kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Hestemynteslekta

Hestemynteslekta (Monarda) er ei planteslekt i leppeblomfamilien som er utbreidd i Nord-Amerika. Den inneheld arter med opprett vekst, motsette blad og kransstilte eller endestilte blomstrar. Alle delane av planta duftar av bergamottolje.

Taksonomi 
Slekta Monarda er klassifisert i tribusen Mentheae i underfamilien Nepetoideae. Fylogenetiske molekylærstudiar av denne tribusen har nytta eit dårleg utval av planter slik at samanhengen mellom artane i tribusen er framleis uklar. Blephilia og Pycnanthemum er nære slektningar av Monarda, men dei treng ikkje vere dei næraste. Monarda er delt i to separate underslekter: Monarda og Cheilyctis. Desse er lette å skilja ved hjelp av fleire karaktertrekk.

Nokre artar 
Berre eit par av artane i slekta har normerte namn på norsk. Fleire av artane har mange variantar. I lista er det teke med ein del artar med engelske namn:

 Monarda bradburiana L.C.Beck – Eastern Beebalm
 Monarda citriodora Cerv. ex Lag. – Lemon Beebalm
 Monarda clinopodia L. – White Bergamot
 Monarda clinopodioides A.Gray – Basil Beebalm
 Monarda didyma L. – 
 Monarda dressleri Scora – Dressler's Beebalm
 Monarda fistulosa L. –  
 Monarda fruticulosa Epling – Spotted Beebalm
 Monarda humilis (Torr.) Prather & J.A.Keith
 Monarda lindheimeri Engelm. & A.Gray ex A.Gray – Lindheimer's Beebalm	
 Monarda maritima (Cory) Correll
 Monarda media Willd. – Purple Bergamot
 Monarda pectinata Nutt. – Plains Beebalm
 Monarda pringlei Fernald
 Monarda punctata L. – Spotted Beebalm
 Monarda russeliana Nutt. ex Sims – Redpurple Beebalm
 Monarda stanfieldii Small – Stanfield's Beebalm	
 Monarda stipitatoglandulosa Waterf. – Wild Bergamot	
 Monarda viridissima Correll – Green Beebalm

Tidlegare medrekna arter 
Desse artane var tidlegare klassifisert i Monarda:
 Blephilia ciliata (L.) Benth. (som M. ciliata L.)
 Blephilia hirsuta (Pursh) Benth.  (som M. ciliata Pursh)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Monarda» frå ,  den 22. august 2012.

Bakgrunnsstoff

 
Planteslekter
Sedum pachyphyllum

Sedum pachyphyllum er ei sukkulent plante i bergknappslekta i bergknappfamilien.
Arten veks naturleg i Mexico (Sierra Mixta, San Luis og Oaxaca) og blir i dag nytta som hageplante.
S. pachyphyllum kan bli om lag 30 cm høg. Blada er tjukke og korte, ser ut som ein finger eller klubbe og er svakt krumma oppover. Fargen er grå eller lysegrøn, men kan bli raude om vinteren. Blomstrane er gule.

Kultivarar
Det finst mange ulike former og kultivarar av S. pachyphyllum, til dømes:
 Sedum pachyphyllum 'Tropical Blue'

Det er også blitt kryssa fram fleire hybridar:
 S. pachyphyllum x Echeveria derenbergii - Sedeveria humbellii
 S. morganianum x S. pachyphyllum - Sedum burrito eller «Giant Burro's Tail»

Kjelder
 Cactus art and nursery

Bakgrunnsstoff
 

Bergknappfamilien
Hageplantar
Sukkulentar
Lewisia

Lewisia er ei planteslekt med om lag 19 artar i portulakkfamilien. Slekta er kalla opp etter Meriwether Lewis som fann ei plante i denne slekta i 1806.

