kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Natalija Jurtsjenko

Natalija Vladimirovna Jurtsjenko () er ein russisk-fødd tidlegare turnar frå Norilsk som representerte Sovjetunionen. Ho vart i 1983 verdsmeister i mangekamp i Budapest, i den same meisterskapen og to år seinare vann ho VM-gull med Sovjetunionen i lagtevlinga. Jurtsjenko var ein nyskapande turnar, særleg kjent som opphavsperson til Jurtsjenko-hoppet.

Karriere

Aktiv turnar
Jurtsjenko vart sovjetmeister i 1982. Ho imponerte stort då ho under verdscupfinalen 1982 i Zagreb sigra i så vel mangekamp som i hopp og på bom. År 1983 vann ho alle øvingane ved universiaden og i sovjet-meisterskapen, med unnatak for frittståande. Ho gjekk til topps i mangekampen under verdsmeisterskapen i Budapest, undervegs oppnådde to blanke 10-iarar. I tillegg vann ho gull i lagtevlinga, men etter ho skada seg i hoppfinalen trekte ho seg frå dei andre apparatfinalane. 

I 1985 vann Jurtsjenko, bortsett frå hopp og bom, alle tevlingane ved universiaden. Ho bidrog sterkt til at Sovjetunionen vann lagtevlinga under Turn-VM 1985, individuelt vart ho i nummer 6 i mangekampen og to av apparatfinalane.

Trenar
Ho utvandra til USA i 1999. Ho var trenar ved klubben LVSA i Pennsylvania i nær ni år, og deretter ved Parkettes National Gymnastics Training Center i Pennsylvania og Lakeshore Academy of Artistic Gymnastics i Chicago. In June 2015, she opened her own gymnastics academy, C.I.T.Y. Club Gymnastics Academy, in Chicago's South Loop.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Natalia Yurchenko» frå ,  den 30. mars 2023.

Bakgrunnsstoff
Forklaring av Jurtsjenko-hoppet. Youtube-film.

Russiske turnarar
Sovjetiske turnarar
Verdsmeistrar i turn
Mettmann

Mettmann er ein by og ein kommune i forbundslandet Nordrhein-Westfalen i Tyskland. Kommunen hyser kringom 39 000 ibuarar og omfattar 42,5 km² land. Byen er krinssete i Mettmann-krinsen.

Mettmann er framom alt kjent for den vidkjende Neandertal-dalen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Mettmann» frå ,  den 30. mars 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Nordrhein-Westfalen
Monheim am Rhein

Monheim am Rhein er ein by og ein kommune i forbundslandet Nordrhein-Westfalen i Tyskland. Kringom 42 000 menneske bur i kommunen, som dekker 23,1 km² og høyrer til Kreis Mettmann. Monheim ligg på austbreidda av Rhinen, mellom storbyane Köln og Düsseldorf.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Monheim am Rhein» frå ,  den 30. mars 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Nordrhein-Westfalen
Brannlilje

Brannlilje (Lilium bulbiferum) er ei plante i liljeslekta i liljefamilien. Arten kjem frå fjellområde i  Mellom- og Sør-Europa.

I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante og truleg var forvilla alt tidleg på 1700-talet. Arten er bufast og naturalisert i berg og grasmark. Han veks spreidd på Austlandet og i kyststrøk til Møre, svært spreidd lenger nord.

Ettersom arten var etablert i norsk natur før år 1800, blir han ikke risikovurdert som framandart, men blir rekna som livskraftig (LC) i vurderinga for Raudlista 2021.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Liljeslekta
Tigerlilje

Tigerlilje (Lilium lancifolium) er ei plante i liljeslekta i liljefamilien. Arten kjem frå austlege Asia.

I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante og som først var funnen forvilla i 1968. Arten er kjend frå Østfold og Oslo og nokre får stader langs kysten til Møre. I Framandartslista 2018 er arten registrert med ingen kjend risiko (NK).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Liljeslekta
Meschede

Meschede er ein by og ein kommune i forbundslandet Nordrhein-Westfalen i Tyskland. I kring 30 000 menneske bur i den 218,5 km² vide kommunen. Byen er krinssete i Hochsauerlandkreis. 

Veltins-bryggeriet har hovudsete i Meschede.

