kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Kersti Kaljulaid

Kersti Kaljulaid () er ein estisk økonom og liberalkonservativ politikar som frå 10. oktober 2016 til 11. oktober 2021 var den femte presidenten i Estland. Ho er det fyrste kvinnelege statsoverhovudet i Estland sidan landet vart uavhengig i 1918. Ho vart også den yngste som har vore president i landet, i ein alder av 46.

Kaljulaid har hatt ei rekkje leiande stillingar i næringslivet, og var økonomisk rådgjever for Estlands statsminister Mart Laar frå 1999 og 2002. Då Estland vart medlem av EU i 2004, vart Kaljulaid peika ut som den estiske representanten i Revisjonsretten. Ho sat der fram til ho vart Estlands president i 2016.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Kersti Kaljulaid» frå , den 6. mars 2023.  

Estiske presidentar
Estiske politikarar
Estiske økonomar
Folk frå Tartu
Anarâš aavis

Anarâš aavis er ei enaresamisk nettavis som blir gjeven ut av Anarâškielâ servi. Avisa vart lansert 6. mars 2023.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Nettstad

Enaresamisk språk
Samiske aviser
Nettaviser
Kirgislauk

Kirgislauk (Allium hollandicum, tidlegare òg A. ×hollandicum) er ei plante i laukslekta i påskeliljefamilien, heimehøyrande i Kirgisistan og Iran.

I Noreg er kirgislauk ein framandart som er innført som prydplante. Han er funnen forvilla spreidde stader, særleg på Austlandet, og er i noko auke. Arten er vurdert til låg risiko (LO) i Framandartslista 2018.

Taksonomi
Kirgislauk har tidlegare vanlegvis vore rekna til A. aflatunense, men det syner seg at dei forvilla forekomstane i Noreg må reknast til A. hollandicum.

Kjelder

Laukslekta
Aspargesfamilien

Aspargesfamilien (Asparagaceae) er ein plantefamilie i aspargesordenen. Han omfattar fleire grupper som tidlegare har vore rekna som eigne familiar, som sandliljefamilien (Anthericaceae), konvallfamilien (Convallariaceae), bladliljefamilien (Funkiaceae) og hyasintfamilien (Hyacinthaceae).

Slekter
Desse slektene er representerte i naturen i Noreg:
Snøstjerneslekta (Scilla)
Kystblåstjerneslekta (Tractema)
Russeblåstjerneslekta (Othocallis)
Svibelslekta (Hyacinthus)
Klokkeblåstjerneslekta (Hyacinthoides)
Vårprydslekta (Puschkinia)
Fuglestjerneslekta (Ornithogalum)
Perleblomslekta (Muscari)
Sandliljeslekta (Anthericum)
Bladliljeslekta (Hosta)
Storkonvallslekta (Poygonatum)
Maiblomslekta (Maianthemum)
Liljekonvallslekta (Convallaria)
Aspargesslekta (Asparagus)

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

 
Aspargesordenen
Snøstjerneslekta

Snøstjerneslekta (Scilla) er ei planteslekt i aspargesfamilien.

Artar
I Noreg er desse artane registrerte:
 Tyrkiasnøstjerne (S. bifolia), framandart, låg risiko (LO) i Framandartslista 2018
 Dvergsnøstjerne (S. sardensis), framandart, låg risiko (LO)
 Snøstjerne (S. forbesii), framandart, låg risiko (LO)
 Storsnøstjerne (S. luciliae), framandart, potensielt høg risiko (PH)

Dei tre siste av desse artane var tidlegare rekna til slekta Chionodoxa, som no er innlemma i Scilla.

Nokre andre arter som før var rekna inn i snøstjerneslekta, er skilde ut til andre slekter. Kystblåstjerne (tidlegare S. verna) er no rekna til ei eiga slekt, kystblåstjerneslekta Tractema, medan russeblåstjerne (tidlegare S. siberica) og persiablåstjerne (tidlegare S. mischtschenkoana) er overførte til russeblåstjerneslekta Othocallis. Russeblåstjerne blir framleis ofte omtalt som Scilla i hagebrukssamanheng.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Aspargesfamilien
Kystblåstjerneslekta

Kystblåstjerneslekta (Tractema) er ei planteslekt i aspargesfamilien.

