kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
John F. Nash jr.

John Forbes Nash Jr. () var ein amerikansk matematikar som blir sett på som ein av dei største på 1900-talet. For det banebrytande arbeidet sitt innan spelteori på 1950-talet, fekk han Nobelprisen i økonomi i 1994 saman med to andre forskarar. Filmen Eit vakkert sinn (engelsk A Beautiful Mind) byggjer på livet til Nash.

Nash, ganske nyleg gift og pressa av krava sine til seg sjølv, fekk etter eit psykisk samanbrot i 1958 diagnosen som paranoid schizofrenisk. Mellom 1966 og 1996 gav han ikkje ut nye arbeid i det heile tatt, som følgje av sjukdommen. Far til Nash leid av same sjukdommen.

Da han var 16 år, vart han tildelt eit stipend og begynte å studere ved det daverande Carnegie Institute of Technology i Pittsburgh (noverande Carnegie Mellon University). Etter å ha teke mastereksamenen som 19-åring, gjekk han vidare til Princeton University der han fekk doktorgraden i matematikk 21 år gammal. Han vart så tilsett som professor ved MIT i Cambridge i Massachusetts.

Innanfor matematikken var Nash interessert i alt, men han var ein utprega konkurranseretta elitist og søkte etter dei største og beste resultata. Til spesialområda hans høyrde spelteori, diofantiske likningar, kvantemekanikk og relativitetsteori.

Kjelder 

Økonomar frå USA
Nobelprisen i økonomi
Nobelprisvinnarar frå USA
USA-amerikanske matematikarar
Folk frå Vest-Virginia
Matematikarar på 1900-talet
Abelprisen
Døde i trafikkulukker
Brosme

Brosme (Brosme brosme) er ein fisk i torskefamilien, den einaste arten i slekta Brosme. Han kan bli opp i 1,2 meter lang og vege opp mot 20 kg. Vaksne individ lever helst på 100–1000 meters djupn. Det er ein botnnær djupvassfisk. Brosme skil seg frå andre torskfiskar ved at han berre har éin lang ryggfinne.

Fisken vert kjønnsmoden i 8–10-årsalderen. Det er kjende gyteområde utanfor kysten av Sør- og Midt-Noreg, og sør og sørvest av Færøyene og Island. Det er gyting frå  april til august, seinast i nord.

Norske fiskarar tek omlag 70 % av det oppfiska kvantum av brosme.  For 2023 er det fiskekvote på 8076 tonn brosme nord for 62° N.

Sportfiskarar fiskar gjerne etter store brosmer. Norsk rekord er 17,2 kg

Matfisk
Fiskekjøtet er kvit, og vert omtala som fast og fint. Smaken kan minne om hummar. Tradisjonelt har brosme vorte brukt til tørr- og klippfisk. I det daglege kosthaldet har lettsalta , kokt brosme, gjerne servert på flatbrød eller lefse, vore vanleg. Mange reknar det tjukke skinnet som ein delikatesse.

Brosme er og ein god steikefisk. Det er i dag ikkje uvanleg å legge han på grillen, bake  i omn eller bruke i vokk.

Kjelder 

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 

Torskefisk
Fisk i Noreg
Fisk på Grønland
Fisk på Island
Fisk i Russland
Fisk i Canada
Fisk i USA
Fisk i Nordsjøen
Anorakk

Ein anorakk (frå grønlandsk) eller parkas (truleg opphavleg frå nenetsisk og russisk) er ei vindtett jakke med hette og utan opning framme. Plagget er oppfunne av inuittar, som brukte det utandørs, til dømes når dei jakta eller reiste i kajakk. Anorakken vernar godt mot kulde på mange minusgrader, og blei fort teken i bruk av folk som vitja polarområda. 

