kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Arkeologiske skipsfunn i Noreg

Arkeologiske skipsfunn i Noreg er ei oversikt over dei viktigaste funna av båtar og skip frå før år 1300. Oversikta viser til funn frå Troms og søretter langs kysten.

 Bårsetbåten - Båtfunn i 1931 på Nordkvaløya i Karlsøy kommune i Troms. Funnet er frå siste halvdel av 800-talet.

 Øksnesbåten - Båt funnen i gravhaug på Øksnes prestegård i Vesterålen  Båten er 8-10 meter lang. Han datert til 8-900-tallet. Båten er sydd med furutæger.

 Edøyskipet
 Fjørtoftbåten
 Valderøybåten - Båtfunn frå Valderøya, Giske, Sunnmøre. Utgrave i 1824 - 27.Tidfest til 250 e.Kr. Restar av furubord sydd med tarmar og tetta med ulldrev.

 Kvalsundskipet
 Myklebustskipet . Branngrav på Myklebust, Nordfjordeid, utgravd 1874. Kopi bygd 2019.
 Gloppenbåten
 Holmedalsbåten
 Mangersnes-funna
 Bryggeskipet
 Halsnøybåten
 Storhaugskipet
 Grønhaugskipet
 Gausetbåten
 Kongshavnbåten
 Klåstadskipet
 Gokstadskipet
 Osebergskipet
 Rostadskipet
 Valleskipet
 Tuneskipet
 Bingenbåten
 Vaterland 1

Arkeologiske funn i Noreg
Marinarkeologi
Lars Ove Strømø

Lars Ove Strømø () er ein tidlegare mellom-og langdistanseløpar frå Stord i Hordaland. Han vart noregsmeister på 1500 meter i 1985, 1986 og 1989, dessutan vann han i perioden 1985-91 fire NM-gull i terrengløp. Strømø var etter tur medlem i Stord TIL, IL Fri, IF Minerva og SK Vidar.

Alle Strømø sine livsbeste på 800 meter, 1500 m og 5000 m kom på Bislett stadion i Oslo. I 1985 stod han for norsk årsbeste-tid på 1500 meter med sine 3.38,7. Same året sanka han sitt fyrste av tre NM-gull, og dei neste sesongane sprang han på sitt beste årleg ned mot 3.40 på distansen. Frå 1988 satsa han mest på 5 000 meter og sette fyrst personbeste med 13.31,8 i Sandnes. Under Bislett Games den 2. juli fylgde han eit sterkt felt til sjuandeplass og norsk årsbeste på tida 13.20,7, fattige tre tidels sekund bak noregsrekorden. Om hausten braut Strømø kvalifiseringsløpet på 5 000 meter ved Sommar-OL 1988 i Seoul.

Medaljar i noregsmeisterskap
1983 i Trondheim: Sølvmedalje på 1500 m
1984 i Øvre Årdal: Bronsemedalje på 1500 m
1985 i Bærum: Gullmedalje på 1500 m
1986 i Sandnes: Gullmedalje på 1500 m
1989 i Stjørdal: Gullmedalje på 1500 m, sølv på 5000 m
1991 i Fana: Sølvmedalje på 5000 m

Strømø vann elles NM-gull 1985, 1987 og 1989 i 3 km terrengløp og 1991 i 12 km terrengløp.

Personlege rekordar
800 m: 1.48,86 (1983)
1500 m: 3.38,7 (1985)
5 000 m: 13,20,7 (1988)

Kjelder
friidrett.no

Noregsmeistrar i friidrett
Norske mellomdistanseløparar
Norske langdistanseløparar
Folk frå Stord
Friidrettslandskampen Noreg–Sverige 1963

Friidrettslandskampen Noreg–Sverige 1963 for menn vart avvikla på Bislett stadion i Oslo helga 21. og 22. september. Landskampen enda uavgjort 106 mot 106 poeng. Begge landa deltok med to utøvarar i kvar av enkeltøvingane.

Kjell Hovik forbetra sin norske rekord i stavhopp til 4,65 meter. Noreg vann begge stafettane på nye landslagsrekordar. Høgst overraskande vart det norsk dobbelsiger, den einaste til Noregs.

