kceager/Kinyastory huggingface dataset:
Icyivugo cy'intwali
Insanganyamatsiko: Imivugo

Impindanyamugabo ya Mpabuka,
Ntwara amacumu asohoka mu ngabo.

Ingabo yanjye ni isuli ibana n'iya Rusanganirantambara,
Iyo nyishandaje mu rugamba ntirugaruka,
Ababisha banyita Rukenyantambara.

Ingare ya Ruhanga ndatsa rugashya.

Inkomeza kulinda ikubitana ishema n'isheja ry'abato,
Ndindana ingabo.

Inyamibwa ikwiye Musinga, ya rusakara mu mahina,
Ntwara umuheto w'urusobe.

Inyamibwa yo mu nziza, ya rutazilikana guhaba,
Umuheto udashyirwa isuli imbere, nawugize mana y'abagabo
Ntawanjye ukomereka nywufite.

Iyanjye ngabo ni igitare ibana n'iya Rutambikamugabo.

Ndi igikwerere maze guhama, ndi ubukombe butava izuba,
Ndi nyamutera inka kureta.

Ndi igisagara cy'ubukombe kidakomwa imbere n'abashakamba.

Ndi impalirwasibo ya Rukemasibe, simpunga zicana.

Ndi impuruzwa y'impezamihigo, rudasubizwa n'induru,
N'ubu mu mahanga baracyandilimba,
Ngo icumu lyanjye ni rudahararukwa n'intoki.

Ndi inshogozamugabo, niciye mu ntanzi,
Abatari intore intambara irabagarukana.

Ndi ingorabahizi nisheshekajeho inkindi, ndi ruti batinyira ubutwali

Ndi inkubito idakubana mu ishiraniro, rushengererantambara,
Intore itumirwa aho rwaremye, ndi rutsirika ababisha igihumbi turwana.

Ndi inkubito ya Rutikurana, Rwagitinywa icyaga cy'inkwaya,
Rutaganira n'icyangwe, ndi Rucyaha igitero.

Ndi intore ya Nyantabana, ntawe undinda iyo mfite umuheto.

Ndi Mihosho ya Rutare, ndi rutaramana guhiga,
Rutirengagiza induru, intwali nshaka kwuhira indekwe.
Intare n'imbeba
Insanganyamatsiko: Imigani

Intare yarihoreye yiryamira mu ndiri yayo. Imbeba ziraza zigumya kuyikina iruhande. Imwe muri zo yurira ibuye ryari hejuru y'intare, irihanuka hejuru yitura hasi, ikangura intare.
Intare ikangutse ifata akaguru k'imbeba. Imbeba yumvise ko intare iyifashe, irayibwira iti, "ndagusaba imbabazi. Singukanguye mbishaka, ni ibyago nigiriye. Mbese ubundi agatumbi kanjye kakumarira iki? Ndekura nzagushimira iyo neza ungiriye."

Intare irayirekura iragenda. Isigara iseka, iti, "ndifuza kubona aha imbeba ishimira intare." Hashize iminsi mike, imbeba ijya mu ishyamba gushaka yo ibyo irya. Yumva umutontomo w'intare. Ya mbeba iribwira iti, "ngiye kureba icyo kintu ahari kiri mu makuba."
Imbeba ijya kureba aho yumvise icyo kintu gitakira. Ihageze isanga ari ya ntare yayigiriye neza yaguye mu mutego. Imbeba ngo iyikubite amaso, irayibwira iti, "hinga nze mugenzi wanjye, ngerageze kugukiza." Imbeba icagagura imigozi yari yafashe intare mu maboko no mu ijosi.

Ni uko intare na yo ibona ubuca ya migozi yari yayifashe amaguru, ibona intege noneho zishwanyaguza wa mutego, ku neza y'imbeba kandi ari yo ntoya.

"Giraso yiturwa indi."

"Inuma y'i Burundi yatumye ku y'i Rwanda ngo ha uguha."
Cyaradamaraye
Insanganyamatsiko: Ibyivugo

Nagiye ku rusenge ibitugu ndabitigisa
Imyambi ndayisokeranya
Abo twari turi kumwe ndabacyaha
Nitwa "Cyaradamaraye"!!
Nyamubuza ababisha kwishima
Insanganyamatsiko: Ibyivugo

Rudatsimbukirababisha intambara nyishyize imbere
Rutagengerwa n'ababisha rwa Mugumya
Umugabo wiciye muri Gikare cya Ngabe
Yayipfuye na Muhozi
Inyamuno yayikuye Ruraha na Mivumba.

