kceager/Kinyastory huggingface dataset:
Nyiramubande
Insanganyamatsiko: Imigani

Habayeho umwana akitwa Sabera, ntamenye nyiramubande icyo ari cyo. Umunsi umwe aragiye mu gikombe, sinzi uko yaje gukabukira inka, ako kanya yumva ijwi riramwigana, Risa n'irivugira mu gihugu cyari hepfo ye mu kabande. Biramutangaza bituma ahamagara ati, "yewe! yewe!" Ijwi risubiramo riti, "yewe! yewe!" Umwana arangurura ijwi ati, "uranyiganira iki wa mbwa we?" Ijwi risubiramo riti "uranyiganira iki ?" Nuko birakomeza rubura gica. Sabera ararakara cyane, maze si ugutuka ibihuru avayo. Cya gihuru nacyo si ukumusubiza. Noneho acyirohamo, ashakashakira hose uwo umwigana ngo amugirire nabi, ariko ntiyamuca iryera. Nuko amaguru ayabangira ingata, yiruka ajya kuregera nyina uwo mubisha wihishe mu gihuru, akaba yiriwe amutuka.

Nyina aramubaza ati, "yagututse ngi iki ?" Sabera aramusubiza ati, "nikabukiriye inka yari igiye kona, ngiye kumva numva ijwi ry'umwana rinyigana, riturutse mu kabande, mu gihuru gihari." Mpamagara uwo nti, "yewe! yewe!" Aho kunyitaba akomeza kunyigana. Birandakaza cyane, ngerageje kumwiyama atangira kuntuka. Nuko ndamanuka ndamushakashaka ndamubura." Nyina araseka cyane, Niko kumubwira ati, "wivuyemo ubwawe. Umenye ko nta magambo yandi wumvise atari aturutse mu kanwa kawe. Uko wibona mu mazi cyangwa mu ndorerwamo, ni n'ako iyo uvuze cyane ijwi ryawe rihura n'umusozi, rikakugarukira risubira mu byo umaze kuvuga. Iyo uvuga amagambo meza, niyo uba wumvise. None ibyo umaze kumbwira biranyumvisha ko utangiye kuba umwana mubi, usigaye utukana. Uherukire aho! Ikindi Kandi, ubwo udashaka kugirirwa nabi, nawe ujye wirinda kugirira abandi inabi."
Ibisakuzo
Insanganyamatsiko: Abakuru

Ziraca i nyabikangaga : insya z'umutwakazi

Inkoni nziza imera ahaga : imboro ya musaza wawe

Imbuga nziza iboneka ahaga : igituba cya mushiki wawe

Gatinze kazaryoha : agatuba k'uruhinja

Nyawineneka : umusundi ku ntebe

Nyoko ntaswerwa aradimbarwa : isekuru

Kiva kivitse : imboro mu gituba
Imyitirire y'amazina y'inka
Insanganyamatsiko: Inka

Iyo inyambo zabaga zimaze kubyara uburiza, umutahira w'inyambo yatumiraga umwisi, akazitegereza neza, maze iz'ingenzi muri zo akazita, akaziha inshutso. Yamara kuziha inshutso agataha. Ubwo bamuhaga inka y'intizo ikamwa, yamara kuyitekesha akayisubizayo.

Iyo ubushyo bwa za nyambo bwamaraga kubyara ubuheta, bongeraga gutumira umwisi ngo agire icyo yongera ku nshutso. Ubwo yitaga iy'indatwa muri za mpete, akayisingiza. Inshutso yari yarayihaye mbere ikaba ari yo ibanza, ikitwa impamagazo, igisingizo cya kabiri ayihaye kikitwa impakanizi, ibindi bisingizo bikitwa imivugo. Igisingizo cya nyuma kikitwa umusibo (iyo cyabaga gisingiza ya ndatwa y'isonga yonyine) cyangwa imivunano (iyo cyabaga gisingiza za ndatwa zose yari yarahaye inshutso mu ikubitiro). Yamaraga gusoza uwo murimo wose wo kwita inyambo bakamuha inka y'ingororano akayicyura ikaba iye y'ishimwe.
Isazi n'uruyuki
Insanganyamatsiko: Imigani

