kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Futedømme

Eit futedømme (eller -døme, bokmål fogderi) er ei historisk nemning for eit distrikt som blei styrt av ein fut (fogd).  

I Noreg var amta frå 1660 delt inn i fleire futedømme. I 1660 var det 55 futedømme, men i 1700 var talet redusert til 38. Då futedømma vart oppheva 21. juli 1894 var det 56 av dei. Futedømma var delte inn i herad.

Sjølv om futedømma forlengst er borte, lever denne inndelinga vidare som ei meir eller mindre veldefinert inndeling av Noreg i form av distrikt. Grensene for dei gamle futedømma er i nokre tilfelle samanfallande med dagens grenser for prosti eller tingrettdistrikt. 

Dei truleg mest kjende futedømma i Noreg er dei tre futedømma som utgjer Møre og Romsdal fylke — Sunnmøre, Romsdal og Nordmøre. Striden mellom desse i ymse lokalpolitiske saker er kjende som fogderistriden.

Futedømme i Noreg 
Denne lista gir inndelinga slik den var på slutten av 1800-talet.

Akershus amt 
 Aker og Follos fogderi
 Nedre Romerikes fogderi
 Øvre Romerikes fogderi

Bratsbergs amt 
 Bamble fogderi
 Nedre Telemarkens fogderi
 Øvre Telemarkens fogderi

Buskeruds amt 
 Buskeruds fogderi
 Hallingdalens fogderi
 Numedal og Sandsværs fogderi
 Ringerikes fogderi

Finmarkens amt 
 Altens fogderi
 Hammerfests fogderi
 Tanens fogderi
 Varangers fogderi
 Vardø fogderi

Hedemarkens amt 
 Hedemarkens fogderi
 Nordre Østerdalens fogderi
 Solørs fogderi
 Søndre Østerdalens fogderi
 Vinger og Odalens fogderi

Jarlsberg og Larviks amt 
 Jarlsbergs fogderi
 Larviks fogderi

Kristians amt 
 Hadeland og Lands fogderi
 Nordre Gudbrandsdalens fogderi
 Søndre Gudbrandsdalens fogderi
 Totens fogderi
 Valdres fogderi

Lister og Mandals amt 
 Lister fogderi
 Mandals fogderi

Nedenes amt 
 Nedenæs fogderi
 Raabygdelagets fogderi

Nordlands amt 
 Nordre Helgelands fogderi
 Salten fogderi
 Søndre Helgelands fogderi
 Vesteraalens og Lofotens fogderi

Nordre Bergenhus amt 
  Nordfjords fogderi
 Søndfjord fogderi
 Sogns fogderi

Nordre Trondhjems amt 
 Inderøens fogderi
 Namdalens fogderi
 Stjør- og Værdalens fogderi

Romsdals amt 
 Nordmørs fogderi
 Romsdals fogderi
 Søndmørs fogderi

Smaalenenes amt 
 Idde og Markers fogderi
 Moss fogderi
 Rakkestads fogderi

Stavanger amt 
 Jæderen og Dalernes fogderi
 Ryfylke fogderi

Søndre Bergenhus amt 
 Hardanger og Voss fogderi
 Nordhordlands fogderi
 Søndhordlands fogderi

Søndre Trondhjems amt 
 Fosens fogderi
 Guldalens fogderi
 Orkedalens fogderi
 Strinden og Selbu fogderi

Tromsø amt 
 Senjen og Tromsø fogderi

Sjå òg 
 Distrikt i Noreg

Bakgrunnsstoff
 Forvaltingsinndeling i 1917

Administrative område
Tidlegare undernasjonale område i Noreg
ABBA

ABBA var ei svensk pop-gruppe med ein av dei største kommersielle suksessane på 1970-talet og tidleg på 1980-talet. Medlemmene var Anni-Frid Lyngstad, Agnetha Fältskog, Benny Andersson og Björn Ulvaeus. Gruppa fekk det internasjonale gjennombrotet sitt då ho vann Eurovision Song Contest 1974 med songen «Waterloo».

Namnet «ABBA» er eit akronym av forbokstavane i førenamnet til kvart av medlemmene (Agnetha, Björn, Benny, Anni-Frid). I tillegg til dei fire spelte Rutger Gunnarsson bass på alle albuma deira.

