kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Tambukansjøen

Tambukansjøen (russisk Тамбукан) er ein innsjø med bitter-salt vatn i Nord-Kaukasus i Stavropol kraj og Karatsjajevo-Tsjerkessia i Russland, om lag 8 km frå Pjatigorsk. Innsjøen har eit areal på 1,87 kvadratkilometer og eit djup som varierer frå 1,5 til 3,1 meter. Om lag ein to tredjedelar av innsjøen ligg i Karatsjajevo-Tsjerkessia. Botn av innsjøen er eit tjukt gjørmelag, og gjørma har sidan 1886 vore nytta til gjørmebehandling i institusjonar i Jessentuki og andre terapeutiske gjørmebad i regionen. Desse gjørmebada har vorte nytta av kjende personar som Fjoodor Tsjaliapin, Anton Tsjekhov og Leo Tolstoj.

Historie 
I 1395 tok krigsherren Timur eit bad i Tambukansjøen. Den kabardiske fyrsten Murazarbek Tambiev slo den krim-tyrkiske hæren nær innsjøen i 1709. Ordet Tambukan kjem frå det tyrkiske ordet Tambu qanı og tyder «Tambiev sitt blod» eller «Tambiev sitt asyl».

I 1717 sende Peter den store lækjaren sin Sjober på ein ekspedisjon til Tambukan for å hente medisinsk vatn og gjørme.

Den første vitskaplege skildringa av Tambukansjøen vart gjort av Guldenschtedt i 1773.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Tambukan Lake» frå , den 1. september 2008. 
 

Innsjøar i Russland
Karatsjajevo-Tsjerkessia
Stavropol kraj
Topozero

Topozero (russisk Топозеро, finsk Tuoppajärvi) er ein stor innsjø i republikken Karelia, nordvest i Russland. Han har eit areal på 986 km², er 75,3 km lang og 30,3 km brei. På det djupaste er han om lag 50 meter. Det er meir enn 100 øyar i innsjøen. Topozero vert nytta til fiske og tømmerfløyting.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Lake Topozero» frå , den 1. september 2008. 
 

Innsjøar i Russland
Karelia
Amy Winehouse

Amy Jade Winehouse () var ein britisk soul-, jazz- og rhythm and blues-songar og låtskrivar. Ho debuterte med albumet «Frank» som selde til platina i 2003, og slo gjennom med hitlåta «Rehab» rundt juletider 2006. Ho gav ut to album; Frank og Back to Black. På Grammygallaen 2008 fekk ho 5 grammyprisar og er dermed den første kvinna frå Storbritannia som har vunne 5 grammyprisar på éin kveld.

Amy Winehouse levde eit turbulent liv. Ho vart utvist frå Sylvia Youngs teaterskole for born og unge då ho var 16 år, ho vart innlagd på avvenningsklinikk for narkotikamisbruk mange gonger, og ho måtte avlyse mange konsertar på kort varsel, blant anna på Øyafestivalen sommaren 2006. Mykje tyder på at ho hadde bipolar liding, og at alkoholbruken var ei form for sjølvmedisinering.

Amy Winehouse døydde 23. juli 2011 i London, 27 år gammal, og føyer seg inn i fenomenet som rockehistorikarane kallar 27 Club. Det vil seia store musikarstjerner som døydde 27 år gamle, t.d. Jimi Hendrix, Janis Joplin, Kurt Cobain og Jim Morrison.

Studioalbum 
 2003 - Frank
 2006 - Back to Black

Singlar 
 2003 - Stronger Than Me
 2003 - Take The Box
 2004 - In My Bed/You Sent Me Flying
 2004 - Pumps/Help Yourself
 2006 - Rehab
 2006 - You Know I'm No Good
 2007 - Back To Black
 2007 - Tears Dry On Their Own

Referansar 

Britiske songarar
Grammy-vinnarar
Ivor Novello-prisvinnarar
Brit Award-vinnarar
Uvs Nuur

Uvs Nuur eller Uvs (mongolsk Увс Нуур, Uvs Nuur; tuvinsk Успа-Холь, Uspa-Khol; russisk Убсу-Нур, Ubsu-Nur og Убса, Ubsa) er ein særs salt endorheisk innsjø i Mongolia med ein liten del i Russland. Han er den største innsjøen i Mongolia med eit areal på 3350 km² og ligg 759 meter over havet. 
Den nordaustlege enden av innsjø ligg i republikken Tyva i Russland. Den største busetnaden ved innsjøen er Ulaangom. Denne grunne og særs salte innsjøen er restane av ein stor saltsjø som dekte eit mykje større område for fleire tusen år sidan.

