kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Benfica

Sport Lisboa e Benfica, til dagleg kjend som Benfica eller SLB, er eit idrettslag i Lisboa i Portugal. Laget, som vart stifta 28. februar 1904, er særleg kjend som fotballklubb. Benfica er ein av dei tre storklubbane (Três Grandes) i Portugal. Benfica er, og har alltid vore, eit medlemsstyrt idrettslag.

Benfica vart i 1961 den fyrste portugisiske klubben som vann Europacupen, ein prestasjon klubben gjentok året etter. I 1963 spela Benfica sin tredje europacupfinale på rad, og tapte for AC Milan. Dette innleia ei rad med tapte finalar i Europacupen; 1965, 1968, 1988 og 1990. I tillegg vart det i 1983 tap for RSC Anderlecht i UEFA-cup-finalane. Benfica møter i 2013 Chelsea FC i finalen i Europaligaen.

Benfica har rekorden med 38 nasjonale seriemeisterskap (Primeira Liga), sameleis rekorden med 26 cupmeisterskap (Taça de Portugal), og tre Campeonato de Portugal. Benfica var den fyrste klubben som spela ein heil seriesesong med 30 kampar, utan å tape. Klubben klarte meisterstykket både i 1972/73-sesongen og i 1977/78-sesongen.

Benfica var med å grunnleggje Primeira Liga i 1933, og har aldri rykt ned frå toppdivisjonen i portugisisk fotball. Laget spelar heimekampane på 'Estádio da Luz', der det er plass til 65 647 tilskodarar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «S.L. Benfica» frå ,  den 11. mai 2013.  
 

Portugisiske fotballag
Det norske U21-herrelandslaget i fotball

Det norske U21-herrelandslaget i fotball er eit landslag for spelarar som er 21 år eller yngre. Noverande trenar er Tor Ole Skullerud.

Laget tok bronse under EM for U21 i 1998.

1978-1996
Noreg deltok i 10 kvalifiseringar på rad utan å kvalifisere seg til sluttspel. Eit høgdepunkt var likevel sigeren over Italia 5. juni 1991, der Noreg vann 6-0 over laget som seinare vann heile turneringa.

EM 1998
Laget tok bronse under EM i 1998 med Nils Johan Semb som trenar. Det er elles fram til 2013 einaste gongen laget som klarte å kvalifisere seg til eit EM.

Tabell kvalifiseringsgruppe 3

Noreg kvalifiserte seg som puljevinnar.

Sluttspel
I sluttspelet vann Noreg med 1-0 mot Sverige i kvartfinalen, medan det vart tap mot Spania i semien med same resultat på golden goal. Noreg vann bronsefinalen med 2-0 mot Nederland etter to mål av Steffen Iversen.

På laget spelte seinare landslagsspelarar som Espen Baardsen, Vegard Heggem, Frode Kippe, Eirik Bakke, Thorstein Helstad, Andreas Lund, Erik Nevland og Steffen Iversen.

2000-2011
Noreg klarte ikkje å kvalifisere seg til nokon av dei sju sluttspela frå 2000 til 2011. Laget gjekk vidare frå puljepelet både i 2000 og 2004, men tapte play-off mot høvesvis Spania og Serbia og Montenegro

EM 2013

Kvalifisering
Per Joar Hansen var trenar då laget for andre gong kvalifiserte seg til eit EM-sluttspel. Kvalifiseringa for EM 2013 vart spelt i perioden mars 2011 til oktober 2012, medan sluttspelet skal spelast i Israel i perioden 5.-18. juni 2013.

Kampane til Noreg i kvalifiseringa

Tabell kvalifiseringsgruppe 8

Noreg enda som tredje beste andrelag og kvalifiserte seg med det til play-off om éin av sju ledige sluttspelplassar. Motstandarar var Frankrike. Noreg tapte 1-0 borte, men vann 5-3 (Singh, Nielsen, Rogne, Konradsen, Berget) heime på Marienlyst og kvalifiserte seg til sluttspelet i Israel.

Sluttspel
Tor Ole Skullerud overtok som trenar før sluttspelet, då Per Joar Hansen vart tilsett som ny -trenar.

