khalidalt/tydiqa-goldp huggingface dataset:
Kool G Rap

Question: Mziki aina ya Rap ulianza mwaka upi?


Nathaniel Thomas Wilson (amezaliwa tar. 20 Julai 1968[1]), anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Kool G Rap (au kwa kifupi huitwa G Rap), Kool G. Rap, na Giancana (Maana ya kifupisho cha "G."), ni rappa, kutoka mjini Corona jirani na mji wa Queens, New York huko nchini Marekani.[2] Ameanza shughuli zake za kurap katikati mwa miaka ya 1980 akiwa kama nusu ya kundi la Kool G Rap na DJ Polo na pia akiwa kama mwanachama wa Juice Crew.
Mara kwa mara huhesabiwa kama miongoni mwa Ma-MC wenye athira na maarifa ya juu wa muda wote[3][4][5][6][1][7][8]akiwa kama mwanzilishi wa staili ya mafioso rap/street/hardcore[5][9][10][11][12][13] na uimbaji wa silabinyinginyingi.[14] Kwenye albamu yake  ya The Giancana Story, ameeleza ya kwamba herufi "G" katika jina lake humaanisha "Giancana" (kajipa jina la jambazi sugu Sam Giancana), lakini kwa namna nyingine mwenyewe eti anadai lina-maanisha "Genius".[1]
Pia amewahi kutajwa na wasanii maarufu wa hip hop kama vile Eminem, Nas, Jay Z, Big Pun, RZA na wengine wengi tu.[15][16][17]
Wasifu
Miaka ya mwanzo
Wilson amekulia katika mazingira hafifu mno huko mjini Corona Queens, New York akiwa na mtayarishaji mkongwe Eric B.[18] Katika mahojiano yake na jarida la The Source alieleza;




“Kukulia mjini Corona ilikuwa kama Harlem ndogo, haikuwa vigumu sana kwa mtu mweusi kujihusisha na maisha ya mtaa hasa yale ya uendawazimu. Wakati nilivyokuwa kama na umri wa miaka 15 hivi, washikaji zangu hawakuweza kuvaa nguo nzuri na kwa kipindi hicho lazima utahitaji uwe na kiasi fulani cha pesa mfukoni mwako. Hicho ndicho kilichotukumba sisi sote, kulewa na mambo mabaya. Watu weusi wanashikwa na uchizi. Watu weusi wanaanza kuuza dawa za kulevya vichochoroni, na mambo hayo yote, ndiyo mambo yaliyokuwa yakiendelea huko mitaani... hatimaye maswahiba zangu wote wakawa wavutaji. Kila mtu alikuwa anadondoka kimaisha'. Maswahiba zangu wote wakaanza kufungasha vipuli vya bangi kila siku, kwa kifupi tulichizika kwa sana.[19]”
Wakati fulani, Wilson alikuwa anamtafuta DJ, na kwa kupitia Eric B., akakutana na DJ Polo, ambaye alikuwa anamtafuta MC wa kushirikiana nae.[18]
Kool G Rap na DJ Polo
Kazi za kujitegemea
Urithi
Maujanja ya kuchana mistari
Mafioso na Staili za Kitaa
Diskografia


Marejeo

Soma zaidi
Paul Edwards, foreword by Kool G Rap, 2009, How to Rap: The Art & Science of the Hip-Hop MC. Chicago Review Press.
Kool Moe Dee, 2003, There's A God On The Mic: The True 50 Greatest MCs, Thunder's Mouth Press.
Brian Coleman, 2007, Check The Technique: Liner Notes For Hip-Hop Junkies, Villard, Random House.
Peter Shapiro, 2005, The Rough Guide To Hip-Hop, 2nd Edition, Penguin.
William Jelani Cobb, 2007, To The Break Of Dawn: A Freestyle On The Hip Hop Aesthetic, NYU Press.
Mickey Hess, 2007, Icons Of Hip Hop, Greenwood Publishing Group.
Viungo vya Nje


 – Kool G Rap interview with HipHopDX
 – Kool G Rap interview with MVRemix






Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marapa wa Marekani
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Orodha ya milima mirefu duniani

Question: Mto mrefu zaidi nchini Kenya ni gani?


Urefu wa mlima au kimo chake unaweza kukadiriwa kwa njia mbalimbali. 
Mbinu inayotumika mara nyingi ni kutaja tofauti kati ya usawa wa bahari na kimo cha kilele cha mlima. Lakini inawezekana pia kutumia mbinu tofauti zitakazoleta matokeo tofauti.
Mlima mrefu kutoka usawa wa bahari
Mlima mrefu duniani kwa kuangalia kimo juu ya uwiano wa bahari ni Mlima Everest ulioko kwenye mpaka baina ya Nepal na China. Kilele chake kipo mita 8,848 juu ya usawa wa bahari. Mlima Everest ni sehemu ya milima ya Himalaya. Pamoja na Everest kuna milima mingine 13 inayopita kimo cha mita 8,000, yote iko katika Himalaya na milima jirani ya Karakoram ambayo ni tokeo la kukunjwa kwa ganda la dunia tangu bamba la Uhindi lilianza kugonga bamba la Ulaya-Asia.

Mlima mrefu kutoka kitovu cha Dunia

Kwa kutumia kitovu cha Dunia kama marejeo, yaani umbali kati ya nukta ya kitovu cha Dunia na kilele cha mlima, matokeo ni tofauti. Hapo mlima Chimborazo nchini Ekwador inafikia umbali wa kilomita 6,384.557 ikizidi Everest yenye km 6,382.414 kwa kilomita mbili.
Tofauti inasababishwa na umbo la Dunia ambalo si tufe kamili. Maana kuzunguka kwa Dunia kwenye mhimili wake unasababisha kani kitovu (kwa Kiingereza centripetal force) inayofanya umbo la Dunia kufanana kidogo na duaradufu. Hivyo umbali kutoka kitovu cha Dunia hadi ikweta ni mkubwa kiasi cha kilometa 43 kuliko umbali baina ya kitovu na ncha za Dunia. 
Kwa kutumia marejeo hayo Mlima Everest una nafasi ya sita tu kati ya milima ya Dunia, ilhali milima kadhaa iliyopo karibu na ikweta inasogea mbele, kama milima katika Andes na mlima Kilimanjaro nchini Tanzania.

Mlima mrefu kutoka mguu wake
Njia nyingine ni kupima ni kiasi gani mlima unainuliwa juu ya mazingira yake yaani pale inapoanza kuonekana. 
Kwa kutumia marejeo hayo mlima mrefu kabisa duniani ni Mauna Kea. Volkeno hii inayofanya kisiwa kizima kimojawapo cha funguvisiwa la Hawaii inaanza mita 6,000 chini ya uso wa bahari na kufikia mita 4,205 juu ya usawa wastani wa bahari, hivyo kimo chake kutoka mguu wake hadi kilele ni mita 10,203[1]
Kati ya milima inayoinuliwa juu ya mazingira ya nchi kavu iko
Mlima Rakaposhi nchini Pakistan ambao unapanda mita 5980 juu ya bonde la mto Hunza mguuni pake upande wa kaskazini
Mlima Damavand nchini Iran unafikia kimo cha mita 4,700 juu ya mazingira yake
Kilimanjaro inainuliwa mita 4,000 juu ya tambarare mguuni pake.
Mlima mrefu katika Mfumo wa Jua
Kwenye sayari na miezi ya mfumo wa Jua letu kuna milima mikubwa zaidi kuliko duniani. Mlima mkubwa unaojulikana hadi sasa ni Olympus Mons kwenye Mirihi (Mars). Volkeno hii inapanda kilomita 26 juu ya tambarare ya mazingira yake ikiwa na kipenyo cha kilomita 600. Kasoko kwenye kilele chake ina kipenyo cha kilomita 80. 
Tanbihi

jamii:Milima
Jamii:Orodha za kijiografia
Umar ibn al-Khattab

Question: Je,Uthman ibn Affan kar alitawala kwa muda upi?

