kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Vulkanen Chaitén

Chaitén er ein vulkansk kaldera med ein diameter på 3 km, som ligg 17 km vest for den isdekte vulkanen Michinmahuida og 10 km nordaust for byen Chaitén, nær Corcovadobukta sør i Chile. Det siste utbrotet starta 2. mai 2008 og enda i 2010. I følgje Global Volcanism Program har radiokarbondatering av eldre tefra vist at vulkanen hadde det førre utbrotet sitt kring 7420 fvt. ± 75 år.

Kalderakanten ligg 1122 meter over havet. Før det noverande utbrotet var han stort sett fylt av ein lavadom av rhyolittis obsidian som nådde høgda 962 meter over havet og var delvis dekt av vegetasjon. To små innsjøar okkuperer botnen av kalderaen på vest- og nordsida av lavadomen.

Den gjennomsiktige grå obsidianen som hadde vorte kasta ut av vulkanen, vart nytta av førkolumbiske kulturar som råmaterial for lekamar, og er unnen opp til 400 km sør og nord for vulkanen, til dømes i Chan-Chan.

2008-09-utbrotet
Dei chilenske styresmaktene byrja ei evakuering av den nærliggande byen Chaitén (4200 innbggjarar) og det kringliggande området same dagen som utbrotet starta og hovudfasen var over den 3. mai 2008. Ein eldre person døydde på sjøen på veg til Puerto Montt. Ettermiddagen 3. maim hadde oskeskya frå utbrotet spreiddseg over Chile og Argentina til Atlanterhavet, og forureina drikkevatnenet, og visstnok dekka byen Futaleufú som ligg 75 km mot søraust med 30 cm oske. Dette viste seg å vere overestimert, og seinare undersøkingar snte at avsetningane kring Futaleufú var mindre enn 5–10 cm.

Den 6. mai 2008 vart utbrotet kraftigare og produserte pyroklastiske straumar og mogelegeins nokre lavaeksplosjonar, og oskesøyla steig til ei høgd på kring 30 000 meter. Folk som var att og nesten alle innbyggjarane i Chaitén og nærliggande landsbyar vart evakuerte, og det same vart Futaleufú.

Den 21. mai 2008 vart ein ny lavadom observert under oppbygging i krateret, og 24. mai 2008 hadde overgått høgda til den gamle domen. Lavadomen heldt fram å vokse utover sommaren 2008.

19. februar 2009 kollapsa ein delvis dom og skapte ein pyroklastisk straum som strekte seg ned til Chaiténdalen og stoppa opp 5 km frå byen Chaitén. Oska nådde igjen Futaleufúog delar av Chubut-provinsen i nabolandet Argentina.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Chaitén (volcano)» frå ,  den 8. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 BBC News: In pictures: Chile volcano erupts
 Chaiten Volcano Still Active - The Big Picture - Boston.com

Fjell i Chile
Kalderaer i Chile
Aktive vulkanar
Kratersjøar
Vulkanar i Chile
VEI-4-vulkanar
Vulkanutbrot i 2008
Vulkanutbrot i 2009
2008 i Chile
2009 i Chile
Bekkestranda kyrkje

Bekkestranda kyrkje eller Bekkestranda kapell er ei langkyrkje i Holmestrand kommune.

Bygget vart oppført som Bubakkens bedehus i 1902. Huset vart ombygd i 1911 og fekk kapellstatus i 1913. I 2000 vart bygget  overdrege til Sande sokn.

Fotnotar

Litteratur

Bakgrunnsstoff
 
 Sande kyrkjelege fellesråd 
 

Kyrkjer i Holmestrand
Kyrkjer i Nord-Jarlsberg prosti
Kulturminne i Holmestrand
Norske kyrkjer frå 1902
Langkyrkjer i Tunsberg bispedømme
Sandefjord kyrkje

Sandefjord kyrkje er ei langkyrkje frå 1903 i Sandefjord kommune i Vestfold og Telemark.

Kyrkja avløyste ei trekyrkje frå 1872 (teikna av Jacob Wilhelm Nordan) som gjekk med i den store bybrannen 16. mars 1900.

Altartavla vart laga av Dagfin Werenskiold i 1960–63 og er den tredje i kyrkja på drøyt 100 år. Tavla har 17 biletfelt med scener frå Jesu liv.