Noregs kampar i gruppespelet

Tabell gruppe A

Trenarar

 Egil Olsen (1979-1985)
 Nils Johan Semb (1996-1998)
 Per-Mathias Høgmo (2000-2003)
 Hallvar Thoresen (2003-)
 Øystein Gåre (-september 2010)
 Per Joar Hansen (september 2010 - 2012)
 Tor Ole Skullerud (2013-)

Lista er ikkje fullstendig.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Norges U21-herrelandslag i fotball» frå ,  den 11. mai 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

U21
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1903

Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1903 vart vunnen av Odd etter siger 1-0 over Grane den 27. september. Målskårar for Odd var Daniel Gasmann. Dommar var Finn Hagemann frå Lyn. Kampen vart spelt på Gamle Frogner stadion i Kristiania og var eigentleg ikkje meint å vere den avgjerande kampen, men vart i ettertid oppgradert til finale. Kampen vart spelt same dag som semifinalane, og inngjekk i ei turnering som Grane arrangerte og som seinare fekk status som noregsmeisterskap. Dette var første gong Odd vann ein noregsmeisterskap, og klubben gjentok denne prestasjonen dei neste tre sesongane.

Odds vinnarlag: Andrew Johnsen – Guttorm Hol, Erling Jensen – Johan Schrøder, Paul Riis, Gustav Isaksen – Peter Hol, Finn Münster, Øivind Gundersen, Berthold Pettersen, Daniel Gasmann.

Granes lag:
Anton Endrerud – Carl Blix, Bjarne Vig – Sverre Strand, Wilhelm Wettergren, Sverre Nergaard – Olaf Olsen, Walter Aigeltinger, Emil Wettergreen, Eivind Thune Larsen, Theodor Dürendahl.

Semifinalar
Gamle Frogner stadion, 27. september
Lyn – Odd 0-1
Grane – Porsgrunds Footballclub 1-0

Finale
Gamle Frogner stadion, 27. september
Odd – Grane 1-0
Mål: Daniel Gasmann
Dommar Finn Hagemann, Lyn.

Avviklinga
Det eitt år gamle Norges Fotballforbund prøvde i september 1903 å arrangere ei turnering for medlemmane i forbundet. Forsøket var mislukka, av dei fire medlemmane i forbundet, melde berre to seg, Akademisk Fodboldklub og Grane. Klubben Smart frå Bestum kunne ikkje møte og Lyn trekte seg. Akademisk og Grane spelte ein kamp som enda uavgjort 1-1.

Grane tok derimot på eiga hand initiativ til å arrangere ein «noregsmeisterskap». Det er usikkert om arrangøren hadde noko rett til å gje turneringa dette namnet, og om turneringa faktisk vart rekna som ein noregsmeisterskap av deltakarar, presse og publikum. Fem klubbar stilte opp, og alle kampane skulle arrangerast same dag, søndag 27. september. I dei første kampane vart det siger 1-0 til Grane og Odd mot høvesvis Lyn og Porsgrund. Dermed gjenstod tre klubbar, Akademisk, Grane og Odd, og det kom til usemje om det vidare forløpet for turneringa. Det vart etter kvart avgjort at Grane og Odd skulle møte kvarandre og at vinnaren skulle møte Akademisk dagen etter. Akademisk Fodboldklub fekk dermed walk over heilt til finalen, men det vart ingen avgjerande kamp den påfølgjande måndagen. Fleire av Odd-spelarane hadde ikkje høve til å bli i Kristiania lenger enn til søndag kveld og reiste tilbake til Skien.

Det vart planlagt ein kamp i Skien mellom Akademisk og Odd, men denne vart aldri noko av då Akademisk ikkje hadde råd til å reise. Kampen mellom Grane og Odd vart i ettertid oppgradert til finale.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1903» frå ,  den 11. mai 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

1903
Fotball i Noreg i 1903
Fotball for herrar
«Saga Siglar»

«Saga Siglar» var ein fullskala modell av knarren Skuldelev 1, ein båt frå vikingtida som vart funnen i Roskildefjorden på Sjælland.  Knarren vart bygd i Bjørkedalen i 1982–1983. Sigurd Bjørkedal bygde han, saman med sønene Jakob, Ottar og Dag Inge, for Ragnar Thorseth. 

