania na nchi za jirani.
Orodha hii haizingatii makabila yanayoishi katika Tanzania kama wakimbizi tu, hasa kutokana na vita katika nchi za jirani. Vilevile ukurasa huu hauorodheshi vikundi vya wahamiaji kutoka nchi za kigeni, kama wahamiaji au wazao wao kutoka Uarabuni au Uhindi.  
Waakie
Waakiek
Waalagwa (pia wanaitwa Wasi)
Waarusha
Waassa
Wabarabaig (pia wanaitwa Wamang'ati)
Wabembe
Wabena
Wabende
Wabondei
Wabungu (au Wawungu)
Waburunge
Wachagga
Wadatoga
Wadhaiso
Wadigo
Wadoe
Wafipa
Wagogo
Wagoma
Wagorowa (pia wanaitwa Wafiome)
Wagweno
Waha
Wahadzabe (pia wanaitwa Wahadza na Watindiga)
Wahangaza
Wahaya
Wahehe
Wahinda
Wahutu
Waikizu
Waikoma
Wairaqw (pia wanaitwa Wambulu)
Waisanzu
Waissenye
Wajaluo
Wajiji
Wajita
Wakabwa
Wakaguru
Wakahe
Wakami
Wakara (pia wanaitwa Waregi)
Wakerewe
Wakimbu
Wakinga
Wakisankasa
Wakisi
Wakonongo
Wakuria
Wakutu
Wakw'adza
Wakwavi
Wakwaya
Wakwere (pia wanaitwa Wanghwele)
Wakwifa
Walambya
Waluguru
Walungu
Wamachinga
Wamagoma
Wamahanji
Wamakonde
Wamakua (au Wamakhuwa)
Wamakwe (pia wanaitwa Wamaraba)
Wamalila
Wamambwe
Wamanda
Wamanyema
Wamasai
Wamatengo
Wamatumbi
Wamaviha
Wambugwe
Wambunga
Wameru
Wamosiro
Wampoto
Wamwera
Wandali
Wandamba
Wandendeule
Wandengereko
Wandonde
Wanena
Wangasa
Wangindo
Wangoni
Wangulu
Wangurimi (au Wangoreme)
Wanilamba (au Wanyiramba)
Wanindi
Wanyakyusa
Wanyambo
Wanyamwanga
Wanyamwezi
Wanyanyembe
Wanyasa
Wanyaturu (pia wanaitwa Warimi)
Wanyiha
Waokiek
Wapangwa
Wapare (pia wanaitwa Wasu)
Wapimbwe
Wapogolo
Warangi (au Walangi)
Warufiji
Warungi
Warungu (au Walungu)
Warungwa
Warwa
Wasafwa
Wasagara
Wasandawe
Wasangu (Tanzania)
Wasegeju
Washambaa
Washirazi
Washubi
Wasizaki
Wasuba
Wasukuma
Wasumbwa
Waswahili
Wataveta
Watemi (pia wanaitwa Wasonjo)
Watongwe
Watumbuka
Wavidunda
Wavinza
Wawanda
Wawanji
Waware (inaaminika lugha yao imekufa)
Wayao
Wazanaki
Wazaramo
Wazigula
Wazinza
Wazyoba


*
Makabila ya Tanzania
Ng'ombe

Question: Je, kuna aina ngapi za wanyama aina ya Paa ulimwenguni?


Kwa kundinyota inayoweza kuitwa Ng'ombe angalia hapa Tauri (kundinyota)
Ng'ombe (zamani pia bakari) ni wanyama wakubwa wanaokula nyasi. Ni wanyama wanaofugwa kwa wingi sana kwa ajili ya nyama, maziwa, ngozi au pia kwa kuvuta plau au gari la kukokotwa. 
Kibiolojia ni wanyama wa jenasi Bos. “Ng'ombe-kaya” ni aina zifugwazo za “ng'ombe-mwitu” (Bos primigenius). 
Kwa asili kuna aina mbili za ng'ombe-kaya: ng'ombe wa Ulaya na ng'ombe wa Uhindi ambazo ni nususpishi za B. primigenius (B. p. taurus na B. p. indicus mtawalia, ingawa mara nyingi nususpishi hizo zinaainishwa kama spishi za B. taurus na B. indicus). Zinatoka kwa nususpishi za zamani B. p. primigenius na B. p. namadicus. 
Siku hizi ni vigumu kufahamu nususpishi za ng'ombe, kwa sababu takriban aina zote za ng'ombe ni chotara sasa. 
Ng'ombe hula nyasi na hutembea kwa kwato. Ng'ombe waliofugwa na binadamu walitokana na ng'ombe-mwitu ili kujipatia nyama na maziwa. Katika nchi nyingi hutumiwa pia kama mnyama wa mizigo anayevuta plau au magari.
Wataalamu huamini ya kwamba aina zote za ng'ombe zina asili katika Mashariki ya Kati mnamo milenia ya 9 KK ambako watu waliwahi kuwafuga na kutoka hapa ufugaji ng'ombe ulisambaa kote duniani.
Ng'ombe wanapatikana kote duniani na kuna aina kwa kila namna ya hali ya hewa. Wengine huishi katika milima baridi ya Uskoti na Skandinavia, wengine katika joto la Afrika au Australia. 
Wanacheua chakula chao na huwa na tumbo lenye vyumba vinne. Baada ya kula nyasi mara ya kwanza wanairudisha kutoka chumba cha kwanza cha tumbo na kuitafuna tena. Kwa njia hii wanapata lishe nyingi kutoka nyasi.
Nususpishi
Bos primigenius, Ng'ombe
†Bos p. africanus, Ng'ombe-mwitu wa Afrika – imekwisha sasa
Bos p. indicus, Ng'ombe wa Uhindi (Zebu)
†Bos p. namadicus, Ng'ombe-mwitu wa Uhindi – imekwisha sasa
†Bos p. primigenius, Ng'ombe-mwitu – imekwisha sasa
Bos p. taurus, Ng'ombe wa Ulaya (Cattle)
Picha

Ng'ombe-mwitu
Ng'ombe wa Ulaya
Ng'ombe wa Uhindi au zebu.
Ng'ombe ya Ankole - Watutsi "Kibinda" 
Ng'ombe wa Watutsi."Gaju"
Ndama aliyezaliwa sasa hivi
Ndama anapata maziwa kutoka kwa mama
Mashine ya kukamulia maziwa
Chotara wa Brahman
Friesian-Holstein ni ng'ombe wa maziwa mengi sana
Mchezo wa ng'ombe hupendwa sana katika nchi zenye utamaduni wa Kihispania

Viungo vya Nje

 - Oklahoma State University
 - Sekta ya Mifugo Tanzania





Jamii:Ng'ombe na jamaa
Jamii:Wanyama wa Biblia
Greatest Hits (2Pac)

Question: 2pac alizaliwa mwaka upi?