Ndi umuheto utembereza igitero
Ku gitero cya Ruhunga mpamya Mutijima.
Ndi Nyamubuzababishakwishima wa Rwabizandekwe
Uko ntabaye ni ko nyaga
Sinzana amagasa masa.

Ndi Nyamubuzababishakwishima wa Rwabizandekwe
Ndi Nyamurangamirwanishe wa Rudacogora
Ndi Impunga ya Macikirwa yacuze inkumbi rukirema
Ndi umunya batinya wa Rutindamirambo
Inkongi zituye imirindi mu rwanga

Umuhunde yambanje uruguma i Buguzi na Mwito
Nkabarusha inkongi zituye imirindi mu rwa Ngabo.
Inkubito ya Rutagumirwa n'ishyaka
Insanganyamatsiko: Ibyivugo

Rukabu rugusha mu rukubo
Rukaziminega nkunda imihigo ikereye igitaramo.
Ndi ingabo itanguranwa ibanze
Rudasubira numvise induru ivuze
Ndi imanzi itagumirwa n'inkindi

Abahizi bakagira intimba
Ngo ntibagira Ngabo isakarana inkindi
Inkezi ziyomba mu itabaro.
Ndi imbabazabahizi
Mpozaho ishyaka

Ni jye Ndibagiza bahisemo.
Ndi Rutanga baratira isata
Rudahogoza abo twatabaranye.
Rukabu mu nkera mbimbura aho rukomeye
Ndi intwari y'ingemanabikombe

Rutagumirwa n'ishyaka
Ishyanga barandirimba
Jye Rusenamugabo
Ndi inkubito ya Rutagumirwa n'ishyaka
Ishyanga barandirimba.
Indyoheshabirayi - Umuvugo 4
Insanganyamatsiko: Imivugo

Urugendo rw'iyo Ngurube, kuva i Butare kugera i Nyanza: ibambira umuhanda, modoka zibura inzira.
 
Ingurube iryohera mu misango, 
Iya rwisumbura ku ntama, 
Nkunda impogazi y'imihore, 
Iya rusukirwa n'abo mu nzu. 
Isonera amenyo y'abayishiha
 
Ikarusha isake gushya mahwane 
Igira imihore rutagugumba, 
Igera no mu nda igahwekera: 
N'uwayiriye agaheza utubavu, 
Ntagugarirwe yabera.
 
Umunsi Padiri uwo ayitanga, 
Yaje u Bwanamukari ihaze, 
Ihaga amabondo iziba imihanda 
Mashuba zose zirahagarara,
N'abadereva baracemererwa;
 
Baravunura bajya i Buzungu 
Kubasiganuza inzira yindi, 
Kuko iyabo ifunze neza; 
Ingurube yuje no mu miserege, 
Bakaba batageza kuyikikira
 
Ngo iruhande babone umwanya. 
Arabibasubiza uwo mu rukiko 
Ati: "Reka mwihimana se na mwe! 
Nta mihanda ibiri naharuje! 
Mpimbe uwundi se mu kirere
 
Ari ukugirango mbone aho ndara? 
Nk'icyo kintu se nkigire nte? 
Nta bwo muzi ibirori byacu? 
Cyatumirijwe kubyizihiza 
Na njye nzagenda ejobundi
 
Negutangwa aho bagiketa. 
Nimugikurikire mwitonze 
Mwige intambwe nk'iz'abantu 
Aho kizishinguye muhaze, 
Kugeza aho kiribuze kurara
 
Ubwo kiraseduka mu muhanda 
Muhutere mujye iyo mwenda! 
Na mwe mwigira ako gahinda 
Kirabagora iby'uyu munsi
Nta we uzongera kugitunga:
 
Icyo ni icyaduka kidahoraho!" 
Ingurube igomagira umuhanda, 
Iwuca ibitengu henshi cyane, 
Ari n'ikizuru ari n'ibibari: 
Intambwe zayo ziranihurana,
 
Isi kiziteye iratengerana, 
I Nyanza bumvise imirindi, 
Induru nyinshi zirasahaha! 
Icyo bikanze kikaba imvaho, 
Icyo baketse ari ibihuha:
 
Bo bikanze igishitsi cy'isi, 
Naho iyo ngurube ari yo ibiteye. 
Byanze guhita bararikenga: 
Babanga amatwi barahuririza, 
Babazanya indi mpamvu ibiteye.
 