Knarren var bygd av furu, med kjøl, stamnar og botnstokkar av eik. Han var 16,5 meter lang og 4,8 meter brei. Han vart rigga med eit råsegl på 96 m², i ei 13 meter høg mast. Han stikk 0,6 meter djupt når han er tom, og 1,3 meter fullasta. Då kan han bere 16 tonn med last og ballast.
Det vart innsett ein 22 hk dieselmotor. Under seglas vart han styrd med sideror. Eit enkelt hekkror kunne monterast for bruk ved motordrift i tronge farvatn.

I 1984–1986 gjennomførte Ragnar Thorseth jordomsegling med «Saga Siglar».

«Saga Siglar» forliste under ein storm i Middelhavet i mai 1992. Han var då, saman med osebergreplikaen «Oseberg», på veg til verdsutstillinga i  Sevilla.  Båe skipa  forliste. Mannskapa vart redda.

I 1993, som erstatning for «Saga Siglar», vart «Borgundknarren» bygd på Bjørkedalen etter same mål som forgjengaren. «Borgundknarren» er no eigd av Sunnmøre Museum.

I 1994 bygde same båtbyggarane knarren «Kvitserk» til Ragnar Thorseth.

Kjelder
Ragnar Thorseth: «Saga Siglar»
Om vikingskipet «Skuldelev 1»
Om vikingskipet «Skuldelev 1» på internettsidene til Vikingeskibsmuseet i Roskilde i Danmark. 

Norske seglskip
Rekonstruksjonar av vikingskip
Forlis i 1992
Skip frå 1983
Skuldelevskipa
Klinkbygde skip
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1963

Skeid vart noregsmeister etter at dei vann over Fredrikstad med 2–1 den 27. oktober. Det måtte spelast ekstraomgangar for å kåre ein vinnar. Målskårarar for Skeid var Kai Sjøberg  som skåra i det 50. minutt og Pål Sæthrang i det 118. minutt. For Fredrikstad skåra Terje Høili i det 19. minutt. 

31 444 tilskodarar såg kampen som vart spelt på Ullevaal Stadion i Oslo.  Dommar var Kåre Furulund. Dette var sjette gongen Skeid vann ein noregsmeisterskap.

Skeids vinnarlag: Kjell Kaspersen, Kjell Wangen, Frank Olafsen, Finn Thorsen, Finn Tøraasen, 
Erik Mejlo,  Terje Gulbrandsen, Bjørn Elvenes, Kai Sjøberg, Pål Sæthrang og Terje Kristoffersen. Finn Haglund, Jan Mathisen, Jan «Jonas» Gulbrandsen.

Fredrikstad FK mønstra målvakta Kai Henriksen, backane Kjell Andreassen og Per Martinsen, halfane Roar Johansen, Hans Jakob Mathisen, Rolf Olsen og løparrekka Bjørn Borgen, Per Kristoffersen, Terje Høili, Arne Pedersen (kaptein) og Jan Aas.

3. runde

4. runde

Kvartfinalar
  –  3-0
  –  2-1 e.e.o.
  –  0-5
  –  1-1, 0-0, 2-0

Semifinalar
  –  2-3
  –  0-2

Finale
  –  2-1 e.e.o.

Kjelder
www.rsssf.no

1963
Fotball i Noreg i 1963
Fotball for herrar
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1965

vart noregsmeister i fotball 1965 etter at dei vann over  med 2–1 den 7. november. Dette var den 3. finalekampen i 1965 etter at de to første enda uavgjort. Målskårarar for Skeid var Terje Gulbrandsen og Pål Sæthrang. For Frigg skåra Erik Schønfeldt.

8 990 tilskodarar såg kampen som vart spelt på Ullevaal Stadion i Oslo. Dommar var Sverre Eugen Olsen. Dette var sjuande gongen Skeid vann ein noregsmeisterskap, og einaste gongen to lag frå same by har møtt kvarandre i ein finale.

Kampfakta 1. finalekamp 24. oktober. 2–2. 
Målskårarar for Skeid var Trygve Bornø som skåra i det 60. minutt og Kai Sjøberg som skåra i det 114. minutt. For Frigg skåra Tore Fjeldstad i det 14. minutt og Arne Bergersen som skåra i det 111. minutt. 18 821 tilskodarar såg kampen på Ullevaal. Dommar var Finn Bolstad.
 