Det er kyrkjegard (frå 1883) ved kapellet (frå 1884) nord for kyrkja, men hovudgravplass for byen er ved Orelund kapell.

Fotnotar

Litteratur

Bakgrunnsstoff
 Roar Bredal og Svein Rustad: Sandefjord kirke (hos Tunsberg bispedømme)
 Roar L. Tollnes: Sandefjord kirke  (finst òg som PDF )
 Sandefjord bibliotek om altartavlene i kyrkja
 
 

Kyrkjer i Sandefjord
Kyrkjer i Sandefjord prosti
Norske kyrkjer frå 1903
Langkyrkjer i Tunsberg bispedømme
Kulturminne i Sandefjord
Nesbygda kyrkje

Nesbygda kyrkje er ei  langkyrkje i Svelvik i Viken fylke.

Bygningen vart oppført som bedehus i 1915 og innvigd 1. januar 1916. Dette er sidan gjeve i gåve til Svelvik kyrkjelyd og har vorte pussa opp og bygd om fleire gonger. Det ble innvigd som kapell den 15. september 1993 og vert i dag titulert som kyrkje.

Litteratur

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Nesbygda kyrkje» frå ,  den 11. januar 2014.

Bakgrunnsstoff
 Nesbygda historielag: Bygdevandring 26. juni 2005
 Nord-Jarlsberg museum

Kyrkjer i Drammen
Kyrkjer i Drammen prosti
Norske kyrkjer frå 1916
Langkyrkjer i Tunsberg bispedømme
Svelvik kyrkje

Svelvik kyrkje er ei  langkyrkje i Svelvik i Viken fylke.

Kyrkja vart teikna av Wilhelm Hanstein, med Christian H. Grosch som konsulent. Ho avløyste ei mellomalderkyrkje som var vigsla til Nikolas av Myra.

I staden for altartavle har kyrkja glasmåleri i korveggen frå 1917. Dei vart teikna av Sverre Pettersen og utført av Finn Hansen. Kyrkja vart omfattande restaurert i 1952.

Litteratur

Bakgrunnsstoff
 Svelvik kyrkjelege fellesråd
 
 Svelvik kyrkje på YouTube:  http://www.youtube.com/watch?v=9ks7BOnN430
 

Kyrkjer i Drammen
Kyrkjer i Drammen prosti
Kulturminne i Drammen
Norske kyrkjer frå 1850-åra
Langkyrkjer i Tunsberg bispedømme
1859 i Noreg
Berger kyrkje

Berger kyrkje er ei  langkyrkje i Svelvik i Viken fylke.

Kyrkja vart teikna av Schak Bull og innvigd i 1895. Dei same teikningane vart kort tid etter nytta ved bygginga av Ytre Arna kyrkje. Kyrkja vart omfattande restaurert i 1948–49 og var i privat eige fram til 1970.

På kyrkjegarden står eit bårehus frå 1989.

Litteratur
 Kåre Sten Larsen: Berger kirke — 100 år (1895–1995) (E-bok på Bokhylla.no)

Kjelder 

 
 Svelvik kyrkjelege fellesråd

Bakgrunnsstoff
 Tunsberg bipedømme
 

Kyrkjer i Drammen
Kyrkjer i Drammen prosti
Kulturminne i Drammen
Norske kyrkjer frå 1895
Langkyrkjer i Tunsberg bispedømme
Heidi Weng

Heidi Weng () er ein norsk langrennar frå Enebakk. Ho tok bronsemedaljen på 15 km under Ski-VM 2013, og gjekk for det norske laget som vart verdsmeistrar på 4 x 5 km stafett. Weng representerer IL i BUL, tidlegare var ho medlem av Idrettslaget Driv.

Aktiv
Weng var i 2010 med på det norske stafettlaget som i Hinterartzen vart verdsmeistrar for juniorar, i same meisterskapen fekk ho sølv i det individuelle rennet over 10 km. I januar 2011 deltok ho i junior-VM på ski i Estland. Her vann ho gull på 10 km og i stafett, og fekk bronse på 5 km fristil, bakom landsmanninene Ragnhild Haga og Kari Slind.

