kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Slaget ved Carrickfergus i 1760

Slaget ved Carrickfergus fann stad i februar 1760 i Carrickfergus i Irland under sjuårskrigen. Ein styrke på 600 franske soldatar gjekk i land kommandert av kaperen François Thurot og tok den vesle garnisonen i byen og erobra borga. 

Då ord om hendinga nådde  Dublin vart ein liten styrke dragonar sende av hertugen av Bedford som feilaktig frykta at det var ei skinnåtak for å trekkje britiske styrkar nordover, slik at den franske hovudstyrken kunne angripe Cork eller Dublin.

Thurot heldt byen i fem dagar, og trua den nærliggande Belfast og kravde forsyningar og løysepengar. Då den lokale militsen under general Strode og ein skvadron frå Royal Navy dukka opp utanfor kysten, sende Thurot styrken sin til sjøs att og forlet byen.

Etterverknad
Thurot mista livet i eit sjøslag, men det at han hadde gått i land på fiendtleg jord vart hylla i Frankrike og han vart ein nasjonalhelt, dels fordi det han gjorde stod i skarp kontrast til inkompetansen som dei franske marineoffierane nyleg hadde vist i slaget ved Quiberonbukta.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Battle of Carrickfergus (1760)» frå ,  den 13. november 2010. 
 oppgav desse kjeldene:
 Longmate, Norman. Island Fortress: The Defence of Great Britain, 1603-1945. Harper Collins, 1993
 McLynn, Frank. 1759: The Year Britain Became Master of the World. Pimlico, 2005.
 Rodger NAM. Command of the Ocean: A Naval History of Britain, 1649-1815. Penguin Books, 2006. 

Carrickfergus (1760)
Carrickfergus (1760)
Carrickfergus (1760)
Irsk historie
Konfliktar i 1760
Vassøyane

Vassøyane er ei øygruppe med 1,87 km² landareal sør i Sognesjøen, og ligg i den ytre sørvestre delen av Gulen kommune i Vestland. Gruppa består av kring 100 små og store øyer, fordelt over ein dryg kilometer i aust-vestleg retning. I sør grensar øygruppa mot Fensfjorden, i nord startar Sognesjøen og øygarden med hundrevis av småøyer innover Gulensida. Vegetasjonen er atlantisk lynghei kor røsslyng, klokkelyng, krekling og gråmose dominerer. 

Vassøyane er freda som Vassøyane naturreservat (desember 1991), og det er øygruppa sine rike våtmarker som er bakgrunn for vernet. Det er hekkeplassar her, men fyrst og fremst er området viktig som trekkfuglplass. Området har sidan 1970-talet vorte foreslått som landskapsvernområde i samanheng med tilstøytande øygrupper lengre sør og vest. 

Området blei berørt av den kaledonske fjellkjedefoldinga, då det «nordamerikanske» kontinentet Laurentia støytte saman med det «nordeuropeiske» Baltika for 425 millionar år sidan. Gulen ligg heilt i vestre kant av det synlege grunnfjellskjoldet, og er omgjeve av dei kaledonske skyvedekka av tidlegare havbotnskorpe som i samanstøyten vart skyve opp på land og pregar nabokommunane i sør og sørvest. Men Vassøyane og øya Røytinga heilt i sørvest høyrer til Solundbassenget frå seinsilur og tidleg devontid. Desse småøyene og hovudøyene i Solund er dekte med konglomerat og sandstein som ligg oppå putelava. Solundbassenget oppstod gjennom ein kombinasjon av vulkanistisk havbotnspreiing og kystnære avsetningar då det nett her, for 420-410 millionar år sidan, var litt attende av havet (Iapetus) mellom Laurentia og Baltika. Formasjonen er restane av eit gjenverande havbasseng som var i rørsle samstundes som avrenning frå det nye, kaledonske dekket i aust avsette sandstein oppå eldre bergartar i overgangen frå silur til devon. Bergartane på Vassøyane og Røytinga består såleis av drygt 400 millionar år gamle avsetningsbergartar.