Intumwa zikwira aharengereye 
Barayirabukwa iri mu muhanda. 
Bajya guhumuriza amashuri, 
Ngo: "Nimukomeze kwiga inyuguti, 
Mwegukuka umutima bundi,
 
Kuko impamvu itumye bicika, 
Ari imashini yo mu Burayi 
Igeze i Buhimba iva ku Ngunda." 
Ukwo cyegera barashishora, 
Ya mashini ibamo igisimba.
 
Bamwe ngo: "Ni inzovu twabwiwe!" 
Abandi ngo: "Reka mwitubeshya! 
Inzovu zisanzwe ukwo tuzibwirwa 
N'ubwo nyine tutazibonye 
Nk'enye zaguranywa iriya!"

Babona umuntu uturutse urw'iyo 
Bamushiganuje arababwira, 
Ati: "Ni ingurube nk'izi muzi! 
Ihanitse urwego ijya mu ibondo
Izibye umuhanda murabiruzi.
 
Ababona nabi iri bubagereho! 
Ibyo biyikurikiye by'ibiyumbu, 
Si ibibwana mutabikeka! 
Ni amamodoka yabuze akayira: 
Zayigaragariye bugisesa;
 
Ubu zirahindisha amahoni 
Nyamara y'ubusa, nta cyo yumva! 
Na njye kuyicaho ubu mureba 
Ni uko ninyuriye iruhande,
Nca mu bisambu no mu ntusi,
 
Ndagota neza ngaruka hino, 
Nza mu muhanda ndikomereza.
Abayirebye bacyitonze 
Bahoze bagarura ab'impunzi
Ngo: "Nimugarukire aho muhinge
 
Si igisimba ga ba nyabusa! 
Ni ya yindi yo ku rurembo 
Abanyagikari bahezereza 
Bayitekanye n'utunono,
Ngo ari yo "Indyohesha-birayi."
Ndatabariza Abagore
Insanganyamatsiko: Imivugo

Urandeba ngo ayi
Ngo ndi umugore singoye
Ngo ndi ku ngoyi yawe
Ngo igihugu ni icy'abagabo
Ngo nta mugore ugira ijambo
Ngo uruvuze umugore ruvuga umuhoro

Urandeba ugacira
Ukicinya icyara ngo uri umugabo
Ngo Imana yakuremye neza
Ngo abagore ni ibigoryi
Ngo ndakagorama ibirenge

Urancurika ukancurukura
Ukancura bufuni na buhoro
Ukamviraho inda imwe
Ukanyubika ukangarika
Ukantuma epfo na ruguru
Si ubugore ni ubugaragu
Ni urujijo rw'ubuja

Nkubera isoko y'ibyishimo
Ukambera inkomoko y'ubwoba
Uratunguka nkikanga
Nkihindira bucece mu nzu

Nivugira nk'abandi
Uti 'umva kanwa kabi'
Ubwo ukamiza ishokoro
Nagira inkuru mbara
Ngo nimfunge urunwa rwanjye
Wavuga nkagusubiza
Uti"Umva iyo ngare"
Cyangwa ukandisha agashino ka mama
Nkagasangiza amabya ya data

Ndikandagira sinkome
Ngo ntahava nkomereka
Ukamvanamo iyo kotsa
Ukandangiriza iminsi
Ukampekesha amaboko
Ukanyereka iyo mwinikaga

N'iyo tugeze ku murere
Nturushya unandeba
Bitugu bitumva incyuro
Ujundika amatama nk'inturo
Ukitumberera mukirere

Iyo uteterejwe n'umusonga
Wicuma ugana aho ndi
Ukankina nk'umupira
Icyuya cyakurenga
Ukarengera muri douche
Utitaye ku wo mubanye