Laurdag 21. september

100 meter

400 m

1500 m

10 000 m

400 m hekk

Stavhopp

Tresteghopp

Kulestøyt

Spjutkast

4 × 100 meter stafett

Sundag 22. september

200 meter

800 m

5 000 m

110 meter hekk

3 000 m hinder

Høgdehopp

Lengdehopp

Diskoskast

Sleggjekast

4 × 400 m stafett

Kjelder
friidrett.no
Arbeiderbladet 23. september 1963

Friidrettslandskampar
Idrettstilskipingar i Oslo
Sport i Noreg i 1963
Friidrett i Noreg
Bergsvingel

Bergsvingel (Festuca brachyphylla) er ein grasart som veks naturleg i Eurasia, Nord-Amerika og Arktis. Han blir brukt til å hindra erosjon og til å byggja opp att vegetasjon. Artsnamnet brachyphylla tyder 'kort-blada'. Arten har eit diploiditetstal på 28, 42 eller 44. Han blei fyrst skildra vitskapleg i 1827.

Festuca brachyphylla har sirkumpolar og alpin utbreiing. Han finst i Nord-Amerika i heile Canada og langs Rocky Mountains, og finst så langt sør som New Mexico og California.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Bergsvingel» frå ,  den 20. juni 2023.

Bakgrunnsstoff 
 

Svingelslekta
Plantar i Noreg
Åkersnelle

Åkersnelle eller kjerringrokk (Equisetum arvense) er éin av totalt 18 artar iv snelleslekta (Equisetum). Dette er stråliknande, ledda plantar som er den einaste gjenverande slekta av Sphenopsida, som i karbontida dominerte jorda med artar opp til 30 meter høge. Restar av artane i karbontida utgjer store delar av kolreservane på jorda.

Utbreiing 
Åkersnelle er særs vanleg i Noreg, og har utbreiing på den nordlege halvkula. Planten formeirer seg ved hjelp av sporar.

Skildring 
Planten blir oppil 50 cm høg, normalt over 20 cm, og dannar buskaktige klynger. Han skil seg frå skogsnelle ved at stenglane anten er fertile/fruktbare (utan blad) eller sterile/ufruktbare (med blad). Dei fruktberande stenglane er òg meir varierte i farge ved at «ledda» er mørkare og at dei har eit mørkare gråbrunt sporeaks i toppen. Dessutan har skogsnelle sterkt forgreina bladstilker om sommaren, noko engsnelle ikkje har.

Om våren er stengelen 15–25 cm høg og nesten ein halv cm tjukk, med 8 eller fleire grove skjelblad rundt stilken i kvar krans. Om våren er bladgreinene knapt synlege og ikkje forgreina, men når sporane er spreidde visnar vårstengelen. Greinene er litt hengande både på vår- og sommarstenglane. Sommarstengelen er gjerne 20–40 cm høg, men berre 3 mm tjukk og særs ru i konsistensen. 

På den ufruktbare stengelen står kransar av blad ut i kvart «ledd» av stengelen, og til liks med blada til skogsnella heng òg dei til engsnella nedover, eller litt meir utover.

Bruk 
Ifølgje Jens Holmboe var planten ei av dei viktigaste kjeldene til etande «røter» i gammal tid. Knollar på rotstenglane, som hadde storleik som ertar, har ein søt smak som minnar om nøttekjernar. Nyttevekstleksikonet til Norges sopp- og nyttevekstforbund rår til varsemd fordi planten, som andre snellar, inneheld thiaminase, eit ensym som spaltar B-vitamin, og fordi han kan irritera nyrene. Det blir åtvara mot bruk over periodar lenger enn 6 veker, og personar med nedsett hjarte- eller nyrefunksjon bør ikkje bruka naturmedinske preparat av åkersnelle.

Galleri

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Åkersnelle» frå ,  den 20. juni 2023.

Bakgrunnsstoff 
 

Plantar i Noreg
Sissel Knutsen Hegdal

Sissel Knutsen Hegdal () er ein norsk politikar for Høgre. Ho har vore ordførar i Stavanger kommune sidan oktober 2023.