Bland dei viktigaste av dei meir sjeldne fugleartane her finn vi mellom anna ringgås, kvitkinngås, teist, enkelbekkasin, småspove, raudstilk og siland

Referansar 

Øyar i Gulen
Laivorganisasjonen Ravn

Ravn (skipa 1990) er ein organisasjon som driv med laiv eller levande rollespel. Ravn vart skipa kring 1990, og er med dette truleg den eldste laivorganisasjonen i Noreg. Ravn har hovudsete i Oslo, men har medlemmer over heile landet. Dei fyrste åra brukte Ravn å halde to store laivar eller spel i året; ein sommarlaiv der spelet gjekk føre seg i Ravn si eiga verd Ravnariket og ein meir historisk basert vinterlaiv. Dei seinare åra har Ravn endra fokus til å bli meir ei gruppe som legg til rette for laivhobbyen.

Ravn har organisasjonsnummer 979 434 774 i Brønnøysundregistra. Leiar er Kristian Spilhaug (2011).

Ravnariket
Ravnariket er ei fiktiv verd der handlinga i mange av laivane til Ravn har gått føre seg. Mykje av bakgrunnsstoffet ligg på nettet i wikien Encyclopedia Corvia.

Bakgrunnsstoff
Nettsida til Ravn, Redet 

Encyclopedia Corvia 

 Norske kulturorganisasjonarSkipingar i 1990
Stanisław Leszczyński

Stanisław I Leszczyński () var konge av Polen i periodane 1704-1709 og 1733-1736. Den første gongen som konge vart han sett på trona av ei framand makt (Sverige) og avsett av landsmennene sine, den andre gongen utropt av landsmennene sine, men avsett av ei framand makt (Russland).

Stanisław Leszczyński var vojvod av Poznan og høyrde til Huset Leszczyński. Ved eit besøk i det svenske hovudkvarteret i Polen under den store nordiske krigen vann han tilliten til Karl XII. Han såg i han ein mogleg kandidat til den polske trona i staden for den sitjande kongen August den sterke som deltok i krigen på Russland si side. Stanisław Leszczyński vart likevel ikkje akseptert som konge av den polske adelen, som såg på han som ein svensk vasall.

Etter svensk press og våpentrugslar vart han likevel vald til polsk konge i juli 1704, noko som førte til ein intern arvefølgjekrig parallelt med krigen med svenskar og russarar. Etter nederlaget til Karl XII i slaget ved Poltava i 1709 tok August den sterke tilbake trona med hjelp av Peter den store og med støtte frå majoriteten av den polske adelen. Stanisław Leszczyński måtte då forlate Polen. Familien hans budde i perioden 1709-1720 i Svensk Pommern og i Sverige, mellom anna tre år i Kristianstad.

I åra 1714–1720 forvalta Stanisław Leszczyński hertugdømet til den pfalziske slekta Pfalz-Zweibrücken. Etter at August den sterke døydde, vart Stanisław Leszczyński igjen vald til polsk konge i 1733 med støtte frå svigersonen Ludvig XV av Frankrike som var gift med dottera til Leszczyń Marie Leszczyńska.

Under den polske arvefølgjekrigen vart han fordrive av russarane og abdiserte i 1736, men fekk halde kongetittelen då dette gjekk inn i vilkåra i fredsavtalen i Wien frå 1738, som vart stadfesta i 1738. Han fekk òg Lorraine som hertugdøme på livstid då svigersonen hans Ludvig XV hadde erobra dette frå Austerrike under den polske arvefølgjekrigen. Då han døydde vart dette annektert av Frankrike.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Stanisław I Leszczyński» frå , den 14. november 2010.

Bakgrunnsstoff 

Polske monarkar
Litauiske storhertugar
Hertugar av Lorraine
Folk frå Lviv
Polakkar i den polske arvefølgjekrigen
Den Heilage Ande-ordenen
Polakkar i den store nordiske krigen
Østersdyrking i Gulen

I Gulen kommune har det vore dyrka østers sidan 1600-talet. Det er framleis ein østersfarm i ein fjordpoll ved Leversund der det framleis vert ala opp østers.

Historie 
Spora etter dei fyrste østersfarmane finn ein i tingbøkene. Det er uvisst korleis og i kor stort omfang østersproduksjonen fekk i kommunen.
 
