khalidalt/tydiqa-goldp huggingface dataset:
Neopalpa donaldtrumpi

Question: Sokrates alikuwa mwanabiashara?

Main Page

Neopalpa donaldtrumpi ni spishi ya nondo iliyogunduliwa mwaka 2017 na mtaalamu wa Kanada Vazrick Nazari. Akiwa mgunduzi wa spishi mpya Nazari aliweza kuchagua jina akaamua kutumia jina la mwanabiashara na wakati ule mgombea wa uraisi Donald Trump kwa matumaini ya kwamba chaguo hili litasababisha watu wengi zaidi kusikia habari za wadudu na utafiti wa wadudu.
Ugunduzi

Jenasi Neopalpa pamoja na spishi Neopalpa neonata ilielezwa mara ya kwanza mwaka 1998 na Dalibor Povolný.[1] Miaka 20 baadaye Vazrick Nazari aliangalia upya mifano ya kipepeo hiki iliyohifadhiwa katika taasisi ya Bohart Museum of Entomology.[2] Alitambua ya kwamba mifano kadhaa ilitofautiana na mingine na kuwa spishi mpya aliyoiita Neopalpa donaldtrumpi kwa sababu ya vigamba vya rangi ya njano-nyeupe kichwani. Haya yalimkumbusha kuhusu nywele za Donald Trump.[3] Ilhali nafasi yake ya kueleza spishi mpya ilitokea karibu na tarehe ya Trump kuingia katika uraisi kwenye januari 2017 aliamua kutumia hili kwa sababu aliona sayansi ya wadudu ilihitaji kujulikana zaidi.[3][4]
Tabia
Mwili wa kipepeo hiki una urefu baina ya milimita 7 na 13. Mabawa yake hufunika upana wa milimita 6 hadi 9.2. Uso wa juu wa mabawa huwa na rangi kahawia pamoja na madoa meupe zaidi. Kichwa kina vigamba vyeupe-njano yaliyosababisha uteuzi wa jina.[3][4] Pamoja na vigamba vya kichwani tofauti nyingine ya spishi hii na spishi ya N. neonata  ni udogo wa mboo na pia umbo la sehemu za kike. Zinatofautishwa pia kutokana na DNA.[3]
Makazi
Hadi sasa Neopalpa donaldtrumpi ilionekana kwenye sehemu za kaskazini ya rasi ya Baja California katika Meksiko na kwenye kaskazini ya Kalifornia ya Marekani.[3]
Marejeo

Viungo vya Nje


 – Public Data Portal
. The Telegraph, 17 January 2017
Anga-nje

Question: Je, somo la anga ya nje linaitwaje?

Anga-nje (kwa Kiingereza outer space) ni eneo la ulimwengu. Tofauti na anga la dunia yetu inayojazwa na angahewa ni yote nje yake. Sehemu kubwa za anga za nje ni nafasi ambayo inakaribia hali yaombwe. Katika tupu hii kuna magimba ya angani kama sayari, nyota, galaksi, nebula na mawingu.
Wanasayansi hawaoni ya kwamba nafasi kati ya magimba ya angani ni hali ya ombwe au tupu kabisa lakini kuna kiasi kidogo cha utegili wa hidrojeni pamoja na mnururisho wa sumakuumeme na nyutrino. Katika nadharia ya fizikia kuna pia mata nyeusi na nishati nyeusi ambazo hazikuthibitishwa bado.
Mipaka ya Anga-nje
Kuna majaribio mbalimbali kutaja mpaka wa Anga-nje kwa mtazamo kutoka dunia yetu. Wengine wanaona inaanza katika kanda la tabakanje ya angahewa. Shirika la Federation Aeronautique Internationale linataja kimo cha kilomita 100 na NASA inataja kimo cha kilomita 80 ambazo ni takriban sawa na mpaka baina tabakakati na tabakajoto.
Kwa upande mwingine mipaka ya nje ya anga haijulikani. Nadharia mbalimbali zinadai ama anga za nje halina mwisho,  au kuwa anga za nje inaendelea kupanuka ilhali imefikia umbali wa takriban miaka ya nuru bilioni 13 -14. 
Kufuatana na nadharia ya mlipuko mkuu anga lilianza kama nukta likaendelea kupanuka hadi leo na kwa wakati ujao. Kufuatana na nadharia hii umbali kati dunia yetu na nyota inaendelea kuongezeka.
Upelelezi wa Anga-nje
Utafiti kamili wa Anga-nje ni vigumu kutokana na ukubwa wake. Nadharia zote zinategemea vipimo vya nuru na mnururisho zinazofika duniani au karibu nayo. Njia nyingine ni kutuma vyombo vya angani kwenda safari ya anga za nje lakini kutokana na umbali mkubwa mno haziwezi kufika mbali kweli. Chombo cha angani kilishosafiri mbali hadi sasa ni Voyager 1 iliyoondoka duniani mwaka 1977 na hadi sasa imepita sayari za Uranus na Neptuni. Chombo cha New Horizon kiliondoka dunaini mwaka 2006 kiliipita Pluto mwaka 2015 na kuendelea hadi ndani ya kanda la Kuiper.
Hali ya kisheria ya Anga-nje
Nchi za  Umoja wa Mataifa ziliunda mkataba wa kimataifa juu ya anga za nje kwa azimio la mkutano mkuu wa UM mwaka 1963. 1967 Umoja wa Kisovyeti, Marekani na Ufalme wa Maungano (Uingereza) zilitia sahihi mkataba huu kama madola ya kwanza. Hadi 2008 nchi 98 zimeikubali kisheria na nchi 27 za ziada zimetia sahihi.
Katika mkataba huu zinapatana ya kwamba nchi zote zinaweza kupeleleza anga za nje lakini hakuna haki ya nchi yeyote juu yake. Inakataliwa upeleka silaha za nyuklia angani. 
Mkata uliofuata wa 1979 juu ya mwezi unadai ya kwamba mamlaka juu ya magimba yote ya angani yawe mkononi wa jumuiya ya kimataifa. Lakini hadi sasa nchi zilizopeleka wanaanga nje ya angahewa hakuitilia sahihi.
Viungo vya Nje
 created by the American Museum of Natural History

Jamii:Ulimwengu
Jamii:Astronomia
Steers

Question: Je,nani mmiliki wa mikahawa ya Wimpy?




Steers  ni hoteli ya huduma ya haraka kutoka Afrika Kusini. Hasa inauza burgers za nyama na kukuwa kuchoma na vinywaji laini Chip sundries na mengine.



Steers 'ilianzishwa mwaka wa 1960 wakati muasisi wa kampuni, George Halamandaris, alitembelea Marekani na kuamua kuwa angeweza kuleta dhanadhana ya chakula cha haraka nchini Afrika Kusini. Mkahawa wa kwanza wa Steersu lifunguliwa Jeppe, Johannesburg mwaka 1970. Mkahawa huo uliendelea kufungua mikahawa mingine kote nchinini afrika kusini na kuanzisha mikahawa ya kuingia na gari mwaka 1997 na utoaji wa huduma ya kuletewa chakula kokote ulipo kuanzia mwaka 2008. sasa Steers inapatikana kote Afrika ya Kusini na katika nchi nyingine saba katika Afrika na kusini mwa Ulaya.



Mwaka 1994, Kikundi cha Steers Holdings kiliorodheshwa kwenye JSE Securities Exchange na hisa zao zilikuwa zina uzwa 165c. Mwaka 2006, hisa hizo zilikuwa na thamani ya 400c. Kikundi hicho baadaye kilibadilisha jina na kuwa  Famous Brands,  ambayo pia inajumuisha mikahawa mingine kama vile Wimpy, Debonairs Pizza, FishAways, House of Coffee, Brazil, Market Café, whistle Stop, tashas. Kuanzia mwaka 1985, bidhaa za Steers  , kama mchuzi , imekuwa iki uzwa katika maduka makubwa ya Afrika Kusini. 

Slogans
It's that Good (kwa wakati huu)
Flame grilled, it just tastes better
It's that Good (Present)

Bidhaa
Mikahawa ya steers huwa ina wahudumia matajiri wa Afrika Kusini na huwauzia chakula cha bei ghali kinacho hitaji muda mwingi wa kutayarishwa.
 
