kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Nappsundbrua

Nappsundbrua er ei bru på fylkesveg 4 i Gulen kommune i Vestland. Brua kryssar Nappsundet mellom Mjømna og Tyløya. Ho er 141 meter lang. Saman med Mjømnesundbrua knyter Nappsundbrua saman øyene Byrknesøya og Mjømna. Dei to bruene vart opna 13. september 1997.

Sjå òg 
 Bruer i Noreg

Bakgrunnsstoff 
 Sogn og Fjordane Fylkesarkiv: Veg og ferje mellom Byrknesøya og fastlandet

Bruer i Gulen
Bruer opna i 1997
1997 i Noreg
Mjømnesundbrua

Mjømnesundbrua er ei bru på Fylkesveg 4 i Gulen kommune i Vestland. Brua kryssar Mjømnesundet mellom Tyløya og Byrknesøya. Ho er 381 meter lang. Saman med Nappsundbrua knyter Mjømnesundbrua saman Byrknesøy og Mjømna. Dei to bruene vart opna 13. september 1997 av fylkesordfører Knut O. Aarethun.

Sjå òg 
 Bruer i Noreg

Bakgrunnsstoff 
 Sogn og Fjordane Fylkesarkiv: Veg og ferje mellom Byrknesøya og fastlandet

Bruer i Gulen
Bruer opna i 1997
1997 i Noreg
Bård Tufte Johansen

Bård Tufte Johansen () er ein norsk komikar. Han har laga ei rekkje TV- og radioprogram for NRK, ofte saman med Harald Eia sidan 1994.

Johansen drog eit år til USA på vidaregåande skule og livnærte seg i to år ved å selja støvsugarar før han i 1990 starta i ungdomsredaksjonen i NRK. Han song dessutan i bandet Utopian Fields, og var med på den første utgivinga deira i 1989.

Frammøte 
TV

Radioprogram (utval)
 1997 Herreavdelingen
 2004 Tazte priv

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Bård Tufte Johansen» frå , den 2. november 2010.

Bakgrunnsstoff

Norske komikarar
Norske programleiarar
Programleiarar for NRK
Folk frå Skien
Atle Antonsen

Atle Antonsen () er ein norsk komikar og skodespelar. Han er kjent for fleire humorprogram på TV, som medlem i bandet DDR, for Lompelandslaget og som frontfigur for Det Politiske Parti. 

Av TV-programma Antonsen har medverka i kan nemnast Mandagsklubben på TV Norge og Team Antonsen og Uti vår hage på NRK. Han har også medverka i radioprogrammet Misjonen på P4 saman med Johan Golden. Frå 2006 har han også opptrådt med Team Eckbo, ein sceneproduksjon i samarbeid med Harald Eia, Bård Tufte Johansen og Espen Eckbo. Antonsen er dessutan kjent for plystringa si.

Antonsen har vunne Komiprisen tre gonger; i 2004 i klassen beste stand up-artist og i 2007 og 2008 i klassen beste mannlege artist i revy og komedie. Under Gullruten 2006 vart han kåra til beste mannlege skodespelar for Tre brødre som ikke er brødre. Han har bidrege til den norskdubba versjonen av enkelte animasjonsfilmar, og er i tillegg stemma til hovudpersonen i den norske animasjonsfilmen «Kurt blir grusom».

Frammøte

Sjå òg 
 Team Antonsen
 Bandet DDR
 Kanal 24
 Johan Golden

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Atle Antonsen» frå , den 3. november 2010.
  oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Norske komikarar
Norske skodespelarar
Programleiarar for NRK
Programleiarar for TV Norge
Folk frå Lillehammer
Hille i Gulen

Hille er ei øy i Gulen kommune i Vestland. Hille er den femte største øya i kommunen. Under folketeljinga i 2001 budde det 41 menneske i Hille grunnkrins, men denne omfattar òg mange andre øyar, m.a. Grima, Koksøyna, Store og Litle Kvernøyna og Kversøyna.

