khalidalt/tydiqa-goldp huggingface dataset:
Nyoka

Question: Nyoka iko katika spishi gani ya wanyama?


Nyoka ni watambaachi au reptilia wasio na miguu. Kuna takriban spishi 3,000 duniani wako kwenye mabara yote nje ya Antaktiki na Aktiki.
Kama reptilia wote wana damu baridi na ngozi ya magamba. Wote ni wala nyama na spishi mbalimbali hutumia sumu kwa kuvionda lakini nyoka walio wengi hawana sumu wanashika windo kwa miili yao au kwa mdomo tu.
Wote wanazaa kwa njia ya mayai lakini spishi kadhaa hubeba mayai ndani ya mwili hadi wadogo wamekua tayari.
Mijusi wasio na miguu wanafanana sana na nyoka lakini nyoka hawana makope machoni wala masikio ya nje. 
Kuna nyoka wadogo wenye sentimita kumi tu wakiwa wazima na nyoka wakubwa hadi urefu wa mita 7.6. 
Mwainisho
Nusuoda: Serpentes
Oda ya chini: Caenophidia
Familia ya juu: Acrochordoidea
Familia: Acrichordidae
Familia ya juu: Colubroidea
Familia: Colubridae (Afrika, Asia, Australia, Marekani na Ulaya) - gambamiti, tuwanyika, ukukwi, domobeleshi, tupa, chata, menofisi
Familia: Dipsadidae (Marekani)
Familia: Natricidae (Afrika, Asia, Marekani na Ulaya)
Familia: Pseudoxenodontidae (Asia)
Familia ya juu: Elapoidea
Familia: Atractaspididae (Afrika na Asia) - matandu, vizambarau, walanyoka
Familia: Elapidae (Afrika, Asia, Australia na Marekani) - fira, futa, hongo
Familia: Lamprophiidae (Afrika)
Familia: Prosymnidae (Afrika)
Familia: Psammophiidae (Afrika, Asia na Ulaya)
Familia: Pseudaspididae (Afrika)
Familia: Pseudoxyrhophiidae (Afrika na Marekani)
Familia ya juu: Homalopsoidea
Familia: Homalopsidae (Asia na Australia)
Familia ya juu: Pareatoidea
Familia: Pareatidae (Asia)
Familia ya juu: Viperoidea
Familia: Viperidae (Afrika, Asia, Marekani na Ulaya) - bafe, vipiri, vifutu, moma
Familia ya juu: Xenodermatoidea
Familia: Xenodermatidae (Asia)
Oda ya chini: Henophidia
Familia ya juu: Booidea
Familia: Aniliidae (Amerika ya Kusini)
Familia: Anomochilidae (Asia)
Familia: Boidae (Afrika, Asia, Marekani na Ulaya) - sundakuwili
Familia: Pythonidae (Afrika, Asia na Australia) - chatu
Familia: Bolyeriidae (Afrika)
Familia: Cylindrophiidae (Asia)
Familia: Loxocemidae (Amerika ya Kati)
Familia: Tropidophiidae (Marekani)
Familia: Uropeltidae (Asia)
Familia: Xenopeltidae (Asia)
Oda ya chini: Scolecophidia
Familia ya juu: Typhlopoidea
Familia: Anomalepididae (Marekani)
Familia: Leptotyphlopidae (Afrika, Asia na Marekani) - nyakatu
Familia: Typhlopidae (Afrika, Asia, Australia na Marekani) - birisi
Marejeo
Spawls, S., Howell, K., Drewes, R. & Ashe, J. (2002) A field guide to the Reptiles of East Africa. Academic Press, San Diego, CA, USA.
Viungo vya nje




Jamii:Nyoka
Jamii:Wanyama wa Biblia
Askofu mkuu kabisa

Question: Nchi gani kubwa kabisa duniani?

Askofu mkuu kabisa ni cheo cha pekee kinachopatikana katika Makanisa Katoliki ya Mashariki 4 kati ya 22. 
Askofu huyo anaongoza mojawapo kwa mamlaka inayofanana na ile ya Patriarki, lakini hapewi na Papa jina hilo kwa sababu za kiekumeni, yaani kwa kuzingatia upinzani wa Waorthodoksi.
Viungo vya nje
 by Giga-Catholic Information
Jamii:Kanisa Katoliki
Ini

Question: Ini la mwanadamu lina ukubwa gani?


Ini ni kiungo cha mwili, hasa wa binadamu na wanyama wa hali ya juu.
Kazi
Ini linafanya kazi nyingi muhimu katika mwili:
Ini linatengeneza nyongo - ni kimiminika king'aavu cha njano chenye ukijani ambacho kinakwenda kwenye utumbo mwembamba ambacho kinasaidia kumeng'enya vyakula tunavyokula.
Ini linatunza glukosi tukila kisha linaweka kwenye damu wakati glukosi ya kwenye damu ikiwa ndogo. Hii hutokea wakati mtu anahisi njaa.
Ini linatuwezesha kuishi.
Ini linachukua protini na mafuta na kugeuza kuwa glukosi, hii ni muhimu wakati mtu hajala kwa muda mrefu.
Pia ini linatengeneza mafuta na kolestro
Ini humeng'enya vitu vingi kwenye damu.
Ini linatengeneza protini.
Magonjwa ya ini
Magonjwa ya ini yanaweza kumfanya mtu aumwe sana sababu ya kazi muhimu za kiungo hicho. Yapo magonjwa mengi ya ini. Watu ambao wana magonjwa mabaya ya ini huwa wanakufa; ili kuokoa maisha yao wenyewe itawabidi kupandikiziwa ini jingine. Hii ni kwamba, ini la mtu mwingine ambaye amekufa huamishwa kwa mtu mwingine kwa upasuaji. Upasuaji huo huwa na changamoto za kitaalamu lakini inaweza kuokoa uhai.
Dalili za magonjwa ya ini
Dalili za magonjwa ya ini hutokea kwa sababu ini halifanyi kazi inavyotakiwa:
Ini likishindwa kuyeyusha sumu na uchafu, hivi vitu vichafu vitakaa kwenye damu kwa muda mrefu. Kitu kimoja ambacho kinajijenga ni bilirubini (dutu ya njano inayoipa nyongo rangi ya njano), seli nyekundu za damu zinapokufa, hemoglobini iliyopo kwenye hizo seli zikivuja kwenye damu hemoglobini huwa bilirubini. Ini huchukua bilirubini hiyo nje ya damu na kuweka kwenye nyongo, nyongo huenda kwenye utumbo, kisha hutolewa nje pamoja na uchafu kutoka mwilini. Kama ini likipata matatizo, halitatoa bilirubini, kwa hiyo bilirubini itakaa mwilini: hii hufanya mtu aonekane wanjano na inajulikana kama homa ya manjano. Kwa hiyo macho na ngozi kuwa ya njano ni dalili za magonjwa ya ini.
Dalili nyinginezo ni:
Kutokwa damu kwa sababu ini halitengenezi protini ya ugandishaji ya kutosha
Kuvimba mwili
Kuchoka sana kwa sababu amonia ya ziada haiyeyushwi na ini
Kutokwa damu kwenye vena kubwa zilizovimba
Aina za magonjwa ya ini
Homa ya ini (kwa Kiingereza hepatitis): hii hutokea kama seli za ini zikiugua. Hii inaweza kutokana na maambukizi ya virusi. Pia inaweza kusababishwa na sumu. Sumu kuu ambayo mara kwa mara husababisha hii ni kileo (pombe). Inaweza ikawa kijenitikia, au sababu za mfumo wa kingamwili wenyewe.
Kusinyaa kwa ini (kwa Kiingereza cirrhosis): hii husababishwa na kufa kwa seli za ini ambao hutokea tena na tena. Kama seli za ini zikifa, tishu za makovu hujiunda. Hizi tishu huharibu muundo wa ini, hii hufanya ini lisifanye kazi vema. Lakini pia hufanya shinikizo kwenye vena ambayo huenda kwenye ini kubwa sana.
Unaweza pia kupata saratani ya ini. Hii inaweza ikawa saratani ya kuathiri sehemu nyinginezo ambayo inaweza kutokea kwenye sehemu nyingine kwenye mwili wako.
Tiba kwa magonjwa ya ini
Magonjwa mengine ya ini hutibika kirahisi kwa dawa.
Virusi vingine vya ini vinaweza kuzuiwa kabla havijaanza kwa chanjo.
Magonjwa mengine ya ini yanaweza tu kutibika kwa kupandikiza ini jingine.