Liv og virke

Bakgrunn
Hegdal vart fødd i Harstad, og har to eldre sysken. Ho studerte rettsvitskap og sosialøkonomi ved Universitetet i Tromsø. Hegdal flytta til Stavanger januar 1992. Ho er gift og har tre born. Utanom politikk har Hegdal yrkt som styreleiar og styremedlem i ulike verksemder, i tillegg til å vera advokat.

Politisk karriere
Hegdal byrja sin politiske karriere i 2003 etter å ha vore FAU-leiar ved skulen borna hennar gjekk. Ho var vararepresentant til Stortinget for Rogaland i periodane 2009–2013 og 2013–2017. Den 18. november 2021 vart ho valt til å vera ordførarkandidat for Høgre i Stavanger ved kommunevalet 2023.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Folk frå Harstad
Foreldrearbeidsutval

Foreldrearbeidsutval eller Foreldrerådet sitt arbeidsutval (FAU) er ein del av grunnskulen og basert på foreldrerådet ved kvar einskild skule.

Det er lovpålagt at ein skal ha eit foreldreråd ved alle norske grunnskular. Alle foreldre som har barn i norsk grunnskule vert automatisk medlem i foreldrerådet ved den skulen der borna deira har skulegang. Foreldrerådet vel eit foreldrearbeidsutval som er «styret» til foreldrerådet.

I mange kommunar finst det eit kommunalt foreldreutval som foreldreutvalet er ein del av.

Føremål 
«Foreldrerådet skal fremje fellesinteressene til foreldra og medverke til at elevar og foreldre tek aktivt del i arbeidet for å skape godt skolemiljø. [Ved å syrgje for] godt samhald mellom heimen og skolen, leggje til rette for trivsel og positiv utvikling hjå elevane og skape kontakt mellom skolen og lokalsamfunnet.» FAU skal samarbeide med dei tilsette ved skulen, elevrådet, foreldra ved skulen og eventuelt det kommunale foreldreutvalet dersom kommunen har det. FAU har mogleiken til å kome med råd og innspel til skulen, og fremje saker på eige initiativ.

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Foreldrenes arbeidsutvalg» frå ,  den 20. juni 2023.

Bakgrunnsstoff 
 

Utdanning i Noreg
Tom Holland

Tom Holland () er ein britisk skodespelar. Han har vunne ein British Academy Film Award og tre Saturn-prisar.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Folk frå London
Engelske skodespelarar
Hells Bells

«Hells Bells» er opningssporet på Back in Black, det sjuande studioalbumet til det australske hardrockbandet AC/DC, som var det første albumet deira etter at songaren deira Bon Scott døydde. «Hells Bells» er den andre singelen frå Back in Black, og kom ut 31. oktober 1980. Songen kom òg ut på Who Made Who, eit filmmusikkalbum av AC/DC frå 1986 for Stephen King-filmen Maximum Overdrive og på begge versjonane av AC/DC Live i 1992.

Komposisjon
«Hells Bells» byrjar med den langsame, sørgjelege klangen av eit tonn tung bronseklokke. Klokka var laga av John Taylor & Co. Bellfounders i Loughborough, og lyden av klokka vart spelt inn av Tony Platt ved hjelp av Ronnie Lanes mobile studio inne i klokkestøyperiet etter at innspelinga av Back in Black var ferdig i Compass Point Studios på Bahamas.

Mottaking
«Hells Bells» blir rekna av mange som ein av dei beste låtane til bandet. I 2020 rangerte The Guardian låten som nummer seks på lista si over dei 40 beste AC/DC-låtane, og i 2021 rangerte Kerrang! låten som nummer sju på lista si over dei 20 beste AC/DC-låtane.

Salslister

Salstrofé

Use in sports
«Hells Bells» vart brukt som inngangsmusikk for den tidlegare Major League Baseball-spelaren Trevor Hoffman på heimekampar frå 1998 til 2010.

Songen blir spelt før kvar heimekamp for New Jersey Devils når spelarane kjem ut på isen.

Den tyske fotballklubben FC St. Pauli frå Hamburg og den franske rugbyklubben RC Toulonnais frå Toulon opnar alle heimekampar med å gå ut til «Hells Bells», førstnemnde ofte med store fanoppvisningar og pyroteknikk.

