kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
It's Alright, Ma (I'm Only Bleeding)

«It's Alright, Ma (I'm Only Bleeding)» er ein song av Bob Dylan på albumet hans Bringing It All Back Home frå 1965. Songen er skildra av biografane hans som «eit mørkt meisterverk», ein av Dylan-songane med dei mest minneverdige bileta. Han vart skriven sommaren 1964 og vart først framført på konsert i New York City den 31. oktober 1964. Dylan introduserte songen der som «It's Alright, Ma, It's Life and Life Only».

Andre utgåver 

Songen vart spelt av Roger McGuinn for filmen Easy Rider i 1969.

McGuinn's group The Byrds also occasionally performed the song live. One of the Byrds' live covers is featured on the bonus disc of the 2000 remaster of 1970's (Untitled) album, called (Untitled)/(Unissued). This version also appears as a bonus track on the 2002 remastered version of the compilation The Byrds Play Dylan.

Inspirasjon 

Clinton Heylin skriv i biografien sin Bob Dylan: Behind the Shades Revisited at songen «opna ein heil ny sjanger av fingerpeikande songar, ikkje berre for Dylan men for heile popverda». I tillegg skriv han at «It's Alright, Ma» truleg inneheld fleire «minneverdige aforismar» enn nokon annan Dylan-song.

Den mest kjende av desse linjene er «he not busy being born is busy dying» frå andre verset, som vart nytta av Jimmy Carter i nominasjonstalen sin i 1976. Al Gore, fortalte under presidentvalkampen i 2000 at dette var favorittsitatet hans.

Eit anna kjend døme er linja «Money doesn't talk, it swears», som står oppført i The Oxford Dictionary of Quotations. I tillegg fører Columbia Dictionary of Quotations opp tre andre linjer frå songen: «Although the masters make the rules, for the wisemen and the fools», «But even the president of the United States sometimes must have to stand naked» og «Everything from toy guns that spark to flesh-colored Christs that glow in the dark, it's easy to see without looking too far that not much is really sacred.»

Songen vart spelt i siste episoden av serien The Sopranos.

Innspelingar

Av Bob Dylan 
 The Bootleg Series Vol. 6: Bob Dylan Live 1964, Concert at Philharmonic Hall, 1964 (2004)
 Bringing It All Back Home, 1965
 Before the Flood, 1974
 Bob Dylan at Budokan, 1979
 The 30th Anniversary Concert Celebration, 1993

Av andre 
 Billy Preston, Everybody Likes Some Kind Of Music, 1973
 Andy Hill & Renee Safier, It Takes a Lot to Laugh, 2001
 The Byrds, (Untitled)/(Unissued) (2000), The Byrds Play Dylan (2002), There Is a Season (2006). 
 Caetano Veloso, A Foreign Sound, 2004
 Marilyn Scott, Innocent of Nothing, 2006
 Mick Farren, People Call You Crazy - The Story of Mick Farren, 2003
 Roger McGuinn, Easy Rider (filmmusikk), 1969
 Ground Components, An Eye For A Brow, A Tooth For A Pick, 2006
 Ingrid Olava, Juliet's Wishes, 2008
 Terence Trent D'Arby, Music of Quality and Distinction Volume 2, 1991

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «It's Alright, Ma (I'm Only Bleeding)» frå , den 20. oktober 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
Songteksten  på bobdylan.com

Songar frå 1965
Bob Dylan-songar
Songar produserte av Tom Wilson
Songar skrivne av Bob Dylan
Roger McGuinn-songar
Billy Preston-songar
The Byrds-songar
Highway 61 Revisited av Bob Dylan

«Highway 61 Revisited» er ein song av Bob Dylan og tittelsporet på albumet hans Highway 61 Revisited frå 1965. Han var òg B-sida til singelen «Can You Please Crawl Out Your Window?» som kom seinare på året. 

Highway 61 er ein veg som går frå Duluth i Minnesota, der Bob Dylan voks opp i 1940- og 1950-åra og sørover til New Orleans i Louisiana. 

