kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Vikso

Vikso er ei øy lengst sør i Øygarden kommune i Vestland fylke. Øya ligg sørvest for Toftarøyna, med det tronge sundet Hummelsundet imellom. Folketalet er 29 (2011). Det høgste punktet på øya er 50 meter over havet.

Historie

Brusamband 
Vikso har aldri hatt eigen skule, og borna måtte kryssa sundet for å koma til Tofterøy skule. Det var ingen organisert båttransport over sundet, og folket var dermed prisgitt at det fanst båtførar i Hummelsundet som kunne gi dei skyss. Fyrst i 1929 vart det bygd bru over sundet.

Losdrift 
Øya si plassering ytst i Korsfjorden gjorde henne ideell for losdrift. På 1700- og 1800-tallet måtte losane speide etter båtar som trong loshjelp inn til Bergen og ro om kapp for å få oppdraget. Dette var eit fårefullt yrke, og fleire av losmennene fra Vikso omkom.

I 1891 kolliderte losbåten «Stolmaskøyta» med englandsbåten «Ragnvald Jarl» og mannskapet på tre omkom. Fem år seinare forliste endå ein losbåt frå Kalve. Desse to hendingane vart avgjerande for at Korsfjorden felleslosing vart oppretta 1. januar 1901 som eit samarbeid mellom losstasjonane på Golta, Vardøyna, Vikso, Bakkasund, Stolmen og Brandasund. Strekninga vart då samla under Viksøy loskrets som samstundes fekk fyrsterett på alle losoppdrag.

Allereie i 1883 fikk Viksøy losstasjon telefon som fyrste stad i Sund kommune etter finansiering frå skipsreiar Peter Gabriel Halvorsen, som ville at losstasjonen skulle rapportera inn til Bergen når båtane frå Newcastle passerte.

Då Noreg i 1940 vart involvert i andre verdenskrigen vart losstasjonen på Viksøy sett under kontroll av den tyske okkupasjonsmakta, men losane nekta å ta oppdrag for tyske krigsskip. I 1941 vart òg losbåtane «Korsfjord I» og «Johan Orlin» konfiskert av tyskarane, og verksemda låg brakk fram til frigjeringa i 1945. «Korsfjord I» var då forsvunnen i løpet av krigen, antakeleg havarert i Hustadvika, medan «Johan Orlin» vart ført tilbake med betydelege skadar. I mellomtida var det bygd ny kai og vakthytte på Vikso. I 1967 vart fasilitetane bedra ved at det vart bygd eit eige losvakthus der losar og losgutar kunne bu medan dei var på vakt.

I 2004 vart det reist et minnesmerke ved den gamle losstasjonen på Vikso til minne om dei som miste livet på sjøen.

Folketalsutvikling

Kjelder 

Øyar i Øygarden
NM i orientering 2019

Noregsmeisterskapen i orientering 2019 vart avvikla dagane frå 12. til 15. september i Tønsberg i Vestfold. Menn og kvinner tevla på normal- og mellomdistanse, samt stafett. Kongepokalane vart tildelt Andrine Benjaminsen og Olav Lundanes.

Menn

Normaldistanse

Mellomdistanse

Stafett

Kvinner

Normaldistanse

Mellomdistanse

Stafett

Kjelder

Noregsmeisterskap i orientering
Noregsmeisterskap i 2019
Idrettstilskipingar i Vestfold
Termohalin sirkulasjon

Den termohaline sirkulasjonen (også kalla «det store transportbandet», engelsk the great ocean conveyor belt) er ei oseanografisk nemning for eit system av havstraumar som bind saman fire av fem verdshav, og som utgjer eit kretsløp med global utstrekking.

Systemet er av termohalin karakter, dvs. at det blir drive av forskjellar i temperatur (termo) og saltinnhald (halin). Kaldt vatn og vatn med stor saltinnhald er tungt, medan varmt som er mindre salthaldig er lettare. Når kaldt vatn søkk ned blir det erstatta av varmare overflatevatn, og då oppstår det ein «pumpeverknad» som set straumane i rørsle. 

