kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Brexit

Brexit (samansett av «Britain» og «exit») er eit utbreidd namn på prosessen med å ta Storbritannia ut av Den europeiske unionen (EU). Landet blei medlem av EU i 1973. I 2016 stemte eit fleirtal i ei rådgjevande folkerøysting for å forlata EU, og i 2020 skjedde det offisielt. Storbritannia er den einaste nasjonen som har forlate Den europeiske unionen.

Den britiske folkerøystinga om medlemskapen vart halden den 23. juni 2016. 51,89 % av veljarane stemde for å forlata EU, medan 48,11 % stemde for å verta verande i EU.

Prosess 
I mars 2017 vedtok det britiske parlamentet ei lov som gav regjeringa fullmakt til å forhandla om Storbritannias uttreden frå EU. Etter at denne loven vart sanksjonert av dronninga den 16. mars 2017 kunne regjeringa kunngjera overfor EU at landet hadde til føremål å melda seg ut, noko som sette i gang utmeldingsprosessen gjeven i artikkel 50 i Maastricht-traktaten.

Forhandlingane om å melda Storbritannia ut av EU byrja formelt då regjeringa til Theresa May aktiverte artikkel 50 i Traktaten om Den europeiske unionen. Denne artikkelen kom inn i traktaten då Lisboatraktaten tredde i kraft i 2009. Artikkel 50 vart aktivert 29. mars 2017 då eit brev om Storbritannias utmeldelse vart overlevert presidenten for Europarådet, Donald Tusk. Forhandlingane vert forventa å vara i to år, men tidsfristen kan forlengast.

Theresa May etablerte ein eigen minister for utmelding frå EU i juli 2016. Forhandlingane var stipulert til å vara i to år. Statsminister Theresa May la opp til ei omfattande frihandelsavtale med EU til erstatning for medlemskap. EUs leiing la i utgangspunktet opp til handelsavtale omtrent som den Canada har, men  regjeringa ved brexit-minister David Davis sjølv ynskte ein  meir omfattande avtale enn Canadas og Japans, òg omtalt som «Canada+» eller «Canada++», der blant anna finansielle tenester skulle inngå, Overgang til EFTA og eventuelt EØS er ei aktuell løysing for Storbritannia, ei løysing den britiske regjeringa avviste etter folkerøystinga.

Utanriksminister Boris Johnson og David Davis kunngjorde 8. og 9. juli 2018 at dei trekte frå seg sina stillingar fordi dei meinte at strategien til regjeringa for å forlata EU ikkje var radikal nok. Mays regjering vart 6. juli samde om å arbeida for ei frihandelsavtale med industri- og jordbruksprodukt der Storbritannia i praksis vert verande ein del av EU sin indre marknad for varer men ikkje for tenester. May ynskte òg eit regelverk for rørsle av arbeidskraft.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Brexit» frå ,  den 21. september 2018.  

Britisk politikk
EU
Framtidige hendingar
Hendingar i 2010-åra
Kristian Nissen

Nils Kristian Nissen () var ein norsk prest, embetsmann og forskar, særleg på samisk kultur og historie. Han var son til Per Nissen og bror til Hartvig Nissen.

Kristian Nissen tok eksamen i kvænsk i 1900 og samisk i 1901. År 1902 vart han cand.theol. Frå 1904 til 1913 arbeidde han som sokneprest i Karasjok. Han var i den tid, 1909-12, medlem av reinbeitekommisjonen. Der etter hadde han stillinga som Statens inspektør for reindrifta til 1926, busett i Oslo. Sidan var han domprost i Tromsø og frå 1936 til -49 sokneprest i Lier.

Nissen samla mykje stoff og materiale om samiske og nordnorske tilhøve. Han skreiv om mange ulike tema i samisk historie og samfunnsliv, særleg om reinbeitespørsmålet, læstadianismen og anna. Frå 1924 medarbeidar i Insititutt for samanliknande kulturgransking. Eit trebandsverk om gamle norske kart, Bidrag til Norges karthistorie, kom ut 1938-43. Gjennom åra hadde Nissen ei rad tillitsverv, så som styremedlem i Den norske Turistforening og i Tromsø Museum.

Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958

Norske prestar
Folk frå Oslo
Personar innafor samisk litteraturforsking
New York Hippodrome

Hippodrome Theatre, òg kalla New York Hippodrome, var eit teater og seinare ein kino i New York City frå 1905 til 1939 på Sixth Avenue mellom 43rd Street og 44th Street i Theater District i Midtown Manhattan. Det vart kalla for i verdas største teater av byggjarane. Det hadde 5 300 sitteplassar og ein 30 gangar 61 meter stor scene. Teateret vart utstyrt med den seinaste teknologien innanfor teaterutstyr i si samtid, mellom anna ein løftbar vasstank i glas.

Hippodromen vart bygd av Frederick Thompson og Elmer Dundy, skaparane av Luna Park-forlystelsesparken på Coney Island, med stønad frå Harry S. Blacks U.S. Realty, eit av i dei dominerande eigedom- og byggeselskapa i samtida. Bygget vart overteke av The Shubert Organization i 1909. I 1933 vart det gjenopna som kinoen New York Hippodrome, og vart scenen for Billy Rose sin musikal Jumbo i 1935. Dei som opptredde i hippodromen omfatta mange sirkus, musikalske revyar, vaudevillar og den forsvinnande elefanten til Harry Houdini, Det blei vist stumfilmar som Neptune's Daughter frå 1914 og Better Times frå 1922, i tillegg til filmar frå 1930-talet.

Teateret stengde i august 1939 for å rivast.  I 1952 opna ein stor, moderne kontorbygning kalla «The Hippodrome Center» (1120 Avenue of the Americas) på same stad.

I kulturen
I 1915 komponerte John Philip Sousa marsjen «The New York Hippodrome» til minne om at korpset hans spelte i tilstellinga Hip Hip Hooray denne staden.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «New York Hippodrome» frå ,  den 22. september 2018.  

Epstein, Milton. The New York Hippodrome: A Complete Chronology of Performances, From 1905 to 1939. Performing Art Resources, vol. 17–18. New York: Theatre Library Association, 1993.

Bakgrunnsstoff
 Cinema Treasures (engelsk)

Skipingar i 1905
Nedleggingar i 1939
Byggverk på Manhattan
Teater i New York City
Coney Island

Coney Island er ei halvøy, tidlegare ei øy, i den sørlege delen av Brooklyn og Queens i New York i USA. Namnet stammar, ifølgje den meste utbreidde teorien, frå den tida dette området var den nederlandske kolonien Nieuw Amsterdam og der det på eit kart frå 1639 er kalla «Conyne Eylandt», eller «Konijn Eiland» med dagens skrivemåte, noko som kan verta omsett med «Kaninøya». Området vart brukt til kaninjakt heilt fram til det vart utbygd som feriestad etter borgarkrigen då Coney Island vart knytt til byen med først med ei jarnbanelinje. Frå 1860-åra var det knytt til trikkesystemet i New York. Det vart òg etablert dampbåtlinje, og strandområdet vart utbygd med hotell. Staden har rundt 60 000 innbyggjarar.

Coney Island er kjent for sine no noko gamle moroparkar og sirkus, badestranda mot Atlanterhavet og den store russisk-amerikanske busettinga. Staden vert òg assosiert med snøggmat og skal vera opphavsstaden til pølse i brød

Moroparkane nådde eit høgdepunkt tidleg på 1900-talet, populariteten dalte etter andre verdskrigen. Etter fleire år med forfall er området vorte revitalisert gjennom opninga av KeySpan Park og andre større utbyggingsprosjekt. KeySpan Park er stadion for det suksessfylte Brooklyn Cyclones, eit Minor League Baseball-lag.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Coney Island» frå ,  den 22. september 2018.

