khalidalt/tydiqa-goldp huggingface dataset:
Msitu wa Mau

Question: Je,msitu mkubwa zaidi nchini Kenya ni ipi?

Msitu wa Mau  ni misitu tata katika Bonde la Ufanchini Kenya. Ni msitu asili wa milimani ulio mkubwa zaidi katika Afrika Mashariki. Msitu tata wa Mau una eneo wa hektari 273300 [0]
Maeneo ya misitu yana baadhi ya viwango vya juu kabisa ya mvua nchini Kenya [1] Misitu ya Mau ni eneo kubwa ya vyanzo vya maji nchini Kenya [2] Mito kadhaa huanza kutoka misitu hii, ikiwemo mto wa Ewaso Ng'iro (kusini), mto Sondu, Mto Mara na Mto Njoro. Mito hizi hulisha Ziwa Victoria, Ziwa Nakuru na Ziwa Natron [1]  Miteremko ya mashariki ya bonde la Mau imejazwa msitu wa Mau [1]
mazingira
Miti asilia katika msitu wa mau ni pamoja na Pouteria adolfi-friedericii, Strombosia scheffleri  na Polyscias kikuyuensis. Olea capensis, Prunus africana, gummifera na Albizia Podocarpus latifolius pia hupatikana huko [1]
Ndege wanaopatikana katika eneo hilo ni pamoja na Hartlaub's Turaco (Tauraco hartlaubi), Hunter's Cisticola (Cisticola hunteri)  na Jackson's Francolin (Francolinus jacksoni) [1]
Uharibifu
Katika miaka ya jadi misitu hii ilikuwa ikikaliwa na jamii ya  Ogiek ,ambao maisha yao ya kuwinda na kukusanya ni endelevu [1] Hata hivyo, kutokana na watu kutoka makabila mengine kuhamia msitu huo, sehemu ya eneo la msitu imekatwa kwa ajili ya makazi. [8]
Katika mwaka wa 2008, uzinduzi wa mradi wa nguvu za umeme ya Sondu-Miriu Hydro uliahirishwa kutokana na kiwango cha chini cha maji, ambao ulisemekana ulitokana na uharibifu katika msitu wa Mau [9]
Uhamisho kutoka msitu wa Mau
Katika msimu wa joto wa 2008 kulikuwa na mvutano wa kisiasa kuhusu swala la makazi ya watu, ambayo yalikuwa yametengwa katika uongozi wa KANU katika miaka ya 80 na 90. Baadhi ya walowezi ni wanasiasa mashuhuri, kama Franklin Bett na Zakayo Cheruiyot. Katika mwaka wa 2004 Paul Ndung'u alitoa "Ndungu Report", ambayo ilitaja kugawa ardhi hizi, kuwa haramu na ilipendekeza ugawavi huu utupiliwe mbali.[2] Baadhi ya uhamisho ulitekelezwa kati ya mwaka wa 2004 na 2006, bila ya mfuko wa makazi  [3]
Mnamo 15 Julai 2008, Waziri Mkuu Raila Odinga alitoa amri kwamba uhamisho utekelezwe kabla ya mwezi wa  Oktoba 2008, ili kulinda misitu kutokana na uharibifu [4] Amri hii imepingwa na baadhi ya wanasiasa wa eneo la Bonde la Ufa, wakiongozwa na Isaac Ruto. Baadhi ya wanasiasa, wakiongozwa na waziri wa kilimo William Ruto, walipendekeza kwamba iwapo uhamisho utatekelezwa, serikali inapaswa kuwatengea ardhi wanaohamishwa mahali pengine [2]
Uhamisho ulianza Novemba 2009. Pia baadhi ya watu mashuhuri wanaelekea kupoteza ardhi yao, wakiwemo pamoja na familia ya rais wa zamani Daniel arap Moi [5]
Marejeo

Viungo vya nje
 (MACOFA)

Jamii:Misitu ya Kenya
Historia ya Ugiriki

Question: Ugiriki iko na ukubwa wa kiasi gani?

Main Page inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Jamhuri ya Ugiriki.
Ugiriki ni nchi yenye historia ndefu na maarufu sana, hata inaitwa "nchi mama ya Ulaya".
Ugiriki wa Kale
Ugiriki ya Kale ni kipindi cha historia ambapo Ugiriki ulipanuka katika eneo kubwa la Mediteranea na Bahari Nyeusi, na kudumu kwa karibu milenia moja, hadi Ukristo ulipoanza. 
Unadhaniwa na wanahistoria wengi kuwa ni utamaduni anzilishi wa ustaarabu wa magharibi. Utamaduni wa Kigiriki ulikuwa na nguvu kubwa ya ushawishi katika Dola la Roma, ambalo lilibeba sehemu ya utamaduni huo katika sehemu nyingi za Ulaya. 
Ustaarabu wa Ugiriki ya kale umeathiri pia lugha, siasa, mifumo ya elimu, falsafa, sayansi, sanaa, ufundi sanifu wa dunia ya kisasa, na kuchochea Mwamko Mpya katika Ulaya Magharibi. 
Halafu ukachipuka tena katika vipindi mbalimbali vya uamsho wa tamaduni za kisasa za Kigiriki, ndani ya karne ya 18 na ya 19 katika Ulaya na Amerika.
Ugiriki wa sasa
Ugiriki ni nchi mwanachama wa Umoja wa Ulaya tangu 1981.


Jamii:Historia ya Ugiriki
Ugiriki
Ukuta

Question: Ukuta wa China ulijengwa mwaka gani?

Kwa makala juu ya taasisi ya UKUTA, nenda UKUTA.


Ukuta ni muundo wima unaopakanisha nafasi kuwa tofauti, kama maeneo ya ndani na nje au vyumba ndani ya jengo. 
Ukuta nje ya jengo
Nje ya jengo ukuta hujengwa kwa kuonyesha mipaka ya eneo na kuzuia watu au wanyama kuingia ndani. Vivyo hivyo unaweza kulenga kuwazuia wasitoke. Katika matumizi haya ukuta unafanana na madhumuni ya fensi lakini ni imara zaidi. 
Uwanja wa nyumba mara nyingi huzungushwa kwa ukuta kwa kuongeza usalama. Ukuta wa Berlin ulijengwa katikati ya jiji la Berlin wakati wa ugawaji wa Ujerumani ili wakazi wa sehemu chini ya utawala wa kidikteta upande wa mashariki wasikimbilie upande wa magharibi.
Katika mazingira ya ugomvi ukuta hujengwa pia kwa kuzuia mashambulio na kwa kusudi la kusaidia utetezi. Katika historia kuna mifano kadhaa ya kuta kubwa kama Ukuta wa China au kuta za mpakani wa Uajemi na Dola la Roma. Mara nyingi kwa kusudi hili miji ilizingirwa kwa ukuta (ngome).
Ukuta una matumizi tofauti tena kwa kuzuia banguko na miporomoko ya ardhi. 
Kwenye mtelemko mkali ukuta unaweza kuzuia kuteleza kwa ardhi au mawe ya juu kushuka chini, mfano baada ya mvua, na kuharibu barabara au nyumba chini yake
Milimani ukuta unasaidia kuzuia uharibifu kutokana na banguko la theluji.
Ukuta ndani ya jengo
Ukuta ndani ya jengo huwa na madhumuni mawili:
kutenganisha vyumba
kubeba uzito wa sehemu za juu kama ghorofa au dari.
Aina za maunzi ya kujenga kuta
Kuna aina nyingi za maunzi yanayotumiwa kujenga kuta:
Ukuta wa zege
Ukuta wa udongo
Ukuta wa matofali
Ukuta wa mawe
Ukuta wa kioo
Ukuta wa miti/mbao
Ukuta wa chuma n.k.

Jamii:Majengo
Lucy Kibaki

Question: Mwai Kibaki ana watoto wangapi?