Jamii:Viungo vya mwili
Jamii:Ini
Iraq

Question: Rais wa  Iraq ni nani?



Iraq (kwa Kiarabu العراق, al-ʿIrāq) ni nchi ya Asia ya Magharibi inayokaliwa hasa na Waarabu (75-80%) lakini pia na wengine, hasa Wakurdi 15%). 
Inajumlisha eneo la Mesopotamia pamoja na sehemu ya jangwa la Shamu na ya milima ya Zagros. 
Imepakana na Kuwait, Saudia, Yordani, Syria, Uturuki na  Uajemi. Kuna pwani fupi kwenye Ghuba ya Uajemi.
Jiografia
Sehemu kubwa ya Iraq ni jangwa lakini kuna eneo lenye rutuba kati ya mito ya Frati na Hidekeli. 
Kaskazini ni hasa nchi ya milima inayopanda hadi ya kimo cha m 3,611 juu ya UB.  
Hali ya hewa inalingana na mazingira. Kipindi cha kiangazi kuna joto kali. Majira ya Desemba-Februari kuna halijoto ya kupoa kusini na baridi kali mlimani.
Historia
Iraq ni nchi yenye historia ndefuː ilikuwa kitovu cha ustaarabu wa binadamu, mahali pa miji ya kwanza duniani katika Sumeri na Babeli. 
Baada ya kusambaratika kwa milki ya Waturuki Waosmani walioitawala muda mrefu, Iraq ilikubaliwa kuwa mwanachama wa Shirikisho la Mataifa mwaka 1932 ingawa hali halisi ilikuwa nchi lindwa chini ya athira ya Uingereza hadi mwaka 1958. 
Miaka ya hivi karibuni imejulikana hasa kutokana na vita mbalimbaliː kwanza vita dhidi ya Uajemi chini ya serikali ya Saddam Hussein tangu 1981, baadaye vita dhidi ya Kuwait na Marekani. 
Vita vya pili vya ghuba ya 2003 iliyoleta uvamizi wa Marekani ilizidi kuleta vifo na uharibifu. 
Hatimaye vita vya wenyewe kwa wenyewe vilivyoingiliwa na DAESH iliyoteka sehemu kubwa ya nchi, hasa kaskazini na magharibi.
Watu
Lugha rasmi na ya kwanza ni Kiarabu, ikifuatwa na Kikurdi ambayo pia imekuwa lugha rasmi, halafu lugha nyingine za jamii mbalimbali ambazo pengine zinatambulika kieneo.
Wakazi wengi (95%), hasa baada ya vita vya hivi karibuni, ni Waislamu, wakiwemo kwanza Washia halafu na Wasuni. Wakristo waliobaki ni 5%, wakiwemo hasa waamini wa Kanisa Katoliki la Wakaldayo na Waashuru wa Kanisa la Mashariki.
Uchumi
Iraq ina akiba kubwa za mafuta ya petroli ardhini. Mapato kutokana na mafuta yalileta maendeleo makubwa nchini hadi mwanzo wa kipindi cha vita vilivyoharibu sana nchi pamoja na uchumi wake.
Tazama pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Marejeo
Shadid, Anthony 2005. Night Draws Near. Henry Holt and Co., NY, U.S. ISBN 0-8050-7602-6
Hanna Batatu, "The Old Social Classes and the Revolutionary Movements of Iraq", Princeton: Princeton University Press, 1978
Charles Glass, "The Northern Front: A Wartime Diary"' Saqi Books, London, 2004, ISBN 0-86356-770-3
, being the adventures of an official artist in the garden of Eden, by Donald Maxwell, 1921. (a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; DjVu &  format)
, by Louisa Jebb (Mrs. Roland Wilkins) With illustrations and a map, 1908 (1909 ed). (a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; DjVu &  format)

Benjamin Busch, "'Today is Better than Tomorrow'. A Marine returns to a divided Iraq", Harper's Magazine, October 2014, pp.29–44.
Viungo vya nje

Serikali

Taarifa za jumla

 at Curlie
 from the BBC News



Jamii:Nchi za Kiarabu
Jamii:Nchi za Asia
Jamii:Maeneo ya Biblia
Tabianchi ya Tanzania

Question: Je,nchi ya Zambia hufanya uchaguzi mkuu baada ya muda upi?






Tabianchi ni hali ya mabadiliko ya mazingira upande wa hali ya hewa yaani halijoto, pepo zinazovuma na mvua ambayo yanayojirudia rudia kwa muda mrefu. 
Tanzania ni nchi iliyopo mashariki mwa bara la Afrika na imepakana na nchi zifuatazo: upande wa kaskazini imepakana na nchi za Kenya na Uganda, upande wa magharibi imepakana na nchi za Rwanda, Burundi na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, upande wa kusini kuna nchi za Zambia, Malawi na Msumbiji wakati upande wa mashariki kuna Bahari ya Hindi.
Tabianchi ya Tanzania hubadilika kwa nyakati tofautitofauti katika mwaka.
Tanzania hupata majira ya joto katika miezi ya Desemba, Januari na Februari. Hata hivyo kiasi cha joto ni cha juu katika ukanda wa Pwani kuliko katika sehemu za nyanda za juu na milimani. Katika miezi hii jua la utosini huwa kwenye kizio cha kusini, hivyo Tanzania hupata joto zaidi.
Katika miezi ya Juni, Julai na Agosti, kuna hali ya baridi kwa sababu wakati huu jua la utosini huwa katika kizio cha kaskazini.
Mvua za vuli hunyesha katika miezi ya Oktoba, Novemba na Desemba na mvua za masika hunyesha katika miezi ya Machi, Aprili na Mei ingawa zipo tofauti ndogo kati ya sehemu mbalimbali.
Hivyo kiasi cha mvua na halijoto husababisha tofauti za aina ya uoto wa asili, udongo na aina ya mazao yanayolimwa.
Mabadiliko ya tabianchi duniani kote yanajitokeza Tanzania pia. Kwa mfano, ongezeko la joto Duniani linasababisha barafuto la mlima Kilimanjaro kuzidi kuyeyuka. Serikali ya nchi imeungana na zile za nchi nyingi kukabili tatizo hilo lakini  iliyopangwa ni ndogo.
Tazama pia
Kupanda kwa halijoto duniani
Madhara ya ongezeko la joto Duniani
Kongamano la Mfumo wa UM kuhusu Mabadiliko ya Tabianchi
Marejeo
Vitabu vya Jiografia ya Tanzania


Jamii:Tanzania
Jamii:Meterolojia
Jamii:Ekolojia
Almasi

Question: Madini yaligunduliwa nchi gani?



