khalidalt/tydiqa-goldp huggingface dataset:
Kisukari

Question: Jina Kisukari linatokana na nini?

Kisukari au bolisukari (jina la kitaalamu: diabetes mellitus) ni ugonjwa unaoonyesha viwango vikubwa vya glukosi katika damu. Sababu yake ni uhaba wa homoni ya insulini mwilini au upungufu wa uwezo wa mwili wa kukubali insulini.
Dalili za kisukari ni
kukojoa kupita kiasi cha kawaida
kiu kubwa
kuona vibaya na matatizo ya macho hadi kuwa kipofu
kuchoka haraka
vidonda vinavyopoa polepole mno, hasa kwenye miguu, hadi kupotewa na viungo
Watu wachache huzaliwa na uhaba wa insulini. Walio wengi wana udhaifu fulani unaokuwa hatari kutokana na aina za vyakula na maisha ya kila siku. Kutumia sukari nyingi pamoja na mafuta mengi katika chakula na vinywaji, kukosa mazoezi ya mwili (kwa watu wenye kazi ofisini), kunywa pombe nyingi na kuvuta sigara huongeza hatari ya kushika kisukari kuanzia baada ya miaka ya ujana.
Ugonjwa wa kisukari husababishwa na kongosho (kwa Kiingereza "pancreas") kutoweza kutoa kiwango cha insulini mwilini kinachofaa. Pia yaweza kuwa mwili haufanyi kama unavyotarajiwa kufanya insulini ikifika sehemu ile ya mwili.
Kuna aina tatu za bolisukari:
Moja ni wakati kongosho imeshindwa kutengeneza insulini kiwango kizuri cha kudhibiti sukari mwilini
Aina ya pili ni wakati mwili unakataa kudhibiti sukari hata insulini ikitengenezwa na kongosho
Aina ya tatu ni bolisukari ambayo huathiri wanawake wajawazito ambao hupata kwamba kiwango cha sukari miilini mwao kimekwenda juu hata kama hawana historia ya aina hii.
Takwimu zadhihirisha kwamba mwaka 2015, watu milioni 415 duniani kote walikuwa na bolisukari[1]. Kisukari aina ya 2, yaani miili yao ilikataa kudhibiti sukari hata baada ya kongosho kutoa insulini, ilichangia asilimia tisini[2][3]. Hao ni asilimia 8.3 za watu wazima wote[3], wakiwemo wanaume na wanawake kwa uwiano sawa[4]. Mwelekeo ni wa kuongezeka zaidi na zaidi.[5]
Kisukari kinazidisha hatari ya kufa mapema walau mara mbili. Katika miaka 2012-2015, watu milioni 1.5 hadi 5.0 walifariki kila mwaka kutokana na kisukari.[1]
Hasara ya kiuchumi mwaka 2014 ilikadiriwa kuwa dola bilioni 612.[6]

Kinga na tiba
Unapotaka kujikinga na bolisukari, inafaa ule lishe bora, ufanye mazoezi, udhibiti uzani wako na usitumie sigara wala pombe.
Walio na shida ya kisukari wafaa kudhibiti shinikizo la damu pamoja na kuangalia miguu yao vizuri. Kuna viatu maalumu za kuvalia kwa walio na bolisukari.
Kwa walio na bolisukari aina ya kwanza, tiba ni kupokea sindano za insulini. Walio na aina ya pili ya bolisukari waweza kutibiwa kwa insulini au hata dawa nyingine. Wanawake walio na aina ya tatu ya bolisukari hupata kwamba bolisukari yao yaisha pindi tu wanapozaa.
Tazama pia
Kisukari aina ya 2
Tanbihi

Viungo vya nje


Jamii:Tiba
Jamii:Magonjwa
Ponografia

Question: Je,ukahaba ni halali nchini Kenya?



Ponografia (kutoka neno la Kigiriki cha kisasa πορνογραφία, pornografia, ambalo linaunganisha πόρνη, pornē, yaani "kahaba" au πορνεία, porneia, yaani "ukahaba"[1]), na γράφειν, grafein, "kuandika, kutunza kumbukumbu, hata mchoro", na kumalizika ns ία,  ia, yaani "hali ya, mali ya, mahali pa") ni picha au maandishi yenye lengo la kuwatia ashiki watazamaji au wasomaji.
Katika utandawazi ponografia inatumia njia zote za mawasiliano na kuenea katika kila pembe ya dunia, ikiathiri hasa vijana na watoto na kuchangia ubakaji na matatizo mengine.
Ndiyo sababu katika nchi mbalimbali kuna sheria ambazo zinaidhibiti au kuikataza na kuiadhibu kabisa, hasa inapohusisha watoto.
Pamoja na sheria, upinzani unatokana na wanaopigania haki za wanawake[2][3][4][5][6][7] na wanaofuata dini.[8][9]
Kwa mfano, Kanisa Katoliki linakataza ponografia tangu Karne za Kati, na katika Katekisimu yake rasmi ya sasa inaipinga tena katika n. 2354[10]
Hata hivyo ni vigumu kuizuia kwa kuwa inagusa silika ya watu na ni biashara kubwa kabisa inayolenga pesa, si maendeleo ya jamii, na kudhalilisha binadamu. Huko Marekani tu inazungusha dola bilioni 2.5 kwa mwaka. 
Tanbihi

Viungo vya nje


Jamii:Jinsia
Jamii:Maadili
Jamii:Uchumi
Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro

Question: Je,kuna baridi kiasi gani katika mlima Kenya mwezi wa Julai?




Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro ni hifadhi ya taifa nchini Tanzania, lakini ni maarufu duniani kutokana na mandhari nzuri ya Mlima Kilimanjaro ambao ni mlima mrefu kuliko yote barani Afrika na unapatikana katika nchi ya Tanzania. 
Hifadhi hii ina ukubwa wa kilometa za mraba 755 na iko umbali wa kilometa 45 kutoka Moshi mjini, kusini mwa Mkoa wa Kilimanjaro, 2 ° 50'-3 ° 10'S latitude, 37 ° 10'-37 ° 40'E longitude. 
Hifadhi hiyo inajumuisha Mlima Kilimanjaro inayozungukwa na ukanda wa msitu wa mlimani ulio mita 1,820 (futi 5,970). 
Kilele cha Kibo, chenye urefu wa mita 5895 (futi 19340), ndicho kivutio kikubwa kwa wageni kutoka ndani na nje ya nchi kwa sababu ya kufunikwa na theluji mwaka mzima.
Mlima huu ni moja kati ya milima ambayo kilele chake hufikiwa kwa urahisi na hivyo kuwa kivutio kikubwa kwa wapanda milima kutoka kila pande za dunia.
Safari ya kupanda mlima huu humpitisha mpandaji katika kanda za hali ya hewa tofauti kuanzia ile ya nchi za tropiki hadi aktiki.
Zaidi ya watalii 20,000 hupanda mlima huu kila mwaka wakiwemo wageni kutoka nje ya nchi na Watanzania. Mpandaji wa mlima huu huhitaji angalau siku tano, siku tatu kupanda na siku mbili kuteremka.
Kuna njia sita za kukwea mlima Kilimanjaro hadi kileleni.
Njia iliyo rahisi na maarufu zaidi ni ile ya kuanzia lango la Marangu, ambako ndiyo makao makuu ya hifadhi.
Wanyama kadhaa hupatikana katika msitu unaozunguka Mlima Kilimanjaro wakiwemo mbega, nyani, nyati, chui, tembo, swala na ndege mbalimbali.
Hifadhi inasimamiwa na Mamlaka ya Hifadhi ya Taifa ya Tanzania (TANAPA).
Wakati mzuri wa kutembelea hifadhi
Kuanzia mwezi Desemba hadi Februari, na pia Julai na Septemba (ingawa wakati huo ni baridi zaidi).
Marejeo
Majarida ya hifadhi za Taifa Tanzania
Viungo vya nje


Jamii:Hifadhi za Taifa za Tanzania
Jamii:Mahali pa Urithi wa Dunia katika Tanzania
Lüneburg

Question: Luneburg ina ukubwa gani?