Bakgrunnsstoff

 Coney Island, USA heimeside
 Historieprosjekt
 View of Coney Island

Moroparkar i USA
Tidlegare øyar
New York City
Rolf Kirkvaag

Rolf Wilhelm Kirkvaag () var ein norsk journalist og programleiar i NRK. Med sin store suksess som programvert i radio og fjernsyn fekk han stjernestatus. Kirkvaag vert rekna av mange som Noregs første kjendis.

Liv og virke 

Rolf Kirkvaag vart fødd i Oslo, men voks opp i Drammen. Under andre verdskrigen gjekk han mellom anna på eit lagførerkurs i regi av Arbeidstenesta. Frå frigjeringa var Kirkvaag journalist i Verdens Gang.

Han arbeidde i NRK i periodane 1946–1959 og 1969–1990, fram til 1959, særleg med sport, sidan i underhaldningsavdelinga. Kirkvaag var òg ei eldsjel for ishockeysporten. Han var president i Norges Ishockeyforbund i åra 1964–1966, og visepresident 1962–1964.

Rolf Kirkvaag var den meste populære person i NRKs pionértid. Med sin karakteristiske munnrappe, gentlemansaktige stil vart han svært populær. Hans uhøgtidelege radioshow i 1950-åra samla radiopublikummet og folket på ein eineståande måte. Gatene var nærast folketomme når Kirkvaag var på lufta. Han refererte òg frå mange store idrettsarrangement, leidde fleire direktesendingar frå «Store Studio» i NRK og sidan spørjeprogramma 20 spørsmål og Det spørs. «Kom nærmere» vart eit kjent uttrykk.

Etter at han i 1956 overlevde Hummelfjell-ulukka og redda livet etter flystyrten, vart han folkehelt. I 1958 valde Kirkvaag å slutta i NRK etter å ha fått eit tilbod om ein meir lønsam stilling som direktør i det såkalla Dypfrysingskontoret, eit kontor som vart oppretta av selskapa Frionor, Findus, Strømmen Værksted (Isol) og Aanonsen. I Dypfrysingskontoret skulle Kirkvaag jobba for å auke forbruk av frosenmat. I denne jobben fekk han òg leva ut showmannen i seg på møte som kontoret arrangerte for butikkeigarar og husmødrer. I løpet av 1960 held han til dømes møte for meir enn 22 000 husmødrer der djupfrysing var i fokus. I den første tida som direktør vart Kirkvaag boikotta av NRK, dei frykta at han ville utnytta kringkastinga i reklame. Etter kvart vende han likevel med jamne mellomrom tilbake i radio- og tv-show, blant anna gjesta han Sverige med stor suksess. Frå 1969 og til 1990 jobba han igjen i NRK og laga mellom anna program som Sjonkel Rolf saman med Birgit Strøm og hennar populære dokkefigur Titten Tei. Han var dessutan leiar i underhaldningsavdelinga i radio frå 1972 til 1985. Etter at han slutta i NRK kommenterte han ein periode kampar frå Ishockey-VM på TV3 saman med sonen Rolf Kirkvaag jr.

Rolf Kirkvaag var far til komikaren Trond Kirkvaag og ishockeyspelaren Rolf Kirkvaag jr. Han vart gift med Sonja (jentenamn Weber) i 1945.

Bøker (utval) 

 1956: Bak mikrofonen
 1980: Kom nærmere!
 1984: Tomm Murstad – en entusiastisk skihistorie
 1990: Miljødetektiv Titten Tei

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Rolf Kirkvaag» frå ,  den 22. september 2018.  

Norske komikarar
Folk frå Oslo
Programleiarar for NRK
MasterCard

MasterCard er eit fleirnasjonalt selskap med verksemd innan betalingstransaksjonar og då spesielt korttransaksjonar med debet- og kredittkort som ber logoen til selskapet, MasterCard. Selskapet blei skipa i 1966 under namnet Master Charge. Betalingskort til selskapet vert utskrivne av ei rekkje store bankar i alle verdsdelar, det finst brukarstadar i 210 land og territorium og innehavarar av korta kan ta ut kontantar i over to millionar minibankar.

I Noreg har MasterCard fleire utstedarar. Dei aller fleste bankar har høve til å tilby MasterCard-kort til sina kundar, anten produsert sjølv eller frå ein annan leverandør.

