kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Nasjonalt Garborgsenter

Nasjonalt Garborgsenter, ofte kalla Garborgsenteret, er eit forfattarmuseum som opna 5. september 2012. Det ligg på Bryne i Time kommune, Arne Garborg sin heimkommune i barne- og ungdomsåra, og er ei avdeling i Jærmuseet. Senteret er samlokalisert med Time bibliotek, plassert mellom Forum Jæren og nye Bryne vidaregåande skule. Heile området har fokus på læring, næring og kultur.

Avdelingsdirektør er Inger Undheim.

Historie
Ideen om eit Garborg-senter sprang ut av 150-årsjubileet for Arne Garborg sin fødsel, Garborg-året 2001. I etterkant av jubileet tok Time Mållag initiativ til ei utgreiing av ideen om eit Garborgsenter. Ei arbeidsgruppe leia av Tarald Oma, dåverande leiar i Time Mållag, la i 2004 fram forprosjektet "Nasjonalt Garborgsenter på Bryne - for lesing og litteratur". Dette førte til at det blei sett ned ei styringsgruppe.

Prosjektet starta opp i oktober 2006 med Time Mållag, Time kommune og Rogaland fylkeskommune som initiativtakarar. Time kommune fekk ansvaret for å driva prosjektet. Frå 1. april 2008 tok Jærmuseet over arbeidet.

Føremål
Garborgsenteret er ein nasjonal formidlingsarena for å fremja interessa for Arne og Hulda Garborg og deira tankar og visjonar. Målet er å inspirera til samfunnsengasjement, til å lesa og til å skapa. Det er eit levande senter for demokrati, kunnskap og skaparkraft. Målgruppa er eit allment publikum utan særskilte faglege føresetnader. Ungdom og unge vaksne er peika ut som hovudmålgrupper. Det er også Garborgsenteret som driv formidling i Garborgheimen og Knudaheio.

Anbodet om å produsera den interaktive utstillinga vart vunnen av Media Farm og Arkidea. I samband med denne har Media Farm utvikla spelet Strid.

Bakgrunnsstoff

Arne Garborg
Time kommune
Museum i Rogaland
Mediafarm

Mediafarm A/S er eit Stavanger-basert selskap som utviklar interaktive lærings- og museumsløysingar. Det har spesialisert seg på installasjonar innan besøks- og vitensenter. Konsepta bryt med tradisjonell utstillings- og museumstankegang. I installasjonane inngår gjerne interaktive rollespel der dei besøkjande går inn som ein aktiv deltakar i aktuelle tema.

Gjennom å skapa rom for oppleving og læring har selskapa tidlegare vunne store kontraktar som ”Minitinget” på Stortinget sitt besøks- og læringssenter, «Unionsoppløysninga» til Utanriksdepartementet  si  100-årsmarkering og «Deadline» ved Stavanger Aftenblad sitt besøkssenter. 

I 2011 leverte Media Farm eit rollespel til besøkssenteret i Europaparlamentet. Dette skulle vera for besøkjande frå alle EU-landa, og vart såleis laga på 23 språk. Besøkssenteret i Brussel er på heile 5000 kvadratmeter. 

I samarbeid med Arkidea blei Mediafarm valt ut til å utvikla utstillinga til Nasjonalt Garborgsenter på Bryne. Til dette utvikla verksemda eit rollespel om ein framtidig konflikt mellom språka norsk og engelsk.

Dagleg leiar er Trond Ole Paulsen.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 

Skipingar i 1996
Næringsliv i Rogaland
Norske medieføretak
Djerv 1919

Sportsklubben Djerv 1919 er ein fotballklubb i Haugesund som spelar i 3. divisjon i avdeling 3 (2020).

Klubben spelte i 1. divisjon i 1988, men rykte ned etter å ha sett rekord i baklengsmål. Djerv 1919 nådde semifinalen i noregsmeisterskapen 1986, laget tapte 0-1 for Tromsø IL.

Lagssoge 
Klubben vart stifta i 1919, og for å unngå samanblanding med Sportsklubben Djerv i Bergen, fekk han namnet Djerv 1919.

Gjennom 1960- og 1970-åra var Djerv 1919 ein veslebror i Haugesunds-fotballen. Både Haugar og Vard hevda seg i norsk fotball, Djerv 1919 høyrde heime i dei lokale fotballseriane.

