kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Morskie Oko

Morskie Oko (slovakisk Morské oko; tyder «auge i sjøen») er den største og fjerde djupaste innsjøen i Tatrafjella. Han ligg i Veslepolske voivodskap i Polen, i Rybi Potok-dalen, ved foten av Mięguszowieckifjella og djupt i Tatra nasjonalpark.

Innsjøen 

Toppane rundt innsjøen stig om lag 1000 meter opp frå overflata. Eit av dei er Rysy (2499 moh), den høgaste toppen i dei polske Tatrafjella. I tillegg til Mięguszowieckie Szczyty (inkludert Mięguszowiecki Wielki, 2438 moh), som ligg lenger borte og litt til venstre, finn ein Mnich («Munken» 2068 moh). Mykje sveitsisk furu veks rundt innsjøen.

Tidlegare vart Morskie Oko kalla «Rybie Jezioro» (Fiskevatnet) på grunn av fiskebestanden som var her, noko som er uvanleg i Tatrasjøane. I det klåre vatnet er det lett å få auge på aure. Namnet Morskie Oko tyder «Auge i sjøen», som kjem av ei gammal segn som hevdar at innsjøen var forbunde til sjøen via ein undergrunnspassaje.

Hytta til den polske turistforeininga (PTTK) står ved morenen som lukkar innsjøen i nord. Hytta ligg 1405 meter over havet og er den eldste i fjella. Hytta er kalla opp etter Stanislaw Staszic, som utforska innsjøen i 1805.

Morskie Oko er ein av dei mest populære destinasjonane i Tatrafjella og får ofte over 50 000 vitjande i løpet av ein sesong. Ein kan nå vatnet til fots på rundt to timar frå den næraste vegen. Mange turistar vel å ta turen med hest og vogn, som vert tent av dei lokale innbyggjarane. Om vinteren er eit kort stykke av ruta utsett for snøras.

Historie 

Morskie Oko vart først nemnd i skriftlege kjelder i 1575. I 1637 gav den polske kongen Władysław IV Wladyslaw Nowobilski rettane til å nytte engene rundt innsjøen. I 1824 vart Morskie Oko privateigd då eigedomen Zakopane, inkludert Dolina Rybiego Potoku, vart kjøpt frå austerikske styresmakter av Emanuel Homolacs.

Mot slutten av 1800-talet oppstod det ein grensestrid mellom Galicia og Ungarn om rettane til innsjøen og det omliggande området (den såkalla Morskie Oko-striden). Forliksrådet i Graz dømde i Polen sin favør. 

Morskie Oko vart «oppdaga» som turiststad av Dr. Tytus Chałubiński på 1800-talet. Den første hytta vart bygd i 1836, men brende ned i 1865. Ei anna hytte vart bygd i 1875, men også denne brende ned. Det skjedde i 1898. I 1902 vart det bygd ein veg frå Zakopane, kalla Oswald Balzer-vegen. Sidan 1933 har innsjøen vore eigd av den polske staten.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Morskie Oko» frå , den 9. mai 2008.

Bakgrunnsstoff 

 Panorama av Morskie Oko

Innsjøar i Polen
Veslepolske voivodskap
Trafalgar Square

Trafalgar Square er ein stor plass i City of Westminster i London, bygd til minne om slaget ved Trafalgar i 1805. Den skulle eigentleg ha heitt King William the Fourth's Square, men George Ledwell Taylor føreslo Trafalgar Square.

Bakgrunnsstoff

Gater i London
City of Westminster
Royal Albert Hall

Royal Albert Hall er eit konserthus i South Kensington i bydelen Kensington and Chelsea i London. Det er oppkalla etter prins Albert, ektefellen til dronning Victoria og blei innvia den 29. mars 1871. Royal Albert Hall ligg i «museumskvartera» omkring Kensington Gardens der ein også finn Victoria and Albert Museum, Natural History Museum og Science Museum.