Kampfakta 2. finalekamp 31. oktober. 1–1. 
Målskårar for Skeid var Pål Sæthrang som skåra i det 75. minutt. Målskårar for Frigg var Per Pettersen som skåra i det 25. minutt. 8 826 tilskodarar såg kampen på Ullevaal. Dommar var Rolf Hansen.
 
Skeids vinnarlag: Kjell Kaspersen, Ragnar Næss, Kjell Wangen, Jan «Jonas» Gulbrandsen, Frank Olafsen, Finn Thorsen, Erik Mejlo, Per Egil Bjørnsen, Terje Gulbrandsen, Trygve Bornø, Kai Sjøberg, Pål Sæthrang, Terje Kristoffersen.

Friggs lag: Ebbe Gysler, Anders Svela, Tore Børrehaug, Jon Birch-Aune, Åge Solvang, Erik Hagen, Ole Erik Hansen, Tore Fjeldstad, Per Pettersen, Arne Bergersen og Erik Schønfeldt.

3. runde

4. runde

Kvartfinalar
  –  1-2
  –  2-1
  –  5-0
  –  4-1

Semifinalar
  –  1-3
  –  1-1, 1-0

Finalar
  –  2-2, 1-1, 2-1

Kjelder
www.rsssf.no

1965
Fotball i Noreg i 1965
Fotball for herrar
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1970

Strømsgodset vart noregsmeister etter at dei slo Lyn 4–2 den 25. oktober. Målskårarar for Strømsgodset var Thorodd Presberg som skåra i det 30. minutt på straffe, og i det 46. minutt, Ingar Pettersen som skåra i det 67. og i det 69. minutt. For Lyn skåra Trygve Christophersen i det 10. og det 37. minutt.

25 744 tilskodarar såg kampen som vart spelt på Ullevaal Stadion i Oslo. Dommar var Einar Røed. Dette var andre gongen Strømsgodset vann noregsmeisterskapen.
 
Strømsgodsets vinnarlag: Inge Thun, Arild Mathisen, Jan Kristiansen, Tor Alsaker-Nøstdahl, Erik Eriksen, Odd Arild Amundsen, Egil Olsen, Bjørn Odmar Andersen, Steinar Pettersen, Thorodd Presberg, Ingar Pettersen. Fem minuttar før slutt kom Ole Jonny Friise og Håvard Beckstrøm inn i staden for Thun og Amundsen.

Lyns lag: Svein Bjørn Olsen, Jan Rodvang, Helge Østvold, Tore Børrehaug,
Knut Kolle, Arild Gulden, Andreas Morisbak, Ola Dybwad-Olsen, Sven Otto Birkeland, Trygve Christophersen og Jon Palmer Austnes.

2. runde

3. runde

4. runde

Kvartfinalar
  –  0-2
  –  0-3
  –  2-4
  –  2-1

Semifinalar
  –  0-0, 1-0
  –  7-0

Finale
  –  4-2

Kjelder
www.rsssf.no

1970
Fotball i Noreg i 1970
Fotball for herrar
Feyenoord

Feyenoord Rotterdam er ein fotballklubb i Rotterdam i Nederland. Klubben, som vart stifta 19. juli 1908, er ein av dei tre storklubbane i landet, og har saman med Ajax og PSV dominert toppdivisjonen i nederlandsk fotball. Desse tre klubbane og FC Utrecht er dei einaste som aldri har måtta rykte ned frå den øvste divisjonen. Feyenoord vann Europacupen i 1970 og har to gongar gått til topps i UEFA-cupen. Klubben har vunne 16 seriemeisterskap og 13 nasjonale cupmeisterskap.

Feyenoord har sidan 1937 spela heimekampane sine på Stadion Feijenoord, på folkemunne De Kuip, der tribunekapasiteten er på 51 117.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Feyenoord» frå ,  den 12. mai 2013.  
 

Nederlandske fotballag
Fotballag skipa i 1908
Rotterdam
Agrós på Kérkyra

Agrós (gresk Αγρός) er ein landsby nordvest på øya Kérkyra i periferieininga Kérkyra i periferien Dei joniske øyane i Hellas. Agrós var hovudsete i den tidlegare kommunen Ájos Jeórjos, som no er ei kommunaleining i kommunen Nord-Kérkyra.

