kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Novodevitsjijgravstaden

Novodevitsjijgravstaden (russisk Новоде́вичье кла́дбище, Novodevitsje kladbisjtsje) er ein gravstad i Moskva i Russland. Gravstaden ligg ved sidan av verdsarvstaden nonneklosteret Novodevitsjij frå 1500-talet. Han er den tredje mest besøkte turistattraksjonen i byen.

Kyrkjegarden vart innvigd i 1898, då det var mangel på gravplassar i klosteret. Ein av dei første kjende som vart gravlagd på Novodevitsjij-kyrkjegarden var Anton Tsjekhov.

I dag har kyrkjegarden graver til russiske forfattarar, musikarar og poetar, så vel som kjende skodespelarar, politikarar og vitskapsmenn. Meir enn 27 000 er gravlagde i Novodevitsjijgravstaden.

Gravlunden minner om ein park, med små kapell og store skulpturerte monument. Han er delt inn i ein austleg og vestleg seksjon.

Kart over gravstaden er tilgjengeleg i kontoret på kyrkjegarden.

Bilethoggarar
Det finst verk av mellom andre desse bilethoggarane på Novodevitsjijgravstaden: Sergej Konenkov, Vera Mukhina, Ernst Neizvestnij, Ivan Sjadr og Jevgenij Vutsjetitsj.

Berømte gravlagde
Nadjesjda Allilujeva (1901–1932), kona til Josef Stalin.
Pavel Beljajev (1925–1970), kosmonaut
Sergej Bondartsjuk (1920–1994), regissør og skodespelar
Aleksej Brusilov (1854–1926), general
Mikhail Bulgakov (1881–1940), forfattar
Nikolaj Bulganin (1895–1975), statsmann
Anton Tsjekhov (1860–1904), forfattar
Fjodor Sjaljapin (1873–1938), operasongar
Ilja Ehrenburg (1891–1967), forfattar
Sergej Eisenstein (1898–1948), regissør
Nikolaj Gogol (1809–1852), forfattar
Sergej Iljusjin (1894–1977), flydesignar
Boris Jeltsin (1931–2007), statsleiar
Nikita Khrusjtsjov (1894–1971), statsmann
Pjotr Kropotkin (1842–1921), anarkist
Lev Landau (1908–1968), Nobelpristakar i fysikk
Isaak Levitan (1860–1900), målar
Vjatsjeslav Molotov (1890–1986), politikar
Sergej Obraztsov (1901-1992), dokketeatermann 
David Oistrakh (1908–1974), fiolinist
Sergej Prokofjev (1891–1953), komponist
Lidija Ruslanova (1900-1973), folkesongarinne
Valentin Serov (1865–1911), målar
Dmitrij Sjostakovitsj (1906–1975), komponist
Vasilij Sjuksjin (1929–1974), forfattar og skodespelar
Konstantin Stanislavskij, (1863–1938), regissør og teoretikar i det moderne teateret
Andrej Tupolev (1888–1972), flykonstruktør

Bakgrunnsstoff 
 Fotografi 
 Fleire fotografi
 
 Kjende og pittoreske minnesmerke (24), fotografert i juni 2005
 Novodevichy Cemetery (på russisk) – artikkel frå sovjetisk encyclopedi]

Moskva
Gravstader
Hallington-reservoara

Hallington-reservoara ligg nær den vesle landsbyen Colwell i Northumberland i England, 11 km nord for Corbridge. Hallington er faktisk to små reservoar: Hallington Reservoir West og Hallington Reservoir East, som er skild frå kvarandre av ein dam.

Historie
Reservoara vart bygt på slutten av 1800-talet for Newcastle and Gateshead Water Company. Reservoara dannar ein del av ei rekkje reservoar langs A68-vegen som er knytt saman av tunnelar og akvedukter frå Catcleugh-reservoaret til Whittle Dene. Desse er drikkevasskjelder for Newcastle upon Tyne, Gateshead og dei omliggande områda.

