khalidalt/tydiqa-goldp huggingface dataset:
Lugha za Kibantu

Question: Kuna kabila ngapi za kibantu nchini Kenya?


Lugha za Kibantu ni kundi la lugha ambalo ni tawi la lugha za Niger-Kongo. 
Lugha za Kibantu huzungumzwa hasa katika nchi za Nigeria, Kamerun, Guinea ya Ikweta, Gabon, Jamhuri ya Kongo, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Rwanda, Burundi, Uganda, Kenya, Tanzania, Komori, Msumbiji, Malawi, Zambia, Zimbabwe, Angola, Namibia, Botswana, Lesotho, Swaziland na Afrika ya Kusini. 
Uenezi huo unaonyesha kwamba kundi la lugha za Kibantu ni kubwa kabisa barani Afrika, na idadi ya wanaozitumia ni takriban watu milioni 310.
Neno Bantu, maana yake ni watu katika lugha nyingi za kundi hilo. Shina lake ni -ntu, na kiambishi awali cha ba- kinaonyesha uwingi wa viumbehai. Kwa sababu hiyo, mtaalamu Wilhelm Heinrich Immanuel Bleek (aliyeishi tangu mwaka 1827 hadi 1875) alitumia neno hilo kwa kurejea kundi la lugha hizo. Bleek alilinganisha sarufi za lugha mbalimbali za Kibantu, na baadaye Carl Meinhof alimfuata katika utafiti huo.
Kuna mamia ya lugha za Kibantu; wataalamu wengine wanahesabu 300, wengine wanahesabu 600. Mtaalamu Malcolm Guthrie aliziainisha kulingana na maeneo ya kijiografia. Kila eneo limepata herufi yake — A, B, C, D, E, F, G, H, K, L, M, N, P, R na S — na ndani ya kila eneo kuna tarakimu tena. Pia, Guthrie alichunguza lugha ya nasaba ambayo ni chanzo cha lugha zote za Kibantu.
Tabia za Kibantu na historia ya lugha
Lugha za Kibantu zina tabia mbalimbali za pamoja. Kati ya tabia hizo kuna viambishi awali na ngeli za nomino.
Kutokana na sifa hizo wataalamu wamekadiria kwamba asili ya lugha za Kibantu ilikuwa katika maeneo ya Kamerun ya Kusini; kutoka huko wasemaji asilia wa Kibantu katika milenia ya pili KK walihamia Kongo hadi Zambia. Waliendelea kuhamahama na kupanuka hadi kufika maeneo yote walipo sasa. 
Sehemu kubwa ya maeneo ya wasemaji wa lugha za Kibantu zilikaliwa awali na wasemaji wa lugha za Khoisan. Wataalamu wamekisia kwamba Wabantu walifaulu kuenea kutokana na maarifa yao ya kilimo na hasa matumizi ya chuma katika zana za kilimo na pia silaha.
Lugha za Kibantu zenye wasemaji wengi
Kati ya lugha za Kibantu zinazotumika zaidi kuna Kiswahili na Kilingala. Lugha zenye wasemaji wengi kama lugha ya kwanza ni Kizulu na Kishona.
(Idadi ya wasemaji ni makadirio tu; bado ina tofauti kati ya makala na makala)
Kiswahili na lahaja zake (wasemaji milioni 75): Tanzania, Kenya, Uganda, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Rwanda, Burundi, Komori, Mayotte, Msumbiji, Somalia.
Kinyarwanda-Kirundi: (wasemaji milioni 15): Rwanda, Burundi
Lingala (wasemaji milioni 10): Angola, Jamhuri ya Afrika ya Kati, Jamhuri ya Kongo, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Gabon
Chichewa (wasemaji milioni 9): Malawi
Kizulu (wasemaji milioni 9): Afrika Kusini
Kisukuma (wasemaji milioni 9): Tanzania.
Kishona (wasemaji milioni 7): Msumbiji, Zambia, Zimbabwe
Gikuyu (wasemaji milioni 7): Kenya
Kikongo (wasemaji milioni 6): Angola, Jamhuri ya Kongo, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Chiluba (wasemaji milioni 6): Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Angola


Jamii:Makundi ya lugha
Jamii:Lugha za Afrika
Jamii:Lugha za Kibantu
San Jose, California

Question: Je,Carlifonia ina idadi ya takriban watu wangapi?



San Jose (IPA: sænhoʊˈzeɪ) ni mji mkubwa wa jimbo la Kalifornia (Marekani) na pia mji mkubwa wa tatu jimboni. Iko kusini kabisa ya mji wa San Francisco.
Idadi ya wakazi ni 989,496 na pamoja na rundiko la mji ni watu milioni saba.
Jina la San Jose ni la Kihispania, maana yake ni "Mtakatifu Yosefu". Jina lake linatokana na lile la misheni ya Ndugu Wadogo iliyoanzishwa kwa heshima ya mtakatifu huyo.

Viungo vya Nje
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. 


Jamii:California
Jamii:Miji ya California
Jamii:Santa Clara County, California
Dayolojia

Question: Vita ya kwanza ya China ilikuwa baina ya China na?


Dayolojia (kwa Kiingereza: "dialogue" na pia "dialog"[1], kutoka maneno ya Kigiriki διά, dia, kati ya na λόγος, logos, neno[2]) ni mazungumzo ya kupokezana kati ya watu wawili au zaidi. 
Dayolojia huweza kuwa ya ana kwa ana baina ya wazungumzaji au kwa njia ya simu, maandishi n.k. 
Dayolojia ya ana kwa ana ni mazungumzo ya kupokezana baina ya watu ambao huonana. 
Dayolojia inaweza kubuniwa pia. Hapo mtunzi hana budi kujifanya kama mhusika katika dayolojia hiyo.
Katika kutunga dayalojia mtunzi hana budi kujifanya kama mhusika katika dayalojia hiyo. Kwanza anapaswa kutafakari kwa makini mada anayokusudia kuandikia dayalojia, kutayarisha na kupanga mawazo kimantiki na kwa mtiririko na kufikiria wahusika na kuwapangia majukumu kulingana na matendo yao. Kwa mfano kama mhusika ni mkulima, lugha anayopewa, vifaa anavyosemekana kuvitumia na mandhari aliyomo ni lazima vifanane na hali ya mkulima halisi.
Mambo ya kuzingatia katika dayalojia ni pamoja na haya yafuatayo:
Kutoa maelezo ya ufafanuzi katika mabano ili kumfahamisha
Kuwa na mazungumzo ya mkato na yasiyozidiana sana kati ya wahusika. Mhusika mmoja asitawale mazungumzo kupita wengine.
Kutumia vihisishi ili kufanya dayalojia iwe ya kusisimua
Pawepo mwingiliano wa mazungumzo ya wahusika na kudakia maneno ili dayalojia iwe na uhalisia.
Tanbihi


Jamii:Mawasiliano
Jamii:Uandishi
Saidi Ntibazonkiza

Question: Saidi Ntibazonkiza alizaliwa mwaka gani?


