Maadili ya utafiti

Question: Je,kuna aina ngapi ya utafiti?


Maadili ya utafiti  yanahusu matumizi wa kanuni adilifu katika mada mbalimbali zinazohusiana na utafiti wa kisayansi. Hizi ni pamoja na kubuni na utekelezaji wa utafiti unaoshirikisha majaribio ya binadamu, majaribio ya wanyama, nyanja mbalimbali za kashfa za kielimu , pamoja na makosa ya kisayansi (kama udanganyifu, upotoshaji wa data na kunakili kazi za wengine), kujulisha makosa; udhibiti wa utafiti, nk. Maadili ya utafiti yaliendelea pakubwa kama dhana katika utafiti wa matibabu. Mkataba muhimu hapa ni Tamko la 1974 la Helsinki. Nurenberg Code ni mkataba wa awali, lakini bado una mipasho ya maana. Utafiti katika sayansi ya kijamii unawakilisha masuala kadhaa tofauti na yale ya utafiti wa matibabu.
Nyanja ya utafiti wote wa kisayansi umejengwa kwenye msingi wa uaminifu. Wanasayansi huwa na imani kuwa matokeo yaliyoripotiwa na wengine ni halali. Jamii huamini kwamba matokeo ya utafiti huonyesha jaribio lenye uaminifu la wanasayansi kueleza dunia kwa usahihi na bila upendeleo. Lakini uaminifu huu utaendelea tu kama jamii ya kisayansi itajitolea yenyewe kueneza maadili ya kisayansi yanayohusiana na vitendo vya kimaadili. [1]
Kuna masuala mengi ya kimaadili ambayo yanafaa yatiliwe maanani kwa utafiti. Wasomi wa jamii wanahitaji kufahamu kuwa wana jukumu la kulinda usalama wa kupatiana ruhusa halisi na kujua malengo ya wale wote wanaoshiriki katika utafiti. Hawapaswi kutumia vibaya taarifa wanazopata, na kunafaa kuwe na jukumu la kimaadili fulani linalofaa kuchukuliwa kwa washiriki. Kuna wajibu wa kulinda haki za watu katika masomo hayo na vilevile siri na usikivu. Usiri wa wale wanaohusika katika uchunguzi lazima ufanyike, kuweka siri zao na kutokujulikana salama. Kama inavyodokezwa katika BSA for Sociology, maadili haya yote lazima yaheshimiwe isipokuwa kama kuna sababu nyingine kuu za kutofanya hivyo - kwa mfano, shughuli za kigaidi au zilizopigwa marufuku.
Maadili ya utafiti katika muktadha wa matibabu yamejaa principalism, mbinu ambayo imekosolewa kuwa nje ya muktadha. [2]
Masuala muhimu
Kulingana na machapisho ya utafiti, baadhi ya masuala muhimu ni pamoja na lakini sio haya peke yake [3]
Uaminifu. Uaminifu na uadilifu ni wajibu wa kila mwandishi na mtu, mtaalam wa kupitia tena na mwanachama wa bodi ya uhariri.
Mchakato wa kupitia upya. Mapitio ya mchakato: Mchakato wa kupitia upya na walio kwenye taaluma moja huchangia kudhibiti ubora na ni hatua muhimu kujua msimamo na  ya utafiti [4]
Viwango vya kimaadili. Tahariri za majarida ya sasa yameonyesha baadhi ya uzoefu wa shughuli haramu. [5] [6]
Uandishi. Ni nani anaweza kudai haki ya uandishi? [3] Ni mpangilio upi unaofaa kufuatwa kuorodhesha waandishi?
Marejeo na vidokezo

Viungo vya nje
 inapatia rasilimali kwa lugha kadhaa na mpango wa mafunzo ya bure kuhusu maadili ya utafiti na kanuni ikilenga sana Afrika chini ya Sahara.
 umeandaliwa na, Family Health International (FHI), ikilenga majaribio kutumia binadamu.
 sehemu ya tovuti ya SHiPS (S  Sociology, Historia  na F alsafa S ya Sayansi) inapatiana baadhi ya rasilimali muhimu, pamoja na tafiti zinazohusiana na makosa kadhaa ya kisayansi




 Itifaki yenye maadili kwa utafiti wa sayansi ya jamii iliyotengenezwa na na Kituo cha Watoto na Familia katika Mfumo System


 wa majarida yaliyopitiwa upya na walio kwenye taaluma moja kuhusu historia ya matumizi ya udanganyifu katika utafiti, vilevile juu ya historia ya majaribio ya maadili.

 ResearchEthics.ca
Utafiti  Ethics Blog

Jamii:Maadili