Artar
I Noreg er ein art registrert:
 Kystblåstjerne (T. verna), sterkt truga (EN) i Raudlista 2021

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Aspargesfamilien
Knut Vartdal d.y.

Knut Vartdal d.y.  () er ein norsk siviløkonom og tidlegare fiskeridirektør.

Liv og virke 
Vartdal er utdanna siviløkonom fra NHH i 1966 og arbeidde deretter som vitskapleg assistent ved Norges Handelshøyskole (NHH) og som salsstyresekretær i Noregs Sildesalslag. Frå 1968 til 1971 var han statssekretær i Fiskeridepartementet i Regjeringa Borten under fiskeriminister Einar Moxnes. I oktober 1972 vart han direktør i Norges Fiskeriforskningsråd, men alt 4. november same året vart  han på nytt statssekretær i Fiskeridepartementet under fiskeriminister Trygve Olsen i Korvald-regjeringa. 

Fra 1973 til 1977 var han vararepresentant på Stortinget for Senterpartiet frå Møre og Romsdal. Han var fiskeridirektør fra oktober 1973 til oktober 1978. Deretter var han dagleg leiar av Vartdal Fiskeriselskap AS og flytta attende til Ålesund.

Vartdal har hatt ei rekkje verv i fiskeriorganisasjonar, som Noregs Sildesalslag og Fiskebåtredernes Forbund. Han har og vore direktør  i Akers Managment Teams fiskeriprosjekt i Ghana. 

Fiskeripioneren Knut Vartdal var farfar hans.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Knut Vartdal (1940)» frå ,  den 6. mars 2023.  
Wikipedia på bokmål oppgir desse kjeldene
 Knut Vartdal 75 år - Omtale i Aftenposten 1. oktober 2015
 Knut Vartdal 70 år -  Omtale i Aftenposten 1. oktober 2010
 Knut Vartdal i Hvem Hva Hvor 1974 side 171

Statssekretærar frå Sp
Statssekretærar i Regjeringa Borten
Statssekretærer i Regjeringen Korvald
Folk frå Ålesund
Folk frå Ørsta
Norske embets- og tenestefolk
Jae Nyamburah

Judy Simone Nyamburah Karanja (), kjend som Jae Nyamburah, er ein norsk skodespelar, regissør, poet, fotograf og samfunnsdebatant fødd i Kenya og oppvaksen på Hauketo i Søndre Nordstrand. 

Nyamburah har spela ei rekkje roller på scene og tv, blant anna Dovregubben i Peer Gynt og Camilla i Linje 5 på Det Norske Teatret. Ho debuterte som regissør i 2022 med I skyggen av / Til minne for på Det Norske Teatret i Groruddalen.

Karriere 
Nyamburah byrja som 15-åring å jobbe profesjonelt i kunstfeltet. I 2003 var ho musikkoordinator for albumet Maroon frå The R.I.S.E. (Revolutionary Independence Solid Eloquent) Project og manusforfattar til musikkvideoen All About The Benjamins. 

I 2005 debuterte Nyamburah som poet i samarbeid med den politiske rapduoen Dead Prez, i regi av Gate Profeter for Afrikan History Week. Ho har sidan samarbeidd med artistar som Amiri Baraka, The Last Poets og Nicole Rafiki. I 2010 delte ho scene med Saul Williams og Oslo-Filharmonien i oppsetjinga Said The Shotgun To The Head.

I 2010 vart fotografia til Karanja, «Secret Society» og «Coming to A.Free.Kah», stilte ut og selde ut på Riksscenen som ein del av kunstutstillinga Synlig-Usynlig ved sidan av blant andre Herman Mbamba og Fadlabi. Fotografia til Karanja er også å finne i fleire utgåver av Kush Magazine og Kingsize Magazine.

I 2015 tok Karanja bachelor i skodespelarfag og produksjon ved Nord universitet via «Det Multinorske» på Det Norske Teatret. Same år debuterte ho som skodespelar, i rolla som Paula i den politiske satiremusikalen Halve Kongeriket; som vann Komiprisen i 2016. Sidan har ho spela i blant anna The Book of Mormon (Heddaprisen 2018 for Årets Framsyning og Beste Scenetekst), Peer Gynt, og Linje 5.

