kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Tom Courtney

Tom Courtney, fullt namn Thomas William Courtney, () var ein USA-amerikansk friidrettsutøvar frå Newark i delstaten New Jersey som i 1956 vart olympisk meister både på 800 meter og i 4 x 400 meter stafett.

Aktiv
Courtney vart i 1955 nordamerikansk studentmeister (NCAA) på 880 yards. Same sommaren sette han USA-rekord på 800 meter med tida 1.46,8 i finske Koivula. Sommaren 1956 vann han 440 yards ved USA-meisterskapen (AAU) og forbetra i Los Angeles landsrekorden på 800 m til 1.46,4.

På ein vindfull, kjølig dag under sommarleikane 1956 i Melbourne spurta Courtney inn til gullmedalje på 800 meter, sterkt pressa av Derek Johnson frå Storbritannia. Vinnartida 1.47,7 var olympisk rekord, Johnson fekk 1.47,8 og norske Audun Boysen, som ikkje var i si beste form, kom på bronseplassen med 1.48,1. Fem dagar seinare, den 1. desember 1956, sprang Courtney som ankermann USA inn til suverent gull i 4 × 400 m stafett, etter at Lou Jones, Jesse Mashburn og Charlie Jenkins hadde gitt laget hans ei solid leiing på dei tre fyrste etappane.

Den 24. mai 1957 sette Courtney verdsbestetid på 880 yards med eit løp på 1.46,8. Både i 1957 og 1958 sigra han på den same distansen under AAU-meisterskapen. I slutten av juli 1957 flytta han den nasjonale 800-meterrekorden til 1.46,0 ved eit stemne i Gävle i Sverige. Fem dagar seinare vart han på Bislett stadion i Oslo klokka i mål på 1.46,2, men måtte sjå seg slått av verdsrekordhaldaren, Roger Moens frå Belgia, med 0,2 sekund. Ni dagar etter gjorde Courtney sitt livs raskaste 800-meterløp på det same stadion i Oslo, vinnartida 1.45,8 var einast eitt tidels sekund bakom verdsrekorden til Moens.

Courtney la opp etter 1958-sesongen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tom Courtney» frå ,  den 25. august 2018.  
Track&Field

Olympiske meistrar for USA
Mellomdistanseløparar frå USA
Väinö Muinonen

Väinö Viktor Muinonen () var ein finsk langdistanseløpar frå Lauritsala i Södra Karelen som i 1938 vart europameister i maratonløping.

Muinonen vart femtemann i maratonløpet under dei olympske sommarleikane 1936 i Berlin. To år seinare vann han gullmedaljen på distansen ved europameisterskapen i Paris. I den fyrste internasjonale meisterskapen etter andre verdskrigen, friidretts-EM i Oslo, sikra han seg sølvmedaljen i maraton, 13 sekundar føre Jakov Punko frå Sovjetunionen, hans eigen landsmann Mikko Hietanen vann løpet og syrgde for at den finske dominansen i maraton heldt fram, til dess sprang finske løparar inn til siger i maraton under europameisterskapane.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
Sommar-OL 1936 i Berlin: Nr 5 – 2.33.46
EM 1938 i Paris: Gullmedalje – 2.37.28, framom Squire Yarrow (2.39.03)
EM 1946 i Oslo: Sølvmedalje – 2.26.08, bakom Mikko Hietanen (2.24.55)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Väinö Muinonen» frå ,  den 25. august 2018.  
 
Denne artikkelen bygger på «Väinö Muinonen» frå ,  den 25. august 2018.  
 

Finske langdistanseløparar
Europameistrar i friidrett for Finland
Finske deltakarar under sommar-OL 1936
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1936
Futsal

Futsal, òg kalla microfutbol, er ein variant av lagidretten fotball. Spelet går føre seg på ei bane med hard overflate, vanlegvis innandørs. Bana er på storleik med ei handballbane, altså mykje mindre enn ei vanleg fotballbane, og måla er vanlege handballmål. Ballen svarar til ein vanleg 4-ball, men er laga spesielt for denne sporten for mellom anna å sprette mindre enn ein vanleg fotball. Kvart av dei to laga har fem spelarar, inklusive målvakta. Spelereglane skil seg òg frå dei som gjeld i vanleg fotball.