Lüneburg ni mji wa Saksonia Chini nchini Ujerumani ya Kaskazini. Idadi ya wakazi wake ni takriban 72.800. Ni makao makuu ya wilaya ya Lüneburg; hadi kufutwa kwa mikoa ya Saksonia Chini ilikuwa pia makao makuu ya mkoa. 
Lüneburg ni mji wa kihistoria. Nyumba nyingi za kale zimetunzwa zilizojengwa tangu karne ya 16. Tangu karne za zama za kati mji ulikuwa tajiri kutokana na chumvi iliyopatikana hapa chini ya ardhi yake na kufanyiwa biashara na sehemu za pwani la Bahari Baltiki na Bahari ya Kaskazini ambako chumvi ilitafutwa kwa ajili ya samaki zilizovuliwa kule. Samaki zilihifadhiwa katika chumvi na kuuzwa kote barani. Kwa njia hii mji ulikuwa tajiri ukapokelewa katika shirikisho la miji ya Hanse na kushindana na Hamburg juu ya kipaumbele katika sehemu hii ya Ujerumani. Tangu karne ya 17 biashara yake ilipungua na mji ulirudi nyuma.
Siku hizi ni mji wa wastani uliopo kando la rundiko la jiji la Hamburg takriban kilomita 50 upande wa kusini mashariki wa jiji hilo. Hakuna viwanda vikubwa lakini makampuni mengi madogo na ya wastani. Watu wengi wanapata ajira katika utumishi wa umma kwa sababu mji ni kitovu kwa ajili ya mahakama mbalimbali, kituo cha jeshi na idara mbalimbali. Chuo Kikuu kilizishwa mjini tangu mwaka 1989. Utalii uanleta wageni wengi wanataka kuangalia mji wa kihistoria na mazingira yenye misitu mingi na eneo maarufu la nyika ya Lüneburg.

Tazama pia
Orodha ya miji ya Ujerumani


Jamii:Miji ya Saksonia Chini
Buganda

Question: Ufalme wa Buganda ulianza lini nchini Uganda?



Buganda ni ufalme ndani ya jamhuri ya Uganda. Mfalme wa Buganda anatumia cheo cha Kabaka. Jina la nchi Uganda ni umbo la Kiswahili la neno Buganda. 
Tangu karne ya 18 BK hadi karne ya 20 Buganda ilikuwa dola lenye enzi katika eneo la Ziwa Viktoria. 
Leo hii ni sehemu ya Uganda yenye madaraka ya kiutamaduni pamoja na kuwa na bunge lake, lakini si kitengo cha kiutawala ndani ya Uganda. 
Eneo na watu
Eneo la Buganda liko kaskazini na magharibi kwa Ziwa Viktoria hadi mto Nile upande wa mashariki na ziwa Kyoga kaskazini. 
Watu wake huitwa Waganda (kwa Kiganda: "Baganda") wanotumia lugha ya Kibantu. Wako takriban milioni tatu ambao ni kabila kubwa la Uganda lenye 16.7% ya wakazi wote wa nchi. Kuna koo 52 kati ya Waganda. 
Makaburi ya kihistoria ya wafalme wa Buganda huko Kasubi (Kampala) imeorodheshwa na UNESCO kama Urithi wa Dunia. 
Historia
Mwisho wa karne ya 19 Buganda ilikuwa lengo la majaribio ya nchi mbalimbali ya nje ambazo zilitaka kuwa na athari hapa. Wamisionari Wakatoliki kutoka Ufaransa na Waanglikana kutoka Uingereza walishindana na Waislamu kwenye ikulu ya Kabaka Mutesa I (1856–1884) kati yao na dhidi ya wafuasi wa dini za jadi. Mashindano hayo yalisababisha kutokea kwa vyama mbalimbali vilivyoleta nchi katika hali ya vurugu. 
Mnamo 1890 Mjerumani Karl Peters alifaulu kupata mkataba wa ushirikiano na Kabaka lakini serikali za Ujerumani na Uingereza zilipatana katika mkataba wa Helgoland-Zanzibar nchi iwe eneo la athari ya Uingereza. Mwakilishi Mwingereza Frederick Lugard aliingilia kijeshi kati ya mapigano ya vikundi ndani ya Buganda na kuhakikisha utawala wa Kabaka Mwanga aliyehesabiwa kuwa upande wa Waanglikana, hivyo karibu na Uingereza. Mwaka 1894 Kabaka alikubali mkataba wa ushirikiano na Uingereza ambao machoni mwake ulikuwa mapatano ya hiari lakini hali halisi Buganda ikawa nchi ya kulindwa chini ya Uingereza.
Polepole utawala wa Kiingereza ilibadilisha hali ya Buganda hadi kuwa sehemu tu ya Uganda yote. 
Wakati wa uhuru Waganda walishindwa kupata hali ya ufalme kuwa sehemu ya nchi inayojitawala lakini Kabaka Sir Edward Mutesa II alikuwa Rais wa Taifa pamoja na waziri mkuu Milton Obote. 
Mwaka 1967 Obote alibadilisha katiba akamfukuza Kabaka nchini. Kwa muda wa miaka 30 ufalme wa Buganda ulifutwa kisheria. Kabaka Edward Mutesa II alikufa ng'ambo Uingereza.
Mwaka 1986 serikali mpya ya Yoweri Museveni ilimkaribisha Ronald Muwenda Mutebi, mtoto wa Kabaka marehemu, arudi Kampala. Baada ya Bunge la Uganda kurudisha falme za kihistoria ndani ya Uganda za Banyoro, Ankole na Toro pamoja na Buganda, Mutebi alifanywa Kabaka mpya mwaka 1993.
Viungo vya nje


 of Buganda


Jamii:Uganda
Jamii:Buganda
Jamii:Historia ya Uganda
Kenge

Question: Je! Kuna tofauti kati ya mamba na burukenge?


Kenge au uru ni wanyama wafananao na mamba wadogo katika familia ya juu Varanoidea. Wana mwili mwembamba, miguu mirefu na mkia mrefu.
Mwainisho
Familia ya juu: Varanoidea
Familia: Helodermatidae
Jenasi: Heloderma
Familia: Lanthanotidae
Jenasi: Lanthanotus
Familia: Palaeovaranidae
Jenasi: †Palaeovaranus – Kabla ya historia
Familia: Varanidae
Jenasi: †Iberovaranus – Kabla ya historia
Jenasi: †Ovoo – Kable ya historia
Jenasi: †Saniwa – Kabla ya historia
Jenasi: Varanus
Nusujenasi: Empagusia
Nusujenasi: Euprepiosaurus
Nusujenasi: Odatria
Nusujenasi: Papusaurus
Nusujenasi: Philippinosaurus
Nusujenasi: Polydaedalus
Nusujenasi: Psammosaurus
Nusujenasi: Soterosaurus
Nusujenasi: Varaneades
Nusujenasi: Varanus
Spishi za Afrika
Nusujenasi Polydaedalus
Varanus albigularis, Kenge-mawe (Rock monitor)
Varanus a. albigularis, Kenge Koo-jeupe Kusi
Varanus a. angolensis, Kenge wa Angola
Varanus a. microstictus, Kenge Koo-jeupe Mashariki
Varanus a. ionidesi, Kenge Koo-jeusi
Varanus exanthematicus, Kenge-savana (Savannah monitor)
Varanus niloticus, Mburukenge (Nile monitor)
Varanus stellatus, Mburukenge Magharibi (Wester African Nile monitor)
Nusujenasi Psammosaurus
Varanus griseus, Kenge-jangwa (Desert monitor)
Picha

Kenge koo-jeupe kusi
Kenge koo-jeupe mashariki
Kenge-savana
Mburukenge
Kenge-jangwa


Helodermatidae (Gila monster Heloderma suspectum)
Lanthanotidae (Earless monitor lizard Lanthanotus borneensis)
Varanidae (Komodo dragon Varanus komodoensis)


Jamii:Mijusi
Serbia

Question: Serbia iko na wakazi wangapi?


