kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Tranefamilien

Tranefamilien (Gruidae)  er ein biologisk familie av store, langbeinte fuglar med langstrekt hals i ordenen tranefuglar, Gruiformes. Familien har 15 artar i fire slekter, ein av desse 15 artane er arten trane, den eurasiske tranearten som òg finst i Noreg i hekketida. I det følgjande er omgrepet traner brukt om familien, ikkje om arten. Traner skil seg frå hegrar ved at traner flyg med halsen utstrekt, ikkje trekt tilbake som hegrar gjer. Det er ikkje nært slektskap mellom traner og hegrar. 

Traner lever på alle kontinent unntatt Antarktis og Sør-Amerika.

Dei fleste traneartane er klassifisert som truga, eller kritisk truga, innanfor utbreiingsområdet sitt. Tidleg lovverk i USA for å verne truga artar var inspirert av situasjonen for trompetertraner i Nord-Amerika.

Dietten er sett saman av ei rekkje element av passande storleik, medrekna smågnagarar, fisk, amfibium og mindre ingrediensar som insekt, korn, bær og planter.

Traner byggjer plattformreir på grunt vatn, og vanlegvis legg dei to egg i kullet. Begge foreldra hjelper til med omsut for ungane, og ungane held seg saman med foreldra fram til neste hekkesesong.

Nokre artar og bestandar av artar gjer fugletrekk over lange avstandar; andre migrerer ikkje i det  heile. Gjennom hekkesesongen lever traner parvise, elles er dei sosiale, og dannar store flokkar.

Artsliste 
Tranefamilien i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V13.1, 2023, med norske artsnamn etter Norske navn på verdens fugler. IUCN-kategori er etter HBW and BirdLife Taxonomic Checklist.

 Underfamilie Balearicinae
 Slekt  Balearica
 Gråkrontrane, Balearica regulorum, Grey crowned crane, (Bennett, ET, 1834), (EN)
 Svartkrontrane, Balearica pavonina, Black crowned crane, (Linnaeus, 1758), (VU)
 Underfamilie Gruinae
 Slekt  Leucogeranus
 Snøtrane, Leucogeranus leucogeranus, Siberian crane, (Pallas, 1773), (CR)
 Slekt  Antigone
 Kanadatrane, Antigone canadensis, Sandhill crane, (Linnaeus, 1758), (LC)
 Kvitnakketrane, Antigone vipio, White-naped crane, (Pallas, 1811), (VU)
 Sarustrane, Antigone antigone, Sarus crane, (Linnaeus, 1758), (VU)
 Brolgatrane, Antigone rubicunda, Brolga, (Perry, 1810), (LC)
 Slekt  Grus
 Vortetrane, Grus carunculata, Wattled crane, (Gmelin, JF, 1789), (VU)
 Blåtrane, Grus paradisea, Blue crane, (Lichtenstein, AAH, 1793), (VU)
 Jomfrutrane, Grus virgo, Demoiselle crane, (Linnaeus, 1758), (LC)
 Japantrane, Grus japonensis, Red-crowned crane, (Müller, PLS, 1776), (VU)
 Trompetertrane, Grus americana, Whooping crane, (Linnaeus, 1758), (EN)
 Trane, Grus grus, Common crane, (Linnaeus, 1758), (LC)
 Kvithovudtrane, Grus monacha, Hooded crane, Temminck, 1835, (VU)
 Svarthalstrane, Grus nigricollis, Black-necked crane, Przevalski, 1876, (NT)

Kjelder 
Innleiinga av denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Crane (bird) frå Engelsk Wikipedia den 8. desember 2014. Hovudkjelda for artikkelen var:
Referansar

Bakgrunnsstoff 

 
Tranefuglar
Monogami

Monogami (frå gresk monos, 'ein', og gamos, 'bryllaup') eller eingifte tyder å ha berre ein partnar, anten livet ut eller i ei viss tid. Monogami er vanleg hjå ein del dyreartar og blir sett på som eit ideal blant menneske i mange delar av verda. Brot på ein lovnad om å vera monogam blir kalla utruskap. Nokon som har samliv med fleire samstundes blir kalla polygame.