Umunsi umwe, uruyuki rwarabutswe isazi ku muzinga warwo, maze ruyibwirana uburakari ruti, "uje kwenda iki hano? Uyobewe ko muri udusimba tubi, mutagomba kwivanga n'abamikazi bo mu kirere?"
Isazi yumvise ayo magambo arayirakaza, maze igira ipfunwe, ariko ipfa kwihangana na yo, irasubiza iti, "ni koko, ntawahakana ko ari icyaha kwegerana n'inkubaganyi nka mwe!"
Uruyuki rurihandagaza maze rubwira isazi ruti, "mu miryango yose ntabwo wabona utunganye kandi ufite amategeko ukurikiza nk'uwacu. Ibiryo byacu tubihova mu ndabyo zihumura neza; umurimo wacu ni ugukora ubuki buryoha cyane wabugeraho ukaba utabuvirira."
Ubwo rwungamo ruti, "mva imbere wa kanyamwanda we, gatunzwe no guhora kaduhira, gashaka ibigatunga mu myanda kabonye yose kandi kagatera abantu indwara."
Isazi isubiza uruyuki iti, "twebwe data tugerageza kwitunga uko dushoboye, ariko kandi ujye wibuka ko umukeno ari akavurwa kagakira, naho uburakari n'ubwirasi bikaba ingeso ipfa nyirayo yapfuye.
Muritonda mugakurikiza amategeko y'umuryango wanyu, ariko imigenzereze yanyu ni mibi. Uburakari bwanyu butuma mupfa kuruma abo mwita abanzi banyu, kandi umenye ko ukora neza ashoboye, kandi agacisha make, aruta uwiratana imigenzereze myiza myinshi, ariko ivanze n'ubugome."

"Nyamwirukira gushimwa yasanze umuyaga wamutanze imbere."
Imigani migufi
Insanganyamatsiko: Abakuru

Inyamibwa y'imboro ni ishyutswe.

Akaboro gato karuta agatsinsino.

Inzigo y'imboro ihozwa indi.

"Uhawe aryarya" ni imboro ya Mungengabo.

Ijambo ribi rikura imboro mu gituba.

Utazi ikimuhatse areba imboro ya se igitsure.

Uwambaye ubusa ni we ugira imboro ndende.

Ubonye impare vuba ayibohera uruhago.

Imboro y'umutindi isiga abana bashira ikajya gushaka abandi.

Ushaka ko imboro zambuka umugezi abanza igituba hakurya.

Barihima ba Mujinya yasanze bamwendera umugora yica imboro.

Ikibya cy'undi kirakandika.

Impyisi irirya, ntirya ababya yayo.

Utazi Umurera amureresa ababya imbere.

Uko umugabo aguye si ko amabya ameneka.

Abasobetse imisumbi ntibaba bagihishanye amabya.

Babona zireresa amabya bakagira ngo zimya zose.

Imbeba ikubise amabya ku ishyiga iti, "nanga ko ibyaha bihora byandaraye".

Utinura itari iye ayigeza ku mabya.

Nshimwe y'umugore ibyimbisha igituba.

Umubyeyi gito aremaza umwana igituba.

Usuzugura agatuba ka mukeba kakagutwara umugabo.

Umujindiri w'igituba uvura imboro ikirungurira.

Nyirambigira-mbizi yiciye ururasago ku gituba rwanze kuva ata, "ay'ubusa n'ejo nzongera"

Ibiguma y'umushino imira imikangara y'imboro itanu.

Imishishi y'imishino ntishira inogonora.

Urugo rwarazwe imishino, umwana avukana itanu.

Iyo agashesho kashize agashino gashora ihene.

Iyo agashungo gashize agashino kayora ivu.

Inkunzi y'umuryango ikora rugongo.

Amenyo amerera ku majigo, inkoni igashibuka ku gishyitsi, imishino igashibuka kuri rugongo.

Nshimwe y'umukobwa ikobora injuma.

Indarikizi y'injuma ipfa yiseguye inzira.

Aberekeranye ntibabura kwendana.

Wanga kwenda umuja bugacya atwite.

Umurambirwa w'iminsi yenda umurwayi.

Indyarya ebyiri iyo ziraranye bucya ntayenze indi.

Ukora icyo azi yendwa ahetse.

N'uwendeye nyina mu nyenga yaramenyekanye.

Umugeni w'umunyabugugu yenderwa ubusa.

Umunyagihango yenze umunyakanapfu ati, "ntumpenze turaguriranye".