Serbia (kwa Kiserbia: Република Србија au Republika Srbija) ni nchi ya Ulaya kwenye rasi ya Balkani. 
Imepakana na Hungaria, Bulgaria, Romania, Masedonia, Kosovo (au Albania), Montenegro, Bosnia na Herzegovina na Kroatia.
Mji mkuu ni Belgrad, wenye watu milioni 1,2. 
Nchi ni mwanachama wa Umoja wa Mataifa na inatarajia kujiunga na Umoja wa Ulaya.
Historia
Waslavi walihamia Balkani baada ya karne ya 6.
Kati yao, Waserbia waliunda falme mbalimbali mwanzoni mwa Karne za Kati. 
Mwaka 1217 Ufalme wa Serbia ulitambuliwa na Roma na Bizanti
na mwaka 1346 ulifikia kilele cha ustawi wake kama Dola la Serbia. 
Hali hiyo haikudumu muda mrefu, tena katikati ya karne ya 16 eneo lote la Serbia ya leo lilitekwa na Waosmani, ingawa pengine sehemu yake ilitawaliwa na Dola la Wahabsburg. 
Mwanzoni mwa karne ya 19, mapinduzi ya Serbia ilileta ufalme wa kikatiba wa kwanza katika Balkani. 
Ufalme huo ulizidi kuenea na baada ya vita vikuu vya kwanza vilivyosababisha vifo vingi vya raia zake, Serbia iliungana na makabila kuanzisha Yugoslavia iliyodumu hadi miaka ya 1990 iliposambaratika kwa vita vya wenyewe kwa wenyewe. 
Mwaka 2006 hata Montenegro ilitengana na Serbia, ila kwa amani. 
Mwaka 2008 bunge la jimbo la Kosovo lilijitangazia uhuru.
Watu
Nchi, ukiondoa Kosovo, ina wakazi 7,186,862 kwenye eneo la km² 88.361. Wengi wao wana asili ya Kislavoni.
Upande wa dini 85% ni Waorthodoksi, 5% Wakatoliki, 3% Waislamu, 1% Waprotestanti.



Jamii:Balkani
Jamii:Yugoslavia
Jamii:Nchi za Ulaya
Born a Crime

Question: Je,Trevor Noah alizaliwa lini?


Born a Crime: Stories from a South African Childhood ni jina la kitabu cha tawasifu na ucheshi kutoka kwa mchekeshaji Trevor Noah wa Afrika Kusini. Ndani yake anaelezea maisha yake tangu kuzaliwa, wazazi wake waliochanganya rangi, Mzungu wa Uswizi na mama wa Kixhosa mwenyeji wa Afrika Kusini. Kuzaliwa kwake ilikuwa kosa la jinai wakati wa utawala wa Apartheid. 
Katika kitabu anaelezea maisha ya dhiki aliyoishi na mamake, urafiki wa karibu waliokuwa nao, kuishi muda mfupi na kuondoka kwa baba yake. Imani ya dini aliyonayo mama yake na mahusiano yake na fundi magari Abel ambaye baadaye kaja kuwa mumewe na jinamizi kuu la maisha ya mama na mtoto. Kitabu kinaanzia tangu mwanzo tawala za kibaguzi hadi kuondoka kwake na kuja tumaini jipya. Anaelezea katika muundo wa kuchekesha, lakini ni hali halisi ilivyokuwa. 
Mapokezi
Kitabu kimechapishwa mnamo Novemba 2016, Born a Crime[1] kilipokelewa vizuri na wahakiki wa vitabu nchini Marekani.[2][3][4][5] Kitabu kimekuwa nafasi ya kwanza kwa mujibu wa New York Times (kimeuza vyema) na kimepewa heshima kama moja kati ya vitabu bora kabisa cha mwaka na The New York Times, Newsday, Esquire, NPR, na Booklist.[5] Mwanzoni mwa mwaka wa 2017, jina la kitabu lilitumika katika kipindi cha mafumbo cha 
New York Times Crossword Puzzle.[6]
Uhadithiaji
Maelezo ya kitabu yanaelezea makuzi ya Noah katika Afrika Kusini ya apartheid. Akiwa zao la kichotara lililotokana na baba Mzungu na mama Mwafrika, hajatosheleza ilivyotakiwa kwenye sera za apartheid zilizowekwa. Hata chini ya apartheid, kulikuwa na shida kwake kubaki salama, kwa sababu wakati huo ilikuwa kosa la jinai ukizaliwa umechanganya rangi kati ya baba na mama  (hivyo ndio jina la kitabu).[3]
Sehemu kubwa ya kitabu ni shukrani kwa mama yake mzazi Noah, Patricia Nombuyiselo, ambaye amekulia kwenye kijumba cha nyasi kilichokuwa kinakaliwa na watu 14. Alikuwa mwanamke jasiri mshika dini aliyekuwa na tabia ya kumchukua mtoto wake katika makanisa matatu tofauti kila Jumapili, mkutano wa sala Jumanne, masomo ya biblia Jumatano na siku ya vijana ya kanisa ni Alhamisi, haijalishi hata kama kutakuwa na machafuko mitaani na watu wengi kipindi kama hiki wanakuwa majumbani wamepumzika lakini Bi. mkubwa lazima afike kanisani.[2]

Kuigizwa filamu yake
Kumbukizi hizi zitatumika kuchezeshwa filamu ambayo ndani yake atakuja Lupita Nyong'o ambaye atacheza kama Patricia, mama yake Noah. Vilevile Nyong'o ata-tayarisha filamu hii na Noah kupitia kampuni yake ya utayarishaji maarufu kama Ark Angel Productions.[7] In March 2018, Liesl Tommy is set to direct the film.[8]
Marejeo

Jamii:Vitabu vya 2016
Simeon Nyachae

Question: Kata ya Nyaribari ina idadi ngapi ya watu?

Simeon Nyachae ( 6 Februari 1932) alizaliwa katika kata ndogo ya Nyaribari, Wilayani Kisii Mkoani Nyanza ni mwanabiashara na mwanasiasa nchini Kenya. Amehudumu katika nyadhifa mbali mbali katika serikali za Kenyatta, Moi na Kibaki.
Kwa miaka mingi Nyachae alionekana kama kiongozi wa Kisii hadi alipong'atuliwa kutoka bungeni katika uchaguzi wa Bunge la Kenya 2007.
Nyachae alizaliwa katika familia kubwa ya chifu Musa Nyandusi. Nyachae alipata fursa ya kupata elimu kutokana na ushawishi kutoka kwa babake, ambaye alifaidika na elimu ya wakoloni hadi alipoteuliwa chifu. Mnamo mwaka wa 1941, Nyachae alijiunga na shule ya Nyanchwa Seventh Day Adventist School na kisha mwaka wa 1947, akajiunga na Kereri Intermediate School. Miaka miwili baadaye, akajiunga na shule ya Kisii Government African School. Ilipofikia mwaka wa 1953, kabla ya kufanya mtihani wake wa Ordinary Level School Certificate, akaajiriwa katika kambi ambako babake alipofanyia kazi kama karani wa wilaya.
Mtumishi wa Umma
Katika (mwaka wa 1957) Nyachae akaenda Uingereza kwa masomo ya utawala wa jamii (Public Administration) na aliporudi Kenya mwaka 1960, akawa Mkuu wa wilaya katika divisheni ya Kangundi. Alirudi Uingereza kwa masomo zaidi katika chuo cha Churchill huko Cambridge na kupata cheti cha Utawala wa Jamii. Aliporudi tena Kenya aliendelea kupanda ngazi katika Utawala wa Mikoa hadi kuwa Mkuu wa Utumishi wa Umma katika serikali za Kenyatta na Moi.
Mwanasiasa wa KANU
Nyachae alistaafu kutoka kwa utumishi wa umma mnamo mwaka wa 1987 akaanza kujenga maisha yake ya kisiasa. Katika mwaka 1992 alichaguliwa mara ya kwanza kama mbunge wa Nyaribari Chache na Rais Moi akamteua kuwa Waziri wa Kilimo. Mwaka wa 1997 akawa Waziri wa Fedha. Mwaka mmoja baadaye, Rais Moi alimteua kama Waziri wa Usitawi na Nyachae akakataa na kujiuzulu kama Waziri na pia kutoka chama cha KANU, na akjiunga na Ford-People, chama kidogo cha upinzani, kilicho na ushawishi wa wanasiasa wa kutoka katika mkoa wa Kati.
Kiongozi wa Ford-People
Katika uchaguzi wa 2002 Nyachae alikataa kujiunga na muungano wa National Rainbow CoalitionNARC ambao ulihusisha chama cha LDP kilichoongozwa na Raila Odinga, DP kilichoongozwa na Mwai Kibaki kama vyama vikuu. Katika uchaguzi huo chama cha Ford-People kilishinda viti 14 vingi vikiwa ni vya kutoka sehemu za Kisii. Kando na Ford-P  chama kingine kilichokuwa na ushawishi bungeni upande wa upinzani kilikuwa chama cha KANU.
Waziri katika serikali ya Kibaki
Wakati NARC ilianza kuporomoka kuanzia mwaka 2004 kutokana na tofauti za kisiasa, Rais Kibaki alitafuta kura za wabunge wa Ford-P na kumteua Nyachae Serikalini kama Waziri wa Nishati baadaye wa Barabara.
Katika uchaguzi wa 2007 wimbi la ODM lilibomoa mipango yake pamoja na nafasi ya Ford-P katika Kisii. Nyachae pamoja na idadi kubwa ya mawaziri wa Kibaki hakuchaguliwa tena.
Viungo vya nje



The Standard, 4 Aprili 2007: 

Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Jamii:Waliozaliwa 1932
Kindi-miamba

Question: Ndezi ana ukubwa gani?