Sjå òg
Bigami

Ekteskap
Greske ord og uttrykk
Vidkunn Erlingsson

Vidkunn Erlingsson (eller Vidkun, ) var ein norsk riddar på 1200-talet, son til lendmann Erling Ivarsson. Han var bror til baron Bjarne Erlingsson, og som broren var han sentral i riksrådet både under Eirik II Magnusson og Håkon V Magnusson.

Kjelder 
 Bjarköy i Salmonsens konversasjonsleksikon 

Nordmenn frå norrøn tid
Døde i 1302
Vindturbin

Vindturbin er ei straumingsmaskin som omset kinetisk energi i vind til mekanisk energi, som vert nytta til å driva maskinar som til dømes møller og pumper, eller til å generera elektrisk energi i vindkraftverk. 

Moderne vindturbinar er plasserte på høge fundament, der ein girkasse leverer den mekaniske effekten vidare til for eksempel ein elektrisk generator, eller ei anna maskina. Men moderne vindturbinar driv så godt som alltid ein generator, etter som det er enklare og billigare å strekkja elektriske kablar enn mekaniske akslingar. 

Vindkraftverk har dei seinare åra fått noko utbreiing, av di dei er miljøvenlege og gjev relativt billig energi. Særleg i Danmark gjer ein noko bruk av vindkraftverk. Det vert òg diskutert ei større utbygging av vindkraftverk i Noreg.

Ulempa med vindturbinar er at dei berre er effektive der det blæs mykje heile året. Det er difor avgrensa kor dei kan plasserast. Dessutan har det vist seg å vere eit problem at nokre vindparkar er plasserte i hekkeområde til havørn og drep fuglar som flyg på vengene.

Kjelder

Sjå òg 
 Turbin
 Vindkraftverk
 Vindmølle

Bakgrunnsstoff

Straumingsmaskinar
Fornybar energi
Elektriske generatorar
Håkon Grjotgardsson

Håkon Grjotgardsson (døydde om lag 910) er den første, historisk sikre personen i Håløygeætta, og han var truleg den første i denne ætta som busette seg på Lade og han var den første Ladejarlen. Frå hans tid, og i dei neste hundre åra, er det denne ætta som kom til å bli dei reelle makthavarane i Trøndelag.

Familie og bakgrunn 
Han var son av Grjotgard Herlaugsson som  budde på Selva (norrønt: Sǫlvi) i Agdenes ved innlaupet av Trondheimsfjorden, og han var far til Grjotgard Håkonsson, Herlaug Håkonsson, Sigurd Håkonsson Ladejarl og Åsa Håkonsdotter.  Han er nemnd  i skaldediktet Håløygjatal av Øyvind Finnson Skaldespille, og i sogelitteraturen finn vi opplysningar om han i Soga om Harald Hårfagre. og i Fagerskinna Han vart truleg særs gamal og i Fagerskinna blir han kalla Håkon gamle (norrønt Hákon gamli).

Sonen Sigurd er i Fagerskinna omtala som hyrna-jarl (tolka som yrna-, til norrønt Yrjar, dvs. Ørlandet), og det kan difor tenkjast at Håkon og folket hans ei tid, før dei kom til Lade, budde på Ørlandet, på nordsida av Trondheimsfjorden.

Herredøme over Trøndelag og Hålogaland 
I sogene  blir det fortalt at kong Harald Hårfagre kom over fjellet frå Opplanda og la under seg Trøndelag, og at Håkon Grjotgardsson då gjekk i forbund med han. Han skal ha blitt kong Harald sin jarl i Trøndelag (Fagerskinna nemner òg Sygnafylke) og han skal ha gift bort dotter si, Åsa, til kongen. Men det som blir fortalt om dette i Heimskringla, er truleg ein konstruksjon av Snorre, og viser berre kva for oppfatning sogeforfattarane på 1200-talet hadde av historia om Harald Hårfagre og «rikssamlinga». Det må leggjast til grunn at all historieforteljing om Harald Hårfagre i Trøndelag, bygger på usikre kjelder, i røynda er det like sannsynleg at Håkon jarl sjølv skaffa seg herredøme over Trøndelag og Hålogaland, kanskje i strid med kong Harald. (Om jarle-tittelen, sjå Norges Historie v/Bugge)