Etter fleire sterke prestasjonar i verdscuprenn i 2012-sesongen fekk ho sitt gjennombrot då ho 3. mars 2012 vart nummer tre på 15 km i Lahti, berre slått av landslagskollegaene Therese Johaug og Marit Bjørgen. To veker seinare tok ho endå eit steg opp på pallen, då ho kom på andreplass i mini-tour-rennet i Falun. Marit Bjørgen kunne ho ikkje gjere noko med, men ho spurtslo svenske Charlotte Kalla og norske Therese Johaug.

Weng hevda seg i verdscupen i langrenn gjennom heile 2013-sesongen. Ho vart nummer tre i Kuusamo i byrjinga av desember og fekk same plasseringa på 10 km i Lahti tidleg i mars. Før ho kom så  langt, hadde ho teke bronsemedalje på 15 km under ski-VM 2013 i Val di Fiemme og vorte verdsmeister i 4x5 km stafett for Noreg. Weng gjekk fyrsteetappen på det norske stafettlaget, sidan fullførte Therese Johaug, Kristin Størmer Steira og Marit Bjørgen den norske triumfen. Etter Lahti-spelen kom Weng på fjerdeplass på tremila i Holmenkollen og i minitouren i Falun.

Under noregsmeisterskapen 2013 tok Weng sine fyrste individuelle medaljar. I januar månad fekk ho bronse på 15 km, medan ho i mars tok sølv på 30 km.

Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
Ski-VM 2013: Bronsemedalje på 15 km, gullmedalje i stafett, nr 4 på 30 km og nr 6 på 10 km
Vinter-OL 2014: Bronsemedalje på 15 km

Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
Ski-NM 2010: Nr 6 på 10 km i Stokke
Ski-NM 2011: –
Ski-NM 2012: Bronsemedalje på 30 km i Fauske 
Ski-NM 2013: Sølv på 30 km og bronse på 15 km
Ski-NM 2014: Sølvmedalje på 10 km, bronse på 15 km og i sprint på Lillehammer
Ski-NM 2015: Gullmedalje på 15 km og 30 km, bronse på 10 km
Ski-NM 2016: Gullmedalje i sprint og sølv på 30 km
Ski-NM 2017: Sølv i sprint og bronse på 15 km
Ski-NM 2018: Nr 14 på 5 km i Alta 
Ski-NM 2019: Nr 4 på 10 km i Meråker
Ski-NM 2020: Nr 5 på 10 km og i sprint
Ski-NM 2021: Sølvmedalje på 15 km i Trondheim
Ski-NM 2022: –
Ski-NM 2023:

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar

Norske langrennsløparar
Folk frå Enebakk
Norske deltakarar under vinter-OL 2014
Swannbreen

Swannbreen er ein brei isbre som flyt aust og ut i Wrightfjorden nord for Mount Tricorn, på austkysten av Palmer Land. Isbreen vart oppdaga og fotografert frå lufta i desember 1940 av medlemmar av East Base frå U.S. Antarctic Service (USAS). I 1947 vart han fotografert frå lufta av medlemmar av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE), under Finn Rønne, medan Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) kartla han frå bakken. Han vart namngjeven av Rønne etter W.F.G. Swann, ein direktør i Barthol Research Foundation ved Franklin Institute i Swarthmore i Pennsylvania som assisterte ekspedisjonen.

Kjelder

Isbrear i Palmer Land
Stader i Antarktis kalla opp etter USA-amerikanarar
Vulkanen Osorno

Osorno er ein 2 652 meter høg, kjegleforma stratovulkan som ligg mellom Osorno-provinsen og Llanquihue-provinsen i Los Lagos-regionen i Chile. Han ligg på søraustbreidda av Llanquihuesjøen, og tårnar òg over Todos los Santos-sjøen.  Osorno er kjend som eit symbol for det lokale landskapet og likskapen til Fuji-fjellet.

Osorno er ein av dei mest aktive vulkanane i dei sørchilenske Andesfjella, med 11 historiske utbrot mellom 1575 og 1869. Lavastraumar av basalt og andesitt frå desse utbrota har nådd både Llanquihue- og Todos los Santos-sjøen. Den øvre fjellsida av vulkanen er nesten heilt dekt av isbrear, trass i moderat høgd og breiddegrad. Årsaka til at isbreane vert opprettheldt er ein god del snø gjennom vinteren på grunn av det fuktige, maritime klimaet i regionen. 

