kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Ervingen

Ervingen er eit syngespel av Ivar Aasen. Stykket har vorte rekna som opningsstykke til den nynorske teatersoga. Dette fordi det er første gongen alle personane i eit stykke, unnateke ein, snakkar landsmål. Aasen skreiv størstedelen av stykket vinteren 1855. Det vart framført første gongen på Kristiania Norske Theater 29. april det året. Ivar Aasen var med på prøvene til stykket og song songane for kapellmeister Paoli Sperati, som så skreiv ned tonane.

Ervingen var òg det første teaterstykket Det Norske Teatret sette opp. Det skjedde i Kristiansand 2. januar 1913.

I Ervingen finn vi fleire kjende Aasen-songar, som: «Her er det Land, som hugar meg best» og «Dei vil alltid klaga og kyta».

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Ivar Aasen
Nynorskhistorie
Byliknande busetnad

Byliknande busetnad (russisk посёлок городско́го ти́па, posiolok gorodskogo tipa; ukrainsk селище міського типу, selysjtsje mis'kogo typu, 'busetnad av by(adj)type') er ei offisiell eining for visse typar urbane busetnader i enkelte land i det tidlegare Sovjetunionen.

Ein byliknande busetnad var eit resultat av sovjetisk byplanlegging, ein stad med status og utsjånad mellom byar og landsbyar. 

Enkelte urbanliknande busetnader kan vere like store som landsbyar, men infrastrukturen på staden er bymessig. Vanlegvis er dei bygd opp rundt ein enkel industri. Noko som definerte ein stad som urbanliknande busetnad i det tidlegare Sovjetunionen var at han var økonomisk sjølvstendig frå jordbruk.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Urban-type settlement» frå ,  den 8. januar 2009.  
 

Busetnader i Russland
Russisk samfunn
Urban geografi
Busetnader

hy:Քաղաքատիպ ավան
ka:დაბა
kv:Карса посёлок
Jannecke Øinæs

Jannecke Øinæs () er ein norsk skodespelar. Ho har medverka i fem filmar, men er truleg best kjend frå rolla som milliardærdottera Cecilie Dahr Hove i dramaserien Hotel Cæsar.

Film 
 1990 - Haakon Haakonsen - Rakel
 1992 - Tom & Jerry setter byen på hodet - Norsk stemme til Robyn
 1998 - Løvenes Konge 2 - Simbas Stolthet - Norsk stemme til Kiara
 2000 - Buzz Lightyear of Star Command - The Adventure Begins - Norsk stemme til Mira Nova
 2005 - Herbie - Full Tank - Norsk stemme til Maggie

Fjernsyn 
 2008 - Hotel Cæsar - Cecilie Dahr Hove

Fødde i 1980
Norske skodespelarar
Melodi Grand Prix 1989-deltakarar
Månefisk

Månefisk er ein stor fastkjevefisk i månefiskfamilien. Han førekjem sporadisk i norske farvatn, men er hovudsakleg knytt til tropiske eller tempererte hav. Den store, runde og flate kroppen er tilpassa å driva passivt med straumen i den pelagiske sona, noko som har gjeve arten kallenamnet «verdas største plankton». Han er ein treig rovfisk som lever av større virvellause dyr som manetar, salpar og blekksprut, samt noko fisk.

Kjelder 
 Jonsson, Bror: «Månefisk»; s. 267-268 i Bror Jonsson & Arne Semb-Johansson (redaktørar): Norges Dyr - Fiskene 2. J.W. Cappelens Forlag, 1992. ISBN 82-02-13564-8
 Fishbase

Bakgrunnsstoff 
 

Fastkjevefisk
Kamensk-Sjakhtinskij

Kamensk-Sjakhtinskij (russisk Ка́менск-Ша́хтинский) er ein by i Rostov oblast i Russland med om lag 95 000 innbyggjarar (2007). Han ligg ved elva Donets, rundt 130 km nord-nordaust for Rostov-na-Donu. 

Han vart grunnlagt av kosakkar i 1686 og fekk bystatus i 1927. 

