khalidalt/tydiqa-goldp huggingface dataset:
Mexico (mji)

Question: Je,mji mkuu wa Mexiko ni upi?



Jiji la Meksiko (kwa Kihispania: Ciudad de México) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa nchi ya Mexiko. 
Uko kwenye nyanda za juu za Mexiko kwenye kimo cha m 2000 juu ya UB katika bonde refu linalopakana na milima mirefu. Kati ya milima hii ni volkeno za Popocatepetl na Iztaccihuatl na nyororo ya Sierra Nevada.
Mji wa Mexiko ni pia mkoa wa kujitegemea, huitwa mara nyingi na Wamexiko wenyewe "Mexico DF" au kwa kifupi "DF" (DF = Distrito Federal, Mkoa wa Shirikisho), lakini tangu mwaka 2016 unaelekea kujitegemea zaidi kiutawala.
Idadi ya wakazi ni milioni 9, lakini pamoja na mitaa ya karibu idadi inafikia karibu milioni 20.4. Ni kati ya miji mikubwa kabisa duniani.
Historia
Tenochtitlan
Historia ya mji ilianza mwaka 1325. Wakati ule kikosi cha Azteki wahamiaji walifika kwenye ziwa la Texcoco na kujenga makao kwenye kisiwa ziwani wakauita mji "Tenochtitlan".
Kuna hadithi ya kale juu ya kuundwa kwa Tenochtitlan ambao ni mji wa Kiazteki uliotangulia Mexiko City.
Zamani ile Waazteki waliishi maisha ya kuhamahama na kutafuta mahali pa kujenga mji wa kudumu. Mungu wao Huitzilopochtli aliwaambia wamtafute anayekalia mpungate (kakati) na kushika nyoka. Mpungate utapatikana kwenye mwamba katika kisiwa ziwani. Hadithi yaendelea kusema ya kwamba baada ya matembezi ya miaka 200 walikuta ziwa la Texcoco penye mwamba na mpungate. Walipokaribia tai aliyeshika nyoka akaketi kenye mpungate huu.
Baada ya kupokea ishara hiyo waliunda mji wao wa Tenochtitlan uliokuwa baadaye mji mkuu wa Dola la Azteki. Ulikuwa na wakazi 300,000 wakati wa kufika kwa Wahispania mwaka 1519.
Mwaka 1519 alifika Mhispania Hernan Cortez pamoja na jeshi la askari 450. Baada ya kupokewa vizuri na mfalme wa Azteki Montezuma walimkamata kama mfungwa na kuchukua dhahabu kutoka mahekalu. 
Wenyeji wa mji waliwashambulia na kuua Wahispania wengi. Cortes aliweza kukimbia akarudi na jeshi jipya akaweza kuteka mji tarehe 13 Agosti 1521 na kuuharibu kabisa.
Mji wa Mexiko
Wahispania walianzisha mji mpya juu ya maghofu ya mji wa kale. Makanisa yalijengwa mahali pa mahekalu ya kale. 
Tangu mwaka 1525 mji wa Mexiko ulikuwa mahali pa serikali ya nchi, tangu 1535 mji mkuu wa "Ufalme Mdogo wa Hispania Mpya". Makoloni ya Hispania ya Guatemala, Kuba, Florida na hata Ufilipino katika Asia yalitawaliwa kutoka hapa.
Mji ulikuwa mji mkuuwa wa nchi huru tangu 1821.  
Katika karne ya 20 ilikua haraka sana.

Jamii:Mexiko
Jamii:Miji ya Olimpiki
Jamii:Miji Mikuu Amerika

Jamii:Historia ya Mexiko
Armenia

Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Armenia?



Armenia (kwa Kiarmenia: Հայաստան Hayastan au Հայք Hayq) ni nchi ya mpakani kati ya Ulaya na Asia katika milima ya Kaukasi iliyoko kati ya Bahari Nyeusi na Bahari ya Kaspi. 
Imepakana na Uturuki, Georgia, Azerbaijan na Iran. Upande wa kusini kuna eneo la nje la Kiazerbaijan linaloitwa Nakhichevan. 
Ingawa kijiografia Armenia huhesabiwa mara nyingi kama sehemu ya Asia, kiutamaduni na kihistoria huhesabiwa pia kama sehemu ya Ulaya.
Jiografia
Mlima wa kitaifa wa Armenia ni mlima Ararat unaoaminika kuwa mahali ambako safina ya Nuhu ilikuta nchi kavu baada ya gharika kuu inayosimuliwa katika Biblia.
Historia
Armenia ni kati ya mataifa ya kale kabisa duniani, ingawa eneo lake limebadilika sana na eneo la sasa ni sehemu ndogo tu ya maeneo yaliyokuwa ya Armenia katika karne na milenia za kale.
Armenia ilikuwa nchi ya kwanza ya kupokea Ukristo kama dini rasmi ya kitaifa mnamo mwaka 301. Hadi leo zaidi ya 93% za Waarmenia ni Wakristo wa Kanisa la kitaifa ambalo ni mojawapo kati ya Makanisa ya Kiorthodoksi ya Mashariki.
Jambo hilo lilichangia sana mateso yaliyowapata kutoka kwa majirani ambao wengi wao ni Waislamu, hasa Waturuki waliotawala kwa karne nyingi maeneo makubwa ya Dola la Osmani hadi Afrika na Ulaya.
Kilele chake kilikuwa maangamizi ya Waarmenia wakati wa vita vya kwanza vya dunia, ambapo waliuawa zaidi ya milioni moja.
Armenia ilikuwa sehemu ya Umoja wa Kisovyeti tangu 1920, ikapata uhuru wake tena mwaka 1991. 
Kuna fitina na nchi jirani ya Azerbaijan kuhusu eneo la Nagorno-Karabakh linalokaliwa na Waarmenia lakini ni sehemu ya Azerbaijan kisiasa. Mipaka hii ni urithi wa zamani za Umoja wa Kisovyeti. Palikuwa na vita kati ya nchi hizo mbili. Hali halisi Armenia inatawala eneo hili ingawa Nagorno Karabakh ilijitangaza kuwa jamhuri ya kujitegemea isiyokubaliwa na umma wa kimataifa.
Watu
Wakazi ni hasa Waarmenia asilia (asilimia 97.9), halafu Wayazidi (1.3), Warusi (0.5) n.k.
Lugha rasmi na ya kawaida ni Kiarmenia, ambacho kina alfabeti ya pekee iliyobuniwa na mtakatifu Mesrop mwaka 405 BK.
Upande wa dini, mbali na Kanisa la kitaifa, Wakristo wengine (Waprotestanti na Wakatoliki) ni asilimia 2 za wakazi na Wayazidi wanaofuata dini yao asili ni asilimia 1.
Tazama pia
Maangamizi ya Waarmenia
Orodha ya lugha za Armenia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Marejeo

Viungo vya nje

Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. na (Kiarmenia) (Kirusi) 
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. 
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. na (Kiarmenia) (Kirusi) 

 at UCB Libraries GovPubs
 at Curlie
 from the BBC News
Wikimedia Atlas of Armenia
 from International Futures



Jamii:Armenia
Jamii:Nchi za Ulaya
Jamii:Nchi za Asia
Jamii:Kaukazi
Jamii:Maeneo ya Biblia
2030 (wimbo)

Question: Roma Mkatoliki alizaliwa wapi?


2030 ni jina la kutaja wimbo uliotungwa na kuimbwa na msanii wa muziki wa hip hop kutoka nchini Tanzania, Roma Mkatoliki. Wimbo ulirekodiwa mnamo mwaka wa 2012 kupitia studio ya Tongwe Records chini ya utayarishaji wake Jay Rider. Kama jinsi ilivyo kawaida ya Roma, wimbo unalenga masuala ya kijamii zaidi kuliko habari za starehe. Maelezo ya ndani yanabashiri au kutazamia namna Tanzania ya 2030 jinsi itakavyo kuwa. Hasa anaponda sera za serikali ya CCM namna inavyoendesha nchi na huu mmong'onyoko wa udini unaoendelea kuikumba Tanzania kwa kipindi hiki. 
Katika wimbo, ametaja mauaji ya Mapadri na Masheikhe. Hina haja ya kutukana Quran wala Biblia. Anaimba kwa amani zote kuhakikisha ya kwamba haiegemei upande wa mtu yeyote ndani yake. 
Viungo vya Nje
 on YouTube

Jamii:Nyimbo za Roma
Jamii:Nyimbo za 2012
Jamii:Nyimbo za 2013
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu

Question: Nchi ya Guinea iko na wakazi wangapi?


