Institutt for energiteknikk

Institutt for energiteknikk (IFE) er eit forskingsinstitutt med aktivitetar innan fagområda energiteknologi, miljøteknologi og nukleærteknologi. IFE vart etablert som ei stifting i 1948, har omsetnad på ca. 600 millionar kroner i året (2008) med om lag 600 fast tilsette på Kjeller og i Halden. Instituttets administrerande direktør er Eva S. Dugstad. Organisasjonen har sektorane «Sikkerhet Mennske- Teknologi- og Organisasjon (Sikkerhet-MTO)», «Petroleumsteknologi», «Nukleær sikkerhet og pålitelighet», «Nukleærteknologi og Fysikk» og «Energi- og Miljøteknologi». 

IFE truleg mest kjend for drifting av dei to atomreaktorane som finst i Noreg. I 1951 bygde dei ein forskingsreaktor på Kjeller som vert nytta som kjelde for nøytronstråling. JEEP I reaktoren vart bytta ut med ein ny i 1967. Atomreaktoren på Kjeller, JEEP II vart stengd i 2018. JEEP II reaktoren på Kjeller var eit sentralt forskingsinstrument for materialteknologi og grunnforsking i fysikk.

Haldenreaktoren vart stengd i 2018.
IFE er òg ansvarleg for Haldenreaktoren og IFE er med i det største internasjonale forskingsprosjektet i Noreg, Haldenprosjektet som gjer bruk av Haldenreaktoren. JEEP II-reaktoren på Kjeller vert nytta til grunnforsking i fysikk og produksjon av legemiddel, medan Haldenreaktoren vert nytta til forsking på materialteknologi og kjernebrenselsikkerheit.

Historie 
I dei fyrste åra etter krigen satsa Noreg sterkt på atomforsking for sivil nytte. Gunnar Randers starta den norske atomforskinga ved Forsvarets forskingsinstitutt allereie i 1946 saman med Odd Dahl. Det skjedde med godkjenning frå Stortinget. Fleire forskarar ønska ikkje at atomforskinga skulle gå føre seg i militær leiing. Forsvarsministeren, Jens Chr. Hauge, støtta likevel prosjektet og sørgde for tilstrekkeleg pengestøtte.

Institutt for Atomenergi (IFA) vart i 1948 etablert som ein sivil avleggar frå Forsvarets forskingsinstitutt med Gunnar Randers som direktør fram til 1970. I perioden mellom 1947 og 1951 fekk denne forskinga meir offentleg støtte enn all annan naturvitskapleg forsking. Noregs første atomreaktor (JEEP) stod klar på Kjeller i 1951. På den tida var det berre stormaktene USA, England, Frankrike, Sovjet og Canada som hadde atomreaktorar.

På 1980-talet gjekk IFE gjennom ei omstilling med ny programprofil. Løyva frå staten gjekk ned, medan eigen omsetnad auka med inntekter frå oppdragsforsking og kommersialisering. Petroleumsforsking, fornybar energi, kontrollromsteknologi og menneske-maskin-kommunikasjon var blant nokon av områda som voks i denne perioden.

Frå 1990-talet fekk IFE ein leiande posisjon innan norsk energi- og miljøforsking, med fokus på områda hydrogenlagring, miljøteknologi, solenergi og fornybare energisystem.

I 2006 måtte reaktoren JEEP-II stengjast ned nokre veker på grunn av ein radioaktiv lekkasje inne i reaktorhallen. Driftsforstyrringa vart utreidd og det vart konkludert med at den truleg skuldast ein lekkasje i rekombineringskrinsen i eller nær ei pumpe. Utsleppet av radioaktivitet i samband med denne hendinga var svært låge. Det vart ikkje målt utslepp med høgare verdiar enn det som følgjer av normal drift av reaktoren.

Sjå òg 
 Energi
 Atomreaktor

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Nrk: Inn i atomreaktoren
 Bellona om Haldenreaktoren 
 Bellona om Kjellerreaktoren 

Forsking i Noreg
Skipingar i 1948
Norske stiftingar