Main Page
Greatest Hits ni tole la diski pamoja la albamu za vibao vikali vya rapa marehemu 2Pac, ilitolewa na Death Row Records mnamo mwaka wa 1998. Albamu hii haipo katika mfululizo wa matoleo ya albamu za muziki wa 2Pac; vibao 21 maarufu, baadhi zilihaririwa kwa sababu za kisheria, ikiwa imeongozana na nyimbo nyingine nne ambazo awali hazikutolewa: "God Bless the Dead", "Unconditional Love", "Troublesome '96", na "Changes" ambayo baadaye imekuja kuwa moja kati ya nyimbo za 2Pac zenye-kujulikana sana na sana. Albamu ilitunukiwa 9x Platinum. Baadhi ya nyimbo ni maremixi ambayo awali hayakutolewa na matoleo ya tepu.
“God Bless the Dead” (akishirikiana na Stretch of Live Squad) inaanza na Tupac anasema, "rest in peace to my motherfucker Biggy Smallz." Hii ni makosa yalifirikiwa kwamba ni The Notorious B.I.G. au labda mtayarishaji Big D The Impossible (Deon Evans). Ilikuja kujulikana hapo baadaye kwamba ni raifiki wa Stretch aliyeitwa Drik ambaye aliuawa. [1]
Orodha ya nyimbo
Disc 1:
"Keep Ya Head Up" – 4:24 
"2 of Amerikaz Most Wanted" (akishirikiana na: Snoop Doggy Dogg) – 4:07 
"Temptations" – 5:02
"God Bless the Dead" (akishirikiana na: Stretch) – 4:22 - (awali haijatolewa)
"Hail Mary" (akishirikiana na: Outlawz, Prince Ital Joe) – 5:12
"Me Against the World" (akishirikiana na: Dramacydal) – 4:39 
"How Do U Want It?" (akishirikiana na: K-Ci na JoJo) – 4:48
"So Many Tears" – 3:58
"Unconditional Love" – 3:59 - (awali haijtolewa)
"Trapped" – 4:45  (Some lyrics are censored from the original album version)
"Life Goes On" – 5:02
"Hit 'Em Up" (akishirikiana na: Outlawz) – 5:12
Disc 2:
"Troublesome '96" – 4:36 - (awali haijtolewa)
"Brenda's Got a Baby" – 3:54
"I Ain't Mad at Cha" (akishirikiana na: Danny Boy) – 4:56
"I Get Around" (akishirikiana na: Digital Underground) – 4:54
"Changes" (akishirikiana na: Talent) – 4:29 - (awali haijtolewa)
"California Love (Toleo Halisi)" (akishirikiana na: Dr. Dre, Roger Troutman) – 4:45
"Picture Me Rollin'" (akishirikiana na: Danny Boy, CPO, Big Syke) – 5:15
"How Long Will They Mourn Me?" (with Thug Life akishirikiana na: Nate Dogg) – 3:52 
"Toss It Up" (akishirikiana na: K-Ci na JoJo, Danny Boy, Aaron Hall) – 4:43 (A new mix with some altered lyrics)
"Dear Mama" – 4:40
"All About U" (akishirikiana na: Nate Dogg, Top Dogg, Outlawz) – 4:33 (Imebadilishwa kutoka katika toleo halisi la albamu)
"To Live & Die in L.A." (akishirikiana na: Val Young) – 4:33 
"Heartz of Men" – 4:41
Nafasi za chati za albamu

Single za albamu

Sampuli za Baadaye
"Changes"
"Black President" ya Nas kutoka katika albamu ya Untitled
Marejeo


Jamii:Albamu za 1998
Jamii:Albamu za Tupac Shakur
Jamii:Albamu za vibao vikali
Jamii:Albamu zilitolewa baada ya msanii kufa
Jamii:Albamu za Death Row Records
Jamii:Albamu zilizotayarishwa na Dr. Dre
Kigiriki

Question: Biblia ya kikristo iliandikwa takriban miaka mingapi iliyopita?


Kigiriki (pia: Kiyunani) ni lugha ya Kihindi-Kiulaya inayotumiwa hasa nchini Ugiriki. Maandishi yake yamejulikana tangu miaka 3500. Hakuna lugha nyingine duniani inayozungumzwa hadi leo yenye historia ndefu kuliko hii, isipokuwa Kichina.
Kigiriki ni muhimu sana kwa utamaduni wa kisasa kwa sababu ya kutoa michango mingi kwa lugha ya sayansi, teknolojia na utamaduni. Fikra nyingi muhimu zilionekana mara ya kwanza kwa Kigiriki na falsafa iliyojadiliwa na kuandikwa kwa lugha hii.
Alfabeti ya Kigiriki ilikuwa msingi wa alfabeti mbili, za Kilatini na Kikirili, pia kwa miandiko ya abijadi kama herufi za Kiarabu au za Kiebrania. Kiswahili huandikwa kwa herufi za Kilatini. 
Kati ya maandiko muhimu ya Kigiriki ni yale ya wanafalsafa kama Plato na Aristoteles na pia maandiko ya Biblia ya Kikristo (Agano Jipya pamoja na Deuterokanoni). 
Kati ya karne ya 3 KK hadi karne ya 6 BK Kigiriki kilikuwa lugha ya kimataifa katika eneo kubwa la kandokando ya bahari ya Mediteranea pamoja na Mashariki ya Kati.
Lugha imeendelea kubadilika kisarufi na pia kimsamiati. Hivyo Kigiriki cha kale kimekwisha, hakizungumzwi tena na watu, lakini bado kinafundishwa.
Leo hii katika nchi ya Ugiriki kuna lugha ya Kigiriki Kipya kinachoendela kuandikwa kwa herufi zilezile.
Ulingano wa Kigiriki cha Kale na cha Kisasa

Viungo vya nje


Jamii:Lugha
Jamii:Lugha za Kihindi-Kiulaya
Jamii:Biblia
Ng'ombe

Question: Paa ana meno mangapi?


Kwa kundinyota inayoweza kuitwa Ng'ombe angalia hapa Tauri (kundinyota)
Ng'ombe (zamani pia bakari) ni wanyama wakubwa wanaokula nyasi. Ni wanyama wanaofugwa kwa wingi sana kwa ajili ya nyama, maziwa, ngozi au pia kwa kuvuta plau au gari la kukokotwa. 
Kibiolojia ni wanyama wa jenasi Bos. “Ng'ombe-kaya” ni aina zifugwazo za “ng'ombe-mwitu” (Bos primigenius). 
Kwa asili kuna aina mbili za ng'ombe-kaya: ng'ombe wa Ulaya na ng'ombe wa Uhindi ambazo ni nususpishi za B. primigenius (B. p. taurus na B. p. indicus mtawalia, ingawa mara nyingi nususpishi hizo zinaainishwa kama spishi za B. taurus na B. indicus). Zinatoka kwa nususpishi za zamani B. p. primigenius na B. p. namadicus. 
Siku hizi ni vigumu kufahamu nususpishi za ng'ombe, kwa sababu takriban aina zote za ng'ombe ni chotara sasa. 
Ng'ombe hula nyasi na hutembea kwa kwato. Ng'ombe waliofugwa na binadamu walitokana na ng'ombe-mwitu ili kujipatia nyama na maziwa. Katika nchi nyingi hutumiwa pia kama mnyama wa mizigo anayevuta plau au magari.
Wataalamu huamini ya kwamba aina zote za ng'ombe zina asili katika Mashariki ya Kati mnamo milenia ya 9 KK ambako watu waliwahi kuwafuga na kutoka hapa ufugaji ng'ombe ulisambaa kote duniani.
Ng'ombe wanapatikana kote duniani na kuna aina kwa kila namna ya hali ya hewa. Wengine huishi katika milima baridi ya Uskoti na Skandinavia, wengine katika joto la Afrika au Australia. 
Wanacheua chakula chao na huwa na tumbo lenye vyumba vinne. Baada ya kula nyasi mara ya kwanza wanairudisha kutoka chumba cha kwanza cha tumbo na kuitafuna tena. Kwa njia hii wanapata lishe nyingi kutoka nyasi.
Nususpishi
Bos primigenius, Ng'ombe
†Bos p. africanus, Ng'ombe-mwitu wa Afrika – imekwisha sasa
Bos p. indicus, Ng'ombe wa Uhindi (Zebu)
†Bos p. namadicus, Ng'ombe-mwitu wa Uhindi – imekwisha sasa
†Bos p. primigenius, Ng'ombe-mwitu – imekwisha sasa
Bos p. taurus, Ng'ombe wa Ulaya (Cattle)
Picha

