kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Valu lui Traian

Valu lui Traian (tyrkisk Hasançay), tidlegare Hasancea, er ein kommune i Constanța fylke i Romania. Valu lui Traian inngår i storbyområdet til Constanța.

Busetnader 

Valu lui Traian er ein comună (landkommune) med den eine busetnaden:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Valu lui Traian, Constanța» frå , den 26. mars 2023.

Referansar 

Valu lui Traian
Cumpăna

Cumpăna (tyrkisk Haşiduluk), tidlegare Hașiduluc, er ein kommune i Constanța fylke i Romania. Cumpăna inngår i storbyområdet til Constanța.

Busetnader 

Cumpăna er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Cumpăna, Constanța» frå , den 26. mars 2023.

Referansar 

Cumpana
Anna Maria van Schurman

Anna Maria van Schurman () var ein nederlandsk målar, poet, forfattar og lærd. Ho var kjend for kunnskapane sine innan filosofi, teologi, medisin og minst 14 språk, og blei sett på som eit universalgeni. Ho var den fyrste kvinna i Nederland som studerte ved eit universitet.

Biografi 
Van Schurman blei fødd i Köln, og heldt til storparten av livet i Utrecht i Nederland.

Ho opparbeidde seg språkkunnskapar i blant anna tysk, fransk, gammalgresk, latin, hebraisk, arameisk, arabisk, syrisk, persisk og etiopisk. Ho skreiv lyrikk på fem språk, og forfatta dessutan ein etiopisk grammatikk.

I 1636 studerte Van Schurman ved universitetet i Utrecht. Forutan å følgje lukka førelesingar, var ho også til stades på disputasar og føredrag som var opne for alle. Ho studerte språkfag og medisin, men framfor alt teologi.

I løpet av livet brevveksla Van Schurman med ei rekkje framståande personar i Europa, mellom dei Elisabeth Stuart, Simonds d'Ewes, Samuel Rutherford og Henrietta Maria av Frankrike. Van Schurman spela ei nøkkelrolle i eit nettverk av europeiske lærde kvinner, som forutan ho bestod av blant andre Birgitte Thott, Christina av Sverige, Marie le Jars de Gournay, Batsua Makin og Dorothea Moore.

Gjennom bruk av syllogismar (ein metode som også blei brukt av dei lærde i mellomalderen), argumenterte Van Schurman for at kvinner burde få utdanning innan alle felt, men ikkje burde bruke utdanninga si i yrkeslivet, i tillegg til at utdanninga ikkje burde blandast med pliktane deira i heimen.

Utvalde verk 

 De Vitae Termino (Om livets ende). Publisert i Leiden, 1639. Omsatt til nederlandsk som "Pael-steen van den tijt onses levens," publisert i Dordrecht, 1639.
 Dissertatio De Ingenii Muliebris ad Doctrinam, & meliores Litteras aptitudine. Paris, 1638, og Leiden, 1641. Omsatt til fleire språk, inkludert nederlandsk, fransk (1646), og engelsk (1659, med tittelen "The Learned Maid or, Whether a Maid may be a Scholar").
 Opuscula Hebraea, Graeca, Latina, Gallica: prosaica adque metrica. Utrecht, 1648.
 Ei utgåve av hennar samla verk, inkludert korrespondanse på fransk, latin, gresk og hebraisk. Utgåva blei trykka opp att i 1650, 1652, 1723 og 1749.
 Eukleria seu Meliores Partis Electio. Publisert i Altona, 1673. Hennar sjølvbiografi, forfatta på latin. Omsatt til nederlandsk og tysk.

Ettermæle 
Den amerikanske kunstnaren Judy Chicago gav Van Schurman ein av 39 plassar ved middagsbordet i kunstinstallasjonen The Dinner Party.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Anna Maria van Schurman» frå , den 26. mars 2023.

Bakgrunnsstoff 
 Nettsida Anna Maria van Schurman, redaktør: Pieta van Beek (1958– )

Nederlandske forfattarar
Nederlandske filosofar
Nederlandske målarar
Folk frå Köln
Mihail Kogălniceanu i Constanța

Mihail Kogălniceanu (tyrkisk Karamurat), tidlegare Kara Murat, er ein kommune i Constanța fylke i Romania. Mihail Kogălniceanu inngår i storbyområdet til Constanța.