Almasi ni vito adimu vyenye thamani kubwa.
Mara nyingi hazionyeshi rangi lakini kuna pia almasi za njano, buluu au nyekundu. Zinatumiwa kama mapambo na kutokana ugumu wao pia katika teknolojia ya kukata.
Kaboni iliyobadilika
Kikemia almasi ni umbo moja la kaboni (C) tupu katika hali ya fuwele ni dutu ileile kama makaa. Ila tu kaboni huwa almasi katika mazingira ya joto kali na shindikizo kubwa. Badiliko hili latokea kwa kawaida katika ganda la dunia kwenye kina cha kilomita 150 karibu na volkeno. 
Almasi sintetiki
Kwa matumizi ya kiteknolojia almasi ndogo hutengenezwa kwa kutumia mashine zinazosukuma kaboni kwa shindikizo kubwa na halijoto ya 1,500 °C hadi kuwa almasi sintetiki yenye tabia zote za almasi asilia. Maendeleo ya teknolojia yamewezesha pia kupatikana kwa almasi sintetiki zinazofaa pia kama mapambo.
Madini ngumu duniani
Almasi ni dutu ngumu kabisa inayopatikana duniani kushinda metali au madini yote. Hii ni sababu ya kwamba almasi zinatumiwa katika teknolojia mbalimbali. Vyombo vya kukata aloi ngumu sana za feleji au keekee za kutoboa mwamba wakati wa kutafuta mafuta ya petroli vyote vyatumia vipande vya almasi.
Almasi yenyewe hukatwa kwa unga wa almasi tu.
Kampuni kubwa duniani ya kuchimba almasi na kufanya biashara nazo ni De Beers wa Afrika Kusini.

Jamii:madini
Born a Crime

Question: Je,babake Lupita Nyong'o anaitwa nani?


Born a Crime: Stories from a South African Childhood ni jina la kitabu cha tawasifu na ucheshi kutoka kwa mchekeshaji Trevor Noah wa Afrika Kusini. Ndani yake anaelezea maisha yake tangu kuzaliwa, wazazi wake waliochanganya rangi, Mzungu wa Uswizi na mama wa Kixhosa mwenyeji wa Afrika Kusini. Kuzaliwa kwake ilikuwa kosa la jinai wakati wa utawala wa Apartheid. 
Katika kitabu anaelezea maisha ya dhiki aliyoishi na mamake, urafiki wa karibu waliokuwa nao, kuishi muda mfupi na kuondoka kwa baba yake. Imani ya dini aliyonayo mama yake na mahusiano yake na fundi magari Abel ambaye baadaye kaja kuwa mumewe na jinamizi kuu la maisha ya mama na mtoto. Kitabu kinaanzia tangu mwanzo tawala za kibaguzi hadi kuondoka kwake na kuja tumaini jipya. Anaelezea katika muundo wa kuchekesha, lakini ni hali halisi ilivyokuwa. 
Mapokezi
Kitabu kimechapishwa mnamo Novemba 2016, Born a Crime[1] kilipokelewa vizuri na wahakiki wa vitabu nchini Marekani.[2][3][4][5] Kitabu kimekuwa nafasi ya kwanza kwa mujibu wa New York Times (kimeuza vyema) na kimepewa heshima kama moja kati ya vitabu bora kabisa cha mwaka na The New York Times, Newsday, Esquire, NPR, na Booklist.[5] Mwanzoni mwa mwaka wa 2017, jina la kitabu lilitumika katika kipindi cha mafumbo cha 
New York Times Crossword Puzzle.[6]
Uhadithiaji
Maelezo ya kitabu yanaelezea makuzi ya Noah katika Afrika Kusini ya apartheid. Akiwa zao la kichotara lililotokana na baba Mzungu na mama Mwafrika, hajatosheleza ilivyotakiwa kwenye sera za apartheid zilizowekwa. Hata chini ya apartheid, kulikuwa na shida kwake kubaki salama, kwa sababu wakati huo ilikuwa kosa la jinai ukizaliwa umechanganya rangi kati ya baba na mama  (hivyo ndio jina la kitabu).[3]
Sehemu kubwa ya kitabu ni shukrani kwa mama yake mzazi Noah, Patricia Nombuyiselo, ambaye amekulia kwenye kijumba cha nyasi kilichokuwa kinakaliwa na watu 14. Alikuwa mwanamke jasiri mshika dini aliyekuwa na tabia ya kumchukua mtoto wake katika makanisa matatu tofauti kila Jumapili, mkutano wa sala Jumanne, masomo ya biblia Jumatano na siku ya vijana ya kanisa ni Alhamisi, haijalishi hata kama kutakuwa na machafuko mitaani na watu wengi kipindi kama hiki wanakuwa majumbani wamepumzika lakini Bi. mkubwa lazima afike kanisani.[2]

Kuigizwa filamu yake
Kumbukizi hizi zitatumika kuchezeshwa filamu ambayo ndani yake atakuja Lupita Nyong'o ambaye atacheza kama Patricia, mama yake Noah. Vilevile Nyong'o ata-tayarisha filamu hii na Noah kupitia kampuni yake ya utayarishaji maarufu kama Ark Angel Productions.[7] In March 2018, Liesl Tommy is set to direct the film.[8]
Marejeo

Jamii:Vitabu vya 2016
Jumba la Sanaa la Sydney

Question: Je,jumba gani kubwa zaidi nchini Kenya?


Jumba la Sanaa la Sydney (kutoka kiing. The Sydney Opera House) ni jumba linalo patikana katika Bandari ya Sydney, katika Sydney, Australia. Jumba linaumbo kama Matanga (sails), na linapatikana mjini Sydney, Australia. Jumba hilo linatumiwa kwa matasha na sherehe mbalimbali za kimataifa huwa zinafanyiwa hapo. Jumba hilo ni maarufu sana kwakuwa kuvutio kikubwa kwa watalii walio wengi. Jumba lilijengwa mwaka 1817 na ilipofika mwaka 1901 likafungwa. Likaja kufunguliwa tena mnamo tar. 10 ya mwezi Agosti ya mwaka wa 1902. Mnamo mwaka wa 1958 jengo likafungwa tena kwa ajili ya kufanya matengenezo mawili matatu, kisha likaja kufunguliwa tena mnamo mwaka wa 1959. 
Marejeo ya nje

Jamii:Majumba ya Sanaa Duniani
Jamii:Majumba ya Sanaa Duniani
Jamii:Majengo Katika Autralia
Jamii:Australia
Moto

Question: Je,nini maana ya kisayansi ya gesi?