Golfstraumen, og meir spesifikt den nordatlantiske straumen, er den delen av den termohaline sirkulasjonen som har størst tyding for Nordvest-Europa. I Norskehavet søkk kaldt vatn ned mot havbotnen og strøymer sørover, medan det kalde vatnet blir erstatta av varmt overflatevatn som strøymer nordover frå Mexicogolfen.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Termohalin sirkulasjon» frå ,  den 29. juli 2023.

Litteratur 

 François Primeau: Characterizing transport between the surface mixed layer and the ocean interior with a forward and adjoint global ocean transport model. I Journal of Physical Oceanography. Volume 35, Issue 4, April 2005, S. 545–564, doi:10.1175/JPO2699.1
 Stefan Rahmstorf: The concept of the thermohaline circulation. I Nature. 421, 2003, s. 699 (PDF; 102 kB)
Oseanografi
Wilhelm Hauff

Wilhelm Hauff () var ein tysk forfattar fødd i Stuttgart.

Hauff byrja på den litterære løpebana med utgjevinga av Märchenalmanach auf das Jahr 1826. Denne blei følgd av to årgangar til, og dei kom sidan saman ut under tittelen Märchen (‘Soger’, 1872; 1905). Bland dei andre arbeida hans kan nemnast Mittheilungen aus den Memoiren des Satans (1827; ufullendt), Der Mann im Monde (same år), Controverspredigt über Heinrich Clauren und den Mann im Monde (1827), Phantasien im Bremer Rathskeller (same år), det mest humoristiske og interessante arbeidet til Hauff, og dessutan novellene Die Bettlerin vom Pont des arts (1832), Jud Süss, Das bilde des Kaisers (1831) med fleire, samla under tittelen Novellen (3 band, 1828). Den historiske romanen Lichtenstein (3 band, 1826; svensk omsetjing 1890) var påverka av Walter Scott. Hauff skreiv òg lyriske dikt, som minnar om folkedikting. Sämtliche Werke av Hauff kom ut i 1830 (og sidan i mange opplag); eit utval av Mendheim (1881) er òg blitt utbreidd.

Bibliografi 

 Jud Süß (1927)

Kjelder

Litteratur

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Wilhelm Hauff» frå ,  den 29. juli 2023.  

Folk frå Stuttgart
Forfattarar frå 1800-talet
Romantiske forfattarar
Tyske forfattarar
Friidrettsutøvaren Thor Solberg

Thor Solberg () er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Bergen. I tida frå 1962 til 1967 vann han fire gullmedaljar i noregsmeisterskap, fordelt på 800 meter og 3 000 meter hinder. Han var medlem i TIF Viking.

Aktiv
Frå 1962 til 1964 var Solberg ein av landets beste 800-meterløparar. I 1961 sette han personbeste med 1.53,2. Sommaren 1962 vart han norsk meister på distansen, han stod også for norsk årsbeste med tida 1.51,5. Året etter forsvarte han den nasjonale meistertittelen på 800 m og han forbetra bestetida si til 1.50,2. Sitt livs beste 800-meter sprang han 1. juli 1964 på Bislett stadion i Oslo, i landskampen mot Be-Ne-Lux-landa vart han andremann på 1.49,3. Med tida 3.46,4 stod han for norsk årsbeste også på 1500 meter. 

Frå 1965 satsa Solberg på 1500 m og særleg 3000 meter hinder. På tampen av september 1965 sette han i Beograd personbeste i hinder på 8.53,6. 1966-sesongen presterte han 3.46,3 og livsbeste på 1500 meter. 20. september 1966 forbetra han den ti år gamle noregsrekorden på 3000 meter hinder med 2 sekund til 8.40,4 på Bislett stadion, Ernst Larsen hadde den gamle landsrekorden. På same bana den 23. august 1967, i landskamp mot Be-Ne-Lux, sikra Solberg og Arne Risa norsk dobbeltsiger. Solberg slo Arne Risa med 0,4 sekund og flytta sin norske hinderrekord til 8.38,4. Eit knapt år seinare tok Risa over som norsk rekordhaldar på 3000 m hinder.

