kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Mvet

Mvet er eit strengeinstrument, ein type stokkesiter, Hornbostel-Sachs (311), nytta av fangfolk i Gabon, Kamerun, Den Demokratiske Republikken Kongo, São Tomé og Ekvatorial Guinea. Han likna koraen til mandefolket, men er større og enklare. Ein mvet består det av ein røyrforma stokk av palmeraffia eller bambus, mellom ein og to meter lang, og har vanlegvis tre kalebass-resonatorar. Ein sentral vertikal stol deler fire eller fem tarm- eller metallstrenger, som blir spelt på begge sider av stolen.

Instrumentet blir halde horisontalt på brystet for å stenga eller opna for den sentrale resonatoren gjennom å røra armane. Ein kan bruka mvet som soloinstrument eller akkompagnement til song eller poesi, som epos, slagsongar, rituale, filosofi og kunnskap om verda.

På slutten av 1900-talet blei mvet eit viktig instrument i bikutsi-musikken.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Mvet» frå ,  den 22. september 2023. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

 Video. Mvet played. Musician talks about his instrument.
 Instrument + photo
 Encyclopaedia of Mvet
 Archived paper submitted to MoneFang.com giving details of the instrument as played by the Fang people.
Harper
Vestafrikanske musikkinstrument
Gabonsk musikk
Kamerunsk musikk
Steampunk

Steampunk («damppunk», ordet er utvikla frå cyberpunk) er ein type science fiction som baserer seg på dampmaskiner, luftballongar, mekaniske reknemaskinar og annan teknikk frå 1800-talet. Sjangeren kan òg omfatta moderne gjenstandar som m.a. datamaskinar, basert på teknologi frå viktoriatida, som The Difference Engine av William Gibson og Bruce Sterling. Mikroelektronikk i moderne tyding finst ikkje, og forbrenningsmotorar er sjeldne. Steampunk speler seg typisk ut i eit viktoriansk miljø, men sjangeren har forgreina seg og inkluderer no alle tenkelege tidsaldrar og historiske miljø, til dømes mellomalderen, bronsealderen og antikken.

Historisk utvikling 

Steampunk blei skapt som ein samtidslitterær sjanger av forfattarar som Jules Verne, H.G. Wells og Mark Twain.

Sjangeren blei vidareutvikla på 1980-talet som ein alternativhistorisk sjanger av forfattarar som Tim Powers, K.W. Jeter, William Gibson og Ronald Clark. Termen blei skapt av Jeter då han leita etter eit samleomgrep for den typen romanar som han og kollegaene hans skreiv. Desse forfattarane skreiv i same ånd som Verne og Wells, og laga ei fiktiv fortid. Både Morlock Night av Jeter og The Time Ships av Stephen Baxter er t.d. oppfølgjarar til H. G. Well sin klassikar Tidsmaskinen. 

Døme på steampunk i film er Den blå sandens hemmelighet, Wild Wild West og The League of Extraordinary Gentlemen.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Steampunk» frå ,  den 22. september 2023.  

Science fiction
Sydøstbugten

Sydøstbugten er ei bukt sørvest på Grønland. Ho ligg i den sørlege delen av Diskobukta, i Qeqertalik kommune, 500 km nord for Nuuk.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sydostbugten» frå ,  den 22. september 2023.  

Bukter på Grønland
Qeqertalik kommune
Uzana

Uzana () er ein feriestad i Bulgaria. Han ligg ved foten av Ispolin, 1420 moh., nær Bulgarka naturpark i Balkanfjella. Staden omfattar store enger omgjevne av skog. Høgda varierer frå 1220 til 1350 m. Den næraste større byen er Gabrovo, kring 22 km unna. Uzana har kring 15 hotell, og har høve for turistar heile året.

Området rundt Uzana er eigna for å utforska grotter, gå på ski og klatra i fjell. Ein kan også driva kulturturisme i regionen. I det etnografiske museet Etara i nærleiken kan folk læra meir om bulgarsk handverk. Sokolski-klosteret ligg nokre få kilometer unna Uzana.

