kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Jasynuvata

Jasynuvata (ukrainsk Ясинувата; russisk Ясиноватая - Jasinovataja) er ein by i Donetsk oblast (provins) søraust i Ukraina og det administrative senteret i Jasnyuvata rajon. Han ligg 21 km frå Donetsk, det administrative senteret i Donetsk oblast. Byen har kring 35 000 innbyggjarar (2012). Jasynuvata er eit stort jernbaneknutepunkt. Sidan 2014 har byen vore kontrollert av den såkalla folkerepublikken Donetsk.

Han vart grunnlagd i 1872.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Yasynuvata» frå ,  den 30. september 2012.

Bakgrunnsstoff
 Offisiell nettstad 

Byar i Donetsk oblast
Busetnader grunnlagde i 1872
Netisjyn

Netisjyn (ukrainsk Неті́шин, russisk Нете́шин Netesjin) er ein by i Khmelnytskyj oblast (provins), vest i Ukraina. Han ligg ved elva Horyn og har kring 35 000 innbyggjarar (2012).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Netishyn» frå ,  den 30. september 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Khmelnytskyj oblast
Kirovske

Khrestivka (ukrainsk Хрестівка, russisk Крестовка, Krestovka) eller Kirovske (ukrainsk Кіровське, russisk Кировское, Kirovskoje) er ein by i Donetsk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 30 000 innbyggjarar. Sidan 2014 er han kontrollert av den såkalla folkerepublikken Donetsk. Ukrainske styresmakter endra i 2016 namnet på byen til «Khrestivka», men styresmaktene i folkerepublikken Donetsk anerkjente ikke dette.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kirovske, Donetsk Oblast» frå ,  den 1. oktober 2012.  

Byar i Donetsk oblast
Busetnader grunnlagde i 1954
Znamjanka

Znamjanka (ukrainsk Знам'янка) er ein by i Kirovohrad oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 21 221 innbyggjarar (2022).

Galleri

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Znamianka» frå ,  den 1. oktober 2012.  

Byar i Kirovohrad oblast
Busetnader grunnlagde i 1869
Bakhtsjisaraj

Bakhtsysaraj (krimtatarisk Bağçasaray; ukrainsk og russisk Бахчисарай; tyrkisk Bahçesaray) er ein byliknande busetnad sentralt på Krimhalvøya sør i Ukraina. Han er det administrative senteret i Bakhtsysaraj rajon (distrikt), og den tidlegare hovudstaden i Krim-khanatet. Det største landemerket i byen er Hansaray, det einaste større palasset frå Krim-khanane, og i dag eit populært museum.

Byen er først nemnt i 1502, og vart hovudstad i Krim-khanatet i 1532 under regjeringstida til Sahib I Giray. Byen var så det politiske og kulturelle senteret for Krim-tartarane frem til khanatet vart erobra av Russland i 1783. Byen heldt den kulturelle tydinga si òg etter dette, heilt til tartarane vart drivne bort frå Krim i mai 1944.

Asteroiden 3242 Bakhchisaraj, oppdaga av ukrainaren Nikolaj Tsjernykh, er kalla opp etter byen. Byen er òg kjent i Russland for Aleksandr Pusjkin-diktet «Fontena i Bachtjisaraj», seinare koreografert som ballett av Rostislav Zakharov.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Bakhchisarai» frå , og «Bakhtsjisaraj» frå  den 1. oktober 2012.

Bakgrunnsstoff
 Offisiell side for palasset  (engelsk/ukrainsk/russisk)

