kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Stør

Stør (Acipenser sturio, også kjend som alminneleg stør, europeisk stør eller håstørje) er ein art i slekta Acipenser i størfamilien. Han er ein sterkt truga art.

Fisken blir vanlegvis 1–2 meter lang og veg 150 kg, men kan bli opptil 3,5 meter lang og 315 kg tung. Han blir opptil 40 år gammal. Hannen blir kjønnsmogen i ein alder av 12–14 år, hoa mellom 16 og 18 år. 

Fisken et muslingar, krepsdyr, mindre fiskar og virvellause dyr han finn på botnen. 

Stør kan leva ved kysten av heile Europa bortsett frå Svartehavet. Han kan opptre heilt nord til Finnmark, men er svært uvanleg i norske farvatn. Til liks med mange andre størar gyter han i elvar. Egg og yngelen lever i ferskvatn og estuar ei tid. Dei vandrar så ut til havet, der dei lever på grunt vann i 7–15 år.

Rogn frå stør og nærskylde artar blir brukt til å laga kaviar. Overfiske, fysiske barrierar frå demningar, sluser og vasskraftanlegg og ureining av elver har ført til ein sterk tilbakegang for arten, som framleis er truga. I dag finn ein berre gytande bestandar av arten i Ladoga i Russland, Gironde i Frankrike og Guadalquivir i Spania.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Alminnelig stør» frå ,  den 2. mai 2023.

Bakgrunnsstoff 
 

Ferskvassfisk i Europa
Fisk i Middelhavet
Acipenser
Hansa bryggeri

Hansa bryggeri er eit bryggeri i Bergen. Hansa produserer pilsnerøl, bayerøl, fatøl, lettøl, vørterøl og brus.

Bryggeriet vart stifta i 1891 då Waldemar Stoud Platou kjøpte opp det lokale bryggeriet Det Sembske Bryggeri, og gav det eit nytt namn. Opphavleg heldt bryggeriet til på Kalfaret, men på 1980-talet flytta dei mesteparten av verksemda si til Kokstad, eit industriområde knappe to mil sør for Bergen sentrum.

Namnet «Hansa» er oppkalla etter hanseatane, det tyske handelsforbundet som var så viktig for bergensk økonomi i sein mellomalder.

Hansa bryggeri er i dag samanslått med Borg bryggeri i Sarpsborg og Christianssands Bryggeri (CB) i Kristiansand til Hansa Borg Bryggerier ASA.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Norske bryggjeri
Næringsliv i Bergen
Sjøkreps

Sjøkreps eller bokstavkreps (Nephrops norvegicus) er eit krepsdyr i hummerfamilien. Han lever på mjuk botn på 15-800 m djupn langs store delar av det austlege Atlanterhavet, og er vanleg å ta i trål saman med djuphavsreker. Dyret liknar hummer i kroppsform, men er mindre (12-24 cm) og slankare. Fargen varierer mellom raud og gul, ofte med lyse merke på ryggskjoldet. Det er desse som har gjeve arten tilnamnet bokstavkreps.

Sjøkrepsen er eit einsamt rovdyr, som lever av andre dyr han finn på botnen.

Den muskuløse halen er god mat. Omkring 60 000 tonn vert difor teke kvart år, halvparten av den britiske fiskeflåten. Båtar som driv med sjøkrepsfiske får òg ein del flyndre, noko som bidreg til at fangsten vert økonomisk forsvarleg.

Dyrerekka Cycliophora, som lever kommensialistisk på munndelane til dyr i hummerfamilien vart først oppdaga på sjøkreps.

Bakgrunnsstoff 
 

Krepsdyr
Sandpyntekrabbe

Sandpyntekrabben er ein trekantkrabbe som lever frå fjæresona og ned til 350 m djupn ved Atlanterkysten og i Nordsjøen. Nyleg har han òg vorten funnen ved Antarktis, der han etter alt sannsyn er ein framand art. Trass i namnet lever denne krabben på all slags botn. Eit av særtrekka til arten er korleis han fester tang, hydroidar, svampar o.l. til skalet sitt som kamuflasje.