ABBA vart ein stor internasjonal suksess med fengande melodilinjer, enkle tekstar og ein Wall of Sound («lydvegg») der dei kvinnelege songarane spelte inn mange harmoniar som dei så la oppå kvarandre. Etter kvart som dei vart meir populære turnerte dei i Europa, Australia og Nord-Amerika og fekk store tilhengjarskarar. Då dei var på sitt mest populære gjekk begge ekteskapa (Björn med Agnetha og Benny med Frida) til medlemmene i oppløysing. Dette viste seg att i musikken deira med meir tankefulle tekstar og ei noko musikalsk endring.

Bandet er framleis populære på radio over heile verda og er eit av dei bestseljande musikkgruppene i verda med totalt rundt 400 millionar selde plater og dei kan år om anna framleis selje så mange som inntil tre million album. ABBA var òg den første ikkje-britiske eller irske popgruppa i Europa som gjekk til topps på salslistene i engelsktalande land som USA, Canada, Australia og Storbritannia. Deira enorme suksess opna dørene for andre europeiske musikkgrupper.

Musikken til ABBA blei mellom anna brukt som bakgrunn for den suksessrike musikkfilmen Mamma Mia, som kom ut i 2008.

Diskografi

Plater 
 1973: Ring ring
 1974: Waterloo
 1975: ABBA
 1976: Arrival
 1977: The Album
 1979: Voulez-Vous
 1980: Super Trouper
 1981: The Visitors
2021: Voyage

Samleplater 
 1975: Greatest Hits
 1979: Greatest Hits Vol. 2
 1980: Gracias Por La Música
 1982: The Singles – The First Ten Years
 1986: ABBA Live
 1992: ABBA Gold - Greatest Hits
 1993: More ABBA Gold – More ABBA Hits
 1993: Gold: Greatest Hits
 1994: Thank You For The Music
 1998: Collection
 1999: ABBA ORO - Grandes Exitos
 2001: The Definitive Collection

Singlar og EP-ar 
 1992: Dancing Queen (Import CD-singel)
 1993: Dancing Queen (USA Vinyl-singel)
 1998: Dancing Queen (USA CD5)
 1999: Dancing Queen (UK CD-singel)
 1999: Waterloo (Tyskland CD-singel)
 1999: Happy New Year

Filmar 
 1977: ABBA - The Movie
 1980: ABBA - In Concert
 2004: ABBA - The Definitive Collection

Kjelder 

 Delar av denne artikkelen bygger på «ABBA» frå , den 3. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 

 
Discoartistar
Melodifestival 1974-deltakarar
Melodifestival-vinnarar
Eurovision Song Contest 1974-deltakarar
Svenske Eurovision Song Contest-deltakarar
Eurovision Song Contest-vinnarar
Musikkgrupper skipa i 1972
Svenske danseartistar
Svenske popgrupper
Garaşsyz, Bitarap, Türkmenistanyň Döwlet Gimni

Garaşsyz, Bitarap, Türkmenistanyň Döwlet Gimni er den turkmenske nasjonalsongen. 
Han blei teken i bruk som nasjonalsong i 1996, og så med noko endra tekst i 2008. Musikken blei skriven av komponisten Veli Mukhatov, som også hadde skrive musikken til Den turkmenske sosialistiske sovjetrepublikken sin nasjonalsong.

Den opphavlege teksten blei skriven av den fyrste presidenten av Turkmenistan, Saparmurat Niyazov, også kjend som Turkmenbashi. Mindre enn to år etter at han døydde i desember 2006 blei tilvisinga til «Turkmenbashi» i refrenget erstatta av ei til «folket», og både tredje og siste vers og refrenget i byrjinga av stykket blei fjerna.

Tekst

Noverande versjon

1997–2008 Version

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «State Anthem of Turkmenistan» frå ,  den 22. august 2023.  

nasjonalsongar
Turkmenistan
Forsvarsminister

Ein forsvarsminister er den statsråden som har ansvaret for forsvaret i eit land som leiar for forsvarsdepartemetet. Forsvarsministeren i Noreg er Bjørn Arild Gram frå Senterpartiet.