Busetnader 

Mihail Kogălniceanu er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Mihail Kogălniceanu, Constanța» frå , den 26. mars 2023.

Referansar 

Mihail Kogalniceanu
Stjórn

Stjórn er ei gammalnorsk omsetjing av den fyrste delen av Bibelen (delar av Det gamle testamentet). Omsetjinga blei truleg utført ved hoffet til Håkon V Magnusson, som regjerte frå 1299 til 1319. Ho byggjer på den latinske Vulgata-Bibelen. 

Omsetjinga går frå Fyrste mosebok til Andre Kongebok. Namnet Stjórn, som betyr 'styring', var ikkje knytt til verket frå byrjinga av, men blei introdusert på 1500- eller 1600-talet. Det viser truleg til Gud si styring over verda, og/eller kongar si styring over landet.

Innhald 
Stjórn inneheld omsetjingar av desse bibelbøkene:

 Fyrste Mosebok
 Andre Mosebok
 Tredje Mosebok
 Fjerde Mosebok
 Femte Mosebok
 Josvas bok
 Domarane
 Rut
 Fyrste Samuelsbok
 Andre Samuelsbok
 Fyrste Kongebok
 Andre Kongebok
Boka inneheld også eit forord, kommentarar til bibelstoffet, preiker og ein del geografisk og naturhistorisk stoff.

Utgåver 
Stjórn er bevart i eit par manuskript, både heile og i delar. Desse er:
 AM 226 fol., kalla A, truleg skrive i Helgafellsklaustur 1350-1370.
 AM 225 fol., er kopi af AM 226 frå rundt 1400
 AM 227 fol., kalla B – manglar ein del. Skálholtskirkja eigde denne boka.
 AM 228 fol., kalla C, manglar store delar.
 AM 229 fol. I, II og III, delar frå tre manuskript.
 NRA – Hjå Riksarkivet i Oslo er delar av to pergamentsblad bevarte.

I 2009 blei Stjórn gitt ut i ny utgåve av Riksarkivet ved Reidar Astås.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Stjórn» frå ,  den 26. mars 2023.

Bakgrunnsstoff 

 Stjórn C. R. Ungers utgåve frå 1862
 Om Stjorn hos Riksarkivet

Norrøn litteratur
Bibelomsetjingar
Lumina i Constanța

Lumina er ein kommune i Constanța fylke i Romania. Lumina inngår i storbyområdet til Constanța.

Busetnader 

Lumina er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Lumina, Constanța» frå , den 26. mars 2023.

Referansar 

Lumina
Cobadin

Cobadin er ein kommune i Constanța fylke i Romania.

Busetnader 

Cobadin er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Cobadin, Constanța» frå , den 26. mars 2023.

Referansar 

Cobadin
Cathinka Guldberg

Cathinka Augusta Guldberg () var ein norsk diakonisse og grunnleggjar av sjukepleieutdanninga i Noreg.

Liv og virke

Bakgrunn 
Guldberg vaks opp i Christiania og på Nannestad, som dotter av bokhandlaren og den seinare soknepresten Carl August Guldberg. Som eldste dotter tok ho frå 15-årsalderen ansvar i heimen då mora døydde. 24 år gammal flytta ho heimefrå, og i 1866 reiste ho til diakonisseanstalten Kaiserswerth i Tyskland, den same staden der Florence Nightingale tidlegare hadde vore elev. I utdanningstida gjorde ho teneste ved feltlasarett i Dresden og Berlin under den austerriksk-prøyssiske krigen, og ved feltsjukehus i Alexandria. Mens ho enno var i Tyskland, blei ho beden om å tiltre som forstandarinne og grunnleggjar av ei diakonisseutdanning i Noreg.

Sjukepleieinnsats i Noreg 
Norsk sjukepleiarutdanning byrja 20. november 1868 med Guldberg og ein elev. Diakonisseanstalten heldt fyrst til i lokale i kommunegarden på Grønland i Oslo, seinare i Ullevålsveien, og frå 1887 på eigen eigedom på Lovisenberg, der verksemda framleis ligg. 

