kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Podari

Podari er ein kommune i Dolj fylke i Romania.

Busetnader 

Podari er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Podari, Dolj» frå , den 29. september 2023.

Referansar 

Podari
Poiana Mare

Poiana Mare er ein kommune i Dolj fylke i Romania.

Busetnader 
Poiana Mare er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Poiana Mare, Dolj» frå , den 29. september 2023.

Referansar 

Poiana Mare
Sadova i Dolj

Sadova er ein kommune i Dolj fylke i Romania.

Busetnader 
Sadova er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Sadova, Dolj» frå , den 29. september 2023.

Referansar 

Sadova
Șimnicu de Sus

Șimnicu de Sus er ein kommune i Dolj fylke i Romania. Kommunen inngår i storbyområdet til fylkeshovudstaden Craiova.

Busetnader 
Șimnicu de Sus er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Șimnicu de Sus, Dolj» frå , den 29. september 2023.

Referansar 

Simnicu de Sus
Valea Stanciului

Valea Stanciului er ein kommune i Dolj fylke i Romania.

Busetnader 
Valea Stanciului er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Valea Stanciului, Dolj» frå , den 29. september 2023.

Referansar 

Valea Stanciului
Superhelt

Superhelt er ein heroisk, fiktiv person, som har eit spesielt talent, overnaturlege fenomen eller overmenneskelege krefter (superkrefter). Dei er ofte å finna i teikneseriar, spesielt amerikanske og diverse filmar (som ofte byggjer på teikneseriane). Ein superhelt har ofte éin eller fleire fiendar (superskurkar), som enten kjemper aktivt mot helten, eller som helten av ein eller grunn må stoppa for at ikkje skurken skal skada nokon andre.

Typisk kan superhelten ha kome i kontakt med eller bli utsett for eitt farleg stoff eller stråling (ofte radioaktivt), som kan resultera i at helten muterer og dermed får ei form for superkrefter. Dette gjeld heltar som til dømes Spider-Man, Hulk og gruppa kalla Fantastic Four. Andre superheltar har medfødde krefter, som heltane i X-Men, som på grunn av dei overmenneskelege evnene sine blir kalla for mutantar. Figurar som kjem frå ein annan planet enn jorda kan rå over  medfødde superkrefter. Eit døme på dette kan vera Supermann.

Ei annan omdiskutert gruppe superheltar igjen har ikkje superkrefter i det heile, men stoler derimot på kløkt, talent og teknologi. Døme på dette kan vera Wonder Woman, Captain America, The Flash, Batman eller Iron Man.

Sjølv om det er eit tydeleg skilje mellom superheltar, som er gode, og superskurkar, den vonde motparten til superheltane, finst det nokre såkalla «heltar» som ligg mellom desse ytterpunkta. Dette kan vera skikkelsar med evner som er på grensa mellom godt og vondt. Desse blir kalla antiheltar, og ofte kjempar desse på si eiga side, framfor å velja mellom godt og vondt. Mange av dei manglar éin eller fleire eigenskapar som ein tradisjonell helt ofte har. Eit døme på ein slik antihelt er mutanten Deadpool.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Superhelt» frå ,  den 29. september 2023.

Bakgrunnsstoff

Heltar
Teikneseriar
Oppdikta personar
Ånnøyane

Ånnøyane er ei øygruppe i Kinn kommune i Vestland fylke. Dei største øyane er Ytre Ånnøya og Indre Ånnøya.  Øyane har ikkje vegsamband, men rutebåten frå Florø går innom Ytre Ånnøya ved førehandstinging. Den austre delen av Indre Ånnøya utgjer Indre-Ånnøy naturreservat.

Ved folketeljinga i 1900 budde det 38 personar her.

Kjelder

Øyar i Kinn
Nekkøyane

Nekkøyane er ei øygruppe i Kinn kommune i Vestland fylke. Dei største øyane er Nordre Nekkøya og Søre Nekkøya.  Øyane har ikkje vegsamband, men rutebåten frå Florø går innom Søre Nekkøya ved førehandstinging. Den nordre delen av Nordre Nekkøya utgjer Nekkøytåa naturreservat.

Ved folketeljinga i 1900 budde det 14 personar her.

