kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Morfevs

Morfevs (gresk Μορφεύς) eller Morfeus er ein gresk gud for søvn og særleg draumar. Han er son av Hypnos, søvn, og har sjølv tusen søner som står for dei ulike andleta til draumane. 

Morfevs er meir ein litterær enn ein religiøs gud. Han er nemnd i Odysseen av Homer og i Metamorfosar av Ovid

Etter antikken
I The Faerie Queene av Edmund Spenser frå 1590 blir det fortald at Morfevs bur på ei seng av elfenbein i ei mørk hòle pynta med valmuar.

Det narkotiske stoffet morfin er kalla opp etter Morfevs.

Moderne utgåver
Morfevs opptrer også i moderne populærkultur, mellom anna i teikneserien The Sandman av Neil Gaiman, boka The Last Olympian av Rick Riordan, filmen The Matrix, fjernsynsserien Xena Warrior Princess og dataspelet God of War: Chains of Olympus.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Morpheus» frå ,  den 6. mai 2010.

Bakgrunnsstoff

Greske gudar
Romerske gudar
Søvn
Åge Storhaug

Åge Storhaug () var ein norsk turnar frå Klepp kommune på Jæren. Han fekk sylvmedalje i sprang i Europameisterskapen i 1965. I perioden 1961–1971 vann han alle seks nordiske meisterskap, og han vart noregsmeister heile fjorten gonger. Åge Storhaug turna for Klepp Turnforening. I perioden 1974–1983 var han trenar for det norske herrelandslaget i turn. 

I 1965 vart han tildelt Morgenbladets Gullmedalje. 
I 2001 vart han utnemnd til æresmedlem i Norges Gymnastikk- og Turnforbund.

Storhaug fekk Kongens fortenestmedalje i gull i 2008.

Kjelder 

Norske turnarar
Vinnarar av Aftenpostens Gullmedalje
Kongepokalvinnarar i turn
Kongens fortenestmedalje i gull
Norske deltakarar under sommar-OL 1960
Gymnastar under sommar-OL 1960
Norske deltakarar under sommar-OL 1964
Gymnastar under sommar-OL 1964
Folk frå Klepp
Leirvik

Leirvik er kommunesenteret i bykommunen Stord på øya Stord i Vestland fylke. Leirvik er i tillegg regionssenter for Sunnhordland. I Leirvik finst det fleire offentlege tenester, slik som regional domstol og Sunnhordland museum.

Leirvik har fleire butikkar og kjøpesenter, og er ein viktig stad for handel i Sunnhordland. Det finst fleire restaurantar. Hamna i Leirvik er veldig populær særleg om sommaren. 
I 1997 vart det vedteke at heile Stord kommune skulle verta by. Fram til den tid var det eit ordskifte om det var Leirvik eller heile kommunen som skulle verta by. 
Ein prøvde å offisielt døypa om Leirvik til Stord men namnet Leirvik er framleis namnet på kommunesenteret. Leirvik-området har det mest bymessige busetnadsmønsteret i kommunen. 

Lokalt vert Leirvik omtala som «Vikjo». Namnet Leirvik kjem av dei geologiske tilhøva på staden. Grunnen inneheld nemleg svært mykje leire.

Leirvik har lange tradisjonar som hamn grunna den strategiske og lune plasseringa langs leia mellom Bergen og Haugesund. Tidlegare gjekk det ferje frå Leirvik sentrum, men all ferjetrafikken er no flytta til Skjersholmane. Dei rutegåande båtane til HSD og Flaggruten har derimot faste stopp på Leirvik.

Bakgrunnsstoff 
 Leirvik Stord  Nettkamera og omtale på http://www.bt.no
 Borggata på Leirvik  Nettkamera og omtale på http://skole.stord.kommune.no 

Geografi i Stord
Sunnhordland
Tettstader i Vestland
Byar i Vestland
Hornindalsvatnet

Hornindalsvatnet er ein innsjø i kommunane Stad i Vestland og Volda i Møre og Romsdal i Noreg. 

På det djupaste er Hornindalsvatnet 514 meter noko som gjer det til den djupaste innsjøen i Noreg og Europa. På verdsbasis held største djupna til ein trettande plass. Middeldjupna til ein femtande plass. Han har eit areal på omlag 51 km2 og er med det den 19. største innsjøen i Noreg. Innsjøen ligg 53 meter over havet og har eit volum på 12 km³.

