kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Gunnar Hansen Horn

Gunnar Hansen Horn () var ein av dei fremste geologane i landet, kjent for då han leia ekspedisjonen som fann leiren etter Andrée si ballongferd på Kvitøya.

Hornn var bergingeniør frå NTH i 1916, studerte ved Royal School of Mines i London fram til 1920, og dreiv oljeleiting for eit engelsk oljeselskap i Trinidad og Venezuela 1920-1923. Med Johan Braastad leitte han i 1925 etter olje i Kaspihavet. I 1928 mottok han ein doktorgrad frå Technische Universität Berlin på ei avhandling om petrografien til Svalbardkolet. Frå 1929 til han døydde var han ved Norges Svalbard- og Ishavsundersøkelser og oppdaga tilfeldigvis leirrestane frå Andrées ballongferd på Bratvaag-ekspedisjonen sommaren 1930 for å annektere Victoriaøya på Frans Josefs land. Som hobby dreiv Hansen Horn karst-topografi over kalksteinsgrottene i Nordland. I 1945 vart han leiar for Noregs naturvernforbund. Han døydde uventa på ein ekspedisjon med skuta «Mari» for å gjenopprette Isfjord radio og dessutan utplassere nye fyrlykter langs vestkysten av Svalbard. Faren hans var arkitekt og overlærer Finn Horn.

Neset Hornodden på Kvitøya er kalla opp etter han.

Utgjevingar
. Særtrykk.
Geologisk beskrivelse over Bjørnøya (1925).  Med Anders K. Orvin.
Beiträge zur Kenntnis der Kohle von Svalbard (Spitzbergen und der Bäreninsel) (Dybwad, 1928)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Gunnar Hansen Horn» frå ,  den 19. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Norske geologar
Norske ingeniørar
Leiarar av Noregs Naturvernforbund
Norske oppdagarar
Elevar ved NTH
Arktisfararar
Karren

Karren eller kannelering er oppløysingsfenomen som blir danna på overflata av karstbergarter. Karren er eit av karaktertrekka ved karst som er lettast å kjenne att og er ofte lineære og renneforma, men stundom òg forma som groper eller panner. Grupper av karren vert kalla karrenfelt.

Kjende døme
Karren finst i kalksteinsområde i verda som var dekte av is under den siste istida. Kjende døme finst i Yorkshire Dales i nordlege England, Stora Alvaret på Öland i Sverige, the Burren i County Clare på Irland og i Désert de Platé, i Dei franske Alpane.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Limestone pavement» frå ,  den 19. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Lauritzen, Stein Erik. (2013, 17. oktober). Karren. I Store norske leksikon. Henta 17. november 2013 frå http://snl.no/karren.

Karst
Erosjonslandformer
Kalkstein
Polje

Polje er eit slovensk ord for ei lukka senking i eit karstlandskap. Senkinga er ei stor, flat slette og storleiken kan variere frå 5 til 400 km².

Den flate botnen av ein polje kan bestå av berr kalkstein, hardføre bergartar eller jord. I poljer finn ein ofte estaveller, slukhol og elvar som forsvinn ned i bakken.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Fysisk geografi
Skråningslandformer
Karst
Slaviske ord og uttrykk
Trykkleidning

Ei trykkleidning eller freatisk røyr er ein grottepassasje som er danna under grunnvasspegelen, det vil seia under trykk. I homogene bergartar har trykkleidningar sirkulært eller elliptisk tverrsnitt. Trykkleidning oppstår ofte i karstholer.

Kjelder 

Grottegeologi
Ringblom

Ringblom (Calendula officinalis) er ein eitt- eller toårig plante i korgplantefamilien kjenneteikna av gule eller oransje blomar med mange kronblad. Ringblom er ein utbreidd hageplante som finst i mange variantar.

Ringblome stammar truleg frå sørlege Europa, men har vore dyrka i lang tid og har forvilla seg ei rekkje stader.

Planten blir opptil 60 cm høg og har lansettforma, lyst grøne blad. Blomane kan vera enkle eller fylte, og fargane kan variera frå raudoransje til lysegul. Dei opnar seg mest når det er varmt og sola skin.

Planten kan etast og er blitt brukt som legeurt gjennom tidene. Ein har også brukt blomane som plantefarge for klede, mat og til kosmetikk.