Hii ni orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu (makadirio ya Umoja wa Mataifa kwa mwaka 2017). 
Misri yote imejumuishwa, ingawa sehemu ya eneo la Misri inapatikana Asia. 
Saint Helena, ikiwa imekaribiana sana na Afrika, imejumuishwa pia.
Orodha ya nchi na maeneo kufuatana na idadi ya wakazi


Tanbihi

Angalia pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika



Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Demografia
Vivumishi vya idadi

Question: Mji mgani Kenya yenye idadi ya watu wengi zaidi?





Examples
Watu 'wanne wamepotea, idadi halisi/kamili
Wanafunzi saba wamefaulu, idadi halisi/kamili
Nyumba nyingi hazina umeme, idadi ya jumla
Simba wachache wamevamia kijiji, idadi ya jumla
Vivumishi vya idadi (pia" Vivumishi vya kiasi) ni neno/maneno yanatoa taarifa ya idadi ihusuyo nomino au kiwakilishi cha nomino. Idadi hiyo inaweza kuwa ya jumla au idadi kamili au halisi. 
Mifano
Wanafunzi  wawili wamelala darasani
Wajumbe sita wamesimamishwa
Nyoka wengi wana sumu kali
Maembe machache yameiva
Wananchi wengi wameandamana
Tazama pia
Lango:Lugha
Vivumishi
Viwakilishi

Jamii:Isimu
Jamii:Sarufi
De Beers

Question: Je,kampuni ya De Beer ilianza mwaka upi?

De Beer wanamiliki migodi Botswana, Afrika Kusini, Angola, pia walikuwa wakimiliki mgodi wa Mwadui hapa Tanzania kwa sasa wamiliki ni petra wanaosadikiwa kuwa ni kampuni la De Beers.
De Beers ndilo kampuni la kwanza kwa utajiri afrika wakiwa wana zaidi ya dola milioni saba kwa mujibu wa record ya mwaka 2003. likiwa ni kampuni lenye kuzalisha na kuuza zaidi almas duniani kwa asilimia 40%, duniani likiwa ni kampuni lenye mafanikio zaidi kwa kushika nafasi ya 72 (2003) kwa utajiri duniani.
Mwanzilishi wa kampuni DE BEERS ni Cecile Rodes alikuwa ni kabulu kutoka uingereza miaka ya 1886. Mwanzilishi wa Mwadui mine Dk John Wiliamson ambaye alikuwa mtambuzi wa mawe(geologist) alibaini kuwepo kwa almas katika eneo hilo miaka ya 193. na kuanza kuchimba kwa kutumia vifaa haba mnamo miaka ya 194. Alifanikiwa kujenga mamia ya nyumba za wafanyakazi ambazo zipo hadi sasa lakini baadhi zilibomolewa na mameneja wa DE BEERS waliokuwa wakitawala kipindi cha miaka kadhaa iliyopita. Dr Williamson alifariki mwaka 1958 na kuzikwa Mwadui Mine,baada ya kifo chake serikali ilianza kuuendesha mgodi wa mwadui.
Tazama pia

Jamii:Makampuni ya Afrika Kusini
All

Question: Je,mke wa Michael E. Ranneberger anaitwa nani?


Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/kenyatta

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/jkuat

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/unairobi

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/udsm

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/strathmore

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/ifm

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/dit

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/berkman

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/google

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/independent


other


Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/kwc
Diamond Platnumz

Question: Je,mke wa mwanamziki Diamond anaitwa nani?


Diamond Platnumz (kwa jina lake halisi anaitwa Nasibu Abdul Juma; alizaliwa tarehe 2 Oktoba mwaka 1989) ni msanii wa Bongo Flava na dancta kutoka Tanzania.
Amekuwa na nyimbo nyingi ikiwa ni pamoja na "Number One" ambayo alionekana mtaalamu wa Nijeria Davido.
Diamond alishinda tuzo nyingi katika Channel O na HiPap Music Awards. Alifanya kazi katika Mkutano Mkuu wa Ndugu Afrika Mei 2012. Diamond inaonekana kuwa na ushawishi mkubwa kati ya mashabiki wake, na inasemekana kuwa msanii wa Mashariki na Kati wa Afrika anapendwa na kupambwa kwa sasa.
Inaaminika kuwa ni msanii anaelipwa kutumbwuiza kwenye tamasha kutoka nchini Tanzania kwa bei ya juu kabisa na kwa makampuni ya simu ya mkononi mwaka 2013, pamoja na kuwa kati ya wasanii wanaopata kipato cha juu zaidi katika sekta ya muziki wa  Afrika Mashariki.
Maisha
Amezaliwa Dar es Salaam tarehe 2 Oktoba 1989 akiwa na asili ya mkoani Kigoma ni mwimbaji na mtunzi wa kitanzania ambaye ana uwezo mkubwa wa kiushindani dhidi ya wasanii wa mataifa mengine. Pia ni rafiki wa kila mtu Ana watoto watatu ambao ni Dylan Abdul(Kamzaa na Hamisa Mobeto) na Lattifah na nillan Nasibu Abdul(Kawazaa na Zarina Hassan). Pia ana mashabiki wengi ndani ya nchi yake na nje. 
Binafsi

Diamond ni Mwislamu. Mwaka 2010, alikubali chama tawala cha Tanzania, Chama Cha Mapinduzi (CCM) na mgombea wake wa urais, Jakaya Kikwete.Pia aliandika remix ya wimbo wake mmoja.
Diamond amesimamiwa kwa pamoja na Babu Tale na Said Fella kutoka sekta ya muziki wa Tanzania. Mnamo Februari 2018 alizindua Wasafi Tv na Radio yake mpya nchini Tanzania. 
Pia alizindua albamu yake ya kwanza "A Boy kutoka Tandale" huko kenya  katika maandamano ya 2018. Diamond anasemekana kuwa mwanamuziki tajiri zaidi katika "Afrika Mashariki". mwanamuziki wa pili baada ya Youssou Ndour wa Senegal kumiliki TV na kituo cha Radio katika "Afrika"
Ana watoto wawili pamoja na mke wake wa zamani, mwanamke wa biashara Zari Hassan wa Afrika Kusini.
Tuzo na uteuzi
Orodha hii haijakamilika; unaweza kusaidia kwa kuipanua.
Mnamo tarehe 3 Mei 2014, Diamond Platnumz aliweka rekodi mpya kwenye Tuzo za Muziki Tanzania kwa kushinda tuzo 7, ikiwa ni pamoja na Mwandishi wa Kiume Mzuri, Msanii Bora wa Kiume, Mwandishi wa Maneno Bora na Msajili Bora wa Kiume wa Mwaka. Rekodi ya awali iliwekwa na 20%, msanii wa kurekodi ambaye alitembea mbali na tuzo 5 katika Tuzo za Muziki Tanzania Tanzania ambapo almasi alitoka mikono machache. Kwa kufikia mafanikio, Diamond ilifanya rekodi ya kushinda tuzo 3 katika tuzo za muziki za Tanzania.
WatsUp TV Africa Video za Tuzo za Muziki













MwakaMteule / kaziTuzoMatokeoRef2016KidogoVideo ya Afrika ya MwakaAlishinda[7]2016KidogoVideo bora ya Afrika ya ComboAlishinda[8]2016KidogoUtendaji Bora wa AfrikaAlichaguliwa[9]2016KidogoVideo Bora ya Kiume ya AfrikaAlishinda[10]2016KidogoVideo Bora ya Afrika MasharikiAlichaguliwa[11]
Diskografia
Diamond ametoa albamu rasmi ilitoka tarehe 14-Machi-2018. Japo mnamo mwaka 2012 alitoka albamu isiyo rasmi ya "Nitarejea".
A Boy From Tandale


Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Watu kutoka Dar es Salaam
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Kazunori Yamauchi

Question: Je,Kampuni ya Polyphony Digital iko katika nchi gani?


