khalidalt/tydiqa-goldp huggingface dataset:
Blaise Pascal

Question: Baba wa hisabati ni nani?


Blaise Pascal alikuwa mtaalamu mashuhuri wa hisabati, falsafa na teolojia kutoka nchi ya Ufaransa.
Maisha
Alizaliwa huko Clermont-Ferrand, mkoa wa Auvergne.
Alipokuwa na umri wa miaka 3 alifiwa na mama, Antoinette Begon. Hapo baba yake, Étienne Pascal (1588 - 1651), wakili na mwanahisabati, alishughulikia mwenyewe malezi yake. 
Mtoto Blaise alionyesha mapema uwezo wake mkubwa katika masomo, hasa ya hisabati na fizikia, hata akakaribishwa katika mikutano ya kisayansi iliyoongozwa na Marin Mersenne, aliyekuwa na mawasiliano na wansayansi bora wa wakati huo, kama vile Girard Desargues, Galileo Galilei, Pierre de Fermat, René Descartes na Evangelista Torricelli.
Tangu 1639 hadi 1647 aliishi Rouen, ambapo baba yake alipewa kazi fulani na kardinali Armand-Jean du Plessis de Richelieu. Huko, mwaka 1640, Blaise Pascal alitunga kitabu chake cha kwanza (Essai pour les coniques), na mwaka 1644 alitengenwa mashine yake ya kwanza kalkuleta. Tena mwaka 1646, pamoja na baba yake na ndugu zake alikumbatia itikadi kali ya dini ya Kikristo ya Wajanseni. 
Kutokana na afya mbaya, mwaka 1650, Pascal aliacha masomo ya hisabati mpaka mwaka 1653, alipoandika Traité du triangle arithmétique, alipofafanua pembetatu inayobeba jina lake.
Kisha kunusurika kiajabu katika ajali ya mwaka 1654, Pascal aliacha moja kwa moja masomo ya hisabati na fizikia ili kukazania falsafa na teolojia. Tangu hapo alijiunga na marafiki wa abasia ya Port-Royal, iliyoanzishwa na askofu Janseni, akashiriki katika mabishano kati ya wafuasi wa askofu huyo mwenye itikadi kali na wanateolojia wa chuo kikuu cha Sorbone huko Paris.
Miaka 1656 na 1657, akitumia jina la bandia Louis de Montalte, alitolea barua zake za kwanza kwa rafiki yake mmojawapo kuhusu mabishano hayo. scritte da un provinciale ad uno dei suoi amici, sulle dispute della Sorbona. Lakini mwaka 1660, mfalme Alois XIV aliagiza ziteketezwe zote.
Lakini, wakati wa kuandika hizo "Barua toka mkoani", Pascal aliwaza kuandika kitabu kirefu zaidi cha kutetea Ukristo, mbali ya Ujanseni. Lakini afya yake mbovu ilikuwa imeharibika zaidi, hata akafa tarehe 19 Agosti 1662, akiwa na miaka 39 tu.
Miniti ya barua zake ilikusanywa na ndugu na marafiki katika kitabu maarufu kwa jina la Mawazo, mchanganyiko wa falsafa, maadili na teolojia unaotetea Ukristo.
Viungo vya nje

Pascal, Blaise
Pascal, Blaise
Pascal, Blaise
Pascal, Blaise
Historia ya Uholanzi

Question: Uholanzi ina ukubwa gani?

Main Page inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Ufalme wa Uholanzi.
Kisha kutekwa na Julius Caesar katika karne ya 1 KK, kusini mwa nchi ikawa mpaka wa kaskazini wa Dola la Roma hadi lilipokoma (karne ya 5).
Baadaye nchi ilivamiwa na makabila mbalimbali ya Wagermanik: Wasaksoni, Wabatavi, Wafrisi na Wafaranki. 
Katika karne ya 8 nchi ilikuwa sehemu ya dola la Karolo Mkuu, na katika karne ya 10 ya Dola Takatifu la Kiroma. 
Baadaye mfumo wa ukabaila ulitawala nchi sehemu sehemu.
Katika karne ya 16 nchi ilikuwa chini ya familia ya makaisari (Absburg), lakini ilipokea Matengezo ya Kiprotestanti kinyume cha matakwa ya kaisari Karolo V. 
Mwanae Filipo II wa Hispania alipomrithi hakukubali jambo hilo na kusababisha uasi ulioenea kote (1566-1581) hadi wilaya saba zilipounda jamhuri iliyotambuliwa na Hispania mwaka 1648 tu, katika amani ya Westfalia.
Karne ya 17 ndipo nchi ilipofikia kilele cha ustawi wake, ikiwa na makoloni mengi huko India, Indonesia, Afrika na Amerika, pamoja na biashara kubwa ya kimataifa duniani kote.
Karne iliyofuata Uingereza ulishika nafasi hiyo ya Uholanzi. 
Baada ya mapinduzi ya Kifaransa (1789) nchi ilitekwa na Wafaransa hadi Amani ya Vienna (1814-1815) iliyopanua Uholanzi huru tena, lakini kwa mfumo wa ufalme. 
Hata hivyo mwaka 1830 Ubelgiji ulijitenga na mwaka 1890 Luxemburg ilifanya vilevile.
Uholanzi haukutaka kushiriki Vita vikuu vya kwanza vya dunia, lakini katika vita vikuu vya pili ulivamiwa na Ujerumani (1940-1945). 
Baadaye Uholanzi umejitahidi sana kushiriki katika mahusiano ya kimataifa na ni kati ya nchi waanzilishi wa Umoja wa Ulaya.


Jamii:Historia ya Uholanzi
Jamii:Historia ya Ulaya
Dabarani

Question: Kundinyota ya Tauri ina nyota ngapi?



Dabarani (ing. na lat. Aldebaran pia α AlphaTauri, kifupi Alpha Tau, αTau) ni nyota angavu  zaidi  katika kundinyota ya Tauri (Taurus). Ni pia nyota angavu ya 14 kwenye anga ya usiku.  Mwangaza unaoonekana unacheza kati ya mag 0.75 na 0.95.
Jina
Dabarani ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. [1]. Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema  الدبران  al-dabaran  ambalo linamaanisha “anayefuata”[2]  kwa sababu inafuata nyota za Kilimia katika mwendo wa anga. 
Kwa matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulifuata desturi ya Kiarabu na kuorodhesha nyot hii kwa jina la "Aldebaran"[3].
Tabia
Dabarani - Aldebaran ina mwangaza unaoonekana wa Vmag 0.86 na mwangaza halisi ni -0.64.  Hivyo no nyota angavu ya 14 kwenye anga ya usiku. Mwangaza wake unacheza kati ya 0.75 na 0.95.
Dabarani ni nyota ya karibu kiasi ikiwa umbali wake na Dunia ni miaka ya nuru 65 -66 [4] . Masi yake ni M☉ 1.5- na nusukipenyo chake R☉ 45  (vizio vya kulinganisha na Jua letu) [5].  
Ni  nyota jitu jekundu katika kundi la spektra K5 III.  Ilhali masi yake ni kidogo tu kubwa kuliko Jua letu kipenyo chake ni kubwa zaidi mara 45 na sababu yake ni ya kwamba jitu jekundu ni nyota iliyopanuka baada ya kuishiwa hidrojeni katika kitovu chake; katika hali hii kitovu cha nyota kinajikaza na myeyungano wa hidrojeni unahamia kwenye tabaka za nje za nyota. Hii inasababisha kupanuka kwa nyota na kuongezeka kwa mwangaza wake.
Tanbihi

Viungo vya Nje

, kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
, tovuti ya Ian Ridpath, iliangaliwa Oktoba 2017

Marejeo
Allen, Richard Hinckley: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 59 ()
Bond, Howard E.; Schaefer, Gail H.; Gilliland, Ronald L.; Holberg, Jay B.; Mason, Brian D.; Lindenblad, Irving W.; Seitz-Mcleese, Miranda; Arnett, W. David; Demarque, Pierre; Spada, Federico; Young, Patrick A.; Barstow, Martin A.; Burleigh, Matthew R.; Gudehus, Donald (2017). "The Aldebaran System and Its Astrophysical Puzzles: Hubble Space Telescope and Ground-based Astrometry". The Astrophysical Journal. 840 (2): 70, 
Knappert, Jan: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Gatewood, George (July 2008). "Astrometric Studies of Aldebaran, Arcturus, Vega, the Hyades, and Other Regions". The Astronomical Journal. 136 (1): 452–460.  
Lane, Edward William: An Arabic - English  Lexicon by  in eight parts – 1872 (Perseus Collection Arabic Materials  Digitized Text Version v1.1   of reprint  Beirut – Lebanon 1968)

Hatzes, A.; Cochran, W. (1993). "Long-period radial velocity variations in three K giants". The Astrophysical Journal. 413 (1): 339–348 
Jamii:Nyota
Mbuga za Taifa la Tanzania

Question: Je,mbuga ya Serengeti inapatikana katika nchi gani?


