kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Fristaden Christiania

Christiania er eit område ved festningsvollane på Christianshavn i København. Skiftande regjeringar har godteke stor grad av sjølvstyre på området, mot at restaurantar og andre firma betalar meirverdiavgift (moms) på omsetnaden. Øvste styringsorgan er allmøtet. 

Innbyggjarane, som okkuperte den nedlagde militærkasernen der i 1971, ser på området som ein fristad, og brukar namnet Fristaden Christiania, Det fri Christiania eller det færøyske namnet Frístaðurin Christiania. Dei har laga eigne lover og sitt eige flagg, og kallar seg christianitter.

Hasj vart omsett openlyst i Christiania fram til 2004, og vert ikkje sett på som narkotika av innbyggjarane, medan andre narkotiske stoff er bannlyst.

Bilar er ikkje tillatne på området.

Namnet Christiania kjem frå nemninga christianitt, som opphavleg var ein innfødd frå bydelen Christianshavn.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Side om Bevar Christiania 
 Side om Christiania

København
Bhumibol Adulyadej av Thailand

Bhumibol Adulyadej (), med kongetittelen Rama IX, var konge av Thailand frå 1946 til han døydde i 2016. Han sat på trona i over 70 år, noko som gjorde han til den lengst regjerande herskaren i thailandsk historie, og før han døydde var han det lengst sitjande statsoverhovudet i verda.

Kong Bhumibol overtok trona då broren døydde i 1946, og vart formelt krona i 1950. Han var gift med dronning Sirikit (fødd 1932). Tronfylgjaren er sonen Maha Vajiralongkorn. 

Bhumibol vart i 1960 tildelt storkrossen med kjede av St. Olavs Orden.

Nasjonalt symbol, men med politisk makt 
Formelt har kongen lite makt, men han har framleis ein viktig rolle som øvste leiar for buddhismen og samlande nasjonalt symbol for landet. Kongen og familien hans opptrer nærast dagleg på ulike arrangement og er høgt verdsette. Kritikk av kongefamilien er uhøyrt. Sjølv om landet er eit konstitusjonelt monarki, har kongen gripe inn i politikken ved ulike høve. I 1992 brukte kongen innverknaden sin til å stoppa samanstøyt mellom hæren og demonstrantar. I regjeringstida hans har det vore fleire militærkupp. Kuppmakarar har lagt vekt på å æra kongen. Den 19. september 2006 avsette militæret statsminister Thaksin Shinawatra, og utnemnde kongen til statsoverhovud. I ei uttale la dei vekt på å «sikra fred og æra kongen, som vert sett på som den mest høgvyrda av alle thaiar».

Kjelder

Thailandske regentar
St. Olavs Orden
Thailandske kongelege
Kongelege frå USA
Pietro Querini

Pietro Querini var ein adelsmann og handelsmann frå Venezia. Han er kjend for si eiga skildring av då eit handelsskip kom ut av kurs. Til slutt dreiv han og dei andre folka om bord i land ved Røst i Lofoten.

Eit fullasta skip med 68 mann om bord, sigla frå Kreta den 25. april 1431. I staden for å nå Flandern, førte ein kraftig storm dei ut av kurs, og mannskapet måtte gå over i dei to livbåtane den 17. desember. Den eine med 47 mann om bord dreiv så i land den 5. januar 1432 på øya Sandøy utanfor Røst. Av 29 overlevande, levde 11 til slutt vidare. Fiskarar fann dei etter eit par veker, og den lokale presten fungerte som tolk. Etter tre-fire månader med pleie frå folk på øya, reiste dei sørover. Dei fekk vera med som gjestar på ein båt i jektefarten, med stopp i Trondheim, Vadstena i Sverige og London. Med seg attende hadde dei tørrfisk. Querini kan ha vore ein av dei første som hadde med seg tørrfisk til Italia.

Querini skildra i etterkant ferda. Skildringa vart utgjeve i 1559. Skildringa av dei fastbuande var veldig positiv. Seinare vart verket omsett til tysk (1615) og andre språk. Elles hadde mange ei oppfatting av folk i Norden som lite gjestfrie og eit noko hardt folkeferd: «Fra tredje februar til den 14. Mai 1432 var vi i paradisets første krets, til skam og skjensel for Italias riker.» Opphaldet vart òg skildra, av to andre overlevande, Cristoforo Fioravante og Nicolaus Michele. Skildringa deira skal ha vore i samsvar med Querini si framstilling, men båe manuskripta er gått tapt. «Querini-støtta» vart i 1932 reist på Sandøy til minne om hendinga.