Nemninga futsal er danna av spansk fútbol de salón, og vert nytta internasjonalt. Spelet oppstod i Uruguay som eit turneringsspel, og vart utvikla vidare i Brasil, særleg i São Paulo.

Bakgrunnsstoff
Utstyr og reglement, Futsalforbundet 

Lagsport
Ballspel
Fotball
Spanske ord og uttrykk
Anarâš-lostâ

Anarâš-lostâ, eller rettare Anarâš, er eit enaresamisk blad som vart stifta i 1988. Bladet kjem ut 4 gonger i året i Enare, og redaktør er Fabrizio Brecciaroli. Alle artiklane i bladet er på enaresamisk, og det er den viktigaste arenaen for enaresamisk skriftkultur. Fram til 2017 var redaktør og sentral skribent i bladet Ilmari Mattus, som gjorde eit viktig arbeid for enaresamisk språk.

Historikk 

Bladet blir gjeve ut av Anarâškielâ servi, det var eit av dei første tiltaka denne foreininga tok initiativ til. Oppstarten var eit resultat av det første kurset i enaresamisk, som vart halde juni 1988 med Matti Morottaja og Pekka Sammallahti som lærarar. Kurset hadde 14 deltakarar, og tekstane dei skreiv dominerte det første nummeret. Bladet kom frå starten ut 2 gonger i året, men frå  1992 kom det ut 4 gonger. Etter at det nordsamiske tidsskriftet Sápmelaš gjekk inn i 2001 er Anarâš-lostâ det einaste samiskspråklege tidsskriftet som kjem ut i Finland.

I løpet av dei 35 første åra skreiv Ilmari Mattus rundt 1/4 av dei ca. 850 artiklane i bladet. Andre sentrale forfattarar (med meir enn 10 forfattarar) var Matti Morottaja, Marja-Liisa Olthuis, Petter Morottaja, Iisak Mattus, Anssi Mattus, Sáárá Seipiharju, Anne Seipiharju og Eljas Niskanen.

Redaktørar

 1988–2017 – Ilmari Mattus
 2017–2018 – Eljas Niskanen
 2019–2020 – Petter Morottaja
 2021– Fabrizio Brecciaroli

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Oversyn over tidlegare nummer
 Lenkje til tidlegare nummer

Samiske tidsskrift
Skipingar i 1988
Enare
Finske tidsskrift
Enaresamiske utgjevingar
Boogie with Canned Heat

Boogie with Canned Heat er det andre studioalbumet til Canned Heat, gjeve ut i 1968. I motsetnad til debutplata inneheld denne plata hovudsakleg originale songar. Albumet inneheld hitten «On the Road Again», ein av dei mest kjende songane deira. «Amphetamine Annie» er ei åtvaring mot farane ved å bruke amfetamin, og vart ein del spelt på radio. «Fried Hockey Boogie» var det første dømet på ein av boogie-songane til Canned Heat.

Då albumet kom ut på CD i 2005, kom det med seks bonusspor. I 2012 vart albumet nymastra og gjeve ut på CD av Iconoclassics Records, igjen med seks bonusspor.

Innhald

Medverkande
Canned Heat
Bob Hite – vokal
Alan Wilson – slidegitar, vokal, munnspel
Henry Vestine – sologitar
Larry Taylor – bass
Adolfo de la Parra – trommer

Andre musikarar
Dr. John – blåsearrangement, piano
Sunnyland Slim – piano på «Turpentine Moan»

Produksjon
Dino Lappas – lydteknikar
Dallas Smith – produsent

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Boogie with Canned Heat» frå ,  den 26. august 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Musikkalbum frå 1968
Canned Heat-album
Liberty Records-album
On the Road Again av Canned Heat

«On the Road Again» er ein song spelt inn av det amerikanske bluesrockbandet Canned Heat i 1967. Det er ein drivande, bluesrock-boogie, som vart omarbeidd frå tidlegare bluessongar med element av psykedelisk rock. I motsetnad til dei fleste Canned Heat-songane på denne tida, er det andregitarist og munnspelspelaren Alan Wilson som syng den særeigne falsettvokalen.  «On the Road Again» kom først ut på det andre albumet deira, Boogie with Canned Heat i januar 1968. Ein redigert versjon av songen kom ut på singel i april 1968 og «On the Road Again» vart den første hitten deira og ein av dei mest kjende songane til Canned Heat.

