khalidalt/tydiqa-goldp huggingface dataset:
Mbwa Mkubwa (kundinyota)

Question: Mnyama mgani wa baharini ni mkubwa zaidi?



Mbwa Mkubwa (kwa Kilatini na Kiingereza Canis Maior) [1].  ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kusini ya dunia yetu. Shira (Sirius) ambayo ni nyota angavu zaidi angani ni sehemu ya Mbwa Mkubwa. 
Mahali pake
Mbwa Mkubwa iko karibu na kundinyota ya Jabari (en:Orion) kwa upande wa kusini ya ikweta ya anga. Sehemu yake ya mashariki inafika kwenye Njia Nyeupe. Kundinyota jirani zake ni Akarabu (Lepus au sungura),  Munukero (kundinyota) (Monocerus), Shetri (Puppis)  na Njiwa (kundinyota) (Columba). 
Jina
Mbwa Mkubwa ilijulikana kwa jina hili kwa miaka mingi kati ya mabaharia Waswahili waliotumia nyota kutafuta njia baharini wakati wa usiku.[2]
Jina "Mbwa Mkubwa" linatokana na mitholojia ya Ugiriki ya Kale  iliyoona hapa mbwa anayewinda pamoja na Jabari (Orion) na kumfuata Akarabu (sungura). Baadaye mbwa wa pili alibuniwa na Waroma. [3] na hapo kundinyota hizi mbili ziliitwa Mbwa Mkubwa na Mdogo. Majina haya yalitafsiriwa baadaye moja kwa moja kwa Kilatini kuwa Canis Maior na Minor na baadaye kwa Kiarabu kuwa الكلب الأكبر Al-Kalb al-akbar (Mkubwa) na al-asgar (Mdogo).   
Mbwa Mkubwa ni kati ya kundinyota zilizotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK.  Iko pia katika orodha ya kundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia [4] kwa jina la Canis Maior. Kifupi chake rasmi ni 'CMa'.[5]

Nyota
Nyota angavu zaidi ni Shira (α Alfa Canis Maioris) inayojulikana pia kwa jina la kimataifa ya en:Sirius. Hii pia ni nyota angavu zaidi kushinda nyota zote kwenye anga ikiwa na  mwangaza unaoonekana wa -1.4 mag na umbali wake na dunia ni miaka ya nuru  8.6 (parseki 2.64)




















































































Jina la
(Bayer)Namba ya
FlamsteedJina 
(Ukia)Mwangaza
 unaoonekanaUmbali 
(miaka ya nuru)Aina ya spektraα9Shira (Sirius)−1,5m8,7A1 Vε21Adhara1,50m431B2 IIIδ25Wezen1,83m1600F8 Iaβ2Mirzam1,98m715B1 IIη31Aludra2,45m3200B5 Iaζ1Furud3,02m330ο2243,02m2500B3 Iaσ223,49m1500K8 Ibο1163,89m2000K3 Iaν273,95m80K1 IIIω284,01m500B3 IV
Tanbihi

Marejeo
Marejeo
Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 75 ff ()
Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Kundi

Question: Kundi la wanyama ina aina ngapi duniani?

Kundi ni idadi ya watu au vitu vilivyopo, vimekusanyika, au vinavyowekwa pamoja. Neno hilo limekuwa likitumika mara nyingi kuonyesha mkusanyiko wa watu, wanyama, ndege wa angani au wadudu. ambapo mkusanyiko huo hutokana ana kuwepo kwa kufanana kwa maana ya tabia au muonekano wao.
Kundi la watu
Mara kwa mara makundi ya watu huhusisha kuwepo kwa jambo fulani kati ya wahusika ambao wamekutana katika kundi hilo. Kwa mfano kuwepo kwa majadiliano juu ya jambo fulani kati yao au katika harakati za kutatua jambo fulani kati yao.
Kuna aina tatu za makundi ya watu:
Kundi la kijamii: ni kikundi cha watu wawili au zaidi ambao hufanya shughuli zao kwa ushirikiano.
Kundi la kikabila: ni kikundi cha watu ambao wanauheshimu, kuufuata na kuutekeleza utamaduni wao.
Shirika: ni chombo kilicho na lengo la pamoja na kinatokana na mazingira ya nje.
Kundi la wanyama
Hebivora: ni wanyama walao majani.
Kanivora: ni wanyama walao nyama.
Omnivora: ni wanyama walao nyama na majani.
Kundi la ndege wa angani
Mara nyingi kundi la ndege wa angani huwa linakuwepo kutokana na kufanana kwa ndege husika, tabia za ndege husika. Kwa mfano ndege wanaoishi pembezoni mwa ziwa au bahari huwa wanakaa au kusafiri katika makundi mbalimbali.
Kundi la wadudu
Katika kundi hili la wadudu wapo wadudu wa aina tofauti tofauti, wapo wadudu watambaao pia wapo wadudu warukao angani. Katika hili pia kundi la wadudu huwepo kwa dhana ya kufanana kwao au hata kutokana na tabia zao. Wapo wadudu wanaoishi katika miti pia wapo wadudu wanaokaa ardhini.
Picha

Kundi la watu wa kabila la Wamasai
Kundi la wanyama aina ya swala ambao ni hebivora
Kundi la wanyama aina ya simba ambao ni kanivora
Kundi la watu ambao ni omnivora


Jamii:Elimu jamii
Jamii:Biolojia
Upanga Magharibi

Question: Jangwa ya Shali inapatika wapi?

Upanga Magharibi ni jina la kata ya Wilaya ya Ilala katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 11103[1]. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ya Upanga Magharibi ina wakazi wapatao 9,259 waishio humo.
Kata ya Upanga magharibi, kiutawala, ina mitaa mitatu MTAA WA CHARAMBE ambao ndipo ilipo Hospitali ya Taifa ya Muhimbili, MTAA WA MFAUME ambao ndipo ilipo ofisi ya makao makuu ya SIDO Tanzania na MTAA WA FIRE  ambao ndipo kwenye Kituo kikubwa cha Idara ya Zima moto.
UONGOZI
Diwani wa kata ya Upanga Magharibi ni Mheshimiwa Godwin Vincent Mmbaga(CCM)
Wenyeviti wa mitaa ya Upanga Maghraibi ni kama ifuatavyo:
MTAA WA CHARAMBE- Christopher Rugemalila(CCM)
MTAA WA MFAUME  - Emanuel Max(CCM)
MTAA WA FIRE    - Jokha Lemkhi(CCM)
[2]
Marejeo



Jamii:Mbegu za jiografia ya Tanzania
Jamii:Dar es Salaam
Satelaiti

Question: Satelaiti iliwekwa angani na nani?



Satelaiti (pia setelaiti, setilaiti, kutoka Kilatini satelles, "msindikizaji", kupitia Kiingereza satellite) ni kitu kinachofuatana na kitu kingine. Neno linatumiwa kwa maana mbili ambayo ni:
magimba asilia katika anga ya nje, na
vifaa au vyombo vilivyotengenezwa na kurushwa na binadamu ili kuzunguka dunia kwa kazi mbalimbali, au kwa lugha nyingine vyombo vya angani. Satelaiti havibebi watu.
Kwa kufuata maana hii ya 2, Satelaiti au Setilaiti ni kifaa cha kuundwa na binadamu ambacho huundwa kwa kusudi la kukiweka kwenye obiti kwaajili ya shughuli maalumu kama vile utafiti wa kisayansi. Mara nyingine vifaa hivi huitwa satelaiti za kutengenezwa ili kuzitofautisha na satelaiti asilia kama vile mwezi wa Dunia.