Flora og fauna
Skogområdet nordvest for Hallington Reservoir East bestor stort sett av furu og lerketre med noko bøk, piletre og platanlønn, og av planter finn ein mellom anna den sjeldne gulstarren.

Reservoaret er ein viktig stad for overvintrande fuglevilt, som brunnakke, krikand og villand, og om hausten vadefugl som strandvipe, hettemåse og  fiskemåse.

Det er observert ekorn, oter, grevling og flaggermus, samt kvitkloa kreps.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Hallington Reservoirs» frå ,  den 31. mars 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Luftfoto

Reservoar i England
Innsjøar i Northumberland
Little Swinburne-reservoaret

Little Swinburne-reservoaret er eit lite reservoar i Northumberland i England om lag 1,5 km aust for A68-vegen og om lag 14 km nord for Corbridge.

Historie
Reservoaret vart bygt mot slutten av 1800-talet for the Newcastle and Gateshead Water Company. Reservoaret er eit av ei rekkje reservoar langs A68 som er knytte saman via 
tunnelar og akvedukter frå Catcleugh-reservoaret til Whittle Dene. Desse er drikkevasskjelder for Newcastle upon Tyne, Gateshead og omliggande område.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Little Swinburne Reservoir» frå ,  den 31. mars 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Reservoar i England
Innsjøar i Northumberland
Whittle Dene

Whittle Dene er ein innsjø 19 km vest for Newcastle upon Tyne i England og er eit kompleks av reservoar og reinseanlegg som er det siste stadiet i vassforsyninga til Newcastle upon Tyne og Gateshead.

Historie
Komplekset vart bygt mot slutten av 1800-talet for Newcastle and Gateshead Water Company. Komplekset dannar ei rekkje av reservoar langs A68-vegen som er knytte saman via tunnelar og akvedukter frå Catcleugh-reservoaret til Whittle Dene. Desse er drikkevasskjeldene til Newcastle upon Tyne, Gateshead og omliggande område.

Dyre- og planteliv
Det er mange forskjellige habitat rundt komplekset, med barskog og blandingsskog, nøytrale grassletter og myrlendte grassletter. Mot slutten av mars kan ein vanlegvis sjå dei første sandsvalene over reservatet, og sommaren mykje svale og seglarar. Fuglar som hekkar her er mellom anna toppdykkar og toppand.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Whittle Dene» frå ,  den 31. mars 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Reservoar i England
Innsjøar i Northumberland
Enagh Lough

Enagh Lough (irsk Loch Eanach) er eit par innsjøar i Nord-Irland kalla East lake og Westlake, mellom Judges Road og Temple Road i Maydown. Ved botnen av innsjøane finst det vatn frå istida.

Øya Green Island ligg i innsjøen, òg kjend som Templetown Island eller Enagh Crannog. Det er mogeleg å vasse over til denne øya. Øya vart skapt av ein klan frå Dungiven.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Enagh Lough» frå ,  den 31. mars 2010.  

County Londonderry
Innsjøar i Nord-Irland
Ballysaggart Lough

Ballysaggart Lough eller Black Lough (irsk Loch Bhaile an tSagairt / Loch Dhubh) er ein innsjø i Dungannon i County Tyrone i Nord-Irland. Det er ein del av ein vassveg som vart skapt for å gje vatn til møllene i Moygashel

I 2002 drukna ein mann i innsjøen under ein symjetur.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Ballysaggart Lough» frå ,  den 31. mars 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

County Tyrone
Innsjøar i Nord-Irland
Loch Cluanie

Loch Cluanie (skotsk-gælisk Loch Cluanaidh) er ein innsjø nordvest i Highland i Skottland søraust i Glen Shiel. Han er eit reservoar bak Cluanie-demninga, som vart bygt av Mitchell Construction i 1957. Kvart år vert den gratis musikkfestivalen Midgey Death halden ved demninga i slutten av september.

