kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Nice

Nice (oksitansk Niça [klassisk norm] eller Nissa, italiensk Nizza, gresk Νίκαια) er ein by sør i Frankrike ved kysten av Middelhavet mellom Marseille og Genova med eit storbyområde på 933 080 innbyggjarar (1999). Byen er ein stor turistby, og ein av dei største feriebyane på Den franske rivieraen (Côte d'Azur). 

Nice ligg i regionen Provence-Alpes-Côte d'Azur, og er ein kommune og préfecture (hovudstad) i Alpes-Maritimes. Nice var tidlegare ein del av den italienske staten Piemonte som i dag er ein del av Italia. Utanfor Nice ligg Cap Ferrat.

Historie 
Menneske sette allereie sin spor i Nice for om lag 400 000 år sidan. Forsking har vist at Nice var eit av dei første stadene der menneske byrja og bruke eld. Nice vart grunnlagd for rundt året 350 f.kr av grekarane frå Marseille, som kalla kolonien Nikaia (av Nike på gresk, som er den greske sigersgudinna). 154 f.kr. tok romarane over byen, som busette seg lengre opp ved den noverande bydelen Cimiez. 

På 900-talet vart Nice styrt av grevane i Provence og hamna under Amadeus VII av huset Savoy i 1388. På 1700- og 1800-talet vart Nice fleire gonger okkupert av franskmenna, men vart ikkje fullstendig fransk før i 1860, då Napoleon III avslutta ein avtale med huset Savoy.

Kultur og turistattraksjonar 
Ein kan framleis merke den italienske innflytinga på byen, mellom anna i gatenamn og på restaurantar. Den lokale dialekten, «niceansk» (fransk: Niçois; niceansk: Nissart) høyrest ut som ein blanding av fransk, italiensk og provensalsk. Han skil seg så pass mykje frå fransk at det stundom vert rekna som eit eige språk. Lokalnyhende på TV vert lese opp på niceansk, men berre ein brøkdel av innbyggjarane kan språket. 

Nice har ein heilt egen matkultur der mellom anna socca (ei slags pannekake), pissaladière (ein slags pai), bouillabaisse (fiskesuppe) og salade nicoise er blant spesialitetane. 

Kulturlivet er rikt med mange museum. Spesielt kjend er kanskje Matisse-museet, men Chagall-muséet vert òg mykje vitja. Det etniske mangfaldet i byen gjer at det finst mange arabiske, austasiatiske og afrikanske butikkar, markedar og restaurantar i byen. 

Av turistattraksjonar har ein strandpromenaden La Promenade des Anglais som strekkjer seg langs den lange stranda, Hôtel Negresco som er det mest prestisjefylte hotellet i byen, La Colline du Château der ein finn runinane av eit gamal slott og katedralen Notre Dame. Andre attraksjonar er den russiske katedralen og gamlebyen med det vidkjende markedet. 

Nord for Nice byrjar Alpane, og vestover ligg dei fasjonable turistbyane Cannes og St. Tropez, austover ligg Monaco og Menton. Alle desse byane er knytte saman av lokaltog og motorvegar. Den lokale kollektivtraffiken i Nice vert driven av Sunbus (Service Urbain de Nice).

Nice har eitt universitet.

Bakgrunnsstoff 

Alpes-Maritimes
Byar i Provence-Alpes-Côte d'Azur
Byar i Frankrike
Den franske rivieraen
Busetnader grunnlagde på 300-talet fvt.
Solveig Fiske

Solveig Margrete Fiske () er ein norsk luthersk teolog og biskop. Ho var biskop i Hamar bispedømme 2006–2022.

Liv og virke 
Fiske kjem opphavleg frå Frei i Møre og Romsdal. Ho tok teologisk embetseksamen ved Menighetsfakultetet i Oslo i 1980, og praktisk teologisk eksamen ved same lærestad i 1981. I januar 1982 vart ho ordinert til prest.

Solveig Fiske har hatt heile prestetenesta si i Hamar bispedøme. Ho byrja som residerande kapellan i Elverum i 1981, med hovudteneste i det austlege soknet i prestegjeldet: Hernes, Sørskogbygda og Nordskogbygda. Ho vart i 1994 sokneprest i Løten. Frå 2005 til 2006 hadde ho eit engasjement som personalsjef ved Hamar bispedømekontor.