Sjå òg
Norske forsvarsministrar
Det norske forsvarsdepartementet

Embetstitlar
Ministrar
Forsvarsdepartement
Kåre Kristiansen

Kåre Gulbrand Kristiansen () var ein norsk politikar for Kristeleg folkeparti (KrF). Han var ein markant politikar i nærare 40 år. Han la vekt på kristendom, samarbeid og framhjelp av staten Israel, abortmotstand og norsk medlemskap i EU. 

Kristiansen stod mellom anna sentralt i gjennomføringa av folketrygda i 1967, då han var statssekretær i Sosialdepartementet for Egil Aarvik.

Han vart av mange oppfatta som ein representant for høgresida i partiet. I 1989 trekte han seg som stortingsrepresentant. Grunngjevinga var at KrF hadde fjerna seg frå sin gamle kurs. 
 
Kristiansen var motstandar av fjerninga av israelske busetjarar frå Gazastripa.

Yrkeskarriere 

Kristiansen starta yrkeskarrieren som telegrafist i Noregs Statsbaner i 1941. Han avanserte til å verta jernbanedirektør 1968-1970, driftsdirektør 1970–1989 og spesialrådgjevar 1989-1990.

Politisk karriere 

 Statssekretær i Sosialdepartementet 1965-1968.

 Stortingsrepresentant for Kristeleg Folkeparti (Oslo) 1973-1977 og 1981-1989. 

 Formann i utanriks- og konstitusjonskomiteen på Stortinget 1981-1983

 Statsråd med ansvar for Olje- og energidepartementet i Regjeringa Willoch 1983—1986

 Medlem av Nesodden kommunestyre og formannskap 1951-1967 og 1991-1995.

 Formann i Kristeleg Folkeparti 1975-1977 og 1979-1983. Etter ein intern partistrid om mellom anna samarbeidet med Høgre, vart han i 1983 pressa til å trekkja seg frå vervet som partileiar. Han byta verv med Kjell Magne Bondevik.

Andre sentrale verv 
 Medlem av Nobelkomiteen 1990—1994. Kristiansen gjekk ut av komiteen i protest mot at Yasir Arafat vart tildelt Nobels Fredspris.

Bibliografi 
 Kåre Kristiansen: Når sant skal sies: På politikkens hovedspor og sidelinjer gjennom 50 år, Oslo 1989. ISBN 82-516-1282-9, ISBN 82-520-3126-9
 Kåre Kristiansen: Stå på, Kåre K.!, Oslo 1990 ISBN 82-516-1351-5

Bakgrunnsstoff 
 

Norske olje- og energiministrar
Statsrådar i Regjeringa Willoch
KrF-statsrådar
Statssekretærar i Regjeringa Borten
Statssekretærar frå KrF
Leiarar for Kristeleg Folkeparti
Stortingsrepresentantar 1973-1977
Stortingsrepresentantar 1981-1985
Stortingsrepresentantar 1985-1989
Stortingsrepresentantar frå KrF
Lokalpolitikarar i Nesodden
KrF-politikarar i Akershus
Medlemmar og varamedlemmar i Nobelkomiteen
Norske abortmotstandarar
Folk frå Nesodden
Folk frå Bergen
Vitskap

Vitskap viser til organisert kunnskap innanfor eit felt. Omgrepet har utvikla seg gjennom tidene, og dagens vestlege disiplinar følgjer eit vitskapsomgrep utvikla rundt 1700-talet, då ein innan naturvitskapane tok til å utvikla teoriar og utføra eksperiment for å støtta eller motbevisa dette.

Inndeling 
Det er vanleg å dela dei ulike vitskapane inn etter kva dei undersøker:
 Humaniora forskar på språk, litteratur, filosofi o.s.b.
 Ingeniørvitskap er eit vitskapleg område der det vert forska på nye og generalisering av kjente teknikar og metodar
 Matematikk er ein formell vitskap
 Naturvitskapane forskar på naturfenomen
 Samfunnsvitskapane forskar på kulturfenomen

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Vitenskap» frå , og «Vetenskap» frå  den 10. desember 2005.
Svanøya

Svanøya er den sørlegaste og frodigaste øya i Kinn kommune. Her finn ein planter og tre ein vanlegvis ikkje finn på Vestlandet, til dømes kristtorn. 