Medaljar i noregsmeisterskap
1961 i Bergen: Sølvmedalje på 800 m
1962 i Drammen: Gullmedalje på 800 m
1963 i Trondheim: Gullmedalje på 800 m
1964 i Gjøvik: Sølvmedalje på 1500 m
1966 i Bærum: Gullmedalje på 3000 m hinder
1967 i Trondheim: Gullmedalje på 3000 m hinder

Kjelder
Arbeiderbladet 2. juli 1964
Arbeiderbladet 21. september 1966
Arbeiderbladet 24. august 1967

Noregsmeistrar i friidrett
Norske mellomdistanseløparar
Norske hekkeløparar
Folk frå Bergen
Lyngøyna

Lyngøyna er ei veglaus øy lengst nord i Øygarden kommune i Vestland fylke, om lag to kilometer vest for Hellesøyna. Rutebåten frå Hellesøyna til Hernar kan gå innom Lyngøyna på bestilling. Det høgste punktet på øya er 24 meter over havet.

Folketalsutvikling:

Kjelder

Øyar i Øygarden
Schwetzingen

Schwetzingen er ein by og ein kommune nordvest i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, nær 10 km vest for Heidelberg. Kommunen omfattar 21,5 km² og har eit folketal på om lag 22 000.

Musikaren Franz Danzi var frå Schwetzingen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Schwetzingen» frå ,  den 29. juli 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Baden-Württemberg
Sinsheim

Sinsheim er ein by og ein kommune nordvest i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, 22 km søraust for Heidelberg og 28 km nordvest om Heilbronn. Kommunen omfattar 127 km² og har eit folketal på 36 601 (2022).

Staden er kjent for Technik Museum Sinsheim og fotballklubben TSG Hoffenheim, som høyrer til i byen og spelar heimekampane på eit stadion med plass til 30 000 tilskodarar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sinsheim» frå ,  den 29. juli 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Baden-Württemberg
Wiesloch

Wiesloch er ein bykommune nordvest i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, 13 km sør for Heidelberg. Kommunen omfattar 30,2 km² og har eit folketal på om lag 27 000.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Wiesloch» frå ,  den 29. juli 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Baden-Württemberg
Schriesheim

Schriesheim er ein by og ein kommune nordvest i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, 8 km nord om Heidelberg og ei 16 km aust om Mannheim. Kommunen omfattar 31,6 km² og hyser 15 000 ibuarar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Schriesheim» frå ,  den 29. juli 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Baden-Württemberg
Pratt Institute

Pratt Institute er ein privat amerikansk høgskole i New York. Hovudcampusen ligg i Brooklyn, medan skulen har andre campusar på Manhattan og i Utica.

Historie
Pratt Institute blei grunnlagt i 1887, og dreiv då særleg med utdanning innan teknologi, arkitektur og kunst. I dag har det særleg fokus på arkitektur, interiørarkitektur og industriell formgjeving på kandidat- og magisternivå. 

Pratt Institute blei grunnlagt og finansiert av oljemannen Charles Pratt (1830–1891) med middel som han hadde tent frå selskapa sine Astral Oil og Charles Pratt and Company. Pratt, som ikkje sjølv hadde fått høgskuleutdanning, ville gje arbeidarklasseungdommar høve til å studera på høgskolenivå. Han kjøpte inn land i heimbyen sin Clinton Hill, og lét oppføra eit skulebygg ved Clinton Avenue, to kvartal frå bustaden sin. Høgskolen var ein av dei fyrste i USA som var open for alle typar studentar. 

Familien til Pratt har tatt aktiv del i drifta av skulen. Charles Pratt var den fyrste styraren for høgskolen, i 1887–1891. Han blei etterfølgd i stillinga av den eldste sonen sin, Charles Millard Pratt (1855–1935), i 1891–1893, og deretter av ein annan son, Frederic B. Pratt (1865–1945), i 1893–1937.