Dei opphavlege anorakkane er laga av varmt skinn, til dømes frå sel, og fôra med pelsverk. Det blei regelmessig behandla med fiskeolje for å halda seg vasstett. Moderniserte anorakkar er laga av vasstett tøy, men har gjerne skinn rundt hettekanten for å verna fjeset mot kald vind.

Kjelder

Inuittkultur
Nordamerikanske klede
Klede for overkroppen
Ytterklede
Inuittiske ord og uttrykk
Jakker
Novelle

Novelle (italiensk novella, 'lite nyhende') er ei stutt forteljing som oftast skildrar eit einskilt hende.

Det finst til dels strenge kriterium for kva som blir kalla ei novelle – det er ikkje nok at ho er kort. Ho skal gjerne vera ei fortetta skildring av éi hending som føregår over eit kortare tidsrom mellom få personar. Ei typisk novelle har ein spaningskurve som stig mot ein topp mot slutten av novella, der ho ofte har eit vendepunkt, ein uventa slutt.

Novellesjangeren blei utvikla i nyare tid av forfattarar som Nathaniel Hawthorne (t.d. Twice Told Tales frå 1842), Edgar Allan Poe (t.d. Tales of the Grotesque and Arabesque frå 1836) og Guy de Maupassant (La Maison Tellier frå 1881). Mot slutten av 1800-talet førte framveksten av tidsskrift og aviser til auka etterspurnad etter korte lesestykke, og novella blei særs etterspurd.

Kjende norske novelleforfattarar er Alexander Kielland, Sigurd Hoel, Nils Johan Rud, Tarjei Vesaas, Johan Borgen, Hans E. Kinck, Cora Sandel, Kjell Askildsen, Hans Herbjørnsrud, Tor Åge Bringsværd, Øystein Lønn, Merethe Lindstrøm og Laila Stien.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Novelle» frå ,  den 2. januar 2006.

Bakgrunnsstoff 

Novelle i Store norske leksikon

Litteratursjangrar
Forteljingar
Italienske ord og uttrykk
Fiksjon
Lysøya

Lysøya er ei lita øy i Lysefjorden i Bjørnafjorden kommune i Vestland fylke. 
Seinast frå 1670 var det eit lite gardsbruk eller husmannsplass her. Ole Bull kjøpte øya i 1872. Her bygde han sitt eige fabelhus, eit byggverk i nymaurisk stil. Frå 1974 er øya og huset museum og konsertlokale, eigde og drivne av Fortidsminneforeningen, og frå 1. januar 2007 vart det under namnet Ole Bull Museum Lysøen lagt inn under kunstmuseet KODE i Bergen.

Folketalsutvikling:

Bakgrunnsstoff 
 Museet Lysøen
 Nils Tveit, Os: Eit utsyn over Osbygdi frå gamall tid til no, bd. II (1938)

Kunstnarheimar
Øyar i Bjørnafjorden
Fortidsminneforeningens eigedommar
Nettlesaren Opera

Opera er ein nettlesar som vert utvikla av det norske selskapet Opera Software ASA. Selskapet tek sikte på -og gjennomførar- full kompatibilitet med dei fleste nemneverdige system og platformar, og dei seinare åra har dei i følgje delar av media vunne eit teknisk føresprang i kampen om nettlesarmarknaden for handheldte datamaskiner (til dømes Palm).

Til Mac OS X/PC kjem nettlesaren på eit utal språk (men ikkje lenger nynorsk).

Opera var tidlegare reklamefinansiert, men frå september 2005 har Opera vore gratis (utan reklame). Kundar som ønskjer støtte kan kjøpe det frå selskapet.

Opera har òg, i tillegg til å vere ein nettlesar:
 Epost- og Nyhendelesaren M2 (han les òg Atom og RSS)
 Adressebok
 IRC-klient (prateprogram)
 Nedlastingshandsamar

Kort historie 
Opera starta som eit utviklingsprosjekt i Telenor i 1992, med Jon S. von Tetzchner (Noverande sjef i Opera Software ASA) og Geir Ivarsøy. Sidan Telenor ikkje såg seg tent med å utvikle ein eigen nettlesar vart Opera Software tufta i 1995 for å vidareutvikle programvaren.