Saidi Ntibazonkiza (amezaliwa mjini Bujumbura 1 Mei 1987) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Burundi anayechezea klabu ya KS Cracovia ya Poland na timu ya taifa ya Burundi.
Kucheza mpira katika ujana wake
Katika ujana wake alichezea klabu ya Vital'o bingwa wa Burundi. Alichezea timu ya taifa ya umri wa vijana na pia alicheza mechi 7 za timu kuu ya taifa.
Kwenda kwake Uholanzi
Alikuja Uholanzi mwaka 2005 kwa njia ya kuomba kimbilio la hifadhi ya kisiasa. Klabu ya NEC ilimchunguza na kuona kuwa ni mchezaji ambaye atafaa katika mustakabali kwa hiyo ikamchukua. Kutokana na umri wake mdogo klabu ikamweka katika kikosi cha NEC ya vijana ili kufanya mazoezi na vijana. Kocha wa timu kuu ya NEC, Mario Been, baada ya kuona mchezaji huyo ni mchezaji mzuri na mwenye uwezo akaona amweke katika timu kuu inayoshiriki katika Ligi Kuu ya Uholanzi. Basi, kijana huyo amecheza mechi nyingi katika Ligi kuu hiyo pakiwemo mechi dhidi ya Ajax Amsterdam na Feyenoord Rotterdam na timu nyingine mashuhuri na alionekana katika mechi hizo kuwa ni mchezaji mzuri.
Kuweka mkataba na NEC
Mchezaji huyo aliweka mkataba na klabu hiyo, mkataba utakwisha mwaka 2009.
Katika mechi yake ya kwanza aliyoicheza katika kombe la UEFA Cup dhidi ya FC Dinamo Bucuresti alionekana mchezaji mzuri kabisa na alipata zawadi ya mchezaji bora katika mechi hiyo, na kwa sasa mchezaji huyo anacheza dakika zote bila kugombolewa na amekua kiungo muhimu zaidi katika klabu yake kwa sasa, zaidi ya mechi hiyo na picha zakuonyesha kua alipata zawadi hiyo bofya hapa:

Januari mwaka 2009 aliweka mkataba wakuongeza myaka, ongeza yake hiyo itamfanya abaki kwenye klabu hiyo hadi mwaka 2012 kuhusu kuongeza kwake bonyeza hapa 
Viungo vya nje

 Katika tovuti ya kooora kwa kiarabu
 Katika website ya goalzz


Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Burundi
Jamii:Wachezaji Mpira wa Afrika ya Mashariki
Franco Luambo Makiadi

Question: Mwanamziki Franco Luambo Makiadi alijulikana kwa mziki wa aina gani?


François Luambo Luanzo Makiadi (6 Julai 1938 – 12 Oktoba 1989) alikuwa mtu mashuhuri wa karne ya ishirini katika muziki wa Kikongo na muziki wa Afrika kwa ujumla. Hasa huitwa Franco Luambo au, kifupi, Franco.Alijulikana sana kwa uwezo wake wa kuumiliki muziki wa rumba. Alipewa jina la utani kama "Mchawi wa Gitaa" hasa kwa juhudi zake ya upigaji wa gitaa. Akiwa kama mwanzilishi wa bendi ya muziki wa jazz OK Jazz, huhesabiwa kama moja kati ya waanzilishi muziki wa Kikongo wa kisasa.
Miaka ya awali
Alizaliwa mnamo mwaka 1938 katika nchi ambayo awali ilijukana kama Kongo ya Kibelgiji. Mama yake alikuwa anafanya biasha katika soko moja huko mjini Ngiri-Ngiri, na hasa alikuwa anapiga hamonica na vyombo vingine ili kuvutia wateja.[1]
Mnamo mwaka wa 1955, Franco alianzishwa bendi iliyoitwa OK Bar (ilikuwa sehemu ya Baa). Mwaka uliofuata bendi ilibadilishwa iina na kuitwa OK Jazz kwa niaba ya shemu ilipoanzia.[2]
Miaka ya 1980
Mwaka wa 1980, Franco alipewa jina la Mwalimu Mkuu wa Muziki wa Kizairena serikali ya Mobutu, heshima ambayo ilipelekea aonekane miongoni mwa watu walioiletea matatizo rukuki hadi ikawa ombaomba. Maudhui ya nyimbo zake zikaanza kubadilika kinagaubaga katika kipindi hiki na kuwa nyimbo za kizalendo na kusifia mashabiki wa kitajiri.  
Franco alitumbuiza mara moja tu Marekani mnamo 1983.[3]
Mwaka wa 1985, Franco alitoa kibao chake kikali mno, Mario, kwa kuwasema vijana wanaopenda majimama ili wawekwe kinyumba
Alikufa mnamo 1989, ikapelekea mapumziko ya siku nne nchini Zaire.[2]
Discografia
Wasanii wanaochangia
The Rough Guide to Congo Gold (2008, World Music Network)
Tazama pia
Muziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Soukous
Marejeo

Jisomee
Congo Colossus: Life and Legacy of Franco and OK Jazz by Graeme Ewens, Publisher: Buku P. (12 Oct 1994), ISBN 978-0-9523655-0-1

Viungo vya Nje
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 1989
Jamii:Wanamuziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Orodha ya Marais wa Urusi

Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Urusi anaitwa nani?


Ukarasa huu una orodha ya Marais wa Urusi au Shirikisho la Urusi (kwa Kirusi:  Президент России) tangu mwaka 1991. Kabla ya hapo nchi ilikuwa na katiba tofauti ikiitwa  Shirikisho la Jamhuri ya Kisovyiet ya Kijamii ya Kirusi  na hapo Kamati ya Kudumu ya Utendaji ya Sovyeti Kuu ilikuwa na nafasi inayolingana na uraisi; mara nyingi mwenyekiti wa kamati ya kuduma alitajwa kuwa kama "rais". Kabla ya mapinduzi ya 2017 mkuu wa dola alikuwa kaizari au tsar wa Urusi.
Marais

Tazama pia

Orodha ya Makaizari wa Urusi
Viungo vya Nje






!
Urusi




en:President of the Russian Federation
Mpira wa kikapu

Question: Ni mchezaji yupi wa vikapu mwenye urefu zaidi duniani?


Mpira wa kikapu ni aina ya michezo inayopendwa katika sehemu nyingi za dunia na watu wengi hutamani mchezo huu. 
Mara nyingi hufanywa ukumbini wakati timu mbili za wachezaji wanajaribu kuingiza mpira katika kikapu cha timu nyingine. 
Vikapu viko mwishoni mwa upande mwembamba wa uwanja kwa urefu wa mita 3.05. 
Kila timu huwa na wachezaji 5 uwanjani na hadi wachezaji wa kando 7 walio tayari kuchukua nafasi ya mchezaji mwingine muda wowote. 
Kila goli katika kikapu cha upande mwingine linahesabiwa kama pointi 2 au 3, kutegemeana na umbali wa kurusha. Goli la penati huleta pointi 1 tu.
Historia
Mchezo huu ulianzishwa na mwalimu James Naismith kwenye chuo cha Springfield College huko Massachusetts mwaka 1891. Alibuni mchezo huo kwa ajili ya wanafunzi wake ili wapate mazoezi wakati wa kipupwe waliposhindwa kucheza nje. 
Mpira wa kikapu ulienea haraka kwenye vyuo vya Marekani, na katika karne ya 20 pia nje ya vyuo.
Mwaka 1936 mchezo huu ulikubaliwa kwenye michezo ya olimpiki.
Hadi leo ligi muhimu zaidi duniani ni ile ya Chama cha Mpira wa Kikapu Marekani.

Kanuni za mpira wa kikapu
Shabaha ya mchezo ni kushinda vikapu vingi kuliko timu nyingine. 
Mpira unaotumiwa kimataifa ni mpira wa ngozi au mata sintetiki wenye kipenyo cha milimita 749 hadi 780 na uzito wa gramu 567 hadi 650.
Uwanja huwa na vipimo vya mita 28 kwa 15. 
Wakati wa mchezo kuna marefa 2-3 uwanjani. Kando ya uwanja hukaa waamuzi wengine wanaoshika wakati na miniti za magoli na makosa.
Viungo vya nje

, Fédération Internationale de Basketball / International Basketball Federation
, International Wheelchair Basketball Federation
Ukuta wa China

Question: Nani alijenga ukuta mkubwa wa China?



