kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Manresa

Manresa er ein by i Bages, midt i Catalonia i Spania ved elva Cardener. Han er ein industriby med tekstil-, metall- og glasindustri. St. Ignatius av Loyola stoppa for å be i byen på veg tilbake frå Montserrat i 1522, og byen har derfor vorte ein pilegrimstad for katolikkar.

Vinproduksjon er òg ei viktig næring i byen, men han vart mindre viktig etter at området vart råka av vinlus. 

Under den spanske sjølvstendekrigen slo ein frivillig tropp frå Manresa (sometent på katalansk) ein fransk tropp i juni 1808, men då franskmennene trekte seg tilbake sette dei byen i brann og mykje av han vart øydelagd.

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Manresa» frå ,  den 10. november 2009. 
 oppgav desse kjeldene:
 Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). Guia de Catalunya, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3 

Byar i Catalonia
Koobi Fora

Koobi Fora er eit område nord i Kenya, aust for Turkanasjøen, i området til det nomadiske gabbrafolket. Koobi Fora er kjend for rike fortidsfunn, mellom anna fossil frå gruppa Hominini (menneskeslekta og sjimpansar). I 1973 blei området verna av kenyanske styresmakter som Sibiloi nasjonalpark.

Det er funne hominin-fossil av rundt 150 individ her. Det ser ut til at Australopithecus og Homo levde i same området i ein million år. Representantar frå Australopithecus anamensis, A. boisei, Homo habilis og H. ergaster (erectus), er funne her. Ein hovudskalle som er rundt 1,9 millionar år gammal er blitt klassifisert som ein eigen art, Homo rudolfensis. 

Av steinreiskapane som er funne i Koobi Fora er dei eldste mellom 1,8 og 2 millionar år gamle, og høyrer til oldowantradisjonen. Eit yngre lag som er rundt 1,5 millionar år gammalt høyrer til karari-industrien.

Koobi Fora-formasjonen er ein sedimentær lagpakke frå pliocen og pleistocen, som vart avsett frå fire til ein millionar år siden og er 600 meter tjukk. Koobi Fora-formasjonen består av åtte ledd som er avgrensa av tuff.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Koobi Fora» frå ,  den 11. november 2009.  
 

Afrikansk førhistorie
Arkeologiske stader i Kenya
Afrikansk førhistorie
Turkanasjøen
Paleoantropologiske stader
Alcalá de Henares

Alcalá de Henares er ein by i Spania. Det historiske sentrumet i byen er ein del av verdsarva til UNESCO og eit av dei første bispedøma i Spania vart grunnlagd her. Han ligg i den autonome regionen Madrid, 35 km nordaust for byen Madrid, 588 meter over havet. Han har i overkant av 200 000 innbyggjarar og er den nest største byen i regionen etter den spanske hovudstaden.

Namn
Namnet «Alcalá de Henares» tyder ‘Citadellet ved [elva] Henares’.

Byen vert ofte berre kalla «Alcalá», medan «de Henares» vert nytta for å skilje han frå fleire andre byar med same namn.

Historie
Byen har vore busett sidan koparalderen. Romarane erobra området på første hundreåret fvt. og bygde byen Complutum nær den tidlegare keltiberiske busetnaden Iplacea. Dermed var han den einaste romarbyen i regionen rundt Madrid. Med 10 000 innbyggjarar nådde han status som Municipium og hadde fleire institusjonar. Etter at Romarriket fall, kom byen under vestgotarane. Han vart mindre viktig, men ein del pilegrimar kom hit for å vitje St. Justo og Pastor.