Hovudkvarteret til MasterCard ligg i New York i USA.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «MasterCard» frå ,  den 23. september 2018.

Bakgrunnsstoff

Skipingar i 1966
Finansføretak
New York City
Barclays

Barclays plc er eit britisk holdingselskap, som gjennom dotterselskapet Barclays Bank plc driv finansiell verksemd med aktivitetar over heile verda. Barclays plc er notert på London Stock Exchange og New York-børsen. I 2008 omsette Barclays for 2,98 milarer Britisk pund og hadde 148 000 tilsette. Ifølge Forbes Global var det verdas 25. største verksemd i 2000. På heimemarknaden Storbritannia er Barclays Bank den andre største banken, medan den på verdsplan er den fjerde største.

Banken vart grunnlagd av John Freame og Thomas Gould i Lombard Street i London, i 1690. Han har namnet sitt etter James Barclay, som vart partnar i selskapet i 1736. Banken utvida med mellom anna Backhouse's Bank of Darlington og Gurney's Bank of Norwich i 1896. Seinare kom fleire til gjennom oppkjøp. I 1918 fusjonerte Barclays med London, Provincial and South Western Bank og året etter overtok han British Linen Bank. Med etableringa av Barclays Bank of California i San Francisco i 1965 gjekk Barclays inn på det amerikanske marknaden, og i 1986 etablerte han seg i Sør-Afrika. Sidan kom fleire land, slik at Barclays i dag har aktivitetar i Europa, USA, Latin-Amerika, Asia, Afrika og Australia.

Barclays er banken HM Revenue and Customs nyttar seg av for å ta imot skatt. Motteken skatt blir deretter overført, fleire gongar om dagen, til staten sin konto i Bank of England.

Frå 2004 var Barclays ein av hovudsponsorane i Premier League.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Barclays» frå , den 23. september 2018.

Bakgrunnsstoff

Skipingar i 1690
Tolimaflorkrone

Tolimaflorkrone (Anthocephala berlepschi) 
er ein kolibriart i underfamilien Lesbiinae. Han er endemisk for det sentrale Colombia.

Dette taksonet var fram til 2015 ein underart av A. floriceps, tidlegare kjent som florkronekolibri, i dag santamartaflorkrone. Status per september 2018 er at dei to 'florkrone'-kolibriane er anerkjente av både Clementslista og av IOC-lista.

Skildring 
Tolimaflorkrone har utsjånad som skil seg lite frå systerarten: 8,4 centimeter i kroppslengd, og har grønleg overside som slår over i oransje mot overgumpen, undersida er gråbrun og vengene mørke. Nebbet er relativt kort, svart og rettpeikande. Dei har ein liten, kvit panneflekk og raudleg krone, meir brun hos hofuglar. Undersida av halefjørene utgjer skilnaden i fjørdrakt mellom systerartane. Hos santamartaflorkrone finn ein eit lyst, beige endeband, hos tolimaflorkrone er dette feltet breiare og heilt kvitt.

Tolimaflorkrone beitar i underskog av fuktig alpin skog, 1200 til 2400 moh.  Leveområdet har ei nord-sør utstrekning i den austlege dalsida av den sentrale fjellkjeda av Andes, i Magdalenadalen. Dette er litt innanfor  departementa, Quindío, Tolima og kanskje Huila. Den nordlege delen av dette området ligg om lag 100 kilometer vest for Bogotá.

Kjelder  
 Tolima Blossomcrown (Anthocephala berlepschi), In Neotropical Birds Online (T. S. Schulenberg, Editor)]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. Henta frå  Neotropical Birds Online 23. september 2018
Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Bilete av Anthocephala berlepschi på flickr.com Foto: Peter Hawrylyshyn

Kolibrifamilien
Fuglar endemiske for Colombia
Ludo Coeck

Ludovic Coeck () var ein belgisk fotballspelar frå Anvers som med RSC Anderlecht vann cupvinnarcupen to gongar og UEFA-cupen i 1983. Han var venstreveng eller midtbanespelar på Belgias landslag i tida 1974-84.