Tidlegare songar
Chicago blues-musikaren Floyd Jones spelte inn ein song kalla «On the Road Again» i 1953. Denne var ei omarbeiding av den suksessrike songen hans «Dark Road» frå 1951. Begge songane er baserte på delta blues-artisten Tommy Johnson sin «Big Road Blues» frå 1928 (Canned Heat tok namnet sitt frå Johnson-songen «Canned Heat Blues»). Teksten til Johnson innheldt mellom anna linja: «Well I ain't goin' down that big road by myself ... If I don't carry you gonna carry somebody else».  

Begge songane har det same «hypnotiske, ein-akkords bordun»-arrangementet.

Medverkande
 Alan Wilson – vokal, munnspel, elektrisk gitar, tambura
 Henry Vestine – elektrisk gitar
 Larry Taylor – bassgitar
 Adolfo de la Parra – trommer

Lister

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «On the Road Again (Canned Heat song)» frå ,  den 26. august 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 

Singlar frå 1968
Bluessongar
Canned Heat-songar
Songar frå 1967
Liberty Records-singlar
Katie Melua-songar
Songar om vegar
Living the Blues

Living the Blues er det tredje studioalbumet av Canned Heat. Det er eit dobbeltalbum som kom ut 1. november 1968. Det var eit av dei første dobbeltalbuma som gjekk inn på den amerikanske albumlista. Det inneheld signaturlåten til Canned Heat, «Going Up the Country», som seinare vart nytta under introen til filmen Woodstock. John Mayall spelte piano på «Walking by Myself» og «Bear Wires». Dr. John spelte på «Boogie Music». Den 20 minuttar lange «Parthenogenesis» dekkjer heile side to av albumet, men er ikkje den lengste songen. Konsertopptaket av «Refried Boogie» varer over 40 minuttar og er delt i to for å få plass på side tre og fire av albumet.

Innhald

Side ein
«Pony Blues» (Charlie Patton) – 3:48
«My Mistake» (Alan Wilson) – 3:22
«Sandy's Blues» (Bob Hite) – 6:46
«Going Up the Country» (Wilson) – 2:50
«Walking by Myself» (Jimmy Rogers) – 2:29
«Boogie Music» (L.T. Tatman III) – 3:00
 «Tell Me Man Blues» (innspeling frå 1929 av Henry Sims) – 0:15

Side to
«One Kind Favor» (Lemon Jefferson) – 4:44
«Parthenogenesis» (Canned Heat) – 19:57
 I Nebulosity
 II Rollin' and Tumblin'
 III Five Owls
 IV Bear Wires
 V Snooky Flowers
 VI Sunflower Power (RMS Is Truth)
 VII Raga Kafi
 VIII Icebag
 IX Childhood's End

Side tre
«Refried Boogie (Part I)» (Canned Heat) (konsertopptak) – 20:10

Side fire
«Refried Boogie (Part II)» (Canned Heat) (konsertopptak) – 20:50

Medverkande
Canned Heat
Bob Hite – vokal
Alan Wilson – slidegitar, vokal, munnspel, munnharpe (spor 2.I, 2.II, 2.IX), kromatisk munnspel (spor 2.VIII)
Henry Vestine – sologitar
Larry Taylor – bass, conga (spor 2.V)
Adolfo de la Parra – trommer

Andre musikarar
Dr. John – blåsearrangement, piano (spor 6)
Miles Grayson – blåsearrangement (spor 3)
 John Fahey – gitar (spor 2.I)
 John Mayall – piano (spor 5 & 2.IV)
Jim Horn – fløyte (spor 4)
Joe Sample – piano (spor 3)

Produksjon
Rich Moore – lydteknikar
Ivan Fisher – assisterande lydteknikar
Skip Taylor – produsent
Canned Heat – produsent

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Living the Blues» frå ,  den 26. august 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Musikkalbum frå 1968
Canned Heat-album
Liberty Records-album
Hallelujah av Canned Heat

Hallelujah er det fjerde studioalbumet til Canned Heat, gjeve ut i 1969.