Satelaiti asilia
Katika astronomia satelaiti ni gimba dogo linalozunguka gimba kubwa zaidi kwa njia ya obiti (en:orbit). Satelaiti ni hasa gimba linalozunguka sayari; kwa maana hii ni sawa na "mwezi" lakini inatumiwa pia kwa galaksi ndogo inayozunguka galaksi kubwa zaidi. Kuna pia asteroidi zenye satelaiti zao.
Kila satelaiti inashikwa na graviti ya gimba kubwa zaidi, kama ni sayari au asteroidi au galaksi.
Satelaiti kama chombo kilichotengenezwa
Dunia inazungukwa na maelfu ya satelaiti ambazo ni vifaa au vyombo vilivyorushwa katika anga la nje kwa njia ya roketi na kuzunguka Dunia kwa obiti mbalimbali. Satelaiti hizi zinatekeleza kazi za kisayansi, za kibiashara na za kijeshi.
Satelaiti ya kwanza iliyorushwa angani ilikuwa Sputnik 1. Ilitumwa na Umoja wa Kisovyeti tarehe 4 Oktoba 1957. 
Satelaiti zilizopo

Siku hizi kuna nchi zaidi ya 50 zilizopeleka satelaiti katika anga la nje. Idadi za nchi zenye uwezo wa kuzirusha ni ndogo zaidi. 
Tangu Sputnik 1 takriban satelaiti 6,600 zimepelekwa angani. Mwaka 2013 ilikadiriwa ya kwamba 3,600 bado zilifuata obiti zake. [1] 
Takriban 1,000 zilifanya kazi;[2] lakini nyingine hazikufanya kazi tena, zilikuwa takataka ya angani.
Takriban satelaiti 500 ziko kwenye obiti za dunia (chini ya kilomita 2,000 juu ya uso wa Dunia), 50 ziko kwenye obiti ya wastani (mnamo 20,000km) ambazo hasa zile za uongozaji na nyingine ziko kwenye obiti ya juu ambako zinaweza kukaa muda wote juu ya eneo lilelile la Dunia (mnamo 36,000km).[3]
Vyomboanga vya utafiti vilipelekwa hadi obiti za kuzunguka sayari mbalimbali na sasa zimekuwa satelaiti za sayari hizo kama vile Utaridi, Zuhura, Mirihi, [[Mshtarii], Zohali, asteroidi kadhaa[4] na pia Jua.

Shughuli za satelaiti
Satelaiti hutekeleza shughuli mbalimbali:
Utafiti wa kisayansi, kama kupima uga sumaku ya dunia na kukusanya data za kila aina
Uangalizi wa Dunia pamoja na utabiri wa hali ya hewa, kuangalia mwendo wa tufani kubwa na kupima machafuko ya angahewa.
Mawasiliano pamoja na kusambaza programu za runinga na mawasiliano ya simu
Uongozaji wa usafiri pamoja na mfumo wa Global Positioning System (GPS)
Kijeshi pamoja na upelelezi, kupiga picha za nchi mbalimbali, kupokea data za nchi nyingine na mawasiliano ya kijeshi.

Jamii:Usafiri wa anga la nje
*
Shirika la Kimataifa la Usafiri wa Anga

Question: Je,nani mwanzilishi wa Shirika la Kimataifa la Usafiri wa Anga?

Shirika la Kimataifa la Usafiri wa Anga (Ing. International Air Transport Association - IATA ) ni umoja wa kimataifa wa makampuni ya usafiri kwa ndege. Makao makuu yake yako Montreal, Quebec nchini Kanada ambako kuna pia makao makuu ya Mamlaka ya Usafiri wa Anga wa Kiraia (International Civil Aviation Organization).
IATA ilianzishwa mwaka 1945 kama ushirikiano wa makampuni makubwa ya ndege. Leo hii kuna takriban makampuni wanachama 240. Haya ni hasa makampuni ya kitaifa au maampuni makubwa ya kibiashara yanayotoa huduma za kimataifa. Shirika nyingi ndogo zinazohudumia nchi moja tu pia shirika za kukodi mara nyingi si wanachama.
Kati ya kazi za IATA kuna jitihada za kusanifisha tiketi za usafiri wa ndege kwa shabaha ya kuwezesha abiria kusafiri kwa shirika mabalimbali kwa kutumia tiketi 1 tu. IATA inasaidia pia mapatano kati ya shirika wanachama kukubaliana kati yao tiketiza makampuni nyingine. 
Kazi muhimu nyingine ni kutoa kodo fupi kwa kila shirika na kila uwnja wa ndege. IATA inalenga pia kusanifisha taratibu za usalama kati ya makampuni ya usafiri kwa ndege.

Shiriki wanachama
Shirika zifuatazo ni wanachama wa IATA.:[1]


Marejeo
<references>
David James Thouless

Question: David James Thouless alishinda tuzo gani ya Nobel?


David James Thouless (amezaliwa 21 Septemba, 1934) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa aligundua m . Mwaka wa 2016, pamoja na Frederick Duncan Michael Haldane na John Michael Kosterlitz, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Alipewa tuzo kwa utafiti wake wa kinadharia katika maelezo ya tabia za mata katika hali karibu na sifuri halisi (ing. "for theoretical discoveries of topological phase transitions and topological phases of matter")[1][2][3]
.
Marejeo

Viungo vya Nje



Jamii:Waliozaliwa 1934
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Ian Whyte

Question: Kevin Peter Hall alizaliwa wapi?


Ian Whyte (amezaliwa tar. 17 Septemba 1971) ni mwigizaji wa filamu na mtu wa stanti kutoka nchi Welisi. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Predator (amempokea hayati Kevin Peter Hall) katika filamu zote mbili za Alien vs. Predator na Aliens vs. Predator: Requiem.
Anasimama katika urefu wa futi 7'1".
Filamu alizocheza
Alien vs. Predator (2004): Scar
Aliens vs. Predator: Requiem (2007): Wolf
Disaster Movie (2008): Hellboy
Solomon Kane (2008): The Reaper
Viungo vya nje
 on IMDb



Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Welisi
Kemia kichambuzi

Question: Nani alizindua somo la kemia mara ya kwanza duniani?


Kemia kichambuzi ni tawi la sayansi ya kemia.  Inachunguza dutu mbalimbali kwa shabaha ya kujua viwango na hali za kemikali ndani yao.
uchambuzi stahilifu unachungulia ni kampaundi na elementi gani zilizopo katika dutu; unauliza je dutu hii ni nini? Kuna nini ndani yake?
uchambuzi wa kiasi unachungulia hizi kampaundi na elementi zinapatikana kwa kiasi gani
uchambuzi wa muundo unachungulia je molekuli za dutu zimepangwa namna gani, kwa mfano kwa fuwele au namna nyingine
Viwakilishi vya idadi

Question: Je,Ujerumani ina idadi ya watu wangapi kwa jumla?





Examples
Mawili yamegongana, idadi kamili.
Vichache vimepatikana, idadi ya jumla.
Wanne wamekamatwa, idadi kamili.
Wengi hawakula ugali, idadi ya jumla.
Watano wamekimbia, idadi kamili.
Viwakilishi vya idadi/kiasi ni aina ya neno au maneno yanayojulisha idadi ya watu au vitu ambavyo havikutajwa majina. Idadi hiyo inaweza kuwa ya jumla au idadi hali/kamili.
Tazama pia
Lango:Lugha
Viwakilishi

Jamii:Isimu
Jamii:Sarufi
Chakonokono

Question: Kwa nini binadamu wengine huwa weusi?


Chakonokono ni spishi za nyoka za jenasi Duberria katika familia Lamprophiidae. Wamepewa jina hili kwa sababu hula konokono.
Nyoka hawa ni wafupi. Majike yanaweza kufika sm 45 lakini urefu wa wastani ni sm 25 na 35. Kichwa ni kifupi sana na hata mkia ni mfupi wenye ncha kali. Kwa kawaida rangi yao ni kahawia na pengine wana mlia mweusi mbavuni. Kuna wengine weusi kabisa.
Chakonokono hukiakia mchana wakitafuta konokono. Konokono uchi huakiwa tu lakini wale wenye koa huvutwa kutoka koa ile kwanza.
Nyoka hawa hawana sumu na hawaihitaji kwa sababu wanakula konokono tu. Na hawang'ati wakishikwa na watu.
Spishi
Duberria lutrix, Chakonokono wa Kawaida (Common slug eater)
Duberria rhodesiana, Chakonokono wa Zimbabwe (Zimbabwean slug eater)
Duberria shirana, Chakonokono wa Shire (Shire slug eater)
Duberria variegata, Chakonokono Madoa (Spotted slug eater)
Picha

Chakonokono wa kawaida

Marejeo
Spawls, S., Howell, K., Drewes, R. & Ashe, J. (2002) A field guide to the Reptiles of East Africa. Academic Press, San Diego, CA, USA.
Viungo vya nje


Jamii:Nyoka
Liturujia ya Antiokia

Question: Kamusi ya kwanza ilitafsiriwa kwa lugha gani?


