kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Aadel Brun Tschudi

Aadel Marie Brun Tschudi () var ein norsk professor, geograf, sinolog og forfattar. Gjennom radioprogram og undervisning gjorde ho ein stor innsats for å spreie kunnskap om kinesisk samfunnsliv og kultur. Ho bidrog også sterkt i utforminga av disiplinen utviklingsgeografi innan geografifaget.

Liv og virke 
Tschudi blei fødd i Kina og budde dei fyrste 15 åra på ein misjonsstasjon i Hunan. Ho tok examen artium i Fredrikstad 1927 og byrja deretter å studere filologi ved Universitetet i Oslo (UiO). I 1933 avbraut ho studia for å gifte seg, og i dei neste 14 år var ho heimeverande, samtidig som ho arbeidde som omsetjar og tok aktivt del i norsk organisasjonsliv. I 1945 blei ho vald til forkvinne i Oslo krins av Norske kvinnelige akademikeres landsforbund, og mellom 1948 og 1950 var ho forkvinne for Norske kvinneorganisasjoners samarbeidsnevnd. Frå same år kunne ein jamleg høyre den djupe og mørke stemma hennar på radioen, som utanrikskronikør, med særleg vekt på Aust-Asia.

Tschudi tok opp att studia og blei cand.philol. i 1951, med geografi hovudfag. Frå 1951 til 1952 studerte ho kinesisk ved Harvard University i USA og hadde blant anna John K. Fairbank, ein av dei mest framståande kinakjennarane i den vestlege verda, som førelesar. I 1957 føretok ho ei reise i Aust-Asia for NRK og laga eit stort antal reportasjeinnslag frå turen. I åra frå ho tok hovudfag til ho blei tilsett som universitetslektor i geografi ved UiO i 1960, blei ho flittig brukt som radiokåsør og som førelesar i Kina-kunnskap ved universitetet.

I 1970 blei Tschudi konstituert som professor i økonomisk geografi ved Handelshögskolan i Stockholm, men same år tiltredde ho eit universitetslektorat i sinologi ved Østasiatisk institutt, UiO, der ho fram til 1972 hadde ansvaret for førelesningar i kinesisk historie og geografi. Tschudi var alltid ivrig etter å involvere studentane i ein dialog. 

Tschudi vende tilbake til Geografisk institutt i ei dosentstilling i 1973. Her fekk ho ansvaret for å byggje ut geografifaget til å også omfatte utviklingslanda. Gjennom å kombinere innsikt i politikk, økonomi, klimaforhold og jordsmonn med vanlege geografiske metodar utforma ho disiplinen utviklingsgeografi. Frå 1967 var ho redaktør for Norsk geografisk tidsskrift. Frå 1977 var ho medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi.

Bibliografi 
 1951: Pearl Buck og misjonen
 1957: Japan, soloppgangens land
 1962–1963: Den kinesiske folkerepublikk. Sosial omveltning og økonomisk vekst, i Tidens ekko nr. 4, s. 97–128
 1969: Hadeland. Jordbruk og pendling (sm.m. H. Myklebost)
 1976: Kina og Japan (sm.m. K. Koch Christensen og Liu Baisha)
 1978: Development research and aid problems (sm.m. J. Hesselberg)
 1978: Gjensyn med Kina
 1978: Underutvikling og utvikling. Temaer fra et problemfelt (sm.m. R. Dale og J. Hesselberg)
 1980: Gammelt og nytt i Kina

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Aadel Brun Tschudi» frå , den 28. mars 2023.  

Norske geografiprofessorar
Norske sinologar
Norske forfattarar
Elevar ved Universitetet i Oslo
Elevar ved Harvard University
Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi
Nordmenn fødde i Kina
Folk frå Yiyang
Hildebrandslied

Hildebrandslied, eller Songen om Hildebrand, er eit gammalt germansk heltedikt som er bevart i eit handskrift frå 800-talet. Diktet er ein av dei eldste kjente tekstane på tysk.