Umar ibn al-Khattab (Kar.: عمر بن الخطاب) (mn. 584 – 7 Novemba 644) alikuwa khalifa wa pili wa Uislamu. Alitawala baada ya Abu Bakr kati ya 634 hadi 644.
Umar alizaliwa kati ya Wakuraish wa Makka. Anasemekana ya kuwa awali alimchukia Muhammad na mahubiri yake lakini alivutwa na uzuri wa sura ya 20 katika Kurani akawa Mwislamu. Akaongozana na mtume wakati wa hijra mwaka 622 akawa mshauri wake katika mambo ya siasa na vita. 
Mwaka 625 binti yake Hafsah aliolewa na Muhammmad.
Abu Bakr aliyekuwa khalifa wa kwanza alimteua Umar amfuate akathebitishwa 634.
Umar aliuawa 644 na mtumwa Mwajemi mjini Madina. Alifuatwa na Uthman ibn Affan.
Uenezaji wa Uislamu
Wakati wa uongozi wa Umar eneo la Waarabu likakua sana. Jeshi zilitwaa Mesopotamia na Uajemi. Milki ya Uajemi iliporomoka kabisa baada ya ushindi wa Waislamu mwaka 642. Majimbo ya Palestina, Syria, Misri na Afrika ya Kaskazini yalitwaliwa na Bizanti lakini milki hii ilifaulu kujitetea katika eneo lililopungukiwa. 
Yerusalemu ikatwaliwa mwaka 637; kwa jumla Waislamu waliheshimu makanisa ya Wakristo ila tu walianzisha msikiti ya Al Aqsa kwenye mlima wa hekalu. 
Kwenye Bara Arabu aliamuru kufukuzwa kwa Waarabu Wakristo na Wayahudi wa Najran na Khaybar wasiopokea Uislamu.
Mwaka 639 alianzisha # Kalenda ya Kiislamu kwa kuagiza hesabu mpya ya miaka kuanzia hijra.
Jamii:Historia ya Uislamu
Jamii:Khalifa
Jiografia ya Tanzania

Question: Rais wa kwanza wa Tanzania anaitwaje?

Jiografia ya Tanzania inahusu nchi hiyo ambayo ina historia yake kuu  ni uhuru na muungano. Kabla ya kuitwa Tanzania nchi upande wa bara iliitwa Tanganyika na ilipata uhuru tarehe 9 Desemba 1961. Baada ya uhuru wa funguvisiwa la Zanzibar, ilijihusisha katika muungano wa nchi mbili ambazo ni Tanganyika na Zanzibar zilizoungana mnamo 26 Aprili 1964 kuunda TanZanIa.
Nchi
Tanzania ni nchi iliyomo mashariki mwa Afrika. Nchi hiyo inazungukwa na bahari upande wa mashariki, Kenya na Uganda upande wa kaskazini, Malawi upande wa kusini na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo upande wa magharibi.
Eneo
Tanzania ina eneo la takriban km2 947.303.
Nchi iko katika eneo la Maziwa makubwa ya Afrika, hivyo maziwa yanafunika km2 61,500, yaani 6% za eneo lote la nchi.
Pia ina mito mingi ambayo inaelekeza maji yake katika Bahari ya Hindi mashariki mwa nchi, lakini mingine inachangia Mto Zambezi kupitia Ziwa Nyasa, michache Bahari ya Kati kupitia Ziwa Victoria na mto Naili, mingine tena Bahari Atlantiki kupitia Ziwa Tanganyika na mingine inaishia katika mabonde kama ya Ziwa Rukwa.
Karibu thuluthi moja ya nchi inalindwa kwa namna moja au nyingine: kuna Hifadhi za Taifa 16, mbali ya Hifadhi Teule, Hifadhi za Mawindo, Mapori ya Akiba n.k.
Tabianchi
Tabia ya nchi ya Tanzania hubadilika kwa nyakati tofautitofauti katika mwaka.
Tanzania hupata majira ya joto katika miezi ya Desemba, Januari na Februari. Hata hivyo kiasi cha joto ni cha juu katika ukanda wa Pwani kuliko katika sehemu za nyanda za juu na milimani. Katika miezi hii jua la utosini huwa kwenye kizio cha kusini, hivyo Tanzania hupata joto zaidi.
Katika miezi ya Juni, Julai na Agosti, kuna hali ya baridi kwa sababu wakati huu jua la utosini huwa katika kizio cha kaskazini.
Mvua za vuli hunyesha katika miezi ya Oktoba, Novemba na Desemba na mvua za masika hunyesha katika miezi ya Machi, Aprili na Mei ingawa zipo tofauti ndogo kati ya sehemu mbalimbali.
Hivyo kiasi cha mvua na halijoto husababisha tofauti za aina ya uoto wa asili, udongo na aina ya mazao yanayolimwa.
Watu
Tanzania ina idadi kubwa sana ya watu waishio nchini, kutokana na makabila mbalimbali yaliyomo nchini, yakiwemo ya Wasukuma, Wanyamwezi, Wahaya, Waha, Wagogo, Wanyakyusa, Wahehe, Wachaga, Waluguru, Wazaramo na mengineyo. 
Watu waishio nchini ni wa dini tofauti wakiwemo Waislamu (31.4%) na Wakristo (35.5%) kadiri ya sensa ya miaka ya 1960.
Marais
Mpaka sasa muungano umekuwa na marais watano: Julius Kambarage Nyerere, Benjamin William Mkapa, Ali Hassan Mwinyi, Jakaya Mrisho Kikwete, John Pombe Magufuli.
Mji mkuu
Mji mkuu wa Tanzania ni jiji la Dodoma.
Tazama pia
Maziwa ya Tanzania
Mito ya Tanzania
Orodha ya milima ya Tanzania
Mbuga za Taifa la Tanzania
Tabia ya nchi Tanzania

Jamii:Tanzania
Jamii:Jiografia ya Afrika
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kikirgizi

Question: Nchi ya Kenya imekuwa na rais wangapi?

































Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kikirgizi 
Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы 

Киргизская Советская Социалистическая Республика 
(Kirgiz Sovyettik Sotsialistik Respublikasi 
 Kirgizkaya Sovyetskaya Sotsialisticheskaya Respublika)
Jamhuri ya Kikirgizi ndani ya Umoja wa KisovetiWito la Umoja wa Kisovyeti: 
Бардык өлкөлордүн
пролетарлары, бириккиле! Bardyk ölkölordyn
prolietarlary, birikkilie
 (Kikirgizi: Wafanyakazi wa nchi zote muungane!)Lugha rasmihali halisi Kikirgizi na KirusiMji MkuuFrunse (leo: Bishkek)Kuanzishwa kama Jamhuri
- Jamhuri ndani ya Umoja wa Kisoveti
- kufutwa
1 Februari 1926

5 Desemba 1936

31 Agosti 1991Eneo
- % maji198,500 km²
(wa 7 katika Umoja wa Kisovyeti)
3.6%Wakazi4,257,800 (sensa 1989)Msongamano21.4/km²PesaRubel (рубль)Kanda za WakatiUTC +5
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kikirgizi ( Kirusi: Киргизская Советская Социалистическая Республика) ilikuwa kati ya jamhuri wanachama 15 za Umoja wa Kisovyeti hadi 1991. Jina lake liliandikwa kwa Kikirili katika lugha ya Kikirgizi: "Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы" (Kirgiz Sovyettik Sotsialistik Respublikasi). Leo hii imekuwa nchi huru ya Kirgizia.
Ilikuwa jamhuri kubwa ya saba yenye eneo la 198,500km² ndani ya Umoja wa Kisovyeti. Mji mkuu ulikuwa Frunse inayoitwa leo Bishkek. Tangu Agosti 1991 imekuwa nchi huria ya Kirgizia katika Asia ya Kati.
Historia
Eneo la Kirgizia halikuwa na dola lenyewe linalojulikana likatawaliwa kihistoria na Wamongolia halafu na China. Katika karne ya 19 Urusi ulienea katika Asia ya Kati na Kirgizia kuwa sehemu ya milki ya Urusi. 
Baada ya mapinduzi ya kikomunisti ya 1917/18 eneo hili liliendelea katika Shirikisho la Jamhuri ya Kisovyiet ya Kijamii ya Kirusi imekuwa Urusi likapewa cheo cha Mkoa wa kujitawala wa Kara Kirgiz halafu kuwa jamhuri ya Kisovyeti ya kujitawala ya Kirgizia ndani ya Jamhuri ya Kirusi. Tangu 1936 ilikuwa jamhuri mwanachama kamili ya Umoja wa Kisovyeti.
Nchi ikaondoka katika Umoja wa Kisovyeti ulipoporomoka mwaka 1991 na kuwa nchi ya Kirgizia.
Jamii:Umoja wa Kisovyeti
Jamii:Kirgizia
Athari ya Doppler

Question: Mawimbi husababishwa na nini kikuu?



