Gokstadskipet

Gokstadskipet er det største bevarte vikingskipet i Noreg. Skipet, som blei funne i «Kongshaugen» på garden Gokstad i Sandefjord i Vestfold og Telemark, står i dag i Vikingskipsmuseet på Bygdøy i Oslo. Skipet blei utgrave i 1880 under leiing av antikvar Nicolay Nicolaysen.

Konstruksjon 

Gokstadskipet blei bygd i 850–åra. Skipet er laga av eik. Det har hatt 16 bordgangar. Bordgangane under vasslinja har vore festa til banda med surringar. Det gav høve til tynnare bord enn om ein hadde brukt naglar eller spikar. Skipet har hatt tiljedekk. Tiljene kunne takast opp når ein måtte ause skipet. Det er ikkje funne spor av tofter, så roarane har truleg hatt skipsskrina sine til å sitje på. Med 32 roarar og ein styrmann, har skipet minst hatt eit mannskap på 33. Men om det har vore to roarar på ei år eller råd å byte roarar, kan bemanninga ha vore langt større. Det var 32 skjold på kvar side.

Mål
 23,8 meter langt
 5,2 meter breitt
 16 årepar
 110 m2 segl

Det er eit mykje meir sjødyktig fartøy enn Osebergskipet.

Grava 
Sjølv om grava har vorte røva, noko som spor syner kan ha funne stad 50-100 år etter gravlegginga, viser funna velstand.
Inni Gokstadskipet låg skjelettet til ein mann på 50–70 år som var 1,85 m høg.

Skipet blei truleg nytta i gravferda til ein stormann som døydde omkring 900 e.Kr. Denne personen kan ha vore Olav Geirstad-Alv, ein småkonge i Vestfold på denne tida. Han var av ynglingeætt og ifølgje Heimskringla døydde han på denne tida.

Det er funne spelebrett med spelebrikker av horn, fiskekrokar og seletybesag av jern, bly og forgylt bronse. Med i grava var seks hundar, 12 hestar og ein påfugl. I tillegg til tre mindre båtar.

Kopiar 

Det har vorte framstilt fleire etterlikningar av Gokstadskipet i omlag full storleik:

 «Viking» blei sigla over Atlanterhavet til verdsutstillinga i Chicago i 1893 av Magnus Andersen. Seinare er det stilt ut ved Museum of Science and Industry i Chicago og i Lincoln Park.

 «Ormen Friske» vart bygd i Stensund i Södermanland, i 1949. Skipet forliste i 1950 under ein storm ved øya Pellworm i Tyskebukta. Alle ombord, 15 mann, miste livet.

 «Hugin» er ein rekonstruksjon av Gokstadskipet som står Pegwell Bay i Kent i England. Skipet vart bygd i Danmark i 1949 og segla til England.

 «Hjemkomst», ein kopi av Gokstadskipet, vart sjøsett i USA i 1980. I 1982 vart skipet segla til Noreg. Året etter vart det transpotert tilbake over Atlanterhavet. Skipet er no å finne i the Hjemkomst Center i Moorhead i Clay County i delstaten Minnesota i USA.

 I 1990 blei «Gaia» sjøsett. Han er bygd på Bjørkedalen i Volda. Denne kopien har blitt sigla over Atlanterhavet til USA av Ragnar Thorseth.

 I 1992 blei «Lofotr» sjøsett. Han er bygd til «Lofotr - Vikingmuseet på Borg» i Lofoten, som stod ferdig i 1995. I 1994 sokk «Lofotr» utanfor Hillesøy i Troms, men blei berga etter å ha stått nesten uskadd på 34 meters djup i 13 dagar. I dag er skipet ein viktig del av museet.

 «Sigrid Storråda» – ein replika av Gokstadskipet som vart sjøsett i 1995. Föreningen Vikingaskeppet Sigrid Storråda står bak byggeprosjektet. Skipet er rigga med eit lavt og breidt segl.

 «Íslendingur» – ein replika av Gokstadskipet, vart bygd i 1996. Skipet vart segla over Atlanterhavet i år 2000. Det står no på museet Vikingeverden på Island.

I mange land vorte bygd kopiar av Gokstadskipet i forminska storleik.

Kjelder

Litteratur

Bakgrunnsstoff 

 Vikingskip og norske trebåtar: Gokstadskipet
 Gokstadutgravinga  (engelsk)
 Gokstadskipet i Vikingtidsmuseet.

Vikingtida
Historie i Sandefjord
Arkeologiske funn i Noreg
Vikingskipsmuseet
Skipsbygging
Vikingskip
Museumsskip
Klinkbygde skip
Skip frå norrøn tid