Maurarane erobra den vestgotiske byen i 711, og grunnla ein ny busetnad. Dei bygde ein al-qal'a, som tyder «citadell» på arabisk, på ein nærliggande ås, i dag kjend som Alcalá la Vieja (Gamle Alcalá). Den 3. mai 1118 vart han erobra attende av erkebiskopen av Toledo Bernardo de Sedirac for Castilla. Dei kristne kalla han Burgo de Santiuste og busette seg i den opphavlege romerske byen, medan den arabiske vart forlaten. Byen vart avstått til bispedømet i Toledo. Fram til slutten av reconquistaen hadde den kristne byen både ein jødisk og ein maurisk bydel, samt kjende marknadsplassar. Den sentrale plasseringa gjorde at kongane av Castilla ofte vitja byen når dei var på reiser. 

Ein gong i 1480-åra hadde Kristoffer Columbus det første møtet med kong Ferdinand og Isabella, som finansierte reisa hans til Amerika. 

Byen vart hardt råka under den spanske borgarkrigen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Alcalá de Henares» frå ,  den 13. november 2009.

Bakgrunnsstoff

Universidad de Alcalá

Byar i Regionen Madrid
Verdsarv i Spania
Daniel Guérin

Daniel Guérin () var ein fransk anarkist og forfattar. Han har skrive fleire politiske bøker, der den mest kjende er Anarkismen - frå lære til handling (1965). Han deltok i Den spanske borgarkrigen mot nasjonalistane. Han forsvarte også fri kjærleik og homofili.

Bibliografi
Anarkism - från lära till handling, Federativs förlag, ISBN 91-85016-48-9

Bakgrunnsstoff 
DanielGuerin.info Fransk/engelsk side

Franske anarkistar
Franske forfattarar
Berkshire

Berkshire er eit grevskap søraust i England. Det vert ofte kalla Royal County of Berkshire sidan kongebustaden Windsor Castle ligg i grevskapet. Dette namnet, som går tilbake til 1800-talet, vart anerkjend av dronninga i 1958 og stadfesta i 1974.

Berkshire grensar til grevskapa Oxfordshire, Buckinghamshire, Surrey, Wiltshire og Hampshire og vert vanlegvis rekna som eit av «home counties». Under grensendringane i 1995 fekk grevskapet òg grense til Greater London. 

Historisk var hovudbyen Abingdon, men i 1867 vart byen Reading - som då var mykje større - den nye hovudbyen. I 1974 vart Abingdon og fleire andre byar i nordvest av grevskapet flytta til Oxfordshire. I 1998 vart grevskapstyret avskaffa i Berkshire, og det vart eit seremonielt grevskap. Det øvste lokalstyret i Berkshire er no styra i dei seks distrikta i området, Bracknell Forest, Reading, Slough, West Berkshire, Windsor and Maidenhead og Wokingham.

Historie 
Grevskapet er eit av dei eldste i England. Det kan ha oppstått i 840-åra, då «Sunningum» (Aust-Berkshire) og «Ashdown» (the Berkshire Downs, truleg medrekna Kennet Valley) vart slått saman. Grevskapet vart først nemnd i 860. I følgje Asser har det namn frå ein stor skog kalla Bearroc (som ein meiner kjem av det keltiske ordet for «åslendt»).

Berkshire har vore åstad for mange slag gjennom historia, mellom anna under felttoget til Alfred den store mot danskane, med slaget ved Englefield, slaget ved Ashdown og slaget ved Reading. Under den engelske borgarkrigen vart det to slag i Newbury. Under den ærerike revolusjonen i 1688 fann eit nytt slag ved Reading stad.

Reading vart ny hovudby i 1867 og tok over for Abingdon som vart verande i grevskapet. Etter grensendringar i 1974 vart den nordlege delen av grevskapet ein del av Oxfordshire. Berkshire fekk byane Slough og Eton og delar av tidlegare Eton Rural District frå Buckinghamshire.

Utdanning 
I Berkshire ligg universiteta University of Reading (med Henley Business School), Imperial College (og universitetsområdet Silwood Park) og University of West London.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Berkshire» frå ,  den 15. november 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Historia til Berkshire
 Bilete frå Berkshire

Grevskap i England
Berkshire
Christine B. Meyer

Christine Benedicte Meyer ()  er ein norsk økonom, leiar og tidlegare politikar for Høgre.

