Urtete

Urtete er ein drikk laga av friske eller tørka urter eller krydder. Ein kan bruka blad, blomar, frukter eller røter til å laga urtete, anten heile, i stykke eller i pulverform. Teen kan lagast som uttrekk, det vil seia ved å leggja plantematerialet i varmt vatn over tid, eller ved å koka det i vatn. 

Ein kan laga urtete heime, eller kjøpa ferdige pulver eller teposar. Teen kan drikkast varm eller kald. Populære typar blir ofte selde på flaske som leskedrikk.

Til skilnad frå te laga av materiale frå teplanten, inneheld urtetear som regel ikkje koffein. Dei kan i staden innehalda andre stoff, og kan til dømes brukast til urtemedisin. Høge dosar av visse typar urtete kan ha skadelege verknadar.

Helserisiko
Dei fleste urtetear er trygge å drikka til vanleg, men ein del urter kan innehalda giftstoff eller forårsaka allergiske reaksjonar. Nokre plantar ein bør passa seg for er:

 Valurt, som inneheld alkaloid som kan vera skadelege for leveren ved langvarig bruk, og særleg ikkje er anbefalt å innta ved svangerskap eller saman med ein del medisinar.
 Lobelia, som inneheld alkaloid, kan føra til kvalme, oppkast eller svimmelheit ved høge dosar.

Urter frå visse stader kan innehalda ugrasmiddel eller tungmetall som kan vera skadelege.

Vanlege typar

Ein kan laga urtete av dei fleste etande plantedelar, og kombinera ulike slag delar. Nokre vanlege typar urtete er:

 Aniste, anten laga av frøa eller blada til planten
 Asiaskjoldblad  (Centella asiatica), blada blir brukt til te i Sør- og Søraust-Asia
 Artisjokkte
 Bael (Aegle marmelos)
 Boldo (Peumus boldus), brukt i Sør-Amerika
 Bringebærblad
 Bokkveitete, kjend som sobacha i Japana
 Borrete
 Byggte, austasiatisk drikk av røsta bygg
 Cerasse, ein bitter urt frå Jamaica
 Dillte
 Fenikkel
 Furunålte
 Ingefærrot kan brukast til urtete. Denne typen te er kjend som salabat på Filippinane.
 Ginseng, populær i Kina og Korea, ofte brukt som stimulant og i staden for koffein.
 Goji
 Granbarte
 Gresk fjellte (Sideritis syriaca) er ein populær te på Balkan og Middelhavslanda. 
 Gurkemeiete
 Hibiskuste (ofta blanda med nyper), drukken varm eller kald i Midtdausten, på Okinawa i Japan, og brukt i ayurvedisk og tradisjonell kinesisk medisin
 Houttuynia
 Hortensiate, tørka blad av visse hortensiaslag. Mange artar inneheld giftstoff. «Trygge» plantar høyrer til Hydrangea serrata Amacha ('søt te') kultivargruppe.
 Jiaogulan, også kjend somxiancao eller 'fattigmanssginseng'
 Kamomille
 Kanel
 Kavarot, frå Sør-Stillehavet, ofte brukt for å gjera folk avslappa eller snakksalige. 

 Karve, teen blir laga av frøa
 Kokate, uttrekk av kokablad. Inneheld sporstoff av kokain og liknande alkaloid. 
 Kakaotre 
 Kaffiplante. Blad, frukt og blomar kan trekkast til te. 
 Kratom, tørka blad frå kratomtreet, drukke for medisinske og stimulerande effektar.
 Krysantemumte, laga av tørka blomar, er populær i kinesisk kultur
 Kuzuyu, ein tjukk kvit te frå Japan laga gjennom å blanda kudzupulver med varmt vatn
 Labradorte, laga av tre arktiske rhododendronartar 
 Luo han guo
 Lakrisrot
 Legevendelrot, brukt bedøvande
 Lindeblomar
 Lindera benzoin (|Spicebush), urfolk frå austlege Nord-Amerika har brukt blada til å laga te
 Lotusfrøte
 Løvetann, der røtene har vore brukte som kaffierstatting
 Monarda (hestemynte)
 Mynte, særleg peparmynte 
 Moringa
 Myske (Galium odoratum)
 Neemblad
 Nesleblad
 Nonite
 Nypete
 Oksusu cha, tradisjonell te frå Korea av rista mais
 Olivenbladte
 Osmanthus fragrans av tørka blomar
 Pandan (Pandanus amaryllifolius)
 Patchoulite
 Prikkperikum
 Qishr, drikk frå Jemen av kaffiskal og ingefær
 Raudkløverte
 Rista ris, kjend som hyeonmi cha i Korea
 Rooibos (Red Bush), raudleg plante frå Sør-Afrika. 
 Rosellhibiskus, drukken i Sahel og andre stader
 Rosmarin
 Ryllik
 Sakurayu, japansk urtete laga med sylta kronblad av kirsebærblomar
 Salvie
 Sassafras 
 Scutellaria barbata
 Sitrongras
 Sitronmelisse
 Sitrusskal, mellom anna frå bergamott, sitron og appelsin
 Solhatt (Echinacea)
 Stevia
 Taskeblom (Ceanothus americanus)
 Timian, inneheld tymol, som er antiseptisk 
 Tulsi eller heilag basilikum
 Uncaria tomentosa
 Valmuete, kan ha bedøvande eigenskapar
 Verbena
 Vetiver (Chrysopogon zizanioides)
 Voksagurk i Aust- og Søraust-Asia.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Herbal tea» frå ,  den 12. juli 2019.  
 

 
Drikke