kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
2023

2023 (romartal MMXXIII) er eit normalår som byrjar på ein sundag i den gregorianske kalenderen.

Det er erklært internasjonalt år for hirse av SN.

Døde 
 1. januar: Lise Nørgaard, dansk journalist og forfattar 
 4. januar: Fay Weldon, britisk forfattar 
 4. januar: Rosi Mittermaier, tysk alpinist

Kjelder
2025

2025 er eit normalår som byrjar på ein onsdag i den gregorianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet

Noreg
2027

2027 er eit normalår som byrjar på ein fredag i den gregorianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet

Noreg
2029

2029 er eit normalår som byrjar på ein måndag i den gregorianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet

Noreg
2031

2031 er eit normalår som byrjar på ein onsdag i den gregorianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet

Noreg
2033



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

Artiklar utan brødtekst
2035



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

Artiklar utan brødtekst
2039



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

Artiklar utan brødtekst
2041



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

Artiklar utan brødtekst
2061

2061 er eit år på 2000-talet.

Hendingar 

 Halley-kometen vender attende til det indre solsystemet.

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde

Kjelder
2066



Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

Artiklar utan brødtekst
Ruth

Rut, Rutt og Ruth er mest kjend og brukt som eit bibelsk kvinnenamn med hebraisk bakgrunn. Det finst òg som mannsnamn og slektsnamn, då gjerne med norrønt opphav. Variantar av kvinnenamnet er portugisisk Rute og dei engelske kjælenamna Rue og Ruthie.

Namnet er blitt mykje brukt i både jødisk og kristen namnetradisjon. 
Ruth var eitt av dei ti mest brukte namna i USA mellom 1900 og 1930.

Rut har namnedag i Noreg den 28. november og i Sverige den 4. januar. Ein feirar Ruth i Danmark den 8. august og i Frankrike den 2. oktober.

Rut i Bibelen
Historia om Rut, som valde eit jødisk liv sjølv om det førte med seg armod og utlegd, blir fortald i Ruts bok. Den hebraiske tydinga av namnet er noko uklar, men det tyder truleg venn, vennleg eller ei som følgjer.

Norrønt Rut 
Det norrøne mannsnamnet Rut tyder 'bukk'. I soga om Olav den heilage høyrer me om ein Rut frå Viggja som blir slakta som ein bukk på heilag-Olav sine ordre.

Stadnamn og slektsnamn 
Rut og Ruth er begge engelske slektsnamn. Rut er òg blitt brukt som ein namnedel i engelske stadnamn, som grevskapet Rutland i Midlands og det oppdikta grevskapet Rutshire i bøker av Jilly Cooper.

Kjende namneberarar 
 Ruth Smith Nielsen (1913–1958), færøysk målar 
 Ruth Maier (1920–1942), austerriksk-jødisk flyktning til Noreg
 Rut Tellefsen (f. 1930), norsk skodespelar
 Ruth Fuchs (1946-2023), tysk friidrettsutøvar 
 Ruth Vatvedt Fjeld (f. 1948), norsk språkforskar
 Ruth Lillegraven (f. 1978), norsk diktar
 Ruth Rendell, amerikansk forfattar (løyndenamn for Barbara Vine)

Kjelder 

 Rut i soga om Olav den heilage

Bakgrunnsstoff 

Kvinnenamn
Førenamn av hebraisk opphav
Norrøne førenamn
-6

6 f.Kr. var eit normalår som byrja på ein sundag eller måndag i den julianske kalenderen (kjelder varierer på grunn av skotårfeilen i kalenderen) og eit normalår som byrja på ein fredag i den proleptiske julianske kalenderen (kalenderen ein får om ein fører denne kalenderen bak i tid). I samtida i Romarriket var det kjent som året då Balbus og Vetus var konsular, eller sjeldnare, år 748 ab urbe condita.

Hendingar 
 Archelaus vart etnark av Judea.

