Vår Frelsers gravlund

Vår Frelsers gravlund er ein gravlund i bydel St. Hanshaugen i Oslo sentrum, mellom gatene Ullevålsveien, Akersbakken og Akersveien. Mange kjende nordmenn er gravlagde på denne gravlunden, dels i ein særskild æreslund, dels i andre seksjonar.

Historie 

Gravlunden vart teken i bruk sommaren 1808. Den fyrste som vart gravlagd der var Anna Lange Thulesius, ei enke etter ein prest i Den norske kyrkja. I 1864 kom kapellet på plass. Det har vorte forandra ei rekkje gonger. Ettersom det er svært få nye gravferder på gravlunden har det vorte overdregen til den ortodokse kyrkjelyden heilage Olga, som har konsekrert den som Vår Frelsers ortodokse kirke. 

I 1903 vart gravlunden teken i bruk som æresgravlund. Den fyrste som vart lagt der var målaren Hans Gude. Nokre få år etter, i 1911, var gravlunden full, og det vart berre oppretta nye gravstader der festet hadde gått ut. I 1952 slutta ein heilt å opprette nye graver, men det var framleis mogleg å bruke familiegraver der det var plass. I seinare år har ein slutta å ta imot kistegravfreder på grunn av at leirgrunnen er lite eigna for slike, og det er dermed berre mogleg med urnenedsetjingar. Frå og med 2006 var det mogleg å få oppretta nye gravstader for urner. Den siste grava som vart oppretta i æresgravlunden er Borghild Hammerich si frå 1981, og planen er at det ikkje skal kome til nye, men at den skal takast vare på som eit kulturhistorisk minne.

Ein del av gravene vart endra på 1950-talet ved at ein fjerna steinrammer for å gjere vedlikehaldet enklare. Ein finn likevel ein rekkje monumentale gravminne der, mange av dei familiegraver som har vore brukt i fleire generasjonar. Over 4500 av gravminna er verdige til å verte tekne vare på, og vert difor ikkje fjerna sjølv om festetida går ut. Det er ikkje tillate å erstatte nokre av gravminna, inkludert dei som i seg sjølv ikkje er verdige til å takast vare på, med moderne monument, ettersom ein ynskjer å ta vare på særpreget for heile gravlunden. 

Den katolske kyrkja har hatt ei nær tilknyting til gravlunden, ettersom den ligg rett ved sidan av det tidlegare katolske sjukehuset Vår Frues hospital og svært nær Oslo katolske bispedømme sine kontor, bustader og domkyrkje. Det er ein eigna gravstad for katolske prestar, og eit område for St. Josephssystrene. Ingen av desse har vore brukte etter at ein slutta å tillate kistegravferder.

På den austre delen av gravlunden står eit lite klokketårn. I motsetnad til det mange trur har dette aldri vorte brukt ved gravferder; det vart brukt til å ringe ved byrjinga og slutten av arbeidstida i den perioden då det var mange tilsette som stelte gravlunden.

Personar som kviler på Vår Frelsers gravlund 

Lista nedanfor er eit utval kjende personar som er gravlagde på Vår Frelsers gravlund. Det er ikkje meint å vere ei uttømmande liste over dei mange tusen som er gravlagde der gjennom tidene.

I æreslunden 
 Bjørnstjerne Bjørnson, diktar
 Karoline Johanne Elisabeth Bjørnson
 Bjørn Bjørnson, skodespelar og teatersjef
 Olaf Bull, diktar
 Niels Christian Ditleff, diplomat
 Johanne Dybwad, skodespelar
 Klaus Egge, komponist
 Thomas Fearnley, målar
 Hans Fredrik Gude, målar
 Johan Halvorsen, komponist
 Carl Joachim Hambro d.e., politikar
 Borghild Hammerich, nødhjelpar
 Viggo Hansteen, høgsterettsadvokat, avretta i 1941
 Kirsten Hansteen, politikar
 Axel Heiberg, forretningsmann
 Sigurd Hoel, forfattar
 Iver Paul Fredrik Holter, komponist og dirigent
 Henrik Ibsen, forfattar
 Suzannah Ibsen
 Sigurd Ibsen, politikar
 Bergliot Ibsen, songar
 Tancred Ibsen, filmregissør
 Lillebil Ibsen, skodespelar
 Ludvig Irgens-Jensen, komponist
 Christian Krohg, målar og forfattar
 Oda Krohg, målar
 Thorvald Lammers, komponist, songar og dirigent
 Jørgen Gunnarsson Løvland, politikar
 Edvard Munch, målar
 Rikard Nordraak, komponist
 Kaja Andrea Karoline Eide Norena, operasongar
 Alf Prøysen, diktar
 Johan Svendsen, komponist
 Johan Sverdrup, politikar
 Marcus Thrane
 Martin Tranmæl, fagforeiningsmann
 Erik Werenskiold, kunstnar
 Rolf Wickstrøm, sveisar, avretta i 1941
 Gisken Wildenvey, forfattar
 Herman Wildenvey, diktar
 Arnulf Øverland, forfattar