Ubwiza bwanjye urabwonona
Ukampindura ingegera
Warampawe ndi ingenzi
Ukangenza uko ushaka
Wamara kumpaga
Ukampahiraho abandi
Ukanyita amazina
Ngo ndi igifuka
Ngo nsa n'umwavu
Ngo singira isura
Ngo sinzi gusasa
Ngo abagore baragwira
Ngo ni wowe wakanyemeye
Ukanyita kasha
Ukankenyeza rushorera
Ukampambiriza ngataha
Nkagenda nikoreye amaboko
Mboroga inzira yose
Ntagira shinge na rugero

Rwose mugabo wanjye
Wamenye neza yuko
Nanjye ndi umuntu nkawe
Twaragijwe iyi si twese
Ngo tubane dusabane
Mata y'amatage
Insanganyamatsiko: Imivugo

Iteka intimba 
intaha umutima
uko ntereye agatima
muri Mata 1994
mata y’amatage.

Mata 1994
u Rwanda rwino
Rwari rwiza
Rwambara umugayo
umugambi mubisha
wo guhitana abatutsi 
uratangira ntarutangira

Baratangatanga biratinda
uwari umuntu
yitwa inyamaswa
inyenzi inyangarwanda Nandi.

Mata y’amatage..
Mu mvura y’amahindu
mu mivu y’amaraso
mu bibazo uruhuri
Mata wee!

Wowe tutazigera tujya imbizi
wowe ntangiriro
y’inzira y’inzitane
ku nzirakarengane ibihumbi 
iri shavu rinshengura
nzarigushinja kugeza nshaje

Iyi ntimba intimbura
nzayigutura kugeza ntabarutse
wowe Mata y’amatage

Mata y’amatage
Ukwezi rugira atageze ino
ukwezi ubwicanyi
bwatojwe bugatorwa

Ukwezi kubi
kazungu atanzahuye
yanyumvise ntaka akitahira
namubonye nk’inyange 
Kandi Ari impyisi mahuma

Kugitsure kibi
inzirakarengane zigatsembwa
Mata y’amatage
impinja zarishwe
nta mpamvu namba

Ababyeyi barabyazwa
babyazwa imburagihe
igihemu gihabwa intebe
interahamwe ziratimaza
zirara mu batutsi ziroreka

Mata y’amatage
ahatarabaye impuhwe
habe no ku mpinja
gucura inkumbi
byabaye nk’ikindi abagome bambaye

Mata y’amatage
ukwezi kubi
igihe impuhwe zimuka ino
umuntu agateshwa agaciro
akicwa butungo

Mata y’amatage
ukwezi nyabarongo isingiza
Yisasiye abadususurutsaga
inkongoro zarakungahaye
zigaburirwa imibiri
Yabatubyaraga bari mukaga.

Mata y’amatage
iyo utavuka
tuba tukivuruganya
iwacu nta maganya

Rwanda rwanjye
agahinda ni kose ndabireba
abashakamba bawe
bagjye tutabishaka
nubwo abishi babishimye

Rwanda nkunda 
nkwambariye impumbya
nubwo ntagarura za mpundu
nzakuba impande nguhoze amarira

Amajyambere yawe
nzayabera umurinzi
Kandi uziha kugenga ingengabitekerezo
iganisha ku macakubiri
nzamwicaza nyimuceho

Ayicire nyicagagure
mwicaze mu gacaca
ducoce ibitagusenya
isano yawe
imwe itasibangana

Tuzayisasaho idusunike
mpaka ku gasongero
mata nyimwaze
imbone ku mwaro
wibyiza byose

Amata yongere avune imitozo
ingeri zivumere.
mfura nziza
nganji mwagiye
mugire iruhuko ridashira

Urugendo rwanyu
rwanteye igikomere gikomeye
ikivi cyanyu nzacyusa
naho icyaha cya Mata
cyadukomerekereje ijabo

Gusa aho kwa jambo
mwizihirwe turabazirikana
naho imyaka yaba amajana
tuzaba kukibazirikana
koko mwagiye tukibakeneye

Mukomere bikwiye
amaraso rwose
ntazigera atemba inaha
gusa urukumbuzi ni rwose
u Rwanda rwantumye ngo mukomere.

Rubyiruko mwebwe
Rwanda rwejo
amateka yo hambere
yabyaye amatiku
atera intimba

None mbatoranyije
nk’intore
ngo dutwazanye
mpaka hakurya
dusirimure u Rwanda.

