kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Hans Bethe

Hans Albrecht Bethe () var ein tysk-amerikansk fysikar som fekk Nobelprisen i fysikk i 1967. Han deltok i utviklinga av atombomba i 1945, men vart seinare kritisk til verksemda si og var aktiv i anti-atomvåpenarbeid saman med Albert Einstein.
Han vart fødd i Strassburg, då i Tyskland (no i Frankrike), og gjekk på gymnaset og studerte fysikk i Frankfurt. Han tok doktorgraden i teoretisk fysikk ved Ludwig-Maximilians-Universität München under professor Arnold Sommerfeld i juli 1928. Han gjorde rask karrière og underviste ved universiteta i München, Frankfurt og Stuttgart Alt før han var 25. Bethe kom frå ein familie av framståande forskarar. Han hadde kristen tysk far og jødisk tysk mor, og forlet difor Tyskland i 1933, og kom to år seinare til USA.

Bethe vart i 1984 utnemnd til den tyske ordenen Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste.

Prisar (utval)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hans Bethe» frå ,  den 22. februar 2012.

Bakgrunnsstoff 

Tyske fysikarar
USA-amerikanske fysikarar
Nobelprisvinnarar frå USA
Tyske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk tilknytte Manhattanprosjektet
Pour le Mérite
Tysk-amerikanarar
Folk frå Strasbourg
Fysikarar på 1900-talet
USA-amerikanske kjernefysikarar
Enrico Fermi-prisen
Tyske kjernefysikarar
Jødiske nobelprisvinnarar
Jødiske fysikarar
National Medal of Science
Medlemmar av Royal Society
Medlemmar av Det russiske vitskapsakademiet
Medlemmar av American Academy of Arts and Sciences
Max Planck-medaljen
Teoretiske fysikarar
Niels Bohr-medaljen
Louis Eugène Félix Néel

Louis Eugène Félix Néel () var ein fransk fysikar som i 1970 mottok Nobelprisen i fysikk for sitt grunnleggende arbeid og oppdagingar innan antiferromagnetisme og ferrimagnetisme som har førte til viktige tillegg til faststoffysikken. Han delte prisen saman med svenske Hannes Alfvén som fekk prisen for grunnleggende arbeid og oppdagingar innan magnetohydrodynamikken med fruktbare bruksområde innan ulike område av plasmafysikken.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Louis Eugène Félix Néel» frå ,  den 22. februar 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

 

Franske fysikarar
Franske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Lyon
Robert Woodrow Wilson

Robert Woodrow Wilson () er ein amerikansk fysikar Bell Laboratories i Holmdel i New Jersey. 

Wilson og Arno Penzias mottok Nobelprisen i fysikk i 1978 for oppdaginga deira av kosmisk mikrobølgjebakgrunnsstråling i mikrobølgjer. Wilson og Penzias delte halvparten av prispengane, medan den andre halvparten vart tildelt Pjotr Kapitsa.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Robert Woodrow Wilson» frå ,  den 22. februar 2012.  

USA-amerikanske fysikarar
USA-amerikanske astronomar
Nobelprisvinnarar frå USA
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Houston
Elevar ved California Institute of Technology
Elevar ved Rice University
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Forskarar ved Bell Labs
Nicolaas Bloembergen

Nicolaas Bloembergen () er ein nederlandsk-amerikansk fysikar og nobelprisvinnar i fysikk. Han vart amerikansk statsborgar i USA i 1958.

Bloembergen tok sin doktorgrad ved Universitetet i Leiden i 1948. Han vart professor ved Harvard University i 1957.

Han vart tildelt Lorentzmedaljen i 1978. Bloembergen delte i 1981 Nobelprisen i fysikk med Arthur Schawlow og Kai Siegbahn for arbeidet sitt med laserspektroskopi.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nicolaas Bloembergen» frå ,  den 22. februar 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Nederlandske fysikarar
USA-amerikanske fysikarar
Nederlandske nobelprisvinnarar
Nobelprisvinnarar frå USA
Nobelprisen i fysikk
Professorar ved Harvard University
Nederlandsk-amerikanarar
Medlemmar av United States National Academy of Engineering
Eksperimentelle fysikarar
Optiske fysikarar
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
National Medal of Science
Lorentz-medaljen
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Fysikarar på 1900-talet
Folk frå Dordrecht
Kenneth G. Wilson

Kenneth Geddes Wilson () er ein amerikansk fysikar. Han vart tildelt Wolfprisen i 1980 og Nobelprisen i fysikk i 1982. Nobelprisen fekk han «for teorien sin for kritiske fenomen ved faseovergangar»

Wilson er utdanna frå Harvard University, og tok ein filosofisk doktorgrad ved California Institute of Technology i 1961 med Murray Gell-Mann som rettleiar. Wilson byrja forskerkarrièren ved Cornell University, der han vart professor i 1970. I 1988 vart han tilsett som professor ved Ohio State University.

