kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Helge Stangnes

Helge Stangnes () er ein norsk lyrikar som debuterte i 1992 med samlinga Lys langs en fjord.
Frå 1960 til 1991 arbeidde han som lærar ved skular i Tromsø, før han tok tok hovudfag med forsking på Senja-målet. Hovudoppgåva hans i norsk heitte Stadnamn frå Stonglandet og Lemmingvær på Senja : med vekt på historie, kultur - og arbeidsliv.  Han har vore tilsett ved Institutt for språk og litteratur ved Universitetet i Tromsø, og er medlem av Nordnorsk Forfatterlag.  Stangnes gir ut bøker på Nordkalottforlaget på Stonglandseidet. Han omtalar dikta sine som «brukspoesi» og dei er skrivne på tilnærma Senja-dialekt, for og frå nordnorsk kystkultur.

Verk 
 1992 – Lys langs en fjord, NordKalott-forlaget 
 1996 – Landet og lyset, diktsamling, NordKalott-forlaget 
 Tekstar til Johs. Røde, Lofotens Røde (CD), samt fleire utgjevingar med Boknankaran
 2000 – Tromsødialekten, Tromsøboka 
 2001 – Landet og Tonen, forestilling i samarbeid med Johs. Råde, framført av Nordlendingenes Forenings kor i Oslo
 2002 – Kjøss meg på måndag - så har du heile vekka fri : gamle ord, ordtak og regler frå Senja, Sør-Troms og Midt-Troms, Nordkalott-forlaget 
 2004 – Nothundliv.  Bestillingsverk for kabaret, til Lenvik kommune i 2000 (inneheld mellom anna «Krilvalsen», «Sildkvælartango», «Sirop og solar (Hartvig handelsmann si vise)», «En hælsikes prosedyre» (om å få start på ein 60 Union), «Nattsild blues», «Notlinarshanty», «Fest i Innerhopen», «Jent'n i værret», «Anna Maria», «Du hælgolands Hænrek»), også utgjeven på CD 
 2004 – Frø i Vind, diktsamling, Nordkalott-Forlaget 
 2005 – Han som gjekk først : forfattaren, skolemannen og kulturforkjemparen Lars Berg, redigert saman med Aud Tåga, artikkelsamling om forfattaren Lars Berg. 
 2005 – Fantartisk, framført av poesigruppa Poetica (Helge Stangnes, Erling Stangnes og Arvid Ingebrigtsen) på Kulturhuset i Finnsnes  
 2011 – Vintersang : viser og dikt

Prisar og utmerkingar 
 1995 – Tranøy kommunes kulturpris 
 1996 – Blix-prisen

Kjelder
Denne artikkelen byggjer på «Helge Stangnes» henta frå Wikipedia på bokmål 4. februar 2010.

Bakgrunnsstoff 
 Digitaliserte bøker av Helge Stangnes hjå Nasjonalbiblioteket
 Om Helge Stangnes på nettstaden Litteraturnett Nord-Norge
 Helge Rykkja: «Kva med Helge Stangnes?»
 Utgjevingar av Helge Stangnes i BIBSYS Ask

Norske lyrikarar
Folk frå Tranøy
Forfattarar frå Troms
Nordnorske målfolk
Norske skjønnlitterære debutantar i 1992
Vinnarar av Blixprisen
Nynorsk i Nord-Noreg
Folk frå Senja kommune
Folk frå Senja
Zjytomyr

Zjytomyr eller Sjitomir (ukrainsk og russisk Житомир, polsk Żytomierz, jiddisk זשיטאָמיר) er ein historisk by nord og vest i Ukraina. Han er det administrative senteret i Zjytomyr oblast (provins), samt det administrative senteret i det omliggande Zjytomyr rajon (distrikt). Merk at byen Zjytomyr ikkje er ein del av Zjytomyr rajon. Sjølve byen er ein eigen rajon i oblasten og i tillegg består Zjytomyr av to såkalla «rajonar i ein by», Bohunskij rajon og Koroljovskij rajon (kalla opp etter Sergej Koroljov). Zjytomyr har kring 280 000 innbyggjarar.