Kazunori Yamauchi(Kijapani: 山内 一典, amezaliwa 5 Agosti 1967)  ni muundaji wa michezo ya video kutoka nchi ya Japan ambaye ni Mkurugenzi Mtendaji wa Kampuni ya Polyphony Digital na muumba na mtayarishaji wa mchezo maarufu unaoitwa Gran Turismo. Alipata cheo cha rais katika PolyPhony Digital baada ya kujenga mchezo wake wa kwanza unaoitwa Motor Toon Grand Prix  mchezo ambao ulikuwa asili kabisa na wa kipekee. Tangu hapo, Yamauchi ametimiza ndoto yake ya kuunda mchezo bora wa gari kupitia kwa mafanikio ya<i data-parsoid='{"dsr":[612,628,2,2]}'>Gran Turismo .
Kwa msaada wake katika kukuza gari aina ya Volkswagen (VW) katika mchezo aliounda, alituzwa gari aina ya VW Golf R32.
Hivi karibuni alisaidia kwa kubuni teknolojia mpya wa Nissan GT-R ambayo inaonekana katika toleo jipya ya mchezo, Gran Turismo 5 Dibaji.Alituzwa gari aina ya Nissan GT-R kwa mchango wake.
Katika video Gran Turismo 5: Prologue Yamauchi ametaja kwamba gari anayoipenda zaidi ni GT Ford na anamiliki magari mawili ya aina hii katika maisha halisi.
Viungo vya Nje

 profile on MobyGames

Jamii:Wasanifu michezo ya video wa Japani
Jamii:Mfululizo wa Gran Turismo
Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Watu wa Japani
Jamii:Watu walio hai
1970

Question: Rais wa Marekani mwaka wa 1970 anaitwaje?


Makala hii inahusu mwaka 1970 BK (Baada ya Kristo).
Matukio
Waliozaliwa

3 Januari - Boay Akonay, mwanariadha wa Tanzania
12 Januari - Raekwon, mwanamuziki kutoka Marekani
29 Januari - Paul Ryan, mwanasiasa kutoka Marekani
4 Februari - Simon Pegg, mwigizaji wa filamu kutoka Uingereza
7 Machi - Rachel Weisz, mwigizaji filamu kutoka Uingereza
27 Machi - Mariah Carey, mwanamuziki wa Marekani
1 Aprili - Method Man, mwanamuziki wa Marekani
9 Mei - Ghostface Killah, mwanamuziki kutoka Marekani
26 Juni - Sean Hayes, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
6 Julai - Inspectah Deck, mwanamuziki kutoka Marekani
19 Agosti - Fat Joe, mwanamuziki kutoka Marekani
23 Agosti - Jay Mohr, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
26 Agosti - Melissa McCarthy, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
7 Oktoba - U-God, mwanamuziki kutoka Marekani
8 Oktoba - Matt Damon, mwigizaji filamu kutoka Marekani
12 Oktoba - Cody Cameron, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
8 Novemba - Diana King, mwimbaji wa kike kutoka Jamaika
10 Desemba - Mihai Cătălin Frăţilă, askofu Mkatoliki nchini Romania
14 Desemba - Anna Maria Jopek, mwimbaji kutoka Poland
23 Desemba - Angela Fuste, mwigizaji filamu kutoka Venezuela
bila tarehe
Chantal Biya, "First Lady" wa Kamerun
Tedd Josiah, mwanamuziki kutoka Kenya
Carola Kinasha, mwanamuziki wa Tanzania
Waliofariki
5 Januari - Max Born, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1954
2 Februari - Bertrand Russell, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi, mwaka wa 1950
16 Februari - Peyton Rous, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1966
17 Februari - Shmuel Yosef Agnon, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi, mwaka wa 1966
12 Mei - Nelly Sachs, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi, mwaka wa 1966
18 Juni - Nicolaas Louw, mwandishi wa Afrika Kusini
1 Agosti - Otto Warburg, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1931
1 Septemba - Francois Mauriac, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi, mwaka wa 1952
18 Septemba - Jimi Hendrix, mpiga gitaa kutoka Marekani
24 Oktoba – Richard Hofstadter, mwandishi wa Marekani na mshindi wa Tuzo ya Pulitzer, mwaka wa 1956
21 Novemba - Chandrasekhara Raman, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1930
Viungo vya nje

Jamii:Karne ya 20
Mae Jemison

Question: Je, Mae Carol Jemison alisomea katika chuo kikuu gani?


Mae Carol Jemison (alizaliwa tarehe 17 Oktoba 1956) ni mwanafizikia na rubani mwanaanga wa Marekani. Pia ni Mmarekani mweusi wa kike wa kwanza aliyefika kwenye anga la nje wakati akiwahudumia wafanyakazi wa anga wa Shuttle Endeavor Mwaka 1992 alisimamia majaribio.
Alisoma kemia pamoja na tiba akaendelea hadi shahada ya uzamivu na kuwa tabibu. Mwaka 1987 alijiunga na NASA akateuliwa kushiriki katika safari ya 50 ya mradi wa space shuttle kwenye mwaka 1992 aliposimamia majaribio ya kiganga katika hali pasipo graviti. 
Mwaka 1993 aliondoka kwenye NASA akaanza kufundisha kwenye vyuo vikuu na kuwa na kampuni yake binafsi.
Maisha ya zamani

Jemison alizaliwa huko Decatur, Alabama. Alihamia Chicago akiwa na umri wa miaka mitatu. Ndugu na dada yake ni Ada na Charles Jemison. Kuanzia zamani, alikuwa na nia ya sayansi. Wazazi wa Jemison walimsaidia upendo wake kwa sayansi na anga. Alipokuwa mtoto, alitumia muda mwingi katika maktaba. Alisoma vitabu kuhusu anga, na mageuzi.
Elimu
Jemison alihitimu kutoka shule ya sekondari akiwa na umri wa miaka 16. Alijifunza Chuo Kikuu cha Stanford juu ya usomi. Hapo alipata Bachelor of science  katika uhandisi wa kemikali mwaka 1977. Wakati wa elimu yake, Jemison alijihusisha na shughuli nje ya madarasa yake. Hizi ni pamoja na ngoma, michezo ya  ukumbini, na kazi ya kujitolea. Pia alikuwa mkuu wa Umoja wa wanafunzi weusi. Wakati wa Cornell, Jemison aliwasaidia watu ambao walikuwa wameondoka nchini mwao kwa sababu haikuwa salama kuishi huko. Alisaidia kuendesha masomo ya afya nchini Kenya pia. Alijifunza jinsi viumbe vinaweza kuathiriwa na kani ya mvuto. 
Mafanikio
Jemison ameshinda tuzo nyingi tangu wakati wake katika anga. Aliitwa kama mmoja wa wanawake 50 walioathiriwa sana na gazeti la Ebony. Yeye ni mojawapo ya watu maarufu kwenye: National Medical Association Hall of Fame, Texas Science Hall ya Fame, na National women hall of fame. Jemison pia amekuwa kwenye mipango michache ya televisheni, ikiwa ni pamoja na mpango wa PBS wa Afrika pia wa Amerika. Pia anasema kwa umma juu ya maisha yake na ushawishi wake. Shule ya Umma ya Mae C. Jemison iliitwa jina lake.


Jamii:Wanaanga wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Watu walio hai
Pablo Picasso

Question: Umuhimu wa kitabu cha makumbusho ni nini?



