kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Hangmanklippene

Hangmanklippene er nokre klipper nær Combe Martin på Exmoor-kysten av Devon. 

Great Hangman er 318 meter over havet med eit loddrett fall på om lag 250 meter. Han er den høgaste kystklippa i England og det høgaste punktet langs South West kyststi.

Systerklippa er den 218 meter høge Little Hangman, som markerer starten på Exmoor.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Hangman cliffs» frå ,  den 12. januar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Geografi i Devon
Exmoor
Klipper i England
Absolute Music 2

Absolute Music 2 er ei samleplate i den norske Absolute Music-serien som vart utgjeven i 1991.

Innhald 

 	 

02
Samlealbum frå 1991
Moray Firth

Moray Firth (skotsk-gælisk An Cuan Moireach eller Linne Mhoireibh) er ei firth eller fjord i Nordsjøen nord og aust for Inverness i Highland i Skottland. Han er den største fjorden i Skottland, og strekkjer seg frå Duncansby Head (nær John o' Groats) i Highland i nord til og Fraserburgh i Aberdeenshire i aust til Inverness og Beauly Firth i vest. Tre regionar i Skottland har kystlinje mot Moray Firth. Highland i vest og nord, Moray og Aberdeenshire i sør. Fjorden har meir enn 800 km med kystlinje og det meste av dette er klipper.

Geografi
Fleire elvar munnar ut i Moray Firth, som Ness, Findhorn og Spey. Moray Firth har fleire fjordarmar og bukter som Cromarty Firth og Dornoch Firth. Pentland Firth går austover frå nordenden av Moray Firth.

Moray Firth er i røynda to fjordar, Indre Moray Firth, som tradisjonelt vart kalla Firth of Inverness og Ytre Moray Firth som er meir open mot Nordsjøen. Namnet «Firth of Inverness» vert sjeldan nytta på moderne kart, men strekkjer seg frå Beauly Firth i vest til Chanonry Point i aust. 

Moray Firth er synleg frå store avstandar, mellom anna så langt aust som Longman Hill.

The Yankee Channel i Indre Moray Firth vart graven ut av amerikanske ingeniørar i 1917 for at skip kunne unngå den lange og farlege passasjen rundt nordenden av Skottland og i staden segle til Caledonian Canal. Kanelen gjekk frå Munlochy Bay til Meikle Mee Starboard Hand Mark, men vart ikkje vedlikehalden og vart raskt fylt att.

Bevaring og økonomi 

Moray Firth er ein av dei stadane langs den britiske kysten der det er størt sjanse til å sjå delfinar og kval. Dei mest vanlege artane er tumlar og nise. Stundom kan ein òg sjå vanleg delfin og vågekval. Den beste utkikksstaden på land er Chanonry Point. Det er òg vitjingssenter i Spey Bay og North Kessock drive av Whale and Dolphin Conservation Society, der ein ofte kan sjå delfinar og andre dyr.

Det er òg viktige oljefelt og fiskebankar her. Beatrice-feltet i Ytre Moray Firth er den som ligg nærast av alle oljefelta i Nordsjøen. Det er òg planlagt ein djupvass vindmøllepark her. Mykje av fiskeindustrien er fokusert på musling og sjøkreps. 

Indre Moray Firth er erklært eit særskilt verneområde for bevaring av dyrelivet her.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Moray Firth» frå ,  den 13. januar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:
 C.Michael Hogan (2008) Longman Hill, Modern Antiquarian 
 WDCS (2008) The Moray Firth Wildlife Centre

Bakgrunnsstoff 
 The Moray Firth Partnership
 Whale og Dolphin Conservation Society

Fjordar i Skottland
Ramsarstader i Skottland
Geografi i Aberdeenshire
Geografi i Highland
Moray
Rough Firth

Rough Firth er ein fjord på nordkysten av Solway Firth i Dumfries and Galloway i Skottland.

Rough Firth ligg mellom Almorness Point og Castlehill Point. Rough Island ligg i fjorden. Landsbyen Kippford ligg nesten inst i fjorden der Urr Water når sjøen. Den andre større landsbyen ved fjorden er Rockcliffe.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Rough Firth» frå ,  den 13. januar 2010.

