kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Isabelle Gulldén

Isabelle Therese Gulldén () er ein svensk handballspelar frå Partille kommun. Ho er i angrep aktiv i rolla som spelstyrar.

Gulldén debuterte på det svenske landslaget i 2007 og utvikla seg til å verte ein av verdas fremste handballspelarar. Ho deltok i 224 landskampar og skåra 846 landslagsmål innan den 15. desember 2020. Høgdepunktet med Sveriges landslag var EM-finalen 2010, der Sverige fekk sølv. Fire år seinare sikra Gulldén og Sverige seg bronsen i Handball-EM 2014.

Åra 2011-22 var Gulldén aktiv i fire ulike toppklubbar i fire ulike land. I 2014 var ho med om å vinne EHF-pokalen for danske Viborg HK, medan ho i 2016 og 2022 triumferte i EHF-meisterligaen med høvesvis rumenske CSM Bucuresti og norske Våg/Vipers.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Isabelle Gulldén» frå ,  den 10. juni 2022.  

Svenske handballspelarar
Svenske deltakarar under sommar-OL 2008
Handballspelarar under sommar-OL 2008
Svenske deltakarar under sommar-OL 2012
Handballspelarar under sommar-OL 2012
Svenske deltakarar under sommar-OL 2016
Handballspelarar under sommar-OL 2016
Sunniva Andersen

Sunniva Amalie Næs Andersen () er ein norsk handballspelar frå Skien. Ho har sidan 2017 spelt venstrekant i den norske toppklubben Våg/Vipers. 
Andersen vart europameister 2022 med Noregs landslag, medan ho i så vel 2021 som 2022 bidrog til at Våg gjekk til topps i EHF-meisterligaen.  

Andersen var frå 2012 Gjerpen-spelar. Sommaren 2017 veksla ho over til Våg/Vipers frå Kristiansand, eit lag som var i ferd med å ta over hegemoniet i norsk handball på kvinnesida. Over fleire sesongar utvikla ho seg etterkvart til å verte eit trygt val på kantplassen i laget. Ho var med om å vinne EHF-meisterligaen 2021, men hadde ei viktigare rolle då Våg/Vipers forsvarte meisterligatriumfen i 2022.

Andersen deltok i 3 landskampar for Noreg i sesongen 2021/22, skåra 4 mål.

Merittar landslag
EM 2022: Gullmedalje etter 27–25 mot Danmark

Kjelder

handball.no

Norske handballspelarar
Folk frå Skien
Patrik Kristiansson

Arne Patrik Kristiansson, gift Klüft, () er ein svensk tidlegare stavhoppar og seinare ishockeytrenar frå Göteborg.

Kristiansson slo gjennom i 1998-sesongen då han sette svensk rekord med 5,77 meter. I 2001 forbetra han rekorden til 5,83 m og i 2002 til 5,85 m. Åra 1998, 2001, 2002 og 2003 vart han svensk meister i stavhopp.

Ved innandørs-EM 2002 i Wien vart Kristiansson andremann på 5,75 m, likt med så vel vinnaren som tredjemann. Under europameisterskapen 2002 i München enda han på fjerdeplass med 5,80 m, jamhøgt med dei to tyskarane som tok sølv og bronse. Høgdepunktet som stavhoppar kom då han under Paris-VM 2003 tangerte den personlege rekorden og tok bronsemedaljen.

Han gifte seg med Carolina Klüft i 2007 og tok hennar slektsnamn til etternamn.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap 
EM 1998 i Budapest: Nr 12 (5,45 m i kvalifiseringa)
VM 1999 i Sevilla: Utslått i kvalifiseringa (5,40 m=nr 29)
OL 2000 i Sydney: Utslått i kvalifiseringa (5,55 m=nr 20)
VM 2001 i Edmonton: Utslått i kvalifiseringa (5,60 m=nr 14)
EM 2002 i München: Nr 4 – 5,80 m
VM 2003 i Paris: Bronsemedalje – 5,85 m
OL 2004 i Aten:Utslått i kvalifiseringa (5,60 m=nr 20)
VM 2005 i Helsinki: Nr 9 – 5,50 m

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Patrik Klüft» frå ,  den 11. juni 2022.