Diakonisseanstalten, seinare Diakonissehuset, var i 22 år den einaste sjukepleiarutdanninga i landet. Guldberg leia verksemda i 51 år, og var framleis aktiv som forstandarinne då ho døydde 79 år gammal. Verksemda hennar hadde tyding som utvikling av ein helseprofesjon, som ein kyrkjeleg teneste, og som ei sjølvbevisst profesjonsutdanning for kvinner. 

Guldberg blei, som fyrste kvinne, riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden i 1915. Ho er måla av Emmanuel Vigeland i 1918, og ein statue av henne utført av Nic Schiøll blei avduka i 1966. Ho blei avbilda på frimerke i 1968 ved 100-årsjubileet til Diakonissehuset.

Familie og gravstad 
Guldberg var dotter av presten Carl Guldberg, syster til blant andre fysikaren Cato Guldberg og medisinprofessoren Gustav Adolph Guldberg, og (gjennom systera si) svigerinne av fysikaren Peter Waage.

Cathinka Guldberg er gravlagd i Diakonissenes gravsted på Nordre gravlund i Oslo.

Litteratur 
 Andersen, Alf G og Hans-Erik Hansen. 500 som preget Norge, norske kvinner og menn i det 20. århundre.  Millennium, 1999 
 Ebbell, Clara Thue. Cathinka Guldberg, banebryter, den norske diakonisses mor. Lutherstiftelsen, 1940

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Cathinka Guldberg» frå , den 27. mars 2023.  

Norske sjukepleiarar
St. Olavs Orden
Folk frå Oslo
Folk frå Nannestad
Agigea

Agigea (tyrkisk Acıçay) er ein kommune i Constanța fylke i Romania. Agigea inngår i storbyområdet til Constanța.

Busetnader 

Agigea er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Agigea, Constanța» frå , den 27. mars 2023.

Referansar 

Agigea
Jurij Koroljov

Jurij Nikolajevitsj Koroljov () er ein tidlegare turnar frå Vladimir i Russland som representerte Sovjetunionen. Han sanka tre gullmedaljar under Turn-VM 1981, fire i Turn-VM 1985 og to i Turn-VM 1987.

Koroljov vart verdsmeister i mangekamp då Turn-VM 1981 vart avvikla i Moskva, hårfint framom landslagskollega Bogdan Makuts. I tillegg fekk han gull i friitståande og lagtevlinga, samt bronse i bøylehest. To år seinare måtte han nøye seg med ein sølvmedalje i lagtevlinga ved Turn-VM 1983. Under verdsmeisterskapen 1985 vann han mangekampen framom landsmannen Vladimir Artjomov. Elles i meisterskapen fekk han gullmedaljar i lagtevlinga, ringar og hopp, pluss sølvmedalje i frittståande. I sitt fjerde strake verdsmeisterskap vart han andremann i mangekampen, der han elles tok nye gullmedaljar i ringar og i lagtevlinga.

Koroljov deltok i europameisterskapen i turn i 1981, 1983 og 1987. I alle tre meisterskapane enda han på andreplass i mangekampen. Frå dei ulike øvingane og tevlingane fekk han med seg fem (2-3-0) medaljar i 1981 og like mange (2-2-1) i 1983, medan det vart tre (1-2-0) i 1987.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Yuri Korolyov» frå ,  den 27. mars 2023.  

Russiske turnarar
Sovjetiske turnarar
Verdsmeistrar i turn
Tuzla (fleirtyding)

Tuzla er ein by i Bosnia-Hercegovina.

Tuzla kan òg vere:
det tyrkiske namnet på landsbyen Éngomi på Kypros
Tuzla i Constanța, landkommune (comună) i Constanța fylke i Romania
Tuzlasjøen, innsjø i provinsen Adana i Tyrkia
Ski-VM 1937

Ski-VM 1937 vart avvikla 12.–18. februar 1937 i Chamonix i Frankrike. Eigenleg var meisterskapen ei samling renn arrangert av Det internasjonale skiforbundet (FIS), der tevlingane vart gjeven status som verdsmeisterskap i nordiske greiner under FIS-kongressen 1965.

