kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
MS «Nordstjernen»

MS «Nordstjernen» er eit hurtigruteskip sett i rute i 1956, oppkalla etter skipet som havarerte i Raftsundet september 1954. 

MS «Nordstjernen» gjekk i fast rotasjon i hurtigruta frå 1956 til 2002. Skipet vart tatt ut av ordinær hurtigrutetrafikk i 2002, men gjekk som erstatningskip i vinterhalvåret frå 2005/2006. I sommarhalvåret gjekk skipet i cruisetrafikk ved Svalbard.

24. februar 2006 kunne MS «Nordstjernen» markera 50-årsjubileum som hurtigruteskip. Det hadde då reist ein distanse som tilsvarer 150 gonger rundt ekvator. I 2009 vart det igjen sett inn i fast hurtigrutetrafikk. MS «Nordstjernen» var det eldste skipet i ordinær hurtigrutetrafikk fram til siste anløp i Bergen 22. mars 2012, og var dermed det skipet som hadde lengst fartstid på denne ruta - 9 år lengre enn DS «Vesteraalen». Skipet vart erklært verneverdig av Riksantikvaren i 2007 og freda i desember 2012.

Historie 
MS «Nordstjernen» var det åttande nybygde hurtigruteskipet etter krigen. Det kom i staden for DS «Nordstjernen» frå 1937 som havarerte ved Hanøya i Raftsundet 22. september 1954. MS «Norstjernen» var det første hurtigruteskipet som vart bygd ved Werft Blohm & Voss i Tyskland.

I hurtigruta 

Skipet vart sjøsett 26. oktober 1955 og overlevert 24. februar 1956. Den 1. mars 1956 vart MS «Nordstjernen» sett inn i hurtigrutetrafikk for første gong. I åra 1976 til 1979 gjekk det på vårparten i turistrute mellom Bergen og Lerwick på Shetland. Desse turane var organisert slik at skipet gjekk i ordinær hurtigrutetrafikk til Bergen før turen til Shetland og tilbake i hurtigrutetrafikk etter heimkomst. På denne måten kunne passasjerar frå andre stader i hurtigruteleia starte og slutte turen på heimstaden.

I 1979 vart MS «Nordstjernen» og BDS sine tre andre hurtigruteskip (MS «Midnatsol» (1949), MS «Nordlys» (1951) og MS «Polarlys» (1952)) selde til Troms Fylkes Dampskibsselskap (TFDS), og dei fekk skorsteinsmålinga til TFDS med eit stort kvitt felt med eit smalt raudt felt over og under. Frå BDS-tida hadde dei ei stjerne i baugen og denne har dei enno, sjølv om TFDS ikkje brukte slike merke.

I 1983 vart skipet oppgradert ved Mjellem & Karlsen Verft i Bergen. Ny hovudmotor vart installert og fleire av lugarane fekk eige toalett med dusj. Køyekapasiteten vart etter dette redusert til 179.

Kjelder

Hurtigruteskip
Skip frå 1956
Kranskonvall

Kranskonvall (Polygonatum verticillatum) er ei fleirårig urt i aspargesfamilien. Arten er utbreidd i Europa og Asia. Kranskonvall blir brukt som hage- og snittplante.

Planta vert kring 50 cm høg og har rund stengel og smale spisse blad, tre til seks i kvar krans. Blomsterskaftet har oftast to blomstrar. Rotsystemet består av ein vassrett krypande forgreina jordstengel med grove trevlerøter. Alle delane av planta er giftige.

Kranskonvall trivst i lett skugge, som i skog, med moldjord som elles er næringsfattig og svakt sur. 

Planta er heimleg i Noreg og veks nord til Troms. Ho er funnen opp til 1300 m på Hardangervidda. Ho blømer kring juni månad.

Det er gjort somme funn av hybridar med storkonvall (P. multiflorum × P. verticillatum) sør på Austlandet. Det er òg registrert eit funn av hybriden med kantkonvall (P. odoratum × P. verticillatum) i Hurum.

Kjelder

<references>

 }}</ref>
</references>

Denne artikkelen bygger på «Kransrams» frå ,  den 9. oktober 2010.  
Denne artikkelen bygger på «Kranskonval» frå ,  den 11. juni 2017. 
 oppgav desse kjeldene:
 Signe Frederiksen et al., Dansk flora, 2. udgave, Gyldendal 2012. ISBN 8702112191.