Ukuta mkubwa wa China ni kati ya majengo makubwa kabisa yaliyowahi kujengwa duniani. Ni mfululizo wa kuta na ngome unaofuata mpaka kati ya China na mbuga baridi za Asia ya Kaskazini na Asia ya Kati. Ulijengwa kwa shabaha ya kulinda China dhidi ya mashambulio ya makabila ya wahamiaji wa sehemu hizo. 
Jumla ya kuta zote ina urefu wa kilomita zaidi ya 21,000. [1][2]
Ujenzi ulianza katika karne ya 7 KK na kuendelea hadi karne ya 16 BK.[3]
Historia ya ukuta
Ukuta ulijengwa na nasaba mbalimbali za watawala wa China tangu mwaka 200 KK. Shabaha yake ilikuwa ulinzi wa milki dhidi ya mataifa na makabila wa kaskazini walioendelea kushambulia China. Watu wa kaskazini walikuwa wahamiaji waliotumia farasi na ngamia, hivyo haikuwa rahisi kujua ni wapi watakapojaribu kuingia.
Ukuta jinsi ulivyo ni ukuta wa nasaba ya Ming uliojengwa kuanzia mnamo mwaka 1500. Mnamo mwaka 1700 ukuta uliachwa bila kutunzwa tena kwa sababu katika karne ya 17 sehemu kubwa za Mongolia nje ya ukuta ziliunganishwa na China.
Vipimo

Ukuta huwa na upana kati ya mita 4 hadi 8 na kimo cha mita 6 hadi 9. 
Kila baada ya mita mia minara ilijengwa ukutani. Minara hii ilikuwa vituo vya kulala kwa walinzi, pia ngome zao wakati wa kushambuliwa na vituo vya mawasiliano kati ya mnara na mnara. Kwa jumla ukuta ulikuwa na minara 25,000.
Tanbihi

Viungo vya nje


Jamii:Uchina
Jamii:Majengo
Malkia Cixi

Question: Ni rais yupi aliingia uongozini na umri mdogo sana duniani?


Malkia Cixi wa China (29 Novemba 1835 – 15 Novemba 1908) alikuwa mwanamke Mchina aliyeshika utawala wa China kwa miaka mingi wakati wa karne ya 19 na mwanzoni mwa karne ya 20. Cheo chake rasmi ilikuwa "mjane wa kaisari" (mjane wa kifalme) akatawala kwa kushika mamlaka kwa niaba ya Kaisari wa nasaba ya Qing aliyekuwa mdogo mno. Katika mapokeo ya China ya Kale mama wa mtoto wa kifalme aliyerithi cheo cha baba alitawala kwa niaba ya mtoto kwa muda baada ya kifo cha Kaisari kama mtoto alikuwa bado mdogo.
Cixi aliingia katika nyumba ya kaisari wa China kama hawara au mke mdogo wa Kaisari Xianfeng. Kila kaisari alioa wake 14: malkia mmoja, wake wawili na wake wadogo 11. Cixi aliteuliwa mwaka 1855 pamoja na mabinti 60 walioangaliwa kama hawara akateuliwa na kuwa mmoja wa wake wadogo 11 wa kaisari mpya. 1856 alimzaa mtoto wa kiume. Mwaka 1861 nyumba ya kifalme ilipaswa kukimbia Beijing wakati wa vita ya afyuni na Uingereza. Alipokaa nje ya mji mkuu Kaisari aligonjeka na masaa machache kabla ya kifo chake alimteua mtoto wa Cixi kama mrithi wake na mjane wake wa kwanza yaani malkia pamoja Cixi walipewa cheo cha "wajane wa Kaisari" walioshika kwa pamoja nembo la Kaisari lililopaswa kuonekana chini ya kila sheria au amri wa kifalme. Hali halisi serikali yenyewe ilikuwa mkonono mwa halmashauri ya mawaziri; lakini hao waligombana kati yao mara kwa mara hivyo kumpa mjane wa kaisari nafasi kubwa. 
Baada ya kifo cha mjane mwenzake Cixi alibaki peke yake na nafasi hii muhimu hadi mtoto kuwa mkubwa mwaka 1872. Katika kipindi hiki uwezo wake wa kisiasa ulikuzwa akafaulu kuwaondoa madarakani mawaziri waliompinga hata kutamka hukumu ya mauti juu ya mpinzani kwa kushtaki kama msaliti.
Kaisari mpya alikufa mapema 1875 kabla hajamzaa mrithi. Hivyo mpwa mdogo wa Cixi aliteuliwa kuwa kaisari mpya Guangxu. Tena Cixi alichukua nafasi ya mjane wa Kaisari kwa niaba ya mtoto hadi 1889.
Mwaka 1898 katika kipindi cha siasa ngumu alimpindua Kaisari Guangxu akamfunga ndani ya jumba la kifalme akachukua utawala moja kwa moja hadi kifo chake mwaka 1908. Kabla ya kifo chake alimteua mtoto Pu Yi kama Kaisari mpya lakini mapinduzi ya China ya 1911 ilimaliza ufalme wa China na kutangaza jamhuri. 

Viungo vya Nje



Jamii:Waliozaliwa 1835
Jamii:Waliofariki 1908
Jamii:Historia ya China
Zamaradi Mketema

Question: Zamaradi Mketema ana watoto wangapi?


 Zamaradi Mketema  (amezaliwa tarehe 4 Oktoba 1985) ni mtangazaji wa redio na televisheni kutoka Tanzania aliyepata umaarufu kwa utangazaji wake kwenye kipindi cha Take One kilichokuwa kikirushwa na kituo cha televisheni cha Clouds Tv [1].
Maisha na elimu
Zamaradi Mketema alizaliwa Mkoa wa Dar es Salaam na baadae kuanza shule ya awali katika Shule ya Muhimbili. Alisoma Sekondari katika Shule ya Kiislam ya Wasichana Kunduchi (Kunduchi Girls Islamic High School) kisha kujiunga na Shule ya Green Acres kwa elimu ya Kidato cha Tano na Sita, hata hivyo hakuweza kumaliza shuleni hapo; alihama na kujiunga na Shule ya Hillside High International School iliyopo Bunamwaya, Uganda. 
Alijiunga na masomo ya Elimu ya Juu katika Chuo Kikuu cha Mt. Augustino tawi la Mwanza. Akiwa chuoni aliweza kushiriki mashindano ya kumtafuta Miss Mwanza mwaka 2007 na kuweza kushika nafasi ya Kwanza [2].
Kazi yake/Kipaji chake
Zamaradi Mketema alianza sanaa yake ya Utangazaji katika kituo cha Televisheni cha C2C kipindi cha mwaka 2007 hadi 2008. Baadae alifanikiwa kujiunga na kituo cha Redio na Televisheni cha Clouds kilichopo mkoani Dar es Salaam. Akiwa Clouds aliweza kujuzolea umaarufu katika vipindi vya Take One na Heka heka, vipindi ambavyo alikuwa akitangaza juu ya Maisha ya Wasanii wa Filamu na Kazi zao wanazofanya. Mwaka 2014 alifanikiwa kutoa Filamu yake ya Kigodoro aliyowashirikisha wasanii wengi wa Tanzania [3].
Mahusiano
Zamaradi ana watoto watatu: kati ya hao wawili aliwapata kabla hajafunga ndoa na mmoja baada ya kufunga ndoa mwaka 2017 [4].
Marejeo


Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watunzi wa Filamu Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Flevoland

Question: Flevoland  iko na ukubwa wa kiasi gani?