Athari ya Doppler ni badiliko ya marudio na masafa ya  mawimbi kutokana na mwendo wa chanzo cha mawimbi au mwendo wa mtazamaji. 
Inatokana na badiliko la kasi ya chanzo cha wimbi na mpokeaji wa wimbi, yaani mtazamaji wa wimbi, au kifaa cha kupimia mawimbi.
Inasababishwa na mabadiliko ya umbali kati ya chanzo cha wimbi na mpokeaji wa wimbi, yaani mtazamaji au kifaa cha kupimia mawimbi.
Jina latokana na mwanafizikia Mwaustria Christian Doppler aliyetambua mara ya kwanza ya kwamba mapimo ya marudio ya wimbi hutegemea kasi husianifu wa chanzo chake na mtazamaji. Alitaka kueleza kwa njia hiyo tofauti ya rangi kati ya sehemu  mbili za nyota pacha.
Mawimbi ya sauti
Mfano wa kimsingi ni sauti ya gari linalopita. Mtazamaji atasikia sauti ya gari itakuwa tofauti wakati gari linamkaribia na pia atasikia sauti nyigine wakati imekwishampita na kwenda mbali naye. Wakati gari linakaribia kiimbo kinapanda na kusikika kuwa juu lakini wakati imepita na kuondoka kwenda mbali kiimbo kinashuka. Lakini ndani ya gari sauti inasikika ni ileile. 
Kwa mtazamo wa fizikia sababu yake ni ya kwamba masafa ya mawimbi huwa mafupi wakati wa kukaribia na kuwa marefu wakati wa kwenda mbali.
Mawimbi ya nuru
Kwenye  nuru athari ya Doppler husababisha mabadiliko ya rangi kuelekea upande wa buluu kwenye spektra (huitwa kisogezo cha buluu). Chanzo cha nuru kikikaribia kisogezo cha buluu huwa kubwa zaidi. Kinyume chake kama chanzo cha nuru kinakuwa mbali tunaona kisogezo chekundu katika spektra yake na kisogezo hiki ni kikubwa kutegemeana na kasi yake.
Athari ya Doppler na giza la usiku
Athari ya Doppler inaeleza giza la usiku. Tukitazama anga wakati wa usiku tungepaswa kuona mwanga maana kuna nyota nyingi mno. Kwa macho tunaona takriban nyota 6000 lakini kwa darubuni kubwa idadi ya nyota ni mabilioni kwa hiyo kila sehemu tunapotazama kuna nyota kadhaa ila tu hatuoni nuru yao. Sababu yake ni upanuzi wa ulimwengu tangu mlipuko mkuu. Nafasi yote ya anga la nje inazidi kupanuka. Kwa hiyo sehemu zote ziko katika mwendo wa kuwa mbali zaidi kati yao. Mwendo huu unaleta athari ya Doppler, yaani nuru kutoka vyanzo vya kwenda mbali inapata kisogezo chekundu; mnururisho katika anga unaelekea kuwa na mawimbi marefu zaidi. Nishati ya mawimbi imeshapoa. Sehemu kubwa sana ya nuru yote iliyowahi kutokea tangu chanzo cha ulimwengu haiko tena katika masafa ya nuru inayoonekana kwa hiyo haiwezi kuchangia kwenye mwangaza wa anga la usiku.
Jamii: Fizikia
Nyuki

Question: Je, kuna aina ngapi ya nyuki?


Nyuki ni wadudu wa familia Apidae wenye mabawa manne angavu na mwiba nyuma ya mwili wao. Hukusanya mbelewele na mbochi ya maua kama chakula chao. 
Spishi inayojulikana hasa ni nyuki-asali (Apis mellifera) ambaye hufugwa kila mahali duniani. Kuna spishi zaidi ya 20,000 zinazojumlishwa na biolojia kati ya nyuki lakini ni wale wa jenasi Apis wanaotengeneza asali inayovunwa kwa matumizi ya binadamu.  

Umbo la nyuki
Mwili una pande tatu jinsi ilivyo kwa wadudu wote: kichwa mbele, kidari katikati na tumbo nyuma, halafu jozi tatu za miguu na jozi mbili za mabawa. 
Mwili huwa na nywele na  rangi kali za njano na nyeusi kama onyo kwa maadui.
Nyuma ya tumbo wanabeba mwiba wanaotumia kudunga endapo wakihisi kuna hatari au wameshambuliwa. Wakidunga mwiba huwa wanaingiza pia kiasi kidogo cha sumu katika kidonda. Sumu hii inasababisha maumivu na watu wengine wanaathiriwa vikali na sumu hii lakini si kila mtu. Kuna nyuki wanaokufa baada ya kudunga mwiba kwa sababu mwiba unabaki kwenye kidonda lakini wengine wanaweza kutoa mwiba na kudunga tena.
Wadudu wa kijamii
Spishi kadhaa za nyuki ni wadudu wa kijamii maana yake wanaishi kwa makundi si peke yao kama aina nyingine za nyuki. Wanajenga sega ya nta ndani ya mzinga wa nyuki na humu wanatunza asali yao.
Kuna aina tatu za nyuki ndani ya kundi hili nao ni:
Malkia wa nyuki ni mama wa nyuki wote ndani ya kundi na kazi yake ni kutaga mayai pekee
Nyuki wafanyakazi ni wakazi wengi wa mzinga na wote ni wa kike. Ni hao wanaofanya kazi yote kama vile kukusanya mbelewele na mbochi, kusafisha mzinga, kutengeneza nta, kujenga sega, kuwalisha malkia na majana, kulinda mzinga
Nyuki wa kiume au wadudume ni wachache na kazi yao ya pekee ni kumpanda malkia ambaye si yule wa mzinga wake kwa kawaida; baadaye wanafukuzwa kwenye mzinga na hawapewi chakula tena.
Ni jinsi gani nyuki wanaweza kutambuana katika kundi? Kwa kawaida nyuki huwa wanaishi kifamilia, familia moja haiwezi kwenda kwenye familia nyingine. Kwa nini hawawezi? Hawawezi kwa sababu nyuki hutambuana kwa kutumia harufu itokanayo na malkia. Kila malkia huwa na harufu yake, kwa hiyo kundi moja haliwezi kwenda kwenye kundi jingine kwa sababu hayafanani harufu. Ikitokea nyuki mmoja amepotea na akaingia kwenye kundi jingine, wale nyuki vibarua watakachokifanya ni kumuangalia kuwa kaja na nini. Kama amebeba chakula, watamuacha aweke chakula kisha wataamua kumuua au wamuache aondoke. Mara nyingi huwa wanamuua tu!
Nyuki wanapeperusha mabawa yao ili kutoa maji kwenye nekta na kusambaza harufu za mawasiliano. Huyu nyuki mtenda kazi anatoa harufu kutoka kwa mfuko wake wa ndani ili kuvutia wenzake kuungana naye. Hawa nyuki wafanyakazi wanakula kwa pamoja na kushirikishana harufu spesheli kutoka kwa malkia.
Nyuki wafanyakazi hutumia aina ya gundi (propolis au gundi ya nyuki) ili kuziba nyufa na kuweka mzinga kuwa safi. Gundi hii inatengenezwa kwa kuchanganya mate, nta na utomvu wa miti au mimea ingine.
Viungo vya nje


Jamii:Nyuki na jamaa
Jamii:Wanyama wa Biblia
Norwei

Question: Rais wa kwanza wa Norwei anaitwa nani?


