kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
AskAdam

AskADAM var ei norsk SMS-teneste for oppslag i Wikipedia og andre lukka og opne innhaldstenester. Om tenesta fekk eit spørsmål innsendt på SMS, ville ho leite etter treff i Wikipedia eller ei anna fritekstbasert teneste, og svare på spørsmålet ved å returnere tekst frå starten av artikkelen, etter at teksten var reformatert og tilpassa SMS-tenesta i mobilnettet. Det var også mogleg å gjere oppslag på personnamn for å få telefonnummer. Tenesta var også lagt tilrette for assisterte søk, slik at om brukarane spurde, og det underliggjande systemet feila, ville det om nødvendig bli skrive inn manuelle svar. Brukarane kunne også registrere kva språk og målform dei føretrekte frå tenesta.

Då tenesta vart introdusert, var ho avgrensa til Wikipedia på bokmål og berre innanfor Noreg. Sidan er tenesta suksessivt blitt utvida, både i tenester og i geografisk dekning. Selskapet som leverte tenesta AskAdam i Noreg, leverte tilsvarande søkjetenester i Sverige (RAKEL) og i Danmark (1998). Namna på tenesta vert tilpassa slik at bokstavane høver med plasseringa av bokstavar på eit telefontastatur.

Selskapet bak tenesta fekk fleire prisar. NHO Sogn og Fjordane gav selskapet Nyskapingsprisen 2010. Sogn og Fjordane sin Gründerpris for ungdom gjekk i 2009 til selskapet.

Askadam var etablert som eit aksjeselskap og heldt til på Mjømna i Gulen kommune. Tenesta vart i sin heilskap nedlagd 1. oktober 2016.

Kjelder 

Norske IT-selskap
Mobiltelefoni
Wikipedia
Næringsliv i Gulen
Flat storstumpbille

Flat storstumpbille (Hololepta plana) er ei 8–10 mm lang bille som lever under, og delvis i, barken på daude lauvtre. Tjukna er knapt 1 mm, slik er ho rekna som ei av dei flataste billene i verda. Vertstre kan vere selje, eik, alm, bøk og osp. Storstumpbilla er eit rovinsekt, og ho et larvar av andre insekt.

I Norden finst billa langs norskekysten frå Aust-Agder til Akershus. Ho er òg kjend i Danmark og Finland. Elles finst ho lenger sør i Europa.

Flat storstumpbille er oppført som sårbar i Norsk Raudliste 2006.

Kjelder 
 Torstein Kvamme: ««Flat storstumpbille» - flatest av alle billene?» i Norsk Skogbruk 12/2008

Bakgrunnsstoff 
 

Biller
Holsen kyrkje

Holsen kyrkje står på Holsen ved austenden av Holsavatnet i Sunnfjord kommune i Vestland, og er ei tømra langkyrkje frå 1861.

Bygget er ført opp etter teikningar av arkitekt Jacob Wilhelm Nordan og har sitjeplass til 200 personar.

Holsen kyrkje er ilag med Haukedalen kyrkje soknekyrkjer i Holsen og Haukedalen sokn i Sunnfjord prosti.

Sjå òg 
 Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

Kjelder 

 Torkjell Djupedal og Sigurd Vengen: «Holsen kyrkje» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
 «Holsen kyrkje» i NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Om Holsen og Haukedalen sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
 «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
 Kart frå 1979 som viser soknegrenser og kyrkjestader, på nettstaden til Universitetet i Bergen
 Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
 Oversyn over gravminne i Førde kommune på nettstaden disnorge.no

 

Kyrkjer i Sunnfjord
Kyrkjer i Sunnfjord prosti
Langkyrkjer i Bjørgvin
Jacob Wilhelm Nordan
Norske kyrkjer frå 1860-åra
Kulturminne i Sunnfjord
1861 i Noreg
Flekket blodsmellar

Flekket blodsmellar ( Ampedus sanguinolentus) er ei bille knytt til fuktige skogområde. 

Larvane lever i mosegrodde greiner på bakken, i stubbar og stammar, ofte på svartor, men andre lauvtre, som eik, kan òg vere vertstre. Larven er hovudsakleg eit rovdyr, og et truleg larvar av trebukk. I mai-juni et dei vaksne billene pollen av blomstrande slåpetorn, hagtorn og andre buskar og tre, somme tider òg av urter. 