Flevoland ni moja kati ya mikoa ya nchini Uholanzi. Mkoa upo katikati ya nchi, katika eneo la zamani la Zuiderzee. Mkoa ulianzishwa mnamo tar. 1 Januari 1986; ukiwa kama mkoa wa kumi na mbili nchini Uholanzi, na Lelystad ukiwa kama mji mkuu wake. Mkoa huu una wakazi takriban 370,000 ([ripoti] 2005) ikiwa na pamoja na manispaa zipatazo 6.
Jimbo lote la Flevoland ni nchi mpya; hadi 1936 eneo lake lilikuwa eneo la hori kubwa ya Bahari ya Kaskazini yenye umbo la kidaka iliyoitwa Zuidersee. Baada ya mafuriko ya mwaka wa 1916, ikaamuliwa ya kwamba Zuiderzee iliyoungana na Bahari ya Kaskazini kwa mdomo mwembamba itatengwa na bahari kuu kwa lambo. Mwaka wa 1932, lambo la "Afsluitdijk" ikakamilika, ambayo ilifunga bahari kabisa. Zuiderzee baadaye ikaitwa IJsselmeer (ziwa mwishoni kabisa mwa mto IJssel).
Eneo la hori ya awali liligawiwa kwa malambo ya ndani na maeneo kati ya malambo ya ndani yasiyo na kima kikubwa yalikaushwa kwa njia ya pampu nyingi zilizovuta maji kutoka ndani ya malambo. Kwa njia hii sehemu za bahari ya awali zilikuwa nchi kavu. Mifereji mingi ilisaidia kuondoa maji zaidi kwenye adhi. Baada ya kupanda manyasi na na mazao maalumu kwa miaka mfululizi kiasi cha chumvi katika ardhi ilipungua hadi kufa kwa kilimo cha kawaida.
Tangu 1930 nyumba za kwanza kwa wakulima zilijengwa juu ya nchi mpya. Mji wa kwanza tangu 1966 ulikuwa Lelystad iliyoendelea kuwa makao makuu ya jimbo jipya.
Viungo vya Nje
(in Dutch) 


Jamii:Mikoa ya Uholanzi
Mvua ya mawe

Question: Kifaa gani hutumika kupima Kipande cha ardhi?



Mvua ya mawe (kwa Kiingereza hail) ni aina ya mvua ambayo matone ya maji yamefika kwenye uso wa ardhi kwa umbo la vipande vya barafu. Inatokea wakati matone ya maji ya mvua yanapita kwenye hewa baridi na kuganda hadi kuwa barafu.
Hali halisi mvua inayonyesha si mawe bali vipande vya barafu.
Tone zito zaidi lililowahi kupimwa lilinyesha sehemu za Gopalganj (Bangladesh) tarehe 14 Aprili 1986, likiwa la kilogramu 1.02[1]. Kericho nchini Kenya penye mvua ya radi mara nyingi[2] ni mahali ambako mvua ya mawe inanyesha zaidi kushinda sehemu nyingine za Dunia[3].
Mchakato wa kutokea kwa mvua ya mawe
Mvua ya mawe hutokea kwenye sehemu za chini za mawingu ya mvua ya radi. Sehemu za mawingu hayo zinapatikana katika hali baridi kiasi chini ya sentigredi sifuri. 
Hapo matone madogo ya maji yanaweza kupatikana kwa hali baridi kiasi chini ya sentigredi sifuri lakini hayajaganda. Yakigusana katika hali hii na matone mengine huganda mara moja. Mara nyingi vipande vidogo vya barafu vinavyotokea hivyo huanza kuanguka na kuwa maji tena vikifika chini kama matone ya kawaida ya mvua. 
Lakini mara nyingi kuna miendo ya hewa ya kuzunguka ndani ya mawingu ya mvua ya radi na hivyo vipande vidogo vya barafu vinaweza kurushwa juu. Katika mwendo huu hugusana na matone mengine ya maji baridi sana yanayoganda mara moja wakati wa kuguswa na hivyo kukuza kipande cha barafu. Kipande cha barafu kinainuliwa na upepo wa kupaa hadi kimefikia uzito wa kutosha au nguvu ya upepo wa kwenda juu inafifia. Hapo kinaanza kuanguka.
Kama masi ya barafu inatosha haiwezi kuyeyuka wakati wa kupita kwenye hewa yenye joto juu ya sifuri, hivyo inafika ardhini kama mvua ya mawe. Kutegemeana na uzito wake, vipande vya barafu vinaweza kusababisha uharibifu hata kuua watu na mifugo.
Katika Biblia
Katika Kitabu cha Kutoka mvua ya mawe ni moja kati ya mapigo 10 yaliyowapata Wamisri wakati wa Musa.
Baadaye mvua ya mawe inatajwatajwa sehemu mbalimbali za Biblia kama ajabu la Mungu linalompatia sifa.
Tanbihi


Jamii:Jiografia
Jamii:Biblia
Mpira wa mkono

Question: Mchezo wa vikapu huchezwa na wachezaji wangapi?


Mpira wa mkono (kwa Kiingereza: Handball) ni mchezo ambapo timu mbili za wachezaji saba kila moja (wachezaji sita wa nje na kipa) hupiga mpira kwa kutumia mikono yao kwa lengo la kuutupa katika lango la timu nyingine. 
Mechi ya kawaida ina vipindi viwili vya dakika 30, na inachezwa kwenye kiwanja maalumu cha mita 40 kwa 20 (futi 131 kwa 66), na lango katikati ya kila mwisho. 
Malango yamezungukwa na eneo la mita 6 (futi 20) ambako kipa huyo anayelilinda ni karuhusiwa tu. Malengo yanapaswa kufanywa kwa kutupa mpira kutoka nje ya eneo au wakati wa "kupiga mbizi" ndani yake. 
Mchezo huu huchezwa ndani ya nyumba, lakini tofauti za nje zipo katika fomu ya uwanja wa mpira wa miguu na wa kikapu cha Kicheki (ambacho kilikuwa cha kawaida zaidi) na mpira wa pwani. Mchezo huu ni wa haraka na wa juu: timu za kitaaluma sasa zina mafanikio.
Mpira wa mkono kati ya malengo 20 na 35 kila mmoja, ingawa alama za chini hazijitokea hadi miongo michache iliyopita. Mawasiliano ya mwili yanaruhusiwa na watetezi wanajaribu kuacha washambuliaji wasifikia lengo.
Historia
Mchezo huo ulianzishwa mwishoni mwa karne ya 19 kaskazini mwa Ulaya na Ujerumani. Sheria ya kisasa ya mchezo ilichapishwa mnamo mwaka wa 1917 nchini Ujerumani, na ilikuwa na marekebisho kadhaa tangu hapo. 
Mechi za kwanza za kimataifa zilichezwa chini ya sheria hizi kwa wanaume mwaka wa 1925 na kwa wanawake mwaka wa 1930. Mpira wa mkono wa wanaume ulichezwa mara ya kwanza katika michezo ya Olimpiki ya majira ya joto ya 1936 huko Berlin kama nje, na wakati ujao katika michezo ya Olimpiki ya majira ya joto ya 1972 huko Munich kama ndani, na umekuwa mchezo wa Olimpiki tangu hapo. Kwa timu ya wanawake uliongezwa katika michezo ya Olimpiki ya majira ya joto ya 1976.
Shirika la Kimataifa la Mpira wa mkono lilianzishwa mwaka wa 1946 na kufikia mwaka wa 2016 limekuwa na mashirika ya wanachama 197. Mchezo huu unajulikana sana katika nchi za bara la Ulaya, ambazo zilishinda medali zote ila moja katika michuano ya dunia ya wanaume tangu 1938. Katika michuano ya dunia ya wanawake, nchi mbili tu zisizo za Ulaya zimeshinda jina: Korea Kusini na Brazil. Mchezo pia unapata umaarufu katika Mashariki ya Mbali, Afrika Kaskazini na sehemu za Amerika ya Kusini.


Jamii:Michezo
Daraja la Umoja

Question: Umoja wa Mataifa ulianza mwaka gani?