Mbuga za Taifa za Tanzania[1] ni nyingi tena mbalimbali, zikishika karibu theluthi moja ya eneo lote la nchi hiyo ya Afrika Mashariki.
Zinagawanyika kati ya:
Hifadhi za Taifa,
Hifadhi Teule,
Hifadhi ya Mawindo na
Mapori ya Akiba.
Hii ni orodha ya Hifadhi za Taifa, ambazo ni 16: 

Tunatakiwa tuuweke ulinzi mbugani kwani kuna majangili wanaoua ovyo wanyama kama vile tembo, kifaru: wanyama hao wanaweza kutusaidia katika kuinua pato la taifa kupitia utalii.
Tazama pia
Wizara ya Maliasili na Utalii
Marejeo

Viungo vya nje




En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.
Jamii:Orodha
!
Jamii:Tanzania
Atlantiki

Question: Bahari ya Atlantiki ina ukubwa gani?


Atlantiki ni bahari kubwa inayotenganisha Amerika upande wa magharibi na Afrika na Ulaya upande wa mashariki. Eneo lake ni kilometa za mraba 106,200,000 au sehemu ya tano ya uso wa dunia pamoja na bahari za pembeni kama bahari ya Baltiki na Mediteranea. Hivyo ni bahari kubwa ya pili duniani baada ya Pasifiki. Bila bahari hizi za pembeni eneo lake ni kilometa za mraba 82,400,000. 
Beseni yake ina umbo kama "S". Kina ya wastani ni mita 3,332; kina kikubwa katika mfereji wa Puerto Rico kinafikia mita 8,605. Upana wa bahari ni kati ya km 2,648 kati ya Brazil na Liberia hadi km 4,830 kati ya Marekani na Afrika ya Kaskazini. 
Kuna ghuba nyingi pamoja na bahari za pembeni. Atlantiki inabadilishana maji yake na Pasifiki na Bahari Hindi hasa kusini ya mabara ya Afrika na Amerika ya Kusini.
Jiografia ya Atlantiki
Atlantiki inafunika sehemu za mabamba ya gandunia ya Amerika ya Kaskazini, Amerika ya Kusini, Karibi, Afrika na Ulaya-Asia. Yanapokutana katika ya beseni uko mgongo kati wa Atlantiki ambao ni safu ya milima chini ya bahari. Mahali pachache inafikia hadi uwiano wa bahari na kuonekana kama visiwa.
Visiwa na funguvisiwa za Atlantiki
Visiwa vikubwa ni (vyenye alama ya * ni sehemu ya safu ya mgongo kati wa Atlantiki):
Greenland, *Iceland, Britania (Uingereza), Ueire (Ireland), Kuba, Newfoundland
Funguvisiwa muhimu ni: 
visiwa vya Faroe, visiwa vya *Azori, visiwa vya Madeira, visiwa vya Kanari, visiwa vya Cabo Verde, visiwa vya Karibi (pamoja na Kuba), visiwa vya Britania (pamoja na Uingereza na Ueire - Ireland, visiwa vya *Bermudas na vingine.

Mikondo ya bahari
Mikondo ya Atlantiki inatawala hali ya hewa katika nchi zinazoongozana bahari. Kati ya mikondo hizi ni mkondo wa ghuba la Mexiko kutoka eneo la visiwa vya Karibi ukivuka Atlantiki na kubeba maji ya moto (ambayo bado ni vuguvugu kiasi wakati wa baridi) hadi pwani la Ulaya. Mkondo huu umesababisha ya kwamba sehemu kubwa ya Ulaya ina hali ya hewa ya wastani bila joto au baridi kali mno na mvua nyingi hivyo kuhakikisha rutuba ya bara. Bandari za Ulaya hubaki bila barafu hadi kaskazini kabisa.
Vilevile mkondo baridi wa Benguela kutoka Antaktika hubeba maji baridi kwa pwani za Afrika ya Kusini-Magharibi na kusababisha kutokea kwa jangwa la Namib. 
Kwa ujumla mikondo katika Atlantiki ya kaskazini hufuata mwendo wa saa, mikondo ya Atlantiki ya kusini huzunguka kinyume cha mwendo wa saa.

Bahari za pembeni





































MahaliJinaEneokati ya Skandinavia na GreenlandBahari ya Kaskazini ya Ulaya1.380.000 km²kati ya Ujerumani, Denmark, Norway na UingerezaBahari ya Kaskazini575.000 km²kati ya Skandinavia na Ulaya baraBahari ya Baltiki413.000 km²kati ya Ulaya na AfrikaMediteranea2.596.000 km²kati ya Uturuki na UrusiBahari Nyeusi424.000 km²kati ya Marekani, Amerika ya Kusini, Amerika ya Kati na Visiwa vya Karibi (Kuba, Haiti)Bahari ya Karibi na Ghuba ya Mexiko4.354.000 km²ndani ya KanadaGhuba ya Hudson1.230.000 km²kati ya Labrador (Kanada) na GreenlandBahari ya Labradorxx km²
Jamii:Atlantiki
Jamii:Bahari
Kigiriki

Question: Mama wa rais wa Kigiriki ni nani?


Kigiriki (pia: Kiyunani) ni lugha ya Kihindi-Kiulaya inayotumiwa hasa nchini Ugiriki. Maandishi yake yamejulikana tangu miaka 3500. Hakuna lugha nyingine duniani inayozungumzwa hadi leo yenye historia ndefu kuliko hii, isipokuwa Kichina.
Kigiriki ni muhimu sana kwa utamaduni wa kisasa kwa sababu ya kutoa michango mingi kwa lugha ya sayansi, teknolojia na utamaduni. Fikra nyingi muhimu zilionekana mara ya kwanza kwa Kigiriki na falsafa iliyojadiliwa na kuandikwa kwa lugha hii.
Alfabeti ya Kigiriki ilikuwa msingi wa alfabeti mbili, za Kilatini na Kikirili, pia kwa miandiko ya abijadi kama herufi za Kiarabu au za Kiebrania. Kiswahili huandikwa kwa herufi za Kilatini. 
Kati ya maandiko muhimu ya Kigiriki ni yale ya wanafalsafa kama Plato na Aristoteles na pia maandiko ya Biblia ya Kikristo (Agano Jipya pamoja na Deuterokanoni). 
Kati ya karne ya 3 KK hadi karne ya 6 BK Kigiriki kilikuwa lugha ya kimataifa katika eneo kubwa la kandokando ya bahari ya Mediteranea pamoja na Mashariki ya Kati.
Lugha imeendelea kubadilika kisarufi na pia kimsamiati. Hivyo Kigiriki cha kale kimekwisha, hakizungumzwi tena na watu, lakini bado kinafundishwa.
Leo hii katika nchi ya Ugiriki kuna lugha ya Kigiriki Kipya kinachoendela kuandikwa kwa herufi zilezile.
Ulingano wa Kigiriki cha Kale na cha Kisasa

Viungo vya nje


Jamii:Lugha
Jamii:Lugha za Kihindi-Kiulaya
Jamii:Biblia
Mbalungi Mkubwa

Question: Mti mkubwa Afrika ni gani?


