kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Hans Robert Bruun

Hans Robert Bruun () er ein norsk kokk og konditor frå Oslo, kjend frå fjernsyn og Kokkelandslaget.  

Bruun er utdanna konditor med kokk som vidareutdanning  ved den vidaregåande skulen på Etterstad. Etter trettifem år  ved Hotel Continental sin Anden Etage og Theatercafeen, skifte han jobb til den nye Grand Café på Grand Hotel i Oslo. Bruun heldt fram der fram til konkursen i 2003. I 1989 vart han kåra til Årets kjøkkensjef for arbeidet ved Hotel Continental. 

Fra 2003 til 2010 jobba Bruun ved Matspecialen AS der han m.a. var med å byggja opp nytt konditori. Saman med Toppen Bech laga han seks episodar av sommarfjernsynsserien På besøk i 1993, der dei to sjekka kjøleskapet til Ola Thune, Randi Bratteli, Erling Kagge, Erik Dammann, Åse Kleveland og Arve Tellefsen. For TV2 leidde han vekesprogrammet Snaddermat for 2 frå hausten 1993, og for NRK var han med som kokk i Kokkekamp i fleire episodar frå 1998 til 2003.  Bruun figurerte også i fleire utgåver av Fjernsynskjøkkenet og vart portrettert i boka Ingrid og hennes kokker av Ingrid Espelid Hovig.

Han har også delteke i Kokke-OL, både i 1988 og i 1992 og fått fleire medaljar der. Han har også hatt ei aktiv rolle på Morellfestivalen på Lofthus i Hardanger.

Utgjevingar
Julekaker og juleknask med Trude Monssen.  Bidrag til fembinds-verket Jul i Norge (Cappelen, 2005). 
Den store boken om sjokolade (Orfeus, 1997)

Kjelder 

Denne artikkelen er omsett frå «Hans Robert Bruun» frå ,  den 4. mai 2011.  

Norske kokkar
Programleiarar for NRK
Programleiarar for TV2
Folk frå Oslo
Jordras

Jordras eller jordskred er ei rørsle eller utgliding av jordmassar i skrånende bakkar langs av leire eller fjell.

Jordras førekjem oftast i fjellområde, der det kan bli valdsame konsekvensar for innbyggjarane. Ofte blir jordras framkalla av sterk nedbør, då dei øvste jordlaga er metta med vatn og vert for tunge og ustabile for dei underliggjande, understøttande jordlaga.

Sjå òg
Steinras
Snøskred
Ras
Erosjon

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Jordskred» frå ,  den 4. mai 2011.

Bakgrunnsstoff

Ras
Jordartslære

no:Skred
ca:Esllavissada
de:Bergsturz
es:Corrimiento de tierra
fa:رانش زمین
lt:Nuošliauža
sr:Клизиште
Ting som nasjonalsymbol

Ting som nasjonalsymbol viser til konkrete enkeltting og typar av ting og bilete nytta som nasjonalsymbol av ulike land.

Liste

Argentina - Yerba mate, Sol de Mayo ('Maisola') brukt i flagget.
Canada - lønneblad, brukt på flagg og riksvåpen, på canadiske pengar og i den uoffisielle nasjonalsongen «The Maple Leaf Forever».
India - Asjokasøyle, brukt i riksvåpenet, spinnerokk brukt i  flagget.
Irland - keltisk harpe, cláirseach, brukt i riksvåpenet.
Israel - menora (sjuarma lysestake), brukt i riksvåpenet.
Kroatia - sjakkbrettmønster, brukt i riksvåpenet og med det i flagget
Mikronesiaføderasjonen - raisteinar på øya Yap, brukt i delstatflagget og seglet.
Serbia - eldstål, ocila, brukt i den serbiske krossen og med det også i riksvåpenet.
Sverige - tre kroner, brukt i riksvåpenet.
Uruguay - Sol de Mayo ('Maisola') brukt i flagget.
USA - Den amerikanske sjølvstendeerklæringa, den amerikanske grunnloven og klokka Liberty Bell, som er nært knytt til sjølvstendeerklæringa.

Tidlegare nasjonalsymbol
Sovjetunionen - hammar og sigd og den raude stjerna, brukt i flagg og riksvåpen.