Norske utøvarar vann fire av dei fem tevlingane og tok sju av dei 15 medaljane. Kolmbinertrennaren Sigurd Røen og langrennaren Lars Bergendahl tok kvar sine to gullmedaljar.

Langrenn

18 kilometer 

Dato: 16. februar

50 km 

Dato: 18. februar

4 × 10 km stafett 

Dato: 12. februar

Kombinert

Hopp &18 km 

Dato: 16. og 17. februar

Skihopping 

Dato: 14. februar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nordische Skiweltmeisterschaften 1937» frå ,  den 27. mars 2023.  

Ski-VM
Sport i 1937
Internasjonale meisterskap i Frankrike
1937 i Frankrike
Merseburg

Merseburg er ein by og ein kommune sør i forbundsstaten Sachsen-Anhalt i Tyskland. Byen, som ligg ved elva Saale, er krinssete i Saalekreis. Kommunen hyser 33 641 ibuarar og flatemålet er 53,8 km². Merseburg ligg 14 kilometer sør om Halle an der Saale.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Merseburg» frå ,  den 27. mars 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Sachsen-Anhalt
Merzig

Merzig er ein by og ein kommune i Saarland i Tyskland. Kommunen omfattar 109 km² og har nær 30 000 ibuarar. Byen er krinssete i Merzig-Wadern. Frå Merzig, som ligg 172 meter over havet ved elva Saar, er det i kring 35 km søraustover til forbundsstats-hovudstaden Saarbrücken.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Merzig» frå ,  den 27. mars 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Saarland
Mayen

Mayen er ein by og ein kommune i Landkreis Mayen-Koblenz i forbundsstaten Rheinland-Pfalz i Tyskland. Kommunen har over 19 000 ibuarar og eit flatemål på 58,2 km².

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Mayen» frå ,  den 27. mars 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Rheinland-Pfalz
Huntsville i Alabama

Huntsville er ein by nord i delstaten Alabama i USA. Byen, som i hovudsak ligg i Madison County, har 215 000 ibuarar. Han vart grunnlagd i 1805.

Huntsville har mange arbeidsplassar knytt til forsvarsindustri, særleg rakettproduksjon, og innom romforskning.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Huntsville (Alabama)» frå ,  den 27. mars 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Alabama
Busetnader grunnlagde i 1805
Bertha Torgersen

Bertha Torgersen () var ein norsk skipsreiar. Saman med Hanna Brummenæs skipa ho reiarlaget Brummenæs & Torgersen i 1909, og dei blei med dette dei fyrste kvinnelege skipsreiarane i Noreg.

Liv og virke 
Brummenæs og Torgersen traff kvarandre på Visnes på Karmøy, då dei jobba i butikk i gruvesamfunnet der. Dei dreiv ei stund sin eigen butikk, men avslutta denne verksemda. Rundt 1900 flytta dei saman i Haugesund og byrja å interessere seg for skipsfart. Dei investerte i skipsaksjar, og la seg opp nok pengar til å kjøpe ein sildedampar i 1909. Båten heitte «D/S Gouval» og blei kjøpt kontant på tvangsauksjon. 

Brummenæs og Torgersen kjøpte fire skip til på mellom 1350 dvt og 3200 dvt, som hadde som fellesnemnar at dei stort sett alle var i dårleg stand og trege. Tre av skipa var bygget på 1800-talet og det siste i 1904. Skipa blei brukte til trampfart, det vil seia at dei frakta last ein stad ho var ønska, og så tok med ny last på tilbakevegen. Tilstanden til skipa gjorde at alle blei mista under første verdskrigen, bortsett frå «Gouval», som sank før krigen.

Etter krigen stod det dårleg til med skipsbransjen i byen. Brummenæs og Torgersen hadde betalt svært lite for sine fem skip og dreiv reiarlaget svært rimeleg, så dei gjekk med eit enormt overskot då krigsskadeerstatningane blei utbetalt.