Kjelder

RINGBLOMST, Calendula officinalis i Urtekildens planteleksikon, rolv.no
Marigold, botanical.com
Calendula officinalis Fiesta Gitana Group, rhs.org.uk

Bakgrunnsstoff
 
 NIFAB – Nasjonalt informasjonssenter for alternativ behandling (UiT) 

Korgplantefamilien
Urter
Medisinplantar
Régie autonome des transports parisiens

Régie autonome des transports parisiens, vanlegvis kalla RATP, er eit offentleg selskap av såkalla industriell og kommersiell type (EPIC) som står for ein stor part av den kollketive persontransporten i Paris og mellom byen og forstadene til byen. Selskapet driv dei seksten linene på Metroen i  Paris, ei stor mengd bussliner, fem av trikkelinene i byen og i regionen Île-de-France, (den sjette trikkelina vert drive av det statlege jarnbaneselskapet SNCF), og dessutan delar av linene A og B av det ekspresstognettet i Parisområdet som vert kalla RER (réseau express régional).

RAPT driv verksemda i medhald av årlege kontraktar med Syndicat des transports d'Île-de-France (STIF), som er den styresmakta som organiserer kollektivtransporten i regionen Île-de-France.

RATP vart skipa 1. januar 1949, og tok over for selskapa Compagnie du chemin de fer métropolitain de Paris (CMP) og Société des transports en commun de la région parisienne (STCRP), som til dess hadde stått for T-banedrifta og den kollektive busstrafikken i Paris. Fram til 1944 var det private føretak som tok seg av desse oppgåvene.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell side
Sporvognsrejser: Régie Autonome des Transports Parisiens (RATP)

Paris
Metroen i Paris
Skipingar i 1949
Djuphavsslette

Ei djuphavsslette er ei undervasslette på djuphavsbotnen, vanlegvis i djupner på mellom 3000 og 6000 m. Ho ligg generelt mellom foten av kontinentalfoten og ein midthavsrygg. Djuphavsslettene dekkjer meir enn 50 % av jordoverflata. Dei er av dei flataste, glattaste og minst utforska områda på jorda. Djuphavsslettene er eit av hovudelementa i havbassenga, og i tillegg til slettene finn ein som regel midthavsryggar, djuphavsåsar, djuphavsgroper og subduksjonssoner.

Djuphavsslettene vart ikkje rekna som eigne fysiografiske trekk ved havbotnen før seint i 1940-åra, og fram til nyare tid har dei ikkje vorte systematisk utforska. Dei er dårleg bevarte i det sedimenetære arkivet, fordi dei som regel blir slukt av subduksjonsprosessar. Djuphavsslettene oppstår ved at havbotnen spreiar seg (platetektonikk) og smelting av den lågare havskorpa. Magma stig opp frå astenosfæren (eit lag i den øvre mantelen) og når dette basaltiske materialet når overflata i midthavsryggane, vert det danna ny havskorpe. Desse vert dradd til sides av havbotnen som spreiar seg. Djuphavssletter hadde opphavleg ei ujamn flate, men har vorte dekte av finkorna sediment, hovudsakleg leire og og silt. Mykje av desse sedimenta er avsett av turbidittstraumar som har vorte kanalisert frå kontinentalmarginar langs submarine canyonar ned til djupare vatn. Resten av sedimenta består hovudsakleg av djuphavssediment. Metallisk knollar er vanlege i somme område av slettene, med forskjellige konsentrasjonar av metall, som mangan, jarn, nikkel, kobolt og kopar. Desse knollane kan vere viktige ressursar for framtidig gruvedrift.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Abyssal plain» frå ,  den 21. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

 
Akvatisk økologi
Oseanografi
Fysisk oseanografi
Kyst- og havlandformer
Åmot kyrkje på Rena

Åmot kyrkje er ei krosskyrkje i Rena sentrum i Åmot kommune, Innlandet.

Det har vore kyrkje på Rena sidan mellomalderen, før 1768 lengre nord, ved den gamle prestegarden. Den førre kyrkja vart riven i 1899 og den noverande oppført året etter, men innvigd vart ho fyrst i 1902. Kyrkja er teikna av Henrik Bull og bygda av lafta tømmer i dragestil. Ho vert iblant kalla Tømmerkatedralen.

Interiøret var frå starten prega av jugendstil, men er seinare gradvis tilpassa interiøret frå 1700-talet.