Ng'ombe-mwitu
Ng'ombe wa Ulaya
Ng'ombe wa Uhindi au zebu.
Ng'ombe ya Ankole - Watutsi "Kibinda" 
Ng'ombe wa Watutsi."Gaju"
Ndama aliyezaliwa sasa hivi
Ndama anapata maziwa kutoka kwa mama
Mashine ya kukamulia maziwa
Chotara wa Brahman
Friesian-Holstein ni ng'ombe wa maziwa mengi sana
Mchezo wa ng'ombe hupendwa sana katika nchi zenye utamaduni wa Kihispania

Viungo vya Nje

 - Oklahoma State University
 - Sekta ya Mifugo Tanzania





Jamii:Ng'ombe na jamaa
Jamii:Wanyama wa Biblia
Vatikani

Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?



Mji wa Vatikani ni dola-mji lenye eneo la kilomita za mraba 0,44 tu. Hivyo ni nchi ndogo kuliko zote duniani. Pande zote inazungukwa na Italia.
Idadi ya wakazi ni 791; raia ni 565 tu (mnamo Oktoba 2008).
Ni nchi ya Papa ambaye ni askofu wa Roma na mkuu wa Kanisa Katoliki duniani kote.
Jina limetokana na kilima cha Vatikani (kwa Kilatini: Mons Vaticanus) ndani ya jiji la Roma, upande wa magharibi wa mto Tiber. 
Pamoja na Basilika la Mt. Petro, jengo la kanisa kubwa kuliko yote duniani, Vatikani ina makanisa mengine saba, jumba la Vatikani, ofisi za utawala wa Kanisa Katoliki, mabustani, stesheni ya treni, nyumba za kuishi, hosteli kwa ajili ya mafukara na makumbusho yenye hazina kubwa za sanaa kiasi kwamba nchi nzima inahesabiwa na UNESCO kuwa Urithi wa dunia (tangu mwaka 1984). 
Historia
Mabaki ya Dola la Papa
Mji wa Vatikani ni mabaki ya Dola la Papa lililotawala sehemu kubwa ya Italia ya Kati kwa karne nyingi hadi 1870. 
Tangu 1860 baadhi ya maeneo hayo yalitwaliwa na Ufalme mpya wa Italia uliolenga kuunganisha sehemu zote za peninsula ya Italia. 
Utawala wa Papa juu ya mji na mkoa wa Roma ulilindwa na Ufaransa hadi 1870. 
Vita ya 1870 kati ya Ujerumani na Ufaransa ililazimisha Ufaransa kuondoa jeshi lake Roma, ambao hivyo ulitekwa na jeshi la Italia tarehe 20 Septemba 1870. 
Wakati huo serikali ya Italia ilitaka kumuachia Papa Pius IX sehemu ya mji wa Roma kama eneo lake lakini Papa alikataa akitumaini Wakatoliki wa Italia na nchi nyingine duniani watalazimisha serikali ya Italia kumrudishia mji wote.
Kwa miaka 57 Mapapa walijifungia ndani ya jumba la Vatikani. 
Mkataba wa Laterani 1929
Mwaka 1929 serikali ya Benito Mussolini ilitafuta amani na Papa Pius XI aliyekuwa tayari kukubali mabadiliko. 
Mkataba wa Laterani wa 11 Februari 1929 ukampa Papa mamlaka na madaraka ya nchi huru juu ya basilika la Mt. Petro pamoja na maeneo mengine. 
Serikali
Mkuu wa Dola ni Papa mwenyewe, kwa sasa Papa Fransisko (Jorge Mario Bergoglio). Nafasi yake ni kama mfalme wa kuchaguliwa asiyebanwa na katiba au masharti yoyote. Mambo ya utawala yako mkononi mwa gavana anayeteuliwa na Papa pia.
Vatikani ina uhusiano wa kibalozi na nchi 180 duniani kote kupitia Ukulu mtakatifu.
Vatikani ina jeshi dogo kabisa lakini lenye historia ndefu kabisa duniani. Ni kikosi cha Walinzi Waswisi ambacho kipo tangu mwaka 1506 na chenye wanajeshi 100 hivi. Wote ni Wakatoliki raia wa Uswisi kwa kuzaliwa. 
Vatikani ina Posta pia, ikitoa stempu na hata sarafu za euro.

Vatikani ikitazamwa kutoka mto Tiber
Basilika la Mt. Petro
Upande wa mbele wa Basilika la Mt. Petro usiku
Basilika alfajiri
Uwanja wa Mt. Petro
Jumba la Vatikani anamokaa Papa
Cappella Sistina, kikanisa anamochaguliwa Papa mpya
Walinzi Waswisi 
Jumba la Serikali ya Vatikani
Makumbusho ya Vatikani




Jamii:Nchi za Ulaya
Jamii:Roma
Jamii:Kanisa Katoliki
Jamii:Urithi wa Dunia
Historia ya Angola

Question: Je,Angola ilipata uhuru mwaka upi?

Historia ya Angola inahusu eneo la Kusini mwa Afrika ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Angola. 
Wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya Wasani. 
Katika karne za kwanza BK walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi.
Historia
Kuanzia karne ya 14, falme mbalimbali zilienea sehemu za Angola, kwa mfano Dola la Kongo, Dola la Lunda na Dola la Kasanje.
Dola la Kongo

