kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Gaupa

Gaupa (frå latin Lynx) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Det vart introdusert på 1600-talet av Johannes Hevelius. Det er eit lyssvakt stjernebielte og dei mest lyssterke stjernene dannar ei sikksakk-linje.

Kjende objekt
Den einaste namnsette stjerna i dette stjernebiletet er Alsciaukat (frå arabisk for torn), òg kjend som 31 Lyncis, eller κ Lyncis.

Det mest kjende djupromsobjektet i Gaupa er NGC 2419, òg kalla «Den intergalaktiske vandraren», ein kulehop som er den mest fjerntliggande av sitt slag, 300 000 lysår frå jorda. Det er truleg at NGC 2419 går i ein særs elliptisk bane kring Mjølkevegen. Han har storleiksklasse 10,3 og er ein hop av Shapley-klasse II. Denne klassen er ekstremt konsentrert i sentrum. NGC 2419 vart oppdaga som ein kulehop av Carl Lampland.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lynx (constellation)» frå ,  den 12. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:
Universe: The Definitive Visual Dictionary, Robert Dinwiddie et al., DK Adult Publishing, (2005), pg. 346.
 
 Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). Stars and Planets Guide, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.
 Ferris, Timothy. Seeing in the Dark. 2002. s. 244

Bakgrunnsstoff 

Fotografisk guide til Gaupa
Star Tales – Gaupa
Gaupa på Constellation Guide

 
Stjernebilete
Nordlege stjernebilete
Sekstanten

Sekstanten (frå latin Sextans) er eit stjernebilde rundt ekvator på himmelkvelvinga. Stjernebiletet vart innført i 1687 av Johannes Hevelius.

Kjende objekt

Sekstanten dekkjer eit heller lyssvakt område av himmelen. Det har berre ei stjerne over femte storleiksklasse, nemleg α Sextantis på 4,49m.  Stjernebiletet inneheld eit par dobbeltstjerner, inkludert γ, 35, og 40 Sextantis. Det er nokre få variable stjerner, inkludert β, 25, 23 Sextantis og LHS 292. NGC 3115 er ein galakse som er eit av djupromsobjekta i stjernebiletet. Biletet ligg nær ekliptikken, som gjer at månen, og somme av planetane stundom passerer gjennom biletet.

Sextans B er ein forholdsvis lys irregulær galakse med storleik 6,6, 4,3 million lysår frå jorda. Ho høyrer til Den lokale gruppa.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sextans» frå ,  den 9. juli 2016. 
 oppgav desse kjeldene:
 
 Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). Stars and Planets Guide, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.

Bakgrunnsstoff 

 The Deep Photographic Guide to the Constellation: Sextans
 Star Tales – Sextans
 Sextans på Constellation Guide

 
Stjernebilete
Ekvatoriale stjernebilete
Seglet

Seglet (frå latin Vela) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Det var opphavleg ein del av det større stjernebiletet Argo Navis, som seinare vart delt inn i fire delar: Kjølen, Akterstamnen og Kompasset. Med ein tilsynelatande storleik på 1,8, er den mest lyssterke stjerna den varme blå, multiple stjerna Gamma Velorum, der den eine komponenten er den mest lyssterke Wolf-Rayet-stjerna på himmelen. Delta og Kappa Velorum, i lag med Epsilon og Iota Carinae, dannar ein asterisme kjend som Den falske krossen. Delta har storleiksklasse 1,95 og er i røynda eit trippelt eller kvadruppelt stjernesystem.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Vela (constellation)» frå ,  den 9. juli 2016. 
 oppgav desse kjeldene:
 
 Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). Stars and Planets Guide, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.
 Richard Hinckley Allen, Star Names, Their Lore and Legend, New York, Dover, various dates.