Liturujia ya Antiokia, inayoitwa pia Liturujia ya Siria, ni jina la taratibu za ibada ya Wakristo ambayo ina asili yake katika mji wa Antiokia wa Siria (siku hizi umo katika mipaka ya Uturuki) ambao katika karne ya 1 ulikuwa kituo kikuu cha umisionari wa Kanisa, halafu ukawa na shule ya teolojia muhimu kama ile shindani ya Aleksandria (Misri).
Wanaotumia liturujia hiyo ni hasa Kanisa la Kiorthodoksi la Siria na madhehebu yenye uhusiano naye kihistoria (hasa matawi ya Kanisa la Kiorthodoksi la Kisiria la Malankara kutoka India), na yale yaliyotokana nalo, yakiwa pamoja na Kanisa Katoliki la Kisiria na Kanisa Katoliki la Kimalankara. Kwa kiasi kikubwa liturujia hiyo ni pia ya Kanisa la Wamaroni.
Historia

Liturujia hiyo ilitokana hasa na ile ya Kigiriki iliyotumiwa kwanza na Patriarki wa mji huo (kama Ignas wa Antiokia mwanzoni mwa karne ya 2), lakini, baada ya farakano la mwaka 451 lililofuata Mtaguso wa Kalsedonia, ilitafsiriwa katika lugha ya Kiaramu, iliyokuwa ya kawaida zaidi katika maeneo yote ya kandokando.
Matini ya Kiaramu ya zamani zaidi yaliyobaki hadi leo ni ya karne ya 5[1] Yanatunza kumbukumbu muhimu kuhusu liturujia ilivyokuwa wakati huo, nazo zinatusaidia kufuatilia mabadiliko yaliyofanyika baadaye. 
Kuanzia anafora ya awali, iliyotafsiriwa kutoka ile ya Kigiriki ya Mt. Yakobo, zilitungwa nyingine nyingi, si chini ya 39. 
Wakatoliki ndio waliofanya utafiti bora zaidi juu ya liturujia hiyo, wakitoa vitabu rasmi ili kupunguza fujo iliyojitokeza pengine kati ya Waorthodoksi wa Mashariki. Kati ya anafora hizo zote, wanazitumia saba tu.
Pengine masomo ya Biblia yanafanyika kwa Kiarabu, lugha ya kawaida ya waamini wengi huko Mashariki ya Kati. Lakini waamini wengi zaidi wanaishi India kusini.
Tanbihi

Marejeo



Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)
Viungo vya nje



 description and photos
All

Question: Je,riwaya ya A Man of the People ilianza kutumika katika shule za upili nchini Kenya mwaka upi?


Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/kenyatta

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/jkuat

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/unairobi

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/udsm

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/strathmore

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/ifm

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/dit

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/berkman

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/google

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/independent


other


Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/kwc
Rais wa Ujerumani

Question: Je,rais wa kwanza wa Ujerumani anaitwa nani?


Rais wa Ujerumani ni mkuu wa dola katika Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani.
Kazi yake ni kuwa alama ya umoja wa taifa, lakini katika mfumo wa serikali ya kibunge nchini Ujerumani hana madaraka mengi. Madaraka muhimu ya kisiasa ni kama yafuatayo
rais anapaswa kutia sahihi kwa kila sheria iliyopitishwa bungeni. Hapa anaweza kukataa akiona sababu muhimu ya kwamba sheria hailingani na katiba. Akikataa bunge ina njia ya kusahihisha sheria au kumshtaki ais mbele ya mahakama kuu. Tangu 1949 maraisi wa Ujerumani walikataa mara 9 kutia sahihi wakalazimisha serikali na bunge kubadilisha sheria.
rais anaamua kama bunge inavunjwa baada ya chansella kushindwa katika swali la imani katika serikali; chansella kama kiongozi wa serikali anaweza kudai kura ya bunge kama ina imani katika serikali. Kama swali hili linakataliwa na wabunge wengi chansella anaweza kumwomba rais kuvunja bunge na uchaguzi wa bunge jipya. Lakini azimio liko mkononi mwa rais anayeweza kumteua kiongozi wingine kuunda serikali mpya.
Rais huchaguliwa kila baada ya miaka 5 na mkutano wa shirikisho (Bundesversammlung) ambao ni wabunge wote pamoja na idadi sawa ya wawakilishi wa bunge za majimbo.
Mshahara wa rais ni asilimia 90 za mshahara wa chansella wa Ujerumani. Katika mwaka 2010 hii ililingana na Euro 199,000; pamoja na hayo anapata Euro 78.000 marupurupu ya kando na kwa pesa hii analipa mishahara ya watumishi wa nyumba yake anayopata bure.
Orodha ya marais wa Ujerumani
Marais wa Jamhuri ya Weimar (Reichspräsident) (1919-1933)

Marais wa Ujerumani ya Magharibi (1949–1990)




Marais wa Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani (Bundespräsident)

Marais wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani (Präsident der Volkskammer)

Marais wa Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani (Bundespräsident) (1990-sasa)

Tazama pia
Machansela wa Ujerumani
Jamii:Siasa ya Ujerumani
Ujerumani
Virusi

Question: Mwanadamu wa kwanza kupatikana na saratani alikuwa anaitwa aje?


Virusi (kutoka Kilatini virus, yaani "sumu“) ni chembe ndogo sana iliyoundwa na mada jenetiki, kama ADN au ARN, katika bahasha ya proteini. 
Virusi zinahitaji msaada wa seli za viumbehai ili kutengeneza chembe nyingine za virusi. 
Wakati mwingine huhesabiwa kati ya vidubini, lakini wataalamu wengi wanakanusha ni viumbehai kwa sababu haziwezi kuzaa yenyewe pia hazina metaboli. Si seli yenyewe lakini ina sehemu za kiini cha seli.
Virusi inaingia katika seli ya kiumbehai, kama mmea au mnyama au binadamu, na kutumia seli hiihii kuzaa, yaani kujizidisha mara elfu kadhaa. Tendo hili linasababisha vurugu ndani ya seli za mwenyeji, inayoonekana kama hali ya ugonjwa. 
Hadi sasa kuna aina za virusi zaidi ya 5000 zilizotambuliwa. 
Takriban virusi zote ni ndogo kuliko bakteria na huonekana tu tangu kupatikana kwa hadubini ya kielektroniki. Lakini mwaka 2014 virusi kubwa sana, ukubwa wa bakteria ndogo, imeelezwa: Pithovirus sibericus. Inaambukiza amiba.
Muundo wa virusi una sehemu mbili pekee: uzi wa ADN au ARN halafu koti ya proteini ya kulinda uzi huo. Kwa kawaida ADN au ARN ya virusi ina jeni chache kwa kulinganisha na viumbehai, kama makumi kadhaa. Lakini virusi kama Pithovirus na Pandoravirus zina mamia ya jeni.
Ambukizo la virusi katika wanyama na watu husababisha itikio la kingamwili unaoelekea kuua virusi. Lakini mjibizo huu, unaoonekana mara nyingi kwa homa, unaweza kudhoofisha mwili na kuleta hali ngumu hadi kifo.
Ni vigumu kupata dawa za virusi kwa sababu virusi huishi ndani ya seli za mwili wa mwenyeji, hivyo kuna hatari ya dawa kusababisha hasara kwa seli zenyewe. 
Kati ya magonjwa yanayosababishwa na virusi ni influenza (homa ya mafua) na pia UKIMWI. Aina kadhaa za virusi zinaweza kusababisha saratani.
Picha

Kundi I (Virusi ya ndui)
Kundi I (Virusi dubwana: Pithovirus sibericum)
Kundi II (Parvovirus B19)
Kundi III (Virusi ya kuhara: Rotavirus B)
Kundi IV (Virusi ya rubella)
Kundi V (Virusi ya mafua: Hantavirus “Sin Nombre”)
Kundi VI (Virusi ya Ukimwi: VVU)
Kundi VII (Virusi ya homanyongo B)

Jamii:Virusi
Fredinah Peyton

Question: Je,Fredinah Peyton alianza muziki mwaka upi?