Umunyazi wa cyane yikururira abaswitse.

Inkururarusya iswika nuyirasenge.

Isazi yaswitse urutare iti, "birabe ntangare ntanga yanye".

Imihini iruhira imyuko, inyaga zikaruhira ibinyogote, abakunnyi bakaruhira abaswitsi.

Umwana w'umukene akuna acanye.

Umukunnyi mutindi akunira impare.

Ntawe ubura ishyano ashyukwa.

Umushyukwe w'umukobwa ushirira mu itako.

Uwirinda imishyukwe y'umusore ayinyarira vuba.
Nyambo iruta ibigarama
Insanganyamatsiko: Imivugo

Ndagukumbuye juru ry'i Buhoro
Reka nguhunde ibihozo urwunge
Urwo rwungikane rwo mu bihubi
Nirujya kwitsa igihumurizo
Nze guta impumu nkomeze mpimbe
Mpuze inganzo z'abampaye
Kubona izuba banyita izina
Rikoma ku izima ryabareze.

Reka nkurebe nirahire
Ko mu mahanga hera amahano.
Ntaho nahumiye ku mirari
Mva mu Bubiligi njya mu Bufaransa,
Nkagumya kwiroha mu rufaya
Rw'abaja baramya nyirafaranga
Nk'aho ari umurage bakesha
Umwe mu bisekuru bya kera.

Narakubonye nkubura ikirizo
N'abakubyaye wiga ikiramo.
So yagushinze kuba ikirenga
Uti: nzasumba urugero ampaye.
Akuraze kuba impaza uti: ndi mparirwa.
Uteze nka cya kirezi uriirimba
Kiriza bose, umwe watuzonze
Ngeri izigenga wiga ingendo.

Icyo nagushimye singishibura,
Simbishishikariye cyane,
Simbishinjwa muri gacaca,
Si ibishingano ni ibyanjye.
Ndanga yuko nyirandabizi
Yashibotoza ho agatanyu
Akaguha umwambaro utitera
Kandi utakenyera ngo ukwire.

Nzaba nkwiharira nguharage
Nguhunde amashyoro n'amakamba,
Nguhamye inganzo zikumenyere,
Nguhangarize ho rirenge,
Nkuragize imivugo ikunderere
Ijye ikuvumerera mu ruhanga,
Ushinge icyimbo mu cya Shingu
Ubwo uri nka shingiro ry'ituze.

Uri mu ntambwe idatana na hato
Uri mu nteruro itema ikirere
Uri mu kirenge cy'uwa kirenga
Ntabwo ureshya n'aba ndeba,
Bamwe bavuka bavuga imirarwe
Imirimo ari amacura-burindi.
Wowe wabyirutse utamenya ikirega
Ubanza nise ikirangirire.

Ntusa n'ababyina basobanya
Kuko basohoka basaragurika.
Ntusa n'abasukiranya impundu
Kandi nta mpuhwe imbere mu nda;
Ntusa n'abakubiranya ikabuza
Bameze nk'abakubwe n'urugendo;
Ntusa nka bamwe bakoma akamu
Barusha akayaga k'abashumba.

Ntabwo ureshya n'abo ndeba,
Ba muhonga-nseko bariya
Birukanka biruhutsa
Barira kandi bakaririmba
Baguhanga bakanahumbya.
Ibizira isano barabisobeka
Bikabasibaniramo urusizi
Ni nde utasara ngo asamare?

Reka ngusingize uri isimbi
Uri insigarira y'inseko nkunda
Inkuru yakunzaniye iragwire.
Bwari bwenze nko kugoroba
Nti: reka ngoragoze ya nganzo,
Nkebutse ninjira ingoro y'ishya
Nomeza kogeza juru ryera
Nseka abakinsaba kwisubira.

Baransubiza batabizi,
Singitashye mu rwo bataka
Ubwo bateshejwe gutabaza
Umwe wabatanze gutamiriza
Urugore nsanga ruhunze umucyo,
Ruhundaje ishya mu ruhanga
Rwihuhiriye rya tuze
Riteta amaso rita mu byano.

Ndakuririmba barire n'ejo
Ababona nsibana ngusiga iminwe
Kandi bimariye ho isimbo
Ngo barasizanira gutwara
Umutima utigeze ubaha icyanzu.
Emwe mundekere icyo cyaha
Nzabe numva bansha icyiru
Aho guta ikiruta nsanga ikivugwa.