Den tidlegare prestegarden ligg om lag ein kilometer nord for kyrkja.

Bakgrunnsstoff 
 
 
 
 
 Åmot kommune
 

Kyrkjer i Åmot
Kyrkjer i Sør-Østerdal prosti
Kulturminne i Åmot
Norske kyrkjer frå 1902
Krosskyrkjer i Noreg
Nordre Osen gamle kyrkje

Nordre Osen gamle kyrkje er ei krosskyrkje frå 1777 i Åmot kommune i Innlandet. Ho vart i 1923 avløyst av Nordre Osen nye kyrkje, men vart ikkje riven. I dag er kyrkja freda og står der nærmest som eit museum, eit vitnesbyrd om si tid, med gamalt inventar. Det vert feira olsokgudsteneste, bryllaup og skoleavslutningar i kyrkja.

Kyrkjerommet er umåla og har framleis gamle kyrkjebenkar med gårdsnamn påmale etter fordeling i 1803. Det finst korkje orgel eller elektrisitet i kyrkja.

Kyrkjegarden har vorte utvida sørover frå gamlekyrkja og strekker seg no forbi den nye kyrkja, med eit markant skille mellom gamal og ny del.

Bakgrunnsstoff 
 
 
 Osen bygdebok
 
 Åmot kommune
 

Kyrkjer i Åmot
Kyrkjer i Sør-Østerdal prosti
Kulturminne i Åmot
Krosskyrkjer i Noreg
Norske kyrkjer frå 1777
Nordre Osen kyrkje

Nordre Osen kyrkje er ei langkyrkje frå 1923 i Åmot kommune i Innlandet. Ho avløyste Nordre Osen gamle kyrkje, som likevel vart ståande, og som i dag er freda.

Den nye kyrkja står sør for gamlekyrkja, og kyrkjegarden brer seg rundt dei to kyrkjene, med eit markert skille mellom dei. Den nye delen vart teken i bruk i 1930.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Osen bygdebok
 
 Åmot kommune
 

Kyrkjer i Åmot
Kulturminne i Åmot
Kyrkjer i Sør-Østerdal prosti
Langkyrkjer i Hamar bispedømme
Norske kyrkjer frå 1923
Valerij Medvedtsev

Valerij Aleksejevitsj Medvedtsev (russisk: Валерий Алексеевич Медведцев) () er ein sovjet-russisk, tidlegare skiskyttar og -trenar frå Izjevsk. Han vart trippel verdsmeister i skiskyting i 1986, og vart i 1988 olympisk meister i stafett, samt verdsmeister på 20 km i 1990. I alt vann han elleve VM- og OL-medaljar. Medvedtsev tevla for både Sovjetunionen og Russland.

Aktiv
Medvedtsev debuterte internasjonalt under VM i skiskyting 1986 i Oslo, og vart verdsmeister i alle tre øvingane; 10 km, 20 km og stafett. Også året etter gjorde han gode løp i samtlege VM-øvingar, men måtte nøye seg med eit stafett-sølv. Han vann så stafettgull med Sovjetunionen under vinter-OL 1988 i Calgary, og tok i tillegg sølv både på sprinten og på 20 km, i begge tevlingane var Frank-Peter Roetsch hans overmann.

I 1990-sesongen kom Medvedtsev på tredjeplassen i verdscupen i skiskyting. Gjennom sine år som aktiv vann han tre individuelle renn i verdscupen, og stod på pallen sju gongar. Under VM 1990 i Minsk vann Medvedtsev sitt tredje individuelle VM-gull då han gjekk til topps på 20 km. Sigeren vart hans siste i dei store meisterskapane, sidan fekk han ein bronsemedalje i lag for Sovjetunionen under VM 1991 og to sølvmedaljar i stafett med Sovjetunionen i vinter-OL 1992 og med Russland under VM 1993. Han la opp i 1994.

Medvedtsev er sidan 2000-talet gift med skiskyttaren Olga Pyljova, og var ei tid trenaren hennar.

Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap 
VM i skiskyting 1986 i Oslo: Gullmedalje i alle tre øvingane; 20 km, 10 km og stafett
VM i skiskyting 1987 i Lake Placid: Sølvmedalje i stafett og nr 4 på 20 km
Vinter-OL 1988 i Calgary: Gullmedalje i stafett, sølvmedalje både på 10 km og 20 km
VM i skiskyting 1989 i Feistritz: Nr 11 på 10 km
VM i skiskyting 1990 i Minsk: Gullmedalje på 20 km
VM i skiskyting 1991 i Lahti: Nr 7 på 10 km, bronsemedalje i lagøvinga
Vinter-OL 1992 i Albertville: Sølvmedalje i stafett
VM i skiskyting 1993 i Borovets: Sølvmedalje i stafett

Kjelder 
Sportsboken, aktuelle årgangar
Denne artikkelen bygger på «Waleri Alexejewitsch Medwedzew» frå ,  den 24. november 2013.

Bakgrunnsstoff 
 

Sovjetiske skiskyttarar
Russiske skiskyttarar
Verdsmeistrar i skiskyting
Olympiske meistrar for Sovjetunionen
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Sovjetunionen
Olympiske sølvmedaljevinnarar for SUS
Medaljevinnarar under vinter-OL 1988
Sovjetiske deltakarar under vinter-OL 1988
Skiskyttarar under vinter-OL 1988
Medaljevinnarar under vinter-OL 1992
Deltakarar for SUS under vinter-OL 1992
Skiskyttarar under vinter-OL 1992
Russiske deltakarar under vinter-OL 1994
Skiskyttarar under vinter-OL 1994
Trenarar
Deltakarar under VM i skiskyting 1986
Deltakarar under VM i skiskyting 1987
Deltakarar under VM i skiskyting 1989
Deltakarar under VM i skiskyting 1990
Deltakarar under VM i skiskyting 1991
Deltakarar under VM i skiskyting 1993
Vingelen kyrkje

Vingelen kyrkje er ei lafta langkyrkje frå 1880 i Tolga kommune i Innlandet.

Det har vore kyrkje i Vingelen sidan mellomalderen, og dagens kyrkje er den tredje i rekkja. Ragnvald Einbu dekorerte kyrkja innvendig i 1926.

På veggen i koret heng ein modell av den førre kyrkja. I Vingelen kirke- og skolemuseum, like attmed kyrkja, er ei rekke gjenstandar frå dei tidlegare kyrkjene stilt ut.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 
 Tolga kyrkjelege fellesråd 
 

Kyrkjer i Tolga
Kyrkjer i Nord-Østerdal prosti
Kulturminne i Tolga
Langkyrkjer i Hamar bispedømme
Norske kyrkjer frå 1880
Henrik Nissen
Hodalen kyrkje

Hodalen kyrkje er ei lafta langkyrkje frå 1934 i Tolga kommune i Innlandet.

Det har vore kyrkjegard på staden sidan 1899, og aust for kyrkja står eit lite bygg som opphavleg vart nytta i samband med gravferder.

Bakgrunnsstoff 
 
 
 
 
 Tolga kyrkjelege fellesråd
 

Kyrkjer i Tolga
Kyrkjer i Nord-Østerdal prosti
Kulturminne i Tolga
Langkyrkjer i Hamar bispedømme
Norske kyrkjer frå 1934
Holøydalen kyrkje

Holøydalen kyrkje er ei lafta langkyrkje frå 1908 i Tolga kommune i Innlandet. Det har vore kyrkjegard på staden sidan 1892. Målaren Søren Steen Johnsen har dekorert kyrkja innvendig.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff
 
 
 
 
 Tolga kyrkjelege fellesråd 
 

Kyrkjer i Tolga
Kyrkjer i Nord-Østerdal prosti
Kulturminne i Tolga
Langkyrkjer i Hamar bispedømme
Norske kyrkjer frå 1908
Kvikne kyrkje i Tynset

Kvikne kyrkje er ei lafta krosskyrkje frå 1654 i det som før var Kvikne kommune, men som frå 1966 er ein del av Tynset kommune i Innlandet fylke. I byrjinga hang klokkene i tårnet, men i 1768 vart dei overførte til ei klokkestove ved våpenhuset i vest. Sakristiet er frå 1773.

Veggene i kyrkja vart utsmykka med rankedekorasjonar i 1730-åra. Galleribrystingane har bilete av Jesus og disiplane.

Bjørnstjerne Bjørnson vart fødd på Bjørgan prestegard i Kvikne i den tida far hans var prest i Kvikne.