Handskriftet 
Det einaste bevarte eksemplaret av Hildebrandslied er ved Universitetsbiblioteket i Kassel. Teksten står spreidd på to forskjellige sider i eit større handskrift som truleg blei skrive i Fulda-klosteret kring 830. Boka inneheld dei to bibelske tekstane Sapienta salomonis og Jesus Sirak på latin, og Hildebrandslied står som eit omslag på fyrste og siste side i boka. Slutten manglar, ettersom det tydelegvis ikkje var nok plass til heile diktet.

Det bevarte fragmentet har 68 langlinjer med stavrim. Diktet er skrive ned i ei gammalsaksisk/bayersk språkform med innslag av typisk angelsaksiske former. Dei høgtysktalande munkane i Fulda har truleg skrive av etter eit eldre førelegg på lågtysk.

Den fyrste vitskaplege utgåva av Hildebrandslied blei gjeven ut av Grimm-brørne i 1812.

Etter 1945 var handskriftet ei tid i USA som krigsbytte, der uforsiktige antikvarar skilde den eine sida frå resten av skriftet. Fyrst i 1972 blei ho sameina med resten av boka.

Innhald 

Hildebrandslied er det einaste bevarte germanske heltediktet på tysk frå tidleg mellomalder. Det tek for seg ein episode frå sogekrinsen om Didrik av Bern. Fragmentet gjev hovudsakleg att ein dialog mellom Didrik sin våpenmeister Hildebrand og sonen hans Hadubrand. Då Hildebrand følgde med Didrik på flukta austover frå Odoaker, forlét han kona og ein nyfødd son. Når han etter tretti år vender tilbake, blir han møtt av ein ung krigar som utfordrar han til holmgang. Hildebrand spør om namnet til krigaren før kampen, og oppdagar at det er hans eigen son. Han prøver då å hindra kampen, men Hadubrand tar det berre som eit teikn på feigskap frå den gamle mannen. Kampen byrjar, og spyda fell i skurer mot skjolda. Så grip krigarane til øksene, og høgg skjolda i småbitar. 

Her ender fragmentet, og ein får ikkje vita korleis kampen endar. Det finst likevel andre versjonar av soga. Den norrøne Ásmundar saga kappabana viser til den same scena, og her er det liten tvil om at kampen får eit fatalt utfall for Hadubrand. I Didrikssoga frå 1200-talet og i den såkalla Yngre Hildebrandslied, ei tysk folkevise som er bevart i fleire versjonar frå 1400- til 1600-talet, blir Hadubrand overvunnen, men overlever og erkjenner at han har kjempa mot sin eigen far.

Historisk kan handlinga førast tilbake til 400-talet, då Odoaker – som var blitt keisar i Vestromarriket i 476 – kjempa mot gotarkongen Teoderik den store. I den germanske segnverda blir Teoderik kalla Didrik av Bern.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hildebrandslied» frå ,  den 28. mars 2023.  

Mellomalderlitteratur
Liljeordenen

Liljeordenen (Liliales) er ein orden av einfrøblada plantar. Mange planter som tidlegare var rekna til liljeordenen, er no skilde ut til aspargesordenen (Asparagales) og yamsrotordenen (romeordenen) (Dioscoreales).

Familiar i Noreg 
 Giftliljefamilien (Melanthiaceae)
 Tidlausfamilien (Colchicaceae)
 Liljefamilien (Liliaceae)

Kjelder

Bakgrunnsstoff

 
Planteordenar
Giftliljefamilien

Giftliljefamilien (Melanthiaceae) er ein plantefamilie i liljeordenen. Han omfattar òg den tidlegare firbladfamilien (Trilliaceae).

Slekter
Desse slektene er representerte i naturen i Noreg:
Firbladslekta (Paris)
Nyserotslekta (Veratrum)

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

 
Liljeordenen
Firbladslekta

Firbladslekta (Paris) er ei planteslekt i giftliljefamilien. Ho var tidlegare rekna til firbladfamilien, men denne er no innlemma i giftliljefamilien.