Daraja la Umoja (kwa Kiingereza: Unity Bridge) ni daraja la kuvukia mto Ruvuma linalojengwa kwa shabaha ya kuunganisha nchi mbili za Tanzania na Msumbiji. 
Mahali pa daraja ni takriban km 240 kutoka mdomo wa mto Ruvuma kati ya mkoa wa Mtwara, wilaya ya Nanyumbu na mkoa wa Cabo Delgado, wilaya ya Mueda upande wa Msumbiji. 
Kijiji cha Mtambaswala katika kata ya Masuguru kinachofikiwa kutoka Masasi kupitia Nangomba kiko karibu na daraja upande wa Tanzania.
Daraja hili linatajwa pia kama "Daraja la Umoja 1" kwa kulitofautisha na daraja lingine takriban kilomita 330 upande wa mashariki katika Mkoa wa Ruvuma linaloitwa Daraja la Umoja 2.
Wazo la ujenzi wa daraja hili lilitolewa tangu mwaka 1975 na Marais wa nchi hizo mbili, ambao walikuwa hayati Julius Kambarage Nyerere wa Tanzania na hayati Samora Machel wa Msumbiji.
Wazo hilo lilijumuishwa rasmi katika Mkataba wa Ushirikiano uliosainiwa mwezi Septemba 1975.[1] Mkutano huo pia ulihudhuriwa na Balozi wa Tanzania nchini Msumbiji Pastory Ngaiza na Balozi wa Msumbiji nchini Tanzania, Zacaria Kupele.
Kikao hicho kilipokea taarifa nzima ya mradi kutoka kwa wataalamu wa pande zote mbili, taarifa hizo zilielezea kukamilika kwa mradi huo ambao hadi unakamilika uligharimu kiasi cha dola milioni 27.5 sawa na Sh bilioni 35.
Makatibu wakuu hao pamoja na wataalamu walikagua eneo la daraja kujionea hali halisi ya kazi iliyofanywa na mkandarasi huyo. Baada ya ukaguzi huo Katibu Mkuu wa Wizara ya Miundombinu injinia Omar Chambo alisema kazi zote muhimu zimekamilika kwa wakati na kwa mujibu wa mkataba. 
Daraja la Umoja lina urefu wa mita 720 na upana wa mita 13.5. Pia, ilielezwa kuwa daraja lina upana huo unajumuisha mita 6.5 kwa ajili ya magari na mita 1.5 ya mabega ya barabara kwa watembea kwa miguu kila upande. Kilomita tano kila upande wa daraja zimejengwa kwa kiwango cha lami na kukamilika.
Hali halisi ujenzi haukuanza hadi mwaka 2005, daraja likafunguliwa tarehe 12 Mei 2010.
Hadi mwaka 2018 daraja halikuunganishwa vizuri na mitandao ya barabara yaani upande wa Tanzania kuna kilomita 7 za lami halafu ni kilomita 60 barabara ya vumbi hadi kufikia tena barabara ya lami huko Nangomba. Upande wa Msumbiji kilomita 5 pekee za lami halafu njia ya vumbi. Kuna mipano ya kujenga kilomita 150 za barabara ya lami kutoka daraja hadi Mueda[2]. 
Marejeo



U
U
U
Jamii:Mto Ruvuma
Nyegere

Question: Je,Ndovu anaweza ishi kwa takriban miaka ngapi?


Nyegere, melesi au mhilu (Mellivora capensis) ni mnyama mdogo wa familia Mustelidae anayetokea Afrika, Mashariki ya Kati na Uhindi.
Nyegere huishi peke yao kwenye shimo analolichimba yeye mwenyewe. Ni wachimbaji wazuri sana. Vile vidole vyao vyenye kucha ndefu na ngumu humsaidia sana kwenye kazi hii. Hata kama ardhi ni ngumu sana, ana uwezo wa kuchimba shimo linalomtosha kujificha katika kipindi kinachokadiriwa kuwa ni dakika kumi tu.
NYEGERE (Honey burger)
a.k.a "The fearless animal"
TABIA NA MAMBO YAKE MENGINE
Nyegere ni mnyama mwenye wivu na
mapenzi makubwa sana kwa jike
lake, hutembea nyuma ya jike huku
akiwa ameziba sehemu za siri za jike,
hata jani tu likiigusa sehemu ya siri
ya jike litararuliwa na kupokea
kichapo cha hatari,maana wivu wake
ni kuwa jani laitakuwa "limefaidi
utamu" wa jike
Nyegere anaweza kununua ugomvi
mpaka kijiji cha sita, walina asali
ndio waathirika wakubwa wa hasira
za Nyegere,anaweza kuujambia
mzinga akala kidogo asali na
kupeleka kwa mke,mlina asali akifika
na kupakua, nyegere ana uwezo ya
kufuatilia harufu ya aliyeiba asali
yake mpaka nyumbani, na akifika
anavunja mlango na kuingia ndani
na kumvamia mwizi wa asali yake
(ukizingatia milango ya vijijini si
imara). Watu wengi vijini
wameuwawa kwa namna hii.
Huko Singida aliwahi kusafiri zaidi ya
kilomita saba usiku kwa usiku
anafuata harufu ya mtu aliyelina
mzinga wa asali aliyoijambia,
alipofika akavunja mlango na kukuta
wamelala watu wanne kwenye mkeka
mmoja,akabagua yule mwizi wake,
akagawa kichapo halafu akarudi
porini kimya kimya
Ni mnyama mdogo anayekula nyoka,
kenge, majani, matunda, kenge,
mizoga ya binadamu, chui, simba,
duma, ndege n.k...kwa kifupi anakula
kila kitu na ngozi yake ni ngumu
sana kiasi kwamba mishale na mikuki
au risasi ni ngumu kupenya..ukitaka
kumuua ni kumpiga katika fuvu la
kichwa chake na kitu kizito au risasi
kichwani,katika guines world book of
records yeye ndio the most fearless
creature on the planet mwili wake
haudhuriki na sumu ya nyoka wa
kawaida na ikitokea ameumwa na
nyoka mwenye sumu kali na sumu
ikapenya kwenye damu yake
itamfanya alale kwa masaa kadhaa tu
kisha ataendelea na mambo yake.
Ana meno makali/magumu sana
yenye uwezo wa kupasua hata jumba
la kobe. .Ashawahi kukutwa
akipigana na simba na hata tembo
na vifaru katika nyakati tofauti.
Ni mvivu katika maswala ya nyumba
yake hivyo basi anapojisikia uvivu
hujilaza sehemu yoyote
inayomfaa..ishaonekana akiwa
kajiliza katika pango la mbwa mwitu
kama kwake.
Wanapatikana India,Kusini
magharibi barani Asia na Afrika.

Jamii:Mbwa na jamaa
Jamii:Wanyama wa Afrika
Fikra za Xi Jinping

Question: Je, Shirika la Habari la Xinhua ilianza mwaka upi?


Fikra za Xi Jinping juu ya Ujamaa Wenye Sura za Kichina wa Zama Mpya (Kichina kilichorahisishwa: 习近平 新 时代 中国 特色 社会主义 思想; Kichina cha jadi: ☞近平 新 時代 中國 特色 社會主義 思想), ni nadharia ya kisiasa inayotokana na rais wa China na Xi Jinping Katibu Mkuu wa Chama cha Kikomunisti cha China. 
Inaaminika kuwa Fikra za Xi Jinping, ambazo zina kanuni 14, zitaingizwa katika katiba ya chama tawala. Xi Jinping atakuwa ni kiongozi wa kwanza ambaye jina lake linahusishwa na natharia ya kisiasa toka enzi za Deng Xiaoping ambaye alijiuzulu mwaka 1989. Kiongozi mwingine kuwa na sifa hii ni Mao Zedong.
Kwa mujibu wa shirika la habari la China, Xinhua, fikra hizi ni moja ya mambo makubwa katika mkutano wa 19 wa chama tawala wa 2017 ambao hufanyika kila baada ya miaka 5.[1]
Marejeo

= Viungo vya Nje
Hela

Question: Pesa iligunduliwa mwaka gani?

Hela ni jina kwa pesa lililo kawaida katika Tanzania. Asili ya neno ni lugha ya Kijerumani. "Heller" ilikuwa kitengo cha pesa ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani au Tanzania bara kuanzia 1904 hadi 1918. Waingereza baada ya kuchukua utawala wa koloni walibadilisha sarafu kuwa shilingi na senti lakini jina la "hela" lilibaki kwa ajili ya pesa kwa jumla.