Bakgrunnsstoff 
 Pietro Querini: Beretning om forliset og om oppholdet på Røst  
 Et skibbrudd ved paradisets første krets, fra Nordlysveien, Universitetet i Tromsø

Litteratur 
 Amund Helland: Norsk omsetjing av Querinis beretning, i Nordlands amt. Bind II, i serien Norges Land og Folk Kristiania 1908
 Helge A. Wold: I paradisets første krets, Cappelen 1991
 Helge A. Wold Querinis reise - historier om en historie. Omsett til italiensk av Lucio Lombardi og Enrica Sollaino Querinis og mannskapet si skildrign er omsett til norsk av Marie L. Aalen. Orkana Forlag 2004 ISBN 82-8104-000-9

Italienske handelsfolk
Italienske reisande
Reisande til Noreg
Folk frå Venezia
Røst kommune
Skipbrotne
Iberiaskogsnigel

Iberiaskogsnigel (Arion lusitanicus) er ein brunfarga landsnigel som stammar frå Portugal, der han held til i skogsområde.

Arten blei lenge forveksla med brunskogsnigel (Arion vulgaris), som er utbreidd i store delar av Europa.

Bakgrunnsstoff 
 

Sniglar
Kirsti Jordet

Kirsti Jordet () er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Vingelen med til saman 14 noregsmeistertitlar og to Kongepokalar. Jordet sette noregsrekordar i diskoskast, høgdesprang og spydkast. Fram til og med 1952 tevla ho for Follagutane, i 1953 for Røros IL og frå 1954 for IL BUL (Idrottslaget i Bondeungdomslaget i Oslo).

Noregsrekordane

Høgdesprang med tillaup

1,50 m i 1949 
Dette var to centimer høgare enn Berit Byhre sin rekord frå 1947. Jordet mista rekorden alt seinare same året, då Unni Sæther hoppa 1,51.

Spydkast

39,95 i 1950 
Rekorden vart sett under NM. 39,95 var ei kraftig forbetring frå den tidlegare rekorden på 34,19 av Edith Todnem frå same året. Rekorden stod til 1952 då Alfhild Nærland kasta 41,12.

Diskoskast

39,35 i 1952 
Den tidlegare rekorden var på 37,59 frå 1950 og høyrde til Edith Todnem. Jordet forbetra sjølv rekorden i NM same året.

40,20 i 1952 
Denne rekorden vart ståande i seks år, heilt til Edel Leverås kasta 40,42 i 1958.

Medaljar i NM i friidrett for senior 
Kirsti Jordet tok til saman 34 medaljar i NM i perioden 1949–1957; 14 gull, 13 sylv og 7 bronse. Dei fleste av desse vann ho i tekniske øvingar, men ho fekk også tre medaljar i laupsøvingar og fire medaljar i trekamp. I 1949 og 1950 fekk ho òg Kongepokalen.

Bakgrunnsstoff 
 Nettsidene til Norges Fri-idrettsforbund
 Rolf Bryhn og Knut Are Tvedt: Kunnskapsforlagets idrettsleksikon Oslo, 1990. ISBN 82-573-0408-5

Jordet, Kirsti
Jordet, Kirsti
Jordet, Kirsti
Jordet, Kirsti
Jordet, Kirsti
Jordet, Kirsti
Jordet, Kirsti
Jordet, Kirsti
Sverre Sørsdal

Sverre Sørsdal () var ein norsk boksar og lækjar fødd på Hamar. Han var olympisk sylv- og bronsemedaljevinnar i boksing i klassa lett tungvekt, og er ein av berre fire nordmenn som har vunne OL-medalje i boksing. For lækjarinnsatsen sin mottok han sidan Kongens fortenestmedalje i gull.