Mbalungi mkubwa (Citrus maxima) ni mti wa jamii ya mchungwa unaozaa mabalungi makubwa. 
Picha

Balungi kubwa


Jamii:Mmoyomoyo na jamaa
Jamii:Miti ipandwayo
Homa ya matumbo

Question: Ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?


Homa ya matumbo (kwa Kiingereza typhoid fever) husababishwa na bakteria anayeitwa Salmonella Typhi. Ugonjwa huu huambukizwa kwa mtu kula au kunywa chakula au maji yaliyo na kinyesi cha mtu aliyambukizwa.[1] Bakteria hawa hutoboa na kunyonya chakula kwenye matumbo ya binadamu.
Dalili
Homa kali
Kutoka kwa jasho jingi
Kuharisha (bila ya kutoa damu)
Mara nyingine, vitone vyekundu huonekana kwenye mwili.
Kwa kawaida, homa ya matumbo isipotibiwa hugawanyika katika hatua nne, kila hatua ikichukua takriban wiki moja.
Katika wiki ya kwanza:
Joto la mwili huongezeka
Kichwa huuma
Kukohoa
Damu kutoka kwa pua, ingawa tukio hili huwa ni nadra kutokea.
Maumivu ya tumbo pia huweza kutokea
Katika wiki ya pili:
Homa huongezeka
Mgonjwa huanza kupagawa, kama mwenda wazimu
Vitone vyekundu huanza kutokea kwenye kifua
Mgonjwa huharisha, takriban mara sita au nane kwa siku.
Kutapika kwa mgonjwa
Ini la mgonjwa huvimba
Homa ya mgonjwa huongezeka katika wakati wa alasiri kwenye wiki ya kwanza na ya pili.
Wiki ya tatu:
Matumbo hutoa damu.
Matumbo hutoboka
Wiki ya tatu ikimalizika, homa huanza`kutulia. Hii huendelea hadi wiki ya nne.
Matibabu
Mara nyingi, homa ya matumbo haiui binadamu. Dawa kama ampicillin, chloramphenicol, trimethoprim-sulfamethoxazole, amoxicillin and ciprofloxacin hutumika kutibu wagonjwa katika nchi zilizoendelea.
Hatua za kuzuia kupata homa hii

Usafi wa mazingira na wa kinafsi ni hatua bora ya kujikinga kutokana na ugonjwa huu.
Homa ya matumbo haiathiri wanyama kwa hiyo maambukizi ni kutoka kwa binadamu mmoja hadi mwingine.
Homa hii huweza kuenea kwenye mazingira ambayo kinyesi cha binadamu hutangamana na vyakula vyao. Upishi wa makini na uoshaji mikono ni kingo bora zaidi kwa kuzuia maradhi haya kuenea.
Chanjo ni za aina mbili: moja inayotiwa kwa njia ya mdomo iitwayo Ty21a (au Vivotif Berna) na nyingine ya sindano kwa majina Typhim Vi iliyotengenezwa na Sanofi Pasteur au Typherix iliyotengenezwa na GlaxoSmithKline.
Historia
Mnamo mwaka 2004-2005, janga la homa ya matumbo lilizuka katika nchi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo iliyoathiri watu 42,000 na kuua watu 214 (kulingana na ripoti ya shirika la World Health Organization).
Waathiriwa maarufu
Mary Mallon, aliyejulikana kama Typhoid Mary.
Louisa May Alcott, mwandishi wa Little Women.
Charles Darwin, mwanasayansi, aliathirika pindi alipoenda nchini Chile mnamo 1835.
Eugenia Tadolini, alikufa mjini Paris mnamo 1872.
William Wallace Lincoln, mtoto wa tatu wa Abraham Lincoln, ambaye ni rais wa 16 wa Marekani, pamoja na Mary Todd Lincoln, walifariki kutokana na maradhi haya mnamo 20 Februari 1862.
Wilbur Wright, alikufa mnamo 30 Mei 1912 baada ya kuugua homa hii.
Marejeo

Kusoma zaidi


Missing pipe in: |last= (help)


Jamii:Maradhi ya kuambukiza
Jamii:Tumbo
Orodha ya mikoa ya Argentina

Question: Nani rais wa Argentina?


Hii ni orodha ya mikoa ya Argentina.

Tazama pia
Argentina
Buenos Aires
Marejeo


Jamii:Argentina

Argentina
Nondo (mdudu)

Question: Kuna aina ngapi ya vipepeo?

Kwa maana nyingine za jina hili tazama nondo (maana)

Nondo ni wadudu wa oda ya Lepidoptera (lepidos = gamba, ptera = mabawa) ambao wanabeba vigamba juu ya mabawa yao. Nondo wanafanana na vipepeo lakini wanatofautiana kwa umbo la vipapasio. Vile vya vipepeo ni kama nyuzi zenye kinundu mwishoni kwao lakini vile vya nondo vina maumbo mbalimbali bila kinundu. Juu ya hiyo takriban nondo wote hukiakia wakati wa usiku na vipepeo hukiakia wakati wa mchana. Kuna zaidi ya spishi 160,000 za nondo.
Utangulizi
Kama ilivyo kwa vipepeo mzunguko wa maisha wa nondo huwa na sehemu nne: yai, kiwavi (lava), bundo na ndumili (imago). Takriban spishi zote huruka wakati wa usiku lakini nyingine huruka jioni na spishi kadhaa wakati wa mchana. Mabawa yakiwa yamefungwa rangi za nondo ni kahawia na/au kijivu hasa na mara nyingi wana rangi za kamafleji. Lakini wakifungua mabawa yale ya nyuma yana rangi kali mara nyingi au mabaka yanayofanana na macho. Hii inashtua mbuai wao kama ndege na mijusi.
Takriban nondo wapevu wote hawali, lakina kadhaa hula mbochi. Viwavi vya spishi nyingi vinakula mimea ya mazao. Kwa kawaida wakulima hutumia dawa za kikemikali kuua viwavi hivi. Lakini siku hizi vimekuwa sugu dhidi ya dawa hizi. Kwa hivyo ni bora kutumia dawa za kibiolojia, kama Bt au virusi au kuvu viuawadudu.
Katika sehemu mbalimbali za Afrika viwavi vya spishi kubwa huliwa, k.m. nondo wa mopani katika Afrika Kusini, Botswana, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Namibia, Zambia na Zimbabwe.
Spishi kadhaa za Afrika
Diparopsis castanea, Kiwavi Mwekundu wa Mpamba (Red bollworm)
Gonimbrasia belina, Nondo wa Mopani (Mopane worm)
Helicoverpa armigera, Nondo wa Nyanya (Cotton bollworm)
Plutella xylostella, Nondo wa Kabichi (Diamondback moth)
Spodoptera exempta, Kiwavi jeshi (African armyworm)
Spodoptera littoralis, Nondo wa Majani ya Mpamba (African cotton leafworm)
Thaumatotibia leucotreta, Nondo wa Matunda (False codling moth)
Picha

Glossata/Nocturnidae (Helicoverpa armigera – Nondo wa nyanya)
Glossata/Nocturnidae (Spodoptera littoralis – Nondo wa majani ya mpamba)
Glossata/Plutellidae (Plutella xylostella – Nondo wa kabichi)
Glossata/Tortricidae (Thaumatotibia leucotreta – Nondo wa Matunda)
Zeugloptera/Micropterigidae (Micropterix tuscaniensis)

Jamii:Kipepeo na jamaa
Saratani

Question: Je,saratani ya Koromeo ina tiba?