Kindi-miamba (Petromus typicus) ni mnyama mgugunaji mdogo na spishi pekee ya familia Petromuridae. Kinyume na jina lake mnyama huyu si kindi lakini jamaa ya nungunungu. Spishi hii inatokea Namibia na sehemu za Angola na Afrika Kusini katika maeneo yenye miamba. Jina la “Petromus” linatoka kwa Kilatini petra = mwamba na mus = kipanya.
Tabia
Kindi-miamba wanafanana na kindi lakini mkia wao mrefu si mnono kama ule wa kindi. Mwili wao una urefu wa sm 13-18 na mkia ni sm 14 kadiri. Wana miguu mifupi yenye vidole vinne mbele na vitano nyuma. Nyayo zao ni tupu kabisa na zina mafumba. Kichwa chao ni chembamba juu-chini na masikio ni madogo na ya duara. Rangi yao ni kahawia, kijivu au takriban nyeusi ili kuchukuana na rangi ya miamba, lakini pua ni njano na ijitokeza. Hawana malaika. Chuchu zipo mbavuni ili kunyonyesha watoto kutoka upande wakati wamesongamana katika mwanya wa mwamba.
Usambazaji na mwenendo
Kindi-miamba wanatokea miamba ya Namibia, ya kusi ya Angola na ya kaskazi-magharibi ya Afrika Kusini. Wanyama hawa hujulikana kwa uwezo wao wa kujibanza katika mianya myembamba sana. Hii inafanikishwa kwa sababu ya fuvu lao jembamba juu-chini na mbavu yao kinamo.
Hula manyasi hasa lakini pengine matunda, mbegu na majani pia. Wana meno yenye kichwa kirefu na mizizi mirefu. Jike huzaa jozi ya watoto mara moja kwa mwaka, kiwango kidogo cha kuzaa kisicho kawaida baina ya wagugunaji. Watoto hulikizwa baada ya wiki tatu lakini waendelea kutegemea wazazi wao muda wa miezi tisa[1].
Jamaa
Kindi-miamba ni mwana abakiye peke yake wa familia ya spishi nyingi ambayo ilionekana wakati wa Oligocene ya Afrika. Uchunguzi wa morfolojia na filojenetiki unadokeza kwamba ndezi ni jamaa wa karibu kabisa wa kindi-miamba. Familia hizi mbili, pamoja na familia Phiomyidae iliyokwisha sasa, ni mfano wa mtawanyiko mapema wa wagugunaji katika Afrika.
Marejeo

Soma pia
Kingdon, J. 1997. The Kingdon Field Guide to African Mammals. Academic Press Limited, London.
McKenna, Malcolm C., and Bell, Susan K. 1997. Classification of Mammals Above the Species Level. Columbia University Press, New York, 631 pp. ISBN 0-231-11013-8
Nowak, R. M. 1999. Walker's Mammals of the World, Vol. 2. Johns Hopkins University Press, London.
Viungo vya nje

Jamii:Nungunungu na jamaa
Jamii:Wanyama wa Afrika
Neopalpa donaldtrumpi

Question: Kipepeo iko katika spishi gani ya wamyama?

Main Page

Neopalpa donaldtrumpi ni spishi ya nondo iliyogunduliwa mwaka 2017 na mtaalamu wa Kanada Vazrick Nazari. Akiwa mgunduzi wa spishi mpya Nazari aliweza kuchagua jina akaamua kutumia jina la mwanabiashara na wakati ule mgombea wa uraisi Donald Trump kwa matumaini ya kwamba chaguo hili litasababisha watu wengi zaidi kusikia habari za wadudu na utafiti wa wadudu.
Ugunduzi

Jenasi Neopalpa pamoja na spishi Neopalpa neonata ilielezwa mara ya kwanza mwaka 1998 na Dalibor Povolný.[1] Miaka 20 baadaye Vazrick Nazari aliangalia upya mifano ya kipepeo hiki iliyohifadhiwa katika taasisi ya Bohart Museum of Entomology.[2] Alitambua ya kwamba mifano kadhaa ilitofautiana na mingine na kuwa spishi mpya aliyoiita Neopalpa donaldtrumpi kwa sababu ya vigamba vya rangi ya njano-nyeupe kichwani. Haya yalimkumbusha kuhusu nywele za Donald Trump.[3] Ilhali nafasi yake ya kueleza spishi mpya ilitokea karibu na tarehe ya Trump kuingia katika uraisi kwenye januari 2017 aliamua kutumia hili kwa sababu aliona sayansi ya wadudu ilihitaji kujulikana zaidi.[3][4]
Tabia
Mwili wa kipepeo hiki una urefu baina ya milimita 7 na 13. Mabawa yake hufunika upana wa milimita 6 hadi 9.2. Uso wa juu wa mabawa huwa na rangi kahawia pamoja na madoa meupe zaidi. Kichwa kina vigamba vyeupe-njano yaliyosababisha uteuzi wa jina.[3][4] Pamoja na vigamba vya kichwani tofauti nyingine ya spishi hii na spishi ya N. neonata  ni udogo wa mboo na pia umbo la sehemu za kike. Zinatofautishwa pia kutokana na DNA.[3]
Makazi
Hadi sasa Neopalpa donaldtrumpi ilionekana kwenye sehemu za kaskazini ya rasi ya Baja California katika Meksiko na kwenye kaskazini ya Kalifornia ya Marekani.[3]
Marejeo

Viungo vya Nje


 – Public Data Portal
. The Telegraph, 17 January 2017
Agnes wa Asizi

Question: Je,Klara wa Asizi alizikwa wapi?



Agnes wa Asizi (Assisi 1197 au 1198 - Assisi 16 Novemba 1253) alikuwa mdogo wa kwanza wa Klara wa Asizi. 
Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu bikira.
Maisha
Alikuwa binti wa pili kati ya watatu wa Favarone wa Offreduccio Scifi; mama yake Ortolana alikuwa wa ukoo wa kisharifu wa Fiumi na binamu yake Rufino ni mmmojawapo kati ya wenzi watatu wa Fransisko. 
Alimfuata dada yake Klara wiki mbili tu baada ya huyo kukimbia nyumbani (18 Machi 1212) ili atawe nyuma ya Fransisko wa Asizi, mwanzilishi wa Ndugu Wadogo. Pamoja, walishinda upinzani mkali wa baba yao na ndugu wengine.
Ndipo Fransisko alipowahamishia kwenye kikanisa cha San Damiano karibu na Assisi ambacho alikuwa amekarabati kwa mikono yake.
Baada ya wanawake wengine kujiunga, monasteri yao ikawa asili ya Utawa wa Mt. Klara.
Mwaka 1219 Agnes aliteuliwa na Fransisko kama abesi wa monasteri ya  Monticelli, karibu na Firenze, ambayo ikazaa monasteri nyingine Italia kaskazini, kama vile Mantova, Venezia na Padova.
Mwaka 1253 Agnes alirudishwa San Damiano wakati wa kihoro cha dada yake, akamtumikia hadi mwisho. 
Mwaka huohuo, mwenyewe alifariki, tarehe 16 Novemba. 
Kwa wakati huo mama yao Ortolana, na mdogo wao Beatrice, walikuwa wameshafariki katika monasteri hiyohiyo.
Heshima baada ya kifo
Masalia ya Agnes yanatunzwa katika Basilika la Mt. Klara mjini Assisi, yalipohamishiwa pamoja na yale ya Waklara wote wa kwanza. 
Papa Benedikto XIV aliruhusu Wafransisko kuadhimisha sikukuu yake kila tarehe 16 Novemba.
Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Marejeo
Bartoli, Marco. Chiara d'Assisi. Rome 1989: Instituto Storico dei Cappuccini.






