Henny Moan

Henny Elisabeth Moan () er ein norsk skodespelar. Frå 1950-åra var ho ein av dei fremste kvinnelege skodespelarane i norsk film og teater, og hadde sentrale kvinneroller på Nationaltheatret, Fjernsynsteatret og Oslo Nye Teater. Ho er særleg kjend for dei mange tolkingane sine av kvinneroller av Henrik Ibsen for Fjernsynsteatret i 1960- og 1970-åra. 

Moan var gift med André Bjerke frå 1959 til 1972 og var deretter sambuar med Ole Paus i 1970-åra. Ho er mor til Vilde Bjerke og Sole Paus.

Biografi 
Moan vaks opp i Narvik og Gratangen. Som 17-åring vart ho teken opp i det første kullet ved Statens Teaterskole i 1953. Ho debuterte i Federico García Lorca sitt Yerma frå 1934 ved Det Norske Teatret i 1955. Same året medverka ho i Arne Skouen sin Barn av solen som var hennar debutfilm. Samarbeidet med Skouen fortsatte med filmen Ni liv, ein film som vart Oscar-nominert i klassen for beste utanlandske film. Deretter følgde ein av klassikarane innnan norsk film, De dødes tjern.

Moan har vore tilsett ved Det Nye Teater, Fjernsynsteatret, Nationaltheatret, Oslo Nye Teater og Det Norske Teatret sidan 1978. Ho tolka fleire store kvinneroller som Jeanne d’Arc, Kameliadamen, Frøken Julie og dei fleste av dei store kvinnerollene til Ibsen. Den siste rolla hennar var i Ad Astra i januar 2007–mai 2008. I 1988 var ho medgrunnleggjar av Hamsun-Selskapet.

Ved De dødes tjern traff ho diktaren André Bjerke, som ho var gift med 1959–1972 og fekk dottera Vilde Bjerke med. Ho var sambuar med Ole Paus frå 1973 til 1976. Dei har sonen Sole Christian Paus. Ole Paus har sagt:

Fetteren til André Bjerke, Jens Bjørneboe, budde i periodar heime hos Moan og Paus i Bjerkelundsveien i Bærum. Den andre kona til Bjørneboe, Tone Bjørneboe, hadde dessutan tidlegare vore kjærast med den fyrste ektemannen til Moan, André Bjerke.

Moan representerte Arbeidarpartiet i Bærum kommunestyre 1972–1975.

I 2020 vart Moan utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden «for sin fremragende innsats for norsk kunst- og kulturliv».

Prisar og utmerkingar 
 Statens kunstnerstipend
 Oslo bys kulturstipend
 Æresmedlem i Norsk Skuespillerforbund.
 Aase Byes ærespris 2006
 Nordprofilprisen 2007
 Amandakomiteens ærespris 2010
 Kommandør av St. Olavs orden 2020

Filmografi 

 1955: Barn av solen – Kari
 1956: Litet bo – Li
 1956: På solsiden – Wenche, søstera til Hartvig
 1956: Sju vackra flickor – Sonja Lund
 1957: Ni liv – Agnes
 1958: De dødes tjern – Liljan Werner
 1958: Pastor Jarman kommer hjem – Lilly
 1958: Ut av mørket
 1959: Herren og hans tjenere – Forsamlingssyster
 1960: Omringet – Kjærasten til Frimann
 1962: Gengangere – Regine Engstrand
 1962: Kalde spor – Ragnhild
 1962: Velkomstmiddag – Cecilia
 1964: Klokker i måneskinn – Skodespelarinna
 1966: Falne engler – Jane Banbury

 1966: Leke med ilden – Kona til sonen
 1966: Rosmersholm – Rebecca West
 1967: Musikanter – Tora, tannlækjarfrue
 1969: Taxi – Eva Donizetti (TV-serie, episoden «Det lukkede rom»)
 1973: Benoni og Rosa – Edvarda (TV-serie)
 1973: Når vi døde vågner – Irene von Satow
 1975: Hedda Gabler – Fru Elvsted
 1977: Øyeblikket – Stine
 1978: Blindpassasjer – Leda (TV-serie)
 1978: Gengangere – Fru Helene Alving
 1979: Rallarblod – Skinnfellmarja
 1979: Tante Ulrikke – Tante Ulrikke
 1985: Papirfuglen – Arkadina

 1993: Sigrid Undset - et kvinneliv
 1995: Kristin Lavransdatter – Ragnfrid
 1995: Amalies jul – Frøken Gran (TV-serie)
 1996: Spor – Dame (Kortfilm)
 1997: Barbara – Magdalene
 1997: Livets dans (Stemme)
 1998: Thranes metode – Mora til Thrane
 2005: En stein i veien (Kortfilm)
 2003: Tur & retur – Bestemor
 2004: Siste stopp – Rakel (Kortfilm)
 2007: O' Horten – Svea
 2010: Orkestergraven – Johanne (TV-serie)
 2010: Kommandør Treholt & Ninjatroppen – Forteljarstemme
 2017: Vincent – Signe (Kortfilm)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Henny Moan» frå , den 9. mars 2023.

Bakgrunnsstoff 
 Henny Moan hos Internet Movie Database
 Henny Moan hos Nationaltheatret
 Henny Moan hos Sceneweb
 Henny Moan hos Svensk Filmdatabas

Norske skodespelarar
Lokalpolitikarar i Bærum
Ap-politikarar i Akershus
Vinnarar av Amandaprisen
St. Olavs Orden
Folk frå Alta