kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Sameint Russland

Sameint Russland (russisk Единая Россия, Jedinaja Rossija) er eit politisk parti i Russland, danna i april 2001. Det kallar seg sjølv eit sentrumsparti. Sameint Russland er eit støtteparti for president Vladimir Putin. Putin pleier å opptre på partiet sine årsmøte og tala til forsamlinga, men han er sjølv ikkje medlem i partiet. Leiaren, sidan 2002, er Boris Gryzlov. Ved parlamentsvalet i 2007 vart Sameint Russland det klart største partiet, med 64,3 % av røystene. 

Sameint Russland er det siste i ei rekkje av parti i Russland sidan oppløysinga av Sovjetunionen som har vorte danna for å støtta presidenten sin politikk utan at presidenten sjølv er medlem av noko politisk parti. Dette hende òg under Boris Jeltsin si regjeringstid. Partiet vart danna ved ei samanslåing av partia Einskap og Fedreland - Heile Russland i april 2001. I starten vart partiet leia av ein trio beståande av Sergej Sjojgu (frå Einskap), Jurij Luzjkov og Mintimer Sjajmijev (frå Fedreland - Heile Russland). I november 2002 vart Boris Gryzlov ny leiar. Partiet vann parlamentsvalet i 2003 og fekk 222 av dei 450 plassane i Statsdumaen. Etter valet slutta så mange uavhengige representantar seg til Sameint Russland at partiet fekk konstitusjonelt fleirtal (2/3) i dumaen. Ved presidentvalet i 2004 støtta partiet kandidaturet til den sitjande presidenten Vladimir Putin. Ved parlamentsvalet i 2007 fekk partiet 64,3 % av røystene og 315 av dei 450 plassane i dumaen. Dette valet vart ikkje godkjent som fritt og rettferdig av internasjonale observatørar. Sameint Russland fekk, ifylgje dei offisielle resultata, over 90 % av røystene i fleire republikkar, med 99,4 % av røystene iTsjetsjenia og 98,7 % i Ingusjetia, noko som vart tolka som klare teikn på valfusk. 

Etter partiet sine eigne oppgåver var 65 av dei 89 leiarane av russiske føderasjonssubjekt medlemer av Sameint Russland mot slutten av 2005. Våren 2007 var dette talet 70 av 85.

Partiet sitt symbol er ein bjørn.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Russiske politiske parti
Skipingar i 2001
Rodina

Narodno-patriotitsjeskij sojuz Rodina (russisk Народно-патриотический союз Родина, Den folke-patriotiske unionen Moderland) var eit politisk parti i Russland frå 2003 til 2006, då det gjekk inn i det nye partiet Rettferdig Russland (Spravedlivaja Rossija). Det vart stifta i september 2003 som ein valallianse til parlamentsvalet i 2003 av fleire nasjonalistiske og venstre-orienterte grupper. Dei tre fremste leiarane var Sergej Glaziev, Sergej Baburin og Dmitrij Rogozin. Partiet fekk 9,0 % av røystene ved valet i 2003. Motstandarar av partiet hevda at det hadde blitt stifta på oppmodinga av Vladimir Putin sitt regime for å trekkja støtte bort frå kommunistpartiet. Rodina stilte ingen kandidat til presidentvalet i 2004. Som resultat av dette trekte Sergej Glaziev seg frå partiet og stilte som uavhengig kandidat. Han fekk 4,1 % av røystene. Partiet har òg ellers vore utsett for indre uro.

Rodina fekk ikkje lov å delta i valet til byparlamentet i Moskva i desember 2005 fordi kampanjen deira vart dømd å oppmoda til rasehat. Ein av partiet sine valplakatar viste mørkhuda kaukasar som kasta vassmelonskal på bakken, med teksten "la oss rydda byen vår for bos" under.

28. oktober 2006 slo Rodina seg saman med Det russiske pensjonistpartiet (Rossijskaja partija pensionerov) og Det russiske livspartiet (Rossijskaja partija zjizni) under namnet Rettferdig Russland: Moderland/Pensjonistar/Liv (Spravedlivaja Rossija: Rodina/Pensionery/Zjizn). Rodina var det einaste av desse tre partia som var representert i dumaen frå før. Det nye partiet har erklært seg som eit støtteparti for president Putin. Den første testen for det nye partiet vert regionalval i 14 føderasjonssubjekt den 11. mars 2007.