Zjytomyr er eit stort trafikknutepunkt. Byen ligg langs ei historisk rute mellom byen Kiev og Brest. I dag går vegane til Warszawa, Kiev, Minsk, Izmajil og  fleire andre store byar i Ukraina gjennom byen. Zjytomyr var òg heimstad for Ozerne, eit viktig strategisk flybase under den kalde krigen 11 km søraust for byen.

Hovudnæringane i Zjytomyr er i dag treforedling, næringsmiddelindustri, granittutvinning, metallarbeid og produksjon av musikkinstrument.

Zjytomyr oblast er eit av dei største sentera for den polske minoriteten i Ukraina og i byen ligg ein stor romersk-katolsk polsk gravplass, grunnlagd i 1800. Zjytomyr hadde før andre verdskrigen eit stort jødisk samfunn. Det jødiske samfunnet vart utrydda i Holocaust.

Dei første sikre kjeldene som nemner Zjytomyr er frå 1240, då Batu Khan øydela byen under mongolinvasjonen av Russland. Frå 1320 kom byen under Storhertugdømet Litauen, før han etter Lublinunionen i 1569 kom under den polske krona. I den andre delinga av Polen tilfall byen Russland. Frå 1920 vart byen liggande i Sovjetunionen.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Zhytomyr» frå ,  den 4. februar 2010. 
  oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

 Trindelka - portal for Zhytomyr  (russisk)
 zhytomyr.net - byportal (ukrainsk)

Byar i Zjytomyr oblast
Busetnader grunnlagde på 800-talet
Shtetlar
Ailsa Craig

Ailsa Craig (skotsk-gælisk Creag Ealasaid) er ei øy i ytre Firth of Clyde i Skottland der det vart hogge ut granitt for å lage curlingsteinar. Øya oppstod frå ein vulkanplugg etter ein utdøydd vulkan og er ikkje busett.

Øya var ein fristad for den katolikkar under den skotske reformasjonen på 1500-talet, men er i dag eit fuglereservat med store koloniar havsule og stadig fleire lundefugl.

Geografi 
Øya ligg 15 km vest for Girvan. Ho har ein omkrins på 3 km og ei høgd på 340 meter over havet. Heile øya er ein gammal vulkanplugg frå ein utdøydd vulkan som kan ha vore aktiv for om lag 500 millionar år sidan.

Øya er administrativt ein del av South Ayrshire, i det gamle soknet Dailly.

Fyret på austsida av øya vender inn mot det skotske fastlandet, og oppfor fyret ligg ruinane av fyrvaktarbustaden.

Historie 

Ailsa Craig var ein fristad for romersk-katolske under den skotske reformasjonen. I 1597 tok katolikken Hugh Barclay frå Ladyland over Ailsa Craig, og han meinte å nytte ho som proviantering og stoppestad for ein spansk invasjon som skulle gjennopprette den katolske trua i Skottland. Han vart oppdaga av den protestantiske ministeren Andrew Knox og han prøvde då anten å rømme eller drukna seg sjølv med vilje i sjøen utanfor Ailsa Craig.

I 1831 vart den tolvte jarlen av Cassillis den første markien av Ailsa, og tok tittelen frå denne øya, som han eigde. 
  
Frå midten av 1800-talet til midten av 1900-talet vart det hogge ut sjeldan granittstein med riebeckitt (kjend som «ailsitt») frå øya. Desse vart nytta til å lage curlingsteinar. I 2004 var 60-70 % av alle curlingsteinar laga av granitt frå øya. Golvet i Thistle-kapellet i St Giles-katedralen i Edinburgh er òg laga av denne steinen.

Ailsa Craig er ikkje lenger busett og fyret her har vore automatisert sidan 1990. Det er ikkje lenger lov å drive steinbryting på øya, men lause granittsteinar frå øya har nyleg vorte nytta til å lage curlingsteinar av.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Ailsa Craig» frå ,  den 6. februar 2010. 
  oppgav desse kjeldene:
 
 
 Watson, W.J., The Celtic Place-Names of Scotland, (Edinburgh, 1926) reprinted, with an Introduction, full Watson bibliography and corrigenda by Simon Taylor (Edinburgh, 2004)

