kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Valparaíso

Valparaíso er den lovgjevande hovudstaden i Chile, sjølv om Santiago er den offisielle hovudstaden. Valparaíso ligg midt i Chile ved stillehavskysten, om lag 12 mil nordvest for Santiago.

Historie 

Valparaíso vart grunnlagt av spanjolane i 1536, og han fekk namn etter den spanske landsbyen Valparaíso de Arriba. Under kolonitida, auka ikkje byen svært mykje i omfang, men etter at Chile vart uavhengig frå Spania i 1818, vart Valparaíso den viktigaste hamnebyen, brukt av både den chilenske marinen og internasjonal handel. Skip som kom langvegsfrå stoppa her, og byen fekk på den måten mange nye europeiske innvandrarar. Desse endra kulturen i byen frå den opphavlege spanske, både innan utdanning, fritid og arkitektur.

Seinare har han vorte plyndra av piratar, han vart bombardert av spanjolane i 1866, og han har gjentekne gonger vorte skadd av jordskjelv, særleg i 1906, då 3000 menneske omkom, men også i 1730, 1960, 1971, 1985 og 2008. Byen vart seinast råka av jordskjelvet i Chile i 2010.

Då Panamakanalen opna i 1914, enda gullalderen til Valparaíso som sjøfartsby. Men dei siste tiåra har skipstrafikken auka att på grunn av frukteksport, og pga skip som ikkje er panamax, dvs. er for store for Panamakanalen. Byen er framleis den viktigaste hamnebyen i Chile.

Næringsliv 

I tillegg til å vera ein viktig hamneby er Valparaíso den viktigaste handelsbyen og industribyen i landet. Han eksporterer m.a. vin, kopar og frukt. Her finst store mekaniske verkstader, tekstilfabrikkar, lêrfabrikkar og møbelfabrikkar. Byen satsar sterkt på turisme, og om lag 50 store cruiseskip stansar i Valparaíso i løpet av sommaren.

Byggverk 

Valparaíso hamna på UNESCO si verdsarvliste i 2003. Den viktigaste grunnen til dette er det historiske kvarteret i byen, som har ei rik kulturell arv. Her finst også eit friluftsmuseum, katolsk universitet frå 1928, teknisk universitet, sjøkrigsskule og andre høgskular. Valparaíso har også mange gamle kabelbanar som framleis er i bruk. I Valparaíso står også minnesmerke for den fyrste presidenten i Chile, Manuel Blanco Encalada og admiral Thomas Cochrane.

Rett nord for byen ligg badestaden Viña del Mar.

Transport 

I tillegg til kabelbanane skjer transporten i byen ved hjelp av bussar og trolleybussar. Eit nytt metrosystem frå 2005 oppdaterte jernbanenettverket i landet og knyt byen saman med Santiago og andre byar.

Kjende personar frå Valparaíso 

 Juana López (1845-1904), sjukepleiar
 Salvador Allende (1908-1973), president
 Augusto Pinochet (1915-2006), diktator
 José María Maza Sancho (f. 1948), astronom og astrofysikar

Kjelder 

 Store Norske Leksikon om Valparaíso.
 Engelsk Wikipedia om Valparaíso, henta inn 3. januar 2010.

Bakgrunnsstoff

Byar i Chile
Busetnader grunnlagde i 1536
Narve Bjørgo

Narve Bjørgo () er ein norsk mellomlalderhistorikar. 

Narve Bjørgo studerte ved Universitetet i Bergen. 24. november 1972 vart han utnemnd til professor i historie ved (det då nyoppretta) Universitetet i Tromsø. Han var dekan i 1985 til 1985, og rektor ved universitet i to periodar, frå 1985 til 1989. I 1989 vart Bjørgo administrerande direktør i Norges almenvitenskapelige forskningsråd (NAVF), og han var styreleiar for NOKUT. Bjørgo var professor ved Universitetet i Bergen frå 1993 til 2006. Før han gjekk av med pensjon i 2008 fekk han eit æresdoktorat ved Universitetet i Tromsø for innsatsen sin for oppbygginga av universitetet.

Bjørgo som historikar  

Bjørgo skreiv kapitla om tida før 1537 i verket Norsk utenrikspolitikks historie. Han var også sentral i utgjevinga av Regesta Norvegica, ei kronologisk ordna liste over alle dei skriftlege primærkjeldene til norsk mellomalderhistorie.