Byar på Krimhalvøya
Krim-khanatet
Mohoua

Mohoua er ei lita slekt av tre fugleartar, alle er endemiske for New Zealand. Det latinske slektsnamnet er henta frå anten 'mohuahua' eller 'momohua', begge er maori-namn for arten gulhovudmohua. Alle tre artane viser ei viss grad av kjønnsdimorfisme i høve til storleik, med hannar som dei største. Mohoua-artane er sosiale fuglar, og mest utanfor hekkesesongen, og beitar vanlegvis i grupper. Somme tider kan dei delta i fleirartsflokkar, og dannar då ofte kjernen i slike flokkar. I motsetnad til dei fleste artane innan plystrarfamilien, er sosial organisering og åtferd godt dokumentert for alle tre Mohoua-artane. Samarbeidande hekking har vorte observert blant alle tre artar og er vanleg hos kvithovudmohua og gulhovudmohua. Dei tre artane i denne slekta er dei einaste vertane for gaukearten langhalekoel. Han fungerer som ein reirparasitt på dei, legg eit eiget gaukeegg i reiret. Etter klekking presser gaukeungen ut andre egg eller ungar, gauken lèt soleis arbeid med ruging av egga sine og omsut for ungane sine over til vertsparet av mohuaer.

Mohoua har uklåre taksonomiske relasjonar, etter Clementslista fram til versjon 6.8 medlem av plystrarfamilien, Pachycephalidae, men etter september 2014 i versjon 6.9 er slekta monotypisk i ein ny familie Mohouidae.

Artslista
Mohuaer i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2016 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:

Kvithovudmohua, Mohoua albicilla
Gulhovudmohua, Mohoua ochrocephala
Pipipi, Mohoua novaeseelandiae

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Mohoua» frå ,  den 2. oktober 2012.

Referansar 

 
Sporvefuglar
Fuglar endemiske for New Zealand
Fugleslekter
Armjansk

Armjansk (ukrainsk Армянськ, russisk Армянск, armensk Արմիանսկ, krimtatarisk Ermeni Bazar) er ein by i nord på Krimhalvøya i Ukraina. Han ligg på Perekopeidet. Ved folketeljinga i 2014 hadde han  innbyggjarar.

Armjansk vart grunnlagd på byrjinga av 1700-talet av armenarar og grekarar, som hadde kome hit frå den nærliggande byen Or Qapı (i dag Perekop). Det første namnet på byen var Ermeni Bazar (krimtatarisk for «den armenske marknaden»).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Armiansk» frå ,  den 2. oktober 2012. 

Byar på Krimhalvøya
Busetnader grunnlagde i 1736
Gulhovudmohua

Gulhovudmohua, Mohoua ochrocephala, er ein insektetande sporvefugl som flyttar seg fort i småflokkar høgt i trekroner og gjev mykje læte. Han er ein sjeldan fugl, endemisk for New Zealand og lever berre på Sørøya.

Den biologiske slekta Mohoua har uklåre taksonomiske relasjonar, etter Clementslista har slekta Mohoua no sin eigen familie Mohouidae.

Skildring 
Gulhovudmohuaene har fjørdrakt i klår gul farge med lys brun overside frå rygg til haletipp. Dei syner kjønnsdimorfisme i fjørdrakta ved at hofuglar og juvenile er brune også på krone og nakke. Nebbet er svart i kontrast til den gule drakta. Denne sporvefuglen har ei lengd på 15 centimeter og vekta er ca. 30 og 25 gram for hannar og hoer høvesvis.

Utanom hekketida opptrer gulhovudmohuaer ofte i støyande flokkar, og gjerne i fleirartsflokkar saman med parakittar. Hannar har varierande og individuelle songar som kan innehalde både melodiske fløytetonar og slørete tonar. Gulhovudmohuaer beitar på ulike artar av virvellause dyr som dei plukkar frå bladverk, greiner og trestammar. Nokre gongar kan de søkje føde på bakken bland nedfallsblad. Dei kan variere dietten med små mengd av moden frukt ved høve.

Hofuglen bygger reiret inne i og høgt oppe i hòle trestammar, reirmateriala er av vegetasjon og det blir fôra med fint gras. Ho legg 3 egg som ho rugar i ca. 20 dagar. Ungane kan flyge etter 22 dagar og startar hekking etter to år. Gulhovudmohuaene kan hekke i små grupper med hjelparar. Saman med pipipiar er gulhovudmohuaer ofte parasittert av gaukearten langhalekoel. Forventa levealder for gulhovudmohua er fem år og det lengstlevande kjente individet vart 16 år.