Grenda Cluanie ligg på vestsida av innsjøen. Innsjøen er rikt på planter og småfugl, som lauvsongar og gjerdesmett.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Loch Cluanie» frå ,  den 31. mars 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Panoramabilete av området

Cluanie
Cluanie
Loch Coruisk

Loch Coruisk (skotsk-gælisk Coire Uisg) er ein innsjø ved foten av Black Cuillin på Isle of Skye i Skottland.

Geografi
Ein kan kome til innsjøen med båt frå Elgol, eller til fots frå Sligachan (om lag 11–12 km).

Nordenden av innsjøen er omringa av Black Cuillin, som ofte er dekt av skyer. Frå sørenden går ei lita elv ut i fjorden Loch Scavaig. Innsjøen er nesten 3 km lang, men berre nokre hundre meter brei.

Kunst
Innsjøen er måla av fleire kunstnarar, mellom andre William Daniell (1769-1837), J.M.W. Turner (1775-1851), Sidney Richard Percy (1821-1886) og  Alexander Francis Lydon (1836-1917)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Loch Coruisk» frå ,  den 31. mars 2010.  

Geografi på Skye
Coruisk
Dunalastair Water

Dunalastair Water (skotsk-gælisk Loch Dhùn Alastair) er eit reservoar i Skottland som ligg mellom Loch Rannoch og Loch Tummel i Strath Tummel i Perth and Kinross. Reservoaret er bygt i samband med Tummel vasskraftverk. Innsjøen inneheld ein god del aure.

Oversyn
Dunalastair Water har eit areal på 1,65 km², og er 2,5 km lang og 800 meter brei. Det vart skapt då elva Tummel vart demd opp i 1933 som ein del av Tummel vasskraftverk. På nordsida ligg fjellet Beinn a' Chuallaich og i sør Schiehallion.

Sjølve demninga er 65 meter brei og har to flaumportar og fleire overløp på grunn av vassmengdene ein stundom treng i elva.

Biologi
Dunalastair Water er eit grunt reservoar og har ei middeldjpune på 1,5 meter. Dette gjev unike biologiske tilhøve for fuglar i området, og området kring innsjøen har status som Site of Special Scientific Interest. Av fuglar ein kan sjå ved innsjøen finn ein mellom anna songarar, lauvsongar, røyrdrum, fiskehegre, hegre og fuglekonge.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Dunalastair Water» frå ,  den 31. mars 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Innsjøar i Skottland
Reservoar i Skottland
Geografi i Perth and Kinross
Sigurd Einbu

Sigurd Einbu () var ein norsk sjølvlært astronom frå Lesjaskog, kjent for å ha funne ein nova i stjernebiletet Gemini den 12. mars i 1912. Novaen fekk namnet Nova Geminorum 2. I 1912 innførte han òg ein ny klasse variable stjerner, RV Tauri-variabel. Han skreiv etternamnet sitt Enebo i store delar av den vitskaplege karrieren sin.

Einbu gjekk på Hamar offentlige lærerskole, og arbeidde som lærar i Øyer, Vågå og Sel før han vendte heim til Dombås. Han blei tidleg interessert i astronomi, men kunne ikkje ofre seg fullt for den astronomiske verksemda før han blei utnemnd til statsstipendiat i 1908. Han var initiativtakar til Norsk Novaselskap. Han fekk oppretta og dreiv ein magnetisk målestasjon på Dombås frå 1916. Han utførte talrike observasjonar av variable stjerner. Einbu gjorde mykje for å spreie astronomisk kunnskap og skape interesse for studiet av stjernehimmelen i Noreg. Han heldt foredrag, skreiv populærastronomiske artiklar og fleire bøker, mellom anna Gjennom stjerneverdenen (2 bind, 1923–24), Bebodde verdner i nytt lys (1928) og Soler og atom (1930). Huset han var fødd i er flytta til Dombås og vart 1985 opna som museum, Einbustugu.

Barndomsheimen Einbustugu er flytt frå Lesjaskog til Dombås, og er eit museum om han. 

I 2009 vart Einbudagane arrangert 16-19. september som ein del av astronimiåret.

