Led Zeppelin III

Led Zeppelin III er det tredje albumet av det engelske rockebandet Led Zeppelin. Det vart spelt inn mellom januar og juli 1970 og kom ut 5. oktober 1970 på Atlantic Records. Det vart hovudsakleg spelt inn i ei avsidesliggande hytte i Wales kalla Bron-Yr-Aur. Bandet la her større vekt på folkemusikk og akustiske lydar. Dette overraska mange tilhengjarar og kritikarar, og då det kom ut fekk det heller middels kritikk. Sjølv om det ikkje er eit av dei bestseljande albuma i katalogen til Led Zeppelin, vert det i dag generelt hylla, og vert rekna som ein viktig milepåle i historia til bandet.

Innspeling

Mange av songane på albumet vart skriven midtvegs i 1970 i Bron-Yr-Aur, ei hytte frå 1700-talet i Gwynedd i Wales, på ein åstopp oppfor Dyfidalen, 5 km nord for kjøpstaden Machynlleth. Her oppheldt vokalist Robert Plant og gitarist Jimmy Page seg ei stund etter ein turne i Nord-Amerika for å spele og komponere ny musikk. Dei hadde verken innlagt vatn eller straum, noko som oppmuntra dei til ei ny musikalsk retning med større vekt på akustiske instrument. Som Page seinare forklarte:

Etter den omfattande turneringa under og etter dei to første albuma, med arbeid nesten 24 timar dagleg, måtte me stoppe og ta ein skikkeleg pause, eit par månader i staden for eit par veker. Me valde å leige ei hytte i staden for to motellrom. Det hadde tydelegvis ein effekt på songane me skreiv ... Det var roen på denne staden som sette tonen på albumet. Me nytta sjølvsagt ikkje 100 watts Marshall-forsterkarar. Me spelte akustisk og var interessert i klassisk gitar, vel, me var i ei hytte utan straum, så det var tid for akustisk gitar ... Etter all den tunge, intense stemninga med turneringa, som kjem fram i den rå energien på det andre albumet, var det berre ei totalt annleis kjensle.

Plant sa noko liknande:

[Bron-Yr-Aur] var ein fantastisk stad midt i ingemannsland utan fasilitetar i det heile - og det var ein fantastisk test på kva me kunne få til i dei omgjevnadane. På denne tida hadde me blitt besett av endringar, og det store var at me klarte å lage ei landleg side til Led Zep. Jimmy lytta til Davey Graham og Bert Jansch og eksperimenterte med forskjellige stemmingar, og eg elska John Fahey. Så det var ein særs naturleg stad for oss å dra til.

Etter å ha gjort klar songane som skulle med på albumet, kom Page og Plant saman med dei andre medlemmane i bandet (trommeslagar John Bonham og bassist John Paul Jones) i Headley Grange, eit nedsliten herskapshus i East Hampshire, for å øve inn songane. Med den avslappa atmosfæren og dei landlege omgjevnadane, appellerte Headley Grange til band som ein godt alternativ til disiplinen i eit vanleg studio.

Albumet vart spelt inn i fleire bolkar i mai og juni 1970 i både Headley Grange og i Olympic Studios i London. Noko vart tillegg spelt inn i t Island Records sitt nye Basing Street Studios i Notting Hill i London i juli, så miksa i Ardent Studios i Memphis i august 1970 under den sjette amerikanske turneen til bandet. Albumet vart produsert av Page med Andy Johns og Terry Manning som lydteknikarar.

Komposisjon
Som nemnd over markerte Led Zeppelin III ei markert endring for bandet frå hardrock seint i 1960-åra til eit meir folkrock eller elektrisk folk og akustisk-inspirert lydbilete. Desse stilane fann ein òg til ein viss grad på dei to første platene deira, men her vart det lagt langt større vekt på dei, og dei skulle òg verte meir framståande på seinare album. Denne utviklinga vann fram hos mange tilhengjarar av progressiv rock, som ikkje hadde høyrt på Led Zeppelin tidlegare. Med Led Zeppelin III endra dynamikken i låtskrivinga deira seg òg, og der Page hadde dominert på dei to første albuma, var det no ein meir demokratisk affære der alle fire bandmedlemmane medverkane med sine komposisjonar og idear.

Albumet inneheld to songar som vart faste innslag på konsertane deira i mange år framover, «Immigrant Song» og «Since I've Been Loving You». Den første av desse, skriven av Jimmy Page og Robert Plant, omhandlar invasjonen til vikingane av England og var inspirert av ein konsert bandet hadde halde på Island. «Since I've Been Loving You» er ein klassisk, original blues i c-moll med hjarteleg samspel mellom dei fire medlemmane. Han vart mykje spela på konsertane deira og erstatta «I Can't Quit You Baby» på setlista som bluesnummeret deira.