Målaren August Macke var frå Mescehde.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Meschede» frå ,  den 30. mars 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Nordrhein-Westfalen
Hagebrannlilje

Hagebrannlilje (Lilium ×hollandicum), òg kalla hollandbrannlilje, er ei plante i liljeslekta i liljefamilien. Hagebrannlilje er ein hagehybrid med brannlilje og  som foreldreartar (L. bulbiferum × maculatum).

I Noreg er hagebrannlilje ein framandart som er innført som prydplante. Han er kjend frå bestandar i hagar og parkar frå 1928, men er først funnen i naturen i Østfold og Oslo frå 2007. I Framandartslista 2018 er arten registrert med låg risiko (LO).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Liljeslekta
Monschau

Monschau er ein by og ein kommune vest i forbundslandet Nordrhein-Westfalen i Tyskland, ved landegrensa mot Belgia. Kommunen hyser 11 645 ibuarar og har eit flatemål på 94,6 km². Byen ligg 420 meter over havet i landskapet Eifel og høyrer til Städteregion Aachen.

Matematikaren Elwin Bruno Christoffel var frå Monschau.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Monschau» frå ,  den 30. mars 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Nordrhein-Westfalen
Madonnalilje

Madonnalilje (Lilium candidum) er ei plante i liljeslekta i liljefamilien. Arten kjem frå Balkan og Vest-Asia.

I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante. Arten er registrert forvilla ved Lillesand i 2002. I Framandartslista 2018 er arten ført opp med ingen kjend risiko (NK).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Liljeslekta
Evansville

Evansville er ein by sør i delstaten Indiana i USA. Byen, som vart grunnlagd i 1812, er fylkessete i Vanderburgh County. I 2002 hadde Evansville 118 414 ibuarar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Evansville, Indiana» frå ,  den 30. mars 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Indiana
Busetnader grunnlagde i 1812
South Bend

South Bend er ein by heilt nord i delstaten Indiana i USA, nær delstatsgrensa mot Michigan. Byen, som vart grunnlagd i 1865, er fylkessete i St. Joseph County.

South Bend var i si tid heimstad til bilprodusenten Studebaker og landbruksutstyrs-produsenten Oliber. Då desse kom i vanskar og vart lagt ned på 1960-talet, måtte byen gjennom ein lengre nedgansgperiode og folketalet har aldri nådde oppatt til 1960-nivå.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «South Bend, Indiana» frå ,  den 30. mars 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Indiana
Busetnader grunnlagde i 1865
Sibirlilje

Sibirlilje (Lilium pensylvanicum) er ei plante i liljeslekta i liljefamilien. Arten kjem frå Aust-Asia.

I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante. Arten er registrert forvilla ved Kristiansand i 1983. I Framandartslista 2018 er arten ikkje risikovurdert (NR).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Liljeslekta
Hundetann

Hundetann (Erythronium dens-canis) er ei plante i hundetannslekta i liljefamilien. Arten kjem frå Sør-Europa.

I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante og som først vart funnen forvilla på 1960-talet. Arten er bufast og er kjend frå nokre få stader ved Oslofjorden og ved Ålesund. I Framandartslista 2018 er arten registrert med ingen kjend risiko (NK).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Hundetannslekta
Sibirhundetann

Sibirhundetann (Erythronium sibiricum) er ei plante i hundetannslekta i liljefamilien. Arten kjem frå sørlege Sibir.

I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante og som har spreidd seg mykje i Botanisk hage i Oslo frå 1990-talet. I Framandartslista 2018 er arten registrert med ingen kjend risiko (NK).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Hundetannslekta
Gulhundetann

Gulhundetann (Erythronium grandiflorum) er ei plante i hundetannslekta i liljefamilien. Arten kjem frå vestlege Nord-Amerika.

I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante og som vart funnen forvilla ved Ålesund i 2016. I Framandartslista 2018 er arten registrert med ingen kjend risiko (NK).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Hundetannslekta
Kvithundetann

Kvithundetann (Erythronium albidum) er ei plante i hundetannslekta i liljefamilien. Arten kjem frå austlege Nord-Amerika.

I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante og som vart funnen forvilla ved Levanger i 1944. I Framandartslista 2018 er arten ikkje risikovurdert (NR).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Hundetannslekta
Villtulipan

Villtulipan (Tulipa sylvestris) er ei plante i tulipanslekta i liljefamilien. Arten kjem frå Sør-Europa, Nord-Afrika og Kaukasia.