Moto ni hali ya kuchoma haraka kwa gimba na kutoa joto pamoja na nuru. Kisayansi ni mmenyuko wa kikemia kati ya oksijeni ya hewani na kampaundi za kaboni. Moto ni mfano mkuu wa harakati ya kuoksidisha.
Katika historia ya binadamu matumizi ya moto yalikuwa hatua kubwa ya kujenga utamaduni. Watu hutumia moto kwa kupika, kujilinda dhidi ya baridi na giza, kupeana habari, kuendesha vyombo vya usafiri na kutengeneza umeme.
Moto ni pia jambo haribifuː unaleta hatari kwa mali, afya na maisha ya watu na viumbe vyote.
Moto kikemia
Moto inawaka kama masharti manne yako mahali pamoja:
gimba lenye uwezo wa kuwaka, kwa kawaida lenye kiasi cha kampaundi za kaboni na hidrojeni
oksijeni ya kutosha (au: kampaundi za oksijeni)
chanzo cha joto ya kutosha kwa kuwasha mchanganyiko wa fueli na oksijeni
mmenyuko mfululizo unaoendeleza hali ya kuwaka kwa moto
Masharti haya manne huelezwa kwa tetrahedroni ya moto. Hakuna moto kama masharti haya manne hayapo pamoja.
Mmenyuko mfululizo ni lazima kwa kuendelea kwa moto ukihkikisha ya kwamba kuna joto la kutosha kuendeleza moto.
Moto inazimika kama moja kati ya masharti manne linaondolewa. Katika mfamo wa moto ya gesi kwenye jiko la kupikia ya gesi moto huu unazimika kwa:
kuzima gesi ambayo inaodoa chanzo cha fueli
kufunika moto kabisa maana hii inazuia oksijeni kufika motoni; baada ya muda mfupi akiba ya oksijeni iliyo karibu na moto imekwisha na moto inazimika
kumwaga maji juu ya moto; hii inapunguza joto motoni haraka sana na harakati ya kuwaka inakwama; kupuliza sana inaweza kuleta tokeo lilelile kwa kuondoa joto kutoka kwa gesi inayoendelea kutoka
kuingiza kemikali kama halon motoni inayochelewesha mmenyuko ndani ya moto kiasi cha kusimamisha mmenyuko mfululizo.
Moto na utamaduni
Matumizi asilia ya moto
Wataalamu wanaamini ya kwamba watu wa kale sana waliona faida ya kutumia moto uliotokea kiasili kutokana na radi n.k.. Walipokuta wanyama waliokufa katika moto wa aina hii waliona ya kwamba nyama iliyochomwa na moto ni lishe bora kuliko nyama mbichi. Walitambua pia ya kwamba mimea au sehemu za mimea zilikuwa chakula bora baada ya kukaa motoni kwa muda fulani. 
Kwa hiyo inaaminiwa hao watu wa kwanza walijifunza kubeba moto asilia na kuutunza kwenye makazi yao. Baadaye watu walijifunza kuwasha moto. Kuwa na moto karibu na makazi au mahali pa kulala kulikuwa namna ya ulinzi dhidi ya wanyama wakali wanaoogopa moto na hawana akili ya kubainisha matumizi yake. Moto ulisaidia pia wakati wa kuwinda.
Viungo vya nje



Jamii:Teknolojia
Kioksitania

Question: Je ni lugha ngapi zinazungumzwa nchi ya Uganda?

Kioksitania ("occitan") ni lugha ya jimbo la Katalunya ya magharibi ya kaskazini, Ufaransa wa kusini, Italia ya magharibi ya kaskazini na ya kusini, Monaco.
[1]
Pia inajulikana kama
Occitan, Lenga d'òc
Idadi ya wasemaji (takriban)
Toka 1.000.000 mpaka 3.700.000
Katalunya ya magharibi ya kaskazini (4.000), Ufaransa wa kusini (toka 1.000.000 mpaka 3.600.000), Italia ya magharibi ya kaskazini na ya kusini (toka 50.000 mpaka 100.000), Monaco (4.500).
Cheo halali
Rasmi pamoja na nyingine.
Katalunya ya magharibi ya kaskazini.
Haijakubaliwa: Ufaransa wa kusini.
Imekubaliwa halali: Italia ya magharibi ya kaskazini na ya kusini.
Ufafanuzi
Matumizi ya Occitan kama lugha ya serikali na ya vitabu yaliimarishwa mwanzo wa wakati wa Middle Ages. Maandiko ya kwanza, mwanzo wao ulikuwa karne 11. Kwenye karne 12 na 13 lugha ilipata nguvu sana ndani ya Ulaya. Lakini baadaye Ufaransa ulianza kutawala kwa nguvu nchi nzima na Kifaransa kilianza kutumiwa na watu wa Occitania.
Kumekuwa na majaribio ya kusitawi lugha tena, hasa kwenye vipindi fulani vya nusu ya pili ya karne 19 na karne 20 Ulaya. Matokeo ya hayo majaribio yamekuwa kuipatisha lugha cheo cha juu baina ya lugha za vitabu vyenye ufasaha Ulaya, na kuiingiza lugha katika shule, magazeti, redio, televisheni, na kadhalika. Vilevile imewekwa lahaja sanifu, yenye asili ya lahaja za Languedoc lakini yenye michango iliyotolewa kwa lahaza nyingine zote.
Tawi moja la lahaja za Occitan linaitwa Gasconian, na lina lahaja moja inayoitwa Aranese, ambayo eneo lake ni bonde la Aran, lililo sehemu moja ya Katalunya tangu karne 14. Katalunya ina sheria zake zenyewe, tofauti na zile za sehemu nyingine za Uhespanyola. Mkusanyo wa sheria za Katalunya unaitwa Estatut d'Autonomia de Catalunya. Kwa sababu ya hizo sheria, Aranese ilitunzwa na kuimarishwa, ikapata cheo cha rasmi mwaka 1990, pamoja na Kikatalani na Kihespanyola.
Kabla ya wakati huu, uandikaji ulirekebishwa (1982) kwa njia ambayo ilimaanisha kukubali na kuonyesha wazi kwamba Aranese ndiyo lahaja ya Occitan; na matumizi yake shuleni yalianza mwaka 1984. Siku za leo Aranese ni lugha ya serikali, ya elimu, na ya waandishi (wa habari na wa vitabu). Njia ya upotevu wa Occitan kwa kuweka Kifaransa badala yake, ambayo inatukia Ufaransa, haijageuza lahaja ya Aranese, iliyo na nguvu na maisha mazuri, pamoja na mikusanyiko ya watu wa vyama fulani wanaoihifadhi. Hata hivyo, hali yake nzuri haijaimarishwa kabisa na ina hatari na kuingia katika njia ya upotevu kwa sababu ya Kihespanyola na Kikatalani, lugha ambazo zinajulikana na watu wengi wa bonde la Aran na ambazo zinazungumzwa na baadhi kubwa ya watalii na wahamiaji wanaofika pale kila mwaka.
Viungo vya nje


Jamii:Lugha za Kirumi
Welisi

Question: Je, Kiongozi wa kwanza wa Britania anaitwa nani?



Welisi (Kiing.: Wales;  (Kiwelisi: Cymru (matamshi)) ni nchi ya Ulaya kwenye kisiwa cha Britania na sehemu ya Ufalme wa Muungano. 
Inapakana na Uingereza upande wa Mashariki. Pande zingine ziko pwani. Mji mkuu ni Cardiff (Kiwelisi: Caerdydd). 
Idadi ya wakazi ni karibu milioni tatu. Lugha asilia ni Kiwelisi ambacho ni kimoja kati ya lugha za Kikelti. Leo hii kuna bado asilimia 20% za wakazi wanaotumia Kiwelisi lakini wengine wamezoea Kiingereza.
Welisi ilivamiwa na Uingereza mwaka wa 1284 na kuunganishwa kama sehemu kamili ya Ufalme wa Uingereza 1536. Baada ya Ufalme wa Uingereza kuungana na Uskoti na Eire Welisi ilitambuliwa kama sehemu asilia ya Ufalme wa Muungano.
Mwaka wa 1998 Welisi ilipewa bunge lake la pekee linalosimamia matumizi ya makisio yake na kuchagua serikali ya eneo. 

*
Jamii:Ufalme wa Muungano
Jamii:Nchi za Ulaya
Seli

Question: Je michezo ya olimpiki hufanywa baada ya miaka ngapi?