Steers inauza burgers za nyama, mboga na kuku , sandwich, viazi vya kukaranga (vinanvyojulikana kama chips  huko SA), vinywaji baridi, na Desserts. Huwa wanaweka mkazo mkubwa sana kwa vyakula vinavyo andamana kama:



• Breakfast on the run  (huwa ndani ya Pita: Bacon, yai, jibini, nyanya AU jibini, nyanya, yai na caramelized kitunguu)
 
• Good Guy  (grilled Burger na chips)

• Hunga Busta 

• King-size deal  (huandaliwa na bun na chips: Two flame-grilled beef patties, slices mbili za jibini, nyanya na mchuzi maalum wa Steers )

• Wacky Wednesday



Miongoni mwa walaji wa Afrika Kusini, Steers inajulikana kwa ajili ya "Wacky Wednesday" maalumu; "una pewa burger mbili kwa bei ya mmoja" umaalumuwake ni kuwa ina uzwa tu Jumatano. Msingi asili ya "Wacky Wednesday" hubadilika kila mwezi.

Nchi (na wilaya) ambazo zina mikahawa ya Steers
 Angola
 Botswana
 Pwani ya Pembe
 Kenya
 Malawi
 Mauritius
 Msumbiji
 Namibia
 Nijeria
 Ureno
 Senegal
 Afrika Kusini
 Sudan
 Swaziland
 Tanzania
 Uganda
 Zambia
 Zimbabwe

Viungo vya nje
Uundaji wa viatu

Question: Utamaduni wa kutengeneza kitabu cha makumbusho ulianzia nchi gani?




Uundaji wa viatu ni sanaa ya jadi ambao umepitwa na wakati kwa sababu ya viwanda vinavyounda viatu.
Habari ya jumla
Wanaounda viatu (fundi wa viatu hushona viatu ili kuziba shimo bali hawaundi viatu) huunda bidhaa mbalimbali za kuvaliwa miguuni kama vile viatu vya kawaida na vingine vinavyoundwa kwa matumizi tofauti, kama kuvaliwa shambani ama kuvaliwa kazini. Ama vile vya kudensi navyo ama kucheza nayo spoti. 
Kwa jumla viatu hivi huundwa kwa ngozi, mbao , mpira, plastiki, jute au vitu vingine vinavyotoka kwa mimea na hasa kuundwa kwa vitu vinavyokaa na ni vigumu. Hii ni ili soli ya viatu idumu kwa muda na huwa imeshonwa kwa pande ya juu yenye ngozi.
Waundaji wa viatu hutumia kifaa cha zamani kilichoundwa kufanana na umbo la mguu wa mtu ili kuunda kiatu chake. Baadhi ya vifaa hivi huwa kwa jozi: moja ya mguu wa kulia na kingine cha mguu wa kushoto. Vingine huwa kombo ilhali vingine huwa vimenyooka.
Kazi ya uundaji wa viatu huonekana kwa idadi kadhaa katika utamaduni wa kisasa katika hadithi kuhusu muundaji wa viatu na wafanyikazi wake. Pia, kuna methali: "Watoto wa muundaji viatu huwa hawana viatu." 
Mtakatifu msimamizi wa waundaji viatu ni Krispino wa Soissons.
Aina fulani za kale na za jadi za viatu ni:
Ngozi ya wanyama kufungwa miguu na laini za ngozi ngumu kufungwa juu yao: zilizotumiwa na Warumi katika vita vyao kaskazini mwa Ulaya.
Viatu vya mbao: viatu hivi, mara nyingi vimejaa majani ili kuhifadhi joto miguuni.
Viatu rahisi: viatu, mara nyingi huwa havidumu (ingawa aina tofauti ya ngozi huwa na sifa tofauti).
Waundaji, siku hizi, hutumia matairi ya gari kuunda soli kwa bei nafuu zaidi na kutumika badala ya plastiki.
Mpishi, wakati mwingine, huitwa "Muundaji wa viatu" kama matusi, hasa kusema kuwa chakula chake huwa kigumu kama ngozi ya viatu.
Rabbi Yochanan Hasandlar, mwalimu maarufu wa karne ya 3 BK, anasemekana kuwa alichuma pesa ya matakwa yake kwa kuunda viatu, jina lake la utani linaonyesha, pia, kuwa alitoka Aleksandria.
Papa Urban IV, jina la kuzaliwa ni Jacques Pantaléon, alikuwa mtoto wa fundi wa viatu wa Troyes, Ufaransa.
Angalia pia
-Muungano wa Waundaji 50000 kutoka Marekani. 1870

Marejeo

Viungo vya nje

,kitabu kifunzayo mbinu ya uundaji wa viatu kwa kutumia mkono.
Vatikani

Question: Stesheni ya televisheni ya serikali nchini Afrika Kusini ni gani?



Mji wa Vatikani ni dola-mji lenye eneo la kilomita za mraba 0,44 tu. Hivyo ni nchi ndogo kuliko zote duniani. Pande zote inazungukwa na Italia.
Idadi ya wakazi ni 791; raia ni 565 tu (mnamo Oktoba 2008).
Ni nchi ya Papa ambaye ni askofu wa Roma na mkuu wa Kanisa Katoliki duniani kote.
Jina limetokana na kilima cha Vatikani (kwa Kilatini: Mons Vaticanus) ndani ya jiji la Roma, upande wa magharibi wa mto Tiber. 
Pamoja na Basilika la Mt. Petro, jengo la kanisa kubwa kuliko yote duniani, Vatikani ina makanisa mengine saba, jumba la Vatikani, ofisi za utawala wa Kanisa Katoliki, mabustani, stesheni ya treni, nyumba za kuishi, hosteli kwa ajili ya mafukara na makumbusho yenye hazina kubwa za sanaa kiasi kwamba nchi nzima inahesabiwa na UNESCO kuwa Urithi wa dunia (tangu mwaka 1984). 
Historia
Mabaki ya Dola la Papa
Mji wa Vatikani ni mabaki ya Dola la Papa lililotawala sehemu kubwa ya Italia ya Kati kwa karne nyingi hadi 1870. 
Tangu 1860 baadhi ya maeneo hayo yalitwaliwa na Ufalme mpya wa Italia uliolenga kuunganisha sehemu zote za peninsula ya Italia. 
Utawala wa Papa juu ya mji na mkoa wa Roma ulilindwa na Ufaransa hadi 1870. 
Vita ya 1870 kati ya Ujerumani na Ufaransa ililazimisha Ufaransa kuondoa jeshi lake Roma, ambao hivyo ulitekwa na jeshi la Italia tarehe 20 Septemba 1870. 
Wakati huo serikali ya Italia ilitaka kumuachia Papa Pius IX sehemu ya mji wa Roma kama eneo lake lakini Papa alikataa akitumaini Wakatoliki wa Italia na nchi nyingine duniani watalazimisha serikali ya Italia kumrudishia mji wote.
Kwa miaka 57 Mapapa walijifungia ndani ya jumba la Vatikani. 
Mkataba wa Laterani 1929
Mwaka 1929 serikali ya Benito Mussolini ilitafuta amani na Papa Pius XI aliyekuwa tayari kukubali mabadiliko. 
Mkataba wa Laterani wa 11 Februari 1929 ukampa Papa mamlaka na madaraka ya nchi huru juu ya basilika la Mt. Petro pamoja na maeneo mengine. 
Serikali
Mkuu wa Dola ni Papa mwenyewe, kwa sasa Papa Fransisko (Jorge Mario Bergoglio). Nafasi yake ni kama mfalme wa kuchaguliwa asiyebanwa na katiba au masharti yoyote. Mambo ya utawala yako mkononi mwa gavana anayeteuliwa na Papa pia.
Vatikani ina uhusiano wa kibalozi na nchi 180 duniani kote kupitia Ukulu mtakatifu.
Vatikani ina jeshi dogo kabisa lakini lenye historia ndefu kabisa duniani. Ni kikosi cha Walinzi Waswisi ambacho kipo tangu mwaka 1506 na chenye wanajeshi 100 hivi. Wote ni Wakatoliki raia wa Uswisi kwa kuzaliwa. 
Vatikani ina Posta pia, ikitoa stempu na hata sarafu za euro.