Populasjonen er avgrensa til Fiordland og omeign på Sørøya, og få andre små lokalitetar på øya. Dei er òg introdusert til små spreidde lokalisjonar som på Ulva Island ved Stewart Island/Rakiura. Utbreiingsområdet er no berre 15 % av det opphavlege, ein rask nedgang i populasjonen skjedde i første delen av 1900-talet etter at det kom rotter og mårdyr til Sørøya. Populasjonen er estimert til 1500-4000 individ,(2005) og er minkande.

Kjelder 
 Barrie Heather og Hugh Robertson, The Field Guide to the Birds of New Zealand (revised edition), Viking, 2005
 BirdLife International (2012) Species factsheet: Mohoua ochrocephala. Henta frå http://www.birdlife.org den 2. oktober 2012

Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Videoar, bilete og lydopptak av gulhovudmohuaer hos Internet Bird Collection 
 Christina Troup. Small forest birds - Whiteheads, yellowheads and brown creepers, Te Ara - the Encyclopedia of New Zealand, updated 1-Mar-09. Henta 2. oktober 2012

Mohouidae
Fuglar endemiske for New Zealand
Pipipi

Pipipi, Mohoua novaeseelandiae, er ein sporvestor fugl som flyttar seg fort rundt i habitatet sitt av skog og krattskog med mykje læte. Han er endemisk for New Zealand og lever berre på Sørøya og Stewart Island/Rakiura. Artsnamnet pipipi kjem frå språket maori, og er det same på engelsk språk jamvel om 'Brown Creeper' er ei vanleg engelske nemning på New Zealand.

Skildring 
Pipipiane si fjørdrakt har raudbrun oversida frå panne til haletipp, men ikkje over nakken som saman med andletet er oskegrå. Heile undersida er lys gulbrun med eit mørkt band mot haletippen. Ein kvit flekk bak auget er svært liten. Dette er ein sporvefugl med lengd på 13 centimeter og vekta er ca. 13,5 og 11 gram for hannar og hoer høvesvis. Kjønna er elles like og ungfuglar har òg same fjørdrakta.

Pipipiar er vanlegvis standfuglar og paret vernar eit territorium året rundt, unnatak er fuglar som hekkar i stor høgd og som trekker til lågare høgd om vinteren. Hannar har varierande og individuelle songar som kan innehalde både melodiske fløytetonar og harde tonar, eit læte kan vere 'tji-ro-ri-ro-ri-ri'. Hoa kan synge i duett med ein hannfugl, og har eit variert repertoar av triller og harde tonar.

Paret byggjer eit djupt koppforma reir av vegetasjon og er fôra med tørt gras, ull og fjører, reiret er lagt oppe i trekroner eller i tett kratt. Hoa legg 3 egg som ho rugar i ca. 19 dagar. Ungane kan flyge etter 18-22 dagar og kan formeire seg frå og med neste sesong. Pipipiar i sørlege delen av utbreiingsområdet blir ofte parasittert av gaukearten langhalekoel. Forventa levealder for pipipi er fem år.

Populasjonen lever spreidd og er avgrensa til Sørøya, Stewart Island/Rakiura og på øyar nær sistnemnde, slik som Codfish Island. På Sørøya er dei mest vanleg nord og vest for Søralpane. Dei lever i opphavleg skog, krattskog, og i plantasjar som til dømes i furuskog i Nelson på New Zealand. Ved Dunedin lever dei i opphavleg skog. Utbreiinga kan gå opp til tregrensa.

Pipipiar beitar på ulike artar av virvellause dyr, som edderkoppar, fluger, sommarfugllarver, møll og biller. Dei tar byttet ved å plukke frå bladverk og frå smågreiner på alle høgnivå i skogen og går sjeldan ned på bakken. Under beiting kan dei opptre akrobatiske og henge opp ned under ei grein. Dei kan variere dietten med insekt under laus bork og supplere med små mengd av moden frukt ved høve.