Bakgrunnsstoff 
 Entry on the Maybole Home Page
 Ailsa Craig Index — computer-generated virtual panoramas
 Pictures of Ailsa Craig

Øyar i Firth of Clyde
Fjell og åsar på dei skotske øyane
Geografi i South Ayrshire
Utdøydde vulkanar
Isle of Arran

Arran eller Isle of Arran (skotsk-gælisk Eilean Arainn) er den største øya i Firth of Clyde i Skottland med eit areal på  og den sjuande største i Skottland. Ho høyrer til regionen North Ayrshire og hadde i 2001 5058 innbyggjarar. Ho vert ofte knytt til Hebridane, og deler mykje av kulturen her, men desse øyane ligg lenger nord og vest for Kintyre. Arran er fjellkledd og har vorte skildra som eit paradis for geologar.

Øya har vore kontinuerleg busett sidan tidleg i yngre steinalder og det er gjort mange førhistoriske funn. Frå 500-talet koloniserte goidelsktalande folk frå Irland øya og ho vart eit senter for religiøs aktivitet. Under den trøblete vikingtida vart Arran underlagt Noreg før ho vart formelt innlemma i kongedømet Skottland på 1200-talet. Mange av stadnamna har norrønt opphav. Håkon IV vitja øya i 1263 i samband med at den skotske kongen kravde suverenitet over dei norske øyane. Besøket enda i slaget ved Largs.

På 1800-talet vart folketalet kraftig redusert og det gæliske språket og levemåten forsvann meir eller mindre. Økonomien og folketalet på øya har betra seg dei siste åra og hovudnæringa i dag er turisme. Her finst mangfaldig dyreliv med tre artar som er endemiske for området.

Bakgrunnsstoff 

 Satellittbilete av Arran 
 The Sleeping Warrior
 Arran.info  - interaktiv guide

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Isle of Arran» frå ,  den 6. februar 2010. 
  oppgav desse kjeldene:
 Downie, R. Angus (1933) All About Arran. Glasgow. Blackie and Son. 
 Hall, Ken (2001) The Isle of Arran. Catrine. Stenlake Publishing. ISBN 978-1-84033-135-6
 Haswell-Smith, Hamish (2004) The Scottish Islands. Edinburgh. Canongate. ISBN 1-84195-454-3

Øyar i Firth of Clyde
Vulkanar i Skottland
Utdøydde vulkanar
Davaar Island

Davaar Island eller Island Davaar (skotsk-gælisk Eilean Dà Bhàrr) er ei øy ved innløpet til Campbeltown Loch utanfor austkysten av Kintyre i Argyll and Bute i Skottland. Ho er ei tidvassøy og er landfast via ein naturleg grusbanke kalla Dhorlin nær Campbeltown ved lågvatn. Det er mogeleg å krysse banken på kring 40 minutt. 

Davaar vart kalla Island of Sanct Barre mellom 1449 og 1508. Den moderne forma Davaar kjem frå det eldre Do Bharre, som tyder dobbeltspissa øy. 

I 1854 vart det bygd eit fyr nord på øya. Fyret vart automatisert i 1983 og i dag er dei einaste innbyggjarane på øya oppsynsfolk, sauer, geiter og mink. 

Øya er òg kjend for dei sju grottene, og i ei av desse finn ein eit holemåleri som viser krossfestinga. Denne er måla i 1887 av kunstnaren Archibald MacKinnon etter at han hadde fått eit syn om at han måtte gjere nettopp dette. Måleriet skapte oppstyr i området fordi det vart sett på som eit teikn frå gud, før ein oppdaga at det var MacKinnon og ikkje Gud. Han vart då utvist frå bygda. Måleriet har vorte vandalisert fleire gonger, men så restaurert att.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Davaar Island» frå ,  den 6. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad
Davaar fyr 

Øyar i Firth of Clyde
Tidvassøyar i Skottland
Versefot

Ein versefot er den minste rytmiske eininga i ei verselinje.  Dei viktigaste verseføtene i norsk språk er

 jambe: -V  (- markerer trykklett staving, V markerer trykk, som i banal)
 anapest: --V (som i militær)
 stigande peon: ---V (som i paradoksal)
 troké: V- (som i fager)
 daktyl: V-- (som i sanneleg)
 fallande peon: V---  (som i vikingane)

Metrikk
Audi A4

Audi A4 er ein mellomstor bil produsert av den tyske bilfabrikanten Audi sidan 1995. Han erstatta modellane Audi 80 og Audi 90. 