Håkon Grjogardsson er òg nemnt i den islandske Landnåmaboka, der vi kan lese at fleire mektige menn reiste til Island, fordi dei kom i usemje med han. Mellom desse var Vebjørn Sygnakappe (Vébjörn Sygnakappi) frå Sogn, Torolf Fasthaldi (Þórólfur fasthaldi) frå Sogn, Tore Tussesprange (Þórir þursasprengir) frå Åmd i Hålogaland, Lodin Angel (Loðinn öngull) frå Hålogaland og lendmann Ølve Kvite (Ölvir hinn hvíti) frå Almdal i Vefsen. Vi ser av dette at Håkon Grjotgardsson jarl må ha gjort seg gjeldande langt utanom Trøndelag.

Slaget ved Stavenes 
Håkon Grjotgardsson ladejarl døydde i eit slag ved Fjaler, i ein våg som blir kalla Stavenesvågen (i dag: truleg Stongfjorden). Truleg stod slaget mellom ei hær frå Hålogaland og Trøndelag og hærstyrkane til Firdajarlen Atle Mjove, om herredømet over Vestlandet (Sygnafylket). I dette slaget fekk Atle jarl banesår og Håkon jarl fall. Ein reknar med at slaget stod omkring år 910.
 
Slik er det nemnt i Håløygjatal (nørrøn tekst med dansk omsetjing):
 

Etter at Håkon Grjotgardsson døydde, vart sonen hans, Sigurd Håkonsson, den nye ladejarlen.

Notar

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Norsk Biografisk leksikon Om Håkon Grjotgardsson

Fødde på 800-talet
Døde i 910-åra
Folk frå vikingtida
Jarlar av Lade
Vinduet

Vinduet er eit skjønnlitterært tidsskrift gjeve ut av Gyldendal Norsk Forlag. Bladet kjem ut fire gonger i året og tek for seg norsk og utanlandsk litteratur.

Det blei grunnlagt av Harald Grieg og Nic. Stang i 1947, og er dermed det eldste litteraturtidsskriftet som framleis kjem ut i Noreg. 
Det har hatt redaktørar som Johan Borgen, Brikt Jensen, Jan Erik Vold, Knut Faldbakken, Janneken Øverland, Jan Kjærstad, Merete Morken Andersen, Henrik Langeland, John Erik Riley, Audun Vinger, Kaja Schjerven Mollerin og Preben Jordal. Redaktør sidan januar 2018 er Maria Horvei.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 
 Presentasjon hjå Tidsskriftforeningen 

norske tidsskrift
kulturtidsskrift
litteratur
Skipingar i 1947
Norskspråklege tidsskrift
Tørrdis

Tørrdis, òg kalla varmedis, landver eller ølrøyk, er eit vêrfenomen i atmosfæren der støv, røyk og andre partiklar fører til dårlegare sikt. Den oppstår når støv- og røykpartiklar samlar seg opp i relativ tørr luft. I vêrsituasjonar der desse partiklane ikkje spreier seg, kan konsentrasjonen bli så stor at dei utgjer ein helsefare. Tett tørrdis årsaka av industriell forureining vert òg kalla smog.

Kjelder for tørrdispartiklar er trafikk, industri, skogbrannar og andre brannar og jordbruk.

Tørrdis har ofte ein brunaktig farge, medan tåkedis, som består av vassdropar i lufta, er meir blågråaktig. Medan tørrdis oppstår i relativt tørr luft, vert tåkedis danna i fuktig luft der tørrdispartiklane til og med kan opptre som kondensasjonskjerner for tåkedisdropane.

Tørrdis i Søraust-Asia

Tørrdis er eit vanleg problem i Søraust-Asia på grunn av skogbrannar i Indonesia, og då særleg Sumatra og Kalimantan. Desse brannane fører med seg røyk til Brunei, Indonesia, Filippinane, Malaysia, Singapore, Thailand og av og til Guam og Saipan. Dei økonomiske tapa på grunn av slike brannar vart i 1997 estimert til 50-60 milliardar kroner. Dette inkluderer skadar på jordbruk, skogområde, landområde, helse, transport, turisme og andre område. I oktober 2006 vart Malaysia, Singapore og Malaccasundet råka av tørrdis på grunn av brannar i Indonesia. Sørvestleg vind bles røyken over Malaccasundet.