Nyamburah har hatt roller i NRK-seriane Valkyrien, Livstid og Unge Lovende, og sit i kunstnerisk råd på Vega Scene.

I 2022 var Nyamburah ein av tre nye regissørar som debuterte gjennom Det Norske Teatrets Spire prosjekt, og spela i oppsetjinga Samtaler med Bror. på Nationaltheatret.

Teater 
 2015 – Halve Kongerike, Det Norske Teatret
 2017–2019 – The Book of Mormon, Det Norske Teatret
 2018 – Peer Gynt, Det Norske Teatret
 2019–2020 – Charlie og Sjokoladefabrikken, Det Norske Teatret
 2020 – Linje 5 (2020) Det Norske Teatret
 2020 – Lear, Det Norske Teatret
 2021 – Om Sjølvmordets Anatomi, Det Norske Teatret
 2021 – Min Venn Romvesenet, Det Norske Teatret
 2022 – BROR, Det Norske Teatret
 2022 – Samtaler med Bror, Nationaltheatret

Filmografi 
 2017 – Unge Lovende, NRK-serie
 2017 – Valkyrien, NRK-serie
 2019 – Ute Av Kontekst, Kortfilm
 2020 –  Livstid, NRK-serie
 Storm, regi Erica Calmeyer
 2021 – Kongsvika, Discovery+-serie
 2022 – Minions 2
 2022 – En Annerledes Verden

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Jae Nyamburah» frå , den 6. mars 2023.  

Norske skodespelarar
Norske regissørar
Norske fotografar
Folk frå Oslo
Russeblåstjerneslekta

Russeblåstjerneslekta (Othocallis) er ei planteslekt i aspargesfamilien.

Artar
I Noreg er to artar registrerte:
 Russeblåstjerne (O. siberica), framandart, høg risiko (HI) i Framandartslista 2018
 Persiablåstjerne (O. mischtchenkoana), framandart, ingen kjend risiko (NK)

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Aspargesfamilien
Ingrida Šimonytė

Ingrida Šimonytė () er ein litauisk økonom, universitetslærar og politikar for Tėvynės sąjunga. Ho er statsminister i Litauen  frå 24. november 2020.

Liv og virke
Šimonytė var finansminister frå 2009 til 2012. I 2013 vart ho vald som nestleiar av den litauiske sentralbanken, men gjekk av då ho i 2016 vart vald som representant i det litausike parlamentet, Seimas.

Ingrida Šimonytė var kandidat ved presidentvalet i Litauen i 2019, der ho tapa i andre valomgang for Gitanas Nausėda. Ho posisjonerte seg før valet som ein politikar av «klår tale», og hadde oppslutnad særleg blant unge, urbane veljarar. Utanrikspolitisk stod ho for ei fortsetjing av politikken til avtroppande president Dalia Grybauskaitė, særleg med omsyn til å vise ei fast haldning mot Russland.

Tėvynės sąjunga vann valet i oktober 2020, og Šimonytė vart fremja som statsministerkandidat i ei koalisjonsregjering danna av Tėvynės sąjunga, Lietuvos Respublikos Liberalų sąjūdis og Laisvės partija. Šimonytė tiltredde som statsminister 24. november 2020.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Ingrida Šimonytė» frå , den 6. mars 2023.

Bakgrunnsstoff

Litauiske statsministrar
Litauiske politikarar
Litauiske økonomar
Folk frå Vilnius
Klokkeblåstjerneslekta

Klokkeblåstjerneslekta (Hyasinthoides) er ei planteslekt i aspargesfamilien.

Artar
I Noreg er desse artane registrerte:
 Klokkeblåstjerne (H. non-scripta), framandart, låg risiko (LO) i Framandartslista 2018
 Hybridklokkeblåstjerne (H. ×massartiana), framandart, låg risiko (LO)
 Spansk klokkeblåstjerne (H. hispanica), framandart, låg risiko (LO)
 Italiensk klokkeblåstjerne (H. italica), framandart, ingen kjend risiko (NK)

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Aspargesfamilien
Vårprydslekta

Vårprydslekta (Puschkinia) er ei planteslekt i aspargesfamilien.