Lucy Muthoni Kibaki (1940 - 26 Aprili, 2016) alikuwa mke wa Rais wa Kenya Mwai Kibaki, yaani alikuwa Mwanamke wa Kwanza wa Kenya (2003-2013).
Alizaliwa Mukurwe-ini mwaka wa 1940 kwa Rev. John Kagai na Rose Nyachomba, katika Mlima Kenya. Alifunzwa kuwa mwalimu, na akapandishwa cheo hadi kuwa mwalimu mkuu katika chuo cha mafunzo ya Ualimu huko Kiambu.
Familia
Alikutana na Mwai Kibaki mwaka wa 1960, na walifunga ndoa mwaka wa 1962. Wanandoa wana watoto wanne: Judy Wanjiku, Jimmy Kibaki, David Kagai, na Tony Githinji. Bi. Kibaki ni mlezi wa Shirika la Chama cha Viongozi Wasichana.[1]
Tukio la Nation
Anajulikana kwa uhuru wake wa upekee na hasira yake. Mwaka wa 2005 alipokea vyombo vya habari vya kimataifa kipaumbele kwa kushambulia ofisi ya Nation Media Group (wachapishaji wa The Daily Nation, gazeti la Kenya) na walinzi sita, baada ya kuchukua suala la jarida liliotoa taarifa yake ya kutoelewana kwake na Abdoulaye Makhtar Diop, aliyekuwa Mkurugenzi wa Benki ya Dunia kwa Senegal.[2]
Tukio lifuatalo la Nation
Mwezi Mei 2006, aliumba utata zaidi kwa kusema kwamba vijana nchini Kenya "hawana biashara" kwa kutumia kondomu. Lucy Kibaki aliita wito kwa wanafunzi katika shule siku wa kutunikiwa zawadi wajihini na ngono ili waepuka kuambukizwa na viini vya ukimwi. Yeye ndiye mwenyekiti wa Shirika la Wake arobaini wa Kwanza Afrika wanaopinga Ukimwi.
Tukio la Kuzaba 2007
Tarehe 12 Desemba 2007 alimzaba kofi afisa rasmi wa serikali aliyechanganisha jina lake na lile la Mary Wambui, mwanamke ambaye amekuwa akiripotiwa kuwa rais mke wa pili. Lucy Kibaki alimzaba kofi Katibu wa kanuni Utawala wa Serikali baada ya kumtambulisha kama "Wambui" wakati wa sherehe ya tuzo ya rais, NTV huru iliripoti.
Katibu wa kanuni Utawala wa Serikali, Francis Musyimi, alisimamishwa kwa ghafla kuwa muajibu katika sherehe katika Ikulu mjini Nairobi na alibebwa juu kwa juu na usalama wa nguvu, NTV. Musyimi ni maradufu kama Naibu Katibu wa Baraza la Mawaziri.
Tukio la Hujumu 2008
Mwaka wa Januari 2008, mbunge wa Kenya wa Imenti ya Kati Gitobu Imanyara alimshtaki Lucy Kibaki kwa shambulio na kutishia kwenda mahakamani kumdaha Mke wa Kwanza juu ya madai ya tukio. Alikanusha madai haraka, akimlaumu Imanyara kwa jaribio la malipizi baada ya kushindwa kupata kiti cha naibu mnenaji wakati wa uchaguzi wa Bunge.
Kazi ya Hisani
Bibi Kibaki anajulikana kwa kusaidia walio na mazuizi na watu walemavu.
Marejeo


Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Watu wa Kenya
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Walimu wa shule
Jamii:Wanandoa viongozi wa kitaifa
Ziwa Viktoria

Question: Je,Ziwa Natron ina ukubwa wa kiasi gani?







Ziwa Viktoria (pia: Viktoria Nyanza, Ziwa Nyanza) ni ziwa kubwa la Afrika ya Mashariki lililopo baina ya Tanzania, Kenya na Uganda. Ni ziwa kubwa kuliko yote barani Afrika, na la pili duniani, baada ya Ziwa Superior ambalo lipo Amerika ya Kaskazini. 
Ziwa Viktoria lipo mita 1134 juu ya usawa wa bahari na lina eneo la kilometa za mraba zaidi ya 68,100. 
Maji ya ziwa Viktoria yanamiminika kwenye mto Nile na kuelekea bahari ya Mediteranea kwa umbali wa maili 4,000. 
Ziwa hili linapata maji yake mengi kutokana na mvua (80%) na kutoka vijito vingi vidogo. Mto mkubwa unaoingia Viktoria ni Mto Kagera unaotiririka kutoka magharibi. 
Ziwa Viktoria ni miongoni mwa maziwa yenye visiwa vingi vidogovidogo.
Ziwa hili lina kina cha wastani cha mita 40 na mwambao wa urefu wa kilomita 4,828, visiwa vyake vikiwa vimechangia 3.7% ya urefu huu. 
Eneo la maji ya ziwa limegawanywa 6% (4,100 km2) nchini Kenya, 45% (31,000 km2) nchini Uganda, na 49% (33,700 km2) nchini Tanzania.
Viungo vya nje


Jamii:Maziwa ya Afrika
Jamii:Maziwa ya Tanzania
Jamii:Maziwa ya Uganda
Jamii:Maziwa ya Kenya
Jamii:Nile

Jamii:Mkoa wa Kagera
Jamii:Mkoa wa Geita
Jamii:Mkoa wa Mwanza
Jamii:Mkoa wa Mara
Mmea

Question: Je, kuna aina ngapi ya mimea?


Mimea ni moja kati ya makundi ya viumbe hai duniani ikijumuisha miti, maua, mitishamba n.k. Kuna zaidi ya aina 300,000 ya mimea.
Sayansi inayochunguza mimea huitwa botania ambayo ni kitengo cha biolojia. Kwenye uainishaji wa kisayansi mimea hujumlishwa katika himaya ya plantae kwenye milki ya Eukaryota (viumbehai vyenye  kiini cha seli na utando wa seli).
Kwa hiyo mimea huwa na utando wa seli mwenye selulosi. Mmea unapata sehemu kubwa ya nishati kutoka nuru ya jua kwa njia ya usanisinuru yaani hujilisha kwa msaada wa nuru. Ndani ya majani ya mimea kuna klorofili, dutu kijani, inayofanya kazi ya kupokea nuru na kupitisha nishati yake kwa sehemu nyingine ya mmea ambako inatumiwa kujenga molekuli zinazotunza nishati kwa njia ya kikemia na kutumiwa katika metaboli ya mwili.
Mimea kadhaa imepoteza uwezo wa kutengeneza klorofili ya kutosha, hivyo inajipatia nishati yao kama vimelea kutoka kwa mimea au viumbehai vingine.
Mimea mingi inazaa kwa njia ya jinsia, yaani kwa kuunganisha seli za kiume na kike; mara nyingi viungo vya kiume na vya kike vinapatikana ndani ya mmea mmoja. Kuna pia mimea inayozaa kwa njia isiyo ya kijinsia, kwa mfano kwa kuotesha mzizi wa hewani ambao unaingia ardhini na kuendelea kama mmea wa pekee.
Mimea ni msingi muhimu kwa viumbehai wengine duniani kwa sababu sehemu kubwa ya oksijeni katika angahewa ya dunia inatengenezwa na mimea.[1]. 
Mimea inatoa chakula kwa binadamu kama vile nafaka, matunda na mboga za majani, pia lishe kwa wanyama wa kufugwa.  
Picha

Mvumo wa Asia Borassus flabellifer
Mavumo Borassus flabellifer (yaitwayo Thaati Munjelu kwa kienyeji) yanayouzwa katika soko ya Guntur, Uhindi.
Manjano
Kiazi kitamu, Ipomoea batatas, Bustani ya Kibotaniki ya Maui Nui
Mkadi wa Asia (Pandanus amaryllifolius)
Papai la Kalifornia
Mapapai (Carica papaya), kultivari 'Sunset'
Mzumari (Cymbopogon citratus)
Pachyrhizus erosus, aina ya tunguu. Situgede, Bogor, Java ya Magharibi, Indonesia.
Tufaa aina ya Kiku
Miche ya Sauropus androgynus
Nazi (Cocos nucifera)


Jamii:Mimea
Umoja wa Afrika

Question: Je,nani alikuwa mwanzilishi wa shirika la Kenya African Union?