Artiklar  
 Om skriftlege kjelder for Hákonar saga Historisk tidsskrift 1967 46: 185-229 
 Samkongedøme kontra einekongedøme. Ein analyse av norsk kjeldemateriale i historiografisk perspektiv Historisk tidsskrift 1970 49: 1-33 
 Det eldste Stavanger i historisk lys, Stavanger Aftenblad, 22. november 1975.
 Samkongedøme og einkongedøme Historisk tidsskrift 1976 55: 204-221 
 Norges første flyktningar - norsk perspektiv på Troms 1242 Historisk tidsskrift 1982 61: 68-73 
 Utenrikshandelen fra det vestafjeldske Norge 1100-1600. Opposisjonsinnlegg ved Arnved Nedkvitnes doktordisputas Historisk tidsskrift 1986 65: 74-84 
 John H. Ballantyne and Brian Smith (editors): Shetland Documents 1195-1579 Historisk tidsskrift 2002 81: 1

Bakgrunnsstoff 
 Helge Salvesen og Hallvard Tjølmeland 2008: Narve Bjørgo 

Norske historieprofessorar
Professorar ved UiT Noregs arktiske universitet
Professorar ved Universitetet i Bergen
Rektorar ved UiT Noregs arktiske universitet
Æresdoktorar ved UiT Noregs arktiske universitet
Norske mellomalderhistorikarar
Folk frå Meland
Svartand

Svartand (Melanitta nigra) er ei dukkand i andefamilien som hekkar ved ferskvatn mellom austlege Grønland og sentrale Sibir og overvintrar på sjøen langst kystar i Vest-Europa sørover til kysten av Vest-Sahara.

Skildring 
Hannen er svart og har ein gul flekk midt på nebbet og ein liten knøl ved nebbrota. Hoa er brungrå og har ikkje nebbknøl. På begge kjønn er beina svartbrune eller svartgrå. Svartanda vert 43–54 cm lang. I flukt verkar fuglen kompakt.

Føde 
Svartanda et krepsdyr og blautdyr som t.d. muslingar. Ved ferskvatn utgjer insekt og små fisk ein del av maten.

Læte 
På trekket til hekkeplassane kan det høyrast ein karakteristisk oppatteken ofte tostava pipelyd.

Utbreiing og taksonomi 
Svartanda hekkar frå Aust-Grønland, Island og Dei britiske øyane i vest, vidare gjennom sentrale delar av Fennoskandia, inn i Russland sør for Kvitsjøen og breitt over Sibir til elva Olenjok som har utspring frå Det sentralsibirske platået. Tidlegare var det registrert ein hekkebestand på Bjørnøya.
Svartanda og amerikasvartand (M. americana) var rekna som to underartar av same slag fram til ca. 2010 då forsking hadde vist at dei to kan reknast som gode artar.

Førekomst i Noreg
I Sør-Noreg hekkar svartanda spreidd ved fjellvatn i bjørke- og vierregionen, ofte også lågare nede og ein sjeldan gong ute ved kysten. I Nord-Noreg er der også ein spreidd bestand gjennom alle fylka. I denne landsdelen var truleg fuglen meir vanleg i tidlegare tider. I 2021 blei arten oppgradert frå nær truga til sårbar (VU) på den norske raudlista for artar.

Hekking 

Svartanda kjem til hekkeplassane i april-mai. Dette trekket gjer fuglane helst om kvelden og natta. Reiret vert plassert på turr grunn nær ferskvatn, gjerne i relativt høgt vier- eller einerkratt, ofte inne i bjørkeskog. Dette er lite forseggjort, men etter kvart vert det fylt med dun frå hoa. Hoa legg 6-9 egg i slutten av mai eller i juni. Hannen dreg tidleg frå reirplassen og reiser ut til kysten der han flokkar seg med andre hannar. Hoa ruger i 27-31 døgn. Ungane dreg snart frå reiret og finn tidleg sin eigen mat. Dei vert passa av mora ei tid framover og kan flyge etter 6-7 veker.

