kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Unix

UNIX® (kjend som Unix) er eit operativsystem som køyrer på mange ulike maskinarkitekturar. UNIX var ei videreføring av prosjektet Multics. Arbeidet med Multics feila, men vart teke over av tilsette ved AT&Ts Bell Labs, der det vart til UNIX. Dei mest kjende personane bak UNIX frå denne tida er Ken Thompson, Dennis Ritchie og Douglas McIlroy. 

Før UNIX var operativsystema tunge og uoversiktlege sidan program ofte var programmerte til å utføre fleirfaldige oppgåver samstundes. Då strukturen i UNIX-systemet vart utforma baserte ein seg heller på små program som berre utførte ei oppgåve om gongen. I tilfelle då maskina skulle utføre store, tunge oppgåver, køyrde ein informasjonen frå program til program gjennom «logiske røyr» (eng. pipes).

Under arbeidet med UNIX fekk ein òg bruk for eit lett, enkelt og maskinnøytralt, men kraftig programmeringspråk for å kunne flytte program frå maskin til maskin. På den tida måtte eit program skrivast på nytt for kvar nye type maskin, noko som var særs upraktisk. Det var byrjinga på programmeringsspråket C.

Ein viktig del av UNIX er òg det såkalla skalet, som er eit program som tolkar kommandoar brukaren skriv inn i eit tekstvindauga på skjermen. Skalet har vore og er framleis det viktigaste grensesnittet mellom brukar og operativsystem. Gjennom skalet kan brukaren administrere filer, få oversikt over systemressursar, starte opp andre program osv. I staden for å skrive kommandoane interaktivt i tekstvindauga, kan brukaren òg lage ei tekstfil med dei same kommandoane. Tekstfila kan deretter køyrast som eit vanleg program, og me kallar slike tekstfiler skalskript (eng. shell script). Dette gjer bruken av eit UNIX-system vesentleg enklare. Regelbundne oppgåver som skal utførast til dømes kvar dag klokka fire, kan programmerast og bli tekne vare på i eit slikt skript. 

Fleire operativsystem har basert seg på eller henta inspirasjon frå UNIX, blant andre GNU/Linux, Minix, BSD (FreeBSD, NetBSD, OpenBSD, Mac OS X), Solaris og plan9.

I dag er restane av det som ein gong var det offisielle UNIX spreidd rundt omkring, noko som har ført til fleire kontroversar. AT&T selde UNIX til Novell i 1993, som seinare bestemte seg for berre å behalde kjeldekoden og å selje varemerket UNIX og Single Unix Specification til The Open Group. «Single Unix Specification», som i dag er i si tredje utgåve (Unix 03), er ein spesifikasjon som seier kva krav som stillest til eit operativsystem for at det skal kunne kallast UNIX. Ingen av dei to mest brukte UNIX-liknande operativsystema i dag, Linux og *BSD, er sertifiserte under denne standarden, sjølv om det ikkje skal mykje ressursar til for å få dette til.

Kjelder

Unix
Operativsystem
Eiksundbrua

Eiksundbrua ligg i Ulstein kommune på Sunnmøre. Brua er ein del av Fylkesveg 653, og den er ein del av Eiksundsambandet som bind ytre søre Sunnmøre til fastlandet utan bruk av ferjer. 

Eiksundbrua går frå Eiksund til den vesle øya Eika. Brua er 405 meter lang og 9,3 meter brei. Den har 5 spenn der det lengste er på 132 meter. Seglingsløpet under brua er 20 meter breitt og med ei maksimumshøgd på 16 meter.

Brua var ferdig i 2005, og blei opna for vanleg trafikk då Eiksundsambandet opna 23. februar 2008.

Bakgrunnsstoff

Vegbruer i Møre og Romsdal
Fritt frambygg-bruer
Betongbruer
Vegar i Ulstein
Bruer opna i 2008
2008 i Noreg
Jostein Gaarder

Jostein Gaarder () er ein norsk forfattar.