Karriere
Sørsal representerte Noreg i boksing i tre olympiske leikar. I OL i 1920 fekk han sylvmedalje og i OL 1924 fekk han bronse, medan det vart fjerdeplass i klassa tungvekt i OL 1928. Han var òg to gonger noregsmeister i lett tungvekt, frå NM i 1920 og NM i 1924. Boksekarriera hans var attåtsyssel medan han studerte medisin ved Universitetet i Oslo og han boksa for Akademisk Boxe-Club. Seinare var han i fleire år overlækjar på Vardø Sjukehus. For innsatsen sin som lækjar vart han tildelt Kongens fortenestemedalje i gull.

Bakgrunnsstoff 
 Rolf Bryhn og Knut Are Tvedt: Kunnskapsforlagets idrettsleksikon Oslo, 1990. ISBN 82-573-0408-5
 Røyving, Egil: Klar ... boks! : erindringer om norsk boksing gjennom et århundre. Oslo : Norges bokseforbund

Norske boksarar
Norske legar
Kongens fortenestmedalje i gull
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Noreg
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Noreg
Medaljevinnarar under sommar-OL 1920
Norske deltakarar under sommar-OL 1920
Boksarar under sommar-OL 1920
Medaljevinnarar under sommar-OL 1924
Norske deltakarar under sommar-OL 1924
Boksarar under sommar-OL 1924
Norske deltakarar under sommar-OL 1928
Boksarar under sommar-OL 1928
Folk frå Hamar
Unni Holmen

Unni Holmen () er ein norsk tidlegare turnar og hesteryttar frå Oslo. Ho vart nordisk meister i turn tre gongar og vann åtte kongepokalar. Holmen var medlem i Oslo Turnforening.

Karriere
Holmen dominerte norsk kvinneturn på 1970-talet. I perioden frå 1969 til 1977 vart ho noregsmeister i turn 8 gongar. Ho vart nordisk meister i mangekamp både i 1971, 1975 og 1977, dessutan vann ho nordiske gullmedalje i lagkamp. Holmen deltok ved Sommar-OL 1968 i Mexico og Sommar-OL 1972 i München. Etter ho slutta å tevle arbeidde ho som turntrenar, norsk landslagstrenar 1984-95. Ho har også verka som turndommar på internasjonale stemne.

Kringom 1980 var Holmen aktiv i sprangriding, med på Noregs landslag.

Unni Holmen er mor til fotballspelaren Kim Holmen.

Kjelder 
 Rolf Bryhn og Knut Are Tvedt: Kunnskapsforlagets idrettsleksikon Oslo, 1990. ISBN 82-573-0408-5
 Aftenposten Aften 23. april 2007.
 Store Norske Leksikon om Unni Holmen. Artikkelforfattar: Rolf Bryhn

Norske turnarar
Noregsmeistrar i friidrett
Kongepokalvinnarar i friidrett
Norske deltakarar under sommar-OL 1968
Gymnastar under sommar-OL 1968
Norske deltakarar under sommar-OL 1972
Gymnastar under sommar-OL 1972
Idrettsutøvarar frå Oslo
Knut Hjeltnes

Knut Hjeltnes () er ein norsk tidlegare diskoskastar og kulestøytar. På slutten av 1970-åra og byrjinga av 1980-åra var han ein av dei beste norske mannlege friidrettsutøvarane. Han vann dei fleste noregsmeisterskapane i kule og diskos i den perioden. Sjølv om han høyrde til verdseliten i diskos i fleire år tok han aldri medalje i internasjonale meisterskap. Hjeltnes er ein av til saman berre sju nordmenn som har delteke i ein verdscupfinale i friidrett. I 1979 deltok han i diskoskast og vart nummer 4. I 1977 testa han positivt for doping og var utestengt frå idretten i eit år.

Han sette norsk rekord i diskos med 69,62 i 1985 og den rekorden står enno i 2014. Hjeltnes representerte IL Gular, tidlegare hadde han vore medlem i IL Øystese og BUL-Oslo.

Dopingsak 
Sommaren 1977 vart Knut Hjeltnes som første nordmann teken for dopingbruk, og han vart utestengd frå all idrett i eitt år. Hjeltnes vedgjekk at han hadde brukt anabole steroid. Ein norsk rekord i kule og to i diskos, som han hadde sett i perioden mellom prøven vart teken og kunngjeringa av prøveresultatet, vart strokne.