Vatnet har godt med fisk, med røyr, aure, ål og laks. Laksen og ålen kjem opp frå Nordfjorden og vidare opp Eidselva og opp i Hornindalsvatnet. Røyra vandrar frå djupare lag av vatnet og inn til sanddynene ved Grodås for å gyte. Auren går opp i Storeelva og andre mindre bekker. 
I seinare tid har dei fleste bustadene rundt vatnet blitt knytt opp mot eit moderne reinseanlegg, noko som gjer at den største kjelda til ureiningar i vatnet no kjem frå landbruket og frå nedbør.
Ei segn fortel om ein prest frå Nordfjordeid som under Svartedauden rodde seg over Hornindalsvatnet for å gje folk langs vatnet avlat og sikre at ikkje Gamle-Erik fekk sjelene deira. Som løn kravde han skøyta på gardane til dei som strauk med. På veg ned att vatnet stod han opp i båten sin og sa: «Hornindalen, no e du min», miste balansen og forsvann så lang han var ned gjennom det blanke vatnet.

I seinare tid har ein annan prest, Jon Ytrehorn, leikt med tanken å konstruere eit undervassmuseum, som ei hyllest til innsjøen. 
På 1970-talet blei Kjøsapollen i austenden av Hornindalsvatnet stengd av etter bygginga av Kjøs Bru. Berre ein liten passasje midt på brua knyter naturperla saman med resten av innsjøen. Dette slette dømet på brubygging har gjort at Kjøsapollen er byrja å gro att, og i samband med bygging av Kvivsvegen vil dette vere eit varmt diskusjonstema i bygda som er stolte av vatnet sitt. 

Hornindalsvatnet maraton blir årleg arrangert i slutten av juli.

Innsjøar i Vestland
Innsjøar i Møre og Romsdal
Geografi i Stad
Geografi i Volda
Turistmål i Vestland
Femunden

Femunden er den tredje største innsjøen i Noreg. Sjøen var nest størst fram til 1957 då Røssvatnet vart regulert. Han ligg hovudsakleg i Engerdal kommune i Innlandet, men den nordlegaste delen av innsjøen ligg i Røros kommune i Trøndelag. Femunden har eit areal på 203,5 km², ligg 662 moh. og er 150 meter djup. Innsjøen er Noregs største ikkje regulerte vatn. Han er Nordens største innsjø med vasshøgd over 600 meter.

Dei viktigaste elvene som renn inn i Femunden er Tufsinga i vest og Røa i nordaust. Deltaet til Tufsinga blei freda i 1981 då Tufsingdeltaet naturreservat blei oppretta. Elva Røa kjem frå Rogen, ein innsjø på grensa mellom Noreg og Sverige, og ho renn gjennom Femundsmarka nasjonalpark.

Femunden har to utløp (noko som er sjeldant). Størst er elva Gløta i sør, som renn ut i Isteren og som lengre ned i vassdraget blir til Femundselva. Denne elva endrar namn til Trysilelva når ho kjem inn i Trysil kommune og til Klarälven når ho renn inn i Värmland i Sverige. Femunden har òg eit mindre utløp i nord mot Feragen og Håelva i Trøndelag.

Innsjøen er særs næringsfattig, men har likevel heile ni artar fisk. Sikbestanden er særleg stor, men det finst òg aure, røye, harr, ørekyt, åbor, hork, lake og gjedde her.

I turistsesongen vert innsjøen trafikkert av «Femund II» med anløp i Femundsenden (sør), Buvika, Elgå, Revlingen, Jonasvollen, Haugen, Femundshytta, Røa og Sørvika (nord). Det er bussamband mellom Sørvika og Røros, og mellom Femundsenden og Trysil.

Femundsvassdraget inkludert Femunden er verna mot vasskraftutbygging.

Innsjøar i Engerdal
Innsjøar i Røros
Geografi i Os
Innsjøar i Trøndelag
Trysilvassdraget
Noregs handelshøgskole

Noregs handelshøgskole (NHH) er ein vitskapleg høgskule som underviser og forskar i økonomiske og adminstrative fag. Skulen ligg i Bergen og har i underkant av 3000 studentar og om lag 300 tilsette.