I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante og som først vart funnen forvilla i 1971. Arten er bufast og i rask auke. Han er lokalt vanleg i kyststrøk frå Østfold til Rogaland og spreidd vidare langs kysten til Møre med eit par funnstader vidare nordover til Bodø. I Framandartslista 2018 er arten registrert med potensielt høg risiko (PH).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Tulipanslekta
Skjermtulipan

Skjermtulipan (Tulipa urumiensis) er ei plante i tulipanslekta i liljefamilien. Arten kjem frå mellomste Asia.

I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante og som først vart funnen forvilla i 1999. Arten er bufast med nokre få funnstader på Austlandet og i Trøndelag. I Framandartslista 2018 er arten registrert med låg risiko (LO).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Tulipanslekta
Hagetulipan

Hagetulipan (Tulipa ×gesneriana) er ei plante i tulipanslekta i liljefamilien. Hagetulipan er eit hagekompleks av artar og hybridar frå Vest- og Sentral-Asia.

I Noreg er hagetulipan ein framandart som er innført som prydplante og som først vart funnen forvilla i 1911. Han finst spreidde stader på Austlandet og i kyststrøk til Troms. I Framandartslista 2018 er hagetulipan registrert med ingen kjend risiko (NK).

Kultivarar
Tre hardføre kultivarar av hagetulipan er kjende for å ha spreidd seg i naturen i Noreg:
 lostulipan (Tulipa ×gesneriana 'The Pilot'), framandart, låg risiko (LO) i Framandartslista 2018
 borøytulipan (Tulipa ×gesneriana 'Borøya'), framandart, ingen kjend risiko (NK)
 helldalstulipan (Tulipa ×gesneriana 'Helldal'), framandart, låg risiko (LO)

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Tulipanslekta
Lostulipan

Lostulipan (Tulipa ×gesneriana 'The Pilot') er ein kultivar av hagetulipan. Lostulipan er i Noreg kjend forvilla langs kysten frå Grimstad til Bømlo. I Framandartslista 2018 er lostulipan registrert med låg risiko (LO).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Tulipanslekta
Borøytulipan

Borøytulipan (Tulipa ×gesneriana 'Borøya') er ein kultivar av hagetulipan. Borøytulipan er i Noreg kjend forvilla langs kysten frå Bamble til Grimstad. I Framandartslista 2018 er borøytulipan registrert med ingen kjend risiko (NK).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Tulipanslekta
Helldalstulipan

Helldalstulipan (Tulipa ×gesneriana 'Helldal') er ein kultivar av hagetulipan. Helldalstulipan er i Noreg kjend forvilla langs kysten frå Tvedestrand til Lillesand og i hagar frå Telemark til Bømlo. I Framandartslista 2018 er helldalstulipan registrert med låg risiko (LO).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Tulipanslekta
Darwintulipan

Darwintulipan (Tulipa 'Darwin') er ei plante i tulipanslekta i liljefamilien. Darwintulipan er eit hybridkompleks utvikla i Nederland.

I Noreg er darwintulipan ein framandart som er innført som prydplante og som er funnen forvillla i Askim i 2007.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Tulipanslekta
Turkestantulipan

Turkestantulipan (Tulipa turkestanica) er ei plante i tulipanslekta i liljefamilien. Arten kjem frå Sentral-Asia aust til Sinkiang i Kina.

I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante og som vart funnen forvilla i Granvin i Hordaland i 2020.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Tulipanslekta
Rutelilje

Rutelilje (Fritillaria meleagris) er ei plante i ruteliljeslekta i liljefamilien. Arten kjem frå Europa.

I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante og som først vart funnen forvilla i 1847. Arten er bufast, men sjeldsynt, og er kjend frå Ringsaker og spreidde stader i kyststrøk frå Østfold til Trondheim. I Framandartslista 2018 er arten registrert med låg risiko (LO).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Ruteliljeslekta
Kamtsjatkarutelilje

Kamtsjatkarutelilje (Fritillaria camschatcensis) er ei plante i ruteliljeslekta i liljefamilien. Arten kjem frå nordaustlege Asia og nordvestlege Nord-Amerika.