Unowe (au Norwe au Norwei; kwa Kinorwei Norge/Noreg au rasmi huitwa Kongeriket Norge kwa Bokmål na Kongeriket Noreg kwa Nynorsk, Ufalme wa Unowe) ni nchi ya Skandinavia katika Ulaya ya Kaskazini.
Imepakana hasa na Uswidi, ila kaskazini  na Ufini (Finland) na Urusi pia. 
Ina pwani ndefu kwenye Bahari ya Kaskazini na ya Atlantiki.
Mji mkuu ni Oslo.
Visiwa vya Svalbard na Jan Mayen katika bahari ya Aktiki ni maeneo chini ya Norwei.
Pia visiwa visivyokaliwa na watu vya Bouvet Island katika Atlantiki ya kusini na Peter I Island katika Pasifiki ya kusini ni maeneo chini ya Unowe.
Nchi inadai pia sehemu ya Queen Maud Land barani Antaktika penye kituo cha kisayansi cha Troll.
Mkuu wake kwa sasa ni Mfalme Harald V.
Sikukuu ya taifa ni tarehe 17 Mei, ambapo husherekewa katiba ya Norwei ya mwaka wa 1814.
Bunge huitwa Stortinget na wanachama wake huchaguliwa na wananchi kila baada ya miaka minne.
Miji
Mji mkuu wake una wakazi wanaozidi 530,000. Miji mingine mikubwa ni pamoja na Bergen wenye wakazi 230,000 na Trondheim wenye wakazi 150,000; yote miwili imewahi kuwa miji mikuu ya Unowe katika miaka ya mwanzoni.[1]
Historia
Nchi ilikaliwa na watu wawindaji tangu mwaka 10000 KK hivi. 
Katika miaka 3000 - 2500 KK waliingia wakulima wa Kizungu.
Katika karne ya 8 hadi karne ya 10 Norwei ilipeleka mabaharia wake Waviking hadi mbali sana.
Kwa muda mrefu Norwei ilibaki katika muungano na Udani na Uswidi. 
Ufalme umekuwa huru tangu mwaka wa 1905. 
Uchumi
Unowe ilikuwa nchi maskini ya wakulima na wavuvi, lakini tangu kupatikana kwa mafuta ya petroli baharini imekuwa kati ya nchi tajiri kabisa duniani.
Watu
Takriban watu milioni 5.1 wanaishi nchini Unowe. Wengi wao (86%) ni Wanorwei asili, jamii ya Wajerumani. Asilimia 14 ni wahamiaji au watoto wa wahamiaji wawili.
Dini ya kwanza ni Ukristo (82%), hasa madhehebu ya Kilutheri (74.3%), halafu Wakatoliki (2.4%, hasa wenye asili ya Polandi). Hata hivyo wananchi wengi hawajali sana; wanaoshiriki ibada kila wiki ni 2% tu. 
Katika dini nyingine, unaongoza Uislamu (2.4%) ulioletwa na wahamiaji kutoka nchi mbalimbali walioongezeka sana kuanzia miaka ya mwisho ya karne ya 20.
Marejeo

Viungo vya Nje


 Geographic data related to  at OpenStreetMap
, Norway's official portal




 entry at Encyclopædia Britannica
 from UCB Libraries GovPubs
, official foreign portal of the Norwegian Ministry of Foreign Affairs
Wikimedia Atlas of Norway
, official travel guide to Norway.

 – a digital library that provides scientific information on the Nordic and Baltic countries as well as the Baltic region as a whole.




Jamii:Skandinavia
Jamii:Nchi za Ulaya
Adolf von Baeyer

Question: Je,nani aliandika kitabu cha wasifu cha Adolf Hitler?


Adolf von Baeyer (31 Oktoba 1835 – 20 Agosti 1917) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani. Mwaka wa 1880 alifaulu kusanisi nili na kuendelea kuichunguza. Mwaka wa 1905 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Viungo vya nje



Jamii:Waliozaliwa 1835
Jamii:Waliofariki 1917
Jamii:Wanasayansi wa Ujerumani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
Ndege (uanahewa)

Question: Je,njia ya reli ya kwanza duniani ilitengenezwa nchi gani?


Kwa wanyama tazama makala ya Ndege (mnyama)


Ndege (au eropleni) ni chomboanga kikubwa kinachoweza kuruka kikiwa na watu au bidhaa ndani. 
Tofauti na puto au ndegeputo ni nzito kuliko hewa hivyo inahitaji chanzo cha nguvu kwa kupanda na kusafiri hewani, kwa kawaida enjini ama injini jeti au injini ya parapela pamoja na mabawa.
Ndege zinasafirisha watu na mizigo duniani kote. Ni njia ya haraka ya usafiri kushinda usafiri kama barabara, reli au meli. Ndege huhitaji uwanja wa ndege kwa kuruka au kushuka, isipokuwa aina za pekee kama helikopta zinaweza kushuka au kuruka karibu kila mahali.
Nchi nyingi zina pia ndege za kijeshi kwa ulinzi au vita.
Kati ya makampuni makubwa yanayotengeneza ndege ni Airbus wa Ulaya na Boeing wa Marekani. Kuna makampuni mengi madogo zaidi katika nchi mbalimbali zinazotengeneza aina za ndege pia.
Ndege ya kwanza ilibuniwa na ndugu Orville na Wilbur Wrigth mwaka 1930. Mwanzoni ndege hazikuwa na uwezo wa kubeba abiria wengi, lakini wanasayansi wameboresha  usafiri huo wa anga kwa kutengeneza ndege zenye uwezo wa kubeba abiria  wengi na kwenda umbali mrefu kwa kutumia muda mfupi.
Shirika za Ndege muhimu Afrika (mwaka 2014)

Marejeo
Vatikani

Question: Je,bendera ya Ukraine ina rangi ngapi?



Mji wa Vatikani ni dola-mji lenye eneo la kilomita za mraba 0,44 tu. Hivyo ni nchi ndogo kuliko zote duniani. Pande zote inazungukwa na Italia.
Idadi ya wakazi ni 791; raia ni 565 tu (mnamo Oktoba 2008).
Ni nchi ya Papa ambaye ni askofu wa Roma na mkuu wa Kanisa Katoliki duniani kote.
Jina limetokana na kilima cha Vatikani (kwa Kilatini: Mons Vaticanus) ndani ya jiji la Roma, upande wa magharibi wa mto Tiber. 
Pamoja na Basilika la Mt. Petro, jengo la kanisa kubwa kuliko yote duniani, Vatikani ina makanisa mengine saba, jumba la Vatikani, ofisi za utawala wa Kanisa Katoliki, mabustani, stesheni ya treni, nyumba za kuishi, hosteli kwa ajili ya mafukara na makumbusho yenye hazina kubwa za sanaa kiasi kwamba nchi nzima inahesabiwa na UNESCO kuwa Urithi wa dunia (tangu mwaka 1984). 
Historia
Mabaki ya Dola la Papa
Mji wa Vatikani ni mabaki ya Dola la Papa lililotawala sehemu kubwa ya Italia ya Kati kwa karne nyingi hadi 1870. 
Tangu 1860 baadhi ya maeneo hayo yalitwaliwa na Ufalme mpya wa Italia uliolenga kuunganisha sehemu zote za peninsula ya Italia. 
Utawala wa Papa juu ya mji na mkoa wa Roma ulilindwa na Ufaransa hadi 1870. 
Vita ya 1870 kati ya Ujerumani na Ufaransa ililazimisha Ufaransa kuondoa jeshi lake Roma, ambao hivyo ulitekwa na jeshi la Italia tarehe 20 Septemba 1870. 
Wakati huo serikali ya Italia ilitaka kumuachia Papa Pius IX sehemu ya mji wa Roma kama eneo lake lakini Papa alikataa akitumaini Wakatoliki wa Italia na nchi nyingine duniani watalazimisha serikali ya Italia kumrudishia mji wote.
Kwa miaka 57 Mapapa walijifungia ndani ya jumba la Vatikani. 
Mkataba wa Laterani 1929
Mwaka 1929 serikali ya Benito Mussolini ilitafuta amani na Papa Pius XI aliyekuwa tayari kukubali mabadiliko. 
Mkataba wa Laterani wa 11 Februari 1929 ukampa Papa mamlaka na madaraka ya nchi huru juu ya basilika la Mt. Petro pamoja na maeneo mengine. 
Serikali
Mkuu wa Dola ni Papa mwenyewe, kwa sasa Papa Fransisko (Jorge Mario Bergoglio). Nafasi yake ni kama mfalme wa kuchaguliwa asiyebanwa na katiba au masharti yoyote. Mambo ya utawala yako mkononi mwa gavana anayeteuliwa na Papa pia.
Vatikani ina uhusiano wa kibalozi na nchi 180 duniani kote kupitia Ukulu mtakatifu.
Vatikani ina jeshi dogo kabisa lakini lenye historia ndefu kabisa duniani. Ni kikosi cha Walinzi Waswisi ambacho kipo tangu mwaka 1506 na chenye wanajeshi 100 hivi. Wote ni Wakatoliki raia wa Uswisi kwa kuzaliwa. 
Vatikani ina Posta pia, ikitoa stempu na hata sarafu za euro.