Tidlegare gav eit fireårig studium ved NHH graden Siviløkonom. Etter innføringa av Kvalitetsreforma er no undervisninga delt inn i eit treårig bachelor-studium og eit toårig master-studium. I tillegg underviser NHH på PhD-nivå (doktorgrad). Skulen har også studier for dei som ønskjer å bli statsautorisert revisor, og arrangerer translatør-eksamen.

NHH sin seksjon for etter- og vidareutdanning tilbyr m.a. fleire Executive MBA-studier med ulike spesialiseringar.

Saman med Samfunns- og Næringslivsforskning AS (SNF) og Administrativt Forskningsfond (AFF) utgjer Noregs handelshøgskole det som vert omtalt som NHH-miljøet.

Personar i leiinga 
 Per Ivar Gjærum - Rektor
 Ragnar Fagereng - Administrerande direktør

Kjende personar med band til NHH

Tilsette 
 Karl H. Borch
 Finn E. Kydland - Nobelprisvinnar i økonomi, Professor II ved NHH
 Victor D. Norman - Tidlegare statsråd, professor og tidlegare rektor ved NHH
 Agnar Sandmo
 Fridtjof Frank Gundersen - Tidlegare stortingsmann. Professor II ved NHH.
 Thore Johnsen, professor ved NHH
 Christine B. Meyer, professor ved NHH
 Ole Myrvoll, tidlegare ordførar i Bergen og professor ved NHH

Tidlegare studentar 
 Kristin Clemet - Undervisningsminister i Kjell Magne Bondevik si andre regjering
 Kristin Krohn Devold - Forsvarsminister i Kjell Magne Bondevik si andre regjering
 Jan Erik Langangen
 Helge Lund - Direktør i Statoil
 Inge K. Hansen - Aker Kvaerner
 Finn Jebsen - Orkla
 Idar Kreutzer - Storebrand
 Jens Ulltveit Moe - NHO
 Jo Nesbø - Musikar og forfattar
 Thorolf Rafto - Menneskerettsforkjempar
 Knut Vollebæk - Ambassadør i USA
 Svein Aaser - DnB NOR

Andre 
 Kristofer Lehmkuhl - Pådrivar for opprettinga av høgskulen, statsråd i Christian Michelsen si regjering.

Bakgrunnsstoff 
 
 Samfunns- og Næringslivsforskning AS
 Administrativt Forskningsfond

Høgskular i Noreg
Utdanning i Bergen
Skipingar i 1936
Noregs handelshøgskole
Bygdin

Bygdin er ein innsjø i Jotunheimen. Bygdin er regulert og ligg mellom 1048 og 1057 moh. og har eit areal på 40 km². Sjøen er lang og smal – i luftlinje 25 km lang. Største djup er 215 m.
Han er Nordens største innsjø med høgd over 1000 moh.

Bygdin ligg søraust i Jotunheimen og like nord for sjøen ligg toppar på godt over 2000 m. Ved sjøen ligg fleire turisthytter – i vestenden ligg Eidsbugarden, på nordsida ligg Torfinnsbu og ved austenden ligg Bygdin. Om sommaren går det båtrute mellom desse tre stadene.

Elva Vinsteråni renn ut frå Bygdin, vidare gjennom Vinstervatna og Vinstra til Gudbrandsdalslågen.

Jotunheimen
Innsjøar i Vang
Snåsavatnet

Snåsavatnet er den sjette største innsjøen i Noreg, og er delt mellom Steinkjer kommune og Snåsa kommune i Trøndelag fylke. Han har avløp i Byaelva til Ogna og vidare til Beitstadfjorden gjennom Steinkjer by. Trøndelags største innsjø også.

Snåsavatnet er rekna som eit særs godt fiskevatn med aure, røye og lake. Fangstrekorden på aure skal vere på 12,7 kilo frå 1988.