Han vart fødd i Oslo, og studerte skandinaviske språk og teologi ved Universitetet i Oslo. Før han byrja på si forfattarkarriere underviste han i filosofi ei kort stund. Tema frå dette faget har seinare gått igjen i fleire av bøkene hans.

Hans best kjende verk er romanen Sofies verden. Romanen er omsett til 54 språk og utgjeve i meir enn 20 millionar eksemplar.

Verkliste 
 Diagnosen og andre noveller– noveller(1986)
 Barna fra Sukhavati – barnebok (1987) 
 Froskeslottet – barnebok (1988)
 Kabalmysteriet – ungdomsbok (1990)
 Sofies verden. Roman om filosofiens historie – roman (1991)
 Julemysteriet – barnebok (1992)
 I et speil, i en gåte – ungdomsbok (1993)
 Bibbi Bokkens magiske bibliotek (medforfattar) – ungdomsbok (1993)
 Hallo? Er det noen her? – barnebok (1996)
 Vita Brevis – roman (1996)
 Maya – roman (1999)
 Sirkusdirektørens datter – roman (2001)
 Appelsinpiken – ungdomsbok (2003)
 Sjakk matt – antologi (2006)
 De gule dvergene – barnebok (2006)
 Slottet i Pyreneene – roman (2008)
 Det spørs – billedbok (2012)
 Anna. En fabel om klodens klima – roman (2014)

Utmerkingar 

 Den norske Kritikerprisen for litteratur 1990 for Kabalmysteriet
 Sonja Hagemanns barne- og ungdomsbokpris i 1991 for Sofies verden
 Bokhandlarprisen i 1993 for I et speil, i en gåte
 Skolebibliotekarforeningens litteraturpris i 1993 for Kabalmysteriet, Sofies verden og Julemysteriet
 Peer Gynt-prisen i 1996
 Brageprisen sin heiderspris i 2002
 Riksmålsforbundets barne- og ungdomsbokpris i 2003
 Gaarder vart i 2005 utnemnd til Kommandør av Den Kongelige Norske St. Olavs Orden.

Bakgrunnsstoff 
 josteingaarder.net  (wikinettstad)

Norske forfattarar
Norske filosofar
Forfattarar frå Oslo
St. Olavs Orden
Vinnarar av Brageprisen
Vinnarar av Kritikerprisen
Vinnarar av Bokhandlarprisen
Amalie Skram-prisen

Amalie Skram-prisen er ein skjønnlitterær pris som vert utdelt årleg av Amalie Skram-selskapet i Bergen. Prisen er eit reisestipend, og skal i fylgje statuttane gå til «en kvinnelig, skjønnlitterær forfatter som skriver i Amalie Skrams ånd».

Prisvinnarar 
 2022 – Ingvild H. Rishøi
 2021 – Sumaya Jirde Ali
 2020 – Brit Bildøen
 2019 – Inghill Johansen
 2018 – Aasne Linnestå
 2017 – Marit Eikemo
 2016 – Gøhril Gabrielsen
 2015 – Helga Flatland
 2014 – Vigdis Hjorth
 2013 – Karin Fossum
 2012 – Merethe Lindstrøm
 2011 – Tove Nilsen
 2010 – Mirjam Kristensen
 2009 – Ragnhild Nilstun
 2008 – Cecilie Enger
 2007 – Linn Ullmann
 2006 – Torunn Ystaas
 2005 – Margaret Skjelbred
 2004 – Toril Brekke
 2003 – Merete Morken Andersen
 2002 – Hanne Ørstavik
 2001 – Britt Karin Larsen
 2000 – Eldrid Lunden
 1999 – Marit Tusvik
 1998 – Cecilie Løveid
 1997 – Herbjørg Wassmo
 1996 – Bjørg Vik
 1995 – Bergljot Hobæk Haff
 1994 – Liv Køltzow

Kjelder 

 Bærum bibliotek: Amalie Skram prisen

Norske litteraturprisar
Prisar og utmerkingar skipa i 1994
1994 i Noreg
Det italienske sosialistpartiet

Det italienske sosialistpartiet Partito Socialista Italiano (PSI) blei danna i Genova i 1892. Første leiaren var Filippo Turati.