Artar
Det er 19 artar og fleire variantar i Lewisia.
Ingen har norske namn.
 Lewisia brachycalyx Engelm. ex A.Gray: USA (California, Arizona, Utah), Mexico (Baja California) 
 Lewisia cantelovii J.T.Howell: USA (California, Nevada)
 Lewisia columbiana (J.T.Howell ex A.Gray) B.L.Rob.
 Lewisia columbiana var. columbiana: Canada (British Columbia), USA (Washington, Oregon)
 Lewisia columbiana var. rupicola (English) C.L.Hitchc.: Canada (British Columbia), USA (Washington, Oregon) 
 Lewisia columbiana var. wallowensis C.L.Hitchc.: USA (Idaho, Montana, Oregon)
 Lewisia congdonii (Rydb.) S.Clay: USA (California)

 Lewisia cotyledon (S. Watson) B.L.Rob.
 Lewisia cotyledon var. cotyledon: USA (Oregon, California) 
 Lewisia cotyledon var. heckneri (C.V.Morton) Munz: USA (California)
 Lewisia cotyledon var. howellii (S.Watson) Jeps.: USA (Oregon, California)
 Lewisia disepala Rydb.: USA (California)
 Lewisia glandulosa (Rydb.) Dempster : USA (California)
 Lewisia kelloggii K.Brandegee
 Lewisia kelloggii var. hutchinsonii Dempster: USA (California)
 Lewisia kelloggii var. kelloggii: USA (California, Idaho)
 Lewisia leeana (Porter) B.L.Rob.: USA (California, Oregon)
 Lewisia longipetala (Piper) S.Clay: USA (California)
 Lewisia maguirei A.H.Holmgren: USA (Nevada) 
 Lewisia nevadensis (A.Gray) B.L.Rob.: USA (Washington, Oregon, California, Nevada, Utah, Colorado, New Mexico) 
 Lewisia oppositifolia (S. Watson) B.L.Rob.: USA (Oregon, California)
 Lewisia pygmaea (A.Gray) B.L.Rob.: Canada (Yukon Territory, British-Columbia), USA (Alaska, Washington, Oregon, Idaho,  Nevada, Utah, Colorado, California, Arizona)

 Lewisia rediviva Pursh (Bitterroot; delstatsblome for Montana)
 Lewisia rediviva var. minor (Rydb.) Munz: USA (California, Nevada, Utah)
 Lewisia rediviva var. rediviva: Canada (British-Columbia), USA (Montana, Washington, Oregon, Idaho, Wyoming, Nevada, Utah, Colorado, California, Arizona)
 Lewisia sacajaweana B.L.Wilson: USA (Idaho)
 Lewisia serrata Heckard & Stebbins: USA (California)
 Lewisia stebbinsii Gankin & W.R.Hildreth: USA (California)
 Lewisia triphylla (S.Watson) B.L.Rob.: Canada (British-Columbia), USA (Washington, Oregon, Idaho, Wyoming, Nevada, Utah, Colorado, California, Arizona)

Hybridar
 Lewisia × whiteae Purdy: USA (Oregon) Hybrid mellom Lewisia Leeana og Lewisia Cotyledon

Referansar

Bakgrunnsstoff
 

Portulacaceae
Kjetil Borch

Kjetil Borch () er ein norsk roar som representerer Horten Roklubb. Han vart verdsmeister 2013 i dobbeltsculler saman med Nils Jakob Hoff og europameister 2018 i singlesculler.

Karriere
Borch og Nils Jakob Hoff rodde seg til ein fjerdeplass i dobbeltsculler VM 2010 på Lake Carapiro i New Zealand. Dei representerte Noreg under sommar-OL 2012 i London, men greidde ikkje å kvalifisera seg frå semifinale til finalen. Borch og Hoff gjekk deretter vidare til B-finalen, som dei vann og enda på ein samanlagt sjuandeplass. Under sommar-OL i Rio i 2016 tok Borch bronsemedalje i finalen i dobbeltsculler
saman med makker Olaf Tufte.

Under europameisterskapen 2018 i Glasgow rodde Borch inn til gullmedalje i singlesculler, 0,7 sekund framom Mindaugas Griškonis frå Litauen.

Kjelder 

Norske roarar
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Noreg
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Noreg
Norske deltakarar under sommar-OL 2012
Roarar under sommar-OL 2012
Medaljevinnarar under sommar-OL 2016
Norske deltakarar under sommar-OL 2016
Roarar under sommar-OL 2016
Medaljevinnarar under sommar-OL 2020
Norske deltakarar under sommar-OL 2020
Roarar under sommar-OL 2020
Folk frå Tønsberg
Nils Jakob Hoff

Nils Jakob Skulstad Hoff () er ein norsk roar som representerer Fana Roklubb. Han er også medlem av Team Tufte.