Innsjøar i Steinkjer
Innsjøar i Snåsa
Snåsavassdraget
Reservoar i Trøndelag
Seljordsvatnet

Seljordsvatnet er ein innsjø i Seljord kommune i Vestfold og Telemark. Seljordsvatnet er 16 km2 stort og 15 km langt, 1,8 km breitt og 145 meter djupt. Innsjøen er mest kjend for Seljordsormen. Dyret har i seinare tid vorte døypt Selma og er kjend frå skriftlege kjelder midt på 1700-talet. Ulike ekspedisjonar har fleire gonger besøkt innsjøen i eit forsøk på å bevise at ormen eksisterer. Fiskelivet i Seljordsvatnet er sik og aure. 

Innsjøen er ein del av Skiensvassdraget. Det viktigaste tilløp er Vallaråi, og utløpet er via Bøelva til Norsjø.

Innsjøar i Vestfold og Telemark
Geografi i Seljord
Innsjøar med kryptidmytar
Lerwick

Lerwick er den einaste byen på Shetlandsøyane, som ligg om lag 160 km nord for Skottland. Lerwick har 7 500 innbyggjarar (2005), om lag ein tredel av folketalet på øygruppa. Hamna i Lerwick har stort verd for regionen. Hamna er den nordlegaste handelshamna i Storbritannia. Den moderne bilferja «Norröna» legg til i hamna. Ferja går frå Bergen i Noreg til Færøyane og vidare til Island. Det er ferjesamband til Skottland.
Lerwick er eit namn med opphav i norsk eller norrønt. Namnet «Ler Wick» har opphav i orda leir og vik.

Bakgrunnsstoff 
 VisitShetland.com om Lerwick
 Hamneinformasjon fra Lerwick
 Lerwick Town Centre Management Group

Sjå òg 
 Leirvik - på øya Stord i Noreg 
 Leirvík - på Eysturoy, ei av Færøyane

Shetlandsøyane
Byar og landsbyar i Skottland
Kirgisistan

Kirgisistan (kirgisisk: Кыргызстан Kyrgyzstan) er eit land i Sentral-Asia, «midt i verda». Det er eit innelukka fjelland med grenser til Kina, Kasakhstan, Tadsjikistan og Usbekistan. Førti prosent av landet ligg meir enn 3000 moh. Hovudstaden er Bisjkek. Tidlegare var landet ein republikk i Sovjetunionen, og har vore uavhengig sidan 1991. Det unge demokratiet i landet viste positive framtidsutsikter under leiarskapen til tidlegare president Askar Akajev og var ganske stabilt i 1990-åra, men nærma seg seinare autokrati og autoritært styre.

Geografi 

Kirgisistan er eit fjelland som ligg på nordsida av den store fjellkjeda Tian Shan. Dei kirgisiske fjella inneheld mykje gull og andre dyre metall. Det høgaste punktet i landet er fjellet Dzjengisj Tsjokusu (Pik Pobedy), som når 7 439 moh. Det lågaste punktet er
elva Kara-Darja, 132 moh.

Den store, krystallklåre sjøen Issyk-Kul, nordaust i landet, var i sovjettida eitt av dei fremste turistparadisa i Sovjetunionen.

Klima 
Dei høge fjellområda har snø året rundt, men på grunn av avstanden til havet og sidan Pamirfjella og Himalaya blokkerer monsunlufta frå sør, er desse fjellområda tørre. Det meste av snøen kjem i samband med svake lågtrykk frå vest om vinteren. Vintrane er kalde, men våren kjem tidlegare her enn lenger nord. Sumrane er til gjengjeld varme og turre, bortsett frå i dei høgare fjellstroka. I dalane er middeltemperaturen 28 °C, medan han i januar kan kome ned mot -18 °C. Den høgaste målte temperaturen i landet er i området kring Bisjkek med 44 °C, medan den lågaste målte temperaturen er i Ak-Sai med -54 °C. Landet har ein normal årsnedbør på 300-400 mm, men han kan kome opp mot 1000 mm i fjella. Hovudstaden Bisjkek, har mellom 220 og 240 soldagar i året.

Kultur 

Hovudstaden i landet er Bisjkek som tidlegare heitte Frunze. Ein annan stor by er Osj.

Innbyggjarar 
Folketalet var i 1999 på 4,9 millionar.  Folket er hovudsakleg  kirgisarar, eit tidlegare nomadefolk som stort sett vedkjenner seg islam. Andre folkegrupper er russarar, usbekarar og volgatyskarar. 

Om lag tre fjerdedelar av innbyggjarane i landet er sunnimuslimar av hanafiretninga. Ein femtedel er ortodokse kristne.