Kwa kundinyota yenye jina hili angalia Saratani (kundinyota)

Saratani (kutoka Kiarabu سرطان, sartan) au kansa (kutoka Kiingereza cancer) ni aina za ugonjwa unaotokana na seli za mwili zinazoanza kujigawa yaani kukua bila utaratibu na bila mwisho. 
Asili ya jina
Jina la saratani linatokana na neno la Kiarabu sartan linalomaanisha pia "kaa". Sababu yake ni ya kwamba mtaalamu Galenos wa Ugiriki wa Kale aliona uvimbe uliofanana na miguu ya kaa. Jina hili lilitafsiriwa baadaye kwa lugha nyingi. 
Hata kwa Kiingereza neno "cancer" linaweza kutaja pia jenasi moja ya kaa. Vivyo hivyo jina la kundinyota ya zodiaki ni "Cancer (constellation)" kwa Kilatini - Kiingereza na Saratani (kundinyota) kwa Kiswahili, yote kwa maana ya mnyama, si ya ugonjwa.
Matokeo ya ugawaji hovyo wa seli mwilini
Ukuaji huu unaleta uvimbe mwilini unaozidi kuwa mkubwa hadi unabana viungo vya mwili kama neva, mishipa ya damu, ubongo, mapafu, maini, utumbo na kadhalika na hivyo kuzuia visifanye kazi. Hivyo inasababisha kifo, mara nyingi baada ya kipindi cha maumivu makali.
Pamoja na hayo kansa / saratani huwa na tabia za kujisambaza mwilini mahali pengi baada ya muda fulani na kusababisha kutokea kwa vimbe nyingi mwilini vinavyoendelea kukua hovyo. Kama uvimbe hauna uwezo wa kusambaza seli zake mwilini na kusababisha vimbe mpya si saratani.
Kansa inaweza kutokea kwa mtu yeyote lakini hutokea zaidi kwa watu wenye umri mkubwa na watu wanaoathiriwa na kemikali mbalimbali. Katika nchi zilizoendelea ambako wanachi hufikia umri mkubwa saratani iko kati ya sababu kuu za kifo.
Uchunguzi na matibabu ya kansa ni utaalamu wa onkolojia ndani ya somo la tiba.
Aina za saratani
Zipo baadhi ya saratani zinazosababishwa na virusi kama vile saratani ya shingo ya kizazi. Saratani huweza kutokea kwenye sehemu mbalimbali za mwili kama vile mapafu, matiti[1], kibofu cha mkojo, shingo ya uzazi, ovari, utumbo, koo, mdomo, ngozi n.k. 
Jinsi ya kuepuka saratani
Hali nzuri ya lishe na mtindo bora wa maisha ni kigezo muhimu sana katika kuzuia saratani[2] na pia ni sehemu muhimu ya matibabu na kudumisha maisha bora baada ya matibabu ya saratani kumalizika. 
Matumizi ya baadhi ya vyakula huweza kuongeza uwezekano wa kupata baadhi ya saratani na vyakula vingine huweza kupunguza uwezekano wa kupata saratani. 
Uzito wa mwili unapozidi kiasi unaweza pia kuongeza uwezekano wa kupata baadhi ya saratani. 
Pamoja na mtindo bora wa maisha unaodumisha ulaji bora, mazoezi ya mwili, uzazi na unyonyeshaji wa watoto wachanga, ni muhimu pia kupata na kufuata ushauri wa wataalamu wa afya kuhusu upimaji unaoweza kugundua mapema baadhi ya saratani na kuzidhibiti. Mfano wa upimaji huo ni pamoja na upimaji wa matiti na shingo ya kizazi kwa wanawake. Kuhusu vipimo au uchunguzi unaohitajika, pata maelezo zaidi kutoka kwa wataalamu wa afya.
Tanbihi

Viungo vya nje



Jamii:Magonjwa
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu

Question: Je,idadi ya watu nchini Nigerian ni ngapi?


Hii ni orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu (makadirio ya Umoja wa Mataifa kwa mwaka 2017). 
Misri yote imejumuishwa, ingawa sehemu ya eneo la Misri inapatikana Asia. 
Saint Helena, ikiwa imekaribiana sana na Afrika, imejumuishwa pia.
Orodha ya nchi na maeneo kufuatana na idadi ya wakazi


Tanbihi

Angalia pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika



Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Demografia
Reptilia

Question: Nyoka mkubwa kabisa duniani anaitwaje?


Reptilia (kutoka Kilatini "reptilis" mwenye kutambaa; pia: mtambaazi, mtambaachi, mnyama mtambaaji[1]) ni kundi la wanyama wenye damu baridi, ngozi ya magamba badala ya nywele au manyoya wakipumua kwa mapafu. Siku hizi wataalamu hupendelea jina Sauropsida.
Wanazaa kwa njia ya mayai; wengine wanatega mayai na wadogo wanatoka nje bila ngazi ya kiluwiluwi au kwa spishi kadhaa mayai yanaiva ndani ya tumbo la mama na wadogo wanazaliwa hai.
Kibiolojia ni ngeli ya vertebrata. Jina limetokana na maumbile yao maana wanatambaa na tumbo juu ya ardhi; ama kwa miguu mifupi kama mijusi au bila miguu kama nyoka. 
Mwainisho
Ngeli Reptilia (au Kladi Sauropsida)
Kladi Eureptilia
Kladi Romeriida
Nusungeli Anapsida
Oda Testudines (makobe)
Nusungeli Diapsida
Ngeli ya chini Archosauromorpha


Oda Saurischia
Nusuoda Theropoda
Kladi Neornithes (=ngeli Aves au ndege)
Oda ya juu Crocodylomorpha
Oda Crocodylia (mamba)
Ngeli ya chini Lepidosauromorpha
Oda ya juu Lepidosauria
Oda Rhynchocephalia (tuatara - wanafanana na mijusi lakini ukoo ni tofauti)
Oda Squamata (nyoka, mijusi na mijusi-nyungunyungu)
Dinosauria wa kale walikuwa reptilia wakubwa sana walikwisha miaka milioni 65 iliyopita. Kufuatana na vumbuzi za hivi karibuni ndege hufikiriwa kuwa na nasaba na dinosauri (kutoka kwa nusuoda ya Theropoda).
Maelezo

Picha

Mamba
Tuatara
Kinyonga ni mjusi
Nyoka
Joka wa Komodo ni mjusi mkubwa kabisa
Kobe
Kobe-chui
Kasa
Ng'amba
Hata ndege ni reptilia!
Benki

Question: Je,benki gani kuu nchini Kenya?


Benki ni taasisi inayoshughulika biashara ya fedha. Shughuli zake za msingi ni pamoja na kukopa na kukopesha fedha. 
Kwenye ngazi hii benki inatunza pesa ya watu wengi. Kwa utunzaji huu benki haiachi pesa kukaa bure tu lakini inaitumia kwa biashara yake. Inaitumia  kukopesha kampuni au watu wanaohitaji fedha. 
Wanaokopa pesa wanalipa riba ambayo ni mapato ya benki kwa huduma ya kukopesha; kutokana na mapato haya benki inalipa pia riba ndogo zaidi kwa wale waliopeleka pesa zao kwake. Tofauti kati ya viwango vya aina hizi mbili za riba ni faida na pato la benki. Jambo muhimu linaloangaliwa na benki wakati wa kukopesha pesa ni uwezo wa mkopaji kurudisha deni lake. 
Asili ya benki ilikuwa biashara ya wakopeshaji fedha. Siku hizi kuna benki za aina mbalimbali pamoja na:
Benki za biashara ambazo ni makampuni yanayolenga kupata faida kubwa kwa kutoa huduma za kifedha. Benki hizi zinashughulikia mawasiliano kati ya watu au makampuni yenye pesa za ziada na watu au makampuni wanaohitaji pesa.
Benki za ushirika ambazo mara nyingi hazilengi faida kubwa lakini huduma kwa wateja wasio na pesa nyingi; benki hizi zinapokea pia kiasi kidogo cha pesa na kutoa mikopo kwa wajengao nyumba au wafanyabiashara wadogo. Benki hizi hutumia mfumo wa uwekezaji pesa ili kujikuza pamoja na wateja wao. Wamarekani pia hutumia mbinu hii ambayo wanaiita 401k[1].
Benki kuu ambayo kwa kawaida ni taasisi ya serikali inayosimamia utoaji wa pesa taslimu na kiasi cha pesa inayopatikana sokoni kwa jumla. Inasimamia pia kazi ya benki za biashara na za ushirika.
Tanbihi


Jamii:Uchumi
!
Bahari ya Mediteranea

Question: Kati ya bahari ya Atlantiki and Mediteranea gani kubwa?