Kring 1920 starta Isak Knutsson Vatnøy østersproduksjon i ein våg på Vatnøyna.
Østersfarmen målte 100x 60 meter. Det har fleire gonger vore rettssaker på grunn av tjuveri frå farmane.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Nrks Fylkesleksikon: «Østersdyrking i Gulen»

Næringsliv i Gulen
Østers
Akvakultur
Grallina

Grallina er ei biologisk slekt av skjorlerker som samlar to artar:
Parkskjorlerke, Grallina cyanoleuca, lever i Australia
Straumskjorlerke, Grallina bruijni, lever i Indonesia og på Papua Ny-Guinea
Slekta var tidlegare lista som ein biologisk familie Grallinidae i The Clements Checklist of Birds of the World 6. utgåve med eitt takson, Grallina.  Frå og med oppdateringa i desember 2009 har Clementslista ikkje akseptert familien Grallinidae og har i staden flytta skjorlerkene inn i monarkfamilien Monarchidae.

Kjelder

monarkfamilien
Fugleslekter
Beinkjør

Beinkjør er eit rock/punk band som vart starta i Lærdal i Sogn og Fjordane i 2000. 
 
Bandet spelte inn tre plater på CD-R, delvis på hybel og delvis i eit nedlagt pelsslaktarhus i perioden 2000 til 2002.

Sumaren 2002 flytta dei til Bergen for å prøve lukka i det harde punkmiljøet og rekrutterte ny trommeslagar.

Bandet spelte ei rekke konsertar rundtom i landet imellom 2002 til 2006. I 2007  spelte dei på festivalen Støy i Sogndal, i januar og på festivalen Fres i Fresvik.
Plata Rock For Rus kom ut i 2008. Blant «Såggning» og «Framtid i Lærdal» inneheldt plata tyske gloser, direkte engelske oversettingar, snodige punklåtar og ein coverlåt av E68, der teksten var skrive av den dåverande politimannen Kristen Olav Grøttebø.

I 2010 gjekk bandet i studio med ny leadgitarist og spelte inn ein slags temaplate om folket og livet i Lærdal og Indre Sogn. 15. november kom albumet Skot & Skrømt.

Medlemmer

Noverande medlemmar 
 Knut alias Ronny Overtredelse - vokal
 Jon E.S. alias Børre Brudd - gitar

Tidlegare medlemmar 
 Motorhåve - trommer (førekom òg med Dei Nye Norske Vampyrane og med Pao Kantn Kaffidrikkjarlag under namnet Hammerhead)
 Inge N. - bass (forsvann sporlaust)
 Kåre Kriminell - bass (henta inn frå Candy Kings og Art Sabotage, spelar no i Krakow)
 Værste Duden - bass (frå Tarmer og Quasimojo)
 Ragg - bass (frå Bitches & Bastards og Freak Oi! Accident. Lærte settet på ein halvtime og steppa inn på ein konsert i Kjærrafossen)
 Stash Bastard - bass (frå Teenage Highway)
 Bowitz - bass (frå Seidel og Di Kjipe. Var med i omtrent ei veke)
 Dennis Dealer - bass (Frå Tarmer og Svettlana & The Punkrock Trio)
 Bassisten i Beinkjør - bass (frå Fjelg og Kaosgenerator)
 Rytmegitaristen i Beinkjør - rytmegitar (frå Fjelg og Kaosgenerator)
 Ronny alias Ottar Oppvigler – Trommer
 Christopher alias Jahn Deigen - bass
 Torbjørn Ringstad - elektrisk sologitar

Diskografi 
 Vi Skal Storme Slottet EP CD (2000)
 Radio Beinskjør Album CD (2001)
 Faen Album CD (2002)
 Rock For Rus Album CD (2008)
 Skot & Skrømt Album CD (2010)

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell heimeside
 Beinkjør på Myspace
 Nrk Urørt  Profil
 Groove.no
 Tigernet 

Norske musikkgrupper
Lærdal kommune
Musikkgrupper skipa i 2000
Freden i Stockholm

Stockholm-traktaten var to avtalar som vart signerte i 1719 og 1720 og som enda krigen mellom Sverige på den eine sida og Hannover og Preussen på den andre. Då Karl XII av Sverige døydde i 1718 vart det tydeleg at den store nordiske krigen nærma seg slutten. Etterfølgjaren Fredrik I starta å forhandla fram avtalane. Dei siste restane av konflikten vart løyst då Frederiksborg-traktaten med Danmark-Noreg vart underteikna i 1720 og freden i Nystad med Russland i 1721.