Selskapet dreiv på lenge i det små, men sidan 1999/2000 har selskapet satsa for fullt med utviding av staben, hard konkurranse på handheldt-marknaden og opne konfrontasjonar med Microsoft, som hittil har dominerer nettlesarmarknaden for PC.

Marknadsandel 
I fylje har Opera har ein marknadsandel på rundt 2 % på verdsbasis, men på grunn av at eldre versjonar av Opera var innstillte til å identifisera seg som MS Internet Explorer er dette talet truleg for lågt. Grunnen til dette er at Microsoft aktivt har motarbeidd Opera ved å blokkera tilgang til mellom anna nettstaden MSN for andre nettlesarar enn sin eigen. Ved å identifisera seg som MS IE kan andre nettlesarar omgå denne sperringa. Problemet med dette er at i oversyn over kva for nettlesarar som er mest populære ser ut som MS Explorer er meir populær enn han i røynda er. Operabrukarar kan endra innstillingae slik at nettlesaren identifiserer seg som Opera i menyen Verktøy | Snøgginstillingar. Nyare versjonar av Opera er innstilte til å identifisera seg som Opera.

Kjelder

Nettlesarar
Nynorsk programvare
Windows-program
Mac OS-program
Linux-program
Diktatur

Diktatur er eit styresett der eitt enkelt parti, ein militærjunta, eller ein einerådande diktator har makta. Diktatur er kalla totalitære når styremaktene grip inn, legg under seg og kontrollerer alle sider ved sivilsamfunnet, og autoritære når styremaktene berre råder over eit avgrensa statsapparat. Dette skilet kan illustrerast ved at autoritære regime berre slår ned på dei som ope går ut og protesterer mot det, medan totalitære regime gjerne slår ned på alle som synest å ha negative meiningar om regimet. Døme på totalitære diktatur er Tyskland under Hitler og Sovjetunionen under Stalin.

Jamvel om diktatur ikkje er demokratiske, kan dei like fullt ha ein viss legitimitet.

Kjelder

styresett
François Couperin

François Couperin () var ein vidkjend fransk cembalospelar, organist og komponist av fransk barokkmusikk.

Han var òg kjend som Couperin le Grand, det vil seie ‘den store’, for å skilje han ut frå dei andre evnerike medlemmene av Couperin-familien, på grunn av den uvanlege virtuositeten hans på pipeorgel og cembalo.

Liv og virke

Couperin vart fødd i Paris. Han vart undervist av far sin, Charles Couperin, som døydde då Francois var 10, og av Jacques Thomelin. I 1685 vart han organist i Saint-Gervais-kyrkja i Paris, ei stilling han arva av far sin og som han skulle vidareføre til syskenbarnet, Nicolas Couperin. Andre medlemmer av familien skulle halde den same posisjonen i seinare år. I 1693 tiltredde Couperin for læraren sin Thomelin som organist i Chapelle Royale (det kongelege kapellet) med tittelen organiste du Roi, organist etter avtale med kongen. Dette var solkongen, Ludvig XIV.

I 1717 vart Couperin hofforganist og komponist, med tittelen ordinaire de la musique de la chambre du Roi. Med sine kollegaer gav Couperin vekentlege konsertar, vanlegvis på sundagar. Mange av desse konsertane var suitar for fiolin, gambe, obo, fagott og cembalo.

Musikk 
Couperin skreiv over 240 rikt ornamenterte cembaloverk som han samla i 27 Ordres og utstyrte enkeltsatsane med titlar som skulle vise til karakteren i stykket.

I tillegg komponerte han motettar, chansons, to orgelmesser, triosonatar og dei programmatiske kammermusikkverka Apothéose dei Corelli og Apothéose dei Lully.