Artar
I Noreg er ein art registrert:
 Vårpryd (P. scilloides), låg risiko (LO) i Framandartslista 2018

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Aspargesfamilien
Fuglestjerneslekta

Fuglestjerneslekta (Ornithogalum) er ei planteslekt i aspargesfamilien.

Artar
I Noreg er desse artane registrerte:
 Fuglestjerne (O. umbellatum), framandart, låg risiko (LO) i Framandartslista 2018
 Nikkestjerne (O. nutans), framandart, ingen kjend risiko (NK)
 Sprikjestjerne (O. divergens), framandart, einskildfunn, ikkje risikovurdert
 Betlehemstjerne (O. narbonense), framandart, einskildfunn, ikkje risikovurdert

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Aspargesfamilien
Perleblomslekta

Perleblomslekta (Muscari) er ei planteslekt i aspargesfamilien.

Artar
I Noreg er desse artane registrerte:
 Perleblom (M. botryoides), framandart, potensielt høg risiko (PH) i Framandartslista 2018
 Krukkeperleblom (M. armeniacum), framandart, låg risiko (LO)
 Indigoperleblom (M. latifolium), framandart, einskildfunn, ingen kjend risiko (NK)

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Aspargesfamilien
Sandliljeslekta

Sandliljelekta (Anthericum) er ei planteslekt i aspargesfamilien.

Artar
I Noreg har ein art vore registrert:
 Småsandlilje (A. ramosum), regionalt utdøydd (RE) som heimleg art i Raudlista 2021

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Aspargesfamilien
Bladliljeslekta

Bladliljeslekta (Hosta) er ei planteslekt i aspargesfamilien.

Artar
I Noreg er desse artane registrerte:
 Doggbladlilje (H. sieboldiana), framandart, låg risiko (LO) i Framandartslista 2018
 Grønbladlilje (H. ventricosa), framandart, låg risiko (LO)
 Smalbladlilje (H. lancifolia), framandart, låg risiko (LO)

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Aspargesfamilien
Jutta Urpilainen

Jutta Urpilainen () er ein finsk politikar for SDP. I 2019 vart ho utnemnd som europakommissær i Von der Leyen-kommisjonen, med ansvar for internasjonalt samarbeid. Ho var frå 2008 til 2014 leiar av sitt parti og var til 2014 finansminister i Finland.

Urpilainen var Erasmus-student i Wien i 1998 og fekk mastergrad i pedagogikk frå universitetet i Jyväskylä i 2002. Ho arbeidde som lærar frå 2001 til 2003. Urpilainen vart vald inn til den finske riksdagen i 2003, og attvald i 2007, 2011 og 2014.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Jutta Urpilainen» frå , den 6. mars 2023.

Bakgrunnsstoff 
 Jutta Urpilainen hos den finske riksdagen
 Jutta Urpilainen hos den finske statsråden
 Jutta Urpilainen hos Europarådets parlamentarikarforsamling

Finske politikarar
Finske finansministrar
Finske pedagogar
Storkonvallslekta

Storkonvallslekta (Polygonatum) er ei planteslekt i aspargesfamilien.

Artar
I Noreg er desse artane registrerte:
 Kantkonvall (P. odoratum), livskraftig (LC) i Raudlista 2021
 Kjempekonvall (P. ×hybridum), ikkje vurdert for Raudlista
 Storkonvall (P. multiflorum), livskraftig (LC)
 Kranskonvall (P. verticillatum), livskraftig (LC)

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Aspargesfamilien
Valparaíso-provinsen

Valparaíso er ein provins i den chilenske regionen Valparaíso. Provinshovudstaden er Valparaíso. Provinsen dekker eit areal på  og har 751 317 innbyggjarar (2017).

Kommunar i provinsen 
Provinsen omfattar sju kommunar:
Casablanca
Concón
Quintero
Puchuncaví
Valparaíso
Viña del Mar
Juan Fernández

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Provincia de Valparaíso» frå ,  den 7. mars 2023.

Bakgrunnsstoff

Provinsar i Chile
Storkonvall

Storkonvall (Polygonatum multiflorum) er ei plante i storkonvallslekta i aspargesfamilien.