Audi A4 vart seld for første gong i 1995. Modellen som kom då hadde B5 karosseriet. I 1998 vart det litt forandringar. Ein kutta ut Audi-merket på framskjermen og interiøret fekk ei lita ansiktsløfting. Seint i 1999 kom Audi A4 ut, med ei noko anna formgjeving. Han har andre støytfangarar og interiøret var igjen endre. Han har dessutan nye lykter rundt heile bilen. Denne modellen vart òg levert med tåkelys, noko som elles berre dei nordamerikanske modellane vart levert med.

A4 med B6-karosseriet kom i 2000.

Sjå òg 
 Audi S4
 Audi RS4''

Bakgrunnsstoff 

 Den norske Audi A4-nettstaden
 Den offisielle Audi A4-nettstaden
 Den offisielle Audi A4 USA-nettstaden
 Den offisielle Audi A4-Canada nettstaden 
 Biletgalleri over forskjellige A4 konfigurasjonar

Audi
Alloa Inch

Inch eller Alloa Inch (skotsk-gælisk Innis) er ei øy i tidvassområdet til River Forth nær Alloa, like før elva munnar ut i Firth of Forth.

Det ligg eit forlate gardshus på øya og øya vart tidlegare dyrka. På grunn av subsidens frå kolgruvedrift i nærleiken vart det flaum på øya. Øya består i dag av siv og marskland.

Scottish Wildlife Trust har styrt øya som eit reservat sidan 1996.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Alloa Inch» frå ,  den 8. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Øyar i Firth of Forth
Syfilis

Syfilis er ein seksuelt overførbar infeksjonssjukdom som er årsaka av bakterien Treponema pallidum. Sjukdommen er no relativt sjeldan i Noreg, og smitten er oftast importert frå utlandet.

Syfilis går gjennom ulike stadium og fasar. Primært startar det med genitalsår som oppstår der bakteriane gjekk gjennom huda. Dette såret kallar ein ofte ein skjanker, og er indurert. Det vil seia at ein vil kunna kjenna ein slags «skorpekant» om ein klemmer forsiktig på såret mellom tommel og peikefinger. Dette skil syfilis frå mellom anna den sjeldnare sjukdommen blaut sjanker (ulcus molle).

Syfilis er relativt enkelt å behandla i dei tidlege fasane med bruk av penicillin, men om han ikkje vert behandla vil han kunna angripa auget, som vil få problem med å reagera normalt på lys. Symptomet vert kalla Argyll Robertsons pupill etter legen som fyrste gongen skildra det.

Sjå òg
Sjanker
Seksuelt overførbare sjukdommar

Bakgrunnsstoff 
 Lommelegen.no om syfilis 
 Helsenett.no om syfilis 
Hudlegekontoret om syfilis 
Folkehelseinstituttet om syfilis 
Helsebiblioteket.no «Nasjonale faglige retningslinjer for antibiotikabruk i primærhelsetjenesten» 

 
Seksuelt overførbare sjukdommar
Bakteriesjukdommar
Mariupol

Mariupol eller stundom Mariupolis (ukrainsk Маріуполь, russisk Мариу́поль; gresk Μαριούπολη), tidlegare kalla Zjdanov (ukrainsk og russisk Жда́нов) er ein hamneby søraust i Ukraina. Han ligg ved kysten av Azovhavet ved munningen til elva Kalmius. Mariupol er den største byen i Priazovje - eit geografiske område rundt Azovhavet som er delt mellom Russland og Ukraina. Byen er òg ein populær feriestad. Administrativt høyrer byen til Donetsk oblast og historisk har han vore ein del av den større regionen Donbas. Byen har like under ein halv million innbyggjarar. 

Mariupol er eit viktig industrisenter og ein hamneby. To av stålverka byen er av dei største i landet og utgjer ein stor del av den totale eksporten til Ukraina. Azovmasj er eit maskinkonsern i Mariupol og det største selskapet av sitt slag i Ukraina. Totalt utgjer industrien i Donetsk oblast for 37,5 % av den totale eksporten, og rundt 7 % av den totale eksporten til Ukraina. 