Mellom 1921 og 1927 kjøpte Brummenæs og Torgersen fem gamle skip, og i 1929 kjøpte dei sitt einaste motorskip. Dette var «Equatore» som var i svært dårleg stand, og til slutt blei kornlager på land. Dette gjorde skipet til eit av to skip dei eigde som ikkje sank.

Før andre verdskrig kjøpte dei fleire gamle dampskip. I løpet av krigen blei alle skipa deira senka eller gjekk på grunn.

Torgersen blei, saman med Brummenæs, kalla for «mannedamene». Dei kledde seg i herreklede og opererte i ein mannsdominert bransje.

Det var Torgersen som hadde det økonomiske ansvaret i drifta. Da ho døydde var det rundt 6 millionar kroner igjen i buet, og ein fann at det framleis var pengar igjen etter krigsskadeerstatningane etter første verdskrigen.

Torgersen døydde i 1954 og er gravlagd saman med Hanna Brummenæs.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Bertha Torgersen» frå , den 27. mars 2023.

Bakgrunnsstoff 
 Hanna Brummenæs og Bertha Torgersen hos Skeivt Arkiv.
 Brummenæs og Torgersen hos Kvinnehistorie.

Norske skipsreiarar
Folk frå Haugesund
Hanna Brummenæs

Marthe Johanne Brummenæs (), betre kjend som Hanna Brummenæs, var ein norsk skipsreiar. Saman med Bertha Torgersen skipa ho reiarlaget Brummenæs & Torgersen i 1909, og dei blei med dette dei fyrste kvinnelege skipsreiarane i Noreg.

Liv og virke 
Brummenæs og Torgersen traff kvarandre på Visnes på Karmøy då dei jobba i butikk i gruvesamfunnet der. Dei dreiv ei stund sin eigen butikk, men avslutta denne verksemda. Rundt 1900 flytta dei saman i Haugesund og byrja å interessere seg for skipsfart. Dei investerte i skipsaksjar, og la seg opp nok pengar til å kjøpe ein sildedampar i 1909. Båten heitte «D/S Gouval» og blei kjøpt kontant på tvangsauksjon.

Brummenæs og Torgersen kjøpte fire skip til på mellom 1350 dvt og 3200 dvt, som hadde som fellesnemnar at dei stort sett alle var i dårleg stand og trege. Tre av skipa var bygde på 1800-talet og det siste i 1904. Tilstanden til skipa gjorde at alle blei mista under første verdskrigen, bortsett frå «Gouval», som sank før krigen.

Etter krigen stod det dårleg til med skipsbransjen i byen. Brummenæs og Torgersen hadde betalt svært lite for sine fem skip og dreiv reiarlaget svært rimeleg, så dei gjekk med eit enormt overskot då krigsskadeerstatningane blei utbetalt.

Mellom 1921 og 1927 kjøpte Brummenæs og Torgersen fem gamle skip, og i 1929 kjøpte dei sitt einaste motorskip. Dette var «Equatore» som var i svært dårleg stand, og til slutt blei kornlager på land. Dette gjorde skipet til eit av to skip dei eigde som ikkje sank.

Før andre verdskrigen kjøpte dei fleire gamle dampskip. I løpet av krigen blei alle skipa deira senka eller gjekk på grunn.

Brummenæs blei, saman med Torgersen, kalla for «mannedamene». Ho gjekk med bukser og skal ha underteikna med «Herr». Ho var også ein streng arbeidsgjevar, og blei kalla for «Brummo» fordi ho kjefta på sjømennene om dei fyrte for hardt på veg inn til Haugesund. Ho sat ti år i bystyret for Høgre.

Brummenæs døydde i 1942 og er gravlagd saman med Bertha Torgeresen.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Hanna Brummenæs» frå , den 27. mars 2023.

Bakgrunnsstoff 
 Hanna Brummenæs og Bertha Torgersen hos Skeivt Arkiv.
 Brummenæs og Torgersen hos Kvinnehistorie.

Norske skipsreiarar
Norske politikarar
Høgrepolitikarar i Rogaland
Folk frå Haugesund
New Haven

New Haven er ein by i New Haven County i delstaten Connecticut i USA. Byen er ein hamneby ved Long Island-sundet. New Haven var busett av europearar frå 1638, innlemma i delstaten i 1784.