I Noreg finst billa i kystnære naturområde frå Østfold til Aust-Agder. Elles finst ho frå Sør-Skandinavia til Portugal og gjennom Europa og Sibir til Kina og Japan.

Flat storstumpbille er oppført som sterkt trua i Norsk Raudliste 2006.

Kjelder 
 Torstein Kvamme: «Rødlisteprofilen: «Flekket blodsmeller»» i Norsk Skogbruk  12/2008

Bakgrunnsstoff 
 

Biller
Gjert Gunnarson Bakke

Gjert Gunnarson Bakke (fødd 1786 i Jondal i Hardanger, døydde om lag 1855 på Tjørve på Lista) var mannen som skapte listerbåten. Han hadde lært båtbygging heime i Jondal. Han kom til Ore på Lista i 1815. For å lære å bygge austlandske båtar, reiste han til Tangvall i Søgne. Han starta arbeidet med å utvikle ein båt som var like god seglar som båtane på Austlandet, og som var like lettrodd som vestlandsbåtar. Han flytte til Tjørve på Lista. Der heldt han fram å bygge båtar. Etter å ha variert utsjånad og eigenskapar til båtane han bygde, enda han til slutt opp med den typen som i ettertid har vorte kalla kalla listerbåt eller listring.

Kjelder 
 Olav Kolltveit: Jondal i gamal og ny tid Jondal Bygdeboknemnd 1953
 Eilert Sundt: Det norske arbeide- Listerbåden. i Folkevennen Bd.14. 1865

Folk frå Farsund
Norske båtbyggjarar
Fødde i 1786
Folk frå Jondal
Klinkbygging
Andreas Widhölzl

Andreas Widhölzl () er ein austerriksk, tidlegare skihoppar frå i Fieberbrunn i forbundslandet Tirol, og representerte skiklubben der.

I sesongen 1999/2000 kom han på andre plass, og to gonger (sesongane 1997/98 og 2002/03) har han kome på tredje plass i verdscupen i hopp. Under OL i 1998 tok han bronse i normalbakken, og under VM på ski 2005 i Oberstdorf var han med på å ta gull for Austerrike i lagkonkurransen i normalbakken.

Under OL 2006 i Torino var han med på å sikra austerriksk gull i laghoppinga.

Widhölzl har òg to andreplassar frå verdsmeisterskapen i skiflyging, i 2000 og 2006.
I 1999/2000 vann han den tysk-austerrikske hoppveka.

Han mista plassen på det austerrikske laget før sesongen 07/08, og fekk han ikkje tilbake, trass stor suksess i Kontinentalcupen. Etter at han ikkje kvalifiserte seg til rennet i Planica i 2008, valde han å legga opp som skihoppar.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Andreas Widhölzl» frå , den 31. desember 2008. 
 
 

Austerrikske skihopparar
Verdsmeistrar i skihopping
Olympiske meistrar for Austerrike
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Austerrike
Olympiske medaljevinnarar i skihopping
Medaljevinnarar under vinter-OL 1998
Austerrikske deltakarar under vinter-OL 1998
Skihopparar under vinter-OL 1998
Austerrikske deltakarar under vinter-OL 2002
Skihopparar under vinter-OL 2002
Medaljevinnarar under vinter-OL 2006
Austerrikske deltakarar under vinter-OL 2006
Skihopparar under vinter-OL 2006
Deltakarar under Ski-VM 1995
Deltakarar under Ski-VM 1997
Deltakarar under Ski-VM 1999
Deltakarar under Ski-VM 2003
Deltakarar under Ski-VM 2005
Ernst Vettori

Ernst Vettori () er ein austerriksk skihoppar. Han blei olympisk meister i normalbakke i 1992, og vann den tysk-austerrikske hoppveka i 1985/86 og 1986/87. I 1991 blei han tildelt Holmenkollmedaljen saman med Vegard Ulvang, Trond Einar Elden og Jens Weissflog.