Fredinah Peyton ni mwanamuziki wa Rap na Hip Hop kutoka nchini Tanzania ambaye anajulikana na Watanzania wengi kwa jina la (Rah P) ambalo limetokana na herufi chache za jina lake.
Rah P alizaliwa mwaka 1986 mkoani Shinyanga akiwa mtoto wa pili kati ya watoto wanne wa mzee Peyton, akiwa amepatia elimu yake ya msingi nchini Kenya na kuhitimu kidato cha nne huko nchini Uganda, na kuendelea na A level huko huko nchini Uganda.
Maisha ya Muziki na Vikwazo Alivyopata
Mwanadada huyu asiyekuwa na historia kubwa katika ulimwengu wa muziki alianza kuimba baada ya kuwa mpenzi mkubwa wa wanamuziki wa kutoka nchini Marekani kama vile  akina Mc Lyte,Queen Pen na Destiny Child, mara nyingi alikuwa akiigiza nyimbo za wanadada hawa na kuzicheza kwenye matamasha mbalimbali ya kishule jambo lililomuongezea umaarufu mkubwa huku mama yake mzazi akipinga vikali kitendo cha mwanae kujishughulisha na muziki akiwa shuleni lakini wakati huohuo akipata msukumo kutoka kwa Dada yake mkubwa Georgia.
Mwaka 2003 mwanzoni nyota ya kuwa mwanamuziki ilianza kung’ara baada ya kupata nafasi ya kuimba kwenye tamasha moja huko Butiama,Shinyanga huku kukiwa na Wanamuziki wengine kama wakina Mr Nice na Benjamin wa Mambo Jambo waliokuwa ziarani mkoani humo, baada ya hapo ndipo mama yake alipoanza kumruhusu kufanya muziki ila kwa masharti ya kumaliza shule kwanza au kufanya wakati wa kipindi cha likizo.

Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Bongo Flava
Jamii:Hip Hop ya Bongo
Jamii:Muziki wa kizazi kipya
Ziwa Viktoria

Question: Je, ziwa Turkana lina ukubwa gani?







Ziwa Viktoria (pia: Viktoria Nyanza, Ziwa Nyanza) ni ziwa kubwa la Afrika ya Mashariki lililopo baina ya Tanzania, Kenya na Uganda. Ni ziwa kubwa kuliko yote barani Afrika, na la pili duniani, baada ya Ziwa Superior ambalo lipo Amerika ya Kaskazini. 
Ziwa Viktoria lipo mita 1134 juu ya usawa wa bahari na lina eneo la kilometa za mraba zaidi ya 68,100. 
Maji ya ziwa Viktoria yanamiminika kwenye mto Nile na kuelekea bahari ya Mediteranea kwa umbali wa maili 4,000. 
Ziwa hili linapata maji yake mengi kutokana na mvua (80%) na kutoka vijito vingi vidogo. Mto mkubwa unaoingia Viktoria ni Mto Kagera unaotiririka kutoka magharibi. 
Ziwa Viktoria ni miongoni mwa maziwa yenye visiwa vingi vidogovidogo.
Ziwa hili lina kina cha wastani cha mita 40 na mwambao wa urefu wa kilomita 4,828, visiwa vyake vikiwa vimechangia 3.7% ya urefu huu. 
Eneo la maji ya ziwa limegawanywa 6% (4,100 km2) nchini Kenya, 45% (31,000 km2) nchini Uganda, na 49% (33,700 km2) nchini Tanzania.
Viungo vya nje


Jamii:Maziwa ya Afrika
Jamii:Maziwa ya Tanzania
Jamii:Maziwa ya Uganda
Jamii:Maziwa ya Kenya
Jamii:Nile

Jamii:Mkoa wa Kagera
Jamii:Mkoa wa Geita
Jamii:Mkoa wa Mwanza
Jamii:Mkoa wa Mara
Lorna Laboso

Question: Je,chuo kikuu cha Daystar kilizinduliwa mwaka upi?


Lorna Chepkemoi Laboso (1961? - 10 Juni 2008) alikuwa mwanasiasa wa Kenya na mwanachama wa Orange Democratic Movement (ODM).
Elimu
Laboso alipata alip[ata shahada ya Sanaa kutoka Chuo Kikuu cha Daystar mnamo 2007.
Ubunge
Alikuwa Mbunge wa Sotik kwa kipindi kidogo baada ya kuchaguliwa katika uchaguzi mkuu wa 2007. pia aliwahi kuhudumu kama naibu wa Waziri mnamo 2008.
[1]
Ilikuwa mara yake ya kwanza kuchaguliwa katika uchaguzi wa 2007 kama mbunge wa Sotik.[2]
Katika serikali ya Muungano ya 2008, alichguliwa kuwa Naibu wa waziri katika Ofisi ya Makamo wa Rais.[1]
Kifo
Aliuawa pamoja na Waziri wa barabara Kipkalya Kones kwenye
ajali ya Ndege mnamo 10 Juni 2008.[3]
[4]
Ndege hiyo iligonga nyumba katika soko la Kajong'a karibu na Nairagie Enkare, pale Enoosupukia, Wilaya ya Narok,[1] karibu na Narok[3][4] na Mbuga ya wanyama ya Masai Mara[4]
Ndege iliyokuwa ikiwabeba ilikuwa imeondoka Uwanja wa Ndege wa Wilson mjini Nairobi;
[1]
[3]
[4] walikuwa wakielekea Kericho katika kampeni za mgombea wa ODM katika uchaguzi mdogo wa Ainamoi mnamo 11 Juni,2008.[1].
Pia rubani wa ndege hiyo na mlinda Usalama walifariki.[1][4]
Rais Mwai Kibaki alituma risala za rambirambi na kuamrisha kupeperushwa kwa bendera Nusu Mlingoti.
Waziri Mkuu Raila Odinga ambaye ni Kinara wa ODM alisema pia kuwa ilikuwa hali ya huzuni sana.[1]
Kuhusu Vurugu ya baada ya Uchaguzi wa 2007
Orodha ya washukiwa waanzilishi wa mchafuko uliotokea baada ya uchaguzi wa 2007 inataja jina lake kama mmoja wa washukiwa wa nafasi ya kwanza (uk. 177) na anashtakiwa kwa"Kupanga vita na kuchochea". Kiini: 
Uchaguzi Mdogo
Kufuatia kifo cha Laboso, uchaguzi mdogo ulifanyika katika Eneo Bunge la Sotik mnamo 25 Septemba 2008.
Uchaguzi huo ulishindwa na dadake Laboso,
Joyce Cherono kwa tikiti ya ODM.[5]
Tazama Pia
Joyce Cherono
Kipkalya Kones
Virejeleo


Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Waliofariki 2008
Jamii:Wanachama wa ODM
Jamii:Waathiriwa wa ajali na matukio ya angani
Jamii:Wabunge wa Kenya
Nini Chanzo

Question: Albamu ya Nini Chanzo ilizinduliwa mwaka gani?

