Vefsn Mållag

Vefsn Mållag vart stifta 10. oktober 1899 som Mosjøen og Vefsen Maallag. Laget er direkte innmeldt i Noregs Mållag.

Laget hadde 46 medlemmar i 2019, og 52 i 2021.

Forløpar 
Det første sporet etter eit mållag i Vefsn finn vi i 1870, og laget blei truleg stifta sist i 1860-åra. Sentral i arbeidet den gongen var lensmann C.M. Havig. Ein annan inspirator kan ha vore lærarskolestyrar Johannes Belsheim, han var ei tid i 1860-åra styrar av Vefsn seminarium i Mosjøen, og i 1864 heldt han 17. mai-tale på landsmål i Vefsn. Styret i dette mållaget var lensmann C.M. Havig, gardbrukar Jakob Hansson, Bjørnålia, og gardbrukar Lars Benjaminsson, Eiterholmen. Dette mållaget gjekk inn etter få år.

Lagsarbeid 
Den første formannen var lærar og seinare stortingsmann Anton Mikal Bjørnaali. I 1906 var laget med å etablere Kaffistova i Mosjøen, ein etestad som mållaget i dag eig i lag med Hålogaland Ungdomslag. Mållaget var sentralt i arbeidet for å etablere ei bygdesamling i Vefsn, og laget har av den grunn ein medlem i styret for Vefsn Museum.

Gjennom vel hundre år har arbeidet for nynorsk mål i skole, kyrkje og samfunn vore sentrale arbeidsfelt. Meir generell folkeopplysing har i periodar vore like så viktig for laget.

I 1947 vedtok soknerådet etter opptak frå Vefsn og Mosjøen at det skulle vere 10 nynorske gudstenestar i Dolstad kyrkje.

Vefsn mållag har i mange år arbeidd for at foreldre skulle velje nynorsk for ungane som starta på skolen.

Laurdag 25. oktober 1902 blei Vefsn og Mosjøen Kvinnemållag skipa, og det teikna seg straks 12 medlemmar. Kvinnemållaget var enno i drift i 1923.

Lagsnamnet var Vefsn og Mosjøen mållag fram til kommunesamanslåinga i 1965. På årsmøtet 18. februar 1966 blei lagsnamnet endra til Vefsn mållag.

I 1975 arrangerte Vefsn mållag landsmøte for Noregs Mållag.

Leiarar i Vefsn mållag 
For åra 1899 - 1925 har det vore vanskeleg å finne ei fullstendig leiarrekke, men lista er oppdatert etter avisoppslag og årsmeldingar.
Desse har vore leiarar i laget frå 1899:

 Mikal Bjørnåli, 1899–1903, blei vald til første formann 14.oktober 1899. Mikal Bjørnåli gjekk også under namnet Anton Mikal Jakobsen Bjørnaali  eller berre Anton Mikal Jakobsen. Bjørnåli blei attvald i 1901 og 2. januar 1903.
 Odin Benum, 1904–1905, blei vald i 1904 og attvald i januar 1905.
 Kristian Audne, 1906–1911, blei vald på årsmøtet 11. mars 1906, attvald 28. desember 1906 og attvald 18. februar 1911.
 Jakob Sverdrup (folkehøgskolelærar),  1912, blei vald til ny formann 2. mars 1912, men han forlet Mosjøen i 1913.
 1913-1915: manglar namn for 1913, 1914 og 1915.
 Petter Benum, 1916–1919, blei vald 15. januar 1916, og attvald i 1918 og 1919 
 Odin Benum, 1920–1922, blei vald  i 1920 og attvald i 1922
 Anders Svare, 1923–1924, blei vald i 1923 og attvald i 1924
 Asgeir Øyen, 1925
 Martin Langseth, 1926–1927, blei vald i 1926 og attvald i februar 1927.
 Kristian Tustervatn, 1928
 Ola Nergård, 1929
 Oddbjørg Kulstad, 1930
 Odin Benum, 1931–1936
 Bjarne Spjelkavik, 1937
 Reidar Svare, 1938
 Ola Nergård, 1939–1945
 Asbjørn Hundåla, 1946
 Anders Sausjord, 1947–1948
 Leiv Nes, 1949–1950
 Alf Hamnes, 1951–1952
 Ragnar Remmen, 1953–1954
 Kristian Halse, 1955
 Magnus Utgard, 1956
 Kåre Vikdal, 1957–1959
 Erling Lyftingsmo, 1960–1963
 Åse Floa Steinrud, 1964–1968
 Rolf Nesje, 1969–1972
 Åslaug Mjøs, 1973–1976
 Elin Skintveit Larsen, 1976–1979
 Ingen leiar vald på årsmøtet 1979
 Per Smørvik, 1980–1981
 Sigrun Nicolaisen, 1982–1983
 Alv Helge Skeie, 1984
 Per Sjåvik, 1985–1986
 Lyngve Nesje, 1987–1991
 Unn Herringbotn, 1992
 Magnar Stølen, 1993–1996?
 Åse Floa Steinrud, 1997–1999
 Kristian Halse 2000–2001
 Magnus Utgard, 2002–2004
 Knut Skorpen, 2005–2007 
 Magnar Stølen, 2008–2010 
 2011-2012: manglar opplysningar
 Villy Nordmo, 2013–2021
 Randi Einrem, 2021-

Litteratur 
 Kristian Halse (1997) «Mållaget i Vefsn - eit farande folkeakademi» i Far etter fedrane 1998. Utgitt av Vefsn Museum, 1997. ISBN 82-90775-18-0
 Kjell Øksendal (1989) «Vefsn - målbastion i nord» i Far etter fedrane 1990. Utgitt av Vefsn Museum, 1989, ISBN 82-90775-03-2
 Kjell Jacobsen: (1975) Overgangstid / Vefsnbygdene ca. 1820 - 1900 (Vefsn bygdebok bind II) ISBN 82-990173-3-5
 Tove Bull og Kjellaug Jetne (1982): Nordnorsk. Språkarv og språkforhold i Nord-Noreg. Det Norske Samlaget, Oslo.

Fotnotar 

Noregs Mållag
Vefsn kommune
Skipingar i 1899
Nynorsk i Nord-Noreg
Nordnorske mållag