kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Meginhufr

Meginhufr er eit bord i skipsskroget til vikingskip, med særleg styrke og utforming. Ordet finn ein i gammalnorsk med tyding ‘det sterke eller mektige bordet’. I Osebergskipet finn ein det i overgangen mellom botn og skipsside. 

På Osebergskipet, og andre av dei første skipa ein veit hadde segl, sluttar banda i vasslinja. Skroget vart difor forsterka med bjelkar og krumvaksne kne. Knea ver spikra ned i bjelkane, og i det sterke bordet meginhufr, som på Osebergskipet ligg i 10. omfaret.

Kjelder
 Arne Emil Christensen: Forfedrenes farkoster Norsk skipsbyggerkunst fra de eldste tider, PAX FORLAG A/S, OSLO 2022, ISBN 978-82-530-4310-4

Klinkbygging
Ord frå norrønt
NM i orientering 2016

Noregsmeisterskapen i orientering 2016 vart avvikla dagane frå 8. til 11. september i Fauske og Bodø i Nordland. Menn og kvinner tevla på normal- og mellomdistanse, samt stafett. Kongepokalane gjekk til vinnarane av mellomdistansane, Marianne Andersen og Carl Kaas.

Menn

Normaldistanse

Mellomdistanse

Stafett

Kvinner

Normaldistanse

Mellomdistanse

Stafett

Kjelder

Noregsmeisterskap i orientering
Noregsmeisterskap i 2016
Idrettstilskipingar i Nordland
Hans Prydz

Hans Prydz () var ein norsk lege og politikar frå Bærum i Akershus. Perioden 1910-12 representerte han Høgre-partiet på Stortinget.

Far hans var offiser og eigar av storgarden Grini i Bærum. Hans Prydz voks opp på Grini, før det vart skulegang og medisin-studiar. Etter han var ferdig utdanna cand.med. i 1893, var han kommunelege i Herøy nokre månader. Frå 1894 dreiv han eigen praksis i Brandbu i Oppland. Åra frå 1901 til 1918 hadde Prydz stilling som kommunelege i Nittedal, sidan distriktslege. Og i 1935-36 fungerande fylkeslege i Akershus.

Hausten 1909 vart Prydz vald til å representerer einmannskrinsen Mellem Romerike på Stortinget. Etter valordninga med einmannskrinsar var avvikla, var Prydz vararepresentant frå Akershus fylke til stortinga 1922–24 og 1925–27. Han møtte på Tinget frå mars 1923, frå juli 1924 og 1926, i staden for Anders Venger som var statsråd. Prydz var ordførar i Nittedal frå 1913 til 1922 og på ny 1928 til 1934. 1928-34 var han attåt fylkesordførar.

Kjelder
Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1910-1912
Norske legar
Alfred P. Wright

Alfred Petersen Wright (), opphavleg Alfred Petersen, var ein norsk forretningsmann og skipsreiar frå Porsgrunn. Frå 1910 til 1912 var han stortingsrepresentant for partiet Høgre.

Karriere
Wright vart cand.jur. i 1873. Etter nokre år utanlands tok han over faren sine forretningar. Han deltok i opprettinga av skipsforsikringsselskapet «Reform», etablerte Porsgrunn Gjærfabrikk og Norrøna Fabrikker, deltok i opprettinga av Porsgrunn Porcelænsfabrik og Porsgruns bryne-og slipestensfabrik. Han var frå 1896 dansk medlem av Tolltariffkommisjonen, 1897 av komiteen om Noregs deltaking i Stockholmsutstillinga og i 1906 av Traktatkomiteen. I tillegg var han frå 1903 medlem av Jarnbanekomiteen. Wright var styreleiar for Skiens kreditbank frå 1891.