Main Page
Nini Chanzo ni jina la kutaja albamu ya kwanza ya msanii wa muziki wa hip hop kutoka nchini Tanzania, Juma Nature. Albamu ilitolewa mwaka wa 2001 ikiwa imetayarishwa chini ya P. Funk Majani lakabu Kinyewele Kimoja. Albamu ilisambazwa na Wananchi Stores ya Dar es Salaam. Hii ni albamu ya kwanza ya Nature tangu aingie katika tasnia ya muziki, na ndiyo mwanzo wa albamu bora za baadaye. Albamu imeshirikisha wasanii kibao ikiwa ni pamoja na T.I.D katika Hili Game kaimba kiitikio, A.Y. katika "Tumepigika", Mr. Paul katika Kighettoghetto, KR Mullah katika "Wimbi la Njaa Remix 2001 (upo katika albamu tu), Mack D. katika "Haya We" na wengine kibao. 
Ni moja kati ya albamu za hip hop za miaka ya 2000 za muda wote. 
Orodha ya nyimbo
Hii ni orodha ya nyimbo zilizopo katika albamu hii.
Kighettoghetto
Sonia
Wimbi la Njaa (remix 2001)
Jinsi Kijana
Tumepigika
Nini Chanzo
Juu kwa Juu
Hili Game
Jinsi Kijana (remix)
Haya We
Wimbi la Njaa (orijino 2000)
Viungo vya Nje
 katika wavuti ya AwesomeTapes From Africa
Jamii:Albamu za 2001
Jamii:Albamu za Juma Nature
Jamii:Albamu zilizotayarishwa na P. Funk
1988

Question: Je,nani alikuwa mrembo Tanzania mwaka 2010?


Makala hii inahusu mwaka 1988 BK (Baada ya Kristo).
Matukio
Waliozaliwa

2 Januari - Ruth Bosibori, mwanariadha kutoka Kenya
20 Februari - Rihanna, mwimbaji kutoka Barbados
2 Machi - Vito Mannone, mchezaji mpira kutoka Italia
1 Mei - Richa Adhia, mwanamitindo kutoka Tanzania
9 Juni - Flaviana Matata, mwanamitindo kutoka Tanzania
19 Julai - Shane Dawson, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
19 Julai - Ayo Yusuf, mwimbaji kutoka Nigeria
11 Agosti - Angel Kamugisha, mwigizaji wa filamu kutoka Tanzania
28 Septemba - Wema Sepetu, mrembo wa Tanzania mwaka wa 2006
9 Novemba - Cali Sweets, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
12 Desemba - Brian Umony, mchezaji wa mpira kutoka Uganda
17 Desemba - David Rudisha, mwanariadha wa Kenya
19 Desemba - Alexis Sanchez, mchezaji wa mpira kutoka Chile
27 Desemba - Hayley Williams, mwanamuziki wa Marekani
bila tarehe
Mihret Abebe, mwanamitindo wa Ethiopia
Waliofariki
11 Januari - Isidor Rabi, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia, mwaka wa 1944
15 Februari - Richard Feynman, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1965
19 Februari - Andre Cournand, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1956
9 Machi - Kurt Georg Kiesinger, Chansela wa Ujerumani (1966-1969)
9 Aprili - Brook Benton, mwanamuziki kutoka Marekani
12 Aprili – Alan Paton, mwandishi wa Afrika Kusini
5 Mei - Michael Shaara, mwandishi kutoka Marekani
27 Mei - Ernst Ruska, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia, mwaka wa 1986
1 Septemba - Luis Alvarez, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1968
21 Desemba - Nikolaas Tinbergen, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1973
Viungo vya nje

Jamii:Karne ya 20
Johnny Tri Nguyen

Question: Baba wa rais wa Vietnam ni nani?


Johnny Tri Nguyen (Kivietnamese: Nguyễn Chánh Minh Trí, amezaliwa tar. 16 Februari 1974 katika mkoa wa Binh Duong, Vietnam ya Kusini) ni mwigizaji wa filamu, tamthilia, "stunt" na vilevile ni "martial artist" wa Kivietnam-Kimarekani.
Maisha ya awali kwa ufupi
Johnny aliondoka nchini Vietnam akiwa na umri wa miaka  8 akiwa pamoja na familia yake, mama, baba, kaka yake, na dada yake wote wakaelekea zao mjini Los Angeles. Johnny ni nusu Mchina na nusu Mvietnam, mama yake ni Mchina.
Familia na filamu
Johnny Nguyen ametoka katika familia yenye asili ya uigizaji. Mjomba wake ni Bw. Nguyen Chanh Tin, mwigizaji filamu wa zamani wa Kivietnam, wakati kaka yake Bw. Charlie Nguyen, ambaye amewahi kuongoza filamu nyingi maarufu za kampuni ya Van Son Entertainment videos.
Shughuri za filamu kwa ufupi
Filamu alizocheza Johnny ni kama vile Tom-Yum-Goong (ya Tony Jaa) na Cradle 2 the Grave. Kazi za ustant kacheza katika filamu ya Spider-Man sehemu ya pili na alicheza kama Green Goblin katika sehemu za mwanzo-mwanzo. Johnny ni mtaalmu wa kupambana kwa kung fu, wushu, tai chi, aikido, na vovinam.
Filamu alizoigiza
Filamu alizocheza kama mwigizaji
Nu Hon Than Chet (2008)
Saigon Eclipse (2007)
The Rebel (2006)
Adventures of Johnny Tao: Rock Around the Dragon (2006)
Hon Truong Ba Da Hang Thit (2006)
House of the Dead 2: Dead Aim (2005)
Tom-Yum-Goong (2005, released as The Protector in 2006)
Demon Hunter (2005)
House of the Dead 2: Dead Aim (2005)
Color Blind (2005)
Sledge: The Untold Story (2005)
Max Havoc: Curse of the Dragon (2004)
First Morning (2004)
Ella Enchanted (2004)
XMA (2004)
The Shield (2004)
Alias (2003)
Cradle 2 the Grave (2003)
The Master of Disguise (2002)
Martial Law (1998)
Filamu alizocheza kama stant(stant ni mtu anaeigiza katika sehemu za hatari)
The Perfect Sleep (2005)
Jarhead (2005)
Serenity (2005)
Color Blind (2005)
Ella Enchanted (2004)
Spider-Man 2 (2004)
Collateral (2004)
Starship Troopers 2 (2004)
Nudity Required (2002)
Spider-Man (2002)
We Were Soldiers (2002)
Angel (1999)
Charmed (1998)
Mortal Kombat: Conquest (1998)
Buffy the Vampire Slayer (1997)
Marejeo
Akizungumzia kabila lake  (WMV file))
Viungo vya nje
 on IMDb


Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Waigizaji Filamu wa Vietnam
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Watu walio hai
Asia ya Kusini

Question: Eneo la Asia ni kilomita ngapi?


Asia ya Kusini ni sehemu ya Asia yenye nchi zifuatazo:
Uhindi
Pakistan
Nepal
Bhutan
Bangladesh
halafu nchi za visiwani
Sri Lanka
Maldivi
Umoja wa Mataifa umehesabu pia Afghanistan na Uajemi katika kanda hili.
Jiografia
Asia ya Kusini jinsi ilivyoelezwa hapo juu (bila Uajemi na Afghanistan) ni karibu sawa na Bara Hindi. Tofauti ni ya kwamba Asia ya Kusini hujumuisha nchi zinazotajwa ilhali Bara Hindi ni eneo linalokaa ju ya bamba la Uhindi. Kuna sehemu hasa za Pakistan yasiyo juu ya bambala Uhindi bali kwenye mitelemko ya nyanda za juu za Uajemi. 
Asia ya Kusini imetengwa na maeneo mengine ya Asia kwa safu za milima mikubwa. 
Eneo lake ni takriban kilomita za mraba milioni 4,5 au 10 % za bara lote la Asia. Takriban 20 % za wakazi wa dunia huishi hapo.
Tazama pia
Asia ya Kati
Asia ya Mashariki
Asia ya Kusini-Mashariki
Asia ya Magharibi
*
Mwingi wa Habari

Question: P. the MC ana albamu ngapi?