Merittar 
 NM 1975 – Gull i diskos og kule
 NM 1976 – Gull i diskos og kule, bronse i spyd
 OL 1976 – 7. plass i diskos
 NM 1978 – Gull i kule
 EM 1978 – 5. plass i diskos
 Verdscupfinalen 1979 – 4. plass i diskos
 NM 1979 – Gull i diskos og kule, kongepokal
 NM 1980 – Gull i diskos og kule, kongepokal
 NM 1981 – Gull i diskos og kule, kongepokal
 NM 1982 – Gull i diskos og kule
 NM 1983 – Gull i diskos og kule
 NM 1984 – Gull i diskos og kule, kongepokal
 OL 1984 – 4. plass i diskos
 NM 1986 – Gull i diskos, kongepokal
 EM 1986 – 4. plass i diskos
 NM 1988 – Gull i diskos
 OL 1988 – 7. plass i diskos
 NM 1989 – Gull i diskos
 Gjeldande norsk rekord i diskos med 69,62 meter.

Kjelder 
 Denne artikkelen er henta frå Wikipedia på bokmål 26. september 2006.

 Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Nettsidene til Norges Fri-idrettsforbund
 

Norske diskoskastarar
Norske kulestøytarar
Noregsmeistrar i friidrett
Norske deltakarar under sommar-OL 1976
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1976
Norske deltakarar under sommar-OL 1984
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1984
Norske deltakarar under sommar-OL 1988
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1988
Kongepokalvinnarar i friidrett
Vinnarar av Bislett-medaljen
Dopingsaker i friidrett
Folk frå Kvam
Amedia

Amedia AS er eit norsk mediekonsern som vart etablert i 27. mai 1948 under namnet Norsk Arbeiderpresse. Frå 1994 til 2012 heitte konsernet A-pressen.   

Amedia er eigar av eller medeigar i 89 norske aviser, med dette også nettaviser, trykkeri og lokalradioar. 

Per 31. desember 2012 hadde Amedia 3 500 tilsette.

Historie 
Stifta 27. mai 1948 under namnet Norsk Arbeiderpresse AS. Dette eigarselskapet fungerte ved sida av Arbeiderpressens Samvirke AL som ei ramme kring samarbeidet og organiseringa i A-pressen.

I 1989 vart desse selskapa slått saman til konsernet A-pressen. I 2012 skifta konsernet namn til Amedia. Amedia kjøpte i desember 2011 Edda Media. Amedia hadde inntil januar 2012 ein aksjepost på 50 % i TV 2.

Selskap i Amedia 
 A-pressen Interaktiv (API)
 A-pressen Lokale Medier
 Avisenes Nyhetsbyrå (ANB)
 NR1 Interaktiv
 NR1 Trykk AS
 Zett AS

Aviser i Amedia
Avisene til Amedia inkluderer:

 Agder Flekkefjords Tidende
 Akershus Amtstidende
 Arbeidets Rett
 Aura Avis
 Aust Agder Blad
 Avisa Oslo
 Avisa Nordland
 Bergensavisen
 Bygdebladet
 Bygdeposten
 Dalane Tidende
 Demokraten
 Drammens Tidende
 Eidsvoll Ullensaker Blad
 Eikerbladet
 Enebakk Avis
 Fanaposten
 Finnmark Dagblad
 Finnmarken
 Finnmarksposten
 Firda
 Firdaposten
 Fredriksstad Blad
 Fremover
 Gjengangeren
 Gjesdalbuen
 Glåmdalen
 Hadeland
 Halden Arbeiderblad
 Halden Dagblad
 Hamar Dagblad
 Hardanger Folkeblad
 Haugesunds Avis
 Helgelendingen
 Indre Akershus Blad
 iAlta
 iFinnmark
 Jarlsberg
 Jærbladet
 Kragerø Blad Vestmar
 Kvinnheringen
 KRS
 Laagendalsposten
 Lierposten
 Lofotposten
 Lofot-Tidende
 Lyngdals Avis
 Malvik Bladet
 Min Áigi
 Moss Avis
 Namdalsavisa
 Nationen
 Nettavisen
 Nidaros
 Nordhordland
 Nordlys
 Nordstrands Blad
 Opdalingen
 Oppland Arbeiderblad
 Porsgrunns Dagblad
 Rakkestad Avis
 Rana Blad
 Ringerikes Blad
 Ringsaker Blad
 Rjukan Arbeiderblad Rogalands Avis Romerikes Blad Sandefjords Blad Sandnesposten Sarpsborg Arbeiderblad Smaalenenes Avis Sogn Avis Solabladet SolungAvisa Stjørdalens Blad Strandbuen Svelviksposten Sydvesten Telemarksavisa Telen Tidens Krav Tvedestrandsposten Tønsbergs Blad Varingen Vaksdal Posten
 Vestby Avis
 Østlandets Blad
 Østlands-Posten
 Østlendingen
 Øyene
 Ås Avis
 Åsane Tidende