Jamii:Watakatifu wa Italia
Fiji Hindi

Question: Je,Fiji iko katika bara gani?


Fiji Hindi, pia inajulikana kama Fijian Hindi au Fiji Hindustani, ni lugha ya yale yaliyosemwa na Fiji na wananchi wengi Fijian wa asili ya India. Hiyo imechukuliwa hasa kutoka lugha ya Awadhi na Bhojpuri au lahaja ya Hindi na pia ina maneno kutoka lugha nyingine ya Hindi. Ni pia zilizokopwa idadi kubwa ya maneno kutoka Fijian na Kiingereza. Ya uhusiano kati ya Fiji Hindi na Kihindi ni sawa na ya uhusiano kati ya Kiafrikana na Uholanzi. Idadi kubwa ya maneno, ya kipekee ya Fiji Hindi, imeundwa ili kukidhi mahitaji mbalimbali ya mazingira mapya ambayo Fiji Wahindi sasa kuishi ndani ya kwanza ya kizazi Fiji Wahindi, ambaye alitumia lugha kama lingua franca katika Fiji, inajulikana kama lugha ya Fiji Baat (Fiji Majadiliano). Tafiti za hivi karibuni na wataalamu wa lugha wamethibitisha kwamba Fiji Hindi.
Viungo ya nje


Jamii:Fiji
Jamii:Lugha
Vatikani

Question: Je,ni jumba gani ndefu zaidi Uturuki?



Mji wa Vatikani ni dola-mji lenye eneo la kilomita za mraba 0,44 tu. Hivyo ni nchi ndogo kuliko zote duniani. Pande zote inazungukwa na Italia.
Idadi ya wakazi ni 791; raia ni 565 tu (mnamo Oktoba 2008).
Ni nchi ya Papa ambaye ni askofu wa Roma na mkuu wa Kanisa Katoliki duniani kote.
Jina limetokana na kilima cha Vatikani (kwa Kilatini: Mons Vaticanus) ndani ya jiji la Roma, upande wa magharibi wa mto Tiber. 
Pamoja na Basilika la Mt. Petro, jengo la kanisa kubwa kuliko yote duniani, Vatikani ina makanisa mengine saba, jumba la Vatikani, ofisi za utawala wa Kanisa Katoliki, mabustani, stesheni ya treni, nyumba za kuishi, hosteli kwa ajili ya mafukara na makumbusho yenye hazina kubwa za sanaa kiasi kwamba nchi nzima inahesabiwa na UNESCO kuwa Urithi wa dunia (tangu mwaka 1984). 
Historia
Mabaki ya Dola la Papa
Mji wa Vatikani ni mabaki ya Dola la Papa lililotawala sehemu kubwa ya Italia ya Kati kwa karne nyingi hadi 1870. 
Tangu 1860 baadhi ya maeneo hayo yalitwaliwa na Ufalme mpya wa Italia uliolenga kuunganisha sehemu zote za peninsula ya Italia. 
Utawala wa Papa juu ya mji na mkoa wa Roma ulilindwa na Ufaransa hadi 1870. 
Vita ya 1870 kati ya Ujerumani na Ufaransa ililazimisha Ufaransa kuondoa jeshi lake Roma, ambao hivyo ulitekwa na jeshi la Italia tarehe 20 Septemba 1870. 
Wakati huo serikali ya Italia ilitaka kumuachia Papa Pius IX sehemu ya mji wa Roma kama eneo lake lakini Papa alikataa akitumaini Wakatoliki wa Italia na nchi nyingine duniani watalazimisha serikali ya Italia kumrudishia mji wote.
Kwa miaka 57 Mapapa walijifungia ndani ya jumba la Vatikani. 
Mkataba wa Laterani 1929
Mwaka 1929 serikali ya Benito Mussolini ilitafuta amani na Papa Pius XI aliyekuwa tayari kukubali mabadiliko. 
Mkataba wa Laterani wa 11 Februari 1929 ukampa Papa mamlaka na madaraka ya nchi huru juu ya basilika la Mt. Petro pamoja na maeneo mengine. 
Serikali
Mkuu wa Dola ni Papa mwenyewe, kwa sasa Papa Fransisko (Jorge Mario Bergoglio). Nafasi yake ni kama mfalme wa kuchaguliwa asiyebanwa na katiba au masharti yoyote. Mambo ya utawala yako mkononi mwa gavana anayeteuliwa na Papa pia.
Vatikani ina uhusiano wa kibalozi na nchi 180 duniani kote kupitia Ukulu mtakatifu.
Vatikani ina jeshi dogo kabisa lakini lenye historia ndefu kabisa duniani. Ni kikosi cha Walinzi Waswisi ambacho kipo tangu mwaka 1506 na chenye wanajeshi 100 hivi. Wote ni Wakatoliki raia wa Uswisi kwa kuzaliwa. 
Vatikani ina Posta pia, ikitoa stempu na hata sarafu za euro.

Vatikani ikitazamwa kutoka mto Tiber
Basilika la Mt. Petro
Upande wa mbele wa Basilika la Mt. Petro usiku
Basilika alfajiri
Uwanja wa Mt. Petro
Jumba la Vatikani anamokaa Papa
Cappella Sistina, kikanisa anamochaguliwa Papa mpya
Walinzi Waswisi 
Jumba la Serikali ya Vatikani
Makumbusho ya Vatikani




Jamii:Nchi za Ulaya
Jamii:Roma
Jamii:Kanisa Katoliki
Jamii:Urithi wa Dunia
Walt Disney

Question: Je,nani mmiliki wa Walt Disney?



Walter Elias Disney (5 Desemba 1901 - 15 Desemba 1966) alikuwa mtayarishaji, mwongozaji na mwanakatuni maarufu wa Marekani. Akiwa pamoja na ndugu yake aitwaye Roy Disney, walifanikiwa kuazisha kampuni ya Walt Disney Productions (sasa hivi inaitwa The Walt Disney Company).
Disney anafahamika zaidi kwa kubuni katuni zake zilizo maarufu, Mickey Mouse. Minnie Mouse na Pluto vilevile ni ubunifu wake kwa jumla.
Viungo vya nje

 at INDUCKS
 on IMDb
 at the TCM Movie Database

 by Don Swaim






Jamii:Waliozaliwa 1901
Jamii:Waliofariki 1966
Jamii:Walt Disney
Jamii:Waongozaji Filamu wa Marekani
Jamii:Watayarishaji Filamu wa Marekani
Jamii:Wanakatuni wa Marekani
Bahari ya Shamu

Question: Je, Maji ya bahari ya Eritrea ni mekundu?



Bahari ya Shamu (Kiingereza Red Sea, Kiarabu البحر الأحمر Baḥr al-Aḥmar, al-Baḥru l-’Aḥmar; Kiebrania ים סוף Yam Suf; Kitigrigna ቀይሕ ባሕሪ QeyH baHri) ni ghuba kubwa ya Bahari ya Hindi. Jina la kihistoria katika lugha ya Kigiriki ilikuwa Bahari ya Eritrea (ερυθρά θάλασσα, erythrá thálassa). 
Kaskazini ni rasi ya Sinai pamoja ghuba ndogo za Aqaba na Suez halafu imeunganika na Mediteranea kwa njia ya Mfereji wa Suez. Kusini Bahari ya Shamu imeunganika na Bahari Hindi kwa njia ya mlango wa bahari wa Bab el Mandeb. 
Ghuba yote ina urefu wa takriban 2000km; upana wake ni kati ya 300km na 20km tu kwenye Bab el Mandeb. Eneo lake ni 450,000km². Vilindi vyake vinaelekea hadi 2500m chini ya uwiano wa bahari. Vilindi hivi ni sehemu ya Bonde la Ufa. Halijoto ya maji ni kati ya 21-25°C.
Nchi za kando
Nchi zinazopakana na Bahari ya Shamu ni:
Upande wa Kaskazini:
Misri
Israeli
Yordani
Upande wa Magharibi:
Sudan
Misri
Upande wa Mashariki:
Uarabuni Saudi
Yemen
Upande wa Kusini:
Djibouti
Eritrea
Somalia

Jamii:Bahari ya Hindi
Jamii:Bahari ya pembeni
Mkoa wa Dodoma

Question: Dodoma iko na ukubwa gani ya kijiographia?