Referansar 

Agros
Nyx

Nyx (gammalgresk , 'natt") var den greske gudinna for, eller personleggjeringa av, natt. Ho var rekna som mor til andre personleggjorte guddommar som Hypnos (Søvn) og Thánatos (Død).

Bakgrunnsstoff

Nyx ved theoi.com

Greske gudar
Nattgudar
Borussia Dortmund

{{Infoboks fotballklubb
|namn = Borussia Dortmund
|bilete = Borussia Dortmund logo.svg
|fullt namn = Ballspielverein Borussia 09 e.v. Dortmund
|kallenamn =
|kort namn = BVB
|grunnlagd = 19. desember 1909
|heimebane = Westfalenstadion
|kapasitet = 81,365
|eigartittel = President
|eigar = Reinhard Rauball
|styreleiar = Hans-Joachim Watzke
|trenar = Marco Rose
|liga = Bundesliga
|sesong = 2021/22
|plassering = 2. plass i Bundesliga
|anna =
|nettstad = www.bvb.de
|mønster_va1 = _bvb2122H
|mønster_ha1 = _bvb2122H
|mønster_k1 = _bvb2122H
|mønster_sh1 = 
|mønster_so1 = _bvb2122hl
|venstrearm1 = FFEE00
|høgrearm1 = FFEE00
|kropp1 = FFFFFF
|shorts1 = 000000
|mønster_va2 = _bvb2122a
|mønster_ha2 = _bvb2122a
|mønster_k2 = _bvb2122a
|mønster_sh2 = 
|mønster_so2 = 
|venstrearm2 = 000000
|kropp2 =000000
|høgrearm2 = 000000
|sokkar2 =000000
|shorts2 =000000
|mønster_va3 =_bvb2021t
|mønster_k3 =_bvb2021t
|mønster_ha3 =_bvb2021t
|mønster_sh3 =_bvb2021t
|mønster_so3 =_bvb2021t
|venstrearm3 =FFFFFF
|høgrearm3 =FFFFFF
|kropp3 =FFFFFF
|sokkar3 =FFFFFF
|shorts3 =FFFFFF
}}

Ballspielverein Borussia 09 e.V. Dortmund, til dagleg kjend som Borussia Dortmund eller BVB, er eit tysk idrettslag i Dortmund i Nordrhein-Westfalen. Fotballklubben Borussia Dortmund spelar i den tyske toppserien; Bundesliga. Klubben er ein av dei fotballklubbane i Tyskland som har vunne flest trofe.

Borussia Dortmund vart stifta i 1909 av 17 fotballspelarar frå Dortmund. Høgdepunktet for fotballaget er sigeren i Meisterligaen i 1997. Også i 2013 nådde klubben finalen i Meisterligaen, som end med tap 1-2 for Bayern München. Borussia Dortmund gjekk til topps i Cupvinnarcupen i 1966, og vart då den fyrste tyske klubben som sigra i ei europeisk fotballturnering for klubblag. Derimot tapte Borussia Dortmund finalen i UEFA-cupen 1993 og på ny finalen i same turneringa i 2002. Borussia Dortmund har vunne åtte tyske seriemeisterskap og tre nasjonale cupmeisterskap.

Sidan 1974 har Borussia Dortmund spela heimekampane på Westfalenstadion, det største fotballstadion i Tyskland. Borussia Dortmunds draktfargar er gule trøyer og svarte bukser. Klubben har i lang tid rivalisert med Schalke 04, ein klubb frå nabobyen Gelsenkirchen.

Spelarstall 
Endra 29. august 2021

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 
 
Denne artikkelen bygger på «Borussia Dortmund» frå ,  den 16. mai 2013.

Tyske fotballag
Dortmund
Skipingar i 1909
Fotballag skipa i 1909
Kinetikk

Kinetikk er i fysikk og ingeniørvitskap ei grein innan klassisk mekanikk som omhandlar forholdet mellom rørsla til lekamar og kva som skapar dei, nemleg krefter og dreiemoment. Kinetikk må ikkje forvekslast med kinematikk, som er studiet av rørsle utan å ta omsyn til kva som skapar rørsla, og som er ei eiga grein i klassisk mekanikk.

Sidan midten av 1900-talet har ein i stor grad nytta «dynamikk» (eller «analytisk mekanikk») i staden for «kinetikk» i lærebøker om fysikk, men «kinetikk» vert framleis mykje nytta innan ingenørvitskap.

