kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Djouce

Djouce (irsk Dioghais, tyder ‘forskansa høgd’) er eit fjell nordaust i Wicklowfjella i County Wicklow i Republikken Irland. I vest ligg Sally Gap; i aust ligg Roundwood/Calary Bog-platået. 

Elva Dargle har sitt utspring på den nordlege sida, nær kjelda til elva Liffey i Featherbeds. Dei renn på kvar si side av vasskiljet, Liffey renn vestover og Dargle austover. Powerscourtfossen, den høgaste fossen på Irland, ligg på austsida av fjellet. 

Djouce ligg ovanfor botnsjøen Lough Tay i sørvest. 

Dei sørlege og austlege fjellsidene er skogkledde opp til og over 650 meter over havet, hovudsakleg med sitkagranplantasjar. Når desse trea vert snauhogd har ein planlagd å plante naturleg tre i området.

Galleri

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Djouce» frå ,  den 20. oktober 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Wicklowfjella nasjonalpark 

Wicklow
Fjell på Irland
Lugnaquilla

Lugnaquilla (irsk Log na Coille, som tyder ‘Skogsøkket’) er eit fjell i County Wicklow i Republikken Irland. Det er det høgaste fjellet i Leinster og det 13. høgaste fjellet på Irland. Det er det høgaste fjellet i Wicklowfjella aust på Irland og er eit av fjorten fjell på Irland over 3 000 fot med ei høgd på 925 moh. På klåre dagar kan ein sjå austover, over Irskesjøen til åsane på Llŷnhalvøya og fjella Snowdonia i Wales.

Sidan det ligg nær hovudstaden Dublin er toppen av Lugnaquilla ofte vitja. Ofte vert fjellet berre kalla Lug. Lugnaquilla er eit stort fjell med ein stor platåliknande topp. På begge sider er det bratte dalbotnar.

Fotnotar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Lugnaquilla» frå ,  den 20. oktober 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Datagenererte panoramabilete frå toppen: Nord Sør Indeks 

Wicklow
Fjell på Irland
Mangerton Mountain

Mangerton Mountain (irsk An Mhangarta) er eit fjell i County Kerry i Republikken Irland med ei høgd på 839 meter over havet. Mangerton ligg i ei fjellkjede utan namn aust for byen Killarney, ofte berre referert til som Aust-Kerryfjella. Ein stor del av fjellkjeda ligg innanfor Killarney nasjonalpark, inkludert heile vestsida av Mangerton Mountain. Mangerton grensar til eit forholdsvis lågt myrområde i vest og i nord til Devil's Punchbowl, ein stor botnsjø. Aust for toppen ligg det ein djup U-dal kalla Glenacappul eller Hesteskaret. På andre sida ligg det 705 meter høge fjellet Stoompa.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Mangerton Mountain» frå ,  den 20. oktober 2007.  

Kerry
Fjell på Irland
Maulin

Maulin (irsk Málainn) er eit fjell i County Wicklow i Republikken Irland. Det ligg nordaust i Wicklowfjella, nær grensa til County Dublin. 

Like nedanfor toppen ligg ungdomsherberget Knockree. Store delar av nordsida, som er dekt med sitkagran, er kjend som Crone-skogen.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Maulin» frå ,  den 20. oktober 2007.  

Wicklow
Fjell på Irland
Mount Brandon

Mount Brandon eller Brandon Mountain (irsk Sliabh Bhreandáin) er eit fjell på Dinglehalvøya i County Kerry i Republikken Irland. Fjellet er kalla opp etter den mytologiske St. Brendan som visstnok klatra opp fjellet rundt år 530 for å sjå Amerika før han segla ut. Den litle landsbyen Brandon ligg ved foten av fjellet på nordsida. 

Fjellet er ein del av ei fjellkjede på Dinglehalvøya som går 10 km langs halvøya med andre toppar som Barr an Ghéaráin (Brandon Peak) (840 moh), Piaras Mór (748 moh) og Más an Tiompán (763 moh).