I Noreg er arten ein framandart som vart planta ut i Saltdal kring 1980 og som ser ut til å ha etablert seg der. I Framandartslista 2018 er arten registrert med ingen kjend risiko (NK).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Ruteliljeslekta
Gullstjerne

Gullstjerne (Gagea lutea) er ei plante i gullstjerneslekta i liljefamilien. Arten er utbreidd i Europa og i Sentral- og Aust-Asia.

I Noreg er arten heimleg og veks helst på næringsrik leirjord. Arten er vanleg på Austlandet og nokså vanleg i kyst- og dalstrøk til Troms. I Raudlista 2021 er arten rekna som livskraftig (LC).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Gullstjerneslekta
Liv Sandven

Liv Sandven () er ein norsk tidlegare lærar, rektor og politikar for KrF.

Liv og virke 
Sandven vaks opp på slektsgarden Sandven i Fana ved Bergen. Ho gifta seg i 1969 med professor i petroleumsteknologi og statssekretær Arild Rødland, som ho har barn med, men ekteskapet blei oppløyst. Etter gymnaset utdanna ho seg til adjunkt ved Kristiansand lærerskole. Etter endt utdanning i slutten av 1960-åra flytta ho til Trøndelag. Ho var lærar i Verdal og på Støren før ho underviste ved fleire skuler i Trondheim. Ho var blant anna undervisningsinspektør og rektor ved Nyborg skule på Byåsen. Etter tida som politikar har ho vore rektor ved undervisningstilbodet ved St. Olavs hospital.

I ungdommen var Sandven aktiv i Noregs KFUK-KFUM i Bergen. Ho byrja å engasjere seg politisk i Kristeleg Folkeparti i slutten av 1970-åra. Ho var medlem av Trondheim bystyre 1992–2003, varaordførar 1995–2003 og fungerande ordførar i tida 2001–2002, då Anne Kathrine Slungård var i permisjon. Sandven blei ikkje renominert til bystyret for Kristeleg Folkeparti i 2002.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Liv Sandven» frå , den 30. mars 2023.  

Norske politikarar
Norske lærarar
Norske rektorar
KrF-politikarar
KrF-ordførarar i Sør-Trøndelag
Ordførarar i Trondheim
Vararepresentantar til Stortinget
Folk frå Bergen
Anne Kathrine Slungård

Anne Kathrine Slungård () er ei norsk offentleg tenestekvinne, næringslivsleiar og politikar for Høgre. I 1998, då ho var 34 år gammal, blei ho den yngste ordføraren i Trondheim kommune  i historia. Ho avslo å bli statsråd eller stortingsrepresentant, og gjekk i 2003 ut av politikken og over til næringslivet. I 2020 blei ho administrerande direktør for Trondheim Symfoniorkester og Opera (TSO).

Liv og virke

Bakgrunn
Slungård vaks opp i Meråker i Nord-Trøndelag, der familien dreiv sagbruk. Heime fekk ho også interesse for vinteridrett og politikk. Ho gjekk idrettslinja ved Oppdal videregående skole og allmennfagleg linje ved Ringve videregående skole, og studerte økonomi, marknadsføring og kommunikasjon ved TØH og BI.

Politikken
Slungård leia Sør-Trøndelag Unge Høgre mens ho gjekk idrettslinja, og sat i sentralstyret til Unge Høgre 1984–1986. Ho var tilsett som fylkessekretær i Nord-Trøndelag Høgre 1988–1991, og blei sidan tilsett som politisk rådgjevar for ordførar Marvin Wiseth i Trondheim. Slungård blei vald inn i Trondheim bystyre i 1995, og våren 1998 tok ho over som ordførar etter Wiseth. I 2003 gjekk ho ut av bystyret. Slungård var medlem av sentralstyret til Høgre 2002–2004.

Nærings- og organisasjonliv
Slungård var kommunikasjonsdirektør i SINTEF 2004–2005, dagleg leiar i Total Consult Trondheim i 2005, marknadsdirektør i Entra Eiendom 2005–2009, administrerande direktør i Ungt Entreprenørskap 2010–2016 og rådmann i Stjørdal kommune 2017–2019. I 2020 blei ho administrerende direktør for Trondheim Symfoniorkester og Opera (TSO).