Bakgrunnsstoff

 Star Tales – Seglet
 Seglet på Constellation Guide

 
Stjernebilete
Sørlege stjernebilete
Flygefisken

Flygefisken (frå latin Volans) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Stjernebildet var eit av dei tolv skapt av Pieter Dirkszoon Keyser og Frederick de Houtman mellom 1595 og 1597, og det blei for fyrste gongen publisert i Uranometria frå 1603, av Johann Bayer.

Stjerner 

Kjelder: The Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed. og The Hipparcos Catalogue, ESA SP-1200

Djupromsobjekt

Lindsay-Shapley-ringen, eller AM0644-741, er ein ringgalakse som ligg 300 millionar lysår frå jorda. Han er kalla opp etter oppdagarane. Lindsay-Shapley-ringen vart funnen nær Den store magellanske skya i 1960. Som Kjerrehjulgalaksen i Bilethoggaren, kjem den unvanlege forma på galaksen som følgje av ein kollisjon mange millionar år sidan. Den blå ringen, 150 000 lysår i diameter, vart forma då ei sjokkbølgje frå kollisjonen skapte ein ring av varme, blå stjerner. Den gule kjernen er ei samansmelting av kjernene til etterkomarane. NGC 2442, er ein spiralgalakse, 50 millionar lysår frå jorda.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Volans» frå ,  den 8. juni 2016. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

http://www.astro.wisc.edu/~dolan/constellations/stjernebileta/Volans.html
http://www.maa.mhn.de/Maps/Stars_en/Fig/volans.html 
Starry Night Photography : Volans Constellation
Star Tales – Volans

Volans Constellation at Constellation Guide

 
Stjernebilete
Sørlege stjernebilete
Smalt dunkjevle

Smalt dunkjevle er ei av to norske plantar i dunkjevlefamilien (Typhaceae). Det er ei fleirårig vassplante som kan bli to meter høg, og veks i vatn, stundom brakkvatn. Ho har særs smale (1 cm) blad og både hoaks og hanaks på same planta. Hoakset er den mørke kjevla, hannakset den lyse dusken øvst. Blada blir ikkje høgare enn akset. Den mest synlege skilnaden på smalt dunkjevle og breitt dunkjevle er at hann- og hoaks ikkje går i kvarandre.

Kjelder 

Johannes Lid: Norsk og svensk flora. Oslo, 1974.

Bakgrunnsstoff 
 

Dunkjevlefamilien
Saimen

Saimen (finsk Saimaa) er den største innsjøen i Finland, og den femte største i Europa. Han har eit areal på 4 400 km², og det største opne området har eit areal på 1 377 km². Innsjøen ligg i den søraustre delen av landet, frå Villmanstrand og nordover. Av byar langs innsjøen finn ein mellom anna Villmanstrand, Imatra, Nyslott og S:t Michel. Øyane ligg tett i tett i det meste av innsjøen, og enkelte stader er det berre smale kanalar som knyter dei forskjellige delane av innsjøen saman. Kvar del av Saimen har sitt eige namn, slik som Orivesi, Puruvesi, Haukivesi, Yövesi og Pihlajavesi.

Mesteparten av vatnet i Saimen kjem frå Pielis älv, medan vatnet vidare renn ut i elva Vuoksen og i Saimaa-kanalen. Elva Vuoksen tar vatnet vidare til innsjøen Ladoga i Russland, den største innsjøen i Europa.

Saimen er spesielt kjend for ein eigen underart av ringsel, Pusa hispida saimensis, som er etterkommarar som vart att i Saimen då landet steig såpass at sambandet til Austersjøen vart kutta for Saimen.

Saimaa-kanalen går frå Villmanstrand til Viborg, han vart opna i 1856, og stengd etter vinterkrigen i 1940, då halve kanalen kom på russisk side av grensa. Deretter var kanalen open under fortsetjingskrigen, frå 1942 til 1944. Etter iherdig finsk diplomatisk innsats vart kanalen opna for trafikk att i 1968, men då hadde kanalen mista mykje av posisjonen han hadde før krigen.