Wright var med i Porsgrunn bystyre frå 1893, i mange år medlem av formannskapet og ordførar. Som Alfred Petersen var han vararepresentant til Stortinget i tida 1886 til 1894 for Høgre-partiet. Sidan var han varamann til Stortinget 1903–1906, møtte frå 2. november til 2. desember 1903 i staden for Jørgen Knudsen. I 1910–1912 var Wright fast representant på Stortinget, permittert 1912-sesjonen frå 8. juli. På Stortinget var han visesekretær i Lagtinget og medlem i Tollkomiteen.

Han var far til Carl P. Wright.

Kjelder
Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1904-1906
Stortingsrepresentantar 1910-1912
Fransk taco

Fransk taco ( [takos fʁɑsɛ]), også kjend som Lyon-taco ( [takos ljɔnɛ]), også kalla matelas (fransk for «madrass»), er ein snøggmatrett som normalt består av ein kveitetortilla som vert grilla og folda rundt eit fyll av pommes frites, ost og kjøt, blant anna deliingrediensar. 

På fransk bruker ein alltid fleirtallsforma (tacos) om denne matretten, sjølv i tilfelle der det berre er snakk om ein («un tacos»). 

Trass i namnet har fransk taco lite å gjere med ein meksikansk- eller ein texmex-taco og kan faktisk være meir lik ein burrito (spesielt californiaburrito); han er også blitt samanlikna med panini og dönerkebabsandwich.

Opphav 
Fransk taco oppstod i regionen Rhône-Alpes i Frankrike i byrjinga av 2000-åra, før han blei populær blant tenåringar og unge vaksne i heile Frankrike og i utlandet.

Noko av populariteten kom på grunn av den relativt låge prisen og store porsjonsstorleiken samanlikna med andre snøggmatvariantar i landet; i 2019 kosta ein fransk taco omtrent fem euro.

Utbreiing 
Utbreiinga til den franske tacoen har gått hand i hand med veksten til kjeden O'Tacos. I 2019 var denne kjeden vaksen til å ha over 200 utsalsstadar i Frankrike, Belgia og Marokko, og dei hadde ein omsetnad på over to milliardar kroner i året. Opningsfestane til O'Tacos var blitt til store arrangement der kjente rapparar kom for å halde konsert.

Den franske tacoen kom til Noreg med opninga av gatekjøkenet French Taco and Burgers Avenue på Nesttun i Bergen i 2021. Året etter utvida dei med ein utsalsstad i Bergen sentrum, før dei også etablerte seg på Frogner i Oslo i 2023.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Fransk taco» frå ,  den 26. juli 2023.

Bakgrunnsstoff

  

Snøggmat
Fransk mat
Ostkaka

Ostkaka er ei svensk ostekake som opphavleg kjem frå Hälsingland og Småland. Kaka blir tradisjonelt servert varm saman med syltetøy, krem, fløyte eller is.

Oppskrift
Ostkaka blir tradisjonelt laga ved å tilsetje løype til mjølk og let kaseinet koagulere. Krem, smør, egg, mandlar blir så tilsette for å lage deigen.

Deretter blir kaka bakt i omnen og servert lun, aldri varm, sidan det vil nøytralisere den særeigne smaken.

Tradisjonelt blir Smålandsvarianten laga i ein romsleg koparkjele. Dette har gitt utslag i ein tradisjon som tillet gjestane å servere seg frå midten av kaka, for å unngå spor av kopar som har kunna blanda seg inn i kakedeigen der ho har vore borti kjelen.

Feiring
Sidan 2004 feirer man i Sverige kvart år Ostkakans dag den 14. november.
Dagen blei lansert av Ostkakans vänner, som blei stifta våren 2003.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ostkaka» frå ,  den 26. juli 2023.

Bakgrunnsstoff

Svensk mat
Kake
GeoRSS

GeoRSS (Geographically Encoded Objects for RSS feeds) er ei vidareutvikling av RSS for å leggja til geografiske posisjonsdata i ein webfeed.