Historie 
Området vart russisk på 1860-talet. I samband med den russiske revolusjonen i 1917 gjorde kirgisarane opprør, og landet vart sjølvstendig fram til 1921, då området vart ein del av Sovjetunionen. Frå dette året til 1922 døydde over ein halv million innbyggjarar av svolt. Landet vart ein eigen sovjetrepublikk i 1936.

Då landet sa seg sjølvstendig frå Sovjetunionen i 1991 vart Askar Akajev president. Akajev leidde landet fram til 24. mars 2005, då, etter eit parlamentsval der Akajev vart skulda for valfusk, ein rimeleg fredeleg revolusjon med tilnamnet «Tulipanrevolusjonen» tok frå han makta til føremon for Kurmanbek Bakijev.

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Kirgisistan» frå , og «Kirgisistan» frå  den 9. desember 2005.

Bakgrunnsstoff

 
Land i Asia
Sentral-Asia
Tidlegare sovjetrepublikkar
Kystlause land
Museum

Museum er institusjonar som samlar og syner fram kulturskattar og andre ting me kan læra av eller berre har glede av å sjå, både slikt som menneske har laga i gamal og ny tid, og døme på det som finst i naturen. Det er soleis museum med samlingar av geologiske stein- og mineralprøver, fossil, arkeologiske funn, ny og gamal målarkunst og skulptur, gamle bygningar og heile gardstun, båtar og skip og så bortetter. Dei fleste musea er meir eller mindre sterkt spesialiserte.

Ein definisjon vedteken av ICOM (International Council of Museums eller 'Det internasjonale museumsrådet') på generalforsamlinga i København i 1974 seier at eit museum er «ein ikkje-kommersiell varig institusjon som skal tena samfunnet og samfunnsutviklinga; som er open for publikum; som samlar inn, vernar, forskar i, formidlar og stiller ut materielle vitnesbyrd om menneska og deira omgjevnader for studie-, utdannings- og underhaldningsføremål».

Sjå òg 
 :Kategori:Museum i Noreg

Museologi
Issyk-Kul

Issyk-Kul (også Ysyk Köl og Issyk-kol) er den største innsjøen i Kirgisistan og det nest største fjellvatnet i verda, etter Titicaca. Sjøen ligg 1 602 meter over havet, i Tian Shan-fjella nordvest i landet. Han er 180 km lang, 60 km brei, og den største djupna er på 702 meter.

Issyk-Kul tyder 'varm sjø', og han frys sjeldan om vinteren sjølv om lufttemperaturen då kan synka heilt ned till -40 °C. Dette kjem av at vatnet er noko salthaldig. Vatn frå bekkar og smelta snø renn ut i innsjøen, som i dag ikkje har noko utløp.

Menneske og innsjø 

Ved austsida av Issyk-Kul ligg byen Karakol (tidlegare Przhevalsk), regionshovudstaden i Issyk-Kul oblast. Ein har funne restar av ein gammal, sunken by i Issyk-Kul, men ein har foreløpig ikkje utført omfattande arkeologiske utgravingar.

Under sovjettida var sjøen eit viktig turistmål, og ein hemmeleg utprøvingsstad for torpedoar.

Økologi 
Det blei sett ut sevan-aure i Issyk-Kul på 1970-talet. Fiskeslaget kjem frå Sevansjøen i Armenia, der det er truga. I Issyk-Kul har fiskane derimot klart seg godt, slik at bestanden av opphavlege fiskar der har gått ned.

Soger knytte til innsjøen 
Ei vanleg islamsk soge om ein konge som hadde eseløyre er knytt til innsjøen. Kongen heldt skavanken sin hemmeleg, og for å hindra barberane sine i å røpa han fekk han dei avretta etter utført arbeid. Ein av barberane blei så fylt av denne kunnskapen at han ropte det ned i ein brønn, som han meinte òg ville halda på løyndommen. Men han lukka ikkje brønnen etter seg, og vatnet steig og dekte heile kongeriket. Det ligg der den dag i dag, som innsjøen Issyk-Kul.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Issyk Kul» frå ,  den 9. desember 2005.