Frå 1948 til 1989 heitte byen Zjdanov etter Andrej Zjdanov og har historisk sett hatt ein relativt stor gresk minoritet.

Historie 
Mariupol var kjend frå byrjinga av 1500-talet som kosakkfestninga Kalmius, men vart først ein verkeleg by etter innflyttinga av grekarar frå Krimhalvøya på nordkysten av Azovhavet i 1778-1780. 

I 1779 vart byen den første i dagens Donetsk oblast som fekk bystatus. Jernbanen, ei ny stor hamn og eit metallverk kom til byen på 1800-talet. Byen er kraftig industrialisert, til dømes det store Azovstal-verket. 

Mariupol vart okkupert av Nazi-Tyskland frå 1941 til 1943. Han var ein av to sovjetiske byar der Hitler overnatta (den andre var Vinnitsa). Krigen for hardt med byen og fabrikkane og hamneanlegga vart lagt i ruinar, medan ein stor del av innbyggjarane mista livet. I dag er ikkje staden lenger eit stort industrisenter, men ein feriestad. Byen vert rekna som senteret for gresk kultur i Ukraina.

Bakgrunnsstoff 
 welcome-to-mariupol.org.ua 
 Byportal  (russisk)
 Bilete av Mariupol

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Mariupol» frå ,  den 11. februar 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Donetsk oblast
Hamnebyar i Ukraina
Kystbusetnader i Ukraina
Busetnader grunnlagde i 1778
Hamnebyar ved Svartehavet
Azovhavet
Samveldet av uavhengige statar

Samveldet av uavhengige statar (SUS) (russisk Содружество Независимых Государств (СНГ) – Sodruzjestvo Nezavisimykh Gosudarstv) er ein konføderasjon eller allianse som består av tolv av dei tidlegare 15 sovjetrepublikkane, noverande statane, som utgjorde Sovjetunionen. Landa som ikkje er med, er dei tre baltiske statane Estland, Latvia og Litauen. I tillegg har landet Georgia vedteke å melde seg ut av SUS.

Hovudkvarteret ligg i Minsk i Kviterussland. Danninga av SUS markerte at Sovjetunionen var blitt oppløyst.

Historie 
Samveldet av uavhengige statar blei danna den 21. desember 1991 ved at elleve av dei tidlegare 15 sovjetrepublikkane i Sovjetsamveldet signerte eit charter i Alma Ata i Kasakhstan. Dette skjedde utan at Sovjetunionen på førehand var blitt formelt oppløyst. Charteret for SUS stadfesta at alle medlemmane var sjølvstendige nasjonar, noko som gjorde det klart at Sovjetunionen var avvikla som statsdanning.

Seinare slutta også Georgia seg til SUS. Dette skjedde etter ein borgarkrig der russiske troppar intervenerte til fordel for den pro-russiske Sjevardnadse-regjeringa.

Samarbeidstiltak 
Samveldet av uavhengige statar er ei laus samanslutning, men med fleire samarbeidstiltak og samarbeidsprosjekt. 

Det har såleis vore halde diskusjonar om å opprette eit «fellesøkonomisk rom» for Russland, Ukraina, Kviterussland og Kasakhstan. Ein intensjonsavtale om å danne eit slikt område blei signert 23. februar 2003, der det blei avtalt at hovudkvarteret skal ligge i Kiev. Tanken er at andre land skal ha høve til å slutte seg til området på eit seinare tidspunkt. Parlamentet i Ukraina, Verkhovna Rada, stemte i mai 2003 for å slutte seg til det fellesøkonomiske rom (266 stemmer for, 51 stemmer mot). Den seinare politiske utviklinga i Ukraina gjorde at dette samarbeidet har lege på is sidan.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Samveldet av uavhengige statar» frå ,  den 11. februar 2010.

Bakgrunnsstoff 

 SUS Eksekutivkomité 
 Mellomstatleg komité for statistikk i SUS

Internasjonale organisasjonar
Skipingar i 1991
Magic: The Gathering

Magic: The Gathering er eit samlekortspel som blei skapt av Richard Garfield og introdusert av Wizards of the Coast i 1993.  Magic var det første moderne samlekortspelet og er framleis svært populært.  