Mkoa wa Dodoma ni kati ya mikoa 31 ya Tanzania wenye postikodi namba 41000[1]. Uko katikati ya nchi na umepakana na mikoa ya Manyara, Morogoro, Iringa na Singida. 
Eneo lote la mkoa lina km² 41,310. Sehemu kubwa ni nyanda za juu kati ya mita 830 hadi 2000 juu ya UB. 
Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa Mkoa wa Dodoma ilihesabiwa kuwa 2,083,588. [2]
Kuna wilaya saba zifuatazo: Wilaya ya Bahi, Wilaya ya Chamwino, Wilaya ya Chemba, Wilaya ya Dodoma Mjini, Wilaya ya Kondoa, Wilaya ya Kongwa, Wilaya ya Mpwapwa. Wilaya ya awali ya Dodoma Vijijini imegawiwa kwa wilaya mpya za Chamwino na Bahi. Mnamo Machi 2012 ilianzishwa wilaya mpya ya Chemba.
Mawasiliano
Mawasiliano ni mazuri kwa barabara ya lami kuanzia mji wa Dodoma kwenda Morogoro - Daressalaam, barabara zingine ni za udongo to pamoja na njia kuu kuelekea Tanzania ya Magharibi - Rwanda - Kongo. Pia hali ya barabara ya kale ya "Cape - Cairo" inayovuka Dodoma kutoka kazkazini (Arusha - Kondoa) kwenda kusini si nzuri tena. Kuna pia njia ya Reli ya Kati kutoka Daressalaam kwenda Kigoma yenye matatizo ya mara kwa mara. Dodoma mjini kuna uwanja wa kitaifa wa ndege.
Hali ya hewa na kilimo
Kwa jumla Dodoma haina mvua nyingi isipokuwa sehemu za wilaya za Mpwapwa na Kondoa. Hivyo hasa mazao yasiyotegemea sana mvua hulimwa kama vile mtama, wimbi, muhogo; kilimo cha mahindi hupatikana mara kwa mara na matatizo ya kukosa mvua. Mazao ya sokoni ni karanga alizeti na simsim. Dodoma ni pia mwanzo wa ustawishaji wa mizabibu na uzalishaji wa divai katika Tanzania. 
Kutokana na hali ya hewa mifugo ni mingi (ng'ombe 1,600,000, mbuzi 954,000, kondoo 274,000, nguruwe 23,000, kuku takriban 1,400,000). Idadi ya mifugo imeongeza tatizo la mmomonyoko wa ardhi katika sehemu za mkoa.
Wakazi na utamaduni
Idadi kubwa ya wakazi asilia ni Wagogo. 
Kongwa kuna Wakaguru, Wagogo, na Wamasai; na Mpwapwa kuna Wahehe, Wagogo, na Wakaguru.
Kondoa kuna Warangi na pia Wasandawe wanaotumia lugha ya aina ya Khoikhoi. Babu zao wamewahi kukaa eneo la Tanzania kabla ya kuingia kwa Wabantu. Kondoa kuna pia sehemu penye michoro ya kale juu ya uso ya miamba ya aina ya Khoikhoi inayofanana na sanaa ya kale huko Zimbabwe au Afrika Kusini. 
Majimbo ya bunge
Wakati wa uchaguzi mkuu wa Tanzania mwaka 2015 mkoa huu ulikuwa na majimbo ya uchaguzi yafuatayo:
Bahi	:	mbunge ni 	Omar Ahmed Badwel	(CCM)
Chemba	:	mbunge ni 	Juma Nkamia	(CCM)
Chilonwa	:	mbunge ni 	Joel Mwaka	(CCM)
Dodoma Mjini	:	mbunge ni 	Antony Peter Mavunde	(CCM)
Kibakwe	:	mbunge ni 	George Simbachawene	(CCM)
Kondoa Mjini	:	mbunge ni 	Sanda Edwin	(CCM)
Kondoa Vijijini	:	mbunge ni 	Dk.  Ashatu Kijaji	(CCM)
Kongwa	:	mbunge ni 	Job Ndugai	(CCM)
Mpwapwa	:	mbunge ni 	George Malima Lubeleje	(CCM)
Mtera	:	mbunge ni 	Livingstone Lusinde	(CCM)
Tazama pia
Orodha ya milima ya mkoa wa Dodoma
Orodha ya mito ya mkoa wa Dodoma
Tanbihi


D
!
Kamoya Kimeu

Question: Kamoya Kimeu alizaliwa mwaka gani?

Kamoya Kimeu,  ( alizaliwa mnamo mwaka wa 1940) ni mmoja wa wachuma wa wa mabakaki ya kitambo (yaani fossil kwa lugha ya kimombo) waliofanikiwa sana duniani , pamoja na ushirikiano wake na wapaleontologia Meave Leakey na Richard Leakey walivumbua baadhi ya Akolojia muhimu zaidi. Kimeu alipata fuvu la homo habilis  fuvu lililokuwa linajulikana kama KNM ER 1813, na ni karibu mifupa kamili ya homo erectu]  iitwayo KNM-WT 15000 au Turkana Boy (pia inajulikana kama Nariokotome boy). Ana mabakai ya mamalia mbili za aina ya "Primates" kwa lugha ya Kiingereza ambazo zimatajwa baada yake: Kamoyapithecus hamiltoni  na Cercopithecoides kimeui.
Kimeu alianza kazi katika paleoanthropologia kama mfanyakazi wa Louis Leakey na Mary Leakey katika miaka ya 1950. Mwaka wa 1963 alijiunga na kundi la Richard Leakey, huku akiandamana naye hadi Mto Omo na Ziwa Rudolf (sasa Ziwa Turkana) mwaka wa 1967. Akawa kwa haraka msaidizi wa Richard Leakey's right-hand man, na alichukua udhibiti wa shughuli katika shamba ya Leakey wakati ambao alikuwa hayupo. Mwaka wa 1977 Msimamizi wa Majumba ya makumbuso au museums ukipenda wa Taifa la Kenya maeneo yote ya kabla ya historia (prehistoric) nchini Kenya.
Marejeo

Tazama Pia
Orodha ya fossila sites (na zilizounganishwa directory)
Orodha ya hominina (hominid) fossils (na picha)

Jamii:Waakolojia nchini Kenya
Jamii:Wapalentologia nchini Kenya
Jamii:Paleoanthropologists
Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Watu walio hai
ISO 4217

Question: Tuzo za muziki nchini Marekani zinaitwaje?

ISO 4217 ni kifupisho sanifu cha pesa za nchi zote. Kimewekwa na Shirika la Kimataifa la Usanifishaji (kwa Kiingereza "International Organization for Standardization (ISO)").
ISO 4217 ni orodha ya alama za vifupisho vya pesa. Kila kifupisha kina herufi tatu. Herufi mbili zinarejea nchi, na herufi ya tatu inarejea jina la pesa la nchi husika. 
Kwa mfano, 
kifupisho cha pesa ya Japani ni JPY, yaani JP kwa Japani, na Y kwa Yen.
kifupisho cha pesa ya Tanzania ni TZS, yaani TZ kwa Tanzania, na S kwa Shilingi.
vivyo hivyo Kenya ina KES, yaani KE kwa Kenya, na S kwa shilingi.
tofauti kwa sababu za mabadiliko ya kihistoria ni kifupisho cha pesa ya Uganda ni UGX, yaani UG kwa Uganda. X inaitaja shilingi mpya ya Uganda (tangu 1990). Hadi 1987 kifupisho cha ISO ilikuwa UGS kwa ajili ya shilingi ya kwanza iliyoharibika kabisa wakati wa utawala wa Iddi Amin na vita ya wenyewe kwa wenyewe iliyofuata, ikawa "old shilling" yenye kifupisho cha ISO UGW kwakipindi cha 1989 to 1990 halafu tangu mwaka 1990 UGX pekee kwa shilingi mpya iliyokuwa sasa pesa halali ya pekee nchini Uganda.
[1]
Orodha ya vifupisho vya ISO 4217

Marejeo



Jamii:Pesa
Jamii:Vipimo sanifu vya kimataifa
!
Ziwa Viktoria

Question: Je,Ziwa kubwa zaidi nchini Kenya ni ipi?