På 1890-talet starta dei populære Proms-konsertane til dirigenten Henry Wood i Albert Hall. Desse blir framleis halde om sommaren, med den pompøse avsluttingskonserten Last Night of the Proms i september, som har eit fargerikt folkeliv med flag og banner som kan minne meir om eit idrettsarrangement enn ein konsert.

Albert Hall blir ofte brukt ved store musikkarrangement, og ikkje berre til klassisk musikk, men også store pop- og rockekonsertar har blitt haldne her gjennom åra. Publikumskapasiteten i den ovale arenaen er på inntil 9 000 tilskodarar, men dagens tryggingsføresegner tillet ikkje at det blir slept inn meir enn 7 000 tilskodarar.

Royal Albert Hall var arena då Storbritannia arrangerte Eurovision Song Contest 1968.

Turistmål i London
Konsertstader i London
Eurovision Song Contest 1968
Eurovision Song Contest-arenaer
Oppkallingar etter Albert av Sachsen-Coburg-Gotha
469 Argentina

469 Argentina er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 20. februar 1901 av Luigi Carnera ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl. Carnera kalla han opp etter Argentina, ettersom han var i Oncativo i Argentina på denne tida.

Kjelder 

 469 Argentina - baneparametrar hjå JPL
 Oppdagarar og oppdagingsplassar i Engelsk Wikipedia sine asteroidelister. Listene baserer seg på Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»

Argentina
Argentina
Argentina
Argentina
Oppkallingar etter Argentina
St. Georgs katedral

St. Georgs katedral i Southwark i London er domkyrkja til det katolske Southwark erkebispedømme. Den ligg på Lambeth Road, rett ovanfor Imperial War Museum. 

Den første katedralen stod ferdig i 1848, og var teikna av Augustin Pugin. Den blei sterkt skada under andre verdskrig, og den noverande katedralen blei innvigd i 1958. 

Katedralen har ein sterk kortrafisjon, med eit gute- og mannskor som syng under gudstenester på søndagar og festdagar, og eit jentekor som syng under ein av søndagsgudstenestene. 

London South Bank University nyttar kvar sommar katedralen til avslutningsseremonien sin.

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad 

Katedralar i England
Turistmål i London
Kyrkjer i London
Kristeleg Folkepartis Ungdom

Kristeleg Folkepartis Ungdom (KrFU) (samisk Risttalaš Álbmotbellodaga Nuorat (RAN), kvensk Kristilisen Kansanparttiin Nuoriso (KrKN))  er ungdomspartiet til Kristeleg Folkeparti (KrF). Det vart skipa i 1946. KrFU er eit kristendemokratisk parti som plasserer seg i sentrum av norsk politikk. I 2017 vart Martine Tønnessen vald til leiar i KrFU.

Ungdomspartiet er medlem av den Europeiske paraplyorganiasjonen YEPP, og samarbeider med sine nordiske søsterparti gjennom KDUN.

Politikk 
KrFU er eit kristendemokratisk parti. Den kristendemokratiske ideologien er ein sosial, verdiorientert ideologi som plasserer KrFU (saman med KrF) i sentrum av norsk politikk. KrFU er, som andre ungdomsparti, meir radikale enn sitt moderparti, og for KrFU gjeld det spesielt innan utvikling og miljø.

Viktige saker som karakteriserer KrFU:
 Grunnlovsfesting av retten til liv.
 Ansvarleg og radikal miljøpolitikk.
 Omfordeling av ressursane i verda, gjennom auka bistand, meir gjeldsslette og handel med utviklingsland.
 Eit likestilt samfunn der alle har like moglegheiter, uavhengig av kjønn, etnisk bakgrunn eller seksuell legning.
 Ein meir human og meir solidarisk flyktning- og asylpolitikk.

Organiasjon 
KrFU sin organisasjon er delt opp i tre ulike nivå; sentralleddet, fylkes- og lokallag.

Sentralleddet består av eit arbeidsutval, samansett av leiar og nestleiarar – og eit sentralstyre. Både sentralstyre og arbeidsutval blir valt på det årlege landsmøtet. KrFU har sitt landskontor i Øvre Slottsgate 18-20.