Under surfekonkurransen Bells Beach i Victoria i Australia, blir «Hells Bells» spelt i høgtalarane i byrjinga av det første heatet kvar konkurransedag.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hells Bells» frå ,  den 20. juni 2023. 
 oppgav desse kjeldene:

Singlar frå 1980
Songar frå 1980
AC/DC-songar
Atlantic Records-singlar
Songar produserte av Robert John «Mutt» Lange
Songar skrivne av Brian Johnson
Songar skrivne av Angus Young
Songar skrivne av Malcolm Young
Friidrettslandskampen Noreg–Sverige 1959

Friidrettslandskampen Noreg–Sverige 1959 for menn vart avvikla på Bislett stadion i Oslo helga 5. og 6. september. Landskampen enda med svensk siger 117 – 94. Begge landa deltok med to utøvarar i kvar av enkeltøvingane.

Laurdag 5. september

100 meter

400 m

1500 m

10 000 m

110 meter hekk

Høgdehopp

Lengdehopp

Diskoskast

Spjutkast

4 × 100 meter stafett

Sundag 6. september

200 meter

800 m

5 000 m

400 m hekk

3 000 m hinder

Stavhopp

Tresteghopp

Kulestøyt

Sleggjekast

4 × 400 m stafett

Kjelder
friidrett.no
Arbeiderbladet 7. august |1959

Friidrettslandskampar
Idrettstilskipingar i Oslo
Sport i Noreg i 1959
Friidrett i Noreg
Vikøy i Kvam

Vikøy er ein tettstad i Kvam herad i Vestland fylke i Noreg. Han ligg ved Hardangerfjorden, kring  sør for heradssenteret Norheimsund. Staden har 378 innbyggjarar (2022).

Namnet «Vikøy» er opphavleg eit gardsnamn. Førsteleddet siktar til ei vik ved garden, sisteleddet øy er 'lågtliggjande lende ved vatn'. Kvam herad heitte historisk «Vikør», med namn etter tettstaden sidan det var her soknekyrkja stod. Skrivemåten blei seinare endra til Vikøy.

Vikøy kyrkje frå 1838 ligg i Vikøy. Den gamle Vikøy stavkyrkje er kjend frå 1300-talet, og stod fram til 1863, då ho blei riven. Vikøy prestegard er no eit museum med fleire verna bygningar.

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Vikøy» frå ,  den 21. juni 2023.  

Kvam herad
Islandsvalmue

Islandsvalmue, eller fjellvalmue, er ein valmueart med ei innvikla taksonomisk historie. Denne artikkelen følgjer Artsdatabanken, som bruker «islandsvalmue» om arten Papaver radicatum, og «fjellvalmue» om nominatunderarten P. r. subsp. radicatum. Det er no vist at nesten alle norske fjellvalmuar tilhøyrer nominatunderarten.

Denne planten har ein fleirårig rosett med flikete blad ved bakken. Blomane sit einskildvis på enden av lange, hårete, bladlause stenglar. Blomane er som regel smørgule, men kan vera bleikgule eller lyst rosa. Mjølkesafta har kvit eller gul farge. Valmuen veks på rasmark, fjellryggar og berg, men kan òg finnast i vegskjeringar og på elvebreidder og grusører.

Utbreiing og taksonomi 
Islandsvalmue høyrer til seksjonen Meconella i valmueslekta (Papaver). Andre artar i same seksjon er kolavalmue, svalbardvalmue, alpevalmue og sibirvalmue. Desse valmuane veks i Arktis og i høgfjellet lenger sør. Polyploidi er vanleg, som hjå mange andre arktiske plantar. Avgrensinga mellom dei ulike artane er omstridd, og i amerikansk litteratur blir det ofte hevda at Papaver radicatum har sirkumpolar utbreiing i Arktis. Den høgarktiske svalbardvalmuen har av og til blitt rekna med til denne som underarten P. r. subsp. polare.

Islandsvalmue er svært variabel avhengig av veksestaden. Skandinaviske forskarar, som Rolf Nordhagen og Gunvor Knaben, meinte at det fanst ti underartar i Skandinavia og tre–fire på Island og Færøyane. Dei meinte òg at denne oppsplittinga måtte ligga langt bak i tid, og at fjellvalmuane hadde overlevd istida i skilde skandinaviske refugium. Dette er eit av kronargumenta for den såkalla overvintringsteorien.