Karriere
Nils Jakob Hoff ror dobbelsculler saman med Kjetil Borch. Dei to rodde seg til ein fjerdeplass i VM ved Lake Carapiro på New Zealand i 2010. Dette var Noregs beste prestasjon i roing sidan Olaf Tufte vann olympisk gull under sommar-OL 2008 i Beijing. Dei representerte Noreg under sommar-OL 2012 i London, men greidde ikkje å kvalifisera seg frå semifinale til finalen. Borch og Hoff gjekk deretter vidare til B-finalen, som dei vann og enda på ein samanlagt sjuandeplass. 

Nils Jakob Hoff har også vore aktiv som harpist, og har delteke med harpa på NRK-programmet Kjempesjansen.

Kjelder 

Norske roarar
Norske harpistar
Norske deltakarar under sommar-OL 2012
Roarar under sommar-OL 2012
Norske deltakarar under sommar-OL 2016
Roarar under sommar-OL 2016
Folk frå Bergen
Kristoffer Brun

Kristoffer Brun () er ein norsk roar som representerer Bergens Roklub.

Karriere
Kristoffer Brun ror dobbeltsculler saman med Are Strandli og dei to har delteke under fleire U23-VM og World Cups. Saman representerte dei Noreg i lettvekts dobbeltsculler under sommar-OL 2012 i London. Dei kom på andreplass i sitt kvalifiseringsheat og gjekk dermed rett til semifinale. I semifinalen gjekk det derimot dårlegare for roarane, og dei rauk ut av OL. Dei enda på ein niandeplass samanlagt.

Under sommar-OL i Rio i 2016 tok Brun bronsemedalje i finalen i dobbeltsculler saman med makker Are Strandli.

Kjelder 

Norske roarar
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Noreg
Norske deltakarar under sommar-OL 2012
Roarar under sommar-OL 2012
Medaljevinnarar under sommar-OL 2016
Norske deltakarar under sommar-OL 2016
Roarar under sommar-OL 2016
Norske deltakarar under sommar-OL 2020
Roarar under sommar-OL 2020
Vinnarar av Fearnleys olympiske ærespris
Idrettsutøvarar frå Bergen
Are Strandli

Are Weierholt Strandli () er ein norsk roar som representerer Stavanger Roklubb.

Karriere
Are Strandli ror dobbeltsculler saman med Kristoffer Brun og dei to har delteke under fleire U23-VM og World Cups. Saman representerte dei Noreg i lettvekts dobbeltsculler under sommar-OL 2012 i London. Dei kom på andreplass i sitt kvalifiseringsheat og gjekk dermed rett til semifinale. I semifinalen gjekk det derimot dårlegare for roarane, og dei rauk ut av OL. Dei enda på ein niandeplass samanlagt.

Under sommar-OL i Rio i 2016 tok Strandli bronsemedalje i finalen i dobbeltsculler saman med makker Kristoffer Brun.

Kjelder 

Norske roarar
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Noreg
Norske deltakarar under sommar-OL 2012
Roarar under sommar-OL 2012
Medaljevinnarar under sommar-OL 2016
Norske deltakarar under sommar-OL 2016
Roarar under sommar-OL 2016
Norske deltakarar under sommar-OL 2020
Roarar under sommar-OL 2020
Vinnarar av Fearnleys olympiske ærespris
Folk frå Stavanger
Elektrisk element

Elektriske element er idealiserte elektriske komponentar, som motstandar, kondensatorar og induktorar, nytta i analysar av elektriske nettverk. Alle elektriske nettverk kan analyserast som samansette elektriske element i eit prinsippdiagram eller koplingsskjema, og kvar av desse påverkar spenninga i nettverket eller straumen gjennom nettverket. Desse ideelle elektriske elementa representerer verkelege, fysiske elektriske komponentar, men dei eksisterer ikkje sjølv fysisk og ein tar utgangspnnkt i at dei har ideelle eigenskapar i ein konsentrert elementmodell, medan komponentane er objekt utan ideelle eigenskapar og med ei uvisse i verdiane deira og ein viss grad av ikkje-linearitet. 