Fiske vart utnemnd til biskop i Hamar bispedømme den 13. oktober 2006, og vigsla til biskop ved gudstenesta i Hamar domkyrkje søndag 17. desember 2006. Presesen i bispekollegiet, biskop Olav Skjevesland, stod for seremonien.

Fiske har vore leiar av Norsk kvinnelig teologforening, og vore engasjert i kvinnene sin situasjon i kyrkje og samfunn, også i internasjonal samanheng. Ho har også vore styreleiar i Kirkens ressurssenter mot vold og seksuelle overgrep.

Ho er gift med sjukehuspresten Guttorm Eidslott, og er svigerdotter til lyrikaren Arnold Eidslott.

I samband med jula 2006 gav ho i eit intervju med NTB tilkjenne at ho ville arbeide for eit ritual for inngåing av partnerskap for homofile i kyrkja, og at ho var tilhengjar av statskyrkjesystemet.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Biografi frå Hamar bispedøme
 «Støtter partnerskap» på Aftenposten.no

Biskopar i den norske kyrkja
Norske teologar
Hamar bispedømme
Folk frå Kristiansund
Røssvatnet

Røssvatnet i Nordland er med eit areal på 219 km² den nest største innsjøen i Noreg. Innsjøen har det sørsamiske namnet Reevhtse.

Røssvatnet ligg i kommunane Hattfjelldal og Hemnes i Nordland fylke, 383 meter over havet. Røssvatnet renn ut i Ranfjorden ved Korgen gjennom Røssåga. Vatnet vart regulert i 1957. Ved reguleringa vart vatnet demt opp 9 meter, og arealet auka slik at Røssvatnet passerte Femunden på lista over dei største innsjøane i Noreg. Tustervatnet blei no ein del av innsjøen. Magasinvolumet er noko større (2,3 milliardar kub. m.), enn oppdemma volum (2,2 milliardar kub. m.).

Ved Røssvatnet er det funne spor av busetjing heilt attende til steinalderen. Gardane langs Røssvatnet vart i hovudsak rydda utover 17- og 1800-talet. Mange av dei mista mykje dyrka jord ved reguleringa på 1950-talet.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 NVE: Dei største innsjøane i Noreg
 Arkeologisk artikkel: Historien om en knakkeplass fra yngre steinalder som havnet under vann

Innsjøar i Nordland
Geografi i Hattfjelldal
Geografi i Hemnes
Nicolas Sarkozy

Nicolas Paul Stéphane Sárközy de Nagy-Bócsa, kjend som Nicolas Sarkozy, () er ein fransk politikar. Han er formann for det konservative partiet, Union pour un Mouvement Populaire (Unionen for ei folkerørsle), og var president i Frankrike frå 2007 til 15. mai 2012. Som president i Frankrike var han òg fransk samfyrste av Andorra, saman med Joan-Enric Vives i Sicília. Han er son av ungarske foreldre som høyrde til den ungarske lågadelen, og som flykta frå heimlandet i 1944 kort før det vart invadert av Sovjetunionen.

Sarkozy vart i januar 2007 vald til å representere regjeringspartiet UMP, i presidentvalet i april 2007. I fyrste valomgang fekk han flest røyster, og gjekk vidare til andre valomgang. Der stod kampen mellom han og den sosialistiske kandidaten Ségolène Royal, og han vart utropt til vinnar 6. mai 2007.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nicolas Sarkozy» frå ,  den 6. mai 2007.

Bakgrunnsstoff 

 Kronikk i Bergens Tidene: «Hvem er redd for Nicolas Sarkozy?»
 TV2: François Hollande tatt i ed som Frankrikes president

Franske politikarar
Franske presidentar
Andorranske fyrstar
Rueil-Malmaison

Rueil-Malmaison er ein kommune og by i dei vestlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 12,6 km frå Paris sentrum i departementet Hauts-de-Seine, og har eit folketal på like over 75 000 innbyggjarar.