Prisar
Sigurd Einbu vart tildelt 
 Lindemannsprisen utdelt på Astronomische Gesellschaft sitt møte i Jena i 1906
 Atenogenes-Silva medaljen frå Sociedad Astronomica de Mexico i 1912
 Fridtjof Nansens belønning for fremragende forskning frå Nansenfondet utdelt av  Videnskapsakademiet i Kristiania i 1926.
 Gunnerusmedaljen frå Det Kongelige Vitenskapers Selskap i Trondheim i 1934.
 Æresmedlemskap i Norsk Astronomisk Selskap i Oslo 5.mai 1938.

Litteratur
 Stjernegransking i gamall og ny tid. 1911
 Vår sol. 1922
 Gjennem stjerneverdenen . 1 : Vor sol og dens følge. 1923
 Vår måne. 1923
 Gjennem stjerneverdenen . 2 : Melkeveiens soler : (fiksstjernene). 1924
 Beobachtungen veränderlicher Sterne I - XIV
 Bebodde verdener i nytt lys. 1928
 Soler og atom. 1930
 250 in den Jahren 1903-1941 in Norwegen beobachtete Feuerkugeln : Errechnung der Radianten u. a.. 1942
 Dovre kommune gjennom hundreåret 1837-1937. 1949
 Lesja : litt frå den kommunale soga 1838-1938, og ymse anna. 1949
 I tillegg var han ein flittig folkeopplysar med mange bidrag i tidsskrift og aviser

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
Norddalsarkivet om Sigurd Einbu 
 R. Tambs Lyche. «Sigurd Einbu : Minnetale» I: Det Kongelige norske videnskabers selskabs forhandlinger; bd 19. 1946

Norske astronomar
Statsstipendiatar
Folk frå Lesja
Folk frå Dovre
Kolbein Lauring

Kolbein Widrik Lauring () var ein norsk motstandsmann under andre verdskrigen.

Bakgrunn
Han voks opp på Ljan utanfor Oslo. Saman med sin barndomsven Max Manus deltok han i fyrstegongstenesta, i Vinterkrigen, under kampane ved Kongsvinger og under angrepet på Noreg april 1940. Etter at krigen braut ut, gjekk han inn i motstandskampen, der han blant anna saman med Max Manus og Gunnar Sønsteby gav ut den illegale avisa Vi vil oss et land.

I februar 1941 vart han arrestert av tyskarane og send til Grini fangeleir, der han sat i arrest i to år og ni månader. Då han slapp ut, heldt han fram i motstandskampen og deltok på fleire sabotasjeoppdrag dei to siste åra av krigen.
Mellom anna deltok han i sabotasjeoppdraga mot tyske skip. Som følgje av Operasjon Derby, gjennomførte tyskarane ein rassia mot mistenksame bustader i Osloområdet den 4. april 1945. Blant anna vart huset hans på Ljan omringa av tyske soldatar, eit drama som enda med at Lauring måtte skyte seg ut ifrå huset. Same dag vart motstandsmennene Olav Ringdal jr. og Roy Nielsen drepne i ein dekkbustad i Bygdø allé 117. Medan Kolbein kom seg unna blei kona Kari Lauring teken til fange av tyskarane.

Heider
Kolbein tok imot St. Olavsmedaljen med eikegrein for innsatsen sin i motstandsarbeidet under krigen. I frigjeringsdagane i 1945 var han livvakt for kongefamilien, noko som seinare vart påskjønna med H.M. Kongens Erindringsmedalje. Etter krigen var han blant anna tilsett i Max Manus si bedrift.
Han døydde den 31. mai 1987 – 72 år gamal. Han vart gravlagd på Nordstrand kyrkjegard. Kari Lauring døydde i 1993.

I filmen Max Manus blei han spelt av skodespelaren Christian Rubeck.

Folk frå Oslo
St. Olavsmedaljen med eikegrein
H.M. Kongens Erindringsmedalje
Nordmenn frå andre verdskrigen
The Fox and the Hound

The Fox and the Hound, kalla Todd og Copper: To gode venner på norsk, er ein amerikansk teiknefilm produsert av The Walt Disney Company frå 1981, basert på boka av Daniel P. Mannix. 