Byen var tidlegare eit større kolgruvesenter i den austlege delen av Donetsbekkenet. I dag er dei viktigaste næringane i byen produksjon av kunstfiber, gruvemaskineri og glas.

Bakgrunnsstoff 
Historie og informasjon om byen  (russisk)

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kamensk-Sjakhtinskij» frå , den 11. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1686
Byar i Rostov oblast
Georgijevsk

Georgijevsk (russisk Гео́ргиевск) er ein by i Stavropol kraj i Russland med om lag 70 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Podkumok, ei sideelv til Kuma, rundt 150 km søraust for Stavropol.

Historie 
Busetnaden vart grunnlagt i september 1777 som St. Georg festning langs forsvarslinja Azov-Mozdok. I 1783 vart Georgijevsk-traktaten mellom Det russiske imperiet og Georgia underteikna her. Han fekk bystatus i 1786 og voks så kraftig. Etter 1802 vart han senter i eit kaukasisk gubernija. Tidleg på 1800-talet var byen òg eit handelssenter, men frå 1822 vart byen mindre viktig.

Etter 1868 var Georgijevsk ein liten by i Tersk gubernija. I 1875,vart det bygd ein jernbanestasjon seks kilometer unna i Nezlobnaja. Dette førte til at byen igjen starta å vekse. I 1894 vart det første jernverket i byen grunnlagd. Dette var starten på ArZiL, den største verksemda i byen. I 1900 vart det oppretta eit slaktehus og ei oljemølle. I 1920-åra vart Georgijevsk det største industri- og handelssenteret i Predkavkazie, den sentrale delen av Nord-Kaukasus.

Under den andre verdskrigen var byen okkupert av tyskarane frå 9. august 1942 til 10. januar 1943. Etter krigen vart Georgijevsk det største senteret for maskinbygging i Stavropol kraj.

Bakgrunnsstoff

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Georgiyevsk» frå , den 11. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1777
Kungur

Kungur (russisk Кунгу́р) er ein by i Perm kraj i Russland med om lag 70 000 innbyggjarar. Han ligg 80 km søraust for Perm. 

Kungur vart grunnlagt i 1663. Han ligg i Uralfjella, der elva elva Iren renn saman med Sylva, ei sideelv til Kama. Kungur er ein gammal russisk by med historisk arkitektur. Han er i dag eit handels-, industri- og transportsenter.

Historie 

Kungur vart opphavleg grunnlagt 17 km oppfor munningen til Iren, ved elva Kungurka, i 1648. I 1662 vart byen brend ned av basjkirar. I 1663 vart han gjenoppbygd som ei festning på staden der landsbyen Mysovskoje låg. I 1674 motstod festninga ei omleiring av kosakkhæren til Jemeljan Pugatsjov. På byrjinga av 1700-talet starta ein lêr- og fottøyindustri her og i 1724 vart det bygt eit garveri i byen. Ved midten av hundreåret var Kungur eit av dei tettast folkesette områda i Ural. I 1759 vart administrasjonen for gruveindustrien i Perm-regionen flytta til Kungur. Han fekk bystatus i 1781. På slutten av 1700-talet var Kungur eit viktig senter for transitthandel ved Sibirvegen, så vel som senter for lêrproduksjon i Perm-provinsen. Tau og linolje frå Kungur var vidt kjent. I løpet av 1800-talet utvikla byen seg til eit viktig kultur- og industrisenter.

Økonomi 
Større industriverksemder i Kungur er SIA Turbobur og JSK «Kungur-fottøy» (som mellom anna lagar militært fottøy). I byen vert det produsert kunstgjenstandar, suvenirar av stein og musikkinstrument (gitarar) og det finst òg mekanisk industri, tekstil- og strikkefabrikker og næringsmiddelindustri.

Transport 
Kungur ligg ved den transsibirske jernbanen og var den første byen i europeisk Russland som vart knytt til banen.