Lokal-TV i Amedia 
 TV Innlandet AS
 TV Nordland AS
 TV Nord-Trøndelag AS
 TV Romerike AS
 TV Telemark AS
 TV Tromsø AS
 TV Østfold AS

Samkøyringar i Amedia 
 Media Midt-Norge
 Media Nor
 NR1 Hedmark Oppland
 NR1 Gardermoen
 NR1 Rogaland
 NR1 Trøndelag
 NR1 Øst
 NR1 Østfold Follo
 Sogn og Fjordane Samkøyringa AS
 Telemarksamkjøringen/Grenland

Trykkeri i Amedia 
 Aura Avis Drift
 Bergensavisen Trykk
 Hojem Trykkeri
 Larvik Rotasjonstrykkeri
 NR1 Arktrykk
 NR1 Trykk
 NR1 Trykk Gjøvik
 NR1 Trykk Mosjøen
 NR1 Trykk Namsos

Konsernsjefar 
 Johan Ona 1948–1974
 Einar Olsen 1974–1987
 Alf Hildrum 1987–2007
 Even Nordstrøm 2007–2010
 Thor Gjermund Eriksen 2010–2012
 Glenn Veiby (konstituert) 2012–2013
 Are Stokstad 2013–2020
 Anders Opdahl 2020–

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

 
Arbeidarrørsla i Noreg
Skipingar i 1948
Mette Bergmann

Mette Bergmann () er ein norsk tidlegare diskoskastar frå Kråkerøy i Fredrikstad. Frå 1984 til 2000 vann ho NM i diskoskast 17 gonger på rad. Den beste plasseringa hennar frå internasjonale meisterskap er bronseplassen i EM i 1994. Bergmann har hatt den norske rekorden i diskos for kvinner sidan 1984 og forbetra han mange gonger. Den gjeldande rekorden på 69,68 m. sette ho i Florø i 1995. Sleggjekast for kvinner vart NM-øving i 1996 og ho deltok i dei fem fyrste NM-tevlingane i øvinga og tok medalje kvar gong; ein gull, to sylv og to bronse. Bergmann er utdanna sjukepleiar.

Meritt 
 2 kongepokalar
 NM 1983 – Bronse i diskos
 NM 1984 – Gull i diskos
 NM 1985 – Gull i diskos
 NM 1986 – Gull i diskos
 EM i styrkeløft 1986 – Sylv i styrkeløft
 NM 1987 – Gull i diskos
 NM 1988 – Gull i diskos
 NM 1989 – Gull i diskos
 NM 1990 – Gull i diskos
 NM 1991 – Gull i diskos
 NM 1992 – Gull i diskos
 NM 1993 – Gull i diskos
 NM 1994 – Gull i diskos
 EM 1994 – Bronse i diskos
 NM 1995 – Gull i diskos
 VM 1995 – 6. plass i diskos
 NM 1996 – Gull i diskos
 NM 1996 – Gull i slegge
 NM 1997 – Gull i diskos
 NM 1997 – Sylv i slegge
 NM 1998 – Gull i diskos
 NM 1998 – Bronse i slegge
 NM 1999 – Gull i diskos
 NM 1999 – Sylv i slegge
 NM 2000 – Gull i diskos
 NM 2000 – Bronse i slegge
 Gjeldande norsk rekord i diskos, 69,68 frå 1995.