I mekanikk vert kinetikk utleia frå kinematikk ved å innføre omgrepet masse.

I plasmafysikk syner kinetikk til studiet av kontinuum i snøggleiksrom. Dette finn ein som regel i samanhengar som omhandlar ikkje-termale (ikkje-maxwellsk) fartsfordelinga, eller prosessar som perturberer varmefordelingar.

Omgrepet kinetikk vert òg nytta i kjemisk kinetikk, særleg innan kjemikalsk fysikk og fysikalsk kjemi.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kinetics» frå ,  den 17. mai 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

Dynamikk
Taliban

Taliban (pasjto طالبان‎ ṭālibān 'studentar') er ei islamistisk gruppering som oppstod i Pakistan og Afghanistan på 1990-talet. Gruppa er kjend for å ha hatt makta i Afghanistan frå 1996 til 2001, og for å stå bak ei rekkje åtak mot militære og sivile. Taliban er hovudsakleg støtta av pasjtunarar som følgjer ein fundamentalistisk type av sunniislam.

Historie
Rørsla oppstod i Nord-Pakistan på 1990-talet, etter at sovjetiske troppar trekte seg ut av Afghanistan og landet braut ut i borgarkrig. Ein held føre at Taliban oppstod ved pakistanske koranskular som hadde støtte frå Saudi-Arabia, kjend for å støtta ei intolerant linje innan sunniislam. Leiaren for Taliban i Pakistan er rekna for å vera mulla Muhammed Omar.

Frå hausten 1994 gjorde dei seg merka i Afghanistan. Etter å ha etablert seg sørvest i landet tok dei kontroll over Herat-provinsen i september 1995 og hovudstaden Kabul i 1996. I 1998 hadde dei herredøme over rundt 90 % av landet. 

Taliban hadde som mål å innføra fred, tryggleik og sin versjon av sjaria i landet. I førstninga var dei velkomne blant lokalbefolkninga, nettopp ved å gjera område trygge for handel og ferdsel. Dei innførte også ei rekkje reglar og straffer som blei sterkt kritiserte, til dømes påbod om å ha skjegg for menn og å dekka seg til med burka for kvinner; forbod mot musikk, film og fjernsyn, amputasjonar som straff for tjuveri og steining for drap og utruskap. 

Etter terroråtaka i USA 11. september 2001 blei Taliban skulda for å gje ly til terrorgruppa al-Qaida. Afghanistan blei invadert av USA og ei rekkje allierte, og Taliban-regimet blei styrta. Sidan har amerikanske styrkar drive klappjakt på talibanleiarar, samtidig som fleire grupper tilknytte Taliban har vakse fram i Afghanistan og Pakistan. I åra som har følgd har talibantilknytte grupper hatt årlege «våroffensivar» retta mot diplomatiske og militære mål og mot afghanske sivile. Forsøk frå den afghanske regjeringa på å forhandla fram fred med Taliban har ikkje ført fram.

I Pakistan skal Tehrik Taliban Pakistan (TTP), leia av Hakimullah Mehsud, ha stått bak ei rekkje sjølvmordsåtak og andre åtak. Ubekrefta rykte går også ut på at mullah Omar og andre leiarar skal ha slått seg ned i den pakistanske byen Quetta.

Den 14. august 2021 tok Taliban tilbake makta i Afghanistan etter at NATO-troppane trekte seg or landet.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Afghansk historie
Pakistansk historie
Terroristgrupper
Geriljagrupper
Islamistar
Melon

Melon (frå gresk melopepon, 'epleliknande graskar') kan visa til den søte frukta til ein plante i graskarfamilien, eller til sjølve planten. Det er hovudsakleg ulike varietetar frå arten Cucumis melo som blir kalla melon eller sukkermelon, medan frukt frå Citrullus vulgaris blir kalla vassmelon. Melonar er runde, nokså store frukter med gult eller grønt skal som kan ha ulike mønster. Fruktkjøtet er mildt og saftig og kan vera gult, grønt eller raudleg.

Melon er ein gammal kulturplante som stammar frå India. I kaldare klima kan han dyrkast i veksthus.