Geografi 
Uvs Nuur har ei lengd på 84 km og er 79 km brei. I snitt er han 6 meter djup. Nedslagsfeltet er skild frå restane av Store sjøar-senkinga av Khan Khökhii-ryggen.

Av dei mange elvane som renn ut i innsjøen finn ein Baruntara Gol, Nariin Gol og Tesiin Gol frå Khangajfjella i aust og Kharkhiraa og Sangil Gol frå Altajfjella i vest.

Økologi 
Det store endorheiske nedslagsfeltet fører til eit sært salt vatn på 18,8 ppt, som er fem gonger saltare enn sjøvatn. Dette kjem hovudsakleg av sulfat og natriumion.

Innsjøen frys til frå oktober til mai. Om sommaren varierer temperaturen frå 25 °C i overflata til 19 °C ved botn.

Ein har tald 29 forskjellige fiskeartar i Uvs Nuur, ein av dei (Oreoleuciscus potanini) høver seg som mat.

Verna område 

Heile innsjøen og fleire av områda rundt er erklært verna område. UNESCO nyttar nemninga «Uvs Nuur-stad» som eit fellesuttrykk som femnar om tolv forskjellige verna område, som kvar representerer eit stort biom aust i Eurasia.

Uvs Nuur-bekkenet 

Uvs Nuur er det lågaste området i Uvs Nuur-bekkenet som dekkjer eit område på  og er eit av dei best bevarte, naturlege steppelandskapa i Eurasia. Grensa mellom Mongolia og Russland går gjennom den nordlege delen av bekkenet. Her møter den nordlegaste ørkenen i verda den sørlegaste tundrasonen i verda.. Bortsett frå Uvs Nuur innneheld bekkenet fleire mindre innsjøar. Sidan desse ligg nord for andre store innsjøar i Sentral-Asia er dei viktige stoppestader for sjøfuglar på veg sørover eller nordover.

Sidan bekkenet dekkjer den geoklimatiske grensa mellom Sibir og Sentral-Asia kan temperaturane variere frå −58 °C om vinteren til 47 °C om sommaren. Trass i det harde klimaet finst det 173 fugleartar og 41 forskjellige pattedyr, inkludert den globalt utryddingstrua snøleoparden, argalisau og asiatisk steinbukk. Folketettleiken her er låg. Mangelen på industri og at området stort sett har vore busett av nomadiske gjetarar gjer at landskapet og økosystemet stort sett er urørt.

I 2003 vart Uvs Nuur-bekkenet innskrive på UNESCO si verdsarvliste. Det vart nominert som eit av dei største intakte nedslagsfelta i Sentral-Asia med 40 000 arkeologiske stader frå historiske kjende nomadefolk som skytarar, tyrkarar og hunarar. Dette er eit av dei største områda på verdsarvlista.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Uvs Nuur» frå , den 1. september 2008. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 Satellittbilete av Ubsu Nur 

Innsjøar i Mongolia
Innsjøar i Russland
Tyva
Endorheiske innsjøar i Asia
Valdajsjøen

Valdajsjøen (russisk Валдайское озеро - Valdajskoje ozero; Валдай) er ein innsjø midt i Valdajhøgdene i Novgorod oblast i Russland. Han har eit areal på 19,7 km² utan øyar. Han er i snitt 12 meter djup og på det djupaste 60 meter. Han frys til tidleg i desember og er isdekt til tidleg i mai. Byen Valdaj ligg ved breidda av innsjøen. På ein av øyane i innsjøen ligg Iverskij kloster.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Valdai Lake» frå , den 1. september 2008.

Referansar 

Innsjøar i Russland
Novgorod oblast
Suldal Reiselivslag

Suldal Reiselivslag er ein medlemsorganisasjon for verksemder og einskild personar som er knytte til eller har av interesse av reiselivet i Suldal kommune. Organisasjonen blei stifta i 1995, og har ein fast tilsett. 
Suldal Reiselivslag driv også turistkontor for kommunen, og har ansvar for den daglege drifta av Laksestudio i Sandsfossen.

