kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Crispinus og Crispinianus

Crispinus og Crispinianus (dei latinske namna, på fransk, Crépin og Crépinien, på engelsk, Crispin og Crispinian) er to kristne helgenar frå 200-talet som vert feira av katolikkar og ortodokse 25. oktober. Dei er berre kjente frå legendene om dei, og skal ha vore brør i ein velståande familie i Roma, men måtte flykte derfrå av di dei var kristne. Ifylgje franske legender levde og arbeidde dei som skomakarar i Soissons i Frankrike, der dei lagde skotøy for dei fattige utan å take seg betalt, og for dei rike som sette pris på produkta deira.

Dei vart arresterte av di dei forkynte kristendomen, og teke av dage i 285 eller 286 på ordre av keisar Maximianus (medkeisar i Romarriket frå 286 til 305 under keisar Diokletian) då dei ikkje ville gå med på kravet hans om å seie frå seg den kristne trua. Keisaren let då den mest brutale bøddelen sin, Rictiovarus, torturere og drepe dei på mange slags vis, men han lukkast ikkje før dei hadde synt sin heilage status ved å overleve fleire av drapsforsøka, mellom anna å flyte på vatnet med ein møllestein festa til kroppen. Som helgenatributt og symbol på sitt martyrium i bilete og skulpturar har dei sverd, palme og ein møllestein, som var dei gjenstandane Rictiovarus nytta seg av for å pine og drepe dei. Dei vert dessutan synte med sko eller diverse skomakarreiskap som kjenneteikn på yrket dei hadde.

Legender med ulike opplysningar om heilage menns bustad og andre detaljar om livet deira er ikkje uvanlege, og ifylgje engelske legender skal dei ha levd i grevskapet Kent i England. Den engelske diktaren William Shakespeare nemner dei i to av skodespela sine, Julius Caesar og Henry V.

I og med at dei arbeidde som skomakarar, har dei vorte skomakarane sine vernehelgenar, og med det òg vernehelgenar for dei som arbeidde med å preparere lêr og lage lêrvarer. Dei vart òg vernehelgenar for veverar.

Fleire kyrkjer i Frankrike har namn etter desse to helgenane, og i mange franske byar finst gater oppkalla etter dei.

Bakgrunnsstoff
Den katolske kyrkja: De hellige Crispin og Crispinian av Soissons (d. ~287)
Saints Crépin et Crépinien på nettstaden Nominis
The Catholic Encyclopedia på nettstaden New Advent: Sts. Crispin and Crispinian

Katolske helgenar
Afroamerikanarar

Afroamerikanarar (engelsk Afro-Americans), afrikansk-amerikanarar (African Americans) eller Black Americans viser til den folkesetnaden i USA som i større eller mindre grad stammar frå afrikanske folkegrupper med mørk hudfarge. Dei fleste er etterkommarar etter afrikanske slavar som vart tekne til det amerikanske kontinentet under den transatlantiske slavehandelen.

«Black or African American» var den tredje største rasekategorien i USA (etter «White Americans» og «Hispanic and Latino Americans»). Dei fleste afroamerikanarar stammar frå folk haldne som slavar innanfor ei noverande grensen til USA. Vanlegvis har dei vest- eller sentralafrikansk og europeisk opphav, og nokre av dei stammar også frå amerikanske urfolk. Ifølgje data frå U.S. Census Bureau identifiserer nye innvandrarar frå Afrika til USA seg som regel ikkje som afroamerikanarar, men etter den afrikanske etnisiteten sin (≈95 %). Innvandarar frå nokre karibiske og latinamerikanske land og etterkomarane deira kan i nokre høve identifisera seg og i andre høve ikkje identifisera seg med omgrepet.

Sjå òg
Borgarrettsrørsla

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Afrikansk-amerikanere» frå ,  den 30. oktober 2018.  
Denne artikkelen bygger på «African Americans» frå ,  den 21. april 2019.  

 
Folkegrupper i USA
Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang
Manduca

Manduca er ei slekt av sommarfuglar som tilhøyrer familien tussmørkesvermarar (Sphingidae). Dei rundt 70 artane i slekta lever i den nye verda. Desse er store, grå eller brune svermarar.
Blant artane har ein særleg studert tobakksvermar (Manduca sexta) og tomatsvermar (M. quinquemaculata), som er kjende som skadedyr.