Ziwa Viktoria (pia: Viktoria Nyanza, Ziwa Nyanza) ni ziwa kubwa la Afrika ya Mashariki lililopo baina ya Tanzania, Kenya na Uganda. Ni ziwa kubwa kuliko yote barani Afrika, na la pili duniani, baada ya Ziwa Superior ambalo lipo Amerika ya Kaskazini. 
Ziwa Viktoria lipo mita 1134 juu ya usawa wa bahari na lina eneo la kilometa za mraba zaidi ya 68,100. 
Maji ya ziwa Viktoria yanamiminika kwenye mto Nile na kuelekea bahari ya Mediteranea kwa umbali wa maili 4,000. 
Ziwa hili linapata maji yake mengi kutokana na mvua (80%) na kutoka vijito vingi vidogo. Mto mkubwa unaoingia Viktoria ni Mto Kagera unaotiririka kutoka magharibi. 
Ziwa Viktoria ni miongoni mwa maziwa yenye visiwa vingi vidogovidogo.
Ziwa hili lina kina cha wastani cha mita 40 na mwambao wa urefu wa kilomita 4,828, visiwa vyake vikiwa vimechangia 3.7% ya urefu huu. 
Eneo la maji ya ziwa limegawanywa 6% (4,100 km2) nchini Kenya, 45% (31,000 km2) nchini Uganda, na 49% (33,700 km2) nchini Tanzania.
Viungo vya nje


Jamii:Maziwa ya Afrika
Jamii:Maziwa ya Tanzania
Jamii:Maziwa ya Uganda
Jamii:Maziwa ya Kenya
Jamii:Nile

Jamii:Mkoa wa Kagera
Jamii:Mkoa wa Geita
Jamii:Mkoa wa Mwanza
Jamii:Mkoa wa Mara
Orodha ya miji ya Austria

Question: Idadi ya watu nchini Austria ni ngapi?

Hii ni orodha ya miji ya nchi ya Austria yenye angalau idadi ya wakazi 10,000 (2007).[1]


Tazama pia
Austria
Marejeo


Jamii:Austria

Austria
Kinyiha

Question: Jina Berlin lilitokana na nini?

Kinyiha (au Kinyika) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania na Zambia inayozungumzwa na Wanyiha. Isichanganywe na Kinyiha cha Malawi wala na Kinyika cha Malawi. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyiha iko katika kundi la M20.
Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kinyiha nchini Tanzania ilihesabiwa kuwa watu 306,000. Nchini Zambia ilikadiriwa kuwa watu 356,000 (1993). 
Mfumo wa sauti (Fonolojia)
Lugha ya Kinyiha ina irabu 5 na konsonanti 34. Pia, tofauti kati ya irabu fupi na irabu ndefu huleta tofauti za maana.
Maneno
Baadhi ya maneno ya Kinyiha na maana yake kwa Kiswahili ni kama ifuatavyo:
Amafindango - miujiza
Aminzi - maji
Abhantu - watu
Mwakata - za asubuhi (hutumika kusalimia asubuhi au kama hujaonana na mtu kwa muda mrefu sana)
Mwizya - hutumika kusalimia mama mmeshaonana na mtu mara ya kwanza
Ena - mwitiko wa salamu
Marejeo

Maho, Jouni & Bonny Sands. 2002. The languages of Tanzania: a bibliography. (Orientalia et africana gothoburgensia, no 17.) Göteborg: Acta Universitatis Gothoburgensis. Pp ix, 428. ISBN 91-7346-454-6
Kitabu hiki cha Maho na Sands kinataja marejeo mengine kama:
Busse, Joseph. 1960. Die Sprache der Nyiha in Ostafrika. (Veröffentlichungen des Instituts für Orientforschung der Deutschen Akademie der Wissenschaften zu Berlin, Bd 41.) Berlin: Akademie-Verlag. Kurasa 160.
Yukawa, Yasutoshi. 1989. A tonological study of Nyiha verbs. Katika: Studies in Tanzanian languages (Bantu linguistics, vol 2), uk.481-518. Tokyo: Institute for the Study of Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA), Tokyo University of Foreign Studies.
Viungo vya nje






 (tovuti hiyo ina msamiati wa Kinyiha)


Jamii:Lugha za Tanzania
Jamii:Lugha za Kibantu
Jamii:Lugha za Zambia
Mkoa wa Adıyaman

Question: Je,mji wa Adıyaman ina idadi ya watu wangapi?


Adıyaman ni jina la mkoa huko mjini kusini-katikati mwa nchi ya Uturuki. Mkoa huu ulianzishwa mnamo mwaka wa 1954 nje ya sehemu ya  Mkoa wa Malatya. Mkoa una eneo la kilomita za mraba zipatazo 7,614. Takriban watu  677,518 (makadirio ya sensa ya mwaka wa 2006, 623,811 (sensa ya 2000)) imezidi kutoka 513,131 kunako mwaka wa 1990. Mji mkuu wa mkoa huu ni Adıyaman. Wakazi waliowengi katika mkoa uu ni Wakurdi.[1]
Eneo la mkoani hapa lilikaliwa toka hapo awali na ustarabu kadha wa kadha ulikuwepo hapa. Kuna sehemu kadhaa za kihistoria zinazoweza kuvutia watalii. Nemrud Dağı ni mji mkubwa wenye kuvutia kwa hapa, hasa kwa yale masanamu yaliyojengwa na Antiochus Theos, mfalme wa Commagene. 
Wilaya za mjini hapa
Mkoa wa Adıyaman umegawanyika katika wilaya 9:
Adıyaman (mji mkuu)
Besni
Çelikhan
Gerger
Gölbaşı
Kahta
Samsat
Sincik
Tut
Marejeo

Viungo vya Nje


Jamii:Mikoa ya Uturuki
Jamii:Uturuki
Irene Kiwia

Question: Irene Kiwia ni mwanzilishi wa kampuni gani?

Irene Kiwia ni mwanaharakati na mjasiriamali nchini Tanzania,alizaliwa tarehe 14 Januari 1980 jijini Arusha. Pia ni mwanzilishi na mkurugenzi mtendaji katika kampuni "Frontline Porter Novelli (FPN)" tangu mwaka 2006.[1]
Maisha Yake
Irene ni mtoto wa kwanza katika familia yenye watoto sita.Wazazi wake walitengana akiwa na umri mdogo na kulelewa na baba yake mzazi Mzee Elias Dawson Kiwia. Irene pia ni mama wa watoto wa kiume watatu Zion,Ethan na Axel anaolea na mume wake aitwae Daniel Yona Jr.[2]
Elimu
Mwanaharakati huyu alisoma shule ya msingi Bunge iliyopo jijini Dar-es-salaam. Na kuendelea na elimu yake ya sekondari katika shule ya Forodhani na Mkwawa. Irene alichaguliwa kuendelea na elimu ya juu katika Chuo Kikuu Cha Dar-es-salaam na kupata Shahada yake ya kwanza ya Mahusiano ya Kimataifa na Utawala wa Umma. Baadae alipata Shahada yake ya uzamili katika masomo ya Utawala wa Biashara mnamo mwaka 2011.[3]
Harakati
Licha ya kuwa na ujuzi wa takribani miaka kumi katika vyombo vya habari kama mtangazaji na mtayarishaji vipindi "East Africa Television" na "IPP Media",Irene Kiwia amekuwa na mchango mkubwa katika maendeleo ya jamii nchini Tanzania na barani Afrika kwa ujumla. Mnamo mwaka 2009 alianzisha "NGO" itwayo Tanzania Women of Achievement ili kuwawezesha wanawake kuwa na nafasi kuchangia katika maswala ya jamii,siasa,uchumi na utamaduni nchini.[4] Mnamo mwaka 2010 alishiriki katika "Fortune/US State Department Women Mentoring Program".Irene pia alihudhuria katika mkutano mkubwa wa "UN General Assembly Health and Young Girl’s Empowerment Forums" kama mtu wa diplomasia mnamo mwaka 2014. Katika mwaka 2015 alikuwa mwanamke wa mwaka wa tuzo za "Africa Reconnect" kwa mchango wake wa kuwezesha wanawake katika mambo mbalimbali ya kijamii,siasa,uchumi na utamaduni barani Afrika.[5]
Marejeo
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Euro

Question: Je,Italia inatumia sarafu gani ya pesa?