Vettori er gift med den tidlegare austerrikske alpinisten Sieglinde Winkler (nummer 18 i 1982, og 15 i 1983 i verdscupen i utfor). Saman har dei to barn.

Kjelder
 Denne artikkelen bygger på «Ernst Vettori» frå , den 31. desember 2008. 
 

Austerrikske skihopparar
Olympiske meistrar for Austerrike
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Austerrike
Olympiske medaljevinnarar i skihopping
Austerrikske deltakarar under vinter-OL 1984
Skihopparar under vinter-OL 1984
Austerrikske deltakarar under vinter-OL 1988
Skihopparar under vinter-OL 1988
Medaljevinnarar under vinter-OL 1992
Austerrikske deltakarar under vinter-OL 1992
Skihopparar under vinter-OL 1992
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Risto Laakkonen

Risto Laakkonen () er ein finsk tidlegare skihoppar.

Laakkonen debuterte i verdscupen i 1986 i Harrachov med ein åttandeplass. Dei neste åra høyrde til han verdstoppen, og i 1988 og 1989 vann han verdscuprenn i Thunder Bay i Canada. 

Vinteren 1988/89 gjekk han til topps samanlagt i den prestisjetunge hoppveka. Den same sesongen oppnådde han òg si beste samanlagtplassering i verdscupen – han blei nummer sju.

Under VM 1989 i Lahti blei Laakkonen verdsmeister i laghopping, og kom på andre plass under VM 1991 i Val di Fiemme. Under OL 1992 tok han òg gull i laghoppinga. Etter OL-sesongen la han opp.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Risto Laakkonen» frå , den 31. desember 2008.

Bakgrunnsstoff 
 
 

Finske skihopparar
Verdsmeistrar i skihopping
Olympiske meistrar for Finland
Olympiske medaljevinnarar i skihopping
Finske deltakarar under vinter-OL 1988
Skihopparar under vinter-OL 1988
Medaljevinnarar under vinter-OL 1992
Finske deltakarar under vinter-OL 1992
Skihopparar under vinter-OL 1992
Deltakarar under Ski-VM 1989
Deltakarar under Ski-VM 1991
Ljubertsy

Ljubertsy (russisk Люберцы́) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 160 000 innbyggjarar (2007). Ljubertsy vart nemnd første gong i 1623 og fekk bystatus i 1925. Byen dekker eit areal på 12 km².

Ljubertsy er eit stort industrisenter. Det er over 25 industrielle verksemder og eit stort jernbaneknutepunkt i byen. Dei viktigaste industriane er mekanisk industri, metallhandsaming,, produksjon av byggematerial, treindustri og næringsmiddelindustri.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Ljubertsy» frå , den 1. januar 2009.
Oljeskandalen i Peru 2008

Oljeskandalen i Peru 2008, i peruansk presse kalla «Petrogate», i Noreg òg kalla korrupsjonsskandalen rundt Discover Petroleum International, er nemninga på ei hending i kjølvatnet av utdelingar av kontraktar for petroleumsverksemd i Peru. Det som løyste ut skandalen var ei rad kompromitterande samtalar tatt opp på lydband i løynd og seinare gjort kjent. Hendinga enda med regjeringskrise i Peru den 10. oktober. Berre 11 dagar etter hendinga blei 24 personar sikta for ei rekkje straffbare forhold, mellom dei sikta var styreleiaren i Discover Petroleum, representantar for det peruanske oljedirektoratet og for det peruanske statsoljeselskapet Petroperú. Den avgåtte statsministeren, Jorge del Castillo, vart kalla inn som vitne.

Bakgrunnen 
Den 11.september gjorde det peruanske oljedirektoratet kjent fleire nye konsesjonar for utforsking av petroleumsressursar, av dei ligg fire blokker til havs og ei, blokk 157, i regnskogen i Madre de Dios-regionen. Fem tildelingar gjekk til PeruPetro, men med det litle norske selskapet Discover Petroleum som deltakar. Den 5. og 7. oktober var det gjort kjent lydopptak som er tatt opp før kontrakttildelinga med samtalar som dreidde seg om økonomiske godtgjersler for tildelingar og at Discover Petroleum skulle vinne løyva til å vere med. Det er ikkje kjent kven som gjorde lydopptaka. 