Som følgje av dette har Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) danna ein avtale kalla Regional Haze Action Plan (RHAP) for å varsle og overvake brannar i området.

Sjå òg
 Smog
 Dis
 Tåkedis

Bakgrunnsstoff 

Luftforureining
Sikt
Skytypar

ca:Broma (temps)
Norges Televisjon AS

Norges televisjon AS (NTV) er eit fellesføretak, skipa av NRK, TV2 og Telenor for å byggja ut eit digitalt bakkenett for kringkasting av digitalt fjernsyn i Noreg. Det er meininga at det digitale nettet etter kvart skal erstatta det noverande analoge fjernsynsnettet.

Historie 
I juni 1999 la Kulturdepartementet fram ei stortingsmelding om digitalt fjernsyn. I juni 2002 lyste departementet ut ein konsesjon for utbygging og drift av digitalt bakkenett. I 2004 handsama Stortinget saka og vedtok utbygging av eit digitalt bakkenett, samstundes som det vart gjordt vedtak om å stogga dei analoge fjernsynssendingane ein gong mellom 2007 og 2010. I 2005 gorde samferdselsministeren det kjent at konsesjonen skulle utlysast på nytt. Hausten 2005 skipa NRK, TV2 og Telenor fellesføretaket Norges Televisjon AS (NTV), som så søkte om konsesjon. Den 2. juni 2006 fekk NTV, som var den einaste søkaren, konsesjon på å utbygging og drift av det digitale bakkenettet. Eit dotterselskap til Telenor, Norkring, har fått oppdraget med å stå for utbygginga av det digitale bakkenettet for fjernsyn. NTV vil så leia nettet frå Norkring.

Bakgrunnsstoff 
 
 Valmot, O.V., Digitalt bakkenett , 14/5 2005 (Lenka 21/11 2006)

Kringkasting
Fjernsyn
Skipingar i 2005
Svartkvit flugesnappar

Svartkvit flugesnappar (Ficedula hypoleuca) er ein trekkfugl i flugesnapparfamilien. Han hekkar i store delar av Europa og Vest-Asia, og overvintrer hovudsakleg i Vest-Afrika.

Skildring 
Hannen har svart og kvit fjørdrakt. På oversida er han svart med kvite felt på vengane. Undersida er kvit. Han har og ein kvit flekk i panna. Hoa er meir brunleg, og kan lett forvekslast med andre flugesnappar-arter. Lengda på svartkvit flugesnappar er om lag 14 cm. Vingespennet er 22 til 24 cm. Og vekta 12 til 18 gram. Nebbet er kort og breitt.

Høgste alder påvist ved funn av fugl ringmerka i Noreg er 8 år og 3 månadar.

Utbreiing 
Svartkvit flugesnappar finst stort sett over heile Noreg. Han hekkar i dei fleste skogtypar og hagar. Han er ein typisk trekkfugl. Dei fleste individa forlet Noreg i august - september. Trekket går sørover gjennom Vest-Europa og til Afrika. Dei fleste overvintrar truleg i vestlege Sentral-Afrika mellom Sahara og ekvator.

Vårtrekket startar i mars. Dei første hannane kjem til Noreg i slutten av april. Hoa kjem noko seinare etter at hannen har etablert revir.
Ein reknar med at 200 000 til 1 000 000 par hekkar i Noreg. Talet ser ut til å halde seg stabilt. I Europa hekkar 12 - 20 mill. par.

Levevis 

Svartkvit flugesnappar lever av insekt, særleg fluger og mygg, som han gjerne fangar i flukt. Om hausten kan han og ete frukt og bær.

Flugesnapparen lagar reir i holrom, til dømes fuglekassar. Han bygger reir av strå og vissent lauv og forar det med fjører og hår. Hoa legg 5-6 lyseblå egg i slutten av mai og ruger åleine i 13-14 dagar, medan hannen matar henne ved reiret. Ungane blir mata av begge foreldra, og dreg frå reiret etter 14-16 dagar.