Artar
I Noreg er ein art registrert:
 Firblad (P. quadrifolia), livskraftig (LC) i Raudlista 2021

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Giftliljefamilien
Nyserotslekta

Nyserotslekta (Veratrum) er ei planteslekt i giftliljefamilien.

Artar
I Noreg er desse artane registrerte:
 Gul nyserot (V. lobelianum), livskraftig (LC) i Raudlista 2021, med underarten eller varieteten
 Finnmarksnyserot (V. lobelianum ssp. misae) eller (V. lobelianum var. misae),, livskraftig (LC)
 Kvit nyserot (V. album), framandart, ingen kjend risiko (NK) i Framandartslista 2018
 Mørk nyserot (V. nigrum), framandart, ikkje vurdert

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Giftliljefamilien
Natalja Kljutsjarjova

Natalja Lvovna Kljutsjarjova () er ein russisk forfattar.

Biografi 
Kljutsjarjova studerte filologi ved Det pedagogiske universitetet i Jaroslavl. Ho har jobba som redaktør i TV og for litterære tidsskrift. I 2005 flytta ho til Moskva, der ho jobbar som journalist. I 2006 debuterte ho som forfattar, med diktsamlinga Hvite pionerer (Белые пионеры), men slo igjennom med Russland rundt på tredje klasse (Россия: общий вагон) i 2008. I 2007 mottok ho Jurij Kazakov-prisen for novella Et år i Raj (Один год в Раю).

Forfatterskap 
Kljutsjarjova skriv både prosa og poesi. I tillegg til fleire bokutgjevingar har ho også blitt publisert i ulike tidsskrift. Ho skriv engasjert om sosiale problem i dagens Russland, særleg på landsbygda, og er tydeleg inspirert av russiske klassikarar som Anton Tsjekhov.

Utvald bibliografi 
 2006: Hvite pionerer (Белые пионеры – Belyje pionery, diktsamling)
 2008: Russland rundt på tredje klasse (Россия: общий вагон – Rossija: obsjtsjij vagon, roman)
 2009: SOS (SOS, roman)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Natalja Kljutsjarjova» frå , den 29. mars 2023.

Bakgrunnsstoff 
 Natalja Kljutsjarjova hos Store norske leksikon
 Informasjon på Debut-prisens heimesider
 Informasjon på sidene Russlands nye litterære kart

Russiske forfattarar
Folk frå Perm
Olga Bitsjerova

Olga Antoljevna Bitsjerova () er ein russisk tidlegare turnar frå Moskva som representerte Sovjetunionen. Ho vann mangekampen ved Turn-VM 1981 og Turn-EM 1983.

Bitsjerova vart i 1981 verdsmeister i lagtevlinga på heimebane i Moskva. Sidan i meisterskapen sigra ho i mangekampen, men deltok ikkje i apparatfinalane. Det gjorde ho derimot då ho året etter gjekk til topps i mangekamp ved verdscupfinalen i Zagreb. Her vann ho frittståande og hopp, kom på andreplass i skranke og vart nummer 3 på bom. Også under europameisterskapen 1983 i Göteborg triumferte Bitsjerova  i mangekamp, frittståande og hopp. I Turn-VM 1983 i Budapest var ho med å vinne gullmedalje i lagtevlinga, individuelt kom ho som best på femteplass i hopp.

Bitsjerova var aktiv til 1988, utan seinare å få delta i dei internasjonale meisterskapane. Ho var ei tid gift med turnaren, ukrainske-franske Valentin Mogilnij, som òg var aktiv for Sovjetunionen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Olga Bicherova» frå ,  den 29. mars 2023.  

Russiske turnarar
Sovjetiske turnarar
Verdsmeistrar i turn
Folk frå Moskva
Aurelia Dobre

Aurelia Dobre () er ein tidlegare turnar frå Romania som i 1987 vart  verdsmeister i mangekamp.  