Kjelder

Nasjonalsymbol
Nasjonalsymbol
Rosalyn

«Rosalyn» er ein song av det britiske rhythm and blues-bandet The Pretty Things. Han vart gjeven ut som den første singelen deira i 1964 og nådde 41. plassen i Storbritannia.

Historie
«Rosalyn» vart skriven av låtskrivaren Jimmy Duncan, som òg var ein av managerane til The Pretty Things, i lag med Bill Farley, som eigde studioet der bandet spelte inn songen. Songen vart spelt inn som debutsingelen deira på Fontana Records, og vart den første hitten deira. Han nådde 41. plassen på den britiske singellista i januar 1964. Songen vart spelt inn i Bo Diddley-stil.

Medverkande

 Phil May - vokal
 Dick Taylor - sologitar
 Brian Pendleton - slide- og rytmegitar, vokal
 John Stax - bass, vokal
 Viv Prince - trommer

Andre versjonar
David Bowie spelte inn «Rosalyn» og gav han ut på albumet sitt Pin Ups. Han vart gjeven ut på singel av RCA i New Zealand i november 1973, i staden for «Sorrow», som kom ut i resten av verda. B-side var ein versjon av Kinks-songen «Where Have All the Good Times Gone».

I 1972 spelte den britiske rockegruppa Stack Waddy inn songen på albumet deira Bugger Off!.

Salslister

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Rosalyn» frå ,  den 9. september 2019. 
 oppgav desse kjeldene:

The Pretty Things-songar
Debutsinglar frå 1964
Singlar frå 1964
Songar frå 1964
Songar skrivne av Jimmy Duncan
Fontana Records-singlar
David Bowie-songar
Songar produserte av Ken Scott
Adresse Düsseldorf

Adresse Düsseldorf var eit TV-program som gjekk på NRK3 i 2011. I programmet blei alle bidraga til Eurovision Song Contest 2011 i Düsseldorf vist fram.

Bakgrunnsstoff
 

Norske fjernsynsprogram
Eurovision Song Contest
Kultur i 2011
Stay av David Bowie

«Stay» er ein song skriven og spelt inn av den engelske musikaren David Bowie i 1975 for albumet Station to Station, gjeve ut i januar året etter. Han var basert på eit funkygitarriff som dominerte songen og som vart skriven av gitaristen Earl Slick under innspelinga for albumet. I juli 1976 vart han gjeven ut som singel av RCA i USA. B-sida til singelen var «Word on a Wing». 

Verset og refrengstrukturen kan sporast attende til «John, I'm Only Dancing (Again)», ein song spelt inn for Young Americans, men først gjeven ut (som singel) i 1979.

Innhald
Alle songar skriven av David Bowie.
 «Stay» – 3:21
 «Word on a Wing» – 3:10

Produksjon
 Produsent:
 Harry Maslin
 David Bowie
 Musikarar:
 David Bowie – solovokal, Minimoog, Mellotron
 Warren Peace – perkusjon, korvokal
 Earl Slick – elektrisk gitar
 Carlos Alomar – elektrisk gitar
 George Murray – bass
 Dennis Davis – trommer

Konsertversjonar
 Eit konsertopptak frå Isolar-turneen i Nassau Coliseum på Long Island den 23. mars 1976 vart først gjeven ut som bonusspor på Rykodisc-utgåva av Station to Station frå 1991. Den same framføringa er med på albumet Live Nassau Coliseum '76, som vart gjeven ut som ein del av 2010-utgåva av Station to Station, i plateboksen Who Can I Be Now? (1974–1976) i 2016 og som eit eige album i 2017. 
Isolar II-turneen kom ut i 2005 og 2017 på dei utvida utgåvene av konsertalbumet Stage.  Eit opptak frå sommaren 1978 frå same turné kom ut på konsertalbumet Welcome to the Blackout i 2018.
 Framføringa til Bowie den 25. juni 2000 av songen på Glastonbury-festivalen kom ut i 2018 på Glastonbury 2000.
 Ei innspeling frå BBC Radio Theatre, London, 27. juni 2000 vart gjeven ut på bonusplata som følgde dei første versjonane av Bowie at the Beeb.