Innsjøar i Finland
Den norske legeforening

Den norske legeforening (Legeforeningen) vart stifta i 1886. Om lag 94 % av alle norske lækjarar er medlemer av foreiningen. Tidsskrift for Den norske legeforening («Tidsskriftet») vert utgjeve av foreiningen som òg har ansvaret for godkjenning av medisinske fagspesialistar.

Foreiningen har ei rekkje underorganisasjonar, m.a. Norsk medisinstudentforening, Praktiserende spesialisters landsforening (PSL), Leger i samfunnsmedisinsk arbeid og Almenpraktiserende legers landsforening (APLF).

Styrande organ i Den norske legeforening (2005) 
 Generalsekretær: Terje Vigen.

Sentralstyret i Den norske legeforening 
 President: Torunn Janbu
 Visepresident: Per Meinich
 Lars Eikvar.
 Hilde Engjom.
 Ottar Grimstad.
 Ernst Horgen.
 Bård Lilleeng.
 Siri Tau Ursin.
 Marte Walstad.

Sjå òg 
Den norske tannlegeforening‎

Bakgrunnsstoff 
 
 Lover for Den norske legeforening 

Norske profesjonelle organisasjonar
Norske fagforeiningar
Medisin
Skipingar i 1886
Norske vitskaplege organisasjonar
Spelt

Spelt (Triticum spelta) er ein urgammal kornsort. Han er truleg ein hybrid mellom urkveitesortane emmer og einkorn (Triticum monococcum), og har same opphav som dagens moderne kveitesortar.

Kornslaget inneheld meir næringsstoff enn vanleg kveite, ettersom ein finn desse i sjølve frøkviten, og ikkje berre i skalet. Spelt har meir av både vitaminar, protein og fordøyelege fiber, og inneheld meir av minerala magnesium, jern, sink og kopar. Det har òg ei anna glutensamansetjing enn annan kveite, slik at enkelte glutenallergikarar toler det betre.

Bruk 
Ein kan laga gryn og mjøl av spelt, og speltbrød blir rekna som mykje betre på smak enn vanlege kveitebrød. I Tyskland har ein òg tradisjon for å tørka og eta umogne frø under namnet Grünkern.

Spelt har vore mykje brukt som lækjande mat, særleg mot fordøyingsproblem og hudsjukdommar. Hildegard von Bingen kallar det «det beste kornet», og den beste maten ein kan gje sjuke. I dag er spelt ein alternativ kornsort for mange kveiteallergikarar.

Dyrking 
Kornslaget er nøysamt og har stor motsandskraft slik at det kan dyrkast utan gjødsel eller plantevernmiddel, og er ein populær kornsort innan organisk landbruk. Ulempa med speltkorn er at det gjev mindre utbytte enn kveite - frå halvparten av kornutbyttet per km² og ned til ein fjerdedel.

Historie 

Ein har funne spelt i Kaukasus frå 6000–5000 f.Kr., og i Moldavia frå 4000–3000 f.Kr. Kornet spreidde seg ganske raskt til heile Vest-Asia og Europa. Fleire gamle skrifter nemner det, mellom anna Bibelen. 

I fleire tusen år var spelt ein viktig kornsort. Først under den industrielle jordbruksrevolusjonen på 1800-talet tok nye kveitesortar over på grunn av større utbytte.

I Bayern og Sveits heldt ein likevel fram med å dyrka spelt, og etter kvart voks etterspurnaden etter kornet slik at fleire tok til å dyrka det igjen. I Noreg tok ein til å dyrka spelt igjen i 1998.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 klikk.no  - baking med spelt

Korn
Kveite
Amnesty International

Amnesty International vart stifta i 1961 av den engelske advokaten Peter Benenson på bakgrunn av ein artikkel han skreiv om samvitsfangar. Artikkelen fekk stor merksemd og førte til ein brevskrivingskampanje for lauslating av samvitsfangar i mange land. I dag har organisasjonen 1,8 millionar medlemmer i meir enn 150 land. På Amnesty International sitt hovudkontor, det internasjonale sekretariatet i London, arbeider over 400 personar.