Krinsanalyse ved hjelp av elektriske element er nyttige for å forstå mange praktiske elektriske nettverk som nyttar komponentar. Ved å analysere korleis eit nettverk vert påverk av dei individuelle elementa sine, er det mogeleg å estimere korleis eit verkeleg nettverk vil oppføre seg.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Electrical element» frå ,  den 23. august 2012.  
 

Elektroniske omgrep
Elektrisitet
Robert Muchamore

Robert Kilgore Muchamore () er ein engelsk forfattar frå London som skriv bøker for ungdom.

Muchamore er best kjend for bøkene i CHERUB-serien. CHERUB er ein etterretningsorganisasjon som rekrutterer foreldrelause born og ungdomar. Etter eit rekruteringskurs kan agentane take del i ulike, til dels farlege, oppdrag. Hovudpersonen i handlingane er James Adams.

Dei første bøkene i denne serien er omsett til nynorsk.

 Rekrutten (The Recruit, 2004)
 Kokainkongen (Class A, 2004)
 Flukta (Maximum Security, 2005)
 Drapet (The Killing, 2005)
 Heilag galskap (Divine Madness, 2006)
 Mennesket og dyret (Man vs Beast, 2006)
 Slått ut (The Fall, 2006)
 Gjengkrigen (Mad Dogs, 2007)
 Søvngjengaren (Sleepwalker), 2008 
 Generalen (The General), 2008
 Brigands MC (Brigands MC), 2009
 Monsterbølgja (Shadow Wave), 2010

Ein annan serie som Muchamore skriv er Henderson's Boys. Den handlar om starten av CHERUB, under den andre verdskrigen. Han skriv stadig nye bøker i denne serien.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Robert Muchamore» frå ,  den 24. august 2012.  
Denne artikkelen bygger på «Robert Muchamore» frå ,  den 24. august 2012.  

Engelskspråklege forfattarar
Engelske forfattarar
Forfattarar frå London
Britiske barnebokforfattarar
Rize

Rize (gresk Ριζούντα, Rizounda) er administrasjonssenter i provinsen Rize nordaust i Tyrkia ved kysten av Svartehavet. Byen har kring 95 000 innbyggjarar (2009)

Rize er eit senter for tedyrking i området.

Klima
Rize har ei blanding av maritimt og fuktig subtropisk klima (Köppen si klimaklassifisering: Cfb/Cfa) med varme somrar og kjølige vintrar. Snøfall er forholdsvis vanleg mellom desember og mars. Rize og den austlege delen av svartehavskysten har mest nedbør i heile Vest-Asia med ein årleg normalnedbør på 2500 mm. Det kjem mest nedbør seint på hausten. Vasstemperaturen er som langs heile den tyrkiske svartehavskysten låg og svingar mellom 8 og 20 °C gjennom året.

<div style="width:70%">

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Rize» frå ,  den 24. august 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Tyrkia
Busetnader i provinsen Rize
Byar i den greske antikken
Tyrkiske hamnebyar ved Svartehavet
Kystbusetnader i Tyrkia
Charles Champaud

Charles Champaud (, død ?) var ein sveitsisk gymnast.

Sommar-OL 1896
Champaud deltok for Bulgaria i gymnastikk under sommar-OL 1896 i Aten. Han deltok i øvingane skranke, hopp og beinsving, medan resten av det han gjorde er ukjend.  
 
Ifylgje Den bulgarske olympiske komitéen var Champaud ein sveitsisk statsborgar busett i Bulgaria som arbeidde som gymnastikklærar på ein vidaregåande skule i Sofia. Bulgaria er difor med på statistikken over deltakande nasjonar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Charles Champaud» frå ,  den 25. august 2012.  
 

 Sports Reference: Charles Champaud

Bakgrunnsstoff 
 

Bulgarske turnarar
Sveitsiske turnarar
Bulgarske deltakarar under sommar-OL 1896
Gymnastar under sommar-OL 1896
Anne Lise Wærness

Anne Lise Wærness, gift Wraa (), er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Trondheim. Ho spesialiserte seg i høgdehopp og seinare i diskoskast, og vann tre NM-gull i kvar av øvingane. Wærness var medlem av Sportsklubben Freidig.