Namn 
Rueil-Malmaison vart opphavleg berre kalla Rueil. I mellomalderen vart namnet skrive anten som Roialum, Riogilum, Rotoialum, Ruolium eller Ruellium. Dette namnet kjem frå det keltiske ordet ialo (som tyder «lysning i skog»), som er ordstamma til det latinske ordet rivus, som tyder «elv, bekk». 

I 1928 fekk kommunen namnet Rueil-Malmaison, etter den mest vidkjende turisttraksjonen i byen, Chateau de Malmaison, bustad for Napoléon si første kone Joséphine de Beauharnais.

Namnet Malmaison kjem frå det mellomalderlatinske ordet mala mansio, som tyder «ugunstig område» eller «eigedom med ulykke». Tidleg i mellomalderen var Malmaison ein kongeleg residens som vart øydelagd av vikingar i 846, og derfor namnet

Historie 
Rueil er kjend for Chateau de Malmaison der Napoleon og den første kona hans, Joséphine de Beauharnais, budde. Då ho døydde i 1814 vart ho gravlagd i nærleiken ved kyrkja St. Pierre og St. Paul, som ligg i sentrum av byen.

Rueil-kasernene til den sveitsiske garden vart konstruert i 1756 under Louis XV av arkitekten Axel Guillaumot, og har vore rekna som eit historisk monument sidan 1973. Garden vart oppretta av Louis XIII i 1616 og massakrert ved Tuileries 10. august 1792.

Under den fransk-prøyssiske krigen i 1870 låg Rueil på frontlinja.

Mot slutten av 1800-talet var vidkjende målarar som Auguste Renoir, Edouard Manet og Claude Monet i byen for å måle Seinen, som renn gjennom byen.

Utdanning 
 IFP School

Hauts-de-Seine
Paris
Byar i Frankrike
Byar i Île-de-France
Méd

Méd er landemerke som vert nytta til å kjenne att ein stad. 

For å stadfeste eit punkt trengst det méd i to retningar, slik at det kan gjerast krysspeiling. Helst burde méda vere vinkelrett på kvarandre. Eit godt méd vert teke ved at to godt avgrensa naturformasjonar er å sjå i eit gitt forhold til kvarandre. Ofte ser ein det eine punktet over det andre. Méd har ofte vorte brukte på sjøen for å finne att fiskereiskap, finne att fiskeplassar, unngå farlege fall og skjer, og til å finne trygge inn- og utsiglingar. Var det trongt eller vanskeleg å take med, kunne ein sette opp eller måla seglmerke.

Ein båtførar måtte tidlegare kunne mange méd. Ofte var det kunnskap som gjekk i arv frå far til son. I bruken av méd krevdest det og stor lokal geografikunnskap. Bruken av méd er no langt mindre viktig enn tidlegare. Tekniske hjelpemiddel løyser oppgåvene Likevel finn ein enno fram til fiskeplassar ved hjelp av gamle méd.

Nedskrivne méd 

Ein del losar og fiskarar skreiv ned méd. Det vart skrive både fiskeplassar og fall. Slike handskrivne bøker har vorte kalla médbøker, fallbøker, leidabøker eller skallbøker. Det hende at fiskarar rodde omkring i fallgarden i roleg sommarver for å notere seg djupn og méd, så dei kunne det når det krevdest i hardvêr
Ofte var slike bøker svært private, men nokre har vorte prenta. I 1959 utgav Sunnmøre fiskarlag Fallboka for Møre og Romsdal. I tillegg til 600 méd, er her og landtoningar; teikna fjellomriss med méda for dei viktigaste farleiene.

Døme på bruk av med 
 Fiskegrunner fann ein ofte etter to greie, avgrensa med, som dette frå Smøla:

Nåva: «Stensøyneshaugen på litle Ballskjegga og Oddebelgen i Kråhaugen»  

 Landemerka kunne og vere vanskelegare å beskrive, slik som i dette dømet frå Smøla:

Brattegga:
«Rossvollhaugen inn til nordre kanten av Hallarhammaren på Hallarøya og Gjeslingen varde på søre høgste kanten av Austre Gåsskjeret».
 Méd kunne brukast på svært lange avstandar. Eilert Sundt nemner dette médet for Storegga:
«1)Vartals-Eggen over høieste Godø og 2) Trold-tinderne i Romsdalen over Hildre-Hesten og Harhamsø.»