Bakgrunnsstoff 
 Gazetteer for Scotland
 Bilete av Rough Firth

Geografi i Dumfries and Galloway
Fjordar i Skottland
Solway Firth

Solway Firth er ein firth eller fjord langs grensa mellom England og Skottland, mellom Cumbria (med Solwaysletta) og Dumfries and Galloway. Han strekkjer seg frå St Bees Head, like sør for Whitehaven i Cumbria, til Mull of Galloway, ved vestenden av Dumfries og Galloway. Isle of Man ligg sørom fjorden i Irskesjøen.

Kysten består av låge åsar og små fjell. Området er stort sett landleg med fiske og jordbruk som ein viktig del av den lokale næringa. Turisme er òg ei aukande næring. 

Solwaykysten vart erklært eit særleg vakkert naturområde i 1964. I 2007 starta bygginga av Robin Rigg vindmøllepark i fjorden.

Farvatnet er generelt utan store farar, men enkelte marskland og mudderflater kan innehalde kvikksand. 

750 km² av området er erklært ein stad av særleg vitskapleg interesse (SSSI). Her ligg òg Caerlaverock naturreservat.

Øyar 
I motsetnad til dei det meste av vestkysten av Skottland er det få øyar i Solway Firth. Av dei fpo øyane som finst her har ein: 

 Hestan Island
 Rough Island

Isle of Whithorn er i røynda ei halvøy.

Historie 
Namnet Solway har angelsaksisk opphav og kjem frå 1200-talet då namnet vart nytta om ein vadestad over mudderflatene ved Eskmouth. Sol er eit ord for mudder og wæth viser til vadestaden. Dei tre vadestadane i området på denne tida var Annan eller Bowness Wath, Dornock Wath (òg kalla Sandywathe) og Solewath, Solewath eller Sulewad.

Mellom 1869 og 1921 vart estuaret kryssa av Solway Junction Railway på ein 1780 m lang viadukt av jern. Linja vart bygd for å føre jernmalm frå Whitehaven-området til Lanarkshire. Jernbanen gjekk med tap og vart lagt ned. Viadukten vart lenge nytta som gangveg over fjorden,m en vart til slutt rive ned mellom 1931 og 1933.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Solway Firth» frå , den 13. januar 2010. 
  oppgav desse kjeldene:
 Edgar, S. og Sinton, J.M., (1990), The Solway Junction Railway, Locomotion Papers No. 176, The Oakwood Press, ISBN 0-85361-395-8
  (available at books.google.com)
 Ordnance Survey, (2003), Carlisle & Solway Firth, Landranger Map, No. 85, Ed. D, Scale 1:50 000 (1¼ inches to 1 mile), ISBN 0-319-22822-3
 Ordnance Survey, (2006), Solway Firth, Explorer Map, No. 314 , Ed. A2, Scale 1:25 000 (2½ inches to 1 mile), ISBN 0-319-23839-3

Geografi i Dumfries and Galloway
Geografi i Cumbria
Fjordar i Skottland
Irskesjøen
Absolute Music 60

Absolute Music 60 er ei samleplate i den norske Absolute Music-serien og vart utgjeven i 2009.

Innhald 

 Donkeyboy – «Ambitions»
 David Guetta feat. Kelly Rowland – «When Love Takes Over»
 Eric Hutchinson – «Rock & Roll»
 Paperboys – «Lonesome Traveller»
 Lily Allen – «Fuck You»
 Pitbull – «I Know You Want Me (Calle Ocho)»
 Katy Perry – «Waking Up In Vegas»
 Milow – «Ayo Technology»
 Flo Rida feat. Ke$ha – «Right Round» 
 Alexander Rybak – «Funny Little World»
 Eva Simons – «Silly Boy» (Dave Aude Radio Rmx)
 Pauline – «Give Me A Call»
 Röyksopp – «The Girl And The Robot»
 Kid Cudi Vs. Crookers – «Day 'N' Nite»
 Chris Lee – «Monkey»
 D'Sound – «How Could I Forget»
 Cidinho & Doca – «Rap Das Armas»
 Klaas meets Haddaway – «What Is Love 2K9»
 Yohanna – «Is It True?»
 Postgirobygget – «Luftmadrass»