Det finst to GeoRSS-format som begge kan leggast til RSS 1.0 og RSS 2.0, som Atom:

 GeoRSS-Simple: Den enklastre varianten. Støtter enkle geometrifigurar (point, line, box, og polygon) og koordinatoppgjevingar etter WGS 84. GeoRSS-objektet kan skildrar i ein einskild såkalla tagg, t.d:

   <georss:line>55.606 13.001 55.703 13.193 56.046 12.694</georss:line>

 GeoRSS-GML: Tilbyr fleire funksjonar og støtter fleire system enn WGS 84 for koordinatoppgjevingar. Nyttar Geography Markup Language (GML) og er ein offisiell OGC-standard. Med GeoRSS-GML blir dømet ovanfor skrive slik:

   <georss:where>
      <gml:LineString>
         <gml:posList>
            55.606 13.001 55.703 13.193 56.046 12.694
         </gml:posList>
      </gml:LineString>
   </georss:where>

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «GeoRSS» frå ,  den 27. juli 2023.  

Internett
Filformat
Geografisk teknologi
NM i orientering 2017

Noregsmeisterskapen i orientering 2017 vart avvikla dagane frå 7. til 10. september i Halden i Østfold. Menn og kvinner tevla på normal- og mellomdistanse, samt stafett.

Menn

Normaldistanse

Mellomdistanse

Stafett

Kvinner

Normaldistanse

Mellomdistanse

Stafett

Kjelder

Noregsmeisterskap i orientering
Noregsmeisterskap i 2017
Idrettstilskipingar i Østfold
Keyhole Markup Language

Keyhole Markup Language (KML) er eit filformat for vising av data på kart.

Som ein nettlesar kan visa innhald skrive i HTML, kan KML brukast til å visa data på kart som Google Maps som virtuelle globus Google Earth.

Dette er ein internasjonal standard som blir halden ved like av Open Geospatial Consortium og tidlegare av Google. 

 Eit døme:

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<kml xmlns="http://www.opengis.net/kml/2.2">
<Placemark>
  <name>New York City</name>
  <description>New York City</description>
  <Point>
    <coordinates>-74.006393,40.714172,0</coordinates>
  </Point>
</Placemark>
</kml>

Sjå òg 

 XML

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Keyhole Markup Language» frå ,  den 27. juli 2023.

Bakgrunnsstoff 

 OGC KML 2.2 Standard
 OGC Official KML 2.2 Schema
 Google's KML Documentation
 KML Validator
 KMLToolbox
 KML Developer Support group
Opne filformat
Markeringsspråk
XML-standardar
Google
Johan Opsahl

Johan Opsahl () var ein norsk gardbrukar, skogeigar og næringsdrivar frå Nes i Akershus. Han var stortingsrepresentant for partiet Høgre i tida 1910-12.

Opsahl utdanna seg ved landbrukshøgskulen på Ås. Han tok i 1898 over farsgarden Opsal. I tillegg til gardsdrift med skogbruk, dreiv han også tømmerhandel, sagbruk, mylne, frørenseri og torvstrøfabrikk. Ei tid var han styreformann for Funnefoss tresliperi.

Perioden 1907-10 hadde Opsahl sete i formannskapet i Nes. Hausten 1909 vart han vald til å representere einmannskrinsen Øvre Romerike på Stortinget 1910-12. På Tinget hadde han sete i Lagtinget og han var medlem av Jarnbanekomiteen. Han ivra for å få ein aust/vest-jarnbane mellom Kongsvinger og Gjøvik, men tida var over for dei store jarnbanestrekka på det sentrale Austlandet. Opsahl var i 1910 permittert 8.–20. juni og i 1911 frå 20. juni til 24. juli.

Kjelder

Lindstøl, Tallak: Stortinget og Statsraadet 1814-1914. Kristiania, 1914

Stortingsrepresentantar 1910-1912
Norske gardbrukarar frå 1900-talet
Folk frå Nes i Akershus
Seher Aydar

Seher Aydar () er ein tyrkisk-norsk politikar som sidan 2021 representerer Oslo og partiet Raudt på Stortinget.