Publikasjonar
Wilson, K.G. «Broken Scale Invariance and Anomalous Dimensions», Stanford Linear Accelerator Center (SLAC,) Stanford University, Laboratory of Nuclear Studies, Cornell University i United States Department of Energy (gjennom det tidlegare [[Atomic Energy Commission|}}, (mai 1970).
Gupta, R.; Wilson, K.G.; & C. Umrigar. «Improved Monte Carlo Renormalization Group Method», Los Alamos National Laboratory (LANL), Cornell University, United States Department of Energy, (1985).
Wilson, K.G.: Problems in physics with many scales of length, Scientific American, August 1979
Wilson, K.G.: The Renormalization group (RG) and critical phenomena 1, Physical Review B, volume 4, 1971, s. 3174
Wilson, K.G.: The renormalization group: critical phenomena and the Kondo problem, Reviews of modern physics, 47, 1975, s. 773-839
Wilson, K.G., og Fisher, M.: Critical exponents in 3.99 dimensions, Physical Review Letters, 28, 1972, s. 240
Wilson, K.G.: Non-lagrangian models in current algebra Physical Review, 179, 1969, s. 1499-1512
Wilson, K.G.: Model of coupling constant renormalisation, Physical Review D,  2, 1970, s. 1438–1472
Wilson, K.G.: Operator product expansions and anomalous dimensions in Thirring model, ibid., s. 1473–77
Wilson, K.G.: Anomalous dimensions and breakdown of scale invariance in perturbation theory, ibid. s. 1478–93
Wilson, K.G.: RG and strong interactions Physical Review D, 3, 1971, s. 1818–46
Wilson, K.G.: Confinement of quarks, Physical Review D, 10, 1974, s. 2445–59

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kenneth G. Wilson» frå ,  den 22. februar 2012.  

USA-amerikanske fysikarar
Nobelprisvinnarar frå USA
Nobelprisen i fysikk
Skotsk-amerikanarar
Folk tilknytte Harvard
Wolfprisen i fysikk
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Teoretiske fysikarar
Hans Georg Dehmelt

Hans Georg Dehmelt () er ein tysk-fødd amerikansk fysikar som mottok Nobelprisen i fysikk i 1989. Han fekk prisen på bakgrunn av utviklinga av ionefella. Han delte halvparten av prispengane med Wolfgang Paul. Den andre halvparten fekk Norman Ramsey.

Han studerte fysikk ved universitetet i Göttingen og tok doktorgrad i 1950. I 1952 flytta han til USA og Duke University i Nord-Carolina. I 1961 vart han professor ved University of Washington i Seattle.

Saman med Wolfgang Paul utvikla han den såkalla ionefellen, som ein kan nytte for å fange og studere eit enkelt elektron eller ion med høg presisjon.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Hans Georg Dehmelt» frå ,  den 22. februar 2012.  

USA-amerikanske fysikarar
Tyske fysikarar
Nobelprisvinnarar frå USA
Tyske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Görlitz
Tysk-amerikanarar
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Fysikarar på 1900-talet
Tyskarar i andre verdskrigen
Tyske krigsfangar
Jerome Isaac Friedman

Jerome Isaac Friedman () er ein amerikansk fysikar.

Friedman mottok Nobelprisen i fysikk i 1990, saman med amerikanarane Richard E. Taylor og Henry Way Kendall, for «banebrytande undersøkingar om sterkt uelastisk spreiing av elektron mot proton og bundne nøytron, som spelte ei avgjerande rolle i utviklinga av kvarkmodellen innan partikkelfysikken.»

Forskinga som førte til Nobelprisen vart i fellesskap utført ved Stanford Linear Accelerator Center (SLAC) ved Stanford i California. I fleire eksperiment mellom 1967 og 1973 brukte dei partikkelakseleratorar for å rette ei stråle av elektron med høg energi mot proton og nøytron. Dei fann at den måten elektrona vert spreidd ved kollisjonane indikerte at både proton og nøytron består av små elektrisk ladde partiklar. Etter kvart vart det klart at desse partiklane motsvarte kvarkane som hadde blitt foreslått av Murray Gell-Mann og George Zweig i 1964.