Utsjånad 
Manduca-artar er middelsstore til særs store (vengespenn 80–180 mm), grå eller brune svermarar. Kroppen er spoleforma og vengene høvesvis smale. Hovudet er stort og breitt, og sugesnabelen velutvikla og lang. Bakkroppen har ofte gule sideflekker. Forvengene er brun- eller gråaktige med varierande teikningar, bakvengene er vanlegvis mørke med lysare tverrband. Larvane er vanlegvis grøne med lyse skråstriper på sidene. I alle fall dei fremste kroppsledda er knudrete eller dekte med små piggar på ryggsida, nokre gonger er heile larva kledd med piggar. Puppane har oftast ei meir eller mindre lang, fri, sugesnabel-slire som står ut frå kroppen.

Levevis 
Larvane kan leva på ei lang rekkje ulike planter, og det kan vera store variasjonar tilmed innan ei art kan det. Hyppig brukte plantefamiliar er søtvierfamilien (Solanaceae), jernurtfamilien (Verbenaceae), trompettrefamilien (Bignoniaceae) og rubladfamilien (Boraginaceae). Nokre artar kan gjera skade i jordbruket, særleg på planter i søtvierfamilien slik som potet, tomat, tobakk, aubergine, chilipepar og paprika.

Utbreiing 
Slekta Manduca kan finnast over det meste av dei amerikanske kontinenta bortsett frå lengst i nord og lengst i sør. Det finst flest arter i dei tropiske områda. Nokre artar kan vandra ein heil del og kan dermed dukka langt opp nord for det eigenlege utbreiingsområdet.

Artsgalleri

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Manduca» frå ,  den 2. november 2018.  

Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang
Sommarfuglar
Nordpolen musikklubb

Nordpolen musikklubb er eit norsk plateselskap skipa i 2014 som gjev ut en julesingel i 300 eksemplar kvart år.

Diskografi:

 Julepakke 01 Sonja – "Jeg gleder meg ikke til jul i år". 7" (2014)
 Julepakke 02 Hvitmalt Gjerde – "Dine Lepper Smaker Jul". 7" (2015)
 Julepakke 03 Radka Toneff – "Julesang". 7" (2016)
 Julepakke 04 Sven Erik Libæk – "Snowflakes". 7" (2017)
 Julepakke 05 Poly Styrene - «Black Christmas». 7" (2018)
 Julepakke 06 Remington Super 60 – «Christmas EP». 7" (2019)
 Julepakke 07 Loudon Wainwright III – «Christmas Morning». 7" (2019)
 Julepakke 09 Gruff Rhys – «Post Apocalypse Christmas». 7" (2020)
 Julepakke 11 The Raveonettes – «Wishing You A Rave Christmas». 7" (2020)

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Discogs
Morgenbladet
Nordpolen Musikklubb på Facebook
Big Dipper

Skipingar i 2014
Norske plateselskap
Ghost

Ghost er ei svensk rockegruppe som var skipa i Linköping i 2006. Dei gav i 2010 ut ein demo med tre songar, etterfølgd av ein vinyl med tittelen Elizabeth, og seinare debutalbumet deira, Opus Eponymous. Albumet vart nominert til den svenske musikkprisen Grammis, fekk god mottaking og auka populariteten til gruppa monaleg. Det andre albumet deira, Infestissumam, kom ut i 2013 og var det første albumet gruppa gav ut gjennom eit større plateselskap. Albumet debuterte som nummer ein i Sverige og vann Grammis-prisen for beste hardrock/metal-album. Gruppa gav i 2015 ut det tredje albumet, Meliora, som fekk positiv mottaking og selde godt. Det toppa salslista i Sverige og nådde som nummer åtte i USA. Hovudsingelen frå albumet, «Cirice», vann Grammy Award i 2016 for «Best Metal Performance». Gruppa avduka det fjerde studioalbumet i 2018, titulert Prequelle.

Ghost kan lett kjennast att for den eksentriske framsyninga si. Fem av gruppemedlemmene, kalla «Nameless Ghouls», har identiske kostyme som dekkjer til andleta deira. Vokalisten løynde identiteten sin bak figuren «Papa Emeritius», som i utsjånaden kan skildrast som ein demonisk antipave. Han vart avslørt som Tobias Forge i 2017, etter å ha vorte saksøkt av tidlegare gruppemedlemmer. Sidan 2018-albumet Prequelle og etterfølgjande turnear, har Forge kledd seg ut som ein figur kjend som «Cardinal Copia», med smoking og ei prostetisk maske.

