Indyoheshabirayi - Umuvugo 5
Insanganyamatsiko: Imivugo

Urugendo rw'iyo Ngurube kuva i Nyanza kugera i Kabgayi: bakeka ko ari imvura; uwahoze mu Buganda yemeza ko ari itanki irwanishwa mu ntambara.
 
Intamati ihinda nk'inkuba zesa 
Iya rwitonganya mu gituza 
Ndate ingurube y'umunihiro 
Mvuge ruhinda mihumeko, 
Umunsi iyobera abari i Nyanza,

Ikamenya bose byabagoye, 
Iza i Nduga yose bayiha induru,
Ahanini igihugu gitangara.
Ije mu Marangara biba ukundi: 
Yungikiranije umunihiro,
 
Bayikanga kuba umuvumbi. 
I Gihuma hose bava mu mirima, 
Bagana mu ngo birukanka 
Ngo batanyagirwa bagakonja. 
Abaseminari ubwo mu mashuri
 
Bakaba bameshe mu gitondo, 
Baka uruhusa bararuhabwa, 
Rwo kwanurira imyenda mu nzu. 
Babigira ariko batangara,
Kuko ihinda ubutaruhuka

Kandi ibyoko biseka hose. 
Abaje kwiga mu misiyoni 
Imitaka yabo barayibamba 
Abandi birukira amabaraza, 
Abenshi bugama ku mashuri.
 
Ababuze ibyicaro batinze, 
Bakikinga nko ku ntusi 
Cyangwa ibindi biti bigaye. 
Abagira isinde barayitaha 
Abanyamagote bayajya mu nda.

Abatabigendana barasuma, 
No mu rutoke rubegereye, 
Amakoma yarwo barayakonda 
Ngo nishoka bayikingire 
Ah'igihimba n'umutwe byombi.

Igihe bakiri muri izo mpuha, 
I Shyogwe hamanuka abantu itimba 
Amaso yerekeye umuhanda. 
Abari i Kavumu na Kabgayi, 
Ubwo barashiguka ari yo bareba.

Ariyamirira imva-buganda 
Asoza impuha yahoze ahimba; 
Ati: "Nimurebe ngiyo tanki, 
Imwe nababwiraga ntimubyumve, 
Iyo Abongereza barwanisha!
 
Sinshidikanya ni yo rwose
Ingamba zayo narazirwanye! 
Nuko ndebera kure yaho, 
Wenda nasanga ari rwanjye! 
Ntimwegere irimo amasasu!
 
Yaba yenda ije kunyenda. 
Kuko ikunda abo yamenyereye: 
Murankingire itandeba, 
Ngumye nsemurire abatayizi. 
Iyo ntirwana irakaba ukwo iri!
 
Irasa amabomboma ukayikunda, 
Irasa imizinga ikica ibintu, 
Irasa amasasu yo mu mbunda;
Irasa n'imyambi mwumve na mwe!" 
Irekura nk'ine aho iri hariya,
 
Ikagwa i Buganda ahitwa SSingo, 
Cyangwa ahandi hitwa Cyagwe,
Ikica nk'abo bo mu Buremezi. 
Nuko mwigumiye mu by'ino 
Naho ibyo bihugu ni iyo gihera, 

Dore ko ari iyo riterwa inkingi! 
Indaro zaho ntabakabirije, 
Ku byumweru ugira umunani.
Urebe tanki ko ari icyago, 
Iyo Abongereza bagira ni imwe:
 
Izira iya kabiri aho yabera! 
Nyamara kandi ukwo imara abanzi! 
Ntugatererwe iyo ntindi! 
Igira Abadage ikica icyenda, 
Uwa cumi wundi ikamukomeretsa,

Imyambi yabo bayiyirasa 
Ikarora hirya igatomera,
Ari amageza yifite mu nda! 
Si imbarirano murabiruzi.
Za mashuba izo ziyihomereye,

Ni izi ndege mujya mubwirwa, 
Zimwe ziguruka iyo zibishatse!" 
Abagore bose bagira imbabazi, 
Bashika bikubitira ihururu, 
Bashungera baremye inteko,
 
Ngo: "Ego mama iyo ni yo tanki! 
Aho se batindi murayibonye! 
Yego mama twayibonye 
Yaratubwiye uwo Munyarwanda 
Twe tumukekamo ibyo kubeshya,
 
None ngaha turabibonye! 
Yayisobanuye ukwo yayize! 
Ego mwana w'Abazigaba! 
Yego mama iyo ni yo tanki! 
Yego mama iyo ni yo tanki
 
Yego ngiyo, shenge ngiyo!" 
Abagore bose barasizora, 
Impuha zibagishiramo idogo. 
Haguma yumvise aza kurora; 
Ukwo yagasanganiye icyo kintu
 
Ati: "Iyo si tanki barababeshya! 
Ni iri tungo tuzi neza! 
Tukarikunda aho se bagenzi! 
Uwo mufa wayo iyo uwushyikiriye
Ukawivangira n'ibijumba
 
Cyangwa uminjiriye mu bindi! 
Birakuryohera ukabitsemba, 
Wagira inyota ukanywa ubutitsa 
Ufite kinini agashyira ku munwa 
Ngo yibihire atawumyora!
 
Mutangare mutegereye 
Mutayikanga bikankoraho: 
Iratembera igihugu cyayo! 
Ntitukiyita ga ingurube burya: 
Twayihaye izina ry'intore
 
Ryo kuba "Indyohesha-birayi."