Populasjonen av pipipi gjekk ned med europeisk busetting på New Zealand etter øydelegging av låglandsskog og innføring av predatorar. Storleiken av bestanden er ikkje kjent, han reknast ikkje som trua og storleiken på populasjonen er trudd å vere stabil.

Kjelder 
 Barrie Heather og Hugh Robertson, The Field Guide to the Birds of New Zealand (revised edition), Viking, 2005

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Videoar, bilete og lydopptak av pipipiar hos Internet Bird Collection 
 Christina Troup. Small forest birds - Whiteheads, yellowheads and brown creepers, Te Ara - the Encyclopedia of New Zealand, updated 1-Mar-09. Henta 2. oktober 2012

Mohouidae
Fuglar endemiske for New Zealand
Ord frå maori
Starobilsk

Starobilsk (ukrainsk Старобільськ, russisk Старобельск, Starobelsk) er ein by nær Luhansk i Ukraina. Busetnaden har vore kjend sidan 1686 og han fekk bystatus i 1938. Byen har kring 25 000 innbyggjarar (2011). 

Under andre verdskrigen låg det ein sovjetisk fangeleir for polske krigsfangar, særskild offiserar. 48 av dei døydde i leiren og vart gravlagd i nærleiken. Ein stor del av fangane frå leiren vart massakrerte undre Katynmassakren i Kharkiv og vart seinare gravlagde i skogen Pyatykhatky.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Starobilsk» frå ,  den 2. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Nettstad

Byar i Luhansk oblast
Busetnader grunnlagde i 1686
Junokomunarivsk

Bunhe (ukrainsk og russisk Бунге) eller Junokomunarivsk (ukrainsk Юнокомунарівськ, russisk Юнокоммунаровск, Junokommunarovsk) er ein by i Donetsk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 15 000 innbyggjarar (2011). Sidan 2014 er han kontrollert av den såkalla folkerepublikken Donetsk. Ukrainske styresmakter endra i 2016 namnet på byen fra Junokomunarivsk til Bunhe, men styresmaktene i folkerepublikken Donetsk godtok ikkje dette.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Yunokomunarivsk» frå ,  den 4. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Donetsk oblast
Busetnader grunnlagde i 1908
Tsjervonopartyzansk

Voznesenivka (ukrainsk Вознесенівка, russisk Вознесеновка, Voznesenovka) eller Tsjervonopartyzansk (ukrainsk Червонопартизанськ, russisk Червонопартизанск, Tsjervonopartizansk) er ein by i Luhansk oblast (provins) i Ukraina. Sidan 2014 har byen vore kontrollert av den såkalla folkerepublikken Luhansk. Byen har kring 16 000 innbyggjarar (2011).

Ukrainske styresmakter endra i 2016 namnet på byen frå Tsjervonopartyzansk til Voznesenivka, men styresmaktene i folkerepublikken Luhansk godkjende ikkje dette.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Chervonopartyzansk» frå ,  den 4. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Luhansk oblast
Busetnader grunnlagde i 1947
Otsjakiv

Otsjakiv (ukrainsk Очаків, russisk Очаков, Otsjakov krimtatarisk og tyrkisk: Özü, rumensk Oceacov) er ein liten by i Mykolajiv oblast (provins) sør i Ukraina. Han er det administrative sentenret i Otsjakiv rajon (distrikt), medan sjølve byen har status som eit eige rajon i oblastet. Han ligg på ei halvøy i Svartehavet, ved innløpet til Dneprestuaret, like ovanfor Kinburn.

I mange år var han ei byfestning som var senter i ein osmansk provins (eyalet).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ochakiv» frå ,  den 4. oktober 2012.  

Byar i Mykolajiv oblast
Krim-khanatet
Busetnader grunnlagde i 1490-åra
Tultsjyn

Tultsjyn (ukrainsk Тульчин, tidlegare Nesterwar (frå ungarsk Nester - Dnestr og war -by), Latin Tulcinum,  polsk Tulczyn, rumensk Tulcin) er ein liten by i Vinnytsya oblast (provins) vest i Ukraina, tidlegare i Podolia. Han er det administrative senteret i Tultsjynsky rajon (distrikt) og var det viktigaste senteret for Det sørlege forbundet for Desembristane.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Tulchyn» frå ,  den 4. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:
 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich,(1880–1914) Tom (vol.) XII, pages 611-613.