Turismen i Uzana-regionen tok til i 1937, då den fyrste hytta, som òg heiter Uzana, blei bygd på sørsida av enga.

Uzana huser sjeldne blomsterartar som er inkludert i raudlista av truga artar.

Det er utgangspunktet til mange fjellruter og toppane Sjipka og Buzludzja.

Geografisk sentrum 
Uzana er òg rekna som det geografiske sentrumet til Bulgaria. Punktet som markerer det geografiske sentrumet blei opna i desember 1991 av den dåverande bulgarske presidenten dr. Zjelio Zjelev.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Uzana (Bulgaria)» frå ,  den 22. september 2023.  

Turistmål i Bulgaria
Friederike Mayröcker

Friederike Mayröcker () var ein austerriksk forfattar.

Frå 1946 til 1969 var ho lærar i engelsk på ulike folkeskolar i Wien. Heretter heldt ho permisjon fram til 1977, då ho lét seg førtidspensjonera.

Det litterære virket til Mayröckers byrja då ho var 15 år, og i 1946 gav ho ut den fyrste teksten sin i tidsskriftet Plan. Som lyrikar var ho ein anerkjend samtidig kunstnar. ho hadde òg suksess med høyrespel, som ho skreiv fire av saman med Ernst Jandl. Dei to var sambuarar frå 1954 til han døydde i 2000.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Friederike Mayröcker» frå ,  den 22. september 2023.  

Kvinnelege forfattarar frå 1900-talet
Folk frå Wien
Austerrikske forfattarar
Tyskspråklege forfattarar
Ospøyane

Ospøyane, Nordra og Søra Ospøy, er to øyar i Bømlo kommune i Vestland fylke, mellom Ålforo og øya Bømlo. Eit smalt sund skil øyane frå kvarandre. Dei er veglause.

Tidleg på 1800-talet, vart det oppretta ein husmannsplass her, under Aga. Ved folketeljinga i 1900 var folketalet 7 personar.

Kjelder

 

Øyar i Bømlo
Fitjarøyane
Brennøyane

Brennøyane, eller Brendøyane, Stora og Litla Brennøy, er to øyar i Bømlo kommune i Vestland fylke, mellom Ålforo og øya Bømlo. Brendøysundet skil dei to øyane frå kvarandre. Dei er veglause.

Tidleg på 1800-talet, vart det oppretta ein husmannsplass her, under Aga. Ved folketeljinga i 1900 var folketalet 6 personar.

Kjelder

 

Øyar i Bømlo
Fitjarøyane
Farholmen

Farholmen er ein holme i Bømlo kommune i Vestland fylke, mellom Ålforo og øya Bømlo. Eit smalt og grunt sund skil holmen frå Orrøya. Holmen er veglaus.

Seint på 1700-talet vart det oppretta ein husmannsplass her, under Aga.

Folketalsutvikling

Kjelder

 

Øyar i Bømlo
Fitjarøyane
Orrøya

Orrøya er ei øy i Bømlo kommune i Vestland fylke, mellom Ålforo og øya Bømlo. Eit smalt og grunt sund skil øya frå Farholmen. Øya er veglaus.

Folketalsutvikling

Kjelder

 

Øyar i Bømlo
Fitjarøyane
Klakksøyane

Klakksøyane, Litla og Stora Klakksøy, er to øyar i Bømlo kommune i Vestland fylke, søraust for Aga. Øyane er veglause.

Tidleg på 1800-talet vart det oppretta ein husmannsplass på øyane. Ved folketeljinga i 1900 budde det to personar her.

Kjelder

 

Øyar i Bømlo
Fitjarøyane
Misterio de Elche

Misterio de Elche (katalansk Misteri d'Elx []) er eit spansk mysteriespel om Marias himmelferd. Verket er frå mellomalderen; og vert framleis framført årleg i Elche.

Sidan 2001 har verket vore oppført på UNESCO si liste over meisterverk i munnleg og immateriell kulturarv.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Misterio de Elche» frå ,  den 23. september 2023.