Mount Brandon er forma av isbrear, som har grave ut fleire botnar på austsida av fjellet. Parallelt til fjelltoppen ligg Pater Noster-sjøane, ei rekkje vatn som ligg på kvar sitt nivå nedover fjellsida. Den største av desse er Loch Cruite. Sjølve toppen på Mount Brandon er avrunda og glatt fordi han aldri var dekt av is. Dette står i sterk kontrast til den kjegleforma toppen til Brandon Peak, som nesten har ein alpin utsjånad. 

Vestsida av Mount Brandon er heilt annleis frå austsida. Vestsida får mykje meir sol og isbreane har ikkje hatt same effekt her, noko som har ført til ei jamn grasdekka fjellside.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Mount Brandon» frå ,  den 20. oktober 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Flystyrt på Mount Brandon
 Bilete av staden der flyet kræsja

Kerry
Fjell på Irland
Fastkjevefisk

Fastkjevefisk er ein orden beinfisk som omfattar omkring 360 artar i tropisk og temperert vatn. Dei fleste heldt til ved korallrev, men somme artar finst òg i elveos eller lever pelagisk. Gruppa er evolusjonært sett relativt gamal, om lag 40 millionar år, og har ingen nære slektningar i dag.

I Noreg er èin art registrert, månefisk.

Kjenneteikn 
Fastkjevefisk er ofte særs ulike frå den vanlege fiskekroppsbygnaden. Det er stor variasjon mellom dei ulike fiskane i gruppa, men dei har til felles at dei har fått mange av knoklane i kraniet sterkt redusert eller fjerna heilt.

Gruppa manglar skjel i tradisjonell forstand, sjølv om mange artar har fått dei omdanna til piggar, plater eller skjold. Bortsett frå månefiskfamilien har dei symjeblære.

Kjelder 
 Jonsson, Bror: «Månefisk» i Norges dyr - fiskene 2, Cappelen 1992
 FishBase

Bakgrunnsstoff 
 

Fisk
Mount Leinster

Mount Leinster er det høgaste fjellet i County Wexford i Republikken Irland. Det er òg det høgaste fjellet i Blackstairsfjella med ei høgd på 796 meter over havet. Ei høg TV-antenne står nær toppen av fjellet med ei mast på 122 m.

Fjellet er eit populært turmål og vert ofte nytta som utgangspunkt for paraglidarar.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Mount Leinster» frå ,  den 20. oktober 2007.  

Wexford
Fjell på Irland
Mullaghanish

Mullaghanish (‘Hjortetoppen’) er eit fjell like nordaust for Ballyvourney i County Cork i Republikken Irland. Det står ei radiomast på toppen. RTE1, RTE2, TV3 og TG4 sender alle frå tårnet og utover sørvestlege område av Irland.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Mullaghanish» frå ,  den 20. oktober 2007.  

Cork
Fjell på Irland
Mullaghcleevaun

Mullaghcleevaun (irsk  Mullach Cliabhain, ‘Voggetoppen’) er det nest høgaste fjellet i County Wicklow i Republikken Irland etter Lugnaquilla. Det ligg sentralt i Wicklowfjella. Massivet har òg ein topp lenger aust kalla Mullaghcleevaun East Top med ei høgd på 795 moh.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Mullaghcleevaun» frå ,  den 20. oktober 2007.

Bakgrunnsstoff 
Wicklowfjella nasjonalpark 

Wicklow
Fjell på Irland
Nephin

Nephin er det nest høgaste fjellet i County Mayo og Connacht i Republikken Irland. 
Det er ein del av fjellkjeda Nephin Beg.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Nephin» frå ,  den 20. oktober 2007.  

Mayo
Fjell på Irland
Aghla More

Aghla More er eit fjell i County Donegal i Republikken Irland med ei høgd på 584 meter over havet. Det er det tredje sørlegaste og det fjerde høgaste av fjella i kjeda kalla Seven Sisters av lokale innbyggjarar. Andre fjell i fjellkjeda er Muckish, Crocknalaragagh, Aghla Beg, Mackoght, Ardloughnabrackbaddy og Errigal. «Dei sju søstrene» er ein del av Derryveaghfjella.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Aghla More» frå ,  den 21. oktober 2007.  