Friedman tok doktorgrad ved University of Chicago i 1956. Etter å ha undervist ved Stanford University, der han møtte Kendall og Taylor, flytta han til Massachusetts Institute of Technology (MIT) der han vart professor i fysikk i 1983

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Jerome Isaac Friedman» frå ,  den 22. februar 2012.  

USA-amerikanske fysikarar
Professorar ved MIT
Nobelprisvinnarar frå USA
Jødiske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Chicago
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Eksperimentelle fysikarar
Panofskyprisen
Richard E. Taylor

Richard E. Taylor () var ein canadisk fysikar.

Taylor mottok Nobelprisen i fysikk i 1990, saman med amerikanarane Jerome I. Friedman og Henry Way Kendall, for deira banebrytande undersøkingar om sterk uelastisk spreiing av elektron mot proton og bundne nøytron, som spelte ei avgjerande rolle i utviklinga av kvarkmodellen innan partikkelfysikken. 

Forskinga som førte til Nobelprisen vart i fellesskap utført ved Stanford Linear Accelerator Center (SLAC) ved Stanford i California. Fleire eksperiment mellom 1967 og 1973 brukte dei partikkelakseleratorar for å rette ein stråle av elektron med høg energi mot proton og nøytron. Dei fann at den måten elektrona vert spreidd på ved kollisjonane indikerte at både proton og nøytron består av små elektrisk ladde partiklar. Etter kvart vart det klart at desse partiklane motsvarte kvarkane som hadde blitt foreslått av Murray Gell-Mann og George Zweig i 1964.

Taylor tok doktorgrad ved Stanford University i 1962, og fram til 1968 inngjekk han i forskarlaget ved Stanford Linear Accelerator Center. Han vart professor ved Stanford i 1970.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Richard E. Taylor» frå ,  den 22. februar 2012.  
 

Kanadiske fysikarar
Kanadiske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Alberta
Eksperimentelle fysikarar
Fysikarar på 1900-talet
Medlemmar av Royal Society of Canada
Medlemmar av Royal Society
Order of Canada
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Gerd Binnig

Gerd Binnig () er ein tysk fysikar. Binning mottok Nobelprisen i fysikk i 1986 saman med Heinrich Rohrer «for konstruksjonen deira av Scanning tunnelmikroskop» (STM). Den andre halvdelen av prisen vart tildelt Ernst Ruska «for hans grunnleggande elektronoptiske arbeid, og for konstruksjon av det første elektronmikroskopet».

I 1978 aksepterte han eit tilbod frå IBM om å bli ein del forskingsgruppe i Zürich. Her møtte han Heinrich Rohrer som han seinare skulle dele Nobelprisen i fysikk med. Sidan 1994 har Binning drevet eit eget selskap for programvare til bileteanalyse.

Publikasjonar (utval) 
 Gerd Binnig, Heinrich Rohrer: Gerät zur rasterartigen Oberflächenuntersuchung unter Ausnutzung des Vakuum-Tunneleffekts bei kryogenischen Temperaturen, Europäische Patentanmeldung 0 027 517, Priorität: 20. september 1979 CH 8486 79
 Gerd Binnig, Heinrich Rohrer, C. Gerber og E. Weibel: Tunneling through a Controllable Vacuum Gap, Appl. Phys. Lett. 40, 178 (1982)
 G. Binnig, H. Rohrer, C. Gerber, E. Weibel: Surface studies by scanning tunneling microscopy. Phys. Rev. Lett. 49/1, S. 57 – 61 (1982)
 Aus dem Nichts. Über die Kreativität von Natur und Mensch. (1997), ISBN 3-492-21486-X

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gerd Binnig» frå ,  den 22. februar 2012.

Bakgrunnsstoff 

Definiens  (bildeanalyseselskapet)

Tyske fysikarar
Tyske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Frankfurt am Main
Eksperimentelle fysikarar
National Inventors Hall of Fame
Bayerischer Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Fysikarar på 1900-talet
Fysikarar på 2000-talet
Johannes Georg Bednorz

Johannes Georg Bednorz () er ein tysk fysikar og nobelprisvinnar. Bednorz mottok Nobelprisen i fysikk i 1987, saman med Karl Alexander Müller, «for det viktige gjennombrotet deira i oppdaginga av superleiing i keramiske materiale».