Det kom ut på CD i 2001 på MAM Productions med fire bonusspor. Albumet var det siste med den klassiske besetninga, sidan Vestine slutta i bandet etter dette albumet var innspelt.

Innhald

Medverkande
Canned Heat
Bob Hite – vokal, munnspel (på spor 8)
Alan Wilson – slidegitar, vokal, munnspel, plystring (på spor 2)
Henry Vestine – sologitar, annonsering (på spor 4), bass (på spor 11)
Larry Taylor – bass, guitar (på spor 11)
Fito de la Parra – trommer

Additional Personnel
Ernest Lane – piano (på spor 1)
Mark Naftalin – orgel, piano (på spor 5, 11)
Javier Batiz – korvokal (på spor 1)
Skip Diamond – korvokal (på spor 1, 11)
Elliot Ingber – korvokal (på spor 1, 11)
Mike Pacheco – bongos og congatrommer (på spor 9)

Produksjon
Produsert av Skip Taylor og Canned Heat
Richard Joseph Moore: lydteknikar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hallelujah (album)» frå ,  den 26. august 2018. 
 oppgav desse kjeldene:
 Fito De La Parra, Living The Blues. Canned Heat's story of Music, Drugs, Death, Sex and Survival (2000) 

Musikkalbum frå 1969
Canned Heat-album
Liberty Records-album
Album produserte av Bob Hite
The New Age av Canned Heat

The New Age er det niande studioalbumet til Canned Heat, gjeve ut i 1973. Det var det første albumet med gitaristen James Shayne og klaverspelaren Ed Beyer. Clara Ward syng vokal på «Lookin' for My Rainbow», og dette var den siste innspelinga ho gjorde. Den kjende musikkritikaren Lester Bangs fekk sparken frå magasinet Rolling Stone etter å ha skrive ein «respektlaus» melding for albumet då det kom ut.

Innhald

Medverkande
Canned Heat
Bob Hite – solovokal (spor 1, 4, 6-8); korvokal (spor 2)
Henry Vestine – sologitar (spor 1-4, 6, 7, 9)
James Shane – rytmegitar (spor 2, 4, 6, 7); sologitar (spor 9); dobro (spor 5); slide dobro (spor 8); bass (spor 1, 3); korvokal (spor 1, 4); solovokal (spor 2, 5, 9)
Ed Beyer - klaverinstrument (all spor) 
Richard Hite – bass (spor 2, 4-7, 9); kontrabass (spor 8); rytmegitar (spor 1, 3); tuba (spor 4); korvokal (spor 1, 4); solovokal (spor 3)
Adolfo de la Parra – trommer (spor 1-4, 6, 7, 9)

Andre medverkande
 Clara Ward - vokal (spor 5)

Produksjon
 Skip Taylor - produsent
 John Stronach - lydteknikar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «The New Age (album)» frå ,  den 27. august 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Canned Heat-album
Musikkalbum frå 1973
United Artists Records-album
One More River to Cross av Canned Heat

One More River To Cross er det tiande studioalbumet til Canned Heat, gjeve ut i 1973. Bandet forhandla seg ut av kontrakten sin med Liberty Records og debuterte her på Atlantic Records. Albumet inneheld blåsarar framført og arrangerte av Muscle Shoal Horns i lag med Barry Beckett og Roger Hawkins. Plateomslaget vart designa av Ernie Cefalu.

Innhald

Medverkande
Canned Heat
Bob Hite – vokal, munnspel
Henry Vestine – sologitar
James Shane – rytmegitar, bass, vokal
Ed Beyer - klaverinstrument
Richard Hite – bass, rytmegitar, vokal
Adolfo de la Parra – trommer

Andre medverkande
Muscle Shoal Horns - blåsarar
Roger Hawkins - trommer
Barry Beckett - klaverinstrument

Produksjon
Barry Beckett - produsent
Roger Hawkins - produsent
Jerry Masters - lydteknikar
Steve Melton - lydteknikar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «One More River to Cross (album)» frå ,  den 27. august 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Musikkalbum frå 1973
Canned Heat-album
Album produserte av Barry Beckett
Atlantic Records-album
Reheated

Reheated er det tolvte albumet til Canned Heat, gjeve ut i 1988. Bandet bestod no av to frå den klassiske besetninga deira, Fito de la Parra og Larry Taylor.