Tidlegare leiarar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kristeleg Folkepartis Ungdom» frå ,  den 11. mai 2008.

Bakgrunnsstoff 
 

KrFU
Norske politiske ungdomsfylkingar
Skipingar i 1946
Solinasjøen

Solinasjøen (polsk Jezioro Solińskie) er ein kunstig innsjø i Bieszczadyfjella, i Lesko fylke i Subkarpatiske voivodskap i Polen.

Innsjøen vart danna i 1968 då Solinademninga vart bygd i elva San. Han har eit areal på 22 km² og inneheld 472 millionar kubikkmeter vatn, noko som gjer han til den største kunstige innsjøen i landet.

Innsjøen er ein av dei største turistattraksjonane i området med landsbyar langs breiddene som Solina, Myczkowce og Polańczyk. Innsjøen er djup med klårt vatn og omgjeve av fjell.

Sidan byrjinga av 1970-åra har Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Turystyczne (offentleg turistforeining) hatt mange båtar på innsjøen.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Lake Solina» frå , den 11. mai 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Solina kommune si heimeside

Innsjøar i Polen
Subkarpatiske voivodskap
Nøytronstjerne

Nøytronstjerner er restane etter ein supernova av ei massiv stjerna av anten type II, type Ib eller type Ic. Modellar tilseier at nøytronstjerner for det meste er samansette av nøytron. Slike stjerner er veldig varme i tråd med Pauli sitt utelukkingsprinsipp av at nøytrona fråstøytar kvarandre. Ei typisk nøytronstjerna har ein masse mellom 1,35 og 2,1 solmassar med ein tilsvarande radius på mellom 20 og 10 km. Nøytronstjerner har soleis ein totaltettleik på mellom 8,4 kg/m3 og 1 kg/m3, noko som er samanliknbart med tettleiken til ein atomkjerne som er på 3 kg/m3. Tettleiken til ei nøytronstjerna aukar med djupn og varierer ifrå under 1 kg/m3 i skorpa til over 6 eller 8 kg/m3 djupare inne.

Dersom restmassen etter ein stjernedød er på 1,4 til 2 - 2,5 solmassar vil ei nøytronstjerna bli danna. Om restmassen er mindre vil det bli danna ein kvit dverg, og om han er større, eit svart hòl. Det finst teoriar om at ei kvarkstjerna kan bli danna av restmassar på over to til tre solmassar, men slike er enno ikkje påviste.

Fotnotar

Kjelde 

 Denne artikkelen bygger på «Neutron star» frå , den 11. mai 2008.

Bakgrunnsstoff 

 NASA måler tjukna til ei nøytronstjerneskorpa - Spacedaily

 
Stjernetypar
Nøytron
Eksotisk stoff
Lundehaugen vidaregåande skule

Lundehaugen vidaregående skule var ein offentleg vidaregåande skule i bydelen Ganddal i Sandnes.

Utdanningsprogram

Lundehaugen vidaregåande skule hadde desse utdanningsprogramma:
Musikk, dans og drama
Media og kommunikasjon
Service og samferdsel
Allmennfagleg påbygg
Internasjonal klasse (tilbod for framandspråklege for å få den kunnskapen dei trong for å gå inn i vanleg vidaregåande treårig opplæring)

I 2010 blei utdanningsprogrammet Service og samferdsel flytta til Gand vidaregåande skule, mens Musikk, dans og drama og Medier og kommunikasjon flytta til nye Vågen vidaregåande skole i Sandnes sentrum.

Historie
Blaauw Hvarings private handelsskole blei teken over av Rogaland fylkeskommune i 1967 og fekk namnet Sandnes Handelsskole. Skulen heldt til i dei gamle lokala Sandnes Gymnas i Langgata i Sandnes. Då skuletilbudet voks trengde skulen større lokale. I 1985 stod nybygget på Ganddal ferdig.
Mot slutten hadde skulen omkring 645 elevplassar, noko dette bygget opphavleg ikkje var rekna for.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lundehaugen videregående skole» frå ,  den 13. mai 2017.  