Byar i Vinnytsia oblast
Busetnader grunnlagde i 1607
Petrovske

Petrovske (ukrainsk Петровське, russisk Петровское, Petrovskoje) er ein by i Luhansk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 14 000 innbyggjarar (2011). 

Sidan 2014 har byen vore kontrollert av den sjølverklærte Folkerepublikken Lugansk og ikkje av styresmaktene i Ukraina.

I 2016 fekk byen det offisielle ukrainske namnet Petrovo-Krasnosillja''' ().

KjelderDenne artikkelen bygger på «Petrovske» frå ,  den 4. oktober 2012.  oppgav desse kjeldene:''

Byar i Luhansk oblast
Busetnader grunnlagde i 1790
Beryslav

Beryslav (ukrainsk Берислав) er ein by i Kherson oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 13 000 innbyggjarar (2011).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Beryslav» frå ,  den 4. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Kherson oblast
Busetnader grunnlagde i 1784
Tetrapodar

Tetrapodar, firfotingar eller firbeinte virveldyr er ei gruppe virveldyr som stammar frå dei første firlemma virveldyra som byrja gå opp på landjorda. Gruppa omfattar klassane amfibium, fuglar, reptilar og pattedyr.

Det vitskaplege namnet Tetrapoda kjem av gresk τετραποδη og er sett saman av tetra, 'fire' og podes, 'føter'.

I nolevande tetrapodar er det framleis vanleg å ha fire lemmar, men dei kan vera omdanna til til dømes armar eller venger. Nokre dyr har også mista nokre eller alle lemmene att, som kvalar, delfinar, sirenedyr, ormepadder og slangar. Tetrapodar pustar med lunger som vaksne, men amfibia pustar med gjeller når dei er heilt unge (sjå rumpetroll).

Tetrapodar utvikla seg frå kjøtfinnefiskar for rundt 395 millionar år sidan, under devontida.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Tetrapodar» frå , og «Tetrapodar» frå  den 5. oktober 2012.

Bakgrunnsstoff 
 

Virveldyr
Vakhrusjeve

Bokovo-Khrustalne (ukrainsk Боково-Хрустальне, russisk Боково-Хрустальное, Bokovo-Khrustalnoje) eller Vakhrusjeve (ukrainsk Вахрушеве, russisk Вахрушево, Vakrusjevo) er ein by i Luhansk oblast (provins) i Ukraina. Sidan 2014 har byen vore kontrollert av den såkalla folkerepublikken Luhansk. Byen har kring 12 000 innbyggjarar (2011).

Ukrainske styresmakter endra i 2016 namnet på byen frå Vakhrusjeve til Bokovo-Khrustalne, men styesmaktene i folkerepublikken Luhansk godkjende ikkje dette.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Vakhrusheve» frå ,  den 5. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Luhansk oblast
Busetnader grunnlagde i 1954
Sudak

Sudak eller Sudaq (krimtatarisk Sudaq; ukrainsk og russisk Судак) er ein liten historisk by på Krimhalvøya i Ukraina, 57 km vest for Feodosija og 104 km aust for Simferopol, hovudstaden på Krimhalvøya. I dag er han ein populær ferieby og mest kjend for den genuesiske festninga, den best bevarte på nordkysten av Svartehavet.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Sudak» frå ,  den 5. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:
 Sugdea, Surozj, Soldaia in History and Culture of the Rutenian Ukraina - Scientific conference materials, Kiev-Sudaq, 2002 (prints only)  (russisk)

Bakgrunnsstoff
 Offisiell turistnettstad
 Bilete av Sudak

Byar på Krimhalvøya
Byar i den greske antikken
Kystbusetnader i Ukraina
Busetnader grunnlagde på 200-talet
Feriebyar i Ukraina
Territorium i Republikken Genova
Territorium i Republikken Venezia
Blahovisjtsjenske

Blahovisjtsjenske (ukrainsk skrift Благовіщенське) er ein by i Kirovohrad oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 7 000 innbyggjarar (2011).