Visjon 
Amnesty International sin visjon er ei verd der ein kvar nyt godt av alle rettane i verdsfråsegna om menneskerettane og andre internasjonale menneskerettsstandardar. I sitt arbeid for å auke respekten for alle menneskerettane, etterforskar og aksjonerer Amnesty International for å motverka og stogge grove overgrep mot retten til fysisk og mental integritet, samvits- og ytringsfridom og fridom frå diskriminering..

Amnesty i Noreg 
Amnesty International Norsk avdeling vart stifta på FNs menneskerettsdag 10. desember 1964. I byrjinga vart organisasjonen drive berre på frivillig basis, først i 1976 vart det bestemt av styret å opprette ei halv stilling som dagleg leiar. I 1977 vart Amnesty International tildelt Nobels Fredspris for å levandegjere FNs menneskerettserklæring og for å trygge grunnlaget for fridom, rettferd og fred i verda. Prisen sørgde for at den jamne veksten som hadde vart ved sidan stiftinga no auka kraftig. Distriktskontor vart oppretta på slutten av 1970-åra i Stavanger, Oslo og Bergen (Trondheim fekk sitt kontor først ti år seinare). I dag har Amnesty over 47 000 medlemmer og rundt 30 tilsette i Noreg. I tillegg finst det ei rekke aktive amnestygrupper, studentgrupper og ungdom for Amnesty-grupper.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Amnesty International Norge

 
Internasjonale organisasjonar
Ideelle organisasjonar
Vinnarar av Nobels fredspris
Skipingar i 1961
Politisk økologi

Politisk økologi er eit nytt omgrep som oppstod rundt 1980-åra. Omgrepet har enkelt sett oppstått frå ein kombinasjon av «kulturell økologi» og «politisk økonomi», og inneber difor at ein kombinerer kunnskap frå både naturvitskaplege og samfunnsvitskaplege fag slik som biologi, økologi, botanikk, hydrologi, meteorologi, geomorfologi, sosiologi, antropologi, geografi og økonomi (Klein 2004:2).

Piers Blaikie er ein sentral lærd innan politisk økologi. Hans regionale politiske økologi kan sjåast på som ein «kreativ idé som kombinerer ulike innfallsvinkler» (Klein 2004:2). For å oppnå dette er han tverrfagleg.

Kjelder 
 Klein, Jørgen (2004): Om begrepet ’Politisk Økologi’. Leksjon frå AFR 6002/1002. NTNU: 05.02.2004. Ikkje tilgjengeleg utanfor NTNU.

Politikk
Naturvitskap
Økologisk terminologi
Gulrot

Gulrot (Daucus carota) er ei populær rotfrukt. Gulrøter er vanlegvis oransje, men det finst òg kvite, gule, raude, blå og lilla variantar. Forma på gulrøtene kan vere konisk, sylindrisk eller rund.

Næringsinnhald 
Gulrøter inneheld mykje vitamin A, og er difor godt for synet. Den oransje fargen stammar frå karoten.

Historie 
Gulrota er ei gamal kulturplante som stammar frå Vesleasia, der har ho vore dyrka i minst 2000 år. Arabarane tok gulrøter med til Spania for om lag 1000 år sidan, og dedan har ho spreidd seg over resten av Europa. Ho har vore kjend i Europa sidan mellomalderen, men då hovudsakleg som ein kvit grønsak. Oransje gulrøter byrja ein fyrst med å dyrka på andre halvdel av 1800-talet.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Grønsaker
Rotfrukter
Busk

Ein busk er ein vedplante som er mindre enn eit vanleg tre og greiner ut nær bakken, slik at han har ei avrunda, kompakt form. Medan mange plantar veks seg naturleg til denne forma, kan òg tre bli avgrensa til buskform på grunn av jordsmonn, vind eller menneskepåverknad, som stadig klipping. 