Frå 2011 til 2015 var ho konkurransedirektør; øverste leiar av Konkurransetilsynet, og frå 1. september 2015 leiar av 
Statistisk sentralbyrå. Ho gjekk frå stillinga den 13. november 2017 etter ein konflikt med Finansdepartementet.

Meyer var statssekretær i regjeringa Bondevik II frå 2001 til 2003. Ho var byråd for finans, konkurranse og omstilling i Bergen kommune frå november 2007 til april 2009. Frå april 2009 til 2011 var ho byråd for helse og inkludering i Bergen kommmune. I 2008 vart ho professor i økonomi ved Norges Handelshøyskole, og har hatt permisjon frå denne stillinga når ho var oppteke med andre stillingar og verv.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Bergens Tidende: Meyer blir professor. 
 snl.no:Christine B. Meyer

Norske embets- og tenestefolk
Statssekretærar i Regjeringa Bondevik II
Statssekretærar frå Høgre
Professorar ved Noregs handelshøgskole
Norske økonomiprofessorar
Byrådar i Bergen
Høgrepolitikarar i Hordaland
Folk frå Bergen
Ben Nevis

Ben Nevis (skotsk-gælisk Beinn Nibheis) er det høgste fjellet i Storbritannia og Skottland. Det ligg i den vestlege enden av Grampianfjella i Lochaber-området i Skottland, nær byen Fort William.

Som mange andre fjell i Skottland, er det for den lokale folkesetnaden og turistar best kjent som berre The Ben. Det har om lag 100 000 besøkjande kvart år, og rundt tre fjerdedelar av dei nyttar den velhaldne hestestigen frå Glen Nevis på sørsida av fjellet. For fjell- og alpinklatrarar er det dei 700 m høge klippene på nordsida som er tiltrekkjande. Desse er elles nokre av dei høgste klippene i Storbritannia, og har vore mykje brukt til klatring både med og utan tau i ulike vanskegradar, og er ein av dei viktigaste stadene i Storbritannia for isklatring. Denne sida av fjellet er dekt av snø til langt på året.

På toppen (1 344 meter over havet) finn ein ruinane av eit observatorium, som var permanent bemanna frå 1883 til 1904. Dei meteorologiske dataa som vart samla inn i denne perioden er framleis viktige for å forstå vêret i dei skotske fjella. C.T.R. Wilson vart inspirert til å finne opp skykammeret etter å ha arbeidd i observatioriet ein periode.

Etymologi 
Namnet Ben Nevis er ei anglifisering av det skotsk-gæliske Beinn Nibheis. Beinn er det vanlegaste gæliske ord for «fjell». Nibheis er gjeve fleire tydingar, men vert vanlegvis omsett til «trugande». Ei alternativ tolking er at Beinn Nibheis er avleidd frå beinn-neamh-bhathais, der neamh tyder «himmel»/«skyer» og bathais «toppen av eit mannshovud». Ei litterær tolking vert difor «fjellet med hovudet i skyene», eller «Himmelfjellet»

Historikk 

Toppen av Ben Nevis vart fyrst nådd 17. august 1771 av James Robertson, ein botanikar frå Edinburgh som var i området for å samle botaniske prøvar. Ein annan som var tidleg ute, var John Williams, som gav den fyrste oppteikninga av den geologiske strukturen til fjellet, i 1774. John Keats klatra fjellet i 1818 og samanlikna det med å klatre ti St. Paul-katedralar, men utan tilgjengelege trapper. Det var ikkje før i 1847 at Ben Nevis vart stadfesta av styresmaktene som det høgste fjellet i Storbritannia (1344 moh.) og dermed høgre enn det konkurrerande Ben Macdui.

Ben Nevis er eitt av dei tre britiske fjella som er brukt i samband med den nasjonale konkurransen «The Three Peaks Challenge» (Tretoppsutfordringa). Det vert kvart år halde ein konkurranse i å leggje bak seg strekninga frå Fort William til toppen og tilbake igjen. Rekorden er på 1 time og 25 minutt for menn og 1 time og 43 minutt for kvinner.