Trolltindane vert då nære 150 km. vekk

 Stundom får fiskegrunna eller fallet namn etter ei av terrengformene som gir médet:

Klovegrunnen:
«Masdalsklova til Kvitneset og Kalen (Nystølhornet) ut til Skorpa».

Anna navigasjon 
Når méd ikkje kunne sjåast, som i skodde, nedbør eller mørke, kunne nokre båtførarar høyre korleis sjøen braut på ulike fall, og på den måten kjenne dei.

Kjelder 

 Uksnøy, Knut: Fallboka for Møre og Romsdal. Sunnmøre fiskarlag; 1959
 Sundt, Eilert: Harham. Et eksempel fra fiskeridistrikterne. Universitetsforlaget; 1971
 Grøvik, Ivar: Vartdalssoga, band 2; 1982
 Opstad, Kristian: Vår gamle kystkultur på Møre, band 2

Bakgrunnsstoff 
 Olav Fjørtoft: Fiskarsoge for Haram, Haram kulturhistoriske lag, skrift nr.61. Bokbra forlag, 2012. ISBN 978-82-998208-4-4

Norvald Kjerstad: Fiskeplassar. Illustrert skildring av gamle méd utanfor Giske og Nordøyane.Kjerby AS 2018. ISBN 978-82-998466-4-6

Navigasjon
Anschluss

Anschluss er Nazi-Tyskland si annektering av Austerrike den 13. mars 1938.

Da Austerrike-Ungarn fall saman i 1918 vart den første republikken til – Republik Österreich, utropa 12. november 1918. Austerrike vart no ein forbundsrepublikk, noko som vart slege fast i konstitusjonen i 1920. Straks etter Første verdskrigen vart det diskutert ei tilslutning til Tyskland, da landet hadde minka mykje i storleik og ikkje lenger var ei stormakt. Det heile vart stoppa av sigersmaktene, som ikkje ville sjå ei utviding av Tyskland. Det leidde også til at dei forkasta det første namnet, Demokratische Republik Deutschösterreich (Tysk-Austerrike), da ein ville få bort koplinga mellom landa.

Tanken om eit Anschluss med Tyskland var populært i Austerrike, kanskje framfor alt blant sosialdemokratane. Kan hende hadde ei samanslåing av dei to landa først på 1920-talet styrkt demokratiet. Sosialdemokratane mista interessa for tilslutning til Tyskland da Hitler kom til makta der i 1933. 

Den 12. mars 1938 gjekk tyske troppar over grensa og møtte ingen motstand, da kanslar Kurt von Schuschnigg ikkje «ville spille noko tysk blod». Den 13. mars bestemte Hitler at landet skulle vere ein del av Tyskland. Det vart så halde ei liksom-folkeavstemming der 99,7 prosent stemte for tilslutninga.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Anschluss» frå ,  den 7. mai 2007.  

Austerriksk historie
Tysk historie
Hendingar i 1938
Sarcelles

Sarcelles er ein kommune i dei nordlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 16,3 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus, og eit folketal på rundt 60 000 innbyggjarar. Sarcelles er sous-préfecture (underhovudstad) i departementet Val-d'Oise og sete i Arrondissementet Sarcelles.

I sør av kommunen vart det på 1950- og 1960-talet bygd leilegheiter (HLM) for å huse pieds-noirs, mange av dei jødiske, som drog bort frå Algerie under Den algeriske sjølvstendekrigen

I Sarcelles er det ein stor marknad på søndagar.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Val-d'Oise
Byar i Frankrike
Byar i Île-de-France
Paris
Montauban

Montauban (Montalban på oksitansk) er ein by og kommune sørvest i Frankrike og préfecture (hovudstad) i departementet Tarn-et-Garonne 50 km nord for Toulouse.

Byen er hovudsakleg bygd i raudfarga murstein og ligg ved den høgre breidda til elva Tarn, der ho renn i hop med Tescou.