Historia til øya er mangfaldig og går langt attende i tida. I førre hundreåret var Svanøya det viktigaste senteret i regionen, med stor aktivitet på eksport og skipsfart. Over 100 mann arbeida i kopargruvene, haugianarane var storprodusentar av salt, her vart det bygd skip og drive storgard. Her finn ein eit steinkors reist til ære for Heilag-Olav og ein offerplass frå vikingtida. Namnet Svanøya har øya fått etter biskop Hans Svane som eigde Svanøy Hovudgard 1662–85.

Folketalsutvikling

a Med Marøya

Kjelder

Øyar i Kinn
Sjakkbrikka konge

Kongen i sjakk er den viktigaste brikka, men òg den med minst handlingsrom. 

Den kvite kongen startar på feltet e1, medan den svarte startar på e8. Kongen kan flytta eitt felt i alle retningar (framover, bakover, sidelengs og diagonalt). I løpet av partiet kan kongen òg gjera éin rokade.

Viss ein ikkje kan hindra at kongen blir slått, seier ein at han er sjakkmatt, og spelet er tapt. 
Ein spelar har ikkje lov til å flytta kongen slik at motstandaren kan slå han, det vil seia å setja sin eigen konge i sjakk. Kan spelaren ikkje utføra andre trekk, seier ein at kongen er sett patt, og partiet endar med remis (uavgjort).

Kongen deltek vanlegvis ikkje aktivt i starten av eit parti, og ein vil vanlegvis prøva å plassera han trygt bak sine eigne bønder. I sluttspelet blir kongen gjerne meir aktiv, og blir ofte brukt til å hjelpe eigne bønder fram til forvandling.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Konge (sjakk)» frå ,  den 11. desember 2005.  

Konge
Sjakkbrikka løpar

Ein løpar er ei brikke i sjakk. Kvar spelar startar sjakkpartiet med to løparar. I startoppstillinga står dei kvita løparane på felta c1 og f1, og dei svarte på c8 og f8.

Løparane vert gjerne omtala med namn som avspeglar kva felt dei kan gå på, svartfeltsløparen og kvitfeltsløparen.

Det er inga avgrensing for kor mange felt ein løpar kan flyttast i eitt trekk, men han kan ikkje hoppe over andre brikker.

Sidan rørslefridommen til løparen er avgrensa til 32 av brettet sine 64 felt, vert han rekna som svakare enn tårnet, som har tilgang til samtlege felt. På eit tomt brett herskar eit tårn alltid over fjorten felt, medan ein løpar berre herskar over sju til tretten, avhengig av kor nær sentrum den står. Ein reknar med at eit tårn er verdt om lag to bønder meir enn ein løpar. Løparane har om lag same styrke som springarane.

Bakgrunnsstoff

Løpar
Funcom

Funcom er eit norsk dataføretak som vart starta i 1993 av Erik Gløersen, Tyr Neilsen, Andre Backen, Gaute Godager, og Olav Mørkrid. Selskapet er kjend for dataspel som «Drømmefall», «Age Of Conan» og det nettbaserte rollespelet «Anarchy Online». Av dei opphavlege grunnleggarane er berre Gaute Godager igjen inne i selskapet.

Funcom vart registrert på Oslo Børs den 13. september 2005. I 2006 hadde selskapet rundt 180 tilsette, med omtrentleg 120 som held til i Oslo.

Den 14. mars i 2007 sendte selskapet ut ei pressemelding der dei gjekk inn for berre å selje spel som treng internett for godkjenning. Grunnen skal vere ulovleg nedlasting som har gjeve store tap.

Lanserte spel

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Spel frå Funcom 
 Drømmefall
 Age Of Conan 
 Anarchy Online
 Den Hemmelege Verda

Produsentar av dataspel
Skipingar i 1993
The Times

The Times er ei britisk avis som kjem ut dagleg over heile landet, og som tradisjonelt har vore sett på som svært etterretteleg. Ho blir i dag utgjeven av News International, eit dotterselskap av News Corporation som mediemagnaten Rupert Murdoch eig.

Format 
I over to hundre år kom The Times ut i stort avisformat. I 2004 følgde ho eksempelet til The Independent og bytta til tabloidstorleik.

Opplag 
Avisa hadde i november 2005 eit gjennomsnittleg dagleg opplag på
692 581, ein rekord for den noverande redaktøren Robert Thomson. Dette er høgare enn konkurrenten The Daily Telegraph i laussal, men det totale salet av Telegraph er 905 955 på grunn av rundt 300 000 abonnentar.