Seli (kutoka Kilatini cellula = chumba kidogo) ni chumba kidogo ndani ya mwili wa binadamu, wanyama. mimea n.k. 
Mwili wote wa kila kiumbehai hufanywa kwa seli. Viumbehai vidogo sana kama bakteria huwa na seli moja tu. Mwili wa mwanadamu huwa na seli trilioni 100 au 1014. 
Kila yai ni seli moja tu, hivyo seli kubwa duniani ni yai la mbuni. 
Seli za kawaida ni ndogo sana kiasi kwamba huweza kutazamwa tu kwa kutumia hadubini.
Muundo wa seli
Seli zinatofautiana kisasi kati ya domeni za viumbehai. Bakteria na archaea (prokarioti) huwa na seli za mfuto lakini seli za eukarioti zina vitu ndani zao.
Aina za seli
Kuna aina kuu mbili za seli, nazo niː
Seli ya prokarioti: haina kiini, chembeuzi moja katika utegili, haina dutuvuo
Seli ya eukarioti: ina kiini, chembeuzi nyingi katika kiini, ina dutuvuo
Kimsingi seli za eukaryota huwa naː 
kiini cha seli,
utando wa seli (tabaka ya nje) na
utegili unaojaza chumba ndani ya utando. Ndani ya utegili kuna sehemu nyingine zenye kazi mbalimbali kama vile ribosomu au dutuvuo (mitokondria).
Kuna aina mbili za seli za kieukarioti:
Seli ya mnyama ni aina ya seli ambazo zinapatikana kwenye miili ya wanyama wote kama vile binadamu n.k.
Seli ya mmea ni aina ya seli zinazopatikana kwenye mimea yote kama vile miti n.k.
Licha ya kuwa katika sehemu tofauti za viumbehai, seli hizi zinafanana baadhi ya vitu na kutofautiana pia. 
Baadhi ya vitu ambavyo vipo kwenye seli ya mnyama na seli ya mmea ni pamoja na:  
Zote zina kiini cha seli
Zote zina utando wa seli
Zote zina utegili
Zote zina dutuvuo
Tofauti kati ya seli ya mnyama na seli ya mmea ni pamoja na:



Jamii:Biolojia
Orodha ya milima mirefu duniani

Question: Je,mlima Kenya ina urefu wa kilomita ngapi?


Urefu wa mlima au kimo chake unaweza kukadiriwa kwa njia mbalimbali. 
Mbinu inayotumika mara nyingi ni kutaja tofauti kati ya usawa wa bahari na kimo cha kilele cha mlima. Lakini inawezekana pia kutumia mbinu tofauti zitakazoleta matokeo tofauti.
Mlima mrefu kutoka usawa wa bahari
Mlima mrefu duniani kwa kuangalia kimo juu ya uwiano wa bahari ni Mlima Everest ulioko kwenye mpaka baina ya Nepal na China. Kilele chake kipo mita 8,848 juu ya usawa wa bahari. Mlima Everest ni sehemu ya milima ya Himalaya. Pamoja na Everest kuna milima mingine 13 inayopita kimo cha mita 8,000, yote iko katika Himalaya na milima jirani ya Karakoram ambayo ni tokeo la kukunjwa kwa ganda la dunia tangu bamba la Uhindi lilianza kugonga bamba la Ulaya-Asia.

Mlima mrefu kutoka kitovu cha Dunia

Kwa kutumia kitovu cha Dunia kama marejeo, yaani umbali kati ya nukta ya kitovu cha Dunia na kilele cha mlima, matokeo ni tofauti. Hapo mlima Chimborazo nchini Ekwador inafikia umbali wa kilomita 6,384.557 ikizidi Everest yenye km 6,382.414 kwa kilomita mbili.
Tofauti inasababishwa na umbo la Dunia ambalo si tufe kamili. Maana kuzunguka kwa Dunia kwenye mhimili wake unasababisha kani kitovu (kwa Kiingereza centripetal force) inayofanya umbo la Dunia kufanana kidogo na duaradufu. Hivyo umbali kutoka kitovu cha Dunia hadi ikweta ni mkubwa kiasi cha kilometa 43 kuliko umbali baina ya kitovu na ncha za Dunia. 
Kwa kutumia marejeo hayo Mlima Everest una nafasi ya sita tu kati ya milima ya Dunia, ilhali milima kadhaa iliyopo karibu na ikweta inasogea mbele, kama milima katika Andes na mlima Kilimanjaro nchini Tanzania.

Mlima mrefu kutoka mguu wake
Njia nyingine ni kupima ni kiasi gani mlima unainuliwa juu ya mazingira yake yaani pale inapoanza kuonekana. 
Kwa kutumia marejeo hayo mlima mrefu kabisa duniani ni Mauna Kea. Volkeno hii inayofanya kisiwa kizima kimojawapo cha funguvisiwa la Hawaii inaanza mita 6,000 chini ya uso wa bahari na kufikia mita 4,205 juu ya usawa wastani wa bahari, hivyo kimo chake kutoka mguu wake hadi kilele ni mita 10,203[1]
Kati ya milima inayoinuliwa juu ya mazingira ya nchi kavu iko
Mlima Rakaposhi nchini Pakistan ambao unapanda mita 5980 juu ya bonde la mto Hunza mguuni pake upande wa kaskazini
Mlima Damavand nchini Iran unafikia kimo cha mita 4,700 juu ya mazingira yake
Kilimanjaro inainuliwa mita 4,000 juu ya tambarare mguuni pake.
Mlima mrefu katika Mfumo wa Jua
Kwenye sayari na miezi ya mfumo wa Jua letu kuna milima mikubwa zaidi kuliko duniani. Mlima mkubwa unaojulikana hadi sasa ni Olympus Mons kwenye Mirihi (Mars). Volkeno hii inapanda kilomita 26 juu ya tambarare ya mazingira yake ikiwa na kipenyo cha kilomita 600. Kasoko kwenye kilele chake ina kipenyo cha kilomita 80. 
Tanbihi

jamii:Milima
Jamii:Orodha za kijiografia
Ngalula

Question: Je,kundi la Marquis Original ilianza mwaka upi?


Ngalula ni jina la kutaja wimbo uliotungwa na kuimbwa na  kundi zima la Marquis Original katika miaka ya tisini. Moja kati ya nyimbo zilizotamba sana katika miaka hiyo. 
Mashairi yake anazungumzia uvumilivu katika ndoa. Hasa pamoja na vituko vyake lakini atakuwa naye pia maishani. Yupo njia panda katika maamuzi haya ambayo anayajua yeye mwenyewe licha ya vituko vyote anavyofanyiwa. Kisa tu amemzoea na anamuelewa vizuri kuliko mtu yeyote, shida na raha zake anazielewa na anazivumilia.
Baadaye, anamsihi azibe masikio kwa vile hayo ni maji ya moto yatapoa tu, mama. 
Humu walitumia sana mtindo wa "Sendema" mtindo maarufu sana kwa bendi hii. Kama ilivyo kawaida wa muziki wa dansi, sehemu kubwa inapiga vyombo tupu kama tumbuizo kwa wasikilizaji. Midomo ya bata (tarumbeta) zimepigwa vilivyo katika wimbo huu - kwa umahiri wa hali ya juu.  
Viungo vya Nje
 on YouTube
Jamii:Nyimbo za 1990
Jamii:Nyimbo za 1991
Jamii:Nyimbo za Marquis Original
Radi (elementi)

Question: Je,elementi ni nini?

Kwa mwangaza mkali unaoonekana wakati wa ngurumo tazama radi


Radi (kilatini "radius") ni elementi katika mfumo radidia yenye alama Ra. Namba atomia ni 88 na uzani atomia ni 226.0254. Jina limechaguliwa kutokana na tabia yake ya ununurifu, kilatini "radius" yamaanisha "mwale" au "mwonzi". Kikemia radi ni metali ya udongo alikalini yenye rangi nyeupe. Lakini inaoksidisha haraka kushika rangi nyeusi. 
Radi ni haba sana hutokea kama sehemu ya mchanganyiko wa madini kadhaa pamoja na urani. Hutokea hasa kama isotopi ya 226Ra yenye nusumaisha ya miaka 1,602 ikibadilika kuwa gesi ya radoni.
Historia ya radi
Radi ilitambuliwa mara ya kwanza 1898 na mwanakemia Mpoland Marie Curie na mume wake Mfaransa Pierre. Baadaye ilitumiwa kwa ajili ya saa ziliyotakiwa kuonekana usiku kwa sababu radi inang'aa gizani kutokana unururifu wake. Ilitumiwa pia kama dawa hadi ilipoonekana mnamo 1930 ya kwamba inasababisha magonjwa ya kansa. 
Viungo vya Nje

Jamii:Elementi
Jamii:Metali za udongo alikalini
Jamii:Dutu nururifu
Libido

Question: Je,ashiki ni nini?