Umoja wa Afrika (UA) (kwa Kiingereza: African Union (AU); Kifaransa: Union Africaine (UA); Kihispania: Unión Africana (UA) ; Kireno: União Africana (UA) ) [1] ni muungano wa nchi 55 za Afrika ulioanzishwa mnamo Julai 2002. 
Umoja huu unaendeleza kazi za Umoja wa Muungano wa Afrika (kwa Kiingereza: Organisation of African Union - OAU) uliokuwepo 1963 hadi 2002. 
Nia ya umoja huu ni kujenga muundo na mfumo wa kisiasa, wa kiuchumi, na wa kijamii ili kufikia wakati ambapo bara la Afrika litakuwa na bunge moja, benki moja, jeshi moja, rais mmoja, sarafu moja, n.k. 
Dhumuni kubwa la umoja huu ni kuunganisha nguvu za mataifa ya Afrika ili kuweza kutatua matatizo yanayokabili bara hili kama vile vita, njaa, Ukimwi, n.k.
Nchi wanachama
Umoja wa Afrika ina nchi wanachama 55, yaani nchi zote za bara la Afrika (baada ya kurudi kwa Moroko, iliyokuwa imejiondoa mwaka 1985 kwa sababu UA ilitambua Sahara ya Magharibi kuwa nchi ya kujitegemea wakati Moroko inadai ya kwamba ni eneo la majimbo yake ya kusini).
[2]Hata hivyo mwaka 2016 Moroko ilionyesha nia ya kujiunga tena na UA.[3]
Mkutano wa kwanza wa Bunge la Umoja wa Afrika ulifanyika mwaka 2004 huko Afrika Kusini.
Mikutano mikuu ya UA
Durban (Afrika Kusini): 9-11 Jul. 2002.
Maputo (Msumbiji): 10-11 Jul. 2003.
Sirte (Libya), mkutano wa dharura: Feb. 2004.
Addis Ababa (Ethiopia): 6-8 Jul. 2004.
Abuja (Nigeria): 24-31 Jan. 2005.
Sirte (Libya): 28 Jun. - 5 Jul. 2005.
Khartoum (Sudan): 16-24 Jan. 2006.
Viongozi
Thabo Mbeki 	9 July 2002 	10 July 2003 	 South Africa
Joaquim Chissano 	10 July 2003 	6 July 2004 	 Mozambique
Olusegun Obasanjo 	6 July 2004 	24 January 2006 	 Nigeria
Denis Sassou-Nguesso 	24 January 2006 	24 January 2007 	 Jamhuri ya Kongo
John Kufuor 	30 January 2007 	31 January 2008 	 Ghana
Jakaya Kikwete 	31 January 2008 	2 February 2009 	 Tanzania
Muammar al-Gaddafi    2 February 2009 	31 January 2010 	 Libyan Arab Jamahiriya
Bingu wa Mutharika	   31 January 2010 	31 January 2011 	 Malawi
Teodoro Obiang Nguema Mbasogo	31 January 2011     29 January 2012 	 Equatorial Guinea
Yayi Boni 	29 January 2012 	27 January 2013 	 Benin
Hailemariam Desalegn 	27 January 2013 	30 January 2014 	 Ethiopia
Mohamed Ould Abdel Aziz   30 January 2014 	   30 January 2015 	 Mauritania
Robert Mugabe   30 January 2015   30 January 2016    Zimbabwe
Idriss Déby   30 January 2016   madarakani    Chad
Mwenyekiti wa Kamati Kuu ya UA ni N. Dlamini-Zuma. 
Spika wa Bunge la Umoja wa Afrika ni Roger Nkodo Dang.
Tanbihi

Viungo vya nje

Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. 




Jamii:Afrika
Jamii:Mashirika ya kimataifa
Utaridi

Question: Sayari iliyo karibu na jua ni ipi?



Utaridi (kwa Kiingereza Mercury) ni sayari iliyo karibu zaidi na jua letu katika mfumo wa jua na sayari zake. 
Jina la sayari
Jina lake limetokana na Kiarabu عطارد (soma "`uTaarid") inayomaanisha "mwendo wa haraka"[1] kwa sababu kasi ya Utaridi inapita mwendo wa sayari nyingine kutokana na njia yake fupi ya kuzunguka Jua katika siku 88 pekee. 
Majina ya Wagiriki wa Kale "Hermes" na Waroma wa Kale "Mercurius" yalikuwa majina ya mungu wao aliyekuwa na kazi ya kuwasilisha habari za miungu wengine aliyeaminiwa kuwa na kasi kubwa kwa kazi hii: chaguo hili lilitokana na tabia ileile ya sayari. Jina hili la Kiroma Mercurius limeingia katika lugha nyingi za Ulaya. 
Umbo la Kiarabu limekuwa jina la watu katika nchi nyingi zilizoathiriwa na utamaduni wa Kiislamu, pia jina la sayari ya kwanza kwa mfano katika Kituruki na Kimalaysia. 
Katika vitabu kadhaa vya Kiswahili sayari inaitwa Zebaki lakini hii inaonekana ni kosa lililotokana na jina la Kiingereza "Mercury" kwa sayari hii. Mercury ni pia jina la metali inayoitwa zebaki kwa Kiswahili kutokana na Kiarabu "زئبق" (tamka "zibaq"). [2]
Mara chache neno "utaridi" limetumiwa kutaja sayari kibete ya "Pluto" lakini hii ni kwa kukosea pia.[3]
Tabia za Utaridi
Utaridi ni sayari ndogo. Kipenyo chake kwa ikweta ni 4879.4 km. Kwa sababu iko karibu sana na jua ina mbio za haraka. Mwaka wa Utaridi ambayo ni muda wa kuzunguka jua ni siku 88 za dunia pekee. 
Inazunguka kwenye mhimili wake katika muda wa siku 58.6 za dunia. Kutokana na kuwa karibu na jua kuna joto kali upande unaotazama jua lakini upande wa usiku ni baridi kabisa kutokana na uhaba wa hewa inayoweza kutunza halijoto. Halijoto ya wastani ni +178.8 °C, (usiku -183.15°C na mchana +426.85°C). 
Mwaka 2012 barafu ya maji ilitambuliwa kwenye data kutoka chombo cha angani MESSENGER iliyochunguza sayari hii. Barafu inapatikana karibu na ncha ya kaskazini isiyofikiwa na miale ya jua.[4]
Uhaba wa hewa umesababisha uso wa sayari kujaa mashimo ya kasoko. Kasoko hizi zimesababishwa kwa kugongwa na meteoridi. Angahewa kama duniani ingeangamiza meteoridi ndogo na kusababisha kupasuka kwa kubwa lakini Utaridi zote zinafika usoni bila kizuizi. Alama za meteoridi ni mmomonyoko wa pekee unaoonekana hakuna dalili ya mmomonyoko kutokana na hewa au maji ya awali. 
Kutokana na kuwa karibu sana na jua Utaridi inaonekana kama nyota kwa macho katika masaa ya pambazuko na machweo pekee.
Tanbihi


Jamii:Sayari
Orodha ya Marais wa Uganda

Question: Je,rais Yoweri Museveni alizaliwa lini?



Hii ni orodha ya Marais wa Uganda:

Angalia Pia
Uganda
Wakuu wa Serikali ya Uganda
Makamu wa Rais wa Uganda
Wakoloni wakuu wa Uganda
orodha ya viongozi

Uganda
Musuli

Question: Je,mishipa ni nini?