Typar
Honningmelon er rund eller oval med knallgult, glatt skal med langsgåande furer. Fruktkjøtet er grønaktig til kremfarga.
Piel de Sapo, eller «froskeskinnsmelon», er ein oval type honningmelon med knudrete, mørkt skal i grønt og svart. 
Orange Flesh er heilt rund med glatt, guloransje skal. Fruktkjøtet er lyst oransje. 
Galiamelon er liten og rund med gulgrønt til oransje skal med antydning til nettmønster. Fruktkjøtet er fast og lyst grønt. Namnet «galiamelon» kjem frå den israelske kibbutzen der sorten blei dyrka fram. 
Charentaismelon er rund med glatt, lyst grønt skal med langsgåande striper. Fruktkjøttet er mjukt og lyst oransje. 
Kantalupp(melon)  er liten og kulerund med lyst grått til gulgrønt skal som er stripa og nettmønstra. Fruktkjøtet er mjukt og lyst oransje. Namnet «kantalupp» kjem via fransk cantaloupe frå italiensk cantalupo etter slottet Cantalupo i Ancona, der dei første av desse melonane blei dyrka. 
Nettmelon er stor og rund med eit nettverk av opphøgde lister på det lyst gule til brune skalet. Fruktkjøtet er gult og saftig. 
Ogenmelon er ei kryssing mellom kantalupp og nettmelon med gulgrønt skal og langsgåande, mørkare striper. Fruktkjøtet er lyst grønt, smaker ananasaktig og har liten frøkjerne.

Biletdøme

Kjelder

«melon» i Store Norske Leksikon

Bakgrunnsstoff

Graskarfamilien
Tropisk frukt
 
Kulturplantar frå Asia
Giacinto Facchetti

Giacinto Facchetti () var ein fotballspelar frå Treviglio i Italia. I alle år som profesjonell var han aktiv for Inter, ein klubb han mellom anna vann Europacupen to gongar med og fem italienske meistertitlar. Over ein periode på 17 år spela han 634 kampar og skåra 75 mål for Inter. Mellom 1963 og 1977 spela Facchetti 94 landskampar for Italia. Han leia landslaget til EM-triumf i 1968 og VM-sølv i 1970. Facchetti vert hugsa for å ha vore ein av dei aller fyrste offensive sidebackane, og ein av dei beste.

Karriere

Klubbspel
Facchetti debuterte for den lokale fotballklubben Trevigliese, der han spela spiss. Trenaren i Inter, Helenio Herrera, oppdaga Facchetti og fekk han til Serie A-klubben våren 1961. Der vart han sett opp på backplass, sidan spela han oftast venstreback. Frå 1963 til 1966 hova klubben i land store meisterskapstriumfar, med Facchetti i ei sentral rolle saman med Sandro Mazzola. Etter å vunne Serie A i 1963 sikra Inter seg sigeren i Europacupen i 1964. Sesongen 1964/65 vart den aller største for Facchetti og Inter; fyrst siger i heimleg serie, før Grande Inter forsvara Europacup-sigeren. Også i 1966 vart Inter-kapteinen seriemeister, før han i 1971 fekk sitt fjerde og siste liga-gull. Heilt på tampen av si tid som aktiv vart Facchetti i 1978 også italiensk cupmeister.

Landslagsspel

Facchetti debuterte på det italienske landslaget den 23. mars 1963. Dei neste 14 sesongane spela han 94 landskampar og skåra tre landslagsmål. I 70 av landskampane var han lagkaptein. Mellom anna var han kaptein då Italia vann EM i fotball 1968 på heimebane. Han deltok for Italia i tre verdsmeisterskap i fotball, 1966, 1970 og 1974, i 1970 fekk han ein sølvmedalje då Italia tapte finalen 1-4 mot Brasil.

Merittar
EM-gull 1968 for Italia
VM-sølv 1970 for Italia
Vinnar av Europacupen 1964 og 1965 med Inter
Italiensk seriemeister 1963, 1965, 1966 og 1971 med Inter
Italiensk cupmeister 1978 med Inter

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Giacinto Facchetti» frå ,  den 21. mai 2013.  
 

Italienske fotballspelarar
Inter-spelarar
Spelarar i Fotball-VM 1966
Spelarar i Fotball-EM 1968
Spelarar i Fotball-VM 1970
Spelarar i Fotball-VM 1974