Blokk 157 er på 6846 kvadratkilometer  og ligg i sentrale og nordaustlege delar av Madre de Dios-regionen, i ein sektor mellom elvene Madre de Dios og Rio de Las Piedras vest for Puerto Maldonado. Næraste infrastruktur er røyrleidningen som fører gass frå Camisea-feltet, blokk 88 i Amazonasbassenget, over Andes til stillehavskysten nær byen Pisco. Dette er 150 til 200 kilometer nordvest for blokk 157. Blokka grensar til Manu nasjonalpark i vest.

Konsekvensar 
President Alan García vart tvungen til å løyse opp regjeringa si, og utnemnde Yehude Simon som ny statsminister. Dette kom blant anna som følgje av gatedemonstrasjonar blant opposisjonelle. Direktøren for det peruanske oljedirektoratet, Alberto Quimper Herrera, fekk sparken. Toppleiar César Gutierrez i Perupetro gjekk av. Discover Petroleum trekte seg frå alle engasjement i Peru, seinare hevda revisjonsfirmaet Ernst & Young at dotterselskapet til Discover Petroleum i Peru ikkje hadde vore med på korrupsjon. Kongressen i landet la bort siktinga mot styreleiar Jostein Kjerstad og Discover Petroleum International i januar 2009. Same månad vart seks personar arresterte mistenkte for ulovlege opptak av telefonsamtalar.

Kjelder 
 Norwatch, 23. oktober 2008 Slik gikk det skeis for DPI  Henta 26. november 2011
 Artiklar hos dn.no 
 Artiklar hos offshore.no 
 Artikkel på engelsk Wikipedia «2008 Peru oil scandal»
 Nettstad for Camisea-prosjektet  lest 2. januar 2009

Fotnotar 

Peru
Anton Bruckner

Anton Bruckner () var ein austerriksk komponist og organist. I musikkhistoria blir han rekna inn under romantikken og er særleg kjent for sine symfoniar, messer og motettar. Gustav Mahler kalla Bruckner for sin føregjengar.

Liv

Bruckner blei fødd i Ansfelden i Austerrike. Han viste lovande musikalitet som barn, men valde likevel å følgje i faren sine fotspor og utdanne seg til skulemeister. Han blei nærare kjend med musikken gjennom å undervise i orgelspel i dei ti åra han var tilsett ved klosteret St Florian nær Linz, der han tidlegare hadde vore elev.

Han brukte fritida si på å studere forskjellige musikalske disiplinar. Då stillinga som organist i katedralen i Linz blei ledig i 1855, blei han til slutt overtalt til å søkje jobben.

Sjølv om han var svært oppteken i Linz, fann Bruckner tid til å ta eit kurs i harmoni og kontrapunkt med Simon Sechter ved konservatoriet i Wien. Han mottok eit framifrå vitnemål i 1861; ein sensor bemerka at «Han skulle ha eksaminert oss». I 1868, blei han atter ein gong overtalt til å forlate jobben i Linz for å ta eit professorat ved konservatoriet i Wien, inkludert lønshøging.

Som person var Bruckner tilbakehalden, tidvis nærmast folkesky. Han var dessutan djupt religiøs.

Musikk 

Fram til 1863 skreiv Bruckner hovudsakleg minutiøst utforma, anonym kyrkjemusikk, men møtet med Wagner sine verk fekk han til å bryte laus frå reglar og teori og utvikle si eiga særeigne form. Wagners dristige harmonikk blei òg det sentrale i Bruckner sine komposisjonar, ved at han brukte komplisert harmonikk i ei motsetning til det som blir kjenneteikna som funksjonsharmonikk. Harmonikken er skil seg frå klassisistane, som gjer at han ofte blir omtalt som «nytyskar», på linje med Liszt, Berlioz og Wagner. Han skreiv likevel absoluttmusikk, på linje med klassisistane. Musikken hans kan verke massiv. Han nytta seg av eit stort orkester, større enn kva normalt var på 1800-talet. Musikken er full av kontrasterande tema og dynamikk. Hans første fullenda symfoni kom i 1856, fire nye symfoniar følgde i løpet av åra 1871 til 1876. Bruckner sine symfoniar har eit monumentalt preg. Med eit romantisk musikksyn framstår dei for mange som mystiske og med eit underliggjande religiøst drag.