Fødde

Døde 
 Keisargemalinne Feng Yuan av Han
-7

År 7 f.Kr. var eit normalår som byrja på ein laurdag eller sundag i den julianske kalenderen (kjelder varierer på grunn av skotårfeilen i kalenderen) og eit normalår som byrja på ein torsdag i den proleptiske julianske kalenderen (kalenderen ein får om ein fører denne kalenderen bak i tid). I samtida i Romarriket var det kjent som året då Nero og Piso var konsular, eller sjeldnare, år 747 ab urbe condita.

Hendingar 
 Ein konjunksjon mellom Jupiter og Saturn førte til ei klår stjerne som kan ha vore Betlehemsstjerna.

Fødde

Døde 
 Keisar Cheng av Han
-8

År 8 f.Kr./fvt. var anten eit normalår som byrja på ein fredag eller laurdag, eller eit skotår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen. Om ein strekk den standardiserte julianske kalenderen bakover i tid var det eit normalår som byrja på ein onsdag. I samtida i Romarriket var det kjent som året då Censorinus og Gaius Asinius var konsular, eller sjeldnare, som år 746 ab urbe condita.

Hendingar 
 Maroboduus blei leiar for marcomanniane og kjempa mot romersk ekspansjon i Bøhmen.
 Arminius, son av ein cheruscisk hovding, blei teken som gissel til Roma og gjeven militær utdanning.
 20 år etter førre folketeljing sette keisar Augustus i gang si andre folketeljing i Romarriket.
 Sextilis, den åttande månaden i den tidlege julianske kalenderen, fekk det nye namnet augustus (august) av Det romerske senatet til ære for den første romerske keisaren, Augustus.

Fødde 
 Johannes Døyparen (uviss dato)

Døde 
 27. november: Horats, romersk diktar
 Mæcenas, romarsk kunstnarstøtte
 Keisarinne Xu av Han, gift med keisar Cheng (sjølvmord)

Kjelder
-9

År 9 f.Kr. var eit normalår som byrja på ein onsdag, torsdag eller fredag i den julianske kalenderen (kjelder varierer på grunn av skotårfeilen i kalenderen) eller eit skotår som byrja på ein torsdag i den proleptiske julianske kalenderen (kalenderen ein får om ein fører denne kalenderen bak i tid). I samtida i Romarriket var det kjent som året då Drusus og Crispinus var konsular, eller sjeldnare, år 745 ab urbe condita.

Hendingar 
 Pannonia vart innlemma i Romarriket som ein del av Illyria.

Fødde 
 Keisar Ping av Han

Døde 
 Nero Claudius Drusus, steson og tiltenkt arving av keisar Augustus (døydde etter fall frå hesteryggen)
 Liu Xiang, kinesisk forfattar
-10

År 10 f.Kr. var eit normalår som byrja på ein tysdag, onsdag eller torsdag i den julianske kalenderen (kjelder varierer på grunn av skotårfeilen i kalenderen) eller eit normalår som byrja på ein sundag i den proleptiske julianske kalenderen (kalenderen ein får om ein fører denne kalenderen bak i tid). I samtida i Romarriket var det kjent som året då Maximus og Antonius var konsular, eller sjeldnare, år 744 ab urbe condita.

Hendingar 
 Keisar Augustus grunnla den franske byen Limoges (uviss dato)
 Grunnlegginga av den tyske byen Speyer som ein romersk militærleir
 Keisar Augustus sette opp den første egyptiske obelisken i Roma

Fødde 
 1. august: Keisar Claudius i Lugdunum (Lyon)
 Agrippa I, konge av Judea
 Marcus Verrius Flaccus, Romersk grammatikar
 Domitia Lepida, dotter av Lucius Domitius Ahenobarbus og Antonia Major.

Døde 
 Tryphon, gresk grammatikar
Hans-Erik Dyvik Husby

Hans-Erik Dyvik Husby () særleg kjend under artistnamnet Hank von Helvete, var ein norsk artist og skodespelar, kjend som vokalist i det norske bandet Turboneger.