Tett på 15-årsdagen vann Dobre gullmedalje i både mangekampen, bomøvinga og lagtevlinga under Verdsmeisterskapen i turn 1987 i Rotterdam. Dessutan sikra ho seg bronsemedaljar i frittståande og hopp. Gjennom meisterskapen vart ho tildelt 10 blanke poeng i fem av øvingane. Året etter var ho del av det rumenske mannskapet som tok sølv i lagtevlinga under dei olympiske leikane i Seoul, individuelt i mangekampen enda ho på sjetteplass. Også ved Turn-VM 1989 i Stuttgart vann ho sølv i lagtevlinga. 

Dobre la opp med ho var i tenåra, dels grunna to alvorlegare skadar og dels ein tyngre kropp etter vekst. I 1991 immigrerte ho til USA og gifta seg året etter med ein iransk-amerikansk turntrenar. Ho bur i delstaten Maryland.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Aurelia Dobre» frå ,  den 29. mars 2023.  

Rumenske turnarar
Verdsmeistrar i turn
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Romania
Medaljevinnarar under sommar-OL 1988
Rumenske deltakarar under sommar-OL 1988
Gymnastar under sommar-OL 1988
Folk frå București
Columbus i Georgia

Columbus er ein by og eit byfylke vest i delstaten Georgia i USA. Columbus ligg ved Chattahoochee-elva, tvert overfor Phenix City i delstaten Alabama. Byen er fylkessete for Muscogee County. Ved folketeljinga 2020 hadde Columbus 206 922 ibuarar. Byen ligg 160 km sørvest om Atlanta.

Fort Benning, det viktigaste øvingssenteret for USA si hær, ligg sør om Columbus. Den militære basen er ein særleg viktig sysselsetjar. 

Krigsforbrytaren Willam Calley og musikaren Danny Whitten var frå Columbus.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Columbus, Georgia» frå ,  den 29. mars 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Georgia
Lafayette

Lafayette er ein by sørvest i delstaten Louisiana i USA med kringom 121 000 ibuarar. Byen, som er den fjerde mest folkerike i delstaten, er administrasjonssete for Lafayette Parish.

Lafayette vart grunnlagd i 1824. I dag har staden ei større reiselivsnæring, mykja grunna den lokale cajun-kulturen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lafayette, Louisiana» frå ,  den 29. mars 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Louisiana
Busetnader grunnlagde i 1824
Mühlhausen i Thüringen

Mühlhausen er ein by og ein kommune i forbundslandet Thüringen i Tyskland, krinssete i landkrinsen Unstrut-Hainich-Kreis. Kommunen har eit flatemål på 135,5 km² og hyser 36 000 ibuarar. Byen ligg 216 meter over havet ved elva Unstrut, ei 55 kilometer nordvest om Erfurt.

Reformatoren, opprøraren Thomas Müntzer og toneskaparen Johann Sebastian Bach var i sine tider aktive i Mühlhausen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Mühlhausen/Thüringen» frå ,  den 29. mars 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Thüringen
Mittweida

Mittweida er ein by og ein kommune i Landkreis Mittelsachsen sentralt i Sachsen i Tyskland. Kommunen omfattar 14,3 km² og hyser 14 000 ibuarar.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Mittweida» frå ,  den 29. mars 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Sachsen
Delawarebukta

Delawarebukta (engelsk Delaware Bay) er ei djup bukt, og ei forlenging av utløpet til Delawareelva på den nordaustlege kysten av USA. Denne bukta forkortar sjøvegen mellom Philadelphia og Baltimore, og må også brukast av alle skip som skal til hamna i Philadelphia. Bukta har eit areal på rundt 2030 km². Ferskvatnet frå elva som renn ut i bukta blandar seg i mange kilometer med saltvatnet frå Atlanterhavet.

Bukta grensar til kystane av dei amerikanske delstatane New Jersey og Delaware, og med Delaware-kappa, Cape Henlopen og Cape May, ved Atlanterhavet. Det går ei ferjerute til og frå Cape May i New Jersey og Lewes i Delaware. Forvaltinga av hamnene langs bukta er ansvaret til det tostatlege organet Delaware River and Bay Authority (DRBA).