Vatikani ikitazamwa kutoka mto Tiber
Basilika la Mt. Petro
Upande wa mbele wa Basilika la Mt. Petro usiku
Basilika alfajiri
Uwanja wa Mt. Petro
Jumba la Vatikani anamokaa Papa
Cappella Sistina, kikanisa anamochaguliwa Papa mpya
Walinzi Waswisi 
Jumba la Serikali ya Vatikani
Makumbusho ya Vatikani




Jamii:Nchi za Ulaya
Jamii:Roma
Jamii:Kanisa Katoliki
Jamii:Urithi wa Dunia
Argentina

Question: Nani rais wa Argentina?



Argentina ni nchi kubwa ya pili ya Amerika Kusini. Ina eneo la km² 2,780,400 kati ya milima ya Andes upande wa magharibi na Bahari ya Atlantiki upande wa mashariki. 
Imepakana na Paraguay, Bolivia, Brazil, Uruguay na Chile.
Kuna madai dhidi ya Uingereza juu ya visiwa vya Falkland (Malvina), Visiwa vya South Georgia na South Sandwich na sehemu ya Antaktika.
Watu

Wakazi wengi (97%) wana asili ya Ulaya na Mashariki ya Kati, hasa Italia (55%) na Hispania. 
Lugha yao ya kawaida ni Kihispania na dini rasmi ni Ukristo wa Kanisa Katoliki (76.5%). Asilimia 9 ni Waprotestanti.
Miji
Miji mikubwa kazidi ni:
Buenos Aires, ambao ndio mji mkuu
Córdoba
Rosario
Mendoza
San Miguel de Tucumán
Tazama pia
Mikoa ya Argentina
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Marejeo

Viungo vya nje

(in Spanish) Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. (in Portuguese) 


Jamii:Nchi za Amerika Kusini
Jamii:Nchi za G20
Jamii:Nchi zinazotumia Kihispania
Urais wa Barack Obama

Question: Je,Barack Obama ana watoto wangapi?

Urais wa Barack Obama ulianza tarehe 20 Januari 2009 saa sita mchana EST, alipoapishwa kama rais nambari 44 wa Marekani.  Obama alikuwa mjumbe katika Bunge La Maseneta La Marekani kutoka Illinois alipomshinda mjumbe wa Arizona,  Seneta John McCain, katika uchaguzi wa rais wa Marekani mwaka 2008.
Sera zake Obama zimejumuisha majaribio ya kuyaondoa matatanisho ya kiuchumi ya miaka 2008-2009, na pia mabadiliko katika sheria za ushuru za Marekani. Katika sera zinazohusu nch za kigeni, Obama amejaribu kuukarabati uhusiano wa Mrekani na nchi nyingine, na pia kuanza kutamatisha ufungwaji wa mahabusu wa kigeni katika kituo cha kijeshi cha Guantanamo Bay. Obama ametanganza kwamba atajaribu kupunguza silaha za nyuklia zinazohifadhiwa na jeshi la Marekani.
Baraza la Mawaziri


Viungo vya Nje
 (photography: Nadav Kander)





Obama
Jamii:Barack Obama
Pangani (mto)

Question: Je, mbali na miti, makaa yanapatikana kwa kitu gani?

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia hapa Pangani

Mto Pangani ni kati ya mito mikubwa ya Tanzania. Unabeba maji ya Milima ya Meru, Kilimanjaro, Pare na Usambara kwenda Bahari ya Hindi. Mdomo wake uko mjini Pangani.
Jina
Mto unapita katika maeneo ya jumuiya zenye lugha tofautitofauti, hivyo kuna majina mbalimbali.
Katika karne ya 19 kabla ya ukoloni mwendo hadi maporomoko karibu na Hale (Mnyuzi) ulijulikana zaidi kama "Ruvu", na sehemu ya mwisho kuanzia maporomoko hadi bahari kwa jina "Pangani" kutokana na mji ulipofikia baharini[1] .
Kwenye ramani za zamani za ukoloni majina yote mawili yalitumika kandokando: "Ruvu" na "Pangani". Ramani za zamani za uhuru wa Tanzania mara nyingi huwa na maandishi "Pangani or Ruvu River". [2].
Siku hizi imekuwa kawaida kutumia jina "Pangani" kuanzia bwawa la Nyumba ya Mungu.
Beseni la mto

Beseni la Pangani ni eneo la km2 43,650. Karibu yote imo Tanzania isipokuwa kuna km2 3,914 huko Kenya katika mazingira ya Taveta. Jumla ya wakazi katika beseni la Pangani ni milioni 3.7.  
Chanzo cha mto Pangani ni maungano ya tawimito Kikuletwa na Ruvu inayokutana leo katika lambo la Nyumba ya Mungu kusini kwa Moshi. Mto Kikuletwa hupokea maji kutoka Mlima Meru na mitelemko ya Kilimanjaro upande wa kusini. Ruvu hupokea maji kutoka mitelemko ya Kilimanjaro upande wa mashariki pamoja na Ziwa la Jipe. 
Mto Pangani unaendelea km 432 hadi Pangani mjini unapoingia katika Bahari Hindi. Kwenye sehemu ya kwanza baada ya Nyumba ya Mungu mto unaitwa wakati mwingine bado "Ruvu".
Uzalishaji wa umeme kwenye mto Pangani

Kuna mahali pawili ambako malambo yametengenezwa kutumia umememaji ya mto Pangani
Nyumba ya Mungu pale ambako tawimito ya Ruvu na Kikuletwa inakutana
Maporomoko ya Pangani karibu na Hale (kata ya Mnyuzi, Korogwe)
Vituo vya umeme vimeathiriwa vibaya na kupungukiwa kwa maji mtoni.[3]
Hifadhi ya mazingira na kupungukiwa kwa maji
Mto Pangani unategemea misitu panapokusanywa maji yake. Misitu hii imepungua sana kutokana na uenezaji wa mashamba, kukatwa kwa miti kwa ajili ya makaa na matumizi ya ubao[4]. 
Vilevile machafuko yamekuwa hatari kwa ajili ya afya ya mto na watu wanaotegemea maji yake. Asili ya machafuko ni hasa kilimo, mvua hupeleka mbolea mtoni na kusababisha kukua kwa wingi wa majani yasiyotakika. 
Uvuvi umezidi vilevile hadi kuhatarisha samaki. 
Tazama pia
Mito ya Tanzania
Orodha ya mito ya mkoa wa Kilimanjaro
Orodha ya mito ya mkoa wa Manyara
Orodha ya mito ya mkoa wa Tanga
Tanbihi

Viungo vya nje
, Brief published by the Pangani River Basin Management Project , ilitazamiwa Mei 2016
 (Kiingereza, PDF)
 (Kiingereza)




Jamii:Mkoa wa Tanga
Jamii:Mkoa wa Kilimanjaro
Jamii:Mkoa wa Manyara
Jamii:Mto Pangani
Jamii:Bahari ya Hindi
Machansela wa Ujerumani

Question: Rais wa kwanza wa Ujerumani anaitwa nani?