Ufalme wa Kongo ulikuwa dola lililoenea ndani ya nchi za leo za Angola, Kongo (Kinshasa) na Kongo (Brazzaville).  
Ulianzishwa katika karne ya 14 ikadumu hadi karne ya 17. 
Mtawala wake alikuwa na cheo cha "Mwene Kongo" au "Manikongo" wa kabila la Bakongo.
Ufalme huo umejulikana zaidi kihistoria kwa sababu ya mawasiliano yake ya kimataifa. Katika karne ya 15 meli za Wareno zilifika mwambaoni mwake.
Wakati wa kukutana na Wareno Ufalme wa Kongo labda ulikuwa na eneo la km² 300,000 ukaunganisha robo ya magharibi ya Kongo (Kinshasa) pamoja na sehemu za Angola na Kongo (Brazzaville).
Manikongo mbalimbali walijenga uhusiano na Ureno na Kongo ilikuwa taifa la kushikamana na Ureno hadi kuharibika kwa uhusiano huo. Katika kipindi kile taarifa mbalimbali ziliandikwa zinazotupa leo picha nzuri ya ufalme huo.
Manikongo alikaa katika mji wa M'banza-Kongo. 
Baada ya wafalme kuwa Wakristo Wakatoliki na kujengwa kwa kanisa kuu, jina la "São Salvador do Congo" (kwa Kireno: "Mwokozi Mtakatifu wa Kongo") lilikuwa kawaida kwa mji mkuu wa milki.
Ufalme ukawa na majimbo, wilaya na vijiji. Majimbo yalikuwa saba ya Mpemba, Nsundi, Mpangu, Mbata, Mbamba na Soyo. 
Kwa mikataba ya baadaye falme za Kakongo, Loango na Ngoy likatokea shirikisho ya sehemu nne.
Dola la Lunda
Dola la Lunda lilikuwa ufalme wa Kibantu katika miaka 1600 hadi 1850 hivi kandoni kwa mto Kasai, mpakani kwa nchi za kisasa za Angola na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Dola la Kasanje
Dola la Kasanje lilikuwa ufalme wa Kibantu katika miaka 1620 hadi 1910 hivi kandoni kwa mto Kwango, upande wa kaskazini wa nchi ya kisasa ya Angola. Lilianzishwa na viongozi kutoka Dola la Lunda. 
Mwaka 1910 lilivamiwa na Wareno na kuingizwa katika koloni lao la Angola.


Jamii:Angola
Jamii:Historia ya Afrika
Kanisa la kitaifa

Question: Lugha ya kitaifa Misri ni gani?


Kanisa la kitaifa ni Kanisa la Kikristo linaloambatana na  kabila au taifa fulani kiasi cha kuwa sehemu muhimu ya utamaduni wake. La kwanza lilikuwa Kanisa la Kitume la Armenia.
Suala hilo lilijadiliwa hasa katika karne ya 19, wakati utaifa ulipostawi.
Pamoja na hayo, aina hiyo ya Ukristo inadumu hai hasa Uingereza na Skandinavia[1], pengine kama dini rasmi ambayo nchi inaipa haki za pekee katika sheria zake[2][3][4]
Hoja dhidi yake
Karl Barth alisema ni uzushi "kumtaifisha" Mungu wa Ukristo, hasa pale ambapo Kanisa la kitaifa linahimiza au kubariki vita dhidi ya mataifa mengine ya Kikristo, ilivyotokea katika Vita vya kwanza vya dunia.[5]
Tanbihi

Marejeo
William Reed Huntington, A national church, Bedell lectures, Scribner's, 1897.
All

Question: Nani mwanzilishi wa gazeti ya The Calgary Herald?


Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/kenyatta

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/jkuat

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/unairobi

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/udsm

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/strathmore

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/ifm

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/dit

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/berkman

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/google

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/independent


other


Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/kwc
Kaunti ya Isiolo

Question: Gavana wa kwanza kaunti ya laikipia ni nani?


Kaunti ya Isiolo ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010. 
Imepakana na Kaunti za Marsabit, Samburu, Meru, Laikipia, Garissa, Tana River na Wajir. Mpaka wake na Kaunti ya Meru umekuwa na utata tangu kaunti zianzishwe[1].
Makao makuu yako Isiolo. Mji huo umepangiwa kuwa mji wa raha katika mradi wa LAPSSET. 
Jiografia
Kaunti ya Isiolo ina maeneo makavu na nusu kavu. Mvua hunyesha mara kwa mara. 
Mto Ewaso Ng'iro (Kaskazini) hupitia katika kaunti hii[2]. 
Utawala
Kaunti ya Isiolo imegawanywa katika kaunti ndogo zifuatazo[3]:

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Isiolo
Marejeo

Viungo vya nje


Coordinates: 

Jamii:Kaunti za Kenya
Jamii:Kaunti ya Isiolo
Eduardo Duhalde

Question: Je,Víctor Hipólito Martínez alikuwa katika chama gani cha kisiasa?


Historia fupi
Eduardo Alberto Duhalde [2] (alizaliwa 5 Oktoba 1941) ni rais wa zamani wa Argentina.
Wasifu
Duhalde alizaliwa Lomas de Zamora, katika eneo la Greater Buenos Aires. Yeye alifuzu kama mwanasheria katika mwaka wa 1970. Katika mwaka wa 1987, akawa mwanachama wa Argentina National Congress na akawa makamu wa rais chini ya Carlos Menem kuanzia mwaka wa 1989 hadi alipojiuzulu katika mwaka wa 1991. Katika mwaka wa 1991,alishinda muhula ya kwanza kama gavana wa Buenos Aires na akashinda muhula ya pili baadaye.
Aligombea kiti cha urais katika mwaka wa 1999, baada ya Carlos Menem kushindwa kushinda muhula ya tatu, lakini akashindwa na Fernando de la Rúa. Duhalde alichukua nafasi ya pili katika uchaguzi huo na asilimia 37 ya kura. Baada ya de la Rúa kujiuzulu kwa sababu ya shida za kiuchumi na maandamano ya Desemba 2001,Duhalde aliteuliwa kama Rais wa Argentina na Bunge mnamo 2 Januari,2002 baada ya mfululizo wa matukio ambayo watu wanashuku kuwa njumu.

Hapo awali,alifa kufanya kazi katika ofisi hiyo kwa miezi kadhaa hadi maandamano nchinin yaishe lakini Duhalde alibaki ofisi kwa muda wa zaidi ya mwaka mmoja. Wakati huo, yeye alithibitisha mingi ya deni la Argentina na akafanya uamuzi uliosababisha mfumuko wa bei, kutoridhika kwa raia na akaacha zaidi ya nusu ya Argentina wakiwa fukara. Licha ya hayo, alipewa sifa mbaya kwa kusema watu waliohifadhi madola watalipwa madola kabla ya kulazimisha kubadilishwa kwa dola na peso kwa bei ya peso 1.40 kwa dola moja,hii ilikandamiza watu. Duhalde aliweza kuimarisha vurugu katika uchumi na,chini ya shinikizo kutoka wanasiasa, akaagiza uchaguzi ufanyike miezi sita kabla ya tarehe iliyopangiwa.
Duhalde alifuatiwa na Néstor Kirchner mnamo 25 Mei 2003. Usaidizi wa kisiasa wa Duhalde kwake Kirchner dhidi ya Carlos Menem ulionekana kama mpango wa Duhalde kuendelea kuongoza kinyumanyuma. Baada ya muda mdogo, hata hivyo, Kirchner aliendelea kuachana na Duhalde. Mke wa Duhalde,Hilda Chiche Duhalde,aliendesha kampeni kali ya Seneti ya kuwakilisha Buenos Aires dhidi ya mke wa Kirchner, Cristina Kirchner, katika uchaguzi wa bunge wa 23 Oktoba 2003. González alishindwa kwa kura nyingi,kulingana na uchambuzi na wanasiasa huu ndio uliokuwa mwisho wa utawala wa Duhalde katika jimbo hilo.
Duhalde alithibitisha nia yake ya kugombea tena kiti cha urais mnamo tarehe 23 Desemba 2009. Alisema kuwa rais wa zamani Nestor Kirchner alikuwa amelevya na utawala.Atashindana na mgombeaji yeyote atakayesaidiwa na rais wa sasa Cristina Fernández de Kirchner na rais wa zamani Nestor Kirchner katika uchaguzi wa msingi katika Chama cha Justicialista.
Marejeo

Viungo vya nje
Lugha ya Kihispania




Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Argentina
Jamii:Wanasiasa wa Argentina
Jamii:Wanasheria wa Argentina
Jamii:Watu kutoka Lomas de Zamora
Asidi

Question: Je, kuna aina ngapi za asidi ya Kemia?