Det finst buskar frå lauvtre såvel som nåletre, og dei kan vera vintergrøne eller lauvfellande.

Buskdannande plantar kan danna større eller mindre kratt.
Naturlege og menneskeskapte buskar blir brukt i hekkar og i hagar, der dei kan vera frittveksande eller formklipte.

Døme på buskar 
(punkt markerte med * kan òg bli til tre)

 Malurtslekta (Artemisia)
 Berberisslekta (Berberis)
 Buksbomslekta (Buxus)
 Lyngslekta Calluna
 Kameliaslekta Camellia
 Hasselslekta (Corylus)
 Gyvelslekta Cytisus
 Hortensiaslekta Hydrangea
 Kristtornslekta (Ilex) *
 Jasminslekta Jasminum
 Einerslekta (Juniperus) *
 Lavendelslekta Lavandula
 Rhododendronslekta (Rhododendron)
 Syrinslekta (Syringa)

Plantar
Tundranenetsisk

Tundranenetsisk (tidl. jurakisk, jurakkisamojedisk) er eit uralsk språk. I lag med skogsnenetsisk utgjer dei dei nenetsiske språka i den nordlege delen av den samojediske språkgreina. Andre nordsamojediske språk er enetsisk, juratsisk og nganasansk.

Ved folketeljinga i 2002 var det 31 311 nenetsiskspråklege av ei befolkning på 41 302 nenetsar.
Etter den sovjetiske statistikken frå 1989 var det 27 273 nenetsiskspråklege, av dei hadde 26 730 nenetsisk som morsmål og 543 nenetsisk som andrespråk. Nenetsisk blir snakka i den nordlege delen av Russland, på begge sidene av Uralfjella, i Nenetsia, Jamalo-Nenetsk, Tajmyr og på Kolahalvøya.

Grammatikk

Fonologi

Vokalar 

Tundranenetsisk har 10 vokalar, dei har 17 ulike allofonar, fordelinga er styrt av palatalisering

Monoftongane i nenetsisk er presenter i tabellen.

Konsonantar 
Nenetsisk har 32 konsonantar. Skjemaet nedanfor bruker det uralske fonetiske alfabetet og ikkje IPA.

Vokalar
Nenetsisk har sju vokalfonem.

Morfologi

Skriftspråk 

Før den russiske revolusjonen vart det publisert ein del religiøse skrifter på nenetsisk. Rett etter revolusjonen fekk nenetsisk, som så mange språk i Sovjetunionen, eit eige skriftspråk, basert på det latinske alfabetet. I tråd med skiftet i den sovjetiske politikken i 1935 vart dette skriftspråket skifta ut med eit skriftspråk det kyrilliske alfabetet, med tre tilleggsbostavar, samanlikna med repertoaret for russisk.

Litteratur 

 Décsy, Gy. 1966: Yurak Chrestomathy Indiana University Ural-Altaic Series, Bloomington.
 Janhunen, Juha 1986: Glottal stop in Nenets. Memoires de la Société Finno-Ougrienne 196. Helsinki.
 Lehtisalo, T. 1956: Juraksamojedisches Wörterbuch, Lexica Societatis Fenno-Ugricae , Helsinki.
 Salminen, Tapani 1997: Tundra Nenets. Me¬mo¬ires de la Socièté Finno-Ougrienne 227. Helsinki.
 Salminen, Tapani 1998: A morphological dictionary of Tundra Nenets. Lexica Societatis Fenno-Ugricae 26. Helsinki: Suomalais-Ugrilainen Seura. 
 Sammallahti, Pekka: Material from Forest Nenets, Castrenianum toimitteita , Helsinki.
 Tereščenko, N.M. 1956: Materialy i issledovanija po jazyku nenecev. Izdatel’stvo Akademii Nauk SSSR.
 Tereščenko, N. M. 1965: Nenecko-russkij slovar´ Moskva: Sovetskaja Ènciklopedija.
 Glottolog: Bibliografi over nenetsisk språkforsking

Fotnotar 

 
Samojediske språk
Einskildspråk

ro:Limba neneţ
Selkupisk

Selkupisk er eit uralsk språk. Det høyrer til den sørlege delen av den samojediske språkgreina, og det er det einaste sørsamojediske språket som framleis har talarar. Andre sørsamojediske språk var mator, khoibalsk og kamassisk.