Bahari ya Mediteranea (pia: Bahari ya Kati) ni bahari ya pembeni ya Atlantiki kati ya mabara ya Afrika, Ulaya na Asia ya Magharibi. Eneo lake ni takriban milioni 2,5km². Kina chake kirefu ni 5,267 m. Ina kanda ya hali ya hewa ya pekee pamoja na mimea na wanyama.
Neno "Mediteranea" limetokana na lugha ya Kilatini likiunganisha maneno ya "medium" (inamaanisha "kati ya, katikati") na "terra" (inamaanisha "bara"). Kwa hiyo neno lenyewe linamaanisha "Bahari katikati ya bara". 
Katika lugha ya Biblia Kiebrania iliitwa "Bahari ya Magharibi" au "Bahari Kuu"; Waroma wa Kale waliotwala nchi zote zinazopakana na Bahari ya Mediteranea waliita "mare nostrum" yaani "bahari yetu". Waarabu na Waturuki wanaiita "Bahari Nyeupe" (Kitur. Akdeniz au Kiarab. البحر الأبيض al-baHr-al-abyaD)
Jiografia
Bahari ya Mediteranea ni bahari si ziwa kwa sababu imeunganishwa na Atlantiki kwa njia ya mlango wa bahari wa Gibraltar. 
Ina bahari za pembeni zake ambazo ni pamoja na Bahari Nyeusi, Bahari ya Aegean na mengine. Bahari Nyeusi inaunganishwa kwa njia ya mlango wa bahari ya Dardanellia, Bahari ya Marmara na mlango wa bahari ya Bosporus. 
Tangu 1869 kuna pia njia ya maji kati ya Mediteranea na Bahari ya Shamu ambayo ni Mfereji wa Suez. 
Kuna visiwa vingi sana hasa kati ya Ugiriki na Uturuki. Visiwa vikubwa ni Korsika, Sardinia, Sisilia, Kreta, Rhodos na Kibros. 
Nchi zinazopakana
Leo hii kuna nchi au madola 22 zinazopakana na Bahari ya Mediteraneo: 
Afrika:
Misri, Libya, Tunisia, Algeria na Moroko
Asia:
Uturuki, Syria, Lebanon, Israel, Palestina (Gaza) na Misri
Ulaya:
Hispania, Ufaransa, Monako, Italia, Malta (kisiwa), Slovenia, Kroatia, Bosnia - Herzegovina, Montenegro, Albania, Ugiriki, Uturuki, Kibros (Cyprus, kisiwa).

Jamii:Ulaya
Jamii:Afrika
Jamii:Bahari
Mediteranea
Jamii:Bahari ya pembeni
Unyevuanga

Question: Je,nani alizindua chombo cha kipima anga?

Unyevu anga ni kiwango cha mvuke wa maji katika angahewa kwa jumla, katika hewa ya eneo fulani au ndani ya majengo. 
Unyevu anga ni kipimo muhimu kwa ajili ya michakato mingi ya hali hewa, teknolojia na afya ya watu, wanyama au mimea.  
Vipimo vya unyevuanga
Hewa inaweza kushika ndani yake kiasi fulani cha mvuke kutegemeana na halijoto yake. Unyevu anga hupimwa kwa asilimia; kipimo hiki kinataja uwiano kati ya mvuke uliopo wakati huu na kiwango cha mvuke kinachowezekana kwenye halijoto fulani, maana ni tofauti kiasi kati ya Dar es Salaam na Nairobi.
Jedwali linalofuata linaonyesha unyevuanga wa juu kwenye halijoto fulani; kanieneo ni ile ya uwiano wa bahari au mahali pa pwani. Unyevuanga wa juu huwa tofauti mlimani ambako kanieneo angahewa imepungua.

Maana yake ni kwamba mita moja ya ujazo inaweza kushika hadi gramu 12 ya maji (kwa umbo la mvuke) ndani yake kama halijoto ya hewa ni sentigredi 14. Lakini kama halijoto ni 26°C mita ya ujazo unaweza kushika hadi gramu 21.7. Viwango hivi ni unyevuanga wa juu unaowezekana. 
Kama unaongezeka -kwa mfano kwa kuchemsha maji chumbani - tunaona utoneshaji wa mvuke yaani kutokea kwa ukungu au matone ya maji; mvuke unaowevyeka kuwa maji tena - si mvuke wote hewani lakini kiasi kinachozidi uwezo wa hewa kulingana na halijoto.
Kama kuna halijoto ya 26°C na kiasi cha mvuke ni gramu 11 kwa kila m³ tunasema unyevu anga ni asilimia 50.
Mfano
Tukipika maji nyumbani wakati wa miezi ya baridi tunaona mvuke sentimita chache juu ya sufuria tu lakini hatuioni katika hewa ya chumba. Lakini baada ya muda kidogo matone yanaonekana kwenye kioo cha dirisha - hapa maji yanawevyeka na kutonesha hapa. 
Kutokana na baridi nje hewa karibu na kioo cha dirisha ni baridi zaidi haiwezi kushika kiwango cha unyevu kama hewa la joto zaidi chumbani, hivyo kutonesha kwa maji.
Katika gari machakato huu unaweza kuleta hatari kama madirisha yanafunikwa kwa matone na dereva hawezi kuona tena yanayotokea nje. Hapa magari huwa na mitambo ya kupuliza hewa joto zaidi juu ya uso wa dirisha na kusababisha matone ya maji kupotea kwa uvukizaji.
Jamii:Fizikia
Jamii:Metorolojia
New Times LA

Question: Gazeti la kwanza Kenya lilichapishwa mwaka upi?


Historia
New Times LA ni gazeti lakitambo lililokuwa likichapishwa kila wiki katika eneo la Los Angeles,California.Lilichapishwa na Shirika la New Times Media tangu mwaka wa 1996 hadi mwaka wa 2002. Mhariri mkuu wa muda wake wa kuchapishwa alikuwa Rick Barrs. Mwandishi Jill Stewart ndiye aliyekuwa anaandika makala ,yaliyoleta utata, ya kisiasa.
Katika mwaka wa 2002,New Times Media iliingia mkataba wa kutoshindana na shirika la Village Voice Media, shirika jingine cha uchapishaji magazeti ya kila wiki. Mkataba wao ulikuwa: kampuni hizo zingewacha kuchapisha magazeti ya New Times LA na Cleveland Free Times(gazeti la Village Voice Media) ili zisikuwe zikishindana katika mji wowote ule. Gazeti lililoshindana na New Times LA lilikuwa LA Weekly. New Times Media inaendelea kuchapisha majarida mengine mbalimbali kama Miami New Times,New Times Broward-Palm Beach na Phoenix New Times.
Mkataba huu ulifuatwa na upelelezi kutoka idara ya Haki ya Marekani. Uchunguzi ulisababisha malipo kutoka kampuni zote mbili,zikialazimishwa kuuza mali zao na magazeti yao ya kitambo kwa washindani wao.
Mali zao zilihusu vitu kama "samani ya ofisi, mifumo ya simu","haki zote za uchapishaji wa magazeti kwenye karatasi na pia ya kielektroniki", "leseni na vibali vya vituo vya usambazaji"na "orodha zote za wateja,mikataba,akaunti na rekodi za mikopo." [1]
Mali zote za New Times LA zilinunuliwa na kampuni ya Southland Publishing,Inc ambayo huchapisha magazeti kadhaa ya kila wiki ya mitaa. Kutoka kwa mali walizopata,Southland iliweza kuanzisha magazeti mawili: Los Angeles CityBeat na ValleyBeat. [2]
Angalia Pia
Village Voice Media
Marejeo


[ ^ End of an Era at the LA Weekly,[ Jon Wiener 27 Juni 2007, The Nation
 LLC from US DOJ.
 by John Ferri, 1 Julai 2003
Viungo vya nje
Elizabeth II wa Uingereza

Question: Je,rais wa kwanza wa Australia alikuwa nani?