Diskografi 
 Opus Eponymous (2010)
 Infestissumam (2013)
 Meliora (2015)
 Prequelle (2018)
 Impera (2022)

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad

Heavy metal-band
Musikkgrupper skipa i 2006
Svenske musikkgrupper
Anja Andersen

Anja Jul Andersen () er ein dansk handballtrenar og tidlegare -spelar. Ho spelte 133 kampar for det danske landslaget, og scora 726 mål i perioden 1989–1999.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Anja Andersen» frå ,  den 3. november 2018.

Bakgrunnsstoff
 Christian Braad Thomsen: Anja – legebarn og furie (1996)
 Anja Andersen: Mit håb om frihed (1997)
 Anja Andersen: Drømmen er mit mål (1998)
 Henrik Madsen: Anja (2004)

Danske handballspelarar
Olympiske medaljevinnarar i handball
Olympiske meistrar for Danmark
Medaljevinnarar under sommar-OL 1996
Danske deltakarar under sommar-OL 1996
Handballspelarar under sommar-OL 1996
Europameistrar i handball
Verdsmeistrar i handball
Spelarar i Handball-EM 1994 for kvinner
Spelarar i Handball-EM 1996 for kvinner
Spelarar i Handball-VM 1993 for kvinner
Spelarar i Handball-VM 1995 for kvinner
Spelarar i Handball-VM 1997 for kvinner
Folk frå Odense
SS «Normandie»

SS «Normandie» var eit fransk passasjerskip som vart bygd av Chantiers de Penhoët i Saint-Nazaire, Frankrike, for det franske reiarlaget Compagnie Générale Transatlantique (CGT, òg kjend som French Line). Skipet vart sett inn i teneste i transatlantisk drift i 1935, som det største og raskaste passasjerskipet i verda.

Art deco-designen og det overdådige interiøret har fått mange til å vurdera skipet som det fremste av alle passasjerskip gjennom tidene. Trass dette var det ikkje ein kommersiell suksess, og var avhengig av statlege tilskot. Under teneste som flaggskip for CGT, gjennomførte «Normandie» 139 vestgåande transatlantiske krysningar frå heimehamna si i Le Havre til New York. «Normandie» vann Atlanterhavets blå band for den raskaste transatlantiske overfarten fleire gonger, der RMS «Queen Mary» frå 1936, var den største rivalen.

Under den andre verdskrigen vart «Normandie» beslaglagt av amerikanske styresmakter i New York og omdøypt USS «Lafayette». I 1942 tok skipet fyr medan det vart ombygd til troppetransportskip, kantra mot babord og vart liggjande i Hudsonelva ved Pir 88, staden for den noverande passasjerskipsterminalen i New York; «New York Passenger Ship Terminal». På grunn av store kostnader vart restaurering sett på for urealistisk, og skipet vart difor selt for opphogging i oktober 1946.

Kjelder
<div class="references-small">
Denne artikkelen bygger på «SS «Normandie»» frå ,  den 4. november 2018.

Bakgrunnsstoff
 SS Normandie - Monster sitt of the Sea: The Great Ocean Liner #seg of Time
 S.S. Normandie - Great Ships
 The Sinking of the S.S. Normandie At NYC's Piar 88

Dampskip
Sjøfart i Frankrike
Passasjerskip
Skip frå 1935
Waikiki

Waikīkī er ein bydel i Honolulu, sør på øya Oahu, som er ei av Hawaii-øyane. Waikīkīstranda er ei av dei mest berømte strendene i verda.

Waikīkī strekkjer seg langs stillehavskysten og har ei rekkje velrenommerte hotell. Bydelen er ei høyborg for Hawaii-turismen. På Waikīkī Beach står ein statue av den lokale sportsstjerna Duke Kahanamoku.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Waikiki» frå ,  den 4. november 2018.

Bakgrunnsstoff 
Meir om Wakiki ved gohawaii.com

Hawaii
Honolulu
Aloefamilien

Aloefamilien, også kalla dagliljefamilien eller asfodillfamilien, er ein plantefamilie i aspargesordenen. I APG III- og APG IV-systemet er familien utvida i høve til eldre systematikk ved at tre eldre familiar Asphodelaceae (aloefamilien i snever tyding), Xanthorrhoeaceae og Hemerocallidaceae (dagliljefamilien) er slått saman. I APG III-systemet blir den nye familien kalla Xanthorrhoeaceae, men i APG IV er namnet endra til Asphodelaceae.

Artane i familien er fleirårige urter, buskar og tre. Dei er utbreidde i Afrika, Eurasia, Australia, New Zealand, stillehavsøyane og i vestlege Sør-Amerika. Ingen av artane veks naturleg i Noreg, men ein del av dei finst som hageplanter og nokre av desse finst av og til forvilla.