Libido (yaani nyege au ashiki) ni uchu au hamu ya kujamiana ambayo hupatikana kwa wanaume na kwa wanawake. Neno hili la Kilatini hutumika hasa mtu alipo na kiwango kidogo cha libido. Hapo ndipo utakaposikia kwamba fulani ana libido kidogo ama mwanamume fulani amekosa nguvu za kiume. Hata hivyo, yafaa ijulikane kwamba kuna tofauti kati ya hamu ya ngono na nguvu za kiume. Mwanamume asiye na nguvu za kiume huenda akawa na kiasi cha libido kinachofaa, lakini hawezi kujamiana na mwenziwe kwa njia inayofaa maana mwili wake hauitikii.
Libido husababishwa na nini
Libido huathiriwa na sababu tofauti kama vile za biolojia, saikolojia na za kijamii. 
Libido huathirika kibiolojia kwa maana homoni za mwili, kama vile tesistosteroni na dopamini, husababisha mtu awe na uchu wa ngono au akose. 
Unapokuwa na shida za kisaikolojia kama vile huzuni, wasiwasi au jambo linalokusumbua kiakili, basi uchu wako wa ngono pia utakwenda chini. 
Kijamii, huenda ikawa kwamba kazi unazozifanya ili kukidhi mahitaji ya kila siku zinakunyima wakati au hata uchu wa ngono. 
Libido huenda ikaathirika iwapo u mgonjwa maana hutakuwa na uchu au hata fikra za ngono.
Libido na umri
Utafiti umeonyesha kwamba wanaume huwa na libido ya kiwango cha juu wanapobalehe kati ya umri wa miaka kumi na tano hadi kumi na tisa. Kutoka hapo, libido yao yaenda ikididimia maana homoni ya tesistosteroni pia yafifia. Hata hivyo inasemekana [1] kuna uwezekano mtu akawa na libido hafifu akiwa na umri mdogo ikiwa homoni yake ya tesistosteroni imekwenda chini, jambo ambalo linaweza kusuluhishwa [2]
Kwa upande mwingine, wanawake hupata libido ya kiwango cha juu zaidi wanapofikia umri wa miaka thelathini. Ijapokuwa wao huanza tamaa ya ngono wakibalehe, hamu yao huwa juu zaidi wakiwa wenye umri huo wa miaka thelathini.
Dawa za kutitimua libido
Kwa wanaume walio na libido iliyo chini, kuna dawa ambazo waweza wakapewa na madaktari. Madawa haya, yanayotengenezwa kwa kemikali, au mata oganiki ikiwemo bidhaa zinazotolewa kwa mimea, wanyama na pia wadudu kama Spanish Fly [3], huwasaidia kuongezea kiwango cha homoni ya tesistosteroni [4]. 
Kuna vyakula pia vinavyoongeza libido kama vile ndizi, tini na parachichi. Matunda hayo hujulikana kama mkuyati (kwa Kiingereza aphrodisiacs)[5]. Mimea mingine mikuyati ni kama vile Muyohimbi (Pausinystalia yohimbe) wa Afrika Magharibi, Mkombelo (Mondia whytei) kutoka sehemu tofauti za Afrika[6] na Muashwagandha kutoka Uhindi (Withania somnifera).[7]
Tazama pia
Ubaridi wa ashiki
Tanbihi

Viungo vya nje


Jamii:Afya
Jamii:Jinsia
Jamii:Saikolojia
Orodha ya mikoa ya Tanzania kwa eneo

Question: Je,Tanzania ina mikoa ngapi?


Hii ni orodha ya tawala za mikoa ya Tanzania katika mpangilio wa: *jumla ya eneo, 
eneo la nchi kavu, na
eneo la maji.
Taarifa hii inalingana na uanzishwaji wa mikoa mipya minne mnamo Machi 2012, ambao umefikisha jumla ya idadi ya mikoa kuwa 31. Baada ya hapo ulianzishwa Mkoa wa Songwe wenye eneo la [[km<sup>2</sup>]] 26,595 kutokana na mkoa wa Mbeya.
Mikoa ya Tanzania - Jumla ya eneo
Tanzania Bara (Tanganyika)

Tanzania Visiwani (Zanzibar)

Eneo la nchi kavu

Eneo la maji
Angalizo: Taarifa zinazopatikana ni za mikoa kumi na mbili tu. Mikoa mingine iliyobakia haina maziwa yenye maana au umuhimu au vyanzo vya maji.

Vyanzo

Taarifa kwa ajili ya mikoa ya Tanzania bara zinatolewa na . Taarifa kwa ajili ya mikoa ya Tanzania visiwani, yaani, Unguja na Pemba hutolewa na .
Kwa takwimu za kisasa angalia , Tanzania in Figures, tovuti ya Tanzania National Bureau of Statistics 
Tanbihi
Msitu wa Mau

Question: Je,msitu mkubwa kabisa duniani ni ipi?

Msitu wa Mau  ni misitu tata katika Bonde la Ufanchini Kenya. Ni msitu asili wa milimani ulio mkubwa zaidi katika Afrika Mashariki. Msitu tata wa Mau una eneo wa hektari 273300 [0]
Maeneo ya misitu yana baadhi ya viwango vya juu kabisa ya mvua nchini Kenya [1] Misitu ya Mau ni eneo kubwa ya vyanzo vya maji nchini Kenya [2] Mito kadhaa huanza kutoka misitu hii, ikiwemo mto wa Ewaso Ng'iro (kusini), mto Sondu, Mto Mara na Mto Njoro. Mito hizi hulisha Ziwa Victoria, Ziwa Nakuru na Ziwa Natron [1]  Miteremko ya mashariki ya bonde la Mau imejazwa msitu wa Mau [1]
mazingira
Miti asilia katika msitu wa mau ni pamoja na Pouteria adolfi-friedericii, Strombosia scheffleri  na Polyscias kikuyuensis. Olea capensis, Prunus africana, gummifera na Albizia Podocarpus latifolius pia hupatikana huko [1]
Ndege wanaopatikana katika eneo hilo ni pamoja na Hartlaub's Turaco (Tauraco hartlaubi), Hunter's Cisticola (Cisticola hunteri)  na Jackson's Francolin (Francolinus jacksoni) [1]
Uharibifu
Katika miaka ya jadi misitu hii ilikuwa ikikaliwa na jamii ya  Ogiek ,ambao maisha yao ya kuwinda na kukusanya ni endelevu [1] Hata hivyo, kutokana na watu kutoka makabila mengine kuhamia msitu huo, sehemu ya eneo la msitu imekatwa kwa ajili ya makazi. [8]
Katika mwaka wa 2008, uzinduzi wa mradi wa nguvu za umeme ya Sondu-Miriu Hydro uliahirishwa kutokana na kiwango cha chini cha maji, ambao ulisemekana ulitokana na uharibifu katika msitu wa Mau [9]
Uhamisho kutoka msitu wa Mau
Katika msimu wa joto wa 2008 kulikuwa na mvutano wa kisiasa kuhusu swala la makazi ya watu, ambayo yalikuwa yametengwa katika uongozi wa KANU katika miaka ya 80 na 90. Baadhi ya walowezi ni wanasiasa mashuhuri, kama Franklin Bett na Zakayo Cheruiyot. Katika mwaka wa 2004 Paul Ndung'u alitoa "Ndungu Report", ambayo ilitaja kugawa ardhi hizi, kuwa haramu na ilipendekeza ugawavi huu utupiliwe mbali.[2] Baadhi ya uhamisho ulitekelezwa kati ya mwaka wa 2004 na 2006, bila ya mfuko wa makazi  [3]
Mnamo 15 Julai 2008, Waziri Mkuu Raila Odinga alitoa amri kwamba uhamisho utekelezwe kabla ya mwezi wa  Oktoba 2008, ili kulinda misitu kutokana na uharibifu [4] Amri hii imepingwa na baadhi ya wanasiasa wa eneo la Bonde la Ufa, wakiongozwa na Isaac Ruto. Baadhi ya wanasiasa, wakiongozwa na waziri wa kilimo William Ruto, walipendekeza kwamba iwapo uhamisho utatekelezwa, serikali inapaswa kuwatengea ardhi wanaohamishwa mahali pengine [2]
Uhamisho ulianza Novemba 2009. Pia baadhi ya watu mashuhuri wanaelekea kupoteza ardhi yao, wakiwemo pamoja na familia ya rais wa zamani Daniel arap Moi [5]
Marejeo

Viungo vya nje
 (MACOFA)

Jamii:Misitu ya Kenya
Kings Music Records

Question: Jina rasmi la Ali Kiba ni gani?