Aktiv
Wærness markerte seg under NM i friidrett 1965 i Haugesund. Knapt 14 år gammal kapra ho sølvmedaljen med eit høgdehopp på 1,50 m, det same som bronsevinnaren Britt Salomonsen. Noregsmeisteren og kongepokalvinnaren Oddrun Hokland var i ei klasse for seg med ny noregsrekord på 1,66 m. Året etter var NM-medaljørane dei same og i same rekkefølgja, men med 1,61 m var Wærness og Salomonsen berre ei høgde (3 cm) bak Hokland.

Frå 1967 til 1970 forbetra Wærness den norske rekorden i høgdehopp åtte gongar frå Hoklands 1,66 m til hennar eige personlege bestehopp på 1,74 m i Stjørdal i juni 1970.

Under noregsmeisterskapen 1967, på heimebana Lerkendal i Trondheim, gjekk ho over 1,70 m og vart tildelt kongepokalen for beste kvinnelege prestasjon. Året etter, 1968, forbetra ho meisterskapsrekorden til 1,72 m. Ho deltok i sommar-OL 1968 i Mexico, der ho berre greidde 1,60 m og vart slått ut i kvalifiseringa. Tsjekkiske Miloslava Rezková vann OL-gull med 1,80 m.

Frå 1968 var Wærness også mellom dei aller beste diskoskastarane i Noreg. Både det året og året etter vart ho norsk dobbelmeister, diskoskast og høgdehopp, med kast på 41,32 m i 1968 og 43,36 m i -69. Ho sette personleg rekord i diskoskast med 46,04 m i København i august 1969.

I løpet av 1970-sesongen vart Wærness overgått av Kari Karlsen i høgdehopp, begge hoppa 1,70 m i NM, men Karlsen hadde færre riv. Året etter var Karlsen overlegen i NM, med 1,76 m mot Wærness på 1,64 m.

Wærness vann sitt sjette og siste NM-gull i 1972, frå diskosringen kasta ho 43,56 m.

Ho la opp etter 1973-sesongen.

Medaljar i norske meisterskap
1965: Sølv i høgdehopp
1966: Sølv i høgdehopp
1967: Gull i høgdehopp, pluss kongepokal
1968: Gull både i høgdehopp og diskoskast
1969: Gull både i høgdehopp og diskoskast
1970: Sølv både i høgdehopp og diskoskast
1971: Sølv i høgdehopp
1972: Gull i diskoskast
1973: Sølv i diskoskast

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar
Friidrett.no

Bakgrunnsstoff
Friidrett.no

Norske høgdehopparar
Norske diskoskastarar
Noregsmeistrar i friidrett
Kongepokalvinnarar i friidrett
Norske deltakarar under sommar-OL 1968
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1968
Folk frå Trondheim
Oddrun Hokland

Oddrun Helene Hokland, fødd Lange (), var ein friidrettsutøvar frå Vistdal i Nesset og gardbrukar i Borkenes. Mellom 1961 og -66 vann ho 22 norske meisterskap i friidrett og vart tildelt kongepokalen i 1961 og 1965.

Plasseringar i internasjonale meisterskap
Nordisk meisterskap i friidrett 1961: Sølv i lengdehopp
EM 1962 i Beograd: Nr 11 i lengdehopp
OL 1964: Nr 16 både i lengdehopp og i femkamp
Nordisk meisterskap i friidrett 1965: Sølv i lengdehopp og femkamp, gull på 4 x 100 m stafett
EM 1966 i Budapest: Nr 10 i femkamp

Medaljar i norske meisterskap
1959: Bronse i lengdehopp
1960: Sølv i spydkast og bronse i lengdehopp
1961: Gull i lengdehopp (kogepokal), sølv i spydkast og bronse på 100 meter
1962: Sølv i spydkast 
1963: Gull på 400 meter og i spydkast, sølv i lengdehopp
1964: Gull på 400 meter og i spydkast, sølv i lengdehopp
1965: Gull på 80 meter hekk, i høgdehopp (kongepokal) og spydkast, samt sølv i lengdehopp
1966: Gull på 80 meter hekk og i høgdehopp, sølv i lengdehopp og i spydkast