Fleirtalet i partiet var anti-militaristar, noko som kom tydeleg til syne under krigen mot Libya i 1911 og da første verdskrigen braut ut i 1914. Italia gjekk med i krigen i mai 1915, men PSI støtta ikkje krigføringa. Dette til skilnad frå fleirtalet i mange andre sosialistiske og sosialdemokratiske parti.

Perioden etter våpenkvila i 1918 var kjenneteikna av sterk sosial misnøye, som nådde høgdepunktet under fabrikkokkupasjonane i september 1920. PSI stod sterkt, og var hovudfienden til fascistane.

Sosialistane blei i denne tida utsett for brutal terror frå fascistisk hald, også før Benito Mussolini blei regjeringssjef i ei borgarleg koalisjonsregjering i 1922. I 1924 blei den parlamentariske leiaren for sosialistane, Giacomo Matteotti, myrda. Da Italia blei ein fascistisk eittpartistat i 1927, blei sosialistpartiet heilt forbode, og måtte halde fram verksemda si illegalt og i eksil.

På 1920-talet blei elles partiet splitta to gonger. I 1921 braut ein kommunistisk fløy ut og skipa Det italienske kommunistpartiet PCI. Året etter braut høgrefløya ut og skipa sitt eige parti. PSI heldt fram som det største, med ei venstresosialistisk linje, til det blei heilt undertrykt av fascistane.

Etter krigen tok PSI opp att verksemda si, framleis med ein venstresosialistisk politikk. Men no var kommunistane i PCI blitt det største partiet på venstresida, takka vere ein særs aktiv innsats i den anti-fascistiske partisanrørsla. I etterkrigstida har PSI delvis samarbeidd med og samtidig konkurrert med kommunistane i PCI, og frå 1960-talet samarbeidde dei også med borgarlege parti som kristelegdemokratane DC. Den sentrale politikaren i PSI i etterkrigstida fram til slutten av 1970-talet, var Pietro Nenni. 

På 1980-talet leidde Bettino Craxi PSI. Han la vekt på å skape avstand til kommunistane og å bringe PSI nærare sentrums- og høgrepartia. Som statsminister i samarbeidsregjeringar med dei borgarlege kunne han ta æra for sterk økonomisk vekst, men må samtidig ta skulda for ein sterk auke i statsgjelda.

Først på 1990-talet blei det meste i italiensk politikk endra. Craxi og andre i PSI under hans leiing blei tatt for korrupsjon, det same gjaldt mange i det kristelegdemokratiske DC. Oppslutninga om PSI forsvann praktisk tala heilt, og Craxi rømte til Tunisia i 1994. Ein av Craxi sine venner i denne perioden var elles noverande statsminister Silvio Berlusconi. 

PSI gjekk i oppløysing. Nokre av Craxi sine støttespelarar i partiet gjekk sidan til Berlusconi sin høgreallianse, andre tidlegare PSI-tilhengarar støttar sentrum-venstrealliansen.

Kjelder 

Hovudsakleg artikkelen Partito Socialista Italiano på den tyskspråklege wikipediaen, og E. H. Carr: The Bolshevik Revolution, bind 3, Penguin Books, 1977, ISBN 0 14 02.0751 1.

Tidlegare italienske politiske parti
Sosialistiske parti
Skipingar i 1892
Nedleggingar i 1994
Ingelin Røssland

Ingelin Røssland () er ein norsk forfattar, journalist og omsetjar. Ho voks opp på Tysnes i Sunnhordland. I 2009 flytta ho til Sverige og bur på Lidingö utanfor Stockholm. Røssland debuterte som forfattar i 1998 med ungdomsromanen Viss du vil på Det Norske Samlaget. I 2001 og 2002 kom dei to romanane Kunsten å inhalera og Flyt.