Kings Music[1] ni lebo iliyoanzishwa na mwimbaji Ali Kiba mwanzoni mwa Desemba 2017. Studio hiyo yenye makao yake nchini Tanzania, kabla ya kufunguliwa studio hiyo ya Kings Music ilifanyiwa tangazo maalum na mwanzilishi na wasanii watakaokuwa kwenye lebo hiyo.
Orodha ya wasanii
.
Orodha ya wasanii ambao wamejisajili katika Kings Music Records ni pamoja na:

Tuzo
Tanzania Music Awards

Watsup Music Awards

BEFFTA Awards 2016

MTV Europe Music Awards

Nafca

East Africa TV Awards

ASFA Awards (Uganda)

Soundcity Awards

TZ INSTA Awards 2016

Best Celebrity Player Awards (Uganda)

WANNAMusic Awards 2016 (France)

Tanbihi

Viungo vya


Jamii:Studio za kurekodia
Jamii:Studio za Tanzania
Jamii:Studio zilizoanzishwa 2017
Jamii:Studio za muziki
Jamii:Lebo za muziki
New York

Question: Mji wa New york uko na idadi ngapi ya watu?



New York (Kiing.: "New York City") ni jiji kubwa kabisa Marekani na kati ya miji mikubwa duniani. Iko kwenye pwani la kaskazini-mashariki ya Marekani katika jimbo la New York.
Jiografia
Mji uko kwenye mdomo wa pamoja ya mito Hudson na East River inapoishia katika Atlantiki kwa 40°42<i data-parsoid='{"dsr":[1526,1537,2,2]}'>N 74°00</i>W.
Kitovu cha mji kipo kwenye kisiwa cha Manhattan kilichopo kati ya Hudson na East River. Eneo la jiji ni funguvisiwa kwenye mdomo huo na visiwa vyake pamoja na Manhattan ni Staten Island, Long Island na visiwa vingine vidogo kwa mfano kisiwa cha Ellis na kisiwa cha Sanamu ya Uhuru (statue of liberty).
Jiji limepanuka kutoka kando za mito hadi barani. Eneo lote la jii ni kilomita za mraba 831.4.
Ndani ya jiji kuna mitaa au wilaya tano zinazoitwa boroughs ambazo ni:
Manhattan (New York County)
Brooklyn (Kings County)
The Bronx (Bronx County)
Queens (Queens County
Historia

Jina la Manhattan lakumbuka wakazi asilia waliokuwa Maindio wa Lenape na "manhattan" ni neno la lugha yao "Manna-hata" lililomaaanish a "kisiwa cha milima mingi". Mzugu wa kwanza aliyefika alikuwa nahodha Mwitalia Giovanni da Verrazano mwaka 1524 halafu Mwingereza Henry Hudson mwaka 1609.
Mji mwenyewe ulianzishwa na Waholanzi kwa jina la "Nieuw Amsterdam" (Amsterdam Mpya). Mwaka 1626 kisiwa cha Manhattan kilinunuliwa kwa 60 gulder kutoka wenyeji kikawa mji mkuu wa koloni ya Nieuw Nederland (Uholanzi Mpya).
Mwaka 1664 baada ya vita kati ya Uholanzi na Uingereza koloni yote ilihamishwa upande wa Uingereza pamoja na mji mwenyewe ikapewa jina jipya la "New York".
Katika karne ya 18 New York ilikuwa sehemu ya uasi dhidi ya Uingereza
Kipindi kikubwa cha mji kulitokea katika karne ya 19 wakati wahamiaji wengi sana walipofika MArekani. Idadi kubwa walifika kwenye bandari la New York.
Baada ya fitina kati ya watu wa kusini na wenyeji wa kaskazini serikali ya Kiingereza ilifunga kambi hilo.
Hali ya hewa


Marejeo



Jamii:Miji ya Marekani
Jamii:Miji ya New York
Jamii:Mto Hudson
Argentina

Question: Je,Argentina ina idadi ya watu wangapi?



Argentina ni nchi kubwa ya pili ya Amerika Kusini. Ina eneo la km² 2,780,400 kati ya milima ya Andes upande wa magharibi na Bahari ya Atlantiki upande wa mashariki. 
Imepakana na Paraguay, Bolivia, Brazil, Uruguay na Chile.
Kuna madai dhidi ya Uingereza juu ya visiwa vya Falkland (Malvina), Visiwa vya South Georgia na South Sandwich na sehemu ya Antaktika.
Watu

Wakazi wengi (97%) wana asili ya Ulaya na Mashariki ya Kati, hasa Italia (55%) na Hispania. 
Lugha yao ya kawaida ni Kihispania na dini rasmi ni Ukristo wa Kanisa Katoliki (76.5%). Asilimia 9 ni Waprotestanti.
Miji
Miji mikubwa kazidi ni:
Buenos Aires, ambao ndio mji mkuu
Córdoba
Rosario
Mendoza
San Miguel de Tucumán
Tazama pia
Mikoa ya Argentina
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Marejeo

Viungo vya nje

(in Spanish) Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. (in Portuguese) 


Jamii:Nchi za Amerika Kusini
Jamii:Nchi za G20
Jamii:Nchi zinazotumia Kihispania
Bamba la Pasifiki

Question: Bamba la Afrika lina ukubwa gani?



Bamba la Pasifiki ni kati ya mabamba makubwa ya gandunia ya dunia yetu. Lipo chini ya bahari ya Pasifiki ikiwa ni bamba la gandunia kubwa kabisa. Maada yake ni miamba nzito ya gumawesi. 
Mipaka
Bamba la Pasifiki hupakana na mabamba ya Amerika ya Kaskazini, Juan Fuca, Cocos, Nazca, Antaktika, Australia na Ufilipino. 
Mwendo na pete la moto
Bamba lote lina mwendo wa kuelekea kaskazini-magharibi kwa mkasi wa sentimita 10 kwa mwaka.
Mwendo huu unaacha nafasi upande wa mashariki inayoonekana kama bonde la ufa kwenye sakafu ya bahari. Upande wa magharibi bamba lajisukuma chini ya bamba la Ufilipino na tokeo lake ni mfereji wa Mariana.
Kando la bamba kuna volkeno nyingi zinazoitwa "pete ya moto".
Jamii:Jiografia
Jamii:Gandunia
Jamii:Pasifiki
Almasi

Question: Madini ya dhahabu yaligunduliwa wapi kwanza?