Ei gransking syner at det går med om lag 15 000 byttedyr for å fø opp eit kull.

Mangel på eigna reirplassar gjer at det kan oppstå konflikt med andre fuglar som rugar i holrom. Det vert rapportert av meiser har vorte fordrivne frå reiret sit av svartkvit flugesnappar. Det har hendt at flugesnapparar har vorte avliva av kjøtmeis.

Kjelder
 Denne artikkelen byggjer delvis på «Svartvit flugsnappare» frå , den 2. april 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Norsk ornitologisk forening
 Norsk RingmerkingsAtlas. Volum 2. Stavanger 2006. ISBN 82-90054-65-3

Flugesnapparfamilien
Fuglar i Noreg
600-talet fvt.

600-talet fvt. (f.Kr.) var eit hundreår der Det nyassyriske riket dominete i Midtausten, men byrja smuldra opp mot slutten av perioden. Det nybabylonske riket overtok makta mot slutten av hundreåret.

Zhou-dynastiet var ved makta i Kina. I Egypt byrja seinepoken og det 26. dynastiet med kroninga av Psamtik I i 664 fvt.

Hendingar 
Nøyaktig årstal er i mange tilfelle uvisst.
 Milano vart grunnlagt av keltarar.
 Marseilles vart grunnlagt av grekarar frå Fokaia.
 Vercelli vart grunnlagt av ligurarar i Nord-Italia
 Smyrna vart jamna med jorda av lydiarane.

 699 fvt: Khallushu vart konge av Elamittriket etter Shuttir-Nakhkhunte.
 660 fvt: Japan skal ha blitt grunnlagd av keisar Jimmu.
 605 fvt: Pittakos slo seg saman med tyrannen Myrsilos på Lésvos.

Fødde 
 630 fvt.: Sapfo, gresk lyrikar.
 610 fvt.: Anaksimander, gresk tenkjar
Teologi

Teologi (frå gresk theos, 'gud' og logos 'ord, lære') er læra om Gud og andre religiøse omgrep. I vestleg samanheng bruker ein i dag omgrepet om ein akademisk fagdisiplin som driv rasjonelle, systematiske og vitskapelege studium av ein særskild religion. Det kan òg visa til studium av læra til ein særskild religion sett innanfrå. Religionsvitskap er ein vitskap i nær slekt med teologi i tydinga «lære om trua på Gud». Slik brukar òg moderne teologi ordet. 

Det finst i hovudsak to måtar å tenkje om Gud på: som i hovudsak transcendent eller utanfor verda (vestlege monoteistiske religionstypar som jødedom, kristendom og islam) eller immanent eller ibudande i verda (austlege polytetiske religionstypar som hinduisme og folkeleg buddhisme). Dette skapar òg to ulike typar teologiar som ofte er vanskeleg å sameine. 

Ein som har vitskapleg utdanning innan teologi vert kalla teolog (i Noreg vert ein cand. theol.)

Kristendom 
Kristen teologi har røter i jødisk tradisjon og dei greske akademia. Han voks fram i mellomalderen saman med dei første europeiske universiteta.

Jødedommen 
 Gud
 Guds folk
 Tora
 Sjema
 Misjná
 Talmud
 Tosefta
 Misjné Tora
 Sjulhan arukh
 Kabbala

Islam 
 dhikr 
 hajj 
 halal 
 sharia 
 sunna

Bahai 
 Kitáb-i-Iqán
 Kitáb-i-Aqdas 
 Bayánen 
 progressiv openberring

Bakgrunnsstoff 
 Det teologiske Menighetsfakultet
 Det teologiske fakultet Universitetet i Oslo
And


And (fleirtal ender) er ei fellesnemning for ei rekkje fugleartar i andefamilien. Dei representerer ikkje ei monofyletisk gruppe, men er delar av eit takson sidan svaner og gjæser ikkje er ender. Ender flest har habitat knytt til vatn, enten ferskvatn eller sjøvatn, og dei er mindre enn svaner og gjæser. Gruppa inneheld om lag 128 artar i 39 slekter. Skilet mellom and og gås er uklårt, eit kriterium kan vere at ender har ein symjelapp på baktåa som gjæser manglar. Ender finst over det meste av verda unntatt i Antarktis. 