Kjelder 
 Partiet sine offisielle heimesider

Bakgrunnsstoff

Russiske politiske parti
Skipingar i 2003
Russiske føderale distrikt

Russland er delt inn i sju føderale distrikt (russisk федеральные округа, federalnyje okruga). Dei vart oppretta ved dekret av president Vladimir Putin den 13. mai 2000, og står over føderasjonssubjekta. Kvart distrikt vert leia av ein representant for presidenten som vert utnemnd av den russiske føderasjonen sin president. Representanten for presidenten har til oppgåve å passa på at dei føderale subjekta overheld den russiske grunnlova. Opprettinga av dei føderale distrikta vart sett som eit tiltak for å sentralisera den russiske staten.

Liste over dei føderale distrikta 

 Sentrale føderale distrikt (Центральный федеральный округ, Tsentralnyj federalnyj okrug)
 Søre føderale distrikt (Южный федеральный округ, Juzjnyj federalnyj okrug) 
 Nordvestre føderale distrikt (Северо-западный федеральный округ, Severo-zapadnyj federalnyj okrug)
 Fjerne Austen føderale distrikt (Дальневосточный федеральный округ, Dalnevostotsjnyj federalnyj okrug)
 Sibir føderale distrikt (Сибирский федеральный округ, Sibirskij federalnyj okrug)
 Ural føderale distrikt (Уральский федеральный округ, Uralskij federalnyj okrug)
 Privolzjskij (Volga) føderale distrikt (Приволжский федеральный округ, Privolzjskij federalnyj okrug)

Føderale distrikt
Gløshaugen

Gløshaugen er eit universitetsområde under NTNU i Trondheim. På området held fakulteta Arkitektur og billedkunst (AB), Ingeniørvitenskap og teknologi (IVT), Informasjonsteknologi, matematikk og elektroteknikk (IME) samt Naturvitenskap og teknologi (NT) til. Gløshaugen ligg søraust for Trondheim sentrum.

Den første bygningen som vart bygd på Gløshaugenplatået var «Hovedbygget» til Norges tekniske høgskole i 1907.

NTNU
Arne Lyngås

Arne Odd Lyngås () var ein norsk diktar, bonde og skogsarbeidar som var fødd og busett i Målselv i Troms.

Han var mangeårig medlem i Mellembygd Mannskor i Målselv, og dette koret har ei rekkje av dikta og songane hans på reportoaret.

Utgjevingar 
 Sildrebekken (1979)
 Kuppulsten (1994)

Litteratur om Arne Lyngås 
 Guri Sandvik og Alvin Jensvoll (ill.) Song i mjuke strenger — et portrett av Arne Lyngås med dikt i utvalg. (Utgjeve av Mellembygd Mannskor 2004.)

Bakgrunnsstoff 
 Utgjevingar av Arne Lyngås i BIBSYS Ask

Norske lyrikarar
Nynorskforfattarar
Folk frå Målselv
Forfattarar frå Troms
Nynorsk i Nord-Noreg
Amerikanske urfolk

Amerikanske urfolk er alle dei ulike folkeslaga som heldt til i Amerika før Columbus innleia koloniseringa av verdsdelen. Tidlegare, nokså upresise nemningar for desse folka er indianarar og eskimoar.

Historie 
Antropologisk og genetisk forsking tyder på at dei amerikanske urfolka vandra inn i verdsdelen frå Sibir over ei landbru i Beringsundet for 17 000 til 11 000 år sidan. Dette kan ha skjedd i fleire bølger og førte til slutt til at verdsdelen blei busett av folkegrupper med ulike kulturar og levevis.

Medan mange grupper, særleg i Nord-Amerika, levde som nomadar av jakt og sanking, skapa andre jordbrukssamfunn med landsbyar og byar, som i Aztekar- eller Inkariket. Dei fleste levemåtane blei likevel sterkt endra etter at dei kom i kontakt med europearar, som innførte religion og samfunnsordningar frå sin verdsdel, i tillegg til nye dyr, sjukdommar, materiale og våpen.

Talet på dei innfødde amerikanarane sokk kraftig etter koloniseringa som følgje av erobringskrigar, tvangsflytting og sjukdommar dei ikkje hadde resistens mot. Dei har enda opp som minoritetar i mange av dei moderne amerikanske statane, og har òg mangla makt i dei statane der dei er i fleirtal.