Avtalen med Hannover
I avtalen med Hannover frå den 9. november 1719 avstod Sverige Bremen-Verden.

Avtalen med  Preussen
Den 21. januar 1719 avstod Sverige Svensk Pommern sør for elva Peene og aust for elva Peenestrom til Preussen, inkludert øyane Usedom og Wollin og byane Stettin (Szczecin), Damm og Gollnow. Avtalen vart formalisert i 1720 og tredde i kraft då Fredrik Wilhelm I av Preussen gav ut eit patent som erklærte at dei avståtte områda vart ein del av Preussen den 29. mai 1720. Delane av Svensk Pommern som vart verande ein del av Sverige var då under dansk okkupasjon og vart gjeve attende til Sverige i Frederiksborg-traktaten den 3. juli 1720.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Treaty of Stockholm (Great Northern War)» frå ,  den 15. november 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Historia til Pommern
Stockholm (1719)
Den store nordiske krigen
Historia til Niedersachsen
Historia til Bremen
Historia til Mecklenburg-Vorpommern
Stockholm (1720)
Avtalar i 1719
Freden i Frederiksborg

Freden i Frederiksborg viser til ein avtale signert ved Frederiksborg slott den 3. juli 1720 (14. juli 1720 (gregoriansk kalender)) som enda den store nordiske krigen mellom Sverige og Danmark-Noreg. Sverige betalte 600 000 Riksdalar for skadar, og braut alliansen med Holstein og sa opp rettane til å vere friteken frå Øresundtollen. I tillegg fekk Danmark full kontroll over Schleswig.

Avtalen gjorde òg at Sverige fekk attende dei danskokkuperte områda i Svensk Pommern.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Treaty of Frederiksborg» frå ,  den 15. november 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Frederiksborg
Frederiksborg
Frederiksborg
Den store nordiske krigen
Avtalar i 1720
Logan Bailly

Logan Bailly () er ein belgisk fotballspelar som har spela som keeper for Neuchâtel Xamax i den sveitsiske toppdivisjonen, på lån frå Borussia Mönchengladbach i den tyske Bundesligaen. Han har òg landskampar for Belgia.

Bailly spelte for Genk frå 2002 til 2008 og vart klubben sin førstekeeper i 2006/07-sesongen. I desember 2008 gjekk Bailly til Borussia Mönchengladbach, der han vart kåra til årets spelar i 2008/09-sesongen, sjølv om han berre spelte halve sesongen. Han debuterte for Belgia sitt A-landslag 10. oktober 2009 i ein kamp mot Tyrkia.

Belgiske fotballspelarar
Genk-spelarar
Borussia Mönchengladbach-spelarar
Neuchâtel Xamax-spelarar
Belgiske deltakarar under sommar-OL 2008
Fotballspelarar under sommar-OL 2008
Balderbråslekta

Balderbråslekta (Tripleurospermum) er ei planteslekt i korgplantefamilien. I Noreg veks to svært nærståande artar. Desse to har også vore klassifiserte i slekta Matricaria, saman med fleire andre artar.

Plantane i slekta er eitt- eller toårige, og dei har greina stenglar og snaue dobbeltfinna blad. Blomsterfestet er halvkuleforma, ikkje innholt. Plantane dannar frukt med tre tydelege ribber.

Norske artar i balderbråslekta 
 Ugrasbalderbrå (Tripleurospermum inodorum), også kjend som berre balderbrå
 Strandbalderbrå (Tripleurospermum maritimum), med underartane tangbalderbrå (T. m. subsp. maritimum) og finnmarksbalderbrå (T. m. subsp. phaeocephalum)

Sjå òg
Tunbalderbrå

Kjelder 

 Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.

Denne artikkelen bygger på «Kamille» frå , og «Strandkamillen» frå  den 17. november.