Asidi ni kampaundi ya kikemia yenye uwezo wa kutoa protoni ya hidrojeni (H+) kwa kampaundi nyingine inayoitwa besi na tokeo la mmenyuko huo kuwa chumvi pamoja na maji.
Asidi za kila siku
Asidi iliyotumiwa na watu tangu karne nyingi ni siki; asidi ndani yake huitwa asidi asetia (CH3COOH). 
Asidi nyingine inayotumiwa na watu wengi ni asidi salfuria (H2SO4) katika betri za magari. 
Tabia za asidi
Asidi huathiri na hata kula metali na chokaa, pia mawe ya aina za chokaa kama marumaru.
Asidi ni pia hatari kwa nguo, ngozi na hasa macho. Hii ni sababu ya sheria kuhusu kutumia miwani ya kinga wakati wa kushughulika asidi.
Kuna asidi hafifu na asidi kali. Asidi hidrokloria (HCl) ni asidi kali, asidi asetia ni kali kiasi, na asidi kabonia (H2CO3) ni asidi hafifu.
Asidi inaweza kuchanganywa na maji. Athira yake inapungua kadiri ya kiwango cha maji.
Asidi nyingi hupatikana kama hali ya majimaji, lakini kuna pia asidi katika hali imara. Mifano yake ni vitamini C (asidi askobiki) au asidi sitriki.
Rangi ya buluu ya mimea au pia ya karatasi ya litmasi huwa nyekundu. Kwa sababu hiyo kipande kidogo cha karatasi ya litmasi ni njia ya kutambua mara moja kama kiowevu kina tabia ya kiasidi.
Besi hubatilisha tabia kali za asidi.
Ikiyeyushwa katika maji, asidi hupitisha umeme.
Asidi nyingi zina ladha chungu kama limau mdomoni.
Jamii:Kemia
Almere

Question: Je,mji wa Almere ina idadi ya watu wangapi?


Almere ni mji na manispaa ya mkoa wa Flevoland, nchini Uholanzi. Mji umepakana na Lelystad na Zeewolde. Ndani ya manispaa ya Almere kuna wilaya ya Almere Stad, Almere Haven, Almere Buiten, Almere Hout, Almere Poort (bado inajengwa) na Almere Pampus (ipo katika hatua ya usanifu). 
Almere ni mji mdogo nchini Uholanzi: nyumba ya kwanza ilimalizika mnamo 1976, na Almere ikawa manispaa mnamo 1984. Ni manispaa kubwa sana katika Flevoland ikiwa na idadi ya wakazi takriban 
184,405 (7 Julai 2008)[1], na mji wa 8 kwa ukubwa nchini Uholanzi[2]. Mnamo mwezi wa Oktoba 2007, halmashauri ya jiji ya Almere imekubaliana na serikali kupanua mji na kufikia kuwa na wakazi wapatao 350,000 hadi ifikapo mwaka wa 2030[3].
Historia
Mipango ya awali ya IJsselmeerpolders aliona ardhi ikitumika kwa ajili ya kilimo. Hata hivyo, baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia ujenzi wa majumba ulihitajika kwa ukuzaji haraka wa idadi ya watu mjini Amsterdam na miji miwili ilipangwa katika sehemu za ardhi ya Oostelijk Flevoland na Zuidelijk Flevoland. Mji katika eneo la Oostelijk Flevoland likawa Lelystad. Mji katika eneo la Zuidelijk Flevoland uliendelea kuita Zuidweststad (Kiswahili: Mji wa Kusini Magharibi) katika hatua za mwanzoni, lakini katika miaka ya 1970 mji ukawa Almere, umepewa jina baada ya jina la zama za kati la Zuiderzee. Nyumba ya kwanza mjini Almere ilimalizwa mnamo 1976. Kwa kipind hicho mji bado ulikuwa ukimilikiwa na Openbaar Lichaam Zuidelijke IJsselmeerpolders (Z.IJ.P.), ikiwa na Landdrost. Mnamo mwaka wa 1984 Almere ikapata kuwa manispaa rasmi. Awali, Almere ulitazamiwa kama mji wenye vituo kedekede. Wazo hili lilitelekezwa hapo baadaye kwa hisani ya kuwaruhusu majirani kama vile Tussen de Vaarten kujenga makazi yao mjini hapa. Pia kuna tofauti kadhaa katika mtindo wa ujenzi wa majumba ya sasa na yale ya zamani katika baadhi ya maeneo ya mji huu. Mpango wa ujenzi wa majumba ya mjini Almere kunako miaka ya 1970s ulikuwa wa pamoja na uliangalia sana hadhi ya usawa kijamii. Hata hivyo, kuanzia miaka ya 1990 majumba ya hali ya juu yalijengwa huku yakipishana na mfumo wa ujenzi (mfano kwenye Regenboogbuurt).
Demografia



























































































Almere HavenAlmere StadAlmere BuitenAlmere HoutAlmere PoortAlmere PampusAlmere in total19705219754719806596663219852141017240155940297199022355370241149971087199522376588162274056410449620002223783934352901336142797200522590103560473581366175008200722507105261517511345134180998
Marejeo

Viungo vya Nje

(in Dutch)  (official website)
 (English language section of the official website)

(in Dutch)  (people's stories about Almere)
(in Dutch)  (Chatbox and forum for people in Almere)
Jamii:Miji ya Uholanzi
Jamii:Flevoland
Topolojia

Question: Jina jiometri linatokana na nini?


Topolojia (kutoka maneno ya Kigiriki: τόπος, tópos, "mahali", na λόγος, lógos, "elimu") ni tawi la somo la hisabati. 
Linaelezea tabia za nafasi ambazo haziathiriwi na mabadiliko endelevu ya maumbo yao, kama vile mkunjuo au fundo.
Somo hili limegawanyika katika matawi kadhaa, ambayo ni: topolojia ya kialjebra, topolojia ya kutofautisha na topolojia ya kijiometri.
Marejeo
Walter Rudin, "Real and Complex Analysis", McGraw-Hill, Mladinska Knjiga, 1970. ISBN 0-07-054234-1
John L. Kelley, General topology, Springer-Verlag, 1975. ISBN 0-387-90125-6

Jamii:Jiometria
Orodha ya Marais wa Zimbabwe

Question: Je,nani alikuwa rais wa kwanza wa Zimbabwe?


Ukarasa huu una orodha ya marais wa Zimbabwe:
Orodha

Tazama pia
Orodha ya viongozi


!
Zimbabwe
Amazonas (mto)

Question: Je, Mto mrefu zaidi ulimwenguni unaitwaje?