Pablo Ruiz Picasso (25 Oktoba 1881 - 8 Aprili 1973) alikuwa mchoraji mashuhuri na pia mchongaji wa Hispania. Jina lake kamili ni Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Cipriano de la Santísima Trinidad Clito Ruiz y Picasso.
Umuhimu wa Picasso
Picasso anahesabiwa kati ya wasanii wakuu wa karne ya 20. Alibadilisha uzoefu jinsi ya kuona dunia katika utamaduni wa Kimagaharibi wa Ulaya na Marekani. Mtindo wake wa uchoraji ulianza kutumia maumbo ya jiometria. Katika hatua hii aliathiwirwa na sanaa ya Afrika.

Picasso hakuwa mchoraji wa kwanza wala mchoraji wa pekee aliyetumia mibinu mipya lakini alijulikana kushinda wote na ile "sanaa ya kisasa" ilitambulishwa mara nyingi kwa lugha ya "picha kama Picasso".
Mwanzo wa kazi
Picasso alianza kuchora kwa umri mdogo wa miaka saba akisaidiwa na babake aliyekuwa mwalimu wa sanaa. Akiwa na miaka 10 aliandikishwa kwenye chuo cha sanaa na 1895 alipokelewa kwenye chuo kikuu cha sanaa huko Barcelona. 
Alitembelea sana makumbusho penye taswira na sanamu za wasanii waliotangulia. Alipenda kusafiri penye maonyesho makubwa kama Madrid au Paris.
Taswira zake za awali badi zililingana zaidi na picha jinsi zilivyokuwa kawaida. Mwanzoni alipenda rangi ya buluu na mfano wake ni picha ya Suzanne Bloch hapo chini. 

Athira ya Kiafrika na mtindo mpya
Mjini Paris alikuta maonyesho ya sanaa ya Kiafrika iliyomwathiri sana. Hii inaonekana katika "Mabinti wa Avignon" (1910). 
Baadaye aliendelea kuvunja maumbile ya kawaida na kuyajenga upya kwa kutumia maumbo ya kijiometria. Mtindo huu uliitwa "cubisme" kwa Kifaransa yaani "umchemraba" kutokana na mchemraba kama umbo la kijiometria linalotumiwa kujenga upya maumbile ya yale yanayoonyeshwa kwenye picha.

Picasso aliendelea kujaribu mitindo mpya-mpya. Kati ya taswira zake zilikuwa maarufu sana kimataifa ilikuwa "Guernica" (1937) iliyonesha kikuli na maafya ya vita. Ilichorwa wakati wa vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Hispania baada ya shambulio la wanahewa Wajerumani dhidi ya mji mdogo wa Guernica. 
Kwa jumla imekadiriwa ya kwamba Picasso aliumba kazi za sanaa zaidi ya 20,000 kama vile taswira, picha za mchapo na sanamu.
Maisha ya binafsi
Picasso alioa mara mbili lakini alikuwa na wapenzi wengi. Alizaa watoto wanne na wake watatu.

Baada ya kuhamia Paris alibaki huko akakataa kurudi Hispania kwa sababu alimchukia dikteta Francisco Franco. Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia alikaa Paris chini ya utawala wa Wajerumani na wakati ule hakuweza kuonyesha kazi zake kwa sababu siasa ya Ujerumani ilichukia mtindo wake. 1945 alijiunga na chama cha Kikomunisti abakabi mkomunisti hata kama pia siasa ya Umoja wa Kisovyeti haikupenda mtindo wake.
Tangu 1961 aliishi katika Ufaransa ya Kusini alipoaga dunia 1973. Aliacha taswira maelfu ya akiacha 


Jamii:Wasanii wa Hispania
Jamii:Waliozaliwa 1881
Jamii:Waliofariki 1973
Amani

Question: Siku ya amani ulimwenguni ni lini?

Amani ni hali ya raha na salama bila ugomvi; ni kinyume cha fujo au vita.
Mara nyingi hali za amani ya nje na amani ya ndani hutofautishwa.
Amani ya nje au amani ya kisiasa na kijamii
Amani ya kisiasa ni hasa kutokuwa na vita na mapigano kati ya nchi mbalimbali au kati ya vikundi ndani ya jamii. Kama kuna mgongano kutokana na tofauti ya upendeleo juu ya jambo fulani amani inatunzwa kama pande zote zinafuata sheria au kanuni za jamii bila kutumia mabavu. 
Mara nyingi maana kuu ya "amani" ni hali ya kutokuwa vita kati ya nchi kwa sababu vita huleta uharibifu mkubwa kushinda aina nyingine za ugomvi.
Amani inaweza kutaja pia tendo la kumaliza vita kwa njia ya mapatano kati ya washiriki wa vita au pia kati ya washindi na washindwa wakikubali kumaliza uadui. (linganisha Amani ya Westfalia).
Tangu vita kuu za dunia kulikuwa na majaribio mengi kuhakikisha amani kwa njia ya mapatano kati ya nchi zote za dunia. Shirikisho la Mataifa lilianzishwa mwaka 1919 likashindwa kuzuia vita kuu ya pili ya dunia ikafuatwa na Umoja wa Mataifa ulio na shabaha ya kupunguza na kuzuia vita kwa njia ya ushirikiano.
Tunatakiwa kulinda amani ili kusonga mbele hata kiuchumi.
Amani ya ndani au amani ya kiroho
Tangu kale watu waliona ya kwamba amani ya nje inaenda sambamba na amani ndani ya kila mtu. Penye hasira nyingi moyoni mwa watu ni vigumu kutunza amani ya nje.
Kwa sababu hiyo amani imekuwa jambo muhimu katika dini na falsafa. 
Dini mbalimbali zina ujumbe kuhusu amani:
ndani ya roho wa mtu mwenyewe
kati ya Mungu na mwanadamu
kati ya watu

Jamii:Siasa
Jamii:Dini
Jamii:Elimunafsia
Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Ureno

Question: Je,Diogo José Teixeira da Silva alizaliwa lini?


Ukarasa huu una orodha ya Mawaziri Wakuu wa Ureno (kwa Kireno: Primeiro-ministro):
Orodha
Ufalme wa Ureno (1834-1910)


Kwanza Jamhuri ya Ureno (1910-1926)


Pili Jamhuri ya Ureno "National Ditadura" (1926-1932)

Pili Jamhuri ya Ureno "Estado Novo" (1932-1974)

Tatu Jamhuri ya Ureno ( 1974-sasa)


Tazama pia
Orodha ya Wafalme wa Ureno
Viungo vya Nje




!
Ureno
Ziwa Superior

Question: Ziwa kubwa katika Amerika kaskazini linaitwaje?



Ziwa Superior (Ziwa Kubwa) ni moja kati ya maziwa makubwa ya Amerika ya Kaskazini. Ni ziwa kubwa la bara hili. Pamoja na maziwa ya Ziwa Huron, Ziwa Erie na Ziwa Ontario liko mpakani kati ya Marekani na Kanada na mpaka huu umepita ziwani.
Ziwa limepakana na Kanada (Ontario) upande wa kaskazini halafu na Marekani (Minnesota, Wisconsin na Michigan) upande wa kusini.
Ziwa Superior hupokea maji yake kutoka kwa mito mingi inayoishia humo; maji yake hutoka kwenda Ziwa Huron kupitia mto St. Mary's na Soo Locks.
Vipimo
Ziwa lina urefu wa kilomita 563 na upana mkubwa wa 257 km. Uso wake una eneo la 82,400. Kina cha wastani ni 147 m lakini kina kikubwa cahfikia 406 m.
Maziwa Makubwa
Ziwa Superior
Ziwa Huron
Ziwa Michigan
Ziwa Erie
Ziwa Ontario

Superior
Superior
Jamii:Michigan
Jamii:Wisconsin
Jamii:Minnesota
Jamii:Ontario
Superior
Rayvanny

Question: Albamu ya kwanza ya Diamond Platnumz inaitwaje?