Bakgrunnsstoff 
 

Svenske stavhopparar
Svenske deltakarar under sommar-OL 2000
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2000
Svenske deltakarar under sommar-OL 2004
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2004
Folk frå Göteborg
EHF-meisterligaen i handball 2011/Kvinner

Meisterligaen i handball 2011 for kvinner var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel 3. september 2010 og avslutta med dobbeltfinale 7. og 14. mai 2021. Larvik Håndballklubb vann turneringa. Det var fyrste gongen eit norsk lag vann EHF-meisterligaen.

Gruppespela
Etter innleiande kvalifiseringsrundar vart gruppespelet med fire grupper à fire lag avvikla i tida 9.oktober til 21. november. Dei to beste laga i kvar av desse gruppene gjekk vidare til hovudrunda. Hovudrunda vart avvikla i to grupper frå 4. februar til 20. mars 2011. Dei to flittigaste poengsankarane i B-gruppa, Győri ETO og Larvik HK, begge 10 poeng, og i A-gruppa, ŽRK Budućnost og SD Itxako begge 8 poeng, kvalifiserte seg til semifinale.

Semifinalane
SD Itxako – Győri ETO 50 – 45 (26-21 og 24-24)
Larvik HK – ŽRK Budućnost 52 – 44 (25-20 og 27-24)

Finalane
Framom 4 416 tilskodarar vann Larvik HK heimekampen i Arena Larvik den 7. mai med 23–21.
Bortekampen i spanske Pamplona sju dagar seinare enda med knappe 25-24 til SD Itxako, dermed sikra Larvik seg EHF-trofeet med 46 mål mot 45 Itxako sine 45.

Måla til Larvik HK kom frå Tonje Larsen 8+4, Linn Sulland 0+10, Heidi Løke 6+1, Linn-Kristin Riegelhuth 3+3, Nora Mørk 3+1, Gro Hammerseng 2+2 og Kari Mette Johansen 1+3. Cecilie Leganger og Lene Rantala var målvakter. Sara Breistøl, Karoline Breivang, Tine Kristiansen, Olga Medvedova og Tine Stange kom ikkje på skåringslistene.

Carmen Martín skåra i alt 15 mål for det spanske laget.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «EHF Champions League der Frauen 2010/11» frå ,  den 12. juni 2022.  

Handball
Handball i 2011
Kviting

Kviting (Merlangius merlangus), òg kalla bleike eller bleikje, er ein fisk i torskefamilien.

Skildring 
Kvitingen kan bli opptil 70 cm lang og 3 kg, men vanlegvis ikkje lenger enn 50 cm. Han er sølvgrå på farge, mørkare på ryggen og lys på buken. Berre unge individ har ein liten skjeggtråd. Munnen er overbitt.
Sidelinja gjer ei svak boge over brystfinnane, som har ein svart flekk ved rota. Dei tre ryggfinnane og to gattfinnane har berre blautstråler. Den fyrste ryggfinnen har 12–15 blautstråler, den andre har 18–25, og den tredje har 19–22. Den fyrste gattfinnen har 30–35 blautstråler og den andre har 21–23.

Utbreiing og habitat 
Kvittngen har den største utbreiinga si i nordaustlege delar av Atlanterhavet, frå Gibraltar og nordover til Island og Barentshavet. Han finst òg i Svartehavet, Middelhavet og vestlege delar av Austersjøen. I Noreg finst kvitingen langs heile kysten, men er vanlegast sør for Stad.

Kviting opptrer frå 10 til 200 meter, ofte på mudder- og sandbotn.

Åtferd 
Kvitingen er bentopelagisk, men held mest til som botnfisk. Unge fiskar finst heilt inne ved land, medan dei vaksne og store individa oppheld seg i litt større avstand til kysten og på større djupner. Dei kan vandra over store område, men lite er kjent om vandringsmønstera deira. Hovudføda er krepsdyr og annan fisk som sild. I gytetida, frå januar til juli, samlar kvitingane seg i store stimar. Både egga og yngelen er pelagisk. Når yngelen blir omtrent 10 mm søkar dei ofte vern mellom nesletrådane til brennmaneter. Når dei blir 50–100 mm lange søkar dei mot botnen.