Tidlegare vidaregåande skular i Noreg
Ganddal
Utdanning i Sandnes
Skipingar i 1985
Nedleggingar i 2010
Pogórze Bukowskie

Pogórze Bukowskie er ei fjellkjede i Beskidane i Dei ytre vestlege Karpatane søraust i Polen, ein del av Dei sentrale Beskidane. Det er eit åslendt området i Sanok fylke og Podkarpacie), mellom Dei låge Beskidane og Bieszczady nær elvane Osława og San. Namnet kjem frå det vestslaviske ordet buk, som tyder «bøk». Fjellet har to fråskilde toppar, ein på 778 moh (Tokarnia) og ein på 420 moh (Łysa Góra).

Av landsbyar i regionen finn ein Bukowsko, Komańcza, Nowotaniec, Zagórz, Wola Sękowa, Wola Piotrowa og Lesko. Her ligg Uniwersytet Ludowy, som opna i 2005, og som har mange kunstverk og handverkarbeid frå området. Pogórze Bukowskie ligg i den fattigaste delen av Polen. 

Området vart stadig kjempa om mellom Polen, Kievriket og Ungarn frå starten av 800-talet. 

Fram til 1947 var 45 % av innbyggjarane i fjella lemkarar og dolinianarar, 45 % pogorzanar og 10 % jødar. Drapet på den polske generalen Karol Świerczewski i Jabłonki av den ukrainske opprørshæren i 1947 var den direkte årsaka til at lemkarane vart flytta frå området, den såkalla Operasjon Wisła. 

Det opphavlege dyre- og plantelivet i området er bevart sidan det ligg såpass isolert. Fjellkjeda er dekt av bøkeskog. Området er verna som ein del av Jaśliski Park Krajobrazowy. Av dyr som lever her finn ein svartstork, rådyr og ulv.

Det er fleire turistattraksjonar i fjellområdet, inkludert historiske trekyrkjer og skistader, som Karlików og Puławy Górne.

Elvar 
 Wisłok
 Sanoczek
 Osława
 Pielnica

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Pogórze Bukowskie» frå , den 12. mai 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 Prof. Adam Fastnacht. Slownik Historyczno-Geograficzny Ziemi Sanockiej w Średniowieczu (Historic-Geographic Dictionary of the Sanok District in the Middle Ages), Kraków, 2002, ISBN 83-88385-14-3.
 Prof. Jadwiga Warszyńska. Karpaty Polskie : przyroda, człowiek i jego działalność ; Uniwersytet Jagielloński. Kraków , 1995 ISBN 83-233-0852-7
 Prof. Jerzy Kondracki. Geografia fizyczna Polski Warszawa : Państ. Wydaw. Naukowe , 1988, ISBN 83-01-02323-6

Bakgrunnsstoff 
 Po Pogórzu Bukowskim (pl).

Fjellkjeder i Polen
Fjellkjeder i Karpatane
Subkarpatiske voivodskap
Tatra

Tatra er ein tsjekkisk produsent av terrenggåande lastebilar. Føretaket var oppkalla etter Tatrafjella.

Soge 
Føretaket vart stifta av Ignác Šustala i Kopřivnice i 1850. Dei fyrste åra produserte dei hestevogner. I 1891 tok dei til å produsera janbanevogner og føretaket fekk namnet Nesselsdorfer Wagenbau-Fabriksgesellschaft'. Då Šustala døydde i 1890 tok Fischer von Roeslerstamm over som teknisk direktør. Han kjøpte ein Benz automobile og med denne som inspirasjonskjeøde vart det utvikla ein personbil, som vart synt fram på ei utstilling i Wien i 1897. Dette vart starten på ein personbilproduksjon som heldt fram til 1999.

Galleri

Kjelder

Lastebilprodusentar
Ivar Aasen-sambandet

Ivar Aasen-sambandet er ein norsk organisasjon eller landssamskipnad, som arbeider for ein nynorsk utan tilnærmingsformer til bokmål (høgnorsk). Sergej Alexander Munkvold er leiar i IA-s.