Vatikani ikitazamwa kutoka mto Tiber
Basilika la Mt. Petro
Upande wa mbele wa Basilika la Mt. Petro usiku
Basilika alfajiri
Uwanja wa Mt. Petro
Jumba la Vatikani anamokaa Papa
Cappella Sistina, kikanisa anamochaguliwa Papa mpya
Walinzi Waswisi 
Jumba la Serikali ya Vatikani
Makumbusho ya Vatikani




Jamii:Nchi za Ulaya
Jamii:Roma
Jamii:Kanisa Katoliki
Jamii:Urithi wa Dunia
Monsuni

Question: Je, Upepo unaotoka kusini-mashariki huleta nini?


Monsuni ni upepo wa majira unaoendelea kwa muda wa miezi kadhaa kuelekea upande mmoja na kubadilika baada ya kipindi hiki kuelekea kinyume. 
Neno hili lilitumiwa mara ya kwanza katika eneo la Bahari Hindi [1] ambako inajirudiarudia kwa nguvu hasa. Inapeleka hewa yenye unyevu mwingi kutoka baharini hivyo kuwa na mvua nzito.
Sasa neno latumiwa pia kwa pepo zinazofuata utaratibu wa kufanana katika sehemu nyingine za dunia kama vile Asia ya Kusini-Mashariki au Amerika Kusini.
Muundo
Monsuni hufuata mfumo wa msingi wa fizikia: nchi kavu hushika joto kutoka kwa jua haraka zaidi kuliko maji. Tofauti ya halijoto kati ya nchi kavu na bahari kwenye pwani unaweza kufikia kiwango cha sentigredi 20°C. Kwa mfano halijoto kwenye nchi kavu huko Uhindi inaweza kufikia mnamo 45°C ilhali maji ya karibu katika Ghuba ya Bengali na Bahari Arabu ina halijoto ya sentigredi 23-25 pekee. Joto la nchi kavu linapashia moto hewa juu yake na hewa joto inapanda juu. Nafasi ya hewa inayopanda juu inachukuliwa na hewa baridi zaidi kutoka juu ya uso wa bahari. Hewa hii inabeba unyevu ndani yake inayoanza kutonesha kama mvua unaojulikana kama monsuni.
Hewa joto juu ya nchi kavu inaendelea kupanda juu na kusababisha eneo la kanieneo ya hewa duni na hii inasababisha upepo wa kuendelea kutoka baharini kuelekea bara. [2]
Usimbishaji unaimarishwa na milima inayolazimisha hewa yenye unyevu kutoka uso wa bahari kupanda juu.[3] and by surface heating.[4]
350px|thumbnail|right|Milima ya Ghat kwenye pwani ya magharibi ya Uhindi wakati wa Mei 2010 (majira ya monsuni ya kaskazini).
350px|thumbnail|right|Milima ya Ghat kwenye pwani ya magharibi ya Uhindi wakati wa Agosti 2010 (majira ya monsuni ya kusini).
Wakati wa baridi nchi kavu hupoa haraka kuliko bahari inayoweza kutunza joto vizuri zaidi kwa muda mrefu. Hivyo eneo la kanieneo la hewa juu linatokea barani Uhindi wakati wa baridi na sasa upepo unageuka kupuliza kutoka bara Hindi kwenda baharini na upepo huu ni kavu.
Monsuni, mazingira na binadamu
Upepo wa monsuni unajenga tabianchi ya maeneo yanayoathiriwa nao inayoitwa pia "tabianchi ya monsuni".  
Monsuni inaleta mvua nyingi ambayo mahali pengi ni msingi wa misitu. Mabadiliko ya monsuni yanaweza kuleta ama ukame mbaya au mvua kali zinazosababisha matatizo katika jamii.
Kwa hiyo monsuni ni muhimu kwa kilimo na maisha ya watu katika maeneo yanayoathiriwa nayo. Hasa katika nchi zinazozunguka Bahari Hindi majira ya monsuni yalikuwa msingi wa biashara kwa njia za bahari na kubadilishana kwa tamaduni kati ya nchi mbalimbali.  
Tangu milenia watu walioishi kando ya Bahari Hindi walitumia upepo wa monsuni kwa safari zao. Monsuni ya kusini -iliyoitwa "kusi" au "upepo wa kusi" na Waswahili- iliwawezesha watu wa pwani kufanya safari ndefu sana za kuvuka bahari kati ya Uhindi, Bara Arabu na Afrika ya Mashariki kwenda upande mmoja hata kwa jahazi nyepesi sana, na badiliko la mwendo wa monsuni liliwawezesha kurudi tena majira yaliyofuata. 
Marejeo



Jamii:Bahari ya Hindi
Watu wa Emirati

Question: Je,nchi ya Dubai ina idadi ya watu wangapi?


Watu wa Emirati  (Kiarabu: |إماراتي) ni raia na kundi la kikabila la United Arab Emirates (UAE). Waemirati wengi, pamoja na wale walio katika familia tawala ya Emirates ya Abu Dhabi na Dubai, kufuatilia asili yao hadi ukoo wa Bani Yas. Hata hivyo, watu nje ya ukoo wa Bani Yas  kama Baluchis [note 1] na wahamiaji kutoka eneo la Bastak la Iran na Bahrain, wamekuwa wakiingizwa polepole katika jamii ja Emirati. Idadi ndogo ya watu wa Asia ya Kusini, Afrika na kutoka jamii zingine imeoana na watu wa Emirati, na hivyo kuwa raia wa UAE wasiyo waemirati
Historia
Jina Emirati  linatokana na neno la Kiarabu Emir(Kiarabu:|أمير) ambalo inamaanisha kamanda. Kila emirate linatawaliwa na Emir, ambalo wananchi (kwa ujumla) ni wa ukoo wake. Nasaba ya Bani Yas inaunda misingi ya koo nyingi ndani ya United Arab Emirates. Koo ndogo za Bani Yas ni  pamoja na:[2]
Al Bu Falah  (Abu Dhabi)
Al Bu Falasah   (Dubai)
Al Qawasim  (Sharjah, Ras Al Khaimah)
Al Ali (au AL Mualla)  (Umm Al Quwain)
Al Sharqiyan  (Fujairah)
Al Nu'aim  (Ajman)



Ufafanuzi mwingine wa "Emirati" ni Waarabu na asili ya Uarabuni.
Idadi ya Waemirati

Wakazi wa UAE kama mwaka 2009 inasimamia katika milioni sita, ambayo asilimia 16.5% ni Waemiratis.
Wakazi hao wengine wa UAE (83,5%) wanajumuisha wafkuzwa-nchi, asilimia kubwa ikitoka Asia ya Kusini kutoka nchi kama vile Uhindi (1,75 milioni), Pakistan (1,25 milioni) na Bangladesh (500.000). Watu kutoka Jamii zingine, ikiwa ni pamoja na China, Ufilipino, Thailand, Korea, Afghanistan na Iran ni takriban milioni moja. Wafkuzwa-nchi kutoka Ulaya, Australia, Afrika Kaskazini, Afrika na Amerika ni kama watu 500,000.
Sensa ijayo itafanyika katika mwaka 2010.
Dini
Karibu wananchi wote ni Waislamu, takriban asilimia 85 ambao ni Sunni na asilimia 15 iliyobaki ni Shi'a.
Waangalizi wanakadiria kuwa takriban asilimia 55 ya idadi ya watu wa kigeni ni Waislamu, asilimia 25 ni Hindu, asilimia 10 ni Wakristo, asilimia 5 ni Wabuddha, na asilimia 5 (ambao wengi huishi Dubai na Abu Dhabi) ni dini nyingine, pamoja na Parsi , Bahá'í, Kiyahudi na Sikh. [3]
Angalia Pia
Orodha za Falme Emiratis
Emiratisation
Maelezo

Marejeo



Jamii:Watu wa UAEjjj
The Line (Heroes)

Question: Je,msimu wa pili wa tamthilia ya Heroes ina sehemu ngapi?