Raymond Shaban Mwakyusa (amezaliwa 22 Agosti 1994) ni mwimbaji na mtunzi wa muziki wa kizazi kipya kutoka Tanzania. Anafahamika zaidi kwa jina lake kama Rayvanny. Kiasili ni mtu wa mkoani Mbeya.
"Rayvanny" alianza kujulikana kupitia wimbo wake "Kwetu"[1] si siku nyingi sana tangu Harmonize atoe wimbo wake wa Bado. Baadaye Natafuta Kiki, Sugu ambayo imetolewa kama wimbo wa ziada tu hasa ukizingatia umechukua biti ya Bow Wow (What's My Name). Halafu Mbeleko, Shikwambi, Zezeta na Kijuso aliyoimba na Queen Darleen.
Kazi ya muziki
Diskografia


Tanbihi

Viungo vya nje
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
John Saxon

Question: John Saxon ana watoto?


John Saxon (amezaliwa tar. 5 Agosti 1936) ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Marekani. Saxon pia aliwahi kushiriki katika filamu za western ya Italia, maarufu kama Spaghetti Western, huko alikuwa akicheza kama askari.
Maisha ya Awali
John Saxon, ni Mtaliano Mmarekani, alizaliwa kama Carmine Orrico mjini Brooklyn, New York, Marekani. John alisomea masomo ya uigizaji, na alifundishwa na moja kati ya wafundishaji maarufu Bi. Stella Adler ni mwanamama maarufu katika masuala ya ufundishaji wa uigizaji nchini Marekani. John alijiingiza katika shughuli za uigzaji mnamo miaka ya 50 hivi, akawa anacheza sehemu za kushiriki kama mtoto.
John Saxon alibahatika kudhaminiwa na bwana Henry Willson, ni baada ya kuona picha ya Saxon katika kasha la gazeti la Dectetive, ndipo bwana Wilson akawasiliana mara moja na familia ya Saxon ilyoko mjini Broklyn, kisha bwana Wilson, kumchukua Saxon na kumpeleka Hollywood, kipindi hicho Saxon alikuwa  ana umri wa miaka 16, baadae bwana Wilson akambadilisha jina akamwita Saxon, jina lake la kuzaliwa lilikuwa Carmine Orrico.
Ona pia
Waongozaji na Waigizaji wa filamu za Western.
Marejeo

Viungo vya Nje
 on IMDb

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Waigizaji wa filamu za Western
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Watu walio hai
Orodha ya miji ya Uhindi

Question: Nchi ya India ina miji mingapi?

Hii ni orodha ya miji ya Uhindi.



Marejeo

Viungo vya nje
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. 
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. 

Jamii:Uhindi
Uhindi
Kombe la Dunia la FIFA

Question: Je,kombe la dunia ya kandanda ilifanyika nchi gani mwaka 2014?

Kombe la Dunia la FIFA ni mchuano wa kimataifa wa mchezo wa soka kwa wanaume. Kombe hilo hutambulika pia kama kombe la dunia la soka, kombe la dunia la mpira wa miguu au Kombe la Dunia tu. 
Kombe hilo hushindaniwa na nchi wanachama wa Shirikisho la Soka Duniani (FIFA - Fédération Internationale de Football Association). Mashindano haya hutazamwa na watu wengi duniani kuliko mashindano yoyote yale. Mashindano ya mwaka 2002 watu wapatao bilioni 1.1 waliyatazama.
Baada ya hatua za mwanzo za kugombea kushiriki katika mchuano huu, nchi 32 hushiriki katika mchuano ambao hufanyika katika nchi inayoandaa/zinazoandaa mashindano hayo.
Hadi sasa ni nchi nane tu ambazo zimeweza kuchukua kombe hilo toka lilipoanza kushindaniwa hapo mwaka 1930. Mashindano hayo hufanyika kila baada ya miaka minne, ila mwaka 1942 na 1946 hakukuwa na Kombe la Dunia kutokana na Vita Kuu ya Pili ya Dunia. 
Brazili ndio nchi pekee ambayo imeweza kutwaa kombe hilo mara tano. Ujerumani na Italia zimelitwaa mara nne. Nchi nyingine ambazo zimewahi kulitwaa ni Uruguay, Argentina, Uingereza, Ufaransa na Hispania.
Ujerumani ndio nchi iliyoandaa Kombe la Dunia 2006 kati ya 9 Juni hadi 9 Julai. Bingwa wa kombe hilo, Brazili, ilitolewa kwenye mashindano hayo kwa kufungwa 1-0 na Ufaransa. 
Kombe la Dunia 2010 lilifanyika katika bara la Afrika kwa mara ya kwanza katika nchi ya Afrika Kusini. 
Kombe la Dunia 2014 lilifanyika Brazili.
Kombe la Dunia 2018 linafanyika Russia.
Kombe la Dunia 2022 litafanyika Qatar.
Nchi washindi

Viungo vya nje



Jamii:Mpira wa Miguu
Chuo Kikuu cha Dar es Salaam

Question: Somo la kemia kilianzishwa na nani?



Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (kifupisho chake UDSM kutoka Kiingereza "University of Dar es Salaam") ni chuo kikuu cha kwanza nchini Tanzania[1]. Ni chuo cha umma kilichopo katika jiji la Dar es Salaam. 
Kilianza kuwa chuo kikuu mwaka wa 1970 baada ya kutengwa kwa Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki katika vyuo vikuu huru vitatu: Chuo Kikuu cha Makerere (Uganda), Chuo Kikuu cha Nairobi (Kenya) na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam[2].
Kabla ya hapo kilianzishwa mwaka 1961 na kushirikiana na chuo Kikuu cha Uingereza. Chuo kikuu kilijishirikisha na Vyuo vya Afrika Mashariki (UEA) mwaka 1963, muda mfupi baada ya Tanzania kuwa huru kutoka ufalme wa Uingereza. 
Watu mashuhuri waliopitia UDSM
Jakaya Kikwete, Rais awamu ya nne wa Tanzania
Yoweri Museveni, Rais wa Uganda
Laurent-Désiré Kabila, Rais wa zamani wa Jamhuri ya kidemokrasia ya Congo
John Garang, Makamu wa Rais wa zamani wa Sudan
Joseph Obgeb Jimmy, Mwanadiplomasia wa Namibia
Asha-Rose Migiro, Naibu Katibu Mkuu wa zamani wa Umoja wa Mataifa
Edward Lowassa, Waziri Mkuu Mstaafu wa  Tanzania
Herbert James Mntangi, Miongoni mwa wabunge waliowahi wa Bunge la Tanzania
Gertrude Mongella, Rais wa zamani wa Bunge la Africa
Augustine P. Mahiga, Balozi katika  Umoja wa Mataifa
Patricia McFadden, Mtunzi mashuhuri wa Swaziland
Walter Rodney, Mwanasiasa wa nchini Guyana
Francis K. Butagira, Balozi wa Uganda katika Umoja wa Mataifa
Juma Ngasongwa, Mbunge wa Bunge la Tanzania
Eriya Kategaya, Naibu wa Kwanza wa Waziri Mkuu wa Uganda
U. Aswathanarayana, Mkurugenzi wa Mahadevan ICWRM, India
Tanbihi

Viungo vya nje
 - Tovuti rasmi ya Chuo Kikuu cha Dar Es Salaam

*
Chuo Kikuu
Dar es Salaam
Kipi Sijasikia

Question: Je,msanii wa kwanza Kenya kuimba hiphop ni nani?