Songen «Bullfrog Blues» var opphavleg ei B-side til den første singelen Canned Heat spelte inn i 1967. «Built for Comfort» av Willie Dixon vart popularisert av Howlin' Wolf; «Take Me to the River» er ein R&B/soul-song som er blitt spelt av artistar som Al Green og Talking Heads, og dei spelte i tillegg Tom Waits sin «Gunstreet Girl»

Innhald

Medverkande
Canned Heat
Fito de la Parra – trommer, vokal
Larry Taylor – bass, gitar, vokal
James Thornbury – slidegitar, munnspel, vokal
Junior Watson – sologitar, vokal

Produksjon
Lydteknikar: Marvin «The Blade» McNeil
Miksa i Sounder Studios i Granada Hills i California
Mastra i Digiprep Studios, Hollywood, California
Leiande produsent: Wolfgang Rott

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Reheated» frå ,  den 27. august 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Musikkalbum frå 1988
Canned Heat-album
SPV/Steamhammer-album
Wilhelm Furtwängler

Wilhelm Furtwängler () var ein tysk dirigent og komponist. 

Under sine tidlegare yrkesår var han tilsett i Breslau, Zürich, München (1907–09), Strassburg (1910–11), Lübeck (1911–15) og Mannheim (1915–20). Frå 1922 samarbeidde han med Wienerfilharmonikarane, Leipzigs Gewandhausorkester og Berliner Philharmoniker,  som han vart sjefsdirigent for på livstid. Han dirigerte òg ved New York Philharmonic (1925–27), Festspela i Bayreuth (1931, 1936–37) og Covent Garden (1937–38). 

I 1936 gav han opp alle oppdraga sine i Tyskland i protest mot at naziregimet bannlyste Mathis der Maler av Paul Hindemith. Arturo Toscanini ville at Furtvängler skulle etterfølgje han ved New York Philharmonic men han valde å ta opp att arbeidet i Tyskland, noko som skadde karrieren hans etter krigen. 

Furtwängler vart kjend for dei frie tempovala sine og skatta tolkingar framfor alt av verk av Beethoven, Brahms og Wagner. Etter bortgangen sin har dirigenten nesten nådd kultstatus, noko ikkje minst det verdsomspennande nettverket av Furtwänglersällskap som finst i dag viser.

Diskografi (utval) 
Wilhelm Furtwängler har gjort ei stor mengd opptak for grammofon. Her kjem berre eit fåtal.

 Wagner, R. Der Ring des Nibelungen. Liveupptagning i Rom 1953. EMI CZS 7 671232  (13 CD).
 Wagner, R. Der Ring des Nibelungen. Liveupptagning från La Scala, Milano 1950. Opera d'Oro OPD 1501 (14 CD).
 Wagner, R., Tristan und Isolde. Philharmonia Orchestra. EMI 7243 5 67621 21 (4CD).
 Wagner, R., Die Walküre. Wiener Philarmoniker. EMI CHS 7 63045 2. (3 CD).
 Beethoven, L. van, Fidelio. Live Salzburg 1950. EMI CHS 7 64901 2. (2 CD).
 Brahms, J., Wilhelm Furtwängler conducts Brahms. Music& Arts CD-4941(4). (4 CD).
 Beethoven, L. van, The 9 symphonies. EMI 7243 5 67496 2 7 (5 CD).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Wilhelm Furtwängler» frå ,  den 29. august 2018. 
 oppgav desse kjeldene:
 Pirie, P., Furtwängler and the art of conducting. London: Duckworth, 1980. S. 131-144: Discography.  .
 Åstrand, H. (red). Sohlmans musiklexikon. 2., rev. och utökade uppl. Stockholm: Sohlman, 1976. 3. Fuga-Kammar. S. 25-27. . 
 Taking Sides 
 Thielemann, Christian, My Life with Wagner. New York: Pegasus Books LLC 2016.