Det einaste teoretiske verket hans er L'art dei toucher le clavecin (kunsten å spele cembalo) som inneheld forslag til fingersetning, ornamentering og annan cembaloteknikk. Johann Sebastian Bach lærte seg Couperins fingersetningsteknikk, mellom anna ved å byrje å ta i bruk tomlane til å spele med.

Instrumentalverk

Cembalo 
 Første boka (1713) : Ordres 1 til 5
 Andre boka (1717) ; Ordres6 til 12
 Tredje boka (1722) : Ordres 13 til 19
 Fjerde boka(1728) : Ordres20 til 27
 A didactc treatise L’Art de toucher le clavecin (1716) som inneheld åtte preludium og ein allemande.

Orgel 
To messer (1690)
 Messe pour les paroisses for soknekyrkjer
 Messe pour les couvents for kloster

Kammermusikk 
 Triosonatar (ca 1690)
 La Pucelle
 La Steinkerque
 La Visionnaire
 L'Astrée
 quatuor sonata (ca 1695) : La Superbe
 Les Nations (1726) : desse triostykka er forma av ein sonate etterfølgd av ein suite. 
 La Française 
 L'Espagnole 
 L'Impériale
 La Piémontaise 
 « Apothéoses », triosuitar (1724)
 Le Parnasse ou l’apothéose de Corelli
 Concert en forme d’apothéose à la mémoire de l’incomparable M. de Lully
 Concert royaux (1714) N° 1 à 4
 Nouveaux Concerts eller les Goûts réunis (1724) N° 5 à 14
 Pièces de violes (1728) 2 suitar

Vokalmusikk 
 
 Lecons de ténèbres a une et deux voix
  Première lecon
  Seconde lecon
  Troisième lecon

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «François Couperin» frå ,  den 14. juni 2005.

Bakgrunnsstoff 

Barokkomponistar
Franske komponistar
Franske organistar
Franske cembalistar
Folk frå Paris
Donaudeltaet

Donaudeltaet (Delta Dunării på rumensk) ligg i grenseområdet mellom Dobrogea (Romania) og i Odes'ka oblast' (Ukraina). Det er det største og best bevarte deltaet i Europa, med eit areal på heile 3446 km².

I 1991 vart Donaudeltaet teke inn i UNESCO si verdsarvliste og lista over biosfære-reservat.

Geografi 
Donaudeltaet vert om lag 40 meter breiare kvart år grunna det store sedimenttilfanget som vert ført nedover elva Donau. Difor er deltaet i kontinuerleg endring. I nærleiken av Tulcea vert Donau delt opp i tre skilde elveløp før den endar i havet; Chilia, Sulina og Sfântu Gheorghe (St. Georg). I tillegg til desse tre vert deltaet delt opp i mindre delar av mange fleire små vasstraumar. Deltaet er so stort at det rommar store siv-, sump- og til og med skogområde. Nokre av desse områda vert årleg utsette for flaum kvar haust.

I 2004 byrja Ukraina eit arbeid på Bistroekanalen, eit arbeid som tek sikte på å gjere det mogeleg å ta seg frå Svartehavet til den ukrainske delen av deltaet med båt. EU protesterte og kravde at Ukraina skulle avslutte arbeidet for å verne om våtmarkene i deltaet, og Romania trugar med å stille Ukraina for den internasjonale domstolen i Haag.

Natur 
Det veks meir enn 1200 ulike plantetypar på deltaet, saman med 300 skilde fugleartar og 45 sjøfiskar som òg lever i området. I tillegg kjem fleire millionar fuglar frå store delar av verda, (Europa, Asia, Afrika, Middelhavsområda) til deltaet for å legge egg. Om lag 2,733 km² av deltaet er strengt verna område.

I følgje den greske historikaren Herodot er det heile 2500 år sidan elva delte seg i sju greiner.