Biografi 
Hans-Erik Dyvik Husby vart fødd i Gravdal i Vestvågøy kommune, men budde i Å i Lofoten med familien til Hans-Erik var tre. Seinare flytte dei til Fauske, Rognan, og til slutt Tvedestrand. I dag er Husby kjend for storstilte opptredenar saman med gruppa Turboneger, gjerne med mykje sminke og berr overkropp. Men han har òg ei velkjend fortid som stoffavhengig. Det var samanbrotet hans på grunn av heroinabstinensar under ein turné i Italia som gjorde at Turboneger blei oppløyst for ei tid i 1998. I juli 2010 trekte Husby trakk seg som medlem fra Turboneger. Same år spelte han hovudrolla som Cornelis Vreeswijk i filmen «Cornelis» i Sverige.

Husby vart stoffri og hadde i tillegg til musikken starta ei karriere som muskal-skodespelar (hovudrolle i Jesus Christ Superstar). Via etermedia vart han òg talsmann for moderne norsk kristendom (Mellom anna i "Bokprogrammet" - NRK 1. sept. 2009) der Husby synte at han hadde eit reflektert og grunngjeve tilhøve til vanskelege teologiske spørsmål kring synet på himmelriket og fortapinga (helvete).  Husby hadde i fleire intervju omtala seg sjølv som personleg kristen.

Bror til Hans-Erik var komponisten Kaare Dyvik Husby.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Intervju med Hans Erik Dyvik Husby på Stjerneklart på nrk.no.

Norske musikarar
Turboneger
Folk frå Moskenes
Folk frå Fauske
Folk frå Tvedestrand
Husby, Hans-Erik
Norske skodespelarar
Folk frå Saltdal
Norske Idol-dommarar
Melodi Grand Prix 2013-deltakarar
Ta‘amím

Ta‘amím (flt., hebr. טַֽעֲמִים [ṭaʕămīm]; òg stundom skrive tangamím) eller te‘āmim (flt., hebr. טֶעָמִים [ṭəʕāmīm]; òg stundom skrive tengamím), ta‘amé mikrá (flt., hebr. טְעָמֵי מִקְרָא [ṭə‘āmē miqrā]) eller trop (gj. jiddisch frå gr. τροποι [tropoi]) er ulike omgrep for systemet av masoretiske kantillasjonsteikn for Tanákh-resitasjon på hebraisk og arameisk.

Tanákh
Hebraisk fonologi

ar:طعميم
en:Hebrew cantillation
es:Teamim
fr:Cantillation hébraïque
pt:Teamim
Nürnbergprosessen

Nürnbergprosessen er ei nemning på ein internasjonal rettargang i Nürnberg frå 20. november 1945 til 1. oktober 1946, ført av dei allierte sigersmaktene i den andre verdskrigen mot 22 militære og politiske leiarar – dei leiande tyske nasjonalsosialistane – frå det nedkjempa Nazi-Tyskland. Nürnbergprosessen er den innleiande og mest kjende av Nürnbergrettargangane (1945–1949).

Menneska som vart stilt for retten var tiltalt for krigslovbrot og lovbrot mot fred og menneskja.

Kjelder

Litteratur 
 Stufen zum Galgen. Lebenswege vor den Nürnberger Urteilen. (1999)

Bakgrunnsstoff 

 Nürnbergprosessen og fylgjande rettargangar
 Rettargangsprotokollen 

Andre verdskrigen
Internasjonal rett
Nürnberg
Hendingar i 1945
Hendingar i 1946
Oleh Blokhin

Oleh Volodymyrovytsj Blokhin ()er ein ukrainsk fotballtrenar og tidlegare fotballspelar (klassisk forward).

Han skåra 211 mål på 432 kampar for Dinamo Kiev, og på Sovjetunionen sitt landslag skåra han 42 mål på 112 kampar.