Inndeling 
Amerikanske urfolkgrupper er ofte blitt delte inn i stammar eller i breiare grupper, ut frå kva språk dei snakka.

Arktis 
 Aleutar
 Inuittar
 Yupikar

Subarktis

California

Eastern Woodlands

Great Basin 
 Bannock
 Chemehuevi
 Gosiute Utah
 Kawaiisu
 Koso
 Monofolk
 Owen's Valley-folk
 Northern Paiute California, Nevada, Oregon [Burns-Paiute], Arizona
 Southern Paiute (Kaibab)
 Panamint
 Paviotso
 Shoshone (Shoshoni) Nevada, Wyoming, California
 Timbisha
 Ute Utah, Colorado
 Washo Nevada, California

Plateau

Northwest Coast

Plains

Søraust

Karibia 
 Arawak
 Taino
 Lucayan
 Ciboney
 Karibar
 Kuna

Mesoamerika 
 Aztekarar
 Alaguilac
 Huastec
 Lenca
 Maya
 Ch'ol
 Ixil
 Jacaltec
 Kaqchikel
 Kekchi
 Mam
 Pocomam
 Quiché
 Tzotzil
 Tzeltal
 Tz'utujil
 Xinca
 Mazatec
 Mixtec
 Olmec
 Pancho Indians
 Pipil
 Seri
 Tarahumara
 Tarascan (Purépechas)
 Toltec
 Totonac
 Xochiapulcos
 Yaqui
 Zacapoaxtlas
 Zapotec

Andes 
 Atacameño
 Aymara
 Conchucos
 Diaguita
 Inka
 Kogi
 Saraguro
 Wanka

Sub-Andes 
 Panoan
 Shuar (Jívaro, Jibaro)

Amazonaselva 
 Amahuaca
 Candoshi
 Flecheiro
 Huaorani
 Kanamari
 Korubu
 Kugapakori-Nahua
 Kulina
 Marubo
 Mashco-Piro
 Matis
 Mayoruna
 Sharpas
 Tsohom Djapá
 Tukanoan
 Witoto
 Yaminahua 
 Yora

Sentrale Amazonas 
 Arawak
 Caboclos
 Kayapo
 Tapirape
 Tupian
 Yanomami

Austre og sørlege Amazonas 
 Ge
 Bororo
 Tupian
 Guarani Paraguay

Sørspissen av Amerika 
 Mapuche (araukanfolk)
 Puelche
 Tehuelche
 Yamana
 Kaweshkar
 Selknam

Bakgrunnsstoff

Kjelder 
 :en:Classification of indigenous peoples of the Americas
 :en:Indigenous peoples of the Americas

 
Urfolk
Amerikanarar
Amerikansk historie

tr:Kızılderililer
Wikinytt

Wikinytt er den norskspråklege utgåva av engelske Wikinews, ei nyhendekjelde med fritt innhald skrive av brukarar. 

Wikinytt vart skipa den 11. januar 2006. 

På Wikinytt kan ein leggja inn artiklar både på nynorsk og bokmål.

Bakgrunnsstoff 

Wikimedia
Skipingar i 2006

no:Wikinytt
Janne Ahonen

Janne Petteri Ahonen () er ein tidlegare finsk skihoppar frå  Lahti. 

Janne Ahonen er ein av de mestvinnande skihopparane på 1990- og 2000-talet. Den finske storhopparen vann i 1997 VM-gull i liten bakke. I sesongane 1998/99, 2002/03, 2004/2005 og 2005/2006 (saman med Jakub Janda) vann han den prestisjetunge hoppveka samanlagt. Han har fleire pallplasseringar frå store meisterskap. I verdscupen har han vunne 36 enkeltrenn og har totalt 102 pallplasseringar (begge delar pr. november 2012). Ahonen vann verdscupen samanlagt i 2003/2004 og 2004/2005.

I 2005 vart han kåra til årets idrettsutøvar i Finland.
Janne Ahonen hadde ei tid  verdas lengste skihopp med fall, på 240 meter (på grunn av fallet er ikkje dette ein offisiell verdsrekord).