Fram til 2016 heitte byen Uljanovka (ukrainsk Ульяновка).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ulyanovka» frå ,  den 6. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Byar i Kirovohrad oblast
Busetnader grunnlagde i 1870
Tsjernobylsona

Tsjernobylsona er det offisielle sperreområdet kring atomkraftreaktoren som eksploderte i 1986. Området vert òg ofte berre kalla Sona. Sona vart oppretta kort tid etter katastrofen i 1986 av det sovjetiske militæret, først i ein radius på 30 km kring atomkraftverket. Det vart opphavleg sett under militær kontroll. I dag dekkjer sona eit mykje større område og vert styrt av Beredskapsdepartmentet i Ukraina. Sjølve atomkraftverket og sarkofagen som dekkjer den øydelagde reaktoren vert styrt separat. 

Sperreområdet dekkjer eit område på kring 2 600 km² i Ukraina kring Tsjernobyl atomkraftverk der den radioaktive forureininga frå nedfallet er størst og offentleg tilkomst og busetjing er avgrensa. Sona grensar til Kviterussland i nord. 

Føremålet med sperreområdet er å avgrensa tilkomsten til farlege område, redusere spreiinga av radioaktiv forureining og utføre radiologiske og økologiske overvakingar. I dag er området eit av dei mest radioaktivt forureina områda i verda og trekkjer til seg stor vitskapleg interesse på grunn av dei høge strålingsdosane som er påførte miljøet, og ein aukande grad av turisme.

Geografisk dekkjer sona dei nordlegaste rajonane (distrikta) i Kiev og Zjytomyr oblast i Ukraina.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Chernobyl Exclusion Zone» frå ,  den 7. oktober 2012. 
 oppgav desse kjeldene: 

Tsjernobylulukka
Miljø i Ukraina
Regionar i Ukraina
Radioaktivt forureina område
Reiparbane

Reiparbane (etter lågtysk reperbane) er ein fabrikk eller ei innretning der fiber vert tvinna saman til tau, reip og trosser. Tidlegare var dei vanlegaste fibra hamp og sisal, no vert det for det meste nytta kunstfiber. Trosser kan vere tvinna saman av to kordelar (toslått), tre (treslått, som er det vanlegaste), eller fleire. Fibra vert tvinna saman så fast at tvinninga ikkje gjekk så lett opp att etter at tauet var ferdig. Dei eiskilde linene som tauet vert tvinna av, kordelane, er òg tvinna, og prinsippet for tauproduksjon kan i det store og heile samanliknast med framgangsmåten som vert nytta når vert laga tråd til klede av ull, linfiber eller anna fiber. 

I tidlegare tider vart arbeidet med å slå tau gjort for hand. Men med tida vart det utvikla innretningar eller maskinar med tannhulsdrev som sytte for at tvinninga vart jamn. Bygningane som vart nytta til reiparbanar i seilskutetida er særs lange, då det vart kravd ei strekning på om lag 400 meter å strekkje ut kordelane på for å få eit langt nok ferdig tau. I land der vêrtilhøva gjorde det mogleg, har det òg vore reiparbanar som stod i friluft.

Kjelder 

Produksjon
Handverk
Ord frå lågtysk
Gassutladingslampe

Ein glimlampe eller gassutladingslampe, i daglegtale kjend som xenonlys, er eit elektrisk gassutladingsrøyr med kalde elektrodar og liten elektrodeavstand. Det blir dermed ikkje danna ei positiv søyle i røyret. 

Lampen produserer eit mykje kvitare lys enn dei gulaktige lyskjeglene som vert produsert med ordinære halogenlykter.

I likskap med neongass i lysrøyr, former xenongass ein fosforisk plasma. Første bilprodusent som leverte dette til bilar var BMW i 1992. Teknologien har blitt brukt tidlegare til gatelys og store arenaer.

