Volda kommune

Volda er ein kommune i Møre og Romsdal med ca.  innbyggjarar. I nord- og austleg retning grensar Volda mot Ørsta kommune, i aust mot Stranda kommune, i sørleg retning mot kommunane Stad og Stryn, og i vest mot Vanylven kommune. Volda har sjøgrense mot Ulstein. Mellom Yksnøya i Volda og Eika i Ulstein er det berre 300 meter.  

Volda kommune ligg ved Voldsfjorden, med kommunesenteret Volda på austsida og Folkestad på vestsida av fjorden. Voldsfjorden har tre sidearmar; Dalsfjorden med bygdene Velsvik, Lauvstad, Dravlaus, Innselset, Åmelfot, Steinsvik og Dale, Austefjorden med bygdene Hjartåbygda, Fyrde, Kalvatn og Høydal, og Kilsfjorden med bygdene Bjørneset, Straumshamn, Kile og Bjørkedalen. Frå Volda sentrum nordover langs Voldsfjorden ligg Morkabygda og lengst ute på Berkneshalvøya ligg Lid og Berkneset, og på andre sida av Vartdalsfjorden ligg Yksnøya.

I tettstaden Volda finn ein blant anna Høgskulen i Volda med over 3000 studentar, i tillegg til sjukehus og høgteknologisk industri. Den lokale avisa i kommunen, Avisa Møre, er Noregs eldste lokalavis (1810).

Mork/Ekset er ein «forstad» til Volda og ligg ca. 3 km. vestover frå Volda sentrum, eit steinkast frå Ørsta/Volda lufthamn, Hovden. Noregs første trykkeri på landsbygda, Aarflots prenteverk (1808), låg her. I dag er det eit museum i Aarflotgarden som blant anna inneheld gamle maskiner frå prenteverket. 

Volda ferjeterminal er den einaste gjenverande ferjeforbindelsen i Volda kommune, og knyter Folkestad på andre sida av Voldsfjorden i tillegg til Lauvstad i Dalsfjorden med Volda sentrum. Ferjeturen til Folkestad tar rundt 12 minutt, mens det går 25 minutt til Lauvstad.

Historikk 
Volda vart etablert som Volda formannskapsdistrikt i 1837. 1. august 1883 vart Ørsta skilt ut som og etablert som eigen kommune. Volda hadde då 3485 innbyggjarar, Ørsta 2070.

1. januar 1893 vart garden Ytrestølen i Ørsta med 13 innbyggjarar overført til Volda.

1. juli 1924 vart Dalsfjord delt frå som eigen kommune med 960 innbyggarar. Volda hadde 4715 innbyggjarar etter oppdelinga. 

1. januar 1964 vart Dalsfjord igjen ein del av Volda kommune. Volda hadde på dette tidspunktet 6056 innbyggjarar og Dalsfjord 1151, slik at den nye Volda kommune totalt fekk eit innbyggjartal på 7207.

I juni 2017 vedtok kommunestyra i Volda og Hornindal at dei to kommunane skulle slå seg saman 1. januar 2020, med namnet Volda. Bygdene Bjørke og Viddal vart overført frå Ørsta kommune same tid.

Tettstader i Volda kommune 
 Volda
 Grodås
 Austefjorden
 Folkestad
 Dalsbygd
 Lauvstad

Folketalsutvikling 
Folketalsutvikling for noverande Volda kommune frå 1900:

Kjende folk frå Volda kommune 
 Rasmus Jakobsson Vassbotn (1749–1821), gardbrukar og dagbokforfattar
 Sivert Aarflot (1759–1817), bladstyrar i Norsk Landboeblad 
 Bernt Aakre (1817-1879), den fyrste dyrlækjaren utdanna i Noreg
 Johannes Barstad (1857–1931), prest, forfattar og bladstyrar i Stille stunder
 Rasmus Steinsvik (1863–1913), målmann og bladmann. bladstyrar i Den 17de Mai
 Henrik Kaarstad (1865–1927), skulemann. Starta Volda lærarskule
 Anders Vassbotn (1868–1944), gardbrukar, diktar og politikar
 Lovise Heggen (1893–1975), lektor, politikar og vararepresentant på Stortinget
 Oline Vassbotn Drabløs (1894–1989), bunadsforkjempar og bondekvinne
 Per Aarviknes (1897-1981), folkeminnesamlar og bygdebokskrivar
 Jostein Fet ( 1924-2023), litteraturforskar
 Saxe Bjørkedal (1926– ), kystkulturberar
 Jostein Nerbøvik (1938-2004), historikar
 Harald Haugen  (1941–2016), bokhandlar
 Petter Løvik (1949–2007), stortingsrepresentant
 Anne Steinsvik Nordal (1949– ) 
 Beate Slettevoll Lech (f. 1974), vokalist
 Simone Larsen (f. 1970), vokalist i bandet D'Sound 
 Håvard B. Øvregård (f. 1975), leiar i Noregs Mållag
 Kaisa Aglen (f. 1985), lyrikar
 Jakob Helset  (f.1937), Båtbyggjar

Kjende personar frå tidlegare Hornindal kommune 
Ole N. Lødøen (1861-1932), lærar
Brita Lund (1886–1966), kunstnar
Paul O. Tomasgard (f. 1941), lærar, lokalhistorikar, forfattar
Oline Løvlid (f.1950), folkemusikar
Frode Grodås (f.1964), fotball-målvakt
Unni Løvlid (f. 1975), folkemusikar
Anders Fannemel (f. 1991), skihoppar

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 

 
Sunnmøre
Kommunar i Møre og Romsdal