Bakgrunnsstoff 
 

Planteslekter
Korgplantefamilien
Breistein

Breistein er ein matrikkelgard i Åsane bydel i Bergen. Folketalet innanfor den gamle matrikkelgarden var 642 i 2001. Det tettbygde området vert rekna som del av tettstaden Hylkje, med . Breistein ligg aust i Åsane, ved Sørfjorden. I sør ligg bydelen Arna.

Breistein fekk ein sterk folkevekst frå 1920-talet av, i samband med industriutbygging. Folkeveksten heldt fram i andre halvdel av 1900-talet, med utbygging av bustadområde.

Rundt 1970 vart det heilt slutt på jordbruket på Breistein.

Kjelder

Frode Fyllingsnes, Åsane - i fortid og nåtid (Bodoni forlag, 2007), s. 294-303

Gardar i Åsane
Salomon Kalou

Salomon Armand Magloire Kalou () er ein ivoriansk fotballspelar som har spelt for franske Lille sidan 2012. Han er bror til fotballspelaren Bonaventure Kalou.

Karriere 

Salomon Kalou starta karrieren sin i det lokale laget ASEC Mimosas, og spelte både for juniorlaget og fyrstelaget deira. I 2003 signerte han kontrakt med nederlandske BSV Excelsior før han kom til Feyenoord Rotterdam. Han hadde stor suksess i begge klubbane og vart verande i Feyenoord til 2006, då han vart kjøpt opp av Chelsea. Etter seks sesongar i England gjekk han til Lille i Frankrike i 2012. Han vart Lille sin toppskårar i serien i 2012/13- og 2013/14-sesongen.

Nederlandsk statsborgarskap 

Kalou forsøkte opphavleg å oppnå nederlandsk statsborgarskap så han kunne spela på det nederlandske landslaget. Ein søknad vart skriven om å få ei raskare naturalisering for Kalou, og Kalou fekk stønad i saka av fleire innan nederlandsk fotball, men søknaden fekk avslag frå innvandringsminister Rita Verdonk. Kalou tok deretter saka opp i retten, og vann rettssaka den 9. desember 2005. Verdonk vart då dømd til å revurdera avslaget. Verdonk bestemte seg seinare for å anka, og Kalou har no gjeve opp å få nederlandsk statsborgarskap. Dette var ein av grunnane til at Kalou gjekk over frå Feyenoord til Chelsea.

Ivoriansk landslag 

Kalou hadde fått fleire innkallingar til å vera med på det ivorianske landslaget, og takka ja for fyrste gong i februar 2007. Sidan då har han spelt i Afrikameisterskapen i fotball, og han vart også teken ut i den ivorianske troppen i Fotball-VM 2010 i Sør-Afrika. Her skåra han eitt av måla i kampen mot Nord-Korea som enda 3 - 0 til Elfenbeinskysten. Elfenbeinskysten kom diverre ikkje lenger enn gruppespelet. I 2014 spelte han igjen i alle Elfenbeinskysten sine tre kampar i VM i Brasil.

Kjelder 
 Engelsk wikipedia om Salomon Kalou.

Ivorianske fotballspelarar
Chelsea-spelarar
Feyenoord-spelarar
Ivorianske deltakarar under sommar-OL 2008
Fotballspelarar under sommar-OL 2008
Spelarar i Fotball-VM 2010
Spelarar i Fotball-VM 2014
Kokakoar


Kokakoar er ein liten biologisk familie av sporvefuglar, Callaeidae, òg namngjeve Callaeatidae. Familien er endemisk for New Zealand. Det finst berre tre nolevande artar i familien, ein fjerde art døydde ut tidleg på 1900-talet. Dei nolevande artane  er trua artar, trugsmåla kjem først og fremst frå introduserte artar av pattedyr som rotter, mårdyr og klatrepungdyr.

Maorinamnet kōkako er eit lydhermande namn som viser til den vene songen til fuglane.

Skildring
Dei tre overlevande artane er 26–38 cm i lengd og lever bakkenært av insekt i tett skog. Dei har sterke bein og fjørlause hudfliker bak nebbet. Vengene er avrunda og uvanleg svake, noko som gjev dei mykje avgrensa flygeeigenskapar. Flikfuglar er monogame og forsvarer faste territorium. Huia eller huja,  Heteralocha acutirostris, var ein noko større art på Nordøya, i svart fjørdrakt med oransje hudfliker. Arten er rekna som utdøydd frå ca. år 1910.