Heller ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Tangu 1904 serikali ya Ujerumani ilichukua wajibu wa kutoa pesa kwa koloni yake katika Afrika ya Mashariki iliyojumlisha Tanzania bara pamoja na Rwanda na Burundi. Hadi mwaka ule Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki iliendelea kutoa sarafu yake iliyokuwa rupie 1 yenye pesa 64. Serikali ilipochukua jukumu hii iliamua kuendelea na rupie lakini ilibadilisha vitengo vyake vidogo kuwa Heller 100. Heller iliwahi kuwa pesa ndogo ya kihistoria katika Ujerumani lakini haikutumiwa tena tangu maungano ya Ujerumani mwaka 1871 na kuanzishwa kwa pesa ya kitaifa ya Mark na Pfennig. 
Sarufi za Heller za Afrika ya Mashariki zilionyesha upande wa mbele neno "Heller" na namba ya thamani yake; upande wa nyumba ilikuwa na taji la Kaisari, maneno ya "Deutsch Ostafrika" (Afrika ya Mashariki ya Kijerumani) na mwaka wa kutolewa.
Heller ya Afrika ya Mashariki ilitolewa kwa sarufi za 
1/2 Heller (bronzi)
1 Heller (bronzi)
5 Heller (shaba)
10 Heller (nikeli)
Heller za Ulaya
Asili ya pesa iliyoitwa "heller" ni mji wa Kijerumani wa Hall inayoitwa leo Schwäbisch Hall. Kule sarafu za fedha zilitolewa tangu mwaka 1288 zilizosambaa haraka zikaitwa "Haller" au "Heller" kutokana na jina la mji. Polepole kiasi cha fedha ndani ya sarafu kilipungukiwa hadi kuwa sarafu ya shaba yenye thamani ndogo. 
Heller iliendelea kuwa sarafu ndogo ya kawaida (kama senti) katika Ujerumani hadi mwaka 1873 ilipofutwa baada ya kuanzishwa kwa fedha mpya ya Mark na Pfennig. Austria-Hungaria iliendelea kuitumia kama sarafu ndogo ya Krone hadi mwisho wa dola hili.  Chekoslovakia kama nchi mojawapo iliyotokana na Austria-Hungaria ilikuwa nchi ya pekee kuendelea na sarafu hii kwa jina "haler". Baada ya kugawiwa kwa Chekoslovakia kuwa nchi mbili za Ucheki na Slovakia zote mbili zilkuwa na haler hadi kujiunga na Euro.
Jamii:Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Jamii:Pesa
William I wa Uingereza

Question: Mke wa mfalme William I anaitwa nani?


Mfalme William I wa Uingereza anayejulikana pia kwa jina la William Mshindi (William the Conqueror) au kwa jina Kifaransa kama Guillaume alikuwa mtemi wa Normandi na mtawala wa mwisho wa nje aliyefaulu kuvamia Uingereza.[1]
Alizaliwa katika Normandi ambayo ni sehemu ya Ufaransa iliyokaliwa wakati ule na Wanormani waliokuwa watu wenye asili ya Skandinavia. Wzazi wake walikuwa mtemi Robert wa Normandi na mke wake wa kando Herleva. Baba alimpa cheo cha mtemi mteule alipokuwa na miaka 6 wakati alipoenda kujiunga na vita ya misalaba. Alipokuwa mbukwa alihitaji kupigania vita kwa miaka mingi dhidi ya watemi wadogo waliotaka kukamata cheo chake. Tangu mwaka 1054 alikuwa mshindi na kutokana na kifo cha mfalme wa Ufaransa aliweza kutawala Normandi kama mfalme mdogo.

Uingereza ilikaliwa wakati ule na Waanglia-Saksoni; lugha ya wakazi wengi ilikuwa Kianglia-Saksoni. Magharibi na kaskazini ya kisiwa cha Britania Kuu ilikuwa bado na wakazi asilia Wakelti na Wadenmark waliowahi kuunda makazi kwenye pwani la mashariki.  William alikuwa ndugu na mfalme Edward wa Uingereza (1042-1066) kwa sababu mamake Edward alikuwa shangazi wa babake William. Edward alimtembelea William katika Normandi akamahidi atakuwa mrithi wake. Lakini baada ya kifo cha Edward wakubwa wa Uingereza walimchagua mtemi Harold kuwa mfalme mpya.
Hivyo William aliandaa jeshi kubwa kwa kusudi la kujipatia kile alichoona kama haki yake. Harold alimsubiri lakini alilazimishwa kuhamia Uningereza wa kaskazini kwa sababu jeshi kutoka Denmark ilivamia kisiwa. Baada ya mapigano mbalimbali Harold alishinda Wadenmark alipopata habari za uvamizi wa William aliyefikisha jeshi lake kwa jahazi kwenye kusini. Tarehe 14 Oktoba jeshi lake lililochoka kutokana na mapigano na matembezi lilikuta Wanormandi atika mapigano ya Hastings. Harold aliuawa pamoja na wengi wa wakubwa wake.
William aliendelea kukamata au kuua wakubwa wa Waanglia-Saksoni. Akagawa nafasi za utemi za kieneo kwa ndugu zake kutoka Normandi. Hiyvo alianzisha kipindi cha historia ya Uingereza ambako makabaila wenye lugha ya Kifaransa walitawala watu raia wenye lugha ya Kianglia-Saksoni na Kikelti.
Baada ya kukamata utawala William aliamuru kuandikwa kwa orodha ya miji na viji vyote na ugawaji wa nchi chini ya watawala wapya. Orodha hii linajulikana kwa jina la Doomesday Book (kitabu cha siku ya kiyama) kwa sababu alitangaza ya kwamba ugawaji wa mali na hali uendelee hadi mwisho wa dunia.
William alielazimishwa kutetea himaya katika vita nyingi yake dhidi ya viongozi wazalendo Waingereza waliozidi kuasi dhidi yake, uvamizi kutoka Denmark, Waskoti kutoka kaskazini na pia dhidi ya mfalme wa Ufaransa aliyejaribu kuwa tena mkuu juu ya Normandi.

Aligonjeka na kufa mjini Rouen (Ufaransa) mwaka 1087 alipopigana na jeshi la mfalme wa Ufaransa.
Mwanawe Robert alikuwa mtemi wa Normandi na mdogo wake William II mfalme wa Uingereza.
William Mshindi alizikwa mjini Rouen.
Marejeo

Jamii:waliozaliwa 1020
Jamii:waliofariki 1087

Jamii:Watawala wa Uingereza
Jamii:Nasaba ya Normandi
Historia ya Malawi

Question: Daktari wa kwanza kutoka Chuo Kikuu cha Benin anaitwa nani?