Albumet inneheld òg rockesongane «Celebration Day» og «Out on the Tiles» og den austleg-aktige «Friends» og dei akustiske songane «Bron-Y-Aur Stomp»" «Tangerine» og «That's the Way», sistnemnde vart av Page rekna som eit gjennombrot for tekstskrivinga til Plant, som framleis var under utvikling. Songen «Gallows Pole» er eit nytt arrangement av den tradisjonelle folkesongen «The Maid Freed from the Gallows». Albumet avsluttar med «Hats Off to (Roy) Harper», ein song tileigna artisten og venen Roy Harper.

Utgjeving og mottaking
Led Zeppelin III var eit av dei mest venta albuma i 1970, og førehandssalet i USA aleine var nær ein million. Han vart gjeven ut med ein stor marknadsføringskampanje i Melody Maker mot slutten av september, som berre sa «Thank you for making us the world's number one band.»

Sjølv om bandet utvida dei musikalske grensene sine og vart varmt teke imot av somme, var det dei som talte meir nedlatande om dei tyngre spora på albuma, som vart kalla likeglad støy. I ei representativ melding i Rolling Stone, hylla kritikar Lester Bangs «That's the Way» som «vakker og oppriktig rørande», medan han kalla dei tyngre songane til bandet som brutale og vanskeleg å skilje frå kvarandre. Andre kritiserte dei akustiske songane som imitasjonar av Crosby, Stills, Nash & Young. Page meinte at denne samanlikninga var unøyaktig og sa i eit intervju han gav Cameron Crowe at

då det tredje albumet kom ut og kritikken kom hadde Crosby, Stills and Nash nettopp starta. Albumet hadde nettopp kome ut og fordi det var mykje akustisk gitarar der, så var det brått: LED ZEPPELIN GO ACOUSTIC! Eg tenkte, herregud, kvar er hovuda og øyra deira? Det var tre akustiske songar på det første albumet og to på det andre.

Page sa òg at den negative presseomtalen på det tredje albumet påverka han så mykje at han ikkje gav intervju dei neste 18 månadane etter det kom ut, og var òg ei av årsakene til at det neste albumet til bandet, ikkje hadde tittel eller noko anna informasjon om kven albumet var av. I nyare år har han kommentert kritikken på meir diplomatisk vis:

I etterkant kan eg sjå kvifor enkelte mottok Led Zeppelin III, som var så forskjellig frå det me hadde gjort tidlegare, og at dei berre hadde kort tid på seg til å skrive kritikken at dei missa innhaldet. Dei hadde hastverk og såg etter ein ny «Whole Lotta Love» og lytta ikkje til det som faktisk var der. Det var så nytt for dei og dei klarte ikkje å fange handlinga. Så å sjå attende no så overraskar det meg ikkje at mangfaldet og breidda i det me gjorde vart oversett og lite verdsett på den tida.

Led Zeppelin III gjekk til førsteplassen på begge sider av Atlanteren. Han låg fire veker på toppen av Billboard-lista i USA, og tre veker på toppen av lista i Storbritannia. Men etter den lunkne, om ikkje forvirrande og stundom avskrivande kritikken, fall salstala kort tid etter. Som Plant sa:

Led Zeppelin III var ikkje det bestseljande i katalogen fordi publikum såg på albumet og sa 'Kva skal me liksom gjere med dette?' - 'Kvar er vår 'Whole Lotta Love Part 2'? Dei ønskte noko som Paranoid av Black Sabbath! Men me ønskte å gå akustisk og eit stykke som «Gallows Pole» hadde likevel all krafta til «Whole Lotta Love» fordi det tillet oss å bli dynamiske.

Trass i middels kritikk og lågare salstal i starten, samanlikna med dei andre Led Zeppelin-albuma, har ryktet til Led Zeppelin III vorte langt betre med tida.RIAA gav albumet dobbel platina i 1990 og 6x platina i 1999.

Lovord

(*) uordna lister.

Plateomslaget
Det originale plateomslaget til Led Zeppelin III kom med eit nyskapande omslag, designa av Zacron, ein multimediakunstnar Jimmy Page hadde møtt i 1963 då Zacron var student ved Kingston College of Art.

Omslaget bestod av ei surrealistisk samling tilsynelatande tilfeldige bilete på ein kvit bakgrunn. Mange av dei var knytte til luftfart (som i «Zeppelin»). Bak framsida var eit roterande, laminert disk, eller, dekt med fleire bilete, inkludert foto av bandmedlemmane. Desse kom til syne gjennom hol i omslaget. Ved å rotere skiva bak, kunne ein få fram forskjellige bilete i hola. Dette kunne ikkje reproduserast for CD- eller kassett-utgåvene.

Innhald

Listeplasseringar
Album

Medverkande
Led Zeppelin
Jimmy Page – akustisk, elektrisk og pedalsteelgitar, korvokal, banjo, bassgitar på «That's the Way»
Robert Plant – solovokal, munnspel
John Bonham – trommer, perkusjon, korvokal
John Paul Jones – bassgitar, orgel, synthesiser, mandolin, korvokal

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Led Zeppelin III» frå ,  den 23. mars 2011.

Bakgrunnsstoff
Intervju med Jimmy Page på Led Zeppelin III 

Musikkalbum frå 1970
Album produserte av Jimmy Page
Led Zeppelin-album