Osorno ligg over ein 250 000 år gammal erodert stratovulkan, La Picada, med ein 6 km vid kaldera.

Galleri

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Osorno (volcano)» frå ,  den 14. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene
 
  (på spansk)

Bakgrunnsstoff
 Rundt Osorno detaljert skildring

Stratovulkanar i Chile
Fjell i Chile
Aktive vulkanar
Vulkanar i Los Lagos-regionen
Pedra da Gávea

Pedra da Gávea er eit fjell i Tijucaskogen i Rio de Janeiro i Brasil. Det består av granitt og gneis og har ei høgd på 844 meter over havet, noko som gjer det til eit av dei høgaste fjella i verda som endar brått i havet. Stiar på fjellet vart opna av lokale bønder tidleg på 1800-talet. I dag er området ein del av Tijuca nasjonalpark.

Namnet på fjellet tyder ‘Toppseglberget’ og vart gjeve under ekspedisjonen til kaptein Gaspar de Lemos, som byrja i 1501. Samstundes fekk Guanabarabukta namnet Rio de Janeiro-bukta, som byen sidan fekk namn etter. Fjellet, som vart det første i Brasil som fekk namn på portugisisk, vart namngjeven av sjømennene på ekspedisjonen, som samanlikna silhuetten av fjellet med toppseglet på ein karakk då dei såg fjellet 1. januar 1502. Namnet vart igjen gjeve til Gávea-området i byen Rio de Janeiro.

Ulik forvitring på den eine sida av fjellet har skapt det som er skildra som eit menneskeandlet. Merke på ei anna side av fjellet har vorte skildra som ein inskripsjon. Somme forskarar, inkludert den brasilianske arkeologen Bernardo de Azevedo da Silva Ramos, har hevda at inskripsjonen er av fønikisk opphav og eit mogeleg bevis på førcolumbisk kontakt frå antikken. Alternative teoriar er at det låg ein vikingkoloni ved fjellet eller at han er knytt til UFO-aktivitet. Geologar og forskarar er stort sett samde om at «inskripsjonen» er eit resultat av erosjon og at «andletet» er eit tilfelle av pareidoli. Det er ikkje funne besvis som støtta opp om ideen om at Pedra da Gávea vart oppdaga eller hamdsama av fønikiarar eller andre sivilisasjonar. Konsensus blant arkeologar og forskarar i Brasil er i tillegg at fjellet ikkje vert rekna som ein arkeologisk stad.

Geologi og økologi 
Fjellet ligg i Tijucafjella, og har ei høgd på 844 meter over havet, forma som ein granittdom. Den flate toppen på fjellet er dekt av eit 150 meter høgt granittlag, med gneis under. Gneislaget har ein alder på kring 600 millionar år. Strukturen vart danna då granitoidar trengde inn i metasedimentære bergartar.

Fjellet er dekt av sitron-, appelsin-, brødfrukt-, banan- og papayatre, i tillegg til liljer og roser.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Pedra da Gávea» frå ,  den 14. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene: 

Fjell i Brasil
Pseudoarkeologi
Rio de Janeiro
Komsbreen

Komsbreen er ein isbre i Antarktis som er 9 km lang, og flyt nord mellom Mefjell og Komsa i Sør-Rondane. Han vart kartlagd av norske kartografar i 1957 frå flyfoto tekne under U.S. Navy Operasjon Highjump i 1946–47, og namngjeven etter plasseringa nær Komsa.

Kjelder

Isbrear i Dronning Maud Land
Prinsesse Ragnhild Kyst
Shirasebreen

Shirasebreen (japansk Shirase Hyōga) er ein stor isbre som flyt ut i Havsbotn, bukta som ligg inst i Lützow-Holmbukta i Antarktis. Området som breen dekkjer vart først kartlagt som ei bukt og namngjeven Instefjorden av Thorshavn-ekspedisjonane i 1936-37. Landmålingar gjort av JARE i 1957-62 avslørte at det låg ein stor isbre på staden, som dei kalla opp etter løytnant Nobu Shirase, leiaren for Den japanske antarktisekspedisjonen i 1911-12.