Filmen fortel om reven Todd og venskapen hans med jakthunden Copper. Dei to vennene kjempar for å bevare vennskapen til tross for at dei utviklar nye instinkt og det omkringliggjande sosiale presset om at dei skal vere motstandarar. Filmen er produsert av Ron Miller, Art Stevens, og Wolfgang Reitherman, og regissert av Ted Berman og Richard Rich. Ein oppfølgjar til filmen laga for DVD, The Fox and the Hound 2, kom ut i 2006.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Animasjonsfilmar frå Disney
Disney-filmar
Eventyrfilmar
Familiefilmar
Filmar frå 1981
Filmar frå USA
Teiknefilmar
Virginal

Virginal er eit tangentinstrument i familie med cembalo. Det var populært i Nord-Europa og Italia seinmellomalderen og renessansen.

Virginalar er mindre og enklare former for cembalo med berre ein streng per note som går meir eller mindre parallelt til klaviaturet på langsida av kassen. Mange, om ikkje alle, instrumenta vart laga utan føter, slik at dei kunne setjast på eit bord. Seinare modellar vart bygt med føter.

Mekanismen til virginalar er identiske til cembaloar ved at stålstrengane vert klimpra. Kassen er rektangulær. Strengane vert klimpra nærare midten enn i eine enden, slik som i cembaloar, og dette medfører ein rikare, fløyteliknande tone.

Viriginalane vart først nemnd i skriftlege kjelder av Paulus Paulirinus frå Praha rundt 1460. Populariteten til instrumentet var størst på siste halvdel av 1500-talet til seint på 1600-talet, då det i England vart erstatta av spinett og i Tyskland av klavikord.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Virginals» frå , den 6. april 2010. 
  oppgav desse kjeldene:

Historiske musikkinstrument
Tangentinstrument

it:Clavicembalo#Virginale
Operaer av Albinoni

Operaer av Albinoni  er ei komplett liste over operaer skrivne av den italienske komponisten Tomaso Albinoni (1671–1751). 

Albinoni sine verk var dramma per musica, meb berre to operaer av han finst i dag i komplett form: Il tiranno eroe og La Statira.

Lista

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «List of operas by Albinoni» frå ,  den 6. april 2010. 
 oppgav desse kjeldene:
Michael Talbot: "Tomaso Albinoni", Grove Music Online ed. L. Macy, (subscription access) 
Michael Talbot: Tomaso Albinoni. The Venetian Composer og His World. Clarendon Press, Oxford 1990. pp. 271–281.
Delvis frå fransk Wikipedia-artikkel.

Albinoni
Musikkverk av Tomaso Albinoni
Obo d'amore

Obo d’amore (oboe d'amore, hautbois d'amour eller kjærleiksobo) er altinstrumentet i obofamilien. Han er stemt a, altså ein liten ters lågare enn oboen. Klangfargen er rundare enn ein vanleg obo, men ikkje så rund som engelsk horn. Han vart hovudsakleg brukt i barokken, og då særskild av Johann Sebastian Bach og Georg Philipp Telemann. Instrumentet vert sjeldan brukt i moderne symfoniorkester, nokre unntak er Sinfonia domestica av Richard Strauss og Ravels Boléro.

Frå tidleg på 1700-talet er obo d’amore alt-instrumentet, den vanlege oboen sopran, og tenoren i instrumentfamilien er jaktobo (obo de caccia) som vart vidareutvikla til engelsk horn.

Musikk for obo d’amore 
Obo d’amore har ei solistrolle i J. S. Bachs cembalokonsert i A-dur (BWV 1055) for obo d'amore, strykarar og basso continuo, i Antonio Lottis konsert i A-dur for obo d’amore, strykarar og basso continuo, og i G. P. Telemanns konsert i e-moll for obo d’amore, strykere og basso continuo (TWV 51:e2).