Euro ni sarafu ya pamoja katika baadhi ya nchi za Ulaya. Wakazi wake 343,000,000 wanatumia kwa kawaida pesa hiyo. Watu wengine 240,000,000 wanatumia pesa zilizoungwa na euro, hasa barani Afrika.
Tangu mwaka 2002 nchi 13 za EU zilifuta sarafu ya kitaifa ili kutumia Euro tu. Siku hizi ni 19.
Euro moja imegawanyika katika senti 100. 
Kuna benknoti za € 5 (kijivu), € 10 (nyekundu), € 20 (buluu], € 50 (machungwa), € 100 (kijani), € 200 (njano), € 500 (nyekundu).
Kuna sarafu za metali 8 za € 0,01, € 0,02, € 0,05, € 0,10, € 0,20, € 0,50, € 1, € 2.
Pesa ya karatasi inatolewa na benki kuu ya Ulaya na ni sawa kote. 
Sarafu zinatolewa na nchi wanachama na zinatofautiana upande mmoja, lakini sarafu zote hutumika kote.
Ishara ya Euro
Ishara ya Euro ni herufi ya Kigiriki epsilon (E) yenye mistari miwili ya kulala: €.
Nchi wanachama wa Euro

Austria
Ubelgiji
Ufini
Ufaransa
Ujerumani
Ugiriki
Ueire
Italia
Latvia
Luxemburg
Ureno
Hispania
Uholanzi
Slovakia
Slovenia
Kupro
Malta
Estonia
Lithuania

Nchi zifuatazo hutumia pia Euro kama pesa pekee bila kuwa sehemu za mapatano:
San Marino
Vatikan
Monako
Andorra
Kosovo
Montenegro
Pesa za nchi zifuatazo zimeungwa na Euro: 
Kabo Verde - escudo
Komori - franc
Afrika: nchi 13 za CFA franc
Bosnia-Herzegovina - convertible mark
Moroko - dirham
Bulgaria - lev
Hungaria - forint
Denmark - krone
Masedonia - denar
Pasifiki: maeneo 3 ya CPF franc
Viungo vya nje
 Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.
 Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. 


Jamii:Pesa
Jamii:Ulaya
Jamii:Uchumi wa Ulaya
Karafuu

Question: Pilau ni nini?




Karafuu (kutoka Kiarabu قَرَنْفُل qaranful[1]) ni matumba (macho ya maua) makavu ya mikarafuu ambayo ni miti ya familia ya Myrtaceae.
Karafuu hutumiwa kama kiungo cha chakula na chanzo cha mafuta yenye harufu inayopendwa na watu wengi. 
Asili ya mti na pia matumizi ya matumba ni visiwa vya Indonesia. Katika karne ya 19 mikarafuu ilipelekwa Unguja na Pemba hasa na mtawala wa Omani na kuanzisha uzalishaji mkubwa saa wa karafuu kwenye visiwa hivi.
Matumizi
Karafuu hutumiwa katika upishi wa nchi nyingi za Asia, Afrika, Ulaya na hata Amerika. Hutumiwa katika kupika nyama, curry na michuzi mbalimbali pamoja na kupika matunda pamoja na vinywaji. Ni kiungo cha lazima kwenye pilau. 
Hutafunwa pia mdomoni kuboresha harufu ya pumzi. 
Kutafuna karafuu ni dawa ya kupunguza maumivu ya meno. 
Nchini Indonesia sigara huungwa na mafuta ya karafuu.
Historia
Karafuu zilifanyiwa biashara tangu kale. Kuna ushuhuda wa karafuu katika chombo kilichopatikana nchini Syria kilichogunduliwa kuachwa huko mnamo mwaka 1721 KK[2]. 
Kuna taarifa ya kwamba mtawala nchini China alitaka watu wanaotaka kuongea naye watafune karafuu ili wawe na pumzi ya kupendeza.[3]
Katika karne ya 17 karafuu ilikuwa kati ya vivutio vya kiuchumi vilivyoleta Uholanzi kuanzisha makoloni yake kwenye visiwa vya Indonesia.
Katika karne ya 18 Mfaransa Pierre Poivre alifaulu kuiba miche ya mikarafuu na kuipeleka Morisi ambako Wafaransa walianzisha kilimo hicho. 
Soko la karafuu lilikua duniani na hii ilikuwa changamoto ya Sultani wa Omani kupeleka miti hiyo Unguja na Pemba iliyoendelea kuwa nchi ya kuzalisha karafuu nyingi zaidi duniani na kuunda utajiri wa Zanzibar ilhali kilimo hicho kilichochangia pia katika biashara ya watumwa waliotumiwa kuzalisha zao hili katika karne ya 19. [4]
Mapato ya karafuu yalimsababisha Said bin Sultani kuhamisha makao makuu yake Unguja na baada ya kifo chake Usultani wa Zanzibar ulianzishwa kama nchi ya pekee na Omani.
Tanbihi

Marejeo

jamii:Viungo
Jamii:Historia ya Zanzibar
Mana

Question: Rasi ina maana gani?


Mana (kwa Kiebrania מָ‏ן) ni chakula kilichotumiwa na Waisraeli walipotangatanga katika jangwa la Sinai miaka 40 mfululizo baada ya kutolewa na Musa nchini Misri walipokuwa wananyanyaswa.
Habari hizo zinapatikana katika vitabu vingi vya Biblia (hasa Kutoka 16:1-36 na Hesabu 11:1-9) na vilevile katika Kurani 5:27.
Pamoja na maelezo mbalimbali yaliyotolewa na wataalamu kuhusu asili ya chakula hicho, kwa imani kilitazamwa kama ishara ya pekee ya Mungu kuwashughulikia watu wake.
Yesu alikitumia hicho pia kujitambulisha ni nani kwa binadamu wote: "Mimi ndimi chakula cha kweli kilichoshuka kutoka mbinguni" (Yoh 6).
Fumbuzi za kisayansi
Wanasayansi wamejaribu kufumbua kitu hicho cha mana. Ufumbuzi mmoja ni kwamba mana ni sandarusi ya mchamwino, mti unaomea sana katika Rasi ya Sinai. Sandarusi hii ni tamu na ikiwa imekauka ina rangi ya hudhurungi.
Ufumbuzi mwingine ni kwamba mana ni mchozo wa wadudu kama vidukari na wadudu-gamba, k.m. mdudu-gamba wa mchamwino (Trabutina mannipara). Katika hali ya hewa moto na kavu ya Rasi ya Sinai mchozo huo hukauka haraka. Fuwele za mchozo huo ni tamu na zina rangi ya manjano au hudhurungi. Mara nyingi michozo kama huo huitwa mana pia.
Tanbihi

Marejeo




Viungo vya nje
, Manna
, The Manna
, Manna

, Manna as a mushroom [psilocybe]

Jamii:Chakula
Tupac Shakur

Question: Msanii 2pac alizaliwa mwaka gani?


Tupac Amaru Shakur (16 Juni 1971 - 13 Septemba 1996) alikuwa mwigizaji, mwanaharakati wa haki za binadamu, na pia mwanamuziki maarufu wa muziki wa hip hop kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama 2Pac. Ni mmoja kati ya wasanii wa hip hop waliouza rekodi nyingi za muziki dunia.
Huyu alikuwa mtoto wa Afeni Shakur, ambaye alikuwa mwanachama wa chama cha Black Panther Party. Mama yake Tupac alitolewa jela mwezi mmoja kabla ya kumzaa Tupac. Tupac alikufa mnamo tar. 13 Septemba katika mwaka wa 1996 baada ya kupigwa risasi akiwa anaendesha gari mjini Las Vegas, Nevada, siku saba kabla kifo chake.
Mara nyingi aliitwa 2Pac, Pac, Makaveli na pia mwenyewe akajiita The Don Kiluminati. Tupac, pia alishawahi kuishikiria Guinness World Record kwa kuwa na mauzo ya juu sana kwa msanii wa muziki wa rap/hip hop. Alipata mauzo takriban milioni 74 kwa hesabu ya dunia nzima na milioni 44 kwa mauzo ya Marekani pekee.
Sanaa
Diskografia

Studio albamu zake

Albamu Zilizotolewa Akiwa Kafa

Filamu

Marejeo

Viungo vya Nje
 (Official website)






Template:BD

Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Wanamuziki wa hip hop
Jamii:Marapa wa Marekani