Frå siste halvdelen av 1980-åra kjempa klubben om hegemoniet mellom klubbane i Haugesund. 1988-sesongen spelte klubben for første og einaste gongen i toppserien.

Djerv 1919 spela på nivå 2 i norsk fotball i 1993-sesongen. Etter sesongslutt vart det semje om danne ein ny klubb i Haugesund, som skulle overta dei beste spelarane i klubbane Djerv 1919 og Haugar. Målsettinga var å skape eit stabilt eliteserielag. Den nye klubben, FK Haugesund, vart stifta på ei generalforsamling den 28.oktober 1993. FK Haugesund overtok då Djerv 1919 sin plass i det norske seriesystemet.

I 2011 spelar Djerv 1919 på 4. nivå i norsk fotball.

Kjelder 

Fotballag i Haugesund
Fotballag skipa i 1919
Sjakkbrikke

Sjakkbrikker blir brukte i spelet sjakk, som blir spela på eit brett med 8 gonger 8 ruter. Kvar spelar har 16 brikker til rådvelde. Brikkene har to ulike fargar, vanlegvis nemnde som kvite og svarte, uavhengig av kva farge som er på brikkene. Brikkene har tradisjonelle namn etter rangposisjonar i mellomalderen. 

Kvar spelar har følgjande brikker når spelet startar: 

Ein konge
Ei dronning
To tårn
To springarar
To løparar og
Åtte bønder

Offiserar 
Alle brikkene utanom bøndene er offiserar. 
 Tårn og dronning blir kalla tunge offiserar
 Løpar og springar blir kalla lette offiserar

Korleis brikkene går 
Kvar brikke har sin eigen måte å bevege seg på brettet. Gjennom utviklinga av sjakkspelet gjennom historia, har måten dei ulike brikkene har bevega seg på, endra seg ein del. Tårnet og springaren har likevel bevega seg på same vis dei siste 1000 åra, så nokre gamle arabiske sjakkoppgåver vil framleis vere forståelege for notidas spelarar. 
Sjå sjakk og artikkel for kvar enkelt brikke for korleis dei bevegar seg.

Namn på brikkene og utforming 
Namna på brikkene og utforminga av brikkene varierer etter språk og kultur. Utsjånaden kan vere stilisert etter internasjonal standard, utforma på kunstnarleg vis, eller laga som miniatyrstatuar av personane. Brikker har også blitt laga i alle moglege material. Ein del brikkesett har høg kunstnarisk verdi, og fine brikkesett kan vere samleobjekt.

Eit eksempel på historiske sjakkbrikker er Lewisbrikkene.

Brikker
Polarband

Polarband eller radiatus er skyer i høgare luftlag, som regel cirrus, men stundom altocumulus, som dannar parallelle band over større delar av himmelen. 

Perspektivet gjer at banda ser ut til å løpe saman mot eit punkt i horisonten (polen). Polarbanda opptrer oftast i samband med jetstraumar.

Kjelder
 Fri artikkel.

Skyer
Aftan- og morgonraude

Aftanraude og morgonraude er den raude fargen som sola, himmelen og skyene omkring av og til får ved og etter solnedgang (aftanraude) og soloppgang (morgonraude). Dette skuldast av dei lysstrålene som har minst bølgjelengd (dei fiolette og blå) blir mest spreidd i atmosfæren. Jo lågare sola står, dess tettare er dei laga i atmosfæren som lysstrålene må passere, og det raude lyset, som har størt bølgjelengd, vil då dominere. 

Etter utbrotet av vulkanen Krakatoa i 1883, vart det observert ei rekkje merkverdige, raude solnedgangar verda over. Dette kom av store mengder fint støv som vart kasta høgt opp i atmosfæren av vulkaneksplosjonen og spreidd jorda rundt. Edvard Munch-måleriet Skriket syner kanskje til aftanraude som oppstod i denne perioden.

Kjelder
Delar av denne artikkelen bygger på «Afterglow» frå ,  den 26. august 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Aftenrøde. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/aftenr%C3%B8de.
Morgonraude. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/morgenr%C3%B8de.

Bakgrunnsstoff 

Optiske fenomen i atmosfæren
Ferrero

Ferrero SpA er ein italiensk produsent av sjokolade og andre konfektprodukt. Verksemda vart grunnlagt av konditoren Pietro Ferrero i 1946 og har hovudkontor i Alba i Italia. Ferraro har over 16 000 tilsette og er framleis i Ferrero-familien si eige.