Kjenneteikn 
Pyntekrabbane har trekanta ryggskjold, som er breitt bakerst. Det kan bli opptil 12 cm langt, og er vanlegvis brunt. På skjoldet sit det to radar med stive, krumme hår som vert nytta som feste til tang og ymse småting dyret kamuflerar seg med.

Levesett 
Pyntekrabbar er einsame predatorar som ligg i bakhaldsangrep for å fanga byttet sitt. Det viktigaste trumfkortet deira i jakten er kamuflasjen, som dyret sjølv tilpassar etter det lokale miljøet. Gjenstandane dei kamuflerar seg med vert henta frå dei næraste omgjevnadane før krabben legg seg på lur for å gå til åtak på uheldige dyr som kjem for nært.

Kjelder 

Bergan, Kirsten: Livet i fjæra, Cappelen 1957
Pyntekrabbegalleri

Bakgrunnsstoff 
 

Krabbar
Trekantkrabbar

Trekantkrabbar (Majidae) er ein familie krabbar som omfattar over 700 marine artar. Dei vert kjenneteikna av tilnærma trekanta skal, som er breiare bak enn framme og lengre enn dei er breie. Mange av artane har òg særs lange bein. Til familien høyrer m.a. pyntekrabbane og snøkrabben.

Slekter 

 Acanthonyx
 Achaeus
 Aepinus
 Anasimus
 Anomalothir
 Arachnopsis
 Batrachonotus
 Camposcia
 Chionoecetes
 Chlorilia
 Chorilia
 Chorinus
 Coelocerus
 Collodes
 Cyclax
 Cyclocoeloma
 Cyrtomaia
 Dorhynchus
 Epialtoides
 Epialtus
 Erileptus
 Euprognatha
 Eurynome
 Hemus
 Herbstia
 Hyas
 Inachoides
 Inachus
 Leptopisa
 Libinia
 Lissa
 Loxorhynchus
 Macrocheira
 Macrocoeloma
 Macropodia
 Maja
 Metoporhaphis
 Microphrys
 Mimulus
 Mithraculus
 Mithrax
 Mocosoa
 Nibilia
 Notomithrax
 Oplopisa
 Oregonia
 Pelia
 Picroceroides
 Pisa
 Pitho
 Podochela
 Pugettia
 Pyromaia
 Rochinia
 Schizophroida
 Schizophrys
 Scyra
 Sphenocarcinus
 Stenocionops
 Stenorhynchus
 Stilbognathus
 Stilbomastax
 Taliepus
 Thacanophyrys
 Thoe
 Tyche
 Xenocarcinus

Bakgrunnsstoff 
 

Krabbar
Regnbogeaure

Regnbogeaure er ein laksefisk som opphavleg er utbreidd ved Stillehavskysten og i Nord-Amerika. Arten har òg vorte innført som sportsfisk og/eller oppdrettsfisk til minst 45 land, mellom dei Noreg. Det finst både anadrome og reint ferskvasslevande bestandar.

Kjenneteikn 
Regnbogeaure har straumlinjeforma kroppar dekte med små skjel. Fargen er sølvaktig, med eit horisontalt raudt/rosa band som har gjeve arten namnet sitt. Ryggen er blå til grøn. Som med andre aureartar er sidene og ryggen til regnbogeauren dekt med svarte flekkar. Regnbogeaure manglar både tenner og tunge.

Kroppslengda til regnbogeauren varierer frå bestand til bestand; dei er ofte minst i elver og bekkar og størst i større innsjøar. Dei største eksemplara som er funne er rundt 800 mm lange.

Det kan vera vanskeleg å skilja regnbogeaure frå vanleg aure Salmo trutta. Ein markant skilnad er at regnbogeauren har flekkar på sjølve halen, medan aure ikkje har flekkar lenger bak på kroppen enn ved halerota.

Levesett 
Regnbogeaure likar best oksygenrikt, klart og kjølig vatn, men kan finna seg til rette i mange slags miljø. Dei er rovfisk som allereie frå ein ung alder et det dei får tak i, og ser ut til å foretrekka fisk og insekt. Dei tek gjerne fisk som er 1/3 av storleiken sin.