Andre utgjevingar
 Songen vart òg gjeven ut som B-side til «Suffragette City» i juli 1976.
 Singelversjonen finst òg på Christiane F.-soundtracket. Han er òg på Re:Call 2, ein del av plateboksen Who Can I Be Now? (1974–1976) (2016).
Ein nyinnspelt versjon av songen frå 1997 kom ut tidleg i 2020 som ein del av EP-en Is It Any Wonder?.

Andre versjonar
 Ava Cherry - Singel

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Stay (David Bowie song)» frå ,  den 9. august 2021. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 

Singlar frå 1976
David Bowie-songar
Songar skrivne av David Bowie
Songar produserte av David Bowie
Songar frå 1976
Funkrocksongar
Storskog

Storskog er ein grenseovergang på den norsk-russiske grensa, som ligg i Sør-Varanger kommune. Ved sida av Storskog (300 m.) ligg Sollia Gjestegård. Denne har ein restaurant, Gapahuken, med panoramautsikt til Russland.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 «Storskog grenseovergangssted» i politiet.no
 Sollia-Storskog område 

Geografi i Sør-Varanger
Den norsk-russiske riksgrensa
Sverdliljefamilien

Sverdliljefamilien (Iridaceae) er ein familie av fleirårige plantar i aspargesordenen. Hit høyrer meir enn 2000 artar.

Nokre slekter
Om ikkje anna er nemnt, er slekter med norsk namn registrerte i Noreg.
 Sverdliljeslekta (Iris, inkludert Belamcanda), omfattar 260 artar utbreidd frå den tempererte nordlege halvkula til Filippinane.
 Sivliljeslekta (Sisyrinchium)
 Gladiolusslekta (Gladiolus, inkludert Oenostachys, Homoglossum, Anomalesia, Antholyza og Acidanthera), berre einskildfunn i Noreg, 272 artar utbreidd frå Europa til Iran, Den arabiske halvøya og Afrika.
Freesia (syn. Anomatheca, Lapeirousia), ikkje i Noreg, om lag 56 artar utbreidd frå Kenya til sørlege Afrika.
 Krokusslekta (Crocus), 90 artar utbreidd frå Middelhavs-Europa til Nordvest-Kina.
 Vêrhaneslekta (Crocosmia)

Kjelder

Bakgrunnsstoff

 
Plantefamiliar
Aspargesordenen
Christian Frederik Berg

Christian Frederik Berg () var ein norsk gardbrukar, handelsmann, lensmann og stortingsmann frå Bjørnør.

Berg var son til ein sokneprest. Sjølv var han frå 1858 gardbrukar og handelsmann på Sør-Kråkøya i Roan sokn i Bjørnør prestegjeld i Sør-Trøndelag frå 1858. Dessutan var han postopnar og dampskipsekspeditør. Han var bankkasserar frå 1864. Frå 1882 var han lensmann i heradet.

Berg var medlem av heradsstyret i Bjørnør 1866-87 og ordførar fram til 1882. Han var forlikskommissær frå 1865 og formann i dei to matrikuleringskommisjonane for Bjørnør, 1864-69. Elles var han medlem av sildelovskommisjonen 1887-89 og kommisjonen om brannkasse 1897.

Berg var 3. varamann til Stortinget 1871-73 frå Søndre Trondhjems amt. Han møtte då frå 20. mai 1873. Fast representant frå same amtet 1874-76 og 1880-82. Den første perioden var han medlem av næringskomite nr 2, i den siste av næringskomite nr 1. Berg var ein moderat høgremann.

Han døydde i Kristiania i 1908.

Kjelder 
 Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914
 Støten, Knut (1966). «Partifordelingen på stortingene 1876–85». Historisk tidsskrift. 45 (1): s. 52.

Stortingsrepresentantar 1871-1873
Stortingsrepresentantar 1874-1876
Stortingsrepresentantar 1880-1882
Stortingsrepresentantar for Sør-Trøndelag
Norske gardbrukarar
Norske forretningsfolk
Postfolk
Folk frå Roan
Traktortilhengar

Traktortilhengar kan vera einaksla eller toaksla, som Statens vegvesen kallar påhengsvogn og slepvogn.