Dei andre store øyane i Gulen (Mjømna, Sandøyna, Byrknesøy og Hisarøy) har fått brusamband til no, men dei som bur på Hille er avhengige av båt. Fjord1 Fylkesbaatane køyrer dagleg innom Nordøyane, som inkluderer Hille. Ungane som veks opp på Hille, går på skule på Byrknesøy, der dei som bur på Hille også har postadresse.

Folketalsutvikling:

Kjelder 

 Folketalet frå Hille er henta frå bokmålswikipedia sin artikkel om Mjømna.
 Rutetider for Fjord1 sin snøggbåt mellom Gulen og Ytre Solund. 

Øyar i Gulen
America av Simon & Garfunkel

«America» er ein song skriven av Paul Simon og spelt inn av Simon & Garfunkel for albumet Bookends i 1968. 

Songen vart gjeven ut som singel i 1972, samstundes med albumet Simon and Garfunkel's Greatest Hits, og nådde 97. plass på den amerikanske singellista. B-sida på singelen, «For Emily, Whenever I May Find Her», gjorde det uventa mykje betre og nådde 53. plass. 

I songen vert byane Saginaw og Pittsburgh; New Jersey Turnpike; ein Greyhound-buss; og Mrs. Wagner's Pies nemnd. Songen omhandlar ei fysisk og metaforisk reise for to kompanjongar som leiter et den verkelge meininga i Amerika. På eit metaforisk nivå vert håpløysa til ein kjæraste snudd om til angst og kanskje sorg. Bokstavleg talt skildrar songen ei reise austover gjennom Amerika, som endar opp i New York City.

Andre versjonar

Songen vart omarrangert av progrockbandet Yes i 1971. Yes la til element som var typisk for progrock, som taktendringar og lange instrumentale parti. Den komplette versjonen varte over 10 minutt og finst på albumet The New Age of Atlantic og seinare samlealbumet Yesterdays i 1975, samt på nyutgjevinga av Fragile i 2003. Ei forkorta utgåve vart gjeven ut på singel og nådde 46. plass på listene. 

David Bowie framførte ei enkel utgåve av songen under The Concert for New York City, som vart halde etter terroråtaka 11. september 2001. Bowie framførte songen sitjande med ein mikrofon og ein Suzuki Omnichord. 

Josh Groban song songen på konsertalbumet Live at The Greek.

Salslister

Vekeslister

Medverkande
Simon & Garfunkel
 Paul Simon – solovokal, akustisk gitar, produsent
 Art Garfunkel – harmonivokal, produsent
Andre medverkande
 Hal Blaine – trommer, perkusjon
 Larry Knechtel – Hammondorgel
 Joe Osborn – bass
 Ikkje oppført – sopransaksofon eller klarinett
Produksjon
 Roy Halee – produsent, lydteknikar
 Bob Johnston – produksjonsassistent
 Robert Honablue – lydteknikar

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «America (Simon & Garfunkel song)» frå ,  den 4. november 2010.  

Simon & Garfunkel-songar
Songar frå 1968
Songar om USA
Songar skrivne av Paul Simon
Songar produserte av Roy Halee
Songar produserte av Paul Simon
Songar produserte av Art Garfunkel
Columbia Records-singlar
Singlar frå 1972
Yes-songar
David Bowie-songar
Josh Groban-songar
America-songar
First Aid Kit-songar
Eivindvik Fjordhotell

Eivindvik Fjordhotell ligg i Eivindvik i Gulen kommune i Vestland fylke.

Om hotellet 
Hotellet er i Eivindvik sentrum ikkje langt frå butikken, banken og båthamna. Næraste nabo er lensmannen. Det har 22 rom, 2 møterom og restaurant. 
Hotellet har hatt fleire eigarar. Sidan august 2006 er det drive av Laila Indrebø og Gustav-Erik Blaalid.

Bakgrunnsstoff 
 Heimeside til hotellet 

Hotell i Vestland
Byggverk i Gulen
Næringsliv i Gulen
Samferdsle i Gulen
Skipingar i 1979
Fonna

Fonna er ei øy utanfor Eivindvik i Gulen kommune. I gamal tid hadde øya hamn. Heimstad til Kirkebyggeren i Fonna.