Gyting finn vanlegvis stad om våren. Anadrome bestandar vandrar opp i elvar, medan populasjonar i innsjøar helst gyter nær elvar. Hoa grev gytegropar medan hannane kjempar om å få befrukta egga hennar. Når gropa er litt lengre enn hoa sjølv og ca halvparten så djup, legg den største hannen seg side ved side attmed hoa, og saman slepp dei ut egg og mjølke.

Egga klekkast etter mellom 1 og 5 månadar, avhengig av vasstemperatur og kva underart av regnbogeaure det er snakk om. Denne lange prossessen gjer dei særs sårbare overfor sjukdom, tørke og flaum. Viss dei ikkje er godt nok gravne ned vert dei dessutan fort etne av predatorar som kreps, insekt eller fisk.

Yngelen vert klekka i sjølve gropa, og lever av plommesekken sin den første tida. Etter nokre veker sym dei ut i dei frie vassmassane, og er då om lag 20-25 mm lange. Når plommesekken er brukt opp tek dei til å eta plankton

Regnbogeauren er ein framand art i Noreg, og vert rekna som høgrisikoart på Norsk svarteliste 2007. Dette kjem av at han er økologisk særs lik aure og såleis kjempar om dei same ressursane.

Bakgrunnsstoff 
 Artsdatabanken 
 ZipCodeZoo
 Northern State University 
 

Norsk svarteliste 2007
Laksefiskar
Ferskvassfisk
Åkerrikse

Åkerrikse (Crex crex) er ein trekkfugl i riksefamilien. Han finst i det meste av Europa, men er kategorisert som kritisk trua (CR) på norsk nasjonal raudliste for artar.

Utsjånad
Åkerriksa er ei mellomstor rikse som måler 27–30 cm og har eit vengespenn på 42–53 cm. Hannfuglane  veg i gjenomsnitt 165 gram og hofuglane 145 gram. Fjørdrakta er kryptisk farga i brune, svarte og grå nyansar som gir bra kamuflasje. Fjørene på isse og rygg hos den adulte hannen har svart midtparti, brun spiss og sandfarga og grå brem, noko som gir eit svartprikka inntrykk i felt. Dei øvre vengedekkfjørene er distinkt raudbrune. Ansiktet, strupen og brystet er blågrå, utover det lysbrune augestreket som strekker seg frå nebbasen og møter det brune på halsen. Buken er lysgrå og kroppssida streka i kvitt og raudbrunt. Den kraftige nebben er kjøttfarga, irisen brun og føter og bein er lyst grå.

Hekking

Åkerriksa kan legga egg frå mai til juli, av og til i august.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Kornknarr» frå , den 13. januar 2015. 
Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Norsk Ornitologisk forening

Fuglar i Noreg
Riksefamilien
Akvariefisk

Akvariefisk er fisk som vert haldne i private akvarium. Dei fleste av desse er ferskvassfisk, men det finst òg brakk- og saltvass-akvaristar. Som regel vert akvariefisk vald ut frå fargar, mønster og form, men mange akvaristar er òg opptekne av dyreåtferd.

Val av akvariefisk 
Når ein vel ut fisk til eit akvarium er det ei rekke faktorar ein bør ta omsyn til. For det første må fiskane trivast i nokonlunde dei same fysiske føresetnadane, det vil seie temperatur, mineral- og saltinnhald osb. Ein bør òg ta omsyn til om ein er i stand til å dekka næringsbehovet til fisken; mange artar krev levandefor for å trivast eller overleva. Ein tredje faktor er økologien til dei einskilde fiskeartane; det er t.d. lurt å syta for at dei ikkje konkurrerer om dei same områda i akvariet ved å velja nokre botnfisk og nokre overflateartar. Det kan òg vera ein fordel å ikkje halda aggressive rovfisk saman med små tetra.

Ein faktor mange gløymer er plassbehovet til fisken. Det er dyreplageri å halda for stor fisk i for små akvarium. Kor mykje plass ein einskildfisk må ha varierer frå art til art, små fisk er naturleg nok vanlegvis mindre plasskrevjande enn store.

Plassbehovet (storleik i liter) har mest samanheng med kor fort vantet blir forureina. Om eigaren av eit lite akvarium er flink til å bytta vatnet, halde rett temperatur og pH-verdi kan ein ha fleire fisk eller større fisk.