Aydar er fødd i Tyrkia og kurdisk-ætta. 11 år gammal kom ho til Noreg og voks opp i Fredrikstad, der ho arbeidde i barnehage og engasjerte seg i politikken for Raud Ungdom. I 2010 vart ho vald til generalsekretær i Raud Ungdom. Landsmøtet til ungdomspartiet i april 2012 valde henne til leiar av Raud Ungdom, noko ho var i 2 år.

Etter å ha vore vararepresentant til Stortinget 2017–2021, fekk Aydar fast plass på Stortinget 2021–2025. Veljarane i Oslo gav ved stortingsvalet 2021 partiet Raudt to sete i Stortinget, Aydar slo såleis fylgje med partileiaren Bjørnar Moxnes. På Stortinget er Aydar medlem i Helse- og omsorgskomitéen og i Kontroll og konstitusjonskomitéen.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

 Seher Aydar i roedt.no

Stortingsrepresentantar 2021-2025
Folk frå Oslo
Raudt-politikarar
Jan Borgersen

Jan Borgersen () var ein norsk friidrettsutøvar frå Fredrikstad. Han vart noregsmeister på 110 meter hekk i 1952 og 1954, i 1954 også på 400 meter hekk. Borgersen, som var medlem i Fredrikstad IF, forbetra i september 1954 to gongar den norske rekorden på langhekken.

Aktiv
Mot slutten av august 1952 vann Borgersen gullmedaljen på korthekken under NM i Oslo. Ei veke seinare i København tangerte han Konrad Hauges 20 år gamle norske rekord i øvinga. I landskampen mot Danmark overraska og vann han på tida 14,8 sekund.

Under Friidretts-NM 1954 i Sarpsborg vann Borgersen begge hekkeløpa, på 110 m hekk viste han favoritten Tor Olsen til sølvplass. Borgersen forbetra sitt personbeste på 400 meter hekk med 1,3 sekund då han på Bislett stadion den 11. september 1954 sletta den 20 år gamle noregsrekorden til Holger Albrechtsen. Deretter reiste han til Athen og landskamp mot Hellas. Onsdagen 16. september vann han langhekk-øvinga og flytta den blodferske rekorden ytterlegare to tidels sekund, ned til 53,2 sekund. Med eitt tidels sekund betre tid tok Kai Sjøberg i 1956 over som norsk rekordhaldar på 400 m hekk.

Medaljar i noregsmeisterskap
1951 i Oslo: Bronsemedalje på 110 m hekk
1952 i Oslo: Gullmedalje på 110 m hekk
1954 i Sarpsborg: Gullmedalje på 110 m hekk og 400 m hekk 
1955 i Oslo: Sølvmedalje på 110 m hekk og 400 m hekk
1956 i Stavanger: Sølvmedalje på 110 m hekk og 400 m hekk

Kjelder
Arbeiderbladet 13. september 1954
Arbeiderbladet 16. september 1954

Norske hekkeløparar
Noregsmeistrar i friidrett
Folk frå Fredrikstad
Golta

Golta er ei øy i Øygarden kommune i Vestland fylke. Folketalet er 42 (2011).

Golta er skilt frå øya Sotra med den tronge kanalen Goltastraumen. Over denne går Golta bru. Øya er nesten delt på midten av kanalen Vogga, og busetjinga er stort sett samla rundt dette delingspunktet. Mens Vogga er berykta for ville brottsjøar, er det ei lun vik på motsett side mot, Goltosen, og det er òg bygd ein molo i Goltasundet. Høgste punktet er Goltaberget (44 moh).

Fisket var rikt i vikene rundt Golta, og det kom stadig silde- og makrellstimar inn i dei tronge buktene som kunne stengast av med garn. Ibuarane på øya var difor velståande på 1700- og 1800-talet. Frå slutten av 1800-tallet vart fisket organisert i eit landnotlag, dette var i drift fram til rundt 1950.