Main Page
Mwingi wa Habari ni jina la kutaja albamu ya kwanza ya msanii wa muziki wa hip hop kutoka nchini Tanzania - P. the MC. Albamu ilitolewa kupitia studio za Tattoo Records na Bongo Records. Albamu ilianza kufanyiwa harakati za uuzaji mnamo tar. 18 Oktoba, 2013. 
Katika albamu hii amepata kushirikisha wasanii wengine wa hip hop na Bongo Flava kutoka Tanzania, ikiwa ni pamoja na Cianah, Mansu L, Nikki Mbishi, Songa, One the Incredible, 10 Kiraka, na Maulo na wengine wengi. Katika albamu hii, kuna nyimbo zimefanywa kuchukuliwa sampuli kutoka katika nyimbo za manguli wa muziki kutoka nchini Tanzania ikiwa ni pamoja na sauti kutoka kwa hayati Marijani Rajabu na Remmy Ongala. Hakika ni  mapinduzi makubwa katika hali ya kufanya sampuli ya nyimbo zingine. 
Marejeo

Viungo vya Nje
 katika ReverbNation





Jamii:Albamu za 2013
Jamii:Albamu za P the MC
Orodha ya mikoa ya Tanzania kwa eneo

Question: Je,mto mkubwa zaidi Tanzania ni ipi?


Hii ni orodha ya tawala za mikoa ya Tanzania katika mpangilio wa: *jumla ya eneo, 
eneo la nchi kavu, na
eneo la maji.
Taarifa hii inalingana na uanzishwaji wa mikoa mipya minne mnamo Machi 2012, ambao umefikisha jumla ya idadi ya mikoa kuwa 31. Baada ya hapo ulianzishwa Mkoa wa Songwe wenye eneo la [[km<sup>2</sup>]] 26,595 kutokana na mkoa wa Mbeya.
Mikoa ya Tanzania - Jumla ya eneo
Tanzania Bara (Tanganyika)

Tanzania Visiwani (Zanzibar)

Eneo la nchi kavu

Eneo la maji
Angalizo: Taarifa zinazopatikana ni za mikoa kumi na mbili tu. Mikoa mingine iliyobakia haina maziwa yenye maana au umuhimu au vyanzo vya maji.

Vyanzo

Taarifa kwa ajili ya mikoa ya Tanzania bara zinatolewa na . Taarifa kwa ajili ya mikoa ya Tanzania visiwani, yaani, Unguja na Pemba hutolewa na .
Kwa takwimu za kisasa angalia , Tanzania in Figures, tovuti ya Tanzania National Bureau of Statistics 
Tanbihi
Grammy Awards

Question: Je,nani mwanzilishi wa tuzo za Grammy?


Grammy Awards au Tuzo za Grammy (awali iliitwa Gramophone Awards)—au Grammys—hutolewa kila mwaka na National Academy of Recording Arts and Sciences ya nchini Marekani kwa ajili ya kazi zilizopata mafanikio makubwa katika soko la muziki. Sherehe hizi za ugawaji wa tuzo hushirikisha wasanii mashuhuri na wale machipukizi, na baadhi ya tuzo zao huwa maarufu na huonyeshwa katika matelevisheni mengi nchi nzima.
Makundi
Makundi makuu ya au jamii kuu za aina ya muziki ni nne.
Rekodi ya Mwaka
Albamu ya Mwaka
Wimbo wa Mwaka
Msanii Chipukizi Bora
Viungo vya Nje

 – official site
 at AOL Music
Lists
 at Grammy.com (searchable database)
 at MetroLyrics (lists since 1958)
 at IMDb (wins and noms in film/TV-related awards)

Jamii:Tuzo za Grammy
Barabara

Question: Barabara ya kwanza ya lami ilitengenezwa na nani?




Barabara ni njia iliyotengenezwa ili kupitisha binadamu akitumia vyombo vya usafiri kama vile magari, pikipiki, baiskeli pamoja na farasi.
Lengo ni kurahisisha mawasiliano toka mahali hadi mahali, hivyo ni kati ya miundombinu muhimu zaidi.
Huko Misri barabara za kwanza zilitengenezwa miaka 2,200-2,600 iliyopita,[1] lakini ziliwahi kuwepo za miaka 4,000 KK huko Ur, Iraq.
Barabara kuu
Mara nyingi barabara kuu hutumika kupitishia magari makubwa lakini na madogo na matumizi ya wanadamu pamoja na vyombo mbalimbali hususani vinavyomhusu mwanadamu. Mara chache barabara kuu hupitiwa na wanyama. 
Barabara hizo huweza kuunganisha nchi na nchi, kwa mfano Tanzania na  Kenya.
Mara nyingi barabara kuu husaidia kuinua uchumi wa nchi husika na nchi jirani ambayo imeunganishwa na barabara hiyo kwa kupitisha bidhaa mbalimbali, wakiwemo wanyama na wanadamu, na kwa namna moja au nyingine huinua nchi hizo hata kijamii na kimaendeleo kwa ujumla.
Barabara za pekee kwa matumizi ya usafiri wa haraka wa magari mengi zinajengwa kwa kutumia njia za pekee zinazotengwa kwa kila mwelekeo na bila mikingamano huitwa baraste kuu. Baraste kuu ya kwanza katika Afrika ya Mashariki ilitengenezwa nchini Kenya kati ya Nairobi na Thika.
Barabara ya mchipuko
Barabara ya mchipuko ni barabara ambayo hutumiwa mara chache endapo kama barabara kuu itakuwa na matengenezo. Barabara hii hurahisisha mawasiliano kati ya barabara kuu, hivyo hupunguza msongamano wa magari, hususani katika miji mikubwa.
Ubora wa barabara
Ni ile hadhi ya bararabara iliyoundwa au kutengenezwa kwa teknolojia ya hali ya juu ili barabara iweze kukaa kwa muda mrefu na kwa ubora uleule kama mwanzo, 
Sasa katika bara la Afrika barabara zinahitajika ziwe kwa kiwango kikubwa katika maeneo ambayo nchi kama nchi hutegemea hapo k.mf. viwanda.
Barabara ili iwe bora inahitajika kuwa na lami, pia iwe na alama za barabarani na pia inahitaji kutunzwa, k.mf. kufanyiwa usafi mara kwa mara na tena ukarabati wa mara kwa mara.
Tunatakiwa tuziboreshe barabara zetu ili tupite kwa urahisi, pia tuepukane na ajali mbaya za barabarani.
Pia tunatakiwa tutunze barabara zetu kimandhari ili ziwe safi kwa watumiaji na hao watumiaji wasitupe taka ovyo kwa sababu endapo taka zitatupwa ovyo husababisha uchafuzi katika barabara.
Madhara ya ajali
Ajali za barabarani husababisha nguvu kazi ya taifa kupungua; mfano: kupoteza maisha,ulemavu wa kudumu, pia huchangia kupungua kwa maendeleo hata ya nchi.
Pia katika jamii huleta matatizo mengi na hasara kwa ujumla kutokana na kutumika gharama nyingi wakati wa matibabu na hivyo kupoteza pato la jamii kwa ujumla kutokana na kutumia fedha ili kuwatibu walioathirika na ajali hizo.
Tanbihi


Jamii:Miundombinu
Jamii:Ustaarabu
Jamii:Uchumi
Fundumaji

Question: Mti mrefu ulimwenguni unaitwaje?