Bakgrunnsstoff 

Spansk kultur
Kristendom i Spania
Immateriell kulturarv
Teater
Spanske skodespel
Willie Banks

William Augustus Banks () er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar som var verdsrekordhaldar i tresteghopp frå 1985 til 1995. Han vert hugsa for at han som utøvar oppmoda publikum om å klappe når han var i ferd med å gjennomføre eit hopp.

Karriere
I 1978 passerte Banks 17-metersgrensa med eit hopp på 17,05 meter. Året etter vann han tresteg-tevlinga ved universiaden i Mexico-byen med 17,23 meter og USA-amerikansk rekord. Sommaren 1981 forbetra han landsrekorden til 17,56 meter i eit stemne i Sacramento. Ved VM i friidrett 1983 i Helsinki kneip han sølvmedaljen med eit bestehopp på 17,18 meter. Under dei olympiske sommarleikane i Los Angeles i 1984 vart han sjettemann. 16. juni 1985 i Sacramento smelte han til med heile 17,97 meter og verdsrekord då han sigra i den USA-amerikanske meisterskapen. Same året steig han til topps i verdscupen i tresteghopp. Og han vart kåra til årets idrettsutøvar i USA. Verdsrekorden gjaldt heilt fram til juli 1995, då briten Jonathan Edwards landa på 17,98 m. Banks deltok i Roma-VM 1987, men var langt unna å kvalifisere seg til finalen. Eitt år seinare vart han på ny sjettemann i ein OL-finale, hoppa i Seoul 17,03 meter.

Kjelder
Willie Banks i World Athletics.

Denne artikkelen bygger på «Willie Banks» frå ,  den 23. september 2023.

Bakgrunnsstoff

Tresteghopparar frå USA
Ernesto Canto

Ernesto Canto Gudiño () var ein meksikansk kappgjengar som vart verdsmeister på 20 kilometer i 1983 og olympisk meister i 1984.

Karriere
Canto vann i 1981 20 km kappgang i IAAF-verdscupen. Ved verdsmeisterskapen i Helsinki i 1983 rykte han frå tetgruppa etter 15 km og sikra seg gullmedaljen med ein margin på 10 sekund til andremann. Kort tid etter sigra han også i panamerikaleikane i Caracas. Under dei olympiske leikane 1984 i Los Angeles tok han gullmedaljen på 20 km etter ein iherdig kamp mot landsmannen Raúl González (sølv) og italienske Maurizio Damilano (bronse). Sidan vart han diskvalifisert i VM i friidrett 1987 og i Sommar-OL 1988. Han steig av idretten etter å ha vort nummer 29 i Barcelona-OL 1992.

Canto døydde av kreft i bukspyttkjertelen og levra.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ernesto Canto» frå ,  den 23. september 2023.  

Verdsmeistrar i friidrett for Mexico
Olympiske meistrar for Mexico
Kappgjengarar
Risøya i Bømlo

Risøya er ei øy i Bømlo kommune i Vestland fylke, nord for øya Bømlo. Øya er veglaus.

Det er funne fire gravrøyser på Risøya. Ei segn fortel at dei som vart drepne i slaget på Fitjar vart gravlagde på øya.

Folketalsutvikling

Kjelder

 

Øyar i Bømlo
Fitjarøyane
Tverdarøy

Tverdarøy er ei øy vest i Fitjar kommune i Vestland fylke, nord for øya Bømlo. Øya er veglaus og utan fast busetjing.

Folketalsutvikling

Kjelder

 

Øyar i Fitjar
Fitjarøyane
Stora Soløy

Stora Soløy, eller berre Soløy er ei øy vest i Fitjar kommune i Vestland fylke, nord for Tverdarøy. Øya er veglaus og utan fast busetjing.

På slutten av 1800-talet vart det oppretta ein husmannsplass her, under garden Tverdarvik på Tverdarøy. Ved folketeljinga i 1900 budde det seks personar her.