Molekylærgenetikk og kladistikk har utvikla seg mykje sidan. Nye studiar basert på biokjemi og multivariat analyse av morfologiske trekk viser at mangfaldet av fjellvalmuar er mindre enn ein trudde. Norske og russiske forskarar anerkjenner no berre to underarter av islandsvalmue: fjellvalmue og læstadiusvalmue. Den sistnemnde var tidlegare ofte rekna som ein eigen art.

Papaver radicatum blei vitskapleg skildra av Christen Friis Rottbøll i 1770, men det er uklart om Rottbøll sin type kom frå Island eller Grønland. Fjellvalmue (subsp. radicatum) er utbreidd i den skandinaviske fjellkjeda, Island og Færøyane, og har dekaploid kromosomtal (2n = 70). Læstadiusvalmue er ein sjeldan plante frå nordlege delar av Noreg og Sverige. Han er oktoploid (2n = 56), men står genetisk så nært fjellvalmue at han blir rekna som underarten P. r. subsp. laestadianum. Dei oktoploide valmuane med sirkumpolar utbreiing tilhøyrer derimot ein annan art og skal kallast kolavalmue (P. lapponicum).

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Plantar i Noreg
Valmuefamilien
Finnmarksrøyrkvein

Finnmarksrøyrkvein (Calamagrostis lapponica) er ein grasart som veks i kaldare område på den nordlege halvkula. Han er blitt funnen i Skandinavia, Russland, Grønland, Alaska og nesten alle territoria og provinsane i Canada, bortsett frå dei maritime provinsane (Nova Scotia, New Brunswick og Prince Edward Island).

Finnmarksrøyrkvein er ein urt som kan bli opptil 60 cm høg. Han spreier seg under jorda ved hjelp av korte jordstenglar. Blomestanden er opptil 15 cm lang, og er ofte lilla på farge.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Finnmarksrøyrkvein» frå ,  den 21. juni 2023.

Bakgrunnsstoff 
 

Plantar i Noreg
Plantar på Grønland
Plantar i Canada
Plantar i Russland
Polarvintergrøn

Polarvintergrøn (Pyrola grandiflora) er ein art i lyngfamilien og finst på Island, Grønland og i arktiske Nord-Amerika. 

Polarvintergrøn er ein flerårig urt med pålerot som vanlegvis blir mellom 5 og 20 cm høg. Blada er enkle og heilranda med nesten sirkelrunde bladskiver som er glinsande grøne. Blomane er duftande og sit fleire saman i ein klase. Kronblada er kvite til rosa. Frukta er ein tørr kapsel med gule frø.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Islandspyrola» frå ,  den 21. juni 2023.

Bakgrunnsstoff 
 

Lyngfamilien
Plantar i Noreg
Plantar på Grønland
Plantar på Island
Plantar i Canada
Plantar i USA
Knopparve

Knopparve eller knoppsmåarve (Sagina nodosa) er ein fleirårig planteart i småarveslekta (Sagina) som veks naturleg i subarktiske Nord-Amerika til nord-sentrale og nordaustre  USA og Europa til  Sibir og Kaukasus. Planten er observert i heile Noreg. Han er ein lågtveksande plante som kan bli opptil 15 cm høg, og har parstilte blad som blir opptil 1 cm laneg. Blomane er 5–10 mm i diameter, med fem kvite kronblad.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sagina nodosa» frå ,  den 21. juni 2023.

Bakgrunnsstoff 
 

Nellikfamilien
Plantar i Noreg
Finnmarksjonsokblom

Finnmarksjonsokblom (Silane involucrata ssp. tenella) er ein plante i smelleslekta i nellikfamilien. 

Arten er funnen i USA (Alaska), Canada, Grønland, Noreg, Sverige, Finland og Russland. Han er sjeldan i Noreg, der han berre er funne i Alta og Kautokeino i Finnmark og på Svalbard, og er rekna som sårbar. Han er ein av fleire svært sjeldne planteartar som blei demma ned som følgje av utbygginga av Alta-Kautokeinovassdraget. Finnmarksjonsokblom er freda i Noreg.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Finnmarksjonsokblom» frå ,  den 21. juni 2023.