Bakgrunnsstoff 
 

Ukrainske fotballspelarar
Sovjetiske fotballspelarar
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Sovjetunionen
Medaljevinnarar under sommar-OL 1972
Sovjetiske deltakarar under sommar-OL 1972
Fotballspelarar under sommar-OL 1972
Medaljevinnarar under sommar-OL 1976
Sovjetiske deltakarar under sommar-OL 1976
Fotballspelarar under sommar-OL 1976
Dynamo Kiev-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1982
Spelarar i Fotball-VM 1986
Plattysk

Plattysk, nedertysk eller lågtysk er eit vestgermansk språk nært i slekt med nederlandsk og frisisk som først og fremst blir tala i det nordlege Tyskland. Plattysk var hovudspråket for hansaene i seinmellomalderen og kom til å få svært sterk innverknad på dei skandinaviske språka.

Plattysk skil seg ut frå høgtysk ved at den høgtyske konsonantforskyvinga ikkje har funne stad, og stort sett òg ved mangelen av diftongering av dei gamle lange vokalane î og û.

Nedertysk kan delast i tre greiner: Nedersaksisk, austnedertysk og nederfrankisk. Dei første to blir hovudsakleg tala i dagens Nord-Tyskland. Den siste omfattar nederlandsk og afrikaans som blir tala i Sør-Afrika. 

Engelsk og frisisk er utvikla frå ei eldre form for nedertysk, gammalsaksisk (også kalla gammalnedertysk).

Utbreiing til andre område 
I hansatida var nedertysk lingua franca i heile Austersjøområdet, noko som i stor grad har prega utviklinga av dei skandinaviske språka. Ein reknar med at mellom 30 og 40 prosent, eller meir, av det daglege norske vokabularet er av nedertysk opphav.

Utvandring til Amerika og i nokre høve eksistensen av religiøse samfunn som mennonittar har ført til at språket blir tala i land som Canada, USA, Mexico, Sør-Afrika, Sentral-Asia, Bolivia, Argentina, Brasil, Paraguay og Uruguay.

Historie
Plattysk stammar frå mellomnedertysk som blir datert til tida mellom 1150 og 1600. Dette språket igjen utvikla seg frå gammalnedertysk eller gammalsaksisk.

Sjå òg
diftong
tysk

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Low German» frå ,  den 19. juni 2010.

Bakgrunnsstoff 

 Plattmakers ordbok
 Drents ordbok
 Liste over plattyske ordbøker
 Podcasts og videos 
 Streektaal-Organisatie in het Nedersaksisch Taalgebied
 Institut für niederdeutsche Sprache e.V.
 Nyheiter i plattysk 

 
Vestgermanske språk
Språk i Tyskland
Språk i Nederland
Språk i Brasil
Språk i USA
Språk i Argentina
Språk i Paraguay
Språk i Uruguay
Språk i Canada
Språk i Mexico
Einskildspråk
Kannada

Kannada, òg stundom kalla  kanaresisk, er eit dravidisk språk. Det blir tala av rundt 35 millionar menneske, hovudsakleg i den indiske delstaten Karnataka, der det er offisielt språk. Det finst også mange talarar i nabodelstatane Andhra Pradesh, Tamil Nadu og Maharashtra.

Kannada blir skrive med si eiga skrift, kannada-alfabetet. Dette blei utvikla frå kadambiskrift som igjen stammar frå brahmi, opphavet til ei rekkje indiske skrifttypar. Teluguskrift liknar mykje på kannadaskrift.

Fonologi 

Kannada har eit klassisk femvokalsystem, der kvar vokal kan vere kort eller lang.

Kjelder

Litteratur

Generell skildring 
 Sanford B. Steever: Kannada. In: Sanford B. Steever (utgj.): The Dravidian Languages. London 1998, S. 129–157.

Grammatikkar 
 M. S. Andronov: The Kannada Language. oms.. V. Korotky. Moscow 1969.
 Hans Jensen: Grammatik der kanaresischen Schriftsprache. Leipzig 1969.
 Ferdinand Kittel: A Grammar of the Kannada Language in English. Mangalore 1900.
 Harold F. Schiffman: A Reference Grammar of Spoken Kannada. Washington D.C. 1979.