Kjelder

 

Øyar i Fitjar
Fitjarøyane
Sauholmen

Sauholmen, eller Sauøy er ein holme vest i Fitjar kommune i Vestland fylke. Sauholmsundet skil holmen frå Tverdarøy. Han er veglaus og utan fast busetjing.

Rundt midten av 1800-talet vart det oppretta ein husmannsplass her, under garden Tverdarvik på Tverdarøy. Ved folketeljinga i 1900 budde det tre personar her.

Kjelder

 

Øyar i Fitjar
Fitjarøyane
Natterøy

Natterøy er ei øy vest i Fitjar kommune i Vestland fylke. Eit smalt sund skil ho frå Tranøy i aust. Øya er veglaus og utan fast busetjing.

Folketalsutvikling

Kjelder

 

Øyar i Fitjar
Fitjarøyane
Tranøy i Fitjar

Tranøy er ei øy vest i Fitjar kommune i Vestland fylke, vest for Ålforo. Eit smalt sund skil ho frå Natterøy i vest. Øya er veglaus og utan fast busetjing.

Folketalsutvikling

Kjelder

 

Øyar i Fitjar
Fitjarøyane
Ringholmen i Fitjar

Ringholmen er ein holme i Fitjar kommune i Vestland fylke, mellom Ålforo og Tranøy. Holmen er veglaus og utan fast busetjing.

I 1861 vart det oppretta ein husmannsplass på holmen, under garden Tranøy. I 1875 vart holmen seld til Fyrvesenet og Ringholmen fyrstasjon vart oppretta. Fyret var bemanna fram til 1918, då det vart nedlagt og erstatta av ei fyrlykt.

Kjelder

 
 Norsk fyrforening - Ringholmen fyrstasjon

Øyar i Fitjar
Fitjarøyane
fyr i Vestland
Straumøy i Fitjar

Straumøy er ei øy vest i Fitjar kommune i Vestland fylke, mellom Ivarsøy og Ålforo. Øya er veglaus og utan fast busetjing.

Øya var busett seinast sidan 1600-talet.

Folketalsutvikling

Kjelder

 

Øyar i Fitjar
Fitjarøyane
Koløy

Koløy er ei øy i Fitjar kommune i Vestland fylke. Eit smalt sund skil ho frå øya Stord i aust. Øya er veglaus.

Koløy vart truleg først busett som husmannsplass under garden Helland. Ved folketeljinga i 1900 budde det 12 personar her.

Kjelder

 

Øyar i Fitjar
Nassuttooq

Nassuttooq eller Nordre Strømfjord er ein fjord sørvest på Grønland. Han ligg mellom Qeqertalik og Qeqqata kommune, 400 km nord for Nuuk.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nordre Strømfjord» frå ,  den 23. september 2023.  

Fjordar på Grønland
Bonțida

Bonțida (ungarsk Bonchida, tysk Bruck eller Bonisbruck) er ein kommune i Cluj fylke i Romania. Kommunen inngår i storbyområdet til fylkeshovudstaden Cluj-Napoca.

Busetnader 

Bonțida er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Bonțida, Cluj» frå , den 23. september 2023.

Referansar 

Bontida
Feleacu

Feleacu (ungarsk Erdőfelek, tysk Fleck) er ein kommune i Cluj fylke i Romania. Kommunen inngår i storbyområdet til fylkeshovudstaden Cluj-Napoca.

Busetnader 

Feleacu er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Feleacu, Cluj» frå , den 23. september 2023.

Referansar 

Feleacu
Jucu

Jucu (ungarsk Zsuk község) er ein kommune i Cluj fylke i Romania. Kommunen inngår i storbyområdet til fylkeshovudstaden Cluj-Napoca.

Busetnader 

Jucu er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Jucu, Cluj» frå , den 23. september 2023.

Referansar 

Jucu
Vågøyna

Vågøyna er ei øy i Askvoll kommune i Vestland fylke. Eit smalt sund skil ho frå fastlandet i sør. Øya er veglaus.

Ved folketeljinga i 1900 budde det fem personar her.