Umunsi nzesa inkoni y'impundu
Nzasigura ntabizimurira
Ko uzira icyangiro mu matwara,
Ko uzira icyabyi uri cyanga-habi,
Ko uzira icyanze na cya sinzi,
Ko uzira icyusa na cyugazi,
Ko uri icyuzuzo cy'intango.
Imihigo ya Kavumenti na Leta 1
Insanganyamatsiko: Imivugo

Umva ikobe. Umva inkomero!
Umva urwamo, ngaha barahiga:
Induru ni ndende!
Umva Kavumenti,
We na Mburamatare;
Batangiye guhiga!
Induru ni ndende!
Na we Kavumenti
Abanjije guhiga.
Ati: "We Mburamatare,
Nkurusha ibintu,
Nkakurusha n'ibindi:
Induru ni ndende!
Nkurusha izi modoka,
Iza ruva-kwaya,
Zijyana isafari:
Izo ni Kavumenti!
Induru ni ndende!
Nkurusha amagare,
Yo n'amapikipiki,
Na gare-ya-moshi
Nabyo ni Kavumenti:
Induru ni ndende.
Nkurusha ubujyunguri
Buheka Abadamu,
Bubacubakana Kampala,
Bajya kurera abana:
Nabwo ni Kavumenti:
Induru ni ndende.
Nkurusha ishilingi,
N'impiya z'ingeri!
Nkurusha isumuni,
Nkakurusha n'ibyasha,
N'isende na hafu,
N'ubwapaburingi;
Nabyo ni Kavumenti:
Induru ni ndende.
Nkurusha Murefu,
Umugaga w'imali;
Yubatse Gahoro,
Ahakorera isukari:
Akayikwiza abazungu;
Na we ni Kavumenti:
Induru ni ndende.
Nkurusha na Radiyo,
Zikwiye amakambi,
Zigatwara amagambo;
Nazo ni Kavumenti:
Induru ni ndende.
Nkurusha n'indege,
Zigendera hejuru,
Zigataha i Bulayi,
Zigahuruza Abazungu,
Amakuba avutse:
Nazo ni Kavumenti.
Induru ni ndende.
Nkurusha na Daudi,
Ategeka u Buganda;
Nkurusha na Gahaya,
Agategeka mu Nkore:
Nabo ni Kavumenti,
Induru ni ndende.
Nkurusha Rumanyika,
Utegeka i Karagwe;
Na Kinyamazinga,
Utwara mu Bugufi:
Na bo ni Kavumenti,
Induru ni ndende.
Nkurusha na Ntare,
Utegeka u Bujinja
Nkakurusha Ruhinda,
Utwara ubwo Buhaya;
Kandi na Mboneko,
Utegeka Kiziba:
Nabo ni Kavumenti,
Induru ni ndende.
Ubwenge bwa bakame
Insanganyamatsiko: Imigani

Umunsi umwe Bakame yasanze umugabo w'umunyabwenge mu ishyamba iramubwira iti, "ubwenge bwawe butuma utegeka iri shyamba n'ibirituye, none reka ngire icyo nkwisabira."
Uwo mugabo abaza Bakame ati, "urifuza iki?" Na yo iti, "ndagusaba ko unyongerera ubwenge kugira ngo mburushe izindi nyamaswa zose."
Umugabo amaze gutekereza arayisubiza ati, "enda iki giseke uzanyuzurizemo inyoni, iki cyansi uzanyuzurizemo amata y'imbogo, uzanzanire n'inzoka ireshya n'iyi nkoni. Nubibona, uzaze nkongerere ubwenge."

Bakame ibatura ibyo bintu uwo mugabo yari ayihaye, ijya ku mugezi aho inyamaswa zose zikoranira zishotse. Amashoka ageze, inyoni ziza ziririmba umusubizo, maze Bakame isohoka aho yari yikinze, irivugisha iti, "ashwi da! Ntibishoboka kuzura aha! Yarambeshye!"
Inyoni zibyumvise ziti, "Bakame uravuga uduki?" Bakame iti, "hari uwambeshye ngo mushobora kujya muri iki giseke mukacyuzura; ariko jye ndabona bidashoboka."
Inyoni ziti, "genda Bakame uri umunyamashyengo! Reka tukwereke!" Iya mbere irinjira, iya kabiri yicokamo, iya gatatu itaho, bityo bityo kugeza igihe igiseke cyuzuriye. Nuko Bakame ikubitaho umutemeri, irarumya, ihisha igiseke iruhande rw'umugezi, irinumira.