Lærebøker 
 Robert Zydenbos (2020): A Manual of Modern Kannada. Heidelberg: XAsia Books (Open Access, PDF format)
 L. Halemane & M.N. Leelavathi: An Intensive Course in Kannada. Mysore 1983.
 Bando Bhimaji Rajpurohit 2006: An Intensive Course in Kannada ISBN=9788185691138. 2. rev. Dravidian Linguistics Association
 Harold Spencer, W. Perston (red.): A Kanarese Grammar with Graduated Exercises. Mysore 1950.

Kannada
Dravidiske språk
Språk i India
Karnataka
Einskildspråk
Halvor Asphol

Halvor Asphol () er ein norsk kolonialhandlar og tidlegare skihoppar som representerte Kleive Idrettslag. Han kom på sjetteplass under skiflygings-VM 1981, og vart nummer to og kom pallen i eitt verdscuprenn i 1982.

Karriere 
Asphol debuterte i verdscupen i St. Nizier i Frankrike i februar 1980, der han vart nummer 11. Seinare i sesongen vart han nummer åtte i Vikersund. Han deltok i verdsmeisterskapen i skiflyging 1981 i Oberstdorf der han vart nummer seks. Under hoppveka 1981/82 var han i sitt livs form då han splitta den austerrikske duoen Hubert Neuper og Armin Kogler ved å kome på andreplass i storbakken i Bischofshofen 6. januar 1982. Samanlagd vart han nummer fem i hoppveka.

Asphol var ein typisk krafthoppar som gjorde sine beste tevlingar i store bakkar. Hans lengste skihopp var på 175 meter, ei tangering av den dåverande noregsrekorden. Etter 1982 klarte han ikkje å hevde seg mellom dei beste og la opp i 1985.

Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn 
1980: Nr 8 i Vikersund
1981: Nr 6 i skiflygings-VM i Oberstdorf og i verdscupen i Engelberg
1982: Nr 2 i Bischofshofen
1984: Nr 4 i Sapporo
1985: Nr 10 i Lahti

Besteplasseringar i noregsmeisterskap 
Ski-NM 1980: Nr 8 i normalbakken i Asker
Ski-NM 1981: Nr 6 i storbakken på Odnes
Ski-NM 1982: Nr 8 i storbakken på Rena
Ski-NM 1984: Nr 8 i normalbakken på Kongsberg
Ski-NM 1985: Nr 10 i storbakken i Bærum

Kolonialhandlar 
Asphol overtok i 1984 eit familiefirma som dreiv handel med kolonialvarer på Kleive i Molde. Sidan har han drive firmaet, som i 2011 heiter Halvor Asphol Dagligvarer (Joker Kleive).

Kjelder 
 Sportsboken, aktuelle årgangar
 Joker Kleive

Bakgrunnsstoff 
 

Norske skihopparar
Folk frå Molde
Filmen Brazil

Brazil er ein britisk svart filmkomedie frå 1985. Filmen er regissert av Monty Python-medlemmet Terry Gilliam. Han er skriven av Terry Gilliam, Charles McKeown og Tom Stoppard. Brazil handlar om ei «perfekt» framtid der alle vert overvaka av eit statleg byrå. Dette byrået skal hindre at kjærleik reduserer effektiviteten. Rollene vert spelte av mellom andre Jonathan Pryce, Robert De Niro, Michael Palin og Bob Hoskins.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Britiske filmar
Filmkomediar
Filmar frå 1985
Petroleum

Petroleum (frå latin petra, stein, berg, og oleum, olje), òg kalla råolje og mineralolje (og stundom «svart gull»), femnar om både råolje, naturgass, naturgasskondensat og NGL. Petroleum er ei tjukk, mørk brun eller grøn brennbar væske som finst i øvre del av jordskorpa. Petroleum vert utgjort av ei kompleks blanding av ulike hydrokarbonar, for det meste av metan. Petroleum kan variera mykje i utsjånad, samansetting og reinleik.