Slungård har hatt ei rekkje styreverv i næringslivet, deriblant i SIVA, Statskog, Vital Forsikring, Siemens, Meråker Utvikling (Merut) og Adresseavisen, i tillegg til bedriftsforsamlinga i Statoil. Slungård leia Statoils valkomité 2002–2007. 

Slungård har vore visepresident i Polyteknisk Forening, visepresident i Norges Skiforbund og medlem av Kringkastingsrådet.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Anne Kathrine Slungård» frå , den 30. mars 2023.

Bakgrunnsstoff 

 Anne Kathrine Slungård hos Trondheim Symfoniorkester og Opera.
 Anne Kathrine Slungård hos Stortinget.

Norske politikarar
Norske næringslivsleiarar
Norske idrettsleiarar
Høgrepolitikarar
Høgreordførarar i Sør-Trøndelag
Ordførarar i Trondheim
Folk frå Meråker
Enggullstjerne

Enggullstjerne (Gagea pratensis) er ei plante i gullstjerneslekta i liljefamilien. Arten kjem frå Europa.

I Noreg er arten ein framandart, men det er uvisst korleis han har kome inn. Arten er først funnen i norsk natur i 1912, og er kjend frå Osloområdet. I Framandartslista 2018 er arten registrert med låg risiko (LO).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Gullstjerneslekta
Smågullstjerne

Smågullstjerne (Gagea minima) er ei plante i gullstjerneslekta i liljefamilien. Arten kjem frå Europa og Vest-Asia.

I Noreg er arten ein framandart, men det er uvisst korleis han har kome inn. Arten er først funnen i norsk natur i 1873, og er no bufast og naturalisert i Osloområdet. I Framandartslista 2018 er arten registrert med låg risiko (LO).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Gullstjerneslekta
Bigami

Bigami (tvigifte) vil seia at einkvan er gift med to andre personar, og er ei form for polygami. Avhengig av jurisdiksjon kan det vera lovleg eller ulovleg.

I lovverk som berre tillet monogami, der ein person berre kan vera gift med ein annan person om gongen, er det å inngå eit nytt ekteskap medan ein framleis er gift med ein annan rekna som ulovleg, og dette andre ekteskapet er ikkje rekna som gyldig. Det kan likevel vera nødvendig med ei formell oppløysing av ekteskapet i nokre lovverk. Bigamistiske ekteskap som er inngått i eit område der dei er gyldige er som regel heller ikkje rekna som gyldige om ein flytter til eit område der dei er ulovlege.

Historie 
Monogami ser ut til å ha blitt den dominerande ekteskapsforma i det gamle Hellas og Romarriket. Gjennom den kristne mellomalderen blei det innført fleire innskrenkingar mot bigamistiske ekteskap, og statusen og arvretten til barn frå slike ekteskap. Den globale dominansen til europeiske kolonisatorar frå 1500-talet av spreidde praksisen med å hindra bigami til store delar av verda.

Det var likevel lenge nokså utbreidd for kongelege i vesten å inngå meir enn eitt ekteskap, der eit såkalla morganatisk ekteskap eller det å vera «gift til venstre hand» var ein måte å gifta seg med ei metresse. Kona og barna frå dette ekteskapet fekk ikkje alle rettar knytte til eit vanleg ekteskap, men barna var rekna som fødde innanfor ekteskap og kona kunne likevel ikkje gifta seg med andre.

Lovverk 
Dei fleste land i vesten tillet ikkje fleirgifte, og reknar inngåing av bigamistiske ekteskap som brotsverk. Nokre stader finst det også forbod mot polygame levesett, utan ei formell ekteskapsinngåing. Dette finn ein særleg døme på i USA, der ein har innført lovar mot polygami blant mormonarane. Her finst det døme på at retten har slått fast at einkvan er gift med fleire etter common law, og straffa han for polygami.

Noreg 
Bigami er forbode i Noreg etter ekteskapsloven § 4, og kan straffast med bot eller fengsel i opptil eitt år etter straffeloven av 20. mai 2005 § 262. Kvar av ektefellane kan reisa sak om å få eit bigamisk ekteskap oppløyst ved dom. Om dei ikkje gjer det, har statsforvaltaren ansvar for å få ekteskapet oppløyst. Eit bigamisk ekteskap kan likevel bli gyldig dersom det føre ekteskapet opphøyrer, utan at ein treng utføra ein ny vigsel. Bigamistiske ekteskap ein har inngått i utlandet der slike ekteskap er gyldige, er i prinsippet ikkje gyldige i Noreg. Dei kan likevel anerkjennast ved svært spesielle høve.