Ahonen hadde eit opphald som aktiv skihoppar i sesongen 2008/2009. Han kvalifiserte seg til Vinter-OL 2010. Der vart han nummer fire i normalbakken. Han fekk Holmenkollmedaljen i 2011.

Bakgrunnsstoff 
 
 

Finske skihopparar
Verdsmeistrar i skihopping
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Finland
Olympiske medaljevinnarar i skihopping
Finske deltakarar under vinter-OL 1994
Skihopparar under vinter-OL 1994
Finske deltakarar under vinter-OL 1998
Skihopparar under vinter-OL 1998
Medaljevinnarar under vinter-OL 2002
Finske deltakarar under vinter-OL 2002
Skihopparar under vinter-OL 2002
Medaljevinnarar under vinter-OL 2006
Finske deltakarar under vinter-OL 2006
Skihopparar under vinter-OL 2006
Finske deltakarar under vinter-OL 2010
Skihopparar under vinter-OL 2010
Finske deltakarar under vinter-OL 2014
Skihopparar under vinter-OL 2014
Finske deltakarar under vinter-OL 2018
Skihopparar under vinter-OL 2018
Deltakarar under Ski-VM 2015
Naturfagsenteret

Nasjonalt senter for naturfag i opplæringa er eit senter administrert frå Universitetet i Oslo. Senteret har som oppgåve å styrke og koordinere arbeidet med utviklingsarbeid innanfor naturfaga i det norske skoleverket.

Naturfagsenteret driv fleire nettstader knytt til naturfagundervising, som naturfag.no og viten.no.

Bakgrunnsstoff

https://www.naturfag.no/

Universitetet i Oslo
Utdanningsdirektoratet
Nasjonale senter for skoleverket
Helsingfors Tunnelbana

Helsingfors Tunnelbana i Helsingfors, finsk: Helsingin metro, er det einaste tunnelbanesystemet i Finland. Det er den nordlegaste tunnelbanen i verda. Banenettet er ei line i aust-vestleg retning, som forgreinar seg ein gong, i den austlege delen. Det er 16 stasjonar, 8 over og 8 under jorda. Toga går enten mellom Gräsviken (fi. Ruoholahti) og Mellungsbacka (Mellunmäki) eller mellom Nordsjö (Vuosaari) og Gräsviken, sporet forgreiner seg ved Östra Centrum (Itäkeskus).

Metroen vart opna i 1982, som eitt spor frå Östra Centrum til Hagnäs (Hakaniemi). Året etter opna dei Järnvägstorget (Rautatientori) og Kampen (Kamppi) også. I 1988 vart sporet forlenga til Mellungsbacka, og til Gräsviken og Nordsjö på 90-talet.

Tunnelbanen blir drive av Helsingfors stads trafikverk (HKL, Helsingin kaupungin liikennelaitos).

Teknologi

Det er to ulike modellar av togsetta i drift. 100-serien vart bygd av Strömberg seint på 1970- og tidleg på 1980-talet, og den nye 200-serien vart bygd av Bombardier og har vore i bruk sidan 2002. Dette gjer Helsingfors-metroen til eit moderne metrosystem.

Planlagde utvidingar

Det har i fleire år versert planar om forlenging vestover,  til Esbo, som Västra metron, Länsimetro. Forlenginga skulle vere eit samarbeidsprosjekt mellom staten og dei to involverte byane, men Esbo har så langt vore mot ei forlenging. Det er også planar om å knyte Böle (Pasila) nord for sentrum til metroen, via Tölö (Töölö).

Linjekart 

Metroen består av ei Y-delt linje med 30 stasjonar over 43 kilometer.

Sjå også 
Liste over T-banestasjonar i Helsingfors
Helsingfors

Bakgrunnsstoff

Helsinki City Transport 
 Metro Website of the Finnish Tramway Society 
UrbanRail - Helsinki 

T-bane
Tunnelbanar i Europa
 
Stasjonar på Helsingfors Tunnelbana
Theo Koritzinsky

Theo Koritzinsky () er ein norsk akademikar og politikar som var partileiar i Sosialistisk Venstreparti på 1980-talet.

Bakgrunn
Theo Koritzinsky var leiar i SF sin ungdomsorganisasjon SUF 1965–1966 og sat som stortingsrepresentant frå Oslo 1985–1993. Frå 1983 til 1987 var han partileiar. Etter Jo Benkow (1980) og Odd Einar Dørum (1982) var han den tredje partileiaren i Noreg av jødisk ætt.