Historie 
Med unntak av Mont-de-Marsan er Montauban den eldste av bastides i Sør-Frankrike. Han vart grunnlagd i 1144 då Alphonse Jourdain, greve av Toulouse gav han mykje fridom. Innbyggjarane kom hovudsakleg frå Montauriol, ein landsby som hadde vakse opp rundt det nærliggande klosteret St. Théodard.

På 1200-talet leid byen under herjingane til katarane og av Inkvisisjonen, men i 1317 hadde han tatt seg opp så pass mykje at pave John XXII valde byen som senter for eit bispedøme, der basilikaen St. Théodard vart domkyrkja.

Med freden i Brétigny i 1360 vart byen gjeve til engelskmenna, men dei vart forvist av innbyggjarane i 1414. I 1560 slutta biskopane seg til protestantismen, forviste munkane og øydela domkyrkja. Ti år seinare vart byen ein av fire tilfluktsstader for hugenottar under Freden i Saint-Germain, og danna ein liten sjølvstendig republikk. Han var hovudkvarteret for hugenottopprøret i 1621, og stod imot ei 86 dagar lang omleiring av Louis XIII. Han kom ikkje under den kongelege makta før La Rochelle fall i 1629, då festningsverka der vart øydelagde av Kardinal Richelieu. Protestantane vart igjen forfulgt etter opphevinga av Ediktet i Nantes i 1685.

Økonomi 
Hovudnæringane til byen er handel med jordbruksvarer, hestar, fjørfe, i tillegg til planteskular, kleproduksjon, møller, trelasthandel og produksjon av møblar, silkedukar og stråhattar.

Galleri

Bakgrunnsstoff 

Tarn-et-Garonne
Byar i Frankrike
Byar i Midi-Pyrénées
Mandriva Linux

Mandriva Linux, som tidlegare gjekk under namnet Mandrake Linux, er ein kommersiell distribusjon av operativsystemet Linux. Det er det franske selskapet Mandriva som står bak utviklinga av distribusjonen.

Historie 
Den første utgåva av det som då var Mandrake, kom ut i juli 1998, og var basert på Red Hat Linux versjon 5.1. Mandrake skilde seg etter kvart meir og meir frå Red Hat distribusjonen med eigne verktøy for å lette systemadministrasjonen.

I 2004 tapte utviklarane av Mandrake Linux, Mandrakesoft, eit søksmål som vart retta mot dei av Hearst Corporation, eigarane av King Features Syndicate som saksøkte dei for brot mot den varemerkebeskytta teikneserien Mandrake. Mandrakesoft anka saka, men fjerna mellomrommet i distribusjonsnamnet så MandrakeLinux vart det nye namnet på distribusjonen frå versjon 10.0.

I 2005 slo MandrakeSoft seg saman med det brasilianske føretaket Conectiva som og utvikla ein kommersiell linuxdistribusjon. Conectiva Linux og Mandrakelinux vart dermed slått saman til Mandriva Linux.

Kjelder

Fri programvare
Linuxdistribusjonar
Fox Linux

Fox Linux er ein gratis distribusjon av operativsystemet Linux. Den er basert på Fedora Core og er optimalisert for i686 prosessorarkitekturen. Fox Linux er utvikla med tanke på nye brukarar og dei med enkle behov, som å lage og skrive ut tekstdokument, surfe på verdsveven og høyre på musikk eller sjå film. Fox Linux kjem ut på ein cd, men ein kan laste ned anna programvare frå internett.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Fox Linux si heimeside 
 Fox Linux hjå Distrowatch.com

Fri programvare
Linuxdistribusjonar
Immanuel Kant

Immanuel Kant () var ein tysk filosof frå Königsberg i Preussen (no Kaliningrad i Russland). Han vert halden for å ha vore ein av dei viktigaste europeiske tenkjarane etter antikken, og han var den siste store filosofen frå opplysningstida. Han er mellom anna grunnleggjaren for pliktetikken og sonderte kjernen av den menneskelege fornufta.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Tyske filosofar
Tyske logikarar
Seltjarnarnes

Seltjarnarnes (utt: sell-tjardnar-nes) er ein by og kommune i hovudstadsområdet på Island. Seltjarnarnes er den minste kommunen i areal på Island. Kommunen hadde eit innbyggartal på 4 467 i desember 2006.