Bakgrunnsstoff 
 
 
 
 
 Kvikne.no om kyrkja
 Kart og 3D-framsyning  hos fellesrådet
 

Kyrkjer i Tynset
Kulturminne i Tynset
Kyrkjer i Nord-Østerdal prosti
Krosskyrkjer i Noreg
Norske kyrkjer frå 1650-åra
Valkyrkjer i 1814
Freda bygg i Innlandet
Folldal kyrkje

Folldal kyrkje er ei lafta langkyrkje frå 1882 i Folldal kommune i Innlandet. Kyrkja var raud frå 1939 til 1975.

Ragnvald Einbu måla kyrkja innvendig i 1924.

Bakgrunnsstoff 
 
 
 Folldal kyrkjelege fellesråd 
 

Kyrkjer i Folldal
Kulturminne i Folldal
Langkyrkjer i Hamar bispedømme
Norske kyrkjer frå 1882
Kyrkjer i Nord-Østerdal prosti
Henrik Nissen
Egnund kapell

Egnund kapell er ei lafta langkyrkje frå 1975 i Folldal kommune i Innlandet. Det har vore gravplass på staden sidan 1922.

Bakgrunnsstoff
 
 Folldal kyrkjelege fellesråd 
 

Kyrkjer i Folldal
Langkyrkjer i Hamar bispedømme
Norske kyrkjer frå 1975
Kyrkjer i Nord-Østerdal prosti
Dalen kyrkje i Folldal

Dalen kyrkje er ei lafta langkyrkje frå 1934 i Folldal kommune i Innlandet. Det har vore gravplass på staden sidan 1914.

Bakgrunnsstoff
 
 
 Folldal kyrkjelege fellesråd 
 

Kyrkjer i Folldal
Kulturminne i Folldal
Langkyrkjer i Hamar bispedømme
Norske kyrkjer frå 1934
Kyrkjer i Nord-Østerdal prosti
Dombås kyrkje

Dombås kyrkje er ei krosskyrkje frå 1939 i Dovre kommune i Innlandet fylke. Kyrkja er oppført i sparagmitt frå Jondalen, frå eit steinbrot som vart opna kort tid i førevegen. Ho er teikna av Magnus Poulsson.

Brann i 2020 

Kyrkja blei setje eld på natt til 20. februar 2020 og fekk skadar til ein verdi av rundt 20 millionar kroner.

Bakgrunnsstoff

Fotnotar 

Kyrkjer i Dovre
Kyrkjer i Nord-Gudbrandsdal prosti
Kulturminne i Dovre
Krosskyrkjer i Noreg
Norske kyrkjer frå 1939
Magnus Poulsson
Kyrkjebrannar i Noreg
Malcolm Young

Malcolm Mitchell Young () var ein skotskfødd australsk gitarist som var best kjend som ein av grunnleggjarane av det australske hardrock-bandet AC/DC. Young har vore både rytmegitarist, korvokalist og låtskrivar for bandet. I 2003 blei Young og dei andre AC/DC-medlemmane innlemma i Rock and Roll Hall of Fame.

Sjølv om veslebroren Angus Young (f. 1955) fekk meir merksemd enn storebroren, har Malcolm Young blitt skildra som forretningsmannen og hjernen bak AC/DC. Som rytmegitarist er det han som har utvikla mange av gitarriffa og utvikla lydbiletet i AC/DC. Han var gift med Linda Young og hadde to born med henne.

Kjelde 

Denne artikkelen bygger på «Malcolm Young» frå ,  den 29. november 2013.  
 

AC/DC-medlemmar
APRA Award-vinnarar
Australske heavy metal-gitaristar
Australske multiinstrumentalistar
Australske rockegitaristar
Australske låtskrivarar
Australske gitaristar
Musikarar frå Sydney
Musikarar frå Glasgow
Rytmegitaristar
Marcus Hook Roll Band-medlemmar
Bluesrock-musikarar
Sergej Tarasov

Sergej Borisovitsj Tarasov () er ein russisk, tidlegare skiskyttar frå Staroalejskoje i Altaj kraj, som representerte Sovjetunionen og seinare Russland. Gjennom 1990-talet var han ein av dei aller beste skiskyttarane i verda, og sanka desse åra fire OL-medaljar og sju VM-medaljar.