Suldal Reiselivslag og Turistkontor 

Suldal kommune
Vodlozero

Vodlozero (russisk Водлозеро, finsk Vodlajärvi) er ein stor innsjø søraust i republikken Karelia i Russland. Han har eit areal på 322 km². Han er 36 km lang og 16 km brei. Det er meir enn 190 øyar i innsjøen. Vodlozero vert nytta til fiske. Han frys til i november og er isdekt til tidleg i mai. Elva Vodla renn frå Vodlozero og ut i Onegasjøen.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lake Vodlozero» frå ,  den 1. september 2008.  

Innsjøar i Russland
Karelia
Vozje

Vozje, òg kalla Tsjarondskoke (russisk Воже, Чарондское), er ein innsjø nord i Vologda oblast i Russland. Han har eit areal på 416 km². I snitt er han 2 meter djup og ned mot 4,5 meter på det djupaste. Vozje renn ut i Svid som renn vidare til Latsja, der Onega har kjelda si. Innsjøen ligg i eit slettelandskap og breidda er lågtliggande og myrlendt. Det renn om lag tjue elvar ut i Vozje, inkludet Vozjega og Modlona. Innsjøen frys til i oktober eller november og er isdekt fram til mai. Enkelte delar av han vert botnfryst.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Lake Vozhe» frå , den 1. september 2008. 

Innsjøar i Russland
Vologda oblast
Jastrebinoje

Jastrebinoje (russisk Ястребиное озеро) er ein 2 km lang innsjø i Priozerskij distrikt i Leningrad oblast, nær grensa til republikken Karelia i Russland. Han ligg heilt nord på Det karelske neset, 10 km frå jernbanestasjonen Kuznetsjnoje. Han ligg ei senking mellom bratte framskot av granitt frå Det baltiske skjoldet, som er eit populært klatreområde. Innsjøen og området rundt er eit verna naturmonument i Leningrad oblast.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Lake Yastrebinoye» frå , den 1. september 2008. 

Det karelske neset
Innsjøar i Russland
Verneområde i Russland
Leningrad oblast
Google Chrome

Google Chrome er ein open kjeldekode-nettlesar utvikla av Google. Han byggjer på komponentar frå andre open kjeldekode-nettlesarar som WebKit og Mozilla, og er meint til å forbetre stabilitet, fart, og sikring saman med eit enkelt og effektivt brukargrensesnitt.

Namnet 
Nettlesaren er namngjeven etter ramma til brukargrensesnittet til nettlesaren, også kalla «chrome» på engelsk.

Sikring 
Google Chrome hentar informasjon frå to såkalla svartelister (ei for nettfiske, og ei for sabotasjeprogram) og åtvarar brukaren når den prøvar å vitje ei skadeleg side. Denne tenesta er og gjort tilgjengeleg for andre via «Google Safe Browsing API». I arbeidet med å halde ved like desse listene, gjev google òg melding til eigarane av sidene, som kan vera uvitande om at sidene deira inneheld skadeleg programvare.

Brukargrensesnitt 
 Fanebasert nettlesing. Der fanene er over adresselina, som på nettlesaren Opera.
 Nye faner syner miniatyrbileter av dei ni mest vitja sidene, saman med dei mest søkte, og bokmerkte sidene, og dei siste attlatne fanene.
 «Gears», er eit verktøy for å hjelpa utviklarar.
 Sprettoppvindauge er låste til den fana dei kjem ifrå.

Kjelder 

 DinSide.no
 Teikneseriepresentasjon

Nettlesarar
Windows-program
Strupehovud

Strupehovudet (larynx) er eit stemmeorgan som sit i strupen og har viktige oppgåver også under fordøying (svelging av mat og væske) og respirasjon.

Strupehovudet har eit skjelett som består av brusk og er kledd av ei slimhinne. Under slimhinna finst små musklar som rører stemmebanda når dyr pustar og menneske snakkar. Strupehovudet dannar forbinding mellom øvre og nedre luftvegar. Det stenger for dei nedre luftvegar under svelghjng av mat og veske.

Kjelder

 Denne artikkelen bygger på «Strupehode» frå , den 2. september 2008.

Bakgrunnsstoff

 
Hovud og hals
Røysta
Fonetikk
Andedragssystemet
Taleorgan
Halsen
Byrrangafjella

Byrrangafjella (russisk Горы Бырранга, Gory Byrranga) er ei fjellkjede midt på Tajmyrhalvøya i Sibir i Russland, som ligg nord og vest for Tajmyrsjøen. Dei strekkjer seg om lag 1100 km og dannar ein stor sving som går om lag frå sørvest til nordaust. Byrrangafjella består av silstein og intrusive bergartar av nøytral samansetting, men det er òg store område med kalkstein. Fjellkjeda har djupare kløfter og raviner, samt nokre få, små isbrear i aust. Fjella er ikkje særskild høge, om lag 500 meter over havet, men den høgaste toppen strekkjer seg opp til 1146 meter over havet.