I daglegtale kan and nyttast som ei generell nemning for tam stokkand. Andre vassfuglar som lommar, dukkarar og rikser blir somme tider forveksla med ender, men ingen av desse gruppene er i slekt med ender.Andrik og andstegg er termar for vaksne hannfuglar av ender.

Skildring 
Andrikar av mange nordlege artar har to fjørdrakter som dei vekslar mellom kvart år: 
 Eklipsdrakta er drakta som andriken får under myting av vengfjørene etter paringstida om sommaren. I denne perioden manglar dei flygeevne heilt eller delvis og eklipsdrakta verkar kamuflerande. Hos ærfugl, til dømes, er eklipsdrakta svært mørk, nesten svart. 
 Praktdrakta er andriken sin drakt når han ikkje har eklipsdrakta og kjem etter andre myting. Nesten alle ender myter to gonger i året. 
Dei sørlege artane har vanlegvis mykje mindre kjønnsdimorfisme, men med eit unntak maorirustand på New Zealand kor kjønna har ulike drakter og hofuglen er den med lysaste fjørdrakta. Også for denne arten har ungfuglar ei drakt som liknar på drakta til hofuglar. 

Nokre omgrep for inndeling av ender, alle er upresise: 
 Grasender som beitar i vassoverflata, hekkar ved ferskvatn.
 Dukkender dukkar heilt under vatn og et både vegetabilsk og animalsk føde, 
 Fiskender er dukkender som lever av fisk i elvar, i innsjøar eller i havet. 
 Treender: Somme fiskender, t.d. laksand, og andre dukkender kan ruge i hole trestammar. Også plystreender (Dendrocygna) kan ha reir i trestammar og sitje i tre. Jungeland (Cairina scutulata) og knoppand (Cairina moschata), tidlegare òg kalla skogender, kan sitje i tre.

Ender har relativt lang hals, men ikkje så lang som hos gjæser og svaner. Kroppsforma hos dukkender kan vere meir avrunda enn hos grasender. Grasender ligg dessutan høgare i vatnet og har lettare for å gå rett opp i lufta når dei tar til flukt. Nebbet hos grasender er vanlegvis breitt og inneheld tagga lamellar, spesielt utvikla hos arter som filtrerer mat ut or vatnet. Hos nokre fiskender er nebbet langt og kraftig tagga. Beina er sterke og godt utvikla, og generelt festa langt bak på kroppen, spesielt hos dei mest akvatiske artane. Vengene er kraftige og er generelt korte og spisse med lita bereevne, og flyging krev raske og kontinuerlege vengeslag, som i sin tur krev sterke vengemusklar. Tre artar av skovleender, Tachyeres, har ikkje flygeevne, den fjerde arten, patagoniaskovleand, er ein dårleg flygar.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Duck» frå , den 11. juli 2009.

Bakgrunnsstoff

Andefamilien

ba:Өйрәктәр
bi:Dakdak
bo:བྱ་གག
nv:Naalʼeełí
iu:ᒥᑎᖅ
os:Бабыз
lez:ПIатIар
pnb:بطخ
qu:Pili
ckb:مراوی
sr:Пловка
su:Éntog
te:బాతు
chr:ᎧᏬᏄ
udm:Ӵӧж
ur:بطخ
Delstaten São Paulo

São Paulo er ein delstat i den søraustlege delen av Brasil og har ei befolkning på om lag 38 millionar (2003). Hovudstaden heiter òg São Paulo. Delstaten er eit økonomisk og industrielt kraftsenter i Brasil og i Sør-Amerika.

Økonomi 
São Paulo står for om lag ein tredjedel av Brasil sitt BNP og ein tredjedel av landet sitt energiforbruk. Delstaten har omfattande industri, dette innebér både stål-, mekanisk- og elektronikkindustri. Fleire bilkonsern har fabrikkar her og flyprodusenten Embraer har hovudkvarteret sitt i delstaten. 