Einaksle tilhengar 

Einaksle traktortilhengar (påhengsvogn) har ein aksling i bakkant, som òg kan vera ein boggiaksling. Akslingen/boggien er plassert så langt bak at ein stor del av tyngda til tilhengaren vert boren av traktoren. Dei er dermed ikkje balansert på same måten som ei påhengsvogn for lastebil. Føremonnen med dette er at traktoren får meir vekt på bakakselen og dermed betre framkommelegheit. At dei er lette å rygga med er òg ein føremon. Dette er den vanlegaste tilhengartypen for traktor i Noreg. Traktortiltilhengarar har ofte hydraulisk tipp.

Større utgåver er ofte utstyrte med boggi, både for å redusera marktrykket og for å auka lasteevna. Boggien fører òg til rolegare gange på ujamnt underlag. I Noreg har det ikkje vore vanleg med bremser på traktortilhengarar, men nokre store tilhengarar er utstyrte med hydraulisk bremser. 

Draget på tilhengaren har eit auge som trekkroken på traktoren går gjennom. Trekkroken vert løfta med trepunktsopphenger på traktoren og låst i øvre stilling, så tilhengaren kan koplast til og frå utan å gå av traktoren. I det siste er det kome framlegg om å gå over til kulekopling

Toaksla tilhengar 

I flatt landskap er toaksla tilhengarar (slepvogn) utbreidde. Desse hengarane overfører ikkje noko av vekta til traktoren, så han vert ofte utstyrt med hjulvekter eller væskefylte dekk for å auka trekkevne. På grunn av det korte draget kan fireaksla hengarar lett få «saks» ved bremsing på glatt føre. I mange land er det difor påbod om at dei skal ha bremsar og det er vanleg at dei har trykkluftbremsar av same type som på lastebilar. Denne tilhengartpen vert kopla til traktoren med ein trekkbom.

Spesialhengarar 

Det finst mange spesialtilpassa tilhengarar for traktor, som sjølvlastarvogner, tømmerhengarar, naturgjødselspreiarar, åkersprøyter, osb.

Referansar 

 
Tilhengarar
Traktorar
Transport innan jordbruk
RS «Christiansund»

RS 16 «Christiansund» var ei redningsskøyte bygd for Redningsselskapet i 1901. Ho var konstruert av Colin Archer, og bygd av Thor Jensen ved Porsgrun Baatbyggeri. I 1921 vart ho seld til Noregs Sjøkartverk.

Mannskapet på RS «Chrisiansund» vart heidra med Emile Robins belønning for krysningssesongane 1908-1909, 1910-1911 og for 1918.

I dag er det ei venneforeining, «venneforeningen RS Christiansund», som driftar båten. Stiftelsen Norsk Kystkultursenter er eigar av skuta, som ligg ved Mellemværftet i Kristiansund.

Kjelder 

 Bjørn Foss: Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene Norsk Maritimt Forlag 2002

Bakgrunnsstoff
RS Christiansund på Facebook

Christiansund
Skip frå 1901
Pravda

Pravda (Пра́вда, russisk for «sanning») er ei dagsavis på russisk som var det offisielle talerøyret for Sovjetunionens kommunistiske parti, og soleis òg det offisielle talerøyret for styresmaktene i Sovjetunionen, i tida frå 1918 til 1991. Avisa vart skipa som ei arbeidaravis i St. Petersburg i 1912, men vart flytta til Moskva i 1918. 

Etter at Sovjetunionen vart oppløyst, har ei gruppe journalistar skipa ei internettside som nyttar same namnet, medan papiravisa Pravda vart seld til greske investorar. Avisa kjem framleis ut i Moskva.

Bakgrunnsstoff 
 Пра́вда - den russisike internettversjonen av Pravda
 Utval frå arkiva for avisa Pravda på russisk frå tida 1912-1987. 
Sovjetunionen
Kjempeslekta

Kjempeslekta (Plantago) er ei slekt i kjempefamilien. 
Slekta omfattar 265 artar.

Medlemane har tette grågrøne aks med små tokjønna blomstrar. Dei har røyrforma krone med fire kvite eller lysbrune utbrette flikar.

Dei veks for det meste som urter med blada i rosett, og sjeldnare som buskar. Kjemper har små, lite prangande  blomar som sit i tette aks eller hovud.