Soge
Seltjarnarneshreppur valde det fyrste styret sitt i 1875. Før dette omfatta den gamle Seltjarnarneshreppur heile neset mellom Kollafjörður og Skerjafjörður (det vil seie mesteparten av Reykjavík). Delar av Kópavogur høyrte tidlegare au til Seltjarnarneshreppur, men etter Valhúsahæð blei bebygd under og etter andre verdskrig blei kommunen etter årsskiftet 1947/1948 som i dag.

Seltjarnarnes fekk status som kjøpstad 29. mars 1974.

Stader å besøke 
 Medisinmuseet Nesstofa
 Det farmasøytiske museet (Lyfjafræðisafn)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Seltjarnarnes» frå ,  den 11. mai 2007.

Bakgrunnsstoff 

Byar på Island
Tettstader på Island
Valladolid

Valladolid er ein historisk by og kommune nord i det sentrale Spania ved elva Pisuerga og i vinområdet Ribera del Duero. Han er provinshovudstad i provinsen Valladolid og regionshovudstad i den autonome regionen Castilla y León.

Etymologi 

Namnet har ein tilsynelatande likskap med «BaladulWalid» (på arabisk بلد الوليد) som tyder Byen til Walid, som var namnet på byen dei hundreåra muslimane styrte her. Walid var truleg ein av dei største kalifane i Ummayad-dynastiet i Damaskus, men det finst ikkje noko god årsak til at maurarane skulle gje ein liten landsby i ytterkanten av riket deira eit så stort namn. Eit anna forslag for opphavet til namnet er det latinske Vallis («dal») og det keltiske Tolitum («stad der vatn møtes»). Eit anna forslag er Valla, som kjem av vallis, de (spansk preposisjon) og Olid (som tyder «oliven»), slik at tydinga vert «Olivendalen».

Eit populært kallenamn på byen er Pucela, men opphavet til dette er ikkje klart.

Historie 

Valladolid vart erobra frå maurarane på 900-talet og var ein liten landsby som vart utbetra av grev Pedro Ansúrez på 1000-talet. I 1469 gifta dronning Isabella av Castilla seg med kong Ferdinand av Aragon i byen og på 1400-talet var han residens for kongane av Castilla og hovudstad i Spania fram til 1561, då Filip II, som var fødd her, flytta hovudstaden til Madrid. Kristoffer Columbus døydde i Valladolid i 1506 i eit hus som no er eit museum tileigna han. Byen vart hovudstad i kongedømet igjen mellom 1601 og 1606 under regjeringstida til Filip III. Det var i denne perioden då Cervantes gav ut den første utgåva si av Don Quixote i 1604. 

Byen har i dag fleire arkitektoniske bevis på den tidlegare stordomstida. Nokre monument, som den uferdige katedralen, Santa Maria la Antigua-kyrkja, Plaza Mayor (Hovudplassen)(malen for hovudplassen i Madrid og og dei framtidige hovudplassane i den kastiljansktalande verda), Nasjonalskulpturmuseet, ved sidan av St. Paulus-kyrkja, som inneheld den største samlinga av polykrome treskulpturar i Spania, og det juridiske fakultetet til Universitetet Valladolid. Fasaden på dette fakultetet er eit av få gjenverande laga av Narciso Tomei, den same kunstnaren som gjorde Toledo-katedralen. Vitskapsmuseet ligg ved elva Pisuerga. Det einaste gjenverande huset til Miguel de Cervantes ligg òg i Valladolid. Sjølv om ho ikkje er ferdig, vart Valladolid-katedralen teikna av Juan de Herrera, ein arkitekt frå El Escorial.

Valladolid er eit økonomisk senter i den autonome regionen og har ein viktig bilindustri (IVECO, FASA-Renault, Michelin). Det ligg ein flyplass nær Villanubla, med samband til London-Stansted, Paris, Brussel-Charleroi, Milano, Lisboa, Barcelona og Vigo.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Valladolid» frå , den 24. oktober 2009.