Høgskulen har eit av dei eldste offentlege biblioteka i USA.

Bygningar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Pratt Institute» frå ,  den 29. juli 2023.

Bakgrunnsstoff 

Universitet i New York
Utica i New York

Utica er ein by i Oneida County i New York i USA. Byen har  innbyggjarar (2020) og er administrativt hovudsete (county seat) i Oneida County. Han ligg i Mohawk Valley, eit område kring Mohawkelva, ved foten av Adirondackfjella. Utica er rundt  vest-nordvest for Albany,  aust for Syracuse og  nordvest for New York by. Saman med nabobyen Rome dannar Utica kjerna i storbyområdet Utica–Rome, som omfattar heile Oneida og Herkimer County.

Namn og historie

Utica har namn etter Utica i Tunisia. Mange stader i sentrale New York har namn etter byar og folk frå antikken (Rome, Syracuse, Ithaca, Troy, Homer, Cicero, Ovid og fleire andre). Det var hovudsakleg landmålaren Robert Harpur (1731–1825), som hadde ei klassisk utdanning, som gav mange av desse namna frå antikken til byar i sentrale delar av delstaten.

Utica var opphavleg ein bustad ved elva folkesett av mohawkar, ein nasjon innan Haudenosaunee eller Irokesarføderasjonen. Under og etter den amerikanske revolusjonen kom europeisk-amerikanske nybyggjarar hit frå New England. På 1800-talet bidrog innvandrarar til å gjera han til ein viktig stoppestad på vegen mellom Albany og Syracuse langs Erie- og Chenangokanalen og New York Central Railroad. Dette og det påfølgjande hundreåret gjorde infrastrukturen og plasseringa til byen at han kunne vera eit viktig senter for tekstilindustrien. På midten av 1900-talet gjekk Utica gjennom deindustrialisering, som andre byar i Rustbeltet, med tap av mange arbeidsplassar, fråflytting og økonomisk nedgang. Den låge levekostnaden gjorde byen attraktiv for flyktningar frå mange delar av verda, og dei bidrog til å stoppa nedgangen i folketalet.

Som Ithaca og Syracuse har Utica fleire offentlege og private høgskular og universitet. Det ligg tre statlege og fire private høgskular ligg i storbyområdet Utica–Rome. SUNY Polytechnic Institute har ein campus i North Utica og Marcy med over  studentar, og er eit av universiteta som gjev doktorgrader for State University of New York (SUNY). Mohawk Valley Community College er den største høgskulen mellom Syracuse og Albany med nær  studentar, og Empire State College tener både Utica og Rome. Det private, uavhengige universitetet Utica College ligg i byen, og New York-baserte Pratt Institute har ein tilknytt campus her.

Kjente personar med tilknyting til Utica 
 Vaughn Bodé (1941–1975), kunstnar
 James Joseph (1962–), rullestolcurlingspelar
 John D. MacDonald (1916–1986), forfattar
 James S. Sherman (1855–1912), kongressrepresentant og visepresident
 Friedrich Wilhelm von Steuben (1730–1794), general

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Utica (New York)» frå ,  den 29. juli 2023.  

Denne artikkelen bygger på «Utica, New York» frå ,  den 30. juli 2023.

Bakgrunnsstoff

 Innbyggertall 2010 - 2019 – United States Census Bureau
 City of Utica

Byar i Oneida County i New York
Byar i delstaten New York
Dåvøyna

Dåvøyna er ei øy nordvest i Øygarden kommune i Vestland fylke. Øya er skilt frå Alvøyna i vest, nord og aust av det smale Dåvøysundet. Det har gått bru til Alvøyna sidan 1932 og til Rotevågsøyna i sør sidan 1970-talet.

I nyare tid har det budd folk på Dåvøyna sidan først på 1700-talet, sjølv om det kan ha budd folk der òg i tidligere tider. Folketalet nådde ein topp på 70 personar i 1960, men var i 1970 gått ned til 55.