Slekter
To slekter er registrerte i Noreg:
 Asfodillslekta (Asphodelus), ein art registrert i Noreg i einskildfunn
 Dagliljeslekta (Hemerocallis), to artar registrerte i Noreg

Kjelder  

Denne artikkelen bygger på «Aloefamilien» frå ,  den 4. november 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

 
Aspargesordenen
Plantefamiliar
John Sebastian

John Benson Sebastian  () er ein USA-amerikansk singer-songwriter, gitarist og munnspelspelar, som er mest kjend for å ha starta The Lovin' Spoonful, eit band som vart innlemma i Rock and Roll Hall of Fame i 2000 og for konsertframføringa si på Woodstockfestivalen i 1969. I 1976 gjekk han til topps på den amerikanske singellista med «Welcome Back».

Etter at The Lovin' Spoonful vart oppløyst i 1969, starta Sebastian ein solokarriere.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «John Sebastian» frå ,  den 4. november 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Offisiell nettstad

USA-amerikanske countrymunnspelspelarar
USA-amerikanske visesongarar
USA-amerikanske folkegitaristar
USA-amerikanske gitaristar
USA-amerikanske bluesmunnspelspelarar
USA-amerikanske munnspelspelarar
USA-amerikanske bluesgitaristar
USA-amerikanske songarar
USA-amerikanske låtskrivarar
USA-amerikanske rockegitaristar
USA-amerikanske rockesongarar
Musikarar frå New York
Folk frå Greenwich Village
Rock and Roll Hall of Fame
The Lovin' Spoonful-medlemmar
Eels-medlemmar
Songwriters Hall of Fame
Mary Decker

Mary Teresa Decker () er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar som vart verdsmeister både på 1500 meter og 3 000 meter under friidretts-VM 1983 i Helsinki.

Aktiv
Gjennom 1982-sesongen sette Decker seks verdsrekordar på ulike løpsdistansar, frå ei engelsk mil opp til 10 000 meter. I juli 1983, under eit stemne i Stockholm, sette ho USA-rekord på 1500 meter med tida 3.57,1, ein rekord som stod i 32 år. Ved den fyrste verdsmeisterskapen i friidrett, i Helsinki i august 1983, vann Decker gullmedaljen på 3 000 meter, etter å ha slått vesttyske Brigitte Kraus og sovjetiske Tatjana Kazankina, dei to andre medaljevinnarane, med eit halvt sekund. Fire dagar seinare tok Decker VM-gull nummer to, då ho heilt på slutten av oppløpssida på 1500-meteren passerte leiande Samira Zajtseva, som stivna og fall over målstreken.

Decker mislukkast under Sommar-OL 1984 på USA-amerikansk heimebane. Året etter sette ho personlege rekordar på 800 meter med 1.56,90, oppnådd i Bern, og i Roma på 3000 meter med tida 8.25,8.

Doping
I 1996 vart Decker i ein test avslørt med for høgt nivå av testosteron og der etter utestengd i to år.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 1983 i Helsinki: Gullmedaljar på 1500 m – 4.00,9 og 3000 m – 8.34,6
OL 1984 i Los Angeles: Braut 3000 m – nr 11
OL 1988 i Seoul: Nr 8 på 1500 m – nr 10 på 3000 m
OL 1996 i Atlanta: Utslått på 5000 m og sidan annullert

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mary Decker» frå ,  den 5. november 2018.  
 

Mellomdistanseløparar frå USA
Verdsmeistrar i friidrett for USA
USA-amerikanske deltakarar under sommar-OL 1984
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1984
USA-amerikanske deltakarar under sommar-OL 1988
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1988
USA-amerikanske deltakarar under sommar-OL 1996
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1996
Dopingsaker i friidrett
Unni Lehn

Unni Lehn () er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Melhus som vart olympisk meister med Noreg under Sommar-OL 2000 i Sydney og vann sølv i EM 2005. Lehn spelte på Trondheims-Ørn i periodane 1994-2001 og 2004-07. I mellomtida var ho i to år aktiv for Carolina Courage i USA.

Lehn melde seg inn i Trondheims/Ørn i 1994 og var spelte på laget si midtbane til ho la opp i 2007, bortsett frå to sesongar (2002-04) i Carolina Courage i USA. I åra fram til 2001 var ho med om å vinne seks norske seriemeisterskap med topplaget frå Trondheim og like mange sigrar i de nasjonale cupfinalen. Lehn reiste i 2002 over til USA, der ho i sin fyrste sesong var med om å vinne meistertittelen i USA.