Anton Bruckner skreiv i alt ni symfoniar. Han døydde under arbeidet med den siste av desse.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Anton Bruckner» frå , den 3. januar 2009.

Bakgrunnsstoff 

 

Austerrikske komponistar
Romantiske komponistar
Komponistar frå 1800-talet
Folk frå Ansfelden
Ski-VM 2009

Verdsmeisterskapen i nordiske greiner 2009 blei arrangert i Liberec i Tsjekkia i perioden 18. februar til 1. mars 2009. Meisterskapen var det 48. ski-VM som blei halde, og den andre gongen det blei halde i det området som i dag er Tsjekkia. For første gong var skihopp for kvinner ein del av VM-programmet. Greinene det blei konkurrert i er langrenn, kombinert og skihopp.

Den føregåande verdsmeisterskapen blei arrangert i Sapporo i Japan i 2007. Det neste går av stabelen i Oslo vinteren 2011.

Langrenn menn

Sprint

15 km klassisk stil

30 km duathlon

50 km fellesstart, fristil 

Dato: 1. mars 2009

Lagsprint, klassisk stil

4 x 10 km stafett

Langrenn kvinner

Sprint, fristil

10 km klassisk stil

15 km duathlon

30 km fellesstart

Lagsprint, klassisk stil

4 x 5 km stafett

Kombinert

Normalbakke & 10 km

Storbakke & 10 km

Kombinert fellesstart (10 km langrenn & skihopping HS100)

Lagtevling

Skihopping menn

Normalbakken (K90)

Storbakken (K120)

Lagtevling storbakke (K120)

Skihopping kvinner

Normalbakke

Medaljeoversyn

Den norske VM-troppen 
Langrenn for kvinner
 Marit Bjørgen
 Celine Brun-Lie
 Maiken Caspersen Falla
 Marthe Kristoffersen
 Astrid Jacobsen
 Therese Johaug
 Kristin Størmer Steira
 Ingvild Østberg

Langrenn for menn
 John Kristian Dahl
 Tord Asle Gjerdalen
 Ola Vigen Hattestad
 Tor Arne Hetland
 Odd-Bjørn Hjelmeset
 Tore Ruud Hofstad
 Eldar Rønning
 Johan Kjølstad
 Petter Northug
 Martin Sundby
 Jens Arne Svartedal

Skihopp for kvinner
 Line Jahr
 Anette Sagen
 Maren Lundby
 Helena Smeby

Skihopp for menn
 Anders Bardal
 Johan Remen Evensen
 Tom Hilde
 Anders Jacobsen
 Roar Ljøkelsøy

Kombinert
 Mikko Kokslien
 Magnus Moan
 Espen Rian
 Jan Schmid
 Petter Tande

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell heimeside (på engelsk, tysk og tsjekkisk)

Ski-VM
Ski-VM 2009
Novomoskovsk i Russland

Novomoskovsk (russisk skrift Новомоско́вск) er ein by i Tula oblast i Russland med om lag 125 000 innbyggjarar (2007). Han ligg ved den øvre kjelda til elva Don, rundt 40 km aust for Tula.

Byen heitte Bobriki (russisk Бо́брики) før 1934 og Stalinogorsk (russisk Сталиного́рск) mellom 1934 og 1961.

Byen har opphav på 1700-talet som heimstaden til grevane Bobrinskij og det var dei som industrialiserte byen mot slutten av 1800-talet. I sovjettida utvikla byen seg vidare som eit kolgruvesenter.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Novomoskovsk i Russland» frå , den 4. januar 2009.
Neftekamsk

Neftekamsk (russisk Нефтека́мск) er ein by i Republikken Basjkortostan i Russland med om lag 120 000 innbyggjarar. 

Byen ligg ved elva Kama, 220 km frå Ufa. Frå byen er det vegsamband til Ufa, Birsk, Janaul, Agidel, Oktjabrskij, Izjevsk, Perm og Kazan. Den næraste jernbanestasjonen er i Amzia, om lag 15 km unna. I tillegg ligg Neftekamsk lufthamn ved byen.