Bakgrunnsstoff

 Kransrams i Den virtuella floran, Naturhistoriska riksmuseet

Viltveksande plantar i Noreg
Hageplantar
Storkonvallslekta
Liu Xiaobo

Liu Xiaobo () var ein kinesisk litteraturvitar og regimekritikar fødd i Changchun i Jilin-provinsen i Folkerepublikken Kina. Han blei tildelt Nobels fredspris i 2010 «for hans lange og ikke-voldelige kamp for sentrale menneskerettigheter i Kina».

Yrkesbakgrunn 
Liu tok fil.kand.-graden i litteratur ved Jilinuniversitetet i 1982 og ein magistereksamen i litteratur ved Beijings pedagogiske universitet. Ved same universitetet tok Liu deretter doktorgraden i litteratur i 1988. Han var gjesteforskar ved fleire utanlandske institusjonar, mellom anna ved Austasiatisk Institutt ved Universitetet i Oslo (tre månadar), University of Hawaii og Columbia University.

Politisk aktivitet 
Liu var lenge kjend som ein frittalande kritikar av Kinas kommunistiske parti og han var aktiv i protestane på Den himmelske freds plass i 1989, noko som førte til fridomstap for to år samt til at han miste stillinga si ved Beijing pedagogiske universitet. På 1990-talet var han politisk aktiv i demokratirørsla, og blei av og til arrestert av politiet for aktivitetane sine.

I desember 2008 underteikna han eit politisk manifest for meir demokrati i Kina, Charta 08, i lag med eit hundretal andre intellektuelle. Kort tid etterpå blei han arrestert. Den 25. desember 2009 blei han dømd til 11 års fengsel, og sat fengsla i Jinzhou-fengselet i Liaoning-provinsen nordaust i Kina.

Nobels fredspris for 2010 

Liu Xiaobo fekk i 2010 Nobels fredspris. Mellom dei som nominerte han til fredsprisen var Václav Havel, den amerikanske PEN-klubben, ei gruppe amerikanske kongressmedlemer og stortingsrepresentant Jan Tore Sanner.

Død

I mai 2017 blei han diagnostisert med framskriden leverkreft. Dei kinesiskes styresmaktene nekta å frigje han for eventuell behandling utanlands.
Han blei halden under overvaking ved eit sjukehus i Shenyang, og døydde få veker seinare.

Liu Xia, kona til Liu, blei sett i husarrest etter nobelpristildelinga. Ho blei sett fri etter åtte år, eit år etter at mannen døydde, i juli 2018.

Kjelder 
 Denne artikkelen byggjer på «Liu Xiaobo» frå ,  den 9. oktober 2010.  
 Den norske Facebook-sida: "Frigi Lui Xiaobo"

Bakgrunnsstoff 
 That Holy Word "Revolution", artikkel av Liu Xiaobo (på engelsk).
 Liu Xiaobos skrifter (på kinesisk)
 Dommen mot Liu Xiaobo (engelsk)
 Presentasjon av Liu Xiaobo nobelpeaceprize.org
 Fri Liu Xiaobo Nå 

Folk frå Changchun
Vinnarar av Nobels fredspris
Kinesiske nobelprisvinnarar
Kinesiske forfattarar
Firblad

Firblad (Paris quadrifolia) er ei urt i giftliljefamilien. Arten er utbreidd i Europa og Asia.

Planta vert kring 20 cm høg og har krypande jordstengel og opprett stengel, oftast med fire kransstilte blad. Ho har ein toppstilt blomster, oftast med fire breie og fire smale spisse, gulgrøne blomsterblad, åtte mjølberarar og fire griflar. Bæret er blått, saftig og giftig.

Firblad blomstrar kring juni månad i lauvskog med god mold. Planta veks gjennom heile Noreg. Ho er funnen opp til 1250 meter over havet i Vågå.

Heile planta er giftig, spesielt bæra; det verksame giftstoffet er saponin. Av bæra har det vore framstilt gift som vart bruka ved jakt på ulv. Planta har derfor vore kalla «vargbær».