Chansela wa Ujerumani (kwa Kijerumani: Bundeskanzler, katika fasihi: chansela wa shirikisho) ni kiongozi wa serikali ya Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani. Chansela wa Ujerumani huchaguliwa na jopu la wabunge wa shirikisho hilo la Ujerumani (Bundestag).
Chansela wa sasa wa Ujerumani ni Angela Merkel wa chama cha (CDU), ambaye ni mwanamke wa kwanza kuchaguliwa katika nafasi hiyo ya Uchansela.
Bundeskanzler (tangu 1949)
Orodha ya Machansela tangu 1949
Konrad Adenauer (CDU), 1949-1963
Ludwig Erhard (CDU), 1963-1966
Kurt Georg Kiesinger[1] (CDU), 1966-1969
Willy Brandt[1] (SPD), 1969-1974
Helmut Schmidt (SPD), 1974-1982
Helmut Kohl (CDU), 1982-1998
Gerhard Schröder[1] (SPD), 1998-2005
Angela Merkel (CDU), 2005-
Tazama pia
Marais wa Ujerumani
Marejeo



Jamii:Siasa ya Ujerumani
Jamii:Serikali Kuu
Orodha ya milima mirefu duniani

Question: Mlima wa pili mkubwa ulimwenguni unaitwaje?


Urefu wa mlima au kimo chake unaweza kukadiriwa kwa njia mbalimbali. 
Mbinu inayotumika mara nyingi ni kutaja tofauti kati ya usawa wa bahari na kimo cha kilele cha mlima. Lakini inawezekana pia kutumia mbinu tofauti zitakazoleta matokeo tofauti.
Mlima mrefu kutoka usawa wa bahari
Mlima mrefu duniani kwa kuangalia kimo juu ya uwiano wa bahari ni Mlima Everest ulioko kwenye mpaka baina ya Nepal na China. Kilele chake kipo mita 8,848 juu ya usawa wa bahari. Mlima Everest ni sehemu ya milima ya Himalaya. Pamoja na Everest kuna milima mingine 13 inayopita kimo cha mita 8,000, yote iko katika Himalaya na milima jirani ya Karakoram ambayo ni tokeo la kukunjwa kwa ganda la dunia tangu bamba la Uhindi lilianza kugonga bamba la Ulaya-Asia.

Mlima mrefu kutoka kitovu cha Dunia

Kwa kutumia kitovu cha Dunia kama marejeo, yaani umbali kati ya nukta ya kitovu cha Dunia na kilele cha mlima, matokeo ni tofauti. Hapo mlima Chimborazo nchini Ekwador inafikia umbali wa kilomita 6,384.557 ikizidi Everest yenye km 6,382.414 kwa kilomita mbili.
Tofauti inasababishwa na umbo la Dunia ambalo si tufe kamili. Maana kuzunguka kwa Dunia kwenye mhimili wake unasababisha kani kitovu (kwa Kiingereza centripetal force) inayofanya umbo la Dunia kufanana kidogo na duaradufu. Hivyo umbali kutoka kitovu cha Dunia hadi ikweta ni mkubwa kiasi cha kilometa 43 kuliko umbali baina ya kitovu na ncha za Dunia. 
Kwa kutumia marejeo hayo Mlima Everest una nafasi ya sita tu kati ya milima ya Dunia, ilhali milima kadhaa iliyopo karibu na ikweta inasogea mbele, kama milima katika Andes na mlima Kilimanjaro nchini Tanzania.

Mlima mrefu kutoka mguu wake
Njia nyingine ni kupima ni kiasi gani mlima unainuliwa juu ya mazingira yake yaani pale inapoanza kuonekana. 
Kwa kutumia marejeo hayo mlima mrefu kabisa duniani ni Mauna Kea. Volkeno hii inayofanya kisiwa kizima kimojawapo cha funguvisiwa la Hawaii inaanza mita 6,000 chini ya uso wa bahari na kufikia mita 4,205 juu ya usawa wastani wa bahari, hivyo kimo chake kutoka mguu wake hadi kilele ni mita 10,203[1]
Kati ya milima inayoinuliwa juu ya mazingira ya nchi kavu iko
Mlima Rakaposhi nchini Pakistan ambao unapanda mita 5980 juu ya bonde la mto Hunza mguuni pake upande wa kaskazini
Mlima Damavand nchini Iran unafikia kimo cha mita 4,700 juu ya mazingira yake
Kilimanjaro inainuliwa mita 4,000 juu ya tambarare mguuni pake.
Mlima mrefu katika Mfumo wa Jua
Kwenye sayari na miezi ya mfumo wa Jua letu kuna milima mikubwa zaidi kuliko duniani. Mlima mkubwa unaojulikana hadi sasa ni Olympus Mons kwenye Mirihi (Mars). Volkeno hii inapanda kilomita 26 juu ya tambarare ya mazingira yake ikiwa na kipenyo cha kilomita 600. Kasoko kwenye kilele chake ina kipenyo cha kilomita 80. 
Tanbihi

jamii:Milima
Jamii:Orodha za kijiografia
Lizards (Heroes)

Question: Je,msimu wa pili wa tamthilia ya Heroes ina sehemu ngapi?


"Lizards" ni sehemu ya pili ya msimu wa pili wa tamthilia ya ubunifu wa kisayansi inayorushwa hewani na TV ya NBC - Heroes. Sehemu hii ilitungwa na Michael Green na kuongozwa na Allan Arkush. Ilianza kurushwa kwa mara ya kwanza mnamo tar. 1 Oktoba, 2007.
Hadithi
Majambazi ya Ki-Ireland ambao wamemkuta Peter Petrelli akiwa katiwa pingu ndani ya kontena la mizigo lililokuwa likimshikiria kama mateka. Wakamhoji maswali kwa mateso makali kuhusu mzigo wao uliopotea (zigo la iPod). Caitlin, dada wa Ricky, kiongozi wa majambazi, akaanza kumtibia Peter, ambaye hakuwa na uwezo hata wa kukumbuka jina lake. Caitlin anaelezea ya kwamba kitendo cha Ricky kushindwa kufikisha mzigo uliopotea wa iPods utamletea matatizo makubwa sana Ricky. 
Caitlin na Peter kisha wakashangazwa kukuta majeraha yote aliyokuwa nayo Peter yametoweka. Peter kisha akajitorosha mwenyewe. 
Marejeo

Viungo vya Nje
 on IMDb
 - Director's blog on the filming of this episode.
Guinea Bisau

Question: Je, mji mkuu wa Guinea unaitwaje?



Guinea-Bisau (pia: Ginebisau) ni nchi ndogo katika Afrika ya Magharibi. 
Iko mwambaoni kwa Bahari Atlantiki ikipakana na Senegal upande wa kaskazini na Guinea upande wa kusini.
Jiografia
Guinea-Bisau ni kati ya nchi ndogo sana za Afrika; takriban 22% ni visiwa na bahari. Sehemu ya bara ni tambarare. Funguvisiwa ya Bissagos yenye visiwa 77 iko karibu na pwani.
Miji
Miji mikubwa zaidi ya Guinea Bisau ni: Bisau (wakazi 388.028), Bafatá (wakazi 22.521), Gabú (wakazi 14.430), Bissorã (wakazi 12.688), Bolama (wakazi 10.769) na Cacheu Einwohner (10.490).
Historia
Zamani ilikuwa koloni la Ureno kwa jina la Guinea ya Kireno. Baada ya uhuru (1973/1974) jina la mji mkuu wake lilishika nafasi ya nchi tawala kuwa Guinea-Bisau kwa kusudi la kuitofautisha na nchi jirani ya Guinea na ile ya Guinea ya Ikweta.
Watu
Wakazi walikuwa 1,515,000 mwaka 2010, wakati walikuwa 518,000 tu mwaka 1950.
Makabila
Waafrika ni 99%: makundi makubwa ni Wabalanta 30%, Wafulbe 20%, Wamanjaca 14%, Wamandinka 13%, Wapapel 7%). Wazungu na machotara chini ya 1%. 
Lugha
Pamoja na lugha asilia, 14% za wakazi wanasema Kireno ambacho ndicho lugha rasmi na 44% wanatumia Krioli maalumu ya Kireno ambayo ni kama lugha ya taifa inayounganisha makabila. 
Dini
Takriban 50% ni Waislamu (hasa Wasuni), 40% wafuasi wa dini asilia za Kiafrika, 10 % Wakristo (hasa Wakatoliki).
Tazama pia
Orodha ya lugha za Guinea-Bisau
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
Demografia ya Afrika
Tanbihi