Folkesetnad 
Det bur om lag 15 000 menneske på deltaet, og den viktigaste næringsvegen for dei fleste er fiske frå kajakk.

Ein del av folkesetnaden er ei gruppe lippovanar, som stammar frå ei russisk religiøs gruppe som flykta frå Russland i 1772 for å sleppe unna religiøs undertrykking og forfølging. Sentrumet for det lippovanske samfunnet i Ukraina er Vilkovo.

Bakgrunnsstoff 
 www.deltadunarii.ro 
 Fuglar i Donaudeltaet 
 Donaudeltaet: Fotogalleri
 UNESCO World Heritage Centre - Danube Delta
 The Danube Delta biosphere reservation
 UNEP World Conservation Monitoring Centre - Danube Delta Biosphere Reserve 

Elvedelta
Rumensk geografi
Ukrainsk geografi
Verdsarv i Romania
Verdsarv i Ukraina
Thomas Augustine Arne

Thomas Augustine Arne () var ein engelsk komponist som er mest kjend for den populære patriotiske songen «Rule, Britannia!» som framleis blir mykje framført — mellom anna under Last Night of the Proms. Arne er òg kjend for å ha sett musikk til mange songar frå skodespela åt William Shakespeare.

Thomas Augustine Arne vart fødd i mars 1710 i Covent Garden i London i ein familie som hadde slege seg opp i møbeltrekkingsbransjen. Han fekk utdanninga si ved Eton College og var interessert i musikk frå tidleg i ungdomsåra. Eit tilfeldig møte med Michael Festing gav han rikeleg høve til å pleie musikkinteressa si, men far hans ville likevel at sonen skulle bli jurist.

Søstera hans Thomas, Susannah Maria Arne, var ein vidkjend altsongar og var med på framføringane av nokre av verka hans, inkludert oppføringa av den første operaen hans, Rosamund, i 1733. Ho hadde lært å syngje av bror sin og hadde opptredd første gong med han i 1732 saman med bror deira Richard. I 1736 gifte Thomas Arne seg med ei anna songarinne, Cecilia Young (søster av Isabella Young, som gifte seg med komponisten John Frederick Lampe). Operaene og maskeradane frå Arne vart svært populære og han fekk patronasje av kronprins Frederick. I heimen åt kronprinsen, Cliveden, vart Masque of Alfred, som inneheldt songen «Rule, Britannia!» uroppført.

I 1750, etter ein krangel med David Garrick, forlét Susannah Drury Lane og byrja ved Covent Garden Theatre i staden, og bror hennar følgde etter. I 1755 separerte han seg frå kona si, som han hevda var mentalt sjuk. I mellomtida hadde han teke opp eit forhold med ein av elevane sine, ei Miss Brent, som var med på oppføringane av nokre av verka hans. Ho gifte seg seinare med ein fiolinist. I 1777, kort tid føre han døydde, forsona han og kona seg. Dei hadde ein son, Michael Arne.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Thomas Augustine Arne» frå ,  den 14. juni 2005.  

Barokkomponistar
Klassisistiske komponistar
Engelske komponistar
Operakomponistar
Musikarar frå London
LOT Polish Airlines

LOT (Polskie Linie Lotnicze) er eit polsk flyselskap. Selskapet har 4 200 tilsette og flyg til 49 destinasjonar i 31 land.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 LOT
 LOT Jet Fleet Detail
 LOT Passenger Opinions

Skipingar i 1929
Polen
Polske flyselskap
Asiana Airlines

Asiana Airlines er eit av Sør-Korea sine to store flyselskap. Det er både mindre og yngre enn Korean Air. Asiana sitt hovudkvarter og internasjonale hub er Incheon International Airport, og innanlandsknutepunktet er Gimpo. Asiana har floge sidan 1988. Per 31. desember 2003 eigde Kumho Asiana Group 46,33 prosent av Asiana via sine dotterselskap.