Økonomisk tyding 
Kvitingen er ein svært god matfisk og det blir drive kommersielt fiske etter han med trål og snurrevad.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hvitting» frå ,  den 12. juni 2022.

Bakgrunnsstoff 
 

Fisk i Middelhavet
Torskefamilien
Fisk i Noreg
EHF-meisterligaen i handball 2013/Kvinner

Meisterligaen i handball 2013 for kvinner var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel 21. september 2012 og avslutta med dobbeltfinale 5. og 13. mai 2013. Vinnar av turneringa vart Győri ETO frå Győr i Ungarn.

Etter innleiande kvalifiseringsrundar vart gruppespelet med fire grupper à fire lag avvikla i tida 13. oktober til 18. november. Dei to beste laga i kvar av desse gruppene gjekk vidare til hovudrunda. Hovudrunda vart avvikla i to grupper frå 26. januar til 17. mars 2013. Dei to flittigaste poengsankarane i A-gruppa, Győri ETO og Larvik HK, med 12 og 8 poeng, og i B-gruppa, RK Krim og Oltchim Vâlcea begge 8 poeng, kvalifiserte seg til semifinale.

Semifinalane
Oltchim Vâlcea – Győri ETO 47 – 48 (22-24 og 25-24)
Larvik HK – RK Krim 52 – 44 (22-24 og 27-19)

Finalane
Győri ETO vann bortekampen mot Larvik HK i Arena Larvik den 5. mai med 21–24 og heimekampen i ungarske Veszprém seks dagar seinare med 23–22 og sikra seg EHF-trofeet med 47 mål mot 43.

Győri ETO sitt vinnarlag bestod mellom andre av målvakta Katrine Lunde og målskårarane Anita Görbicz 8+4, Heidi Løke 6+5, Jovanka Radičević 5+5, Eduarda Amorim 2+2, Andrea Lekić 1+3, Anikó Kovacsics 1+2, Ivett Szepesi 0-2 og Viktória Soós 1+0.

Måla til Larvik HK kom frå Linn-Kristin Riegelhuth 4+4, Isabel Blanco 5+2, Nora Mørk 2+5, Thea Mørk 3+3, Gro Hammerseng 1+4, Linn Sulland 4+0, Anja Edin 2+0, Tonje Larsen 0+2, Karoline Breivang 1+0, Sara Breistøl 1+0. Cecilie Leganger og Lene Rantala var målvakter. Kristina Bille, Kristine Breistøl, Mie Sando og Pernille Wibe kom ikkje på skåringslistene.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «EHF Champions League der Frauen 2012/13» frå ,  den 13. juni 2022.  

Handball
Handball i 2013
EHF-meisterligaen i handball 2014/Kvinner

Meisterligaen i handball 2014 for kvinner var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel 7. september 2013 og avslutta med sluttspel 3.-4. mai 2014. Győri ETO frå Győr i Ungarn vann turneringa for andre året i rad.

Turneringa med 16 deltakande lag opna med seriespel i fire grupper à 4 lag. Dei to beste laga i desse  gruppene gjekk vidare til ei hovudrunde med to grupper à 4 lag. Dei to beste laga i hovudrunde-gruppene kvalifiserte seg til sluttspel. Norske Larvik HK vart slått ut i hovudrunda.

Sluttspelet
Sluttspelet vart avvikla helga 3. og 4 mai 2014. 
Semifinalane:
Győri ETO – Midtjylland HB 29 – 26
ŽRK Budućnost – Vardar 22 – 20 etter ekstraomgangar

Bronsefinalen:
Vardar – Midtjylland HB 34 – 31

Finalen
Győri ETO – ŽRK Budućnost 27-21

Györi ETO tok kontroll over kampen i fyrste omgang og leia 15–10 ved pause.  I den andre omgangen styrte laget inn til siger 27–21.