I Noreg er arten heimleg og veks naturleg på fuktig, næringsrik grunn i edellauvskog sør på Austlandet og sør til Arendal. Han kan òg vere forvilla frå dyrking og er funne spreidd til Nordland.

Det er gjort somme funn av hybridar med kranskonvall (P. multiflorum × P. verticillatum) sør på Austlandet.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Storkonvallslekta
Kantkonvall

Kantkonvall (Polygonatum odoratum) er ei plante i storkonvallslekta i aspargesfamilien.

I Noreg er arten heimleg og er ganske vanleg på Austlandet og i kyst-, fjord- og dalstrøk nord til Nord-Trøndelag. Han går opp til 1200 m.

Det er registrert eit funn av hybriden med kranskonvall (P. odoratum × P. verticillatum) i Hurum.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Storkonvallslekta
Maiblomslekta

Maiblomslekta (Maianthemum) er ei planteslekt i aspargesfamilien.

Artar
I Noreg er desse artane registrerte:
 Maiblom (M. bifolium), livskraftig (LC) i Raudlista 2021
 Toppkonvall (M. racemosum), framandart, ingen kjend risiko (NK) i Framandartslista 2018
 Stjernekonvall (M. stellatum), framandart, ingen kjend risiko (NK)

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Aspargesfamilien
Liljekonvallslekta

Liljekonvallslekta (Convallaria) er ei planteslekt i aspargesfamilien.

Artar
I Noreg er ein art registrert:
 Liljekonvall (C. majalis), livskraftig (LC) i Raudlista 2021

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Aspargesfamilien
Aspargesslekta

Aspargesslekta (Asparagus) er ei planteslekt i aspargesfamilien.

Artar
I Noreg er ein art registrert:
 Asparges (A. officinalis), framandart, tradisjonell produksjonsart, ikkje risikovurdert

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Aspargesfamilien
Sunniva Rose

Sunniva Rose () er ein norsk fysikar og bloggar. Ho har forska på kjernekraft med særleg vekt på thorium.

Akademisk karriere 
Rose har doktorgrad i kjerne- og energifysikk ved Universitetet i Oslo, der ho forska på bruk av thorium i kjernekraftverk. Ho disputerte for doktorgraden i mars 2017. Doktorgradsoppgåva heitte Aspects of the Thorium Fuel Cycle. Ho tok mastergrad i fysikk i 2009 på ei oppgåve om aktinoidavfall frå trykkvassreaktorar. Rose har forska på korleis ein kan redusere mengda radioaktivt avfall med 90 prosent ved å blande thorium med høgopprika uran.

Frå 2013 sat Rose i Ludvigsenutvalet, som i 2015 gav ei utreiing til Kunnskapsdepartementet titulert NOU 2015:8 «Fremtiden skole -Fornyelse av fag og kompetanser.»

Formidling 
Rose er kjend for sin rosablogg, der ho skriv om kjernefysikk, forskingsformidling, klede mote, interiør og oppveksten til dottera. I media har ho argumentert for høgare realfagleg ålmenndanning og for at mediedekking av risiko forårsaka av radioaktiv stråling ofte er sterkt misvisande. Rose er også jamleg deltakar i forskarpanelet i programposten «Abels tårn» i radioprogrammet Ekko på NRK P2. I tillegg var ho i 2015 deltakar i NRK-programmet Big Bang. Rose stilte som prorektorkandidaten til Torkil Vederhus i rektorvalet på Universitetet i Oslo våren 2013.

Rose starta bloggen sin i september 2011, like etter Fukushima-ulukka. Der har ho skrive om interessene sine, frå sko og sminke til kjernefysikk.

I 2015 vart det gjeve ut ein dokumentar, med Rose i hovudrolla, om kjernefysikk. På VGTV si skildring av den norske versjonen av dokumentaren vart han skildra som assosiativ reise. Dokumentaren kom også ut på engelsk. Han vart produsert av Bulldozer film.

Rose har halde føredrag om forsking i mange samanhengar, blant anna for TEDxOslo i 2013.

I 2020 gav Rose ut boka Vi er stjernestøv - kjernefysikk for folk flest.