"The Line" ni sehemu ya sita ya msimu wa pili wa tamthilia ya ubunifu wa kisayansi inayorushwa hewani na TV ya NBC - Heroes. Ilianza kurushwa hewani kwa mara ya kwanza mnamo tar. 29 Oktoba, 2007 huko nchini Marekani.
Hadithi
Peter anaamua kufuatilia ule mchoro na tiketi hadi mjini Montreal, na Caitlin ana-ng'ang'ania waende wote na Peter kwa minajili ya kutaka kulipiza kisasi cha kifo cha kaka yake, Ricky.
Claire anajaribu kujiunga na kikosi cha ukuu-wa-ushabiki, ambapo alibwagwa kwa makusudi na Debbie, licha ya kuwa mgombea bora. West anamshawishi Claire kumdhalilisha Debbie hivyo basi ataweza kutumia ukuu wa ushabiki kama kificho cha mahusiano yao.
Debbie anapiga vinywaji na washabiki wenzake huku Claire akija na kumuomba waongee kidogo faragha. Baada ya Debbie kukataa kwa mara ya pili kumruhusu Claire kujiunga na kikosi, West anatokea akiwa anatembea na ski huku akificha uso wake na kumchukua Claire, kambwaga chini na kujifanya kamuua. Debbie kala kona huku West akimkimbiza.
Marejeo

Viungo vya Nje
 on IMDb
 - Director's blog on the filming of this episode.
Che Guevara

Question: Rais wa Argentina ni nani?


Ernesto Guevara au Che Guevara (Rosario, Argentina, 14 Mei 1928; La Higuera, Bolivia, 9 Oktoba 1967 ) alikuwa tabibu mzaliwa wa Argentina aliyekuwa mfuasi wa itikadi za Kisoshalisti za Karl Marx. Guevara anajulikana zaidi kwa harakati zake za kimapinduzi dhidi ya tawala za kibepari huko Amerika ya Kusini na Afrika.
Guevara alipewa jina la "che" huko Amerika ya Kati likimaanisha "mshangao". Alitumia usafiri wa pikipiki kutoka Amerika ya Kusini hadi Amerika ya kati. 
Guevara kwa sababu ya kufiwa na bibi yake aliyemuuguza kwa muda mrefu aliamua kusomea utabibu.
Wakati akisomea utabibu, Che Guevara alizunguka katika nchi mbalimbali za Amerika ya Kusini ambapo alijionea mwenyewe umaskini uliokithiri. Alisikitishwa sana na maisha ya ufukara waliokuwa wakiishi wananchi wengi, huku wachache wakiwa wanamiliki mali za nchi hizo. Alifikiria jinsi ya kuweza kubadili hali hii na kuamua kuwa njia pekee ya kuondoa umaskini na ukandamizaji ni mapinduzi. Aliamua kusoma kwa undani falsafa ya Karl Marx na baada ya hapo alijihusisha na harakati za kisoshalisti nchini Guatemala chini ya rais Jacobo Arbenzi Guzmán.
Mwisho mwa miaka ya 1950, Guevara aliungana na Fidel Castro aliyekuwa akiongoza kundi la kijeshi lililotwaa madaraka kwa nguvu nchini Kuba mwaka 1959. Guevara alikuwa mmoja wa viongozi wa serikali mpya ya Kuba. Katika kipindi hiki, Guevara aliandika vitabu na makala mbalimbali kuhusu nadharia na vitendo vya vita vya msituni kwa nia ya kuondoa madarakani tawala za kibepari na kibeberu. 
Mwaka 1965 Guevara aliondoka nchini Cuba akielekea Kongo-Kinshasa (hivi sasa inaitwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo) kwa siri kusaidia harakati za kuondoa utawala uliokuwa ukiongozwa na vibaraka wa mataifa ya Magharibi chini ya Mobutu Sese Seko baada ya kuuawa kwa Patrice Lumumba. Mmoja ya watu ambao walifanya kazi na Guevara alipokuwa nchini Kongo ni Laurent Kabila, aliyekuwa baadaya rais wa nchi hiyo. 
Guevara aliondoka nchini Congo na kuelekea Bolivia ambapo alikamatwa mwaka 1967 na jeshi la Bolivia likishirikiana na majasusi wa Shirika la Ujasusi la Marekani (CIA). Jeshi lilitangaza kutoa zawadi nono kwa yeyote atakayesaidia kukamatwa kwa Che Guevara. Baada ya kukamatwa kwake, aliuawa kinyama. 
Baada ya kifo chake, Guevara alichukuliwa kama nguzo ya vuguvugu la kimapinduzi ya kishoshalisti duniani. Picha yake na kofia aina ya Beret aliyopenda kuivaa, vimekuwa kama alama za mapinduzi ya mrengo wa kushoto duniani. 
Viungo vya nje
 -by Tony Saunois








Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 1967
Jamii:Wanasiasa wa Argentina
Jamii:Wanamapinduzi
Edinburgh

Question: Je,mto upi mkubwa zaidi nchini Uskoti?


Edinburgh (Kigaeli: Dùn Èideann) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa pili wa Uskoti mwenye wakazi 435,790 (2005). Mji uko kwenye pwani la mashariki wa Uskoti kwenye mdomo wa mto Forth baharini. 
Boma la Edinburgh liko katikati ya mji kwenye kilima kikali.
Edinburgh imejulikana kote Ulaya kwa sababu ya sherehe yake ya maigizo inayofanyika kila mwaka na washiriki maelfu.
Historia
Boma lilianzishwa kabla ya karne ya 7 BK. Mji ulianza kukua kando la boma. Mwaka 1437 umekuwa mji mkuu wa Uskoti badala ya Perth. Ilikuwa pia mahali pa kukutana kwa bunge la Uskoti liliopata jengo lake la pekee mwaka 1639. Baada ya maungano ya Uingereza na Uskoti mwaka 1707 hapakuwa tena na serikali au bunge la pekee hadi 1999 mwaka wa kurudishwa bunge na serikaliya kijimbo kwa Uskoti. Edinburgh imekuwa tena mji mkuu wa angalau wa jimbo linalojitawala katika mambo ya ndani.
Picha za Edinburgh

Kilima cha "Kiti cha Arthur" (kwa Kiingereza "Arthur's Seat") kinavyoonekana kutoka "Kilima cha Blackford" ("Blackford Hill")
"New College", Chuo cha Teolojia
Kanisa Kuu la Mt. Giles



Jamii:Miji ya Uskoti
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Kiunzi cha mifupa

Question: Aina ya mifupa ni ngapi?


Kiunzi cha mifupa ni jumla ya mifupa kwenye mwili wa mtu na wanyama. Mwanadamu ana kiunzi cha ndani na mifupa ni sehemu imara chini ya ngozi na nyama ya mtu na kusudi lake ni mwili ushikamane na kuwa thabiti lakini inaruhusu pia mwendo wa viungo kimoja-moja. 
Muundo wa kiunzi cha mifupa
Mfumo wa kiunzi cha mifupa cha wanyama kordata ni mifupa thabiti inayounganishwa kwa gegedu. Mifupa hii inasogezwa kwa musuli zinazofungwa kwa mfupa kwa kano. Gegedu inapatikana kwa mamalia hasa kwenye viungo vya mifupa. Kuna wanyama wengine kama papa ambako kiunzi chote kimejengwa kwa gegedu.
Pamoja na kupa mwili uthabiti na kuruhusu mwendo mifupa ni pia nafasi ya kuhifadhi minerali hasa kalsi na fosfati.
Sehemu kuu ya kiunzi cha mifupa ni uti wa mgongo. Unashika mifupa yote kwa pamoja kuanzia fuvu hadi mabavu hadi mifupa ya chini inayokutana katika fupanyonga. Unakinga ndani yake pia neva kuu zinazoelekea kutoka ubongo kwenye fuvu hadi sehemu mbalimbali ya mwili.
Kiunzi cha binadamu huwa na mifupa 206. Mifupa inaunganishwa kwenye viungo kwa nyugwe inayowezesha mwili kuwa nyumbufu. Kano huunganisha mfupa na misuli ikipeleka nguvu ya misuli kwa mfupa.
Kati ya wanyama kuna pia aina zenye kiunzi cha nje au zisizo na kiunzi. Arithropodi kama wadudu huwa na kiunzi cha nje.
Sehemu za kiunzi

Mifupa ya kichwa
Mifupa ya kiwiliwili
Mifupa ya maungo ya juu
Mifupa ya maungo ya chini



Jamii:Mwili
Jamii:Kiunzi
Bahari ya Mediteranea

Question: Je,WHO inamaanisha nini kwa kirefu?



