Ubutwari bwa Nyiramapyisi
Igice: Fiction,
Insanganyamatsiko: Bawucira abana

Habayeho agapyisi gato , kakitwa
Nyiramapyisi. Mu ishuri, ako gapyisi kiganaga
n’umusambi witwaga Gapwapwa, inkende
yitwaga Kanwiri na Twiga yitwaga Pyatu.
Nyiramapysi yari ifite ikibazo cy’uko izo
nyamaswa zindi zayisekaga, zikayikwena ngo
ifite isura mbi.
Umunsi umwe, zari zigiye ku ishuri, Gapwapwa
ibwira Nyiramapyisi iti “ufite umubiri mubi
cyane!’’ Nuko Kanwiri yungamo iti “ufite ibitwi
binini kandi bibi cyane!” Pyatu imaze kumva
ibyo, na yo yongeraho n’ubwirasi bwinshi,
iteretse amaso iti “ni byo pe! Ubwanwa bwawe
ni bubi cyane, dore ntibunasokoje.’’
Ibyo Nyiramapyisi byarayibabazaga cyane.
Byageze ndetse n’aho itangira kwishyiramo ko
ibyo izo nyamaswa zayibwiraga ari byo. Nuko
ikajya yibwira iti “ni jye mpyisi mbi kurusha izindi
zose zibaho koko.’’
Nta nyamaswa n’imwe mu zo biganaga
yashakaga kuba incuti na yo kuko zose zari
zifite ubwoba bwa Gapwapwa, Kanwiri na
Pyatu zayangaga. Zibwiraga ko ziramutse
zibaye incuti na Nyiramapyisi, na zo zagira
ikibazo cyo guhabwa akato. Nyiramapyisi ibyo
byarayibabazaga cyane. Yahoraga ifite irungu
kandi ibabaye cyane. 
Igihe kimwe, Nyiramapyisi yari iri mu rugo yonyine,
nuko yigira inama yo gushaka icyo yakora kugira
ngo Gapwapwa, Pyatu na Kanwiri zitazongera
kuyinnyega. Se yari yagiye guhinga, nyina yagiye
ku isoko. Nuko ibona umwanya wo gukora ibyo
ishaka byose.
Yafashe isabune n’amazi maze itangira
kwipyipyinyura. Yaripyipyinyuye irongera
iripyipyinyura ariko ntihagira igihinduka ku mubiri
wayo. Ibyo bimaze kwanga, yiyemeje gusuka
inweri mu bwanwa bwo ku munwa no ku
kananwa. Nyiramapyisi yirebye mu ndororwamo
yishimira cyane isura yayo nshyashya.
Nyamara, amatwi ya Nyiramapyisi n’ubundi
yakomeje kuba manini. Yahise ifata akagozi,
amatwi iyahambirira inyuma ku buryo
atongeye kurereta. Nuko yongera kwireba mu
ndorerwamo, iratangara cyane iti “mbega byiza!
Ntabwo isura yanjye ikiri mbi na mba!’’
Muri ako kanya, Nyiramapyisi yiyemeza
guhindura ibintu byinshi ku miterere yayo.
Yiyemeje guhindura ingendo, itangira kugenda
nk’umusambi Gapwapwa. Yiyemeza guhindura
ijwi itangira kuvuga akajwi ko hejuru nk’ak’inkende
Kanwiri. Yaniyemeje gutangira gutereka amaso
nka Twiga Pyatu. Yashakaga kwihindura nka zo
neza neza. Nyuma y’igihe kinini yitoza, yumva
irananiwe maze itangira guhondobera.
Mu gihe yari isinziriye, yararose. Muri izo nzozi,
yabonaga iri ku ishuri, izindi nyamaswa ziyibwira
uburyo ari nziza. Gapwapwa yayibwiye ko ifite umubiri
n’ubwoya bwiza, Kanwiri yayibwiye ko ifite inweri
nziza ku munwa no ku kananwa, naho Pyatu iyisaba
ko byaba incuti. Nyiramapyisi ibyo byarayishimishije
cyane.
Mu nzozi, yagiye kubona ibona za nyamaswa zindi
zirimo zikina, nuko ishaka kuzisanga ngo zikine. Igiye
kumva yumva hari ikintu kiyikoze ku rutugu, yumva ijwi
riyihamagara. Iryo jwi ryari irya nde? Ryari irya nyina
ryayihamagaraga riti “kanguka mwana wa!’’
Nuko Nyiramapyisi ihita ikanguka, inzozi zirangirira
aho. Ugutwi kwayo kumwe kwari kongeye kurereta,
ubwoya bwayo bwari bwongeye guhagarara, n’inweri
zari zisutse mu bwanwa bwo ku munwa wayo zari
zatangiye guhambuka.
Nyina yarayirebye irumirwa iti “mwana wanjye
koko ubwo ibyo ni ibiki wakoze!” Nyiramapyisi ariko
ntiyashakaga kubwira nyina impamvu yisutse inweri
mu bwanwa, igahambirira amatwi yayo inyuma,
ikanapyipyinyura umubiri wayo. Ako kanya, yahise
itangira kurira. Nuko nyina irayibwira iti “humura mwana
wanjye icecekere, ndagufasha.’’
Nuko iherako, ifasha Nyiramapyisi guhambura izo nweri,
guhambura neza amatwi yayo, no gusokoza ubwoya
bwayo. Icyo gihe nyina yayibwiye ikintu gikomeye ku
buryo Nyiramapyisi itigeze icyibagirwa. Yarayibwiye
iti “mwana wa, ibigaragara inyuma nta gaciro
bifite.” Yongeraho iti “ibifite agaciro ni ibyo twifitemo
imbere mu mutima. Uramutse weretse buri wese ko uri
umugwaneza n’umunyabwenge, ukubaha buri wese,
nta wutagukunda cyangwa ngo akubahe.’’
Nyiramapyisi ibyo yabitekerejeho cyane. Nuko
bukeye yiyemeza kureba niba koko ibyo nyina
yari yayibwiye ari byo. Yagiye ku ishuri, igezeyo
itangira gusuhuza buri wese n’urugwiro rwinshi.
Amasomo arangiye, Gapwapwa, Kanweri na
Pyatu zatangiye kuyinnyega nk’uko bisanzwe,
ariko Nyiramapyisi yo yikomereza urugendo,
ndetse izereka ko ibyo zivuga itanabyitayeho.
Izindi nyamaswa ziganaga, zibonye ko
Nyiramapyisi ititaye ku byo zayibwiraga,
zirumirwa. Nyuma y’igihe gito, Gapwapwa,
Kanweri na Pyatu zari zimaze gucika kuri uwo
muco mubi wo kunnyega Nyiramapyisi.
Icyo gihe, aho kubona Nyiramapyisi nk’impyisi ifite
umwanda n’ibyanwa bibi, zari zisigaye ziyibona
nk’impyisi izi ubwenge kandi yubaha buri wese.
Kuva ubwo, buri nyamswa yose yashakaga kuba
incuti na Nyiramapyisi. Nyiramapyisi, Gapwapwa,
Kanweri na Pyatu, zose zahakuye inyigisho
ikomeye, nuko zose zihindura imyifatire.