Soge 
IA-s vart skipa i 1965 som ein reaksjon på at so mange former vart tekne inn frå bokmålet i nynorsken og at Noregs Mållag hadde "resignera og godtokt"  den saka.

Organisasjon 
Dei to størst lokallaga av IA-s er Høgnorskringen i Oslo og Vestmannalaget i Bergen.

Sjå òg 
 Høgnorskrørsla

Kjelder 

 1, 2: Heimesidene til IA-s

Bakgrunnsstoff 
 

Norske språkorganisasjonar
Skipingar i 1965
Łysa Góra

Łysa Góra, og kalla Łysiec eller Święty Krzyż, er eit velkjent fjell i Świętokrzyskiefjella i Polen. Med ei høgd på 595 meter over havet er fjellet det nest høgaste i fjellkjeda etter Łysica på 612 moh. I fjellsidene og langs toppen er det fleire turstiar, ruinane av ein mur frå 800-talet, benediktinarkloster Święty Krzyż frå 1000-talet (øydelagd under den andre verdskrigen og i dag delvis restaurert), og eit fjernsynstårn. Fjellet vert ofte omtalt i lokale segner som ein stad der hekser hadde sabbaten sin. 

Łysa Góra består kvartsitt og kambrisk skifer og ligg aust i fjellkjeda Łysogóry, og er den nest største toppen i den større fjellkjeda Świętokrzyskiefjella.

Landemerke 

I den polske førhistoria var Łysa Góra truleg eit heilag fjell og ein heidensk kult hadde eit tempel her nemnd av Jan Długosz. Ein veg frå tempelet står framleis på fjellet. Tempelet vart forlate etter kristninga av Polen. 

Staden der tempelet låg vart det bygd eit benediktinarkloster, i følgje segna i 1006 av kong Bolesław Chrobry av Polen. Klosteret fekk namn etter Den heilage krossen fordi ein bit av krossen til Jesus visstnok vart halde her. Klosteret vart øydelagd og bygd opp at fleire gonger og dei største øydeleggingane fann stad på 1800- og 1900-talet. Etter delinga av Polen tok Det russiske keisardømet over bygningen i 1819 og omgjorde det til eit fengsel. Det vart delvis restaurert i mellomkrigstida etter Polen fekk sjølvstende sitt tilbake. Nazi-Tyskland tok så over bygget under den andre verdskrigen og nytta det som fengsel og avrettingsplass av sovjetiske krigsfangar (om lag 6000 forsvann her). Etter krigen vart bygget ein del av Świętokrzyski nasjonalpark og delar av bygningane vart renovert. I dag er det museum i enkelte av dei gamle bygningane, medan ein religiøs orden har teke over ein annan del. Klosteret har gjeve namn til sjølve Świętokrzyskiefjella i tillegg til Święty Krzyż-voivodskapet. Klosteret har òg nokre mumifiserte leivningar og eit av desse skal visstnok vere Jeremi Wiśniowiecki, men dette er ikkje stadfesta.

Eit anna byggverk på fjellet er fjernsynstårnet, det høgaste frittståande tårnet i Polen. Det vart bygd i 1966 og har ei høgd på 157 meter over havet. 

Dei sovjetiske krigsfangane som vart avretta av nazistane er gravlagd i ei massegrav nær toppen. Ved foten av fjellet står eit monument over polakkane som døydde i Katynmassakren.

Bakgrunnsstoff 

 Święty Krzyż - Sanktuarium Relikwii Drzewa Krzyża Świętego

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Łysa Góra» frå , den 13. mai 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 Den polske utgåva av artikkelen. 
 Łysa Góra  i PWN Encyklopedia

Fjell i Polen
Święty Krzyż-voivodskapet
Elgsnes kapell

Elgsnes kapell, også kjent som Hans Egedes minne, er ei langkyrkje frå 1985 i Harstad kommune i Troms og Finnmark.

