Bamberg

Bamberg er ein by i Tyskland i delstaten Bayern med om lag 75 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Regnitz i regionen Oberfranken, like før elva munnar ut i Main.

Gamlebyen i Bamberg er ein del av verdsarva til UNESCO.

Geografi 
Bamberg ligg 63 km nord for Nürnberg med jernbane og 101 km aust for Würzburg. Byen ligg ved elva Regnitz, 3 km før ho munnar ut i Main. Byen ligg òg ved foten av Steigerwald.

Bamberg strekkjer seg over sju åsar, som Roma, med ei kyrkje på kvar åstopp. Det har ført til at Bamberg har vorte kalla «Frankisk Roma».

Historie 
Etter romartida slo germanarar seg ned i området, og vart etter kvart ein del av bispedømet Bamberg, som stort sett var busett av slavarar. Byen vart først nemnd i 902, og voks opp rundt borga (Babenberch), som har gjeve namn til familien Babenberg. Då dei døydde ut gjekk byen over til huset Sachsen. Området vart kristna av munkar frå klosteret i Fulda, og området vart ein del av bispedømet Würzburg.

I 1007 gjorde Henrik II av Det tysk-romerske riket til sete i eit nytt bispedøme. Meininga bak dette var å gjere det store bispedømet Würzberg mindre. Den nye domkyrkja vart konsekrert 6. mai 1012, og i 1017 grunnla Henrik II eit benediktinarkloster. Pave Benedict VIII vitja Bamberg i 1020 og la bispedømet direkte under pavestolen. Ei kort stund var Bamberg sentrum i Det tysk-romerske riket.

Frå midten av 1200-talet var biskopane fyrstar i Riket og styrte Bamberg, der dei bygde monumentale bygg. Bispedømet eigde store område rundt Bamberg, men etter endringane som følgje av reformasjonen vart dette området nesten halvert.

Hekseprosessane på 1600-talet kravde hundrevis av offer i Bamberg, og nådde ein topp mellom 1626 og 1631 under styret til fyrstbiskop Georg II Fuchs von Dornheim. Det kjende Drudenhaus (heksefengsel), bygd i 1627, finst ikkje lenger i dag, men ein har framleis detaljerte soger om korleis enkelte av sakene gjekk føre seg.

I 1647 vart Universitetet i Bamberg grunnlagd som Academia Bambergensis.

I 1759 vart bispedømet seld til Austerrike. Bamburg mista sjølvstendet sitt i 1802, og vart i 1803 ein del av Bayern.

Bamberg vart forbunde til det tyske jernbanesambandet i 1844, som har vore ein viktig del av infrastrukturen sidan den gong.

Etter den første verdskrigen tok eit kommunistisk opprør kontroll over Bayern og regjeringa flykta til Bamberg, der dei måtte vere i nesten to år, før dei igjen tok kontroll over den bayerske hovudstaden München. Den første republikanske grunnlova i Bayern vart vedtatt i Bamberg, og derfor kjend som Bamberger Verfassung.

Attraksjonar 

 Domkyrkja (1237), med gravene til keisar Henrik II og pave Clemens II
 Alte Hofhaltung, biskopresidensen på 15- og 1600-talet
 Neue Residenz, residens for biskopane frå 1600-talet, med Staatsgalerie
 Det gamle rådhuset (1386), bygd midt i elva Regnitz, tilgjengeleg via to bruer
 Klein-Venedig (Litle Venezia), ein koloni av pittoreske fiskarboligar langs Regnitz

Teater og museum 
 E.T.A.-Hoffmann-Theater
 Historisches Museum, Domplatz 7
 Stadtgalerie Villa Dessauer, Hainstraße 4a
 Sammlung Ludwig, Obere Brücke 4
 Bamberger Krippenmuseum
 Brauerei-Museum (bryggeri-museum)
 Diözesanmuseum
 E.T.A.-Hoffmann-Haus
 Feuerwehrmuseum
 Gärtner- und Häckermuseum
 Holographiemuseum Holowood
 Missionsmuseum, Missionshaus Bug
 Museum der Kommunikations- und Bürogeschichte
 Museum für Frühislamische Kunst
 Naturkunde-Museum
 Polizeigeschichtliche Sammlung Bayern

Kulinariske spesialitetar 

I den tradisjonsrike ølbyen Bamberg finst det framleis ni privatbryggeri, som sørgjer for eit ganske eineståande utval av øl. Ein særleg spesialitet er den bambergske Rauchbier (røykøl).

Bryggeri 

 Fässla 
 Greifenklau 
 Kaiserdom 
 Keesmann 
 Klosterbräu 
 Mahrs Bräu 
 Maisel Bräu 
 Schlenkerla 
 Spezial

Dessutan finst det eit gjestgiveri som bryggar sitt eige øl:
 Ambräusianum

Bibliotek 
 Staatsbibliothek Bamberg med ei samling av over 1000 mellomalderhandskrifter, m.a. Bamberger Apokalypse
 Universitätsbibliothek Bamberg 
 Stadtbücherei Bamberg

Personar 
 Hegel arbeidde som avisredaktør i Bamberg og skreiv her Phänomenologie des Geistes,
 Willy Lessing, industrimann
 E. T. A. Hoffmann var på 1800-talet kapellmeister ved Hoftheater
 Hans Wollschläger levde og arbeidde mange år i Bamberg
 Wilhelm Emil Messerschmitt, industrimann og flykonstruktør
 Thomas Dehler, liberal politikar og justisminister

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Bamberg» frå , og «Bamberg» frå  den 30. juni 2007.

Bakgrunnsstoff 

Byar i Tyskland
Byar i Bayern
Verdsarv i Tyskland