Vanlege akvariefisk i ferskvassakvarium 
 Gullfisk
 Guppy
 Sverddragar
 Skalare
 Kampfisk
 Pansermalle
 Tetra
 Algeetarar

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Akvaforum, stor kunnskapsbase om akvariefisk, planter og virvellause dyr.

 
Akvaristikk
Kanadarøye

Kanadarøye er ein laksefisk som lever i mange innsjøar i Nord-Amerika. Ho er òg utsett mange andre stadar som sportsfisk, m.a. i Trøndelag og på Austlandet. Norsk svarteliste 2007 vurderer ho som ein høgrisikoart fordi ho kan gjera så store innhogg i dei naturlege bestandane av aure og røye.

Kjenneteikn 
Som andre røyer har kanadarøya lyse prikkar på mørk grøn til grå botn, men fargen varierer med miljøet.Ryggen er alltid lyst marmorert, og halen er djupt kløfta. Arten har eit stort hovud og er svakt underbitt, og kan bli opptil 126 cm og 46 kg. Han høyrer difor mellom dei største reine ferskvasslaksefiskane.

Levesett 
Kanadarøya trivst både i grunt og djupt vatn, og er ein vandrande art. Sidan dei for det meste er reine ferskvassfisk (opptrer ein sjeldan gong i brakkvatn) vert vandringane avgrensa av storleiken på vassdraget og den einskilde fisken.

Kanadarøye er rovfisk som et eit vidt spekter av ulike dyr: fisk, krepsdyr, insekt, ferskvassvampar og små pattedyr, men nokre bestandar et plankton heile livet. Desse populasjonane veks sakte, vert tidlegare kjønnsmogne og døyr relativt unge sett i høve til dei som et fisk. 

Gytinga skjer om natta, når på året ho skjer varierer med utbreiingsområdet. Hannane kjem til gyteplassen først og brukar tid på å vaska stein. Når hoene kjem nokre dagar seinare tek hannane til å kurtisera dei ved å pressa seg mot dei og skjelva. Egga fell ned i holrom på botnen, og dei gytande skiljast. Prosessen vert oppatteken heilt til hoa er tom for egg. Stundom kan så mange som sju hannar og tre hoer delta i ein stor massegytingsseanse.

Kanadarøye i Noreg 
Kanadarøya kom til Noreg tidleg på 1970-talet, då yngel frå eit klekkeri i Sverige vart sett ut i Rømmervatna, Kvesjøen og Murusjøen i Lierne. Den dag i dag er det formeiringsdyktige bestandar her. Dette vassdraget renn vidare ut i den svenske Ångermanälven, så vidare norsk spreiing vil ikkje kunne skje derifrå. I dag har ein likevel funne arten både i ni innsjøer i Nord-Trøndelag, og i Tunnsjøen (Lierne) og Limingen (Røyrvik). Om fisken formeirar seg her er framleis uklart.

Ved Oslo blei kanadarøye sett ut i Lutvann og Nøklevann som eit eksperiment i 1985. I alle fall i Lutvann ser det ut til å førekomma gyting. Det føreligg òg nokre usikre observasjonar frå Maridalsvatnet.

Bakgrunnsstoff 
 Artsdatabanken
 Fishbase
 

Laksefiskar
Norsk svarteliste 2007
Ferskvassfisk
Guppy

Guppy (Poecilia reticulata) er ein liten tannkarpeart som lever i Trinidad og delar av Sør-Amerika. Han er hovudsakleg kjend som akvariefisk, og er både rekna som populær og særs enkel å halda.

Kjenneteikn 
Guppyen er ei lita tannkarpe, som ikkje vert stort større enn 6 cm. Hoa har størst kropp, men hannen har større og meir prangande hale. Dette gjer at dei ser om lag like store ut. Dei finst i fleire fargevariantar, og det er som regel hannen som er sterkast farga.

Levesett 
Guppyen finst i mange habitat. Han trivst best i stilleståande vatn med ganske varme temperaturar (23-24 °C) og mykje vegetasjon, og toler etter tilvenning eit saltinnhald på opp til 1,025. Dei lever av dyreplankton, små insekt og detritus. Akvarievariantar er særs lett å få til å ta tørrfor.

Guppyane er særs fruktbare, og før levande ungar. Etter ei drektigheitsperiode på 4-6 veker set hoa 20-40 små yngel til verda. Dei har ingen yngelpleie; faktisk hender det tilmed at dei vaksne et sitt eige avkom. Dei vert kjønnsmogne allereie etter to-tre månadar. 

Sidan guppyen er så lett å halda i akvarium, er han ein del brukt både som forsøksdyr (m.a. i genforsking) og oppdrettsfisk til levandefor.

Bakgrunnsstoff 
 FishBase
 

Akvariefisk
Tannkarpar
700-talet fvt.

< 700-talet f.Kr./fvt. > var eit hundreår med store endringar i fleire historisk viktige sivilisasjonar. I det gamle Egypt gjekk dei 23. og 24. dynastiar over til styre frå Nubia i det 25. dynastiet. Det nyassyriske riket nådde toppen av makta si, og erobra Kongedømet Israel og naboland.

700-talet f.Kr. er tradisjonelt rekna som byrjinga på den klassiske antikken.
Dette hundreåret koloniserte Hellas andre delar av Middelhavet og Svartehavet. Den første olympiaden vart ifølgje nokre kjelder halden i år 776 f.Kr., og Homer sine episke verk er vorte tidfesta til mellom 750 og 650 f.Kr. Den etruskiske sivilisasjonen spreidde seg i Italia, og etter segna var Roma grunnlagd i år 753 f.Kr.

India under jernalderen gjekk inn i sein vedisk tid. Vediske ritual blei nedskrivne i fleire presteskular i Brahmana-kommentarar, og dei tidlegare upanisjadane markerer byrjinga på vedantafilosofi.

Hendingar
 Rundt 776 fvt: Dei første dokumenterte olympiske leikane vart haldne i Olympia i Hellas.
 723 fvt: Nordriket av Israel vart hærteke av Assyria.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «8th century BC» frå ,  den 2. august 2019.
Apatosaurus

Apatosaurus eller brontosaurus var ein stor sauropod som levde i juratida for 140 millionar år sidan. Med ei gjennomsnittslengd på 23 meter og ein kroppsmasse på minst like mange tonn var han mellom dei største dyra som har levd på jorda.

Levesett 
Ein trudde lenge Apatosaurus vog for mykje til at han ville kunne bera kroppsvekta si på land, og at han difor levde amfibisk i sumpar og sjøar. Dette vert ikkje støtta av nyare funn. Som sin nære slektning Diplodocus var Apatosaurus eit beitande dyr med særs lang hals og ein tung hale som motvekt. Fossile fotspor tyder på at dei levde i flokk.

Som moderne fugl svelgde Apatosaurus små stein (gastrolittar) for å mala opp dei sterke plantefibrane han åt.

Artar 
 A. ajax (type)
 A. excelsus (Marsh, 1879c) Riggs, 1903
 A. louisae Holland, 1915
 A. parvus (Peterson & Gilmore, 1902)

Bakgrunnsstoff 
 

Sauropodar
Sífnos

Sífnos (gresk Σίφνος) er ei øy i Hellas som høyrer til Kykladane i Egearhavet. Sífnos er eigen kommune, og frå 2011 høyrer øya administrativt til under periferieininga Mílos i periferien Dei sørlege egeiske øyane.

Hovudbyen på øya heiter Apollonía og ligg om lag midt på øya. Den nest største landsbyen er Kástro, som er bygd på toppen av ei høg klippe på nordvestkysten. Hamna, som ligg på vestkysten, heiter Kamáres.

Geografi 
Sífnos ligg i den vestlege delen av Kykladane som har noko mindre turisme enn den austlege delen av øygruppa. Ho ligg mellom Sérifos og Mílos, vest for Dílos og Páros og om lag 130 km frå Pireus. Ho har eit areal på 74 km² og er 15 km lang og 7,5 km brei med ei kystlinje på 70 km. Folketalet er på om lag 2 500. Øya har ferjesamband med ruta som går mellom fleire av øyane i Kykladane og til Pireus.

Historie 
Sífnos var ei velståande øy i antikken på grunn av gull- og sølvgruvene som var her. Dette veit ein på grunn av skattkammeret innbyggjarane bygde ved Delfi på 500-talet fvt. Ein veit derimot ikkje om gruvene gjekk tom eller om dei vart fylt med sjøvatn. Uansett stoppa produksjonen opp.

Øya har vore rik på leire, har mykje sol og fine temperaturar, og dette har gjort Sífnos til eit senter for keramikk i Egearhavet gjennom tidenene.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Andre busetnader på øya:
  (109)
  (105)
  (70)
  (40)
  (37)
  (27)
  (6)

Småøyar i kommunen:
  (0)

Referansar

Kjelde 

Sifnos
Sifnos
Sifnos
Sifnos
Pansermallar

Pansermallar (Corydoras) er ei stor slekt mallefiskar i pansermallefamilien. Dei er utbreidd i temperert og tropisk ferskvatn i store delar av Sør-Amerika, frå Trinidad til Argentina, og er den største fiskegruppa her. Amazonasbassenget er det viktigaste området, med dei fleste artane. Vitskapen kjenner til 142 artar; i tillegg kjem det eit vell av ikkje klassifiserte variantar og uregistrerte artar. Mange, både beskrivne og ubeskrivne artar, er populære som akvariefisk.

Ubeskrivne artar som vert haldne i akvarium vert ofte omtalt som C-artar. Desse er kjende, men er enno ikkje registrert vitskapleg.

Kjenneteikn 
Corydoras er små fisk, frå 25 til 70 mm. Dei har vanlegvis ein grå eller metallfarga (sølv med skjær av grønt eller blått) grunnfarge med varierande mønster i svart. Nokre artar har også markeringar i gult, oransje eller gull-farge. Kroppen har to radar overlappande beinplater på kvar side. Munnen er liten og sit på undersida, og har eit sett med skjeggtrådar framfor seg.

Levesett 
Corydoras  lever vilt i småbekkar, langs breddene av større elvar, i myrer og i tjern. Dei skal helst ha ein del vegetasjon. Slekta er tilpassingsdyktig, men føretrekk tilnærma pH-nøytralt vatn og ei hardheitsgrad på 5-10 dH. Vasstemperaturen bør over lengre tid vera mellom 22° og 28° C. Dei fleste artane lever i stim på botnen, og er dagaktive. Dei finn maten sin i sand, grus eller detritus. Stimane er på frå tre til seks fisk, og opp til 30-40.

Hovudføden til Corydoras er botnlevande insekt og nokre makk. Dei kan òg ta litt plantemateriale. Stundom tek dei òg åtsel av andre fisk, sjølv om ingen artar har dette som nokon viktig bestanddel i kosten.

Hjå minst ein Corydoras-art (Corydoras aeneus) vert hoa befrukta via munnen. Observasjon av den såkalla T-forma hjå andre artar tyder på at dette er vanleg innanfor slekta.

Pansermallar i akvarium 

Dei fleste artar pansermalle er enkle akvariefisk å halda. Dei går godt i lag med dei fleste andre artar, sidan dei korkje er aggressive eller særleg attraktive som bytte for større fisk. Det er tilrådd at ein bør ha dei i små stimar på 6-8 fisk for at dei skal trivast. Ein bør òg nytta fôr som søkk fort for at ikkje fisk i øvre lag av vatnet skal eta det før det rekk ned til mallane. Såkalla pellets er lette å få kjøpt i akvariebutikkar.

Pansermallar er hardføre, og klarar seg bra i nesten all slags vatn. Ein bør likevel prøva å halda nivået av nitrat nede, då dette kan skada skjeggtrådene deira. Skjeggtrådene kan òg bli skada av skarpkanta grus på botnen. Dei er dessutan følsomme for salt.

Det er ti til femten artar som lett leikar i fangenskap, og der ein får kjøpt oppdrettsfisk.

Litteratur
 Rüdiger Riehl og Hans A. Baensch: Akvariets lexikon. 3. utg., Mergus Verlag, 1997.
 Werner Seuß: Corydoras. Dähne Verlag, 1993.

Bakgrunnsstoff
Callichthyidae på FishBase
Corydoras på akvaforum.no 
 

Akvariefisk
Mallefisk
Amanoreke

Amanoreke (Caridina multidentata, tidlegare kjend som Caridinia japonica) er ein rekeart som finst i området rundt den japanske elva Yamato. I Noreg er dei mest kjend som gode algeetarar til bruk i ferskvassakvarium.

Populærnamnet sitt har arten fått av den japanske akvaristen Takashi Amano, som populariserte bruken av dei som akvariedyr.

Kjenneteikn 
Amanoreker har raudbrune prikkar på ein nesten gjennomsiktig bakgrunn, med ei kvit stripe langs ryggen. Augo er svarte. Hoa er større enn hannen, og har prikkane til ein viss grad organisert i linjer nedst på kroppen. Maksimal storleik er på rundt 5 cm.

Amanoreker i akvarium 
Amanoreker er i utgangspunktet altetarar, men i akvarium klarar dei seg ofte med alger og rester etter fiskefor. Stundom et dei òg ekskrement frå fisk, og bidreg såleis til å halda akvariet reint. Skal ein halda amanoreker bør ein helst ha dei i grupper, både for å få meir effektiv algereinsking og for å unngå stress hjå dyra. Dei er ikkje aggressive mot fisk eller andre reker, men kan verta jakta på av større rovfisk.

Formeiring er vanskeleg, sidan larvane lever planktonisk og såleis står i fare for å bli etne av fisk eller vaksne reker.

Bakgrunnsstoff 
 Akvaforum.no om amanoreker
 God artikkel om å halda amanoreke i akvarium 
 

Reker
Bekkerøye

Bekkerøye (Salvelinus fontinalis) er ein laksefisk nærskyld røya. Ho kjem opphavleg frå austlege Nord-Amerika, men er sett ut som sportsfisk mange andre stadar. I Noreg vart ho sett ut frå 1876 til 1920 og frå 1960-åra; særleg i forsura vassdrag sidan ho toler lågare pH-verdiar enn aure. Arten står på Norsk svarteliste 2007 og vert rekna som ein høgrisikoart; ho er nemleg ein mogleg vektor for ymse utanlandske parasittar.

Kjenneteikn 
Bekkerøya er mørk grøn til brun med marmorisering i lysare fargar på ryggen og ofte halen. Magen og finnane på undersida av fisken er raude, han har òg ein del raude prikkar. Raudfargen på magen vert kraftigare i gytetida, særleg hjå hannar.

Den største registrerte lengda på bekkerøye er 86 cm, og den største vekta 9,4 kg. Han kan nå ein alder på minst 7 år; kanskje det dobbelte i område kor han er innført.

Levesett 
Bekkerøya trivst i klart, kaldt vatn med mykje oksygen. I det naturlege utbreiingsområdet har det vorte observert ein tendens til å symje mot straumen tidleg på våren, om sommaren og seint på hausten; og nedover på seinvåren og hausten. Somme bestandar er anadrome til ein viss grad - dei vandrar ut i saltvatn, men forflyttar seg aldri meir enn nokre få kilometer frå elvemunningane. Dei blir verande på sjøen i opp til tre månadar.

Bekkerøya er ein rovfisk som et frå eit vidt spekter av organismar, m.a. makk, krepsdyr, insekt, blautdyr, fisk, amfibium og små pattedyr. Det har òg vorte funne planterestar i mageinnhaldet til nokre eksemplar.

Dei gyter over grusbotn. Kurtisen tek til med at hannen freistar å driva hoa mot ein passande gyteplass. Om ho er villig, vel ho ein plass og grev eit reir. Medan ho grev sym hannen rundt ho og freistar å stryka finnane sine mot ho, sjølv om han mesteparten av tida er oppteken med å jaga vekk andre hannar. Når reirholet er ferdig, legg paret seg ned i og slepp ut egg og mjølke. Når dei er ferdige med dette, dekker hoa egga med småstein ho feiar oppstrøms. Når dei er heilt dekt, sym ho opp mot straumen og tek til å grava ei ny gytegrop.

Egga klekker etter om lag 100 dagar ved 5 °C, saktare ved lågare temperatur.

Bakgrunnsstoff 
 Bekkerøye hjå artsdatabanken 
 Bekkerøye hjå FishBase
 

Norsk svarteliste 2007
Laksefiskar