Attraksjonar 

Like ved Kungur, på høgre bredda av elva Sylva, ligg Kungur isgrotte. Holegangar strekkjer seg under bakken over 6 000 meter og berre ein mindre del er utforska. Gamle utglidingar og ras gjer det derimot umogeleg å finne ut kor langt gangane eigentleg strekkjer seg. I den utforska delen er det mange separate grotter, av dei største er Druzjba- (venskaps-)grotta, som fekk namnet til ære for deltakarar ved Den internasjonale geologiske kongressen som vitja han i 1937. Innanfor denne grotta er det ein innsjø på 750 m². Grottene er «dekorert» med søyler av stalagmitter og stalaktitter på opp til to meter. Grotta vert fylt opp med vatn frå Sylva-elva kvar vår og haust og er då ikkje tilgjengeleg for turistar.

Bakgrunnsstoff 
 Uoffisiell nettstad for Kungur  (russisk)
 kungur.ru – Uoffisiell portal  (russisk)
 Kungur på MojGorod.ru (russisk)
 Om Kungur (engelsk)
 Turistinformasjon (engelsk)
 Kungur - gammal handelsby (engelsk)
 Om Kungur isgrotte (engelsk)
 Bilete og info om Kungur isgrotte  (engelsk)
 Biletegalleri frå Kungur isgrotte  (russisk)

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kungur» frå , den 11. januar 2009. 
 

Busetnader grunnlagde i 1663
Ålfoten kyrkje

Ålfoten kyrkje står i bygda Ålfoten i Bremanger kommune i Vestland, og er ei lafta langkyrkje frå 1600-talet.

Eksakt kva år kyrkja vart sett opp har ein ikkje heilt sikre opplysningar om. 
300-årsjubileet vart feira i 1978, men ikkje lenge etter vart det lagt fram opplysningar som gjorde at ein no meiner kyrkja er frå 1610.

Kyrkja er soknekyrkje i Ålfoten sokn i Nordfjord prosti. 
Sokna Davik, Rugsund og Ålfoten høyrde til Eid prestegjeld til 1740. 
Dei vart då skilde ut som Davik prestegjeld. 
Det har vore kyrkje i Ålfoten sidan mellomalderen. 
Det tidlegaste Ålfotkyrkja er nemnd i kjeldene er 1348. 
Kyrkja som då stod var truleg ei stavkyrkje frå 1200-talet.

Kjelder 
 
 «Trangt under taket i Ålfot-kyrkja» i NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Om Ålfoten sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
 Kart frå 1979 som viser soknegrenser og kyrkjestader, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
 Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
 Oversyn over gravminne i Bremanger kommune på nettstaden disnorge.no
 
 

Kyrkjer i Bremanger
Kyrkjer i Nordfjord prosti
Langkyrkjer i Bjørgvin
Norske kyrkjer frå 1600-talet
Kulturminne i Bremanger
Hjullastar

Hjullastar er ei anleggsmaskin som vert nytta for lasting og planering av jord, grus og stein, men og for arbeid som lasting av tømmer og trelast, rydding av snø osb.

Med unnatak av nokre små maskinar er moderne hjullastarar rammestyrte, med motoren på den bakre og lasteapparatet på den fremre delen.

Soge 
Dei fyrste hjullastarane hadde bakhjulsstyring og det var ikkje før på 1950-talet, då hydrauliske komponentar vart tilgjengelege, at rammestyring vart innført. Den fyrste hjullastaren med rammestyring tykkjest å ha vore Scoopmobile Model LD-5, som vart produsert av Mixermobile Manufacturers i Portland i Oregon i USA. Han kom på marknaden i 1953 og var truleg den fyrste maskina som var utstyrt med hydraulisk rammestyring.

Referansar

Sjå òg 
 Baklastar

Bakgrunnsstoff 
 Hattrem, H., Verdas største hjullastar, VG Nett, 24.01.2009.

Hjullastarar
Låa

Låa eller Delebekken er ein springar som er kjend i Hallingdal, Valdres og Sogn. Slåtten er spela på Nedstilt bass, og er svært lik i alle distrikta. Nokre tak har stundom vore nytta i former av Lauskarlåtten, i sær i Sogn. 