«Ekte» tabloidaviser hadde mykje større opplag, størst i England for The Sun med 3 274 855.

Historie 
Avisa blei grunnlagd i 1785 av John Walter. The Times var den første avisa som sende eigne korrespondentar utanlands, og den første som brukte krigsreportarar. W. H. Russell, som følgde den britiske hæren i Krimkrigen, fekk stor innverknad med stykkene han sende til avisa.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «The Times» frå , og «The Times» frå  den 14. desember 2005.

Bakgrunnsstoff 

 

Times
Times
Skipingar i 1785
Thomas Alsgaard

Thomas Alsgaard () er ein norsk skiløpar frå Lørenskog. Han fekk det store internasjonale gjennombrotet sitt under OL i 1994 på Lillehammer, då han vann tremila med stor margin til dei næraste løparane. Etter endt karriere som skiløpar har Alsgaard så vidt vore innom ei karriere som rallyførar og vore langrennstrenar for landslaget i skiskyting. I tillegg har han vore assistenttrenar for det svenske langrennslandslaget, under Inge Bråten.

Heile barndommen sin budde Alsgaard på Flateby i Enebakk.

Merittar

Olympiske leikar 
 Gull (30 km fri teknikk 1994, 15 km jaktstart 1998, 2 x 10 km jaktstart 2002, stafett 1998 og 2002)
 Sølv (stafett 1994)
 5. plass (10 km klassisk 1998)

Verdsmeisterskap 
 Gull (stafett 1995, stafett 1997, stafett 2001 og 2003, 15 km jaktstart 1999 og 30 km klassisk fellesstart 2003)
 Sølv (30 km fri teknikk og stafett 1999)
 Bronse (30 km fri teknikk 1997)

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap 
Ski-NM 1992: Nr 7 på 10 km i Trondheim
Ski-NM 1993: Sølvmedalje både på 10 km og på 15 km jaktstart
Ski-NM 1994: Gull på 15 km jaktstart og sølv på 30 km
Ski-NM 1995: Sølvmedalje både på 10 km og på 15 km jaktstart i Oslo
Ski-NM 1996: Gullmedalje på 30 km i Stryn
Ski-NM 1997: Gullmedalje på 30 km og bronse på 10 km i Mo i Rana
Ski-NM 1998: 
Ski-NM 1999: Sølvmedalje både på 10 km og 30 km i Skrautvål
Ski-NM 2000: Gullmedalje på 10 km fristil og 15 km jaktstart
Ski-NM 2001: Sølvmedalje både på 10 km og 30 km i Steinkjer
Ski-NM 2003: Nr på 10 km i Molde 
Ski-NM 2011: Bronsemedalje på 15 km i Steinkjer
Ski-NM 2012: Bronsemedalje på 15 km på Voss

Ymse
I 2001 vart Alsgaard tildelt Holmenkollmedaljen, samstundes med Bente Skari og Adam Malysz.

Bakgrunnsstoff

 Thomas Alsgaard i olympedia.org

Norske langrennsløparar
Folk frå Enebakk
Olympiske meistrar for Noreg
Vinnarar av Holmenkollmedaljen
Norske deltakarar under vinter-OL 1994
Norske deltakarar under vinter-OL 1998
Norske deltakarar under vinter-OL 2002
Norske Skal vi danse-deltakarar
Landsforeininga for Hjarte- og Lungesjuke

Landsforeininga  for hjarte- og lungesjuke (LHL) vart stifta i 1943 som Tuberkuløses Hjelpeorganisasjon (THO). Organisasjonen var meint som ein interesseorganisasjon for pasientar råka av tuberkulose. Organisasjonen kjempa for ei rekkje helsereformar blant anna innføring av ei ny lov, Tuberkuloselova. Etter dette gjekk tal på dødsfall grunna tuberkulose ned. I Noreg reknar ein etterkvart den tidlegare folkesjukdommen som nærast utrydda. I 1961 skifta THO namn til Landsforeininga for hjarte- og lungesjuke.

Bakgrunnsstoff
 

pulmonologi
kardiologi
Skipingar i 1943
1943 i Noreg
Holbergprisen

Holbergprisen er ei utmerking som blir delt ut av Universitetet i Bergen for særs viktig  forsking i humaniora, samfunnsvitskap, juss eller teologi.  Med prisen vil dei auke den sosiale forståinga for kor viktige ånds- og sosialvitskapane er.  Prisen er kalla etter den norsk-danske forfattaren Ludvig Holberg, og er i dag på 6 millionar kroner.