Folketalsutvikling:

Kjelder
 Kjell Terje Dåvøy, Gard- og ættesoge frå Dåvøy og Rotevågsøy (eige forlag, 2000)

Øyar i Øygarden
Rotevågsøyna

Rotevågsøyna er ei øy nordvest i Øygarden kommune i Vestland fylke. Øya er skilt frå Dåvøyna i nord av det smale Søre Dåvøysundet. Det har gått bru til Dåvøyna sidan 1970-talet. Høgste punktet på øya er 25 meter over havet.

Rotevågsøyna vart først busett i 1917. Etter kvart vart det rydda fire gardsbruk der.

Kjelder
 Kjell Terje Dåvøy, Gard- og ættesoge frå Dåvøy og Rotevågsøy (eige forlag, 2000)

Øyar i Øygarden
Stora Vardøyna

Stora Vardøyna er ei øy sørvest i Øygarden kommune i Vestland fylke. Gardsbruket på øya heiter Vardøyna, og i daglegtale vert namnelekken «Store» ikkje brukt, men på kartverket sine kart heiter øya «Stora Vardøyna», medan den mindre «Litla Vardøyna» ligg i vest. På gamal dialekt sa dei «Varna» eller «Varena». Øya er skilt frå Vikso og Toftarøyna i aust av Toftosen og er veglaus. Høgste punktet på øya er Loshyttehaugen, 49 meter over havet. I 2011 var det éin fastbuande på øya.

Stora Vardøyna var truleg busett før Svartedauden, men låg så lenge aude. Første kjelde som nemner busetjing på øya er frå 1522. Ved midten av 1900-talet vart skulen på øya lagt ned, og fråflyttinga skaut fart.

Folketalsutvikling:

Kjelder
 Arne Asphaug, Bygdebok for Vardøy (Sund kommune, 2000)

Øyar i Øygarden
1300-talet fvt.

1300-talet fvt. var åra frå 1399 fvt. til 1300 fvt.

Hendingar 
 Kring 1350-1322 fvt.: Suppiluliuma I var konge av Hettittriket, som han utvida

Kjelder 
<
NM i orientering 2020

Noregsmeisterskapen i orientering 2020 vart avvikla dagane frå 10. til 13. september i Malvik i Trøndelag. Menn og kvinner tevla på normal- og mellomdistanse, samt stafett. Kongepokalane vart tildelt vinnarane av mellomdistanse, Marianne Andersen og Håvard Eidsmo.

Menn

Normaldistanse

Mellomdistanse

Stafett

Kvinner

Normaldistanse

Mellomdistanse

Stafett

Kjelder
Resultat langdistanse
Resultat mellomdistanse

Noregsmeisterskap i orientering
Noregsmeisterskap i 2020
Idrettstilskipingar i Trøndelag
Tor Torgersen

Tor Torgersen () var ein norsk friidrettsutøvar, lærar og idrettsleiar frå Drammen, død i Tønsberg. Han vann i alt seks NM-gull i friidrett: to på bane, eitt i maraton og tre i terrengløp og skogsløp.

Aktiv
27 år gammal sette Torgersen personbeste på 5000 meter med 14.46,2, og han vann den fyrste av sju NM-medaljar på bane. I 1956 forbetra han seg til 14.35,0 på distansen, og fekk notert 30.40,0 på mila. Frå 1957 hevda han seg heilt i toppen på langdistansane i Noreg, med bestetider som 29.54,4 på 10 000 meter og 14.15,6 på den halve distansen. Året etter sprang han i mål til tida 29.53,2 og ellevteplass i milløpet ved europameisterskapen i Stockholm. Både denne tida og 14.17,0 på 5000 m var norske årsbeste.

Sommaren 1959 var Torgersen i sitt livs beste form. Tidleg i juli pynta han med 14.15,0 på 5000-meterrekorden sin. Den 17. juli, i landskamp mot Aust-Tyskland på Bislett stadion, forbetra han den fire år gamle noregsrekorden på 10 000 m, tilhøyrande Øistein Saksvik, med over 12 sekund. Tida 29.30,8 vart verande norsk rekord til Thor Helland sletta den i 1964. Seint i august 1959 var det returoppgjer mellom Aust-Tyskland og Noreg, her presterte Torgersen livsbeste på 5 000 m med eit løp på 14.13,8.