Muri ako kanya, imbogo na yo irashoka. Bakame iyibonye iti, "yoo! Yewe ga Baka! Mbega ngo abantu barakubeshya! Ibi bishoboka bite? Nabyemera nte?" Imbogo irayisubiza iti, "uravuga uduki Baka?"
Bakame iti, "ndeka ntibishoboka!" Imbogo iti, "ese ni ibiki?" Bakame iti, "nateze n'umuntu anyemeza ko ushobora kuzuza iki cyansi amata da! Ariko jye mbona ko bidashoboka."
Imbogo iti, "ishyengo ryawe ndarizi!" Bakame izunguza umutwe iti, "ntibishoboka rwose!" Imbogo iti, "reka nkwereke." 

Nuko igira itya ihagarara hejuru y'icyansi, yivuruganyirizamo mu kanya kiba kiruzuye. Bakame iti, "uransinze koko!" Iherako iterura icyansi igishyira iruhande rwa cya giseke cyuzuye inyoni.

Bidatinze inzoka iba irashotse. Bakame iyibonye itangira kwiteresha intambwe kuri ya nkoni, imwe, ebyiri, eshatu... Iti, "ndiruhiriza ubusa, ntibishoboka!" Inzoka irahagarara, ibaza Bakame iti, "bite Baka?"
Na yo iti, "reka numiwe! Umuntu yambwiye ko ushobora kureshya n'iyi nkoni kandi nsanzwe nkuziho ubugufi." Inzoka ikubita agatwenge! Iti, "ibyo na byo!" Iherako yirambika iruhande rwa ya nkoni.

Bakame ntiyazuyaza ihita iyihambiraho. Nuko ifata ibyo yatumwe byose irikorera no kwa wa muntu. Abibonye arumirwa! Amaze kwiyumvira, abwira Bakame ati, "nkongereye ubwenge ku bwo ufite naba ndi igicucu! Gumana ubwo ufite burahagije."
Nuko Bakame ibonye ko hariho izindi nyaryenge ziyirusha, yikubura ishengurwa n'ishavu ry'uko yagokeye ubusa.
Ubucuruzi bwa Nshokeyinka 3
Insanganyamatsiko: Imivugo

Rutiganda umugobe wageze rwa mugenza,
Mu iguriro ry'i Rutare
Nitangije kugereka!
Ababurugaji bagambiriye inka kuri Nyaruteja,
Bazinsanzemo ndi umutunzi w'icyete

Sinareka bazijyana!
Ku itaba rya Kicukiro
Nagaragaye mu rugamba rw'abanga gucupira!
Abacuruzi duhamagajwe umusoro,
Sinasesera nk' abisunga Kimonyo!

Mu iguriro rya Kinyari
Nanze ko Gakondo irara inyama
Nagiye imbere na Nyamurwana.
Mu nkoto za Kinyambi
Nanze kunyagiranwa isinde,

Nasigaye ku kirabo na Rurinda,
Ku gikumba cy'i Musambira
Mu musingo w'abanyaga,
Abanyanduga banyise Rwigerezaho!
Mu igugura rya Miguramo

Naguze inka z'abatinye kwambuka!
Ku mugezi wa Kiryango
Naryamiye ubudaciye na Rucagaharo.
Ku ruzi rwabaye ingeri
Nabaye ingenzi menera ingabo!
Urukwavu n'umuhari
Insanganyamatsiko: Imigani, Abana

Urukwavu rwuzuye n'umuhali. Bukeye rurawubwira ruti, "ngwino twihingire umurima, tuwuteremo ibigori n'urutoke." Umuhari uremera ariko ubwira urukwavu uti, "ko ntazi kurira insina, urutoke nirwera imineke nzayimanura nte?"
Urukwavu ruti, "ndi umuhanga wo kurira; ibitoke nibikomera nzajya mbimanura." Nuko biherako bihinga umurima munini cyane, biwuteramo ibigori n'urutoke rwinshi. Urutoke rumaze kwera, urukwavu rubwira umuhari ruti, "ngwino tujye kureba ibitoke byarakomeye, bimwe byanekeye hejuru."