Bruk
Stenglane av kjempe er blitt brukt til ein leik der ein kjemper om å slå akset av stengelen til den andre deltakaren. Leiken har gjeve opphav til plantenamnet.

Groblad er blitt brukt i folkemedisin som omslag på sår. Planten er også blitt brukt mot bronkitt, luftvegskatarr og blærelidingar.

Artar

Takson i Noreg

Fire artar i kjempeslekta er opphavleg viltveksande i Noreg: groblad, dunkjempe, smalkjempe og strandkjempe. Det gjeld truleg òg flikkjempe, med ein funnstad ved Larvik, men han er òg komen inn med ballast. Nokre få andre artar er òg innførte med ballast eller som ugras, og er funne tilfeldig nokre få stader.

 Groblad (P. major), livskraftig (LC), med underartane
 Ugrasgroblad (P.m. ssp. major), livskraftig (LC)
 Strandgroblad (P.m. ssp. intermedia), livskraftig (LC)
 Dunkjempe (P. media), livskraftig (LC)
 Smalkjempe (P. lanceolata), livskraftig (LC)
 Strandkjempe (P. maritima), livskraftig (LC), med underartane
 Stor strandkjempe (P.m. ssp. maritima), livskraftig (LC)
 Ishavskjempe (P.m. ssp. subpolaris), livskraftig (LC)
 Flikkjempe (P. coronopus), sterkt truga (EN) i Raudlista 2021, før rekna som framandart
 Greinkjempe (P. indica), framandart, ikkje risikovurdert (NR)

Nokre artar har vore funne historisk eller med einskildfunn:
 Ballastgreinkjempe (P. afra), framandart, ikkje risikovurdert (NR)
 Stor smalkjempe (P. altissima), framandart, ikkje risikovurdert (NR)
 Virginiakjempe (P. virginica), framandart, ingen kjend risiko (NK) i Framandartslista 2018

Kjelder

Svensk Wikipedia.

Planteslekter
 
Kjempefamilien
Compas

Compas er ein musikksjanger frå Haiti. Han har lang bakgrunn, men vart modernisert på 1980-talet. Då gjekk han frå å vere basert rundt storband til små band med mykje bruk av syntar og gitarar med ekstra mykje choruseffekt. Compas har også fått ein avart med zouk. Wyclef Jean, som har opphavet sitt på Haiti, har gjort compasmusikken populær utanfor Haiti. Plata hans Haiti 101 er inspirert av compasmusikken.

Compas vert sunge på haitisk og melodien pleier å ha same akkordfølgje gjennom heile låten, bortsett frå i ein vri på slutten. Vanlegast er band med to syntar, ein elgitar, ein elbass, eit brasselement, ein vokalist, i tillegg til perkusjon og trommer. Elgitaren spelar vanlegvis melodiar, medan bassen spelar walking bass, ofte veldig stakkato. Når det gjeld trommene, er det gjerne hi-hat-cymbalen som spelar den viktigaste rolla. Brassen har gjerne ei mindre framtredande rolle, med nokre kortare melodiar i løpet av låten.

Artistar som spelar compas 
 Sweet Micky alias Michel Martelly
 T-Vice
 Top-vice
 Carimi
 Tabou Combo
 Djakout Mizik
 Alan Cavé og Zin

Kjelder 
 «Compas» på Wikipedia på svensk, innhenta 13. mai 2011.

Bakgrunnsstoff 
 «Hva er Compas Music » på Digoo.info.

Musikksjangrar frå 1900-talet
Haitisk kultur
Rubladfamilien

Rubladfamilien er ei familie i ordenen tofrøbladingar. Plantane er rublada med spreidde blad, oftast eitt- eller toårige. Blomstrane sit i einsidige kvastar som er rulla saman som sniglehus medan dei er unge. Krona har røyr og oftast flat eller skålforma krage. Plantane har frukt med fire smånøtter. Griffelen sit ved grunnen av smånøttene og stikk opp mellom dei. Femten slekter er funne i Noreg.

Norske slekter
 (Omphaloides)
 (Cynoglossum)
 (Lappula)
 (Amsinckia)
 (Asperugo)
 (Symphytum) Valurtslekta
 (Borago)
 (Anchusa)
 (Pentaglossis)
 (Nonea)
 (Myosotis) Minneblom
 (Mertensia) Østersurtslekta
 (Lithospermum)
 (Echium)
 (Cerinthe)

Kjelder 
 Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.
Denne artikkelen bygger på «Strävbladiga växter» frå ,  den 14. mai 2011.  
 