I den russiske folketeljinga frå 2010 vart det registrert 3649 selkuparar og 1023 selkupisktalande. I 1994 vart det vurdert at selkupisk hadde ca. 1570 talarar, som gav ein morsmålsprosent på godt under 50 %.

Selkupisk blir snakka i dei vestlege delane av Sibir, langs Taz-elva og mellom Ob og Jenisej.

Dialektar 
Selkupisk har tre dialektar: nord-, midt- og sørselkupisk. Nordselkupisk er den største dialekten, dei to andre dialektane har færre enn 100 talarar kvar.

Grammatikk

Syntaks 

Selkupisk er eit SOV-språk.

Skriftspråk 
Før den russiske revolusjonen vart det publisert ein del religiøse skrifter på selkupisk. Rett etter revolusjonen fekk selkupisk, som så mange språk i Sovjetunionen, eit eige skriftspråk, basert på det latinske alfabetet. I tråd med skiftet i den sovjetiske politikken i 1935 vart dette skriftspråket skifta ut med eit skriftspråk basert på det kyrilliske alfabetet.

Forskingshistorikk 
Selkupisk vart kartlagt av M.A. Castrén. Den viktigaste kjelda til kunnskap om selkupisk er notata til Kai Donner, som framleis ikkje er publisert.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Glottolog: Bibliografi over selkupisk språkforsking

 Litteratur 
 Alatalo, Jarmo 2001: Phonological irregularities in Selkup morphology and their origin. Materialen zum internationalen uralistischen Symposium Diachronie in der synchronen Sprachbeschreibung, Hamburg 6-10 Oktober 1999. Finnisch-Ugrische Mitteilungen 23:1-9. Hamburg.
 Alatalo, Jarmo : Sölkupisches Wörterbuch aus Aufzeichnungen von Kai Donner, U. T. Sirelius und Jarmo Alatalo. Zusammengestellt und herausgegeben von Jarmo Alatalo. XXX. 2004. XXVII + 465 s. (ISBN 952-5150-76-3)
 Hajdú, Péter. Chrestomathia Samoiedica. Budapest 1968, s. 58–65.

Språk i Russland
 
Samojediske språk
Einskildspråk
Sannidal kommune

Sannidal er ein tidlegare norsk kommune i Telemark fylke, oppretta i 1837 som Sandøkedal formannskapsdistrikt.

 1. januar 1882 vart Sannidal delt då Skåtøy vart utskild som eigen kommune. Etter frådelinga hadde Sannidal 2 186 innbyggjarar.
 1. januar 1960 vart Sannidal slegen saman med Skåtøy og Kragerø til den nye Kragerø kommune. Ved samanslåinga hadde Sannidal 2 604 innbyggjarar.

Bakgrunnsstoff 

Geografi i Kragerø
Historie i Kragerø
Tidlegare kommunar i Telemark
Norske kommunar skipa i 1838
Norske kommunar nedlagde i 1960
Utsjoki

Utsjok (finsk Utsjoki, nordsamisk Ohcejohka, skoltesamisk Uccjokk) er den nordlegaste kommunen i Finland, i området Lappland.
I Utsjok kommune bur det 1362 menneske (2016), flatevidda er 5370,5 km². Nabokommunar er Enare, og i Noreg Karasjok, Tana og Nesseby.

Utsjok er den einaste kommunen i Finland som har samisk fleirtal. Han har tre større busetnader: Administrasjonssenteret Utsjoki by, Karigasniemi og Nuorgam. 
Utsjok er den nordlegaste kommunen  i EU og Nuorgam den nordlegaste tettstaden.
 