Mto Amazonas (Kireno: Rio Amazonas) ni mto mkubwa duniani. Ina chanzo chake katika milima ya Andes inavuka beseni yake hadi Atlantiki kupitia eneo kubwa la misitu minene. Sehemu kubwa ya mwendo wake iko katika nchi ya Brazil. Inabeba maji zaidi kuliko mito ya Nile, Mississippi na Yangtse kwa pamoja.
Kuhusu urefu hakuna mapatano bado kama Nile au Amazonas ni mto mrefu duniani. Makadirio hutegemea ni tawimto upi mwenye chanzo cha mbali zaidi unaokubaliwa na wataalamu. 1969 urefu wake ulipimwa kuwa 6.400km.[1] 
Amazonas ina tawimito zaidi ya 10,000 na kati ya hizi kuna  tawimito 17 zenye urefu wa zaidi ya 1,600km zikishinda mito kama Senegal, Gambia au Nile ya buluu.  
Upana wa mto ni wa kilomita kadhaa kufika hadi 100km wakati wa mafuriko ya kila mwaka. Delta ya Amazonas ina upana wa mamia ya kilomita; ndani yake kuna kisiwa cha Marajó chenye eneo la 49,000km² ambalo ni kubwa kushinda nchi kama Rwanda au Burundi.
Amazonas ni njia muhimu ya mawasiliano na usafiri nchini Brazil. Meli kubwa za baharini zinaweza kuingia hadi bandari ya Manaus iliyoko 800 km ndani ya bara. Meli ndogo za baharini hadi uzito wa tani 3,000 zinaweza kuvuka Brazil yote na kufika Peru.
Viungo vya Nje



Amazonas
Amazonas
Jamii:Bolivia
Jamii:Kolombia
Jamii:Ekuador
Kaunti ya Isiolo

Question: Je,gavana wa kwanza wa kaunti ya Samburu aliitwa nani?


Kaunti ya Isiolo ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010. 
Imepakana na Kaunti za Marsabit, Samburu, Meru, Laikipia, Garissa, Tana River na Wajir. Mpaka wake na Kaunti ya Meru umekuwa na utata tangu kaunti zianzishwe[1].
Makao makuu yako Isiolo. Mji huo umepangiwa kuwa mji wa raha katika mradi wa LAPSSET. 
Jiografia
Kaunti ya Isiolo ina maeneo makavu na nusu kavu. Mvua hunyesha mara kwa mara. 
Mto Ewaso Ng'iro (Kaskazini) hupitia katika kaunti hii[2]. 
Utawala
Kaunti ya Isiolo imegawanywa katika kaunti ndogo zifuatazo[3]:

Tazama pia
Orodha ya mito ya kaunti ya Isiolo
Marejeo

Viungo vya nje


Coordinates: 

Jamii:Kaunti za Kenya
Jamii:Kaunti ya Isiolo
Mbwa Mkubwa (kundinyota)

Question: Je,mnyama mkubwa zaidi duniani ni gani?



Mbwa Mkubwa (kwa Kilatini na Kiingereza Canis Maior) [1].  ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kusini ya dunia yetu. Shira (Sirius) ambayo ni nyota angavu zaidi angani ni sehemu ya Mbwa Mkubwa. 
Mahali pake
Mbwa Mkubwa iko karibu na kundinyota ya Jabari (en:Orion) kwa upande wa kusini ya ikweta ya anga. Sehemu yake ya mashariki inafika kwenye Njia Nyeupe. Kundinyota jirani zake ni Akarabu (Lepus au sungura),  Munukero (kundinyota) (Monocerus), Shetri (Puppis)  na Njiwa (kundinyota) (Columba). 
Jina
Mbwa Mkubwa ilijulikana kwa jina hili kwa miaka mingi kati ya mabaharia Waswahili waliotumia nyota kutafuta njia baharini wakati wa usiku.[2]
Jina "Mbwa Mkubwa" linatokana na mitholojia ya Ugiriki ya Kale  iliyoona hapa mbwa anayewinda pamoja na Jabari (Orion) na kumfuata Akarabu (sungura). Baadaye mbwa wa pili alibuniwa na Waroma. [3] na hapo kundinyota hizi mbili ziliitwa Mbwa Mkubwa na Mdogo. Majina haya yalitafsiriwa baadaye moja kwa moja kwa Kilatini kuwa Canis Maior na Minor na baadaye kwa Kiarabu kuwa الكلب الأكبر Al-Kalb al-akbar (Mkubwa) na al-asgar (Mdogo).   
Mbwa Mkubwa ni kati ya kundinyota zilizotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK.  Iko pia katika orodha ya kundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia [4] kwa jina la Canis Maior. Kifupi chake rasmi ni 'CMa'.[5]

Nyota
Nyota angavu zaidi ni Shira (α Alfa Canis Maioris) inayojulikana pia kwa jina la kimataifa ya en:Sirius. Hii pia ni nyota angavu zaidi kushinda nyota zote kwenye anga ikiwa na  mwangaza unaoonekana wa -1.4 mag na umbali wake na dunia ni miaka ya nuru  8.6 (parseki 2.64)




















































































Jina la
(Bayer)Namba ya
FlamsteedJina 
(Ukia)Mwangaza
 unaoonekanaUmbali 
(miaka ya nuru)Aina ya spektraα9Shira (Sirius)−1,5m8,7A1 Vε21Adhara1,50m431B2 IIIδ25Wezen1,83m1600F8 Iaβ2Mirzam1,98m715B1 IIη31Aludra2,45m3200B5 Iaζ1Furud3,02m330ο2243,02m2500B3 Iaσ223,49m1500K8 Ibο1163,89m2000K3 Iaν273,95m80K1 IIIω284,01m500B3 IV
Tanbihi

Marejeo
Marejeo
Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 75 ff ()
Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Kioksitania

Question: China inajulikana kwa mchezo gani bora?