Marejeo

Abdel Malek, K.,"Le processus d'accès à l'indépendance de la Guinée-Bissau.",In: Bulletin de l'Association des Anciens Elèves de l'Institut National de Langues et de Cultures Orientales, N°1, Avril 1998. – pp.53–60
Forrest, Joshua B., Lineages of State Fragility.  Rural Civil Society in Guinea-Bissau (Ohio University Press/James Currey Ltd., 2003)
Galli, Rosemary E, Guinea Bissau: Politics, Economics and Society, (Pinter Pub Ltd, 1987)
Lobban, Jr., Richard Andrew and Mendy, Peter Karibe, Historical Dictionary of the Republic of Guinea-Bissau, third edition (Scarecrow Press, 1997)
Vigh, Henrik, Navigating Terrains of War: Youth And Soldiering in Guinea-Bissau, (Berghahn Books, 2006)

Viungo vya nje


 from BBC News

 from UCB Libraries GovPubs
 at Encyclopædia Britannica
 at Curlie
Wikimedia Atlas of Guinea-Bissau
 from International Futures
Serikali



 – Portuguese American Journal

Biashara

Habari
 from AllAfrica.com
Afya
The State of the World's Midwifery – 
Jiografia
 about the developing 





Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Umoja wa Afrika
Jamii:Nchi zinazotumia Kireno
Jamii:Nchi zinazotumia lugha ya Kifaransa
Mpira wa kikapu

Question: Je,nani mwanzilishi wa mpira wa vikapu duniani?


Mpira wa kikapu ni aina ya michezo inayopendwa katika sehemu nyingi za dunia na watu wengi hutamani mchezo huu. 
Mara nyingi hufanywa ukumbini wakati timu mbili za wachezaji wanajaribu kuingiza mpira katika kikapu cha timu nyingine. 
Vikapu viko mwishoni mwa upande mwembamba wa uwanja kwa urefu wa mita 3.05. 
Kila timu huwa na wachezaji 5 uwanjani na hadi wachezaji wa kando 7 walio tayari kuchukua nafasi ya mchezaji mwingine muda wowote. 
Kila goli katika kikapu cha upande mwingine linahesabiwa kama pointi 2 au 3, kutegemeana na umbali wa kurusha. Goli la penati huleta pointi 1 tu.
Historia
Mchezo huu ulianzishwa na mwalimu James Naismith kwenye chuo cha Springfield College huko Massachusetts mwaka 1891. Alibuni mchezo huo kwa ajili ya wanafunzi wake ili wapate mazoezi wakati wa kipupwe waliposhindwa kucheza nje. 
Mpira wa kikapu ulienea haraka kwenye vyuo vya Marekani, na katika karne ya 20 pia nje ya vyuo.
Mwaka 1936 mchezo huu ulikubaliwa kwenye michezo ya olimpiki.
Hadi leo ligi muhimu zaidi duniani ni ile ya Chama cha Mpira wa Kikapu Marekani.

Kanuni za mpira wa kikapu
Shabaha ya mchezo ni kushinda vikapu vingi kuliko timu nyingine. 
Mpira unaotumiwa kimataifa ni mpira wa ngozi au mata sintetiki wenye kipenyo cha milimita 749 hadi 780 na uzito wa gramu 567 hadi 650.
Uwanja huwa na vipimo vya mita 28 kwa 15. 
Wakati wa mchezo kuna marefa 2-3 uwanjani. Kando ya uwanja hukaa waamuzi wengine wanaoshika wakati na miniti za magoli na makosa.
Viungo vya nje

, Fédération Internationale de Basketball / International Basketball Federation
, International Wheelchair Basketball Federation
Estrojeni

Question: Mwanamke ana asilimia ngapi ya kiwango cha Estrojeni?

Estrojeni (kutoka neno la Kiingereza "estrogen" lenye asili ya Kigiriki: οἶστρος, oistros, linaloweza kudokeza "hamu ya ngono" na kiambishi tamati γεν, gen, "sababishi") ni homoni ya kike muhimu zaidi ambayo imo mwenye mwili wa wanyama aina ya Chordata (wenye uti wa mgongo) na baadhi ya wadudu. Jina estrojeni pia linaweza kutumika kwa kitu chochote ambacho chaiga homoni hii ya estrojeni kama vile dawa ambazo hupewa wanawake ili wawe na ashiki ya ngono. 
Katika binadamu, homoni hii ni muhimu hasa kwa wanawake na hutunzwa kwenye ovari, ini na huwasaidia wanawake wajawazito, huwasaidia wasichana kwenye ukuaji, husaidia pia kwenye kipindi cha ovulasheni. Wakati wa hedhi kwisha kabisa kiwango cha estrogeni hushuka.
Kazi ya estrojeni
Kukua kwa matiti ya wasichana haswa wakiwa katika umri wa kubalehe. Homoni ya estrojeni zikishirikiana na homoni ya ukuzi (human growth hormone) husaidia katika ubalehe wa wasichana ambapo matiti yao madogo yaanza kunenepa na kuwa makubwa. Estrojeni pia husaidia kufanya mafuta yagawanyike sawa katika msichana anayebalehe ili awe wa kuvutia na mwenye ngozi nyororo. Homoni hii pia huwafanya wasichana waanze kupata matako yaliyowanda.
Estrojeni hufanya uke wa msichana uwe umekomaa ili awe tayari kushiriki katika ngono na pia kushika mimba. Homoni hii huwafanya wasichana wapate uchu wa ngono, au ashiki ya mapenzi na kwa njia hii huonekana kama homoni ya uzazi wa wanawake.
Estrojeni pia husaidia mama anapokuwa mjamzito ili matiti yake yawe tayari kutoa maziwa ya kunyonyesha mtoto
Usawa wa estrojeni na tesistosteroni
Kinyume cha homoni ya estrojeni ni homoni ya tesistosteroni ambayo inapatikana san asana kwa wanaume. Hata hivyo, wanawake wako na kiwango fulani cha tesistosteroni ilhali wanaume nao wana kiwango fulani cha estrojeni. Tofauti ni kwamba wanawake wana estrojeni nyingi zaidi mwilini ikilinganishwa na tesistosteroni ilhali wanaume nao wana kiwango kikubwa cha tesistosteroni ikilinganishwa na estojeni. 
Mtoto mchanga anapozaliwa, awe wa kiume au kike, huwa na estrojeni nyingi sana mwilini na ndio maana huwa na jinekomastia. Hii hufanyika maana homoni ya estrojeni hutoka kwa mama mzazi hadi kwa mtoto. Jinekomastia hii huisha mtoto anapozaliwa na kukaa kwa muda .
Jinekomastia pia hupatikana kwa wanaume walio na umri wa miaka thelathini kwenda juu wanpokuwa na estrojeni nyingi mwilini. Ili kumaliza matiti haya, wao hushauriwa wanywe dawa za kuongeza tesistosteroni mwilini kama ,  na  au wafanywe operesheni ya liposuction au mastectomy ili ufuta uliokuwa kwa matiti haya utolewe.
Viungo vya Nje


Jamii:Homoni
Jamii:Jinsia
Ziwa Viktoria

Question: Je,ni kisiwa gani kikubwa zaidi katika Bahari ya Mediteranea?