Dei best kjende produkta i Noreg er Kinderegg, Nutella, Ferrero Rocher og Tic Tac.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ferrero» frå ,  den 30. august 2011.

Bakgrunnsstoff

Italienske verksemder
Sjokoladeprodusentar
Skipingar i 1946
Den Nationale Legion

Den Nationale Legion var eit norsk fascistisk parti som stilte til Stortingsvalet 1927. Partileiaren var Karl Meyer. Partiet fekk 1 210 stemmer (0,1 %) ved stortingsvalet, men ingen mandat i Stortinget.

Offisielt partiorgan var avisa Nationalfascisten. Medlemsavgifta var 1 krone og 50 øre.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Den Nationale Legion» frå ,  den 31. august 2011.  

Tidlegare norske politiske parti
Fascisme
Pseudovitskap

Pseudovitskap  (pseudo- kjem frå gresk og tyder falsk eller noko som liknar) er nemninga på slik forsking eller slike teoriar og forklaringar som gjev seg ut for å vere vitskap, men som ikkje stettar dei vanlege vitskapleg krava til at hypotesar og teoriar skulle kunne sannkjennast på ein akseptabel måte, som til dømes at testingar av eksperimentelle teoriar og hypotesar skulle kunne gjerast om att med same resultatet til andre tider og på andre stader. Andre nemningar for pseudovitskap er kvasivitskap og antivitskap. 

Dei som er tilhengarar av teoriar og sanningsprov som i vitskapleg samanheng vert rekna som pseudovitskap, nyttar ofte nemningar som metavitskap eller paravitskap om det som dei gjer gjeldande som reell vitskap. Til dømes nyttast nemningar som metafysikk, parapsykologi og paramedisin om læresetningar og fenomen som hevdast å ha med vitskaplege disiplinar å gjere.

Grensene mellom vitskap og pseudovitskap kan til tider sjå meir eller mindre tilfeldige ut, då dei fleste vitskaplege teoriar er ufullstendige. I vitskapsteorien/vitskapsfilosofien er det lagt ned mykje arbeid i å freiste definere kva som er vitskap i motsetnad til ikkje-vitskap, kva som er vitskap  i motsetnad til pseudovitskap, kva som er vitskap i motsetnad til religion eller overtru osb. Det finst fleire døme på at det som i tidlegare tider vart teke for seriøs vitskap, vert rekna som pseudovitskap i våre dagar. På den andre sida finst det òg døme på at hypotesar og teoriar som tidlegare vart sett på som lite truverdige og stempla som pseudovitskap, har synt seg å vere rette etter at nye metodar for proving og kontroll har vorte tekne i bruk.

Kjelder

Pseudovitskap
Le-kvervel

Ein le-kvervel er ein kvervel som oppstår i ein gass- eller væskestraum etter straumen har passert ei brå hindring. Dette kjem av at straumen mistar kontakten med underlaget slik at det vert danna eit undertrykk i gassen eller væska. Kvervlane kan vere ståande (stasjonære) eller dei kan rive seg laus og drive nedstraums med straumen. Ved straumar på begge sider av ein konstruksjon, kan kvervlane avløysast vekselsvis på begge sider. Om denne kvervelavløysinga skjer rytmisk, kan dette få lange, slanke lekamar til å svinge, til dømes bruer. Dette er òg årsaka til at flagg blafrar i elles jamn vind.

I atmosfæren
Le-kvervlar kan oppstå bak bratte fjell, som le-lågtrykk, og kan der gje sterk og turbulent vind. Fjellformer som ved visse vindretningar gjer at lufta kring fjellet vert soge inn i undertrykket av ein luftstraum over fjellet er særleg effektive. Det oppstår då eit hydraulisk sprang som kan medføre til sterk vind ned mot bakken. Mange av dei mest alvorlege skadane under Nyårsorkanen i 1992 oppstod på le-sida av slike fjell.

Kjelder

Atmosfærisk dynamikk
Væskedynamikk
Virvlar
Chubasco

Ein chubasco er eit kraftig vindstøyt i samband med torevêr som ein får under regntida langs stillehavskysten av Mexico, Mellom-Amerika og Sør-Amerika. Namnet vert òg nytta når ein får regn i samband med kraftig vind i spansktalande land.