Koritzinsky er førsteamanuensis i samfunnsfag ved Høgskolen i Oslo (2006). Han har gjeve ut fleire bøker om didaktikk, mellom anna Samfunnskunnskap. Fagdidaktisk innføring (2006).

Theo er son av legen Ephraim Wolff Koritzinsky.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Leiarar for Sosialistisk Venstreparti
Leiarar i Sosialistisk Ungdom
Stortingsrepresentantar 1985-1989
Stortingsrepresentantar 1989-1993
Stortingsrepresentantar frå SV
Stortingsrepresentantar for Oslo
Norske statsvitarar
Norske sakprosaforfattarar
Politikarar frå Oslo
Geofag

Geofag (au kjent som geovitskap), er eit samleomgrep på vitskapane som dreiar seg om planeten jorda. Det er ein variant av planetologi da jorda er den einaste kjente planeten med liv.

Fagområde på jorda 
 Geologi dekker berggrunnsområda på jorda litosfæren inkludert kjernen, mantelen og skorpa til jorda. Hovedinndelinga i geologien er oftast geofysikk, geokjemi, paleontologi, petroleumsgeologi, stratigrafi og sedimentologi.

 Jordbotnlæra dekker det ytre laget av jordskorpa som det blir danna jord på (pedosfæren). Underliggjande fagfelt er edafologi og pedologi. 

 Oseanografi, limnologi, og hydrologi beskriver dei områda på jorda som er dominert av vatn, hydrosfæren. Desse blir har mellom anna underemna hydrogeologi og fysisk-, kjemisk, og biologisk oseanografi.

 Atmosfærevitskapane inkluderer dei områda på jorda som er i gassform, med andre ord atmosfæren til jorda.

 Glasiologi dekker dei isdekte områda av jorda, kryosfæren.

Men dei mange samankoplingane mellom hovudemna gjer tilleggsfag naudsynte, og dei passar ofte ikkje i desse hovudgruppene:

Tilleggsfag 
 Biogeokjemi 

 Mineralogi 

 Paleoseanografi og Paleoklimatologi 

I tillegg er andre moderne fagfelt kjent som geosystemvitskap i bruk for å sjå på heile jorda som eit system som endrar seg som fylgje av negativ og positiv tilbakekopling mellom underliggjande system:

 Meteorologi 

 Klimatologi 

 Atmosfærisk kjemi 

 Gaiateoriar

Delvis liste over hovedemna i geofag

Faste jords fysikk 
 Økonomisk geologi
 bergverksgeologi
 oljegeologi
 Ingeniørgeologi

 Miljøgeologi
 Geokjemi
 Geokronologi
 Geomikrobiologi
 Geomorfologi
 Geofysikk
 Geomagnetikk
 Fysisk geodesi
 Seismologi
 Geostatistikk
 Historisk geologi
 Hydrogeologi
 Mineralogi
 Krystallografi
 Gemologi
 Paleontologi
 Palynologi
 Mikropaleontologi 
 Petrologi
 Planetarisk geologi
 Platetektonikk
 Kvartærgeologi
 Sedimentologi
 Stratigrafi
 Strukturgeologi
 Tektonikk
 Vulkanologi

Jordvitskap 
 Edafologi
 Pedologi

Oseanografi 
 Kjemisk oseanografi
 Marinbiologi
 Maringeologi
 Marin geofysikk
 Meteorologisk oseanografi, eller biosfærikk 
 Paleoseanografi
 Fysisk oseanografi

Geografi 
 Samfunnsgeografi
 Geografi
 Paleogeografi
 Naturgeografi

Limnologi 
 Limnologi

Glasiologi 
 Glasiologi

Atmosfærisk vitskap 
 Atmosfærisk kjemi
 Klimatologi
 Meteorologi
 Paleoklimatologi

System 
 Jordsystemvitskap
 Gaiateori

Bakgrunnsstoff

 
Naturvitskap
Silvio Berlusconi

Silvio Berlusconi () var ein italiensk politikar og mediemagnat. Han var kjend for ei rekkje skandalar, men òg som Italia sin statsminister tre gongar: Frå 2001 til 2006, i ein kort periode frå 1994 til 1995, og frå 5. mai 2008 til 16. november 2011.