Flåte 

Asiana Airlines har fylgjande fly (per mars 2005):
 1 Airbus A320-200 (1 til er bestilt)
 2 Airbus A321-100
 13 Airbus A321-200
 1 Airbus A330-300 (2 til er bestilt)
 12 Boeing 737-400
 3 Boeing 737-500
 13 Boeing 747-400
 11 Boeing 767-300
 5 Boeing 777-200

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell nettstad

Sør-Korea
Skipingar i 1988
Sørkoreanske flyselskap
Spanair

Spanair S.A. er eit spansk flyselskap som vart danna i desember 1986. 51 % av selskapet er eigd av Spanair Holding (10 % Teinver S.A. og 90% SAS) og 49 % er eigd av SAS.

Flyselskapet har hovudkvarter i Palma de Mallorca og starta med flygingar i 1988. Selskapet er medlem av Star Alliance og er majoritetseigar i Aerolineas Argentinas.

Fakta 
Per februar 2004 hadde selskapet:
 49 fly
 2610 tilsette
 346 daglege flygingar
 8 128 143 passasjerar (i 2001)

Flåte 
Spanair-flåten inneheldt fylgjande fly per mai 2005:

 14 Airbus A320-200 (eit til på bestilling)
 5 Airbus A321-200
 3 McDonnell Douglas MD-81
 10 McDonnell Douglas MD-82
 20 McDonnell Douglas MD-83

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Spanair
 Spanair Fleet Detail
 Spanair Passenger Opinions 

Spania
Skipingar i 1986
Spanske flyselskap
Vokalharmoni

Vokalharmoni er eit fonologisk fenomen som krev at alle vokalane innanfor eit domene, til dømes innanfor same ordform, skal vere av same slag. 

Nesten alle uralske og altaiske språk har vokalharmoni. I tillegg er fenomenet dokumentert i fleire bantuspråk, akanspråk, yokutsanspråk, maiduanspråk, utianspråk, coosanspråk, dusunspråk, nilotiske språk, og i enkeltspråka telugu, koreansk takelma, nez percé og coeur d'alene.

Omlyd, som ein finn i dei fleste nolevande germanske språka, er eit liknande fenomen. Andre språk har også konsonantharmoni, men det er mykje mindre vanleg på verdsbasis.

Typar av vokalharmoni 

Det er to hovudtypar av vokalharmoni, velar vokalharmoni og labial vokalharmoni.

Velar vokalharmoni 

I velar vokalharmoni kan alle vokalane vere berre fremre eller berre bakre. Eit døme på eit slikt system er finsk. Her kan ordet ha dei bakre vokalane /a, o, u/, som i kalu «reiskap; penis» eller dei fremre vokalane /ä, ö, y/, som i käly «ektefelles søster; brors kone, ektefelles brors kone», men ikkje begge delar. *kaly og *kälu er dermed umoglege finske ord. Merk at vokalane /i, e/ i finsk er nøytrale, og kan opptre i lag med bakre vokalar (som i Suomi «Finland»), men ord med berre nøytrale vokalar i stammen krev fremre vokalar i suffiksa, dvs. vi har tili «konto», og tilillä (men ikkje *tililla) «på kontoen».

På grunn av dette kan finsktalarar ha problem med å uttala utanlandske ord som ikkje har vokalharmoni. «Olympia» blir til dømes «olumpia», medan lånord kan takast inn på ulike vis, anten ustandardisert (som chattailla/chättäillä), eller utan vokalharmoni (som polymeeri, autoritäärinen).

Labial vokalharmoni 
I labial vokalharmoni kan alle vokalane vere berre runda eller berre urunda.

Blanda system 
Det finst også blanda system, som tyrkisk. I rota må vokalane harmonere både etter aksen fremre/bakre og etter aksen runda/urunda. Døme...