Elvane Khutadabiga og Tsjetyrekh har kjeldene sine i Byrrangafjella. Den nedre delen av Taymyrelva renn nordover gjennom fjella. Låglanda nord og sør for desse fjella er dekte av tundra, små innsjøar og våtmarker.

Sjølv om dei vart utforska i 1746 er Byrrangafjella eit av dei minst kjende områda i Arktis. Klimaet er kontinentalt og hardt med mange snøstormar om vinteren.

Fjellet ligg i Krasnojrask kraj og er ein del av Det store arktiske statlege naturreservatet, det største naturreservatet i Russland og Europa. Området er derimot særs fjerntliggande, med nesten ingen busetnader eller vegar.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Byrranga Mountains» frå , den 2. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene:
 Plassering
 Tajmyrområdet med bilete av Byrrangafjella 
 Bilete
 Geologi:  og 

Fjellkjeder i Russland
Krasnojarsk kraj
Smågnagarar

Smågnagarar er ei samlekjenning for dei mindre artane gnagarar, som utgjer det store fleirtalet av artsmangfaldet i gruppa. Omgrepet er ikkje gyldig i biologisk systematikk sidan dyra det er snakk om ikkje naudvendigvis er i nærare slekt med kvarandre enn med andre gnagarar.

Nokre typar smågnagarar kan gå gjennom store skilnader i storleiken på bestanden, såkalla smågnagarsvingingar. Denne prosessen er særleg kjend i samband med lemen, der år med mange lemenar er kjend som «lemenår».

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Smågnagersvingninger» frå ,  den 17. april 2015.  

Gnagarar
Brunrotte

Brunrotte (Rattus norvegicus) er truleg den arten dei fleste tenkjer på som ei typisk rotte. Ho høyrer til musefamilien, men kan bli 29 cm lang.

Brunrotta formeirar seg raskt. Hoa går drektig i berre 21 dagar og får 8-15 ungar i kvart kull. Ungane vert kjønnsmodne etter eit par månader. Kvar horotte får fire til sju kull per år. Ei rotte lever typisk i om lag eitt år, men dette kan variera mykje med tilhøva.

Arten stammar frå tempererte delar av Asia, men kom til Europa alt i mellomalderen, til Noreg kring 1750.

Det viskaplege namnet norvegicus fekk arten av di det individet som vart brukt til den første vitskaplege skildringa av han, hadde kome til London med eit norsk skip.

Viss ho kan, trekkjer brunrotta innomhus når hausten og vinteren kjem. Rotter kan «invadera» bygningar, også bustadhus. I tillegg til skadane dei påfører bygningar og innbu, førar rotter ofte med seg svært vond lukt. Dei kjem seg som regel inn gjennom kloakksystemet, og kan vera svært vanskeleg å bli kvitt.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Musefamilien
Pattedyr i Noreg
Modellorganismar
Galapagosfinkar

Galapagosfinkar eller darwinfinkar er ei gruppe på 13 eller 14 nært skylde artar, tidlegare klassifisert som busksporvar, i dag rekna som tanagarar (ikkje finkar), som hovudsakleg lever på Galapagosøyene. Ein art finst òg på Cocosøya. Dei vart samla inn av Charles Darwin under reisa hans med HMS «Beagle», og har sidan vorte grundig studert for å forska på mellom anna artsdanning, naturleg utval og tilpassing.

Fuglane er om lag like store - 10–20 cm. Dei mest iaugefallande skilnadane mellom dei er storleiken og forma til nebba deira, som er tilpassa ulike matkjelder. Åtferda deira er òg ulik, og songane er forskjellig. Fargen er som regel brunaktig eller svart.