Ordet «chubasco» kjem frå det portugisiske ordet chuva, som tyder regn.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Chubasco» frå ,  den 3. september 2011. 
 oppgav desse kjeldene:
http://ggweather.com/winds.html

Vindar
Kaver

Kaver eller caver er ein lett bris på Hebridane.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kaver» frå ,  den 3. september 2011. 
 oppgav desse kjeldene:
http://ggweather.com/winds.html

Vindar
Leveche

Leveche er det spanske namnet på ein varm, sørvestleg vind langs delar av middelhavskysten av Spania. Vinden kjem frå Sahara i framkant av lågtrykk. I andre delar av Middelhavet har han andre namn.

Sjå òg
Boravind
Meltemi
Gregale
Khamaseen
Levantades
Marinvind
Mistralvind
Sjirokko

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Leveche» frå ,  den 3. september 2011. 
 oppgav desse kjeldene:
 Namn på vindar

Bakgrunnsstoff

 Local Mediterranean winds 

Vindar
Klima i Europa
Klima i middelhavsområdet
Papagayovind

Papagayovind er ein nordleg eller nordaustleg vind som i periodevis bles gjennom fjellpassa i fjella i Mellom-Amerika der ein finn Nicaraguasjøen. Vinden er kalla opp etter Papagayobukta ved stillehavskysten. Vinden er kraftigare enn passatvind som vanlegvis bles her. Vinden er kjend for å auke oppvellinga langs kysten av kjølig, næringsrik vatn. Vind og oppvelling i lag vert stundom kalla ei papagayo-hending.

Papagayo kjem av kjøligare, tørrare luft frå det nordamerikanske kontinentet. Slike hendingar er mest vanleg om vinteren, men kan òg skje til andre tider av året.

Sjå òg
Tehuanovind

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Papagayo wind» frå ,  den 3. september 2011. 
 oppgav desse kjeldene:
 NASA - Papagayo Wind 

Vindar
Klima i Nord-Amerika

tl:Papagayo
Puelchevind

Puelche er ein tørr, austleg fønvind i Sør-Sentral-Chile. Vinden er kalla opp etter puelche-folket som bur på austsida av Andesfjella. Puelche-vinden er sakpt av høgtrykk over Stillehavet som strekkjer seg austover til Andesfjella og/eller byggjer ein høgtrykksrygg til eit høgtrykkssenter over Sør-Atlanteren. Puelche-vindane opptrer opp om våren og kan føre til rask snøsmelting i Andesfjella og flaum.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Puelche (wind)» frå ,  den 3. september 2011. 
 oppgav desse kjeldene:
 World Survey of Climatology. Volume 12. Chapter 3. Climate of Chile, A. Miller  
 Puelche on Winds of the World

Vindar
Klima i Chile
Sarma

Sarma er ein vind på vestkysten av Bajkalsjøen. Han er kalla opp etter Sarma-elva som spring ut i denne dalen. 

Vinden er kjend som den kaldaste og kraftigaste i Bajkal-området, og kan stundom nå 40 m/s.

Sjå òg
Barguzinvind

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sarma (wind)» frå ,  den 3. september 2011.  

Vindar
Klima i Russland
Kalaallit Nunaata Radioa

Kalaallit Nunaata Radioa (KNR) er det offentlege kringkastingsselskapet på Grønland. Det har hovudkvarter i Nuuk. 

KNR har sendt landsdekkande radio sidan 1958, og landsdekkande fjernsyn sidan 1982.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kalaallit Nunaata Radioa» frå ,  den 4. september 2011.

Bakgrunnsstoff

Statlege kringkastingsselskap
Grønland
Skipingar i 1958
Grønlandske føretak
Rune Bratseth

Rune Bratseth () er ein tidlegare norsk fotballspelar som var sportsdirektør i Rosenborg frå 1995 til 2007. Han arbeider også som ekspertkommentator i Viasat 4, og som spesialkonsulent for Olavsfestdagane.

Merittar
1985: Seriemeister med Rosenborg
1988 og 1993: Bundesligameister med Werder Bremen
1991 og 1994: Tysk cupmeister
1992: Vann cupvinnarcupen med Werder Bremen

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Rune Bratseth» frå ,  den 4. september 2011.  

Norske fotballspelarar
Norske landslagsspelarar i fotball
Spelarar i Fotball-VM 1994
Folk frå Trondheim
Grensestraum

Grensestraumar er havstraumar der dynamikken vert styrt av ei kystlinje. Det finst to kategoriar: vestleg grensestraum og austleg grensestraum.