Bakgrunnsstoff 
 

Nellikfamilien
Plantar i Noreg
Baglamas

Baglamas (gresk μπαγλαμάς, tyrkisk bağlama), fleirtal baglamades) eller baglamadaki  () er eit luttinstrument frå gresk musikktradisjon som ein spelar ved å klimpra på strengane. Det er ein mindre utgåve av bouzoukien som ligg ein oktav høgare (typisk D-A-D). Baglamas blir vanlegvis brukt i lag med bouzouki i Pireus-forma av musikkforma rebetiko.

Namnet kjem frå tyrkisk , eit liknande instrument.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Baglamas» frå ,  den 21. juni 2023.  

Tyrkiske ord og uttrykk
Gresk musikk
William McGibbon

William McGibbon () var ein skotsk komponist og fiolinist.

Liv 
Kjelder frå 1700-talet har ulike opplysingar om mange detaljar frå livet hans, slik at mykje av dette er usikkert. Han var truleg fødd i Glasgow som son av fiolinisten Duncan McGibbon og kona hans Sarah Muir, sjølv om tidlegare kjelder seier han blei fødd i Edinburgh.  Han kan ha studert i London under William Corbett, og kan ha reist til Italia i ungdommen, kanskje i lag med Corbett.  Det verker som om han slo seg ned i Edinburgh på 1720-talet.

Han døydde i 1756, og let etter seg eigedelane sine til sjukehuset Edinburgh Royal Infirmary.

Virke 
McGibbon var fyrstefiolinist i Edinburgh Musical Society sitt orkester frå 1726 til han døydde.

Han var ein produktiv komponist, særleg for fløyte, blokkfløyte og fele, men no er berre nokre få av verka hans kjende. Ifølgje Grove varierer dei i kvalitet. Dei tidlege verka hans viser påverknad frå Corelli, Handel, Veracini og Purcell, medan han etter 1740 produserte mange tilverkingar av skotske tonar, som då var svært populære, men som framleis viser ein italiensk innverknad.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «William McGibbon» frå ,  den 22. juni 2023.

Bakgrunnsstoff 

 

Skotske fiolinistar
Skotske komponistar
Komponistar frå 1700-talet
Friidrettslandskampen Noreg–Sverige 1956

Friidrettslandskampen Noreg–Sverige 1956 for menn vart avvikla på Bislett stadion i Oslo 19. og 20. juli. Landskampen enda med svensk siger 116 – 95. Begge landa deltok med to utøvarar i kvar av enkeltøvingane.

Egil Danielsen forbetra den norske rekorden i spjutkast til 83,57 meter, fattige ni centimeter kortare enn verdsrekorden. Bjørn Nilsen tangerte noregsrekorden på 200 meter med tida 21,5 sekund, medan det norske mannskapet i 4 x 400 meter stafett sette landsrekord.

Torsdag 19. juli

100 meter

400 m

800 m

5 000 m

110 meter hekk

Høgdehopp

Lengdehopp

Kulestøyt

Sleggjekast

4 × 100 meter stafett

Fredag 20. juli

200 meter

1500 m

10 000 m

400 m hekk

3 000 m hinder

Stavhopp

Tresteghopp

Diskoskast

Spjutkast

4 × 400 m stafett

Kjelder
friidrett.no
https://www.nb.no/items/f4923c52af6381dc38ebdb01dc3fac32?page=5&searchText=%22egil%20danielsen%22 Arbeiderbladet 21. juli 1956]

Friidrettslandskampar
Idrettstilskipingar i Oslo
Sport i Noreg i 1956
Friidrett i Noreg
Sebastian Brant

Sebastian Brant, på latin Sebastian Henricpetrus, (fødd 1457/58, ) var ein tysk forfattar.

Brann er mest kjent for boka si Das Narrenschiff («Narrenes skip»), som fyrst blei gjeven ut i Basel i Sveits i 1494. Boka er eit satirisk og moraliserande diktverk som framstiller dårskapen til menneska, og kan samanliknast med Encomium morae av Erasmus av Rotterdam og Divina Commedia av Dante. Boka blei ein stor suksess i Tyskland, og blei omsett til latin.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sebastian Brant» frå ,  den 22. juni 2023.  