Kjelder

Øyar i Kinn
Cante Alentejano

Cante Alentejano (‘Alentejo-song’) er ein polyfon songsjanger frå Alentejo i Portugal. Saman med fado er han ein av dei særeigne portugisiske sjangrane. Begge er førte opp på UNESCO si liste over meisterverk i munnleg og immateriell kulturarv. I cante alentejano blir lyrikk framført a cappella av amatørkor på opp til 30 personar, ofte reine mannskor. Songen følgjer eit fast skjema: Songen blir innleia med fire verselinjer av ei mørk solorøyst, deretter blir melodien gjenteken av ei lysare røyst før heile koret syng med. Songen er prega av særeigne melodiar og tekster. Tradisjonen er stadig levande i Alentejo og blir overført frå eldre utøvarar til ny generasjonar i praktiske korøvingar. Songarane møtast i eigne klubbar eller på lokal kafear og barar. Serpa kommune tok initiativet til å få cante ført på UNESCO si liste.

«Grândola, Vila Morena» av Zeca Afonso er ein av dei mest kjende songane i denne stilen. Songen blei brukt som hemmeleg signal under Nellikrevolusjonen i 1974 og har sidan vore eit kjent symbol på demokratiseringa og politisk protest.

Sergio Trefaut vann i 2014 prisen for beste portugisiske film på Lisboa filmfestival for dokumentaren Alentejo, Alentejo om denne songtradisjonen. Cante Alentejano blei lenge sett på som trist og kjedeleg; på 2000-talet har han fått auka popularitet og status (slik fado har fått), særleg etter UNSECO-anerkjenninga i 2014. Det er usikkert korleis stilen har oppstått – greske, jødiske og mauriske påverknadar har vore føreslegne av musikkforskarar.  Gregoriansk song har også blitt foreslått som eit mogleg opphav. Opphaveleg blei det truleg sunge ved sosiale samkomer eller uformelt blant gardsarbeidarar; frå 1926 var det faste kor fyrst i São Domingos, så i Serpa. I 2014 var det om lag 150 kor i Alentejo.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Cante Alentejano» frå , den 29. september 2023.

Bakgrunnsstoff

  Dokumentarklipp, frå UNESCO via YouTube

Musikksjangrar
Portugisisk musikk
Immateriell kulturarv
Ålvora

Ålvora er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke. Øya har ikkje vegsamband, men ferja frå Florø til Svanøya går innom Ålvora ved førehandstinging.

Folketalsutvikling

Kjelder

Øyar i Kinn
Norddalsøya

Norddalsøya er ei øy i Norddalsfjorden i Kinn kommune i Vestland fylke. Øya har ikkje vegsamband.

Ved folketeljinga i 1900 budde det 14 personar her.

Kjelder

Øyar i Kinn
Florelandet

Florelandet er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke. Her ligg byen Florø, som tek opp det meste av øya. Eit smalt sund skil øya frå Brandsøya i aust og fastlandet i aust.

Folketalsutvikling

a Med Færøya og Færøykalven

Kjelder

Øyar i Kinn
Helgøya i Kinn

Helgøya er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke, sørvest for Askrova. Øya er veglaus.

Ved folketeljinga i 1900 budde det fem personar her.

Kjelder

Øyar i Kinn
Tecuci

Tecuci  er ein by i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Tecuci er ein municipiu (større bykommune) med den eine busetnaden:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Tecuci» frå , den 29. september 2023.

Referansar 

Municipiu i Galați fylke
Berești

Berești er ein by i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Berești er ein oraș (mindre bykommune) med den eine busetnaden:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Berești» frå , den 29. september 2023.

Referansar 

Beresti
Târgu Bujor

Târgu Bujor er ein by i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Târgu Bujor er ein oraș (mindre bykommune) med den eine busetnaden:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Târgu Bujor» frå , den 29. september 2023.

Referansar 

Targu Bujor
Brăhășești

Brăhășești er ein kommune i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Brăhășești er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Brăhășești» frå , den 29. september 2023.

Referansar 

Brahasesti
Barcea

Barcea er ein kommune i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Barcea er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Barcea, Galați» frå , den 29. september 2023.

Referansar 

Barcea
Bjørkebåten

Björkebåten fra Hille er ein gammal båt som vart funnen 1947 i Björke i Gävle kommune. Han  er med 14C-prøver datert til ca. 400 e.Kr. Tidlegare vart han datert til mellom 100 og 200 e.Kr. og vart då rekna som den eldste båten i Sverige, og den eldste kjende båten samansett med jarnsaum i Norden.
Bjørkebåten er 7,22 meter lang og 1,24 meter brei. Botnen  består av ein uthola  stokk av lind. Han er å betrakte som ein utspend stokkebåt, men sidene er oppbygde med eit bord på kvar side. Det øvste bordet, som er av fure, er festa med janspikar som er bøyde og klinka på innsida.