Donegal
Fjell på Irland
Blackstairsfjella

Blackstairsfjella (irsk Na Staighrí Dubha) er ei fjellkjede på grensa mellom County Carlow og County Wexford i Republikken Irland. Ho er orientert om lag frå nord til sør.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Blackstairs Mountains» frå ,  den 20. oktober 2007.  

Wexford
Carlow
Fjell på Irland
Silvermines

Silvermines (‘Sølvgruvene’) er ein landsby i fjellkjeda med same namn i Irland. Han er kalla opp etter ei tidlegare sølvgruve i County Tipperary i Republikken Irland. Heilt sør i fjellkjeda ligg det høgaste fjellet i kjeda, Keeper Hill (irsk Sliabh Cimeálta), med ei høgd på 695 moh.
Silvermines ligg nær byen Nenagh.

Dei siste åra har landsbyen fått merksemd frå media på grunn av at vassforsyninga til landsbyen er truga av forureining frå slammet som ligg igjen ved gruva.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Silvermines» frå ,  den 21. oktober 2007.  

Tipperary
Fjell på Irland
Sugarloaf i Cork

Fleire andre fjell på Irland har liknande namn, sjå Sugarloaf

Sugarloaf  (irsk Sliabh Chualann) er eit fjell sørvest for Glengarriff i County Cork i Republikken Irland. Fjellet høyrer til Cahafjella og har ei høgd på 574 meter over havet, og er dermed det 319. høgaste fjellet på Irland. Det er ein av få utdøydde vulkanar på Irland.

Fotnotar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Sugarloaf, Cork» frå ,  den 20. oktober 2007.  

Cork
Fjell på Irland
Slaney

Slaney (irsk Abhainn na Sláine) er ei elv søraust på Irland. Elva har utspring vest i Wicklowfjella og renn sørover og så austover gjennom grevskapa Wicklow, Carlow og Wexford, før ho munnar ut i St George's Channel i Irskesjøen ved byen Wexford. Elvemunningen til Slaney er brei og grunn og vert kalla Wexford Harbour.

Av byar langs Slaney finn ein Stratford-on-Slaney,  Baltinglass, Tullow, Bunclody, Enniscorthy og Wexford.

Sideelvar 
Derreen, Derry, Bann, Urrin, Boro

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «River Slaney» frå ,  den 22. oktober 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Miljøtrugsel i Slaney 

Wicklow
Carlow
Wexford
Elvar i Republikken Irland
Elva Fergus

Fergus er ei elv i County Clare i Republikken Irland. Ho har utspring i Burren og munnar ut i elvemunningen til Shannonelva.

Busetnadar 
Av busetnadar langs elva finn ein Corofin, Ennis og Newmarket-on-Fergus.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «River Fergus» frå ,  den 23. oktober 2007.

Bakgrunnsstoff 
 Fergus på shannonregiontourism.ie 
 Fergus på shannon-fishery-board.ie 
 Lloyd sin rundtur i Clare i 1780

Fergus
Fergus
Bandon

Bandon er ei elv i County Cork i Republikken Irland. Elva renn gjennom Bandon, austover til Innishannon og munnar ut ved hamna til Kinsale på sørkysten av Irland.

Bakgrunnsstoff 
Guide til den øvre leia til Bandon

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «River Bandon» frå ,  den 23. oktober 2007.  

Cork
Elvar i Republikken Irland
Maigue

Maigue er ei elv i Republikken Irland. Ho har utspring i Ballyhourafjella nord i County Cork og renn gjennom Croom og Adare i County Limerick før ho munnar ut i Shannonestuaret like nord for Askeaton.

Bakgrunnsstoff 
 Informasjon om Maigue

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «River Maigue» frå ,  den 23. oktober 2007.  