Ein av dei første forsøk med torskeoppdrett i Gulen var Kåre Håvåg med selskapet Fonnafisk på Fonnøya ved Eivindvik på 1980-talet.

Folketalsutvikling:

Kjelder

Øyar i Gulen
Grima

Grima er ei øy rett nord for Byrknesøyna i Gulen kommune. Mellom Grima og Byrknesøyna går det ein særs smal aust-vestgåande naturleg kanal, søndre Grimesund. Langs vestsida av Grima går ein nord-sørgåande smal kanal som heiter Svartsundet. Øya har vegsamband til Byrknesøyna og vidare til fastlandet over bruer. Grima naturreservat tek opp 1483 dekar av øya.

Folketalsutvikling:

Kjelder

Øyar i Gulen
Sira-Kvina Kraftselskap

Sira-Kvina Kraftselskap er eit energiproduksjonsselskap eigd av av Lyse AS (41,1 %), Statkraft (32,1 %), Skagerak Kraft AS (14,6 %) og Agder Energi Produksjon AS (12,2 %).

Namnet på selskapet kjem av elvene Sira og Kvina.

Kraftselskapet driv sju vasskraftverk i Kvinesdal og Sirdal:
 Duge kraftverk
 Kvinen kraftverk
 Roskrepp kraftverk
 Solhom kraftverk
 Tjørhom kraftverk
 Tonstad kraftverk
 Åna-Sira kraftverk

Samla produksjon ca 6 TWh med ein installert effekt 1760 MW.

Selskapet har driftssentral på Tonstad i Sirdal.

Bakgrunnsstoff 

Norske kraftselskap
Sirdal kommune
Kvinesdal kommune
Daddel

Daddel er frukta frå daddelpalmen (Phoenix dactylifera) i daddelpalmeslekta i palmefamilien. Ein dyrkar dadlar i tørre delar av Asia og Nord-Afrika, særleg i oasar. Daddeldyrking er særleg viktig i Midtausten.

Skildring
Daddelpalmen er eit mellomstort tre, 15-25 meter høgt, som kan ha fleire stammar frå same rotsystemet eller ein enkel stamme. Blada er 3-5 meter lange.

Dadlar
Daddelfrukta er eigenleg eit bær som inneheld eitt frø. Ein har brukt dadlar til mat i Midtausten i tusenvis av år. Dei har vore dyrka frå Mesopotamia til Egypt, kanskje så tidleg som 4000 f.Kr Arkeologiske funn tyder på at dadlar kan ha vore kultiverte aust i Arabia i 6000 f.Kr

Dyrking
Daddelpalmar blir dyrka for frukta, for å gje ly og som prydplante.

Verdas eldste spirande frø
Eit 2000 år gammalt daddelfrø frå Masada nær Daudehavet vart i 2008 det eldste frøet i verda ein har fått til å spira. Førebels undersøkingar har vist at planta deler omtrent halvparten av DNAet med tre moderne variantar av daddelpalmen, frå Egypt, Irak og Marokko.

Daddel i kulturen
Daddelpalmen har lenge vore ein viktig kulturplante i området ho veks i. Han er nemnd fleire gonger i Bibelen og Koranen, og blir mellom anna nytta til å byggja lauvhytter under den jødiske sukkothøgtida. Palmegreinene er mellom anna eit symbol for siger, og kan brukast til å markera palmesundag. Innan islam er det vanleg å bryta fasta under ramadan med dadlar og vatn. Ifølgje tradisjonen likna Muhammed ein god truande med daddelpalmen.

Daddelpalmen er eit nasjonalsymbol for Saudi-Arabia, som nytte henne i riksvåpenet. Ho er også avbilda på pengar og frimerke frå Algerie, Libya og Tunisia.

Daddelpalme i Noreg
I Noreg er daddelpalme ein framandart som er innført som matvare, og det er funne frøplanter som har spira på deponi for matavfall kring Oslofjorden og i Trøndelag frå 1950.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Daddelpalme» frå ,  den 6. november 2010.  
Martha Modzelevich, Phoenix dactylifera, Date Palm, Tamr תמר מצוי , تمر, Flowers in Israel
Najma Mohamed, Plants of the Qur'an: The Date Palm, islamonline.net, 2011-01-20

Bakgrunnsstoff

Date Palm Cultivation. FAO PLANT PRODUCTION AND PROTECTION PAPER 156, Rev. 1.