Almasi ni vito adimu vyenye thamani kubwa.
Mara nyingi hazionyeshi rangi lakini kuna pia almasi za njano, buluu au nyekundu. Zinatumiwa kama mapambo na kutokana ugumu wao pia katika teknolojia ya kukata.
Kaboni iliyobadilika
Kikemia almasi ni umbo moja la kaboni (C) tupu katika hali ya fuwele ni dutu ileile kama makaa. Ila tu kaboni huwa almasi katika mazingira ya joto kali na shindikizo kubwa. Badiliko hili latokea kwa kawaida katika ganda la dunia kwenye kina cha kilomita 150 karibu na volkeno. 
Almasi sintetiki
Kwa matumizi ya kiteknolojia almasi ndogo hutengenezwa kwa kutumia mashine zinazosukuma kaboni kwa shindikizo kubwa na halijoto ya 1,500 °C hadi kuwa almasi sintetiki yenye tabia zote za almasi asilia. Maendeleo ya teknolojia yamewezesha pia kupatikana kwa almasi sintetiki zinazofaa pia kama mapambo.
Madini ngumu duniani
Almasi ni dutu ngumu kabisa inayopatikana duniani kushinda metali au madini yote. Hii ni sababu ya kwamba almasi zinatumiwa katika teknolojia mbalimbali. Vyombo vya kukata aloi ngumu sana za feleji au keekee za kutoboa mwamba wakati wa kutafuta mafuta ya petroli vyote vyatumia vipande vya almasi.
Almasi yenyewe hukatwa kwa unga wa almasi tu.
Kampuni kubwa duniani ya kuchimba almasi na kufanya biashara nazo ni De Beers wa Afrika Kusini.

Jamii:madini
Kanisa Katoliki la Waalbania wa Italia

Question: Baba wa rais wa Italia ni nani?



Kanisa Katoliki la Waalbania wa Italia ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.
Linafuata mapokeo ya Ukristo wa Ugiriki na kutumia liturujia ya Ugiriki.
Tangu mwanzo wa Kanisa katika rasi ya Italia kulikuwa na Wakristo waliotumia lugha ya Kigiriki, hata mjini Roma, lakini hasa katika maeneo ya kusini. 
Baada ya kutokea Ukristo wa mashariki na Ukristo wa magharibi, maeneo hayo yalishindaniwa.
Wakristo wa mashariki nchini Italia waliongezeka hasa baada ya Albania kuvamiwa na Waturuki Waislamu. Hapo Waalbania wengi walivuka bahari na kukimbilia usalama hasa katika Ufalme wa Sicilia.
Ingawa wengi walimezwa na mazingira mapya, wengine walidumisha lugha yao ya Kialbania pamoja na madhehebu ya Kigiriki.
Hatimaye walipewa na Papa uongozi kamili (6 Februari 1784) na hatimaye (1919) walianzishiwa majimbo mawili, mbali na monasteri huru ya Grottaferrata.
Mwaka 2010, waamini wa Kanisa hilo walikadiriwa kuwa 61,000 hivi katika parokia 45, chini ya maaskofu 2, mapadri 82 (baadhi wakiwa na ndoa) na mashemasi 5. Pia kulikuwa na watawa wasio na daraja takatifu 207.[1]
Tanbihi

Marejeo
Oriente Cattolico (Vatican City: The Sacred Congregation for the Eastern Churches, 1974)
Annuario Pontificio

Fortescue, Adrian. The Uniate Eastern Churches: the Byzantine Rite in Italy, Sicily, Syria and Egypt. Ed. George D. Smith. New York: F. Ungar, 1923. Print.
Viungo vya nje
 in The Eastern Christian Churches: A Brief Survey, by Ronald Roberson, on the CNEWA website.
Mtaguso wa pili wa Vatikano
Papa Pius XII
 - Hati ya Papa Yohane Paulo II kuhusu Makanisa ya Mashariki
 - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
 - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia





Jamii:Kanisa Katoliki
Jamii:Makanisa Katoliki ya Mashariki
Orodha ya milima mirefu duniani

Question: Je,msitu mkubwa kabisa duniani ni ipi?


Urefu wa mlima au kimo chake unaweza kukadiriwa kwa njia mbalimbali. 
Mbinu inayotumika mara nyingi ni kutaja tofauti kati ya usawa wa bahari na kimo cha kilele cha mlima. Lakini inawezekana pia kutumia mbinu tofauti zitakazoleta matokeo tofauti.
Mlima mrefu kutoka usawa wa bahari
Mlima mrefu duniani kwa kuangalia kimo juu ya uwiano wa bahari ni Mlima Everest ulioko kwenye mpaka baina ya Nepal na China. Kilele chake kipo mita 8,848 juu ya usawa wa bahari. Mlima Everest ni sehemu ya milima ya Himalaya. Pamoja na Everest kuna milima mingine 13 inayopita kimo cha mita 8,000, yote iko katika Himalaya na milima jirani ya Karakoram ambayo ni tokeo la kukunjwa kwa ganda la dunia tangu bamba la Uhindi lilianza kugonga bamba la Ulaya-Asia.

Mlima mrefu kutoka kitovu cha Dunia

Kwa kutumia kitovu cha Dunia kama marejeo, yaani umbali kati ya nukta ya kitovu cha Dunia na kilele cha mlima, matokeo ni tofauti. Hapo mlima Chimborazo nchini Ekwador inafikia umbali wa kilomita 6,384.557 ikizidi Everest yenye km 6,382.414 kwa kilomita mbili.
Tofauti inasababishwa na umbo la Dunia ambalo si tufe kamili. Maana kuzunguka kwa Dunia kwenye mhimili wake unasababisha kani kitovu (kwa Kiingereza centripetal force) inayofanya umbo la Dunia kufanana kidogo na duaradufu. Hivyo umbali kutoka kitovu cha Dunia hadi ikweta ni mkubwa kiasi cha kilometa 43 kuliko umbali baina ya kitovu na ncha za Dunia. 
Kwa kutumia marejeo hayo Mlima Everest una nafasi ya sita tu kati ya milima ya Dunia, ilhali milima kadhaa iliyopo karibu na ikweta inasogea mbele, kama milima katika Andes na mlima Kilimanjaro nchini Tanzania.

Mlima mrefu kutoka mguu wake
Njia nyingine ni kupima ni kiasi gani mlima unainuliwa juu ya mazingira yake yaani pale inapoanza kuonekana. 
Kwa kutumia marejeo hayo mlima mrefu kabisa duniani ni Mauna Kea. Volkeno hii inayofanya kisiwa kizima kimojawapo cha funguvisiwa la Hawaii inaanza mita 6,000 chini ya uso wa bahari na kufikia mita 4,205 juu ya usawa wastani wa bahari, hivyo kimo chake kutoka mguu wake hadi kilele ni mita 10,203[1]
Kati ya milima inayoinuliwa juu ya mazingira ya nchi kavu iko
Mlima Rakaposhi nchini Pakistan ambao unapanda mita 5980 juu ya bonde la mto Hunza mguuni pake upande wa kaskazini
Mlima Damavand nchini Iran unafikia kimo cha mita 4,700 juu ya mazingira yake
Kilimanjaro inainuliwa mita 4,000 juu ya tambarare mguuni pake.
Mlima mrefu katika Mfumo wa Jua
Kwenye sayari na miezi ya mfumo wa Jua letu kuna milima mikubwa zaidi kuliko duniani. Mlima mkubwa unaojulikana hadi sasa ni Olympus Mons kwenye Mirihi (Mars). Volkeno hii inapanda kilomita 26 juu ya tambarare ya mazingira yake ikiwa na kipenyo cha kilomita 600. Kasoko kwenye kilele chake ina kipenyo cha kilomita 80. 
Tanbihi

jamii:Milima
Jamii:Orodha za kijiografia
All

Question: Je,Burj Khalifa ina urefu wa kiasi gani?


Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/kenyatta

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/jkuat

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/unairobi

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/udsm

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/strathmore

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/ifm

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/dit

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/berkman

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/google

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/independent


other


Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/kwc