Plantefamiliar
Tofrøbladingar
Boraginales
Digermulen

Digermulen er ein busetnad og ferjestad i Vågan kommune i Nordland. Staden ligg sør i Raftsundet, lengst sørvest på Hinnøya. Digermulen har mellom anna barne- og ungdomsskule, barnehage og daglegvareforretning. Herfrå er det samband med buss til Svolvær og ferje til Hanøy og Finnvik.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Digermulen.de  (uoffisiell nettstad, norsk, tysk)
 GodTur.no: Keiservarden 384 moh.-Digermulen. Ti på topp Vågan
 Lofoten.com: Austre Vågan

Geografi i Vågan
Ferjeleie i Nordland
Bygder i Nordland
Wiktionary

Wiktionary (sett saman av wiki og dictionary; engelsk for 'ordbok') er eit Wikimedia-prosjekt som går ut på å byggja ei fleirspråkleg ordbok. Ordboka oppgjev både definisjonar til ord og omsetjingar til fleire språk, men er ikkje alltid komplett.

Som dei andre Wikimedia-prosjekta blei Wiktionary byrja på engelsk, men blei seinare utvida til å finnast på fleire språk.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Wiktionary» frå ,  den 14. mai 2011.  
 Wiktionary på engelsk om seg sjølv

Bakgrunnsstoff
 Wiktionary på engelsk
 Wiktionnaire, Wiktionary på fransk
 Wiktionary på tysk
 Wiktionary på nynorsk
 Wiktionary på bokmål

Wikimedia
Ordbøker
Ludvig, dauphin av Frankrike (1661–1711)

Ludvig (), med tittelen le Grand Dauphin, var son av Ludvig XIV av Frankrike og tronfølgjaren hans. 

Ludvig vart gift med Maria Anna Victoria av Bayern 7. mars 1680. Dei fekk tre søner:

 Ludvig av Frankrike, hertug av Burgund (le Petit Dauphin), 
 Philippe de France (den framtidige Filip V av Spania)
 Karlav Frankrike, hertug av Berry.

Då Victoria døydde i 1690, gifta han seg med Marie Émilie de Joly de Choin. Det var eit morganatisk ekteskap. Dei hadde ingen born.

Ludvig fekk koppar og døydde før faren sin, og sonen hans Ludvig vart då tronfølgjar. Han døydde òg kort tid etter, og arva gjekk då til sonen hans igjen, som vart Ludvig XV av Frankrike.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Ludvig, le Grand Dauphin» frå ,  den 16. mai 2011.

Bakgrunnsstoff 

Huset Bourbon i Frankrike
Folk frå Fontainebleau
Franske fyrstar
Den Heilage Ande-ordenen
Maria Anna av Spania

Maria Anna av Spania (), infantinne av Spania og den yngste dottera til kong Filip III av Spania og Margaret av Austerrike var ei tysk-romersk keisarinne og dronning av Ungarn og Böhmen som kona til Ferdinand III av Det tysk-romerske riket.

Ho var ei yngre syster av Anna av Austerrike, dronninggemalinne til Ludvig XIII av Frankrike og mor til Mariana av Austerrike, dronninggemalinna til Filip IV av Spania. 

Då ho gifta seg med Ferdinand III, syskenbarnet sitt, og reiste til Austerrike, måtte ho reise gjennom Italia, som var ei farleg ferd på denne tida under trettiårskrigen. Reisa tok derfor 14 månader å fullføre.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Maria Anna of Spain» frå ,  den 16. mai 2011. 
 oppgav desse kjeldene:
Worldroots.com 

Tysk-romerske keisarinner
Huset Habsburg
Italienske dronninggemalinner
Tyske dronninggemalinner
Ungarske dronninggemalinner
Bøhmiske dronninggemalinner
Austerrikske erkehertuginner
Tosbotnet

Tosbotnet eller Tosbotn (sørsamisk Duasanmehkie) er ei grend i Brønnøy kommune i Nordland, inst i Tosenfjorden. Staden er eit turistsenter. Fylkesveg 76 går austover gjennom Tosentunnelen til E 6 i Svenningdal og nordvestover til Brønnøysund.