Cork
Limerick
Elvar i Republikken Irland
Owenabue

Owenabue, òg skrive «Owenboy», er ei elv i Republikken Irland. Ho har utspring like nord for Crossbarry og renn austover i om lag 32 km. Ho renn gjennom Crossbarry og den litle landsbyen Halfway. Ho når så Ballinhassig der ho breier seg ut ved Ballygarvan. Ho svingar seg så gjennom Ballea Woods til Carrigaline der ho munnar ut i sjøen. Området elva renn gjennom vert kalla Owenabuedalen. Av dyreliv i elva finn ein mellom anna oter og hegre, som har vorte eit symbol for området. 10 bruer kryssar elva.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «River Owenabue» frå ,  den 23. oktober 2007.  

Cork
Elvar i Republikken Irland
Dodder

Dodder (An Dothra på irsk) er ei elv på Irland. Ho har utspring på nordsida av Kippure i Wicklowfjella. Frå her renn ho 20 km gjennom Tallaght og forstadane Rathfarnham, Templeogue, Milltown, Clonskeagh, Donnybrook og Ballsbridge i Dublin før ho munnar ut i elva Liffey ved Ringsend.

Elva Poddle er forbunden med Dodder i Tallaght – denne koplinga vart nytta som ein del av vassforsyninga til Dublin. 

Det ligg ein overløpskant like ovanfor brua ved Ballsbridge.

Dodder og Tolka er dei nest største elvane i Dublin etter Liffey.

Sjå òg 
 Elvar på Irland

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «River Dodder» frå ,  den 23. oktober 2007.  

Wicklow
Dublin
Elvar i Republikken Irland
Corrib

Corrib (irsk Gaillimh eller Abhainn na Gaillimhe) er ei elv vest på Irland som renn frå Lough Corrib gjennom Galway til Galway Bay. Elva renn berre seks kilometer frå innsjøen til sjøen, men kan stundom vere ganske kraftig, særleg etter nokre dagar med regn. Ho er ei populær elv for elvepadling.

Namn 
Det eigntlege namnet på elva er Galway River på engelsk. På irsk vert elva stundom kalla An Ghaillimh («the Galway») og stundom Abhainn na Coiribe. Segna fortel at elva vart kalla opp etter Gailleamh, dottera til ein Fir Bolg-høvding som drukna i elva. Ordet Gaillimh meiner ein kan tyde «steinete» eller «steinete elv». Ei myte om at byen har fått namnet sitt frå det irske ordet Gallaibh, «utlendingar», (frå Gall, ein utlending) er ikkje rett sidan namnet Gaillimh først vart nytta om elva og seinare om byen. Dei første busetnadane ved Galway vart kalla Dún Bhun na Gaillimhe, eller «byen ved enden av elva Galway». 

Elva gav namn til byen, og frå om lag 1570 gav byen vidare namn til grevskapet. Elva hjelpte til med den industrielle utviklinga av byen, som fekk elektrisk straum før London på 1800-talet.

Øvre og nedre Corrib 

Delen av elva som renn frå innsjøen til Salmon Weir vert kalla Øvre Corrib. Salmon weir er ein overløpskant som vart bygd for å regulere elva, og vert berre opna under flaumsituasjonar. Nedanfor overløpskanten til elva munnar ut i Galway Bay vert ho kalla Nedre Corrib. Tre bruer kryssar den nedre delen av elva, Salmon Weir Bridge, William O'Brien Bridge og Wolfe Tone Bridge.

Den einaste sideelva til Nedre Corrib er Sruthán na gCaisláin (Slottselva), ei lita elv som renn gjennom Newcastle og munnar ut i elva like nedanfor overløpskanten Kings weir.

Bakgrunnsstoff 
 Informasjon om den nedre leia til Corrib
 Surfing på O'Brien's Wave i nedre Corrib frå YouTube.

Sjå òg 
 Elvar på Irland

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «River Corrib» frå ,  den 23. oktober 2007.  

Galway
Elvar i Republikken Irland
Suck

Suck (irsk An tSuca) er ei elv på Irland med ei lengd på om lag 80 km.

Ho er den største sideelva til Shannon og dei renn saman eit par kilometer nord for landsbyen Shannonbridge. Suck deler grevskapa Galway og Roscommon i to.