Songen har fem strofer. I kvar strofe skildrar nokon eit uvanleg problem som vert løyst på Highway 61. I første vers fortel Gud Abraham om å «drepe ein son for han». Gud vil at ofringa skal skje på Highway 61. Denne strofa liknar mykje på Fyrste Mosebok 22 der Gud kommanderer Abraham om å ofre den einaste sonen sin, Isak. I andre vers vert ein stakkar fyr skildra, Georgia Sam, som ikkje lenger kan hjelpast av trygdekontoret. Han vert bede om å dra ned Highway 61. 

I tredjeverset er det «Mack the Finger» som har problem: «I got forty red white and blue shoe strings / and a thousand telephones that don't ring» («Eg har førti raude, kvite og blå skolisser og tuesen telefonar som ikkje ringer»). «Louie the King» løyser problemet med Highway 61. Fjerde verser er om «den andre mora» og «den sjuande sonen», begge på Highway 61. 

Det femte og siste verset er ei soge om ein gamblar som keiar seg, som prøver «å skape den neste verdskrigen» («to create the next world war»). Medhjelparen hans ber han om «å setje opp billige sitjeplassar ute i sola, på Highway 61». Det er ein openberr politisk undertone i denne absurde soga. 

Songen vart spelt av PJ Harvey på albumet hennar Rid of Me i 1993. Han har òg vorte spelt av Johnny Winter på det andre albumet hans, Second Winter. Han spelte songen mykje på konsertane sine og framførte songen på 30-årsjubileumet til Bob Dylan som artist i lag med Billy Joel og Johnny Cash.

I 2004 plasserte musikkmagasinet Rolling Stone songen på 364. plass på lista deira over dei 500 største songane gjennom tidene, og på den oppdaterte lista deira frå 2010 var songen flytta ned til 373. plass.

Bakgrunnsstoff
Songteksten 
Melding av William Ruhlmann på Allmusic

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Highway 61 Revisited (song)» frå ,  den 23. oktober 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Songar skrivne av Bob Dylan
Bob Dylan-songar
Songar frå 1965
Songar produserte av Bob Johnston
 373
Johnny Winter-songar
Dr. Feelgood-songar
P.J. Harvey-songar
Joan Osborne-songar
Songar om vegar
Desolation Row

«Desolation Row» er det siste sporet på det sjette studioalbumet til Bob Dylan, Highway 61 Revisited frå 1965. Songen er kjend for lengda (11:21) og den surrealistiske teksten. Han vart spelt inn 4. august 1965, i Columbia sitt Studio A i New York City. To opptak vart sett saman for albumutgåva. Charlie McCoy spelte akustisk gitar på innspelinga, og songen er den einaste på albumet som ikkje inneheld elektrisk gitar. Eit anna opptak med elektrisk gitar og meir tydeleg bass vart gjeve ut på The Bootleg Series Vol. 7: No Direction Home: The Soundtrack. 

Musikkmagasinet Rolling Stone plasserte songen på 187. plass på lista deira over dei 500 beste songane gjennom tidene. Joe Strummer har ein referanse til «Desolation Row» i songen sin «Coma Girl» på albumet Streetcore. Songen vert òg referert til i Laura Branigan sin «Spanish Eddie» i 1985.

Inspirasjon og komposisjon 

I eit intervju med USA Today i 2001 hevda Dylan at songen er ein «trubadursong»

Det har vore diskutert kvar Desolation Row er. Dylan fortalte i 1965 at det var «ein stad i Mexico», medan Al Kooper (som spelte orgel og piano på albumet) hevdar det er Eighth Avenue i New York City.

Andre utgåver 
Den italienske visesongaren Fabrizio de André skreiv «Via della Povertà», ei italiensk tolking av «Desolation Row» på albumet Canzoni i 1974. Åge Aleksandersen spelte inn ei norsk utgåve av songen kalla «Nederst på Karl Johan» (på Fredløs: Dylan på norsk, 1997).
 