Nuko biragenda, bigeze mu murima, urukwavu rwurira insina; ngo rugere hejuru, rwimanyurira imineke rwirira. Umuhari urarubaza uti, "ko nduzi nta mineke unagira bite?" Ruti, "ba uretse gato, ndacyatoranya imyiza, kuko nduzi kino gitoke kitaraneka neza." Rugumya kwirira imineke ngo rurumva ko ihishije.
Rumaze kumva aho rugejeje, rubwira umuhari ruti, "kuyimanura ubu ni ukuyangiza kuko itaraneka rwose, reka tuzagaruke ejo; ahubwo reka nze mbe nkwigisha gukorera urutoke. Umuhali uti, "sinkwemereye, kereka ubanje kumanurira imineke, naho ubwenge ushaka kumpenda nabutahuye kare. Niwanga ndagutsinda aho.

Urukwavu rubonye ko umuhari urakaye, rwibuka ubundi bucakura, rwirebesha ku gitoke cyari hirya yarwo, ruherako rubwira umuhari ruti, "Yooo, uzi ko twabaye abapfu kare iyo dushaka imineke myiza kuri iriya ntuntu, dore inyoni zirenda kuyitumarana.
Reka manuke nduhuke gato kuko maze kunanirwa, maze nkugerere ku cyo wifuza, wumve uburyohe bw'imineke y'insina z'ino wajyaga ubarirwa! Umuhali uti, "ngaho manuka, ariko niwongera kundyarya ntumva imbere." Nuko urukwavu ruramanuka, rugeze hasi rugerageza kwiruka, umuhari uba warusingiriye.
Ugiye kurwica, rurawubwira ruti, "uranyica ngiye kukumanurira imineke?" Ako kanya bigaruka kuri ya nsina, urukwavu rurongera rururira rumanura imineke ruhereza umuhari, na wo urarya urishima. Kuva icyo gihe urukwavu rucika ku ngeso z'ubusambo n'uburyarya.

Ubwenge bwari bwiza iyo butamenywa na benshi.
Icyivugo cy'imbeba
Insanganyamatsiko: Imivugo

Rwikubira ikubije umurama
Urwa gituza,
Ni igituna cy'ifigi:
Ntikangwa n'inzu y'insoko
Igira amenyo y'urugaga,

Mu rugamba rw'iz'intaza.
Zikabana n'injorojoro,
Zajaganyiriza mu musego
Zikabuza abantu gusinzira.
Zitura ku mbariro

Ukagira ngo ni imirindi y'imbogo!
Izo mbeba zihuje imikaka,
Aho no gukubagana zirabizi!
Zibasiye mwene Ruhaya
Zimubuza guhumeka:

Agiye guhindukira,
Zimugira umugambi
Wo kumugaragaza ho inguma.
Zirimo iy'inyurizi,
Ihinda iva mu gisenge;

Amenyo irayakubira
Imutebeza imikaka
Mu kirenge cy'ibumoso
Imaze kugitangaza
Yihuta ivuga ibigwi,

Iti, "uw'inkuba ya Rufigi
Muraze mumurore
Ntagitera umugeri!
Ubwo musanga adaciye
Sintahe mu muheno!"

Zigwiza isahaha
Zigumya kujwigira.
Zikabamo iy'injorojoro
Ihinda iva mu gishanga,
Ntiyarushya ijajaba

Yazirushaga kwisha imikaka
Ihangiye mu birenge,
Amano iyatera ibibaru
Umenya ngo arwaye urubara!
Igaruka yirahira

Iti, "uw'inkuba izira amabano
Muraze mumurore
Ubwo musanga adaciye
Simparagate ibyahi!"
Abicaye mu kirambi

Bumva imbeba z'ifigi
Urwo rugo zirwigabije
Na we Rwakabwa asohotse
Ubwoba bumusaragiza,
Asanga inkike y'epfo;

Ahura n'iy'urutaza
Imutanga ku mugende
Imuciramo ay'imigera.
Yose agasa n'ingembe!
Ntiyarushya agomborwa,

Iyamugeza mu mirundi
Abura imirindi yo guhunga,
Ihuta kumwesa ku mpama
Iti, "uwa rutavutsa imikaka
Imbeba zikaragata umwite,

Uwanjye muze mumurore
Aho atermbye igicuri
Munsi y'igicaniro!
Ubwo musanga adaciye
Singere mu ikaniro!