Aktiv
Tarasov fekk ein sølvmedalje med Sovjetunionen sitt stafettlag då han i 1991 deltok i sitt fyrste verdsmeisterskap. To år seinare fekk han med heim til Russland to sølvmedaljar og ein bronsemedalje frå VM i skiskyting i Borovets. Under vinter-OL 1994 på Lillehammer skaut han på seg tre tilleggsminuttar, men med dagens beste langrennstid vann han likevel gullmedaljen; 3,4 sekundar føre toaren Frank Luck som representerte Tyskland. Seinare i leikane fekk Tarasov sitt tredje stafett-sølv, og i tillegg ein bronsemedalje på 10 km.

Under VM i skiskyting 1996 i Ruhpolding vart Tarasov verdsmeister både på 20 km og i 4 x 7,5 km stafett. Sidan tok han i 1997 eit VM-sølv på 12,5 km jaktstart, og i 1998 ein OL-bronse i stafett.

Perioden 1991-97 stod Tarasov fire gongar på toppen av sigerspallen etter verdscuprenn, og like mange gongar på høvesvis andre- og tredjeplass. Han tok sin fyrste verdscupsiger på ein 10 km i Ruhpolding i 1991, dei andre tre sigrane kom på 20 km, inkludert då han vann OL-gull i 1994 og VM-gull i 1996. I sin beste sesong i verdscupen i skiskyting, 1996, vart han totalt nummer seks.

Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
VM i skiskyting 1991 i Lahti: Sølvmedalje i stafett og nr 10 både på 10 km og 20 km
VM i skiskyting 1993 i Borovets: Sølvmedalje på 20 km, bronsemedalje på 10 km og sølvmedalje i stafett
Vinter-OL 1994 på Lillehammer: Gullmedalje på 20 km, bronsemedalje på 10 km og sølvmedalje i stafett
VM i skiskyting 1996 i Ruhpolding: Gullmedalje på 20 km og i stafett
VM i skiskyting 1997 i Osbrlie: Sølvmedalje på jakstarten, nr 5 på 10 km
Vinter-OL 1998 i Nagano: Bronsemedalje i stafett

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar
IBU-resultat

Bakgrunnsstoff 
 

Sovjetiske skiskyttarar
Russiske skiskyttarar
Verdsmeistrar i skiskyting
Olympiske meistrar for Russland
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Russland
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Russland
Medaljevinnarar under vinter-OL 1994
Russiske deltakarar under vinter-OL 1994
Skiskyttarar under vinter-OL 1994
Medaljevinnarar under vinter-OL 1998
Russiske deltakarar under vinter-OL 1998
Skiskyttarar under vinter-OL 1998
Deltakarar under VM i skiskyting 1991
Deltakarar under VM i skiskyting 1993
Deltakarar under VM i skiskyting 1994
Deltakarar under VM i skiskyting 1996
Deltakarar under VM i skiskyting 1997
Tavastehus

Tavastehus (finsk Hämeenlinna) er ein by og ein kommune i Kanta-Häme i Finland. Kommunen, som har over 67 000 ibuarar, har ei flatevidd på 2 031,5 km² fordelt på to åtskilde landområde. Byen ligg 98 km nord for Helsingfors, og 75 km søraust for Tammerfors.

Finsk språk er heilt dominerande i kommunen.

Soge
Tavastehus vart formelt sett ein by i 1639, under Per Brahe den yngre si tid som Sveriges generalguvernør over Finland. I 1778 vart byen flytta ein kilometer sørover, der bysentrum framleis er.

Etter ein brann i 1831 vart Tavastehus oppattbygt etter ein heilskapleg byplan med breie gater. Byen fekk jarnbanesamband med Helsingfors i 1862, langs Finlands første jarnbanestrekning.

Ymse
Komponisten Jean Sibelius var frå Tavastehus.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tavastehus» frå ,  den 30. november 2013.

Bakgrunnsstoff

Byar i Finland
Kommunar i Finland
Strandlinje

Ei strandlinje eller vasslinje er ei skjeringslinje mellom land og ei vassflate i havet eller i innsjøar. På grunn av erosjon frå bølgjeslaga, såkalla abrasjon, i kaldt klima òg frostsprenging og iserosjon, kan det dannast innhakk i landoverflata som markerer strandlinjer.

Viss havet stig eller søkk i tilhøve til landoverflata, kan desse innhakka vernast som merkar etter tidlegare havnivå.