Folketalsutvikling:

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Golta» frå ,  den 27. juli 2023.  

Øyar i Øygarden
Gottfried Keller

Gottfried Keller () var ein sveitsisk forfattar. Han er mest kjend for romanen Der grüne Heinrich.

Keller var fødd i Zürich. Han gav ut dei første dikta sine i 1846. I 1855 gav han ut den halvt sjølvbiografiske Der grüne Heinrich, som skildrar ein ung mann med ein mislykka kunstkarrière. I 1872 kom Sieben Legenden.

Keller var ein god forteljar, og skreiv nokre av dei best kjende tyske novellene frå denne perioden. Blant desse kan ein nemna Romeo und Julia auf dem Dorfe og Züricher Novellen.

Verkliste 
 1846: Gedichte.
 1851: Neuere Gedichte.
 1854–55: Der grüne Heinrich. Fyrste versjon av romanen.
 Bd. 1. Vieweg, Braunschweig 1854.
 Bd. 2. Vieweg, Braunschweig 1854.
 Bd. 3. Vieweg, Braunschweig 1854.
 Bd. 4. Vieweg, Braunschweig 1855.
 1856: Die Leute von Seldwyla. Del I av novellesyklusen med forteljingane Pankraz, der Schmoller, Romeo und Julia auf dem Dorfe, Frau Regel Amrain und ihr Jüngster, Die drei gerechten Kammmacher, Spiegel, das Kätzchen. Ein Märchen
 1860: Das Fähnlein der sieben Aufrechten.
 1872: Sieben Legenden. Novelleyklus
 1873–1874: Die Leute von Seldwyla. Del I  uforandra, del II med forteljingane Kleider machen Leute, Der Schmied seines Glückes, Die mißbrauchten Liebesbriefe, Dietegen, Das verlorene Lachen
 1877: Züricher Novellen. Novellesamling med forteljingane Hadlaub, Der Narr auf Manegg, Der Landvogt von Greifensee, Das Fähnlein der sieben Aufrechten, Ursula
 1879–1880: Der grüne Heinrich. Endeleg versjon av romanen.
 1881: Das Sinngedicht. Novellesamling med foreljingane Von einer törichten Jungfrau, Regine, Die arme Baronin, Die Geisterseher, Don Correa, Die Berlocken.
 1883: Gesammelte Gedichte.
 1886: Martin Salander. Roman.
 1889: Gesammelte Werke i ti band

Norske omsetjingar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Gottfried Keller» frå ,  den 28. juli 2023.

Bakgrunnsstoff 

Folk frå Zürich
Sveitsiske forfattarar
Forfattarar frå 1800-talet
NM i orientering 2018

Noregsmeisterskapen i orientering 2018 vart avvikla dagane frå 13. til 16. september i Vegårshei i Aust-Agder. Menn og kvinner tevla på normal- og mellomdistanse, samt stafett.

Menn

Normaldistanse

Mellomdistanse

Stafett

Kvinner

Normaldistanse

Mellomdistanse

Stafett

Kjelder

Noregsmeisterskap i orientering
Noregsmeisterskap i 2018
Idrettstilskipingar i Agder
Stein Sletten

Stein Kåre Sletten () var ein norsk friidrettsutøvar frå Bergen, sist busett på Storebø i Austevoll. Han vart norsk meister i øvinga høgdehopp i 1964, 1965 og 1968. Sletten var medlem i Idrottslaget Gular.

Aktiv
29. september 1963 hoppa 18 år gamle Sletten over 2,06 meter på Skansemyren i Bergen. Dermed sletta han den seks år gamle noregsrekorden til Bjørn Thorkildsen. Åtte månader seinare, den 28. mai 1964, forbetra Sletten rekorden til 2,07 m på Krohnsminde i Bergen. Nøyaktig tre veker etter flytta han rekorden til 2,08 m, også då på Krohnsminde.