Misuli [1]  ni sehemu ya mwili wa wanyama na binadamu inayowezesha mwendo wa viungo vyake.  misuli inaundwa na tishu ya pekee yenye uwezo wa kujinywea na kulegea. Wakati wa kujinywea huwa mifupi zaidi. Kwa njia hii misuli inayounganishwa na mifupa ya mkono au mguu huleta mwendo wa viungo hivi.

Aina za musuli
Misuli hutofautishwa kwa namna mbalimbali:
kama ni misuli ridhia inayoendeshwa kwa hiari maana tunaamua kuzinywea au kuzilegeza (kama misuli ya kusogeza mkono) au misuli sihuria inayoendeshwa bila hiari (kama misuli inayoendesha mwendo wa utumbo)
kufuatana na umbo na muundo wa misuli kama ni misuli milia (striped muscle) au misuli myororo (smooth muscle)
Mara nyingi hutofautishwa namna tatu za misuli:
misuli kiunzi iinayounganishwa na mifupa kwa ukano. Hii misuli inasababisha mwendo wa mifupa ya viungo na kuendeshwa kwa ridhia ya mtu kwa hiyo inaitwa pia misuli ridhia.  Katika mwili wa mwanaume  wastani  hii misuli kiunzi ni takriban asilimia 42 ya masi ya mwili wake; kwa mwili wa  mwanamke wa wastani hii misuli ni 36 % ya masi ya mwili.  Hiyo ndiyo  sababu ya kwamba kwa wastani wanaume wana nguvu kuliko wanawake.
misuli msisima ambayo haiunganishwi na mifupa na kuendesha mwendo wa viungo vya ndani vya mwili kama utumbo, mapafu, mizizi ya nywele au mishipa ya damu. Misuli hii hiongozwi kwa ridhia huitwa misuli sihuria.
misuli ya moyo ni misuli sihuria lakini kwa umbo hufanana zaidi na misuli  kiunzi. Wakati misuli hii inajikaza inasukuma damu kwenda mishipa ya damu upande moja na ikilegea upande mwingine kupokea damu kutoka mishipa.
Misuli milia
Misuli ya kiunzi na moyo huitwa pia "misuli milia" kutokana na milia inayoonekana usoni mwao. Milia hii inatokana na muundo wa misuli hii inayofanywa na vinyuzi virefu vya rangi mbili vinavyopangwa taratibu katika misuli na kuonyesha milia meupe na mekundu kwa kubadilishana. Vinyuzi vyekundu ni protini za kiaktini na vinyuzi vyeupe ni protini kimiosi.
Muundo wa misuli
Misuli inaundwa na seli za pekee zenye uwezo wa unyweo. inatekeleza unyweo baada ya kupokea kiamshi kupitia neva. Kiamshi ni mshtuko wa umeme unaopitishwa kutoka seli kwenda seli nyingine. 
Seli za misuli huwa na protini za kiaktini na kimiosini. 
Unyweo wa misuli
Wakati misuli inapokea kiamshi kutoka neva nafasi katika utando wake inapitisha kalsi na kalsi inasababisha aina mbili za protini kuingiliana hivyo kufupisha urefu wa misuli.
Jinsi ya kuunda misuli
Anza polepole. Kuunda misuli huchukua muda mrefu na haifai ujiweke presha kupata misuli kwa muda mfupi.
Kuwa na mpango na mikakati unayofuata ili kuweza kuifikia kama vile mipango ya wakati wa kufanya mazoezi, kuinua chuma au kula.
Chakula kina maana sana katika misuli haswa protini ambayo wafaa uile kwa wingi. Maji pia ni muhimu kwa umetaboli.
Fuata mikakati uliyopanga na usife moyo hata usipoona matokeo kwa haraka.
Marejeo

Viungo vya nje
Reli ya Tanganyika

Question: Je,reli ya SGR ilianza kutengenezwa mwaka upi?


Reli ya Tanganyika (pia: Reli ya Kati) ilikuwa jina la njia ya reli kuanzia Dar es Salaam kwenda Kigoma kwenye Ziwa la Tanganyika iliyojengwa katika miaka 1905 hadi 1914 zamani za koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani.
Majina
Majina mengine yaliyotumika yalikuwa kwa Kijerumani "Mittellandbahn", baadaye kwa Kiingereza "Central line" (Reli ya Kati), au "Tanganjikabahn" (kwa Kiingereza Tanganyika Railway).
Tabia
Reli hii ilikuwa na urefu wa kilomita 1245.4 ikitumia geji (upana wa njia) ya mita 1[1]. 
Baada ya mwisho wa ukoloni wa Kijerumani eneo la Tanganyika lilitawaliwa na Uingereza kama [[eneo la kudhaminiwa]  ] la Shirikisho la Mataifa. Katika kipindi hicho Reli ya Tanganyika iliongezwa njia ya kando kutoka Tabora kwenda Mwanza. Tangu mwaka 1977 njia hii imetawaliwa na Shirika la Reli Tanzania (Tanzania Railways Limited - TRL).
Njia ya reli
Njia ya reli hii inaanza Dar es Salaam ikipitia Morogoro, Dodoma na Tabora hadi kufika Kigoma. 
Kuna njiapanda ambako njia ya kati inaunganishwa na njia za kando.

Tanbihi
[]
Viungo vya Nje=

Jamii:Usafiri wa Tanzania
Jamii:Reli za Afrika
International School of Kenya

Question: Shule ya sekondari ya kwanza kujengwa nchini Kenya ni gani?

International School of Kenya  ni shule ya kimataifa inayofunza wanafunzi kuanzia darasa la chekechea hadi darasa la 12. Shule hii iko nje ya jiji la Nairobi, Kenya. Ilianzishwa mwaka wa 1976 iliyojengwa katika uwanja wa hekta 25. Wanafunzi wanaweza kusomea mfumo wa elimu wa diploma ya Amerika ya Kaskazini au diploma ya International Baccalaureate. Shule hii inatambulika na MSA, na ni shule kubwa zaidi ya kimataifa mjini Nairobi. Shule hii pia ni mwanachama wa Chama cha Association of International Schools in Africa (AISA).
Mipangilio
Shule hii ilianzishwa kutoka Nairobi International School (NIS) mnamo 1969, lakini matatizo ya kifedha iliilazimu Ubalozi wa Marekani na Ubalozi wa Kanada kuchukua uendeshaji wa shule hii mwaka wa 1976, na kuibadilisha jina kuwa Intrnational School of Kenya. ISK, kama inavyojulikana, imegawanywa katika shule tatu: ya Shule ya Msingi inayofundisha wanafunzi kutoka chekechea hadi darasa la 5, Shule ya Kati inayofundisha darasa 6-8, na Shule ya Upili inayofundisha darasa za 9-12.
Kila shule ina mwalimu wake mkuu na mshauri, na kwa kiasi kikubwa ina walimu wake, ingawa baadhi ya masomo hufundishwa na walimu sawiya. Walimu ni wengi hutoka Kanada, Marekani na Uingereza, na hata nchi nyinginezo.
Vifaa
Kila shule ina madarasa yake na na vyumba vya burudani; hata hivyo shule zote tatu hutumia vifaa vingine kwa pamoja kama vile maktaba, mkahawa, na vifaa vya michezo na sanaa. Kituo chake cha Sanaa kilicho na thamani ya dola milioni nyingi inayosifika kuwa kituo bora zaidi mjini Nairobi. Shule hii ina chumba kikubwa cha kufanyia mazoezi, bwawa la kuogelea lenye maji ya moto, na viwanja tele vya kucheza. Mwaka wa 2006, mradi wa ujenzi ulianza ili ya kupanua shule ya sekondari. Ilmalizwa kujengwa mnamo Desemba 2007, na wanafunzi waligurishwa mwezi uliofwatia. 
Shule hii pia inajulikana kwa michezo yake kama mpira wa kikapu, kriketi, mpira wa kandanda, voliboli, na kuogelea. Kila mwaka, wanafunzi wa shule ya sekondari hushiriki katika mashindano ya kimataifa ya ISSEA kwenye michezo ya mpira wa kikapu, kandanda, na voliboli.
Shule hii iko nje ya jiji la Nairobi mwishoni mwa barabara ya Peponi na imezungukwa na mashamba ya kahawa. Hata hivyo, ujenzi unaoendelea inaweza kubadili maeneo jirani.
Wanafunzi
Chama cha wanafunzi ina zaidi ya wanafunzi 700 ikiwakilisha mataifa 74 tofauti. Zaidi ya robo ni Wamarekani, na wengineo wakitoka nchini Kenya, Uingereza, Kanada, Sweden na Uholanzi.
Mbegu maarufu ni kama: Dan Eldon (mpiga picha maarufu aliyeuwawa katika mgogoro wa Somalia mnamo 1993). Wahitimu wa shule hii wamewahi kujiunga na vyuo vikuu maarufu nchini Marekani (kama chuo kikuu cha Ivy League), Kanada, Uingereza, Australia, Afrika ya Kusini na  Chama cha Umoja wa Ulaya.
Viungo vya nje