Trekktilhøve 
Svartendene dreg ut til kysten for å overvintre i flokkar. Mange av fuglane som held seg på norskekysten om vinteren er komne austfrå. Av den norske hekkebestanden reiser ein del sørover til Danmark.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Sjöorre» frå ,  den 3. januar 2011.  
 
 J. Ingar I. Båtvik, 1994, Artsomtale: Melanitta nigra – svartand, S. 96 i: Gjershaug, J. O., Thingstad, P. G., Eldøy, S. & Byrkjeland, S. (red.): Norsk fugleatlas. Norsk Ornitologisk Forening, Klæbu. Henta 26. desember 2021
Referansar

Bakgrunnsstoff

Fuglar i Noreg
Andefamilien
Fugleslekta Grus

Grus er ei biologisk slekt av særs store og langbeinte fuglar i tranefamilien. Utbreiingsområdet er i hovudsak Eurasia, i tillegg lever to artar i Afrika og ein i Nord-Amerika. Grus-tranene er trekkfuglar, unntatt dei afrikanske.

Taksonomi 
Slekta Grus vart først skildra av den franske zoologen Mathurin Jacques Brisson i 1760. Namnet Grus er det latinske ordet for «trane». Den tyske ornitologen Peter Simon Pallas vart nokre gonger kreditert for å ha definert slekta i 1766, men Den internasjonale kommisjonen for zoologisk nomenklatur avgjorde i 1956 at Brisson skulle ha prioritet.

Slekta inkluderte tidlegare fleire artar. Ein molekylær fylogenetisk studie publisert i 2010 fann at slekta Grus, som då definert, var polyfyletisk. I den resulterande omorganiseringa for å lage monofyletiske slekter, vart 
kanadatrane, kvitnakketrane, sarustrane og brolgatrane
flytta til den gjenoppretta slekta Antigone, først skildra av den tyske naturforskaren Ludwig Reichenbach i 1853. Snøtrane vart flytta til den gjenoppretta monotypiske slekta Leucogeranus.

Skildring 
Dette er svært store fuglar, typisk 95-120 cm i kroppslengde. Vortetrane i Afrika skil seg ut med ei kroppslengd på 175 cm. Som andre traner har medlemmene i Grus særs lange bein og lang hals, og spisse, dolkforma nebb. Dei fleste har fjørdrakt i grått med innslag i kvitt, unntaket er trompetertrane som er mest kvit. Vengene har lange tertiærfjører som ser ut som ein buskete stjert når fuglen står oppreist.
To artar, trane og jomfrutrane har ei vid hekkeutbreiing i Eurasia, av dei hekkar trane i Noreg, medan jomfrutrane er ein sjeldan streiffugl i Noreg. Vortetrane og blåtrane hekkar i Afrika. Ein art, trompetertrane, lever i svært innskrenka område i Nord-Amerika. Dei tre øvrige artane har utbreiing på mindre område i Asia. Alle artane er trekkfuglar unntatt dei to afrikanske tranene.

Artsliste 
Fugleslekta Grus i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V13.1, 2023, med norske artsnamn etter Norske navn på verdens fugler. IUCN-kategori er etter HBW and BirdLife Taxonomic Checklist.

 Slekt  Grus
 Vortetrane, Grus carunculata, Wattled crane, (Gmelin, JF, 1789), (VU)
 Blåtrane, Grus paradisea, Blue crane, (Lichtenstein, AAH, 1793), (VU)
 Jomfrutrane, Grus virgo, Demoiselle crane, (Linnaeus, 1758), (LC)
 Japantrane, Grus japonensis, Red-crowned crane, (Müller, PLS, 1776), (VU)
 Trompetertrane, Grus americana, Whooping crane, (Linnaeus, 1758), (EN)
 Trane, Grus grus, Common crane, (Linnaeus, 1758), (LC)
 Kvithovudtrane, Grus monacha, Hooded crane, Temminck, 1835, (VU)
 Svarthalstrane, Grus nigricollis, Black-necked crane, Przevalski, 1876, (NT)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Grus (genus)» frå , den 4. juni 2023
 Winkler, D. W., S. M. Billerman, and I. J. Lovette (2020). Cranes (Gruidae), version 1.0. In Birds of the World (S. M. Billerman, B. K. Keeney, P. G. Rodewald, and T. S. Schulenberg, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.gruida1.01 Kjelde for utbreiingsområde og trekkvaner for dei ulike traneartane

Referansar

Bakgrunnsstoff 

tranefamilien
fugleslekter
Kim Gu

Kim Gu  () var ein koreansk nasjonalist og leiar for sjølvstenderørsla mot Japan. Han var president i Den provisoriske regjeringa i Korea frå 1927 til 1928 og frå 1940 til 1948 den siste, ettersom Sør-Korea blei oppretta etterpå. Han blei snikmyrda av Ahn Doo-hee.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kim Gu» frå ,  den 5. januar 2011.