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Bigami» frå ,  den 30. mars 2023.  

Ekteskap
Brotsverk
Baihua

Baihua, eigentleg baihuawen (kinesisk skrift 白話文 / 白话文, pinyin báihuàwén, 'kvardagsleg tale'), er det moderne alminnelege kinesiske standardspråket. Det utgjer det grammatiske og leksikalske grunnlaget for normert moderne mandarin. 

I motsetning til klassisk kinesisk er baihua meir forståeleg for dei breiare lag av den nordkinesiske folkesetnaden, og dermed mykje betre tilgjengeleg som talenorm. Derfor blir det sett på som overgangen frå klassisk kinesisk til baihua i lærebøkene tillagt ei svært stor tyding i den kinesiske moderniserings- og demokratiseringsprosess i overgangstida rundt fallet til Qing-dynastiet.  

Blant dei viktigaste pådrivarane for dette språknormeringsskiftet var intellektuelle som Hu Shi, Chen Duxiu og Lu Xun.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Baihua» frå ,  den 30. mars 2023.  

Kinesisk språk
Wenyan

Wenyan eller klassisk kinesisk (kinesisk skrift 文言文, pinyin wényánwén, 'litteraturspråk') skil seg sterkt frå moderne kinesisk standardtalemål både i grammatikk og ordforråd. Det bygger på korleis kinesisk blei skrive og talt for over 2000 år sidan. Språket er brukt i klassisk kinesisk litteratur og blei brukt som administrasjonsspråk i Kina, Korea, Japan og Vietnam fram til 1900-talet. Grundig kjennskap til klassisk kinesisk var ein føresetnad for å kunna bestå dei svært krevjande embetseksamenane som til og med Qīng-dynastiet regulerte rekrutteringa til administrative stillingar i Kina. Derfor er det illustrerande å samanlikna rolla til dette språket i Aust-Asia med den dominerande rolla som latin spelte i same tidsspenn i historia til Vest-Europa. 

Etter revolusjonen i 1912 blei det sett i gang fleire moderniseringsprogram for å bringa kinesisk meir i samsvar med moderne talespråk.

Klassisk kinesisk utanfor Kina 

 I Korea er klassisk kinesisk kjent som hanmun
 I Japan er det omtalt som kanbun (漢文)
 I Vietnam brukar ein omgrepet chữ nho (字儒)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Wenyan» frå ,  den 30. mars 2023.

Bakgrunnsstoff 

 Universitetet i Oslo tilbyr studiet KIN2111 – Klassisk kinesisk språk
 Intervju med Professor i Klassisk kinesisk ved UiO, Christoph Harbsmeier: Klassisk kinesisk taper mot det moderne

Klassiske språk
Kinesisk språk
Marcia Muller

Marcia Muller () er ein amerikansk forfattar av romanar innanfor krimsjangrane mystikk og thrillerar.

Muller blei fødd i Detroit i Michigan og voks opp i Birmingham. Ho gjekk ut frå University of Michigan med ein grad i engelsk, og arbeidde som journalist for tidsskriftet Sunset.

Muller har skrive ei lang rekke romanar med den kvinnelege privatdetektiven Sharon McCone. Boka hennar Vanishing Point vann Shamus-prisen som beste detektivroman. Muller var blitt nominert for denne prisen fire gongar tidlegare. I 2005 blei ho tildelt ei utmerking frå forfattarlauget Mystery Writers of America. Tidlegare mottakarar av utmerkinga er mellom anna Alfred Hitchcock (1973) og Agatha Christie (1955).

Muller er gift med krimforfatteren Bill Pronzini, som ho har samarbeidd med om fleire romanar. I 1987 vann Muller Macavity-prisen saman med ektemannen. I 1994 blei ho tildelt ein Anthony-pris for romanen Wolf in the Shadows.

Sharon McCone-serien

Andre verk

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Marcia Muller» frå ,  den 30. mars 2023.  

Folk frå Detroit
USA-amerikanske forfattarar
USA-amerikanske kriminalforfattarar