Voltaire

Voltaire, eigentleg François-Marie Arouet, () var ein fransk forfattar, dramatikar og samfunnskritikar.

Liv og virke
Han vart fødd i Paris som son av notaren François Arouet og Marie-Marguerite D'Aumard. Arouetfamilien var ein velståande kjøpmannsfamilie, og François var 5. barn i søskenflokken.

Forfattarskap
Voltaire var ein produktiv forfattar, som skreiv verk i nesten kvar einaste litterære form og sjanger. Han skreiv skodespel, poesi, romanar, essay, historiske og vitskapelege verk, meir enn 20 000 brev og meir enn 2000 bøker og pamflettar.

Filosof
Voltaire var ein av opplysningstida sine store filosofar, og ein stor forkjempar for ytringsfridom og menneskerettar. Han er tillagd den klassiske formuleringa av toleranseprinsippet: «Eg er heilt ueinig med deg, men vil kjempe inntil døden for din rett til å seie det du seier.» I dag veit ein at sitatet truleg er laga av Evelyn Beatrice Hall, sidan det har vore umogleg å finne dette sitatet i Voltaire sine verk. Det er truleg ein parafrase over eit uttrykk i eit brev han skreiv i februar 1770 til M. le Riche, der det heiter: «Eg avskyr det du skriv, men eg vil ofre livet for å gjere det mogleg for deg å halde fram med å skrive.»

Verk 

 Œdipe, drama, 1718 
 La Henriade, 1728 
 Histoire de Charles XII, roi de Suède, 1730 - norsk omsetjing 1943: Karl den tolvte
 Brutus, 1730 
 Zaïre, drama, 1732 
 Le temple du goût, 1733 
 Lettres anglaises ou Lettres philosophiques, 1734 - norsk omsetjing 1990: Filosofiske brev ISBN 82-03-16317-3
 Adélaïde du Guesclin, 1734 
 Mahomet, drama, 1736 
 Mondain, 1736 
 La Mort de César, drama, 1736
 Epître sur Newton, 1736 
 Traité de métaphysique, 1736 
 L’Enfant prodigue, 1736 
 Essai sur la nature du feu, 1738 
 Eléments de la philosophie de Newton, 1738 
 Zulime, 1740 
 Le fanatisme ou Mahomet le prophète, 1741 
 Mérope, 1743 
 Zadig (La Destinée), 1748 - norsk omsetjing 1861
 Le monde comme il va, 1748 
 Nanine, ou le Péjugé vaincu, 1749 
 Le Siècle de Louis XIV, 1751 
 Micromégas, 1752 
 Poème sur le désastre de Lisbonne, 1756 
 Essai sur les mœurs et l'esprit des Nations, 1756 
 Histoire des voyages de Scarmentado écrite par lui-même, 1756 
 Candide ou l'Optimisme, 1759 - norsk omsetjing 1930
 Tancrède, 1760 
 Histoire d'un bon bramin, 1761 
 La Pucelle d'Orléans, 1762 
 Traité sur la tolérance, à l'occasion de la mort de Jean Calas, 1763 - norsk omsetjing 2005: Traktat om toleransen ISBN 82-03-19018-9 
 Ce qui plait aux dames, 1764 
  Dictionnaire philosophique portatif , 1764 
 Jeannot et Colin, 1764 
 De l'horrible danger de la lecture, 1765 
 Petite digression, 1766 
 Le Philosophe ignorant, 1766 
 L'ingénu, 1767 
 La Princesse de Babylone, 1768 
 Canonisation de saint Cucufin, 1769 
 Questions sur l'Encyclopédie, 1770 
 Les lettres de Memmius, 1771 
 Il faut prendre un parti, 1772 
 Le Cri du Sang Innocent, 1775 
 De l’âme, 1776 
 Dialogues d’Euhémère, 1777 
 Correspondance avec Vauvenargues, 2006

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Voltaire» frå ,  den 4. mars 2008.

Bakgrunnsstoff 

 La Société Voltaire
 Verk av Voltaire - Project Gutenberg
 Komplett liste over skodespela til Voltaire

Bidragsytarar til Encyclopédie
Franske forfattarar
Franske filosofar