Kioksitania ("occitan") ni lugha ya jimbo la Katalunya ya magharibi ya kaskazini, Ufaransa wa kusini, Italia ya magharibi ya kaskazini na ya kusini, Monaco.
[1]
Pia inajulikana kama
Occitan, Lenga d'òc
Idadi ya wasemaji (takriban)
Toka 1.000.000 mpaka 3.700.000
Katalunya ya magharibi ya kaskazini (4.000), Ufaransa wa kusini (toka 1.000.000 mpaka 3.600.000), Italia ya magharibi ya kaskazini na ya kusini (toka 50.000 mpaka 100.000), Monaco (4.500).
Cheo halali
Rasmi pamoja na nyingine.
Katalunya ya magharibi ya kaskazini.
Haijakubaliwa: Ufaransa wa kusini.
Imekubaliwa halali: Italia ya magharibi ya kaskazini na ya kusini.
Ufafanuzi
Matumizi ya Occitan kama lugha ya serikali na ya vitabu yaliimarishwa mwanzo wa wakati wa Middle Ages. Maandiko ya kwanza, mwanzo wao ulikuwa karne 11. Kwenye karne 12 na 13 lugha ilipata nguvu sana ndani ya Ulaya. Lakini baadaye Ufaransa ulianza kutawala kwa nguvu nchi nzima na Kifaransa kilianza kutumiwa na watu wa Occitania.
Kumekuwa na majaribio ya kusitawi lugha tena, hasa kwenye vipindi fulani vya nusu ya pili ya karne 19 na karne 20 Ulaya. Matokeo ya hayo majaribio yamekuwa kuipatisha lugha cheo cha juu baina ya lugha za vitabu vyenye ufasaha Ulaya, na kuiingiza lugha katika shule, magazeti, redio, televisheni, na kadhalika. Vilevile imewekwa lahaja sanifu, yenye asili ya lahaja za Languedoc lakini yenye michango iliyotolewa kwa lahaza nyingine zote.
Tawi moja la lahaja za Occitan linaitwa Gasconian, na lina lahaja moja inayoitwa Aranese, ambayo eneo lake ni bonde la Aran, lililo sehemu moja ya Katalunya tangu karne 14. Katalunya ina sheria zake zenyewe, tofauti na zile za sehemu nyingine za Uhespanyola. Mkusanyo wa sheria za Katalunya unaitwa Estatut d'Autonomia de Catalunya. Kwa sababu ya hizo sheria, Aranese ilitunzwa na kuimarishwa, ikapata cheo cha rasmi mwaka 1990, pamoja na Kikatalani na Kihespanyola.
Kabla ya wakati huu, uandikaji ulirekebishwa (1982) kwa njia ambayo ilimaanisha kukubali na kuonyesha wazi kwamba Aranese ndiyo lahaja ya Occitan; na matumizi yake shuleni yalianza mwaka 1984. Siku za leo Aranese ni lugha ya serikali, ya elimu, na ya waandishi (wa habari na wa vitabu). Njia ya upotevu wa Occitan kwa kuweka Kifaransa badala yake, ambayo inatukia Ufaransa, haijageuza lahaja ya Aranese, iliyo na nguvu na maisha mazuri, pamoja na mikusanyiko ya watu wa vyama fulani wanaoihifadhi. Hata hivyo, hali yake nzuri haijaimarishwa kabisa na ina hatari na kuingia katika njia ya upotevu kwa sababu ya Kihespanyola na Kikatalani, lugha ambazo zinajulikana na watu wengi wa bonde la Aran na ambazo zinazungumzwa na baadhi kubwa ya watalii na wahamiaji wanaofika pale kila mwaka.
Viungo vya nje


Jamii:Lugha za Kirumi
Mavazi

Question: Nani mwanzilishi wa viatu vya juu vya wanawake?


Mavazi (kutoka kitenzi "kuvaa") ni nguo ambazo huvaliwa na watu ili kufunika mwili au sehemu zake. Mavazi huwa na makusudi mbalimbali:
hukinga mwili dhidi ya baridi au jua kali pamoja na athira nyingine za mazingira zinazoweza kuathiri vibaya mwili uchi.
huwasilisha ujumbe kwa watu wengine kwa kuonyesha mtu fulani ni sehemu ya kundi (k.m. jeshi, timu, dini, kabila) au tabaka (nguo ghali za tajiri) au anapendelea jambo (nembo kwenye nguo).
Kimsingi nguo zinalingana na hali ya hewa na mazingira. Penye joto mavazi huwa mepesi na penye baridi huwa mazito zaidi. Kila utamaduni umebuni aina zake za mavazi. 
Historia inaonyesha pia ya kwamba tangu kale tamaduni mbalimbali zimepokea mavazi kutoka nje na kubadilisha mitindo yao. Hata kama katika majira ya utandawazi watu wanavaa nguo zilezile bado wanaweza kuzitumia tofauti.
Kuna mavazi ya aina nyingi, kwa mfano ya kitambaa, nguo, sufi, ngozi au plastiki.
Vilevile mavazi hutofautishwa kama ni ya wanaume, wanawake au watoto, kama ni mavazi ya kikazi au ya nyumbani au ya sikukuu.
Tofauti nyingine ni kama mavazi ya chini au ya juu, au kama ni mavazi ya sehemu mbalimbali za mwili kama vile suruali, mashati, koti au viatu.
Utengenezaji na uuzaji ya mavazi ni sehemu muhimu ya biashara na kuna kazi nyingi zinazotegemea mavazi.

Viungo vya nje

*
Ziwa Viktoria

Question: Je, ziwa Viktoria lina kina kiasi gani?







Ziwa Viktoria (pia: Viktoria Nyanza, Ziwa Nyanza) ni ziwa kubwa la Afrika ya Mashariki lililopo baina ya Tanzania, Kenya na Uganda. Ni ziwa kubwa kuliko yote barani Afrika, na la pili duniani, baada ya Ziwa Superior ambalo lipo Amerika ya Kaskazini. 
Ziwa Viktoria lipo mita 1134 juu ya usawa wa bahari na lina eneo la kilometa za mraba zaidi ya 68,100. 
Maji ya ziwa Viktoria yanamiminika kwenye mto Nile na kuelekea bahari ya Mediteranea kwa umbali wa maili 4,000. 
Ziwa hili linapata maji yake mengi kutokana na mvua (80%) na kutoka vijito vingi vidogo. Mto mkubwa unaoingia Viktoria ni Mto Kagera unaotiririka kutoka magharibi. 
Ziwa Viktoria ni miongoni mwa maziwa yenye visiwa vingi vidogovidogo.
Ziwa hili lina kina cha wastani cha mita 40 na mwambao wa urefu wa kilomita 4,828, visiwa vyake vikiwa vimechangia 3.7% ya urefu huu. 
Eneo la maji ya ziwa limegawanywa 6% (4,100 km2) nchini Kenya, 45% (31,000 km2) nchini Uganda, na 49% (33,700 km2) nchini Tanzania.
Viungo vya nje


Jamii:Maziwa ya Afrika
Jamii:Maziwa ya Tanzania
Jamii:Maziwa ya Uganda
Jamii:Maziwa ya Kenya
Jamii:Nile

Jamii:Mkoa wa Kagera
Jamii:Mkoa wa Geita
Jamii:Mkoa wa Mwanza
Jamii:Mkoa wa Mara
Yucatán (jimbo)

Question: Yucatan ni jimbo la wapi?



Yucatán ni moja kati ya majimbo 31 ya Mexiko upande wa kusinin-mashariki ya nchi na kaskazini ya rasi ya Yucatán. Ina pwani ndefu na Ghuba ya Meksiko.
Mji mkuu na mji mkubwa ni Mérida (Kimaya: T'hó'  au Ichkanzihóo).
Imepakana na Campeche na Quintana Roo. Kunako mwaka wa 2005, idadi ya wakazi ilikuwa 1,818,948. Eneo la jimbo ni 38,402 km².
Wamaya ni kabila la Yucatán lenye historia ndefu. Mwaka 2009 idadi ya Wamaya ilikadiriwa kuwa 1,200,000 katika jimbo la Yucatán.
Gavana wa jimbo ni Ivonne Ortega Pacheco.
Lugha ni Kihispania na Kimaya.

Miji Mikubwa
Mérida (734,153)
Tizimín (69,553)
Valladolid (68,863)
Progreso (49,454)
Viungo vya Nje
(in Spanish) 





Jamii:Majimbo ya Mexiko
Jamii:Ghuba ya Meksiko
Jamii:Yucatán
Kimbunga

Question: Je kibunga ni nini?