Historia ya Malawi inahusu eneo la Afrika Mashariki ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Malawi. 
Wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya Wasani. 
Katika karne za kwanza BK walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi.
Hakuna habari za kimaandishi kabla ya kufika kwa Wazungu. Tangu karne ya 16 ufalme wa Wamaravi ulikuwepo upande wa kusini wa ziwa. 
Wamaravi walipanua utawala wao. Lakini katika karne ya 19 walishambuliwa sana na Wayao walioendesha biashara ya watumwa wakiwakamata katika eneo la ziwa na kuwapeleka hadi pwani ya Bahari Hindi kama vile Kilwa.
Mwaka 1859 Mwingereza David Livingstone alifika ziwani.
Wamisionari walimfuata, hasa Wapresbiteri kutoka Uskoti, waliotafuta wafuasi wa Ukristo na kumpambana na wafanyabiashara ya utumwa. 
Mwaka 1891 serikali ya Uingereza iliweka nchi upande wa magharibi na kusini kwa ziwa chini ya ulinzi wake ikawa „Nyassaland Protectorate“, halafu tangu 1907 koloni la Unyasa.
Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia Waingereza waliogopa kushambuliwa kutoka Afrika ya Mashariki ya Kijerumani wakachukua hatua za kudai huduma za nyongeza kutoka kwa wananchi. Hii ilisababisha ghasia ya John Chilembwe dhidi ya wakoloni.
Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia Waingereza waliunganisha Unyasa na Rhodesia (leo Zambia na Zimbabwe) kuwa Shirikisho la Afrika ya Kati mwaka 1953. Shirikisho hilo halikudumu hadi mwisho wa ukoloni kutokana mielekeo tofautitofauti katika sehemu tatu za shirikisho.
Katika Unyasa daktari Hastings Kamuzu Banda alijitokeza kuwa mwanasiasa aliyependelewa na wananchi wengi, akawa waziri mkuu wakati wa Unyasa kupata madaraka ya kujitawala katika mambo ya ndani na baadaye rais wa kwanza wa taifa. 
Mwaka 1964 Unyasa (Nyassaland) ilikuwa nchi huru kabisa lakini bado sehemu ya Jumuiya ya Madola chini ya malkia wa Uingereza kwa miaka miwili ya kwanza.
Mwaka 1966 Banda alitangaza kura ya katiba mpya iliyopokewa na wananchi. Nchi ilipata jina la Malawi na chama cha Malawi Congress Party kikawa chama pekee.
Banda aliendelea kutawala, akatangazwa kuwa rais kwa muda wote wa maisha yake mwaka 1971. 
Mabadiliko ya kimataifa baada ya kuporomoka kwa Ukomunisti na ukuta wa Berlin miaka 1989/1990 yalileta shinikizo kote Afrika dhidi ya serikali zilizofuata mtindo wa chama kimoja. Shinikizo hilo lilimkuta Banda mzee na mgonjwa ilhali watu wa familia yake wakitawala kupitia yeye. Hali ya uchumi ilikuwa duni, rushwa na magendo juu.
Mwaka 1993 serikali yake ililazimishwa kukubali kura ya wananchi wote walioamua kumaliza mfumo wa chama kimoja na kuanzisha kipindi kipya.
Uchaguzi huru wa mwaka 1994 ulimaliza utawala wa MCP ukamfanya Bakili Muluzi wa United Democratic Front (UDF) ndiye rais aliyechaguliwa mara ya pili 1999.
Katika uchaguzi wa mwaka 2004 alishinda tena mgombea wa UDF, ndiye Bingu Mutharika aliyeapishwa kuwa rais wa Malawi tarehe 24 Mei 2004 huko Blantyre.


Jamii:Malawi
Jamii:Historia ya Afrika
Nina Myers

Question: Je,Nina Erin Myers ana watoto wangapi?


Nina Erin Myers ni jina la uhusika wa kipindi cha televisheni cha Kimarekani maarufu kama 24. Uhusika unachezwa na Sarah Clarke. 
Nina alikuwa mtu wa pili kwa uamuru wa Kitengo cha Kuzuia Ugaidi cha Los Angeles (CTU) wakati wa vipande vya awali vya msimu wa kwanza wa mfululizo huu.
Katika uhusika
Nina Myers alizaliwa mjini Boston, Massachusetts, mnamo mwaka wa  1968.[1] Ana digrii ya mambo ya Arts ya Ustadi wa Mashariki ya Kati aliyoipatia katika Chuo Kikuu cha Harvard, na Master's degree katika masuala ya Uchunguzi Uharifu Kisaikolojia ambayo aliipati katika Chuo cha Sheria Dhidi ya Uharifu cha John Jay. Alishafanya kazi na Baraza la Ulinzi la Umoja wa Mataifa kabla hajajiunga na CTU.

Marejeo

Viungo vya Nje
 - "Nina Myers interview"
 - "Nina Myers on Wiki 24"

Unexpected use of template {{24}} - see Template:24 for details.

Jamii:Wahusika wa 24
Abu Bakr

Question: Baba ya Umar ibn al-Khattab?


Abu Bakr (Kar.: أبو بكر‎‎ Abū Bakr al-Ṣiddīq; * 573 Makka kwa jina la ʿAbd Allah; + 23 Agosti 634 Madina) alikuwa khalifa wa kwanza wa Uislamu baada ya kifo cha mtume Muhammad. Alikuwa baba wa Aisha mke wake Muhammad. 
Abu Bakr alikuwa kati ya wandani wa Muhammad walioshikamana naye tangu mwanzo na kungozana naye wakati wa hijra.
Baada ya kifo cha mtume alichaguliwa kiongozi mpya kwa msaada wa Umar ibn al-Khattab na Wakuraish. Abu Bakr akatumia cheo cha "mfuasi wa mtume wa Allah" (khalifatu-rasuli-llah) au khalifa. 
Kati ya kazi zake za kwanza ilikuwa vita za riddah dhidi ya makabila ya Waarabu walioona ya kwamba baada ya kifo cha Muhammad hawakuwa na wajibu kwa kiongozi mpya. Wengine walikataa malipo ya zakat wengine walirudi kwa dini zao za awali.
Baada ya kushinda vita hizi Abu Bakr alituma jeshi lake dhidi ya Bizanti na Uajemi. Hapo kaskazini Waarabu walikutana na milki mbili kubwa zilizochoka baada ya vita ya miaka 30 kati yao. Zaidi ya hapo Wajemi walikuwa katika kipindi cha vita ya wenyewe kwa wenyewe. Jemadari Khalid bin Walid alishambulia Hira katika Mesopotamia na upande wa Bizanti jeshi la Waarabu likaingia katika Palestina. 
Kwa upande wa dini Abu Bakr alimpa Umar bin Khattab kazi ya kukusanya mapokeo ya Korani. Kabla ya kuaga dunia alimtaja Umar kama mfuasi wake.
Alikufa mwaka 634 mjini Madina akazikwa kando la Muhammad katika Masjid al Nabawi.
Jamii:Historia ya Uislamu
Jamii:Uislamu
Jamii:Khalifa
Metali

Question: Bronzi ni mchanganyiko wa nini ?


Metali (ing. metal) ni kundi la elementi zenye tabia za pamoja kama vile
zapitisha umeme kirahisi
zapitisha joto
zinang'aa
ni wayaikaji (zinaweza kubabatizwa kuwa wembamba kama waya au kupinduliwa kabla ya kuvunjika)
Kikemia tabia hizi zote zatokana na muungo metali ya elementi hizi. Kinyume chake simetali kwa kawaida ni kechu kama 
mangu, hazing'ai na zinahami (hazipitishi umeme).
Idadi kubwa ya elementi katika mfumo radidia huhesabiwa kati ya metali. Kuna pia elementi zinazoonyesha tabia kati ya metali na simetali kama vile metaloidi au nusumetali. 
Mifano ya metali ni 
chuma (feri)
dhahabu (auri)
fedha (ajenti)
natiri
alumini

Historia ya matumizi
Metali zimetumiwa na binadamu kwa vyombo vyao tangu zamani. Mwanzoni watu walitumia mawe tu kwa vifaa vingi. Lakini baadaye walitambua faida ya metali. 
Katika Asia na Ulaya shaba ilikuwa metali ya kwanza iliyotumiwa na watu. Baadaye waliiyeyusha na kukoroga pamoja na stani kuwa aloi ya bronzi ambayo ni ngumu zaidi.
Takriban mnamo 1200 KK watu wa kwanza walianza kutumia chuma. Maarifa haya yalienea katika pande nyingi za dunia.
Katika Afrika watu walianza kutumia moja kwa moja chuma jinsi inavyoonekana kutokana na utafiti wa akiolojia katika Nigeria.