Den vestre delen 

 Ole Jacob Broch, politikar og vitskapsmann
 Waldemar Christopher Brøgger, geolog
 Carl Christian Henrik Bernhard Dunker, advokat
 Olaf Wilhelm Erichsen, journalist og kriminalforfattar
 Wilhelm Christian Keilhau Fabritius, boktrykkar
 Henrik Groth, forleggar
 Laura Sofie Coucheron Gundersen, skodespelar
 Conrad Christian Parnemann Langaard, fabrikkeigar
 Sophus Lie, matematikar
 Thorvald Meyer, forretningsmann
 Agnes Mowinckel, skodespelar
 Peter Møller, apotekar
 Axel Otto Normann, teatersjef
 Carl Abraham Pihl, jernbanedirektør
 Ellef Ringnes, bryggerieigar
 Johannes Vilhelm Christian Steen, politikar
 Jan Peder Syse, politikar
 Andreas Tofte, forretningsmann og ordførar
 Oscar Fredrik Torp, politikar
 Jacob Ulrich Holfeldt Tostrup, hoffjuveler
 Johan Sebastian Welhaven, diktar

Den sørlege delen 

 Christian Birch-Reichenwald, politikar
 Henrik Anker Bjerregaard, høgsterettsdommar og forfattar
 Elias Blix, salmediktar
 Ragnvald Blix, karikaturteiknar
 Matthias Numsen Blytt, botanikar
 Jens Bratlie, offiser og politikar
 Christopher Bruun, prest
 Johan Collett, politikar
 Johan Gottfried Conradi, komponist og dirigent
 Christian Adolph Diriks, sorenskrivar
 Fritz Heinrich Frølich, forretingsmann
 Christian Heinrich Grosch, arkitekt
 Aasta Hansteen, forfattar og kvinnesakskvinne
 Hans Abel Hielm, redaktør
 Jonas Anton Hielm, politikar
 Marius Hægstad, språkprofessor
 Gisle Johnson, teolog
 Rudolf Keyser, historikar
 Halfdan Kjerulf, komponist
 Gina Krog, redaktør og kvinnesakskvinne
 Christian Krohg, politikar
 Per Lasson Krohg, målar
 Mads Ellef Langaard, bryggerieigar
 Frederik Motzfeldt, høgesterettsdommar
 Peter Motzfeldt, offiser
 Andreas Munch, forfattar og professor
 Hartvig Nissen, skulestyrar
 Christopher Frimann Omsen, høgsterettsdommar
 Jens Rathke, zoolog
 Marcus Gjøe Rosenkrantz, politikar
 Ernst Sars, historikar
 Georg Ossian Sars, zoolog
 Michael Sars, zoolog
 Amandus Schibsted, avisredaktør
 Christian Schibsted, forleggar
 Georg Sverdrup, språkprofessor
 Mogens Thorsen og hustru Bertha, legatstiftarar
 Ivar Andreas Aasen, språkforskar