Bahari ya Mediteranea (pia: Bahari ya Kati) ni bahari ya pembeni ya Atlantiki kati ya mabara ya Afrika, Ulaya na Asia ya Magharibi. Eneo lake ni takriban milioni 2,5km². Kina chake kirefu ni 5,267 m. Ina kanda ya hali ya hewa ya pekee pamoja na mimea na wanyama.
Neno "Mediteranea" limetokana na lugha ya Kilatini likiunganisha maneno ya "medium" (inamaanisha "kati ya, katikati") na "terra" (inamaanisha "bara"). Kwa hiyo neno lenyewe linamaanisha "Bahari katikati ya bara". 
Katika lugha ya Biblia Kiebrania iliitwa "Bahari ya Magharibi" au "Bahari Kuu"; Waroma wa Kale waliotwala nchi zote zinazopakana na Bahari ya Mediteranea waliita "mare nostrum" yaani "bahari yetu". Waarabu na Waturuki wanaiita "Bahari Nyeupe" (Kitur. Akdeniz au Kiarab. البحر الأبيض al-baHr-al-abyaD)
Jiografia
Bahari ya Mediteranea ni bahari si ziwa kwa sababu imeunganishwa na Atlantiki kwa njia ya mlango wa bahari wa Gibraltar. 
Ina bahari za pembeni zake ambazo ni pamoja na Bahari Nyeusi, Bahari ya Aegean na mengine. Bahari Nyeusi inaunganishwa kwa njia ya mlango wa bahari ya Dardanellia, Bahari ya Marmara na mlango wa bahari ya Bosporus. 
Tangu 1869 kuna pia njia ya maji kati ya Mediteranea na Bahari ya Shamu ambayo ni Mfereji wa Suez. 
Kuna visiwa vingi sana hasa kati ya Ugiriki na Uturuki. Visiwa vikubwa ni Korsika, Sardinia, Sisilia, Kreta, Rhodos na Kibros. 
Nchi zinazopakana
Leo hii kuna nchi au madola 22 zinazopakana na Bahari ya Mediteraneo: 
Afrika:
Misri, Libya, Tunisia, Algeria na Moroko
Asia:
Uturuki, Syria, Lebanon, Israel, Palestina (Gaza) na Misri
Ulaya:
Hispania, Ufaransa, Monako, Italia, Malta (kisiwa), Slovenia, Kroatia, Bosnia - Herzegovina, Montenegro, Albania, Ugiriki, Uturuki, Kibros (Cyprus, kisiwa).

Jamii:Ulaya
Jamii:Afrika
Jamii:Bahari
Mediteranea
Jamii:Bahari ya pembeni
M-pesa

Question: Je, M-pesa ilianza kutumika lini nchini Kenya?

M-pesa ni huduma ya kutuma pesa kwa kutumia simu ya mkononi inayotolewa na kampuni ya mawasiliano ya Safaricom. Kenya ndiyo nchi ya kwanza kuwahi kutumia huduma hii maarufu ambayo ilizinduliwa mwezi Aprili mwaka wa 2008 kwa ushirikiano kati ya Safaricom na Vodafone. Tangu wakati huo, Mpesa imetia fora sana hasa kwa wananchi wa mapato ya chini wasio na akaunti za benki. Kulingana na takwimu rasmi za Safaricom, Mpesa ina wateja zaidi ya milioni Saba na imewezesha wakenya kutuma na kupokea takriban shilingi bilioni 230 kufikia Agosti 2009. Mwaka huu, Safaricom iliboresha huduma hii zaidi hivi kwamba wakenya wanaweza kupokea pesa moja kwa moja kutoka kwa jamaa zao walioko nchini Uingereza. 
Baadhi ya mambo yanayoipa umaarufu huduma hii ni kama vile urahisi wa kuitumia na kwamba mtu hahitaji kuwa na akaunti ya benki kutuma au kupokea pesa. Isitoshe, usalama wake ni wa hali ya juu na anayeitumia hupokea ujumbe mfupi papo hapo kudhibitisha kuwa ametuma au kupokea kiasi fulani cha pesa kwa/kutoka mtu fulani. Kwa sasa, huduma hii imepanuliwa na kuwawezesha wakenya kulipia bidhaa na huduma kadha wa kadha, kama vile stima, maji, posta, bima, nauli, karo, na hata kulipia mikopo ya benki na mishahara kwa wafanyikazi. 
Safaricom
Kampuni ya Safaricom, ambayo ilisajiliwa mwaka jana katika Soko la Hisa la Nairobi inaongozwa na Bw.Michael Joseph, Afisa Mkuu Mtendaji ambaye amekuwa katika hatamu za uongozi wa kampuni hii yenye mgawo mkubwa zaidi wa wateja nchini Kenya tangu ilipoanzishwa mwaka wa 2000. Kuimarika kwake kumeifanya kutambulika kama Kampuni inayoheshimika zaidi katika Afrika Mashariki kwa miaka mitatu mfululizo. 
Viungo Vya Nje

: Pesa unazotozwa kutoa au kutuma pesa ukitumia Mpesa.
Jamii:Mawasiliano
Umma wa Wapanda Baiskeli Dar es Salaam

Question: Shirika Lisilo la Kiserikali kubwa ulimwenguni linaitwaje?


Umma wa Wapanda Baiskeli Dar es Salaam (kifupi: UWABA au UWABADAR) ni jina la Shirika Lisilo la Kiserikali la umoja wa Wanabaiskeli kutoka Dar es Salaam, Tanzania. Umma huu unaruhusu mtu yeyote mwenye baiskeli kujiunga nao bila ada yeyote ile.
Dhamira ya Umma

Malengo ya Umma ni kama yafuatavyo: 
Kuhamasisha watu wa Dar es Salaam kutumia baisikeli
Kuhamasisha wanawake kupanda baisikeli
Kufanya utafiti kupata taarifa kuhusu wapanda baisikeli na maoni yao
Kushirikiana na serikali na kuhamasisha na kuwashauri kuweka huduma kwa wapanda baisikeli na kuweka mazingira mazuri na salama kwa wapanda baiskeli (mfano sehemu maalumu ya barabara hasa kwa baisikeli, sehemu za kupaki baisikeli, sehemu za kuoga baada ya kupanda baisikeli)
Kuhamasisha na kuwashauri serekali kuweka mazingira mazuri na salama kwa usafirishaji wa mizigo kwa baisikeli
Kushirikiana na mashirika mengine ambayo yana malengo kama haya
Kuhamasisha waendesha magari kuheshimu na kuwapa nafasi wapanda baisikeli na kuwapa haki zao barabarari
Kuhamasisha wapanda baisikeli kuendesha salama, mfano kutumia taa usiku, kutumia kofia ngumu (helmet) na kujua sheria za barabarani
Kuwasaidia watu ambao wameumizwa na waendesha magari wakati wa kupanda baisikeli ili kupata fidia zao[1]
Kamati
Wanakamati wa Umma:
Mejah Mbuya, Mwenge - Mwenyekiti
Elaine Baker, Kigamboni - Katibu
Juma Ali Salehe Jongo, Manzese - Mweka Hazina
Rashid Karanji, Manzese
Sosthenes Amlima, Ubungo[2]
Marejeo

Viungo vya Nje


Jamii:Mashirika ya Tanzania
Jamii:Dar es Salaam
Jamii:Usafiri wa Tanzania
Delta ya barani

Question: Nchi kubwa zaidi barani Afrika ni ipi?