Kupatikana kwa metali
Metali zapatikana mara nyingi ndani ya miamba mbalimbali kama mtapo. Kunatokea pia ya kwamba zapatikana kama metali tupu. Lakini njia ya kawaida ni kuvunja mwamba mwenye mtapo ndani yake na kutoa metali kwa njia ya joto au kwa kutumia kemikali.
Mahali pa kuchimba metali huitwa migodi. Mara nyingi ni lazima kuchimba chini ya uso wa ardhi ili kupata mtapo.
Aloi za metali
Vitu vingi vya kimetali ni mchanganyiko au aloi za metali pamoja na metali nyingi au pia simetali. Aloi zinazotumiwa zaidi ni:
Feleji (feri na Kaboni) (kaboni ni simetali)
Shaba nyeupe (brasi) (kupri na zinki)
Bronzi (kupri na stani)
Duralumin (alumini na kupri)
Tabia ya kimetali za nyota
Katika fani ya astronomia jina "metali" hutumiwa kwa maana tofauti. Hapa nyota ina tabia ya kimetali (metallicity) kama ina elementi ndani yake ambazo ni nzito kuliko hidrojeni na heli. Wakati mwingine wanaangalia tu elementi nzito kuliko kaboni katika makadirio ya "tabia ya kimetali".


Jamii:Fizikia
Jamii:Kemia
Mkunga-ute

Question: Mikunga-ute wana rangi ngapi?


Mikunga-ute ni wanyama wa baharini wa oda Myxiniformes katika ngeli Myxini wanaofanana na mikunga wa kawaida lakini ni wanyama tofauti sana. Wao ni ukoo wa kale wa samaki bila mataya. Ndio wanyama pekee wanaojulikana walio na fuvu lakini wasio na uti wa mgongo, ingawa wana vetebra zilizonywea[1]. Pamoja na mikunga wafyonzaji (ngeli Hyperoartia) wanaunda ngeli ya juu Cyclostomata (maana: wenye kinywa cha mviringo).
Tabia
Mwili
Kwa kawaida urefu wa mikunga-ute ni kama m 0.5. Spishi kubwa kabisa inayojulikana ni Eptatretus goliath yenye urefu hadi sm 127, huku inaonekana kama Myxine kuoi na Myxine pequenoi hufika sm 18 tu (baadhi yao wameonwa kuwa wadogo kama sm 4).
Mikunga-ute wana mwili kama mikunga na mkia kama kafi. Ngozi ni uchi na inafunika mwili kama soksi inayopwaya. Wana fuvu ya gegedu (ingawa sehemu inayozunguka ubongo inashirikisha uo wa nyuzi hasa) na miundo kama meno iliyo na keratini. Rangi hutegemea spishi, pinki hadi kijivubuluu au nyeusi na madoa meupe yanaweza kuwapo. Macho ni madoa tu, sio macho yaliyopevuka vizuri ambayo yanaweza kutatua picha. Mikunga-ute hawana mapezi ya kweli na huwa na sharubu sita au nane kuzunguka kinywa na tundu la pua moja. Badala ya mataya ya kweli kama yale ya Gnathostomata (vertebrata wenye mataya), kinywa cha mikunga-ute kina jozi mbili za miundo kwa umbo wa chanuo yenye aina za meno kwenye bamba la gegedu linalosogea mbele na nyuma. Meno haya hutumiwa kushika chakula na kukivuta kuelekea koromeo[2].
Ngozi inaunganishwa na mwili kwenye jongo la katikati la mgongo na kwenye tezi za ute na hujaa na karibu na theluthi ya kiasi cha damu ya mwili, ikitoa hisia ya gunia lililojaa na damu. Inadhaniwa kuwa hii ni utohozi kwa kukabiliana na mashambulio ya mbuai[3]. Ngozi ya mkunga-ute wa Atlantiki, mwakilishi wa nusufamilia Myxininae, na mkunga-ute wa Pasifiki, mwakilishi wa nusufamilia Eptatretinae, hutofautiana kuwa mwisho huwa na nyuzi za misuli zilizomo ndani ya ngozi. Msimamo wa kupumzika wa mkunga-ute wa Pasifiki huelekea kuwa ameviringana, huku ule wa mkunga-ute wa Atlantiki umenyooka[4].
Ute
Mikunga-ute wanaweza kutoa viasi vikubwa vya ute au kamasi inayofanana na maziwa na kuwa na nyuzi kutoka kwenye tezi au matundu 100 kandokando ya mbavu[5]. Spishi Myxine glutinosa iliitwa kwa sababu ya ute huo. Wakishikwa kwa mkia kwa mfano hutoa ute wa nyuzi ndogondogo, ambao huongeza hadi lita 20 za dutu ya kunata ya kijelatini ukichanganywa na maji[6].
Chakula
Wanyama wa baharini wa aina za miata karibu au juu ya sakafu ya bahari ni chanzo muhimu cha chakula, lakini mikunga-ute wanaweza kujilisha na viumbe wa bahari waliokufa au kujeruhiwa wakubwa kuliko wao wenyewe na mara nyingi hata kuingia na kutumbua miili ya viumbe hawa. Wanajulikana kwa kula nyama ya mawindo kutoka ndani[7]. Mikunga-ute wana uwezo wa kunyonya dutu ya viumbehai kupitia ngozi na matamvua, ambayo inaweza kuwa na utohozi kwa maisha ya kuokoteza, na kuwawezesha kuongeza fursa adimu za kujilisha.
Picha

Eptatretinae (Pacific hagfish Eptatretus stoutii)
Mikunga-ute wa Pasifiki wakila
Myxinae (Atlantic hagfish Myxine glutinosa)

Marejeo

Viungo vya nje

Jamii:Samaki
Dolar ya Marekani

Question: Pesa kuu duniani ni gani?


Dola ya Marekani (US-Dollar, kifupi USD) ni pesa halali ya Marekani. Alama yake ni $.
Dola ya Marekani inapatikana kwa noti za dola 1, 2, 5, 10, 20, 50 na 100. Kuna pia sarafu ya dola 1. 
Dola moja ina senti 100. Senti huitwa pia "penny" nchini Marekani. Kuna sarafu za nusu dola (half dollar, senti 50), robo dola (quarter, senti 25) na sarafu za senti 10 (dime), 5 (nickel) na 1 (penny).
Hadi mwaka 1969 noti ya dola ya Marekani ilikuwa na ahadi ya kwamba serikali ya Marekani itampatia kila mtu dhahabu kulingana na thamani ya dola hizi akipenda kuzibadilisha. 
Usawa huu na thamani ya dhahabu ulifutwa. Leo hii dola ya Marekani ni pesa ya kuiamini serikali kama pesa zote. Maana yake watumiaji husadiki ya kwamba serikali haitachapisha dola kushinda uwezo wa uchumi na thamani ya bidhaa zilizopo nchini.
Tangu mwisho wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia (1945) dola ya Marekani imekuwa pesa kuu duniani na sehemu kubwa ya biashara ya kimataifa hukadiriwa kwa dola hizo. Lakini tangu kupatikana kwa Euro mwaka 1999 umuhimu wa dola ya Marekani imeanza kupungua polepole. Hata hivyo nchi mbalimbali zimeachana na sarafu zao na kuamua kutumia dola ya Marekani tu, k.mf. El Salvador.
Viungo vya nje

 Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.  (in French)

Jamii:Marekani
Jamii:Pesa
Mamalia

Question: Je, ni mnyama mgani anayetaga mayai kama ndege?


Mamalia ni wanyama ambao wanawanyonyesha watoto wao maziwa kwa kutumia viwele vyao. 
Wana damu moto na kupumua kwa mapafu. 
Kuna takriban spishi 5,400 za mamalia. Spishi 5 kati ya hizo wanataga mayai, lakini wengine wote wanazaa watoto hai. 
Ukubwa unatofautiana sana, kuanzia spishi ndogo aina ya popo mwenye urefu wa sentimita 4 pekee hadi spishi kubwa nyangumi buluu mwenye urefu wa mita 33. 
Uainishaji
Mamalia ni ngeli ya faila Kodata.
Ngeli yao hugawiwa katika nusungeli mbili:
Prototheria ni mamalia wanaotaga mayai au kubeba watoto wao ndani ya mfuko wa mwilini kwa muda fulani baada ya kuzaa
Theria ni mamalia wa kawaida na spishi nyingi zimo humo.
Picha

 Dubu barafu
 Popo
Ngamia
Nguva


*
Jamii:Kodata