I følgje nettsida til Grateful Dead har dei spelt «Desolation Row» sidan midten av 1980-åra. Songen finst på albumet deira Postcards of the Hanging frå 2002. 

Chris Smither spelte inn songen på albumet Train Home frå 2003 med Bonnie Raitt på korvokal og slidegitar.

Dan Tillberg gjorde ein svensk versjon av songen kalla «Hopplöshetens gränd» på Kärlek minus noll.

My Chemical Romance-utgåva 

My Chemical Romance spelte ei punkrock-utgåve av «Desolation Row», for filmen Watchmen i 2009. Songen nådde 20. plass på Billboards Modern Rock Tracks i mars 2009. Det første kapittelet i Watchmen («At Midnight All the Agents») er òg kalla opp etter ei av linjene i songen, som òg inneheld eit sitat frå songen på slutten av kapittelet.

Norske utgåver
Jan Erik Vold skreiv ein norsk tekst til songen, kalla «Lågfot Aveny». Denne vart framført av Jan Erik Vold, Kåre Virud og Telemark Blueslag i 1981. Ein annan norsk tekst vart skriven av Håvard Rem og kalla «Nederst på Karl Johan». Denne vart framført av Åge Aleksandersen med band og Taraf de Haïdouks i 1997.

Bakgrunnsstoff 
 Songeteksten 
 Rolling Stone-artikkel om «Desolation Row»

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Desolation Row» frå , den 23. oktober 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Songar frå 1965
Songar skrivne av Bob Dylan
Bob Dylan-songar
My Chemical Romance-songar
Songar produserte av Bob Johnston
Songar om New York
 187
 083
Singlar frå 2009
Grateful Dead-songar
Robyn Hitchcock-songar
Åge Aleksandersen-songar
Titlis

Titlis er eit 3 238 m høgt fjell i Uri-Alpane i Sveits. Fjellet ligg på grensa mellom kantonane Obwalden og Bern i Sveits, nær ved Engelberg (Obwalden). Verdas fyrste tovegs kabelvogn vart oppført til fjellet Titlis. Systemet med kabelvogner knyter Engelberg saman med toppen Klein Titlis (3028 m) gjennom tre strekningar. Den fyrste vogna går frå Gerschnialp (1262 m), den neste frå Trübsee (1796 m) og den siste frå Stand (2428 m). Fjellet er det høgaste punktet i Obwalden.

Geografi 
Titlis ligg mellom kommunen Engelberg i nord og kommunen Gadmen i sør. Den fyrstnemnde kommunen ligg i Obwalden, den sistnemnde i kantonen Bern.

Titlis er det høgste fjellet i ei vel 20 km lang fjellrekke som ein svak boge strekker seg frå vest-sørvest til nordaust mellom Haslital i Bern på den eine sida og Reusstal med elva Reuss på den andre. Mot sør og aust reiser Titlis seg med store, bratte fjellveggar. I vestleg retning leier ei smal, hakkete egg over til grannetoppen. Einast mot nord, til Engelberg, fell landskapet relativt moderat nedover fordelt på to større terrassar.

Geologi 
Berggrunnen består i hovudsak av kalksediment, så geologisk høyrer Titlis til Aar-massivet.

Toppen og området under er dekt av ein isbre. Isbreen har i den seinaste tid minka så mykje at dei lokalkjente ser tilbakegangen, skilnaden frå år til år.

Historie 
Titlis skal ha vore klive av ein (namnlaus) munk frå klosteret i Engelberg i året 1739. Ei anna kjelde seier at eit taulag beståande av fire personar i 1744 var dei aller fyrste som nådde toppen. Sidan fjelltoppen er rimeleg greitt tilgjengeleg kan det godt tenkast han har vorte kliven enno tidlegare.

21. januar 1904 vart dei to engelbergarane Joseph Kuster og Willi Amrhein dei fyrste som gjekk på ski heilt til topps på Titlis.

