Dulcimer

isk
Dulcimer (eller hammardulcimer) er eit perkusjonsinstrument med strenger som typisk er trekte over eit trapesforma resonant lydbord. Dulcimeren blir stilt framfor musikaren, som i nokre tradisjonelle former kan sitja med beina i kross på bakken eller i meir moderne stilar kan stå eller sitja på eit møbel. Spelaren nyttar ein lita skeiforma hammar i kvar hand til å slå på strengene. Det gresk-romerske ordet dulcimer ('søt song') er avleidd frå latin dulcis ('søt') og gresk melos ('song'). Dulcimer, der ein slår strengene med små hamrar, stammar frå psalter, der ein plukkar strengene.

Dulcimer og liknande instrument er utbreidde i tradisjonell musikk frå Irak, India, Iran, Sørvest-Asia, Kina, Korea og delar av Søraust-Asia, Sentral-Europa (Ungarn, Slovenia, Romania, Slovakia, Polen, Tsjekkia, Sveits (særleg Appenzell), Austerrike og Bayern), Balkan, Aust-Europa (Ukraina og Belarus) og Skandinavia. Det blir også spelt i Storbritannia (Wales, East Anglia, Northumberland) og USA, der bruken i folkemusikk tok seg opp på slutten av 1900-talet.

Dulcimer blei mykje brukt gjennom mellomalderen i England, Frankrike, Italia, Tyskland, Nederlands og Spania. Instrumentet hadde ulike namn i kvart land, men blei overalt rekna som ein type psalterium. Ein såg med tida ein skilnad i måten å laga lyd på med dulcimer, der ein sette strengene i vibrasjon med hammarar, og psalterium, der ein plukka dei. Dulcimer gav opphav til piano, medan psalterium blei vidareutvikla til cembalo.

Det finst versjonar av hammerdulcimer frå heile verda, som kvar har sin eigen distinkte konstruksjons- og spelestil:

 Afghanistan – santur
 Austerrike – Hackbrett
 Bangladesh – santoor
 Belarus – tsymbaly (цымбалы)
 Belgia – hakkebord
 Brasil – saltério
 Kambodsja – khim
 Canada – hammered dulcimer
 Kina – yangqin (扬琴, tidlegare 洋琴)
 Kroatia – cimbal, cimbale, cimbule
 Tsjekkia – cimbál
 Danmark – hakkebræt
 Frankrike – tympanon
 Tyskland – Zymbal, Hackbrett
 Hellas – santouri
 India – santoor
 Iran – santur
 Irak – santur
 Irland – tiompan
 Israel – דולצימר פטישים
 Italia – salterio
 Japan – darushimaa (ダルシマー)
 Jiddisk – tsimbl
 Korea – yanggeum (양금)
 Laos – khim
 Latvia – cymbala
 Latvia – cimbole
 Litauen – cimbalai, cimbolai
 Mexico – salterio
 Mongolia – yoochin (ёочин eller ёчин)
 Nederland – hakkebord
 Noreg – hakkebrett
 Pakistan – santoor
 Poland – cymbały
 Portugal – saltério
 Romania – ţambal
 Russland – цимбалы, dultsimer (дульцимер)
 Serbia – цимбал (tsimbal)
 Slovakia – cimbal
 Slovenia – cimbale, oprekelj
 Spania (og spanskspråklege land) – salterio, dulcémele
 Storbritannia – hammered dulcimer
 Sverige – hackbräde, hammarharpa
 Sveits – Hackbrett
 Thailand – khim
 Tyrkia – santur
 Tibet - rgyud-mang (རྒྱུད་མང་, bokst. 'mange strenger')
 Ukraina – tsymbaly (цимбали)
 Ungarn – cimbalom
 USA – hammered dulcimer
 Usbekistan – chang
 Vietnam – đàn tam thập lục (bokst. '36 strenger')

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Hammered dulcimer» frå ,  den 14. mai 2023.

Vidare lesnad 

 Gifford, Paul M. (2001), The Hammered Dulcimer: A History, The Scarecrow Press, Inc. 
 Kettlewell, David (1976), The Dulcimer, PhD thesis. History and playing traditions around the world; web-version at https://web.archive.org/web/20110717071302/http://www.new-renaissance.net/dulcimer.

Historiske musikkinstrument
Artiklar med hAudio-microformat