60
Samlealbum frå 2009

sv:Absolute#Absolute Music
Holy Loch

Holy Loch (skotsk-gælisk An Loch Sianta/Seunta) er ein sea loch eller ein fjord i Argyll and Bute i Skottland. Han er ein fjordarm på austsida av Firth of Clyde. Han er om lag 1,5 km brei og 5 km lang. Byen Dunoon på Cowalhalvøya ligg ved Clyde like sør for Holy Loch. Ein trur at namnet Holy Loch kjem frå 500-talet då St. Munn gjekk i land der etter å ha reist frå Irland.

Under den andre verdskrigen vart fjorden nytta av Royal Navy som ubåtbase, og her vart utført mange testar og øvingar med ubåtane. Mellom 1961 og 1992 hadde den amerikanske marinen ein ubåtbase her.

Bakgrunnsstoff
Holy Loch Marina
Benmore botaniske hage 
Informasjon om Holy Loch
USS Hunley (AS-31) i Holy Loch

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Holy Loch» frå ,  den 15. januar 2010.

Bakgrunnsstoff

Fjordar i Skottland
Geografi i Argyll and Bute
Hurlestone Point

Hurlestone Point er eit nes mellom Porlock Weir og Minehead i Exmoor nasjonalpark på kysten av Somerset i England.

Hurlestone Point markerer grensa mellom Porlock Bay og Blue Anchor Bay i Bristolkanalen og ligg langs South West kyststi.

Det er eit utkikkspunkt for kystvakta på neset. 

Klippene, mellom anna ein vegg kalla «kystvaktveggen» er ein populær klatrevegg.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Hurlestone Point» frå ,  den 16. januar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Nes i England
Exmoor
Microsoft Works

Microsoft Works er ei kontorpakke utgjeven av Microsoft som er mindre, billigare og har færre funksjonar enn Office-pakka. Microsoft Works kjem med funksjonar som teksthandsaming, rekneark og database. Nyare versjonar av Works kjem dessutan med ein kalender. Works hadde fram til versjon 4.5a,  ein monolittisk arkitektur der både rekneark, teksthandsaming og database gjekk føre seg i det same brukargrensesnittet. Dette gjorde at Works kravde lite bruk av minne og lagringsplass. Works 2000 (Versjon 5.0) og seinare utgåver kom med eit modulært grensesnitt. Versjonar merka "Works Suite" kom med ytterlegare programvare som Microsoft Money, Encarta, AutoRoute og Digital Image

I oktober 2009, annonserte Microsoft at det ikkje vert laga fleire utgåver av Microsoft Works. Frå 2010 vert Microsoft Works erstatta med Office Starter 2010 som vert tilgjengeleg berre for OEM som nedlasting for nye pc'ar.

Versjonshistorikk

MS-DOS 

Microsoft Works 1.05
Microsoft Works 1.12
Microsoft Works 2.0 og 2.00a
Microsoft Works 3.0, 3.0a and 3.0b

Mac OS 

Microsoft Works 1.0
Microsoft Works 2.0
Microsoft Works 3.0
Microsoft Works 4.0

Microsoft Windows 

Microsoft Works 2.0 og 2.0a (Windows 3.x)
Microsoft Works 3.0, 3.0a og 3.0b (Windows 3.x)
Microsoft Works 4.0, 4.0a, 4.5 og 4.5a (Windows 95)
Microsoft Works 2000 (v.5) (Microsoft Works Suite 2000)
Microsoft Works 6.0 (Microsoft Works Suite 2001 og 2002) - Siste utgåve forfor Windows 95
Microsoft Works 7.0 (Microsoft Works Suite 2003 og 2004) - Siste utgåve for Windows 98 (Original utgåve)
Microsoft Works 8.0 (Microsoft Works Suite 2005) - Siste utgåve for Windows 98 SE/Me/2000
Microsoft Works 8.5 (Gratis oppdatering for 8.0 og Microsoft Works Suite 2006)
Microsoft Works 9.0 (Microsoft Works Plus 2008) - Første utgåve fullstendig kompatibel med Windows Vista

Kjelder

Sjå òg 

 Microsoft Office
 OpenOffice
 LibreOffice
 IWork

Microsoft Kontorsystem Norskspråkleg programvare
Prawle Point

Prawle Point er eit nes sør i Devon i England og det sørlegaste punktet i Devon. 