I kammermusikken finst ein triosonate i A-dur for obo d'amore, fiolin og basso continuo av Graun (truleg Johann Gottlieb). I Ravels Bolero er obo d'amoren ein del av orkesteret (dvs. ikkje solist).

Sjå òg 
 Barokkobo

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Oboe d’amore» frå ,  den 7. april 2010. 
  oppgav desse kjeldene:
 Gifford, Virginia S.: Music for oboe, oboe d’amore and English horn: a bibliography of materials at the library of Congress. - Westport, Conn. : Greenwood, 1983. - ISBN 0-313-23762-X

Amore
Datatilsynet

Datatilsynet er eit norsk, uavhengig forvaltingsorgan som administrativt ligg under Kommunal- og moderniseringsdepartementet. Datatilsynet vart oppretta 1. januar 1980.

Oppgåver
Oppgåvene til Datatilsynet inneber å:

 føre kontroll over at personvernlova vert etterlevd.
 halde folket informert om nasjonal og internasjonal utvikling når det kjem til å handsame personvernopplysningar.
 finne ut om farer rundt personvernet og gi råd rundt dette.
 delta i råd og utvikling som gjer at personvernet blir betre. 
 bistå bransjeorganisasjonar med å gi råd og rettleiing for å betre personopplysningar.
 vere ein kanal ut til publikum for å gi råd og informasjon. Dei har nettside, blogg og rettleiarar.
 få viktige saker på dagsorden i media og samfunnsdebatt om personvern.

Direktørar 
 1980–1989: Helge Seip
 1989–2010: Georg Apenes
 2010–2022: Bjørn Erik Thon
 2022– : Line Coll

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 
 «Lov om behandling av personopplysninger (personopplysningsloven)» av 15. juni 2018. I Lovdata.no

Norske statsetatar
Personvern
Skipingar i 1980
1980 i Noreg
Carl Wilhelm Boeck

Carl Wilhelm Boeck () var ein norsk lege og stortingsrepresentant. Han var son av Cæsar Boeck.

Boeck kom til verda på Kongsberg. Frå 1827 var han student, og i 1831 vart han uteksaminert som cand. med. Han la deretter ut på ei vitskapleg reise til Sverige, Danmark og Tyskland. 1832 var han koleralege i Drammen, året etter var han konstituert berglege på Kongsberg. 1833-35 korpslege ved Hedemarkens nationale musketerkorps.

Boeck vart fast tilsett berglege i Kongsberg og distrikslege i Numedal og Sandsvær frå 1835. I tillegg var han Kongsberg Våpenfabrikks første lege frå 1836 fram til våren 1846. Her utmerka han seg ved å operere plastisk på augelok og for skjeling.

Boeck var lektor ved universitetet i Kristiania frå 1846, professor i medisin 1851-69. Deretter privatlege i Kristiania 1870, og overlege ved rikshospitalet si hudavdeling frå 1871. Han var elles særleg kjend for sitt arbeid med syfilis og leprasykja. Fleire gongar, over ein periode frå 1840 til -69, reiste han på studieferder til utlandet, både med offentlege stipend og på eigen kostnad. Mellom anna var han i England, Frankrike, Italia, Hellas, Austerrike og USA.

Boeck var stortingsrepresentant for Kongsberg i 1845. Han var då medlem av kyrkjekomiteen. 

Boeck var i fleire år formann i 'Det medisinske selskap'. Han var æresdoktor ved Lunds Universitet, medlem av den franske Æreslegionen og kommandør av St. Olavs Orden. Boeck døydde i Kristiania.

Bakgrunnsstoff 
 WhoNamedIt.com om Boeck

Kjelder 
Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914, Kristiania 1914

Bakgrunnsstoff 

St. Olavs Orden
Æreslegionen
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Medlemmar av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab
Norske medisinprofessorar
Professorar ved Universitetet i Oslo
Stortingsrepresentantar 1845-1847
Stortingsrepresentantar for Kongsberg
Folk frå Kongsberg
Baitul Futuh

Baitul Futuh er ein av dei største moskékomppleksa i Vest-Europa og ligg i forstaden Morden i London. Moskeen vart bygd av ahmadiyyamuslimar i 2003, og kan husa til saman  .