Det blir spelt av to eller fleire spelarar med eigne samansette kortstokker. Magic kan også spelast på internett.  

Det blir arrangert internasjonale turneringar og meisterskap i spelet. Ein kan vinne store pengepremiar, og dei beste spelarane er profesjonelle. 

Det er no utgitt meir enn  ulike kort, i ei heil rad med seriar. Korta er i praksis ikkje berre er til å spele med, men kan også vere sjeldne, og har dermed også blitt  samleobjekt. Kortet Black Lotus, som berre fanst i dei aller første seriane, har i lang tid vore det dyraste kortet på bruktmarknaden: I 2009 låg prisen på over  kroner på bruktmarknaden.

Kjelder

Kortspel
Samlarhobbyar
Eigg

Eigg (skotsk-gælisk ) er ei øy i dei skotske Hebridane. Eigg ligg sør før øya Skye og nord for halvøya Ardnamurchan. Øya er ni kilometer frå nord til sør og fem kilometer frå aust til vest. Øya er del av øygruppa Small Isles i dei Indre Hebridane og er med sine 30,49 km² den nest største øya i denne øygruppa, etter Rùm.

Den største busetnaden på Eigg er Cleadale på nordsida av øya. Ho er kjent for kvartsstranda si, som vert kalla «den syngande stranda» på grunn av lyden som kjem når ein går på ho. Det går ferjer frå Galmisdale på sørsida av øya til Canna, Rùm og Muck og til Mallaig på fastlandet.

Midten av øya består av eit platå med ei myr, som ligg på nesten 400 moh. Denne er rik på lundefugl.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Eigg» frå ,  den 12. februar 2010.  

Øyar i Indre Hebridane
Marsvinfamilien

Marsvinfamilien (Caviidae) er søramerikanske pattedyr som høyrer til ordenen gnagarar. Han omfattar 18 artar, mellom anna marsvin, flodsvin og pampashare (mara). Dei er planteetarar som held til i ulike biotopar i Sør-Amerika, frå fuktige grasområde til torneskog og ørken.

Skildring 
Dyra er tettbygde og har korte øyrer og bein og nesten ingen hale. Dei har tjukke, breie klør. Pelsen deira er som regel grå eller brun. Dei minste dyra er rundt 22 cm lange medan dei største, som flodsvinet, kan bli opptil 134 cm. Dei fleste dyra veg mellom 0,3 og 1 kg, men pampasharen kan bli opptil 8–9 kg og flodsvinet heile 65 kg. Flodsvinet er den største nolevande gnagaren. Utdøydde dyr innan familien som levde under pliocen kunne bli endå større, til dømes Phugatherium, på storleik med ein tapir.

Levesett 
Dei ulike dyra lever på blad eller gras. Mange av dei har liten sosisal organisasjon og dannar ikkje par. Hjå nokre av dei dannar hannar harem med to eller fleire hoer. Flodsvin lever derimot i grupper på rundt ti individ organiserte rundt ein dominant hann, fleire hoer, underordna hannar og ungdyr. Pampasharen er monogam, og hoer med avkom går saman om å passa det i fellesskap.

I dei fleste artane er fostertida mellom 50 og 90 dagar, men flodsvinet er drektig i 150 dagar. Hoene føder to eller tre hårkledde og aktive ungar. Ungdyra i dei fleste artane blir vaksne etter nokre månadar, men hjå flodsvinet tek det rundt 18 månader.

Klassifisering 
I familien Caviidae finn ein:
Underfamilien Caviinae:
Slekta Cavia, marsvinslekta, der ein finn tammarsvin
Slekta Galea
Slekta Microcavia: Ørkenmarsvin
Underfamilien Dolichotinae
Slekta Dolichotis: Pampasharar eller maraer
Underfamilien Hydrochoerinae
Slekta Hydrochoerus: Flodsvin (capybara)
Slekta Kerodon: Klippemarsvin

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Caviidae» frå ,  den 13. februar 2010. 
Engelsk Wikipedia oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 

 
Pattedyr i Sør-Amerika
Zaporizjzja

Zaporizjzja (ukrainsk Запоріжжя, russisk Запорожье, Zaporozje eller Saporosje) er ein by sør i det sentrale Ukraina ved breidda av elva Dnepr. Han er det administrative senteret i Zaporizjzja oblast og rajon. Sjølve byen er direkte underlagt oblastet og ligg om lag 70 km sør for byen Dnipropetrovsk.