Kapellet er ikkje ei kyrkje etter lova, men har status som bygning vigsla for kyrjeleg bruk.
Byggverket er i tre og har 100 plassar.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 
 

Kyrkjer i Harstad
Kyrkjer i Trondenes prosti
Norske kyrkjer frå 1985
Kulturminne i Harstad
Elvenes kapell

Elvenes kapell er ei langkyrkje frå 1959 i Salangen kommune i Troms og Finnmark fylke.

Byggverket er i tre og har 100 plassar.

Kapellet vart sett i stand i 2009.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 
 

Kyrkjer i Indre Troms prosti
Kyrkjer i Salangen
Norske kyrkjer frå 1959
Kulturminne i Salangen
Langkyrkjer i Nord-Hålogaland bispedømme
Blå Kors

Blå Kors er ein evangelisk fråhaldsorganisasjon med diakonalt arbeid. Han har som ml å skapa rusfrie miljø med kristne verdiar.

Soge 
BK vart skipa i Noreg den 26. august 1906 i Oslo på initiativ frå sokneprest Ole Theodor Moe. 87 medlemer skreiv seg på. 3. september same året vart den fyrste kvinneforeninga under BK skipa.

I 1909 heldt BK sitt fyrste årsmøte der presten Oskar T. Hvalby vart vald til formann. Same året vart Blåkorsheimen Eina opna. Eina vart Noregs fyrste kurstad for alkoholikarar.

Leiarar 
 Ole Theodor Moe, 1906-07 (formann i Noregs fyrste Blå Kors-forening) 
 Ole Steffensen Isene, 1907-09 (formann i Blå Kors sitt "centralstyre" i Oslo)
 Oscar T. Hvalbye, 1909-14 
 A. Gundersen, 1914-20
 Ole Steffensen Isene, 1920-24
 Otto Halvorsen, 1924-36
 Halvor Midtbø, 1936-48
 Nils Høimyr, 1948-52
 Halvor Midtbø, 1952-60
 Egil Aarvik, 1960-62
 Herman Rangøy, 1962-68
 Rolf Wiersholm, 1968-70
 Albert Johan Holsen, 1970-76
 Kai B. Flå, 1976-82
 Odd Holten, 1982-86
 Kai B. Flå, 1986-88
 Jorunn M. Johnsen, 1988-93
 Per O. Mathiesen, 1993-99
 Sigbjørn Kvistad, 1999-

Sjå òg 
 Blå Kors Ungdom
 Actis

Kjelder 

 Sogesidene på BK sine heimesider

Bakgrunnsstoff 
 

Rusgiftorganisasjonar
Skipingar i 1906
Edvard Ruud

Edvard Ruud () var ein norsk lyrikar, folkeminnesamlar og folkemusikar frå Elgsnes i Harstad. 

Ruud var ein representant for den nordnorske folkelege kulturen, særleg folkemusikken og den folkelege songen. Han song inn nærpå 200 songar i NRK. I mange år reiste han i bygd og by og fortalde og song. Han gjorde også mykje for ungdomslag, målsaka, museumsarbeid og mangt anna. Han vart statsstipendiat i 1974.

Utgjevingar 
 Tankar eg tenkte som eit minne til deg, dikt, 1979
 Det mørke landet, eventyrsamling, 1980
 Tankar i ord : dikt i utval, 1981
 Dei finaste band, Elias Blix og hans Barndomsminne frå Nordland, 1983 (sm.m. Karl Erik Harr) 
 Tankar og ord frå landet i nord, dikt, 1998
 Hav og himmel i Hålogaland, dikt, 1999
 Dikt frå Elgsnes, 2000

Prisar og utmerkingar
 Blixprisen 1980
 Harstad Sparebanks kulturpris 1987
 Petter Dass-medaljen 1991

Kjelder

 Arne Ivar Hanssen. «Edvard Ruud». I: Årbok for Senja, 2001
 Hans Kristian Eriksen. Intervju med Ruud. I: Norsknorsk magasin, nr 5, 1999 nettversjon
 elgsnes.no Bilder fra Ruuds begravelse, og Karl Erik Harrs tale i begravelsen
 Utdjupande artikkel om Ruud på snl.no, skriven av Nils Magne Knutsen.