Merknadar

Kjelder

Bakgrunnsstoff

moskear i Storbritannia
byggverk i London
ahmadiyyamoskear
Norske forsvarsministrar

Norske forsvarsministrar er ei oversikt over statsrådar som har vore sjef for Forsvarsdepartementet, vanlegvis kalla forsvarsminister. Den offisielle tittelen til forsvarsministeren er som for dei fleste regjeringsmedlemmene statsråd. Berre statsministeren og utanriksministeren vert offisielt titulerte minister.

Departement for Krigsadministrasjonen vart oppretta 30. november 1814. Etter kort tid vart dette den 31. mars 1815 delt i to: Armédepartementet og Marinedepartementet. Dei to departementa vart igjen samla i Forsvarsdepartementet 3. august 1885. Johan Sverdrup vart dermed den fyrste forsvarsministeren i Noreg, samtidig som han var statsminister.

Liste over forsvarsministrar 
Bakgrunnsfargen viser partitilhøyrsle. Sjå elles kolonnen «Parti» i tabellen.

Fotnotar

Kjelder 

Regjeringar, statsrådar og statssekretærar 1945–2001 (odin.dep.no)
Arkivverket: Forsvarsdepartementet 
 Aschehoug og Gyldendals Store norske almanakk, Kunnskapsforlaget, Oslo 2005

Denne artikkelen bygger på «:nb:Liste over Norges forsvarsministre» frå ,  den 11. april 2010.  

Forsvarsministrar
Norske forsvarsministrar
Dovendyr

Dovendyr (Folivora) er nattaktive pattedyr i ordenen gomlarar som høyrer heime i urskogane i Sør- og Mellom-Amerika. Dei er i nær slekt med maurslukarar og beltedyr, men liknar ikkje i utsjånad.

Underordenen dovendyr omfattar 16 nolevande artar som er fordelte på to familiar, tofingra dovendyr (Megalonychidae) og trefingra dovendyr (Bradypodidae). Dessutan fanst det fleire kjempedovendyr som i dag er utdøydde.

Skildring 
Dovendyra vert 58–70 cm lange og veg 4–9 kg. Dei har ein lang hals med eit lite, rundt hovud med små auge. Øyra ligg skjult i den tette pelsen. Dei er tredyr som kryp seint fram langs greinene, hengande etter klørne med ryggen ned, og dei lever av unge skot, blad og frukter På bakken rører dovendyr seg dårleg.

Framlemmene er lenger enn dei bakre, og dette er særleg tydeleg hjå dei trefingra dovendyra. Som namna på familiane viser til, skil dei seg frå kvarandre gjennom ulikt tal på fingrar. På baklemmene har alle dovendyr tre tær. Dei 8–10 cm lange klørne er krokforma, slik at dei kan hengje seg fast opp-ned i høge tre. Pelsen til dovendyra, som omfattar tørre, grove dekkhår over korte ullhår, veks frå magen mot ryggen, slik at regnvatn lettare renn av. Halen er berre ein liten stump eller ikkje synleg.

I motsetnad til andre pattedyr har trefingra dovendyr ni halsvirvlar i staden for sju. Dermed kan dei snu hovudet opp til 270°. Dovendyr har ikkje galleblære.

Amerikanske kjempedovendyr, mellom anna i slektene Megatherium og Megalonyx, som døydde ut for om lag 10 000 år sidan vart nesten like store som elefantane er i dag. Dei levde på bakken og var planteetarar. Moglegvis vart dei jaga og utrydda av dei fyrste menneska som busette seg på det amerikanske kontinentet.

Kjelder

Litteratur 
The New Encyclopedia of Mammals av D. McDonald (Oxford University Press, 2001).

Nettstader 
 «Sengångare» på Wikipedia på svensk, innhenta 15. april 2010.
 «Dovendyr» av Eivind Østbye hjå Store norske leksikon, innhenta 15. april 2010.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 
Gomlarar