Bjørkebåten har hatt seks band på kvar side. Dette var  greiner av gran. Dei har vorte sydde faste til borda. Då båten vart funnen låg det ein 67 kg rund stein plassert på ei bjørkebarkmatte inne i båten. Steinen var truleg brukt som ballast.
Bjørkebåten manglar årehol og rokeipar, og har truleg vorte padla.
Han er utstilt i Länsmuseet Gävleborg.

Kjelder

 Arne Emil Christensen: Forfedrenes farkoster Norsk skipsbyggerkunst fra de eldste tider, PAX FORLAG A/S, OSLO 2022, ISBN 978-82-530-4310-4
 

Denne artikkelen bygger på «Bjørkebåten» frå ,  den 29. september 2023.  

Klinkbygging
Arkeologiske funn i Sverige
Bård Ludvig Thorheim

Bård Ludvig Thorheim () er ein norsk byråkrat og politikar frå Bodø. Han representerer Nordland fylke og partiet Høgre på Stortinget sidan 2021.

Thorheim er utdanna i statsvitskap ved Universitetet i Oslo, og utdanna etterretningsoffiser ved Forsvarets skole i etterretnings- og sikkerhetstjeneste. Thorheim har vore tilsett i Forsvaret, Etterretningstenesta og utanrikstenesta. Frå 2005 arbeidde han etter tur ved ambassadane i Colombo og i Washington D.C. I 2015 fekk han stillinga som leiar av Utanriksdepartementet sitt operative senter og kriseberedskap for konsulære kriser. Elles i departementet har han særleg styrt med nordområdepolitikk, tryggjingspolitikk, Russland, Balkan og Midtausten.

Frå 2016 til 2019 var Thorheim politisk rådgjevar for utanriksminister Børge Brende og etterfylgjaren Ine Eriksen Søreide. Han har elles jobba ved eit senter under Nord-universitetet i Bodø. Ved stortingsvalet 2021 var Thorheim Høgre sin fyrstekandidat i Nordland, vald inn på Tinget med god margin. Han er medlem i Energi- og miljøkomiteen.

Kjelder

Stortinget.no
Denne artikkelen bygger på «Bård Ludvig Thorheim» frå ,  den 30. september 2023.  

Stortingsrepresentantar 2021-2025
Folk frå Bodø
Eggenfelden

Eggenfelden er ein by og ein kommune søraust i forbundslandet Bayern i Tyskland, 60 km sør for Straubing. Kommunen omfattar 44,4 km² og har eit folketal på kringom 14 500.

Byen, som ligg 416 meter over havet, er den mest folkerike i Landkreis Rottal-Inn og eit senter for næringslivet i området.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Eggenfelden» frå ,  den 30. september 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Bayern
Pfarrkirchen

Pfarrkirchen er ein by og ein kommune søraust i forbundslandet Bayern i Tyskland, 65 km sør for Straubing. Kommunen omfattar 52,4 km² og har eit folketal på kringom 13 500.

Byen, som hyser krinskontora for Landkreis Rottal-Inn, ligg 381 meter over havet og er ein høgskulestad.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Pfarrkirchen» frå ,  den 30. september 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Bayern
Simbach am Inn

Simbach am Inn er ein by og ein kommune søraust i forbundslandet Bayern i Tyskland som grensar mot Austerrike. Byen ligg på nordbreidda av grenseelva Inn, tvers overfor Braunau am Inn.

Kommunen omfattar 47,3 km² og har eit folketal på drygt 10 000.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Simbach am Inn» frå ,  den 30. september 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Bayern
Corod

Corod er ein kommune i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Corod er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Corod, Galați» frå , den 30. september 2023.

Referansar 

Corod
Cosmești i Galați

Cosmești er ein kommune i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Cosmești er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Cosmești, Galați» frå , den 30. september 2023.

Referansar 

Cosmesti
Cudalbi

Cosmești er ein kommune i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Cudalbi er ein comună (landkommune) med den eine busetnaden:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Cudalbi, Galați» frå , den 30. september 2023.

Referansar 

Cudalbi
Fârțănești

Fârțănești er ein kommune i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Fârțănești er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Fârțănești, Galați» frå , den 30. september 2023.