Satire
Tyskspråklege forfattarar
Tyske forfattarar
Myklebustskipet

Myklebustskipet er eit gravfunn frå garden Myklebust på Norfjordeid i Stad kommune i Vestland. Funnet vart gjordt i  Rundehogjen, den største av fem gravhaugar på garden. Det vart undersøkt av Anders Lorange i 1874.

Skipet hadde vorte brent i grava. Det vart ikkje funne trerestar, men ei mengd båtsaum. Plasseringa av saumane i grava viste omrisset av skipet, og brannrestane viste at skipet hadde vore minst 25 meter langt.

Utanom båtrestane vart det midt i grava funne 58 skjoldbular, og ei kopargryte som inneheld oske og beinrestar av ein mannsperson. Bronsekaret er av irsk opphav, og pryda med tre emaljerte mannsfigurar. Skipet har vorte bygd seint på 800- eller tidleg på 900-talet.

Rekonstruksjon
Ein tilnærma kopi av skipet vart bygd på Nordfjordeid i 2016-2019. Arbeidet vart utført av båtbyggjarar frå Bjørkedalen, med erfaring frå tidlegare vikingskipskopiar. Rekonstruksjon og teikningar vart utført av Saxe Bjørkedal. Materialen til skipet, som er bygd i fure, vart henta i Bjørkedalen. Det vart felt over 400 furetre for å skaffe byggetilfang. Ikkje alle desse furutrea var gode nok til å nyttast.

Treskjerar Rolf Taraldset frå Hornindal har skore drakehovudet og halen.

Mål på det rekonstruerte skipet
 Full lengd: 30 meter
 Breidde : 6 meter
 Høgd i stamnen: ca 7 meter
 Tal på båtsaum: med ro ca 7000
 Tal på trenaglar: ca 700
 Berekna vekt: ca 16 tonn

Skipet er utstilt på kunnskapssenteret Sagastad på Nordfjordeid.

Bilete frå Sagastad

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Myklebustskipet» frå ,  den 22. juni 2023.  

 

Vikingskip
Klinkbygde skip
Arkeologiske funn i Noreg
Rekonstruksjonar av vikingskip
Historie i Stad
Gjenstandar frå 800-talet
Gjenstandar frå 900-talet
Skip frå norrøn tid
Skjoldbule

Ein skjoldbule er ein bule av metall i midten av eit skjold. Dette er ofte det einaste som er att av skjoldet i vikinggravar etter nærare tusen år. Talet skjoldbular kan indikere kor mange skjold som er gravlagt.

Kjelde

Denne artikkelen bygger på «Skjoldbule» frå ,  den 22. juni 2023.

Fotnotar

Vikingtida
Friidrettslandskampen Noreg–Sverige 1985/Menn

Friidrettslandskampen Noreg-Sverige 1985 for menn vart avvikla på Bislett stadion i Oslo laurdag 15. og sundag 16. juni 1985. Sverige vann landskampen med sine 234,5 poeng mot Noregs 181,5. Begge landa deltok med tre utøvarar i kvar av enkeltøvingane.

100 m

200 m

400 m

800 m

1500 m

5 000 m

10 000 m

110 meter hekk

400 m hekk

3 000 m hinder

Høgdehopp

Stavhopp

Lengdehopp

Tresteghopp

Kulestøyt

Diskoskast

Sleggjekast

Spjutkast

4 × 100 m stafett

4 × 400 m stafett

Kjelder
friidrett.no
Arbeiderbladet 17. juni 1985

Friidrett 1985
Friidrettslandskampar
Sport i Noreg i 1985
Bengt Fasteraune

Bengt Fasteraune () er ein norsk militær offiser og politikar frå Rygge i Østfold. Han har sidan 2018 representert Oppland og Senterpartiet på Stortinget.

Fasteraune var oberstløytnant ved Heimevernets skole og kompetansesenter på Dombås inntil 2007. Etter eit par periodar i kommunestyret i Dovre kommune, var han ordførar i kommunen frå 2007 til 2018. I oktober 2018 rykte han inn på Stortinget som vararepresentant for avdøde Ivar Odnes. Han vart attvald i 2021. På Tinget er han medlem i Utanriks- og forsvarskomiteen.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Stortingsrepresentantar 2017-2021
Stortingsrepresentantar 2021-2025
Norske offiserar
Folk frå Rygge