Økologi 
Elvene som renn ut i bukta dannar estuar, og ho er hovudsakleg er omkransa av saltsumper og mudderflater. Fleire av elvene og våtmarkene kring dei er verna, og Delawarebukta er rekna som ein ramsarstad i 1992. Dei dannar livsgrunnlaget for fleire vasslevande dyr, som krabbearten Limulus polyphemus og østersarten Crassostrea virginica. Bukta er ein viktig stoppestad for over 30 artar av trekkande kystfuglar som trekk nordover i mai. Mange fuglar, som polarsnipe, nyttar bukta til å byggja opp energireservar gjennom å eta krabbeegg etter det lange trekket sitt. Delawarebukta husar den største populasjonen av krabbetypen dolkehalar i verda.

Galleri

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Delawarebukten» frå ,  den 29. mars 2023.

Bakgrunnsstoff

 Delaware Riverkeeper Network
 Discover Delaware Bay New Jersey

Bukter i USA
Geografi i Delaware
Geografi i New Jersey
Gul nyserot

Gul nyserot (Veratrum lobelianum) er ei plante i nyserotslekta i giftliljefamilien. Arten er utbreidd i Europa og i nordlege og midtre Asia.

I Noreg er arten heimleg og er lite næringskrevjande. Arten har ei nordausleg utbreiing og er vanleg i ytre Aust-Finnmark. I Raudlista 2021 er arten rekna som livskraftig (LC).

Plantene som veks i Noreg høyrer til finnmarksnyserot, som i Artsdatabanken er rekna som ein varietet (V. lobelianum ssp. misae), i Norsk flora rekna som ein varietet (V. lobelianum var. misae).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Nyserotslekta
Finnmarksnyserot

Finnmarksnyserot (Veratrum lobelianum ssp. misae eller Veratrum lobelianum var. misae) er ei plante i nyserotslekta i giftliljefamilien. Taksonet er rekna som ein underart av gul nyserot i Artsdatabanken, men som ein varietet i Norsk flora.

I Noreg er finnmarksnyserot heimleg i ytre Aust-Finnmark og er elles utbreidd austover til nordvestre Sibir. I Raudlista 2021 er han rekna som livskraftig (LC).

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Nyserotslekta
Kvit nyserot

Kvit nyserot (Veratrum album) er ei plante i nyserotslekta i giftliljefamilien. Arten kjem frå fjellområde i Mellom-Europa.

I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante og funnen første gong i naturen i Noreg i 1979. Arten er bufast og naturalisert i skog. Han er utrydda i nedre Buskerud, men veks i Fræna i Møre og Romsdal.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Nyserotslekta
Mørk nyserot

Mørk nyserot (Veratrum nigrum) er ei plante i nyserotslekta i giftliljefamilien. Arten kjem frå Mellom-Europa, Balkan og vestlege Asia.

I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante og registrert ein gong i naturen i Noreg på Smøla i Møre og Romsdal i 1979.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Nyserotslekta
Tidlausfamilien

Tidlausfamilien (Colchicaceae) er ein plantefamilie i liljeordenen.

Slekter
Ei slekt er representert i naturen i Noreg:
Tidlausslekta (Colchium)

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

 
Liljeordenen
Tidlausslekta

Tidlausslekta (Colchicum) er ei planteslekt i tidlausfamilien.

Artar
I Noreg er ein art registrert:
 Tidlaus (C. autumnale), låg risiko (LO) i Framandartslista 2018

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Tidlausfamilien
Liljefamilien

Liljefamilien (Liliaceae) er ein plantefamilie i liljeordenen.

Slekter
Desse slektene er representerte i naturen i Noreg:
Liljeslekta (Lilium)
Hundetannslekta (Erythronium)
Tulipanslekta (Tulipa)
Ruteliljeslekta (Fritillaria)
Gullstjerneslekta (Gagea)

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

 
Liljeordenen
Pteroptochos

Pteroptochos er ei biologisk slekt i tapakulofamilien innanfor ordenen sporvefuglar. Dette er tre artar som lever frå nord til sør i Chile, og på ei tilstøytande grensestripe av Argentina. Dei er vanlegvis kjende som huet-huet eller turca i Chile.