"Kipi Sijasikia" ni jina la wimbo uliotoka tarehe 15 Septemba, 2014 kutungwa na kuimbwa na msanii wa muziki wa hip hop kutoka nchini Tanzania, Professor Jay. Katika wimbo, ameshirikishwa mwimbaji wa Bongo Flava - afisa mtendaji mkuu wa WCB, Diamond Platnumz. Wimbo umetayarishwa na P. Funk wa Bongo Records. Wiki ambayo wimbo huu umetoka, Jay alitoka nyimbo tatu kwa siku tatu mfululizo. Ya kwanza "Chafu Tatu", ya pili "Kipi Sijasikia" na ya tatu "Sauti ya Ghetto". Wimbo una madongo kibao dhidi ya wale wanaomsema vibaya maisha ya Jay. 
Video ya muziki huu imeongozwa na Adam Juma wa Next Level Production.[1] Walionekana katika video ni pamoja na Rommy Jones, DJ Choka, P. Funk, Kulwa Kikumba (Dude) na wengine wengi. Jay anaimba kwa uchungu mno dhidi ya wenye visonoko na ngebe juu yake.[2]
Ubunifu pekee katika wimbo huu ni kwenye video. Inaanza anakamatwa, anapelekwa mahakani, anashinda na mwishoni anaonekana akiwa na marafiki zake wanakula raha za dunia kwa raha mustarehe kabisa licha ya magumu aliyopitia hapo awali.

Tazama pia
Kibabe
Kamili Gado
Marejeo

Viungo vya Nje
 on YouTube

Jamii:Nyimbo za 2014
Jamii:Nyimbo zilizotayarishwa na P. Funk
Jamii:Nyimbo za Professor Jay
Madini

Question: Madini yanayo chimbwa kwa wingi nchini Tanzania ni gani?


Madini (Kiarabu معدن ma'adan) ni dutu mango inayopatikana duniani kiasili. Madini huwa na tabia maalumu wa kikemia, si mata ogania na mara nyingi huwa na muundo wa fuwele (kristali). Kwa lugha nyingine: Madini ni elementi au kampaundi ya kikemia inayoonyesha umbo la fuwele na ambayo imejitokeza kutokana na mchakato wa kijiolojia.
Kuna takriban madini 4,000 yaliyogunduliwa duniani. Miamba yote yanaundwa na madini na kuna hasa madini 30 yanayounda sehemu kubwa ya miamba duniani. Miamba kwa kawaida huwa na madini mbili au zaidi ndani yake.
Madini yapo kila mahali. Katika mazingira yetu kila jiwe limeundwa na madini. Ardhi ya shamba ina kiwango kikubwa cha madini ni punje za mchanga ambao ni mawe yaliyosagwa. Tukiwasha taa kuna madini kwenye uzi la kuwaka na umeme umefika kwenye taa kupitia shaba ya waya; na shaba hii ni madini. Seli za mwili wetu huhitaji madini na hivyo ni muhimu ya kwamba chakula chetu kina kiasi kidogo cha madini ya lazima kama chuma au kloridi. 
Madini kadhaa hupendwa kama vito (johari, mawe ya thamani) au pia dhahabu. 
Madini ndio kati ya vitu vigumu vilivo vya kawaida katika Dunia. Ni vitu viundanishavo mawe ya Dunia. Kuna baadhi ya madini huundwa na elementi moja tu. Nyenginezo huundwa na zaidi ya elementi mbili au zaidi.
Madini na miamba
Madini ni tofauti na miamba. Madini ni kampaundi ya kikemia yenye viwango maalumu ya elementi ndani yake na kwa kawaida mfumo maalumu ya fuwele.
Mwamba huwa na madini ndani yake kwa mchanganyiko mbalimbali. Kwa hiyo sampuli mbili kutoka mwamba uleule zinaweza kuonyesha viwango tofauti za minerali husika. Kinyume madini daima huwa na tabia zilezile za kikemia. Kito cha Yakuti kitakuwa sawa kama kimepatikana Australia au Asia.
Muonekanwo na Ugumu
Madini hutambulishwa na wasifa kama rangi, ugumu, kiasi cha mwanga kinachoruhusu na mpangilio wa Kristali. [[Almasi)) ni madini yalio magumu kuliko yoyote. Hutumiwa kukatia vitu vingine vigumu. 
==
Viungo vya Nje

*
Pemba (kisiwa)

Question: Kisiwa cha Zanzibar kina ukubwa gani?


Makala hii inahusu Kisiwa cha Pemba. Jina linatumika pia kwa ajili ya Pemba katika Msumbiji na Pemba wilaya pamoja na mji huko Zambia.
Pemba ni kisiwa kilichopo takriban 50 km kaskazini ya Unguja katika Bahari Hindi. Visiwa vyote viwili ni sehemu za Jamhuri ya Watu wa Zanzibar katika Tanzania. Umbali na Tanganyika au Tanzania bara ni 50 km. 
Pemba pamoja na visiwa vidogo karibu nayo ina wakazi 360,797 katika eneo la 980 km².
Miji muhimu ya Pemba ndiyo Chake Chake, Mkoani na Wete.
Pemba kuna miwili ya mikoa 26 za Tanzania ambayo ni 
Mkoa wa Pemba Kaskazini yenye wilaya za Wete na Micheweni.
Mkoa wa Pemba Kusini  yenye wilaya za Mkoani na Chake Chake.
Uchumi wa Pemba ni hasa kilimo pamoja na uvuvi. Mazao ya sokoni hulimwa hasa karafuu.
Katika utamaduni wa Pemba kuna desturi ya kipekee katika Afrika ndiyo mchezo wa ng'ombe iliyorithiwa na Wareno walipokuwa na athari kisiwani karne zilizopita.
Viungo vya nje
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.
Wapicha

View from Chake Chake town center over the mangroves towards the sea
Wharf at Mkoani
The Pemba offices of the Prime Minister of Zanzibar's Revolutionary Government in Chake Chake
Derelict amusement park on the outskirts of Chake-Chake
A family from Pemba
Aircraft at Karume airport Chake-Chake 
A rainy day in central Chake Chake
Map of Pemba Island
Fish market, Mkoani 
Market building in Wete
The jetty at Chake Chake, surrounded by mangroves
An office of the opposition party CUF (Civic United Front) in Chake Chake



Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi
Jamii:Visiwa vya Tanzania
Jamii:Zanzibar
*
Jamii:Visiwa vya Afrika
Jamii:Waswahili
Microsoft Excel

Question: Kampuni ya Microsoft ilianza mwaka upi?

Microsoft Excel (jina kamili ni Microsoft Office Excel) ni sehemu ya Microsoft Office. Pia inapatikana kwenye mifumo ya Mac. Imeundwa na  Microsoft na ni programu ya wamiliki. Inatumika kwenye mifumo ya uendeshaji Microsoft Windows na Mac OS X.
Inaweza kufanya mahesabu na majedwali. Kwa mfano, inaweza kufanya chati na picha zingine kutoka kwenye meza za data. Pia ina lugha kubwa ya programu inayoitwa Visual Basic For Appilication (VBA). Excel ni sehemu ya Microsoft Office. Matoleo ya sasa ni 2016 kwa Windows na 2016 kwa Mac.

Jamii:Kompyuta
Orodha ya mikoa ya Tanzania kwa eneo

Question: Je. ni mkoa upi nchini Tanzania una idadi kubwa ya watu?


Hii ni orodha ya tawala za mikoa ya Tanzania katika mpangilio wa: *jumla ya eneo, 
eneo la nchi kavu, na
eneo la maji.
Taarifa hii inalingana na uanzishwaji wa mikoa mipya minne mnamo Machi 2012, ambao umefikisha jumla ya idadi ya mikoa kuwa 31. Baada ya hapo ulianzishwa Mkoa wa Songwe wenye eneo la [[km<sup>2</sup>]] 26,595 kutokana na mkoa wa Mbeya.
Mikoa ya Tanzania - Jumla ya eneo
Tanzania Bara (Tanganyika)

Tanzania Visiwani (Zanzibar)

Eneo la nchi kavu

Eneo la maji
Angalizo: Taarifa zinazopatikana ni za mikoa kumi na mbili tu. Mikoa mingine iliyobakia haina maziwa yenye maana au umuhimu au vyanzo vya maji.

Vyanzo

Taarifa kwa ajili ya mikoa ya Tanzania bara zinatolewa na . Taarifa kwa ajili ya mikoa ya Tanzania visiwani, yaani, Unguja na Pemba hutolewa na .
Kwa takwimu za kisasa angalia , Tanzania in Figures, tovuti ya Tanzania National Bureau of Statistics 
Tanbihi
Chai

Question: Rangi ya maziwa hutokana na nini?