Győri ETO sitt vinnarlag bestod mellom andre av målvakta Katrine Lunde og målskårarane Anita Görbicz 7, Heidi Løke 4, Eduarda Amorim 4, Adrienn Orbán 4, Katarina Bulatović 3, Bernadett Bódi 2, Anikó Kovacsics 2 og Dorina Korsós 1.

Cristina Neagu vart toppskårar for Budućnost med 7 sine fulltreffarar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «EHF Champions League der Frauen 2013/14» frå ,  den 14. juni 2022.  

Handball
Handball i 2014
Richard Chelimo

Richard Chelimo () var ein kenyansk langdistanseløpar som vann ein OL-medalje og to VM-medaljar på 10 000 meter. Han var bror til Ismael Kirui.

Chelimo fekk sølvmedaljen på 10 000 m under VM i friidrett 1991, slått i spurten av landsmannen Moses Tanui. Året etter vart Chelimo andremann i milløpet då Sommar-OL 1992 fann stad i spanske Barcelona. I dette løpet meinte publikum Chelimo vart hindra av ein marokkansk løpar, til fordel for marokkanaren Khalid Skah som spurta frå Chelimo på oppløpssida. Skah vart i fyrste omgang diskvalifisert, men tilkjend gullmedaljen dagen etter løpet. 

5. juli 1993 sette Chelimo verdsrekord på 10 000 meter i eit stemne på Stockholm stadion. Rekordtida 27.07,9 stod seg i berre fem dagar, etter som landsmannen Yobes Ondieki vart fyrstemann under 27 minutt på mila. Under VM i friidrett 1993 sprang Chelimo inn til bronsemedalje på mila, borti 20 sekund bakom Etiopias Haile Gebrselassie og nemnde Moses Tanui.

Chelimo døydde av ein hjernesvulst, 29 år gammal.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Richard Chelimo» frå ,  den 14. juni 2022.  

Kenyanske langdistanseløparar
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Kenya
Medaljevinnarar under sommar-OL 1992
Kenyanske deltakarar under sommar-OL 1992
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1992
St Magnus International Festival

St Magnus International Festival er ein årleg, vekeslang festival som blir halden ved midtsommar på Orknøyane utanfor nordkysten av  Fastlands-Skottland.

Festivalen blei skipa i 1977 av ei gruppe som omfatta komponisten Peter Maxwell Davies, som nyleg hadde busett seg på Orknøyane, og den orknøyiske diktaren George Mackay Brown. Det kunstnariske programmet består hovudsakleg av musikk i tillegg til dans, drama, litteratur og biletetkunst. Festivalen blir driven av ei lita gruppe tilsette og mange frivillige, som også husar tilreisande artistar. Kunstnarisk leiar er Alasdair Nicolson, som etterfølgde Glenys Hughes i 2010.

Artistar og repertoar 
Artistar som har vore ved festivalen er mellom anna Vladimir Ashkenazy, Nicola Benedetti, Colin Currie, Evelyn Glennie, John Harle, Angela Hewitt, Steven Isserlis, Paul Lewis, John Lill, Tasmin Little, Joanna MacGregor, Lisa Milne, Steven Osborne og Isaac Stern. Mange orkester og ensemble har vitja festivalen både frå Skottland og England.

Festivaldiktarar har mellom anna vore Carol Ann Duffy, John Gallas, Seamus Heaney, Jackie Kay, Gwyneth Lewis, Liz Lochhead og Andrew Motion. National Theatre of Scotland var også ved festivalen i 2007.

Bestillingsverk 
St Magnus-festivalen har bestilt verk frå komponistar som James MacMillan, Judith Weir, Simon Holt, sir Richard Rodney Bennett, Thea Musgrave, Sally Beamish, Edward McGuire, William Sweeney, Gordon McPherson og David Horne. Han har hatt åremierar av verk av sir Peter Maxwell Davies, nokre av dei skrivne i samarbeid med eller inspirert av tekstar av George Mackay Brown.

Det er også bestilt kunst, drama og danseprosjekt til festival, mellom anna ein trio av skodespel av Alan Plater.