Bakgrunnsstoff

Sørkoreanske politikarar
Sørkoreanske presidentar
Kim Kyu-sik

Kim Kyu-sik () var ein koreansk sjølvstendeleiar og politikar. Han var visepresident i Den provisoriske regjeringa i Korea frå 1940 til 1947.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kim Kyu-sik» frå ,  den 5. januar 2011.  

Sørkoreanske politikarar
Sørkoreanske visepresidentar
Rundskolmslekta

Rundskolmslekta (Anthyllis) er ei planteslekt i ertefamilien. Ein art veks i Noreg.

Norsk art 
 Rundskolm (Anthyllis vulneraria)

Kjelder

Dansk Wikipedia.
Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.

Bakgrunnsstoff 
 

Planteslekter
Erteblomfamilien
Lomboksundet

Lomboksundet er eitt sund mellom dei indonesiske øyane Bali og Lombok, og er ei sjølei mellom Indiahavet og Balihavet. Sundet er på det smalaste 18 kilometer breitt, og om kring 60 kilometer langt.

Lomboksundet er omkring 250 meter djupt, og vert derfor nytta som alternativ farlei av skip som er for djuptgåande for Malakkasundet på veg mellom Indiahavet og Stillehavet.

Sundet utgjer ei del av ei skarp biogeografiske grenselinje mellom faunaen i Søraust-Asia og den australske regionen, ei skiljelinje som vert kalla Wallacelinja. 
Biologar trur det var djupna på sundet som skilde dyra som fanst på kvar side frå kvarandre. Då havnivået gjekk ned under istida i pleistocen hadde øyane Bali, Java og Sumatra alle samband til det asiatiske fastlandet.
Dei fekk ein asiatisk fauna. Det djupe vatnet i Lomboksundet heldt Lombok og Dei små Sundaøyane skilde frå det asiatiske fastlandet. Desse øyane vart i staden koloniserte av australasiatisk fauna.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lomboksundet» frå ,  den 6. januar 2011.  

Delar av denne artikkelen bygger på «Lombok Strait» frå ,  den 4. juni 2023.  

Hav i Indonesia
Sund i Asia
Dei paralympiske leikane

Dei paralympiske leikane er dei offisielle olympiske leikane for utøvarar med fysiske handikapp. Dette inkluderer rørslehandikapp, amputerte utøvarar, utøvarar med nedsett syn og med cerebral parese.

Historie 

Dei fyrste paralympiske sommarleikane vart haldne i Roma i 1960. Dei fyrste vinterleikane vart haldne i Örnsköldsvik i 1976. 

Den 19. juni 2001 skreiv Den internasjonale olympiske komite (IOC) og Den internasjonale paralympiske komite (IPC) under ein avtale som sikrar at paralympiske leikar skal haldast like etter OL på same staden.

IOC har i tillegg til dei paralympiske leikane, to andre konkurransar for personar med handikapp. Dei heiter Special Olympics og Den internasjonale komitéen for døveidrett.

Norske utøvarar 

 Ragnhild Myklebust, sitjeski. (22 paralympiske gullmedaljar og 1 bronse) 
 Tommy Urhaug, bordtennis. (Bronse frå paralympiske sommarleikar 2008 i Beijing.)
 Mariann Vestbøstad, symjing. (Bronse frå paralympiske sommarleikar 2008 i Beijing.)