Galleri

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Titlis» frå , den 23. oktober 2009. 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Bern
Fjell i Obwalden
Misjonskollegiet

Misjonskollegiet, eigentleg Collegium de cursu evangelii promovendo, var eit dansk-norsk misjonsdepartement oppretta 1714 med tanke på misjon i India, men som alt frå starten òg fekk i oppgåve å drive misjon blant samane i Nord-Noreg. Sidan fekk misjonskollegiet òg ansvaret for misjonen på Grønland. Misjonskollegiet hadde sjølvstendig kollegial status fram til 1771, då det av Struensee vart underordna kanselliet.

Misjonskollegiet vart oppretta som følgje av dei pietistiske strøymingane som rådde i regjeringstida til Fredrik IV. Samstundes var etableringa motivert av ønsket om å styrke styremaktene sin kontroll over heile kongeriket. Kollegiet vart oppretta 10. desember 1714 med ansvar for heidningemisjonen i Trankebar i India, eit arbeid som var oppretta i 1705.

Misjon blant samane 
Gjennom kongeleg instruks av 19. april 1715 vart Misjonskollegiet også det leiande organet for misjonsarbeidet blant samane i Noreg. Dette arbeidet vart dei første 10-12 åra leidd av Thomas von Westen.

Som ein startkapital fekk Misjonskollegiet ei kongeleg løyving på 2000 riksdalar , dessutan fekk kollegiet oveta dei 1000 riksdalar kyrkjene i Finnmark hadde i kapital. Vidare vart det i 1716-1718 bestemt at alle hovudkyrkjer i landet skulle gje 2 riksdalar årleg til misjonsarbeidet i Finnmark, annekskyrkjene skulle gje 1 riksdalar årleg. Dessutan skulle inntektene av kyrkjene på Helgeland gå til misjonen. I 1720 vart også inntektene frå kyrkjene i Vesterålen, Salten og Lofoten tillagt misjonen. Dei viktigaste inntektene til kyrkjene kom frå bygslinga av dei gardane kyrkjene åtte i distriktet.

Etter at misjonskollegiet vart underlagt kanselliet, vart jordeigedommane desse kyrkjene åtte overførte til Det Nordlandske Kirke- og Skolefond, som sidan har gått inn i Opplysningsvesenets fond.

Misjonskollegiet hadde tilsette misjonærar og lærarar, og det dreiv skular og kyrkjer i samiske område.

Noreg var inndelet i på det meste 13 misjonærdistrikt:
 Aust-Finnmark (misjonærar i arbeid frå 1716-1808)
 Vest-Finnmark (misjonærar i arbeid frå 1716-1747)
 Porsanger (misjonærar i arbeid frå 1716- ca. 1805)
 Skjervøy og Kvænangen (misjonærar i arbeid frå 1718-1814)
 Karlsøy, Lyngen og Ulsfjord (misjonærar i arbeid frå 1718-1789)
 Senja og Vesterålen (misjonærar i arbeid frå 1718-1788)
 Lødingen (misjonærar i arbeid frå 1721-ca 1814)
 Saltdalen (misjonærar i arbeid frå 1721-1780)
 Gildeskål (misjonærar i arbeid frå 1721- 1779)
 Rana (misjonærar i arbeid frå 1726-ca 1752)
 Vefsn (misjonærar i arbeid frå 1717-1771)
 Overhalla (misjonærar i arbeid frå 1721-1803)
 Snåsa (misjonærar i arbeid frå 1719- 1774)

Etter 1814 
Etter 1814 vart eigedommane Misjonskollegiet åtte i Noreg, overførte til Det nordlandske kyrkje- og skulefond. I Danmark heldt misjonskollegiet fram sitt arbeid til det vart gjekk inn i 1859.