Denne fuglegruppa kan vere restar av ein tidleg ekspansjon av sporvefuglar til New Zealand. Dei har ingen nærskylde unntatt stitsjfugl, meir fjerne relasjonar er framleis ukjente.
Artsliste
Kokakoar i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2019 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Slekt Callaeas
 Nordkokako, Callaeas wilsoni, North Island Kokako, Bonaparte, 1850, (NT)

Slekt Philesturnus
 Nordsalrygg, Philesturnus rufusater, North Island Saddleback, Lesson, 1828, (NT)
 Sørsalrygg, Philesturnus carunculatus, South Island Saddleback, Gmelin, 1789, (NT)

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Callaeidae» frå , den 20. november 2010
Referansar

Bakgrunnsstoff 

 Presentasjon av kokako ved Department of Conservation, New Zealand

 
Sporvefuglar
Fuglar endemiske for New Zealand
Ord frå maori
Innved

Innveden er den forsterkande konstruksjonen innvendig i ein klinkbygd båt. Dei viktigaste delane av innveden er esing, band og betar. Innveden er i regelen festa til bordgangane med trenaglar. Han vert ikkje festa før båten er oppborda. For at ikkje båten skal verte for stiv er ikkje innveden fast til kjølen.

Sunnmørsbåtar av snedbetningtypen har ekstra forsterkande innved, kalla knottar. Det er to i fremre delen av båten og to i bakre, tilpassa parvis på kvar side.. Dei liknar på kraftige band,  er festa over esingane oppe, og skrår ned mot midten av båten. Dette for å forsterke båten der sjø og trakk av mannefot røyner mest 

Innveden er fast i båten. Den delen av innreinga som er laus, som til dømes tiljer, tofter og auskar, vert kalla tilfar.

Fotnotar

Kjelder 
 Jakob D. Bjørkedal: Båtbygging i Bjørkedalen. Møre og Romsdal distriktshøgskule, Volda 1987
 Gunnar Eldjarn og Jon Godal: Åfjordbåten og Nordlandsbåten  Bind 2, 3 og 4.
 Asbjørn Klepp:Nordlandsbåter,-og båter fra Trøndelag. Grøndahl & søn A.S. Oslo 1983

Trebåtar
Vassfartøykomponentar
Klinkbygging
Rotsethorntunellen

Rotsethorntunellen er ein tunell på riksveg 651 i Volda kommune i Møre og Romsdal. Tunellen går gjennom Rotsethornet mellom Volda og Løvikneset, på nordaustsida av Voldsfjorden. Tunellen avløyste i to etappar eit svært rasfarleg vegparti. Opphavleg gjekk Rotsethorntunellen til Greifsneset og var 2 176 meter lang. Den blei opna 19. juni 1999. 5. desember 2002 begynte arbeidet med å forlenge tunellen til Løvikneset. Tunellen er i dag 3 962 meter lang, og den blei nyopna 28. mai 2004. Skulebussar fekk løyve til å køyre gjennom den nye, uferdige tunelldelen allereie frå januar 2004. Tunelldelen til Greifsneset er behalde, som ein arm av Rotsethorntunellen og riksveg 651.

Sjå også
Vegtunnelar i Noreg

Bakgrunnsstoff
Teknisk Ukeblad: Sikker mot ras  (19. juli 2004)
The World's Longest Tunnel Page

Vegar i Volda
Tunnelar i Møre og Romsdal
Ludvika

Ludvika er ein by i Västerbergslagen og sørlege Dalarna ved søraustenden av innsjøen Väsman, 65 km sørvest for Falun. Staden ligg hovudsakleg i Ludvika kommun. Den austre delen ligg i Smedjebackens kommun. Ludvika er centralort i Ludvika kommun. Ludvika har 14 498 innbyggarar (2011) og er den 83. største byen i Sverige. 