Paralympiske sommarleikar 

 Paralympiske sommarleikar 1960, Roma, Italia
 Paralympiske sommarleikar 1964, Tokyo, Japan
 Paralympiske sommarleikar 1968, Tel Aviv, Israel
 Paralympiske sommarleikar 1972, Heidelberg, Tyskland
 Paralympiske sommarleikar 1976, Toronto, Canada
 Paralympiske sommarleikar 1980, Arnhem, Nederland
 Paralympiske sommarleikar 1984, Stoke Mandeville, Storbritannia og New York, USA
 Paralympiske sommarleikar 1988, Seoul, Sør-Korea
 Paralympiske sommarleikar 1992, Barcelona, Spania
 Paralympiske sommarleikar 1996, Atlanta, USA
 Paralympiske sommarleikar 2000, Sydney, Australia
 Paralympiske sommarleikar 2004, Athen, Hellas
 Paralympiske sommarleikar 2008, Beijing, Kina
 Paralympiske sommarleikar 2012, London, Storbritannia
 Paralympiske sommarleikar 2016, Rio de Janeiro, Brasil 
 Paralympiske sommarleikar 2020, Tokyo, Japan
 Paralympiske sommarleikar 2024, Paris, Frankrike 
 Paralympiske sommarleikar 2028, Los Angeles, USA

Paralympiske vinterleikar 

 Paralympiske vinterleikar 1976, Örnsköldsvik, Sverige
 Paralympiske vinterleikar 1980, Geilo, Noreg
 Paralympiske vinterleikar 1984, Innsbruck, Austerrike
 Paralympiske vinterleikar 1988, Innsbruck, Austerrike
 Paralympiske vinterleikar 1992, Tignes-Albertville, Frankrike
 Paralympiske vinterleikar 1994, Lillehammer, Noreg
 Paralympiske vinterleikar 1998, Nagano, Japan
 Paralympiske vinterleikar 2002, Salt Lake City, USA
 Paralympiske vinterleikar 2006, Torino, Italia
 Paralympiske vinterleikar 2010, Vancouver, Canada
 Paralympiske vinterleikar 2014, Sotsji, Russland
 Paralympiske vinterleikar 2018, Pyeongchang, Sør-Korea
 Paralympiske vinterleikar 2022, Beijing, Kina
 Paralympiske vinterleikar 2026, Milano og Cortina d'Ampezzo, Italia

Kjelder 

 Artikkelen er dels omsett frå Bokmålswikipedia, henta inn 7. januar 2011.

Paralympiske leikar
Paralympiske leikar
Handikappidrett
Jonsokkollslekta

Jonsokkollslekta (Ajuga) er ei planteslekt i lepeblomsterfamilien. Dette er fleirårige plantar med grov ugreina stengel og tettblada blomsterstand. Blå blomstrar. Krona sit på etter at ho er visna. Tre artar veks i Noreg.

Artar i Noreg:
 Jonsokkoll (A. pyramidalis), livskraftig (LC)
 Krypjonsokkoll (A. reptans), sterkt truga (EN) i Raudlista 2021
 Storjonsokkoll (A. genevensis), framandart, ingen kjend risiko (NK) i Framandartslista 2018

Kjelder

Dansk wikipedia.

Plantar i Noreg
Leppeblomfamilien
Blåkollslekta

Blåkollslekta (Prunella) er ei planteslekt i leppeblomfamilien. Dette er små fleirårige plantar. Nedre delen av stengelen er krypande. Dei har store blomstrar i eit hovud i toppen som kan vera blå eller fiolett eller sjeldnare kvit på farge. 

To artar av slekta veks i Noreg:
 Blåkoll (P. vulgaris), livskraftig (LC) i Raudlista 2021
 Storblåkoll (P. grandiflora), framandart, ikkje risikovurdert i Framandartslista 2018, vurdert til låg risiko (LO) i den førebels utgåva av Framandartslista 2023

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Brunelle» frå ,  den 7. januar 2011.

Bakgrunnstoff

Plantar i Noreg
Leppeblomfamilien
Skjoldberarslekta

Skjoldberarslekta (Scutellaria) er ei planteslekt i leppeblomfamilien. Dette er plantar der blomstrane snur til same side. Begerlepane er udelte, tverre, den øvre med pukkel på ryggen (skjoldet). Lang røyrforma krone.

To artar frå slekta veks i Noreg:
 skjoldberar (S. galericulata), livskraftig (LC) i Raudlista 2021
 storskjoldberar (S. altissima), framandart, ingen kjend risiko (NK) i Framandartslista 2018

Kjelder

Tysk Wikipedia.