Norske lyrikarar
Folk frå Harstad
Statsstipendiatar
Norske folkemusikksamlarar
Norske folkeminnesamlarar
Målfolk
Nordnorske målfolk
Vinnarar av Blixprisen
Nynorsk i Nord-Noreg
Wołoszyn

Wołoszyn er eit fjellmassiv i Tatrafjella i Polen med ei høgd på 2155 meter over havet. 

Wołoszyn er ein del av den polske Tatra nasjonalpark.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Wołoszyn» frå , den 14. mai 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 SummitPost Woloszyn

Fjell i Polen
Tower Bridge

Tower Bridge er ei bru i London i England. Ho ligg i nærleiken av Tower of London, noko som har gitt henne namnet sitt. Brua blir nokre gonger feilaktig omtalt som London Bridge, som faktisk er ei anna bru, ikkje langt unna.

Brua blei bygd som følgje av økonomisk vekst i East End-området på 1800-talet. Grunnen til at den blei ei klaffebru var at ein ikkje måtte forhindra skipstrafikken. Klaffane blei opphavleg drivne av seks dampmaskinar og kunne bli løfta på eitt minutt.

Galleri

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Bruer i England
Byggverk i London
Turistmål i London
Krzna

Krzna er ei elv i Polen i Lublin-voivodskapet. Ho er over 120 km lang og munnar ut i Bug ved grensa til Belarus nær Brest. Ein kanal går frå elva til Wieprz.

Bakgrunnsstoff 

Elvar i Polen
Piaśnica

Piaśnica er ei elv i Polen i Puck fylke i Pommerske voivodskap. Ho har ei lengd på 28,6 km og eit nedslagsfelt på 325 km². Elva renn gjennom Żarnowiecsjøen og munnar ut i Austersjøen nær landsbyen Żarnowiec.

Namnet Piaśnica kjem frå landbyane Piaśnica Mała og Piaśnica Wielka.

Kjelder

Elvar i Polen
Pommerske voivodskap
Richard Wagner

Wilhelm Richard Wagner () var ein viktig tysk komponist, dirigent, musikkteoretikar og skribent. Han er primært kjend for sine operastykke, eller musikkdrama, som han seinare kalla dei. Verka han lagde, særleg frå den seinare perioden, blir kjenneteikna av ein kontrapunktisk struktur, rik kromatikk, fyldig harmonisk utforming og orkestrering, og ein velutvikla bruk av ledemotiv: musikalske tema som er assosiert med bestemte personar, stader eller hendingar i operaen. Det kromatiske musikalske språket Wagner brukte var eit viktig skritt på vegen mot ekstremkromatikk og atonalitet innanfor den europeiske klassiske musikken. Han bidrog også til utviklinga av musikken med sin idé om det totale kunstverket eller einingskunstverket (das Gesamtkunstwerk) som nådde høgdepunktet sitt i den monumentale tetralogi, Der Ring des Nibelungen (Nibelungenringen) frå 1876. Bruken av ledemotiv utøvde også ein viktig påverking på mykje filmmusikk på 1900-talet.

Wagner var og er ein kontroversiell person, både for sine musikalske og dramatiske bidrag, og for sine antisemittiske og politiske overtydingar.

Han er visstnok også grunnen til at mange trur Vikingar sine hjelmar hadde kuhorn. Slike har arkeologien aldri funne, og det passar heller ikkje i strid. Det seiest at i ei av Wagner sine framføringar fekk dei som spelte vikingar horn så tilskodarane skulle kunna skilje dei stridande partane frå einannan.

Wagner var fødd i Leipzig i Sachsen i Tyskland og døydde i Venezia i Italia.

Bakgrunnsstoff 

Romantiske komponistar
Tyske komponistar