Bakgrunnsstoff 

Innsjøar i Kirgisistan
Offiser

Offiser (frå fransk officier av latin officium, 'teneste') viser til folk av ein viss rang innan ulike uniformerte organisasjonar, som militæretog ein del ideelle og frivillige organisasjonar og ombord på fartøy. Det kan også brukast om ein ordensgrad.

Militær bruk
I Forsvaret er ein offiser ein befalingsmann med graden fenrik eller høgare. Ein skil mellom offiserar og meinige.

Bruk på farkostar
I sivil sjøfart og luftfart er ein offiser ein person i leiinga av fartøyet. Han har høgare utdanning og ei spesifikk sertifisering innanfor det området han arbeider.

I andre organisasjonar
Politiet og paramilitære organisasjonar i fleire land bruker nemninga «offiser» om medlemmer av ein viss rang.

Leiarar innan Frelsesarmeen blir kalla offiserar.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
Befal i forsvaret  ved utdanning.no
Offiser i Frelsesarmeen  ved frelsesarmeen.no

Militære gradar
Sjøfart
Luftfart
Franske ord og uttrykk
Norske Samers Riksforbund

Norske Samers Riksforbund (fork. NSR, nordsamisk Norgga Sámiid Riikkasearvi, lulesamisk Vuona Sámij Rijkasiebrre, sørsamisk Nøørjen Saemiej Rijhkesiebrie) er den største samiske organisasjonen i Noreg. Organisasjonen stiller vallister ved Sametingsval og har lenge samarbeidd med Samefolkets parti og Samepolitisk Råd i Senterpartiet politisk.

NSR blei stifta 30. november 1968, men historia til organisasjonen går lengre tilbake. Den første sameforeininga på norsk sida blei stifta allereie i 1906, to år etter Elsa Laulas manande appell frå 1904 og den første foreininga på svensk side. NSR blei grunnlagd som eit samband av dei lokale sameforeiningane i Finnmark og Oslo Sámiid Searvi. NSR stod sentralt i kampen mot utbygging av Alta-Kautokeino vassdraget. Dei tre første presidentane til det norske Sametinget, Ole Henrik Magga, Sven-Roald Nystø og Aili Keskitalo, har komme frå NSR. NSR har hovudsekretariatet i Guovdageaidnu/Kautokeino.

Liste over leiarar 

 2022– : Beatrice Fløystad
 2021–2022: Vidar Andersen (konst.)
 2018–2021: Runar Myrnes Balto
 2014–2018: Beaska Niillas
 2013–2014: Gunn-Britt Retter (konst.)
 2008–2013: Aili Keskitalo
 2006–2008: Silje Karine Muotka
 2005–2006: Martin Urheim (konst.)
 2003–2005: Aili Keskitalo
 2001–2003: Klemet Erland Hætta
 1998–2001: Jánoš Trosten
 1997–1998: Geir Tommy Pedersen (konst.)
 1995–1997: Sven-Roald Nystø
 1991–1995: Nils Thomas Utsi
 1985–1991: Ragnhild Lydia Nystad
 1980–1985: Ole Henrik Magga
 1979–1980: Odd Ivar Solbakk
 1976–1979: Peder Andersen
 1974–1976: Odd Mathis Hætta
 1971–1974: Regnor Solbakk
 1969–1971: Johan Mathis Klemetsen

Bakgrunnsstoff 
 Norske Samers Riksforbund

Samiske organisasjonar
Norske organisasjonar
Samisk politikk
Norske politiske parti
Skipingar i 1968
1382

1382 (romartal MCCCLXXXII) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.

Hendingar 

 12. mai: Karl av Durazzo avretta den fengsla Johanna I av Napoli, og etterfølgde henne som Karl III av Napoli.
 September: Etter av Ludvig I av Ungarn og Polen døydde:
 Dottera til Ludvig, Maria blei krona til «konge» av Ungaren. 
 Polakkane, som ikkje ønskte å bli styrt av Maria sin trulova, den framtidige tysk-romerske keisar Sigismund, valde den yngre systera til Maria, Jadwiga, til å bli herskar av Polen. Etter to år med forhandlingar blei Jadwiga krona i 1384.

 20. oktober: Winchester College blei grunnlagt i England.
 27. november: Slaget ved Roosebeke: Ein fransk hær under Ludvig II, greve av Flanders sigra over flamlendarane leidde av Philip van Artevelde.