Chai ni kinywaji kinachotengenezwa kwa kulowesha majani ya mchai (Camellia sinensis) katika maji ya moto. Wakati mwingine hata vinywaji vinavyopatikana kwa kutumia majani ya mimea mingine vinaitwa "chai".
Watu hunywa chai kwa sababu inatoa uchovu. Athari hii inatokana na dawa ya kafeini iliyopo ndani ya chai sawa na kahawa.
Aina za chai
Majani ya chai huandaliwa kwa njia mbili: kama chai nyeusi na chai ya kijani.
Chai nyeusi hupatikana kwa kukausha majani yake kwanza. Baadaye zinavunjwa na kuachwa ziumuke. Hapa kunatokea mmenyuko wa kikemia unaobadilisha rangi na ladha ya majani. Majani hushika joto kutokana na mmenyuko na joto hili halitakiwi kuzidi sentigredi 29. Chai nyeusi hutokea hasa Uhindi, Sri Lanka na Afrika pamoja na Kenya. 
Chai ya kijani hutengenezwa kwa kukausha majani mabichi mara moja bila kuyapa nafasi ya kuumuka. Chai hii utokea hasa China na Japani.
Namna za kunywa chai
Kwa kawaida chai hunywewa ikiwa moto. Katika Afrika ya Mashariki huungwa maziwa ndani yake pamoja na sukari na viungo vingine. Aina hii ya chai imeenea kutoka Uhindi. Pasipo maziwa huitwa "chai ya mkandaa", pia "chai ya rangi".
Nchi nyingi zina utamaduni wa pekee jinsi ya kutengeneza chai. Wengine hunywa chai bila kitu kingine, wengi hupenda kuongeza sukari tu.
Ladha na rangi ya chai zinabadilika kadiri majani yanavyokaa ndani ya maji ya moto. Dawa la kafeini linatoka mapema, kwa hiyo kama mtu anataka hasa athari ya kuamsha anaweza kunywa chai iliyokaa dakika 1-2 mbili pekee. Kama majani yanakaa muda mrefu zaidi, dawa nyingine zilizomo mwenye majani zinayeyuka na dawa hizi zinaweza kubatilisha athari ya kafeini hata kuleta athari ya kutuliza. Kiasi cha rangi ya chai si dalili kwa kiasi chake cha kafeini na athari ya kuamsha.
Katika nchi za Mashariki ya Kati majani ya chai mara nyingi huwekwa ndani ya maji baridi na kuchemshwa pamoja naye. 
Huko Urusi na Uajemi birika ndogo ya chai kali huwekwa juu ya chombo kikubwa cha maji ya moto kinachoitwa samowar. Kiasi kidogo cha chai kali huwekwa katika kikombe au bilauri halafu hujazwa kwa maji ya moto.  
Katika Ulaya watu huweka majani katika maji ya moto kwa dakika chache tu. Waingereza na Wafrisia huongeza maziwa au krimu, wengine kidogo maji ya limau, halafu sukari.
Chai kama chakula
Neno "chai" hutumiwa pia kwa mlo mdogo. "Karibu chai" humaanisha mara nyingi kumwalika mgeni ale kitafunio hata pasipo kinywaji chenyewe.
Chai kama hongo
Katika Afrika ya mashariki neno "chai" limetumiwa mara nyingi kudai hongo. Asili yake ilikuwa ombi: "Naomba pesa kidogo ili nipate kununua chai". Hii imeshafupishwa mara nyingi kwa matamko mbalimbali kama "naomba chai", "toa chai" n.k. Kwa kawaida mwomba chai atashangaa akipewa kile anachosema kwa sababu anategemea pesa.
Viungo vya nje






Jamii:Vinywaji
Jamii:Utamaduni
Orodha ya makabila ya Tanzania

Question: Kuna idadi ngapi ya Wasukuma nchini Tanzania?

Hii orodha ya makabila ya Tanzania inaweza kuwa na matatizo kwenye majina kadhaa, kwa sababu mbalimbali.  
Orodha hii inatokana na orodha ya lugha za Tanzania inayopatikana katika , pamoja na . 
Inawezekana kwamba baadhi ya majina ya makabila ni majina ya lugha au lahaja tu, badala ya makabila, na labda majina mengine yaliandikwa vibaya.
Juu ya hiyo, hakuna ufafanuzi wa wazi kusema kikundi fulani ni kabila au siyo. Vikundi kadhaa katika orodha hii vina wenyeji mamia tu, lakini vikundi vingine vina mamilioni ya watu; labda kila kikundi kinaitwa "kabila," lakini ni jamii za aina tofauti kabisa. Vikundi katika ukurasa huu vimeorodheshwa kuwa vikundi tofauti kutokana na ushahidi kutoka Ethnologue kutofautisha lugha zao. 
Hii ni orodha ya makabila ya watu ambao wamekuwa wanaishi tangu zamani katika eneo ambalo sasa linaitwa Tanzania, pamoja na makabila yaliyogawiwa na mipaka baina ya Tanzania na nchi za jirani.
Orodha hii haizingatii makabila yanayoishi katika Tanzania kama wakimbizi tu, hasa kutokana na vita katika nchi za jirani. Vilevile ukurasa huu hauorodheshi vikundi vya wahamiaji kutoka nchi za kigeni, kama wahamiaji au wazao wao kutoka Uarabuni au Uhindi.  
Waakie
Waakiek
Waalagwa (pia wanaitwa Wasi)
Waarusha
Waassa
Wabarabaig (pia wanaitwa Wamang'ati)
Wabembe
Wabena
Wabende
Wabondei
Wabungu (au Wawungu)
Waburunge
Wachagga
Wadatoga
Wadhaiso
Wadigo
Wadoe
Wafipa
Wagogo
Wagoma
Wagorowa (pia wanaitwa Wafiome)
Wagweno
Waha
Wahadzabe (pia wanaitwa Wahadza na Watindiga)
Wahangaza
Wahaya
Wahehe
Wahinda
Wahutu
Waikizu
Waikoma
Wairaqw (pia wanaitwa Wambulu)
Waisanzu
Waissenye
Wajaluo
Wajiji
Wajita
Wakabwa
Wakaguru
Wakahe
Wakami
Wakara (pia wanaitwa Waregi)
Wakerewe
Wakimbu
Wakinga
Wakisankasa
Wakisi
Wakonongo
Wakuria
Wakutu
Wakw'adza
Wakwavi
Wakwaya
Wakwere (pia wanaitwa Wanghwele)
Wakwifa
Walambya
Waluguru
Walungu
Wamachinga
Wamagoma
Wamahanji
Wamakonde
Wamakua (au Wamakhuwa)
Wamakwe (pia wanaitwa Wamaraba)
Wamalila
Wamambwe
Wamanda
Wamanyema
Wamasai
Wamatengo
Wamatumbi
Wamaviha
Wambugwe
Wambunga
Wameru
Wamosiro
Wampoto
Wamwera
Wandali
Wandamba
Wandendeule
Wandengereko
Wandonde
Wanena
Wangasa
Wangindo
Wangoni
Wangulu
Wangurimi (au Wangoreme)
Wanilamba (au Wanyiramba)
Wanindi
Wanyakyusa
Wanyambo
Wanyamwanga
Wanyamwezi
Wanyanyembe
Wanyasa
Wanyaturu (pia wanaitwa Warimi)
Wanyiha
Waokiek
Wapangwa
Wapare (pia wanaitwa Wasu)
Wapimbwe
Wapogolo
Warangi (au Walangi)
Warufiji
Warungi
Warungu (au Walungu)
Warungwa
Warwa
Wasafwa
Wasagara
Wasandawe
Wasangu (Tanzania)
Wasegeju
Washambaa
Washirazi
Washubi
Wasizaki
Wasuba
Wasukuma
Wasumbwa
Waswahili
Wataveta
Watemi (pia wanaitwa Wasonjo)
Watongwe
Watumbuka
Wavidunda
Wavinza
Wawanda
Wawanji
Waware (inaaminika lugha yao imekufa)
Wayao
Wazanaki
Wazaramo
Wazigula
Wazinza
Wazyoba


*
Makabila ya Tanzania
Soko la Hisa la Dar-es-Salaam

Question: Mji wa Dar es salaam una soko ngapi kubwa?