Torgersen kom på 26. plass i maratonløpet Sommar-OL 1960, over 12 minutt bakom sensasjonen Abebe Bikila frå Etiopia.

Medaljar i noregsmeisterskap
1955 i Oslo: Bronsemedalje på 5000 m
1956 i Stavanger:  Sølvmedalje på 5000 m
1957 i Bergen: Sølvmedalje på 10 000 m
1958 i Trondheim: Sølvmedalje på 5000 m
1959 på Hamar: Gullmedalje på 5000 m og 10 000 m 
1960 i Sarpsborg: Sølvmedalje på 5000 m

Trenar
Torgersen var gymnastikklærar ved Larvik gymnas. Han var også aktiv som trenar i Larvik Turn & Idrettsforening, der mellomdistanseløparen Lars Martin Kaupang vart han mest kjende elev. Også Larvik svømmeklubb drog nytte av trenar. Frå 1978 og 1981 var han trenar for det norske landslaget i symjing.

Kjelder

Arbeiderbladet 18. juli 1959
friidrett.no
friidrett.no

Denne artikkelen bygger på «Tor Torgersen» frå ,  den 30. juli 2023.  

Noregsmeistrar i friidrett
Norske langdistanseløparar
Norske deltakarar under sommar-OL 1960
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1960
Norske maratonløparar
1400-talet fvt.

1400-talet fvt. var åra frå 1499 fvt. til 1400 fvt.

Hendingar 
 Kring 1430 fvt.: Sjausjtatar var konge av Mitanni og utvida kongedømet ved åtak på Assyria

Kjelder 
<
Langøyna i Øygarden

Langøyna er ei øy i Øygarden kommune i Vestland fylke. Øya ligg vest for Sotra og har brusamband til Sotra i aust, Algrøyna i nord og Lokøyna i vest.

Høgaste punkt på øya er Ørnhaugen på 79 moh.

Folketalsutvikling:

Kjelder

Øyar i Øygarden
Wourielva

Wouri (også Vouri eller Vuri) er ei elv i Kamerun. Kamerun har mange vassfar, og blant desse er to store elver, Sanaga, den lengste på cirka 525 km, og Wouri, den største. Wouri blir danna ved samløpet til elvane Nkam og Makombé,  km nordøaut for byen Yabassi. Ho renn deretter rundt  km søraust til Wouri-estuaret ved Douala, den største hamna og industribyen i den sørvestlege delen av Kamerun ved Guineabukta. Elva er farbar kring  km oppover frå Douala.

Utforsking 
Den portugisiske sjøfarararen og utforskaren Fernão do Pó var truleg den fyrste europearen som utforska munningen av Wouri, rundt år 1472. Utforskarane merka seg ein overflod av hummeren Lepidophthalmus turneranus i Wouri-elva og kalla henne Rio dos Camarões, portugisisk for 'rekeelva', som namnet på landet Kamerun er avleidd frå. «Rio dos Camarões» blei seinare til «Camarones» då spanjolane kom til staden. Då det tyske protektoratet i landet tok til i 1884, blei namnet endra til «Kamerun», før Versailles-traktaten sette landet under fransk og engelsk styre i 1919 under namnet «Cameroon».

Bruer

Den fyrste brua 

På 1950-talet, under kolonitida, bygde franskmennene ei bru på 1 km over elva. Dette var den lengste brua i den sentralafrikanske regionen. Brua knyter saman Douala med byen Bonabéri og er ikkje berre av stor økonomisk tyding for vestlege Kamerun, med transport av bil, lastebil og tog, men er òg eit viktig middel for internasjonal handel for land som Tsjad og Den sentralafrikanske republikken. Sidan 2004 har brua vore gjennom ei stor rehabilitering. Ho hadde opphavleg ein kapasitet på 2000 fargreier per dag, men kan no ta over 45000 fargreier kvar dag.