Frukt
Daddelpalmeslekta
Saudiarabiske nasjonalsymbol
Plantar i Egypt
Plantar i Eritrea
Plantar i Libanon
Plantar i Libya
Plantar i Pakistan
Plantar i Saudi-Arabia
Plantar i Dei sameinte arabiske emirata
Planteliv i Nord-Afrika
Planteliv i Sahara
Planteliv på Den arabiske halvøya
Medisinplantar
Plantar i Bibelen
Plantar i Koranen
Plantar i islam
Plantar i jødedommen
Plantar i kristendommen
Hogganviksteinen

Hogganviksteinen er ein runestein som er funnen på garden Hogganvik i Mandal kommune. Steinen har 61 teikn, så runeinnskrifta er uvanleg lang. Då steinen vart funnen i september 2009 var det rundt 60 år sidan sist det vart gjort eit liknande funn i Noreg. Steinen er datert til folkevandringstid eller yngre romartid, frå 200- til 500-talet. 

Det var Arnfinn og Henrik Henriksen som fann steinen, som låg med skriftsida ned i hagen deira. Etter alt å døme har steinen lege med skriftsida ned sidan kort etter at runene vart rissa. Runene har difor ikkje vore utsette for vêr og vind, og dei er særs lite forvitra. I dag er steinen reist på funnstaden, slik han truleg opphavleg har stått.

Innskrifta og tolkinga 

Innskrifta er tolka av professor og runolog James Knirk i samarbeid med runologane Jonas Nordby og Terje Spurkland, og professor i germansk filologi, Harald Bjorvand.

Innskrifta 
[s]kelbaþewas s^tainaR aasrpkf

aarpaa inana naloR/naboR/(nawoR)

ek naudigastiR

ek erafaR

Tolkinga 
Skelba-þewaR’s [“Skjelvande-tenar sin”] stein [=(grav-) minne].

[Bokstavmagi:] aaasrpkf aarpaa

Innanfor/innanifrå ?navet/?novet [eller: ?nåla].

Eg [=runerissaren] [heiter] NaudigastiR [=”Naud-gjest”];

Eg [kallast] Jerven.

Bakgrunnsstoff 

 Frans-Arne Stylegar med ei førebels oppsummering 
 The Hogganvik Runestone - Arkeologi i Nord
 Middelaldernett om Hogganviksteinen 
 Arkeologi i Nord: Innskrifta er tolka

Arkeologiske funn i 2009
Runesteinar i Noreg
Kulturminne i Lindesnes
Store Saltsjø

Store Saltsjø (engelsk Great Salt Lake) er ein endorheisk innsjø i Utah. Den dekker om lag 4400 km², men vasshøgda varierer frå år til år. I 1963 var vasstanden på sitt lågaste og sjøen dekte berre ca. 1529 km², medan den i 1987 dekte 5311 km², som er rekorden i dag. På grunn av at fordamping er den einaste måten vatn kan forsvinne på har sjøen fått kallenamnet «America's Dead Sea» (Amerikas dødehav).

Bakgrunn
Store Saltsjø var ei gong i tida ein del av Bonnevillesjøen, som var på storleik med Michigansjøen og mykje djupare. Bonnevillesjøen var rundt ti gonger større og rundt 305 meter djup. Den dekte store delar av dagens Utah og mindre delar i Idaho og Nevada under istida for mellom 32 000 og 14 000 år sidan. Då klimaet endra seg begynte den store Bonnevillesjøen å tørke opp, og det einaste som vart att etter den enorme sjøen var Store Saltsjø, Utahsjøen, Seviersjøen, Rushsjøen og Vesle Saltsjø.

Øyer
Antelope Island er den største øya i Store Saltsjø og er ein eigen nasjonalpark.