Zaporizjzja vart tidlegare kalla Aleksandrovsk (russisk Александровск) etter kommandanten av den første russiske hæren, prins Aleksandr Golitsyn, men vart i 1921 kalla Zaporizjzja (som tyder «etter stryka» og som viser til stryka i Dnepr nær øya Khortytsia). Han er i dag den sjette største byen i Ukraina med kring 780 000 innbyggjarar (2011).

Zaporizjzja er det viktigaste industrisenteret i Ukraina. Her ligg vasskraftverket DnieproGES, ZAZ, den største bilfabrikken i landet, og Motor-Sich designbyrå og produksjonsselskap som lagar flymotorar.

Byen var i stor grad ein «ingeniørby» under Sovjetunionen med all forureining dette førte med seg. Etter at Ukraina fekk sjølvstende og ein har flytta seg meir mot marknadsøkonomi har dette betra seg. Luftkvaliteten har betra seg, men Zaporizjzja vert likevel ikkje rekna som ein særskild attraktiv by.

Geografi og klima
Aleksandrovsk låg på venstrebreidda av Dnepr, medan byen i dag ligg på begge breidder av elva. Byen dekkjer eit areal på 334 km2, 50 meter over havet.

I midten av byen ligg øya Khortytsia (12 km x 2 km), som delar øya i to delar kalla Nye og Gamle Dnepr.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Zaporizhia» frå ,  den 13. februar 2010.

Bakgrunnsstoff
 Offisiell nettstad (ukrainsk) 
 Zaporizjzja biletgalleri  (russisk)

Byar i Zaporizjzjia oblast
Busetnader grunnlagde i 1770
Byar ved Dnepr
Noregs KFUK-KFUM

Noregs KFUK-KFUM er ein kristen barne- og ungdomsorganisasjon med 17 000 medlemmer fordelt på over 650 forskjellige grupper over heile landet. Organisasjonen har over 5 000 barnemedlemmer, over 7 000 ungdomsmedlemmer og nærare 5 000 unge vaksne og vaksne medlemmer. 

KFUK står for Kristelig Forening for Unge Kvinner og KFUM står for Kristelig Forening for Unge Menn. Den likesida trekanten i logoen symboliserer ånd, sjel og kropp, og tyder at KFUK-KFUM tar heile mennesket på alvor. 

Noregs KFUK-KFUM utgjer saman med Noregs KFUK-KFUM-speidarar KFUK-KFUM-rørsla i Noreg, som har vel 30 000 medlemmer. Dei to organisasjonane har felles ideologi, men kvart sitt landsstyre og kvar sin generalsekretær. 

KFUK-KFUM Global driv KFUK-KFUM-rørsla i Noreg sitt internasjonale arbeid.
Noregs KFUK-KFUM er knytt til to store internasjonale organisasjonar, YMCA (Young Mens Christian Association) og YWCA (Young Womens Christian Association). Organisasjonane finst i over 120 land og har 50 millionar medlemmer. Trekantlogoen vert nytta overalt. I Noreg er KFUK og KFUM éin organisasjon, men på verdsbasis er det delt inn i to organisasjonar: YMCA og YWCA.

Noregs KFUK-KFUM vart stifta i 1880 under namnet De Norske Ynglingeforeningers Fællesforbund. Namnet vart endra til Norges Kristelige Ungdomsforbund i 1898, og til Noregs KFUK-KFUM i 198]. 

Den første Ynglingeforeninga i Noreg (for menn) vart stifta i 1868, medan den første KFUK-foreninga kom i 1887. Fellesforbundet opna for medlemskap for KFUK-foreningar i 1892.

Bakgrunnsstoff

Skipingar i 1880
Ungdomsorganisasjonar
Norske religionsorganisasjonar
Norske organisasjonar