Fødde 
(omtrentleg år): Erik av Pommern, konge av Noreg 1389–1442 og av Danmark og Sverige 1396–1439 (i Sverige med to avbrot).

Døde 
10. september: Ludvig I av Ungarn, konge av Ungarn og Polen
 Eleonora av Aragon, dronning av Castilla
 Johanna I av Napoli, dronning av Napoli og grevinne av Provence.
1325

1325 (romartal MCCCXXV) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 

 21. november: Ivan I blei fyrste av Moskva.

Noreg

Fødde 
Eleonora av Sicilia, dronning av Aragon

Døde 
 17. januar: Esger Juul, dansk erkebiskop
 21. november: Jurij av Moskva, storfyrste av Moskva og Vladimir
Fyrstegongsteneste

Fyrstegongsteneste er den viktigaste delen av verneplikta. Dette er ein periode som går over lengre tid der soldaten berre er i militæret og får den grunnleggjande soldatopplæringa. Nokre vil i tillegg få spesialistopplæring eller befalsutdanning. I Noreg varar fyrstegongstenesta anten seks eller 12 månader. Etter fyrstegongstenesta vil soldaten anten bli overført til Heimevernet, mobiliseringsforsvaret eller sett på ei reserveliste. Dei som vert overførte til Heimevernet og mobiliseringsforsvaret vil bli kalla inn til repetisjonsøvingar.

Bakgrunnstoff 
 

Militærvesen
Krig

Krig er ei alvorleg, valdeleg konflikt mellom to eller fleire partar. Desse konfliktane kan oppstå over land, ideologiar, tilgang til makt, ressursar eller rikdom, eller ei blanding av desse. 

Det oppstår stadig krigar ulike stader i verda, og det kan ta svært lang tid før konfliktane tek slutt. Det kan sjå ut som om krigar er noko som kjem med jamne mellomrom der fleire menneske er samla.
Ifølgje Platon er det nødvendig å føra krig for å utvikla ein sivilisasjon; ein må ta ressursar frå andre. Denne koplinga mellom krig og samfunn er sjølvsagt omdiskutert, særleg sidan ein krig som oftast verkar øydeleggjande for alle partar.

Definisjon
Krigar oppstår gjerne mellom grupper som definerer seg som ulike, til dømes mellom statar, folkegrupper, tilhengjarar av ein særskilt religion eller ideologi, eller liknande. Ein krig treng minst to partar. Dersom berre ei av sidene bruker vald, dreier det seg «berre» om undertrykking. Ein invasjon fører derfor berre til krig om dei som blir okkuperte gjer opprør.

Ein skil ofte mellom krig og væpna konflikt ut ifrå kvar mange menneske som blir drepne i laupet av eitt år med krigshandlingar. Ved ein væpna konflikt har ein gjerne 25–1 000 drepne i året, medan ein krig har meir enn 1 000 drepne i året.

Klassifisering 
Ulike typar krig, som ofte kan gå over i eller utvikla seg frå kvarandre.

Krig kan også klassifiserast etter korleis han blir ført:
 Kald krig
 Konvensjonell krig
 Lynkrig (Blitzkrieg)
 Skitten krig
 Skyttargravskrig
 Stillingskrig

Ordet kan òg brukast om mindre kampanjar mot uønskte ting (rottekrig, krig mot polio eller narkotika) og i overført tyding: Ordkrig, skyttargravskrig.

Korleis krigar oppstår
Ifølgje rasjonalistar, fronta av statsvitar James D. Fearon, oppstår ein krig som følgje av:
 Udelelege godar (issue indivisibilities): det som ikkje lèt seg dela, skapar konflikt. Konflikten blir eit nullsumspill.
 Ufullstendig informasjon (private information & incentives to misrepresent): begge partar ønskjer å bløffa kvarandre, innbyrdes mistillit.
 Forpliktingsproblem (commitment problems): når ein part ikkje held seg til ei semje med truverd.

Sjå òg 
 krigar
 krigsgudar

 krigsbrotsverk
 krigsfange
 krigsdans
 krigsmåling
 krigsskodeplass 
 krigsskole
 internasjonale relasjonar
 demokratisk fredsteori

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Ord frå lågtysk