Den 31. juli 1965 vann Sletten høgdekonkurransen då Sverige, Noreg og Finland møttest til juniorlandskamp i svenske Gimo. Han sette norsk rekord då han svinga seg over 2,09 m og slo den lovande svensken Bo Jonsson. Fire dagar seinare, i landskampen mot Sverige på Bislett stadion i Oslo, forbetra Sletten sin norske rekord i høgdehopp til 2,10 meter. Rekorden gjaldt til Leif Roar Falkum sletta den i 1972. Under noregsmeisterskapen i Haugesund siste helga i august 1965, vart Sletten tildelt kongepokalen då han sette meisterskapsrekord ved å gå over 2,07 meter.

Sidan nådde Sletten aldri opp mot sitt tidlegare bestenivå. Han lukkast likevel vinne sitt tredje NM-gull då han i 1968 sigra på Kongsvinger med eit hopp på 1,98 m. Aktiv til 1971.

Medaljar i noregsmeisterskap
1963 i Trondheim: Sølvmedalje 
1964 i Gjøvik: Gullmedalje
1965 i Haugesund: Gullmedalje
1967 i Trondheim: Sølvmedalje
1968 på Kongsvinger: Gullmedalje
1969 i Fana: Bronsemedalje

Kjelder

Bergens Arbeiderblad 30. september 1963
Bergens Arbeiderblad 29. mai 1964
Bergens Arbeiderblad 19. juni 1964
Arbeiderbladet 5. august 1965
Arbeiderbladet 5. august 1965
Bergens Arbeiderblad 30. august 1965

Norske høgdehopparar
Noregsmeistrar i friidrett
Folk frå Bergen
Weinheim

Weinheim er ein by og ein kommune nordvest i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, om lag 15 km nordaust om storbyen Mannheim. Kommunen omfattar 58,1 km² og har eit folketal på drygt 45 000.

Det multinasjonale industriselskapet, slekts-eigde Freudenberg-konsernet, har hovudkontor i Weinheim.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Weinheim» frå ,  den 28. juli 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Baden-Württemberg
Joumou-suppe

Joumou-suppe (haitisk soup joumou, fransk  eller ) er ei tradisjonell haitisk graskarsuppe. Suppa er festmat med djupe røter i haitisk historie. Ho var opphavleg atterhalde dei franske slaveeigarane. Dei hadde slavane til å lage suppa, men det var berre plantasjeeigarane som fekk lov til å ete suppa. Etter revolusjonen i 1804 blei slaveriet avskaffa. Dimed blei det også tillate for alle å lage og ete suppa, og ho har deretter blitt eit symbol for den nyvunne fridommen til folket.

Suppa kan i tillegg til graskar, innehalde grønsaker, kjøt, kokebanan, pasta og krydder. Det er vanlegvis graskartypen som på engelsk blir kalla turban squash, på fransk giraumon, som vert brukt. Suppa blir laga til 1. januar kvart år, som er minnedagen for revolusjonen i 1804.

Joumou-suppa blei i 2016 skriven inn på UNESCO si liste over immateriell kulturarv.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Joumou-suppe» frå ,  den 28. juli 2023.

Bakgrunnsstoff

Haitisk mat
Supper
Nasjonalretter
Immateriell kulturarv
Ladenburg

Ladenburg er ein by og ein kommune nordvest i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, 10 km aust om storbyen Mannheim og omtrent like langt nordvest for Heidelberg. Kommunen omfattar 19 km² og har eit folketal på 12 500.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ladenburg» frå ,  den 28. juli 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Baden-Württemberg
Hemsbach

Hemsbach er ein by og ein kommune nordvest i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, 18 km nordaust om storbyen Mannheim. Kommunen omfattar 12,9 km² og har eit folketal på nær 12 000.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hemsbach» frå ,  den 28. juli 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Baden-Württemberg
Smetana

Smetana er eit mjølkeprodukt frå Sentral- og Aust-Europa som blir framstilt av uhomogenisert syrna fløyte. Det har blitt hevda at smetana er eit produkt av russisk opphav. Smetana minner om crème fraîche (28 % feitt), men sidan det ikkje har blitt homogenisert, skil det seg ikkje når det blir kokt eller brukt i varme rettar. Dei mest anvende smetana-variantane har 15–30 % feittinnhald, og er meir syrlege enn crème fraîche.