Kjelder

Referansar 

Fjell og åsar i Highland
Site of Special Scientific Interest i Skottland
Tassili n'Ajjer

Tassili n'Ajjer er eit platå i Saharaørkenen, søraust i Algerie. Området er kjent for førhistoriske holemåleri og helleristingar, og for fleire iaugefallande landskapsformer. Det er rekna som både kulturell og naturleg verdsarv, og verna som biosfærereservat og nasjonalpark. Parken ligg nær bergkunstområdet Tadrart Acacus i Libya, som også er eit verdsarvområde. 

Platået strekker seg rundt 500 km frå  aust-søraustover til . Det høgaste punktet er Adrar Afao, 2158 moh. Den næraste byen er Djanet, om lag 10 km sørvest for fjella. Nasjonalparken dekker 23º05'N-26º50'N.

Geologi 

Berget er hovudsakleg av sandstein som er blitt danna til iaugefallande landskapsformer gjennom erosjon. Det har høge klipper, «steinskogar» og rundt 300 naturlege steinbogar.

Økologi 
Tassili n'Ajjer har eit rikare planteliv enn den kringliggande ørkenen, ettersom det er høgare og sandsteinen kan lagra vatn. Her veks endemiske, truga artar som saharasypress (Cupressus dupreziana) og saharamyrt (Myrtus nivellei).

Førhistorisk kunst 

I Tassili n'Ajjer finn ein fleire bilete og byggverk frå førhistoriske tid. Området har vore folkesett samanhengande i rundt 8 000 år, fram til notida. Det er kjent for rundt 15 000 godt bevarte stykke bergkunst, både hellerissingar og holemåleri, dei fleste frå mellom 6000 og 2000 f.Kr. Dei ulike måleria viser kulturelle endringar i takt med forørkning i området. Ein finn mellom anna bilde av bøflar, elefantar, flodhestar, gasellar, nashorn, sjiraffar og struts, nokre av dei i naturleg storleik.

Tidlege bilete (8000-4000-talet f.Kr.) viser naturtru hellerissingar av dyr, som bøflar. Seinare måleri (5000 til ca. 1500-talet f.Kr.) viser kvegdrivande menneske kjenneteikna av runde hovud. Deretter viser dei mindre og meir stiliserte menneske som rir på hestar og jaktar på geiter. Frå rundt 700 f.Kr. ser ein skjematiske bilde av menneske og nolevande dyr, som kamelar, med innskrifter i tuarag-skrifta tiffinagh.

Tassili n'Ajjer har mellom anna vore studert av Henri Lhote (1903–1991), som oppdaga kunsta der i høve til vestleg vitskap i 1933.

Kjelder 
 
 
 Encyclopædia Britannica (2009), «Capsian industry», Encyclopædia Britannica Online

Bakgrunnsstoff 
 
 
 The natural arches of the Tassili n'Ajjer
 Tassili n'Ajjer - fjexpeditions.com

Verdsarv i Algerie
Verdsarv i Nord-Afrika
Sahara
Nordafrikansk historie
Sigbjørn Gjelsvik

Sigbjørn Gjelsvik () i Naustdal er ein norsk politikar for Senterpartiet. Han var kommunal- og distriktsminister frå 12. april 2022 til 16. oktober 2023.

Karriere
Gjelsvik vart vald til leiar av Senterungdommen i 1998, eit verv han tok permisjon frå då han året etter vart vald til leiar av Nei til EU, eit verv han hadde fram til hausten 2004. 
 
Frå 2004 var han leiar for Senterparti-gruppa sitt sekretariat på Stortinget. 

Han vart vald som stortingsrepresentant frå Akershus fylke ved stortingsvalet i 2017.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Sigbjørn Gjelsvik» frå ,  den 17. november 2009.  