Prisvinnarar

Kjelder

Bakgrunnsstoff
https://holbergprisen.no/

Norske prisar
Akademiske prisar
Ludvig Holberg
Prisar og utmerkingar skipa i 2003
2003 i Noreg
Auld Lang Syne

«Auld Lang Syne» (engelsk «Times gone by») er ein av dei best kjende songane i engelsktalande land. Melodien er ein skotsk ballade og teksten er dikta av Robert Burns i 1788. Burns tok utgangspunkt i omkvedet frå ein skotsk folkesong, vølte på omkvedet og la til tre mellomvers. 

Det er i engelsksspråklege land ein fast skikk å synge denne songen kvar nyttårsaftan ved inngangen til det nye året. Skikken er særleg utbreidd i Skottland, der songen ofte vert bruka som avskils- eller oppbrotssong. «Auld lang syne» vert då òg rekna som Skottland sin nasjonalsalme.

Skotsk tekst 

Should auld acquaintance be forgot, and never brought to mind?
Should auld acquaintance be forgot, and days of auld lang syne?
And days of auld lang syne, my dear, and days of auld lang syne.
Should auld acquaintance be forgot, and days of auld lang syne?

We twa hae run aboot the braes, and pu'd the gowans fine.
We've wandered mony a weary foot, sin' auld lang syne.
Sin' auld lang syne, my dear, sin' auld lang syne,
We've wandered mony a weary foot, sin' auld lang syne.

We twa hae paidl'd i' the burn, frae morning sun till dine,
But seas between us braid hae roared, sin' auld lang syne.
Sin' auld lang syne, my dear, sin' auld lang syne.
But seas between us braid hae roared, sin' auld lang syne.

And ther's a hand, my trusty fiere, and gie's a hand o' thine!
We'll tak' a cup o' kindness yet, for auld lang syne.
For auld lang syne, my dear, for auld lang syne,
We'll tak' a cup o' kindness yet, for auld lang syne.

Nynorsk tekst 
Den fyrste til å setje «Auld Lang Syne» om til nynorsk, var Olav Nygard som laga «Gamal tid» i 1923. Gjendiktinga byrjar slik: 

Skal gamal kjennskap vere gløymd
og aldri vakne i?
Skal gamal kjennskap vere gløymd
og gamal tid?

Hartvig Kiran laga så den gjendiktinga som er mest brukt. Kiran brukte songen som innleiing til den faste programposten sin Ønskediktet i NRK Radio. I tillegg vart songen nytta som opningssong til det populære fjernsynsprogrammet Syng med oss. 

Skal gamalt venskap kverva bort
Og ikkje setja far
Skal gamalt venskap kverva bort
Og det som ein gong var

Ei tredje gjendikting kom frå Johannes Gjerdåker i «Skal gamal kjennskap vera gløymd». Gjendiktinga vart prenta i 1996 i hans fyrste bok med gjendiktingar av Robert Burns: 

Skal gamal kjennskap vera gløymd
og aldri meir få svar?
Skal gamal kjennskap vera gløymd
og alt som ein gong var?

Bakgrunnsstoff 

 Melodien:  
 Ulike tekstar og melodiar til songen på Digital Tradition 
 Auld Lang Syne association with Guy Lombardo and New Year celebrations 
 Burns, Robert. 1996. Dikt og songar i utval. Utval og gjendikting ved Johannes Gjerdåker. (Med eit lengre føreord av Johannes Gjerdåker.) Oslo: Det Norske Samlaget.Gjerdåkers omdikting er henta herifrå. 
 Olav Nygard si omsetjing er henta frå Aasentunet sine vevsider: 

Skotske folkesongar
Robert Burns
Kultur i 1788
Nyttårssongar
Hogmanay
The Beach Boys-songar
Mariah Carey-songar
Rod Stewart-songar
Slade-songar
James Taylor-songar
Slottet

Slottet er nemninga på den offisielle bustaden til den norske kongen. Det ligg øvst på Karl Johans gate i Oslo, men har hatt adressa Drammensveien 1, seinare Henrik Ibsens gate 1, og no berre Slottsplassen, som har vorte det offisielle namnet på plassen framfor Slottet.