Elisabeth II ni malkia wa Uingereza (au Ufalme wa Muungano) tangu mwaka 1952. Katika historia yote ya dunia hakuna mtawala aliyedumu madarakani muda mrefu kuliko yeye.
Alizaliwa kwa jina la Elizabeth Alexandra Mary Windsor mjini London tarehe 21 Aprili 1926 kama mtoto wa kwanza wa mfalme George VI wa Uingereza na Elizabeth Bowes-Lyon.
Kama mkuu wa Jumuiya ya Madola yeye ni pia mkuu wa dola wa nchi zifuatazo ndani ya jumuiya hii:
Malkia wa Antigua na Barbuda
Malkia wa Australia
Malkia wa Bahamas
Malkia wa Barbados
Malkia wa Belize
Malkia wa Kanada
Malkia wa Grenada
Malkia wa Jamaika
Malkia wa New Zealand
Malkia wa Papua Guinea Mpya
Malkia wa Saint Kitts na Nevis
Malkia wa Saint Lucia
Malkia wa Saint Vincent na Grenadini
Malkia wa Visiwa vya Solomon
Malkia wa Tuvalu
Malkia wa Ufalme wa Muungano wa Britania na Eire ya Kaskazini
Alitangazwa kuwa malkia tarehe 6 Februari 1952 mara moja baada ya kifo cha baba yake George VI. Wakati ule alikuwa akitembelea Kenya iliyokuwa bado koloni la Uingereza akatembelea milima ya Aberdare. 
Alipokea taji katika ibada rasmi tarehe 2 Juni 1953 kwenye kanisa la Westminster Abbey.
Katika nchi zote anaposhika cheo hana mamlaka ya kiserikali anatawala kama mfalme wa kikatiba katika muundo wa serikali ya kibunge.


Jamii:Wafalme na malkia wa Uingereza
Orodha ya milima mirefu duniani

Question: Je, Milima ya Himalaya ina miaka mingapi?


Urefu wa mlima au kimo chake unaweza kukadiriwa kwa njia mbalimbali. 
Mbinu inayotumika mara nyingi ni kutaja tofauti kati ya usawa wa bahari na kimo cha kilele cha mlima. Lakini inawezekana pia kutumia mbinu tofauti zitakazoleta matokeo tofauti.
Mlima mrefu kutoka usawa wa bahari
Mlima mrefu duniani kwa kuangalia kimo juu ya uwiano wa bahari ni Mlima Everest ulioko kwenye mpaka baina ya Nepal na China. Kilele chake kipo mita 8,848 juu ya usawa wa bahari. Mlima Everest ni sehemu ya milima ya Himalaya. Pamoja na Everest kuna milima mingine 13 inayopita kimo cha mita 8,000, yote iko katika Himalaya na milima jirani ya Karakoram ambayo ni tokeo la kukunjwa kwa ganda la dunia tangu bamba la Uhindi lilianza kugonga bamba la Ulaya-Asia.

Mlima mrefu kutoka kitovu cha Dunia

Kwa kutumia kitovu cha Dunia kama marejeo, yaani umbali kati ya nukta ya kitovu cha Dunia na kilele cha mlima, matokeo ni tofauti. Hapo mlima Chimborazo nchini Ekwador inafikia umbali wa kilomita 6,384.557 ikizidi Everest yenye km 6,382.414 kwa kilomita mbili.
Tofauti inasababishwa na umbo la Dunia ambalo si tufe kamili. Maana kuzunguka kwa Dunia kwenye mhimili wake unasababisha kani kitovu (kwa Kiingereza centripetal force) inayofanya umbo la Dunia kufanana kidogo na duaradufu. Hivyo umbali kutoka kitovu cha Dunia hadi ikweta ni mkubwa kiasi cha kilometa 43 kuliko umbali baina ya kitovu na ncha za Dunia. 
Kwa kutumia marejeo hayo Mlima Everest una nafasi ya sita tu kati ya milima ya Dunia, ilhali milima kadhaa iliyopo karibu na ikweta inasogea mbele, kama milima katika Andes na mlima Kilimanjaro nchini Tanzania.

Mlima mrefu kutoka mguu wake
Njia nyingine ni kupima ni kiasi gani mlima unainuliwa juu ya mazingira yake yaani pale inapoanza kuonekana. 
Kwa kutumia marejeo hayo mlima mrefu kabisa duniani ni Mauna Kea. Volkeno hii inayofanya kisiwa kizima kimojawapo cha funguvisiwa la Hawaii inaanza mita 6,000 chini ya uso wa bahari na kufikia mita 4,205 juu ya usawa wastani wa bahari, hivyo kimo chake kutoka mguu wake hadi kilele ni mita 10,203[1]
Kati ya milima inayoinuliwa juu ya mazingira ya nchi kavu iko
Mlima Rakaposhi nchini Pakistan ambao unapanda mita 5980 juu ya bonde la mto Hunza mguuni pake upande wa kaskazini
Mlima Damavand nchini Iran unafikia kimo cha mita 4,700 juu ya mazingira yake
Kilimanjaro inainuliwa mita 4,000 juu ya tambarare mguuni pake.
Mlima mrefu katika Mfumo wa Jua
Kwenye sayari na miezi ya mfumo wa Jua letu kuna milima mikubwa zaidi kuliko duniani. Mlima mkubwa unaojulikana hadi sasa ni Olympus Mons kwenye Mirihi (Mars). Volkeno hii inapanda kilomita 26 juu ya tambarare ya mazingira yake ikiwa na kipenyo cha kilomita 600. Kasoko kwenye kilele chake ina kipenyo cha kilomita 80. 
Tanbihi

jamii:Milima
Jamii:Orodha za kijiografia
Muziki wa hip hop

Question: Je,mwanamziki yupi wa kwanza kuimba aina ya muziki wa hiphop Marekani?

Muziki wa hip hop ni aina ya muziki ulioanza kunako miaka ya 1970, ukiwa umeanzishwa na Wamarekani weusi katika miji mikubwa ya Marekani. Hip hop mara nyingi inatumia staili moja ya kuimba iitwayo kurap au kufokafoka.
Kurap ni staili ya uimbaji ambayo mwimbaji anatoa au anaimba maneno-mashairi yaambatanayo na vina. Mashairi mengi yaliyoimbwa katika muziki wa hip hop yalikuwa yakizungumzia maisha halisi ya watu weusi wa nchini Marekani, sanasana katika miji mikubwa.
Kuna baadhi ya mashairi ya muziki wa hip hop yanazungumzia wahuni, uharifu, na utumiaji haramu wa madawa ya kulevya. Muziki wa hip hop pia huchukua tabia (mwenendo) wa staili za muziki wa pop, yaani kama disko na reggae.
Soma zaidi
David Toop (1984/1991). Rap Attack II: African Rap To Global Hip Hop. New York. New York: Serpent's Tail. ISBN 1-85242-243-2.
McLeod, Kembrew. Interview with Chuck D and Hank Shocklee. 2002. Stay Free Magazine.
Yes Yes Y'All: Oral History of Hip Hop's First Decade. Fricke, Jim and Charlie Ahearn (eds). Experience Music Project. Perseus Books Group. ISBN 0-306-81184-7
Corvino, Daniel and Livernoche, Shawn (2000). A Brief History of Rhyme and Bass: Growing Up With Hip Hop. Tinicum, PA: Xlibris Corporation/The Lightning Source, Inc. ISBN 1-4010-2851-9
Chang, Jeff. "Can't Stop, Won't Stop".
Rose, Tricia (1994). "Black Noise". Middletown, Connecticut: Wesleyan University Press. ISBN 0-8195-6275-0
Potter, Russell (1995) Spectacular Vernaculars: Hip-Hop and the Politics of Postmodernism. Albany: SUNY Press. ISBN 0-7914-2626-2
Light, Alan (ed). (1999). The VIBE History of Hip-Hop. New York: Three Rivers Press. ISBN 0-609-80503-7
George, Nelson (2000, rev. 2005). Hip-Hop America. New York: Penguin Books. ISBN 0-14-028022-7
Fricke, Jim and Ahearn, Charlie (eds). (2002). Yes Yes Y'All: The Experience Music Project Oral History of Hip Hop's First Decade. New York: Da Capo Press. ISBN 0-306-81184-7
Kitwana, Bakar (2004). The State of Hip-Hop Generation: how hip-hop's culture movement is evolving into political power. Retrieved 4 Desemba 2006. From Ohio Link Database.
Tazama pia
Lango la Hip Hop
Viungo vya nje
 by D.George
 by J. Boss

Unknown parameter |month= ignored (help)
McLeod, Kembrew. Interview with Chuck D and Hank Shocklee. 2002. Stay Free Magazine, issue 20. Retrieved from  on 9 Julai 2006.