Eit diagram som syner havnivået til ulike tider vert kalla strandforskyvingskurve.

Kjelder

 «Strandlinje» (5. oktober 2012). I Store norske leksikon. Henta 21. november 2013.
 Bryhni, Inge. (20. oktober 2011). «Strandforskyvningskurve» I Store norske leksikon. Henta 21. november 2013.

Bakgrunnsstoff

Kyst- og havlandformer
Kystgeografi
Men in Black

Men in Black er ein amerikansk film frå 1997 som handlar om romvesen. Regissøren er Barry Sonnenfeldt og i hovudrollene spelar Tommy Lee Jones og Will Smith. Filmen var basert på ein teikneserie med same namnet, der Men in Black var ein organisasjon som jobba med å overvaka utanomjordiske vesen på jorda og å skjerma verda frå å vita om at dei fanst.

Oppfølgjaren Men in Black II kom ut i 2002, og Men in Black 3 i 2012. I tillegg gjekk det ein animasjonsserie om Men in Black frå 1997 til 2001 på amerikansk fjernsyn. Suksessen med å laga ein film av teikneserie var noko av det som inspirerte Marvel til å vurdera samarbeid med Columbia Pictures. Dette resulterte seinare i filmen Spiderman (2002).

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Men in Black (film)» frå ,  den 2. desember 2013.  

Filmar frå USA
Filmar frå 1997
Arne Olaus Fjørtoft Garborg

Arne Olaus Fjørtoft Garborg (), gjerne tiltalt som «Tuften», var ein norsk bibliotekar, skodespelar og forfattar, tilsett på Universitetsbiblioteket i Oslo. Han arbeidde med å samanfatta bibliografien til far sin, Arne Garborg.

Han var einebarn av Arne og Hulda Garborg. Barndomen hans er mykje omtala i foreldras dagbøker, brev og avisartiklar. Han var oppkalla etter faren og etter «Noregs første sosialist», Olaus Fjørtoft. 

Han var med i teatertruppen Det norske spellaget, forlauparen til Det norske Teatret, først som skodespelar og i 1912 som teatersjef.

Arne O. Garborg tok over barndomsheimen Labråten i Hvalstaddalen i Asker kommune, der han budde saman med kone og barn. Huset er i dag museum. Her heng Gustav Wentzel sitt måleri Tuften på ski.

Bibliografi
 Norske aviser, 1763-1920. Fortegnelse over aviser som finnes i Universitetsbiblioteket og andre samlinger (Oslo. Universitetsbibliotekets årbok. 1923. pt. 2.)

Folk frå Asker
Norske bibliotekarar
Norske forfattarar
Acheuléen

Acheuléen er ei arkeologisk nemning for ein av dei tidlege kulturane i eldre steinalder. Han tok til for rundt 1,7 millionar år sidan og varte til ca. 250 000 år før notida. 

Acheuléen er rekna som den andre fasen av kjernekulturane i eldre paleolitikum. Han følgde oldowan og blei avløyst av clactonien. Kulturen har namn etter funnstaden Saint-Acheul ved Amiens nordvest i Frankrike. Andre funn med små lokale variasjonar er gjort i store område av Afrika, Vest- og Sør-Asia og Mellom- og Sør-Europa. Reiskapar frå denne kulturen blei truleg laga av begge dei tidlege mennesketypane Homo erectus og Homo heidelbergensis.

Ei oval handøks er den karakteristiske reiskapen for denne perioden. Denne typen øks er gjennomgåande flatare og betre tilhogd enn tidlegare. Dei fleste funna omfattar også mindre reiskapar, som skraparar, spissar og knivar laga av avslåtte og retusjerte flintskiver. Dette viser at flekketeknikken også var i bruk i acheuléen.

Kulturen blei oppdaga av Jacques Boucher de Crèvecoeur de Perthes på 1830-talet, då han undersøkte avsetningar frå elva Somme. Funna frå acheuléen viste at menneske hadde levd i Europa mykje tidlegare enn ein før hadde trudd.

Kjelder
«Acheuléen» (6. august 2013), Store norske leksikon. Henta 4. desember 2013.
Denne artikkelen bygger på «Acheuléenkulturen» frå ,  den 4. desember 2013.

Bakgrunnsstoff

Arkeologiske kulturar
Eldre steinalder