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Viltveksande plantar i Noreg
Firbladslekta
Giftige plantar
The Sun

The Sun er ein britisk tabloidavis. Avisa er den største engelskspråklege dagsavisa i verda med eit opplag på 3,2 millionar eksemplar kvar dag (per siste kvartal 2004), og har over 8,5 millionar lesarar. Trass i dei høge sals- og lesartala er The Sun også rekna som ei av dei mest hata og omdiskuterte avisene internasjonalt. Ansvarleg redaktør er Dominic Mohan.

Historie
Avisa vart skipa i 1964 og var i starten ei fullformatavis utan særleg suksess. Det var først då den australske mediemogulen Rupert Murdoch, som kjøpte avisa i 1969, bestemte seg for å gjere om både profilen og formatet til det tabloide, at salet byrja å vekse. The Sun vart på same tid systerutgåva til søndagsavisa News of the World. 

Underhaldingsnytt, sport, nyhende om dei kongelege og seinsasjonalistisk krimstoff vart miksa saman med vanleg reportasjestoff og politiske nyhende. I tillegg vart side 3-jenta innført – eit bilde av ei topplaus jente dagleg. Avisa har også vore bevisst på å vinkle artiklane sensasjonalistisk og svært subjektivt. Dette, i tillegg til flittig bruk av ordspel i titlane, har både bidratt til forsterking av populariteten og til at kritikarane har fått vann på mølla. I 1978 gjekk The Sun forbi sin hovudkonkurrent Daily Mirror i kampen om opplaga.

I motsetnad til dei fleste andre britiske avisene, har The Sun fleire gonger bytta side i den politiske kampen i Storbritannia. I sine første år støtta avisa det britiske arbeidarpartiet, men då Margaret Thatcher vart statsministerkandidat for dei det konservative partiet i Storbritannia i forkant av valet i 1979, vart dei ein av dei viktigaste støttespelarane hennar. 

Trass i den stadige kritikken mot dei tabloide verdiane, er avisa alltid vorte rekna som ei viktig politisk avis. Då Tony Blair og strategaren hans skulle atterreise Labour på 1990-talet, vart dei samde om at dei i det minste måtte nøytralisere The Sun. Det klarte dei, og fekk til og med støtte frå avisa under valkampen i 1997.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «The Sun» frå ,  den 10. oktober 2010.

Bakgrunnsstoff 

Artikkel frå BBC om 40-årsjubileet til The Sun i 2004

Britiske aviser
Aviser skipa i 1964
Yale University

Yale University (YU) er eit privat universitet i New Haven i Connecticut. Det blei grunnlagt i 1701 og er USA sin tredje eldste institusjon for høgare utdanning. Yale har andreplassen i verda på Times si liste over dei beste universiteta i verda.

Skulen, som først låg i Old Saybrook, heitte opphavleg the Collegiate School, men endra namn i 1718 til ære for Elihu Yale som hadde gitt store gåver til universitetet. Det er medlem av samanslutninga Ivy League.

Etter Harvard University har Yale det største pengefondet av alle utdanningsinstitusjonane i verda. Det er verdt 22,5 milliardar dollar.

Biblioteka ved Yale University har 12,025 millionar titlar, og er med det det fjerde største biblioteket i USA (2006).

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 

Yale University
Ivy League
Skipingar i 1701
Universitet i Connecticut
Buttnebb

Buttnebb er ca. 20 små, insektetande fugleartar som fellesnamn buttnebb, tidlegare samla i ei biologisk slekt Paradoxornis i songarfamilien, men i dag ein del av ein ny familie Paradoxornithidae. Buttnebb er ei gruppe særeigne fuglar i Aust- og Søraust-Asia, men populasjonar frå rømte fuglar i fangenskap av er kjent frå andre stader. Dei er vanlegvis små, langhala fuglar som bur habitat av takrøyr og liknande. Dei lever hovudsakleg av frø, til dømes frå gras. Nebba deira er som namnet tilseier, godt tilpassa frødiett. Buttnebb lever i tropisk til sørleg, temperert klima, dei er vanlegvis standfuglar.