Bibliografi 
 Vi er stjernestøv - kjernefysikk for folk flest Egmont 2020 ISBN 9788242969118

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Sunniva Rose» frå , den 7. mars 2023.  

Norske fysikarar
Norske bloggarar
VM i skiskyting 2023

Verdsmeisterskapen i skiskyting 2023, den 53. i rekka, vart avvikla i Oberhof i Tyskland i tida 8. – 19. februar 2023. Meisterskapen omfatta fem individuelle tevlingar for kvinner og like mange for menn, dessutan ein mixstafett der kvart land deltok med to kvinner og to menn på laget, samt ein parstafett der ei kvinne og ein mann veksla om å gå kvar sine to etappar.

Johannes Thingnes Bø frå Noreg vann sju medaljar og vart den store framgrunnsfiguren i meisterskapen. Han vart då den fyrste mannlege utøvaren som tok medalje i alle øvingane han kunne delta i. Elles sanka norske Sturla Lægreid (5), svenskane Hanna Öberg (4) og Sebastian Samuelsson (4) og italienske Lisa Vittozzi (4) rikeleg med medaljar.

Oberhof arrangerte verdsmeisterskap i skiskyting for andre gong, 19 år etter den fyrste meisterskapen.

Menn

10 km 

Fredag 11. februar

12,5 km jaktstart 

Sundag 12. februar

20 km normal 

Tysdag 14. februar

15 km fellesstart 

Sundag 19. februar

4 x 7,5 km stafett 

Laurdag 18. februar

Kvinner

7,5 km sprint 

Fredag 10. februar

10 km jaktstart 

Sundag 19. februar

15 km normal 

Onsdag 15. februar

12,5 km fellesstart 

Sundag 19. februar

4 x 6 km stafett 

Laurdag 18. februar

Mixøvingar

Parstafett 6 km + 7,5 km 

Torsdag 16. februar

Mixstafett 4 x 6 km 

Onsdag 8. februar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltmeisterschaften 2023» frå ,  den 9. mars 2023.  

Verdsmeisterskap i skiskyting
Sport i 2023
2023 i Tyskland
Idrettstilskipingar i Tyskland
Toppkonvall

Toppkonvall (Maianthemum racemosum) er ei plante i maiblomslekta i aspargesfamilien.

I Noreg er arten ein framandart som opphavleg kjem frå Nord-Amerika og som er innført som prydplante. Arten vart først funnen forvilla i 2006 og er registrert i naturen i Drammen og Ålesund. I Framandartslista 2021 er han registrert med ingen kjend risiko (NK).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Maiblomslekta
Stjernekonvall

Stjernekonvall (Maianthemum stellatum) er ei plante i maiblomslekta i aspargesfamilien.

I Noreg er arten ein framandart som opphavleg kjem frå Nord-Amerika og som er innført som prydplante. Arten vart først funnen forvilla kring 1850 og er registrert i naturen i periodar i området kring Oslo. I Framandartslista 2021 er han registrert med ingen kjend risiko (NK).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Maiblomslekta
Fatemeh Ekhtesari

Fatemeh Ekhtesari () er ei iransk jordmor, aktivist og forfattar.  Ho har gjeve ut fire diktsamlingar, novellesamlingar og ein roman på persisk.  Tekstene hennar er omsette til fleire språk. Ei samling tekster vart gjevne ut i norsk omsetjing som Vi overlever ikke (Transfer forlag, 2020).

Biografi

Tidleg virke
Fatemeh Ekhtesari er fødd i Kashmar  i provinsen Razavi-Khorasan i Iran. Ho var seinare busett i Karaj. Ho pådrog seg negativ merksemd frå dei iranske myndigheiter etter å ha smoge seg inn, kledd som ein gut, på ein fotballarena for å kunne sjå ein kamp mellom Iran og Sør-Korea.

I 2010, då ho var 23 år gammal, gav Ekhtesari ut diktsamlinga Yek bahse feministi ghabl az pokhtane sibzaminiha som vart godkjend av sensuren etter at ho erstatta forbodne ord (som bryst, kyss, fridom, nakenskap) med blanke felt. Men seinare la ho ut dei manglande orda på internett slik at lesarane kunne føre dei inn sjølv. Iranarar les mykje poesi og poetar er kjende personar. I Iran arbeidde ho på ein kvinneklinikk og redigerte tidsskrift retta mot kvinner.