Gjennom 12 sesongar og 134 kampar på det norske landslaget i tida 1996-2007, stod Lehn for 24 nettkjenningar. Ho debuterte for Noreg i 1996, men var ikkje med i OL-troppa. Derimot spelte ho OL-finalen i Sydney fire år seinare, ein kamp som enda med norsk gull, etter siger på såkalla «golden goal». Sidan vann ho EM-sølv i 2005. Lehn deltok elles i EM 1997, VM 1999, EM 2001 og VM 2007.

Merittar
Olympisk meister: 2000 med Noreg
EM-sølv: 2005 med Noreg
Seriemeister: 1994, 1995, 1996, 1997, 2000 og 2001 med Trondheims-Ørn
Noregsmeister: 1994, 1996, 1997, 1998, 1999 og 2001 med Trondheims-Ørn
USA-meister: 2002 med Carolina Courage

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Unni Lehn» frå ,  den 6. november 2018.  
 

Norske landslagsspelarar i fotball
Olympiske meistrar for Noreg
Medaljevinnarar under sommar-OL 2000
Norske deltakarar under sommar-OL 2000
Fotballspelarar under sommar-OL 2000
Trondheims-Ørn-spelarar
Folk frå Melhus
Harvey Brooks

Harvey Brooks () er ein USA-amerikansk bassist.

Ein av dei første kjende artistane Brooks spelte med var med Bob Dylan på albumet Highway 61 Revisited i 1965. Brooks spelte òg på konsertar i lag med Bob Dylan og det som kom til å bli The Band.

Seinare i 1960-åra spelte Brooks med mange forskjellgie artistar, som Eric Andersen, Richie Havens, Tom Rush og Jim & Jean og David Blue. I 1967 vart han medlem av The Electric Flag og spelte på filmmusikkalbumet til filmen The Trip (1967) med Peter Fonda, Dennis Hopper, Susan Strasberg, og skriven av Jack Nicholson.

Han spelte med Cass Elliot på Dream a Little Dream (1968) og på The Doors sitt The Soft Parade (1969). I 1970 fekk han høve til å arbeide med Miles Davis på Bitches Brew og seinare Big Fun i 1974.

Frå 1970-åra og frametter arbeidde Brooks på New Morning av Bob Dylan, med John Martyn, The Fabulous Rhinestones, Seals & Crofts, Fontella Bass, John Sebastian, Loudon Wainwright III, John Cale og Paul Burlison.

Brooks og kona flytta til Jerusalem i Israel i 2009.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Harvey Brooks» frå ,  den 6. november 2018. 
 oppgav desse kjeldene:
 Larkin, Colin. The Guinness Encyclopedia of Popular Music, Guinness Publishing, 1992.
 Muirhead, Bert. The Record Producers File. A Directory of Rock Album Producers 1962–1984, Blandford Press, 1985.

Bakgrunnsstoff
 Brooks på YouTube
 Bass Musician - mars 2011

USA-amerikanske jazzbassistar
USA-amerikanske rockegitaristar
USA-amerikanske studiomusikarar
Jefferson Starship-medlemmar
Jødisk-amerikanske musikarar
Musikarar frå Queens i New York City
The Electric Flag-medlemmar
USA-amerikanske rhythm and blues-bassistar
USA-amerikanske gitaristar
Ski-NM 1991

Noregsmeisterskapen på ski 1991 i nordiske greiner vart avvikla i tida 17. januar til 26. februar 1991. Meisterskapen omfatta tolv øvingar, åtte for menn og fire for kvinner. Langrennstevlingane, kombinertrennet og normalbakkerennet i hopp fann stad i Misvær, Bodø og Rognan i Nordland, medan hopprenn i stor bakke gjekk av stabelen i Bærum i Akershus.

