Dublin-forordninga

Dublin-forordninga (Forordning nr. 604/2013, no Dublin III-forordninga, tidlegare Dublin II-forordninga og Dublin-konvensjonen) er ei EU-forordning som fastset kriteria og prosedyrane for avgjersler av kva medlemsstatane av Den europeiske unionen er ansvarlege for å handsama asyslsøkjarar, som søkjer internasjonalt vern i samsvar med Flyktningkonvensjonen og dessutan kvalifikasjonsdirektiva til EU. Forordninga er ein hyrnestein i Dublin-systemet, som består av Dublin-forordinga og Eurodac-forordninga, som legg grunnlaget for eit felles europeisk fingeravtrykksregister for illegale innvandrarar i EU. Dublin-forordninga har til føremål å «avgjøre hvilken medlemsstat som er ansvarlig for behandlingen av [asylsøknader]», og gjev dimed andre medlemsstatar mogleiken for å senda ein asylsøkjar attende til den ansvarlege medlemsstaten. Normalt vil den ansvarlege medlemsstaten vera dét landet som asylsøkjaren fyrst kom inn i EU.

Målsetjingar 
Eit av hovudføremåla med Dublin-forordninga er å hindra ein asylsøkjar i å fremja asylsøknader i fleire medlemsstatar, såkalla «asyl-shopping». Eit anna mål er å redusera talet «reisande» asylsøkjarar som er sende frå land til land. Det landet som asylsøkjaren fyrst søkjer om asyl i er ansvarleg for anten å innvilga eller avslå asylsøknaden, og søkjaren får ikkje prøva prosessen att i ein annan jurisdiksjon.

Klander 

Ifylgje Dublin-forordninga skal ein asylsøkjar søkja om asyl i det fyrste EU-landet vedkomande kjem til, og viss han eller ho kryssar grensa til eit anna EU-land etter å ha vore registrert med fingeravtrykk, vil vedkomande verta send attende til det fyrste EU-landet. Kritikarar meiner at denne ordninga legg eit høvesvis stort press på dei landa som utgjer yttergrensa til EU – særleg landa ved Middelhavet, for di desse vil som regel vera det fyrste landet  mange asylsøkjarar kjem til.

European Council on Refugees and Exiles (ECRE) og SN sin høgkommissær for flyktningar (UNHCR) har båe hevda at systemet har feila i å gje rettvist og effektivt vern. I tida kring 2008 kunne ikkje flyktningar overførte under Dublin-forordninga alltid byrja ein søknad om asyl. Dette gjorde at dei risikerte å verta returnerte til forfølging.
Menneskerettskommissæren ved Europarådet har også kritisert forordninga for å underminera rettane til flyktningar.

I april 2018 på eit offentleg møte i Innanrikskomitéen i den tyske Forbundsdagen, skildra ekspertvitnet Kay Hailbronner, spurt om eit fremtidig europeisk asylsystem, den noverande tilstanden til Dublin-forordninga som dysfunksjonell. 

Over tid har forordninga vore med på å styrkja yttergrensa til Europa med gjerde for å hindra flyktningar å koma inn i Europa; særleg til dei landa med størst trykk på asylsøkjarar frå før.

Oppfylging

Flyktningkrisa i 2015 
Hausten 2015 braut Dublin-forordninga i praksis saman, då medlemsland stansa handhevinga av ho i kjølvatnet av flyktningkrisa. Ungarn meinte dei var overbelasta med asylsøknader etter å ha teke imot  «illegale immigrantar» det året. Ungarn kunngjorde å ikkje lenger taka tilbake søkjarar som hadde kryssa grensene til andre EU-land og vart varetektsfengsla der, slik dei skulle jamfør Dublin-forordninga, på grunn av uspesifiserte «tekniske årsaker». Den 24. august 2015 valde Tyskland å «taka ein for laget» (suverenitetsklausul) og gjeva syriske asylsøkjarar mogleiken til å søkja i Tyskland, noko som ikkje ville vore ansvarleg for jamfør kriteria i forordninga. Den 2. september 2015 vedtok også Tsjekkia å tilbyda syriske flyktningar som allereie hadde søkt om asyl i andre EU-land mogleiken om å søkja i Tsjekkia (og  kanskje få opphald der) eller immigrera vidare.

Statar som Ungarn, Slovakia og Polen erklærte også offisielt motstand mot kvar mogleg revisjon eller oppmjuking av Dublin-forordninga, særleg vist til den eventuelle innføringa av nye obligatoriske eller permanente kvotar for solidaritet-tiltak.

Bruk i Noreg 
Dublin-forordninga III tredde i kraft 1. januar 2014. Utlendingslova paragraf 32 fekk eit nytt fjerde ledd som gjorde forordninga til norsk lov. Også andre paragrafar i utlendingslova og utlendingsforskrifta vart endra i samsvar med Dublin-forordninga; noko som vidare har påverka retningslinjene til Utlendingsdirektoratet.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Dublin-forordningen» frå ,  den 13. august 2023.  
Delar av artikkelen bygger på «Dublin Regulation» frå ,  den 13. august 2023.

Bakgrunnsstoff 
  Forordning nr. 604/2013 i EUR-Lex.
  «The Dublin Regulation» i UNHCR.
  «EU - forordninger og direktiver» i Utlendingsdirektoratet.
  «Dublin-saker» i Utlendingsnemda.

Migrasjon
EU-forordningar
Utvalde artiklar 2023