Innan landbruk er blant anna kaffi ein viktig inntektskjelde.

Politikk 
Politikken i São Paulo er kontrollert av Arbeiderpartiet (PT) og av Sosialdemokratane (PSDB). Begge desse partia har opphav i denne delstaten. Guvernøren, Rodrigo Garcia, kjem frå PSDB, tiltredde etter at João Doria trekte seg.

To av dei fem siste brasilianske presidentane, Fernando Henrique Cardoso (PSDB) og Luiz Inácio Lula da Silva (PT), bur i delstaten.

Historie 
Den første busetjinga i delstaten er registrert attende til 1532, med danninga av Vila da São Vicente. I 1554 vart det etablert ein jesuitt-misjon som skulle kristne tupi-indianarane i området. Denne misjonen vart seinare til det som i dag er São Paulo by.

Delstaten fekk sitt første økonomiske oppsving på 1900-talet med etableringa av fleire kaffiplantasjar i området. For å kunne eksportere kaffien gjennom hamnebyen Santos vart det i denne perioden bygd både vegar og jernbaner.

Veksten i kaffiplantasjane gjorde at eit stort tal innvandrarar kom til delstaten frå midten av 1900-talet og utover. Desse innvandrarane kom frå land som Tyskland, Italia, Libanon og Japan. I tillegg til innvandrarar, har delstaten òg opplevd ei stor innflytting frå andre delar av Brasil, spesielt frå delstatane i nordaust.

Byar 
Viktige byar er São Paulo (hovudstad), Santos, Campinas, Osasco, São José dos Campos og Ribeirão Preto. 

Andre byar er: Araraquara, Araçatuba, Barretos, Bauru, Franca, Jacareí, Jundiaí, Marília, Piracicaba, Presidente Prudente, São Carlos, São José do Rio Preto og Sorocaba.

Bakgrunnsstoff 
 Brasil sin ambassade i London, faktaside om São Paulo 
 São Paulo offisiell heimeside (Portugisisk)
 digital São Paulo 

Sao Paulo
Regionen São Paulo
Drammensbrua

Drammensbrua er ei bjelkebru i betong for vegtrafikk som går over Drammenselva i Drammen i Viken fylke. Brua opna i 1975, og er den lengste brua i Noreg (2006) med 1892 meter.

Opprusting og utviding av Drammensbrua 

I 2006 blei den gamle brua rusta opp. E18 over Drammensbrua fekk fire felt etter at ei ny bru var bygd inntil den gamle oppstraums mot byen. Både den nye og den gamle brua blei kledd med aluminiumsplater på undersida, som skal reflektere lyset frå elva under. Dei firkanta pilarane som held den gamle brua oppe, vart bytta ut med nye, sylindriske, slik at dei to bruene fekk same utsjånad.

Jernbanebrua over Drammenselva

Vegbrua kryssar jarnbanen Drammensbanen, som likeeins går på bru over Drammenselva, og kryssar E 18 under vegbrua. Drammenselva deler seg i her to løp, Brakerøyløpet og Strømsøløpet, med øya Holmen mellom, og det går hamne- og industrispor inn på Holmen. Den gamle, einspora jarnbanebrua i stål frå 1930 vart i 1996 avløyst av ei dobbeltspora stålbru, men slik at den gamle einspora brua framleis tek trafikken inn mot Drammen stasjon over Strømsøløpet, medan det vart bygd ny, einspora bru over Strømsøløpet for trafikken ut frå Drammen stasjon i retninga mot Oslo. Over Brakerøyløpet vart det bygd ny dobbeltspora bru, og her vart den gamle stålbrua rive.

Den nye einspora brua frå 1996 over Strømsøløpet for trafikken ut frå Drammen stasjon i retninga mot Oslo er 453,0 meter lang, og gamlebrua over Strømsøløpet frå 1930 for trafikken i retninga frå Oslo er 451,1 meter lang. Den dobbeltspora brua over Brakerøyløpet frå 1996 er 341,0 meter lang.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Vegbruer i Viken
Vegar i Drammen
Europaveg 18
Bruer opna i 1975
1975 i Noreg
Betongbruer