Abasigaye mu cyezi
Barimo shebuja w'ubwoba
Ashinguye guhunga
Ahura n'iy'itorero
Izirusha zose amatama manini,

Ikagira imikaka idakuka;
Iyimukoza mu birenge,
Agiye gukandagira
Asyonyorwa n'imisenyi,
Yesa inkokora hasi

Igaruka yirahira
Iti, "uwa Rutarasirwa mu ntazi
Intore z'imbeba zakoranye
Dore aha atembye igicuri!
Ubwo musanga adaciye

Integano sinyibuze,
Sinzarye amacwende!"
Zisizanira mu muryango
Zumva usigaye mu nzu,
Ko akomeza guhumeka:

Imbeba zirakorakorana
Izindi zikwirwa iyo nzu!
Nyirazo ihanika kujwigira
Ihagaze hejuru y'urusika
Uwo zisanze mu kirago,

Ati, "iryavuzwe riratashye!"
Haduka iy'amanga make,
Ikarusha izo mbeba amaboko
N'amarere ikayagira,
Yigize ikibumbe,

Ikazirusha n'icyaha
Cyo konona amasimbo!
Ihinda ituruka mu isapfu,
Ibanza gusenya iyo nzu,
Ihingutse ku mugamba

Isandaza ibisabo,
Iheranga n'ibicuma
Ibiceka ku ruhimbi,
Igikuba kiracika,
Akangurwa n'ubwoba!

Intoki zihura n'amenyo
Y'iyo figi y'imbeba
Iziremera intambara:
Ihangira mu bikonjo,
Ikuramo inzara zose

Imuharisha intwaro.
Ibonye ko ihimbawe
Igaruka yirahira
Iti, "uw'urutaza rutimirwa,
Rutabuzwa ku mirara,

Uwanjye muze mumurore,
Ubwo musanga adaciye
Singere ku bucabari!"
Zibonye umutezi,
Ahingukanye igifuma,

Zigiciramo urutezo
Na we zimubuza gutaha!
Zatanyije injangwe
Ntizikigera no mu bihuru;
Zateye urusakwe,

N'imirizo yakunze
Ziba inkaragatabyahi!
Rubanguka ijya mu kigega
Ruvuzo ruvunga umurama,
Rutanena umutindi,

Rudacira ubucabari
Rudahararukwa ikaniro,
Ruti rwasa amacwende.
Rudacikirwa n'umushushwe,
Rwa Nkumbuyamashaza

Ni imbeba y'umurizo w'imbazo
Isokoza ubwanwa bw'ishaka
N'ubwinyo butukura.
Izina yatorewe n'umwisi
Yitwa inkuba yesa ku muheno!
Nihoreze agasimbi
Insanganyamatsiko: Imivugo

Nihoreze agasimbi
Basahuye abasenzi
Umunsi ingoma-nyamunsi
Yimika abasogosi
Bagasakiza Gasabo
Ngo bashyire ibisiga.

Nihoreze agasimbi
Kasaritse agahinda
Kazanywe n'amahindu
Yiteretse mu Rwanda
Akarwambika urwamba
N'ibihumbi by'intumbi.

Nihoreze agasimbi
Kabuze imena konse
Kabura cya kiraro
Cy'inyana z'imikondo
Basangiye ibere.

Nihoreze agasimbi
Kongere gasusuruke
Kansekere ngasange
Nsingize ako kanyange
Nkite akanyana kanjye.

Yaramwise umusaza
Waduhaye iribagiza
Ngo abazaribaririza
Babe bazi ko ihogoza
Barihonga inyana ijana.

Agukundiye Simbi
Akagutereka urugwiro
Akaguterekera amaso
Ukamuterekaho ayawe
Ukitegereza ingingo
N'ubugondo bw'imanzi
Zurira intege zombi,
Ntumpakanye ndabizi
Bwacya uri mu marembo
Urongoye umunani
W'amashashi y'inyambo.

Nimusizane bwangu
Mumusangane ubwira
Mumusige urugwiro
Mugasumbe agahinda
Kamusenyera inkingi
N'igisenge cy'inyumba
Kamusumbanya wese
Gashyugumbwa kumwesa.