I dag har xenonlys blitt tilgjengelig for nesten alle bilar og på grunn av moderne produksjon og etterspurnad har desse blitt rimelege.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gassutladningslampe» frå ,  den 9. oktober 2012.  
 

 
Lyskjelder
Glødekatode

Ein glødekatode er ein negativ elektrode som ein får til å gløde, slik at han ved hjelp av termionisk effekt emitterer elektron som kan gje straum gjennom vakuum i elektronrøyr (forsterkarrøyr, katodestrålerøyr for oscilloskop, dataskjermar og fjernsyn), røntgenrøyr, elektronmikroskop og mykje meir.

Kjelder

Elektrodar
Gassutladingslampar
Vakuumrøyr
Akseleratorfysikk
Bjordal

Bjordal er ei bygd på sørsida av Sognefjorden i Høyanger kommune. Bjordal er lokalisert inne i Fuglesetfjorden, ein 9 km lang sørgåande arm av Sognefjorden. Bygda er omgjeven av høge fjell på alle sider utenom nordsida. Næringslivet i bygda er hovudsakleg landbruk, men frakting av stein til utlandet er ei næring i kraftig vekst. Bjordal grensar til nasjonalparken Stølsheimen og har historisk vert knytta til området gjennom stølsdrift.

Etymologi
Navnet Bjordal kjem truleg av ordet "bjore", som er eit trekanta stykke.

Historie

Bjordal var ei veglaus bygd fram til etter krigen . Jekter blei brukt hyppig som framkomstmiddel og transportfartøy fram til 1920 åra då motoriserte fartøy tok over. Innbyggjarane reiste ofte til Bergen for å kjøpe og handle varer.

Rett utanfor Bjordal ligg skipsvraket til den norske jagaren "Garm".

Våren 1945 vart sela i Fridalen i Bjordal nytta som innkvartering for dei norske Bjørn West (milorg) styrkane som låg i fjellet.

Samferdsel
Fylkesveg 5442 går samanhengande langs sørsida av Sognefjorden mellom Ortnevik og Oppedal i Gulen via den 1552 meter lange Bjordalstunnelen. Frå Bjordal går Fjordvegen sørover over fjellet til Matre i Nordhordland. Vegen er berre open om sommaren.

Politikk
Senterpartiet er det mest populære partiet i Bjordal, både ved stortingsval og kommuneval.

Bjordal kyrkje
I Bjordal ligg Bjordal kyrkje, ei langkyrkje frå 1906.

Bjordal kraftverk

Bjordal kraftverk var eit mindre kraftverk oppført i tre. Det var i drift frå 1923 til 1958. Inventaret bestod av ein likestraumsgenerator på 29 HK som vart driven av ein Francisturbin. Turbinen var datert 1914. Byggeprosjektet vart utført av firma Jonas Myre frå Bergen.

Kjelder

Geografi i Høyanger
Bygder i Vestland
Jacob Berner

Jacob Berner () var ein norsk fotballspelar og bandy- og ishockeyspelar. Han vart fødd av norske foreldre i New York i USA, familien flytta tilbake til Noreg same året. Berner var i alle år medlem av Trygg, og representerte klubben i kva idrett det gjaldt.

Karriere
Berner spela 25 fotballlandskampar for Noreg i perioden 1923 til 1930, i tre år var han landslagskaptein. Berners posisjon på bana var venstre half. Han var med og vinne den nordiske fotballturneringa 1929-32 for Noreg.

Berner var med på å vinne noregsmeisterskapen i ishockey med Trygg i 1935. Han deltok også i fire landskampar for Noregs landslag i bandy.

Merittar
Nordisk meister i fotball 1929-32 for Noreg
Norsk meister i ishockey med Trygg

Kjelder
Jacob Berner på landslaget.html
Denne artikkelen bygger på «Jacob Berner» frå ,  den 11. oktober 2012.  
 

Norske fotballspelarar
Norske landslagsspelarar i fotball
Norske bandyspelarar
Norske ishockeyspelarar