Delta ya barani ni eneo nchini na mbali na bahari ambapo mto unapanuka kwa umbo la delta. 
Kupanuka huku kunatokea kama mto unafika penye mtelemko mdogo kama tambarare au beseni. Kutokana na uhaba wa mtelemko kasi ya maji inapungua na mashapo yanatelemka chini yakijenga vizuizi na kusababisha kugawanyikiwa kwa mto kuwa na mikono mbalimbali.
Tofauti na delta ya mto baharini au ziwani delta ya aina hii hutokea barani kabisa. 
Aina mbili za delta ya barani
Kimsingi kuna aina mbili za delta ya barani:
delta ya barani ambapo mto unaishia
delta ya barani ambapo mto unatoka tena na kuendelea.

Mto unakwisha: Delta ya Okavango
Mto wa Okavango unakwisha baada ya kuvuka Afrika ya kusini magharibi kwa 1600 km  katika jangwa la Kalahari (Botswana). Mikono ya delta na maziwa yamejenga mazingira yenye mimea na wanyama wengi katikati ya jangwa kubwa. Delta inavuta watalii wengi kila mwaka.
Mto unaendelea: Delta ya Niger
Kabla ya ya kufika kwa mji wa Timbuktu mto Niger inapanuka kuwa delta. Pamoja na tawimto wa Bani delta hii iko katika beseni kubwa ya 40,000 km² inayoitwa Masina.
Wakati wa mvua ziwa hujiitokeza lakini wakati wa ukame beseni ni eneo lenye mikono ya mto na mabwawa ya matope.
Kutoka hapa mto unatoka tena ukiendelea hadi Atlantiki.
Orodha ya milima mirefu duniani

Question: Je,Mlima Kenya ina urefu wa kilomita ngapi?


Urefu wa mlima au kimo chake unaweza kukadiriwa kwa njia mbalimbali. 
Mbinu inayotumika mara nyingi ni kutaja tofauti kati ya usawa wa bahari na kimo cha kilele cha mlima. Lakini inawezekana pia kutumia mbinu tofauti zitakazoleta matokeo tofauti.
Mlima mrefu kutoka usawa wa bahari
Mlima mrefu duniani kwa kuangalia kimo juu ya uwiano wa bahari ni Mlima Everest ulioko kwenye mpaka baina ya Nepal na China. Kilele chake kipo mita 8,848 juu ya usawa wa bahari. Mlima Everest ni sehemu ya milima ya Himalaya. Pamoja na Everest kuna milima mingine 13 inayopita kimo cha mita 8,000, yote iko katika Himalaya na milima jirani ya Karakoram ambayo ni tokeo la kukunjwa kwa ganda la dunia tangu bamba la Uhindi lilianza kugonga bamba la Ulaya-Asia.

Mlima mrefu kutoka kitovu cha Dunia

Kwa kutumia kitovu cha Dunia kama marejeo, yaani umbali kati ya nukta ya kitovu cha Dunia na kilele cha mlima, matokeo ni tofauti. Hapo mlima Chimborazo nchini Ekwador inafikia umbali wa kilomita 6,384.557 ikizidi Everest yenye km 6,382.414 kwa kilomita mbili.
Tofauti inasababishwa na umbo la Dunia ambalo si tufe kamili. Maana kuzunguka kwa Dunia kwenye mhimili wake unasababisha kani kitovu (kwa Kiingereza centripetal force) inayofanya umbo la Dunia kufanana kidogo na duaradufu. Hivyo umbali kutoka kitovu cha Dunia hadi ikweta ni mkubwa kiasi cha kilometa 43 kuliko umbali baina ya kitovu na ncha za Dunia. 
Kwa kutumia marejeo hayo Mlima Everest una nafasi ya sita tu kati ya milima ya Dunia, ilhali milima kadhaa iliyopo karibu na ikweta inasogea mbele, kama milima katika Andes na mlima Kilimanjaro nchini Tanzania.

Mlima mrefu kutoka mguu wake
Njia nyingine ni kupima ni kiasi gani mlima unainuliwa juu ya mazingira yake yaani pale inapoanza kuonekana. 
Kwa kutumia marejeo hayo mlima mrefu kabisa duniani ni Mauna Kea. Volkeno hii inayofanya kisiwa kizima kimojawapo cha funguvisiwa la Hawaii inaanza mita 6,000 chini ya uso wa bahari na kufikia mita 4,205 juu ya usawa wastani wa bahari, hivyo kimo chake kutoka mguu wake hadi kilele ni mita 10,203[1]
Kati ya milima inayoinuliwa juu ya mazingira ya nchi kavu iko
Mlima Rakaposhi nchini Pakistan ambao unapanda mita 5980 juu ya bonde la mto Hunza mguuni pake upande wa kaskazini
Mlima Damavand nchini Iran unafikia kimo cha mita 4,700 juu ya mazingira yake
Kilimanjaro inainuliwa mita 4,000 juu ya tambarare mguuni pake.
Mlima mrefu katika Mfumo wa Jua
Kwenye sayari na miezi ya mfumo wa Jua letu kuna milima mikubwa zaidi kuliko duniani. Mlima mkubwa unaojulikana hadi sasa ni Olympus Mons kwenye Mirihi (Mars). Volkeno hii inapanda kilomita 26 juu ya tambarare ya mazingira yake ikiwa na kipenyo cha kilomita 600. Kasoko kwenye kilele chake ina kipenyo cha kilomita 80. 
Tanbihi

jamii:Milima
Jamii:Orodha za kijiografia
Wikipedia ya Kislovakia

Question: Je,ni nani mwanzilishi wa wikipedia ya Kislovakia?


Wikipedia ya Kislovakia (Kislovakia: Slovenská Wikipédia) ni toleo la kamusi elezo ya Wikipedia kwa lugha ya Kislovakia. Ilianzishwa mnamo mwezi wa  Oktoba katika mwaka wa 2003, lakini ikaanza kufanya kazi kwa sana katikati mwa mwaka wa 2004.
Ilielezwa ya kwamba Wikipedia hii ilifikisha makala 15,000 mnamo mwezi Septemba 2005 na kiwango cha makala 50,000 kilifikia kunako mwezi wa Agost 2006 na kiwango cha makala 100,000 kilifikia kunako mwezi wa Agosti 2008.
Wikipedia ya Kislovakia imefikisha makala zaidi ya 100,000 kunako tar. 28 Agosti 2008. Wikipedia ya Kislovakia ni miongoni mwa Wikipedia kubwa katika orodha ya matoleo ya Wikipedia za Lugha za Kislavoni. Kuna kiasi kikubwa sana cha maboti yanayoanzisha makala katika Wikipedia ya Kislovakia.
Viungo vya nje
Slovak Wikipedia


Jamii:Wikipedia kwa lugha tofauti
Mhindi (kundinyota)

Question: Bahari la indi linapakana na nchi ngapi?

Kwa maana tofauti ya jina hili tazama Muhindi na Uhindi

Mhindi (kwa Kilatini na Kiingereza Indus) [1]  ni jina la kundinyota linaloonekana katika angakusi ya Dunia yetu. 
Mahali pake
Mhindi inapatikana kati ya nyota angavu za Alnair (α Alfa Gruis) katika Kuruki na Peacock (α Alfa Pavi) katika Tausi. Inapakana na kundinyota za Kuruki (Grus) na  Hadubini ( Microscopium) upande wa kaskazini, Darubini (en: Telescopium) na Tausi (Pavo) upande wa mashariki, Thumni (Octans) upande wa kusini na Tukani (Tucana) upande wa magharibi.
Jina
Mhindi inapatikana kati ya kundinyota zilizobuniwa tangu mabaharia Wazungu kuzunguka dunia yote katika karne ya 16 na kuona mara ya kwanza nyota za kusini. Hazikutajwa katika vitabu vya Wagiriki wa Kale au Waarabu. Kundinyota hii ilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia zikaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius na kupokelewa katika “Uranometria” ya Johann Bayer..
Keyser alitumia jina la Kiholanzi “De Indiaen” (yaani Mhindi) lililotajwa baadaye kwa jina la Kilatini „Indus“. Jina hili alilitumia kama kumbukumbu ya watu aliowaona mara ya kwanza katika maisha yake kwenye eneo la Bahari ya Hindi pale Madagaska na kwenye visiwa vya Indonesia. Baadaye alichukuliwa mara kadhaa kwa maana ya “Wahindi Wekundu” yaani Maindio wa Marekani ambayo si maana ya kiasili. 
Leo Mhindi ipo pia katika orodha ya kundinyota 88 zinazoorodheshwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia [2]. Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Ind'.[3]
Nyota
Mhindi haina nayota angavu sana. Nyota angavu zaidi ni α Alfa Indi yenye mwangaza unaoonekana wa mag 3.1 ikiwa na umbali kutuka duniani wa Dunia wa miakanuru 101[4]. Beta Indi ina mag 3.7 ipo kwa umbali wa miakanuru 600 kutoka kwetu. Delta Indi ina mag 4.4 na ipo umbali wa miakanuru 185.
Epsilon Indi yenye mag 4.69 ni kati ya nyota zilizo karibu sana na Dunia ikiwa na umbali wa miakanuru 11.8. 
Tanbihi