Bakgrunnsstoff 

 Ayuntamiento de Valladolid
 Turisme i provinsen Valladolid 
 Universitetet i Valladolid
 Marknaden i Valladolid
 Offentleg transport
 Ein fotoblog frå Valladolid

Byar i Castilla y León
Busetnader grunnlagde på 1000-talet
Skipingar i 1072
Vichy

Vichy (oksitansk Vichèi) er ein by og kommune i Frankrike. Han ligg i departementet Allier i Auvergne-Rhône-Alpes, og er kjend som ein kurstad og ferieby. Byen har om lag 25 000 innbyggjarar, som vert kalla vichyssois. Vichy var de facto hovudstad av Vichy-Frankrike under Nazi-Tyskland sin okkupasjon av Frankrike under den andre verdskrigen frå 1940 til 1944.

Geografi 
Vichy ligg ved breidda av elva Allier. Kjelda til Allier ligg i dei nærliggande fjella Massif Central, som berre ligg nokre kilometer lenger sør, nær regionshovudstaden Clermont-Ferrand. Kraftig snøfall i Massif Central gjer ofte at vegane ikkje er framkommelege, men Vichy ligg lågt nok (250 moh) til at klimaet er meir kontinentalt.

Sjølv om tidlegare vulkansk aktivitet i Massif Central er meir synleg i byar som Le Puy-en-Velay, er det den vulkanske aktiviteten som er opphav til dei mange varmekjeldene i Vichy.

Historie 
Romarane grunnla ei busetnad her i år 52 fvt., og kjende til dei varme kjeldene som dei var ivrig til å utnytte. Det er derimot først på 200-talet at namnet Vipiacus dukkar opp i nedskrivne kjelder. Dette namnet endra seg med tida til Vichiacus, Vichiet eller Vichier og til slutt Vichy.

På 1300-talet vart byen ein del av Huset Bourbon, og i 1410 vart det grunnlagd eit kloster her med tolv munkar. I 1527 vart Huset Bourbon ein del av det franske kongedømet. Mot slutten av 1500-talet fekk dei varme kjeldene rykte på seg for å ha mirakuløse krefter som kunne lækje visse sjukdommar, og byen trekte til seg mange adelsfolk og rike klassar.

Marie de Rabutin-Chantal, marquise de Sévigné, var pasient her i 1676-1677, som ho skreiv nokre vidkjende brev om. Vatnet i Vichy skal visstnok ha lækt ei lamming ho hadde i hendene sine, noko som gjorde at ho kunne skrive dei vidkjende breva. Stadig fleire pasientar kom til Vichy, og anlegget rundt dei varme kjeldene vart fleire gonger utvida.

22. juni 1940 signerte Frankrike ein våpenkvileavtale med tyskarane, og områda som ikkje var okkupert av Tyskland fekk namnet Vichy-Frankrike (État Français i motsetnad til det tradisjonelle namnet République Française). Vichy vart vald til hovudstad sidan han låg relativt nær Paris (4,5 time med tog) og hadde den største hotellkapasiteten i landet på den tida. I tillegg hadde byen eit svært moderne telefonsamband, som gjorde det mogeleg å nå heile verda.

Bakgrunnsstoff 

Allier
Byar i Frankrike
Byar i Auvergne-Rhône-Alpes
La Baule-Escoublac

La Baule-Escoublac, ofte berre kalla La Baule, er ein by og kommune i vest i Frankrike. Han ligg i 
departementet Loire-Atlantique i regionen Pays-de-la-Loire. Byen har den lengste sandstranda i Europa med ei lengd på 12 km.

Historie 

I 1779 gravla ein kraftig storm landsbyen under sand. La Baule-Escoublac vart seinare bygd opp på ny lengre inne i landet. På denne tida var det berre tollarar som haldt seg ved dei svært ustabile sanddynene, og tollarane gav dei namnet Bôle.

Bakgrunnsstoff 
 Turistside om La Baule
 Mange bilete av La Baule 

Loire-Atlantique
Byar i Frankrike
Byar i Pays-de-la-Loire