Artsliste 
Buttnebb i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2018 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Slekt Conostoma
 Storbuttnebb, Conostoma aemodium, Great Parrotbill, Hodgson, 1841, (LC)

Slekt Cholornis
 Brunbuttnebb, Cholornis unicolor, Brown Parrotbill, Hodgson, 1843, (LC)
 Tretåbuttnebb, Cholornis paradoxa, Three-toed Parrotbill, Verreaux, 1870, (LC)

Slekt Psittiparus
 Gråhettebuttnebb, Psittiparus gularis, Gray-headed Parrotbill, Gray, GR, 1845, (LC)
 Svartkronebuttnebb, Psittiparus margaritae, Black-headed Parrotbill, Delacour, 1927, (NT)
 Rusthovudbuttnebb, Psittiparus ruficeps, White-breasted Parrotbill, Blyth, 1842, (LC)
 Rustbuttnebb, Psittiparus bakeri, Rufous-headed Parrotbill, Hartert, 1900, (LC)

Slekt Paradoxornis
 Smekkebuttnebb, Paradoxornis flavirostris, Black-breasted Parrotbill, Gould, 1836, (VU)
 Flekkbuttnebb, Paradoxornis guttaticollis, Spot-breasted Parrotbill, David, 1871, (LC)
 Røyrbuttnebb, Paradoxornis heudei, Reed Parrotbill, David, 1872, (NT)

Slekt Chleuasicus
 Svartbrynbuttnebb, Chleuasicus atrosuperciliaris, Pale-billed Parrotbill, Godwin-Austen, 1877, (LC)

Slekt Sinosuthora
 Brillebuttnebb, Sinosuthora conspicillata, Spectacled Parrotbill, David, 1871, (LC)
 Rosenbuttnebb, Sinosuthora webbiana, Vinous-throated Parrotbill, Gould, 1852, (LC)
 Brunvengbuttnebb, Sinosuthora brunnea, Brown-winged Parrotbill, Anderson, 1871, (LC)
 Kastanjebuttnebb, Sinosuthora alphonsiana, Ashy-throated Parrotbill, Verreaux, J, 1871, (LC)
 Gråhovudbuttnebb, Sinosuthora zappeyi, Gray-hooded Parrotbill, Thayer & Bangs, 1912, (VU)
 Gråkronebuttnebb, Sinosuthora przewalskii, Rusty-throated Parrotbill, Berezowski & Bianchi, 1891, (VU)

Slekt Suthora
 Okerbuttnebb, Suthora fulvifrons, Fulvous Parrotbill, Hodgson, 1845, (LC)
 Harlekinbuttnebb, Suthora nipalensis, Black-throated Parrotbill, Hodgson, 1837, (LC)
 Mandarinbuttnebb, Suthora verreauxi, Golden Parrotbill, Sharpe, 1883, (LC)

Slekt Neosuthora
 Dvergbuttnebb, Neosuthora davidiana, Short-tailed Parrotbill, Slater, 1897, (LC)

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Parrotbill» frå , den 13. oktober 2010

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

Paradoxornithidae
Roger McGuinn

James Roger McGuinn (profesjonelt kjend som Roger McGuinn, tidlegare Jim McGuinn og fødd James Joseph McGuinn III () er ein amerikansk songar, låtskrivar og gitarist. Han er mest kjend som frontmann i The Byrds. Han er medlem av Rock and Roll Hall of Fame for arbeidet sitt med The Byrds.

Med tolvstrengsgitaren sin vart Roger McGuinn ein viktig del av lydbiletet til gruppa. Eit av varemerka hans var rektangelforma solbriller som han alltid hadde eit stykke ned på nasa. Då Gene Clark forlét The Byrds i 1966 tok McGuinn over som leiande vokalist og komponist i gruppa.

Nokre av dei mest kjende songane hans frå denne tida er «It Won't Be Wrong», «5D (Fifth Dimension)», «Mr. Spaceman», «So You Want To Be A Rock 'n' Roll Star», «Ballad Of Easy Rider» og «Chestnut Mare». Han var òg den drivande krafta bak dei populære arrangementa av Bob Dylan-songar som «Mr. Tambourine Man» og «All I Really Want To Do» og dessutan versjonane av Pete Seeger sine «The Bells Of Rhymney» og «Turn! Turn! Turn!».

McGuinn stod for musikk til filmen Easy Rider frå 1969.