I 1968 starta Bednorz studiane sine i mineralogi ved Universitetet i Münster. Etter å ha jobba ein stund ved IBMs lab i Zürich starta han på sin filosofiske doktorgrad ved EHT Zürich, rettleia av professor Heini Gränicher og Karl Alexander Müller (som var professor ved ETH Zürich i tillegg til å jobbe for IBM).

I 1982 flytta han tilbake til IBMs lab i Zürich. Der deltok han i Müllers pågåande forsking på superleiing.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Johannes Georg Bednorz» frå ,  den 22. februar 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

Tyske fysikarar
Tyske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Karl Alexander Müller

Karl Alexander Müller () var ein sveitsisk fysikar. Müller mottok Nobelprisen i fysikk i 1987, saman med Johannes Georg Bednorz, «for oppdaginga deira av eit superleiande oksid i keramisk materiale».

Müller vart utdanna frå Eidgenössische Technische Hochschule Zürich, og var lektor ved Universität Zurich fram til han i 1963 vart tilsett ved IBMs forskingssenter i Rüschlikon. Her jobba han fram til han gjekk av med pensjon, og dreiv spesielt med låge temperaturar, mellom anna varmeleiingseigenskane til oksidsambindingar.

Verk 
 (med J.G. Bednorz): Possible High Tc Superconductivity in the Ba-La-Cu-O System. In: Zeitschrift für Physik. B: Condensed matter bind 64 (1986) s. 189–193. . (Volltext).
 Paramagnetische Resonanz von Fe3+ in SrTiO3 Einkristallen. Diss. ETH Zürich 1958. (Abstract).

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Karl Alexander Müller» frå ,  den 22. februar 2012.  
 

Sveitsiske fysikarar
Nobelprisen i fysikk
Æresdoktorar ved NTNU
Jødiske nobelprisvinnarar
Sveitsiske nobelprisvinnarar
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Medlemmar av Det russiske vitskapsakademiet
Fysikarar på 1900-talet
Clifford Shull

Clifford Glenwood Shull  () var ein fysikar frå USA.

Han fekk Nobelprisen i fysikk i 1994 saman med Bertram Brockhouse for arbeidet deira med nøytron. Det vert gjeven ut ein pris i namnet hans: The Clifford G. Shull Prize in Neutron Physics, frå The Neutron Scattering Society of America.

Prisar 
 Oliver E. Buckley Condensed Matter Prize i American Physical Society i 1956
 Innvald i American Academy of Arts and Sciences i 1956
 Innvald i The National Academy of Sciences i 1975
 Gregori Aminoff prisen i Kungliga Vetenskapsakademien i 1993
 Nobelprisen i fysikk i 1994, saman med Bertram Brockhouse

Publikasjonar
 Davidson, W. L., Morton, G. A., Shull, C. G. & E. O. Wollan. Neutron Diffraction Analysis of NaH and NaD, United States Department of Energy , ([[28. april|1947|}}.
 Shull, C. G.; Wollan, E. O. The Diffraction of Neutrons by Crystalline Powders, Oak Ridge National Laboratory (ORNL),United States Department of Energy ([[28. april|1947|}}.
 Shull, C.G., Wollan, E.O. & M.C. Marney. Neutron Diffraction Studies, Oak Ridge National Laboratory (ORNL),United States Department of Energy ([[22. oktober|1948|}}.
 Rundle, R.E., Shull, C.G. & E.O. Wollan. The Crystal Structure of Thorium and Zirconium Dihydrides by X-ray and Neutron Diffraction, Ames Laboratory, Oak Ridge National Laboratory (ORNL), United States Department of Energy ([[20. april|1951|}}. 
 Nathans, R., Riste, T., Shirane, G. & C.G. Shull. Polarized Neutron Studies on Antiferromagnetic Single Crystals: Technical Report No. 4, Massachusetts Institute of Technology (MIT), Brookhaven National Laboratory, United States Department of Energy, National Security Agency (NSA), Air Force Office of Scientific Research (AFOSR), ([[26. november|1958|}}.
 Shull, C.G. Low Temperature and Neutron Physics Studies: Final Progress Report, March 1, 1986--May 31, 1987, Massachusetts Institute of Technology (MIT), United States Department of Energy, ([[27. juli|1989|}}.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Clifford Shull» frå ,  den 22. februar 2012.  
 