Lokal deltaking og tilleggsarrangement 
Utdannings- og samfunnsprosjekt har inkludert mange innbyggjarar på Orknøyane. St Magnus Festival Chorus inkluderer rundt 130 songarar frå alle delar av øygruppa. Festivalen legg vekt på engasjement i lokalsamfunnet og støtte frå lokale innbyggjarar.

Festival on Tour-prosjektet har vitja dei ytre øyane i Orknøyane for å halda kurs og framsyningar for skular og lokalsamfunn. Frå 2006 har ein halde ein sidefestival kalla MagFest som har omfatta seine framsyningar, sirkus, kabaret, komedie, musikk og barneframsyningar. Ulike kurs som Orkney Conducting Course, St Magnus Composers' Course, eit Writers' Course og frå 2012 eit Singers' Course blir også drivne parallelt med festivalen.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «St Magnus Festival» frå ,  den 15. juni 2022.

Bakgrunnsstoff

Skipingar i 1977
Festivalar i Skottland
Orknøyane
Musikkfestivalar i Storbritannia
Mitchell Watt

Mitchell Watt () er ein australsk tidlegare lengdehoppar. Han vann etter tur medalje i to verdsmeisterskap og i Sommar-OL 2012.

Watt forbetra seg jamnt og trutt i 2009-sesongen, frå 8,04 meter i januar til 8,43 m i Rethymno på Kreta den 20. juli. Ein månad seinare landa han på 8,37 m under verdsmeisterskapen i Berlin og vann bronsen. Den 29. juli 2011 sette han australsk rekord i Stockholm med eit hopp som målte 8,54 meter. I september 2011 sikra han seg sølvmedaljen i VM med eit hopp på 8,33 m, Året etter tok han i London-OL eit nytt sølv i lengdehopp, trass i moderate 8,16 m.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 2009 i Berlin: Bronsemedalje – 8,37 m
VM 2011 i Daegu: Sølvmedalje – 8,33 m, bakom Dwight Phillips (8,45 m)
OL 2012 i London: Sølvmedalje – 8,16 m, bakom Greg Rutherford (8,31 m)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Mitchell Watt» frå ,  den 16. juni 2022.  

Australske lengdehopparar
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Australia
Medaljevinnarar under sommar-OL 2012
Australske deltakarar under sommar-OL 2012
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2012
Abdalaati Iguider

Reda Abdalaati Iguider () er ein marokkansk tidlegare mellomdistanseløpar. Han var i tida 2008-16 ein av verdas beste 1500-meterløparar. Iguider sikra seg bronsemeddaljen på distansen både under Sommar-OL 2012 og Friidretts-VM 2015, våren 2012 sigra han på 1500 m ved hall-VM i Istanbul. 15. juli 2015 sette han livsbeste på 1500 meter med 3.28,79 ved eit stemne i Monaco, på 5 000 meter sette han same året personleg rekord med 12.59,2.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 2007 i Osaka: Utslått i forsøket på 1500 m (3.43,2=nr 29)
OL 2008 i Beijing: Nr 5 på 1500 m – 3.34,6
VM 2009 i Berlin: Nr 11 på 1500 m – 3.38,3
VM 2011 i Daegu: Nr 5 på 1500 m – 3.36,5
OL 2012 i London: Bronsemedalje på 1500 m – 3.35,1. Nr 6 på 5000 m – 13.44,1
VM 2013 i Moskva: Utslått i semfinalane på 1500 m (3.44,3=nr 21)
VM 2015 i Beijing: Bronsemedalje på 1500 m – 3.34,5
OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 5 på 1500 m – 3.50,5
VM 2017 i London: Utslått i semfinalane på 1500 m (3.40,7=nr 21)
VM 2019 i Doha: Utslått i semfinalane på 1500 m (3.42,2=nr 25)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Abdalaati Iguider» frå ,  den 17. juni 2022.  

Marokkanske mellomdistanseløparar
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Marokko
Marokkanske deltakarar under sommar-OL 2008
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2008
Medaljevinnarar under sommar-OL 2012
Marokkanske deltakarar under sommar-OL 2012
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2012
Marokkanske deltakarar under sommar-OL 2016
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2016
Renata Pytełewska-Nielsen

Renata Pytełewska-Nielsen () er ein polsk-dansk tidlegare friidrettsutøvar frå Otwock som særleg utmerkte seg i lengdehopp.