Kjelder: 
 Adolf Steen: Samenes kristning og finnemisjonen til 1888 Egedeinstituttet, Oslo (1954)

Kristen misjon
Samisk misjonshistorie
Danmark-Noreg
Skipingar i 1714
Kvalitetsreforma

Kvalitetsreforma i høgare utdanning er ei reform i høgskule- og universitetssektoren som blei vedtatt i Stortinget i 2001 og sett i verk ved studiestart i 2003 ved alle høgare utdanningsinstitusjonar i Noreg.

Endringane i kvalitetsreforma i stor grad ei følgje av tilrådingar gitt av Utvalet for høgre utdanning, det såkalla «Mjøs-utvalet» etter leiaren for utvalet, Ole Danbolt Mjøs. Tilrådingane er vidare ei følgje av eller i tråd med Bologna-prosessen. Viktige delar av reforma var innføring av ny gradsstruktur med bachelor-, mastergrader og phd-grad, og Diploma Supplement, samt overgang til studiepoeng etter European Credit Transfer System (ECTS). 

Reforma har blitt kritisert etter innføringa.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 St.meld. nr. 27 (2000-2001) Gjør din plikt - Krev din rett - Kvalitetsreform av høyere utdanning
 NOU 2000: 14 Frihet med ansvar - Om høgre utdanning og forskning i Norge
 Kvalitetsreformen ved UiO 

Utdanning i Noreg
Hendingar i 2003
2003 i Noreg
Reformer i Noreg
Utdanningsreformer
Santa Cruz de Tenerife

Santa Cruz de Tenerife (ofte berre kalla Santa Cruz) er hovudstaden (i lag med Las Palmas) og den nest største byen på Kanariøyane og den 21. største byen i Spania. Han har kring 220 000 innbytggjarar. Storbyområdet har kring 400 000-600 000  innbyggjarar, avhengig av kvar kjelder ein ser på. Santa Cruz er den nest største byen i Den europeiske unionen som ikkje ligg i Europa. Santa Cruz de Tenerife er òg hovudstad på øya Tenerife (den mest folkerike øya i Spania) og provinshovudstad i provinsen Santa Cruz de Tenerife. Han ligg nordaust på Tenerife, om lag 210 kilometer utanfor nordvestkysten av Afrika i Atlanterhavet. Mellom 1833 og 1927 var Santa Cruz de Tenerife aleine hovudstad på Kanariøyane, før denne rolla i 1927 vart delt slik som i dag. I perioden som einaste hovudstad var byen det kulturelle, politiske og økonomiske senteret på Kanariøyane. Santa Cruz er den travlaste hamnebyen på Kanariøyane og er ein av dei store hamnebyane ved Atlanterhavet med mykje cruiseanløp. Byane Santa Cruz og San Cristóbal de La Laguna har vokse saman og har til saman kring 380 000 innbyggjarar. Dette gjer dei til det største byområde på Kanariøyane (når ein ikkje ser på kommunegrenser).

I byen ligg parlamentet til Kanariøyane og den kanariske presidenten sit her. Fleire avdelingar av La Laguna universitet ligg i Santa Cruz, mellom anna for kunst og marine. Dei største landemerkene i byen er Auditorio de Tenerife og Santa Cruz-tårna (Torres de Santa Cruz).

Karnivalet i Santa Cruz de Tenerife traktar i dag etter å verte ein verdsarvstad.

Historie 
Området der byen i dag ligg har vore busett sidan guanchane budde her for om lag 2000 år sidan. Ein har funne arkeologiske spor frå denne tida. Guanchane kalla dette området Añazo.  Seinare vart han ein av dei viktigaste hamnene i Atlanterhavet og på Kanariøyane. Byen starta som ein fiskelandsby, men vart viktigare då eit vulkanutbrot øydela hamna i Garachico på 1700-talet. Han fekk sjølvstende frå La Laguna og på 1800-talet fekk han status som hovudstad på Kanariøyane av kong Ferdinand VII.