Namnet Låa skal vera etter ei kokke på plassen Lå i Nes. «Låa var en gammel, låghalt legdekjerring. I lag pleide hun at danse en bekjendt springar, som endnu den dag i dag kaldes Låa. ‘Leik Låa’ pleide hun at sige» (Etter Wilhelm Sorteberg). Slåtten er og kjend under namnet Raudalsdansen. Raudal er ein kjend dansestad mellom Hallingdal og Valdres.

Stevet til Låa går slik:

Kjem du ruggan' med di hit tå låva
Å set de' ne' me' du spela Låa.

Namnet Delebekken er kjend i Valdres. Delebekken var namnet på ein kar som har fått namnet sitt knytt til slåtten. Stevet her går slik:

 Eg skal ta deg så de muna
 sa Delebekken då han juna.

Dette stevet er rekna som svært grovt.

Variantgruppa 

Slåtten har variantnr 435 i Hardingfeleverket. To variantar frå Valdres er skrive opp som nr 532 i etterraksten, og slåtten har fem variantar i alt. Slåttenamnet Låa er knytt til Nes. Lenger opp i dalen hadde ikkje springaren namn før. Slåtten har eit alderdommeleg preg, og blåtonepreget er ofte utnytta. 

 a: Springar, etter Peder Straumen, Solund i Sogn. Nedskrift Arne Bjørndal 1937 (B 1005). Straumen hadde lært slåtten av Per Kolgrov frå Solund. 

 b: Låa, etter Wilhelm Sorteberg, Krødsherad. Nedskrift Truls Ørpen 1912 (Ø 7). Sorteberg hadde slåtten etter Gudbrand Skjellerud frå Nes. 

 c: Springar etter Ola Dekko, etter Sevat Sataøen, Ål. Nedskrift Eivind Groven 1961 (G 1421, NRK magn.) 

Supplementsformer: 

 532a: Delebekken, etter Torleiv Bolstad, Øystre Slidre. Nedskrift Sven Nyhus 1977.

 532b: Delebekken, etter Ola Bøe, Vestre Slidre. Nedskrift Eivind Groven 1966 (G 1787, NRK magn. 53457).

Norske slåttar
Dvergsvane

Dvergsvane (Cygnus columbianus) er ein holarktisk fugl i andefamilien. Ho har hekkeområde i arktisk del av Eurasia og Nord-Amerika og migrerer til varmare område om vinteren. Arten er ein fåtalig vintergjest i Noreg. Av dei seks artane av svaner i slekta Cygnus er dvergsvana den nest minste.

Skildring 
Dvergsvana er 115–140 cm lang og veg frå 3,4 til 7,8 kg og er med det den minste svana i Europa. I utsjånaden er ho mykje lik songsvane (Cygnus cygnus), med ei fullstendig kvit fjørdrakt, svarte bein og gul nebbrot. Ungfuglane er bleik gråkvite i farga. Dvergsvana kan skiljast frå songsvana i storleik, er meir kompakt med relativt større hovud enn songsvana. Det beste kjenneteiknet er storleiken på det svarte område på nebbet. Hos dvergsvana går dette høgare opp enn hos songsvana slik at det gule feltet hos dvergsvana får ei langt mindre avlang form. Hos underarten columbianus i Nord-Amerika kan det gule område vere endra mindre.

Dvergsvana er den av alle fugleartar i verda som har flest fjør, i vinterdrakt kan ho ha over 25 000 fjør.

Læte 
Songsvana er kjent for sine trompetstøyt. Men samanlikna med songsvana har dvergsvana ein høgare nasal lyd i eit litt høgare stemmeleie. Støyta kjem to og to eller enkeltvis der songsvana gjev tre eller fire støyt i ein serie.

Utbreiing 
Dvergsvana hekkar på tundraen i Eurasia frå Kolahalvøya i vest og over til munningen av Kolymaelva i austre Sibir, heile hekkeområde er i Russland. Om hausten flyttar dei vestlege fuglane til kystane ved Kvitsjøen og Austersjøen, og fuglane overvintrar ved Nordsjøkystar, i Tyskland, England og Irland. Andre grupper overvintrar ved Kaspihavet, ved Aralsjøen og i Aust-Asia. Underarten columbianus hekkar i kystområde i Alaska og Canada. Dei har typisk overvintringsområde langs stillehavskysten frå Sør-Alaska til California.