Kjelder

Sportsboken, aktuelle årgangar
Friidrett.no

Bakgrunnsstoff 
 

Norske sprintarar
Norske hekkeløparar
Norske høgdehopparar
Norske lengdehopparar
Norske spydkastarar
Norske gardbrukarar
Norske fagforeiningsleiarar
Noregsmeistrar i friidrett
Kongepokalvinnarar i friidrett
Norske deltakarar under sommar-OL 1964
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1964
Folk frå Nesset
Kari Karlsen

Kari Karlsen () er ein norsk, tidlegare høgdehoppar. Ho vart noregsmeister i øvinga i fire år på rad, 1970-73, i 1971 vart ho tildelt kongepokalen for vinnarhoppet på 1,76 m. Karlsen var medlem av Oslo Idrettslag.

Aktiv
Karlsen slo gjennom på nasjonalt nivå då ho i 1968 som ei av tre jenter fekk bronsemedalje i høgdehopp under NM med resultatet 1,50 m. Den suverene vinnaren, Anne Lise Wærness, gjekk over 1,72 m. Sesongen etter nærma Karlsen seg Wærness sitt nivå, under NM heldt ho fylgje til 1,67 m, medan Wærness også klarte den neste høgda; 1,70 m.

Åra 1970-73 vann Karlsen høgdehopptevlinga under NM. Dei to sesongane 1970 og 1971 forbetra ho den norsk rekorden fire gongar frå 1,74 m til 1,80 meter. Hennar bestehopp på 1,80 m kom i London 17. juli 1971. Ho kom på ellevteplass ved EM i friidrett 1971 i Helsingfors, etter eit hopp på 1,75 m. Vinnaren Ilona Gusenbauer frå Austerrike gjekk over 1,87 m.

Medaljar i norske meisterskap
Gull: 1970-73
Sølv: 1969
Bronse: 1968

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar
Friidrett.no

Norske høgdehopparar
Noregsmeistrar i friidrett
Luis Subercaseaux

Luis Subercaseaux Errázuriz () var ein chilensk diplomat og friidrettsutøvar. Det vert sagt at han var den fyrste chilenaren og latinamerikanaren som deltok under Dei olympiske leikane.

Subercaseaux var den andre sonen til Ramón Subercaseaux Vicuña og Amalia Errázuriz Urmeneta og bror til den romersk-katolske erkebiskopen Juan Subercaseaux.

Sommar-OL 1896
Ifylgje Den chilenske olympiske komitéen deltok Subercaseaux under sommar-OL 1896 i ein alder av 15 på 100, 400 og 800 meter, men mange historikarar meiner at han ikkje deltok i alle øvingane.

Etter OL
Subercaseaux studerte ved Colegio Benedictino som ligg i Pays basque français i Frankrike, der han heldt sin rekord i høgdehopp. Han var òg ein av grunnleggjarane av den chilenske fotballklubben Club de Deportes Santiago Morning og ein vellukka fotballspelar.

I 1928 var han ambassadøren til Chile i Peru, Spania og Vatikanstaten, i tillegg til å vere ein ledsager av chilenske forretningar i Belgia, Tsjekkoslovakia, Hellas, Nederland, Noreg, Polen og Jugoslavia frå konsulære kontor i den britiske hovudstaden London.

Eit monument av Subercaseaux står i inngangen til Chilean Olympic Museum.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Luis Subercaseaux» frå ,  den 6. mai 2023.

Bakgrunnsstoff
 
 
  Excerpt available at [http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/Mallon/1896.pdf HT-ref (i-xvi)
 
 
 

Chilenske friidrettsutøvarar
Chilenske deltakarar under sommar-OL 1896
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1896
Chilenske ambassadørar i Peru
Chilenske ambassadørar i Spania
Chilenske ambassadørar i Vatikanstaten
Fethiye

Fethiye (gresk Μάκρη, Makri) er ein by og distrikt i provinsen Muğla i Egearregionen i Tyrkia med kring 70 000 innbyggjarar. 