Innsjøar i USA
Utah
Endorheiske innsjøar
World Wide Fund for Nature

World Wide Fund for Nature (WWF, fram til 1986 World Wildlife Fund) er ein stor internasjonal naturvernorganisasjon som vart grunnlagt av biologen Julian Huxley og ornitologen Peter Scott i 1961. Organisasjonen sitt varemerke er ein pandabjørn.

Formål 
Hovudmålet til organisasjonen var opphavleg å verne truga artar og tilhøyrande habitat, men med åra har dette vorte utvida til å omfatte naturvern på eit generelt plan. I dag blir WWF rekna for å vere den største og viktigaste naturvernorganisasjon i verda.

Hovudoppgåver
 Verne mangfaldet blant artar og økosystem
 Sikre berekraftig bruk av naturressursar
 Kjempe mot forureining og overforbruk av ressursar og energi

WWF International 
Organisasjonen har omkring 5 millionar medlemmar og 4000 tilsette globalt. WWF er representert med lokale organisasjonar i meir enn 30 land, mellom anna Noreg. I tillegg er staben engasjert i feltarbeid i meir enn 100 land. Hovudkontoret ligg i Gland i Sveits.

WWF organiserer arbeidet i seks hovudområde: Artar, ferskvatn, giftige kjemikaliar, klimaendringar, kyst, hav og skog.

I dag engasjerer WWF seg òg politisk, finansielt og innan utdanning, for å nå målsettingane sine om bevaring og naturvern. I så måte er organisasjonen òg kjent for å ha teke i bruk sivil ulydigheit for å syne synspunkta sine.

Nasjonale samskipnader

WWF-Noreg 
World Wide Fund for Nature Noreg (WWF-Noreg) vart grunnlagt i 1970 med Kong Harald V (som då var kronprins) som president. I Noreg var organisasjonen tidlegare kjent under namnet Verdas villmarksfond. Den norske avdelinga hadde ca 4000 medlemmar og 15 tilsette i 2005. I 2007 var det 7000 medlemmar og 30 tilsette. Hovudkontoret i Noreg ligg i Oslo.

Generalsekretærar 
Einar Johan Johannessen
Vera Selnes
Stig Hvoslef
Rasmus Hansson
Nina Jensen

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 WWF Protected Areas
 WWF globale organisasjonar

Internasjonale miljøorganisasjonar
Skipingar i 1961
Bjølle

Ei bjølle, av norrønt bjǫllu, ei oblik form av bjalla, er ei lita metallklokke med kolv i. Når klokka heng fritt, kan kolven slå mot klokka og gi ein ringelyd.

Dombjøller er runde, hole bjøller med kuler inni. Forstavinga dom siktar til at dei gir ein døyvd, i eldre språk dumb, lyd.

Ordet bjølle kan også bli brukt om tilsvarande innretningar som gir lette plingelydar.

Bruk av bjøller
Bjøller blir hengde rundt halsen på husdyr som går på utmarksbeite slik at dei skal bli lettare å finne att. Dørbjøller ringer når ein opnar ei dør, og i butikkar kan ei bjølle på disken varsle personalet om kundar som ønskjer hjelp. 

Dombjøller vert brukte på hestar.

Sjå òg
Kyrkjeklokke

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Husdyrbruk
Ting av metall
Ord frå norrønt
Richard Wright (1908-1960)

Richard Wright () var ein amerikansk forfattar. Han voks opp i Mississippi og Tennessee før han flytta til Chicago då han var nitten. Dette skildra han i sjølvbiografien Black Boy (1945, på norsk Svart ungdom, 1947). Etter nokre år med andre jobbar og studiar vart Wright forfattar med novellesamlinga Uncle Tom's Children (1938), om rasekonflikt, vald og kamp for menneskeverd i Sørstatane. Den naturalistiske romanen Native Son frå 1940 (på norsk Nigger, 1947) vert rekna som hovudverket hans. Romanen er prega av det kommunistiske samfunnssynet til Wright. Dette skreiv han òg om i eit essay i antologien The God That Failed (1950).