Jamii:Taasisi za elimu zilizoanzishwa mnamo mwaka 1961
Jamii:Shule nchini Kenya
Jamii:Elimu jijini Nairobi
Jamii:International Baccalaureate shule nchini Kenya
No Place That Far

Question: Je,Sara Evans alianza muziki mwaka upi?


"No Place That Far" ni wimbo wa mwanamuziki wa Marekani anayeimba nyimbo zenye miondoko ya katri anayeitwa Sara Evans ambapo pia wimbo huu upo katika albamu yake ya No Place That Far. Wimbo huu ulikuwa wimbo wake wa kwanza kuingia katika nyimbo arobaini bora katika chati ya Hot Country Music na pia wimbo huu ulishika nafasi ya kwanza katika nyimbo za katri.
Yaliyomo
"No Place That Far" ni wimbo ambao kidogo unaweza kuendana na miondoko ya kantri na kutumi piano kwa kiasi kikubwa na kuingiza vifaa vingine katika,shairi la pili had mwisho.
Katika wimbo huu, anasema kuwa atafanya kitu chochote ili kumweka mpenzi wake karibu nae, katika shairi kama vile,
If I had to run, if I had to crawl
If I had to swim a hundred rivers just to climb a thousand walls
Always know that I will find a way to get to where you are
There's no place that far
Mashairi haya yalitengenezwa kwa msaada wa aliyekuwa mume ya Evans wa kipindi hicho, Craig Schelske kutokana na mapenzi waliyokuwa nayo kati yao. Ujumbe kutoka katika wimbo huu kwenda kwa mume wake kuwa, hakuna sehemu ya mbali ambayo mume wake anaweza akaenda ambayo yeye hawezi kufika na kuwa na mume wake.Lakini baada ya muda, Evans alidai talaka kutoka kwa mume wake mwezi wa kumi mwaka 2006
Muziki wa video
Video ya wimbo huu ilitoks ikiongozwa na Thom Oliphant. Video inamwonesha Evans akiwa msituni akiwa amevaa gauni lenye rangi nyeusi na nyekundu na huku Vince Gill akiwa nyuma yake, wakiwa wanaimba wimbo huu. Katikati ya wimbo mume wake anatokea na kumkumbatia, halafu badae video inakuwa ya rangi nyeupe na myeusi, na kuoensha wanandoa wakitoa viapo vya ndoa. Video inaisha ikiwaonesha wanandoa wakiwa wameshikana mikono na kuingia katikati ya msitu.
Chati

Waliorudia
Kundi la Westlife liliurudia wimbo huu na upo katika albamu yao ya Coast to Coast
Jamii:Nyimbo za Sara Evans
Jamii:Nyimbo za Westlife
Jamii:Nyimbo za 1998
Aleen Bailey

Question: Je,Aleen Bailey alijiunga na na riadha lini?


Muhtasari wa maisha
Aleen Bailey (alizaliwa 25 Novemba 1980, katika Saint Mary) ni mwanariadha spesheli wa kushindana wa kimataifa wa nchi ya Jamaica. Alishirika katika Olimpiki ya 2004 na akashinda medali ya dhahabu kama mwanachama wa timu ya mbio ya 4 x 100m. Bailey hufanya mazoezi katika Columbia, South Carolina chini ya kocha Curtis Frye na ni dada ya mwanamuziki maarufu wa rege Capleton.
Bailey alifuzu kutoka Chuo Kikuu cha South Carolina ambapo yeye alimaliza misimu iliyobaki baada ya kuhamia huko kutoka Chuo cha Jamii cha Barton.
Wasifu
Katika mashindano ya NCAA ya nje ya riadha,Bailey alishinda mbio ya 100m na 200m,akishinda aliyependelewa sana Muna Lee wa LSU. Alikuwa katika timu ya 4 x 100 katika mashindano ya mabingwa ya 2002.
Bailey alishindana kwa niaba ya nchi yake Jamaica katika Olimpiki ya 2004 alipomaliza katika nafasi ya 5 katika mbio ya 100m na nafasi ya 5 katika mbio ya 200m. Aliungana na bingwa wa mbio ya 200m,Veronica Campbell,Tayna Lawrence na Sherone Simpson na kushinda mbio ya 4 x 100m.
Katika Shindano la Dunia la Mabingwa katika riadha la 2005,alishinda medali ya fedha(akiwa pamoja na Daniele Browning,Sherone Simpson na Veronica Campbell)). Katika Michezo ya Pan Amerika ya 2007,alimaliza katika nafasi ya 5 katika mbio ya 200m na wakashinda medali ya dhahabu katika 4 x 100m.
Bailey aliwakilisha Jamaika katika Olimpiki ya 2008 mjini Beijing. Alishindana katika mbio ya 4 x 100m wakiwa pamoja na Shelly-Ann Fraser,Sheri-Ann Brooks na Veronica Campbell-Brown. Katika raundi ya kwanza, Jamaika ilikuwa ya kwanza mbele ya Urusi,Ujerumani na Uchina. Muda wao ulikuwa wa sekunde 42.24 uliokuwa bora kabisa katika mbio yote ya kuhitimu fainali. Kutokana na matokeo hayo,Jamaika ilhitimu kuingia fainali ambapo Bailey na Brooks waliwapa Sherone Simpson na Kerron Stewart nafasi zao katika timu. Jamaika haikumaliza mbio kutokana na makosa katika kubadilisha kijiti chao maalum kutoka mwanariadha mmoja hadi mwengine. [11]
Marejeo
^ a b  beijing2008.cn, ret: 30 Agosti 2008
Viungo vya nje
 at IAAF




Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu Waliosomea Chuo Kiuu cha South Carolina
Jamii:Wanariadha wa Olimpiki ya 2004
Jamii:Wanariadha wa Olimpiki ya 2008
Jamii:Wanariadha wa Olimpiki wa Jamaika
Jamii:Wanariadha walioshinda medali ya dhahabu ya Olimpiki wa Jamaika
Dublin

Question: Je,mji mkuu wa Ireland ni upi?