Folk frå Santa Cruz
Pedro Rodríguez (f. 1987), fotballspelar

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Santa Cruz de Tenerife» frå ,  den 25. oktober 2009. 
  oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

Byar på Kanariøyane
Tenerife
Spanske hamnebyar ved Atlanterhavet
Busetnader grunnlagde i 1490-åra
Skipingar i 1492
Oviedo

Oviedo (asturisk Uviéu) er hovudstaden i fyrstedømet Asturias nord i Spania. 

Oviedo er det administrative og kommersielle senteret i regionen. Kvart år vert Fyrsten av Asturias-prisen delt ut her. Oviedo universitet har mange studentar frå heile verda.

Historie 

Det er sagt at to munkar, Máximo og Fromestanus, grunnla byen i 761, men det er funne arkeologiske spor her frå det første hundreåret. 

Kong Fruela I av Asturias, den fjerde av dei asturiske monarkane, var den første som tok seg av byen for fullt og bygde både eit palass og ei kyrkje i nærleiken. Ein seinare konge, Alfonso II den kyske (791-842), flytta hovudstaden hit frå Pravia og skapte pilegrimsvegen til Santiago de Compostela, ei stor hending i historia til Oviedo. Han bygde òg ei kyrkje tileigna Frelsaren, San Salvador-katedralen og eit kongepalass. 

I denne perioden vart byen eit senter for eit original og unikt arkitektonisk uttrykk, som bygde på tradisjonar frå vestgotiske, romerske og nordiske tradisjonar. Denne stilen nådde eit høgdepunkt under Ramiro I av Asturias. Ramiro I gav økonomisk støtte til mange unike bygningsprosjekt, som framleis pregar Oviedo i dag. 

Etter Alfonso III den store døydde, vart hovudstaden flytta til León. Dei neste hundreåra (1100- til 1500-talet) utvikla mellomalderbyen seg og danna grunnlaget for slik ein kjenne rbyen i dag. Det vart bygd bymurar, ein omfattande brann råka byen på juleaftan i 1521 og akveduktene Los Pilares vart bygd for å gje vatn til byen på 1500-talet. 

På byrjinga av 1600-talet vart Oviedo universitet oppretta av Fernando de Valdés Salas og dette opna Oviedo for utviding av byen. Adelen i regionen bygde fleire palass i byen på 1700-talet, og på 1800-talet utvikla industrien seg. 

Omleiringa av Oviedo i 1936 var ei viktig hending under den spanske borgarkrigen. Garnisonen her støtta statskuppet og stod imot ei tre månader lang omleiring.

Klima

Kjende personar frå Oviedo 
 Dronning Letizia av Spania

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Oviedo» frå , den 25. oktober 2009.

Bakgrunnsstoff 

 http://www.visitasturias.co.uk 
 Offisiell side
 Oviedo universitet

Skipingar i 761
Busetnader grunnlagde på 700-talet
Byar i Asturias
Verdsarv i Spania
Dents du Midi

Dents du Midi (fransk: "Tennene i sør") er eit fjell i Chablais-Alpane i kantonen Valais i Sveits. Fjellet består av sju ulike toppar, den høgste er 3 257 m. Det reiser seg veldig over Val-d’Illiez og Rhônedalen, på sørsida ligg det oppdemde vatnet Lac de Salanfe. Geologisk høyrer fjellet til Haut-Giffre-massivet.

Fjelltoppane 
Dents, eller «tennene», er frå aust mot vest:

 La Cime de l'Est (3178 m) 
 La Forteresse (3164 m) 
 La Cathédrale (3160 m) 
 L'Éperon (3114 m) 
 Dent Jaune (3186 m) 
 Les Doigts (3205 m og 3210 m) eller Doigts de Salanfe 
 La Haute Cime (3257 m)

Steinras 
Morgonen 30. oktober 2006 losna i kring 1 000 000 m³ fjell frå sida av Haute Cime og rausa ned til ei høgde av kring 3000 m. Raset var ikkje til fare for landsbyen Val-d'Illiez, men vegar og stiar vart stengde. Geologar forklarte raset med tining etter frostsprenging, forsterka av dei heite, forutgåande somrane.