Bakgrunnsstoff 

Tyske dirigentar
Folk frå Berlin
Lars-Gunnar Larsson

Lars-Gunnar Larsson () er ein svensk professor emeritus i finsk-ugriske språk ved Uppsala universitet (1982–2012). 

Larsson disputerte 1981 på ei avhandling om grammatisk oppbygning av dei austersjøfinske språka og mordvinsk, og har mellom anna vitskapleg beskrive og dessutan skapt undervisningsmateriale for ulike samiske språk.

Eit festskrift vart kompilert til Larssons 65-årsdag.

Larssons etterfølgjar på lærestolen i finsk-ugrisk er Rogier Blokland.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lars-Gunnar Larsson» frå ,  den 22. oktober 2023.

Bibliografi (utval)

Bakgrunnsstoff

 

Svenske professorar i lingvistikk
Personar innafor samisk språkforsking
Fridtjof Mjøen

Fridtjof Otto Rudolf Greverus Mjøen () var ein norsk skodespelar fødd i Magdeburg. Han var son til Jon Alfred Mjøen og bror til Jon Lennart Mjøen og Sonja Mjøen.

Mjøen debuterte 1927 på Centralteatret i Oslo og arbeidde deretter ved Det Nye Teater, der han også var teatersjef 1936–37. Seinare opptredde han på ulike scener, særleg ved Centralteatret og i lystspel.

Mjøen filmdebuterte i 1928 i Bergenstoget plyndret i natt. Sidan spelte han større og mindre filmroller i 1940- og 1950-åra. Svært populær som hovudfiguren Paul Temple i Radioteatret sine kriminalseriar basert på verk av Francis Durbridge, sendt i Norsk Rikskringkasting i 1952 og 1953.

Kjelder

Norske skodespelarar
Folk frå Oslo
Rick Derringer

Rick Derringer () er ein USA-amerikansk gitarist, vokalist, produsent og underhaldar. Han vart kjend i 1960-åra som medlem av The McCoys, der han song solovokal på den store hitsingelen deira, «Hang On Sloopy». Han baserte seg så på bluesrock og fekk ein hit i 1974 med «Rock and Roll, Hoochie Koo». Han har arbeidd mykje med brørne Edgar og Johnny Winter, og med gruppa Steely Dan. Han har òg arbeidd med «Weird Al» Yankovic, og produserte dei Grammy-prisvinnande songane «Eat It» og «Fat», og med World Wrestling Federation, der han skreiv inngangsongane for Hulk Hogan og Demolition.

Diskografi

Rick Derringer

Studioalbum
All American Boy (1973) USA nr. 25
Spring Fever (1975) USA nr. 141
Guitars and Women (1979)
Face to Face  (1980)
Good Dirty Fun (1983)
Back to the Blues (1993)
Electra Blues (1994)
Tend the Fire (1997)
Blues Deluxe  (1998)
Guitars and Women (1998)
Jackhammer Blues (2000)
Free Ride  (2002)
Rockin' American (2007)
Knighted by the Blues (2009)

Samlealbum
Rock and Roll Hoochie Koo: The Best of Rick Derringer (1996)
Collection: The Blues Bureau Years (2006)
The Three Kings of the Blues (2010)

Gjestemusikar
Kiss – Lick It Up (1983)
solo på songen «Exciter»
 Alice Cooper - Killer (1971)
sologitar på «Under My Wheels»

Konsertalbum
Live in Cleveland (1977)
King Biscuit Flower Hour (1998)
Live in Japan  (1998)
med Edgar Winter
Rick Derringer & Friends (1998)
med Edgar Winter, Ian Hunter, Dr. John, Lorna Luft, Hall & Oates
Live at Cheney Hall (2006)
Rock Spectacular: Live at the Ritz 1982 (2010)

Derringer

Studioalbum
Derringer (1976) USA nr. 154
Sweet Evil (1977) USA nr. 169
If I Weren't So Romantic, I'd Shoot You (1978)

Samlealbum
Required Rocking (1996)

Konsertalbum
Derringer Live (1977) US No. 123

DNA
Party Tested (1983)
Rick Derringer og Carmine Appice

DBA
Doin' Business As Derringer Bogert Appice (2001)
Rick Derringer, Tim Bogert og Carmine Appice