Kwa lugha ya Kimbunga tazama Kimbunga (lugha)


Kimbunga ni dhoruba kali inayoanza juu ya bahari katika maeneo ya tropiki yenye upepo mwenye kasi ya zaidi ya km/saa 117. Kimbunga ni dhoruba aina ya tufani. 
Inaanza juu ya bahari ya kitropiki penye maji yenye halijoto juu ya 26 °C. Hewa joto yenye mvuke nyingi inaanza kupanda juu na kuzunguka. Mzunguko huo unaongezeka kasi kuwa dhoruba. Kasi ikifikia mwendo wa 117 km/saa inaitwa kimbunga.
Vimbunga vinatokea katika bahari zote penye maji ya moto kaskazini na kusini kwa ikweta. Mzunguko hufuata mwendo wa saa kama kimbunga kinatokea kusini kwa ikweta; ni kinyume cha mwendo wa saa kama kinatokea kaskazini kwa ikweta.
Kila sehemu ya dunia kimbunga kina jina lake na majina haya yameanza kutumiwa kimataifa:
Katika eneo la Atlantiki (Karibi hasa) kimbunga huitwa hurikan (kiing. Hurricane)
katika eno la Pasifiki kaskazini kimbunga huitwa taifuni (en:typhoon)
katika eneo la Bahari Hindi na Pasifiki kusini jina la saikloni (en:cyclone) limetumiwa mara nyingi
Hatari za Kimbunga
Kimbunga inaweza kusababisha hasara kubwa ikigusa meli baharini na zaidi mwambaoni inapofikia nchi kavu au visiwa. 
Hatari zake ni hasa kasi ya upepo pamoja na kiasi kikubwa cha mvua. Kasi ya upepo inaweza kuinua vitu vizito kama miti, paa za nyumba au magari na kuvirusha mbali. Watu huuawa na mali kuharibiwa. Uwingi wa mvua husababisha mifuriko.
Majina ya Vimbunga
Vimbunga hutokea mara kwa mara katika kipindi cha joto. Wataalamu wameanza kuvipa majina kwa kurahisisha maelewano. Katika eneo la kila bahari kuna utaratibu wa pekee wa kutolea majina kwa vimbunga kufuatana na mapatano ya wanasayansi. 
Atlantiki inaona takriban vimbunga kumi au zaidi kila mwaka. Hupewa majina kufuatana alfabeti. Imekuwa kawaida tangu 1979 kutumia majina ya kiume na ya kike kwa kubadilishana (zamani vilipewa majina ya kike tu lakini wanawake walilalamika). 
Wataalamu wanatumia orodha sita ya majina hivyo jina linaweza kurudia baada ya miaka sita. 
Kimbunga ya "Katrina" kilichoharibu mji wa New Orleans katika Agosti 2005 kilikuwa kimbunga cha 11 cha mwaka 2005. Kilifuata kimbunga "Jose" na kufuatwa na "Lee" halafu "Maria". Kama kimbunga inasababisha uharibifu mkubwa sana jina lake huondolewa katika orodha maana yake jina hili halitarudia. "Katrina" imebadilishwa kuwa "Katia" katika orodha ya mwaka itakayotumika mwaka 2011 (ikitokea itakuwa kimbunga kinachofuata "Jose" ya 2011)

Jamii:Maafa asilia
Jamii:Metorolojia
Kenya Data Networks

Question: Je,ni kilomita ngapi kutoka Nakuru hadi Nairobi?

Kenya Data Networks (KDN), ni kampuni binafsi ya mawasiliano ya data nchini Kenya Ndiyo kubwa zaidi ya kuwasilisha data mtoa na miundombinu nchini Kenya. KDN inaendesha mchanganyiko wa "microwave radio" na viungo miungano ya "fibre optic" huduma za kuwasilisha ya tabaka la pili ("Ehternet, Frame Relay") kwa wateja wao. Aidha, KDN huweka na kuhifadhi idadi "gateway" ya intaneti ya kimataifa, ambayo huuzia kwa wateja wke kama vile "ISP", yaani wanao wasilisha intaneti.

Maeneo ya biashara
Mnamo 2006, KDN ilijulikana kama mwasilishi wa data mkubwa zaidi nchini Kenya na inajiendesha katika kiwango cha Telkom Kenya amboyo inaendeshwa na serikali. KDN ilianza biashara wakati ilipewa leseni ya kuwa mwendeshaji wa mtandao wa data kwa umma na tuume ya Mawasiliano ya Kenya mwaka wa 2003. Makao makuu ya kampuni ziko Mombasa Road, jijini Nairobi.
CCK pia imeipa KDN leseni ya kuwa loop opareta wa kienyeji na kutoa huduma za "fixed line". KDN pia inamiliki leseni ya "Gateway" ya kimataifa, ambayo inatumia kuuza muunganisho wa intaneti kwa kampuni zinazopeana huduma za intaneti.
Hapo awali, KDN ilimilikiwa na kampuni ya Uwekezaji wa Sameer - ambayo inamiliki idadi ya makampuni ya Kenya na  mengine ya Afrika - na mwekezaji wa kibinafsi, Kai Wulff. Tarehe 1 Machi 2008, kampuni ya Afrika Kusini, Altech ilinunua 51% skatika KDN, na Kai Wulff aliteuliwa kuwa Mkurugenzi Mkuu Mtendaji. Mbiu ya KDN ni "Keep the data flowing".
Miundombinu
Microwave radio
KDN ilianza kwa kutoa miundombinu kwa kupitia "microwave radio" na mtindo wa "hub-and-spoke". Kwa sasa, inaendesha idadi ya vituo vya msingi mjini Nairobi, Mombasa na mashambani (Embu, Meru, Kisumu, Diani, Malindi,nk), ambayo yameunganishwa kupitia "directed radio backhauls". Teknolojia hii hatimaye itabadilishwa na miundombinu ya "fiber-optic".
Mtandao wa Fibre Optic
KDN imeeneza mtandao mkubwa zaidi wa fibre optic katika eneo hili. Na zaidi ya kilometa 500 ya kamba ya fibre optic ya Metropolitanmjini Nairobi, 50 katika Kisumu na Mombasa na 20 katika Nakuru, Eldoret na Tika, KDN imeenea katika miji muhimu nchini Kenya. Uti wa mgongo mkuu nchini, kutoka Mombasa (kupitia Voi, Nairobi, Nakuru na Eldoret) mpaka Malaba (mpaka wa Kenya-Uganda) ulimalizwa mwaka wa 2006 na sasa KDN inapanga kutengeneza "redundant links". Hizi zitaunda mchoro wa nambari nane kwenye uti wa mgongo mkuu. Awamu ya kwanza inaunganisha Malaba na Nakuru kwa kupitia Busia, Kisumu, Kisii, Kericho na Njoro. Kisha muunganisho kutoka Nakuru hadi Nairobi inatumia muunganisho iliopitia Nyahururu, Nyeri na Thika ikielekea Nairobi kama akiba. Mtandao kutoka Nairobi hadi Mombasas nayo intumia ile imepiria Thika, Garissa, Garsen na Malindi ikielekea Mombasa kama Akiba.
Kamba hio ya fibre optic pia huzungu Kenya huku ikiunganisha Nanyuki, Meru na Embu. Kamba hii ya fibre kwa sasa ndio mlingoti mkuu ya WiMAX 70  katika vituo mbalimbali nchini.
Viungo vya nje

Jamii:Mawasiliano
Jamii:Makampuni ya Kenya