Kjelder

Fonologi
Helge Jordal

Helge Jordal () er ein bergensk skodespelar som er kjend for tolkinga si av Jeppe på bjerget og i norske filmar som Orions Belte.

Jordal er framleis aktiv på scena. Han spelte Jeronimus i Holbergs Maskerade haust- og vårsesong 2009-2010.

Prisar og utmerkingar 

Helge Jordal vann Amandaprisen i klassen beste mannlege hovudrolle i 1985 for rolla hans i Orions belte. I 2009 vann han òg Amandaprisen sin heiderspris saman med Kjersti Holmen og Sverre Anker Ousdal

Kong Harald V utnemnde den 8. juni 2006 Helge Jordal til riddar av Den Kongelege Norske St. Olavs Orden. Han fekk utmerknaden for den lange og omfattande skodespelarkarrieren hans. Sjølve overrekkinga fann stad 20. juni 2006 i Den Nationale Scene Jordal sin heimby, Bergen. 

Norske skodespelarar
Vinnarar av Amandaprisen
Folk frå Bergen
St. Olavs Orden
Exxon Mobil

Exxon Mobil Corporation eller ExxonMobil (NYSE: XOM), er eit internasjonalt oljeselskap med hovudkvarter i Irving i Texas i USA. Selskapet er nå eit av dei fire største på verdsbasis. I november 1999 fusjonerte dei tidlegare amerikanske oljeselskapa Exxon og Mobil. ExxonMobil er eit morselskap til ei rad Exxon, Mobil og Esso dotterselskap i verda. Konsernleiar i ExxonMobil er frå 2006 Rex Tillerson.

ExxonMobil i Noreg er representert ved dotterselskapa 
 Esso Norge AS, 
 ExxonMobil Exploration and Production Norway AS og 
 ExxonMobil Production Norway Inc

Oppgåvene er 
 Raffinering - ved raffineriet på Slagentangen utanfor Tønsberg
 Marknadsføring og distribusjon, frå kontoret i (Oslo)
 Leiting og utvinning av naturgass og råolje på norsk kontinentalsokkel. Hovudkontor for norsk offshore- verksemd ligg på Forus i Sandnes kommune
 Forvalting av selskapet sine rettar på norsk sokkel, forvalta av hovudkontoret på Forus i Sandnes

ExxonMobil er mellom dei tre største føretaka på den norske marknaden for oljeprodukt.

Raffineriet på Slagentangen har meir enn ein tredel av raffinerikapasiteten i landet og kan årleg handsama meir enn 40 millonar fat tilsvarande om lag 6,6 millionar Sm³ eller om lag 5,6 millionar tonn råolje. Til samanlikning vert kapasiteten ved raffineriet på Mongstad rekna å vera om lag 10 millionar tonn råolje for året.

ExxonMobil i Noreg har rettar i produksjonslisensar som gjev eigardelar av petroleumsutvinninga på 24 ulike felt på norsk sokkel. Selskapet sine største volumandelar av attverande olje ligg i Balderfeltet, Granefeltet, Snorrefeltet og Statfjordfeltet. Selskapet har operatøransvar på Balderfeltet. Det tidlegare Mobil i Noreg var kjend for å ha oppdaga og bygd ut Statfjordfeltet. Operatøransvaret for Statfjordfeltet vart overført til Statoil i 1987.

Andel av totale reservar på norsk sokkel er pr 1. januar 2005 107,6 millionar Sm³ olje og 98,4 mrd Sm³ gass. Delen tilsvarar 8,9 % av oljereservene og 3,7 % av gassreservane på sokkelen. ExxonMobil sin del av oljeproduksjonen på sokkelen var i 2004 om lag 15,6 millionar Sm³.

Alle tal for petroleumsreservar er i fylgje Oljedirektoratet.

Sjå òg 
 Petroleumsverksemd i Noreg

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Oljeselskap
Internasjonale føretak
Skipingar i 1999