Sean Connery

Sir Thomas Sean Connery (), betre kjend som Sean Connery, var ein skotsk skodespelar som særleg er kjend for å ha spelt James Bond i dei første filmane om den hemmelege agenten. I 1987 vann han ein ein BAFTA for Rosens navn, og året etter fekk han ein Oscar for si rolle i The Untouchables. I 2000 blei Connery adla. Han markerte seg også som forkjempar for skotsk sjølvstende frå Storbritannia.

Bakgrunn 
Connery vart fødd i Edinburgh i Skottland. Mor hans, Euphemia «Effie» Maclean, var reinhaldar, og faren, Joseph Connery, var fabrikkarbeidar og lastebilsjåfør. Sean var eldstebarnet med ein yngre bror, Neil. Etter endt skulegang arbeidde Connery ei tid som mjølkemann før han verva seg til den britiske marinen. Han blei seinare dimittert på medisinsk grunnlag, og tok ei rekkje strøjobbar, mellom anna som scenearbeidar ved King's Theatre i Edinburgh i 1951. I 1953 fekk han ei mindre rolle i musikalen South Pacific. Han dreiv også med fotball, der han skal ha fått tilbod om å spela for Manchester United, og kroppsbygging, og var med i Mr. Universe-tevlinga dette året.

Connery var gift med skodespelaren Diane Cilento frå 1962 til 1973 som han fekk sonen Jason Connery med. I 1975 gifta han seg med målaren Micheline Roquebrune. Han budde fleire år i Spania og på Bahamas.

Skodespelar 

Ein av Bond sine tidlege filmroller var som ein ung journalist i Another Time, Another Place (1958) mot filmstjerna Lana Turner. Året etter hadde han ei framtredande rolle i Darby O'Gill and the Little People (1959). I 1961 spelte han i BBC sin Anna Karenina-produksjon regissert av Rudolph Cartier. 

Etter dette skreiv Connery kontrakt om å spela rolla som den då ukjende helten James Bond i fem filmar. Den første av dei, Dr. No, kom ut i 1962 og innførte ei rekkje seinare kjende klisjear, som introduksjonen «Bond, James Bond». Etter dei første fem filmane spelte Connery også Bond i  Diamonds Are Forever (1971) and Never Say Never Again (1983). Alle filmane hadde stor kommersiell suksess.

Av alle Bond-skodespelarane, er Connery den som har hatt størst suksess i etterkant av Bond. Som ein del av avtala med å spele rolla i Diamonds are Forever, fekk Connery frie hender til å delta i to filmar for United Artists. Den første av desse, The Offence, vart begravd av studioet. Han hadde oppgang og nedgang til han fann ei ny rolle som passa — rolla som ein klok eldre mentor, noko han først spelte i Highlander (1986). Rolla hans som ein tøff irskfødd politimann i The Untouchables (1987) førte til hans einaste oscarnominasjon og -pris.

Nokre seinare roller viser til fortida hans som Bond, til dømes Indiana Jones and the Last Crusade (1989), der han speler far til Indiana Jones, som blei skapt etter inspirsjon frå Bond-filamen, og som ein britisk hemmeleg agent som har vore fengsla i fleire tiår i The Rock (1996).

Politisk og sosialt engasjement 
Sean Connery markerte kjærleik til heimlandet sitt på ulike vis. Sidan ungdommen hadde han ei tatovering som seier «Scotland Forever», i tillegg til ei som seier «Mum and Dad». I 1971 skipa han Scottish International Education Trust og gav løninga si for Diamonds Are Forever på ein million pund til henne.

Connery gjekk på 1990-talet inn for skotsk sjølvstende. Han var medlem av Scottish National Party, og støtta partiet gjennom frammøte ved tilstellingar og pengegåver. Denne politiske aktiviteten skal ha ført til at adlinga av han blei utsett i fleire år. Då han endeleg blei utnemnd til Knight Bachelor av den britiske dronninga i 2000, fann seremonien stad i Edinburgh, med Connery kledd opp i kilt.

Filmografi

James Bond 
Connery er mest kjend for rolla si som James Bond. Han spelte Bond første gongen i Dr. No (1962) og har spelt Bond i sju andre filminnspelingar. 
 

¤ Denne filmen er ei uoffisiell utgåve, ei gjeninnspeling av Thunderball

Etter James Bond 

¤ For denne rolla vann han ein BAFTA-pris
¤¤ For denne rolla vann han ein Oscarpris for beste mannlege birolle

Prisar og utmerkingar 

 1964/1965/1966: Laurel Award, «Top Male New Face» og «Action Performance» i Goldfinger og Thunderball
 1966/1967 Bravo Otto
 1972: Golden Globe Award 
 1982: ShoWest Award som «Worldwide Star of the Year»
 1985: Bambiprisen
 1986: Jupiterprisen
 1987: Oscarpris, Golden Globe Award, National Board of Review Award (NBR Award) og KCFCC Award for beste mannlege birolle i The Untouchables
 1987: Deutscher Filmpreis for Rosens navn
 1988: BAFTA Award for Rosens navn
 1989: Jupiterprisen
 1989: «Sexiest Man Alive»
 1991: Den franske æreslegionen (Légion d’Honneur)
 1995: Saturn Award for sitt livsverk
 1996: Golden Globe Award (Cecil B. DeMille Award) for sitt livsverk
 1997: MTV Movie Award for samspelet med Nicolas Cage i The Rock
 1997: Blockbuster Entertainment Awards for The Rock
 1998: British Academy Fellowship
 1999: European Film Award for Entrapment
 1999: ShoWest Award for sitt livsverk
 2000: Utnmend til Knight Bachelor av den britiske dronninga
 2005: Ærespris av European Film Awards
 2006: AFI Life Achievement Award

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Sean Connery» frå , og «Sean Connery» frå  den 23. januar 2011.  
 Denne artikkelen bygger på «Sean Connery» frå , og «Sean Connery» frå  den 23. januar 2011.

Bakgrunnsstoff 

 Sean Connery ved Internet Movie Database
 Nettstaden til Sean Connery

Britiske skodespelarar
James Bond
Knights Bachelor
Folk frå Edinburgh
Oscarvinnarar