Frå landsbyen East Prawle går det ein smal veg til ein liten parkeringsplass ved neset, som er eigd av National Trust. Sjølve neset består av høge klipper. Den nasjonale kystvakta har ein stasjon på neset. 

Området er kjent som tilhaldsstad for hekksporven, som i Storbritannia berre finst i dette området.  

Mange skip har forlist ved Prawle Point, sist gong i desember 1992 då skipet «Demetrios» frå Kina vart taua frå Dunkerue til Middelhavet for opphogging. Under eit uvêr i Den engelske kanalen, sleit skipet seg og «Demetrios» dreiv til Prawle Point der det gjekk på land og braut sund.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Prawle Point» frå ,  den 18. januar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:
 Larne, R og B. (2000). Shipwrecks of South Devon, s. 20.  ISBN 1-899383-35-2
 Wreck of the Demetrios 

Nes i Devon
National Trust-eigedommar
Start Point i Devon

Start Point er eit nes i distriktet South Hams, og eit av dei sørlegaste punkta i Devon i England. Det markerer den sørlege enden av Start Bay, som strekkjer seg nordover til munningen til elva River Dart.

Bergartane på neset er grønskifer og glimmerskifer, forma av metamorfose av sediment frå devontida. 

Då det var mange skipsforlis i området, vart Start Point fyr bygd i 1836 for å varsle skip i området om farane ved neset og dei omliggande klippene. Fyret og fuglelivet her gjer at mange vitjar staden. 

Namnet Start kjem frå det gammalengelske ordet steort, som tyder «høg».

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Start Point, Devon» frå ,  den 18. januar 2010.  

Nes i Devon
Knøttspissmus

Knøttspissmus (Sorex minutissimus) er eit pattedyr i spissmusfamilien, og det minste pattedyret i Noreg. Ho veg opp til fire gram og har ein fire centimeter lang kropp med ein to-tre centimeter lang hale. Ho lever i nordlege delar av Eurasia frå Noreg i vest til den russiske stillehavskysten og Japan i aust Det er uvisst kor stor og utbreidd bestanden i Noreg eigentleg er, då knøttspissmusa er vanskeleg å fanga og lett å oversjå. Ho føretrekkjer våt granskog med mykje mose, men kan òg finnast i myr og i tørr furuskog. Ho er insektetar og kan eta to til fem gonger kroppsvekta si på eit døgn. Ungane blir fødd i mai-august med opp til sju ungar i kvart kull.

Kjelder 
IUCN Red List of Threatened Species på engelsk
Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

pattedyr i Noreg
spissmusfamilien
Masfjorden

Masfjorden er ein fjord i Masfjorden kommune i Vestland og ein sidefjord av Fensfjorden. Han har ei lengd på 25 km inn til botn av Matresfjorden, som er ein arm av fjorden. Ved innløpet til Matresfjorden går ein annan arm nordaustover som Haugsværsfjorden. 

Fjorden har innløp mellom Kvamsøya og Holsøya og den ytste delen av fjorden vert kalla Sandensosen etter Sandens som ligg på sørsida av fjorden, like nord for Masfjordnes, kommunesenteret. Frå her går det ferje over til Skarvetangen på Duesundøyna ved Duesund, ei rute som berre er om lag 800 meter lang. Fjorden går frå her hovudsakleg nordover, men like aust for Duesund går det ei vik inn til grendene Totland og Andvika. Om lag 5 km lenger nord snur fjorden rett austover. Fylkesveg 379 følgjer den vestlege sida av fjorden nord til fjorden snur austover. 

Solheim ligg på nordsida av fjorden eit stykke austover og frå her stikk Haugsværsfjorden seg nordaustover til Haugsvær. Rett sør for Solheim, på andre sida av fjorden markerer Saltneset innløpet til Matresfjorden som går inn til Matre.