Artslista 
Galapagosfinkar i rekkjefølgje etter eBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Slekt Pinaroloxias
 Cocosporv, Pinaroloxias inornata, Cocos Finch, Gould, 1843, (VU)
Slekt Certhidea
 Grønkantorsporv, Certhidea olivacea, Green Warbler-Finch, Gould, 1837, (LC)
 Gråkantorsporv, Certhidea fusca, Gray Warbler-Finch, Sclater & Salvin, 1870, (NN)
Slekt Platyspiza
 Vegetarsporv, Platyspiza crassirostris, Vegetarian Finch, Gould, 1837, (LC)
Slekt Camarhynchus
 Spettsporv, Camarhynchus pallidus, Woodpecker Finch, Sclater & Salvin, 1870, (LC)
 Stortresporv, Camarhynchus psittacula, Large Tree-Finch, Gould, 1837, (LC)
 Floreanatresporv, Camarhynchus pauper, Medium Tree-Finch, Ridgway, 1890, (CR)
 Småtresporv, Camarhynchus parvulus, Small Tree-Finch, Gould, 1837, (LC)
 Mangrovesporv, Camarhynchus heliobates, Mangrove Finch, Snodgrass & Heller, 1901, (CR)
Slekt Geospiza
 Småjordsporv, Geospiza fuliginosa, Small Ground-Finch, Gould, 1837, (LC)
 Storjordsporv, Geospiza magnirostris, Large Ground-Finch, Gould, 1837, (LC)
 Vampyrjordsporv, Geospiza septentrionalis, Vampire Ground-Finch, Rothschild & Hartert, 1899|, (VU)
 Genovesajordsporv, Geospiza acutirostris, Genovesa Ground-Finch, Ridgway, 1894, (VU)
 Spissnebbjordsporv, Geospiza difficilis, Sharp-beaked Ground-Finch, Sharpe, 1888, (LC)
 Småkaktussporv, Geospiza scandens, Common Cactus-Finch, Gould, 1837, (LC)
 Mellomjordsporv, Geospiza fortis, Medium Ground-Finch, Gould, 1837, (LC)
 Storkaktussporv, Geospiza conirostris, Española Cactus-Finch, Ridgway, 1890, (VU)
 Genovesakaktussporv, Geospiza propinqua, Genovesa Cactus-Finch, Ridgway, 1894, (VU)

Kjelder

Referansar 

Tanagarfamilien
Fuglar endemiske for Galápagosøyane
Charles Darwin
Akademikerne

Akademikerne er ei hovudsamanslutning av norske fagforbund for folk med utdanning frå universitet eller vitskapleg høgskole. Organisasjonen vart grunnlagt i 1997 etter at fem forbund braut ut av Akademikernes Fellesorganisasjon.

Medlemsforeiningar 
Akademikerne består av 13 foreiningar med i alt 186 753 medlemmer (2015).

 Arkitektenes Fagforbund (4 167 medlemmer)
 Den norske legeforening (31 403 medlemmer)
 Den norske tannlegeforening (6 633 medlemmer)
 Den norske veterinærforening (3 091 medlemmer)
 Krigsskoleutdannede offiserers landsforening (1 292 medlemmer)
 Juristforbundet (19 853 medlemmer)
 Norsk Lektorlag (4 765 medlemmer)
 Naturviterne (6 479 medlemmer)
 Norsk Psykologforening (8 229 medlemmer)
 Tekna (Teknisk-naturvitenskapelig forening) (67 264 medlemmer)
 Econa (20 447 medlemmer)
 Samfunnsviterne (10 977 medlemmer)
 Samfunnsøkonomene (2 153 medlemmer)

Samarbeidande foreiningar 
Fleire foreiningar samarbeider med Akademikerne i tariffspørsmål:
 Den norske Jordmorforening
 Norges Ingeniør- og Teknologorganisasjon (NITO)
 Norges Farmaceutiske forening

Bakgrunnsstoff 

Norske fagforeiningar
Skipingar i 1997
Sverre Farstad

Sverre Melvin Farstad () frå Trondheim, var ein norsk skøyteløpar som representerte sportsklubben Falken.

Karriere
Han vann gull og sette olympisk rekord med 2.17,6 på 1500 meter under OL 1948 i St. Moritz. Han vart europameister under EM på skøyter i Davos, Sveits 1949 og tok sølv under VM på skøyter 1947 på Bislett stadion i Oslo. 

Han har dessutan NM-sølv i både vektløfting og roing. 

Han vart tildelt Egebergs ærespris i 1947.

Då han døydde, jobba Sverre Farstad som sportsjournalist i Arbeiderbladet i Oslo.

Litteratur

Bakgrunnsstoff 
 Farstad.filene.no Nettsted dedikert til Sverre Farstad.
 