L’Éperon 
Fleire fjellras i massivet har endra forma på fjelltoppane så mykje at namna gjev seg sjølve etter endringane i den lokale geologien. L’Éperon (=Brodden), til dømes, har ikkje to toppar lengre, sidan eit større ras i mellomalderen forandra forma på fjelltoppen.

Fyrsteklatringar

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Dents du Midi» frå , den 26. oktober 2009.

Bakgrunnsstoff 
 Dents du Midi på SummitPost
 Bilete av Dents du Midi (frå Champery) 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Hades

Hades (gresk ᾍδης, Hadēs eller Ἅιδης, Háidēs, 'usett') er namnet på dødsguden og det underjordiske dødsriket han herskar over i gresk mytologi. 

Hades blei framstilt som ein majestetisk eldre mann som kunne halda eit septer, ein kvist, eit overflodshorn, eit granateple eller ein kopp. På nokre greske vasar er han avbilda med blikket vend vekk frå dei andre gudane.

Mytologi 

Hesiod fortel av Hades er son av Rhea og Kronos i sin Theogonia. Hades er dermed bror av gudinnene Demeter, Hestia og Hera og bror av Zevs og Poseidon, som han deler verdsherredøme med. Hades er gift med Demeter si dotter Persefone, som han har bortført frå den øvre jorda. Fordi Persefone åt av maten til Hades, må ho bu i underverda, men får venda tilbake til jorda og mor si halve året.

Dødsriket var sett på som ein mørk og dyster stad. Fram til midten av 400-talet f.Kr. var dette staden alle døde enda opp. Seinare førestilte ein seg også at særskilde sjelar gjekk opp i øvre luftlag (aither).

Ferjemannen Karon frakta døde over elva for å koma inn i dødsriket. Inngangen til Hades blei vakta av Kerberos, ein hund med tre hovud.

Namn 
På attisk gresk var namnet Hades stort sett brukt om guden, men på andre dialektar blei det også brukt om den greske underverda. I alle høve bruket ei rekkje uttrykk Hades, som «Hades-porten», «Hades-hallen» og «vegen til Hades». Etter Homer si tid blei namnet Hades brukt ikkje berre om guden for dei døde, men også sjølve dødsguden eller til og med døden. Grekarane frykta å uttala det rette namnet hans. 

Hades hadde tilnamnet Polydegmon, 'den som tek imot mange gjester'. Han var også kjend under namnet Pluton, 'rikdomsgjevar', noko som viste til rikdommen – grøde, ferskvatn og mineral – jorda gav.

Kult 

Som døden sjølv (Thanatos) vørde ikkje Hades bøner eller offer, og han blei lite dyrka i det gamle Hellas. Ein kjenner to unntak: Hades-kulten ved Elis, der tempelet opna éin gong i året for ein prest, og eit område tileigna han ved Minthe-fjellet nær Pylos. I tillegg blei namnet hans brukt på rituelle forbanningsstykke, ofte i samband med Demeter og Kore (Persefone) eller med erinyene, moiraene, Hekate, Hermes og Persefone.

Hades blei derimot dyrka som grødegud under namnet Pluton, ofte saman med Persefone. Paret var også kjend som Pluton og Kore eller Theos og Thea.

Andre religionar 
I romersk mytologi hadde guden Pluto rolla til Pluton eller Hades. I norrøn mytologi finn ein Hel, som både var namnet på dødsgudinna og verda ho herska over.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Greske gudar
Stader i gresk mytologi
Dødsgudar
Dødsrike
Motril

Motril er ein by og ein kommune ved kysten av Middelhavet i provinsen Granada i Spania.

Motril er den nest største byen i provinsen med om lag 60 000 innbyggjarar. Byen ligg nær elva Rio Guadalfeo.

Kong Baudouin I av Belgia døydde då han vitja byen i 1993.

Bakgrunnsstoff 
 Informasjon om Motril 
 Historisk digitalt bibliotek 

Byar i Granada