Kjelder

Øyar i Askvoll
Marøya

Marøya, eller Store Marøya (til skilnad frå Litle Marøya som ligg rett sør for øya) er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke. Eit svært smalt sund, som det går vegbru over, skil ho frå Svanøya i sør.

Ved folketeljinga i 1900 budde det 20 personar her.

Kjelder

Øyar i Kinn
Galleriskog

Ein galleriskog er ein unik type skog som blir danna som ein smal korridor langs elvar eller våtmarker. Han strekkjer seg inn i landskap som vanlegvis er tynt dekt med trevekstar, slik som savannar, grassletter eller ørkenar. Desse skogane speler ei avgjerande rolle for å halde oppe eit temperert mikroklima over elva og viser strukturelt og floristisk mangfald.

Galleriskogar skil seg frå omgjevnadene fordi dei har ein tendens til å vere meir næringsrike, fuktigare og mindre utsett for brann. Dei ser annleis ut og skil seg i farge og høgd frå den omkringliggjande vegetasjonen. Galleriskogar kan vere ganske smale, avhengig av vasskjelda dei er knytt til.

Nemninga galleriskog har vore i bruk sidan 1900-talet, til dømes i Aftenposten magasinutgåve 1. april 1933. Galleri kjem frå italiensk og kan ha tydinga langt og smalt rom eller korridor.

Økologiske eigenskapar 
Desse skogane trivst i randsona mot vatn, og gir vern mot brannar som kan skade frøplantar. Alluviale jordsmonn som finst i gallerihabitat er fruktbare, godt drenerte og har ei påliteleg vassforsyning utan avhenge av nedbør, noko som bidreg til dei distinkte grensene deira med omkringliggjande skogområde eller graslettar.

Dessverre krympar galleriskogane globalt på grunn av menneskelege påverknader. Beitande husdyr hindrar etablering av trevekstar frå frø, og bygging av demningar og overløp forstyrrar naturleg vassføring. Desse skogane står overfor trugsmål som liknar trugsmåla for savannar.

Område 
Galleriskogar er utbreidde i dei fleste tropiske savannelandskap og skaper ein mosaikk av grasdominerte system med trekomponentar og skogflekker. Dei finst i område der skog elles ikkje ville vekse naturleg, til dømes i tørre område langs med avgrensa vasstilgjengelegheit, men med ei elv som strøymer gjennom landskapet. Spesielle lokale forhold gjer desse azonale skogane moglege. Gunstige jordforhold langs elvebreidder bidreg også til danninga deira, som ein ser på slettene i Llanos i Venezuela.

Galleriskogar finst også i Namibias dalføre, der grunnvatn strøymer gjennom sandete elveleie sjølv i fråvær av regn. Dei kan eksistere ved dyrka mark med vassførekomstar, som alluviale skogar i Europa.

I Nord-Amerika finn ein galleriskogar i præriedominerte område langs elvar og bekker, der tilgjenge på vatn  ikkje er den einaste avgjerande faktoren for overleving av artar. Det selektive trykket frå grasbrannar har spelt ei stor rolle i utforminga av desse skogane, sjølv i regionar der brannar er sjeldne. Nokre galleriskogar, som dei langs elva Tajo i Aranjuez i Spania, har fått spesielt vern og er utpeika som verdsarvstader på grunn av den eksepsjonelle naturen.

Kjelder 

 Denne artikkelen inneheld omsett tekst frå «Gallery forest» frå , den 24. september 2023

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Skog
Castelu

Castelu (tyrkisk Köstel) er ein kommune i Constanța fylke i Romania.

Busetnader 

Castelu har desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Castelu, Constanța» frå , den 24. september 2023.

Referansar 

Castelu
Daniel Komen

Daniel Kipngetich Komen () er ein tidlegare langdistanseløpar frå Kenya som vart verdsmeister på 5 000 meter i 1997 og sette verdsrekordar på 3 000 meter og 5 000 meter. 