Langrenn menn

15 km klassisk 

Dato: 22. februar
Stad: Misvær

30 km fristil 

Dato: 17. januar
Stad: Misvær

50 km klassisk 

Dato: 24. februar
Stad: Misvær

3 x 10 km stafett 

Dato: 26. februar
Stad: Bodø

Langrenn kvinner

5 km klassisk 

Dato: 22. februar
Stad: Misvær

10 km fristil 

Dato: 17. januar
Stad: Misvær

30 km klassisk 

Dato: 24. februar
Stad: Misvær

3 x 5 km stafett 

Dato: 26. februar
Stad: Bodø

Kombinert 

Dato: 25./26. januar
Stad: Rognan/Misvær

Hopprenn

Normalbakke 

Dato: 26. januar
Stad: Rognan

Storbakke 

Dato: 1. februar
Stad: Skuibakken i Bærum

Kjelder
Østlandets Blad 25. februar 1991

Noregsmeisterskap i 1991
Noregsmeisterskap på ski
Idrettstilskipingar i Nordland
Idrettstilskipingar i Viken
Idrett i Bodø‎ 
Saltdal kommune
Idrett i Bærum
Antigone av Sofokles

Antigone er ein tragedie av den greske dramatikeren Sofokles, skriven i 442 f.Kr. eller noko tidlegare. 
Skodespelet var det første av tre Sofokles skreiv om Theben under kong Ødipus, men handlinga går tidsmessig føre seg sist av dei tre skodespela. Antigone, dottera til Ødipus, er hovudpersonen i stykket.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Antigone (Sophocles play)» frå ,  den 7. februar 2019.  
Denne artikkelen bygger på «Antigone (skuespill)» frå ,  den 10. november 2018.

Bakgrunnsstoff

Antigone i Store norske leksikon
Antigone på Det norske teateret

 Litteratur

 Sofokles, Tragedier, omsett av Peder Østbye. Gyldendalske bokhandel, 1924
  omsett til nynorsk av Matias Skard
  omsett til nynorsk av Eirik Vandvik
 Greske tragedier: Oriestien, Antigone, Elektra, Medea, Hippolytos. Gyldendal 2007. ISBN 978-82-05-37514-7

Sofokles
Gamle greske tragediar
Colorado-elva

Colorado-elva (engelsk: Colorado River, spansk: Río Colorado) er ei 2 334 kilometer lang elv som renn frå delstaten Colorado, langs vestsida av Rocky Mountains, gjennom delstaten Utah og deretter Grand Canyon i delstaten Arizona. Vidare dannar elva grense mellom Arizona og delstatane Nevada og California, før nedste del av elveløpet renn gjennom Mexico, der ho er grenseelv mellom delstatane Baja California og Sonora, og munnar ut i Californiabukta. Colorado-elva drenerer eit nedbørsfelt på om lag 629 100 km².

Colorado-elva er demd opp fleire stader, nytta til vasskraft. Vassføringa er, mellom anna den grunn, låg når ho når havet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Colorado River» frå ,  den 10. november 2018.  

 
Elvar i Mexico
Elvar i Colorado
Elvar i Utah
Elvar i Arizona
Elvar i Nevada
Elvar i California
Geografi i Baja California
Geografi i  Sonora
Antigone

Antigone (gresk Ἀντιγόνη) er ein figur frå gresk mytologi. Ho er dotter av kong Ødipus og kona hans Iokaste, og syster av Polyneikes, Eteokles og Ismene. Ho er kjend for den usvikande lojaliteten og kjærleiken til den blinde fare sin, og at ho ville gje broren Polyneikes ei skikkeleg gravferd til trass for at han hadde forråda Theben.

Sjølv om kongen og morbroren hennar, Kreon, hadde lagt ned forbod, gravla Antigone bror sin. Som straff blei ho dømt til å bli levande gravlagd. Antigone var trulova med sonen til Kreon, Haimon, og han braut opp hola der Antigone var innesperra. Han kom fram for seint, for Antigone hadde då teke livet av seg. I fortviling tok også Haimon sitt eige liv. Til sist tok kona til Kreon, Evrydike, også livet av seg, og den angrande Kreon stod åleine att.

Forteljinga om Antigone er del av ei gruppe greske tragediar kalles Theben-krinsen, det vil seia tragedien rundt den mytiske herskarslekta i det antikke kongeriket Theben. Ho er særleg kjend frå skodespelet Antigone av Sofokles, som er det tredje i ein trilogi som byrjar med Kong Oidipus og held fram med Oidipus i Kolonos.

Antigone i musikken 
 Johann Adolf Hasse skreiv operaen Antigono med libretto av Pietro Metastasio. Operaen blei urframført i 1743.
 Arthur Honegger skreiv også ein opera med namnet Antigone med libretto av Jean Cocteau. Denne blei urframført i 1927.
 Carl Orff skreiv operaen Antigonae til Sofokles sin tekst omsett til tysk av Friedrich Hölderlin. Han blei urframført i 1949.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Antigone (mytologi)» frå ,  den 11. november 2018.  

Menneske i gresk mytologi