Rwanda nkunda
nkundira nsubike inganzo
nsubire ku isoko
nibuke ingenzi
ngeneye inganzo

Nzifurize iteka
kuruhukira mu mahoro 
amwe atagerwa ku mashyi
Kandi aho batetse ijabiro
ibiganza byabo bizahore bigaba amariza.
Baryohewe ubudasigaza
Insanganyamatsiko: Imivugo

Abahungu bo ku Musanganyamvura wa Buhimba,
Barusha abantu guhemuka!
Mu ijoro rishyira inkoko
Bikanzemo ikimena cy'abaguye impishyi,

Rubanda irahurura!
Bihutu ati, "nimuhumure turi twese,
Nta we utambaye urushundura,
Twabyize kare bizadutunga!"
Ati, "Marara we ntiyavurwaga,

We wavuzaga izuru nk' imvubu,
Akabirukana abasongozi,
Hagasigara uwahishije inturire n'indera:
Izo akaziryama hagati?"
Sebihubi ati, "igituma Rugira anyita Rugenzabondo,

Yasanze ndya agakono k'ibishyimbo,
Niyubikije ibihaza ku rutaro!
Ngira abahungu b'indura,
Mu irya bakaba indubizi!
Basanga ntaramara agakoni k'ibishyimbo,

Bankura mu Banyarwanda!"
Bushaku bamucanye ku ka Nkima bamutambitse
Bamugeza i Gafumba
Umugore we Karira abyumvise
Ati, "icyarnungoborera irya none

Namuhaye imbehe imwe y'ibishyimbo
Akarya agahozagara akarorera gusomera!
Ndakanga Mirimo abaye ikirushya!"
Rwampembwe ati, "urubanza inda yaciye
Na none ni rwo rw'uru,

Ntirugicibwa kabiri,
Nsomya umusa umwe nywuhagire,
Njye kunywa Umuhozi n'inkuku zawo!
Nasamura umushumba naryitumye,
Muzankure mu bantu!"

Bicundamabano ati, "urwagwa n'inyamunyo,
Ibyo mwumva bahungu, bindyohera byombi!
Nabonye biva i Shyanda,
Binkumbuza ingaga!
Iyo bashyingura iyanjye mba mpazi,

Mu mirambi ya Kazi,
Aho narundutse ku busetura!"
Nyirimigano, ati "ikimasa icyo ga Rutebuka
Gisa n' ibindi nabonye
Biva iheru iyo ku Mukingo

Haba indyo nziza!"
Rwigenza, ati "jyeweho mu baryi,
Mba nanga Munana, narusha inzovu!"
Bamenya, ati "Nkora mu ntoki Rwigenza!
Sinteganya irobe; ndaryirahira,

Nkaryanzura vuba!"
Rudakemwa yanyoye inka umuhondo,
Atuma ku mushumba ati "uritashye n'iyo nka!
Ubwo yaryoheje umuhondo,
Nigera mu busuga nzayikunyaga,

Nzi ko izaba iryoheje inyama!"
Rwanganirangoma, ati "bahungu iriya ncura,
Iraryoha isa n'ibishyimbo:
Igira ibinyita byiza!"
Kigeli na we bahize yegamanye inturire

Kurya ari Umwami wahawe intavurungwa,
Ati, "umunayu uyu ndawukunda bahungu,
Mwese uko muri aha muwumparire:
Mbatoye ibiseke!
Rugambwa abagabo
Insanganyamatsiko: Ibyivugo

Rugambwa abagabo bagarukira mu mahina,
Rwa mutagisha icumu litagisha uligemye,
Naliteye umuhunde ku Gatare ka Mubindi, ndarimwicisha.
Sindakamudondoza, nalimukuye ngomba kulimiza imbuga,
Ndiringaniza n'uruti, ubwo umutuku walitembaga ku muhunda.
Uwo muhunde agera hasi atagitera umugeli,
Mbonye urubindo rwe sinatinda kumukeba,
Nanga gutahira uwo gusa kandi nagambiranye n'inkotanyi cyane.
Ni jye watwitse ingerero z'imikimbi, umuriro waturutse kuli Nkuba,
Nkingo na Runyana byahiye, irya mihana ya Nyamunonoka
I Murambi wa Nkwiro yahavuye kivugiza,
Kinegero yavuze ko uwabishe ari Rucankambi.
Ati: Arakunyagiza iminega,
Igihe bakiri muli izo mpaka haturuka ingabo z'i Kigali,
Natanya Rugemamubili uwo ndamuhingana maze kumwonesha,
Mukuraho ibigwi ngira n'ibirindiro imbaraga yanjye yananiye indi mitwe.
Nkubito itikura iswa
Insanganyamatsiko: Ibyivugo