Bakgrunn 
Berlusconi vart fødd i Milano. Han vart uteksaminert frå universitetet i Milano, der han hadde studert rettsvitskap. Berlusconi skal ha ein formue på 5,6 milliardar dollar, og vert rekna som den 432. rikaste personen i verda, ifylgje Forbes. Han har til saman fem born frå dei to ekteskapa sine.

Han var leiar for partiet Forza Italia som han grunnla sjølv då han byrja med politikk. Berlusconi eigde òg ein stor del av italiensk media og hadde gjennom desse gode moglegheiter til å påverke italiensk opinion. Han hadde dessutan interesser i mange andre delar av næringslivet. På slutten av 1970-talet byrja han i mediebransjen, og i 1980 starta han den fyrste kommersielle fjernsynskanalen i landet, Canale 5, og selskapet hans, Mediaset som kontrollerte tre av dei sju store fjernsynskanalane i Italia (Italia 1, Rete 4 og Canale 5). Han er hovudaksjonær i det største forlaget i Italia, Mondadori, og eig mellom anna forsikringsselskap og reklamebyrå. I tillegg eigde han fotballklubben AC Milan, men måtte selja han, likevel kjøpte han året etter ein ny fotballklubb, AC Monza.

Skandalar 
Under ei holocaust-minnemarkering hylla Berlusconi fascist-diktatoren Benito Mussolini, der han meinte at Mussolini gjorde mykje godt. Berlusconi forsvara til dømes alliansen Italia hadde med Tyskland under den andre verdskrigen. Seinare måtte han orsaka sine fråsegner.

Han var tiltala for korrupsjon, maktmisbruk og kjøp av sex med mindreårige fleire gongar. Likevel vart han berre dømd for korrupsjon og unnlate å betala skatt fleire gongar, mellom anna vart han i 2014 dømd for skattesvindel og vart nekta til å stilla til politiske verv fram til 2019. Han vart òg dømd for å ha bestikka ein tidlegare senator i 2015.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 NRK sine saker om Berlusconi

Italienske politikarar
Italienske statsministrar
Bjørn Dæhlie

Bjørn Erlend Dæhlie () er ein tidlegare norsk langrennsløpar. Dæhlie vert rekna som ein av dei aller fremste utøvarane i skiidretten gjennom tidene. Han hadde gjennombrotet sitt i VM i Val di Fiemme i 1991 med 9. plass på 10 kilometer klassisk. I same meisterskap tok han sitt fyrste gull på jaktstart 15 kilometer. Han la opp i mars 2001, etter å ha slite med skadeproblemer over lengre tid. Bjørn Dæhlie bur på Nannestad og er gift med Vilde Falck-Ytter.

Utmerkingar 
 For innsatsen sin under vinter-OL i 1992 vann Bjørn Dæhlie Fearnleys olympiske ærespris dette året.
 I 1992 vart han også tildelt Peer Gynt-prisen saman med Vegard Ulvang.
 I 1997 fekk han Aftenpostens Gullmedalje
 Holmenkollmedaljen i 1997

Bakgrunnsstoff 

Norske langrennsløparar
Folk frå Elverum
Folk frå Nannestad
Olympiske meistrar for Noreg
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Vinnarar av Fearnleys olympiske ærespris
Vinnarar av Aftenpostens Gullmedalje
Norske deltakarar under vinter-OL 1992
Norske deltakarar under vinter-OL 1994
Norske deltakarar under vinter-OL 1998
Toro

Toro er ei næringsmiddelverksemd som driv framstilling av sausar, supper og liknande. Verksemda ligg i Indre Arna i Bergen. Toro er den største verksemda i Arna. Det blir laga meir enn 140 millionar brukarpakningar i året ved verksemda i Arna, delt på 750 produkt.

Verksemda har omkring 350 tilsette i Arna, og sysselset rundt 900 på landsbasis.

I 1959 starta verksemda med å produsera grønsaksuppe. I 1967 flytta ho frå Nøstet i Bergen sentrum til Arna. Merkevarenamnet Toro kjem frå spansk, tyder okse og blei registrert 8. januar 1964.

Det har vore 9 utvidingar av produksjonslokala sidan starten.