Wright flytta til Paris etter den andre verdskrigen. Her skreiv han mellom anna romanen The Outsider (1953), der han syner interesse for eksistensialismen, Savage Holiday (1954), The Long Dream (1958) og Lawd Today (1963), novellesamlinga Eight Men (1961),  reiseskildringa Black Power (1954) frå Ghana, The Color Curtain (1956) om Bandungkonferansen mellom afrikanske og asiatiske land og den kritiske skildringa av Spania kalla Pagan Spain (1957).

Kjelder 

Folk frå Mississippi
Afroamerikanske forfattarar
Afroamerikanske diktarar
USA-amerikanske forfattarar frå 1900-talet
Vangsnes stavkyrkje

Vangsnes stavkyrkje var ei stavkyrkje i Vik i Sogn, som vart riven i 1861. Ein utskoren planke frå kyrkja er bevart på Bergen museum. Den første skriftlege kjelda som nemner kyrkja, er frå 1360, men ho kan godt ha vore mykje eldre enn dette.

Utsjånad
Vangsnes stavkyrkje var ei enkel, éinskipa kyrkje. Ifølgje ein rapport frå 1722 var kyrkja "en gammel stavkirke med taarn fra grunden, saa og en svale paa søndre side og et vaabenhus af stavbygning. Indvendig vel holdt og malet." Kyrkja hadde då framleis ein svalgang på sørsida. Då ho vart riven i 1861, stod det berre restar av ein svalgang igjen på vestsida. Det kan ikkje seiast sikkert om svalgangen har gått rundt heile kyrkja. Koret var lågare og smalare enn skipet.

Kyrkja hadde ikkje mykje ornamentering, men Bergen museum har ein rikt ornamentert planke som skal ha gått over korbogen. Det var éin inngang til skipet og éin til koret på sørveggen og éin på vestveggen. Døra på sørveggen var den opphavlege hovudinngangen. Koret var smalt, og opphavleg skilt frå skipet med ein heil skiljevegg, som det vart laga ei opning i etter reformasjonen. Det kom lys inn i kyrkja gjennom seks små, runde gluggar, fire i skipet og to i koret. Kyrkja hadde åtte stolpar, fire som danna hjørna i skipet og fire i koret. Stammane var i snitt 1 1/5 fot tjukke (nesten 40 cm). Då kyrkja vart riven, var heile det opphavlege taket allereie borte, også austveggen i koret, utan apsis, var ny.

Skipet var 22 fot (7 m) langt og 17 fot (5 m) breitt. Koret var 10 fot gonger 10 fot (3 m x 3 m).

Fotnotar

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Brendalsmo, Jan: Kildegjennomgang: Middelalderske kirkesteder i Sogn og Fjordane (Riksantikvaren, 2016), s. 57–58
 

Tapte stavkyrkjer
Kyrkjer i Vik
Kulturminne i Vik
Tidlegare kyrkjer i Noreg
Den venetianske skulen

Den venetianske skulen var ein krets renessansekomponistar aktive i Venezia i perioden ca. 1550 til 1610 som skapte ei rørsle som blei viktig i europeisk musikkhistorie. Saman med monodien og operaen i Firenze definerer dei musikalske nyvinningane til komponistar frå denne skulen slutten på renessansemusikken og byrjinga på barokkmusikken; .

Flamlendaren Adrian Willaert som arbeidde som maestro di cappella i Markuskirken vert rekna som grunnleggar av skulen. Andre viktige komponistar var Cipriano de Rore, Claudio Merulo, Andrea Gabrieli, Giovanni Gabrieli og Claudio Monteverdi.

Den venetianske skule vert stilistisk kjenneteina av kromatikk og ei målsetting om å oppnå sterke kontrastar i dynamikk og i klangfarge. Rørsla var viktig for utviklinga av polyfon korteknikk med mellom anna ekkoeffekt og ein mektig klang. Skulen utvikla òg 5-stemmige madrigaler a cappella med avansert kromatikk som leia utviklinga vekk frå modale musikkformer.

Den venetianske skule bidrog til å frigjere instrumentalmusikken, og Andrea Gabrieli og Claudio Merulo introduserte instrumentale musikkformer som toccata, ricercar, canzona og sonata.

Rundt hundreårsskiftet 1500-1600 fekk dei såkalla tyskvenetianarane, Jacobus Gallus (òg Jacob Handl eller Jacob Handl-Gallus), Michael Praetorius og Hans Leo Hassler stor innverknad.