Dublin (Kieire pia: Baile Átha Cliath = "Kijiji kwenye kivuko kwa mafunjo") ni mji mkuu wa Jamhuri ya Eire pia mji mkuu kwenye kisiwa cha Eire mwenye wakazi milioni 1.6 kwenye rundiko la jiji.
Jiografia

Dublin iko kando la mdomo wa mto Liffey unapoishia katika Atlantiki kwenye pwani la mashariki la Eire.
Historia
Wataalamu kadhaa hujaribu kuona uhusiano kati ya mji wa "Ebalana" uliotajwa na katika maandiko ya Ptolemeo mnamo 140 BK lakini hakuna uhakika kuhusu mahali pake.
Mji wa leo ulianzishwa kama kiji cha wavuvi kwa jina la „Áth Cliath“ na kando lake Wavikingi walijenga kijiji cha jirani cha „Dubh Linn“ ("matope mweusi"). Vijiji vikaungana na kuwa mji tangu 1172 kwa sababu Wanormandi baada ya kuvamia Eire kutoka Uingereza walianzisha makao makuu yao hapa. Katika kipindi hadi karne ya 16 Dublin ilikuwa kitovu cha eneo lililokuwa chini ya wafalme wa Uingereza kisiwani na tangu 1541 mji mkuu wa Ufalme wa Eire uliotawaliwa na mfalme wa Uingereza.
Baada ya muungano wa Uingereza na Eire katika Ufalme wa Muungano Dublin ilikuwa makao ya gavana mwingereza. 
Uhuru wa Eire ulianza 1916 mjini Dublin kwenye uasi wa Pasaka. Kwenye Vita ya Uhuru ya Eire nyumba nyingi ziliharibiwa.
Tangu uhuru wa 1922 Dublin ikawa mji mkuu. 
Baada ya kujiunga kwa Eire na Umoja wa Ulaya Dublin imeendelea kukua na kuwa jiji ya Kiulaya. 
1998 Dublin ilisheherekea sikukuu ya kumaliza miaka 1000.
Viungo vya Nje





 - Including local geographic features.
Picha za Dublin

Kanisa Kuu la Kristo Mfalme
Manisipaa ya Dublin
Nyumba ya forodha
Mnara wa Boma la Dublin


Jamii:Miji ya Ireland
Jamii:Ireland
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Leinster
Mpira wa mkono

Question: Je,mpira wa vikapu ulianzishwa mwaka upi?


Mpira wa mkono (kwa Kiingereza: Handball) ni mchezo ambapo timu mbili za wachezaji saba kila moja (wachezaji sita wa nje na kipa) hupiga mpira kwa kutumia mikono yao kwa lengo la kuutupa katika lango la timu nyingine. 
Mechi ya kawaida ina vipindi viwili vya dakika 30, na inachezwa kwenye kiwanja maalumu cha mita 40 kwa 20 (futi 131 kwa 66), na lango katikati ya kila mwisho. 
Malango yamezungukwa na eneo la mita 6 (futi 20) ambako kipa huyo anayelilinda ni karuhusiwa tu. Malengo yanapaswa kufanywa kwa kutupa mpira kutoka nje ya eneo au wakati wa "kupiga mbizi" ndani yake. 
Mchezo huu huchezwa ndani ya nyumba, lakini tofauti za nje zipo katika fomu ya uwanja wa mpira wa miguu na wa kikapu cha Kicheki (ambacho kilikuwa cha kawaida zaidi) na mpira wa pwani. Mchezo huu ni wa haraka na wa juu: timu za kitaaluma sasa zina mafanikio.
Mpira wa mkono kati ya malengo 20 na 35 kila mmoja, ingawa alama za chini hazijitokea hadi miongo michache iliyopita. Mawasiliano ya mwili yanaruhusiwa na watetezi wanajaribu kuacha washambuliaji wasifikia lengo.
Historia
Mchezo huo ulianzishwa mwishoni mwa karne ya 19 kaskazini mwa Ulaya na Ujerumani. Sheria ya kisasa ya mchezo ilichapishwa mnamo mwaka wa 1917 nchini Ujerumani, na ilikuwa na marekebisho kadhaa tangu hapo. 
Mechi za kwanza za kimataifa zilichezwa chini ya sheria hizi kwa wanaume mwaka wa 1925 na kwa wanawake mwaka wa 1930. Mpira wa mkono wa wanaume ulichezwa mara ya kwanza katika michezo ya Olimpiki ya majira ya joto ya 1936 huko Berlin kama nje, na wakati ujao katika michezo ya Olimpiki ya majira ya joto ya 1972 huko Munich kama ndani, na umekuwa mchezo wa Olimpiki tangu hapo. Kwa timu ya wanawake uliongezwa katika michezo ya Olimpiki ya majira ya joto ya 1976.
Shirika la Kimataifa la Mpira wa mkono lilianzishwa mwaka wa 1946 na kufikia mwaka wa 2016 limekuwa na mashirika ya wanachama 197. Mchezo huu unajulikana sana katika nchi za bara la Ulaya, ambazo zilishinda medali zote ila moja katika michuano ya dunia ya wanaume tangu 1938. Katika michuano ya dunia ya wanawake, nchi mbili tu zisizo za Ulaya zimeshinda jina: Korea Kusini na Brazil. Mchezo pia unapata umaarufu katika Mashariki ya Mbali, Afrika Kaskazini na sehemu za Amerika ya Kusini.


Jamii:Michezo
Ukraine

Question: Je,rais wa kwanza wa Ukraine aliitwa nani?



Ukraine (Kiukraine: Україна, Ukrayina) ni nchi ya Ulaya ya Mashariki. Imepakana na Urusi, Belarus, Poland, Slovakia, Hungaria, Romania na Moldova. 
Kuna pwani ya Bahari Nyeusi na ghuba ya Azov.
Mji mkuu ni Kiev (Kyiv).
Historia
Historia ya kale

Ukraine ulianza polepole pamoja na Urusi huko makabila ya wasemaji wa Kislavoni cha Mashariki walikoanza kujenga maeneo yao kuanzia karne ya 8 BK. 
Waviking waliunda dola la kwanza katika eneo la Kiev, wakalitawala kama dola la Kislavoni. Wenyewe waliingia haraka katika lugha na utamaduni wa wenyeji, lakini waliacha jina lao kwa sababu "Rus" kiasili ilikuwa jina la Waskandinavia wale kutoka Uswidi ya leo. 
Mwaka 988 Kiev ilipokea Ukristo wa Kiorthodoksi kutoka Bizanti. Tukio hilo liliathiri moja kwa moja utamaduni na historia yote iliyofuata. 
Dola la Kiev liliporomoka kutokana na mashambulio ya Wamongolia baada ya Jingis Khan, na maeneo madogo zaidi yalijitokeza yaliyopaswa kukubali ubwana wa Wamongolia.
Upanuzi wa utemi wa Moscow
Kubwa kati ya maeneo yale madogo ulikuwa utemi wa Moscow. Watemi wa Moscow walichukua nafasi ya kwanza kuunganisha Waslavoni wa Mashariki dhidi ya Wamongolia na kupanua utawala wao. 
Hivyo kwa muda mrefu Ukraine ilikuwa sehemu ya Dola la Urusi. 
Miaka mia ya mwisho
Miaka 1918 - 1921 baada ya mwisho wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia na ya kuporomoka kwa Dola la Urusi nchi ilikuwa na kipindi kifupi cha uhuru na vita vya wenyewe kwa wenyewe.
Miaka 1922 - 1991 Ukraine ilikuwa jamhuri mwanachama wa Umoja wa Kisovyeti.
Hatimaye ilijipatia tena uhuru wake, ingawa Russia haijaridhika wala kukubali mipaka. Hivyo mwaka 2014 ilivamia rasi ya Krimea na maeneo mengine ya mashariki. Hadi leo hali ni ya vita.
Lugha
Kwa muda mrefu Ukraine ilitawaliwa na Urusi na Kirusi kilikuwa lugha ya utawala hali halisi.
Tangu uhuru serikali imeendesha sera ya kujenga lugha ya taifa, pamoja na kujali lugha nyingine 18 za kieneo.
Hivyo Kiukraine (українська мова "ukrajin's'ka mova") ni lugha rasmi, lakini angalau nusu ya wakazi hutumia Kirusi. 
Kiukraine ni lugha ya Kislavoni karibu sana na Kirusi. 
Wakazi
Sensa ya mwaka 2001 ilionyesha ya kwamba 77.8% za wakazi hujiita "Waukraine". Waliojiita Warusi walikuwa 17.3%. Vikundi vingi vingine kama Wabelarus, Wamoldova, Watartari, Wabulgaria, Wapoland, Wayahudi na wengine walikuwa kila kimoja chini ya 1%.
Baada ya ukomunisti kupiga vita dini kwa njia zote na kwa miaka mingi, siku hizi wakazi wengi hawana dini yoyote.
Walionayo ni hasa Wakristo wa Kanisa la Kiorthodoksi la Russia, lakini Waorthodoksi wengine wamejitenga na kuanzisha Kanisa la Kiorthodoksi la Ukraina.
Pia kuwa waamini wengiwengi wa Kanisa Katoliki, hasa wa Kanisa Katoliki la Kigiriki la Ukraina linalofuata mapokeo ya Kigiriki kama Waorthodoksi, lakini pia wa Kanisa la Kilatini.
Pamoja na hayo, idadi ya wakazi inazidi kupungua haraka.
Tazama pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Viungo vya nje
Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. 