New Haven er den nest største byen i Connecticut, etter Bridgeport. Det bymessig tettbygde New Haven-området, som består av 22 byar og småbyar, har eit samla folketal på ca. . Yale University, eit av dei best kjende universiteta i verda, ligg i New Haven.

Historie 
Før europearar kom til staden budde urfolk frå quinnipiacstammen i spreidde landsbyar kring den noverande hamna. Nederlendaren Adriaen Block var den fyrste europearen som vitja området, i 1614. I april 1636 kom det rundt 500 engelske puritanarar under leiing av Theophilus Eaton og den geistlege John Davenport hit, i håp om å finna betre levekår enn dei hadde hatt i Massachusetts. I 1640 blei namnet på busetjinga endra frå Quinnipiac til Newhaven. Då det fyrste skipet kolonistane sende heim til Storbritannia fullasta med lokale varer ikkje kom fram til endemålet, fekk kolonien ein knekk. Dette var ein grunn til at Boston og New Amsterdam blei rekna som betre koloniar, og tiltrekte seg ein vekst som kanskje elles ville ha komme i New Haven.

I 1664 blei New Haven etter britisk påtrykk del av kolonien Connecticut. Frå 1701 til 1873 var han ein av hovudstadene i kolonien, før den meir sentrale byen Hartford blei einaste administrasjonsstad. Yale University flytta hit frå Old Saybrook lenger aust i staten og flytta til New Haven i 1716, noko som bidrag til byvekst.

Under den amerikanske revolusjonen hadde New Haven ca.  innbyggjarar og var ein årestad for revolusjonære idear. Dette førte til at britane besette byen.

New Haven er fødeby til den amerikanske president George W. Bush, sjølv om han voks opp i Texas. På 1960-talet kom han likevel tilbake og studerte fire år ved Yale.

Byen har kalla seg «Cultural Capital of Connecticut», med fleire teater, museum og konsertstader. New Haven hadde det fyrste offentlege treplantingsprogrammet i USA, med fleire fullvaksne tre som mellom anna omfattar alm, slik at han også er blitt kalla «The Elm City».

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «New Haven, Connecticut» frå ,  den 27. mars 2023.  
Delar av denne artikkelen bygger på «New Haven (Connecticut)» frå ,  den 4. august 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Connecticut
Skipingar i 1638
Anna Munch

Anna Dahl Munch () var ein norsk forfattar.

Familie 
Anna Dahl Munch var dotter av legen Ludvig Wilhelm Dahl (1826–1890) og Anna Cathrine Lyders Bonnevie (1835–1893). Faren blei seinare utnemnd til medisinaldirektør. Anna var syster av Ludvig Dahl (1864–1934), Cecilie Dahl, Nils Alstrup Dahl og kusine av biologen Kristine Bonnevie, som blei den fyrste kvinnelege professoren i Noreg.

I 1883 gifta Munch seg med overlærar og major Peter Anker Ragnvald Munch (1853–1920), som var fetter av målaren Edvard Munch. Dette ekteskapet blei seinare oppløyst.

I 1910 gifta Munch seg med forfattaren Sigurd Mathiesen (1871–1958).

Virke 
Munch var frå 1887 styremedlem i Trondhjems Kvinnesaksforening.

Ho gav ut ei rekkje romanar, noveller og skodespel i åra mellom 1890 og 1916.

Roman om Anna Munch 
I 2016 gav Selma Lønning Aarø ut romanen Hennes løgnaktige ytre, der ho tek utgangspunkt i livet til Anna Munch og forholdet hennar til Knut Hamsun.