Jamii:Hip hop
1301

Question: Rais wa marekani mwaka wa 1301 alikuwa nani?


Makala hii inahusu mwaka 1301 BK (Baada ya Kristo).
Matukio
Waliozaliwa

Waliofariki
17 Novemba - Mtakatifu Gertrudi wa Thuringia

Jamii:Karne ya 14
Msitu wa Mau

Question: Je,msitu mkubwa zaidi nchini Kenya?

Msitu wa Mau  ni misitu tata katika Bonde la Ufanchini Kenya. Ni msitu asili wa milimani ulio mkubwa zaidi katika Afrika Mashariki. Msitu tata wa Mau una eneo wa hektari 273300 [0]
Maeneo ya misitu yana baadhi ya viwango vya juu kabisa ya mvua nchini Kenya [1] Misitu ya Mau ni eneo kubwa ya vyanzo vya maji nchini Kenya [2] Mito kadhaa huanza kutoka misitu hii, ikiwemo mto wa Ewaso Ng'iro (kusini), mto Sondu, Mto Mara na Mto Njoro. Mito hizi hulisha Ziwa Victoria, Ziwa Nakuru na Ziwa Natron [1]  Miteremko ya mashariki ya bonde la Mau imejazwa msitu wa Mau [1]
mazingira
Miti asilia katika msitu wa mau ni pamoja na Pouteria adolfi-friedericii, Strombosia scheffleri  na Polyscias kikuyuensis. Olea capensis, Prunus africana, gummifera na Albizia Podocarpus latifolius pia hupatikana huko [1]
Ndege wanaopatikana katika eneo hilo ni pamoja na Hartlaub's Turaco (Tauraco hartlaubi), Hunter's Cisticola (Cisticola hunteri)  na Jackson's Francolin (Francolinus jacksoni) [1]
Uharibifu
Katika miaka ya jadi misitu hii ilikuwa ikikaliwa na jamii ya  Ogiek ,ambao maisha yao ya kuwinda na kukusanya ni endelevu [1] Hata hivyo, kutokana na watu kutoka makabila mengine kuhamia msitu huo, sehemu ya eneo la msitu imekatwa kwa ajili ya makazi. [8]
Katika mwaka wa 2008, uzinduzi wa mradi wa nguvu za umeme ya Sondu-Miriu Hydro uliahirishwa kutokana na kiwango cha chini cha maji, ambao ulisemekana ulitokana na uharibifu katika msitu wa Mau [9]
Uhamisho kutoka msitu wa Mau
Katika msimu wa joto wa 2008 kulikuwa na mvutano wa kisiasa kuhusu swala la makazi ya watu, ambayo yalikuwa yametengwa katika uongozi wa KANU katika miaka ya 80 na 90. Baadhi ya walowezi ni wanasiasa mashuhuri, kama Franklin Bett na Zakayo Cheruiyot. Katika mwaka wa 2004 Paul Ndung'u alitoa "Ndungu Report", ambayo ilitaja kugawa ardhi hizi, kuwa haramu na ilipendekeza ugawavi huu utupiliwe mbali.[2] Baadhi ya uhamisho ulitekelezwa kati ya mwaka wa 2004 na 2006, bila ya mfuko wa makazi  [3]
Mnamo 15 Julai 2008, Waziri Mkuu Raila Odinga alitoa amri kwamba uhamisho utekelezwe kabla ya mwezi wa  Oktoba 2008, ili kulinda misitu kutokana na uharibifu [4] Amri hii imepingwa na baadhi ya wanasiasa wa eneo la Bonde la Ufa, wakiongozwa na Isaac Ruto. Baadhi ya wanasiasa, wakiongozwa na waziri wa kilimo William Ruto, walipendekeza kwamba iwapo uhamisho utatekelezwa, serikali inapaswa kuwatengea ardhi wanaohamishwa mahali pengine [2]
Uhamisho ulianza Novemba 2009. Pia baadhi ya watu mashuhuri wanaelekea kupoteza ardhi yao, wakiwemo pamoja na familia ya rais wa zamani Daniel arap Moi [5]
Marejeo

Viungo vya nje
 (MACOFA)

Jamii:Misitu ya Kenya
Huduma ya Ujasusi ya Kitaifa, Kenya

Question: Ujasusi ulianzia wapi?

Huduma ya Ujasusi ya Kitaifa (kwa Kiingereza: National Intelligence Service, kifupi: NIS) ni shirika la upelelezi ndani na nje mwa Kenya ili kuhakikisha usalama wa nchi. Asili yake ilikuwa Tawi Maalum (kwa Kiingereza: Special Branch, kifupi: SB) iliyokuwa idara ya polisi kutoka mwaka 1952 hadi mwaka 1999 kama Idara ya Ujasusi.[1] 
Historia
Tawi Maalum (SB)
Mwaka 1926, Idara ya Uchunguzi wa Jinai iliundwa na wakoloni na kuwa na tawi lenye jukumu la upelelezi. Kati ya Vita vikuu vya pili vya dunia hadi mwaka 1963, shughuli za SB zilijumuisha upelelezi wa wananchi waliokuwa wakidai uhuru, vuguvugu la vyama vya wafanyakazi na Mau Mau. 
Serikali za nyakati za baada ya uhuru zilitumia SB kukandamiza wapinzani. Mwaka 1998, Huduma ya Ujasusi wa Usalama wa Kitaifa (kwa Kiingereza: National Security Intelligence Service, kifupi: NSIS) ilibuniwa na zaidi ya maafisa 170 kupigwa kalamu. Katika mwaka 1999, NSIS na Huduma ya Polisi zilitenganishwa, mamlaka ya NSIS ya kukamata washukiwa kuondolewa, na mahakama kuanzishwa ili isikize malalamiko dhidi ya SB.
Huduma ya Ujasusi ya Kitaifa
NIS iliundwa upya na Katiba ya Kenya ya Mwaka 2010. Inaongozwa na Sheria ya Huduma ya Ujasusi ya Kitaifa ya mwaka 2012.
Majukumu
Kuchunguza na kutambua tishio lolote kwa Kenya
Kutoa ushauri kwa Rais na Serikali kuhusu tishio lolote kwa usalama wa Kenya
Kuchukua hatua za kulinda maslahi ya kiusalama ya Kenya yawe upande wa siasa, jeshi au uchumi
Kuchuja watu watakaoshikilia nafasi inayohitaji kibali cha usalama.
Angalia pia
Idara ya Uchunguzi wa Jinai, Kenya
Marejeo

Jamii:Mashirika ya serikali ya Kenya
Salah ad-Din

Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?


Salah ad-Din al-Ayubi (1138 – 4 Machi 1193; pia: Saladin) alikuwa mtawala wa Misri na Syria wakati wa karne ya 12. Anakumbukwa hasa kwa ushindi wake juu ya Wamisalaba na ufalme wao wa Yerusalemu. Aliunda nasaba ya Waayubi walioendelea kutawala Misri pamoja na Yemeni, Shamu, Iraq na Hijaz.
Kupanda ngazi kama mwanajeshi
Alizaliwa katika familia ya Wakurdi babake alikuwa mwanajeshi katika utumishi wa Sultani wa Dameski. Alipokuwa na umri wa miaka 25 alitumwa Misri kwa vita dhidi ya Khalifa wa Wafatima. Misri alipanda ngazi akawa waziri au mkuu wa serikali ya Misri. 
Sultani wa Misri
Baada ya kifo cha khalifa wa mwisho Salah ad-Din alitwaa mamlaka akajipa cheo cha Sultani na kutawala Misri. 
Kutwaa Shamu na Yerusalemu
Mwaka 1174 alivamia Shamu na kuunga Syria na milki yake. Akaipanusha hadi Aleppo (1183) na Mosul (1186) akaendelea kushambulia ufalme wa Yerusalemu wa Wamisalaba. 
4 Julai 1187 alishinda jeshi la Wamisalaba na kutwaa mji wa Yerusalemu akimaliza utawala wa Wakristo uliowahi kudumu miaka 88.