Igice cya 1

Ngango ya rugusha, Ngarambe yo kulinda,
Nshumita bagwa,
Nkagongesha nitwaje ingabo yanjye Rugimbabigwi
Nishe umushi umushikazi arayidoda
Umwana ayigira ndende,
Icumu ligomba intumbi naligize ruzibanduru
Igikuba kiracika kwa Tabaro,
Inkongi iravuga mu Maramba,
N'ibisiga byamuliye byabyutse bisinda inkaba,
Bisingiza uwantanagiye.
Ndi rutanyanduru, ndi urwa Nyilimbirima,
Ndi indongozi mu nziza,
Gutera amacumu ku ruzi rwa Nyakarenga
Nali kumwe na Mugabo.
Ugendana inkomere nanze ko imfura zifatirwa,
Abandi barahunga ndarasa.
Inkota yanjye ni uruhuga,
Ndi Rugina, ndi Rwica abarundi, ndi urwa Mukotanyi.
Iryo mbona mu gico ndyicisha igicuku kigeze,
Ndi Ruhangara uwo indekwe yananiye,
Ndi urwa ndanze guhunga, nitwaza indengerabagabo.
Ndi uwa Rukoreranjunga, ndi ubukombe bw'umurindangwe,
Umuheto wanjye ni inkare nta nkaka itarawuteramo,
Nawuramvuye mu mataba ya Maza,
Nawurangiwe n'abashotsi, abashumba batawubonye.
N'inkuba zawikubyeho.
Ndi nzira gukuraho, ndi Nkubito ya Rukabu,
Ndi Rutaramanaguhiga.

Nkubito itikura iswa nkayisandaza,
N'uwo nyisanganye nkamushengurana umurego,
Ndi ingabo yica ingabe.
Ndi Rugira balirimba rwa Mpambara,
Ishashi ikomeje imihigo
Rudasunikwa n'impunzi,
Mpunzi ibyaye inkomezamihigo,
Ndi inyange inyagirwa n'amahindu ntizakure ibirenge,
Umugabo wa Kigeli.
Umutagendwa ku isonga,
Ndi umugaragu wa Rusakira rwa Sagisengo,
N'uwankora twavugana;
Ndi Rutamira amabeli rwa Kalicudegereza,
Umugabo utagira urugo ntarwanira icyicaro.
Ndi Rukabu rukubira ishyanga,
Ndi umugabo ndi umurwanashyaka,
Abatagira imiheto bakarugendamo.
Ndi Rukomeza rw'amacumu abimbura intambara,
Ngira imisakura isakaza induru
Inkomere zanjye ntizisindagizwa n'abarasa imitunguro.
Ndi Rwigerezaho sintinya aho rukomeye,
Nakomerekeje umuhunde ku cyambu,
Icyuma ndagitukuza n'ubu iyo nzigo baracyayimpora!


Igice cya 2

Nkubito itikura iswa nkayisandaza
N'uwo nyisanganye nkamushengurana umurego
Ndi ingabo yica ingabe.
Ndi Rugira baririmba rwa Mpambara
Ishashi ikomeje imihigo Rudasunikwa n'impunzi

Mpunzi ibyaye inkomezamihigo
Ndi inyange inyagirwa n'amahindu
Ntizakure ibirenge umugabo wa Kigeli.
Umutagendwa ku isonga
Ndi umugaragu wa Rusakira rwa Sagisengo

N'uwankora twavugana
Ndi Rutamiramaberi rwa Karicudegereza
Umugabo utagira urugo ntarwanira icyicaro.
Ndi Rukabu rukubira ishyanga
Ndi umugabo ndi umurwanashyaka