Fjordar i Vestland
Geografi i Masfjorden
Radøy

Radøy er ei øy i Nordhordland i Alver kommune. Radøy er omgitt av fastlandet og andre øyar på alle kantar. Ho er skilt frå fastlandet på Lindåshalvøya i aust av eit langt og til dels svært smalt sund. I nord skil Hoplandsosen Radøy frå Fosnøy i Austrheim. I vest skil Mangerfjorden og Radfjorden øya frå Holsnøy i Meland. Fylkesveg 565 går over øya frå nord til sør med brusamband til Lindåshalvøya i sør og til Fosnøy i nord. Manger er den største tettstaden på øya. Andre tettstader med over 200 innbyggjarar er Haugland og Austmarka.

Fram til 1964 var øya delt mellom kommunane Hordabø, Manger og Sæbø, med to mindre delar i Lindås kommune og éin liten del i Austrheim kommune. I 1964 vart det meste av øya samla i Radøy kommune, men sørspissen var framleis del av Lindås. Frå 2020 er heile øya del av Alver kommune.

Folketalsutvikling:

1Med Fesøyna

Kjelder

Øyar i Alver
Wikispecies

Wikispecies er eit av søsterprosjekta til Wikipedia, og bruker den same MediaWiki-programvaren som Wikipedia. Den er nærskyld dei andre wiki-baserte prosjekta drivne av Wikimedia Foundation. 

Prosjektet blei starta i august 2004. I motsetnad til andre Wikimedia-prosjekt er Wikispecies retta mot forskarar.

Bakgrunnsstoff 

Wikimedia
Oppslagsverk
Skipingar i 2004
Corrachadh Mòr

Corrachadh Mòr er ei lita høgd på Ardnamurchanhalvøya i Lochaber i Highland i Skottland, og er det vestlegaste punktet på øya Storbritannia. Det ligg om lag 36 km lenger vest for Land's End i Cornwall.

Alt etter kva koordinatar ein nyttar er dette neset 30,78 m eller 42,81 m lenger vest enn Ardnamurchan Point (som ligg ein kilometer lenger nord). Sistnemnte vert ofte feilaktig omtalt som det vestlegaste punktet.

Corrachadh Mòr tyder 'stor, avsmalande slette' på skotsk-gælisk.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Corrachadh Mòr» frå ,  den 21. januar 2010.  

Nes i Skottland
Vestlegaste punkt
Dunnet Head

Dunnet Head (skotsk-gælisk Ceann Dùnaid) er ei halvøy med det nordlegaste punktet på fastlandet i Skottland. Punktet ligg i Caithness på nordkysten. Neset vert òg kalla Easter Head og ligg om lag 18 km vest-nordvest for John o' Groats og om lag 20 km frå Duncansby Head. Dunnet Head er òg den vestlege grensa for Pentland Firth på sørsida av fjorden. 

Neset går frå Little Clett til munningen av Dunnet Burn i Dunnet Bay og nordover. Ein liten veg går langs denne lina og er den nordlegaste vegen på det britiske fastlandet. 

Neset ligg aust for burgh Thurso og på ein klår dag kan ein sjå øyane Stroma i aust og Hoy og Orknøyane, 15 km mot nord, på andre sida av Pentland Firth.

Dunnet Head fyr 

Det står eit fyr på bergknausen på Dunnet Head. Dunnet Head er 105 meter over havet og vart bygd i 1831 av Robert Stevenson, bestefar til Robert Louis Stevenson. 

Nær fyret står mindre festningsverk frå den andre verdskrigen som skulle verna marinebasen i Scapa Flow.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dunnet Head» frå ,  den 21. januar 2010.  

Nes i Skottland
Fyr i Skottland
Halvøyar i Skottland
Nordlegaste punkt
Site of Special Scientific Interest i Skottland
Afrodyr

Afrodyr (Afrosoricida) er ei gruppe av pattedyr, som ein del av dei placentale pattedyra.