Dagens Fethiye ligg der Telmessos låg i antikken, og ein kan sjå ruinane etter byen, som det helleneistiske teateret. 

Telmessos var den viktigaste byen i Lykia med ei historie som kan daterast attende til 400-talet fvt. I følgje segnet gjekk Aleksander den store i land ved Telemessos med flåten sin då han skulle invadere Anatolia vinteren 334–333 fvt. Kommandøren på flåten, Nearkhos, bad kong Antipatrides av Telmessos om at musikarane og slavane hans skulle få kome inn i byen. Dette fekk dei løyve til, me krigarane gøymde våpena sine i fløyteboksane og tok akropolisen under festiviteten den kvelden. 

Byen voks kraftig på 1800-talet og hadde ein stor gresk folkesetnad på denne tida. Han vart då kalla Mákri på gresk. Etter folkeutveksklinga mellom Hellas og Tyrkia vart grekarane i Makri sende til Hellas, der dei grunnla byen Nea Makri (Ny-Makri) i Hellas. Byen vart så busett med tyrkarar frå Hellas. 

Fethiye har vorte råka av mange jordskjelv. Dei siste store var i 1957 og 1961 der 67 mista livet under skjelvet i 1957 og 3200 bygjingar vart øydelagde. 

Fethiye er ein kjend turiststad i Tyrkia i dag og er særleg populær om sommaren.

Klima
Fethiye har eit middelhavsklima med særs varme, lange og tørre somrar med ein middeltemperatur på 34 °C på dagtid, vintrar er kjølige og regnfulle med ein middeltemperatur på 16 °C på dagtid.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Fethiye» frå ,  den 26. august 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Tyrkia
Kystbusetnader i Tyrkia
Tyrkiske hamnebyar ved Middelhavet
Den tyrkiske rivieraen
Busetnader i provinsen Muğla
Çankırı

Çankırı er ein by og administrasjonssenter i provinsen Çankırı i Tyrkia, kring 140 km nordaust for Ankara. Han ligg i ein vassrik dal, kring 800 meter over havet. 

I antikken vart han kalla Gangra, så  Germanikopolis (gammalgresk Γερμανικόπολις) for ei tid, sjølv om Ptolemaios kallar han Germanopolis (gammalgresk Γερμανόπολις), så Khangra, Kandari eller Kanghari.

Byen har vore busett av mange kulturar og folkegrupper, som hettittane, perarane, grekarar, parthianar, Pontus, galatarar, romarar og austromarar, opp til seldsjukkar og til slutt osmanske tyrkarar.

Klima
Çankırı har eit kontinentalklima (Köppen si klimaklassifisering Dsa). Somrane er varme og fuktige og vintrane kjølige og våte og ofte snørike.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Çankırı» frå ,  den 26. august 2012. 
 oppgav desse kjeldene:
 

Stader i Tyrkia frå gresk antikk
Romerske stader i Tyrkia
Busetnader i provinsen Çankırı
Byar i Tyrkia
Kırklareli

Kırklareli er ein by som er administrasjonssenter i provinsen Kırklareli i Aust-Thrakia, i den europeiske delen av Tyrkia. Byen har kring 60 000 innbyggjarar (2010). 

Det er ikkje sikkert når byen vart grunnlagd. Romarane kalla han Salmydessus og dei austromerske grekarane kalla han Førti kyrkjer eller Saranta Ekklisiès. På 1300-talet vart dette av tyrkarane omsett til Kırk Kilise. 

Pågåande arkeologiske utgravingar i byen indikerer at området var ein av dei første organiserte busetnadane på det europeiske kontinentet.

Klima
Kırklareli har ei blanding av middelhavsklima og fuktig subtropisk klima (Köppen si klimaklassifisering: Csa/Cfa). Somrane er lange, varme og fuktige medan vintrane er kjølige og fuktige. Snøfall er ganske ganleg mellom desember og mars, og snøen ligg gjerne ei veke eller to.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Kırklareli» frå ,  den 26. august 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Kırklareli bilete 

Busetnader i provinsen Kırklareli
Byar i Tyrkia