Abatagira imiheto bakarugendamo.
Ndi Rukomeza rw'amacumu abimbura intambara
Ngira imisakura isakaza induru
Inkomere zanjye ntizisindagizwa n'abarasa imitunguro.
Ndi Rwigerezaho sintinya aho rukomeye

Nakomerekeje umuhunde ku cyambu
Icyuma ndagitukuza n'ubu iyo nzigo baracyayimpora!
Inzoka n'uruyongoyongo
Insanganyamatsiko: Imigani

Kera habayeho inzoka n'uruyongoyongo maze biracudika, ndetse bigeza n'aho kunywana. Uruyongoyongo rubwira inzoka, ruti, "mbere yo kunywana, ndabanza nasame undebe mu nda, nurangiza nanjye ndore mu yawe."
Inzoka iti, "ese ibyo urabishakira iki nshuti twabanye?" Ruti, "ndagira ngo ndebe ko hatarimo akangononwa." Inzoka iti, "ibyo na byo, ngaho nasame uroremo uko ushaka." Uruyongoyongo ruroramo, rurashishoza rugeza mu murizo.
Inzoka iraruhindukirana irarubaza iti, "ese hari ako ubonye?" Ruti, "rwose ubanza karimo, mbonye hacuze umwijima!" Inzoka ni ko kurusubiza iti, "nushaka ushire agahinda nta bwo ari akangononwa ubonye, ahubwo ni ukugira inda ndende!"
Uruyongoyongo ruriyumvira, hashize akanya ruti, "ngaho dupfe kunywana, ariko sindagushira amakenga!" Nuko biherako biranywana, bibana mudendezo, bigatumirana bigasangira amayoga.Uruyongoyongo rwituriraga mu misozi miremire, naho inzoka ikibera mu kibaya cy'ishyamba ry'ingati.
Ngo hace imyaka, ishyamba ryo kwa Nzoka bararitwika, ryose rishya ururimbi. Inzoka ihutaho ituma ku ruyongoyongo ikitaraganya iti, "gira bwangu, hurura ay'Uruniga, usume ay'Ururumanza uhute ay'imbogo, ugende ay'inyaga, uze unteturure ndacikirijwe!"

Uruyongoyongo rukibyumva ntirwatindiganya, rusya rutanzitse, rwiruka amakubaruhu rutabara umunywanyi warwo. Ngo rugere ku kibaya rusanga ibyo rwabwiwe ari impamo, rubwira inzoka yizinguriza ku ijosi ryarwo bwangu ruherako rurayigurukana, rurenura mu bicu.
Kera kabaye, rurananirwa, ruratentebukwa, rubwira inzoka, ruti, "ngiye kugushyira hasi nduhuke nibura akanya gato," Inzoka iti, "ibyo wirota ubikinisha, dore inyuma yacu inkongi ni yose yabaye inkorashyano, ni akanya gato ngashya wese ngakongoka, ahubwo ongera umurego dukundure."
Nuko uruyongoyongo ruriyandayanda; nyamara ay'ubusa, rugeza aho kugusha ubuconsho. Ngo rujye kwarara kugwa hasi, inzoka iti, "nugwa hasi nanone nta cyo uri bube ukimariye, ihangane dore ibintu byakomeye." Uruyongoyongo ngo rukora iyo bwabaga ariko intege ziranga zirabura, rwihonda hasi ntirwasamba.
Inzoka irarureba iti, "genda shahu n'ubwo upfuye bwose ariko upfuye unyumvishije ikinyenga cyo mu kirere!" Nguko uko ka kangononwa uruyongoyongo rwavugaga mbere yo kunywana. kagaragaye.

Nyuma y'ibyo, bene Ruyongoyongo basera i Gahanga bahiga ya nzoka n'urubyaro rwayo.

Iyo ni yo soko y'inzika yabyaye inzigo y'uruyongoyongo n'urubyaro rw'inzoka.

"Guca ku nda n'indyarya ni ugusigira abana impyisi ugasinzira"
Umutindi utarara ubusa
Insanganyamatsiko: Imivugo

Umugabo w'amaboko wakomotse ku cyaha
Iyo ncyaharubyaro yoga mu bantu
Ndavuga urupfu abantu tutamenyera
Intumwa y'Imana itarara ubusa ntibwirirwe
Ntabwo ijya inama.