Ho utvandra til Danmark i 1980-åra og representerte sidan Danmark. Som Renata Nielsen vann ho bronsemedaljen i lengdehopp ved Friidretts-VM 1993. Den 5. mai 1994 sette ho dansk rekord med 6,96 meter i eit stemne i Sevilla. Våren 1996 vann ho lengdetevlinga under innandørs-EM 1996 i Stockholm med eit bestehopp på 6,76 meter.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
EM 1990 i Split: Nr 11 – 6,35 m
VM 1991 i Tokyo: -
OL 1992 i Barcelona: Nr 11- 6,06 m
VM 1993 i Stuttgart: Bronsemedalje – 6,76 m
EM 1994 i Helsinki: Nr 4 – 6,82 m
VM 1995 i Göteborg: Utslått i kvalifiseringa (6,42 m=nr 22) 
OL 1996 i Atlanta: -
VM 1997 i Aten: Utslått i kvalifiseringa (6,49 m=nr 19)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Renata Pytełewska-Nielsen» frå ,  den 17. juni 2022.

Bakgrunnsstoff 
 

Danske lengdehopparar
Danske deltakarar under sommar-OL 1992
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1992
Danske deltakarar under sommar-OL 1996
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1996
Jeff Henderson

Jeff Henderson () er ein USA-amerikansk lengdehoppar som vart olympisk meister i øvinga i 2016.

Henderson forbetra i 2014 sin personlege rekord til 8,43 meter. Året etter presterte han livsbeste då han hoppa 8,52 meter og vann lengde-øvinga ved panamerikaleikane i Toronto. Under Sommar-OL 2016 hoppa han årsbeste 8,38 meter og sikra seg gullmedaljen, ein centimeter lengre enn sørafrikanaren Luvo Manyonga. Også under verdsmeisterskapen i Doha i 2019 gjorde Henderson årsbeste i finalen, 8,39 meter heldt til sølvmedalje.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 2015 i Beijing: Nr 9 – 7,95 m
OL 2016 i Rio de Janeiro: Gullmedalje – 8,38 m, framom Luvo Manyonga (8,37 m)
VM 2019 i Doha: Sølvmedalje – 8,39 m, bakom Tajay Gayle (8,69 m)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Jeff Henderson (athlete)» frå ,  den 18. juni 2022.  

Lengdehopparar frå USA
Olympiske meistrar for USA
Medaljevinnarar under sommar-OL 2016
USA-amerikanske deltakarar under sommar-OL 2016
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2016
Piggtråd

Piggtråd er gjerdetråd av ståltråd med spisse piggar som stikk ut. Typen som er i allmenn bruk i dag blei patentert i USA i 1874. 
Piggtråd blir laga i mange variantar, alt frå «barberblad-utføring» til den eldre og meir brukte typen. Piggtråd er ofte brukt på høge gjerde og finst i hovudsak rundt industribygg, militære område, somme riksgrenser og i samband med gardsbruk.

Bruken av piggtråd er lovregulert i Noreg (Lov om dyrevern). I 2010 blei det innført eit absolutt forbod mot piggtråd i gjerde sett opp for å regulera ferdselen til dyr.

Historie 
Det fyrste patentet på piggtråd blei gjeve i USA i 1867 til Lucien B. Smith frå Kent i Ohio. Smith er dermed rekna som opphavsmannen til oppfinninga. Joseph F. Glidden frå DeKalb i Illinois fekk patent på den moderne utforminga i 1874 etter å ha forbetra den tidlegare modellen.

Piggtråd var den fyrste ståltrådteknologien som kunne sperra inne storfe. Ståltrådgjerde er billigar og lettare å setja opp enn alternativa, og då slike gjerde blei tilgjengelege i USA seint på 1800-talet blei det overkommeleg å gjerda inn større område enn tidlegare. Dette gjorde at ein kunne halda store storfeflokkar meir intensivt enn ein hadde gjort tidlegare.