Ludvika er ein industri- og handelsstad. På staden finst bl.a eit gruvemuseum. Byen er eit handelssentrum og jernbaneknutepunkt

Historie 

Ved Ludvika ström lét Gustav Vasa anlegge Ludvika kronobruk kring 1550. Dette var Sveriges første bruk for stangjernsmie i regi av krona. I 1726 vart bruket seld  til familien Cedercreutz. Familien Roth, som var dei siste eigarane, utvida bruket med eit sagbruk og eit vasskraftverk. Ludvika bruk la ned produksjonen i 1920.

Ludvika fekk byprivilegium i 1919. I 1981 vart Karin Värmefjord den første kvinnelege politimeistaren i Ludvika og i Sverige.

Stadnamnet 
Tolkinga av namnet «Ludvika» er langt frå sikker. Namnet er tidlegast belagt i 1539 og var opphavleg ein by i den søre delen av den noverande tettstaden. Byen har sannsynlegvis fått namnet sitt av Lyviken like ved i innsjøen Väsman. Namnet på vika kan vidar i sin tur kanskje koplast til det i kjeldene ubelagde namnet Lydhia på det vassdraget som munnar ut der. Dette namnet er i så fall danna til eit ord som er i slekt med ludd og luden og som viser til takrøyr som veks der. Etter ei anna tolkning skulle forstavinga i namnet på vika istaden komme av det gammalvenske ordet ly som tyder 'le', altså 'levika'.

Den noverande forma Ludvika er truleg ei forfina form frå 1700-talet, kanskje påverka av mannsnamnet Ludvig. Namnet på kyrkja og soknet, Ludvika Ulrika, vart innført i 1752 for å heidre den nye svenske dronninga Lovisa Ulrika.

Referansar 

Denne artikkelen bygger på «Ludvika» frå ,  den 25. november 2010.

Bakgrunnsstoff 

Ludvika kommun
Smedjebackens kommun
tettstader i Dalarnas län
Byar i Sverige
Statistiska centralbyrån

Statistiska centralbyrån (SCB) er byrået som er ansvarleg for å produsera offisiell statistikk i Sverige. Det sorterer under det svenske Finansdepartementet.
I 2005 hadde byrået rundt 1 400tilsette. Det har kontor i Stockholm og Örebro.

Statistiska centralbyrån vart oppretta i 1858 og avløyste då Tabellkommissionen som sentralt statleg organ. Svensk statleg statistikkproduksjon går tillbake til 1749, då arbeidet med tabellverket vart starta. Lokale kyrkjesokn hadde ført manntal over innbyggjarane frå 1686.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Statistiska centralbyrån» frå , og «Statistiska centralbyrån» frå  den 19. februar 2012.

Bakgrunnsstoff

Svenske styresmakter
Nasjonale statistikkbyrå
Blokkebær

Blokkebær (Vaccinium uliginosum), skinntryte, mikkelsbær eller tryte er ei plante i bærlyngslekta i lyngfamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing, og finst i Noreg. 

Planta veks på fuktige stader med sur jord. Ein finn henne på tundra, heier og i barskog.
Ho vert kring 40 cm høg og har runde brune kvister og blågrøne utagga blad som fell av om hausten. Blokkebær blomstrar kring mai-juli. 

Planta har kvit krone og lysblått til blåsvart bær som er litt kantet. Bæret har ein diameter på 6–8 mm.
Dei kan etast av menneske, og er blitt brukt ferske, tørka, sylta, som gelé, til saft eller gjæra til alkoholdrikkar. Også unge blad kan etast eller brukast til å laga te av.

Utbreiing
Blokkebær veks i kjølege tempererte område på den nordlege halvkula, i lågtliggande område i Arktis og i høgtliggande område sør til Pyrenane, Alpane og Kaukasus i Europa, fjell i Mongolia, nordlege Kina, den koreanske halvøya og sentrale Japan i Asia og Sierra Nevada i California og Rocky Mountains i Utah i Nord-Amerika.

Planta er vanleg gjennom heile Noreg. Ho er funnen opp til 1730 m i Jotunheimen.

Kjelder

Svensk Wikipedia.
Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.

Sjå òg
 Blåbær
 Aronia
 Belladonnaurt

Bær

Viltveksande plantar i Noreg
Lyngfamilien
Alpin flora
Arktisk flora