Dom
Seint i 2013 vart Ekhtesari arrestert, og halden i Evin-fengselet i Teheran. Sommaren 2015 vart ho stilt for retten og på hausten dømt til 99 piskeslag og 11,5 års fengsel for blasfemi og lovbrot mot staten (regimekritisk propaganda) og for å ha handhelsa på ein mann under ein litteraturfestival i Göteborg i Sverige. Angrepet på Ekhtesari frå myndigheitene skuldast truleg at ho er kjend i utlandet. Amnesty International og PEN International engasjerte seg på hennar vegne mens ho satt fengsla.

Ekhtesari anka domen i 2015 og skulle då møte i retten på nytt ein månad seinare. Før ankesaka kom opp flykta hun.

Flukt til Noreg
Ekhtesari flykta i 2016 frå Iran og reiste til Noreg.

Fordi saka hadde fått mykje merksemd i Iran brukte Ekhtesari forkleding som kurdar for ikkje å verte attkjend. Saman med lækjaren og diktaren Mehdi Mousavi reiste ho landevegen gjennom Iran og Irak. Ifølgje eiga skildring vart dei stogga av tyrkiske grensevakter og dei sneik seg gjennom fjella til byen Van aust i Tyrkia. Dei fekk hjelp av foreninga for fribyforfattarar til å kome seg fra Tyrkia til Lillehammer.

Hennar dikt er vorte framført og publisert av forskjellige songarar. Eit av dikta fra hennar fyrste bok vart framført i eit album av Shahin Najafi, saman med Seyed Mehdi Mousavi, Afshin Moghadam og Yaghma Golrowi. Også andre dikt er vorte framførte av ei rekkje songarar; det mest kjente er song 28, sunge av Shadi Amini.

I 2021 vart Ekhtesari tildelt Lillehammer kommunes kulturstipend. Diktsamlinga Hun er ikke kvinne har norske og persiske tekster; den fekk terningkast 5 i Dagbladet.

Utgjevingar på norsk 
 Vi overlever ikke, TransFer forlag 2020 ISBN 9788292635070
 Hun er ikke kvinne, Aschehoug 2022. ISBN 9788203377006

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Fatemeh Ekhtesari» frå , den 7. mars 2023.

Bakgrunnsstoff 
 Forfatterprofil hos Aschehoug.

Iranske forfattarar
Doggbladlilje

Doggbladlilje (Hosta sieboldiana) er ei plante i bladliljeslekta i aspargesfamilien.

I Noreg er arten ein framandart som opphavleg kjem frå Japan og som er innført som prydplante. Arten vart først funne forvilla i 1966 og er registrert spreidde stader langs kysten frå Østfold til Møre. I Framandartslista 2018 er han registrert med låg risiko (LO).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Bladliljeslekta
Grønbladlilje

Grønbladlilje (Hosta ventricosa) er ei plante i bladliljeslekta i aspargesfamilien.

I Noreg er arten ein framandart som opphavleg kjem frå Kina og som er innført som prydplante. Arten vart først funnen forvilla i 1994 og er registrert spreidde stader langs kysten frå Østfold til Møre. I Framandartslista 2018 er han registrert med låg risiko (LO).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Bladliljeslekta
Smalbladlilje

Smalbladlilje (Hosta lancifolia) er ei plante i bladliljeslekta i aspargesfamilien.

I Noreg er arten ein framandart som opphavleg kjem frå Japan og som er innført som prydplante. Arten vart først funnen forvilla i 1954 og er registrert spreidde stader langs kysten frå Østfold til Bergen. I Framandartslista 2018 er han registrert med låg risiko (LO).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Bladliljeslekta
Småsandlilje

Småsandlilje (Anthericum ramosum) er ei plante i sandliljeslekta i aspargesfamilien.

I Noreg er arten truleg opphavleg heimleg, men er regionalt utdøydd (RE) etter å ha hatt ein førekomst i Oslo fram til 1859. Arten er no komen inn som ein framandart som er innført som prydplante og er funne forvilla frå 1991 i Asker.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Sandliljeslekta