Soko la Hisa la Dar es Salaam ni liko Dar es Salaam, mji mkubwa zaidi nchini Tanzania. Liliunganishwa mnamo Septemba 1996 na ununzi ulianza Aprili mwaka wa 1998; soko hili ni mwanachama wa Shirika la Masoko ya Hisa ya Afrika. Kwa sasa lina makampuni 11 yaliyoorodheshwa. 
Ununuzi hufanyika kwa muda wa chini ya saa moja kwa kila juma[0].







Orodha ya kampuni zilizorodheshwa


Kampuni za East African Breweries na Kenya Airways zimeorodheshwa kwenye soko la hisa la Uganda Securities Exchange na Soko la Hisa la Nairobi.
Kampuni ya Kenya Commercial Bank imeorodheshwa pia kwenye soko la hisa la Nairobi, soko la hisa la Uganda Securities Exchange na soko la hisa la Rwanda[1]
Tazama Pia
Uchumi wa Tanzania
Orodha ya masoko ya hisa
Orodha ya masoko ya hisa barani Afrika
Masoko ya hisa ya nchi za uchumi mdogo

Viungo vya nje

Marejeo





Jamii:Soko la hisa
Jamii:Makampuni ya Tanzania
Jamii:Uchumi wa Tanzania
Jamii:Dar es Salaam
Ruaha Mkuu

Question: Ekolojia iko na maana gani?


Ruaha Mkuu (pia: Ruaha Mkubwa) ni mto muhimu nchini Tanzania na tawimto wa Rufiji. Huitwa "Ruaha Mkuu" kwa kuutofautisha na "Ruaha Mdogo" unaoishia ndani yake, si mbali na Iringa Mjini. Jina Ruaha kwa Kihehe linamaanisha "maji mengi". 
Chanzo na mwendo wa mto
Chanzo chake ni mito mingi midogo inayotelemka milima ya nyanda za juu za kusini mwa Tanzania, hasa safu za milima ya Uporoto na ya Kipengere. Mito hii inakusanya maji yake kwenye tambarare ya Usangu na ndipo Ruaha inapoanza. Mito mikubwa zaidi inayoungana hapa na kuunda Ruaha ni pamoja na mto Mbarali, mto Kimani na mto Chimala.
Karibu na Ng’iriama mto unatoka katika Usangu na kuingia hifadhi ya kitaifa ya Ruaha. Inaendelea kupokea Ruaha Mdogo na mto Kisigo kabla ya kuingia katika ziwa la lambo la Mtera, halafu inaendelea hadi lambo la Kidatu. 
Baada ya Kidatu, Ruaha Mkuu unapita tambarare ya Kilombero hadi kuishia katika mto Rufiji.
Matatizo ya ekolojia ya mto

Maji ya Ruaha Mkuu ni muhimu kwa ekolojia ya beseni lake pamoja na watu wote wanaoishi huko. Lakini matumizi ya binadamu yameleta mvurugo kwa ekolojia ya mto na tangu mwaka 1993 mto umeanza kukauka wakati wa ukame. Uhaba wa maji umesababishwa na matumizi mabaya ya maji upande wa miradi mikubwa ya mpunga katika Usangu.
Tazama pia
Mito ya Tanzania
Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya
Orodha ya mito ya mkoa wa Iringa
Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro
Orodha ya mito ya mkoa wa Pwani
Tanbihi

Viungo vya nje

Coordinates: 


Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Mbeya
Jamii:Mkoa wa Iringa
Jamii:Mkoa wa Morogoro
Jamii:Mkoa wa Pwani
Jamii:Bahari ya Hindi
Jomo Kenyatta

Question: Rais wa Kenya ni nani?


Jomo Kenyatta (1893-1978) alikuwa rais wa kwanza wa Kenya.
Jina lake halisi lilikuwa Johnstone Kamau wa Ngengi. Alipewa jina la utani ambalo ni Mkuki wa Moto (Burning Spear). Jina la Kenyatta lilitokana na mkanda aliopenda kuuvaa ambao ulitengenezwa kwa shanga. Wagĩkũyũ wanauita kenyaata. 
Maisha
Alisoma katika shule ya kanisa la wamisionari wa Kiskoti.
Baada ya kuhitimu aliajiriwa kama karani na msoma mita wa manispaa ya Nairobi, alioa mke wake wa kwanza ambaye ni Grace Wahu.
Kabila lake lilikuwa ni Mgĩkũyũ. Azma yake ya kutaka kuikomboa ardhi ya Wagĩkũyũ ilimfanya aweze kuwaunganisha, naye akawa katibu wao mwaka 1928.
Mwaka 1930 alizuru Marekani na Uingereza ambako aliishi miaka kumi na mitano na hata kuoa mwalimu wa Kiingereza ambaye aliitwa Edna Kenyatta. 
Alirudi Kenya mwaka 1946 na alichaguliwa kuwa rais wa chama cha siasa cha Kenya African Union (KANU). Alihamasisha kukomeshwa ubaguzi wa rangi; kuwa na mwamko kisiasa pamoja na mambo mengine yanayompa Mwafrika heshima na utu. 
Aliandika kitabu kiitwacho Facing Mount Kenya kilichohusu ukombozi na historia ya Wagĩkũyũ. Alikuwa pia mwanzilishi na mhariri wa gazeti la kwanza kwa lugha ya Gĩkũyũ ambalo liliitwa Mũigũithania.
Kutokana na kuhusishwa na harakati za vita vya msituni vya kundi la Mau Mau alihukumiwa miaka saba jela mwaka 1952. Huwezi kuzungumza historia ya Kenyatta bila ya kuitaja Maumau. 
Baadaye alioa mke wa tatu aliyeitwa Mama Ngina Kenyatta ambaye alikuja kuwa mke wa rais wa kwanza na ambaye ndiye mama yake Uhuru Kenyatta, rais wa sasa. 
Licha ya Waingereza kuwa na matumaini ya kuwapa wapinzani Waafrika mamlaka "ya wastani" zaidi, ilikuwa Kenya African National Union (KANU) ya Jomo Kenyatta, mfungwa wa zamani, ambayo iliunda serikali muda mfupi kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963. 
Tarehe 1 Juni 1963 Kenya ilipata madaraka na Jomo Kenyatta alitawazwa kuwa Waziri Mkuu wa kwanza wa Kenya.
Mwaka mmoja baadaye, Kenyatta akawa rais wa kwanza wa Kenya juu ya uanzishwaji wa jamhuri.
Chama kidogo cha Kenya African Democratic Union (KADU), kilichowakilisha muungano wa makabila madogo ambayo yaliogopa utawala wa makabila makubwa, kilijitoa na kujivunja mwaka wa 1964 na wanachama wake wakajiunga na KANU.
Chama kidogo cha upinzani, Kenya People's Union (KPU), kilianzishwa mwaka 1966, kiongozi wake akiwa Jaramogi Oginga Odinga aliyewahi kuwa makamu wa rais  Kenyatta. KPU ilipigwa marufuku, na kiongozi kuwekwa kizuizini baada ya chachari za kisiasa zilizohusishwa na ziara za Kenyatta katika Mkoa wa Nyanza. Hakuna vyama vingine vya upinzani vilivyoanzishwa baada ya 1969, kupelekea Kenya kuwa mfumo wa chama kimoja chini ya KANU.
Kenyatta alifariki mjini Mombasa tarehe 18 Agosti 1978 na kuzikwa jijini Nairobi kwenye jengo la bunge.
Marejeo




!
Jamii:Waliozaliwa 1893
Jamii:Marais wa Kenya
Jamii:Waliofariki 1978