Jamii:Ukraine
Jamii:Nchi za Ulaya
Otago Daily Times

Question: Ni Chuo kikuu kipi kongwe zaidi duniani?





Otago Daily Times(ODT) ni gazeti la kila siku linalochapishwa na kampuni ya Allied Press katika eneo la Dunedin, New Zealand.
Historia
Gazeti la ODT lilianza kuchapishwa mnamo tarehe 15 Novemba 1861. Hili ndilo gazeti kongwe kabisa la kuchapishwa kila siku nchini New Zealand. Gazeti jingine kongwe ni la Christchurch , The Press, ambalo ni kongwe kuliko ODT kwa miezi sita , lilikuwa gazeti la kuchapishwa kila wiki katika miaka yake ya kwanza lakini likabadilika na kuwa la kila siku.(Hivyo basi ODT ndilo kongwe katika sekta ya magazeti ya kila siku.)
Gazeti la ODT lilianzishwa na W.H. Cutten na Julius Vogel (hapo baadaye aliitwa Sir Julius) katika nyakati za uchimbuzi wa dhahabu katika eneo lao la Tuapeka, mojawapo ya maeneo ya Otago yaliyopatikana kuwa na dhahabu. Cutten alikuwa mchapishaji wa gazeti la kila wiki la the Otago Witness lililoanzishwa katika mwaka wa 1851. Vogel naye , mwanzilishi mwenzake Cutten, aliliona gazeti hili la ODT kama mbinu ya kutetea na kupinga sera mbalimbali katika serikali ya mikoa.
Kutoka kuanzishwa kwake, ODT lilikuwa na msimamo dhabiti katika soko la magazeti katika eneo la South Island. Magazeti mengine pinzani ya Dunedin yalikwisha haraka(labda kwa kushindwa na ODT huku gazeti la Evening Star pekee yake likiweza kufika miaka ya 1900. Wamiliki wa Star walinunua gazeti la ODT na kuachisha uchapishaji wa Star katika mwaka wa 1978 kwa sababu idadi ya wasomaji ilikuwa ikididimia.Kama matokeo ya hayo, kampuni ya Allied Press inachapisha ODT na magazeti mengine  madogo kote nchini New Zealand, kwa mfano: Greymouth Evening Star.
Gazeti la ODT huonekana kama gazeti baba kwa magazeti mengine manne makuu ya kila siku ya New Zealand. Gazeti hili lina usambazaji wa nakala 43,000 na wasomaji takriban 110,000.
Sera zake
Katika miaka yake ya mwanzo, ODT lilihusika katika kampeni nyingi za kupigania haki za jamii. Mfano mmoja ni liliporipoti kuhusu mazingira mbovu ya kazi katika eneo la Dunedin ,katika miaka ya 1880. Ripoti hizi ,zilizoandikwa chini ya Mhariri Sir George Fenwick na Mwandishi Mkuu Silas Spragg, zilisababisha mageuzi makubwa ya kisheria.
Sid Scales alikuwa mchoraji wa katuni wa gazeti la ODT kwa miaka 30 mpaka alipostaafu katika mwaka wa 1981. Tangu mwaka huo, mchoraji Garrick Tremain akawa mchoraji mkuu wa katuni wa gazeti hilo. Mhariri wa gazeti ni Murray Kirkness, aliyechukua hadhi hii kutoka mhariri wa muda mrefu, Robin Charteris mnamo Aprili 2007.
Virejeleo
^ Reed, A.H. (1956)  Dunedin: A.H. & A.W. Reed.
^ 
Viungo vya nje
 tovuti rasmi ya gazeti hili
 tovuti rasmi ya wachapishaji
Mtume Yohane

Question: Je,kitabu cha Yohana ina kurasa ngapi?




Yohane mwana wa Zebedayo alikuwa mmojawapo kati ya Mitume wa Yesu, ambaye alipendwa na mwalimu wao kuliko wenzake wote.
Mapokeo ya Kikristo yanamuona kuwa mwandishi wa Injili ya Yohane, wa barua tatu (Waraka wa kwanza wa Yohane, Waraka wa pili wa Yohane, Waraka wa tatu wa Yohane) na wa Kitabu cha Ufunuo.
Maisha
Alizaliwa na Salome baada ya Yakobo Mkubwa mwanzoni mwa karne ya 1 B.K. akafa mkongwe mwishoni mwa karne hiyo huko Efeso (katika Uturuki wa leo).
Kabla ya kumfuata Yesu Kristo alikuwa mvuvi na mfuasi wa Yohane Mbatizaji.
Ndiye shahidi mkuu wa miaka mitatu hivi ya utume wa Yesu, akiwa wa kwanza kumfuata (pamoja na Mtume Andrea), mshiriki wa matukio ya pekee ya mwalimu wake (kama alipogeuka sura mlimani), mtume pekee aliyesimama chini ya msalaba, wa kwanza kusadiki ufufuko wa Yesu hata kabla hajamuona.
Kutokana na udhati wa teolojia yake alifananishwa na tai.
Anaheshimiwa na madhehebu karibu yote ya Ukristo kama mtakatifu, hasa tarehe 27 Desemba.
Tazama pia
Watakatifu wa Agano la Kale
Orodha ya Watakatifu Wakristo
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Marejeo
Thenashara, Mitume Kumi na Wawili – tafsiri ya P. A. Bunju – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1984 – ISBN 9976-63-030-1
Viungo vya nje









 Orthodox icon and synaxarion for September 26

Jamii:Mtume Yohane
Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Wafuasi wa Yesu
Jamii:Mitume katika Ukristo
Jamii:Wainjili
Jamii:Watakatifu wa Israeli
Ghurabu (kundinyota)

Question: Neno angakusi liko na maana gani?


Ghurabu (kwa maana „kunguru“ , kwa Kilatini na Kiingereza Corvus) [1].  ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kusini ya dunia yetu. 
Mahali pake
Ghurabu iko jirani na kundinyota ya Nadhifa (Virgo) na nyota yake angavu Sumbula (Spica). Kundinyota jirani ni pia Shuja (en:Hydra) na Batiya (en:Crater). Nyota zake angavu zaidi zina umbo la pembenne. 
Jina
Ghurabu ilijulikana kwa jina hili kwa miaka mingi kati ya mabaharia Waswahili waliotumia nyota kutafuta njia baharini wakati wa usiku.[2]
Jina la Ghurabu limepokelewa kutoka kwa Waarabu wanaosema الغراب al-ghurab na hao walitafsiri jina la Wagiriki wa Kale walioona hapa ndege wa kunguru na kuiita Κόραξ koraks[3], lililotafsiriwa kwa Kilatini kama "Corvus" ambalo ni sasa jina la kimataifa. 
Katika mitholojia ya Kigiriki kuna hadithi jinsi gani mungu Apollo alimtuma ndege ya kunguru (Ghurabu) kumchukulia maji kwa bakuli lakini ndege alichelewa kwa sababu alikula matunda njiani. Aliporudi akaeleza kuchelewa kwake kwa uwongo ya kuwa nyoka alimzuia akamwonyesha nyoka kwa kuishika kwenye miguu yake. Apollo alijua ni uwongo akakasirika na kumrusha kunguru (Ghurabu-Corvus) pamoja na bakuli (Batiya-Crater) na nyoka (Shuja-Hydra) kwenye anga wanapokaa kama nyota. Alimwadhibu ndege kwa kuweka bakuli ya maji (Batiya-Crater) karibu naye lakini hawezi kunywa.[4]
Ghurabu ni kati ya kundinyota 48 zilizotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK. Iko pia katika orodha ya kundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia [5] kwa jina la Corvus. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Crv'.[6]
Nyota
Nyota angavu zaidi ni Jinaha la Ghurabu au γ Corvi yenye mwangaza unaoonekana wa mag 2.6. Iko kwa umbali wa miaka ya nuru 190 kutoka Dunia na rangi yake ni buluu-nyeupe.










