Ein kan også bruka piggtråd som hinder på ei slagmark. Piggtråd blei fyrst brukt i militær samanheng av spanske styrkar på Cuba under den spansk-amerikanske krigen i 1898.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Piggtråd» frå ,  den 18. juni 2022.

Litteratur 
 Henry D. and Frances T. McCallum. The Wire that Fenced the West. Norman: University of Oklahoma Press, 1965. LoC: 65-11234.
 Olivier Razac. Barbed Wire: A Political History, W. W. Norton & Company, 2003. ISBN 1-56584-812-8
 Biografi om John W. Gates, en pionér som monopoliserte industrien med The American Steel and Wire Company.

Bakgrunnsstoff

Gjerde
Områdesikring
Oppfinningar frå 1800-talet
Oppfinningar frå USA
Ting av metall
Thiago Braz

Thiago Braz da Silva () er ein brasiliansk stavhoppar som vart olympisk meister i øvinga då Sommar-OL 2016 fann stad i heimlandet hans.

Aktiv
Braz vann søramerika-meisterskapen 2013 med personbeste 5,83 m. Sommaren 2015 forbetra han rekorden til 5,92 meter ved eit stemne i Baku i Aserbajdsjan. Under Sommar-OL 2016 på heimebane var han og verdsrekordhaldar Renaud Lavillenie dei einaste som svinga seg over 5,93 m. Då Lavillenie hoppa over 5,98 m i fyrste forsøk, valde Braz å vente til lista låg på 6,03 meter. I sitt andre forsøk på denne høgda smaug han seg over lista, sette ny olympisk rekord og vann OL-gull. Etter femteplass i VM 2019, lukkast Braz å vinne bronsen i stavhopp-tevlinga då dei olympiske leikane endeleg kom i stand i 2021.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 2013 i Moskva: Utslått i kvalifiseringa (5,40 m=nr 14)
VM 2015 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa (5,65 m=nr 19)
OL 2016 i Rio de Janeiro: Gullmedalje – 6,03 m, framom Renaud Lavillenie (5,98 m)
VM 2019 i Doha: Nr 5 – 5,70 m
OL i 2021 i Tokyo: Bronsemedalje – 5,87 m

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Thiago Braz» frå ,  den 19. juni 2022.  

 

Brasilianske friidrettsutøvarar
Stavhopparar
Olympiske meistrar for Brasil
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Brasil
Medaljevinnarar under sommar-OL 2016
Brasilianske deltakarar under sommar-OL 2016
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2016
Medaljevinnarar under sommar-OL 2020
Brasilianske deltakarar under sommar-OL 2020
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2020
Hollis Conway

Hollis Conway () er ein tidlegare USA-amerikansk høgdehoppar som perioden 1988-92 tok medalje i øvinga i dei tre største internasjonale meisterskap på rad.

Conway kneip sølvmedaljen i høgdehopp under Sommar-OL 1988 i Seoul då han hoppa 2,36 m i fyrste forsøk. 30. juli 1989 forbetra han landsrekorden i USA til 2,39 meter. I 1991 presterte han livsbeste med 2,40 meter då han sigra i hall-VM i Sevilla, og noko seinare gjekk han til topps ved universiaden i Seattle med 2,37 m. Under verdsmeisterskapen 1991 var han nest best av dei tre utøvarane som enda opp med 2,36 m i sluttprotokollen, nok til å berge bronsen. Året etter var han ein av tre utøvarar som alle fekk bronse under sommarleikane i Barcelona.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 1988 i Seoul: Sølvmedalje – 2,36 m, bakom Hennadij Avdjejenko (2,38 m)
VM 1991 i Tokyo: Bronsemedalje – 2,36 m
OL 1992 i Barcelona: Bronsemedalje – 2,34 m

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hollis Conway» frå ,  den 19. juni 2022.  

Høgdehopparar frå USA
Olympiske sølvmedaljevinnarar for USA
Olympiske bronsemedaljevinnarar for USA
Medaljevinnarar under sommar-OL 1988
USA-amerikanske deltakarar under sommar-OL 1988
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1988
Medaljevinnarar under sommar-OL 1992
USA-amerikanske deltakarar under sommar-OL 1992
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1992
Folk frå Chicago