Sjå òg
 Isbrear i Antarktis
 Isstraumar i Antarktis

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Shirase Glacier» frå ,  den 14. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Isstraumar i Antarktis
Isbrear i Dronning Maud Land
Prins Harald Kyst
Stader i Antarktis kalla opp etter japanarar
Shirase Nobu

Nobu Shirase () var ein japansk offiser og leiar av den japanske antarktisekspedisjonen 1910–12. Ekspedisjonen utforska kystområda av King Edward VII Land og dei austlege delane av Rossbarrieren, og nådde 80°05'S. 

Shirasebreen og Shirase Coast i Antarktis er kalla oppe etter han.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Nobu Shirase» frå ,  den 14. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Japanske oppdagarar
Antarktisfararar
Japanske offiserar
Den japanske antarktisekspedisjonen 1910–12

Den japanske antarktisekspedisjonen 1910–12 var den første oppdagingsreisa til det antarktiske kontinent gjennomført av ein japansk ekspedisjon. Eit mannskap på 27 leia av løytnant Nobu Shirase forlét Tokyo i desember 1910 med fartøyet «Kainan Maru». Dei nådde isen 26. februar 1911 og segla vidare inn i Rosshavet. Det var seint i den antarktiske sommarsesongen, og ekspedisjonsskipet kom ikkje lenger inn enn til Coulman Island. Dei returnerte derfor til Sydney for å overvintre.

I løpet av den neste sesongen vart det gjort eit nytt forsøk på å gå i land, og hovudmålet var å utforske King Edward VII Land. Ved Rossbarrieren møtte dei skipet til Roald Amundsen, «Fram», som låg og venta i Hvalbukta på sørpolekspedisjonen til Amundsen. Ein patrulje på fem mann frå «Kainan Maru», inkludert to hundeførarar, vart sett i land på isbarrieren og kom seg 250 kilometer sørover til 80°05' S før uvêr hindra vidare marsj. Den 28. januar planta Shirase det japanske flagget og erklærte området som låg innanfor synsvidde for japansk. Han namngav det Yamato Yukihara (Yamato snøvidde). I mellomtida hadde ei anna gruppe blitt sett i land på kysten av King Edward VII Land for å undersøke dei lågareliggande delane av Alexandra Range.

«Kainan Maru» returnerte til Japan og nådde fram til Yokohama 20. juni 1912.

I 1931 og 1939 avslo den japanske regjeringa forslaga frå Shirase om å godkjenne Yamato Yukihara som ei gåve til den japanske staten.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Den japanske antarktisekspedisjonen 1910–12» frå ,  den 14. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
Shirase, Nobu (25. mars 1912). «Japanese Story of Polar Trip» (PDF). The New York Times.

Antarktiske ekspedisjonar
1910 i Antarktis
1911 i Antarktis
1912 i Antarktis
1910 i Japan
Antarktisekspedisjon
Gjøvdal kyrkje

Gjøvdal kyrkje er ei langkyrkje i Åmli kommune i Agder fylke.

Kyrkja vart oppført og teken i bruk i 1803, men har aldri vorte formelt innvigd av biskopen. Ho avløyste ei eldre kyrkje som vart riven før den nye kyrkja vart oppført.

Litteratur

Bakgrunnsstoff 
 Åmli kyrkjelege fellesråd 
 Kyrkjesøk
 

Kyrkjer i Åmli
Kyrkjer i Aust-Nedenes prosti
Norske kyrkjer frå 1803
Langkyrkjer i Agder og Telemark bispedømme
Kulturminne i Åmli
Åmli kyrkje

Åmli kyrkje er ei langkyrkje frå 1909 i Åmli kommune i Agder fylke.

Åmli har hatt kyrkje sidan mellomalderen, og dette er den fjerde. Ho er oppført med utgangspunkt i teikningane for den førre kyrkja, som var frå 1885, men brann i 1907. Byggmeister i 1908–09 var Tellef Mosbergplassen.