Det feminine generiske namnet Pteroptochos stammar frå det greske "pteron": veng og "ptōkhos": svak, fattig.

Fellesnemninga på norsk, turka, samsvarar med det spanske turca, og er nemnt i Darwin sine notatar frå den klassiske reisa med HMS «Beagle» 1832-1836.

Skildring 
Dette er store tapakuloar som måler mellom 24 og 25 cm. Dei har lange bein og store, kraftige tarsi med lange klør.

Etter skildringa til autor, von Kittlitz, 1830:
«Kroppen er merkbart samanpressa, spesielt hos dei mindre artane. Lår og føter spesielt sterke. Vengene veldig sterke, korte og nesten avrunda, stort sett dekte av dei lange og fillete fjørene på bakkroppen. Halen er ganske kort, ... konstant oppreist som hos gjerdesmettar .... Desse fuglane ser ikkje ut til å ha vorte utforma av naturen for å flyge. Eg såg dei bruke dei korte vengene sine berre for å hjelpe til med å springe, og til å utføre store sprang. Dei finst sparsamt i dei låge og spesielt tette buskane, der dei er veldig flinke til å gøyme seg, og dei spring over opne område med eineståande fart. Til saman la eg merke til følgjande tre artar av denne slekta:...» (Sitatet er omsett frå tysk.)

Artslista 
Artslista etter IOC World Bird List V13.1, 2023, med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:

Slekt Pteroptochos
 Brunbrystturka, Pteroptochos castaneus, Chestnut-throated Huet-huet, Philippi & Landbeck, 1864, (LC)
 Svartbrystturka, Pteroptochos tarnii, Black-throated Huet-huet, (King, PP, 1831), (LC)
 Skjeggturka, Pteroptochos megapodius, Moustached Turca, Kittlitz, 1830, (LC)

Utbreiing 
I Chile lever dei frå den tørre Atacama-regionen i nord sør til Biobío-regionen.

I Argentina er dei utbreidde i skogkledde dalar i Andes i argentinsk Patagonia frå nordvest i provinsen Neuquén, til Los Glaciares-nasjonalpark, sørvest i provinsen Santa Cruz-provinsen.

Det karakteristiske habitatet spenner frå tørre buskområde med steinar og kaktusar til valdiviske skogar med eviggrøne blomstrande plantar, med breie og blanke blad, som passerer gjennom skogar med ulike artar av sørbøk, både fleirårige og lauvfellande.

Dei byggjer reir i jordskjeringar, mellom steinar eller nær eit vasslaup.

Føde 
Pteroptochos-artar lever av små dyr som dei fangar på skogbotnen, og rører opp bladstrø; når dei gjer det, ber dei vanlegvis halen oppreist.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Pteroptochos» frå , den 29. mars 2023

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Tapakulofamilien
Fugleslekter
Gullstjerneslekta

Gullstjerneslekta (Gagea) er ei planteslekt i liljefamilien.

Artar
I Noreg er desse artane registrerte:
 Gullstjerne (G. lutea), livskraftig (LC) i Raudlista 2021
 Enggullstjerne (G. pratensis), framandart, låg risiko (LO) i Framandartslista 2018
 Smågullstjerne (G. minima), framandart, låg risiko (LO)

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Liljefamilien
Ruteliljeslekta

Ruteliljeslekta (Fritillaria) er ei planteslekt i liljefamilien.

Artar
I Noreg er desse artane registrerte:
 Rutelilje (F. meleagris), framandart, låg risiko (LO) i Framandartslista 2018
 Kamtsjatkarutelilje (F. camschatcensis), framandart, ingen kjend risiko (NK)

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Liljefamilien
Hundetannslekta

Hundetannslekta (Erythronium) er ei planteslekt i liljefamilien.

Artar
I Noreg er desse artane registrerte:
 Hundetann (E. dens-canis), framandart, ingen kjend risiko (NK) i Framandartslista 2018
 Kvithundetann (E. albidum), framandart, ikkje vurdert (NR)
 Gulhundetann (E. grandiflorum), framandart, ingen kjend risiko (NK)
 Sibirhundetann (E. sibiricum), framandart, ingen kjend risiko (NK)

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Liljefamilien
Krøll-lilje

Krøll-lilje (Lilium martagon) er ei plante i liljeslekta i liljefamilien. Arten kjem frå Mellom- og Sør-Europa og Asia.