USA-amerikanske fysikarar
Nobelprisvinnarar frå USA
Nobelprisen i fysikk
Kjernefysikarar
Fysikarar på 1900-talet
Herbert Kroemer

Herbert Kroemer () er professor i data- og elektroteknikk ved University of California i Santa Barbara i USA. Han mottok ein doktorgrad i teoretisk fysikk i 1952 frå universitetet i Göttingen i Tyskland, med avhandlinga si om varme elektron-effektar i den nye transistoren. I 2000 vart Dr. Kroemer, saman med Zjores I. Alferov og Jack S. Kilby tildelt Nobelprisen i fysikk.

Han hadde tidleg suksess i eit ganske anna emne då han saman med Burgess og Houston i 1953 oppdaga ein matematisk feil i Nordheims teori om elektron-tunnelen gjennom biletstyrken med avrunda barriere som vert nytta i teorien i feltet om utslepp av elektron.

Herbert Kroemer arbeidde i fleire forskingslaboratorium i Tyskland og USA og underviste i elektroteknikk ved University of Colorado frå 1968 til 1976. Han slutta seg til UCSB-fakultetet i 1976.

Herbert Kroemer er medlem av National Academy of Engineering. Saman med Charles Kittel er han medforfattar av den populære læreboka Thermal Physics (Termisk fysikk på norsk) som vart publisert for første gong i 1980, og som framleis er i bruk i dag.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Herbert Kroemer» frå ,  den 22. februar 2012.  

USA-amerikanske fysikarar
Tyske fysikarar
Professorar frå USA
Tyske professorar
Nobelprisvinnarar frå USA
Tyske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Tysk-amerikanarar
Fysikarar på 1900-talet
Fysikarar på 2000-talet
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Elevar ved Universitetet i Göttingen
Medlemmar av United States National Academy of Engineering
Carl Wieman

Carl Edwin Wieman () er ein amerikansk fysikar.

Wieman vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 2001, saman med tyskaren Wolfgang Ketterle og landsmannen Eric Allin Cornell, for oppnåinga av Bose-Einstein-kondensasjon i fortynna gassar av alkaliatom og for tidlege fundamentale studiar av eigenskapane til kondensat.

I 1924 gjorde den indiske fysikaren Bose viktige teoretiske berekningar på lyspartiklar. Han sendte resultata til Einstein, som utvida teorien til ein viss type atom. Einstein føresåg at dersom ein kjøler ned ein gass av slike atom ved særs låge temperaturar, ville alle atoma brått samlast i lågast mogeleg energitilstand. Prosessen liknar den når væskedråpar dannast frå ein gass, og kallast derfor kondensasjon (Bose-Einstein-kondensasjon).

Først i 1995 lukkast Cornell og hans medarbeide å oppnå denne ekstreme materietilstanden. Cornell og Wiemann fekk deretter fram eit rent kondensat på rundt  rubidiumatom ved 20–nK (nanokelvin), dvs. 0,000 000 02 grader over det absolutte nullpunktet.

Uavhengig av arbeidet til Cornell og Wiemans, gjorde Ketterle tilsvarende eksperiment på natriumatom. Kondensatet som han lukkast i å framstille inneheldt meir atom og kunne derfor brukast til å undersøke fenomenet nærmare. Ved hjelp av to separate kondensatorar, som fekk ekspandere inn i kvarandre, kunne ein få fram særs tydelege interferensmønster. Dette eksperimentet viste altså at kondensaten inneheldthelt koordinerte atom.

Wieman tok doktorgrad i fysikk ved Stanford University i 1997, og er professor i fysikk ved University of Colorado.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Carl Wieman» frå ,  den 22. februar 2012.  

USA-amerikanske fysikarar
Fysikkprofessorar
Nobelprisvinnarar frå USA
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Benton County i Oregon
Optiske fysikarar
Fysikarar på 1900-talet
Fysikarar på 2000-talet
Medlemmar av Optical Society
Medlemmar av United States National Academy of Sciences
Makoto Kobayashi

Makoto Kobayashi () er ein japansk fysikar som er mest kjend for arbeidet sitt med CP-brot. Han delte halvparten av prispengane frå Nobelprisen i fysikk i 2008 saman med Toshihide Maskawa «for oppdaginga av opphavet til den brotne symmetrien som føreseier eksistensen av minst tre kvarkefamiliar i naturen». Den andre halvparten av prispengane vart tildelt Yoichiro Nambu «for oppdaginga av mekanismane for spontant symmetribrot i subatomær fysikk».

