Lambo la Magenge Matatu

Question: Je, Lambo kubwa ulimwenguni linaitwaje?



Lambo la Magenge Matatu ni lambo kubwa nchini China katika eneo la magenge matatu ya mto Changjiang (Yangtse). Ni kati ya malambo makubwa kabisa duniani ikizalisha kiasi kikubwa cha nguvu ya umememaji kati ya malambo yote (22,250 megawati).
Shabaha ya lambo na eneo la mradi
Lambo lilikamilishwa mwaka 2008 kwa shabaha ya kuzuia mafuriko, kuzalisha umeme, kuendeleza uchukuzi, ufugaji samaki, utalii, kuhifadhi mazingira ya asili, kuboresha mazingira, kuhamisha wakazi katika maeneo ya ustawishaji, kupeleka maji kutoka sehemu ya kusini kwenda sehemu ya kaskazini na kumwagilia maji mashamba.
Sehemu ya juu ya ukingo wa maji ya bwawa ina urefu wa mita 3,035, maji baada ya kulimbikizwa katika hali ya kawaida ni yanakuwa na kina cha mita 175. Bwawa la maji la mradi huo linaweza kulimbikiza jumla ya mita za ujazo bilioni 39.3.  Bwawa huwa na urefu wa kilomita 600 hadi mji wa Chongqing.
Mipango ya mradi
Mtu wa kwanza wa kuleta hoja la kujenga lambo hapa alikuwa Sun Yat-sen raisi wa kwanza wa China. Serikali za China na wakati wa vita pia Japan walifanya mipango ya ujenzi.
Katika miaka ya 1980 mradi ulianzishwa upya na kukubaliwa mwaka 1992 kwa kura katika bunge la China. Waziri mkuu Li Peng alikuwa mtetezi mkuu wa mradi.  Watu wengi walikuwa na wasiwasi na hii ilikuwa mara ya kwanza ya kwamba mpango wa serikali ya China ilikubaliwa na 2/3 za wabunge pekee (kura 1767 za ndiyo, 177 za hapana na 664 za upande wowote). Baadaye maoni ya upimzani yalipihwa marufuku na wapinzani kadhaa walifungwa gerezani. 
Ujenzi ulianza mwaka 1994 na bwawa likajaa mwaka 2008. Ualishaji wa umeme ulianza 2009.
Matatizo ya mradi
Sababu za wasiwasi na upinzani ulioendelea hadi mwisho ni kama vile:
uhamiaji wa watu milioni 1.24 ambao makazi yao wamefunikwa na maji ya bwawa jipya
uharibifu au angalau mabadiliko makubwa katika hifadhi ya taifa Mangenge Matatu
hatari kwa mazingira na upotevu wa aina kadhaa za wanyama waliohifadhiwa
hatari ya kujaza kwa bwawa kwa matope mtoni usiweza kuendelea kwenye njia ya mto na kuweza kujaza bwawa hivyo kupunguza faida ya lambo
hatari kwa ekoljia ya mazingira zisizojulikana maana haiwezekani kujua mabadiliko yote yanayofuatana na ujenzi wa lambo kubwa hivi
Kujisomea
"" in Water Power & Dam Construction (10 Jan. 2007) 
J. Akkermann, Th. Runte, D. Krebs, "" in Steel Construction vol. 2 (2009) no. 2 
Deirdre Chetham, Before the Deluge: The Vanishing World of the Yangtze's Three Gorges. Novi Eboraci: Palgrave Macmillan, 2002.
Dai Qing, The River Dragon Has Come! The Three Gorges Dam and the Fate of China’s Yangtze River and Its People. Armonk Novi Eboraci: Sharpe, 1997. ISBN 0-7656-0205-9 
Mathias Döring, "Der Drei-Schluchten-Damm am Yangtzekiang" in Wasserkraft und Energie (2004) no. 3 pp. 2–32 
Christine Faustmann, . Hartberg: BG/BRG/BORG, 2002 
Eckhard Freiwald, Der Drei-Schluchten-Damm in China: Das grösste Staudamm-Projekt der Welt TORO-Verlag, 1997. ISBN 3-922732-83-6 
Achim Gutowski, Der Drei-Schluchten-Staudamm in der VR China: Hintergründe, Kosten-Nutzen-Analyse und Durchführbarkeitsstudie eines großen Projektes unter Berücksichtigung der Entwicklungszusammenarbeit. Bremen: Institut für Weltwirtschaft und Internationales Management, 2000 
Jens-Philipp Keil,  Gießen: Diplomarbeit, Universität Gießen, 2002 
Katiana Le Mentec, "" in Perspectives chinoises nº 94 (Mar.-Apr. 2006) 
Lin Yang, "" in Time (12 Oct. 2007) 
Andreas Lorenz und Axel Bojanowski, "" in Der Spiegel Online Wissenschaft (29 Apr. 2013) 
Luc Merchez, Stéphane Puzin, "" in Mappemonde nº 55 (1999) pp. 1-5 
Pierre Montavon (photographus), Frédéric Koller (scriptor), Le fleuve muré. Genavae: Cadrat Éditions, 2007 
Florence Padovani, . (2004. Les Études du CERI, nº 103) 
Alexandra Rigos, Zeng Nian. "Die Zähmung des 'Langen Flusses'" in Geo vol. 6 (2003) pp. 20–46 
Thierry Sanjuan, Rémi Béreau, "" in Hérodote nº 102 (2001/3) pp. 19-55 
Weiwei Xian, Bin Kang, Ruiyu Liu, "Jellyfish blooms in the Yangtze estuary" in Science vol. 307 no. 5706 (2005) p. 41 
Ute Wörner, "Staudamm gefährdet chinesische Fischbestände" in Naturwissenschaftliche Rundschau vol. 58 no. 6 (2005) pp. 330-331 
Viungo vya Nje


"" apud Chinese National Committee on Large Dams 
 apud NASA
 apud youtube.com
 apud The Guardian (16 Iun. 2006)
"" apud internationalrivers.org
Anke Neugebauer, "Jangtsekiang – ein Fluss zwischen Gestern und Morgen: eine Bildreportage über den Dreischluchten-Staudamm" apud Telepolis, 18 Mar. 2006   
Gregor Overhoff, "" apud Deutsches Talsperrenkomitee 
Zhou Xiaoqian et al., "" 
Coordinates: