kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Lundevatnet

Lundevatnet er ein innsjø på grensa mellom kommunane Lund i Rogaland og Flekkefjord i Agder. Innsjøen har eit areal på 27,5 km² og ligg 49 moh. Han er av dei 10 djupaste innsjøane i landet med ei største djupne på 314 meter. E39 går langs austsida av vatnet, eit stykke med ganske mange tunnelar.

Elva Sira renn inn i vatnet ved Sirnes med vatn frå Sirdalen, og vatn frå Hovsvatnet renn inn ved Moi. Vatnet renn ut igjen ved Åna-Sira, der det er ei demning og Åna-Sira kraftverk ligg. Frå der og ut i havet er det berre eit par kilometer.

Elveløpet mellom Sirdalsvatnet og Lundevatnet er i dag utgravd slik at vasstanden dei to vatna imellom skal vere tilnærma lik, og Lundevatnet er sikra reservepåfyll på ein enkel måte. Lundevatnet kan regulerast slik at vasstanden kan variere.

Innsjøar i Agder
Innsjøar i Rogaland
Geografi i Flekkefjord
Geografi i Lund
Liv Hatle

Liv Kristin Hatle () var ein norsk kardiolog og forskar fødd i Kirkenes. Ho var ein pioner innan bruk av Doppler- og ultralydteknikk til hjartediagnostikk og har publisert over 125 vitenskapelege artiklar og bøker innan dette emnet. Boka Doppler ultrasound in cardiology: physical principles and clinical applications som ho og Bjørn Angelsen gav ut i 1985 var banebrytande.

Liv Hatle fekk Noregs allmennvitskaplege forskningsråds pris for framifrå forsking i 1996 og vart same år også æresdoktor ved NTNU. I 1997 fekk ho Anders Jahres medisinske pris. I 2008 fekk ho saman med Bjørn Angelsen Nasjonalforeningens Hjertepris for sitt arbeid med å utvikle kardiologisk ultralyddiagnostikk. Prisen vart delt ut av Kong Harald.

Ho blei utnemnd til æresdoktor ved Universitetet i Leuven i Belgia i 2020, etter å ha vore gjesteprofessor der på starten av 2000-talet.

I 2003 fekk ho gullmedalje av European Association of Cardiology.

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Liv Hatle» frå , den 19. april 2008. 

 
 
 

 

Norske legar
Folk frå Sør-Varanger
Austrumdalsvatnet

Austrumdalsvatnet er eit vatn som ligg i Bjerkreim kommune i Rogaland. Det er eitt av fleire større vatn i nedslagsfeltet til Bjerkreimsvassdraget.

Innsjøar i Rogaland
Geografi i Bjerkreim
Sandvinvatnet

Sandvinvatnet er ein innsjø som ligg i Ullensvang kommune i Vestland fylke. Vatnet er oppatkalla etter garden Sanvin, som ligg i sørenden av vatnet. Vatnet renn ut i elva Opo. Buerbreane lig aust for Sandvinvatnet. Riksveg 13 går òg på austsida av vatnet. Innsjøen har ei høgd på 88 meter over havet. Storleiken er 4,36 kvadratkilometer. Største djupne 120 meter.

Innsjøar i Ullensvang
Eidfjordvatnet

Eidfjordvatnet er eit vatn som ligg i Eidfjord kommune i Vestland. Største djupn 79 meter. Middel djupna er 53 meter. Volumet utgjer omlag 0,195 kub.km.

Innsjøar i Eidfjord
Vassdrag

Eit vassdrag er eit samanhengande system av bekkar, elvar, innsjøar og isbrear, rekna frå sine utspring i skog og fjell og ned til eit felles utløp i havet, ein innsjø eller ei større elv.

Fjellkjeder og andre høgdedrag utgjer ofte eit vasskilje.

Amazonas er det største vassdraget i verda med eit nedslagsfelt på 6 144 727 km², det er ein tredjedel av arealet til Sør-Amerika. Europa sitt største vassdrag er Volga (1 410 994 km²).

Vassdrag i Noreg 
I Noreg finst det om lag 4000 vassdrag, der nærare 3000 anten er lengre enn 10 km eller har sjøar som er større enn 1 km².

25–30 % av vassdraga i Noreg er regulert for kraftproduksjon.

Sortert etter nedbørsfelt er det største vassdraget i Noreg Glommavassdraget. Nedbørsfeltet er på 41 917 km².

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Vassdrag» frå ,  den 20. april 2008. 
 oppgav desse kjeldene:
Dingevatnet

Dingevatnet er ein innsjø som ligg i Gulen kommune i Vestland. Han er ein del av Dingjavassdraget og den 19. djupaste innsjøen i Noreg. Vatnet er 220 meter djupt.

Sjå òg 
 Innsjøar i Noreg

Innsjøar i Gulen
Brusdalsvatnet

Brusdalsvatnet er ein innsjø som ligg på Uksenøya i Ålesund kommune i Møre og Romsdal. Brusdalsvatnet ligg om lag midt på Uksenøya og er langt og smalt, knapt 10 km langt og om lag 1,3 km breitt på det breiaste.

Frå Brusdalsvatnet renn vatnet gjennom Lillevannet, ein mindre innsjø nedanfor, gjennom Spjelkavikelva, og ut i Åsefjorden.

Brusdalsvatnet er drikkevatnet til Ålesund kommune. 

I 2009 vart det funne oppsiktsvekkande høge verdiar av miljøgifta bromerte flammehemmarar (HBCDD) i botnslam i vatnet. Etter det Ålesund kommune og NIVA opplyser, skal ikkje dette ha betydning for vasskvaliteten på drikkevatnet.

Restriksjonar
Sidan Brusdalsvatnet er drikkevasskjelde gjeld ein del restriksjonar på og kring vatnet.

Det er forbod mot vegbygging i nedbørsfeltet. Mogeleg anleggsveg skal stengast med bom, og berre nyttast til drift av vassverket.

Det skal ikkje oppførast bygningar i nedbørsfeltet

Det er forbod mot å slå opp telt i nedbørsfeltet.

All båttrafikk på vatnet er forbode.

Det er berr lov å fiske med stong i Brusdalsvatnet, og berre for medlemmar av Skodje jeger- og fiskerforening.

Det er forbod mot gjødsling av vatnet for å auke fisket, 

Sprøytemiddel kan ikkje brukast i nedbørsfeltet.

Kjelder
Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

Innsjøar i Ålesund
Selbusjøen

Selbusjøen er ein innsjø i Trøndelag fylke. Mesteparten av sjøen ligg i Selbu kommune, men vestenden ligg i Trondheim kommune. Sjøen ligg 158 moh. Selbusjøen er ein del av Nea-Nidelvvassdraget.

Innsjøar i Trøndelag
Geografi i Trondheim
Geografi i Selbu
Nea-Nidelvvassdraget
Reservoar i Trøndelag
Klæbu
Tunnsjøen i Røyrvik og Lierne

Tunnsjøen (sørsamisk Dåtnejaevrie) er ein innsjø i kommunane Røyrvik og Lierne i Trøndelag fylke. Sjøen ligg 358 moh., er 222 m djup på det djupaste og har eit areal på 100 km². Han er Trøndelags nest største i storleik, og størst i romslegheit.

Gudfjelløya i Tunnsjøen har eit høgaste punkt på 812 moh., som er 454 m høgare enn sjøen, noko som gjer Gudfjelløya til den høgaste innlandsøya i Noreg.

Bakgrunnsstoff 
 Gudfjelløya

Innsjøar i Lierne
Innsjøar i Røyrvik
Namsenvassdraget
Reservoar i Trøndelag
Knelarar

Knelarar (Mantodea) er ei gruppe meinsekt. Dei er hemimetabole og vert rekna som nære slektningar av kakerlakkar og termittar.

Det finst ingen artar i Noreg. I verda er det om lag 2 000 artar, fordelt på 9 familiar, dei fleste frå tropiske strøk i alle verdsdelar. 

Namnet har knelarane fått på grunn av den særeigne måten dei heldt frambeina på; det ser ut som om dei knelar og ber. Det vitskapelege namnet er henta frå eit gresk ord som tyder 'profet'.

Kjenneteikn 
Knelarane er store og avlange insekt som er lette å kjenne att på dei sterkt modifiserte frambeina. Desse er omdanna til fallklør, der lår- og ankelledda er utstyrt med lange piggar for å gripa bytte med. Dette beinparet har òg særs lange og røyrlege hofter (coxae), og sit på eit uvanleg langt forbrystsegment som er fleksibelt ledda til dei bakre segmenta. Hovudet er òg særs rørleg; knelarane er dei einaste insekta som kan sjå seg over skuldrene.

Levesett 
Alle knelarar er rovdyr som et ymse flygande insekt, også andre knelarar. Ein ser dei gjerne sitja stille på plantar, der dei ventar med fallklørne klare til hogg. Dei er effektive jegerar når dei går til åtak, og kan fanga både flygande og krypande bytte.

Det finst partenogenetiske knelarar, men det store fleirtalet har kjønna formeiring. Hoene et som regel hannen under paringa og sikrar seg såleis eit næringsrikt måltid som opplagsnæring for ungane. Dei mellom 10 og 400 egga vert lagde som ein eggmasse i ein kokong ootheca, og dei nyfødde nymfene vert vaksne utan å gå gjennom noko puppestadium. Det tek som regel mellom fem og tolv skalskifte før dei vert kjønnsmogne, avhengig av art.

Kjelder

 Nickle, David A.: «Order Mantodea» i Triplethorn & Johnson (red): Borror and Delong's Introduction to the Study of Insects Brooks/Cole 2005
 Tree of Life: Mantodea Med bilete.

Bakgrunnsstoff 
 Praying Mantis versus Mouse (film) på Youtube
 Tree of Life: Mantodea Med bilete.
 Norsk Entomologisk forening
 

Insekt
Salvatnet

Salvatnet er ein innsjø i kommunane Namsos og Nærøysund i Trøndelag fylke. Den største djupna i innsjøen er 464 meter og han er med det den nest djupaste innsjøen i Noreg og Europa, etter Hornindalsvatnet.

Salvatnet er meromiktisk. Det vil seie at det nedste vasslaget, som i dette tilfellet består av gammalt sjøvatn, er stillestående. Andre meromiktiske innsjøar med gammalt sjøvatn i Noreg er Kilevann, Tronstadvatn, Birkelandsvatn, Rørholtfjorden, Botnvatnet, Rørhopvatn og Strandvatn.

Kjelder 

Innsjøar i Trøndelag
Innsjøar i Namsos
Geografi i Nærøysund
Meromiktiske innsjøar
Namsvatnet

Namsvatnet (sørsamisk Nååmesjenjaevrie) er ein innsjø i Røyrvik kommune i Trøndelag fylke. Elva Namsen danna tidlegare det viktigaste utløpet, men ved reguleringa i 1959 vart han demd opp (garder måtte då fråflyttast), og tunnel lagd ned til Vektaren. Vatn kjem til via Orvasselva frå Orvatnet, samt frå elva Vierma som kjem frå sjøen Vierma. Namsvatnet har røye, aure og ørekyte.

I dag er turistverksemd ein viktig aktivitet. Via 9 km båttransport frå Namsvassgrenda til nordenden av vatnet kjem ein til Børgefjell nasjonalpark. Der finn ein òg «Kristi Krybbe», ei villmarkskyrkje (fjellkapell) mykje brukt i sommarhalvåret.

Innsjøar i Røyrvik
Namsenvassdraget
Reservoar i Trøndelag
Limingen

Limingen (sørsamisk Lyjmede) er ein innsjø i kommunane Røyrvik og Lierne i Trøndelag fylke. Sjøen ligg 418 moh. og har eit areal på 93 km². På det djupaste er han 192 m djup, i gjennomsnitt 89 m. Limingen er Trøndelags tredje største i storleik, nest størst i romslegheit.

Innsjøen har ein bestand av røye og aure. Frå 1970-talet finn ein òg ørekyte.

Innsjøen er regulert. Røyrvikelva i nordenden kjem frå Vektaren og er stort sett oppdemd. Vatnet vert i staden ført gjennom tunnel til Røyrvikfoss kraftverk i tettstaden Røyrvik. I sørenden, ved grenda Limingen i Lierne, vert vatnet ført ut i tunnel til Tunnsjøen via Tunnsjø Kraftverk, samt til Linvasselv Kraftverk på svensk side. Det er opptil 10 meter variasjon i vasstanden.

Innsjøar i Lierne
Innsjøar i Røyrvik
Ångermanälven-vassdraget
Reservoar i Trøndelag
Havdalsvatnet

Havdalsvatnet (sørsamisk Haavhtere) er ein innsjø som ligg i Lierne kommune i Trøndelag fylke.

Innsjøar i Lierne
Ångermanälven-vassdraget
Øvrevatnet

Øvrevatnet er ein innsjø som ligg i Fauske kommune i Nordland. Grunna den låge høgda, inneheld innsjøen noko sjøvatn.

Innsjøar i Nordland
Geografi i Fauske
Luktvatnet

Luktvatnet (sørsamisk Loektejaevrie) er ein innsjø som ligg nord i Vefsn kommune i Nordland. Vatnet ligg ved foten av Korgfjellet og Lukttinden. Europaveg 6 passerer på vestsida av vatnet.

Namnet kjem truleg av samisk loekte som tyder 'bukt'. Det er òg lansert teoriar om at namnet kan kome av at det ligg «innelukt» mellom fjella, eller at det har namn av Lukttinden, som ragar «opp i lukten» (opp i lufta) sør for Luktvatnet.

Kjelder 

Innsjøar i Nordland
Geografi i Vefsn
Stadnamn av samisk opphav
Gresvatnet

Gresvatnet (sørsamisk Graesiejaevrie, på svensk side Gräsvattnet) er ein innsjø på grensa mellom Noreg og Sverige. Den norske delen ligg i Hemnes kommune i Nordland fylke, den svenske i Västerbottens län. Innsjøen har eit areal på 22,63 km², av dette 18,67 km² i Noreg.

På kart finn vi òg skrivemåten «Grasvatnet», men skrivemåten med -e- vart vedteken av Statens kartverk i 2005. Forstavinga deler vatnet med fjellet Gresfjellet som ligg nord for vatnet. Sør for vatnet ligg Okstindan. Frå Gresvatnet renn Gresvasselva til Austre Kjennsvatnet.

Gresvatnet er regulert, slik at høgda varierer mellom 598 og 582 m.o.h.

Innsjøar i Nordland
Innsjøar i Lappland i Sverige
Geografi i Hemnes
Den norsk-svenske riksgrensa
Forsvatnet

Forsvatnet er ein innsjø som ligg i kommunane Sørfold og Hamarøy i Nordland. Magasinvolumet er på: 378 millionar kubikkmeter. Noko som utgjer omlag 73% av totalt vatnvolum.

Innsjøar i Sørfold
Innsjøar i Hamarøy
Vestre Sagvatnet

Vestre Sagvatnet (nordsamisk Siidašjávri) er eit vatn som ligg i Salangen kommune i Troms og Finnmark fylke.

Kjelder

Innsjøar i Troms og Finnmark
Geografi i Salangen
Svartevatnet i Tromsø

Svartevatnet (nordsamisk Ruollajávri) er eit vatn som ligg i Tromsø kommune i i Troms og Finnmark fylke.

Kjelder

Innsjøar i Troms og Finnmark
Geografi i Tromsø
Somájávri

Somájávri (finsk Somasjärvi og nordsamisk Somájávri) er eit vatn som ligg på grensa mellom Noreg og Finland. Den norske delen ligg i Nordreisa kommune i Troms og Finnmark og den finske i Enontekis kommune i Lapplands län. Innsjøen har eit samla areal på 2,68 km², der 0,93 km² av dette ligg i Noreg.

Kjelder
 

Innsjøar i Troms og Finnmark
Innsjøar i Finland
Geografi i Nordreisa
Torne älv-vassdraget
Skøvatnet

Skøvatnet (nordsamisk Skuođđojávri) er ein innsjø som ligg i kommunane Sørreisa og Dyrøy i Troms og Finnmark fylke.

Kjelder

Innsjøar i Troms og Finnmark
Geografi i Sørreisa
Geografi i Dyrøy
Skoddebergvatnet

Skoddebergvatnet (nordsamisk Skoaberjávri) er ein innsjø som ligg i Tjeldsund kommune i Troms og Finnmark fylke.

Kjelder

Innsjøar i Troms og Finnmark
Geografi i Tjeldsund
Reservoar i Troms og Finnmark
Saltvatnet

Saltvatnet (nordsamisk Sáltejávri) er eit vatn som ligg i Tjeldsund kommune i Troms og Finnmark fylke.

Kjelder

Innsjøar i Troms og Finnmark
Geografi i Tjeldsund
Reservoar i Troms og Finnmark
Oksfjordvatnet

Oksfjordvatnet (nordsamisk Ákšovuonjávri) er ein innsjø som ligg i Nordreisa kommune i Troms og Finnmark fylke.

Kjelder

Innsjøar i Troms og Finnmark
Geografi i Nordreisa
Finnfjordvatnet

Finnfjordvatnet (nordsamisk Várevuoljávri) er ein innsjø som ligg i kommunane Sørreisa og Senja i Troms og Finnmark fylke.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Innsjøar i Troms og Finnmark
Geografi i Sørreisa
Innsjøar i Senja
Andsvatnet

Andsvatnet (nordsamisk Áisajávri) er ein innsjø som ligg i kommunane Målselv og Sørreisa i Troms og Finnmark fylke.

Kjelder

Innsjøar i Troms og Finnmark
Innsjøar i Målselv
Geografi i Sørreisa
Målselvvassdraget
Øvrevann

Øvrevann (nordsamisk Bajitjávri) er ein innsjø som ligg i Porsanger kommune i Troms og Finnmark. 

Innsjøen ligg like ved E6, mellom Lakselv og Karasjok. Ved austsida ligg Skoganvarre.

Øvrevann utgjer saman med Skoganvarre og Gákkajávri eit populært utfartsområde, særleg vinterstid, då det fungerer som knutepunkt for ski- og snøscooteraktivitet.

Kjelder

Innsjøar i Porsanger
Storvatnet i Kvalsund

Storvatnet eller Porsavatn (nordsamisk Vuolit Borsejávri) er eit vatn som ligg i Hammerfest kommune  Troms og Finnmark fylke. Vatnet ligg nedanfor Bjørnstadvatnet og har innløpet sitt frå der.

Kjelder
 

Innsjøar i Troms og Finnmark
Geografi i Hammerfest
Kvalsund
Store Buevatnet

Store Buevannet (nordsamisk Stuorra Dávgejávri) er ein innsjø som ligg i Berlevåg kommune i i Troms og Finnmark fylke.

Kjelder

Innsjøar i Troms og Finnmark
Geografi i Berlevåg
Oksevatnet

Oksevatnet (nordsamisk Vuoksajávri) er eit vatn som ligg i Vardø kommune i Troms og Finnmark fylke.

Kjelder

Innsjøar i Troms og Finnmark
Geografi i Vardø
Nattvatnet

Nattvatnet (nordsamisk: Idjajávri) er ein innsjø som ligg i Karasjok kommune i Finnmark. Den ligg rundt 20 kilometer nordvest for tettstaden Karasjok. Innsjøen består av to delar som er forbundet med eit smalt sund omtrent på midten. Europaveg 6 går i bru over dette sundet. Nattvatnet har utløp mot aust til Váljohka, ei sideelv til Tana.

Referansar 

Innsjøar i Troms og Finnmark
Geografi i Karasjok
Havvatnet

Havvatnet (nordsamisk Vuolit Áhpelanjávri) er ein innsjø som ligg i Måsøy kommune i Troms og Finnmark fylke.

Kjelder

Innsjøar i Troms og Finnmark
Geografi i Måsøy
Dictyoptera

Dictyoptera er ei gruppe insekt med ufullstendig forvandling. Ho består av knelarar, termittar og kakkerlakkar, og har pinnedyra og smågruppene Mantophasmatodea og Grylloblattodea som søstergrupper.

Somme forfattarar nyttar omgrepet som ein orden med knelarane, termittane og kakkerlakkane som underordenar. Andre nyttar det som ei over-orden. På nynorsk wikipedia nyttar me den siste modellen, men denne er korkje betre eller verre enn den første. Som med andre grupper over artsnivå er grensene vilkårlege, så lenge gruppene er monofyletiske.

Innanfor Dictyoptera-gruppa er det ganske klart definert at kakkerlakkane og termittane er nærast i slekt.

Bakgrunnsstoff 
 

Insekt
Pinnedyr

Pinnedyr eller vandrande pinnar (Phasmida eller Phasmatodea) er ein orden insekt med ufullstendig forvandling. Dei lever helst i tropiske strøk, og har artar som høyrer med mellom dei største insekta me kjenner til. Gruppa har 2 600 artar, men ingen av desse førekjem naturleg i Nord-Europa.

Kjenneteikn 
Pinnedyr, som òg omfattar vandrande blad, er store til særs store insekt. Dei fleste artane er fire centimeter eller mindre, men somme former kan bli så mykje som 35 centimeter lange. Kroppane deira liknar rettvenger i oppbygnad, og er som regel ganske avlange. Det første brystsegmentet er kort, medan dei to bakerste brystsegmenta er forlenga. Eggleggingsrøyret på bakkroppen er veikt, og haletrådane er utan ledd.

Pinnedyra har vifteforma bakvenger og fråverande eller læraktige korte dekkvenger. Mange artar er òg heilt eller delvis vengjelause - ofte er det slik at berre hannane kan å flyga. Det er i det store og det heile ofte store kjønnsskilnadar innanfor dei ulike artane - ved mange høve har hann og ho fått ulike namn før ein har funne ut at dei i røynda var same art. 

Pinnedyra er meistrar i kamuflasje. Dei fleste etterliknar pinnar, men somme liknar på blad i staden. Hjå nokre av artane er tilmed egga kamuflerte til å likna frø frå planten dyra lever på. Dei er planteetarar med bitande munndelar.

Kjelder 
 Norsk Entomologisk Forening
 Brusca & Brusca: Invertebrates Sinauer Associates 2002

Bakgrunnsstoff 
 

Insekt
Litle Sameti

Litle Sameti (nordsamisk Sámetluoppal) er eit vatn som ligg i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Litle Sameti ligg rett sør for Store Sameti.

Kjelder

Innsjøar i Sør-Varanger
Innsjøar i Noreg

Dette er ei liste over innsjøar i Noreg.

Største innsjøar i Noreg (fastlandet) 

Innsjøane er sortert etter totalt areal. For innsjøar som ligg delvis utanfor Noreg er arealet i Noreg gjeve i parentes. For innsjøar med same namn er kommunen med størst del av innsjøen gjeve i parentes. Tala er henta frå Noregs vassdrags- og energidirektorat sin vassdatabase for Noreg, som er tilgjengeleg på Internett.

Djupaste innsjøar i Noreg (fastlandet) over 100 meter:

Mest romslege innsjøar i Noreg (fastlandet) over 1 kubikk km.:

Sjå òg 
 Norsk geografi

Bakgrunnsstoff 
 NVE som innsjødatabase 
 NVE: Dei største innsjøane i Noreg
 Statistisk Sentralbyrå: Statistisk årbok 2006: Geografisk oversikt
Fjellkjeder i Noreg

Norsk geografi er dominert av store fjellkjeder med dalar og fjordar innimellom. Mindre enn 10 % av arealet i landet er dyrkbart og resten er fjellkledd. Isbrear er den største årsaka til erosjonen, så terrenget i norske fjell består av fjelltoppar med platå og innsjøar. Desse områda har rikt og variert plante- og dyreliv. 

Høgda for tregrensa vert gradvis lågare jo lenger nord ein kjem. Nord i Finnmark er tregrensa ved havnivå. Tregrensa er òg lågare ved kysten og høgare i dei austlege fjellområda. 

Fjellkjedene dannar òg dei fleste grensene mellom fylka i Noreg. Dei går typisk frå nord til sør. Fleire av fjellkjedene har hatt veg- og jernbaneovergangar i lange tider. Enkelte av dei er av nyare dato og mange vert stengd om vinteren. 

Dei norske fjella er ein av dei mest populære rekreasjonsområda i Noreg, både om sommaren og om vinteren. Hytter og turstiar vert handsama av Den norske turistforening. Hyttene ligg gjerne med slike avstandar at ein kan gå til fots eller på ski i vekevis frå hytte til hytte.

Sjå òg 
 Norske fjell
 Dei skandinaviske fjella
 Den kaledonske fjellkjeda
 Norsk geologi

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Fjellkjeder i Noreg» frå , den 21. april 2008.

Bakgrunnsstoff 
 www.scandinavianmountains.com — James Baxter si nettside om norske fjell over 2000 m.
 www.mountainhiking.org.uk — Anthony Dyer si nettside om dei varierte norske fjella. 
 www.westcoastpeaks.com — Arnt Flatmo si bilettside frå klatring i norske fjell.
Lifjell i Telemark

Lifjell er eit fjellområde i Vestfold og Telemark. Fjellområdet ligg i kommunane Seljord, Midt-Telemark, Notodden og Hjartdal. Den høgaste toppen ligg i Seljord kommune og heiter Røysdalsnuten, som er 1314 moh. Mange lokale fjellvandrarar, blant anna Lars Steinar Hefre og Torgrim Soterud, har forsøkt bestige det, men dei har aldri nådd heilt til toppen. Fjellet er eit velbrukt tur- og fiskeområde, med Jønnbu som startområde frå Bø, Grimås frå Seljord og Gavlesjå frå Notodden, med Hollane (uttale: Høllén) som eit felles knutepunkt, sentrert om lag midt på fjellområde. 

Om vinteren er Lifjell eit ettertrakta fjellområde, med skiløyper og to alpinanlegg på Jønnbu.

Det var på Lifjell den franske vasstoffballongen «Ville de Orléans» («La ville d'Orleans») hamna  etter at han kom ut av kurs etter oppstiging i Paris i 1870.

Bakgrunnsstoff
You Tube-snutt frå Lifjell

Fjell i Vestfold og Telemark
Geografi i Midt-Telemark
Geografi i Hjartdal
Geografi i Notodden
Geografi i Seljord
Turistmål i Vestfold og Telemark
Blefjell

Blefjell er eit fjellområde på grensa mellom Viken og Vestfold og Telemark. 
Blefjell omfattar delar av dei fem kommunane Rollag, Flesberg og Kongsberg i Viken og Notodden og Tinn i Vestfold og Telemark.

Store Ble 

Store Ble (òg skrive Store-Ble og Storeble) er det høgastliggande området på Blefjell. Dette området ligg som ein rygg i nord-sør retning og strekkjer seg frå Blenuten (1213 moh., òg kalla Viermyrnuten og Sørkjenuten) i nord til Sigridsfjell (1194 moh.) i sør og inkluderer alle dei høgaste toppane på Blefjell. Den høgaste toppen er Bletoppen (1342 moh.). Det går merka T-stiar mellom Nordstul og Numedalen Kro på Store Ble, og turistforeininga har to turisthytter der som heiter Sigridsbu og Eriksbu. Det går stiar mellom Blefjell og Vegglifjell frå Åkliskardet. Området ligg stort sett over tregrensa og har mellom anna ei reinstamme.

Vesle Ble 

Vesle Ble (òg skrive Vesle-Ble og Vesleble) er området rundt Krøkla og austover. Dei lågareliggande områda av Vesle Ble er populære hytteområde som Blestølen, Fagerfjell, Blestua, Ble-Høgda og Liatoppen. Vesle Ble er vinterstid populært hos skigåarar og er meir tilgjengeleg og mindre vêrhardt enn Store Ble.

Enkelte rekna Vesle Ble som ein del av Store Ble, men det er ikkje i tråd med den lokale tradisjonen.

Bakgrunnsstoff 
 Kjentmannsmerkets venner si side om Blefjell 
 Turistforeininga sine sider om Blefjell 
 Blefjell villreinområde
 Blefjell Utvikling BA

Fjell i Viken
Fjell i Vestfold og Telemark
Fjellkjeder i Noreg
Turistmål i Viken
Turistmål i Vestfold og Telemark
Geografi i Rollag
Geografi i Flesberg
Geografi i Kongsberg
Geografi i Tinn
Geografi i Notodden
Ballblombukk

Ballblombukken er ei bille i trebukkfamilien. Han er utbreidd over heile Eurasia frå Mellom-Europa til Japan. Han førekjem òg i Noreg, der han kan vera lokalt vanleg frå Hedmark til Finnmark. Utbreiinga hans er ganske austleg her i landet.

Levesett 
Ballblombukken har fått namnet sitt fordi han er mest karakteristisk når ein finn han på blomane til ballblom. Arten vitjar òg mange andre slags blomar. Vertsplanten er tilmed ein urtevekst; han går hovudsakleg på skogstorkenebb (Geranium sylvaticum). Dei vaksne billene legg egga sine ved rota til planten, og larvane gneg på røter og rhizom; først innanifrå og seinare frå utsida. Det er òg kjend at han har gått på furu og bjørk.

Forpuppinga skjer i jorda. Det er registrert store geografiske skilnadar i tidspunkt for forpupping og klekking i dei ulike delane av utbreiingsområdet.

Kjelder 

 Kvamme, Torstein: FORSIDEDYRET (Evodinus interrogationis) i Insekt-Nytt #1 1982
 Norges Biller

Bakgrunnsstoff 
 

Trebukkar
Språkteigen

Språkteigen er eit radioprogram som vert sendt på NRK P2 kvar måndag kl. 9.03 og kvar sundag kl. 9.30 og 19.03. Programmet tek føre seg spørsmål som dreier seg om norsk språk og språkbruk. Programleiar i 2010 er Gøril Grov Sørdal. 

Språkteigen avløyste programmet Språkrøret, som gjennom fleire år var leidd av Olav Vesaas med Finn-Erik Vinje som fast medarbeidar.

Tilvisingar 
 http://www.nrk.no/programmer/sider/spraakteigen/

Radioprogram i NRK