Irbid

Irbid (arabisk إربد), i oldtida kalla Arabella eller Arbela, er den største byen og det administrative senteret i Irbid guvernement. Han dannar òg det nest største storbyområdet i Jordan etter Amman, med eit folketal på kring 1 088 100. Byen ligg kring 70 km nord for Amman på den nordlege ryggen av Gilead, mellom Pella, Beit Ras (Capitolias) og Um Qais.

Byen Irbid er den tredje største i Jordan etter folketal (etter Amman og Zarqa), medan storbyområdet til Irbid er det nest største. 

Byen er eit stort trafikknutepunkt mellom Amman, Syria i nord og Mafraq i aust.

Historie

Ein har funne lekamar og graver som syner at Irbid har vore busett sidan bronsealderen. Ved Tell Irbid er det funne kearmikk og bitar av murar som er estimert til å vere frå 3200 fvt. I hellenistisk tid var Irbid, som då vart kalla Arabella, eit stort handelssenter. Før islam kom til området, var Arabella kjend for å produsere nok av den beste vinen i den gamle verda. Området har særs frodig jord og moderat klima, som gjer at ein kan dyrke vindruer av høg kvalitet. 

Etter den muslimske erobringa vart byen kjend som Irbid, og vinproduksjonen gjekk over til olivenoljeproduksjon. Kveite er òg eit viktig produkt i området. 

Irbid ligg nær åstaden for det avgjerande slaget ved Yarmouk, som vart utkjempa langs breidda av Yarmouk kring 30 kilometer nord for byen. Slaget vart utkkjempa mellom det islamske kalifatet leia av Umar og Austromarriket. Det var starten på slutten for den bysantinske tida i regionen Syria og byrjinga på ekspansjonen til det islamske kalifatet.

I dag
Irbid er i dag ein travel provinsby i Midtaustenmed eit yrande natteliv som er typisk for ein universitetsby. Byen har fire store universitet: Yarmouk universitet, Jordan vitskaplege og teknologiske universitet, Irbid nasjonale universitet og Jarada universitet. I tillegg har det to universitetsområde for Balqa tekniske universitet og fleire private høgskular. 

Sjølv om staden ikkje er ein stor turistdestinasjon i seg sjølv, har Irbit to kjende museum: Museet for jordansk arv og Jordan naturhistorisk emuseum, begge på området til Yarmouk universitet. I tillegg ligg Irbid fint plassert som utgangspunkt for turar i det nordlege Jordan, med kort avstand til Jordandalen, Umm Qais, Beit Ras (Capitolias), Pella, Ajloun, Umm el-Jimal, og andre historiske stader, eller for reiser inn i Syria.

Geografi

Irbid ligg nord i Jordan, på ei frodig slette. I 2010 hadde Irbid eit areal på 30 km2 der meste var klassifisert som bustadområde.

Grensebyar
 Um Qais
 Al koura
 Mafraq
 Ar Ramtha

Klima
Irbid har eit middelhavsklima (Köppen-v Csa), som er vanleg i Levanten. Somrane kan bli særs varme, med milde og varme netter, medan vintrane kan vere kjølige og våte.

Distrikt i Stor-Irbid kommune
Irbid er delt inn i 23 bydelar som utgjer mindre byar innafor storbyområdet til Irbid:

 

Byar og landsbyar
Det ligg mange landsbyar kring byen Irbid, inkludert:
 Malka (ملكا)
 Al-Taybeh (الطيبة)
 Natfeh (ناطفه)
 Habaka (حبكا)
 Kufr-Rahta (كفررحتا)
 Al-Mazar Al-Shamali (المزار الشمالي)
 Hareema (حريما)
 Al'aal (علعال)
 Kufr Asad (كفرأسد)
 Kufr Aan (كفرعان)
 Jumha (جمحة)
 Kufryuba (كفر يوبا)
 Zahar (زحر)
 Qum (قمّ)
 Sammou' (سمّوع)
 Izmal (زمال)
 Kufrelma (كفر الماء)
 Sawm (سوم)
 Saydoor (صيدور)
 Kufr Soom
 Sama al-Rousan (سما الروسان)
 Ibser Abu Ali
 Assarieh (الصريح)
 Aidoon
 Al Husn
 Baleela
 Beit Ras (بيت راس)
 Dowgarah
 En-Nu`aymeh
 Habaka
 Houfa Al-Westiyyah
 Qumaim
 Bushra i Jordan
 Huwwarah
 Imrawah
 Al Ramtha
 Sal
 Samad (صمد)
 Al Shajara
 Al Turrah
 Hatim (حاتم)
 Fou'ara
 Zoubia
 Jdaita
 Rehaba
 Kufor Alma (كفرالماء )
 Kharja
 Dair Yousef
 Dair Abos'eed
 Kufor Kefia
 Summer
 E'nbeh
 Bayt Yafa (بيت يافا)
 Dair Esse'neh (دير السعنة)
 Mandah
 Marw (مرو)
 Zabda
 Bait Idis (بيت ايدس)
Makhraba (مخربا)

Utdanning
I 2007 var det 70 000 registrerte studentar i Irbid sine 10 universitet, høgskular og institutt.
Dei største universiteta i Irbid er: 
 Yarmouk universitet
 Jordan vitskaplege og teknologiske universitet 
 Irbid nasjonale universitet
 Al-Balqa` tekniske universitet (Irbid campus) 
 Jadara universitet

Idrett
Den Irbid-baserte klubben Al-Hussein i Irbid hamna på fjerde plass i den jordanske eliteserien i 2008.

Venskapsbyar
  Iaşi i Romania
  Gaziantep i Tyrkia
  Zhengzhou i Kina

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Irbid» frå ,  den 5. oktober 2015. 
 oppgav desse kjeldene:
 El-Khouri, Lamia, «Roman and Byzantine Settlements in the Region of West Irbid», Palestine Exploration Quarterly, 139,3 (2007), 166-185.

Bakgrunnsstoff
Irbid News
Stor-Irbid kommune
Irbid Guide

 
Busetnader i Irbid guvernement
Byar i Jordan