Etter å ha fullført doktorgraden sin ved universitetet i Nagoya i 1972 jobba Kobayashi med forsking som førsteamanuensis på partikkelfysikk ved universitetet i Kyoto. Der arbeidde han for det meste med å forklare CP-brot i standardmodellen for partikkelfysikk. Kobayashi arbeidde frå 1979 ved akseleratoranlegget High Energy Accelerator Research Organization (KEK), der han vart professor i 1989 og professor emeritus i 2006. 

I 2008 vart Kobayashi tildelt Japans Order of Culture i ein seremoni som vart heldt på Tokyo Imperial Palace.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Makoto Kobayashi» frå ,  den 22. februar 2012.

Bakgrunnsstoff 

Japanske fysikarar
Japanske nobelprisvinnarar
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Nagoya
Teoretiske fysikarar
Adam G. Riess

Adam Guy Riess () er ein amerikansk astrofysikar ved Johns Hopkins University og Space Telescope Science Institute, mest kjend for arbeidet sitt med å kartlegge ekspansjonen til universet med hjelp av supernovaer. I 2011 vart Riess tildelt Nobelprisen i fysikk for oppdaginga av akselerasjonen til det ekspanderande universet gjennom observasjonar av fjerne supernovaer. Riess delte halvparten av prisen med Brian Schmidt, medan Saul Perlmutter vart tildelt den andre halvparten.

Saman med Brian Schmidt leia Riess High-z Supernova Search Team, den eine av de to forskargrupper som i 1998 samtidig oppdaga at ekspansjonen til universet akselererer. Denne oppdaginga gav opphav til hypotesen om mørk energi og oppdaginga vart utnemnd til «Breakthrough of the Year» av tidsskriftet Science 1998.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Adam G. Riess» frå ,  den 22. februar 2012. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

USA-amerikanske fysikarar
Jødiske nobelprisvinnarar
Nobelprisvinnarar frå USA
Nobelprisen i fysikk
Folk frå Washington
Ajax Amsterdam

Amsterdamsche Football Club Ajax, til vanleg omtala som Ajax, også kalla Ajax Amsterdam eller AFC Ajax, er ein nederlandsk fotballklubb frå Amsterdam. Klubben spelar sine heimekampar på Amsterdam ArenA i Amsterdam. 

Ajax har tre gongar vunne Europacupen, og ein gong kvar meisterligaen, UEFA-cupen og cupvinnarcupen. Klubben har vorte seriemeister 30 gongar i Nederland, og har vunne fotballcupen 17 gongar. Ajax har fostra spelarar som Johan Cruijff, Johan Neeskens, Frank Rijkaard, Marco van Basten og mange andre toppspelarar.

Soge
Ajax vart grunnlagt i 1900. Namnet er etter den greske mytologiske helten Ajax. Klubben vann landsmeisterskapet første gongen i 1918, utan å ha tapt ein einaste seriekamp. Sidan har klubben alltid spela i toppdivisjonen i Nederland.

Ajax hadde sin gullalder i tida 1969-73. Klubben vann europacupen i 1971, 1972 og 1973. Samstundes vart Ajax både seriemeistrar i Nederland i 1970, 1972 1973 og cupmeistrar i 1970, 1971, 1972 og 1973. Spelarar som Cruijff og Neeskens var av øvste verdsklasse og merka seg ut på eit lag med mange dyktige spelarar.

Sist i 1980-åra var heimekampane til Ajax prega av hooligans på tribunane. Dette og muter i samband med ein kamp mot Austria Wien førte klubben ut i eit uføre. Enden var at det kom nye folk i alle leiarposisjonar.

Ajax nådde eit nytt høgdepunkt midt på 1990-talet, klubben vann UEFA-cupen 1993 og 
meisterligaen i 1995, den heimlege seriemeisterskapen i 1994, 1995 og 1996 og den heimlege cupen i 1993. I 1995 vart Bosman-dommen avsagt og heile åtte av førstelagspelarane signerte for storklubbar utanlands. Etter ei vanskeleg tid har Ajax sidan vunne fleire seriemeisterskap i Nederland, men har ikkje makta nå dei avgjerande finalerundane i dei store klubbturneringane.

Ajax er ein av dei fire klubbane som har vunne alle dei store europeiske fotballturneringane for klubbar; europacupen, meisterligaen, cupvinnarcupen og UEFA-cupen. Bayern München, FC Barcelona og Juventus er dei andre tre klubbane som har makta denne bragda.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ajax Amsterdam» frå ,  den 23. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Offisiell side (nederlandsk)
 Offisiell side (engelsk)

Nederlandske fotballag
Skipingar i 1900
Amsterdam