Familiar

 Børstepiggsvin (Tenrecidae)
 Gullmoldvarpar (Chrysochloridae)

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Pattedyr
Konventikkelplakaten

Konventikkelplakaten var ei lov som vart oppretta av Kristian VI 13. januar 1741 og gjorde det ulovleg for ein predikant å halda gudelege forsamlingar – konventiklar – utan godkjenning frå soknepresten. Lova vart oppheva i 1842 og dette la grunnlaget for forsamlingsfridommen her i landet.

Lova var i utgangspunktet eit forsøk frå staten si side på å knebla dei radikale pietistane, som ikkje ville la seg binda av kyrkja sitt krav om einskap, men heldt frie møte utan godkjenning frå soknepresten. Med lova prøvde ein å bevara einskapen i kyrkja. Men vekkingsrørslene på slutten av 1700-talet og tidleg på 1800-talet let seg ikkje stoppa. Predikanten Hans Nielsen Hauge vart særleg kjend for kampen mot konventikkelplakaten.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Konventikkelplakaten» frå ,  den 21. januar 2010.  

Norske lover
Religion og livssyn
Skipingar i 1741
Nedleggingar i 1842
Tormod Hjortnæs Larsen

Tormod Hjortnæs Larsen () er ein norsk friidrettsutøvar. Som seniorløpar har han representert Lillehammer IF.

Medaljar i norske meisterskap

Bakgrunnsstoff 
 Utøvarprofil på lillehammer-if.no
 friidrett.no

Norske sprintarar
Noregsmeistrar i friidrett
Folk frå Nordre Land
Sigurd Bjørkedal

Sigurd Asgeir Bjørkedal () var ein norsk båtbyggjar og bonde.

Som praktiserande båtbyggjar var han sentral i å ta vare på den gamle båtbyggjartradisjonen i Bjørkedalen. Saman med brørne Saxe og Jakob heldt han ved like kunnskapen om å bygge snedbetning, den gamle sunnmørsbåten. Bygginga av ein sunnmørsottring til Sunnmøre Museum på 1950-talet hadde stor betydning, sidan dei då kunne rådføre seg med eldre båtbyggjarar.

I 1973 bygde han ein kopi av Kvalsundskipet. Frå 1981, då han bygde ein ny sunnmørsottring, samarbeidde han med og overførte mykje kunnskap til sønene som har ført tradisjonen vidare etter faren.

I 1983 bygde dei knarren «Saga Siglar» til Ragnar Thorseth. Det er eit vikingskip bygd etter Skuldelev 1 som vart funnen ved Roskilde i Danmark. Med dette skipet gjennomførte Thorseth mellom anna ei jordomsegling.

Seinare overtok sonen Jakob ansvaret for båtbygginga. Sigurd var likevel ein viktig medhjelpar då det vart bygd kopi av Osebergskipet i 1987, og av Gokstadskipet i 1990.

Han var bror til Saxe Bjørkedal.

I 2009 fekk Sigurd Bjørkedal kongens fortenestmedalje i sølv.

Kjelder
 Karl Anders Helset: Kongens sølv til Sigurd Bjørkedal. KYSTEN Nr 1 2010

Norske gardbrukarar frå 1900-talet
Norske båtbyggjarar
Norske tradisjonsberarar
Kongens fortenestmedalje i sølv
Folk frå Volda
Klinkbygging
Gråor

Gråor eller gråolder (Alnus incana) er eit tre av oreslekta i bjørkefamilien.

Skildring 

Gråora kan på god jord bli oppunder tjue meter høg med stamme og kjegleforma krone. På skrinnare jord eller myrjord veks ho ofte buskaktig.

Gråora har glatt grå bark med eit grønt skjer. Eldre bark kan få eit fåtal djupe furer nedst på stammen. Vinterknoppane er purpurraude, skota er raudbrune på oversida og olivengrøne på undersida. Blada er skarpt tanna matt grøne på oversida og grålege på undersida. Unge blad er hårete over det heile; eldre blad er hårete berre langs nervebanane. 