Sentrale tema i hennar forfattarskap er å finne seg sjølv og sin plass i ei kaotisk verd. Vidare forhold til foreldre, venner, rus, sex og vald mot seg sjølv og andre. Dei fleste bøkene er utgitt på Det Norske Samlaget.

Ho har arbeidd som journalist i avisene Tysnes, Hardanger Folkeblad og Haugesunds Avis og i NRK.

Ho har motteke Sunnmørsprisen 2006 og UPrisen 2007 for boka Handgranateple, Sigmund Skard-stipendet 2007,  Guro Sandsdalens litteraturpris for 2007 og Falturiltuprisen i 2011. Bøkene hennar er omsett til tysk, fransk, engelsk og færøysk.

I 2012 kom Kirsebærsnø, den fyrste vaksenromanen hennar.

Bibliografi

Bøker

I bøker - eit utval

Omsetjingar

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Presentasjon av Ingelin Røssland på nettstaden til Samlaget 

Norske barnebokforfattarar
Norske ungdomsbokforfattarar
Norske romanforfattarar
Norske journalistar
Nynorskforfattarar
Bokmålsforfattarar
Folk frå Tysnes
Norske skjønnlitterære debutantar i 1998
Forfattarar frå Hordaland
Norske omsetjarar
Det italienske kommunistpartiet

Det italienske kommunistpartiet, Partito Comunista Italiano (PCI), blei danna 21. januar 1921 under kongressen til Det italienske sosialistpartiet (PSI) i Livorno, da eit mindretal i møtelyden braut ut frå dette partiet. Den første leiaren i PCI var Amadeo Bordiga. Antonio Gramsci var også ein framtredande medlem av partiet. 

Partiet er oppløyst, og tidlegare medlemmer finst i Venstredemokratane (Democratici di Sinistra, DS), og i dei to noverande (reformerte) kommunistpartia PdCI og PRC («Rifondazione Comunista»). 

PCI blei forbode av Benito Mussolini si fascistregjering i 1926, og måtte halde fram verksemda si illegalt og i eksil. Den nye partileiaren, Antonio Gramsci, blei fengsla same året. Leiarskapen blei overtatt av Palmiro Togliatti, som også leidde partiet da det blei lovleg att i 1944. Partiet deltok i regjeringssamarbeid med fleire andre parti frå 1944 til 1947, da det blei tvinga ut på grunn av den kalde krigen som heldt på å utvikle seg. I 1948 gjekk PCI og PSI saman i Den demokratiske folkefronten, og blei såvidt slått av det kristelegdemokratiske partiet DC, som hadde full støtte frå både Paven og USA. PCI var det største opposisjonspartiet i heile etterkrigstida. 

Politisk utvikla PCI seg gradvis i retning eurokommunisme (/reformkommunisme), det vil seie ei fullt ut demokratisk og sjølvstendig linje, og hadde til dels stor suksess med det, såleis til dømes 34 % av stemmene ved valet i 1976. På den tida var partiet leidd av Enrico Berlinguer. Men i 1991 blei partiet likevel oppløyst, og fleirtalet danna Det demokratiske venstrepartiet (PDS) (no Venstredemokratane), som blei medlem i den Sosialistiske Internasjonalen, det vil seie eit sosialdemokratisk parti i vanleg moderne forstand. Mindretalet danna Partito della Rifondazione Comunista (PRC), som er eit reformkommunistisk parti, no leidd av Fausto Bertinotti. Ei enda mindre gruppe kløyvdest frå PRC og skipa Partito dei Comunisti Italiani (PdCI), som også er reformkommunistar, men har hatt taktiske usemjer med PRC i høve til regjeringssamarbeid.

Dersom nemninga «det italienske kommunistpartiet» blir nytta i dag, gjeld det eitt av dei to sistnemnde partia, altså anten PdCI eller PRC (Rifondazione), som begge kallar seg kommunistiske. Det sistnemnde er det største, med om lag 6 prosent av stemmene ved siste valet.