Statsrådar i Regjeringa Støre
Stortingsrepresentantar for Akershus
Stortingsrepresentantar frå Sp
Stortingsrepresentantar 2017-2021
Stortingsrepresentantar 2021-2025
Nei til EU
Lokalpolitikarar i Naustdal
Sp-politikarar i Sogn og Fjordane
Leiarar i Senterungdomen
Folk frå Naustdal
Ben More ved Crianlarich

Ben More (skotsk-gælisk Beinn Mhòr, ‘det store fjellet’) er eit fjell i den sørlege delen av dei skotske høglanda, nær Crianlarich. Det er det høgste av dei såkalla Crianlarich-fjella aust for den vesle landsbyen, og den høgste toppen i [[Loch Lomond and The Trossachs nasjonalpark[]]. Det finst ikkje høgre fjell enn dette lenger sør i Storbritannia. Det er skilt frå Stob Binnein av Bealach-eadar-dha Beinn, ‘passet mellom dei to fjella’.

Den enklaste ruta opp byrjar på Benmore Farm på A85-vegen. Fyrst må ein følgje stigen som fører ein opp Benmore Burn, før ein forlèt han og byrjar å gå oppover den nordvestre ryggen på Ben More. Denne ryggen er svært bratt, med ei stiging på 1000 m på omtrent 4 km. Den nordaustre ryggen kan vere eit godt alternativ. Han er mindre bratt, men steinete. For å kome til denne, må ein følgje bekken Allt Coire Chaorach, før ein skjer av ved Sròn nam Fòirsairean når ein har kome forbi skogfeltet som dekkjer dei nedre bakkane på denne sida av. Denne ruta er rundt 5 km lang.

Toppen på Ben More vert ofte nådd i samanheng med Stob Binnein ved å gå ned til Bealach-eadar-dha Beinn og deretter opp på den andre toppen. Deretter kan ein gå direkte frå passet og ned til Benmore Burn.

Nordsida av Ben More har eit felt med snø som brukar lang tid på å forsvinne og som – eineståande i dei sørlege høglanda – er namngjeve på eit 1:25 000-kart. Feltet vert kalla Cuidhe Chrom («den krokete kransen»), grunna forma det har på seinvåren/tidlegsommaren. Dette feltet forsvinn oftast ikkje før i juni, og nokre goner ikkje før i juli. Namnet Cuidhe Chrom finn ein også på Lochnagar og Cairngorm.

I januar 1973 styrta eit fly på fjellet og to pilotar og to passasjerar mista livet i ulukka.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ben More (Crianlarich)» frå ,  den 2. april 2011.

Bakgrunnsstoff

Fjell og åsar i Stirling
Mindoro

Mindoro er ei øy i Filippinane. Ho er den sjuande største øya, dekker ei flatevidd på 10 244 km². Øya ligg sørvest for Luzon og nordaust for Palawan. Landbruket er hovudnæringa med varer som sitrusfrukter, bananar og kokosnøtter. Det bur om lag ein million menneske på øya.

Språk og religion
Tagalog er det mest tala språket på Mindoro. På nokre delar av øya er det store innslag av dei innfødde sine språk, visayan og mangyan. Filipino og taglish er utbreidd i og i kring stader som Puerto Galera, Pinamalayan og Calapan. Sameleis med tungemåla visayan, mangyan, og ilokano. Framandspråk som vert tala er  engelsk, fukien og i liten grad spansk.

Kristendomen er religionen med størst utbreiing. Folkegruppa mangyan, med status som urfolk, praktiserer animisme.

Økonomi
Hovudnæringa på Mindoro er landbruk. Produksjonen omfattar ei mengd frukter, så som sitrus, banan, lanzones, rambutan og kokosnøtter. Mellom kornslaga finn ein ris, mais, sukkerrøyr, peanøtter, fisk (mallefisk, mjølkefisk, tilapia), kveg og fjørfe. Ein del lever av tømmerhogst. Gruvedrift etter kopar, mangan og baritt spelar ei viss rolle. I tillegg vert det teke ut marmor.