Diskografi 
 Roger McGuinn (1973)
 Peace On You (1974)
 Roger McGuinn & Band (1975)
 Cardiff Rose (1976)
 Thunderbyrd (1977)
 Back From Rio (1991)
 Live From Mars (1996)
 Treasures From the Folk Den (2001)
 Limited Edition (2004)
 The Folk Den Project (2006) 4 cd-boks

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Roger McGuinn» frå ,  den 15. oktober 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Roger McGuinn - Offisiell heimeside

USA-amerikanske songarar
USA-amerikanske låtskrivarar
USA-amerikanske gitaristar
USA-amerikanske visesongarar
The Byrds-medlemmer
Folk frå Chicago
Leppeblomfamilien

Leppeblomfamilien (Lamiaceae) er ein plantefamilie med tofrøbladingar. Plantene har firkanta stengel og motsette blad. Blomstrane veks i kransar (samandregne kvastar) oppetter stengelen. Dei har to, fem eller ti begertenner. Krona har røyr og fire-fem flikar, dei tre nedre er underlepene, den eine eller dei to øvre er overlepene. Oftast har dei to korte og to lange mjølberar. Plantane får frukt med fire smånøtter.

Slekter
Slekter som finst i Noreg:
 Jonsokkollslekta (Ajuga)
 Firtannslekta (Teucrium)
 Skjoldberarslekta (Scutellaria)
 Dåslekta (Galeopsis)
 Tvitannslekta (Lamium)
 Gulltvitannslekta (Lamiastrum)
 Løvehaleslekta (Leonorus)
 Hunderotslekta (Ballota)
 Svinerotslekta (Stachys)
 Betonieslekta (Betonica)
 Kattemynteslekta (Nepeta)
 Koreamynteslekta (Agastache)
 Krossknappslekta (Glechoma)
 Drakehovudslekta (Dracocephalum)
 Blåkollslekta (Prunella)
 Sitronmelisseslekta (Melissa)
 Bakkemynteslekta (Acinos)
 Kransmynteslekta (Clinopodium)
 Isopslekta (Hyssopus)
 Bergmynteslekta (Origanum)
 Timianslekta (Thymus)
 Klourtslekta (Lycopus)
 Mynteslekta (Mentha)
 Lavendelslekta (Lavandula)
 Salvieslekta (Salvia)

Kjelder 

Svensk Wikipedia.

Plantar i Noreg
Tofrøbladingar
Leppeblomordenen
Chris Hillman

Christopher Hillman () var eit av dei opphavlege medlemmene i The Byrds. I lag med Gram Parsons, som han ofte samarbeidde med, var Chris Hillman ein nøkkelfigur i utviklinga av countryrock, og definerte i røynda sjangeren gjennom arbeidet sitt i The Byrds og The Flying Burrito Brothers. Seinare vart han frontmannen i countrybandet Desert Rose Band.

Hillman vart i 1964 medlem i The Byrds, etter å tidlegare ha spelt i ulike ukjente grupper. Han fekk oppgåva som bassist, sjølv om han eigentleg då berre kunne spele mandolin. Men han lærte seg raskt bass og spelte med The Byrds under den mest framgangsrike perioden deira. I 1968 forlet han The Byrds og starta gruppa The Flying Burrito Brothers i lag med Gram Parsons. Her heldt han fram vidareutviklinga av countryrocken og spelte her fram til 1972.

Han hadde seinare nokre mindre countryprojekt utover resten av 1970-talet. Han starta bandet The Desert Rose Band i 1986 og opplevde då den mest framgangsrike perioden sin som artist etter The Byrds. Gruppa vart oppløyst i 1994.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Chris Hillman» frå ,  den 16. oktober 2010.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell heimeside

The Byrds-medlemmer
USA-amerikanske bassistar
USA-amerikanske låtskrivarar
USA-amerikanske songarar
Folk frå Los Angeles
USA-amerikanske countryrockartistar
The Flying Burrito Brothers-medlemmar
Souther–Hillman–Furay Band-medlemmar
USA-amerikanske mandolinistar
MOT

MOT er ein norsk ideell organisasjon som har til mål å skape varmare og tryggare oppvekstmiljø for ungdom. Organisasjonen samarbeider med lokalsamfunn etter ein modell som inneheld program i ungdomsskule, vidaregåande skule og på ungdom sin fritidsarena.