Petroleum og samfunn 
Utover 1900-talet auka menneskja sitt energibehov kraftig, både grunna folkevekst, men òg med framveksten av forbrenningsmotoren som naudsynt hjelpemiddel i nær all slags transport. Dette har gjort særskilt petroleum ettertrakta, då det er ein avgrensa og ikkje-fornybar energikjelde, samstundes som det er råstoffet for drivstoffet til forbrenningsmotoren. 

Land som nyttar meir petroleum enn dei kan produsere sjølve, har vorte svært avhengige av stabile leverandørar, til dømes har USA gått inn i tette samarbeidsavtalar med Saudi Arabia for å sikre importen. Land som produserer nok til å eksportere, til dømes Noreg og Saudi Arabia, har opplevd til dels kraftige auke i økonomi og velstand. Desse landa har igjen hatt lett for å verte for avhengige av sal av petroleum, både med tanke på pris i kortare perspektiv, men òg i forhold til at det vil gå tomt. Noreg sparer difor store delar av oljeinntektene i petroleumsfondet for ettertida.

Ettersom dei aller fleste landa må importere petroleum, kan mangel og rask auke i pris, føre til økonomiske kriser, både i mindre (til dømes for transportselskap) og større skala, slik som då oljekrisa i 1973 førte til stillstand i mange bransjar i den vestlege verda, òg i Noreg som på den tida ikkje hadde kome fullt i gang med eigen produksjon. Forholdet mellom dei arabiske nasjonane, som då stod for store delar av produksjonen i verda, og dei vestlege stormaktene, vart svært dårleg, og mange trudde at det var fare for krig.

Petroleumsverksemdene knytte til produksjon, transport og vidareforedling, har grunna dette vorte svært viktige og lukrative for stader der desse verksemdene har vorte lagt. Ringverknadane for desse stadene har gjerne ført til store skilnader i velstand og rikdom, òg i lokal målestokk.

Sjå òg 
 Olje
 Norsk petroleumsverksemd
 Petrokjemi

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Petroleum» frå ,  den 20. mai 2005.

Bakgrunnsstoff

 
Energikjelder
Oljer
Forureining
MF «Solskjel»

M/F «Solskjel» er ei bilferje som høyrer til Fjord1 MRF (tidl. Møre og Romsdal fylkesbåtar). M/F «Solskjel» vart bygd i 1981 og fekk namn etter etter øya Solskjel i Tustna kommune på Nordmøre. Ho er 64,4 m lang og 11,3 m brei, og med si 882-KW maskin har ho toppfart på 12 knop. Godkjend lastekapasitet er 35 bilar og 326/198 passasjerar. Ferja går no i ruta Brattvåg–Dryna–Fjørtofta–Harøya på Sunnmøre.

Bakgrunnsstoff 
 Presentasjon av ferja frå Fjord1 MRF

Fjord1 MRF
Norske bilferjer
Den norske grunnlovsdagen

Den norske grunnlovsdagen er den norske nasjonaldagen og blir feira av nordmenn i Noreg og utlandet. Dagen blir feira den 17. mai kvart år, og blir vanlegvis berre kalla syttande mai.

Grunnlovsdagen blir feira til minne om den norske grunnlova, som blei underskriven på Eidsvoll den 17. mai 1814. Dagen har likevel utvikla seg til å meir generelt feira norsk fridom og nasjonalkjensle, i tillegg til å vera ein karnevalsaktig festdag der folk kler seg opp, kjem ut i gatene og morar seg.

Tog 
Den viktigaste hendinga på syttande mai er dei mange toga, som blir haldne så godt som alle stader det bur nordmenn. Som regel har ein eit barnetog, som inkluderer ungar frå barnehagealder til elevar frå vidaregåande skule, og eit folketog, der frivillige lag og organisasjonar er med. I tillegg kan ein ha eit russetog, der årets russ gjer vittige ting. Toga er prega av korps som speler marsjar og særskilde nasjonalromantiske «syttande mai-songar». Ein har ulike tradisjonar ulike stader i Noreg. I Oslo går barnetoget forbi Slottet, der kongefamilien står på balkongen og vinkar til dei.