Plantar i Noreg
Leppeblomfamilien
Dåslekta

Dåslekta (Galeopsis) er ei planteslekt i leppeblomfamilien. Medlemene er eittårige ugrasplantar, dei har lange leder nede, korte oppe, og store blad under dei øvre blomsterkransane. Blomstrane har beger med stive broddspisse tenner. Dei har krone med lang røyr, heil overlepe og tredelt underlepe.

Fire artar veks i Noreg:
 Guldå (G.  speciosa), livskraftig (LC)
 Kvassdå (G. tetrahit), livskraftig (LC)
 Vrangdå (G. bifida), livskraftig (LC)
 Dundå (G. ladanum), kritisk truga (CR) i Raudlista 2021

Nokre andre artar er registrert gjennom einskildfunn:
 Smaldå (G. angustifolia), framandart, ikkje risikovurdert
 Mjukdå (G. pubescens), framandart, ingen kjend risiko (NK) i Framandartslista 2018
 Bleikdå (G. segetum), framandart, ikkje risikovurdert

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Hanekro» frå ,  den 7. januar 2011.

Bakgrunnsstoff

Leppeblomfamilien
 
Medisinplantar
Giftige plantar
Svinerotslekta

Svinerotslekta (Stachys) er ei planteslekt i leppeblomfamilien. Slekta omfattar rundt 300 artar. Dei veks naturleg i Europa, Afrika, Asia, Australia og Nord-Amerika. Kinaskokk (S. affinis) blir dyrka som rotfrukt.

Plantar i svinerotslekta er eit- eller fleirårige urter, halvbuskar eller buskar. Blada er enkle og heilranda eller tanna. 
Blomane er 1–2 cm lange og sit anten i toppen av stilken eller i axilen, mellom oversida av bladstilk og stengel.
Dei har beger med fem eller ti nervar. Dei kan vera kvite, rosa, lilla, raude eller lysegule på farge. Krona kan ha om lag like lang overlepe som underlepe.

Artar i Noreg

Ny artar av slekta er kjende frå Noreg. Fleire av dei veks berre på avfallsplassar eller er forvilla frå hagar og er berre kjende frå einskildfunn.

Etablerte artar:
 Skogsvinerot (S. sylvatica), livskraftig (LC)
 Åkersvinerot (S. palustris), livskraftig (LC)
 Lammeøyre (S. byzantina), framandart, låg risiko (LO) i Framandartslista 2018

Artar kjende frå einskildfunn eller svært få funn:
 Orientsvinerot (S. annua), framandart, ikkje risikovurdert
 Småsvinerot (S. arvensis), framandart, ingen kjend risiko (NK)
 Salviesvinerot (S. cretica ssp. salviifolia) framandart, ikkje risikovurdert
 Kranssvinerot (S. germanica), framandart, ingen kjend risiko (NK)
 Myntesvinerot (S. menthifolia) framandart, ikkje risikovurdert
 Lækjesvinerot (S. recta) framandart, ikkje risikovurdert

Galleri

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Stachys» frå , og «Syskesläktet» frå  den 13. september 2019.  

Plantar i Noreg
Leppeblomfamilien
Epthianura

Epthianura er ei biologisk slekt av fire fugleartar i honningetarfamilien med fellesnamnet honningskvettar. Slekta er endemisk for det australske kontinentet med Tasmania.

Skildring 
Honningskvettar er små honningetarar tilpassa livstilhøve på bakken. Generelt er dei litt meir butte og runde i kroppsbygginga enn andre honningetarar, og dei har korte, tynne nebb. Til likskap med andre honningetarar har dei ei penseltippa tunge. Kjønna i slekta har ulike fjørdrakter, hannane har lyse, eller i tilfellet med kvithovudhonningskvett, slåande fargar. Karminhonningskvett har lys karminraud farge på bryst, buk og hovud som namnet antyder, kvit strupe og ryggen er mørk gråbrun. Hofuglen derimot har raud gump, utanom det manglar dei karminfarga. Hannfuglar av appelsinhonningskvett og gulhonningskvett har fjørdrakt i lyst gult til gullfarge, medan hoene er mykje meir avdempa gråe. Den mest uvanlege arten i slekta er kvithovudhonningskvett, der hannen har ein slåande svart rygg og svart brystband og elles kvitt andlet og kvit eller lys buk. Gulhonningskvett og karminhonningskvett er uvanlege blant honningetarar i å ha sesongmessige skilnader i fjørdrakta, særleg hos hannar, som er mykje mattere i fargene utanfor hekkesesongen.