Bakgrunnsstoff 
 Nettsidene til Norges Fri-idrettsforbund
 Rolf Bryhn og Knut Are Tvedt: Kunnskapsforlagets idrettsleksikon. Oslo, 1990. ISBN 82-573-0408-5
 Intervju med Mette Bergmann i Dag og Tid nr. 31 2000

Norske diskoskastarar
Norske sleggekastarar
Noregsmeistrar i friidrett
Kongepokalvinnarar i friidrett
Norske deltakarar under sommar-OL 1992
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1992
Norske deltakarar under sommar-OL 1996
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1996
Folk frå Fredrikstad
EM i friidrett 2006

EM i friidrett 2006 vart hald 7.–13. august 2006 i Göteborg i Sverige.  Det var 19. gong ein arrangerte europameisterskap i friidrett. Tevlingane vart avvikla på Ullevi stadion, der også VM 1995 hadde vorte arrangert tidlegare. 

Maratonlaupet vart avvikla i ei ti kilometer lang sløyfe i Göteborg sentrum. Denne sløyfa vart sprungen fire gonger og i tillegg kom start- og avsluttningsrundar inne på Ullevi. Kappgangøvingane vart, som i 1995, arrangert i ein to kilometer lang trasé på Skånegatan utenfor Ullevi. Start og målgang for alle tevlingar var på Ullevi stadion.

Deltakarnasjonar

Menn

100 meter 

Dato: 8. august 
Vind: +1,3 m/s

200 m 

Dato: 10. august 
Vind: +1,6 m/s

400 m 

Dato: 9. august

800 m 

Dato: 13. august

1500 m 

Dato: 9. august

5000 m 

Dato: 13. august

10 000 m 

Dato: 8. august

Maraton 

Dato: 13. august

110 meter hekk 

Dato: 12. august 
Vind: -1,0 m/s

400 m hekk 

Dato: 9. august

3000 m hinder 

Dato: 11. august

4 × 100 meter stafett 

Dato: 13. august

4 × 400 m stafett 

Dato: 13. august

20 km kappgang 

Dato: 8. august

50 km kappgang 

Dato: 10. august

Høgdehopp 

Dato: 9. august

Stavhopp 

Dato: 13. august

Lengdehopp 

Dato: 8. august

Tresteghopp 

Dato: 12. august

Kulestøyt 

Dato: 7. august 
Jurij Bilonoh frå Ukraina var opphavleg sjettemann, men vart i ettertid diskvalifisert.

Diskoskast 

Dato: 12. august

Sleggjekast 

Dato: 12. august

Spydkast 

Dato: 9. august

Tikamp 

Dato: 10./11. august
Poengverdi frå 1985

Kvinner

100 meter 

Dato: 9. august 
Vind: +0,8 m/s

200 m 

Dato: 11. august 
Vind: -0,8 m/s

400 m 

Dato: 10. august

800 m 

Dato: 10. august

1500 m 

Dato: 13. august

5 000 m 

Dato: 12. august

10 000 m 

Dato: 7. august

Maraton 

Dato: 12. august

100 meter hekk 

Dato: 11. august 
Vind: +0,5 m/s

400 m hekk 

Dato: 9. august

3000 m hinder 

Dato: 12. august

4 × 100 m stafett 

Dato: 13. august

4 × 400 m stafett 

Dato: 13. august

20 km kappgang 

Dato: 9. august

Høgdehopp 

Dato: 11. august

Stavhopp 

Dato: 12. august

Lengdehopp 

Dato: 13. august

Tresteghopp 

Dato: 9. august

Kulestøyt 

Finale: 12. august.

Plasseringa og medaljen til Ostaptsjuk vart annullert i 2014.

Diskoskast 

Dato: 10. august

Sleggjekast 

Dato: 8. august

Spydkast 

Dato: 13. august

Sjukamp 

Dato: 7./8. august
Poengverdi frå 1980

Medaljetabell

Bakgrunnsstoff 
 Den offisielle nettstaden til EM i friidrett 2006.

Denne artikkelen byggjer på artikkelen «EM i friidrett 2006» henta frå Wikipedia på bokmål 27. september 2006.

Sport i 2006
2006 i Sverige
2006
Sport i Göteborg
Internasjonale meisterskap i Sverige
L'Ami du peuple

L'Ami du peuple (Folkevennen) var ei avis utgjeven av Jean-Paul Marat under den franske revolusjonen.