Slottet er bustad og arbeidsplass for kongefamilien. Her tek kongen imot regjeringa i statsråd, tek imot audienssøkjande og held offisielle middagar. Utanlandske statsoverhovud som kjem til Oslo på statsvitjing, bur på Slottet. Dei fleste av dei tilsette ved Det kongelege hoffet har normalt den daglege arbeidsplassen sin her.

Historie
Slottet vart teikna av den danskfødde arkitekten Hans Ditlev Franciscus von Linstow, og er halden i klassisistisk stil. Det vart bygt for kong Karl III Johan (1763–1844, regjerte frå 1818), som er minna med ein ryttarstatue rett framfor bygningen. Men slottet stod ikkje heilt ferdig før i 1849, under Oscar I, og har ikkje vorte fullført i samsvar med dei opphavlege planane. 

Planlegginga av slottet hadde teke til i 1821, og året etter la kongen sjølv fram ein stortingsproposisjon. Kostnaden vart rekna til 150 000 spesidalar, som vart skaffa gjennom sal av statsobligasjonar. Slottskommisjonen, som vart oppretta i 1823, fekk ansvaret for byggjeprosessen.

Slottet er eit kulturminne og har nummer 85500 i Riksantikvarens kulturminnebase.
Om sommaren er delar av Slottet ope for publikum.

Bilete

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Det Kongelige Slott» frå ,  den 18. desember 2005.

Bakgrunnsstoff 
 Om slottet i kongehuset.no
 Det norske kongehuset: Kontaktinformasjon i kongehuset.no
 

Byggverk i Oslo
Slott i Oslo
Kulturminne i Oslo
Bygningar teikna av Hans Linstow
Kongebustader
Will Smith

Willard Christopher Smith II (), ofte berre kalla Will Smith, er ein filmskodespelar og rappar frå USA. Han er kjend for hovudrolla si i komiserien Fresh Prince of Bel-Air og i filmane Men in Black, Wild, Wild West og Hitch.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Smith, Will
Smith, Will
Smith, Will
Folk frå Philadelphia
Tony Curtis

Tony Curtis (), fødd Bernard Schwartz, var ein amerikansk filmskodespelar. Han har vore med i over hundre filmar, og var særleg populær ved slutten av 1950-talet og byrjinga av 1960-talet og fekk ei stjerne på Hollywood Walk of Fame.

Curtis kom frå ein innvandrarfamilie av ungarske jødar. I 1998 grunnla han Emanuel Foundation for Hungarian Culture, ein organisasjon som skal halda vedlike synagogar og jødiske gravplassar i Ungarn. Han tileigna organisasjonen dei 600 000 ungararane som døydde i Holocaust.

Curtis var gift fem gonger. Han døydde i Los Angeles.

Filmar (utval) 
 Noen har det hett (Some Like It Hot) (1959)
 The Boston Strangler (1968)
 The Persuaders (1971-1972) (tv-serien Gullguttene med Roger Moore)
 Mission: Monte Carlo (1974)
 Greven av Monte Cristo (1975)
 Skyt mesteren (1979)
 The Web (1995)

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Tony Curtis» frå , og «Tony Curtis» frå  den 8. oktober 2008.

Bakgrunnsstoff 
 Tonycurtis.com
 Tony Curtis er død ved nrk.no

USA-amerikanske skodespelarar
Jødisk-amerikanarar
Ungarsk-amerikanarar
Folk frå New York City
Hollywood Walk of Fame
Timothy Dalton

Timothy Peter Dalton () er ein britisk skodespelar. Han er internasjonalt kjend for å ha spelt James Bond i The Living Daylights (1987) og Licence to Kill (1989). Dalton har også hatt roller i mellom anna The Lion In Winter (1968), Shakespeare-roller på scena og på film, kostymedrama som Wuthering Heights (1970), Mary, Queen of Scots (1971) Jane Eyre (1983) og Scarlett (1990),  og i science fiction som Flash Gordon (1980) og Doctor Who-episoden The End of Time (2010).

Kjelder
«Dalton, Timothy (1946-)» ved screenonline.org.uk
Denne artikkelen bygger på «Timothy Dalton» frå ,  den 19. november 2012.

Bakgrunnsstoff

Britiske skodespelarar