Litteratur

Bakgrunnsstoff 
 Åmli kyrkjelege fellesråd 
 

Kyrkjer i Åmli
 Kyrkjer i Aust-Nedenes prosti
Norske kyrkjer frå 1909
Langkyrkjer i Agder og Telemark bispedømme
Kulturminne i Åmli
Vegusdal kyrkje

Vegusdal kyrkje er ei krosskyrkje frå 1867 på Engesland i Birkenes kommune i Agder.

Vegusdal har hatt kyrkje sidan mellomalderen, og den gamle kyrkjestaden er ved garden med same namn. Der stod det to forskjellige kyrkjer før ein valde å flytte kyrkjestaden til Engesland, som stod fram som bygdas sentrum, og oppføre ei ny kyrkje. I 1974 vart så Vegusdal kapell oppført på den gamle kyrkjestaden, som hadde vore halden i hevd i mellomtida.

Vegusdal kyrkje vart teikna av Conrad Fredrik von der Lippe, oppført i 1866–67 under arkitekt Schauffert frå Arendal og innvigd av biskop Jacob von der Lippe (far til arkitekten) den 23. juni 1867. Denne krosskyrkja har ei noko uvanleg form ved at saltaket over skipet fortset ned over tverrskipet som om det skulle vere ei langkyrkje. Elles har kyrkja innslag av romanske og gotiske stiltrekk. Ho har vesttårn, og koret i aust er smalare og lågare enn resten av bygningskroppen.

Dagens altartavle kom til i 1920 og har eit bilete som er måla av Lars Osa. Biletet viser Jesus og Peter på Genesaretsjøen idet Jesus strekk ut handa for å redde Peter. Under biletet finner vi Peter sine ord: «Herre, frels meg!» Den romanske klebersteinsdøypefonten er overført frå dei tidlegare kyrkjene og er truleg laga i verkstedet ved Stavanger domkyrkje på 1100-talet. Dåpsfatet i messing er frå 1400- eller 1500-talet. Orgelet har 12 stemmer (2 manual og pedal) og er frå 1968.

Kyrkjegarden måtte drenerast før han kunne takast i bruk rundt 1938–39. I mellomtida vart det brukt ein kyrkjegard ved Haugvadbakken, om lag 500 meter unna.

Litteratur

Bakgrunnsstoff
 Norsk nettskole

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Vegusdal kyrkje» frå ,  den 15. januar 2014.  
 

Kyrkjer i Birkenes
Kyrkjer i Vest-Nedenes prosti
Norske kyrkjer frå 1867
Krosskyrkjer i Noreg
Kulturminne i Birkenes
Syracuse University

Syracuse University er eit amerikansk privat forskingsuniversitet i byen Syracuse i New York. Skulen vart grunnlagt som ein metodistisk-episkopal institusjon i 1832, og som college i 1850. Men kyrkja var ikkje lenger ein del av skulen etter 1920 då det vart eit universitet. Bygningane på universitetet er for det meste av romansk stil frå 1800-talet.

Kjente personar
Carmelo Anthony – basketballspelar i NBA
Eileen Collins – astronaut ved NASA
Clement Greenberg – kunstkritikar
Per Brinch Hansen – professor ved Syracuse University 
Daniel Heradstveit – norsk statsvitar med tilknyting til universitetet.
Demetris Nichols – basketballspelar i NBA (Chicago Bulls)
Meyer Prinstein – friidrettsutøvar
Charles Reidpath – friidrettsutøvar
Amartya Sen – indisk økonom og nobelprisvinnar
Aaron Sorkin – manusforfattar og produsent
 Vaughn Bodé – kunstnar og teikneserieteiknar

Bakgrunnsstoff
 

Universitet i New York
Skipingar i 1870
1870 i USA
Douglas C-124 Globemaster II

Douglas C-124 Globemaster II, med kallenamnet «Old Shaky», var eit transportfly for tungtransport bygd av Douglas Aircraft Company i Long Beach i California.

C-124 vart hovudsakleg nytta av United States Air Force si transportteneste (MATS) i 1950-åra og tidleg i 1960-åra, fram til C-141 Starlifter kom inn i teneste. Flyet vart nytta av Air Force Reserve og Air National Guard fram til 1974.