Viungo vya Nje



Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 250 ff ()
Mkoa wa Jaén (Hispania)

Question: Hispania iko na idadi ngapi ya watu?


Jaén ni moja ya mikoa 8 ya Jimbo la Andalusia katika Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 669,782. Mji wake mkuu ni Jaén.
Tazama pia
Mikoa ya Hispania


Jaen
!
jamii:Andalusia
Bahari

Question: Bahari ni ngapi duniani?


Bahari ni eneo kubwa lenye maji ya chumvi. Katika Kiswahili cha kila siku neno hili hutumiwa pia kwa kutaja magimba madogo zaidi ya maji kama vile ziwa. 
Kwa maana ya kijiografia bahari hasa ni bahari kuu ya dunia (kwa Kiingereza ocean) yaani maeneo makubwa ya maji ya chumvi ambayo ni kama gimba moja. Bahari kuu ya dunia inafunika asilimia 71 za uso wa dunia. 
Katika matumizi ya kawaida, neno "bahari" humaanisha pia eneo la pekee ambalo ni sehemu ya bahari kuu inayogawiwa na mabara katika pande tatu kubwa: 
Bahari ya Pasifiki,
Bahari ya Atlantiki na
Bahari Hindi.
Wataalamu mara nyingi huhesabu maeneo karibu na ncha ya kaskazini na ncha ya kusini ya dunia kama bahari kubwa ya nne na ya tano yaani 
Bahari ya Aktika na
Bahari ya Antaktika.
Tena neno "bahari" linatumika pia kwa maeneo ambayo ni bahari za pembeni za bahari tatu kubwa kama vile Mediteranea, Baltiki.
Bahari ni muhimu sana kwa ajili ya maisha na hali ya hewa duniani. Bahari zinashika asilimia 96.5 za maji yote ya dunia. Maji ya bahari yana takriban asilimia 3.5 za chumvi ndani yake. Kiwango hiki hutofautiana kidogo katika sehemu mbalimbali: kutokana na uvukizaji mkubwa penye joto kwa matumizi ya binadamu hata kwa matumizi ya mimea na wanyama wa nchi kavu haifai. Lakini bahari pia ni chanzo cha mvua kwa sababu mawingu hutokea hasa juu ya bahari. Katika mwendo wa uvukizaji, chumvi inabaki na mvuke unapaa bila chumvi ndani yake kuwa mawingu na kurudi katika mwendo wa usimbishaji. Usimbishaji unaleta maji yanayojaza mito na maziwa hata akiba za maji chini ya ardhi.
Tangu zamani bahari ni njia kuu za mawasiliano ya kimataifa. Hadi leo asilimia 92 ya mizigo yote hubebwa kwa meli baharini kati ya bandari.


Jamii:Bahari
Jamii:Jiografia
Mbwa Mkubwa (kundinyota)

Question: Mji mkubwa nchini India unaitwaje?



Mbwa Mkubwa (kwa Kilatini na Kiingereza Canis Maior) [1].  ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kusini ya dunia yetu. Shira (Sirius) ambayo ni nyota angavu zaidi angani ni sehemu ya Mbwa Mkubwa. 
Mahali pake
Mbwa Mkubwa iko karibu na kundinyota ya Jabari (en:Orion) kwa upande wa kusini ya ikweta ya anga. Sehemu yake ya mashariki inafika kwenye Njia Nyeupe. Kundinyota jirani zake ni Akarabu (Lepus au sungura),  Munukero (kundinyota) (Monocerus), Shetri (Puppis)  na Njiwa (kundinyota) (Columba). 
Jina
Mbwa Mkubwa ilijulikana kwa jina hili kwa miaka mingi kati ya mabaharia Waswahili waliotumia nyota kutafuta njia baharini wakati wa usiku.[2]
Jina "Mbwa Mkubwa" linatokana na mitholojia ya Ugiriki ya Kale  iliyoona hapa mbwa anayewinda pamoja na Jabari (Orion) na kumfuata Akarabu (sungura). Baadaye mbwa wa pili alibuniwa na Waroma. [3] na hapo kundinyota hizi mbili ziliitwa Mbwa Mkubwa na Mdogo. Majina haya yalitafsiriwa baadaye moja kwa moja kwa Kilatini kuwa Canis Maior na Minor na baadaye kwa Kiarabu kuwa الكلب الأكبر Al-Kalb al-akbar (Mkubwa) na al-asgar (Mdogo).   
Mbwa Mkubwa ni kati ya kundinyota zilizotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK.  Iko pia katika orodha ya kundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia [4] kwa jina la Canis Maior. Kifupi chake rasmi ni 'CMa'.[5]

Nyota
Nyota angavu zaidi ni Shira (α Alfa Canis Maioris) inayojulikana pia kwa jina la kimataifa ya en:Sirius. Hii pia ni nyota angavu zaidi kushinda nyota zote kwenye anga ikiwa na  mwangaza unaoonekana wa -1.4 mag na umbali wake na dunia ni miaka ya nuru  8.6 (parseki 2.64)




















































































Jina la
(Bayer)Namba ya
FlamsteedJina 
(Ukia)Mwangaza
 unaoonekanaUmbali 
(miaka ya nuru)Aina ya spektraα9Shira (Sirius)−1,5m8,7A1 Vε21Adhara1,50m431B2 IIIδ25Wezen1,83m1600F8 Iaβ2Mirzam1,98m715B1 IIη31Aludra2,45m3200B5 Iaζ1Furud3,02m330ο2243,02m2500B3 Iaσ223,49m1500K8 Ibο1163,89m2000K3 Iaν273,95m80K1 IIIω284,01m500B3 IV
Tanbihi

Marejeo
Marejeo
Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 75 ff ()
Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Tamazight

Question: Je,ni lugha gani yenye kuzungumzwa sana duniani?

















Aina za Tamazight au lugha za Kiberber katika Afrika ya Mashariki. Kitashelhiyt Zayane Kitarifit Kichenoua Kikabylia Kichaouia Kitamasheq Tamazight ya Kisahara

Tamazight ni jina la kundi la lugha zinazotajwa pia kama "lugha za Kiberber" na kuzungumzwa hasa Moroko na Algeria lakini pia kati ya wakazi wa jangwa kubwa la Sahara hadi eneo la Sahel. Ni lugha ya Waberberi wanaoishi kati ya wasemaji wa Kiarabu katika Afrika ya Kaskazini.
Tamazight ni kati ya lugha za Kiafrika-Kiasia. Wasemaji wa Tamazight watazamiwa kuwa wenyeji asilia wa Afrika ya Kaskazini kabla ya kuja kwa Waroma wa Kale au kwa Waarabu. 
Tangu uenezaji wa Kiarabu matumizi ya Tamazight imerudi nyuma polepole. Wakazi wengi wa nchi za Afrika ya Kaskazini ni wa asili ya Kiberber lakini kwa kawaida kupotea kwa lugha humaanisha pia upotevu wa tabia ya kuwa Berber. Leo hii wamebaki wasemaji milioni 10 na wengi wao hutumia lugha yao pamoja na Kiarabu au Kifaransa katika maisha ya kila siku. 
Mwandiko
Tamazight imeandikwa tangu miaka maelfu. Mifano ya kale kabisa imehifadhiwa tangu 200 KK iliyoandikwa kwa mwandiko wa Tifinagh inayoendelea kutumiwa na Watuareg. 
Aina ya Tifinagh imekuwa mwandiko rasmi nchini Moroko tangu mwaka 2003 pamoja na Kiarabu na Kilatini.
Tangu mwaka 1000 na uenezajiwa Uislamu lugha imeanza kuandikwa kwa herufi za Kiarabu. 
Katika karne ya 20 imeandikwa mara nyingi kwa mwandiko wa Kilatini. 
Katika nchi nyingi zilikuwa koloni az Ufaransa mwandiko ni Kilatini hadi leo.
Jamii:Waberberi
Jamii:Maghreb
Jamii:Algeria
Jamii:Moroko
Jamii:Lugha za Kiafrika-Kiasia
Sayansi

Question: Mwana sayansi wa kwanza ulimwenguni anaitwa nani?