Turisme er også viktig, med reisemål som Apo Reef nasjonalpark på øya Lubang, og kommunen Puerto Galera med sine strender og dykkarstader.

Historie
I tidlegare tider vart øya kalla Ma-i eller Mait av kinesiske handelsmenn. Historiske kjelder viser at innbyggjarane på øya på 900-talet mellom anna selde bivoks, bomull, perler, skjelpaddeskal og betelnøtter (til medisinsk bruk). Av kinesarane kjøpte dei porselen, jarngryter, bly, farga glasperler og jarnnåler.

Spanjolane kalla øya for Mina de Oro ('gullgruve'), og av dette kjem dagens namn Mindoro. Frå 1921 utgjorde øya ein eigen provins i Filippinane. Dagens deling av øya i to provinsar, Occidental Mindoro og Oriental Mindoro, har gjeldt sidan 1950. Desse provinsane er igjen ein del av regionen MIMAROPA.

Fauna
Tamaraw, eller mindoro-dvergbøffel, (Bubalus mindorensis) er ein art særeigen (endemisk) for øya. Tamaraw er eit hornkveg i slekt med vassbøffelen og er ein utryddingstruga dyreart.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Mindoro» frå ,  den 17. november 2009.  

Øyar i Filippinane
Kienzle Computer

Kienzle Computer var ein tysk produsent av datautstyr. Selskapet vart fusjonert med  Mannesmann som Mannesmann-Kienzle, og Digital Equipment GmbH som Digital-Kienzle Computer Systeme.

Bakgrunnsstoff 

 Kienzle computer models (under K)
 Kienzle Automotive

Føretak i Europa
Tyske føretak
Tidlegare føretak
Skipingar i 1928
JEdit

jEdit er ein teksteditor, eit program som er laga for å handsame rå tekst, slik som Notisblokk i Windows.  jEdit er meir avansert enn Notisblokk og betre tilpassa programmering.

Programmet er skrive i Java og kan brukast i mellom anna Unix, Windows og Mac OS X.

Programmet er gjeve ut under GNU General Public License.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «JEdit» frå ,  den 21. november 2009.

Bakgrunnsstoff 

 

Fri programvare
Linux-program
Mac OS X
Imagine

«Imagine» er ein song skriven av John Lennon, truleg den best kjende songen til Lennon som soloartist. Songen er ei oppfordring til å førestilla seg ei utopisk verd med fred, der menneske lever for noet, i staden for å slost om religion, land eller eigedom.

Songen var den første på albumet Imagine frå 1971, og blei gjeven ut som singel i USA, der han nådde tredjeplassen på hitlista Billboard Hot 100. 

Songar frå 1971
John Lennon-songar
Religionskritiske songar
Songar skrivne av John Lennon
 003
 019
Joan Baez-songar
Kadettpartiet

Kadettpartiet (av K.D., for Det konstitusjonelt-demokratiske partiet) var eit politisk parti i Russland som vart grunnlagt av liberalarar i oktober 1905 under leiing av historikaren Pavel Miljukov. Partiet tok til orde for avskaffing av eineveldet og at det skulle innførast eit konstitusjonelt monarki. Kadettpartiet spela ei framtredande rolle i avspenninga som følgde 1905-revolusjonen og var den største grupperinga i Dumaen etter vala i 1906 og 1907. Dei vart inviterte til å vere med i regjeringa av statsminister Sergej Witte, men dei radikale krava deira gjorde dette umogleg. Det hatske angrepet frå Miljukov mot statsminister Boris Stürmer i Dumaen i november 1916, bidrog til at sistnemnde fall, og dette styrkte dei revolusjonære straumingane i landet. Etter februarrevolusjonen i 1917 var partiet hovudaktøren i den provisoriske regjeringa. Miljukov hadde posten som utanriksminister, og partivenen hans Georgij Lvov vart utnemnd til statsminister. Etter juliuroa i 1917 vart Lvov tvinga til å gå av, og det skjedde ei maktforskyving til fordel for Aleksandr Kerenskij som stod for dei mest radikale kreftene i regjeringa. I desember 1917, etter at bolsjevikane hadde teke makta i oktoberrevolusjonen, vart partiet forbode, og det verka deretter i eksil frå Paris.