Ballinasloe er den største byen ved Suck.

Sjå òg 
 Elvar på Irland

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «River Suck» frå ,  den 23. oktober 2007.  

Galway
Roscommon
Elvar i Republikken Irland
Inny

Inny er ei elv i Republikken Irland. Ho renn frå Lough Sheelin i County Cavan og sørover til Lough Derravaragh. Frå her renn ho vestover til Lough Ree der ho møter Shannonelva. 

Ballymahon er den største byen langs Inny.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «River Inny» frå ,  den 23. oktober 2007.  

Longford
Westmeath
Elvar i Republikken Irland
Mahon

Mahon (irsk an Mhachan) er ei elv som renn frå Comeraghfjella i County Waterford i Republikken Irland.

Ho fell ned det 18 meter høge fossefallet Mahon Falls og forbi Fairy Bush og gjennom landsbyen Mahon Bridge. Ho munnar ut i Det keltiske havet ved Bunmahon (som tyder «botn av Mahon») på sørkysten av Irland.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «River Mahon» frå ,  den 23. oktober 2007.  

Waterford
Elvar i Republikken Irland
Bann i Wexford

Bann (irsk An Bhanna) er ei elv i County Wexford søraust i Republikken Irland. Ho har utspring på sørsida av Croghan i Nord-Wexford på grensa til County Wicklow. Ho renn sørover og møter Blackwater Stream nær landsbyen Hollyfort. Ho snur sørvestover til landsbyen Camolin. Ho vert kryssa av jernbanen mellom Dublin og Wexford fire gonger og renn forbi Ferns før ho munnar ut i Slaney nord for Enniscorthy.

Kjelde 

Denne artikkelen bygger på «River Bann (Wexford)» frå ,  den 23. oktober 2007.  

Wexford
Elvar i Republikken Irland
Elva Derry

Derry (irsk An Dioríoch) er ei elv i Republikken Irland. Ho har utspring like sør for Hacketstown i County Wicklow og renn søraustover til Tinahely. Sør for Tinahely snur ho brått sørvestover gjennom Shillelagh, og dannar eit kort stykke grensa mellom County Wicklow og County Wexford, før ho vert grensa mellom Wexford og County Carlow.

Ho renn under Clonegal Bridge på ein stad der ho skil Clonegal i County Carlow i vest frå Watch House Village i County Wexford i aust. Eit par kilometer lenger nede munnar ho ut i elva Slaney.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «River Derry» frå ,  den 23. oktober 2007.  

Derry
Derry
Derry
Derry
Vartry

Vartry (irsk Abhainn Fheartraí) er ei elv i Republikken Irland. Ho har utspring i Calary Bog nedanfor fjellet Great Sugar Loaf nord i County Wicklow. Nær Roundwood vart ho demma opp i 1840-åra to stader for å danne Vartryreservoaret.

Frå reservoaret renn ho austover gjennom Ashford og inn i The Murragh, eit myrområde som oppstod på innsida av ein kystjernbane bygd i 1860-åra. 

The Murragh munnar ut i Irskesjøen nær byen Wicklow.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «River Vartry» frå ,  den 23. oktober 2007.  

Wicklow
Elvar i Republikken Irland
Grevskap i Irland

Det er tradisjonelt 32 grevskap i Irland. 26 av desse ligg i Republikken Irland, medan dei resterande seks ligg i Nord-Irland. Grevskapa vart oppretta på 1800-talet for å utbetre ordninga for lokalstyre innanfor dei fire eldgamle provinsane. Dei er basert på distrikt som tildels vart definert alt i normannisk tid.

Sjølv om enkelte av grevskapa i nyare tid har vorte endra, og dei seks i Nord-Irland ikkje lenger er administrative einingar, vert dei framleis nytta ved fleire høve, som til dømes organiseringa av idrett. 

Seks av dei 26 grevskapa i Republikken har meir enn eitt administrativt distrikt, slik at det er total 34 einingar på grevskapsnivå. Tipperary vart delt i nord og sør alt i 1898, då grevskapa formelt vart administrative einingar. Dublin vart delt i fire (Dun laoghaire-Rathdown, Fingal, South Dublin og City of Dublin) i 1992. I tillegg utgjer byane Cork, Galway, Limerick og Waterford eigne distrikt.