Sayansi ni maarifa yanayopatikana kwa kufanya vitendo, kutazama na kujaribu kweli ambazo zimebainishwa hazijathibitishwa.
Mara nyingi Galileo Galilei anahesabiwa kuwa baba wa sayansi ya kisasa. 
Aina za sayansi

Kuna sayansi mbalimbali ambazo huainishwa katika makundi yafuatayo:
Sayansi Asili k.m.
Biolojia
Jiografia
Zoolojia
Sayansi Umbile k.m.
Fizikia
Hisabati
Kemia
Sayansi Jamii k.m.
Akiolojia
Elimu
Saikolojia
Siasa
Sayansi Tumizi k.m.
Teknolojia
Uhandisi
Pia, kuna sayansi zinazohusu mada mbalimbali:
Maarifa
Unajimu
Tiba
Mbinu za kisayansi

Msingi wa sayansi ni vitendo. Vitendo vya kisayansi vina njia zake zinazotumika kuthibitisha kweli za kisayansi.
Namna ya kueleza jambo kisayansi huchimbuka toka nadharia ama udhanifu. Halafu, ili kweli ikubalike, hutoka kwenye udhanifu na kwa kupitia majaribio rasmi, hutengeneza dhana kamili ama nadharia kama ni shauri la kueleza mwenendo na tabia.
Kwa hivyo, asili ya njia ya kisayansi ni mtazamo unaokwenda sambamba na vitendo vinavyochunguzwa. Kutoka mitazamo wanasayansi wanaunda nadharia. Baadaye wanaangalia kama bashiri za nadharia ni kweli. Isipokuwa kweli watakanusha nadharia hiyo. Ikionekana kwamba mara nyingi sana nadharia ilibashiri ukweli, na haijakosea, itakuwa nadharia inayokubalika.
Sura ya kisayansi
Mara chache, maarifa yatokanayo na sayansi yanaweza kupinga hali ya kawaida. Kwa mfano nadharia ya atomu inasema kwamba katika jiwe (maada yabisi) kuna uvungu (dutu tupu), na kwamba atomi zinacheza katika nafasi ndogo katika jiwe ukifananisha na maada kimiminika. Lakini kwa nadharia hii tunaweza kueleza mambo mengi, hata kwa nini tunaweza kusema kwamba jiwe halina uvungu.
Historia

Sura ya kiutamaduni
Sayansi iliaanza kama udadisi wa mtu mmojammoja; lakini kadiri maarifa yanavyopanuka, inakuwa vigumu kwa mtu mmoja kufanya mchango wa kujitenga. Hivyo jumuiya zimebeba kusudi ambalo hapo mwanzo lilionekana kama ni shauku la mtu mmojammoja kama awali.
Hii hufanya mkururo wa ugunduzi ama uvumbuzi kuwa sehemu ya historia ya sayansi. Majina na sifa kutajwa sambamba na shauri la aliyepelekea.
Sayansi na jamii huenda pamoja katika kuleta mabadiliko, kwa kuwa mabadiliko huletwa na watu wenyewe.
Sayansi na siasa za dunia

Katika dunia hii ya leo, maendeleo ya watu hujidhihirisha sana kutokana na jinsi jamii husika ilivyopiga teke katika uwanja huu.
Ingawaje haibainishwi wazi miongoni mwa sura ya mambo ya kidunia, sayansi kwa kweli ni nguvu inayoweza kubadili maisha ya watu kwa wema; lakini katika kilele chake cha mafanikio, vyombo vyenye nguvu za mamlaka na fedha hushikilia baadhi ya matunda yake katika hali ya kibiashara na kiutawala zaidi.
Sayansi na maendeleo

Wapo watu pia ambao hutumia sayansi kujaribu kuboresha maisha ya watu wote kwa ujumla. Hivyo sayansi haibakii tu mikononi mwa wenye kushika dau kimifumo, bali changamoto ya wote wenye kutaka kuleta maendeleo ya ujumla.
Hivyo roho ya uchunguzi ndiyo iliyoleta kuzaliwa, kukua na kutapakaa kwa sayansi.
Tazama pia
Mtu wa kwanza alitoka wapi
Tanbihi


Jamii:Sayansi
Ndimu

Question: Ndimu ina asilimia ngapi ya asidi?


Utangulizi
Ndimu ni matunda ya mndimu (Citrus aurantiifolia), mti wa familia ya michungwa (Rutaceae). Umbo lake ni mduara wenye rangi ya majani mpaka manjano, na kipenyo cha sm 3-6. Zina ladha ya uchachu kwa sababu ya asidi ndani yao. Ndimu mara nyingi hutumika kuongeza ladha kwenye chakula na vinywaji. Kwa kawaida ni ndogo kuliko limau, na chanzo kizuri pia cha vitamini C. Katika kanda za tropiki na nusutropiki mindimu inaweza kumea mwaka wote kama maji yakiwapo. Ndimu ni chungu kidogo kuliko malimau.
Ndimu ni matunda madogo, ambayo ngozi na nyama yake ni kati ya inchi moja au mbili hivi. Ndimu huweza kuwa chungu au tamu. Ndimu chungu huwa kiasi kikubwa cha sukari na asili ya asidi citric kuliko malimao na kuwa na ladha ya asili huku ndimu tamu hukosa asidi ndani yake hivyo kuwa na ladha tamu kweli kweli.
Matumizi
Kupikia

Katika mapishi ndimu huthaminiwa kwa yote , ladha yake ya asidi na harufu yake ya kukoza ni viungo maalumu sana kwa vyakula vya Meksiko, Vietnamu, Thailandi na kusini mashariki mwa Marekani. Zaidi hata majani ya mmea wa ndimu hutumika kwenye mapishi hasa katika nchi za Asia. Majani ya mmea huu hutumika kama dawa pia katika maeneo mengi hasa kusini na mashariki mwa Asia .
Virutubisho kwa gramu 100 (3.5 oz)
Nishati
126 kJ (30 kcal)
Kabohaidreti	11 g
Sukari	1.7 g
Makapi	3 g
Mafuta	0.2 g
Protini	0.7 g
Maji	88 g
Vitamini C	29 mg (48%)
Matumizi mengine
Katika kutibu ugonjwa wa ngozi, kiseyeye mnamo karne ya 19, serikali ya Uingereza ilihimiza watu wale sana ndimu, hii ni kutokana na kuwa chanzo kizuri cha vitamini C. Pamoja na mafuta maalumu, maji ya limao pia hutoa mchanganyiko unaotumika katika matengenezo ya marashi. Baadhi ya watu hunyunyiza maji ya ndimu kwenye macho yao, kupata uoni mzuri. Huko India hutumika kuwekwa kwenye imani yao kufukuza roho wabaya.
Uzalishaji
India inaongoza kwa kuzalisha kwa wingi malimao na ndimu kwa wingi zaidi kwa asilimia 16, ikifuatwa na Meksiko (14. 55%), Ajentina (10%), Brazili (85%) na Hispania (7%)
Jamii:Matunda