Klubbspel
Coeck var Anderlecht-spelar frå 1972 til 1983. Med topplaget frå Brussel var han seriemeister to gongar og ein gong nasjonal cupmeister. Både i 1976, 1977 og 1978 fekk han plass i fyrste-ellevaren då Anderlecht tok seg til den årlege finalen i cupvinnarcupen. Det belgiske laget sigra over høvesvis West Ham United i 1976 og Austria Wien i 1978, i 1977 vart det tap mot Hamburger SV. Han tok avskjed med Anderlecht etter han var med i UEFA-cupfinalane 1983, heimekampen mot Benfica enda 1-0 og  bortekampen 1-1. Etter triumfen mot Benfica gjekk Coeck sommaren 1983 vidare til italienske FC Internazionale og sidan Ascoli, der han fekk lite og inkje speletid.

Landslagsspel
Knapt 19 år gammal, fekk Coeck sin landslagsdebut då han vart bytta inn i EM-kvalifiseringskampen mot Island i Reykjavik, hausten 1974. Han spelte alle fem kampane då Belgia tok seg til mellomspelet i VM i fotball 1982, ei turnering der han med eit langskot skåra dei einaste målet i gruppespelkampen mot El Salvador. 27. april 1983 vart Coeck matchvinnar då Belgia vann 2-1 mot Aust-Tyskland i ein kamp som hjelpte Belgia til plass i EM i fotball 1984. Under sjølve europameisterskapen i Frankrike var han innbytar i to oppgjer, dei siste i landslagsdrakta. Han deltok i 46 landskampar og skåra 4 mål.

Coeck døydde 30 år gammal etter å ha vorte alvorleg skadd då han køyrde inn i autovernet på motorvegen nær Rumst.

Merittar
Vinnar av cupvinnarcupen: 1976 og 1978 med Anderlecht
Vinnar av UEFA-cupen: 1983 med Anderlecht
Belgisk seriemeister: 1974 og 1981 med Anderlecht
Belgisk cupmeister: 1975 med Anderlecht

Kjelder

eu-football

Belgiske fotballspelarar
Anderlecht-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1982
Spelarar i Fotball-EM 1984
Døde i trafikkulukker
Ingrid Pedersen

Ingrid Pedersen () var ein svensk-amerikansk flygar. Ho var den første kvinnelege piloten til å fly over Nordpolen.

Ingrid Elisabeth Liljegren vart fødd i Stockholm i Sverige. Ho var dotter av Sivert Roland Liljegren (1908-75) og Maud Berg (1915-82). I 1957 tok Ingrid flysertifikat i Sverige. Ho gifta seg med Einar Sverre Pedersen (1919-2008) i 1958. I 1962 flytta familien til Anchorage i Alaska, der Einar Pedersen var stasjonert som navigatør for Scandinavian Airlines på interkontinentale flygingar, Nordpolsruta.

I 1963 sette Ingrid Pedersen saman med mannen som navigatør ut med eit ein-motors Cessna 205-fly frå Fairbanks i Alaska over den geografiske nordpolen og vidare til Bodø i Noreg. 

Ingrid og Einar emigrerte til USA i 1979. Einar Pedersen døydde i 2008. Ingrid Pedersen døydde i 2012 i Anchorage i Alaska.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ingrid Pedersen» frå , den 24. september 2018.  
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

 Kvinner i norsk luftfartshistorie  

Folk frå Stockholm
Luftfartspionerar
Jesús Glaría

Jesús Glaría Jordán () var ein spansk fotballspelar som vann tre pokalar med Atlético Madrid i tida 1962-66, perioden 1968-75 spelte han for RCD Espanyol.