I Nord-Irland vart det i 1973 gjennomført ei omfattande reform. Dei åtte einingane, seks grevskap og dei to bydistrikta Belfast og Derry, vart erstatta av 26 distrikt. Fleire av desse kryssar dei tradisjonelle grevskapsgrensene. Dei åtte eldre eininga er bevart som statthalderskap.

Alfabetisk liste

Kjelder
Det egoistiske genet

Det egoistiske genet (engelsk originaltittel: The Selfish Gene) er den første og mest kjende boka til den britiske evolusjonsbiologen og populærvitskapsforfattaren Richard Dawkins. Ho kom først ut i 1976, men vart ikkje omsett til norsk (bokmål) før i 2002. I boka argumenterer Dawkins for at genet, og ikkje individet eller arten, er den viktigaste eininga i det naturleg utvalet.

Boka vart omstridd, og mange tolka ho som eit forsvar for egoisme og sjølvisk åtferd på individnivå hjå menneske. Dette er likevel ikkje i tråd med korkje kva boka eller Dawkins sjølv hevdar. I intervju har Dawkins sagt at han i ettertid angrar på tittelen, og at han utan noko særleg til endringar godt kunne ha publisert den same teksten som til dømes «The immortal gene» eller «The cooperative gene».

Det er òg i denne boka Dawkins innfører mem-omgrepet.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Richard Dawkins: Det egoistiske genet, Humanist Forlag, Oslo 2002. ISBN 82-90425-56-2 
 Forord til den norske utgåva av Dag O. Hessen

Evolusjon
Bøker frå 1976
Biologibøker
Richard Dawkins
Connacht

County Galway (irsk Cúige Chonnachtae) er ein av dei fire provinsane på Irland. Han ligg vest på øya og i Republikken Irland og består av grevskapa Galway, Leitrim, Mayo, Roscommon og Sligo.

Dei største byane er Galway i sør og Sligo i nord. Han har like over 500 000 innbyggjarar og er det minste av dei fire provinsane. 

Provinsen har fleire Gaeltacht-området, der irsk språk er utbreidd, vest i Mayo og Galway.

Det høgaste punktet i Connacht er Mweelrea på 814 meter over havet i Mayo. Den største øya er Achill, som òg er den største av alle øyane utanfor Irland. Den største innsjøen er Lough Corrib.

Fram til tidleg historisk tid vart området kalla Cóiced Ol nEchmacht. Connacht var eit kongedøme i mellomalderen og kongar vart offisielt innsett fram til seint på 1600-talet. Den herskande O'Conor Don-familien har overlevd fram til i dag. 

«Republikken Connaught» eksisterte ei kort stund i 1798 med fransk militærstøtte. 

Den einaste større byen i Connacht er Galway med 71 983 innbyggjarar (2006). Den nest største byen er Sligo (17 892 innb.).

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Connacht» frå ,  den 24. oktober 2007.  

Provinsar på Irland
Munster

Munster (irsk Cúige Mumhan, An Mhumhain eller Mumha) er ein av dei fire provinsane på Irland. Han er den sørlegaste av dei fire og ligg i Republikken Irland. Han består av grevskapa Clare, Cork, Kerry, Limerick, Tipperary og Waterford. Namnet kjem frå den keltiske gudinna Muma. 

Provinsen var opphavleg delt inn i seks regionar: Tuadh Muman (Nord-Munster), Des Mhuman (Sør-Munster), Urh Mhuman (Aust-Munster), Iar Mhuman (Vest-Munster), Ernaibh Mhuman (Ernaistammen sitt område) og Deisi Mhuman (Deisistammen sitt område). Desse vart etter kvart overtatt av tre kongedøme som utvikla seg i provinsen: Thomond i nord, Desmond i sør og Ormond i aust. Desse vart etter kvart til jarledøme. For det historiske irske kongedømet Munster, sjå Mumu.