I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante og truleg var forvilla alt på 1600-talet. Arten er bufast og naturalisert i eng og næringsrik skog. Han er nokså vanleg på Austlandet og veks meir spreidd i kyst- og fjordstrøk til Troms.

Ettersom arten var etablert i norsk natur før år 1800, blir han ikke risikovurdert som framandart, men blir rekna som livskraftig (LC) i vurderinga for Raudlista 2021.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Liljeslekta
Freddie Redd

Freddie Redd ()  var ein amerikansk hard-bop-pianist og komponist. Han er best kjend for å ha skrive musikk til for The Connection (1959), eit skodespel av Jack Gelber. Ifølgje Peter Watrous, som skreiv i The New York Times: «Mr. Redd hang ut på jam sessions på 1950-talet og spelte med mange av dei største musikarane, frå Sonny Rollins til Art Blakey, og jobba jamleg med Charles Mingus. Når ting vart vanskelege, flytta han berre vidare og levde i Guadalajara i Mexico, Paris og London.»

Diskografi

Som leiar 
 1955: Introducing the Freddie Redd Trio (Prestige, 1955) – also released as Piano:East/West (Savoy, 1956) and Movin (Status Prestige, 1965)
 1956: Get Happy with Freddie Redd (Pye Nixa, 1958)
 1956: In Sweden (Baybridge, 1973)
 1957: San Francisco Suite (Riverside, 1957)
 1960: The Music from «The Connection» (Blue Note, 1960)
 1960: Shades of Redd (Blue Note, 1961)
 1961: Redd's Blues (Blue Note, 1988)
 1971: Under Paris Skies (Futura, 1971)
 1977: Straight Ahead! (Interplay, 1978) – also released as Jazz Is (Trio, tidleg i 1990-åra)
 1978: Extemporaneous (Interplay, 1978)
 1985: Lonely City (Uptown, 1989)
 1988: Live at the Studio Grill (Triloka, 1990) – live
 1990: Everybody Loves a Winner (Milestone, 1991)
 1998: Freddie Redd and his International Jazz Connection (Fairplay INJazz, 2001)
 2013: Reminiscing (Bleebop, 2021)
 2013: Butch Warren & Freddie Redd: Baltimore Jazz Loft med Butch Warren (Bleebop, 2021)
 2014: Music for You (Steeplechase, 2015)
 2014-15: With Due Respect (Steeplechase, 2016)

 Som sidemann Med Gene Ammons All Star Sessions (Prestige, 1956) – spelt inn i 1950-55Med Rolf Ericson Rolf Ericson & The American All Stars (Dragon, 1956)Med Art Farmer When Farmer Met Gryce (Prestige, 1955)Med Tiny Grimes The Complete 1950–1954, Volume 3 (1950) (Blue Moon, 1995) – samleplate
 The Complete 1950–1954, Volume 4 (1950–1953) (Blue Moon, 1995) – samleplate
 The Complete 1950-1954, Volume 5 (1954) / The Complete 1949 J.B. Summers (Blue Moon, 1995) – samleplateMed Howard McGhee Music from the Connection (Felsted, 1960)Med Joe Roland'''
 Joltin' Joe Roland (Savoy, 1955) – recorded in 1950-54
 Joe Roland Quintette (Bethlehem, 1955)

KjelderDenne artikkelen bygger på «Freddie Redd» frå ,  den 29. mars 2023.  oppgav desse kjeldene:''

USA-amerikanske jazzkomponistar
USA-amerikanske jazzpianistar
USA-amerikanske pianistar
Hard bop-pianistar
Afroamerikanske jazzmusikarar
USA-amerikanske jazz-klaverspelarar
Jazzmusikarar frå New York
Folk frå Harlem
Musikarar frå New York City