Produktet 
Feittinnhaldet i smetana varierar frå 10 til 70 %. Dei mest alminnelege smetana-variantane som er til sals i supermarknadane har 10–40 % feittinnhald. Tilsetjing av fortjukkingsmiddel som gelatin er ikkje forboden, men er ikkje rekna som autentisk. Smetana-produkt tilsett gelatin og liknande blir sett av forbrukarar flest for å vere av lågare kvalitet og ueigna til matlaging, ettersom nokre rettar vil bli mislykka dersom ein nyttar smetana tilsett fortjukkingsmiddel.

Bruksområde

Generelt 
I mange austeuropeiske kjøken blir smetana brukt i forrettar, hovudrettar, supper og desserter. Til dømes kan det vere blanda i supper, grønsaks- og kjøtrettar, servert med pelmeni eller pirogar, eller bli brukt som fyll i krydra pannekaker. Produktet kan også blandast med hytteost, lauk, paprika og anna krydder til ein pikant smøreost som blir eten på brød. Ettersom smetana i motsetnad til crème fraîche ikkje skil seg ved høge temperaturar, blir det blant anna nytta til kjøt- eller grønsaksgryterettar og andre rettar som krev ei lang tillagingstid i omnen.

Ungarn 
Ungarske kokkar bruker smetana (ungarsk tejföl eller tejfel) i sausar som paprikas og i oppskrifter som skinke-fylte pannekaker (palacsinta). I dei seinaste tiåra har mange forbrukarar i stadig større grad spurt etter meieriprodukt med lågare feittinnhald. Difor har smaken og konsistensen til mange meieriprodukt blitt endra. Nokre ungarske kokebøker anbefaler no å erstatte smetana med crème fraîche blanda med fløyte (38–40 % melkefett).

Finland 
Smetana er mykje utbreidd i det finske kjøken, hovudsakleg i Karelen og Ingermanland.

Russland og Ukraina 
I ukrainsk og russisk kjøken bruker ein ofte smetana som tilsetjing (garnityr) i borsj og andre supper, også som ingrediens i vareniki og pelmeni.

Tyskland 
Schmand er typisk for nokre lokale tyske kjøken, særleg i Hessen og Thüringen. I tillegg til at ein bruker det i krydra rettar, blir det også brukt i kaker som Schmandkuchen og dessertar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Smetana» frå ,  den 28. juli 2023.

Bakgrunnsstoff

Mjølkeprodukt
Finsk mat
Russisk mat
Tysk mat
Ungarsk mat
Ukrainsk mat
Sulo

Sulo er ei veglaus øy ytst i havgapet lengst nord i Øygarden kommune i Vestland fylke. Dei siste fastbuande flytta frå øya i 1978, men mange hus er i bruk som sommarbustader. Høgste punktet på øya er 34 meter over havet.

Folketalsutvikling

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Øyar i Øygarden
Toftarøyna

Toftarøyna er ei øy lengst sør i Øygarden kommune i Vestland fylke. Folketalet er 386 (2011).

Øya har eit areal på ca. 7,8 km². Toftarøyna er knytt saman med Sotra ved Tofterøybrua som stod ferdig i 1975. Før dette hadde det vore ferjesamband over Austefjorden sidan 1960. Høgste punktet på øya er Sælsfjellet, 84 meter over havet.

Tofterøy skule var den einaste skulen på øya, men han vart lagt ned i 2012.

Folketalsutvikling

Galleri

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Øyar i Øygarden