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Rick Derringer» frå ,  den 2. september 2018. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

 Offisiell nettstad

USA-amerikanske rockegitaristar
USA-amerikanske gitaristar
USA-amerikanske kristenmusikarar
Folk frå Fort Recovery i Ohio
Musikarar frå Ohio
Steely Dan-medlemmar
USA-amerikanske evangelistar
Ringo Starr & His All-Starr Band-medlemmar
Rosenkål

Rosenkål er ein varietet av dyrka kål med små grøne hovud. Han har 40–100 cm høge stenglar og talrike valnøttstore hovud, «roser», i bladhjørna. Rosenkål er ein hardfør art som eignar seg godt for dyrking i land med kjølig klima, som Noreg. Rosenkål inneheld bitterstoff og har ein særeigen, søt og nøtteaktig smak når han er kokt. Han kan brukast rå og strimla i salatar, eller kokt, steikt eller smørdampa. 

Rosenkål er ein næringsrik grønsak og inneheld om lag 119 mg vitamin C, 450 mg kalium, 4,2 g kostfiber, 84 % vatn, 0,5 g feitt og 148 kJ tilført energi per 100 g etande vare.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Grønsaker
Kålslekta
Jon Lennart Mjøen

Jon Lennart Mjøen () var ein norsk skodespelar og sceneinstruktør frå Oslo. Han var son til Jon Alfred Mjøen og bror til Fridtjof Mjøen og Sonja Mjøen. 

Jon Lennart Mjøen fekk sin debut ved Søilen Teater i Oslo. Sidan var han tilsett eitt år ved Det Nye Teater, også Oslo, og like lenge ved Trøndelag Teater i Trondheim. Periodane 1938–41 og 1944–59 var han i fast jobb på Centralteatret. Til sist arbeidde han på Oslo Nye Teater frå 1959 til –67. Mjøen var aktiv som instruktør både med komediar og realistisk dramatikk. Han utmerkte seg som rollefiguren Higgins i Pygmalion og spelte Hero i Generalprøven av Jean Anouilh.

Mjøen filmdebuterte i 1942. Han spelte større og mindre roller i mellom andre Kranes konditori (1951) og Stevnemøte med glemte år (1957), ein film etter Sigurd Hoel sin roman som han også regisserte, og i 1964 komedien Pappa tar gull.

Kjelder

Norske skodespelarar
Folk frå Oslo
Magesekk

Magesekken, eller ventrikkelen, er den delen av fordøyingssystemet som kjem etter spiserøyret. Det er den rommelegaste delen av fordøyingskanalen. Magesekken er forma som ei sterkt krumma, noko flatklemt pære og sit i den andre enden av spiserøyret i høve til munnhola. Hjå vaksne menneske har magesekken eit volum på ca. 50 ml når han er tom, men han utvider seg til ca. 1,5 liter når ein har ete. I ekstreme tilfelle kan han utvida seg til å romma 4 liter.

I veggene til magesekken sit det musklar (magemusklane) og små celler (kjertelceller) som skil ut magesaft, ei sur væske (pH 1–3) som består av saltsyre (pH 0,9), enzym (pepsin) og vatn. Den sure magesafta nøytraliserer det basiske spyttet som blei tilført maten i munnhola. Enzyma i magesafta bryt ned store molekyl til mindre einingar, samtidig som rørslene til magemusklane (gjerne kalla peristaltiske rørsle) elter og fordeler maten. Denne blir så send porsjonsvis ut gjennom den nedste muskelringen i magesekken, kalla portnaren. Pepsinenzymet byrjer å spalta protein til aminosyrer. Dette går vanlegvis føre seg i 3–4 timar, før den no tyntflytende blandinga gradvis blir tilført byrjinga av tynntarmen (tolvfingertarmen).

Vatn, alkohol og ein del legemiddel (som barbiturat og salisylsyre), kan takast opp i blodet via slimhinna i magesekken, men elles må stoffa i maten ut i tynntarmen før kroppen kan gjera seg nytte av næringsstoffa.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Magesekk» frå ,  den 4. september 2018.

Bakgrunnsstoff

Meltingsapparatet