Neftekamsk er eit stort industri- og kultursenter nordvest i Basjkortostan.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Neftekamsk» frå , den 5. januar 2009. 

Busetnader grunnlagde i 1957
Pengeurt

Pengeurt (Thlaspi arvense) er ein eittårig plante i krossblomfamilien.

Planten vert 10-50 cm høg, og har oftast ugreina, snau stengel utan bladrosett. Kronblada er kvite. Blada er tanna, grøngule med spisse bladøyro som sluttar seg om stengelen, og som visnar nedanfrå etterkvart som planten veks. Frøa mognar i talrike, 10-15 mm breie skulper, kvar med om lag ti frø. 

Han veks som åkerugras og i vegkantar og sandstrender, i Noreg frå låglandet opp opp til 1050 moh. Han er sjeldnare lengst nord, men er funnen på Svalbard. Elles er han spreidd over store delar av verda. 

Planten har sterk, laukaktig lukt som kan gje usmak på mjølka om kyrne et for mykje av han. 

Pengeurt er ein kulturplante som har følgd jordbrukskulturen. Han kom til Noreg frå Europa for eit par tusen år sida. Opphavleg kom han truleg frå Sentral-Asia.

Kjelder 
 Johannes Lid Norsk flora Det Norske Samlaget 2005 ISBN 82-521-6029-8
 Knut Fægri: Norges planter Cappelens forlag 1960
 C.A:M. Lideman Nordens Flora Gyldendal Norsk Forlag 1977 ISBN 82-05-08681-8

Bakgrunnsstoff 
 

Krossblomfamilien
Plantar i Noreg
Vårpengeurt

Vårpengeurt (Noccaea caerulescens  eller  Thlaspi caerulescens  (J. & C. Presl) eller  Thlaspi alpestre ) er ein to- eller fleirårig plante i krossblomfamilien.

Planten vert 10-30 cm høg, og har snau stengel med bladrosett som ofte overvintrar. Kronblada er kvite eller lysfiolette. Blada er blågrøne og sluttar seg om stengelen, og som visnar nedanfrå etterkvart som planten veks. Frøa mognast i 5-10 mm breie hjarteforma skulper, kvar med mange frø. 

Vårpengeurten vart innført til Botanisk Hage Noreg, og derfrå har han spreid seg sidan 1874. No er han fullt naturalisert i tørr eng, på berg og i open tørr skog opp mot fjellet. Ved Finse er han funnen opp til 1225 m. I sør framstår han som ein karakteristisk vårplante. Han er vanleg nord til indre Helgeland, men han er òg funnen lenger nord, til og med som tilfeldig ugras på Svalbard. 

Opphavleg høyrer vårpengeurten heime i fjellstroka i Sør- og Mellom-Europa. .

Kjelder 
 Johannes Lid Norsk flora Det Norske Samlaget 2005 ISBN 82-521-6029-8
 Knut Fægri: Norges planter Cappelens forlag 1960

Bakgrunnsstoff 
 

Krossblomfamilien
Plantar i Noreg
Listerbåt

Listerbåt er ein båttype som vart skapt på Lista i første halvdel av 1800-talet. Båtbyggaren Gjert Gunnarson tok til å bygge båtar som hadde eigenskapar både frå vestlandsbåtar frå Hardanger og austlandsbåtar frå Søgne. Han gjorde fleire forsøk for han kom fram til den båttypen som har vorte ståande som listerbåten. Desse båtane vart bygde i ulike storleikar, frå små sjekter til dei store listerskøytene. Gjert Gunnarson brydde seg ikkje om å ta lærlingar til å føre kunnskapen vidare. Andre båtbyggarar fann likevel ut korleis han bygde båtane. Ein som og bygde listerbåtar var Ola Stave. Han har fått æra av at kunsten å bygge listerbåtar har vorte ført vidare.

Etter kvart sette båtbyggarane vaterbord på listerbåtane. Det er uvisst om det var Gjert Gunnarson som tok til med dette. Listerbåten vart rigga med sprisegl.