Kjelder 

 Denne artikkelen var opphavleg basert på «Kadettpartiet» på Wikipedia på svensk, innhenta 20. november 2009.

Bakgrunnsstoff

Liberale parti
Russiske politiske parti
Lofamilien

Lofamilien er ein biologisk familie av loer, boltitar og viper i ordenen vade-, måse- og alkefuglar, Charadriiformes. Totalt er det klassifisert ca. 66 artar.

Dette er små til mellomstore vadefuglar med kompakt kropp, kort, tjukk hals og lange, vanlegvis spisse venger. Dei varierer i storleik frå svartkronelo på 26 gram og 14 cm til maskevipe på opptil 370 gram og 38 cm.

Dei er distribuert på opent land over heile verda, hovudsakleg i habitat nær vatn, sjølv om det er nokre unntak, ørkenboltit, til dømes, føretrekkjer steingrunn i ørkenen i Sentral- og Vest-Australia.

Desse fuglane finn føde med hjelp av synet, heller enn ved å søkje med lange nebb som nokre sniper gjer. Dietten femnar om insekt, makk eller andre virvellause dyr avhengig av type habitat dei lever i. Jaktteknikken er vanlegvis ein springe-og-pause teknikk, snarare enn stadige undersøkingar slik nokre av dei andre gruppene av vadefuglar gjer. I hekketida vernar dei territoria sine med hjelp av sterkt synlege oppvisingar.

Taksonomi 
Generelt har større artar i familien ofte blitt kalla viper, mindre artar loer eller boltitar. Loer, boltitar og viper i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Slekt Pluvialis
 Tundralo, Pluvialis squatarola, Black-bellied Plover, LC, Linné, 1758
 Heilo, Pluvialis apricaria, European Golden-Plover, LC, Linné, 1758
 Kanadalo, Pluvialis dominica, American Golden-Plover, LC, Müller, 1776
 Sibirlo, Pluvialis fulva, Pacific Golden-Plover, LC, Gmelin, 1789

Slekt Oreopholus
 Rusthalslo, Oreopholus ruficollis, Tawny-throated Dotterel, LC, Wagler, 1829

Slekt Vanellus
Samlar dei 24 vipeartane som er klassifiserte, inkluderer den palearktiske arten vipe som òg finst i Noreg

Slekt Charadrius
Dette er 31 artar av dei typiske loer, dei fleste er karakteriserte av brystband og krageteikning i fjørdrakta. Boltit høyrer òg inn her.

Slekt Erythrogonys
 Brunsidelo, Erythrogonys cinctus, Red-kneed Dotterel, LC, Gould, 1838

Slekt Thinornis
 Svarthovudlo, Thinornis cucullatus, Hooded Plover, VU, Gmelin, 1789
 Fjærelo, Thinornis novaeseelandiae, Shore Plover, EN, Gmelin, 1789

Slekt Elseyornis
 Brunskulderlo, Elseyornis melanops, Black-fronted Dotterel, LC, Vieillot, 1818

Slekt Peltohyas
 Ørkenboltit, Peltohyas australis, Inland Dotterel, LC, Gould, 1841

Slekt Anarhynchus
 Skeivnebblo, Anarhynchus frontalis, Wrybill, VU, Quoy & Gaimard, 1830

Slekt Phegornis
 Diademlo, Phegornis mitchellii, Diademed Sandpiper-Plover, NT, Fraser, 1845

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Charadriidae» frå , den 21. november 2009

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 
 Charadriidae videoar hos Internet Bird Collection
 Charadriidae lydopptak hos xeno-canto.org
 

 
Vade-, måse- og alkefuglar