I hekketida føretrekk dei habitat av myr og grunne tjern som er rik på vegetasjon. Om vinteren kan dei beite på grasmarker ved kystar. I denne tida blandar dei seg ofte med songsvaner.

Forplanting 
Dvergsvaner kan danne par når dei er 3–4 år gamle, men dei hekkar ikkje før dei er 5–6 år. Som andre svaner er dei monogame til ein i paret døyr. Vanlegvis er det 3–5 egg i kvart kull, rugetida er om lag 29–30 dagar. Ungane kan flyge etter 40 til 45 dagar. Begge foreldre ar aktive i å syte for ungekullet.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Zwergschwan» frå ,  den 17. januar 2009.  
 Svensson L, Grant: Gyldendals store fugleguide, Gyldendal norsk forlag, 1999
 The Zoological Society of San Diego: Animal Bytes: Birds
Referansar

Bakgrunnsstoff

Andefamilien
Streiffuglar i Noreg
Kstovo

Kstovo (russisk Ксто́во) er ein by i Nizjegorod oblast i Russland med om lag 65 000. Byen ligg på høgresida av Volga, 20 km søraust for Nizjnij Novgorod.

Historie 

Landsbyen Kstovo vart grunnlagt på 1400-talet. Med bygginga av Novogorkovskij Oljeraffineri (russisk: Новогорьковский нефтеперерабатывающий завод) på 1950-talet vart det bygt ein ny by nokre få kilometer søraust for den gamle landsbyen Kstovo, på det høgareliggande området mellom elvane Volga og Kudma. 

Sidan då har den vestlege delen av byen sentrert seg rundt den opphavlege landsbyen og er framlies landleg i karakter og vert vanlegvis kalla Gamle Kstovo (Staroje Kstovo), medan den nyare austlege delen av byen, som vart bygt på 1950-talet og framleis veks, vert kalla Nye Kstovo (Novoje Kstovo). Nye Kstovo har gjennom utvidinga si heilt eller delvis innlemma fleire mindre landsbyar. 

Kstovo fekk status som urbanliknande busetnad i 1954 og bystatus i 1957.

Økonomi 
Den viktigaste arbeidsgjevaren og historisk sett årsaka til at byen eksisterer, er LUKOIL-Nizjegorodnefteorgsintez (tidlegare NORSI-Oil og Novogorkovskij Oljeraffineri). 

Det er òg eit asfaltverk, eit spritdestilleri, ein fabrikk for regummiering og resirkulering av dekk og elles den vanlege samlinga av lokale matindustriverksemder. Eit varmekraftverk forsyner det lokale nettet med elektrisitet og varmt vatn til byen.

Byen har ein stort marknad for jordbruksprodukt og eit utval av supermarknadar og andre butikkar.

kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kstovo» frå , den 17. januar 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Uoffisielt nettstad for Kstovo (russisk)
 Informasjon og bilete frå Kstovo (russisk)
 Zemlyaki (Kstovos lokalavis) (russisk)
 Byen webomrade Kstоvо  (russisk)

Busetnader grunnlagde på 1400-talet
Byar ved Volga
Tyngdekraft AS

Tyngdekraft AS er eit selskap med hovudføremål i å etablere eigarskap i små kraftverk med planlegging, bygging og drift. Først var selskapet eit DA. Hausten 2005 vart det omgjort til aksjeselskap. Personane som står bak er: Einar Sofienlund, Michael Knagenhjelm, Pål Klouman og Ole Johan Myhre. Selskapet blei kjøpt av OBOS i 2011.

Bakgrunnsstoff
Tyngdekraft 
OBOS 

Norske føretak
Talnakh

Talnakh (russisk Талнах) er ein del av byen Norilsk i Krasnojarsk kraj i Russland. Talnakh var tidlegare ein egen by, men vart i 2005 slått saman med Norilsk. Han ligg rundt 25 kilometer nord for Norilsk, ved foten av Putoranfjella på Tajmyrhalvøya.