Slekta Epthianura er endemisk for kontinentet Australia, der dei er spreidd over fastlandet, og kvithovudhonningskvett finst dessutan på Tasmania. Kvithovudhonningskvett er den mest kystnære av desse artane. Honningskvettar har tilpassa seg eit breitt spekter av naturtypar i det sentrale og indre av Australia, sjølv om dei generelt er funne i miljø av meir buskkratt enn i skog og dei er òg sjeldan i høgtliggande område. Dei er spesielt tilpassa tørre miljø, men er òg hyppig langs elver i skogsområde, på mellombelse og permanente våtmarker, medrekna jordbruksområde.

Det er store hòl i kunnskapen om trekk og migrasjonsrørsler blant honningskvettar. Nokre artar er tilsynelatande nomadiske, i det minste i delar av utbreiingsområde. Det er òg tydeleg at mange av desse rørslene ikkje berre er faste sesongmessige, men avhengige av vêrtilhøve. Fuglane kan vere vanlege på somme lokalitetar i nokre år, men ikkje i andre år. På det viset kan dei å gjere bruk av uventa nedbør i tørre ørkenar.

Taksonomi og artsliste 
Saman med gibberfugl i den monotypiske slekta Ashbyia var honningskvettar ein gong tenkt å utgjere ein eigen familie, Epthianuridae. I dag handsamar dei fleste taksonomane honningskvettar som ein underfamilie, Epthianurinae, av honningetarfamilien Meliphagidae.

Honningskvettar i Epthianura i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.5 frå desember 2010  med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.

 Karminhonningskvett, Epthianura tricolor
 Appelsinhonningskvett, Epthianura aurifrons
 Gulhonningskvett, Epthianura crocea
 Kvithovudhonningskvett, Epthianura albifrons

Kjelder 
 Denne artikkelen byggjer på «Epthianura» frå , den 8. januar 2011

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Honningetarfamilien
Sporvefuglar
Takson namngjevne av John Gould
Fugleslekter
Mureslekta

Mure er ei planteslekt i rosefamilien. Dei fleste artane er fleirårige, nokre få er eittårige. Plantane har kopla eller finna blad, femtals blomster, sjeldan firetals. Dei har mange mjølberarar og mange griflar. Fruktene er nøtter på flat turr fruktbotn innanfor begerblada som sit på til dei er mogne. Det veks fleire artar frå slekta i Noreg.

Norske artar:
 Kvitmure (Potentilla rupestris)
 Gaffelmure (Potentilla bifurca)
 Møllemure (Potentilla supina)
 Norsk mure (Potentilla norvegica)
 Snømure (Potentilla nivea)
 Flogmure (Potentilla chamissonis)
 Sølvmure (Potentilla argentea)
 Russemure (Potentilla intermedia)
 Stormure (Potentilla recta)
 Tysk mure (Potentilla thuringiaca)
 Flekkmure (Potentilla crantzii)
 Småmure (Potentilla tabernaemontani)
 Tepperot (Potentilla erecta)
 Kryptepperot (Potentilla anglica)
 Krypmure (Potentilla reptans)

Tidlegare rekna til slekta
 Buskmure (Potentilla fruticosa, no Dasiphora fruticosa)

Kjelder
Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.

Denne artikkelen bygger på «Potentil» frå ,  den 8. januar 2011.

Bakgrunnsstoff 
 

 
Rosefamilien
Sildrefamilien

Sildrefamilien (Saxifragaceae) er ei plantefamilie med tofrøbladingar. Plantane har regelrett, oftast tokjønna femtalsblomster (eller firetalsblomster) med to griflar. Frukta dannar kapsel eller bær.

Slekter som finst i Noreg:
 Saxifraga
 Astilbe
 Chrysoplenium

Kjelder

Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.

Denne artikkelen bygger på «Stenbräckeväxter» frå ,  den 8. januar 2011.

Bakgrunnsstoff

Plantefamiliar
Tofrøbladingar