Den austre delen 

 Theodor Frederik Scheel Abildgaard, politikar
 Peter Christen Asbjørnsen, eventyrsamlar og forfattar
 Thomas Ball Barratt, predikant
 Thomas Bennett, forretningsmann
 Harald Berg, verkseigar
 Vilhelm Bjerknes, meteorolog
 Otto Albert Blehr, politikar
 Randi Marie Blehr, kvinnesakskvinne
 Oskar Braaten, forfattar
 Georg Andreas Bull, arkitekt
 Henrik Bull, arkitekt
 Camilla Collett, forfattar
 Jonas Collett, politikar
 Birger Eriksen, offiser
 Carl Gustav Fleischer, offiser
 Christian Friele, redaktør og politikar
 Knud Graah, fabrikkeigar
 Agathe Backer Grøndahl, komponist
 Thomas Johannessen Heftye, forretningsmann
 Ludvig Karsten, målar
 Ludvig Mathias Lindeman, organist og komponist
 Ole Olsen, komponist
 Gunerius Pettersen, grosserar
 Hjalmar Riiser-Larsen, flygar
 Anton Martin Schweigaard, politikar
 Christian Homann Schweigaard, politikar
 Christian August Selmer, politikar
 Johan Peter Selmer, komponist
 Mathias Skeibrok, bilethoggar
 Adolf Bredo Stabell, banksjef, redaktør og politikar
 Georg Stang, offiser
 Peter Severin Steenstrup, fabrikkeigar
 Rasmus Olai Steinsvik, redaktør
 Ole Vig, folkeopplysingsmann
 Andreas Friedrich Wilhelm von Hanno, arkitekt
 Henrik Wergeland, forfattar
 Hans Jacob Aall, museumsdirektør

Den nordre delen 
 Harriet Backer, målar
 Eivind Berggrav, biskop og forfattar
 Brynjulf Bergslien, bilethoggar
 Knud Bergslien, målar
 Michael Birkeland, riksarkivar og politikar
 Alf Bjercke, fabrikkeigar
 Peder Bjørnson, prest
 Kristine Elisabeth Heuch Bonnevie, zoolog
 Sophus Bugge, filolog
 Francis Bull, litteraturhistorikar
 Lorentz Dietrichson, kunsthistorikar og forfattar
 Frederik Due, embetsmann
 Henrik Adam Due, fiolinist
 Mary Barratt Due, pianist
 Olaus Fjørtoft, redaktør
 Georg Ludvig Andreas Frølich, forretningsmann og oppfinnar
 Francis Hagerup, politikar
 Karl Marius Anton Johan Hals, pianofabrikant
 Henrik Anton Schjøtt Heltberg, skulestyrar
 Kitty Kielland, målar
 Betzy Kjelsberg, fabrikkinspektør
 Thomas Konow, offiser
 Hans Hagerup Krag, vegdirektør
 Magnus Brostrup Landstad, salmediktar og prest
 Borghild Bryhn Brunelli Langaard, operasongar
 Nicolay Nicolaysen, arkeolog
 Ragna Nielsen, pedagog og kvinnesakskvinne
 Erika Røring Møinichen Nissen, pianist
 Hans Arnt Hartvig Paulsen («Køla-Pålsen»), grosserar og byoriginal
 Hieronymus Arnoldus Reimers, skodespelar
 Johanne Regine Reimers, skodespelar
 Petra Sophie Alette Christine Reimers, skodespelar
 Amund Ringnes, bryggerieigar
 Anna Georgine Rogstad, pedagog og politikar
 Evald Rygh, forretningsmann og politikar
 Christian Julius Schou, grosserar
 Halvor Arntzen Schou, fabrikkeigar
 Olaf Fredrik Schou, kunstnarmesen
 Anna Cathrine Sethne, pedagog
 Harald Sohlberg, målar
 Eyolf Soot, målar
 Emil Stang, politikar
 Frederik Stang, politikar
 Johan Cordt Harmens Storjohann, prest
 Carl Struve, skodespelar
 Johan Grundt Tanum, bokhandlar og forleggar
 Sverre Udnæs, regissør
 Ingvald Undset, arkeolog
 Elisabeth Welhaven, forfattar
 Wilhelm Andreas Wexels, teolog

Kjelder 
 
Referansar

Denne artikkelen bygger på «Vår Frelsers gravlund» frå ,  den 11. september 2006.

Bakgrunnsstoff

Oslo
Gravstader
Bydel St. Hanshaugen