Historia til MOT  
Etter å ha starta kalenderprosjektet «Norske Toppidrettsutøvarar mot narkotika» i 1994, tok Johann Olav Koss og Atle Vårvik initiativ til å etablere stiftinga MOT. 22. februar 1997 fekk organisasjonen sine første tilsette. Dei første MOT-informatørane vart utdanna sommaren 1997, og hausten 1997 vart MOT-program innført ved ungdomsskular rundt om i heile Noreg. Idrettslag og fotballag inngjekk avtalar med MOT, og alle laga i den norske tippeligaen profilerte MOT-logoen på spelartrøyene sine. Nokre år seinare vart òg MOT-programma innført i vidaregåande skular, og samarbeidsavtalar med norske kommunar vart formaliserte.

Organisering av MOT-arbeidet 
Som individ kan ein ikkje bli medlem i MOT, men heile kommunar kan vedta å bli «Lokalsamfunn med MO»". Kommunen vel då ut og skolerer lokale medarbeidarar, informatørar. 

MOT-informatørane følgjer opp skuleklassar med 15 besøk i ungdomsskulen. I desse timane blir tema som draumar, klassemiljø, mobbing, inkludering, ansvar og val tekne opp. Gjennom ung til ung-formidling, øvingar, historier, dialog og rollespel blir ungdom styrkt til å ta eigne val, ta vare på kvarandre og vise mot. Informatørane fungerer òg som miljøarbeidarar for klassen. 

«Ungdom med MOT» er ein del av programmet i ungdomsskulen, der grupper av elevar aktivt skal jobbe for eit varmt og trygt miljø. Blant anna vitjar «Ungdom med MOT» barneskuleklasser for å gjere overgangen til ungdomsskulen lettare. 

MOT-programmet legg sterk vekt på å skape indre motivasjon og gode haldningar og verd. Positive rollemodellar er ein viktig del av strategien til mot for å nå inn til ungdom. Mange idrettsutøvarar og artistar engasjerer som ambassadørar for å forsterke bodskapen i skulen. MOT har spesielt ein sterk tradisjon for å samarbeide med toppfotballklubbar.

Mål  
Visjonen til MOT er å skape varme og trygge oppvekstmiljø. 

MOT skal bidra til robuste ungdommar som trur på eigne krefter og tek medvitne val. 
MOT skal bidra til trygge ungdomsmiljø der ungdom gjer kvarandre verdifulle og skilnader blir akseptert.

Tal og fakta  
MOT samarbeider med over hundre kommunar frå Svalbard i nord til Farsund i sør. 
MOT har ca 650 lokalt utdanna medarbeidererar over heile landet, som arbeider med MOT i skule- og fritidssektor. 
60 000 ungdommar i Noreg har MOT-undervising som ein del av sin skulekvardag. 

Styreleiar er (2010) Rune Bratseth.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «» frå ,  den 16. oktober 2010.

Bakgrunnsstoff

 

Norske organisasjonar
Skipingar i 1997
Løveape

Løveape eller løvetamarin (Leontopithecus rosalia) er ein liten primat i silkeapefamilien, Callitrichidae. Arten er mellom anna i slekt med silkeapa.

Utsjånad 
Arten er den største i silkeapefamilien med ei kroppslengd på 34–40 cm og halelengd på 26–38 cm. Vekta er på 630-710 g. Pelsen er raudgul, og dei lange håra på issen, kinna og sidene av halsen kan reisast opp som ein man. Ulikt dei fleste apar har løveapa klør i staden for neglar. Hannar og hoer ser heilt like ut.

Føde og levevis 

Føda er frukt og grønsaker, men også insekt, edderkoppar og smådyr. Apa kan bli opptil 10-15 år gamal. Løveapa er endemisk for atlanterhavsskogen i Brasil. Ho lever høgt oppe i trekrunene, om lag 30 meter over bakken, eller meir.

Utbreiing
Apa er truga av skoghogst; ein rekner med at berre 2 %–5 % av det opphavlege leveområdet deira er att. 
I vill tilstand finst berre nokre hundre eksemplar att. Dei finst berre i tre små regnskogsområde i Søraust-Brasil: Poço das Antas Biological Reserve, Fazenda União biologiske reservat og private landområde knytt til eit reintroduksjonsprogram.