Bakgrunnsstoff

Norske fabrikkar
Skipingar i 1946
Næringsliv i Bergen
Hanseatane

Hanseatar var handelsfolk som var med i Hansaen, eller Hansaforbundet. Ein hanseat kom gjerne frå ein hansaby, og dreiv med handel. Ein kunne gjerne verta utstasjonert på eit hanseatisk kontor, til dømes på Bryggen i Bergen.

Etter hansatida blei omgrepet nytta om overklassen i dei tre hansabyane Hamburg, Bremen og Lübeck, og i dag kan omgrepet visa til alle innbyggjarar i desse historiske hansabyane.

I hansatida 
Menn som var sende ut til dei ulike hansabyane hadde pålegg om å halde seg unna vertssamfunnet, og fekk ikkje gifta seg med lokale kvinner eller arbeida i lag med lokale folk. Dei hadde sine eigne kyrkjesamfunn. Likevel hadde dei sosial omgang med lokalbefolkninga, gjerne ved festlege høve.

Seinare 

Frå midten av 1600-talet, etter hansatida, viste «hanseat» til medlem av overklassen av dei tre hansabyane Hamburg, Bremen og Lübeck. I dag kan omgrepet også brukast om alle innbyggjarar i dei historiske hansabyane. 

Hansasamfunnet (Hanseatische Gemeinschaft) blei danna som ein allianse mellom Hamburg, Bremen og Lübeck mellom 1630 og 1650. Det vidareførte hansatradisjonen, og medlemmene nytta frå midten av 1800-talet omgrepet «Hansestadt» i tillegg til «Freie Stadt» som namn på bystatane sine. Hanseatismen i gammal stil, som bygde på privilegium for overklassen, tok slutt i 1918 då det tyske riket fall og det blei innført allmenn stemmerett i dei tre hansabyane.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hanseat» frå ,  den 28. oktober 2023.  

Hanseatane
Tyske ord og uttrykk
Ralph Myerz and the Jack Herren Band

Ralph Myerz and the Jack Herren Band er eit norsk electronicaband.

Historie 
Gruppa vart danna i 1997 då Erlend Sellevold spurte etter folk som ville spele slagverk saman med han på ein fest i Bergen. Thomas Lønnheim og Tarjei Strøm møtte opp via ein kombinasjon av felles vener og venskap frå vidaregåande. Dette skulle eigentleg vere eit eingongstilfelle, men dei hadde det så moro med å spele saman at dei bestemte seg for å danne eit band, og Ralph Myerz and the Jack Herren Band vart danna. Dei lanserte ein 7" og ein 12" på plateselskapet Tellé Records, som vart etterfylgt av ein del merksemd frå blad og DJ-ar rundt i Europa, inkludert Dimitri from Paris som brukte låten «Nikita» på ein av sine «Playboy Mansion CD-samlingar». I 2002 signerte Ralph Myerz ei kontrakt med det amerikanske plateselskapet Emperor Norton Records, og dei lanserte sin fyrste EP, A Special EP. Albumet A Special Album fylgde eit år seinare. Det inneheldt blant anna spora «Casino» og «Think Twice», som begge vart slagarar i klubbar rundt omkring i Europa, og kommersielt i Noreg, og gjekk rett inn på 2. plass på VG-lista Topp 20. I løpet av turnéane der dei promoterte albumet, slo gitarist Mads Berven seg saman med dei på liveshow.

I 2005 kom albumet Your New Best Friends, og vart godt moteke av kritikarar i Europa. Blad som Mixmag, Djmag og Sunday Times lovprisa det nye albumet som «Downtempo Heaven». Liveshowa deira fekk eit stort rykte på seg både i Noreg og resten av Europa om at dei kombinerte diverse slaginstrument og pyroteknikk. Medlemmene i bandets har uttala i mange intervju at dei er fans av rockegruppa KISS, og at dette har hatt stor innverknad på liveshowa deira. Namnet til bandet er teke frå B-filmregissøren Russ Meyer, og Jack Herren er ein fiktiv kameramann.

Både i 2004 og 2005 vann dei Alarmprisen i klassen elektronika.

Diskografi
A Special EP
A Special Album
Your New Best Friends (2005)

Bakgrunnsstoff

Norske musikkgrupper
Musikkgrupper frå 1990-talet
Vinnarar av Alarmprisen
Musikkgrupper skipa i 1997