Klubbspel
Midtbanespelaren Glaría fekk kontrakt med Atlético Madrid  i 1960. To år seinare var han med å vinne finalen i cupvinnarcupen 1962, då italienske Fiorentina måtte tole 0-3 tap i finaleomkampen på Neckarstadion i Stuttgart. Også året etter tok Madrid-laget seg til finalen i same turneringa, då vart det tap 1-5 mot Tottenham Hotspur frå London. I 1965 var han på plass då Atlético Madrid slo Real Zaragoza 1-0 i den spanske cupfinalen. Saman med spelarar som angriparen Luis Aragones og forsvarsspelarane Ignacio Calleja og Feliciano Rivilla danna han ryggrada i det mannskapet som i 1966 syrgde for at Atlético Madrid vann den spanske toppserien for fyrste gong på 15 år. I 1968 vart han overført til Espanyol, eit lag han tente til han la opp i 1975.

Landslagsspel
Glaría spelte 20 landskampar åra 1962-63, 1965-67 og 1969. Under VM i fotball 1966 var han med i den siste av kampane i gruppespelet, og Spania var ute or meisterskapen Han var lagkaptein i ein kamp hausten 1966 og dei tre siste han spelte i 1969. Ingen mål.

Merittar
Vinnar av cupvinnarcupen: 1962 med Atlético Madrid 
Spansk seriemeister: 1966 med Atlético Madrid 
Spansk cupmeister: 1965 med Atlético Madrid 

Glaría omkom i ei bilulukke.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jesús Glaría» frå ,  den 25. september 2018.  
 
eu-football

Spanske fotballspelarar
Atlético Madrid-spelarar
Espanyol-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1966
Døde i trafikkulukker
Robert Greenidge

Robert Greenidge () er ein steelpanspelar i USA og medlem av bandet til Jimmy Buffett, Coral Reefer Band og den instrumentale gruppa Club Trini.

Greenidge spelte i 1970-åra med fleire kjende artistar, som Maurice White, Earth Wind and Fire, Harry Nilsson, John Lennon og Ringo Starr og spelte på «Beautiful Boy (Darling Boy)» frå albumet Double Fantasy.  I 1982 spelte Greenidge med J.J. Cale på Grasshopper.

Frå 1978 til 1983 spelte og turnerte han med bluesartisten Taj Mahal.

Utvald diskografi
«Winelight» Grover Washington Jnr (1980 Elecktra)
 Taj Mahal, Music Fuh Ya' (Musica Para Tu)
Mad Music — Robert Greenidge og Michael Utley (1986; MCA)	
Jubilee — Robert Greenidge og Michael Utley (1987; MCA 42045)	
Heat — Robert Greenidge og Michael Utley (1988; MCA)
Margaritaville Cafe: Late Night Menu — forskjellige artistar (1993; Margaritaville)
Caribbean Paradise — Dennis Desouza (1994; Wirl)
It's Christmas Mon! Steel Pan Music Christmas — Robert Greenidge (1995; Intersound 3529)
Club Trini — Greenidge/Utley - Club Trini (1996; Margaritaville 531041)	
Back in Town — Greenidge/Utley - Club Trini (1999; Club Trini Records)
Margaritaville Cafe: Late Night Live — Club Trini (2000)	
From the Heart — Greenidge/Utley — Club Trini (2003)
«A Coral Reefer Christmas» – Robert Greenidge (2010)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Robert Greenidge» frå ,  den 25. september 2018. 
 oppgav desse kjeldene:
Biography  at RobertGreenidge.com

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad 

Steelpan-spelarar
trinidadiske musikarar
Coral Reefer Band-medlemmar
727. sjølvstendige marineinfanteribataljon

727. sjølvstendige marineinfanteribataljon i Den russiske marinen er ei eining som er direkte underlagd den Den kaspiske flotiljen og er forlagt til Astrakhan i Volgograd oblast.

Kjelder

Den russiske marinen
Den kaspiske flotiljen
Tidsskriftet Kapital

Kapital er eit norsk tidsskrift med redaksjon i Oslo som skriv nyhende om næringsliv, børs, finans og økonomisk politikk. Det vart stifta i 1971 av Trygve Hegnar, som enno er redaktøren til bladet. Bladet kjem ut annankvar torsdag.