1. september 1996 i Rieti sletta Komen verdsrekorden på 3 000 meter med eit løp på 7.20,67. Rekorden gjeld også i 2023. I august 1997 spurta han i mål til klar siger på 5 000 meter under verdsmeisterskapen i Aten. 12 dagar seinare forbetra han den ferske verdsrekorden på distansen til 12.39,7, ein rekord som Haile Gebrselassie slo 10 månader etterpå. I 1998-sesongen vann Komen 5 000-meterløpet i så vel afrikameisterskapen som i samveledeleikane i Kuala Lumpur. I VM i friidrett 1999 vart han femtemann på 5 000 meter. Året etter forsvann han frå internasjonal friidrett.

Kjelder

World Athletics
Denne artikkelen bygger på «Daniel Komen» frå ,  den 24. september 2023.  

Kenyanske langdistanseløparar
Verdsmeistrar i friidrett for Kenya
István Rózsavölgyi

István Rózsavölgyi () var ein ungarsk friidrettsutøvar frå Budapest som i 1956-57 var verdsrekordhaldar på 1500 meter. Han vann i 1960 den olympiske bronsemedaljen på distansen.

3. august 1956 i Tata forbetra Rózsavölgyi verdsrekorden på 1500 meter til 3.40,6. Vel tre månader seinare rauk han ut allereie i forsøket under dei olympiske sommarleikane i Melbourne. Etter ein svak 1957-sesong, der han mista verdsrekorden på 1500 meter, kom Rózsavölgyi sterkare tilbake i 1958. Under europameisterskapen i Stockholm enda han på fjerdeplassen på 1500 meter. I 1959 noterte han seg for årsbeste i verda då han vart klokka inn 3.38,9. Ein dryg månad før Sommar-OL 1960 presterte Rózsavölgyi livsbeste 3.38,8 då han vart ungarsk meister heime i Budapest.

Til sommarleikane i Roma kom Herb Elliott frå Australia som klar favoritt. I finalen tok australiaren føringa og sprang i mål til suveren verdsrekord 3.35,6. Han var om lag 20 meter framom Michel Jazy, fem meter bak franskmannen vann Rózsavölgyi bronsen på 3.39,2. Ungararen la opp i 1962.

Kjelder

World Athletics
Denne artikkelen bygger på «István Rózsavölgyi» frå ,  den 24. september 2023.  

Ungarske mellomdistanseløparar
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Ungarn
Tansøya

Tansøya er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke. Eit smalt sund, som det går vegbru over, skil ho frå øya Askrova i nord.

I ein heller på Tansøya finst det spor etter busetjing frå bronsealder eller jernalder og ei nausttuft frå jernalder eller mellomalder. På 1800-talet vart det oppretta sildesalteri på øya. Ho fekk telegraflinje på 1860-talet.

Folketalsutvikling

Kjelder

Albert Abramson Joleik, Soga om Flora - soga fram til 1801 (Flora sogenemnd, 1980)
Harald J. Stavang, Flora - Kulturhistorisk vegvisar (Selja forlag, 1999)

Øyar i Kinn
Vâlcele i Covasna

Vâlcele (ungarsk Előpatak) er ein kommune i Covasna fylke i Romania.

Busetnader 

Vâlcele er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Vâlcele, Covasna» frå , den 24. september 2023.

Referansar 

Valcele
Fieni

Fieni er ein by i Dâmbovița fylke i Romania.

Busetnader 

Fieni er ein oraș (mindre bykommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Fieni» frå , den 24. september 2023.

Referansar 

Fieni
Găești

Găești er ein by i Dâmbovița fylke i Romania.

Busetnader 

Găești er ein oraș (mindre bykommune) med den eine busetnaden:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Găești» frå , den 24. september 2023.

Referansar 

Gaesti
Pucioasa

Pucioasa er ein by i Dâmbovița fylke i Romania.

Busetnader 

Pucioasa er ein oraș (mindre bykommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Pucioasa» frå , den 24. september 2023.