Referansar 

Fartanesti
Frumușița

Frumușița er ein kommune i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Frumușița er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Frumușița, Galați» frå , den 30. september 2023.

Referansar 

Frumusita
Ghidigeni

Ghidigeni er ein kommune i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Ghidigeni er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Ghidigeni, Galați» frå , den 30. september 2023.

Referansar 

Ghidigeni
Ivești i Galați

Ivești er ein kommune i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Ivești er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Ivești, Galați» frå , den 30. september 2023.

Referansar 

Ivesti
Liești

Liești er ein kommune i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Liești er ein comună (landkommune) med den eine busetnaden:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Liești, Galați» frå , den 30. september 2023.

Referansar 

Liesti
Matca

Matca er ein kommune i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Matca er ein comună (landkommune) med den eine busetnaden:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Matca, Galați» frå , den 30. september 2023.

Referansar 

Matca
Wolfgang Hohlbein

Wolfgang Hohlbein () er ein tysk science fiction-, fantasy- og horrorforfattar fødd  i Weimar i Bezirk Erfurt og busett nær Neuss i Nordrhein-Westfalen. Kona hans, Heike Hohlbein, er også forfattar, og samaarbeider ofte med mannen. Med over 200 utgavne bøker og over 43 millionar selde kopiar blir Hohlbein rekna som ein av dei mest framgangsrike tyske forfattarane innan fantasy-sjangeren.

Liv 
Wolfgang Hohlbein blei fødd i 1953 i Weimar i Bezirk Erfurt. Etter å ha fullført skulegangen blei han lærling som industrikontorist. Etter lærlingtida arbeidde han i dette yrket dei neste åra. For å få meir inntekt, arbeidde han òg som nattevakt. Det var i denne perioden han byrja å skriva dei tidlege verka sine, for å få tida til å gå. I 1971 møtte han Heike Hohlbein, som han skulle gifta seg med 3 år seinare. Dei har seks born saman. I 1977 blei dottera Rebecca Hohlbein fødd, som òg blei forfattar. I 1982 sa Hohlbein opp jobben for å bli fulltidsforfattar. Kort tid seinare flytta familien til Neuss i Nordrhein-Westfalen, der han har budd sidan.

Virke 
Hohlbein skreiv noveller frå ung alder, og blei fyrst anerkjend som forfattar etter at han sende inn eit manuskript han og kona hans hadde skrive til ei fantasy- og science fiction-skrivetevling i 1982. Dei vann, og boka deira, Märchenmond (engelsk tittel Magic Moon), blei gjeven ut av Ueberreuter Verlag. Ho blei snart ein bestseller, og vann fleire prisar. I dei følgjande åra skreiv Hohlbein to oppfølgjarar til boka, og suksessen heldt fram. Trilogien har vore den største suksessen deira til i dag, og selde meir enn 2 millionar kopiar.<ref name="Maerchenmondoff">{{Kjelde www|url=http://maerchenmond.de/en/bg/_main/index.htm|tittel=Official page for the Märchenmond Novels|utgjevar=märchenmond.de|vitja=10 September 2016|forfattar=Dieter Winkler|forfattar2=Uschi Winkler}}</ref>

KjelderDenne artikkelen bygger på «Wolfgang Hohlbein» frå ,  den 30. september 2023.''  

Tyske mannlege forfattarar
Tyskspråklege forfattarar
Folk frå Weimar
Zsuzsa Bánk

Zsuzsa Bánk () er ein tysk forfattar av ungarsk avstamming.

Bánk blei fødd i Frankfurt am Main. Foreldra hennar flytta til Tyskland etter den ungarske revolusjonen i 1956. Ho studerte journalistikk, statsvitskap og litteratur ved Johannes Gutenberg-universitetet i Mainz og i Washington, D.C.

Ho har vunne fleire litteraturprisar, blant anna Aspekte-Literaturpreis i 2002, som blir tildelt den beste debutromanen på tysk, og Adelbert von Chamisso-prisen i 2004.

Ho er busett i Frankfurt am Main med ektemannen sin og to born.