Iyo idatunguye ngo igwe gitumo,
Iratebuka, irahuta, igahutaza
Ikinyica cyayo sinzi icyico yatoye,
Ikubita idondoza ikica urubozo.

Uzasanga ari impumyi ifite ishenyi
Ikica urushinyaguro.
Byarimba ikenda ingusho
Ikitwa mugabo w'igugu
Washize amanegu akiyamanwa mu bantu.

Umutindi udatinya abakomeye mu gihugu
N'ibyegera akabyegerana imbaraga
Yitwa ntirugirisoni
Intwari idaheba intwaro
Ya Rwakamigabo itarushwa amaboko
Yitwa mukinduzi w'ibivuka.

Gitita gihora gititirije
Ntigitindiganye cyatumwa ntigitinde
Yitwa Ntumwa idatenguha.
Igira ingoga zanga ingoma
Igira impuruza zanga impuhwe
Impundu zigacika mu ngo
Ingori zikamanikwa
Ikitwa incubyarubyaro.

Maboko adahwema guhwanya
Ntanene impinja n'abanyampinga akazabibuka
Umujura w'ijabo wa rujujubyangabo
Mu murwano yitwa Rwararikamirambo.
Rucyahanseko yanga ibisekeramwanzi
Igakangaranya ibitwenge

Ikitwa na Ntambabazi igahora mu nzigo
Mukinduzi w'inkumi udakumirwa
Mukenyabasore wa nsongotabarenzi
Azira abatware azira abatoya
Yanga abakuru yanga abana
Ikitwa inziramubano.

Nti: "Izira abashonje, izira abahaze"
Itera imitima intimba
Igatembagaza abatabaranaga ijabo
Aho yaraye ntawe uririmba yigimba bose
Yitwa maganya na rugwizamicuzo.

Nararebye nsanga abantu
Yarabahimbye ba mbonabucya
Si icyaduka kirasanzwe cyazanywe n'icyaha
Muramenye ntimuzatungurwe n'iyo ntumwa idatuza
Ngo ni kora impamba tugende.
Irasange warizigamiye impamba nyayo
Ndavuga ubuziranenge bw'umutima
N'ubutungane mu by'Imana yategetse.
Isega n'inzigo
Insanganyamatsiko: Imigani

Kera isega yinjiye mu nzu mu gicuku, igwa mu ngunguru irimo inzigo y'umukara. Mu gitondo nyir'iyo nzigo araza, ngo akubite amaso iyo sega akeka ko yapfuye, ayikuramo ayijugunya ahantu mu rubingo, isega yifatira iy'ishyamba.
Izindi nyamaswa zayibona zikayitangarira, ziti , "ako kabara keza wagahahiye he?" Iti, "ntimwahamenya. Ubu ndi umwami wanyu, ntabwo ndi isega nka mwe. " Sibwo zitangiye kuyihakwaho! Biratinda, izo sega zisanga ifite imyifatire nk'iyazo.
Zibijyamo impaka, ziti, "muri iri joro turayigenzura, turebe ko atari isega koko." Ijoro ririmbanyije, zirayishagara. Zirasakuza, zirataka cyane, ya yindi na yo yumvise urwo rusaku, iriyibagirwa na yo irasakuza.
Isega zose ziyumvise, ziraseka, ziratembagara. Ziti , "turakumenye rero ntukiri umwami wacu, uri isega nkatwe." Ikimwaro kirayica, ariko ntiyazihishurira aho yakuye iryo bara.
Ntamushobora
Insanganyamatsiko: Imivugo

Ntagira ishya mwene shyari
Isega mu isenga
Nta sano nta saso
Nta museso
Ntibucya iwe
Ni mu nkoko z'iteka.

Umutima uratera
Ntagira ibitereko
Kirahumuje igitaramo.

Ni we we wenyine
Arabandwa akabanda
Arasenga agasonga
Rwicaruhoze wa Hishamunda
Mwene Vurihoze wa Uwihoreye wo kwa Gahimandyadya
Mwene Ruhuha
Guhutaza ntaruhuka
Barahutera Mudahaha
Barata inyuma ya Huye kwa Ntamushobora
I Kibondo na Ruyange baranyaga
Baravuga amacumu
Baracanira iza Kigembe mwene Hababihogo kwa Rwamacumu.