Nimuseruke Makombe
N'amakuza ibihumbi
Mugasumire cyane
Ako kene-nyamunsi
Kaboneranye u Rwanda
Mugahindure intere
Kabuyere burundu
Ko kabura ibibondo.

Mumucire umugara
Mumutahire neza
Muririmba inka nziza
Mu mudiho w'intore
Za Nkubitoyimanzi.

Muri hehe se nyange
Z'amagaju y'abari
N'ibikaka by'amariza
Ngo musange iyi nyambo
Muyihimbire utuntu
Muyitere udutwenge
Muyikenyeze umushanana
Ikarage umushayayo
By'amashashi yashibutse
Kuri rya shami ryiza?

Nimumporeze agasimbi
Kadasarara ngasenya;
Niba mutansanze
Ngo dusumbe ibisambo
Tugashyire urukundo
Ndabasarana mba mbanga!
Kandi nzi ko bibaye
Mwasoroma agahinda!

Nkundira ihangane
Wongere useke Simbi
Nikunde ngusanga
Ndangamiye inyenyeri
Zisuka mugatwenge
Kizihiye uruhanga
Rw'amaso adasumbwa.

Nkundira useke Simbi
Nongere nseke nanjye
Nuzure ibyishimo
Nizihiwe n'isura
Y'Umuhongerwanyambo.
Nkuba na Sebwugugu
Insanganyamatsiko: Imigani

Nkuba yaraje ahiga na Sebwugugu. Sebwugugu ati, "yewe ndakurusha, nkurusha byinshi." Nkuba ati, "Reka ra! Ntabwo undusha byinshi, Ni jye utegeka, ntegeka ibiri muri iyi si byose. Iyo nahinze, uwo munsi isi iratekana."
Sebwugugu ati, "Ni jye ukurusha." Nkuba ati, "Reka ra! ntabwo undusha. Wandushe ute kandi ari jye ugusha imvura, mpinda abandi bose bagakangarana, wowe ukajya ahongaho ugaceceka?" 
Sebwugugu, "Jyewe mfukuza amariba meza, ngira byiza nkabitunganya abantu bakuhira, bagakira." Nkuba ati, "Irorerere ni jye ubirangije byose, ndatigita ibintu bigahaguruka byose, ubwatsi bukaboneka, ibintu bikagwira mu gihugu, n'ibyari byababutse bigakira."

Nkuba ati, "Tuzarebe." Sebwugugu ati, "Nanjye nzarebe." Nyuma izuba riracana. Baza guhura. Sebwugugu yagenderaga ku busa, Nkuba akagendera ku mvura. Abantu bari bagiye gushira kuko amazi yari yarakamye.
Inkuba iraritigisa nko muri Rwicanzige. Imvura irahungutse, ijuru riratumbye, imvura irahangutse. Inka zirakize, abantu barakize, barahinze kandi mbere bari barashize barabuze amahahiro.
Inkuba iti, "Sebwugugu ko ari jye ukurusha? Reba inyabutongo zameze, ibishyimbo barabibye bireze, imvura irahangutse. Ndakurusha. Henga nguhake umenye ko ari jye ugutwara. Wowe ujye ugendera ku busa, wibere aho uri igikuku hasi jye ndambura amahanga yose nkagera aho ibintu bigarukira, ngatunga abantu bose."

Sebwugugu ati, "Genda wiyendere ibintu byawe ndabiguhaye niba ari igihe kigeze." Yemera gutsindwa rero. Inkuba iti, "Jyewe ni jye utegeka igihugu cyose, jye ukwiza igihugu cyose, jye ukwira amahanga yose, ngakiza abantu bose aho bava bakagera.
Sebwugugu wowe utunze bike mu ishyamba, ni jye bigenderaho." Bari barahiganiye ku nka yabo Kanyemera. Inkuba iti, "Reba aho zirisha mu ishyamba, ziranywa amazi nizaniye, zirarisha ubwatsi nikomeye."

Nguko uko inkuba yatsinze.
Intwari
Insanganyamatsiko: Ibyivugo

Rutajabukwa n'imitima ingamba zimisha imituku
Rwa Nyirambirima ndi intwari inkotanyi yamennye

Yashinze urugamba rukora amaraso ati Rwampingane

Ndi Mukaragandekwe nangwa n'ababisha iyo duhuye ndarakara!
Yubububububuuuuuu!!!!!!!!