Kjelder 

Tidlegare italienske politiske parti
Sosialistiske parti
Kommunistiske parti
Skipingar i 1921
Nedleggingar i 1991
Rifondazione Comunista

Rifondazione Comunista, eigentleg Partitio della Rifondazione Comunista, PRC, er eit reformkommunistisk parti i Italia. Det sprang ut av det gamle italienske kommunistpartiet PCI da det blei splitta i 1991. Høgrefløya i partiet danna da det sosialdemokratiske PDS, no DS, Democratici di Sinistra, Venstredemokratane. Da PRC nekta å halde fram med å vere støtteparti for den daverande sentrum-venstreregjeringa i 1998, i protest mot ein etter deira meining nyliberal regjeringspolitikk, blei det mindre partiet PdCI, Partito dei Comunisti Italiani, skipa av dei som var usamde i denne avgjerda. Men PRC sin leiar, Fausto Bertinotti, sa seg i 2004 viljug til å gå inn i ei ny sentrum-venstreregjering for å få fjerna høgreregjeringa til statsminister Silvio Berlusconi (sidan 2001). Fausto Bertinotti er elles også leiar i det nyskipa europeiske venstrepartiet EL. PRC har 6 representantar i EU-parlamentet, der dei høyrer til venstregruppa GUE-NGL (Det sameinte europeiske venstre- Nordiske grøne venstre). PRC har ved vala fått om lag 6 prosent av stemmene totalt, men står sterkare i regionane Bologna og Toscana. 

PRC har i stor grad makta å stå fram som det fremste politiske uttrykket for dei globaliseringskritiske rørslene, men utan å prøve å underordne dei partiet. Dette har gitt dei stor sympati, men foreløpig ikkje særleg utteljing ved val. 

Politisk har PRC tatt klare oppgjer ikkje berre med stalinismen, men med sjølve den leninistiske ideen om partiet som ein fortropp som skal ta statsmakta og endre samfunnet på vegner av massane. Partiet ser seg som ein del av ei brei mangfaldig rørsle mot nyliberalisme og krig. PRC er eit klart reformkommunistisk parti, som skil seg frå både tradisjonell kommunisme og frå sentrumsorientert sosialdemokrati. 

PRC har saman med globaliseringskritikarane og fagrørsla mobilisert til store demonstrasjonar dei siste åra. Men resultata ved vala så langt har overbevist partileiinga og fleirtalet i partiet om at dei må vere viljuge til å delta i ei sentrum-venstreregjering for å moblisere veljarane i val.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Nettsidene til partiet

Italienske politiske parti
Sosialistiske parti
Venstresosialistar og reformkommunistar
Skipingar i 1991
Kristin Halvorsen

Kristin Halvorsen () er ein norsk politikar for Sosialistisk Venstreparti. Ho er også partileiar i partiet og kunnskapsminister i regjeringa Stoltenberg II. Då Audun Lysbakken trekte seg frå stillinga som barneminister 5. mars 2012, tok Halvorsen midlertidig over stillinga hans.

Liv og virke

Bakgrunn
Kristin Halvorsen vart fødd i Horten (no Borre) i Vestfold. Ho har universitetsfaga sosialpedagogikk og kriminologi (høvesvis 1,5 og 1 år, ikkje fullført nokon grad), og har arbeidd som sekretær i eit advokatfirma. Det er den einaste jobben ho har hatt utanom politikken. Ho har hatt mange tillitsverv i Sosialistisk Ungdom og SV. Halvorsen er gift med NRK-tilsette Charlo Halvorsen.

Politisk karriere
Halvorsen har vore stortingsrepresentant sidan 1989, og representerer Oslo. Ho var medlem i Utanrikskomiteen frå 1989 til 2005. Ho har også vore med i Den utvida utanrikskomiteen, Valkomiteen og Stortinget sin delegasjon for samband med EU-parlamentet. I tillegg var ho gruppeleiar for SV si stortingsgruppe frå 1997 til 2005.