Bibliografi 
1890: Over paa den anden Side. En julefortælling
1892: Kvinder. Et Stykke Udviklingshistorie. Kristiania-fortælling – illustratør: Thorolf Holmboe
1893: Dobbeltgængere : dramatisk Situation i een Akt
1893: Psyche. Skuespil i 3 Akter – På bokas kolofonside er det opplyst at stykket er „skrevet i 1886 i anledning »En Hanske«, og seinare omarbeida.“
1893: Skyggernes Dal. Skuespil i to Akter
1893: Eros. I. Tre Skuespil – Utgjevinga inneheld de tre skodespela Skyggernes Dal, Psyche og Dobbeltgængere
1894: To Hustruer. Fortællinger – Utgjevinga inneheld forteljingane Min blå Blomst. Bekjendelser og På Vrangen og Retten
1895: Roser og Tidsler. (Eros.) En Studie.
1897: Selsomme Ting – På bokas kolofonside står det „Udgaar som Bilag til «Tidsskrift for Teosofi»“
1897: To mennesker
1898: Sorte Svaner. Skuespil
1903: Verdens Herrer. En Kvindes Iagttagelser.
1904: Glæde
1906: Dag
1909: Vesla. Skuespil i fem billeder
1913: Zodiac. Dyrekredsen
1916: Menneskenes barn. Samfunnsbilleder

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Anna Munch» frå , den 6. mars 2023.

Bakgrunnsstoff 

 
 Anna Munch hos Sceneweb

Norske forfattarar
Medlemmar av Norsk Kvinnesaksforening
Folk frå Oslo
Sjeherasad

Sjeherasad (persisk: ‏شهرزاد‎ šahrzād, betyr «av høg byrd») er den kvinnelege hovudpersonen og forteljaren i rammeforteljinga i den arabiske/persiske eventyrsamlinga Tusen og ei natt.

I rammeforteljinga er det ein persisk konge som opplever at kona er utru mot han. For å hindra at denne vanæra skal skje igjen, giftar han seg med ei ny jomfru kvar kveld, og halshøgg henne når morgonen kjem. Til slutt klarer ikkje vesiren hans finna fleire unge kvinner av høg byrd han kan gifta seg med, og veit ikkje si arme råd. Ei av døtrene hans, Sjeherasad, seier ho kan gifta seg med kongen. Den fyrste natta med kongen ber ho om å få ta avskjed med syster si, Dunyasad. Denne berre henne om å fortelja ei historie. Det gjer Sjeherasad, og kongen lyttar. I midten av forteljinga stoppar Sjeherasad, og seier det er for seint. Kongen er desperat etter å høyra slutten, og utset avrettinga hennar ein dag til.

Det same gjentek seg neste natt, og vidare bortetter. På denne måten overlever Sjeherasad, natt etter natt, medan kongen ventar i spenning på neste forteljing. 1001 netter seinare har ikkje kongen berre blitt underhalden, men forteljingane har òg gitt han visdom og betre moral. Ved å fortelja historier reddar Sjeherasad ikkje berre sitt eige liv, men også livet til mange andre som blir spart for vreiden til kongen.

I kulturen 
 Den russiske komponisten Nikolaj Rimskij-Korsakov fullførte sin Op. 35 Scheherazade, i fire satsar, i 1888. 
 Shéhérazade (1902) er eit verk av tre dikt for røyst og orkester av den franske komponisten Maurice Ravel.
 John Adams skreiv ein «dramatisk symfoni» og konsert for violin, Scheherazade.2, i 2014. Denne har ei meir moderne og heroisk kvinneleg hovudfigur.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sjeherasad» frå , og «Scheherazade» frå  den 27. mars 2023.
Delar av denne artikkelen bygger på «List of works influenced by One Thousand and One Nights» frå , den 27. mars 2023.

Bakgrunnsstoff 

  The Arabian Nights Entertainments – Project Gutenberg

Oppdikta personar
Harun al-Rashid

Harun al-Rashid () var ein kalif i Baghdad av abbaside-imperiet. Han er kjend som ein hovudperson i mange av eventyra i Tusen og ei natt.

Harun var ein yngre son av kalifen Al-Mahdi. Han kom til makta, etter at broren hans Al-Hadi døydde i 786. Regjeringstida hans var eit høgdepunkt i historia til kalifatet, og det finst mange forteljingar om hans gerninger, blant anna om fallet til barmakidane fall og ambassaden hans hjå Karl den store.

Han blei etterfølgd av sønene sine Al-Amin og Al-Mamun.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Harun al-Rashid» frå ,  den 27. mars 2023.  

Kalifar