Verk 

Der Schwimmer. Roman. S. Fischer, Frankfurt/Main 2002, TB 2004, ISBN 3-596-15248-8.
Heißester Sommer. Forteljingar. S. Fischer, Frankfurt/Main 2005, ISBN 3-10-005221-8.
Die hellen Tage. Roman. S. Fischer, Frankfurt/Main 2011, ISBN 978-3-10-005222-3.
 Schwarzwaldsepp. Auch eine Weihnachtsgeschichte. Hansisches Druck- und Verlagshaus/edition chrismon, Frankfurt/Main 2012, ISBN 978-3-86921-102-2.
 Schlafen werden wir später. Roman. S. Fischer, Frankfurt/Main 2017, ISBN 978-3-10-005224-7.
Weihnachtshaus. edition chrismon, Leipzig 2018, ISBN 978-3960381518.
Alles ist groß. Skodespel. S. Fischer, Frankfurt 2020.
Sterben im Sommer. Roman. S. Fischer, Frankfurt 2020, ISBN 978-3-10-397031-9.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Zsuzsa Bánk» frå ,  den 30. september 2023.  
Tyske forfattarar
Folk frå Frankfurt am Main
Munteni i Galați

Munteni er ein kommune i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Munteni er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Munteni, Galați» frå , den 30. september 2023.

Referansar 

Munteni
Pechea

Pechea er ein kommune i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Pechea er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Pechea, Galați» frå , den 30. september 2023.

Referansar 

Pechea
Jenny Erpenbeck

Jenny Erpenbeck () er ein tysk forfattar, regissør og dramatikar, medlem av Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung.

Bakgrunn 
Erpenbeck blei fødd i Berlin i dåverande DDR.
Ho er utdanna som bokbindar. Ho studerte teatervitskap ved Humbolt-universitetet i Berlin og seinare musikkteaterregi ved Hanns Eisler musikkhøgskole Berlin. Ho har arbeidd som påkledar ved Staatsoper Berlin, og etter end utdanning som regiassistent i Berlin og Graz. Ho har verka som frilansregissør i Tyskland og Austerrike. Erpenbeck debuterte som forfattar i 1999, med romanen Geschichte vom alten Kind.

Jenny Erpenbeck er dotter av arabisk-omsetjaren Doris Erpenbeck (1942-2008, fødd Galuhn, seinare gift Kilias) og filosofen og forfattaren John Erpenbeck (1942-). Besteforeldra hennar på farssida er forfattarane Hedda Zinner (1905 eller 1907-1994) og Fritz Erpenbeck (1897-1975).

I 2003 blei ho medlem av Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung.

Verk

Omsetjingar til norsk 

 Går, gikk, har gått, roman, omsett av Ute Neumann Forlaget Oktober, ISBN 978-82-495-1630-8
 Alle dagers ende, roman, omsett av Ute Neumann, Forlaget Oktober, ISBN 978-82-495-1785-5
 Hjemsøkelse, roman, omsett av Ute Neumann, Forlaget Oktober, ISBN 978-82-495-2136-4
 Kairos, roman, omsett av Ute Neumann, Forlaget Oktober, ISBN 978-82-495-2493-8

På tysk 

 Geschichte vom alten Kind. Eichborn, Frankfurt am Main 1999, ISBN 3-8218-0784-9. Til svensk i 2001: Historien om det gamla barnet, oversatt av Ulrika Wallenström (Bonnier).
 Tand. Noveller. Eichborn, Frankfurt am Main 2000, ISBN 3-8218-0785-7. Svensk tittel: Smäck, oversatt i 2003 av Ulrika Wallenström (Bonnier).
 Erzählungen. Eichborn, Frankfurt am Main 2001, ISBN 3-8218-0696-6.
 Wörterbuch. Eichborn, Frankfurt am Main 2004, ISBN 3-8218-0742-3. Svensk tittel: Ordbok, oversatt i 2006 av Ulrika Wallenström (Bonnier).
 Heimsuchung. Eichborn, Frankfurt am Main 2008, ISBN 978-3-8218-5773-2. Svensk tittel: Hemsökelse, oversatt i 2010 av Ulrika Wallenström (Bonnier).
 Dinge die verschwinden. Galiani, Berlin 2009, ISBN 978-3-86971-004-4.
 Aller Tage Abend. Knaus Verlag, München 2012, ISBN 978-3-8135-0369-2.
 Gehen, ging, gegangen. Knaus Verlag, München 2015, ISBN 978-3-8135-0370-8.
 Kairos. Roman. Penguin Verlag, München 2021, ISBN 978-3-328-60085-5.

 Katzen haben sieben Leben. drama, uroppført 30. januar 2000, Vereinigte Bühnen Graz; Frankfurt am Main: Verlag der Autoren.