Sjå òg 
 Den romerske skulen
 Florentiner Camerata
 Den napolitanske skulen
 Den flamske skulen
 Musica reservata

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Den venetianske skole» frå ,  den 12. november 2010.  

Italiensk musikkhistorie
Renessansemusikk
Slaget ved Carillon

Slaget ved Carillon vart utkjempa den 8. juli 1758 under den franske og indianske krigen (som var ein del av den globale sjuårskrigen). Det vart utkjempa nær Fort Carillon ved breidda av Lake Champlain i grenseområdet mellom den britiske kolonien New York og den franske kolonien Canada (tilsvarar om lag dagens kanadiske provinsar Quebec og Ontario).

I slaget, som hovudsakleg fann stad på ei høgd om lag 1 km frå sjølve fortet, tok den franske armeen på 4000 mann under general Louis-Joseph de Montcalm og Chevalier de Levis ein avgjerande siger om den langt større styrken til britane under general James Abercrombie, som gjekk til frontalåtak på skyttergravene til franskmennene utan å nytte feltartilleri. Slaget vart det blodigaste i krigen med over 3000 skadde og drepne, over 2000 britar.

Den amerikanske historikaren Lawrence Henry Gipson skreiv om Abercrombie at «aldri har det vore gjort så mange feil under ein militærkampanje på amerikansk jord av dei ansvarlege.» Mange militærhistorikarar har skrive at slaget ved Carillon er eit klassisk døme på taktisk militær inkompetanse. Abercrombie, som var sikker på ein rask siger, ignorerte fleire militære taktikkar han kunne nytta, som flankemanøver der dei kunne ta det franske byrstvernet langs flanken. Han kunne ha venta på artilleriet sitt eller lagt ei omleiring kring franskmennene. I staden for baserte han seg på feilaktige opplysingar frå ein ung militæringeniør og ignorerte samstundes ein del av anbefalingane til ingeniøren. Han valde eit direkte frontalåtak på skyttergravene til franskmennene utan å nytte artilleri. Montcalm var uroa over den svake militære stillinga til fortet sitt, men klarte å forsvare stillinga med høg moral. På grunn av dårleg tid hadde han likevel gjort strategiske feil i førebuinga av forsvaret sitt som ein kompetent angripar kunne ha utnytta og han gjorde sjølv taktiske feil som gjorde jobben til angriparen enklare.

Fortet vart teken av britane året etter og har sidan vorte kalla Fort Ticonderoga (etter plasseringa). Dette slaget gav raskt fortet eit rykte om å vere uinntakeleg og hadde ein effekt på framtidige militære operasjonar i området. Trass i fleire storskala militære rørsler gjennom området, både i den franske og indianske krigen og den amerikanske sjølvstendekrigen, vart dette det einaste store slaget som vart utkjempa nær fortet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Battle of Carillon» frå ,  den 12. november 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Slaget om Ticonderoga 

Carillon
Carillon
Carillon
Carillon
Carillon
Slaget ved Restigouche

Slaget ved Restigouche var eit sjøslag som vart utkjempa under den franske og indianske krigen på Restigouche River mellom britiske Royal Navy og ein liten flotilje av franske marinefartøy. Dei franske fartøya vart sende for å støtte Ny-Frankrike etter at Quebec fall. Forsyningar var særs viktige fordi Frankrike styrte koloniane sine slik at dei var heilt avhengige av produkt og varer heimlandet. Tapet i slaget ved Restigouche gjorde at forsyningane ikkje kom fram til soldatane og markerte slutten på det franske forsøket på å halde på koloniane sine i Nord-Amerika.

Sjå òg
Slaget ved Sainte-Foy

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Battle of Restigouche» frå ,  den 12. november 2010. 
 oppgav desse kjeldene:
Parks Canada, Battle of the Restigouche National Historic Site brochure, 2003.

Slag i den franske og indianske krigen
Sjøslag i sjuårskrigen
Konfliktar i Canada
Britiske sjøslag
Franske sjøslag
Konfliktar i 1760