Dei tre kronene i flagget representerer dei tre kongedøma. Flagget kan lett forvekslast med Dublin sitt flagg, som har tre slott plassert på liknande måte på ein blå bakgrunn.

Byar 
Cork er den største byen i provinsen med 190 384 innbyggjarar (2006) og eit storbyområde med 380 000 innbyggjarar. 

Andre viktige byar er Limerick 90 757 (2006), som òg har over 100 000 innbyggjarar i storbyområdet, og Waterford 49 213 (2006).

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Munster» frå ,  den 25. oktober 2007.  

Provinsar på Irland
Ausekar

Ausekar eller auskjer er ein ausereiskap for båtar. Det har tadisjonelt vore laga av tre. Eigna treslag har vore furu, gran, or eller osp. 
Måla på ausekaret er etter båten. Ein regel har vore at lengda på auskaret i tommar svarar til lenda på båten i alner. Breidda er gjerne 3/4 av lengda. Lenga på handtaket svarar til handbreidda.

Til store båtar har det vore brukt store ausekar for to hender. I tillegg til handtaket er det då plassert ei stropp eller ei vidje tvers over karet. 

I nyare tid har ausekar vorte laga av plast.

Galleri

Kjelder 
 Jon Bojer Godal: Tre til båtar, Landbruksforlaget, Oslo 2001. ISBN 82-529-2403-4

Treting
Trebåtar
Tilbehøyr i båt
Klinkbygging
County Fingal

County Fingal (irsk Contae Fhine Gall, tyder «utanlandsk stamme») er eit grevskap i Republikken Irland. Det vart danna ut frå det tidlegare County Dublin. Vikingane kalla området Dyflinarskiri, landsbygda ved Dublin. Det opphavlege namnet kjem derimot frå det gamalirske Fionn Gall som tyder «vakre framande», og viser til nordmenn, medan områda sør for Dublin vart kalla Dubh Gall, og viste til danskane. 

Fingal er det femte folkerikaste grevskapet i Irland og den største byen er Swords, som òg er administrasjonssete. Andre viktige byar er Blanchardstown. Balbriggan, Castleknock, Howth, Malahide og Mulhuddart.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «County Fingal» frå ,  den 27. oktober 2007.

Bakgrunnsstoff 

Dublin
Økologisk nisje

Den økologiske nisjen til ein art er, i økologien, kva slags levesett og miljøkrav organismane har i høve til andre artar.

Dei ulike dimensjonane i ein nisje står for biotiske og abiotiske variablar; faktorar som varierer med økosystema. Ofte vel ein å berre sjå på eit utval av desse faktorane, sidan dei fleste einskildnisjar er kompliserte og inneheldt mange ulike tilhøve ein må ta omsyn til. Ulike faktorar vert brukt i ulike utrekningar; innanfor eit og same økosystem ser ein helst på biotiske faktorar medan ein gjerne ser på dei abiotiske først når ein samanliknar økosystem.

Konkurranse 
Ein skil gjerne mellom fundamental og realisert nisje. Den fundamentale nisjen til ein art er dei ressursane han er i stand til å utnytta, medan den realiserte er kva han faktisk nyttar seg av i naturen. Når det er mange artar med liknande nisjar til stades i eit økosystem, oppstår det interspesifikk konkurranse, og dei realiserte nisjane forandrar seg. Til dømes lever røye i aurevatn hovudsakleg av dyreplankton, medan næringsvalet i reine røyevatn ofte er dominert av botnlevande insektlarver. Me ser spesialisering; nisjane til ein eller fleire av artane vert smalare på grunnlag av kva for ressursar dei er flinkast til å nytta.

På same måte vert dei realiserte nisjane breiare når ein art finst i store bestandar; det vil då bli ein fordel for einskildindivid å søka litt dårlegare føde enn fleirtalet i større mengder. Med tida kan dette føra til artsdanning, at to delbestandar utviklar så ulike spesialiseringar at dei etter kvart ikkje lenger er i stand til å få avkom saman.

Kjelder

Økologi