Fundumaji, fudumaji, bwanga, talali au vumba ni aina ya tunda linalotokana na mti mrefu unaoitwa mfundumaji k.m. (Vitex mombassae). 
Katika Afrika ya Mashariki mti huu hupatikana kutoka pwani mpaka Ziwa Viktoria na karibu na Kigoma, Wilaya ya Uvinza.
Matunda haya yana ganda gumu lenye rangi ya kahawia hadi zambarau. Ladha yake ni uchachuuchachu pamoja na kuwa na sukari ndani yake. Tunda lina kiwango kikubwa cha vitamini C. 
Hayalimwi lakini mara nyingi miti yake inatunzwa wakati wa kusafisha shamba. Pia matunda yake yanauzwa sokoni, kwa mfano Tabora mjini.
Tunda huliwa bichi au baada ya kulipika. Kwa kuipika shira tamu inapatikana.  
Mizizi na matunda hupikwa na maji yake hutumika kama dawa ya asili na kutengenezea kinywaji. Matumizi ni kama tiba ya kisukari na kujisikia kizunguzungu. 
Majina kwa lugha za kikabila
Kibena: sasati
Kifipa: chinka, fulu
Kihehe: fudululenga, sasati
Kinyamwezi: sungwe
Kinyaturu: sasati
Kirangi: jumbau
Kisukuma: gukubi, sungwi
Kizigula: gobe
Kizinza: kakata, sungwa
Kiha: shindwi
Kirundi: shindwi
Marejeo
, tovuti ya Useful Tropical Plants Database

Jamii:Matunda
Marine Le Pen

Question: Je Hitler aliingia uongozini mwaka upi?


Marine Le Pen (Neuilly-sur-Seine, 5 Agosti 1968) ni mwanasiasa wa Ufaransa. Yeye ni binti mdogo wa Jean-Marie Le Pen.
Alifanya kazi kama mwanasheria kati ya miaka 1992 na 1998, mwanachama wa Bunge la Ulaya tangu 2004, rais wa chama cha kisiasa cha Front National tangu tarehe 16 Januari 2011.[1]
Marejeo

Maisha yake alivyoyaandika mwenyewe
(in French) À contre-flots, éd. Jacques Grancher, coll. "Grancher Depot", Paris, 2006, 322 p., broché, 15 x 22cm
Viungo vya nje

Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. 
(in French) 


Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Ufaransa
Irene Uwoya

Question: Dogo Janja ana watoto wangapi?


Irene Pancras Uwoya (amezaliwa 18 Disemba 1988) ni mwigizaji na mwongozaji wa filamu, mwanamitindo wa zamani na mjasiriamali kutoka nchini Tanzania. Irene pia alishiriki mashindano ya "Miss Tanzania" na kushika natasi ya tano mwaka 2006/2007 [1]
Alifahamika sana kwa uhusika wa "Oprah" (2008) alioshiriki na Steven Kanumba na Vincent Kigosi. Baadhi ya filamu alizocheza ni pamoja na Uliyemchokoza Kaja, Figo, Rosemary, Snitch, The Return of Omega na Money. 
Uwoya alianza shule ya msingi Mlimwa kisha akahamia Shule ya Bunge iliyopo Dar-es-Salaam kwa ajili ya elimu ya upili, baadaye akaenda Greenville huko jijini Kampala, Uganda.[2][3] Kwenye mwezi wa Oktoba, 2017, habari zilitapakaa katika mitandao mbalimbali nchini Tanzania kuwa Uwoya ameolewa na Dogo Janja - msanii wa hip-hop Tanzania.[4] Siku kadhaa mbele kupitia ukurasa wake wa Instagram Uwoya alithibitisha kuolewa na Dogo Janja.[5]
Baadhi ya filamu zake
Uliyemchokoza Kaja
Figo
Rosemary
Snitch
The Return of Omega
Money Talk
Nyati
Omega Confusion
Question Mark
Apple
Safari
Zawadi Yangu
Innocent Case
Nyota Yangu
Last Card
Doa la Ndoa
Ngumi ya Maria
Baamed
Sobbing Sound
Mtihani
Chupa Nyeusi
Dj Ben
Senior Bachelor
Kiapo
Eagle Eyes
Diversion of Love
Off Side
Fair Decision
Pretty Girl
My Dreams
Peace of Mind
Damu Moja
Shakira
Oprah
Yolanda
Tanzanite
Tazama pia
Wema Sepetu
Adam Kuambiana
Marejeo



Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wasanii wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro

Question: Mlima Kilimanjaro ina futi ngapi?




Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro ni hifadhi ya taifa nchini Tanzania, lakini ni maarufu duniani kutokana na mandhari nzuri ya Mlima Kilimanjaro ambao ni mlima mrefu kuliko yote barani Afrika na unapatikana katika nchi ya Tanzania. 
Hifadhi hii ina ukubwa wa kilometa za mraba 755 na iko umbali wa kilometa 45 kutoka Moshi mjini, kusini mwa Mkoa wa Kilimanjaro, 2 ° 50'-3 ° 10'S latitude, 37 ° 10'-37 ° 40'E longitude. 
Hifadhi hiyo inajumuisha Mlima Kilimanjaro inayozungukwa na ukanda wa msitu wa mlimani ulio mita 1,820 (futi 5,970). 
Kilele cha Kibo, chenye urefu wa mita 5895 (futi 19340), ndicho kivutio kikubwa kwa wageni kutoka ndani na nje ya nchi kwa sababu ya kufunikwa na theluji mwaka mzima.
Mlima huu ni moja kati ya milima ambayo kilele chake hufikiwa kwa urahisi na hivyo kuwa kivutio kikubwa kwa wapanda milima kutoka kila pande za dunia.
Safari ya kupanda mlima huu humpitisha mpandaji katika kanda za hali ya hewa tofauti kuanzia ile ya nchi za tropiki hadi aktiki.
Zaidi ya watalii 20,000 hupanda mlima huu kila mwaka wakiwemo wageni kutoka nje ya nchi na Watanzania. Mpandaji wa mlima huu huhitaji angalau siku tano, siku tatu kupanda na siku mbili kuteremka.
Kuna njia sita za kukwea mlima Kilimanjaro hadi kileleni.
Njia iliyo rahisi na maarufu zaidi ni ile ya kuanzia lango la Marangu, ambako ndiyo makao makuu ya hifadhi.
Wanyama kadhaa hupatikana katika msitu unaozunguka Mlima Kilimanjaro wakiwemo mbega, nyani, nyati, chui, tembo, swala na ndege mbalimbali.
Hifadhi inasimamiwa na Mamlaka ya Hifadhi ya Taifa ya Tanzania (TANAPA).
Wakati mzuri wa kutembelea hifadhi
Kuanzia mwezi Desemba hadi Februari, na pia Julai na Septemba (ingawa wakati huo ni baridi zaidi).
Marejeo
Majarida ya hifadhi za Taifa Tanzania
Viungo vya nje


Jamii:Hifadhi za Taifa za Tanzania
Jamii:Mahali pa Urithi wa Dunia katika Tanzania
Orodha ya miji ya Msumbiji

Question: Je,rais wa kwanza wa Msumbiji alikuwa nani?


Hii ni orodha ya miji ya nchi ya Msumbiji yenye angalau idadi ya wakazi 20,000 (2005).











































































Miji ya MsumbijiNr.MjiIdadi ya wakaziMkoaSensa 1980Sensa 1997Makadirio 20051.Maputo755.300989.3861.191.613Maputo2.Matolak.A.440.927543.907Maputo3.Beira230.744412.588530.706Sofala4.Nampula156.185314.965388.526Nampula5.Chimoio74.372177.608256.992Manica6.Nacala80.426164.309224.853Nampula7.Quelimane62.174153.187188.964Zambezia8.Mocubak.A.127.200136.393Zambezia9.Tete47.000104.832129.316Tete10.Xai-Xai44.000103.251127.366Gaza11.Guruék.A.101.367125.042Zambezia12.Maxixek.A.97.173119.868Inhambane13.Lichinga41.00089.043109.839Niassa14.Pemba43.00088.149108.737Cabo Delgado15.Angochek.A.88.98593.777Nampula16.Dondok.A.74.38878.648Sofala17.Cuambak.A.59.39673.268Niassa18.Montepuezk.A.58.59472.279Cabo Delgado19.Chokwé10.96351.63563.695Gaza20.Chibutok.A.53.42559.165Gaza21.Ilha de Moçambique32.31744.03154.315Nampula22.Inhambane54.99054.14751.253Inhambane23.Namialok.A.31.21832.899Nampula24.Manicak.A.29.66231.259Manica25.Mutuálik.A.28.96330.523Nampula26.Moatizek.A.27.30229.062Tete27.Gondolak.A.27.38928.864Manica28.Mocímboa da Praiak.A.26.48327.909Cabo Delgado29.Catandicak.A.25.62727.007Manica30.Mandlacazek.A.24.23625.541Gaza31.Ulonguék.A.22.10223.528Cabo Delgado32.Bilene Maciak.A.21.97323.156Gaza33.Monapok.A.21.16522.304Nampula34.Vilanculosk.A.20.51321.709Inhambane
Viungo vya nje






Msumbiji
Carleton Gajdusek

Question: Carleton Gajdusek alizaliwa wapi?