Dei norske syttande mai-toga skil seg frå dei meir offisielle paradane mange andre land arrangerer på nasjonaldagane sine ved at alle kan delta, og ved fokuset på ungar. I Bergen, der syttende mai-toget vert kalla prosesjon, er det to prosesjonar, ein prosesjon for vaksne, organsisasjonar og liknande, og ein prosesjon for born og skular. Dei to prosesjonane har kvart sitt utgangspunkt og krysser kvarandre på ruta. I Bergen set òg dei særeigne buekorpsa eit sterkt preg på prosesjonen.

Klede 
Dei som har bunad kler seg gjerne i denne på nasjonaldagen. Elles vel mange å kle seg i ein eller fleire av nasjonalfargane, raudt, kvitt og blått. Det er òg vanleg å ha på seg klede som er nyinnkjøpte til denne dagen.

Mat 
For mange er syttande mai-menyen prega av mykje lettvint snøggmat, som pølser og pommes frites. Det er vanleg for ungar å få lov til å eta «så mykje is dei kan». Eggedosis er òg vanleg å servera denne dagen.

Blant norsk-amerikanarar er det vanleg å servera norsk tradisjonsmat, som lutefisk, på nasjonaldagen.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

 17. mai ved NRK
 Ressursside om Grunnlovsjubileet 1814-2014 ved Nasjonalbiblioteket

Mai
Nasjonaldagar
Grunnlovsdagar
Grunnlov
Grunnlov
Grunnlov
M

Bokstaven M (m) er den 13. bokstaven i det latinske alfabetet og den 12. i det greske alfabetet (M μ). Bokstaven stammar frå det det fønikiske alfabetet. På norsk viser M til den den bilabiale, nasale sonanten. På semittisk heitte bokstaven mem. Grekarane kalla han my i analogi med ny for n. I den opphavlege biletskrifta i Egypt var bølgjelinja eit teikn for vatn. Romarane kalla bokstaven em.

Runealfabetet har bokstaven som fjerde bokstav i tredje ætt.

M kan stå for 
 1000 skrive med romartal, som kjem av det latinske mille som tyder «tusen». 
 prefikset mega- (=106 eller ein million) i SI-systemet. Kjem av greske megas, som tyder «stor». Innan IT viser mega til 26 = 1 048 576.
 eininga mach som mellom anna vert nytta i aerodynamikk. 
 symbol for molaritet. 
 forkorting for Messierkatalogen i astronomi
 eit symbol for absolutt og tilsynelatande storleiksklasse. 
 teikneserien M av Mads Eriksen
 forkorting for molekylmasse.
 nasjonalitetskjennemerke på bilar frå Malta
 på tyske bilskilt: München
 på spanske bilskilt før 2000: Madrid
 M', i irske og skotske familienamn, sjå Mac.
 M. kan på engelsk stå for Master, magister, meister, Member, medlem, Military, Medicine, og fleire. I samband med tal tyder det Motorway eller motorveg. 
 forkorting for franske monsieur, som tyder «herr».
 forkorting for det romerske namnet Marcus.

Minuskelen, m, kan stå for 
 prefikset milli- (=10−3) i SI-systemet. Skrive føre eit einingssynbok seier det at eininga skal dividerast med 1000.
 m, symbol for masse. Partikkelmasse vert gjeven ved m med partikkelsymbol som indeks, til dømes me for elektronmasse, ma for atommasse og mp for protonmasse.
 symbol for lengdeeininga meter. 
 symbol for molal eller molalitet. 
 m. står på engelsk mellom anna for male (hankjønn), married (gift) og mile(s) (engelsk mil).
 i grammatikken forkorting for hankjønn.
 i musikk er m ei forkorting for fransk main eller italiensk mano ('hand'). I orkegelmusikk er det ei forkorting for manual. Som dynamisk teikn er det ei forkorting for italienske mezzo, som tyder middels.
 på reseptar forkorting for latin misce, som tyder «bland». Legen har skrive til apoteket om å blande den medisinen som er føreskriven.

Kjelder

Det latinske alfabetet