Den andre brua 

Den andre brua over Wouri er 756 m lang og 34 m brei, med fem køyrefiler og ei jernbanelinje. Ho hadde ein kostnad på nesten 141,6 milliardar CFA. Brua blei bygd av det fleirnasjonale anleggsføretaket SOGEA SATOM og finansiert av den kamerunske regjeringa og eit lån frå den franske regjeringa. Bygginga av brua er rekna som viktig for kamerunsk økonomi og for handel i den sentralafrikanske regionen gjennom å opna for verda gjennom Kamerun og nærleiken til Atlanterhavet.

Byggearbeidet byrja i 2013, med ei planlagd ferdigstilling i 2018. Ho blei delvis opna for offentleg ferdsel i 2017, og offisielt opna av den franske utanriksministeren i 2019.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Wouri River» frå ,  den 30. juli 2023.  

Elvar i Kamerun
Dyrøyna

Dyrøyna er ei øy i Øygarden kommune i Vestland fylke. Øya ligg nord for Algrøyna og vest for Sotra og er veglaus.

Høgaste punkt på øya ligg 44 moh.

Folketalsutvikling:

Det finst òg ein holme i Øygarden som heiter Dyrøyna, aust for Ono.

Kjelder

Øyar i Øygarden
Hissøyna

Hissøyna er ei øy i Øygarden kommune i Vestland. Øya ligg i havgapet vest for Sotra og Syltøyna og er veglaus.

Folketalsutvikling:

Kjelder

Øyar i Øygarden
Walter Abish

Walter Abish () var ein austerriksk-amerikansk forfattar.

Liv
Abish var fødd i Wien, men den jødiske familien hans måtte flykta frå forfølginga til nazistane. Dei kom seg til Shanghai der dei var frå 1940 til 1948; store delar av tida under japansk styre i det Abish omtalte som ein getto. Deretter budde dei fleire år i den nyoppretta staten Israel. Abish flytta til USA i 1957, og blei amerikansk statsborgar i 1960.

Abish gifta seg med fotografen og bilethoggaren Cecile Gelb i 1953. Han var gift med henne livet ut. Dei hadde ingen barn. Han døydde på Manhattan i New York i 2022.

Forfattarskap
Dei fyrste bøkene hans, mellom anna Alphabetical Africa (1974), er prega av ein postmodernistisk leikenheit. Boka følgjer visse alliterative reglar der fyrste kapittel berre inneheld ord som byrjar med A, andre kapittel berre ord som byrjer med a eller b, neste kapittel legg også til ord med c, og så bortetter. Etter 25 kapittel kan Abish ei kort tid skriva uhemma. Deretter følgjer 52 nye kapittel der bokstavar blir fjerna i omvendt rekkefølgje.

Gjennombrotet hans kom med romanen How German Is It? (1980, ‘Kor tysk er det?’), om ein forfattar som vendar tilbake til det «nye» Tyskland og bror hans, som er arktitekt, med bomber som går av i bygg han har utforma. Boka blir fortalt med ulike indre monologar og frå mange ulike synsvinklar. Abish fortsette dei språkleg elegante satirane sine i den siste romanen sin, Eclipse Fever (1993), som fekk ei blanda mottaking.

Verk
 Duel Site – dikt, 1970
 Alphabetical Africa – roman, 1974 
 Minds Meet – sogesamling, 1975 
 In the Future Perfect – sogesamling, 1977 
 How German Is It (Wie deutsch ist es) – roman, 1980 
 99: The New Meaning – sogesamling, 1990 
 Eclipse Fever – roman, 1993 
 Double Vision: A Self-Portrait – memoar, 2004

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Walter Abish» frå ,  den 30. juli 2023. 
 oppgav desse kjeldene:
 Nationalencyklopedin. CD-utgåva 2000.

Delar av denne artikkelen bygger på «Alphabetical Africa» frå ,  den 1. august 2023.  

USA-amerikanske forfattarar frå 1900-talet
Austerrikske forfattarar
Folk frå Wien