Austlege grensestraumar
Austlege grensestraumar er relativt grunne, breie og langsame. Dei finn ein på austsida av verdshava (på vestkysten av kontinenta). Subtropiske austlege grensestraumar renn mot ekvator og transporterer kald vatn frå høgare breiddegrader til lågare breidder. Døme på slike straumar er Benguelastraumen, Kanaristraumen, Perustraumen og Californiastraumen. Oppvelling fører næringsrikt vatn opp frå djupna i slike område, og gjer dei til produktive havområde.

Vestlege grensestraumar
Vestlege grensestraumar er varme, djupe, smale og raske og oppstår på vestsida av erdshava på grunn av vestleg forsterking. dei fører varmt vatn frå tropane mot polane. Døme på desse er Golfstraumen, Agulhas-straumen og Kuroshio.

Vestleg forsterking
Vestleg forsterking er forsterkinga av den vestlege greina av ein havstraum, særleg i ein havvirvel. Passatvindane bles vestover i tropane, og vestavindsbeltet bles austover på midlare breidder. Dette vindmønsteret fører til eit stress på havoverflata i subtropiske strøk med ei negativ krumming på den nordlege halvkula og ei positiv på den sørlege halvkula. Resultatet er ein sverdruptransport mot ekvator i begge tilfelle. På grunn av bevaring av potensiell virvling, vert denne transporten balansert av ein smal, intens straum mot polane, som renn langs vestsida av havbassenga, og gjer at virvlinga som kystfriksjonen gjev kan balansere virvlinga som vinden påfører. Den vestlege forsterkinga skjer òg i polarvirvlane, der forteiknet for vindstresskrumminga og retninga til dei påfølgjande straumane er motsette. Det er på grunn av den vestlege forsterkinga at straumar på vestsida av havbasseng (som Golfstraumen, ein straum på vestsida av Atlanterhavet) er kraftigare enn austlege straumar (som Californiastraumen på austsida av Stillehavet). Vestleg forsterking vart først forklart av den amerikanske oseanografen Henry Stommel.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Boundary current» frå ,  den 5. september 2011. 
 oppgav desse kjeldene:
Thurman, Harold V., Trujillo, Alan P. Introductory Oceanography Tenth Edition. ISBN 0-13-143888-3
AMS glossary: amsglossary.allenpres.com
Professor Raphael Kudela, UCSC, lectures OCEA1 Fall 2007

Bakgrunnsstoff
 http://biophysics.sbg.ac.at/atmo/el-scans/el-nino1.jpg 
 http://www.learner.org/jnorth/images/graphics/n-r/OceanCurrentsUSNOO.gif 

Fysisk oseanografi
Havstraumar
Albatross-ekspedisjonen

Albatross-ekspedisjonen var ein svensk oseanografisk ekspedisjon kring jorda mellom 4. juli 1947 og 3. oktober 1948, med skonnerten «Albatross». 

Skipet var særleg utrusta for å studere djuphavet og sjøbotn på dei store djupa. Med eit nytt botnlodd, Kullenbergs lodd eller stempelprøvetakar, lukkast det å ta opp til 20 meter lange proppar av botnavleiringane. Lagdelingane i desse avleiringane kastar lys over jordhistoria gjennom lange tidsrom. Dei viste at tjukkleiken av avleiringane auka jo lenger bort frå midthavsryggane ein kom, og resultatet var eit av mange bevis som gjorde at ein omsider aksepterte teorien om platetektonikk. 

Ekspedisjonen gjorde òg den første djuphavstrålinga i verda, på djupner på 7 600-7 900 meter, og avslørte at sjølv desse djupa ikkje var ein daud sone utan liv, slik ein tidlegare hadde trudd. Ekspedisjonen var særs sukessrik, fekk internasjonal merksemd og vert rekna som eit av dei mange viktige stega i osenografihistoria.

Leiaren for ekspedisjonen var Hans Pettersson.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Albatross expedition» frå ,  den 5. september 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

Svenske ekspedisjonar
Oseanografiske ekspedisjonar
Hendingar i 1947
Hendingar i 1948
Autokton

Aukokton  (av auto- og gresk for ‘stad, land’) tyder ‘staddanna’ og vert nytta innan ulike fagfelt.