Bakgrunn 
Kapital kom ut for første gong i 1971.  Det førte til ei total endring av norsk næringslivsjournalistikk, frå servil dekking til kritisk omtale.  Bladet er mellom anna kjent for si liste over dei 400 rikste i Norge, etter mål av den berømte lista til det amerikanske tidsskriftet Forbes. Det er òg kjend for portrettintervju skrivne av Niels Chr. Geelmuyden. Kapital har òg avslørt fleire kritikkverdige tilhøve i norsk nærings- og samfunnsliv. Mellom anna vart Finance Credit, dem største bedragerisaka i norsk historie, avslørt i Kapital. Den tøffe linja til bladet har medført fleire injuriesøksmål eller truslar om søksmål, men med unntak av OBOS-saka frå 1979 – etter at Kapital tidlegare hadde avslørt smøring i OBOS, men ikkje påvist at smøringa gav resultat – har bladet vunne alle sakene.

Fleire kjende personar har vore tilsett i Kapital gjennom tida. Det gjeld mellom andre Svein Støle frå meklarhuset Pareto, Knut Ivar Skeid og Odd Harald Hauge. Dei to sistnemnde starta Nettavisen saman.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kapital (tidsskrift)» frå ,  den 25. september 2018.

Bakgrunnsstoff

Publikasjonar skipa i 1971
Norske tidsskrift
Norskspråklege tidsskrift
Louise Labé

Louise Labé (), også kalla La Belle Cordière ('Den vakre reipslagaren'), var ein fransk feminist og poet frå renessansen. Ho var fødd i Lyon og var dotter av den velståande reipslagaren Pierre Charly og den andre kona hans, Etienne Roybet.

Bakgrunnsstoff 

Franske forfattarar
Kvinner på 1500-talet
Folk frå Lyon
Fredrikstad Mekaniske Verksted

Fredrikstad Mekaniske Verkstad (FMV), opphavleg skrive Fredriksstad Mek. Verkstad, var ein verkstad og eit skipsverft på Kråkerøy ved Vesterelva i Fredrikstad kommune. Verkstaden vart etablert i 1870 og mellom 1873 og 1987 vart det levert 443 båtar og ulike fartøy (mudderapparat, lekterar, flytekraner) frå FMV – i snitt tre til fire leveransar kvart år. Det opphavlege FMV vart nedlagt i februar/mars 1988. På det tidspunktet var arbeidsstokken nede i 650 mann. Konkurransen frå Aust-Asia tok knekken på fleire skandinaviske verft på den tida (til dømes Uddevallavarvet).

Verkstaden vart starta i 1870 av brørne Jens Jacob og Andreas Jensen og svogeren Knud Dahl. Ved etableringa var hovudproduktet maskiner til trelastindustrien. Den fyrste båten som vart bygd var taubåten «Dragen» i 1873. Paul Holmsen, som var styrar, bygde verkstaden opp til eit betydeleg føretak. På byrjinga av 1900-talet utvikla FMV seg til å verta eit av dei største skipsverfta i Noreg.

Fartøy frå FMV

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Fredrikstad Mekaniske Verksted» frå ,  den 27. september 2018.

Kjelder 
 Michael Sars
 DS Dronning Maud
 DS Prinsesse Ragnhild
 "Aktieselskabet Fredriksstad Mek. Verkstad" (100-årsjubileumsbok), 1970.
 Gyldendals konversasjonsleksikon 5. bind "Fredrikstad Mek. Verkstad" (digitalt nasjonalbibliotek).
 Lardex skipsliste Fredrikstad Mek. Verkstad (www.lardex.net).
 Sjøhistorie.no
 "Demokraten i hundre", Erik Wiggo Larsen, 2mar forlag a.s, 2006.

Denne artikkelen bygger på «Fredrikstad Mekaniske Verksted» frå ,  den 1. mai 2019.

Bakgrunnsstoff 

 Dykkepedia om FMF 

Skipingar i 1870
Nedleggingar i 1988
Fredrikstad kommune
Skipsverft i Viken
Sjøfart i Viken
Maskinomsette artiklar som treng gjennomgang