Referansar 

Pucioasa
Salting

Salting er ein gammal metode for konservering av matvarer gjennom å tilsetja salt. Det finst tradisjonelt to metodar for å salta maten, tørrsalting og lakesalting. Salt verkar konserverande ved at det senkar vassaktiviteten i maten. Auken av salt i vatnet i maten vil auka det osmotiske trykket, noko som hemmar veksten av mikroorganismar og hemmar aktiviteten til visse enzym. I tillegg til den konserverande effekten sin vil salt òg påverka fargen i kjøt, forandra vassbindingsevna til matvara og påverka smaken.  

Salting blir brukt til å konservera mellom anna kjøtprodukt som spekepølse, og fiskeprodukt som klippfisk.

Tørrsalting 
Tørrsalting går ut på å dekka overflata av matvara med salt og legga ho lagvis i ein behaldar med rikeleg med salt imellom.

Lakesalting 
Ved lakesalting blir matvara enten lagt i ei blanding av salt og vatn til saltinnhaldet i maten blir korrekt eller saltlake blir injisert inn i matvara. Ei slik blanding av salt og vatn blir kalla saltlake. 

Det finnast ulike typar sala ein kan bruka til salting av matvarer: Havsalt, steinsalt, vakuumsalt og lakesalt som har ulikt innhald av mineral.

Sjå òg 

 Speking

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Salting» frå ,  den 24. september 2023.

Litteratur 
Hemmer m.fl. 2001. Næringsmiddellære. Råstoff-, produksjon- og ferdigvarekunnskap. Yrkeslitteratur as. ISBN 9788258404450

Konservering
No Doubt

No Doubt er eit amerikansk band frå Anaheim i California, som speler ska og alternativ rock-musikk. Bandet har vunne to grammyprisar og har selt 27 mill. album på verdsbasis.

Karriere 
No Doubt blei danna i 1987 av syskenparet Gwen og Eric Stefani og av John Spence, der alle var sterkt inspirerte av Madness. Gruppa gjekk gjennom nokre utskiftingar, m.a. etter John Spence tok livet av seg. I 1992 gav ho ut debutalbumet sitt No Doubt. Plata, som blanda pop og ska, drukna i den pågåande grunge-bølga, og gruppa blei droppa av plateselskapet sitt.

Etter å ha sendt ut den kanta og punk-inspirerte The Beacon Street Collection sjølv fekk gruppa ein ny platekontrakt. Dette resulterte i Tragic Kingdom, som fekk mykje speletid på MTV med songane «Just A Girl» og «Spiderweb». Det var likevel først med den tredje singelen frå albumet, «Don't Speak», at det endelege gjennombrotet kom. Singelen blei ein kjempehit, og sendte albumet opp til fyrsteplassen på den engelske albumlista.

Suksessen auka forventingarne til det følgjande album The Return of Saturn, som kom ut til blanda mottaking. Den poppa stilen førte til hitsinglar som «Simple Kind of Life» og «Ex-Girlfriend», men salsmessig var albumet ei skuffing.

Diskografi

Album 

 1992: No Doubt
 1995: Beacon Street Collection
 1995: Tragic Kingdom
 2000: Return of Saturn
 2001: Rock Steady
 2003: The Singles 1992-2003
 2004: Everything In Time
 2012: Push and Shove

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «No Doubt» frå ,  den 24. september 2023. 
 oppgav desse kjeldene: 
 No Doubt på DRS musikkleksikon

Bakgrunnsstoff

Musikkgrupper skipa i 1986
USA-amerikanske rockegrupper
USA-amerikanske popgrupper
Ska
Răcari

Răcari er ein by i Dâmbovița fylke i Romania.

Busetnader 

Răcari er ein oraș (mindre bykommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Răcari» frå , den 24. september 2023.

Referansar 

Racari
Titu

Titu er ein by i Dâmbovița fylke i Romania.

Busetnader 

Titu er ein oraș (mindre bykommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Titu» frå , den 24. september 2023.

Referansar 

Titu
Potlogi

Potlogi er ein kommune i Dâmbovița fylke i Romania.

Busetnader 

Potlogi er ein comună (landkommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Delar av denne artikkelen bygger på «Comuna Potlogi, Dâmbovița» frå , den 24. september 2023.

Referansar 

Potlogi