I antropologi er omgrepet nytta om ein folkesetnad som så lenge ein har opplysningar tilbake i tid har levd i landet sitt.

I limnologi vert omgrepet nytta om organisk materiale som er danna i innsjøen sjølv, og om sediment (både organiske og uorganiske) som består av materiale danna i innsjøen.

I geologi er autokton det motsette av allokton.

Kjelder

Antropologi
Limnologi
Strukturgeologi
Ord av gresk opphav
Det internasjonale havforskingsrådet

Det internasjonale havforskingsrådet (International Council for the Exploration of the Sea (ICES) eller Conseil International de l'Exploration de la Mer (CIEM) vart skipa 22. juli 1902 i København av åtte nordeuropeiske kyststatar: Danmark, Finland, Nederland, Noreg, Russland, Storbritannia, Sverige og Tyskland. Organisasjonen har sete i København.

ICES har i dag 20 medlemsland, idet Belgia, Canada, Estland, Frankrike, Irland, Island, Latvia, Polen, Portugal, Spania og USA seinare har slutta seg til organisasjonen. I tillegg har seks land observatørstatus: Australia, Chile, Hellas, New Zealand, Peru og Sør-Afrika. To internasjonale ikkje-statlege organisasjonar har fått observatørstatus: Worldwide Fund for Nature og BirdLife International.

I byrjinga var ICES ein vitskapleg organisasjon som arbeidde med praktiske fiskerispørsmål, og eit tverrfagleg forum for marine studium. I dag er ICES ein moderne, mellomstatleg organisasjon for havforsking, og eit rådgjevande organ for fiskeriforvaltninga i medlemslanda. Det siste arbeidsområdet er delegert til ein rådgjevande komite for fiskeriforvaltning - Advisory Committee on Fishery Management (ACFM).

ACFM har definert nivå på dei ulike gytebestandane til fiskeartane, der dei opererer med ei nedre grense som ikkje kan underskridast utan at bestanden vert  svekka. Han definerer òg ein føre-var-grense som ligg noko høgare, og der styresmaktene ved underskriding blir tilrådd å iverksetje tiltak som kan få bestanden opp på eit tryggare nivå.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Det internasjonale havforskningsrådet» frå ,  den 6. september 2011.

Bakgrunnsstoff

Le CIEM fête ses cent ans

Havforskingsrådet
Skipingar i 1902
Stratifikasjon i limnologi

Stratifikasjon er ein periode om sommaren og vinteren der vassmassane i ein innsjø er lagdelte. 

Under sommarstagnasjonen er vassmassane delte i eit varmt og produktivt lag kalla epilimnion, som ligg over eit kald, mørkt lag kalla hypolimnion. Denne lagdelinga om sommaren vert kalla sommarstratifikasjon. Denne termiske lagdelinga hindrar at vassmassane sirkulerer fritt, som dei gjer under fullsirkulasjonane om våren og hausten, og dei nedre vassmassane er då heilt avstengt frå kontakt med lufta.  Samanlikna med sommarstagnasjonen er vinterstagnasjonen prega av liten planteplanktonproduksjon i vatnet. Det kjem mellom anna av dårlege lystilhøve, særleg om innsjøen er dekt med is og snø, og låge temperaturar. 

I epilimnion produserer planteplankton og større undervassplanter organisk stoff, og dermed vert det frigjort oksygen. Planter og dyr, samt nedbryting av organisk stoff, nyttar noko av dette oksygenet, men på grunn av sirkulasjonen i vatnet vil oksygeninnhaldet i epilimnion vere om lag i likevekt med oksygeninnhaldet i lufta. Under vinterstagnasjonen er derimot oksygenproduksjonen liten, og det vert nytta langt meir oksygen enn det som vert produsert. I hypolimnion er det derimot berre oksygenforbruk og ingen gassutveksling med lufta. I grunne eutrofe innsjøar kan det derfor bli oksygenmangel. Her vert det òg ofte danna forskjellige gassar, som hydrogensulfid, i botnvatnet. I tillegg blir det rikt på næringssalt som vert frigjort gjennom nedbryting av organisk stoff. I oligotrofe innsjøar er tilførsel og nedbryting av organisk stoff i djupvatnet liten, og slike innsjøar har mykje oksygen og lite næringssalt både i epilimnion og hypolimnion under sommerstagnasjonen.

Sjå òg
 Innsjøstratifikasjon

Kjelder

Limnologi