Bakgrunnsstoff

Franske aviser
Den franske revolusjonen
Kerala

Kerala er ein delstat sør i India.
Giljotin

Ein giljotin er ei falløks som mellom andre kong Ludvig den 16. og dronning Marie-Antoinette av Frankrike vart halshogne med. Giljotinen vart foreslegen av ein fransk lege, med namnet Joseph Guillotin. Giljotinen vart bruka første gongen i 1792, under den franske revolusjonen. Før den tid, under l'Ancien Regime (det gamle regimet), vart det ofte bruka meir langtrekte avlivingsmetodar.

Frankrike
Giljotinen var den offisielle avlivingsmetoden i Frankrike inntil dødsstraff vart avskaffa i 1981. Dei tre siste som vart avretta med giljotin i Frankrike var barnemordaren Christian Ranucci (28. juli 1976) i Marseille, Jérôme Carrein (23. juni 1977) i Douai og tortur-mordar Hamida Djandoubi (10. september 1977) i Marseille. Djandoubi var den siste personen som vart avretta med giljotin brukt av nokon styresmakter.

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Guillotine» frå ,  den 7. mars 2023.

Litteratur

Bakgrunnsstoff 

Avrettingsmetodar
Den franske revolusjonen
Susanne Wigene

Susanne Wigene () er ein norsk langdistanseløpar. Wigene kjem frå Haugesund og vart tidlegare trena av Jon Udal. No vert ho trena av Knut Kvalheim. Wigene spring no for Tjalve, og har tidlegare vore medlem i Haugesund IL og Sportsklubben Vidar. Susanne Wigene tok sylv på 10 000 meter under EM i Göteborg den 7. august 2006.

Personlege rekordar 
 3000 meter – 8.41,34 (Bislett, 29. juli 2005)
 5000 meter – 14.48,53 (Brussel, 26. august 2005)
 10 000 meter – 30.32,36 (Ullevi, 7. august 2006)
 3000 meter hinder – 9.45,21

Kjelder
 Denne artikkelen byggjer på artikkelen «Susanne Wigene» henta frå Wikipedia på bokmål 27. september 2006.

Bakgrunnsstoff 
 IAAF-biografi
 Nettstaden til Susanne Wigene 

Norske langdistanseløparar
Norske hinderløparar
Noregsmeistrar i friidrett
Kongepokalvinnarar i friidrett
Vinnarar av Bislett-medaljen
Folk frå Haugesund
Dadra og Nagar Haveli

Dadra og Nagar Haveli er eit distrikt i Dadra og Nagar Haveli og Daman og Diu i India. Det er sett saman av Nagar Haveli, eit lite område mellom Maharashtra og Gujarat og Dadra, ein enklave i Gujarat.
Dadra og Nagar Haveli var tidlegare eit eige forbundsterritorium  med Silvassa som hovudstad. Det  blei slått saman med Daman og Diu til eit nytt territorium den 26. januar 2020.

Geografi
Området er åslendt, og rundt 40 % av territoriet er skogdekt. Austdelen ligg nær Dei vestlege Ghatfjella, og kan nå høgder opptil 300 moh.

Damanganga er den einaste større elva i territoriet. Ho renn frå Maharashtra nordvestover til hamnebyen Daman.

Folkesetnad
Territoriet omfattar rundt 70 landsbyar. Dei fleste innfødde bur på landsbygda. Rundt 80 % av dei er rekna som urfolk (adivasiar). Det blir snakka fleire språk i området, mellom anna varli, dhodia og konkani. Gujarati og marathi er vanlege som andrespråk.

Jordbruk, ofte på oppbygde terrasar, er den viktigaste næringsvegen i territoriet. Ein dyrker særleg ris og korakan (ragi eller fingerhirse, Eleusine coracana). Andre viktige vekstar er kveite og sukkerrøyr.

Historie
Dadra og Nagar Haveli var lenge under radjputstyre. Nagar Haveli blei del av Marathariket, men begge områda kom under portugisisk herredøme i 1780-åra. Indisk-portugisiske nasjonalistar tok kontroll over først Dadra og så Nagar Haveli i juli/august 1954, og sette opp eit pro-indisk styre. Dei to områda blei gjort til eit felles unionsterritorium i India 11. august 1961.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad (dnh.nic.in)
About Dadra and Nagar Haveli, dnh.nic.in

 
Indiske delstatar og territorium