Ho var finansminister i regjeringa Stoltenberg II frå 17. oktober 2005. Ho blei med dette den første kvinnelege finansministeren i Noreg, og den første finansministeren frå eit parti til venstre for Arbeidarpartiet. Den 20. oktober 2009 gjekk ho av som finansminister, og tok i staden over som statsråd og leiar for Kunnskapsdepartementet.

Prisar og utmerkingar
I 2002 fekk Halvorsen Kommunikasjonsprisen 2002 frå Norsk Kommunikasjonsforening. Ho var den første norske partileiaren som hadde ein blogg. I 2004 gav ho ut boka Rett fra hjertet på Gyldendal forlag (Kristin Halvorsen i samtale med Ingolf Håkon Teigene).

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Kristin Halvorsen si vevside 
 

Norske finansministrar
Norske kunnskapsministrar
Statsrådar i Regjeringa Stoltenberg II
SV-statsrådar
Leiarar for Sosialistisk Venstreparti
Stortingsrepresentantar 1989-1993
Stortingsrepresentantar 1993-1997
Stortingsrepresentantar 1997-2001
Stortingsrepresentantar 2001-2005
Stortingsrepresentantar 2005-2009
Stortingsrepresentantar 2009-2013
Stortingsrepresentantar for Oslo
Stortingsrepresentantar frå SV
Folk frå Horten
Leiarar i Sosialistisk Ungdom
Kilogram

Kilogram er den grunnleggande SI-eininga for måling av masse.
Symbolet for kilogram er kg. Prefikset kilo er det latinske ordet for tusen.

Kilogram er den einaste SI-eininga som framleis blir definert av ein bestemt prototyp, og ikkje av ein meir nøyaktig fysisk definisjon.

Eit kilogram er definert som massen til ei bestemt mengde av ei platina-iridiumlegering. Denne mengda held hus hjå Det internasjonale byrået for mål og vekt (Bureau International des Poids et Mesures). Opphavleg var eininga definert som massen til éin liter reint vatn. 

Eitt kilogram er om lag vekta av éin kubikkdesimeter (ein liter) vatn.

Kilogram, i daglegtale ofte berre kalla «kilo», er ein av de mest brukte einingane for måling av masse.

1 kilogram er lik:
 1 000 gram
 100 dekagram
 10 hektogram
 0,001 megagram (tonn)

Og motsett:
 1 gram = 0,001 kilogram
 1 dekagram = 0,01 kilogram
 1 hektogram = 0,1 kilogram
 1 megagram (tonn) = 1 000 kilogram

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kilogram» frå ,  den 22. mars 2005.

Bakgrunnsstoff 

 Det internasjonale byrået for mål og vekt (Engelsk side)

SI-einingar
Måleiningar for masse
Democratici di Sinistra

Democratici di Sinistra, DS, (på norsk Venstredemokratane) var eit politisk parti i Italia, det største av sentrum-venstre-partia, ein del av valalliansen l'Ulivo (Oliventreet). Den 14. oktober 2007 blei partiet ein del av det nye sentrum-venstre-partiet Partito Democratico.

DS blei danna i 1991 med namnet Partito Democratico della Sinistra PDS av eit fleirtal i Det italienske kommunistpartiet PCI (1921-1991). Første leiaren var Achille Ochetto. 

DS hadde tre fløyer eller hovudtendensar, og leiaren høyrde til sentrumsfløya i partiet. Venstrefløya utgjorde om lag 20 % av partimedlemmene, viste avrøystingar i partiet. Både høgrefløya og venstrefløya hadde organiserte tendensar (fraksjonar), noko som var fullt tillate i partiet. Sentrumstendensen var sosialdemokratisk, mens høgrefløya var liberal og venstrefløya venstresosialistisk. Den siste har no danna partiet Sinistra Democratica (SD). 

Fleire grupper frå det tidlegare italienske sosialistpartiet PSI gjekk også med i DS, sjølv om dei fleste medlemene kom frå det tidlegare kommunistpartiet. Andre frå det tidlegare kommunistpartiet utgjer kjernen i det nye reformkommunistiske partiet Rifondazione Comunista. DS hadde 12 medlemmer av EU-parlamentet, der dei høyrde til den sosialdemokratiske PES-gruppa. DS var medlemsparti i den Sosialistiske Internasjonalen av moderate sosialdemokratiske parti. Den internasjonale tilknytinga til det nye Partito Democratico er ikkje ultimo 2007 avklåra enno.