Vita ya tatu ya Wamisalaba
Mataifa wa Ulaya yalikusanya jeshi jipya dhidi yake na kwenda kwa vita ya tatu ya misalaba. 1191 Mfalme Richard I wa Uingereza alimshinda Salah ad-Din na pande zote mbili walipatana kupumzisha silaha. Walipatana ya kwamba Yerusalemu itabaki mkononi mwa Waislamu lakini Wakristo watakuwa huru kuhiji huko na kutembelea mji pamoja na mahali pa kumbukumbu ya Yesu. Ufalme wa Wamisalaba uliendelea kushika kanda la pwani la Palestina.
Kifo mjini Dameski
Tar. 3 Machi 1193 Salah ad-Din aliaga Dunia mjini Dameski akiwa na umri wa miaka 55. Kaburi lake limetunzwa hadi leo liko kando la msikiti wa Umawiya.
Jamii:Waislamu
Jamii:Watawala wa Misri
Jamii:Watawala wa Syria
Jamii:Waliozaliwa 1138
Jamii:Waliofariki 1193
Mkoa wa Morogoro

Question: Mkoa mkubwa nchini Uganda ni upi?


Morogoro ni jina la mji, wilaya na mkoa wa Tanzania.
Mkoa wa Morogoro ni kati ya mikoa 31 ya Tanzania wenye Postikodi namba 67000. Umepakana na mikoa ya Tanga, Pwani, Lindi, Ruvuma, Iringa, Dodoma na Arusha. 
Eneo lake ni km² 72 939, ambapo kuna wakazi 2,218,492 (mwaka 2012). Hivyo Morogoro ni kati ya mikoa mikubwa zaidi ya Tanzania. 
Utawala
Mkoa ulikuwa na wilaya sita ambazo ndizo (idadi ya wakazi kwa mabano):
Kilosa (489,513), Kilombero (322,779), Morogoro Vijijini (263,920), Morogoro Mjini (228,863), Mvomero (260,525), Ulanga (194,209). Mwaka 2012 imeongezwa wilaya mpya ya Gairo.
Wakazi walio wengi hukalia wilaya za kaskazini. Robo yao huishi katika miji ya mkoa.

Eneo
Eneo la Mkoa wa Morogoro liko katikati ya mikoa ya pwani ya Bahari Hindi na Nyanda za Juu.
Kuna tambarare za chini kama vile Ifakara / Kilombero, pia milima ya juu kama Uluguru penye mlima wa Kimhandu wenye 2646 m juu ya UB. 
Mito mikubwa ni Wami na Ruvu inayoanza kwenye milima ya Uluguru. Ruvu ndiyo mto wa kutoa maji ya Daressalaam. 
Karibu nusu ya eneo la Mkoa wa Morogoro ni hifadhi za wanyama za Mikumi na Udzungwa na sehemu ya eneo la kuwinda wanyama la Selous.
Wakazi
Kabila kubwa ni la Waluguru waliotoa jina kwa mji wa Morogoro pamoja na milima ya Uluguru. 
Makabila mengine makubwa zaidi ni Wangulu, Wakagulu, Wasagala, Wapogolo, Wandamba, Wabena, Wambungu, Wakutu na Wavidunda.
Upande wa dini, karibu nusu ni Waislamu na nusu ni Wakristo.
Mawasiliano
Barabara Kuu za lami za Dar es Salaam - Morogoro - Mbeya - Zambia/Malawi na Daressalaam - Morogoro - Dodoma hupita eneo la mkoa pamoja na reli ya kati Dar es Salaam - Morogoro - Dodoma - Kigoma / Mwanza. Reli ya TAZARA hupita wilaya ya Kilombero. 
Uchumi
Ardhi ya Morogoro ina takribani rutuba ya kufaa kwa mazao mengi. Lakini kilimo kinategemea hali ya mvua.  
Karibu nusu ya eneo la mashamba  yote hulimwa mahindi.
Mazao ya sokoni hulimwa milimani. 
Mkoa wa Morogoro ni eneo lililojaliwa na Mungu kwa uzalishaji wa sukari kwa wingi. Hasa Wilaya ya Kilombero ina mashamba makubwa ya miwa.
Hifadhi za mkoa
Inabidi zitunzwe hifadhi mbalimbali zinazopatikana katika mkoa wa Morogoro kwa sababu kutunzwa kwa hifadhi hizo kunaweza kukaleta faida mbalimbali kama vile: pesa za kigeni na pia maendeleo katika lugha mbalimbali.
Majimbo ya bunge
Wakati wa uchaguzi mkuu wa Tanzania mwaka 2015 mkoa huu ulikuwa na majimbo ya uchaguzi yafuatayo:
Gairo	:	mbunge ni 	Ahmed Shabiby	(CCM)
Kilombero	:	mbunge ni 	Peter Lijualikali	(Chadema)
Kilosa	:	mbunge ni 	Baraka Bawazir	(CCM)
Mikumi	:	mbunge ni 	Joseph Haule	(Chadema)
Mlimba	:	mbunge ni 	Suzan Kiwanga	(Chadema)
Morogoro Kusini	:	mbunge ni 	Prosper Joseph Mbena	(CCM)
Morogoro Kusini Mashariki	:	mbunge ni 	Omar Tibweta Mgumba	(CCM)
Morogoro Mjini	:	mbunge ni 	Abood Mohamed Abdul Aziz	(CCM)
Mvomero	:	mbunge ni 	Ahmed Sadiq Murad	(CCM)
Ulanga Magharibi/ Malinyi	:	mbunge ni 	Dk.  Hadji Mponda	(CCM)
Ulanga Mashariki	:	mbunge ni 	Goodluck Mlinga (CCM)
Tazama pia
Kata za Mkoa wa Morogoro
Orodha ya milima ya mkoa wa Morogoro
Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro
Viungo vya nje


M
Umoja wa Nchi za Asia ya Kusini-Mashariki

Question: Je,mto gani kubwa bara Asia?


Umoja wa Nchi za Asia ya Kusini-Mashariki (Association of Southeast Asian Nations - ASEAN) ni ushirikiano wa kimataifa wa nchi za upande wa kusini mashariki wa bara la Asia. 
Unaunganisha mataifa 10 yaliyoko kijiografia na kisiasa kati ya nchi kubwa za China na Uhindi. Shabaha yake ni kuboresha ustawi wa uchumi, maendeleo ya kijamii na ya kiutamaduni na kutunza amani ya sehemu hii ya dunia.
Umoja huu ulianzishwa mwaka 1967 na Indonesia, Malaysia, Ufilipino, Singapur na Uthai. Baadaye Brunei, Kambodia, Laos, Myanmar na Vietnam zlijiunga nao. 
Tangu kwa na nchi wanachama 10 eneo la umoja huu ulikuwa 4,500,000 [[km<sup>2</sup>]] na uchumi wake unakua haraka ulifikia pato la trilioni USD $1.4 mnamo mwaka 2008. Jumla ya wakazi ilikuwa watu 575,000,000 ambayo ni sawa na 8% za watu wote duniani.
Takriban theluthi moja ya watu hawa ni Waislamu (milioni 240) walioko hasa Indonesia na Malaysia. Uthai, Myanmar, Laos, Kambodia na Vietnam wako hasa wafuasi wa Ubudha.
Uchumi unastawi hasa kutokana na malighafi kama mafuta ya petroli pamoja na bidhaa za elektroniki. Nchi za Asean zimefaulu kwa ujumla kuondoka kwenye umaskini mkali na kujenga uchumi wa viwandani.
Nchi zote zina tamaduni za kale za kienyeji zilizosimama imara hata wakati wa ukoloni.
Umoja huu una mikutano ya kila mwaka.
Viungo vya Nje
 tovuti rasmi


}
Jamii:Mashirika ya kimataifa
Jamii:Asia