Ziwa Viktoria (pia: Viktoria Nyanza, Ziwa Nyanza) ni ziwa kubwa la Afrika ya Mashariki lililopo baina ya Tanzania, Kenya na Uganda. Ni ziwa kubwa kuliko yote barani Afrika, na la pili duniani, baada ya Ziwa Superior ambalo lipo Amerika ya Kaskazini. 
Ziwa Viktoria lipo mita 1134 juu ya usawa wa bahari na lina eneo la kilometa za mraba zaidi ya 68,100. 
Maji ya ziwa Viktoria yanamiminika kwenye mto Nile na kuelekea bahari ya Mediteranea kwa umbali wa maili 4,000. 
Ziwa hili linapata maji yake mengi kutokana na mvua (80%) na kutoka vijito vingi vidogo. Mto mkubwa unaoingia Viktoria ni Mto Kagera unaotiririka kutoka magharibi. 
Ziwa Viktoria ni miongoni mwa maziwa yenye visiwa vingi vidogovidogo.
Ziwa hili lina kina cha wastani cha mita 40 na mwambao wa urefu wa kilomita 4,828, visiwa vyake vikiwa vimechangia 3.7% ya urefu huu. 
Eneo la maji ya ziwa limegawanywa 6% (4,100 km2) nchini Kenya, 45% (31,000 km2) nchini Uganda, na 49% (33,700 km2) nchini Tanzania.
Viungo vya nje


Jamii:Maziwa ya Afrika
Jamii:Maziwa ya Tanzania
Jamii:Maziwa ya Uganda
Jamii:Maziwa ya Kenya
Jamii:Nile

Jamii:Mkoa wa Kagera
Jamii:Mkoa wa Geita
Jamii:Mkoa wa Mwanza
Jamii:Mkoa wa Mara
Orodha ya miji ya Kenya

Question: Angola inatoshana aje kijiographia?


Hii ni orodha ya miji ya nchi ya Kenya iliyokuwa na angalau wakazi 30,000 mwaka 2005. Wakati wa sensa ya mwaka 2009 miji kama hiyo ilikuwa zaidi ya 100.











































































miji ya Kenya#MjiWakaziKauntiSensa 1969Sensa 1979Sensa 1989Sensa 1999Sensa 20091.Nairobi509.286827.7751.324.5702.143.2543,138,369Kaunti ya Nairobi2.Mombasa247.073341.148461.753665.018939,000Kaunti ya Mombasa3.Kisumu32.431152.643192.733322.734500,000Kaunti ya Kisumu4.Nakuru47.15192.851163.927219.366307,990Kaunti ya Nakuru5.Eldoret18.19650.503111.882167.016289,380Kaunti ya Uasin Gishu6.Ruiru1.6741.71823.31679.741238,858Kaunti ya Kiambu7.Machakos6.31284.320116.293144.109150,041Kaunti ya Machakos8.Meru4.47572.04994.947126.427240,900Kaunti ya Meru9.Nyeri10.00435.75391.25898.908225,357Kaunti ya Nyeri10.Kitale11.57328.32756.21886.055106,187Kaunti ya Trans-Nzoia11.Kericho10.14429.60348.51182.126104,282Kaunti ya Kericho12.Thika18.38741.32457.60382.665139,853Kaunti ya Kiambu13.Kakamega6.24432.02558.86273.60799,987Kaunti ya Kakamega14.Garissan.b.14.07631.31950.955119,696Kaunti ya Garissa15.Kisii6.08029.66144.14959.248200,000Kaunti ya Kisii16.Malindi10.75723.27534.04753.805207,253Kaunti ya Kilifi17.Webuyen.b.17.96327.75848.80622,507Kaunti ya Bungoma18.Migori2.066n.b.12.27431.644100,000Kaunti ya Migori19.Bungoma4.40125.16126.80544.19654,469Kaunti ya Bungoma20.Wajirn.b.6.38419.38232.23782,800Kaunti ya Wajir21.Busia1.0575.26620.78130.77751,981Kaunti ya Busia22.Homa Bay3.2527.48923.33532.17459,844Kaunti ya Homa Bay23.Kilifi2.662n.b.14.14530.394122,899Kaunti ya Kilifi24.Mumias697n.b.23.66836.158116,358Kaunti ya Kakamega25.Naivasha6.92011.49134.51932.222181,966Kaunti ya Nakuru26.Maragua1.2306.98030.93127.38427,384Kaunti ya Murang'a27.Mandera94613.12622.69930.43387,692Kaunti ya Mandera28.Embu3.92815.98626.52531.50041,092Kaunti ya Embu29.Nanyuki11.62418.98624.07031.57749,233Kaunti ya Laikipia30.Narok2.608n.b.11.62924.09167,505Kaunti ya Narok31.Ngong1.583n.b.8.77520.701107,188Kaunti ya Kajiado32.Isiolo8.20111.33116.82428.85446,128Kaunti ya Isiolo33.Nyahururu7.60211.27714.82924.75136,450Kaunti ya Laikipia34.Rongain.b.n.b.17.28825.00020,878Kaunti ya Nakuru
Viungo vya nje



Kenya
Al-Ghazali

Question: Aristoteli alifariki katika mji gani?


Abū Ḥāmid Muḥammad ibn Muḥammad al-Ghazālī (kwa Kiarabu:ابو حامد محمد ابن محمد الغزالی; kwa kifupi Al Ghazali, 1058-1111), alikuwa mwalimu mashuhuri wa dini, falsafa na sheria ya Kiislamu. Anahesabiwa kati ya walimu wa dini muhimu zaidi katika historia ya Uislamu.
Maisha yake
Alizaliwa mjini Tus katika jimbo la Khorasan la Uajemi. Pamoja na mdogo wake Ahmad alilelewa kama mtoto yatima. 
Akiwa kijana alifundishwa sharia ya Kiislamu akaendelea kuwa mwanafunzi wa mwanasheria wa Shafii ʿAbd-al-Malek Jovayni mjini Nishapur aliposoma pamoja na mwalimu Msufi. 
Baada ya kifo cha walimu wake alipata ajira kwenye ikulu ya waziri Nezam-al-Molk aliyewahudumia watawala Waselchuki. Waziri alimfanya profesa wa sharia huko Baghdad alipofundisha kufuatana na madhhab ya Shafii. 
Mnamo mwaka 1095 Al Ghazali alishambuliwa na mashaka makali kutokana na masomo yake katika falsafa ya Kiislamu akaacha nafasi yake ya ualimu. Alikatishwa tamaa pia kutokana na rushwa kati ya walimu wa chuo chake. Wakati ule ilikuwa vigumu kutoka katika utumishi wa mtawala, kwa hiyo aliomba rukhsa kuhiji Makka.  
Miaka 11 iliyofuata hadi mwaka 1106 hakuna habari za hakika kuhusu shughuli zake. Katika kitabu alichoandika juu ya maisha yake mwenyewe Al Ghazali anasimulia jinsi alivyoguswa na nuru kutoka Allah iliyomrudishia hakika ya imani. Katika kitabu hiki anataja kipindi cha kufundisha kwenye madrasa huko Dameski, baadaye safari ya kutembelea kaburi la Abrahamu huko Hebron mnamo 1096. Hapa alitoa kiapo cha kutopokea pesa ya serikali tena, cha kutomhudumia kamwe mtawala yeyote na cha kutoshiriki katika mabishano ya kitaalamu tena. 
Baada ya miaka hiyo ya kuzunguka kwa namna ya Wasufi alianza kufundisha tena kama profesa wa sharia huko Nishapur kwa miaka kadhaa. Baadaye alirudi kwake nyumbani mjini Tus alipokuwa na maisha ya kimya na kufundisha kibinafsi kama walimu Wasufi. 
Mafundisho
Al Ghazali alifahamu vizuri sana mapokeo ya falsafa kuanzia Wagiriki wa Kale na ya teolojia ya Kiislamu. 
Kujisomea falsafa ilikuwa imemleta katika kipindi cha mashaka. Katika kipindi cha maisha yake kama Msufi alirudi kwa imani akaandika kitabu cha kueleza mipaka ya falsafa. Alikataza falsafa kama njia ya kufikia ukweli. Akapinga watangulizi wake kama Avicenna na Alfarabi akisema hao waliharibu imani ya Kiislamu kwa kutumia mno matokeo ya Aristoteli na Plato. Alisisitiza ya kwamba mantiki haiwezi kumweleza Mungu aliye mkuu kuliko akili ya binadamu.
Alipinga pia wenzake waliofundisha ulimwengu kuwa wa milele akitetea dhana ya uumbaji.
Maandiko yake kuhusu Usufi yalikuwa muhimu kwa kuleta kiwango cha upatanisho kati ya teolojia ya Kiislamu na harakati ya Wasufi. Alionyesha jinsi gani mazoezi ya Wasufi yanaweza kulinganishwa na kanuni za sharia akieleza desturi zao kwa undani. Kwa njia hii aliweza kupunguza uadui ya ulema dhidi ya Wasufi.
Marejeo

Viungo vya nje