Kjelder 

Tidlegare italienske politiske parti
Sosialdemokratiske parti
Skipingar i 1991
Nedleggingar i 2007
Dvorak

For den tsjekkiske komponisten Dvořák, sjå Antonín Dvořák.

Dvorak er eit tastaturoppsett utvikla av August Dvorak og William Dealey på 1920- og 1930-talet. Det mest brukte Qwerty-oppsettet var laga 60 år tidlegare for å unngå at skrivemaskinane hang seg opp. Men Qwerty-oppsettet var ikkje særleg effektivt å skrive med, difor starta Dvorak og Dealey med sitt arbeid. Dei gjorde undersøkinger av det engelske språket slik at dei kunne lage eit meir effektivt tastaturoppsett; «Simplified keyboard», seinare omdøypt til «dvorak».

Ein treng ikkje flytte fingrane så mykje når ein bruker dvorak, naturlege fingerrørsler gjev rolegare og meir behageleg skriving i tillegg til at det går raskare. Ein kan skrive med fleire tastaturoppsett på same måte som ein kan snakke fleire språk.

Det norske dvorakoppsettet  har tatt det engelske og gjort plass til Æ, Ø og Å. Tastaturoppsettet er ikkje like godt tilpassa norsk som engelsk, men òg på norsk vil du oppleve at skrivinga, etter ein omstillingsperiode, går langt lettare enn med vanleg QWERTY.

Dvorak finst òg i variantar for ei hand. Det finst i høgrehandsutlegg og venstrehandsutlegg. Dette er praktisk om ein berre har ei hand tilgjengeleg, eller likar å ha høgre handa på musa eller kaffikoppen.

Bakgrunnsstoff 
 Introducing the Dvorak-layout 
 Norsk Dvorak 
 iDvorak: Italian Dvorak layout 

Tastaturoppsett
Bøk

Bøk eller bok (Fagus sylvatica) er lauvtre frå slekta Fagus i bøkefamilien. Bøk veks naturleg nokre få stader i Sør-Noreg.

Skildring 
Blada er lêraktige og ovale med mørkegrøn overside. Dei kan ha takka eller glatte kantar. Blad og frø inneheld alkaloidet fagain.

Bøk kan danna vidstrekte skogar med tre på opptil 40 meter. Eit tre kan bli 2–400 år gammalt.

Bruk 
Bøk gjev eit tungt trevyrke som gjerne søkk i vatnet. Treet er verdifullt og blir særleg brukt til å laga parkett og møblar, men òg til ispinnar og kjøkenreiskapar.

Namnet på treslaget er nært i slekt med bok, og har truleg opphavleg vist til ei plate av bøketre der ein rissa inn runeteikn.

Bøk i Noreg 
Bøk er det treslaget som innvandra sist til Noreg, for om lag 2 000 år sidan. Bøk er svært skuggetolande, og vil i delar av Vestfold, Telemark og Agder danna klimakssamfunn om skogen får skjøtta seg sjølv. Sjølv om det er i desse områda ein finn dei viktigaste bøkebestandane i Noreg, veks verdas nordlegaste bøkeskog i Lindås i Nordhordland. 

Bøk er fylkesblomster i Vestfold.

Galleri

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Bøk» frå , og «Beech» frå  den 27. desember 2005 k.  

 Etymologi
 Oxford English Dictionary 
 Alf Torp og Hjalmar Falk: Etymologisk ordbok ovr det norske og det danske sprog (1903–1906, faksimileutgåve 1991 Bokklubben Kunnskap og Kultur)

Bakgrunnsstoff 

 Den virtuella floran - bøk
 Nettflora - bøk 
 Botanisk museum 

Lauvtre
Bøkefamilien
Vestfold fylke
Hekkplantar