Douglas Aircraft utvikla C-124 frå 1947 til 1949, frå ein prototype basert på Douglas C-74 Globemaster, nytta under andre verdskrigen. Flyet vart driven av fire store Pratt & Whitney R-4360 stempelmotorar som kvar produserte 3800 hk. C-124 kunne bere 31 100 kg med last, og lasterommet var 23 meter langt. Flyet kunne bere tanks, kanonar, lastebilar og anna tungt utstyr, og som passasjerfly kunne det føre 200 fullt utrusta soldatar i to doble dekk eller 127 bårepasientar med følgje.

Skisser av flyet

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «C-124 Globemaster» frå ,  den 16. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:
 Connors, Jack. The Engines of Pratt & Whitney: A Technical History. Reston, Virginia: American Institute of Aeronautics and Astronautics, 2010. ISBN 978-1-60086-711-8.
 Francillon, René J. McDonnell Douglas Aircraft since 1920. London: Putnam, 1979. ISBN 0-370-00050-1.

Bakgrunnsstoff
  The Air Mobility Command Museum
 Fact Sheets : Douglas C-124C Globemaster National Museum of the USAF

USA-amerikanske militære luftfartøy
Douglas-fly
Rano Raraku

Rano Raraku er eit vulkankrater forma av størkna vulkansk oske, eller tuff, som ligg i den nedre fjellsida til Terevaka i Rapa Nui nasjonalpark på Påskeøya. Det låg eit steinbrot her i kring 500 år fram til tidleg på 1700-talet, der steinen til kring 95 % av dei kjende statuane på øya (moai) vart henta. 397 av moaiane står i dag att ved Rano Raraku og staden er i dag ein del av verdsarva i Rapa Nui nasjonalpark. Krateret er ein av sju seksjonar i parken.

Fysisk skildring

Siden av Rano Raraku-krateret er høge og bratte, utanom i nord og nordvest, der dei er mykje lågare og slakare. Inne i krateret ligg ein av tre ferskvassjøar, ein kratersjø, som er omringa av nga'atu eller totora-siv. Desse plantene, som ein ein gong meinte var bevis for kontakt med det søramerikanske fastlandet, veit ein no voks på øya i minst 30 000 år og vart nytta av rapanui-folket for ly og symjehjelp.

Uferdige moaiar i steinbrotet
Dei uferdige statuane i steinbrotet er merkverdige både fordi det er mange av dei, og fordi dei ligg vanskeleg till høgt i den ytre kratervegge. Den største av dei er 21,6 meter høg, nesten dobbelt så stor som andre moaiar som vart laga ferdig, og veg kring 270 tonn, mange gonger vekta til andre moaiar som vart flytta på. 

Somme uferdige moai ser ut til å ha vorte forlatne etter at hoggarane trefte på intrusjonar med særs hard stein. 

Andre kan vere skulpturar som aldri var meint å flyttast på.

Ståande moaiar ved Ranu Raraku
På utsida av steinbrotet står mange moaiar, somme er delvis gravlagde til skuldene i avfallet frå steinbrotet. Dei er merkverdige fordi augo ikkje vart hola ut, dei har ikkje noko pukao og dei vart ikkje rivne overende under borgarkrigane på øya. Sidan dei framleis står er dei eit av dei mest kjende fotomotiva på øya.

Tukuturi

Tukuturi er ein uvanleg moai. Skjegget og den knelande posituren skil han frå dei vanlege moai. 

Den merkelege posituren til denne statuen er godt kjend på Påskeøya og vert kalla tuku turi eller berre tuku. Det var posituren både menn og kvinner nytta då dei song i eit kor under ei feiring kalla riu, der posituren vart kalla tuku riu.

Tukuturi er laga av raud scoria frå Puna Pau, men står ved Rano Raraku, tuff-brotet. Han kan mogelegeins vere knytt til Tangata manu-kulten, og er då i såfall ein av dei siste moai som vart laga.

Det er truleg at statuen representerer ein riu-songar og vart laga etter dei klassiske statuane.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Rano Raraku» frå ,  den 17. januar 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Splendid Isolation: Art of Easter Island, an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF), which contains material on Rano Raraku

Arkeologiske stader på Påskeøya
Vulkanar på Påskeøya
Kratersjøar
Maarar i Chile
Megalittiske monument
Steinkunst i Oseania