Byen er heimstad for gruvene som forsyner produksjonen av nikkel og andre metall i Norilsk sin metallurgiske industri. Mineralet talnakhitt er kalla opp etter Talnakh.

Frå 2001 vart det innført reiserestriksjonar for utlendingar og russarar som ikkje var busett i området og Talnakh var dermed ein såkalla lukka by. Restriksjonane gjeld òg etter samanslåinga i 2005, sidan òg Norilsk er ein lukka by.

Folketal

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Talnakh» frå , den 17. januar 2009. 
 

Krasnojarsk kraj
Lukka byar
Djevelen

Djevelen er ei nemning brukt om eit mektig overnaturleg vesen som står for det vonde i fleire religionar, særleg kristendommen og islam. Førestillinga er utvikla frå jødedommen, der ein Satan er ein engel som peiker ut folk sine vonde dragningar eller er ei kjelde til desse. Ordet «djevel» kjem frå gresk diabolos, som tyder 'skuldar' eller 'bakvaskar'. Det kom inn på norrønt som djafull, og kan som «djevel» visa til demonar eller vonde menneske. Ordet finst også i nokre faste uttrykk og som bannord. Vidare finst det ei rekkje tilnamn for Djevelen, som Fanden, Gamle-Erik, Hinmannen, mannen med hoven, Styggen, Tykje og Den vonde.

I Bibelen opptrer Djevelen i Første Mosebok som ein freistar som lokkar Eva til å eta av kunnskapstreet, i Jobs bok som ein som prøver Job, og i Matteusevangeliet igjen som ein freistar for Jesus. Djevelen er også kalla Satan og i nokre høve Lucifer, men det siste er omdiskutert. Han er ofte rekna som ein fallen engel.

I Koranen blei Djevelen og djinnane skapt av Gud, men valde å ikkje lyda han. Dei prøver å lokke og freista menneska til å synda. Djevelen er kjend som Iblis eller Shaitan i islam.

Djevelen har oppteke folk sterkt gjennom tidene, og han er blitt framstilt i biletkunst og litteratur. Tradisjonelt har ein sett han for seg som ein grotesk menneskeaktig skikkelse, ofte mørkleten, med dyrelemar som horn og hovar eller klauver. Nokre gonger kan han ha vengjer som ein engel, men desse er ofte mørke, motsett lyse eller kvite englevengjer. Djevelen kan visa seg for folk og kjøpslå med dei, som regel ved å gje dei gåver i bytte mot sjela deira. Mange folkeeventyr handlar om korleis ein lurer Djevelen. Ein finn også Djevelen som hovud- eller biperson i ei rekkje nyare bøker og filmar.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Djevelen» frå , og «The Devil» frå  den 18. januar 2009.

Bakgrunnsstoff 

 Ronald Grambo: Djevelens livshistorie. Scener fra en travel tilværelse. Oslo 1990. Ex Libris. ISBN 82-7384-252-5.
 Oppslagsordet «Djævel» i Salmonsens konversationsleksikon fra 1915-1930 (på dansk)
 Oppslagsdordet «Djævel» i Ordbog over det danske sprog (på dansk)
 Oppslagsordet «Djävful» i Svenska Akademins ordbog (på svensk)

Overnaturlege vesen
Vondskap
Folkeminne
Mytologi
Religion og livssyn
Bikolibri

Bikolibri (Mellisuga helenae) er den minste av alle fuglar i verda, omtrent som ei stor bie i storleik. Han har ein medels masse på ca. 1,8 g og er ca. 5 cm lang. Denne kolibriarten er endemisk for Cuba, han finst òg på den cubanske øya Isla de la Juventud. På Cuba er han kjent som zunzuncito.

