Ufilipino

Question: Je nani rais wa kwanza wa Ufilipino?


Ufilipino (kwa Kitagalog: Pilipinas), ni nchi ya kisiwani kwenye Funguvisiwa la Malay katika Asia ya Kusini-Mashariki. 
Ina visiwa 7,107 vyenye eneo la km² 300,000.
Mji mkuu ni Manila.

Jiografia
Ufilipino ina visiwa 7,107 vinavyohesabiwa katika makundi matatu yanayoitwa kufuatana na ujirani na visiwa vikubwa vya:
Luzon
Visaya
Mindanao.
Luzon ni kisiwa kikubwa na Mindanao ni kisiwa cha pili. Visaya ni kundi la visiwa katikati ya funguvisiwa.
Mji mkuu wa Manila uko Luzon. Quezon City ni mji mkubwa. Cebu City ni mji mkubwa upande wa Visaya. Davao City ni mji mkuu wa Mindanao.
Jina
Mwaka 1543 nchi iliitwa na Ruy López de Villalobos kwa jina la Kihispania "Las Islas Filipinas" (Visiwa vya Filipo) kwa heshima ya mfalme Filipo II wa Hispania.
Historia
Wanegritos ni kati ya wakazi asilia ya visiwa hivyo, wakifuatwa na Waaustronesia.
Baadaye kukawa na athira ya Wachina, Wamalay, Wahindi na Wamori.
Hispania ilitwala eneo hilo tangu mwaka 1565 hadi Mapinduzi ya Ufilipino wa 1896.
Marekani ilitwaa visiwa hivyo mwaka 1898 katika Vita ya Marekani dhidi Hispania na kuvitawala kama koloni hadi Vita Kuu ya Pili ya Dunia wakati Japani ilipotwaa nchi kwa miaka minne.
Baada ya vita Ufilipino ikapewa uhuru wake.
Siasa na serikali
Ufilipino ina serikali ya urais, tena ya umoja (na tofauti kiasi, sababu baadhi ya maeneo yana uhuru mkubwa kutoka serikali ya kitaifa) ambapo Rais ni mkuu wa nchi na kiongozi wa serikali, pia ni kamanda mkuu wa majeshi. Rais huchaguliwa kwa kura ya umma kwa kipindi kimoja cha miaka sita, wakati ambapo  yeye  huteua na kusimamia baraza la mawaziri.
Kongamano la bunge limeundwa na Seneti, inayohudumu kama jumba kuu linalo wajumbe waliochaguliwa kwa muda wa miaka sita, na Baraza la Wawakilishi, linalohudumu kama jumba dogo, inayo wajumbe waliochaguliwa kwa muda wa miaka mitatu kutoka kwa wilaya za bunge na kupitia sekta za uwakilishi.
Nguvu za kimahakama zimewekwa katika Mahakama Tukufu iliyoundwa na Jaji Mkuu kama afisa msimamizi, na majaji washirikishi kumi na wanne, wote walioteuliwa na Rais kutoka mapendekezo ya Baraza la Mahakama na Korti.
Kumekuwa na majaribio ya kubadilisha serikali iwe shirikisho, ya bunge kuwa moja au serikali ubunge mwanzo katika muda wa Ramos hadi sasa.
Utawala
Kuna mikoa ifuatayo:
Northwestern Luzon Region (Region I)
Cagayan Valley (Region II)
Central Luzon (Region III)
CALABARZON (Region IV-A) ¹
MIMARO (Region IV-B) ¹
Bicol (Region V)
Visaya Magharibi (Region VI)
Visaya Kati (Region VII)
Visaya Mashariki (Region VIII)
Rasi ya Zamboanga (Region IX)
Mindanao Kaskazini (Region X)
Davao Region (Region XI)
SOCCSKSARGEN (Region XII) ¹
Caraga (Region XIII)
Mkoa wa Kujitawala wa Kiislamu wa Mindanao (ARMM)
Cordillera (CAR)
Mkoa wa Mji Mkuu Manila (Metro Manila)
Watu
Wananchi wana asili tofauti sana, kutokana na jiografia na historia ya visiwa hivyo. Mbali na makabila ya wenyeji, kuna Wachina wengi (milioni 2) na machotara wengi sana wenye damu ya Kichina (milioni 18).
Wafilipino milioni 12 wanaishi nje ya nchi.
Wakazi wengi wa Ufilipino hufuata Ukristo wa Kikatoliki (79%) ambao ni urithi wa athira ya Wahispania. Hata hivyo Ufilipino ni nchi isiyo na dini rasmi. Wakristo wengine wanakaribia 10%.
Lugha ya Kiingereza iliachwa na Marekani kama lugha rasmi pamoja na Kifilipino; pia kuna lugha 182 za asili (angalia orodha ya lugha za Ufilipino). 
Athira ya Uislamu huonekana hasa kusini mwa kisiwa cha Mindanaoː kwa jumla 5-10% za Wafilipino ni Waislamu wa madhehebu ya Sunni. 2% wanafuata dini za jadi na 1% Ubuddha.
Tazama pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Marejeo

Viungo vya nje
Tovuti rasmi
 - Government portal
 - Office of the President
 - Senate
 - House of Representatives
 - Supreme Court
 - Commission on Elections
Biashara

Taarifa za jumla
 from the BBC News
 at UCB Libraries GovPubs

 at Curlie
 at Encyclopædia Britannica

 from International Futures
Vitabu na makala
 in many volumes, from Project Gutenberg (indexed under Emma Helen Blair, the general editor)
Wikimedia

Wikimedia Philippines
Wikimedia Atlas of Philippines
Vingine



 at WikiMapia



Jamii:Nchi za visiwa
U
Jamii:Visiwa vya Pasifiki