Jina la
(Bayer)Namba ya
FlamsteedJina la Ukia
(si rasmi) Mwangaza
 unaoonekanaUmbali 
(miaka ya nuru)Aina ya spektraγ4Jinaha la Ghurabu2,59m190B8 IIIβ9(Kraz)2,65m140G5 IIδ7Algorab2,94m120B9 Vε2(Minkar)3,02m303K2 IIIα1(Alchiba)4,02m49F2 IV
Tanbihi

Marejeo
Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 75 ff ()
Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7, ISSN 1031-2331
Andorra

Question: Nchi ya Serbia inatumia sarafu gani ya fedha?



Utemi wa Andorra (Kikatalani: Principat d'Andorra, Kifaransa: Principauté d'Andorre) ni nchi ndogo katika Ulaya ya kusini magharibi. 
Katiba yake ni ya utemi lakini kuna watemi wawili, nao wako nje ya nchi. Mmoja ni rais wa Ufaransa na mwingine ni askofu wa Urgell katika Hispania.
Andorra ni nchi mwanachama ya Baraza la Ulaya lakini si ya Umoja wa Ulaya. Hivyo si sehemu ya eneo la kodi za pamoja la Ulaya. Hali hii inavuta watalii kwa sababu bidhaa nyingi zinapatikana bila kodi kwa bei nafuu kuliko Hispania au Ufaransa; kodi ya ongezeko la thamani (VAT) iko kwenye 4% pekee. 
Andorra inatumia pesa ya Euro bila kushiriki katika mkataba wa Euro.
Siku hizi imekuwa nchi tajiri kutokana na utalii. 
Jiografia
Eneo la Andorra ni bonde katika milima ya Pirenei kati ya Hispania na Ufaransa. Mahali pake mlimani palisababisha imeendelea kama nchi ya pekee kwa sababu zamani hapakuwa na njia wala mawasiliano.
Historia
Asili ya Andorra kama nchi ya pekee ni katika karne ya 12 na katika mahali pake mlimani na mpakani kati ya Ufaransa na Hispania. Bonde la Andorra lilikuwa chini ya mtemi wa Urgell. Wakati ule hapakuwa bado na himaya moja kwa Hispania nzima. Kama historia ingeendelea kama kawaida, leo hii Andorra ingekuwa tu sehemu ya wilaya ndani ya Hispania. Lakini katika karne ya 11 palitokea ugomvi kati ya mtemi wa Urgell na jirani yake. Majirani walipatana ya kwamba watatawala bonde kwa pamoja. 
Baadaye eneo la jirani liliingizwa katika ufalme wa Ufaransa na haki za kuwa mtemi mshiriki zilirithiwa na mfalme wa Ufaransa. Haki za mtemi wa Urgell zilirithiwa na askofu wa Urgell. Katika mwendo wa historia wafalme wa Ufaransa walipotea, hivyo rais wa jamhuri ya Ufaransa alirithi haki za utawala kama mtemi wa kushirikiana. Cheo cha askofu wa Urgell kimeendelea hadi wakati huu. 
Miaka yote ya nyuma Andorra ilikuwa bonde maskini tu bila barabara nzuri, hivyo wala Hispania wala Ufaransa ziliona umuhimu wa kujitahidi ili kupata utawala kamili juu yake. 
Katika hali hii Andorra imefika katika karne ya 21, ila tu mawasiliano ya kisasa yameondoa upweke na utalii umetajirisha nchi na wakazi wake. 
Tarehe 14 Machi 1993 Andorra ilipata katiba iliyoifanya kuwa nchi huru ya kujitegemea kabisa. Nafasi ya watemi wa pamoja ni ya heshima tu, na utawala halisi umo mikononi mwa serikali inayochaguliwa na bunge. 
Tangu 1993 Andorra ni nchi mwanachama wa Umoja wa Mataifa.
Watu
Idadi ya wakazi ni 85,000, ambao kati yao 2/3 si wananchi. Lugha rasmi ni Kikatalunya. 90.1% ya wakazi ni Wakatoliki.
Picha

Picha kutoka chombo cha angani inaonyesha eneo la Andorra 
Pas de la Casa nchini Andorra
Bonde la Valira Orienta ni eneo la ski 

Tazama pia
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Tanbihi



Jamii:Nchi za Ulaya
Jamii:Nchi ndogo sana
Jamii:Pirenei
Kericho

Question: Je,msitu wa Mau iko katika kaunti gani nchini Kenya?


Kericho ni mji wa Kenya ya kusini magharibi na makao makuu ya kaunti ya Kericho katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki wenye wakazi 42,029 ambao pamoja na vitongoji wa nje hufikia 104,282 kwa eneo kubwa la mji[1].
Kimo cha Kericho kutoka usawa wa bahari ni mita 2,070. Ni kitovu cha eneo la mashamba ya chai. Makampuni makubwa ya chai yana ofisi mjini. Chai inayokuzwa Kericho ni mashuhuru kwa ladha yake nzuri na rangi ya kuvutia. Pia wilaya hii ina wanariadha wa kukimbia mbio za mbali wa hali ya juu sana ambao mara kwa mara wanashinda medali za dhahabu katika mashindano mbalimbali.
Chanzo cha maji cha msitu mau ambacho ni kikubwa kuliko zote nchini Kenya kinapatikana mjini Kericho. Mji huu ni makao makuu ya sekta kubwa ya kilimo cha chai nchini Kenya. Makampuni makubwa ya chai kwa mfano Unilever Kenya' James Finlay na Williamson tea zinapatikana hapa. Chai inayokuzwa hapa huwa inasafirishwa na kuuzwa nchi za Uropa hasa Uingereza. Idadi ya watu wote kwenye kaunti hii ni 752,396 (sensa 2009). 

Historia na Utamaduni

Eneo la mji hukaliwa kiasili ya Wakipsigis ambao ni sehemu ya Wakalenjin. Jamii ya wakipsigis wanasifika kuwa watu walioshika mila zao na pia watu wakarimu. Wanariadha wengi mashuhuri kwa mfano Kipchoge Keino wametoka katika jamii hii.
Chakula mashuhuri cha jamii hii ni kimyet(Ugali) ambayo inaliwa pamoja na mboga za majani, mursik(maziwa ya mgando) na nyama. Chai pia inanywewa sana katika jamii hii, hasa asubuhi na baada ya kula.
Jina la mjii huu linasemekana kwamba linatokana na mganga wa zamani wa Kikipsigis aliyeitwa Kipkerich.
Usafiri
Usafiri unaotumiwa sana ni wa magari. Barabara za wilaya hii zipo katika hali nzuri ukilinganisha na wilaya zingine nyingi za nchini Kenya. Barabara kuu tatu zinaelekea mjini Kericho, barabara ya Kisumu-Kericho, barabara ya Kisii-Kericho na barabara ya Nakuru-Kericho. Mabasi na matatu yanatumiwa kwenda miji mingine.
Tanbihi

Viungo vya nje



Jamii:Mkoa wa Bonde la Ufa
Jamii:Miji ya Kenya