Skildring 

Hannen har strupe, panne og hovud i kraftig grøn farge, iriserande krage med forlenga fjør ned på begge sidene av strupen. Oversida er blåleg, resten av undersida er lys grå til kvit. Hoa er blågrøn med lyst i bryst og undersida. Dessutan har ho kvite flekker på enden av ytre halefjøra. Unge hannar liknar hoa, men manglar kvitt på halefjøra. I hekkedrakt har hannfuglar iaugefallande rosa til raud farge i panne, på hovud og i nakke, og er iriserande metallisk blå på rygg og venger. Som for andre kolibriar er dei iriserande fargene i fjøra ikkje alltid synlege. Effekten er avhengig av vinkelen mellom observatør, fugl og lyskjelde.

Lengda er ca. 5 centimeter frå nebbspiss til halespiss og gjennomsnittleg vekt er ca. 1,8 gram. Dette er også det minste varmblodige virveldyr. På grunn av storleiken kan bikolibriar lett forvekslast med bier. 
Frekvensen på vengeslaga er rundt 80 gongar i sekundet. Dette held fuglen stille i lufta framføre blomar som han beitar på. Det svarte nebbet er særs tynt, tunga er ekstremt tynn og relativt lang. Kroppstemperaturen er 40 °C, men om natta går han ned til 19 °C for å spare energi.

Desse fuglane er slanke med rett nebb utforma for å trengje djupt inn i blomar. Med tunga forma som eit langt røyr syg fuglen opp nektar - og no og då også insekt og edderkoppar - akkurat som om tunga var eit sugerøyr. I denne prosessen får fuglen blomsterpollen på nebb og hovud og spreier det til andre blomar. På denne måten spelar han ei vektig rolle i reproduksjon av planten. Bikolibrien konsumerer dagleg nektar som svarar til halvparten kroppsvekta og drikk opptil 8 gongar si eiga vekt i væske pr. dag.

Hoa av bikolibrien byggjer eit skålforma reir av bitar av spindelvev, bork og lav. Egga er mindre enn kaffibønner. Ho rugar aleine i 21 eller 22 dagar. Ungane har fått fjørdrakt etter 13 til 14 dagar og flyg ut av reiret ca. 18 dagar gamle.

Populasjonen minkar, sannsynlegvis på grunn av tap av habitat. Arten synest å vere avhengig av moden skog.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Bee Hummingbird» frå ,  den 19. januar 2009.  

 Tilsvarande wikipediaartiklar på spansk og fransk
 BirdLife International: Bee Hummingbird - BirdLife Species Factsheet Lest 19. januar 2008

Bakgrunnsstoff 
 Bikolibri videoar hos Internet Bird Collection
 Bilete av ein hann i hekkedrakt 
 Nærbilete av hofugl 

 

Kolibrifamilien
Håkon Håkonsen

Håkon Håkonsen er ein film frå 1990, regissert av Nils Gaup. Filmen byggjer på boka med same namn, av Oluf Vilhelm Falck-Ytter. Filmen vart spelt inn i Stillehavet, Spania, England og Noreg. Håkon Håkonsen vart laga i samarbeid med The Walt Disney Company, og er blant dei største og mest påkosta norske filmane gjennom tidene.

Filmen si handling utspelar seg på midten av 1800-talet og handlar om Håkon Håkonsen som vert nøydd til å reise til sjøs i ein alder av 13 år, på grunn av dårleg økonomi i familien. Håkon lærer seg fort å bli sjømann, og opplever framande og spanande land, samt ein brutal styrmann som viser seg å vere både våpensmuglar og sjørøvar. På overfarten til Calcutta finn han ei ung jente som er blindpassasjer om bord. Dramatikken held fram når skuta forliser og Håkon endar opp på ei aude sørhavsøy.

Filmen har seinare blitt fullstendig restaurert, og i februar 2006 kom han ut på DVD.

Kjelder

Norske filmar
Filmar frå 1990
Øsofagoskopi

Øsofagoskopi er ein inspeksjon av innsida av matrøyret ved hjelp av eit endoskop, som er ein bøyeleg slange med fiberoptikk og lys. Øsofagoskopet vert ført ned gjennom munnen og svelget.

Kjelder

Medisinske behandlingar