Kjelder 

Geografi i Brønnøy
Bygder i Nordland
Grønlandsmåse

Grønlandsmåse, Larus glaucoides, er ein fugleart i måsefamilien.

Utsjånad
Fuglen er 50–66 cm lang, vengespennet 115–140 cm, og vekta 820-1100 gram. Han er knapt så stor som gråmåsen og kvitaktig i heile fjørdrakta.

Utbreiing
Fuglen hekkar i det arktiske Canada og Grønland.

Førekomst i Noreg
Arten kan sjåast av og til på kysten om vinteren, enda sjeldnare til andre årstider.

Hekking

Grønlandsmåsen hekkar i koloniar, og i blant aleine, ved kysten. Dei 2-3 egga vert lagt i eit reir på marka.

Trekktilhøve
Grønlandsmåsen er ein trekkfugl som overvintrar i dei nordaustlege statane i USA og på dei britiske øyane.

Kjelder 
  «Grønlandsmåke» frå  

Streiffuglar i Noreg
Måsefamilien
Bondeopprøret 1818

Bondeopprøret i 1818, som og er kalla Halvor Hoel-rørsla, var ein reaksjon på dei vanskelege økonomiske og sosiale tilhøva som den unge staten Noreg sleit med i åra etter 1814. Bondeagitasjonen vart utløyst på Hedmarka gjennom agitasjonen frå bonden Halvor Hoel, som vann åtgaum i store delar av Buskerud og Oppland.

Utvikling

Bøndene i Hedmark, Oppland og Buskerud gjekk i utgangspunktet saman om eit brev stila til Stortinget, der dei klaga over tung skattlegging, og mangel på forstand om kåra bøndene sleit med. Den første sendeferda kom i stand i slutten av august 1818, men fogden i nedre Hallingdal råda bøndene strengt til å fara varleg fram. Leiarane frå Hol og Ål hadde vore i kontakt med Halvor Hoel på Hedmarka, og flokkane avtala eit møte i Hedalen, hjå bonden Kristen Stugarden. Her sette dei stemne frå fleire dalar, og reiste sidan saman nedetter Ådalen til Ringerike, og tenkte seg så inn til Oslo over Krokskogen. Her vart flokkane stansa av soldatar, og fleire hundre bønder vart tekne til Akershus festning der forhøra tok til. Konsekvensen av denne ferda var at mange bønder vart ilagt tunge bøter (mellom desse Gjermund Gullstein frå Ustedalen, som laut gå frå garden sin). Kristen Stugarden kom frå det med store økonomiske tap.

Stortinget på denne tida hadde berre innvalde embetsmenn, og bøndene kjende seg naturleg nok utgløymde av det politiske livet. Difor har soga teke inn drag frå tidlegare bondereisingar, og munnleg attgjeving veit å melde at bøndene ønska Christian 7. attende. Det som er sant i dette, er at kong Karl Johan var venta på vitjing til Noreg i desse vekene, og at bøndene nok ønskte å få tala beint ut til han, etter gamal skikk. Karl Johan var i Noreg for å la seg krone (7. oktober 1818).

Sedvanen var å gå over embetsmannen og like til kongen. Brevet bøndene hadde med seg, var i røynda stila til Stortingets leiarskap, men finst ikkje i Stortingets arkiv. Ein får tru dette brevet aldri nådde fram til adressat.

Sendeferda lukkast på den visen at skattlegginga vart mindre tung enn før, men soga syner og at det var stor avstand mellom bonde og embetsmann. Vidare ser ein at embetsmennene greip til dei same åtgjerdene som i dansketida, jamvel om bøndene reiste utan våpen. Ein reknar med at dette skuldast mistanke om rein oppreist, og at bøndene samla væpna makt. Politisk bana Hoel-opprøret vegen for Bondestortinget som vart valt inn i 1836, og større lokalt sjølvstyre.

Kjelder
 Lars Reinton: Folk og fortid i Hol, band II (1942).

Opprør i Noreg
Hendingar i 1818
1818 i Noreg
1800-talet i Noreg