Kommunen høyrde til det tidligare Lapplands län.

Folk frå Utsjok
Kirsti Paltto, forfattar

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Kommunar i Lappland
Samiske kommunar
Ålfoten

For fjorden med same namn sjå Ålfotfjorden

 

Ålfoten er ei bygd i Bremanger kommune og ligg på sørsida av Nordfjorden. Bygda består av dei fire bygdelaga Førde (Føre), Sigdestad, Myklebust og Vik og har om lag 200 innbyggjarar. 

Bygda har barneskule, barnehage, daglegvarebutikk og kyrkje. I Ålfoten ligg to kraftstasjonar, Åskåra og Yksneelvane. 

I sørvest ligg Ålfotbreen, og aust for denne ligg Gjegnalundsbreen. På sørsida av Ålfotfjorden ligg fjella Høgefjellet, Bukkenibba og Blånibba (Gjegnen). Nord for bygda ligg fjella Nakken, Kårnyken, Kvasshornet og Klakegga. Bygda har tre dalar, Førdsdalen (Førs-), Sigdestaddalen og Myklebustdalen. I Førdsdalen ligg vatna Osvatnet, Vasslidvatnet og Urvatnet. Lengst ute i dalen ligg Store Førdevatnet.

Bygda har veg gjennom Myklebustdalen til kommunesenteret Svelgen, til Ytre Bremanger via den undersjøiske Skatestraumtunnellen under Skatestraumen og til nordsida av Nordfjorden med ferja Isane-Stårheim.

Bilete

Nordfjord
Busetnader i Bremanger
Bygder i Vestland
GlaxoSmithKline

GlaxoSmithKline (GSK) er eit fleirnasjonalt legemiddelfirma med hovudkontor i London i England. Det blei danna i desember 2000 ved ein fusjon mellom Glaxo Wellcome og SmithKline Beecham.

Firmaet tener hovudsakleg på nokre få viktige produkt, mellom anna Avandia mot diabetes og dei antidepressive midla Seroxat og Wellbutrin.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
GlaxoSmithKline 

internasjonale føretak
Britiske føretak
Skipingar i 2000
Lækjemiddelprodusentar
Vaksineprodusentar
Kowhai

Kowhai er eit lite blomeberande tre i ertefamilien. Det kjem frå New Zealand, der det òg er nasjonalblom. Det er kjenneteikna av gule blomar, og kōwhai er også maoriordet for fargen gul.

Kowhaitrea høyrer til planteslekta Sophora. Det finst åtte ulike kowhai-artar, med Sophora microphylla som den mest vanlege. Kowhai-tre veks over heile landet, og er ofte å sjå i newzealandske hagar.

Skildring

Trea kan bli opptil åtte meter høge. Dei har nokså glatt bark og små blad. Dei store, sterkt gulfarga blomane med form som horn kan ein sjå om våren og tidleg på sommaren. Etter bløminga lager planten belgar som inneheld seks eller fleire frø.

Nokre av kowhai-artane misser blada om hausten, noko som er uvanleg på New Zealand, der dei fleste plantane er eviggrøne.

I kulturen
Maoriar har tradisjonelt brukt dei fleksible greinene til byggjemateriale i hus og til å laga snarer. Blomane blei brukt til å gje gult fargestoff. Treet har også hatt medisinsk bruk, ein nytta avkok av borken både mot innvortes smerte og ytre skader. Kōwhaibøminga, seint om vinteren eller tidleg om våren, var også rekna som eit teikn på at ein skulle planta kumara (søtpotet).

Kowhai-artar
S. chathamica
S. fulvida
S. godleyi
S. longicarinata
S. microphylla
S. molloyi
S. prostrata
S. tetraptera

Kjelder

Planteliv på New Zealand
Nasjonalblomar
Erteblomfamilien
Giftige plantar
Ord frå maori