Gråora er av dei tre som blomstrar tidlegast, i Noreg blomstrar ho gjerne i april. Horaklene sit i grupper på 3 til 8 på lysbrune, finhåra stilker. Frøet sit i ein nøttefrukt som flyt godt, slik at ora lett spreier seg langs vassdrag.

Utbreiing 

Gråor finst i fleire område på den nordlege halvkula. I Noreg veks treet vilt over nesten heile landet. 

Gråora veks gjerne på flaummark og i fuktige lier, helst på leirgrunn. Ho er hardfør og toler godt frost. 

Gråora er rask til å etablere seg på nye flater, som på rasmark. Treet veks raskt, men det vert ikkje særleg gammalt, ofte berre 40 år, men kan og bli opptil 200 år.

Ora veks i symbiose med soppen Schinzia alni, som lever i knollar på orerøtene. Desse tar opp nitrogen frå lufta. Den rike tilgangen på nitrogen gjer at ora kan tillate seg å felle grøne blad. Slik aukar næringsinnhaldet i skog med oretre.

Underartar 
Vanleg gråor, ssp. incana, er i Noreg vanlegast i låglandet, men manglar ytst på kysten. 

Kolagråor, ssp. kolaensis, har meir nordaustleg utbreiing, og er vanleg i fjellskogen. 

Mellomformer av underartane er vanlege.

Bruk 
Zunifolk har tradisjonelt brukt gråorbark til å gje hjorteskinn ein raudbrun let.

Veden er laus og lett. Sidan han er lett, er brennverdien tilsvarande låg, omtrent som for gran, med tørr gråorved har den fordelen at han gir lite røyk og lite gneistar. 

Under andre verdskrigen vart gråora sterkt etterspurt som brensel i gassgeneratorar, som også vart bruka til framdrift av bilar.

Kjelder 
 Alan Michell: Trær i skog og hage. Oslo 1977. ISBN 82-10-01282-7 
 Johannes Lid: Norsk flora. Oslo 2004 ISBN 82-521-6029-8
 Knut Fægri: Norges Planter. Oslo 1958
 Knut Skinnemoen: Skogskjøtsel. Oslo 1968
Referansar

Bakgrunnsstoff

Bjørkefamilien
Lauvtre
Subarktisk flora
Brennverdi

Brennverdi er den energien eit brensel frigjer ved effektiv forbrenning.  Fyringsolje har ein brennverdi på om lag 10 kWh/l, trepellets har ein brennverdi på om lag 4,8 kWh/kg.

Brennverdi for ved
I praksis er brennverdien for ved av alle treslag ved null prosent fukt er tilnærma lik 5,32 kWh/kg ved. Effektiv brennverdi når virke inneheld fuktigheit finn ein som

 

der  er ein korreksjonsfaktor, med eining kWh/kg, som avheng av fuktigheita i trevirket.  Rå nyhogd ved, med 50 % fukt, har brennverdi omkring 2,4 kWh/kg virke, medan heilt tørr ved med 18 % fukt har brennverdi på 4,3 kWh/kg.

Brennverdien per famn eller kubikkmeter vert avhengig av eigenvekta til trevirket og kor tørt virket er.

Ein kubikkmeter tørt trevirke gir

Sjå også 
 Forbrenningsvarme

Kjelder

Håland brensel

Skogbruk
Vedfyring
Stenungsund

Stenungsund er ein tettstad i landskapet Bohuslän i Västra Götalands län i Sverige. Staden er administrasjonssenteret i Stenungsunds kommun, har eit areal på 11,14 km², og hadde i 2005 eit innbyggjartal på 10 067.

Stenungsund ligg ved Europaveg 6 om lag 47 km nord for Göteborg og 43 kilometer sør for Uddevalla. Stenungsund var lenge mest kjend som ein stad for bading ut mot kysten. I 1950- og 1960-åra gjekk tettstaden gjennom dramatiske endringar på grunn av oppbygging av petrokjemisk industri. Stenungsund har vorte den viktigaste staden i Sverige for produksjon av polyetylen, som vert nytta i samband med produksjon av plastprodukt.

Bakgrunnsstoff 
Vitensenteret Molekylverkstan i Stenungsund 

Stenungsunds kommun
tettstader i Västra Götalands län