Listerbåten var like brei som tradisjonelle austnorske båtar, om lag 1/3 av lengda. Men han var skarpare i endane og hadde større spring. Listerbåten vart ein populær båt utanom Lista. Til garnfiske av sild som i siste del av 1800-talet vart viktig på Vestlandet, vart ofte listerbåten brukt i staden for dei meir tradisjonelle vestlandsbåtane, som var spinklare. Nordover på Vestlandet og i Nord-Noreg vart desse båtane rigga med gaffelrigg.
Til Lofoten kom første listerskøyta i 1863 og til Aust-Finnmark i 1866.

Kjelder 

Norske båttypar
Farsund kommune
Klinkbygde båtar
Norges Skogeierforbund

Norges Skogeierforbund er ein interesseorganisasjon for skogeigarar i Noreg, og ei overbygning for tilslutta andelslag i skogeigarsamvirket. Skogeierforbundet har hovudkontor i Oslo. Skogeigarar som er medlem i eit tilsutta andelslag, er samstundes medlemmer i Skogeierforbundet.

Kvart andelslag er organisert med lokale skogeigarlag som fungerer som valdistrikt for medlemene i representantskapet.

Norges Skogeierforbund vart stifta i Oslo 2. mai 1913, som ein overbygning over dei vassdragsvise skogeigarlaga. Inititativtakar var Olav Nergård, som var formann i Glommen, det eldste av skogeigarlaga, stifta i 1903.

Skogeierforbundet fremjer næringsinteressene for skogeigarane, og det arbeider for å sikre eigedomsretten deira. 

Det er sett saman av lokale andelslag:

Bakgrunnsstoff 
 

Skogbruk
Norske næringsorganisasjonar
Skipingar i 1913
Novouralsk

Novouralsk (russisk skrift Новоура́льск) er ein lukka by i Sverdlovsk oblast i Russland med om lag 95 000 innbyggjarar. 

Byen Novouralsk, tidlegare kjend som Sverdlovsk-44, ligg på austsida av Uralfjella, rundt 60 km nordvest for Jekaterinburg. Sjølv om byen vart grunnlagt under den andre verdskrigen og fekk namnet Novouralsk i 1954, så vart han heldt hemmeleg heilt til 1994 og han har framleis status som «lukka by». Økonomien i byen er dominert av atomindustri, i tillegg til bil- og bygningsindustri.

Økonomi og industri 
Byen er heimstad for Ural elektro-kjemiske fabrikk, som har anrikning av uran og utvikling av sentrifugeteknologi til dette føremålet som viktigaste oppgåve, i tillegg til framstilling av instrument og industrisystem for atomindustrien. Fabrikken hadde det første gassdiffusjons-anrikningsanlegget i Sovjetunionen og vart sett i drift i 1949. I 1950 vart visse tekniske vanskar løyst og fabrikken kunne framstille fleire titals kilo 90% anrika uran. Den opphavlege fabrikken, kalla D-1, vart utvida med fabrikken D-3 i 1951 og D-4 og D-5 i 1953. Tenestemenn frå Ministeriet for atomindustri (Minatom) uttalte ein gong at Sverdlovsk-44 var den einaste fabrikken dei nokon gong nytta til å framstille høganrika uran til våpenbruk. 
 
Fabrikken er førande i utviklinga av russisk sentrifugeteknologi og har nytta sjuandegenerasjons gassentrifuger sidan 1996 og har òg utvikla åttandegenerasjons sentrifuger. Fabrikken produserer no òg låganrikt uran ved hjelp av sentrifugeteknologi. Han er ein av fire russiske anrikningsanlegg.

Ein annan større industribedrift var Urals bilmotorfabrikk, som vart grunnlagt i 1967. Bedrifta var eit dotterselskap av Likhatsjov Moskva bilmotorfabrikk. Ural bilmotorfabrikk gjekk konkurs i 2000 og vart seinare kjøpt opp av Ural bilar og motorar, ein russisk-kinesisk joint venture for bilproduksjon.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Novouralsk» frå , den 8. januar 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Novouralsk si historie
 Offentleg nettstad for Novouralsk 

Lukka byar
Busetnader grunnlagde i 1941