Carleton Gajdusek (amezaliwa 9 Septemba 1923) alikuwa daktari kutoka nchi ya Marekani. Baadhi ya utafiti mwingine hasa alichunguza maradhi za neva. Mwaka wa 1976, pamoja na Baruch Blumberg alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Mwaka wa 1966, Carleton Gajdusek alipatikana na hatia ya udhahilishaji wa watoto na akafungwa miezi 12 gerezani kabla ya kuhama kuenda Ulaya, alipokufa miaka kumi baadaye.
Maandishi yake yamehifadhiwa katika Maktaba ya Udaktari ya Taifa ya Marekani, mji wa Bethseda, Maryland.
Wasifu
Maisha ya awali
Baba yake Gajdusek, Karol Gajdusek, alitoka Smrdáky, Ufalme wa Hungaria ambayo sasa inapatikana Slovakia. Karol alikuwa Mslovakia na alifanya kazi ya uchinjaji. Wazazi wa mama yake, waliokuwa Wahungaria na Wakalvini, walihama kutoka Debrecen, Hungaria. Gajdusek alizaliwa Yonkers, New York, na akahitimu kutoka Chuo Kikuu cha Rochester mwaka wa 1943 aliposoma fizikia, biolojia, kemia na hisabati.


Jamii:Waliozaliwa 1923
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Lulu Ng'wanakilala

Question: Lulu Ng’wanakilala ana miaka mingapi?

Lulu Ng’wanakilala (amezaliwa tar.) ni mwanamke Mtanzania aliyetumia, kwa jumla, zaidi ya miaka 15 akifanya kazi katika mipango ya Afya na Maendeleo ya Umma. Lulu ameongoza timu mbalimbali katika kubuni na kusimamia mipango ya ubunifu inayozingatia haki za binadamu, jinsia, afya ya uzazi, VVU / UKIMWI, haki za watoto na ulinzi, mawasiliano ya jamii na tabia ya mawasiliano, usalama wa uzazi, haki za wanawake na uwezeshaji na utawala na uwajibikaji.[1]
Elimu yake
Ng'wanakilala ana shahada ya sheria ya LLB kutoka Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, LLM katika Sheria ya Kimataifa na Haki za Binadamu kutoka Chuo Kikuu cha Liverpool, UK, Chartered Institute of Personnel and Development (CIPD) kutoka Uingereza na Chuo Kikuu cha Biashara na Usimamizi kutoka Chuo Kikuu cha John Moores huko Uingereza Liverpool. Uongozi katika Mawasiliano ya Afya Mkakati (LSHC) kutoka Chuo Kikuu cha Johns Hopkins, Shule ya Afya ya Umma, Kituo cha Mawasiliano Programu (CCP).[2]
Kazi yake
Lulu Ng'wanakilala ni Mkurugenzi Mtendaji wa UMATI - Shirikisho la Uzazi wa Jamii, mwanachama kamili wa Kimataifa wa Mpango wa Parenthood Federation (IPPF). Ametumia, kwa jumla zaidi ya miaka 15 akifanya kazi katika mipango ya Afya na Maendeleo ya Umma. Lulu ameongoza timu mbalimbali katika kubuni na kusimamia mipango ya ubunifu inayozingatia Haki za Binadamu, Jinsia, Afya ya Uzazi, VVU / UKIMWI, Haki za Watoto na Ulinzi, Mawasiliano ya Jamii na Tabia ya Mawasiliano, Uwezo wa Uwezo, Usalama wa Uzazi, Haki za Wanawake na Uwezeshaji na Utawala na uwajibikaji.[3]
Marejeo


Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Botswana

Question: Je,mji mkuu wa Rwanada ni upi?



Botswana ni nchi huru iliyoko Kusini mwa Afrika. Jina rasmi ni Jamhuri ya Botswana. 
Mji mkuu wa Botswana ni Gaborone.
Jiografia
Botswana haina pwani kwenye bahari yoyote. Imepakana na Zambia, Zimbabwe, Afrika Kusini na Namibia. Mpaka baina ya taifa la Botswana na Zambia ni meta 700 tu na ndio mfupi kuliko mipaka yote ulimwenguni. 

Kuna pia feri ya moja kwa moja kati ya Botswana na Zambia kuvuka mto Zambezi.
Jangwa la Kalahari linafunika theluthi mbili za eneo la Botswana. 
Moja ya maeneo muhimu nchini Botswana ni delta ya mto Okavango. Delta ya Okavango ni delta kubwa kabisa duniani, maana yake mdomo wa mto si baharini bali kwenye nchi kavu, maji yakiishia jangwani.
Historia

Wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya Wasani. 
Katika karne za kwanza BK walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi.
Siasa
Botswana imekuwa na mfumo wa demokrasia kwa miaka mingi, ikiwa na viongozi ambao huchaguliwa kwa kura ya wananchi wote.
Rais wa jamhuri ni Festus Mogae.
Watu

Watu wa Botswana hujiita Batswana kutokana na jina la kabila kubwa kabisa nchini (79%). Kuna wakazi takriban milioni 1.6. Kwa sababu nchi ni kubwa msongamano wa watu kwa kilometa za mraba ni 3.4 pekee. Idadi hiyo ndogo imetokana na sehemu kubwa ya nchi hiyo kuwa jangwa.
Lugha inayotumiwa na wakazi walio wengi ni Setswana (Kitswana) pamoja na Kiingereza.
Upande wa dini, wakazi wengi (73%) ni Wakristo, wakiwemo Waprotestanti (66%) na Wakatoliki (7%). Wafuasi wa dini asilia ya Kiafrika ni 6%. Asilimia 20 haina dini yoyote.
Uchumi
Uchumi wa Botswana umekuwa imara kwa miaka mingi na hali ya maisha imeendelea kuwa bora kila mwaka tangu uhuru.
Utajiri wa nchi unatokana hasa na migodi ya almasi, pamoja na machimbo ya shaba na minerali kama vile chumvi. 
Watalii wanaongeza pato la taifa hasa kwa sababu ya uzuri wa delta ya Okavango.
Fedha ya Botswana huitwa Pula (yaani mvua). Ina thebe (="ngao") 100.
Tazama pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika
Viungo vya nje



Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Jumuiya ya Madola
Jamii:Umoja wa Afrika
Wasafi Records

Question: Je,Bongo Records ilianza kurekodi miziki mwaka upi?


Wasafi Records ni studio iliyoanzishwa na mwimbaji Diamond Platnumz mwaka 2014. Studio hiyo yenye makao yake katika jiji la Dar es Salaam, Tanzania.Inajulikana kuwa msingi wa Bongo Flava.
Ni kati ya studio chini ya lebo ya WCB Wasafi  zinazofanya vizuri nchini Tanzania. Tangu kuanzishwa hadi sasa mtayarishaji wake ni yuleyule Laizer Classic aliyetayarisha vibao vingi vilivyofanya vizuri Tanzania na Afrika kwa ujumla wake.
Orodha ya wasanii
Orodha ya wasanii ambao wamejisajili katika Wasafi Records ni pamoja na:


Diamond Platnumz
Harmonize
Rayvanny
Rich Mavoko
Queen Darleen
Lava Lava
Malomboso
Marejeo
Jamii:Studio za Kurekodi Tanzania
Jamii:Studio zilizoanzishwa 2014
Jamii:Studio za muziki
Jamii:Lebo za muziki