 Leibesübungen für eine Sünderin. drama, uroppført 27. mars 2003, Deutsches Theater Berlin; Frankfurt am Main: Verlag der Autoren.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Jenny Erpenbeck» frå ,  den 30. september 2023.  

Folk frå Berlin
Tyske forfattarar
Șendreni

Șendreni er ein kommune i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Șendreni er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Șendreni, Galați» frå , den 30. september 2023.

Referansar 

Sendreni
Polsk litteratur

Polsk litteratur er litteratur frå Polen som hovudsakeleg er skriven på polsk.

Den eldste polske litteraturen av tyding blei skriven på latin. Under renessansen oppstod det òg ein litteratur på polsk, med diktarar som Mikołaj Rej (1505-1569), som tala for reformasjonen i vers og prosa, og Jan Kochanowski (1530-1584).  Szymon Szymonowic (1558–1629) skreiv bukolisk lyrikk, og Sebastian Klonowic (1550–1602) skildra dagleglivet i samfunnet. 

Motreformasjon og dei politiske katastrofane på 1600- og 1700-tala lamma likevel kulturen. Fyrst på 1830-talet fekk Polen ein betydeleg diktar i Adam Mickiewicz, som tolka den nye nasjonalismen i dikt, drama og det romantiske eposet Pan Tadeusz. Til poetane i romantikken høyrer det diktarane Zygmunt Krasiński og Juliusz Słowacki. 

På andre halvdel av 1800-talet fekk Polen ein livskraftig dramatikk og ei rekkje realistiske forteljarar, blant anna nobelprisvinnaren Henryk Sienkiewicz, som blei verdskjend for den historiske romanen Quo vadis. Også på 1900-talet fekk polsk prosa internasjonal merksemd med forfattarar som Stefan Żeromski, nobelprisvinnaren Władysław Reymont og Jerzy Andrzejewski. Innan lyrikken blei mellom anna Tadeusz Różewicz, Zbigniew Herbert og dei nobelprisløna Czesław Miłosz og Wisława Szymborska lagt merke til. Den polske dramatikken, særleg representert av Witold Gombrowicz og absurdisten Sławomir Mrożek, nådde eit globalt publikum. Den alltid livskraftige prosaen hadde med forfattarar som Bruno Schulz og Stanisław Lem ofte ei draging mot det fantastiske og groteske.

Eksilforfattarar som Witold Gombrowicz og Czesław Miłosz blei lenge lesne i smug i Polen, men etter oppmjukinga i 1956 og særleg etter 1980 skjedde dette meir ope, samtidig som den polske litteraturen blomstra. På 1970-talet fall dette saman med utviklinga av ei rekke underjordiske småforlag. På byrjinga av 1980-talet fall kampen til fagforeininga Solidaritet mot kommunistregimet saman med med fornya fridomskrav innan litteraturen, og nobelprisen til Miłosz i 1980 styrka tendensen. Seinare har likevel også yngre diktarar som Adam Zagajewski blitt tvinga til å bu og gje ut i eksil.

Forfattarar frå seint 1900-tal og 2000-talet verd å merka seg er i tillegg til Zagajewski blant andre Ryszard Kapuściński, Stefan Chwin, Andrzej Stasiuk og Olga Tokarczuk.

Nobelprisvinnarar i litteratur 

 Henryk Sienkiewicz 1905
 Władysław Reymont 1924
 Isaac Bashevis Singer (polsk-amerikanar, skreiv på jiddisk) 1978
 Czesław Miłosz 1980
 Wisława Szymborska 1996
 Olga Tokarczuk 2018

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Polens litteratur» frå ,  den 30. september 2023. 
 oppgav desse kjeldene:  
Bra Böckers Lexikon 1988

Bakgrunnsstoff

 
Litteratur
Litteratur
Hidjra

Hidjra eller hijra  () er ei arabisk nemning for profeten Muhammed og dei som følgde han si vandring frå Mekka til Medina. Ho dannar utgangspunktet for den muslimske tidsrekninga.
Etter vestleg tidsreking fann ho stad i år 622, 16. juli 622 i den julianske kalenderen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hijra» frå ,  den 30. september 2023.  

600-talet
Islam
Smârdan i Galați

Smârdan er ein kommune i Galați fylke i Romania.

Busetnader 

Smârdan er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Smârdan, Galați» frå , den 30. september 2023.

Referansar 

Smardan