Det finst rundt 490 individ i fangenskap i 150 ulike dyrehagar.
I Skandinavia finst arten mellom anna i Ålborg Zoo og Kristiansand Dyrepark.

Kjelder 

 
Denne artikkelen bygger på «Golden lion tamarin» frå ,  den 22. august 2018.  
 
 Bokmålswikipedia om løvetamarin.

Primatar
Dyr i Brasil
Vendelrot

Vendelrot er ei urt i vendelrotfamilien. Arten si utbreiing ligg innanfor Europa. 
Planta vert kring 7 dm høg. Stengelen har krypande renningar. Bladet har grovtagga finnar og stort breitt endesmåblad. Blomstrar kring juli månad på våte stader og enger. Vanleg gjennom heile Noreg. Funnen opp til 1540 m i Jotunheimen.

Kjelder

Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.

Bakgrunnsstoff 
 

Plantar i Noreg
Vendelrotfamilien
Sveinung Rotevatn

Sveinung Rotevatn () er ein norsk politikar, stortingsrepresentant og statssekretær for Venstre. Han er frå Nordfjordeid i Sogn og Fjordane.

Han var frå januar 2018 statssekretær for justis-, beredskaps- og innvandringsminister Sylvi Listhaug og frå april 2018 for Tor Mikkel Wara. Frå 24. januar 2020 er han klima- og miljøminister for regjeringa Solberg.

Rotevatn starta si Unge Venstre-karriere som økonomiansvarleg i Bergen Unge Venstre i 2007. Han vart medlem av sentralstyret i 2008 og deretter 1. nestleiar i 2009. Rotevatn var også aktiv studentpolitikar for Liberal Liste ved Universitetet i Bergen 2007–2009. I 2009 var han valkampsekretær for Sogn og Fjordane Venstre, og han sat som styremedlem i fylkeslaget 2009–2011. Ved kommunestyre- og fylkestingsvalet 2011 vart Rotevatn vald inn i Eid kommunestyre. Frå 2012 til 2014 var han styremedlem i Noregs Mållag.

Han vart leiar i Unge Venstre i 2010. Under landsmøtet i september 2013 gjekk han av som leiar, og gav jobben vidare til Tord Hustveit. 
Rotevatn var innvald på Stortinget frå Sogn og Fjordane 2013-2017. 
 
Han har tidlegare vore i teneste i musikktroppen til Hans Majestet Kongens Garde. Rotevatn har studert rettsvitskap ved Universitetet i Bergen.

Frå 2012 var han medlem av landsstyret i Noregs Mållag.

I 2012 vart Rotevatn kåra til årets europear av Europeisk Ungdom. I 2016 vart han i boka Makteliten peikt på som ein av Norges 252 mektigaste personer. Rotevatn var yngstemann på lista, og den einaste frå Sogn og Fjordane.

I 2014 ga han ut boka Liberalisme på norsk hos Civita, der han mellom anna skriv om frihandel, miljøpolitikk og velferdsstaten si bærekraft.

Etter at han ikkje fekk attval til Stortinget i 2017 begynte Rotevatn som advokatfullmektig i advokatfirmaet Steenstrup Stordrange (SANDS). Han fekk permisjon frå stillinga då han vart utnemnd som statssekretær i Erna Solbergs regjering.

Komitear
 2013–2017: Medlem i Fullmaktskomiteen
 2013–2017: Medlem i Arbeids- og sosialkomiteen

Bibliografi

Bøker

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 
"Blå hippie" – portrettintervju i Morgenbladet
 Om Sveinung Rotevatn i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Stortingsrepresentantar for Sogn og Fjordane
Stortingsrepresentantar for Hordaland
Stortingsrepresentantar frå Venstre
Stortingsrepresentantar 2013-2017
Stortingsrepresentantar 2021-2025
Lokalpolitikarar i Eid
Venstrepolitikarar i Sogn og Fjordane
Leiarar i Unge Venstre
Norske ungdomspolitikarar
Folk frå Eid
Forfattarar frå Eid
Norske sakprosaforfattarar