  Sverre Farstad – Profil og resultatoversikt på SpeedSkatingNews.info

Norske skeiseløparar
Norske vektlyftarar
Norske roarar
Norske journalistar
Folk frå Trondheim
Vinnarar av Egebergs Ærespris
Norske deltakarar under vinter-OL 1948
Olympiske meistrar for Noreg
Skeiseløparar under vinter-OL 1948
Lovoziorskije Tundry

Lovoziorskije Tundry (russisk Ловозёрские тундры, kalla opp etter innsjøen Lovozero som ligg i området og tyder 'Lovozerotundraen') er ei fjellkjede midt på Kolahalvøya i Russland mellom Lovozero og Umbozero. Ho består av ein hesteskoforma rygg rundt Sejdozero. Fjellsidene er stort sett dekte av gran og furu. Det høgaste punktet er Angvundastsjorr (1120 moh). Området rundt innsjøen er busette av samar, og mange stadnamn er ikkje av russisk opphav.

Geologi 

Lovoziorskije Tundry ligg over eit kompleks av agpaitiske til hyperagpaitiske bergartar som inneheld mineral som eudialytt, loparitt og natrosilitt. Det er funne minst 340 forskjellige mineral i massivet og 73 av dei vart første gong oppdaga her.

Turisme 
Området er relativt lett tilgjengeleg med jernbane. Om vinteren er det mogeleg å nå området frå Khibiny via isen på Umbozero. Om sommaren kan ein nytte fjellvegar og stiar i området.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Lovozero Tundras» frå , den 4. september 2008. 
  oppgav desse kjeldene:' 
 Pekov, Igor: Lovozero Massif Vneshtorgizdat Publishing Moscow 2000
Khomyakov, A. P. : Mineralogy of Hyperagpaitic Alkaline Rocks Clarendon Press 1995

Bakgrunnsstoff 
 Lovozero Tundras (russisk)

Fjellkjeder i Russland
Murmansk oblast
Måndalen

Måndalen er ei bygd i Rauma kommune i Møre og Romsdal. Bygda har om lag 900 innbyggjarar og er senteret på sørsida av Romsdalsfjorden i kommunen.
Bygda omfattar Voll, Samset, Bruaset, Skare, Venås, Bø, Moen, Roknem, Skeie, Sæbø, Oterholm, Søvika og Hovde. Sentrum i bygda ligg på Voll. Fram til kommunesamanslåingane i 1964 tilhøyrde Måndalen Voll kommune.

Elva Måna renn gjennom bygda og ut i Vollabukta ved Måna camping. Den viktigaste sideelva er Vemora. Det går laks både i Måna og til tider i nedste del av Vemora.

Nede ved fjorden ligg Voll kyrkje som er ei trekyrkje frå 1896.

Næringsliv 
I tillegg til tradisjonelt jordbruk har bygda lang tradisjon med konfeksjons- og trevareindustri. Mest kjent er Wenaas og Måndalen trevare.
Bygda har fleire bygg- og anleggsfirma, i tillegg til transportfirma. Investeringsselskapet Wenaas-gruppen har sitt hovudkontor på Voll. Det er eit av Noregs største innanfor hotelleigedom.
Tidlegare hadde bygda ein sportsfiskereidskapsindustri. Dei mest kjente produkta var Møre-Silda, Søvik-svivel og Oterlinen Record.

Måndalen har eigen brannstasjon underlagt Rauma Brannvesen.

Tørla vassverk er det lokale vassverket. Drikkevatnet kjem frå Svartevatnet og inntaket er i elva Tørla. Det blir distribuert i nesten heile bygda inklusive Hovde og Søvika.

Bygda har Måndalen skule med trinna 1-10 og barnehage, Voll omsorgssenter med 22 plassar, eit bakeri og ein frisørsalong, daglegvarebutikk med post, småbåthamn, kai med stupetårn, kafe, campingplass, badeplass og bensinstasjon.

Idrett 
Måndalen idrettslag har ei aktiv fotballgruppe. Laget spelte i 3. divisjon i sesongane 2007-2009.
Laget bygde i 2009 Måndalshallen som er ein idrettshall med kunstgras. I 2011 vart idrettsbanen oppgradert med fast dekke. Banen har 8 løpebanar og kan arrangere nasjonale friidrettsstemne.

For den som er tur/fjell-interesserte, sel turgruppa i Måndalen idrettslag turorienteringskart på den lokale butikken (mai-oktober). Den viser kartreferansar til aktuelle fjellvatn, fjelltoppar og setrer. Stigar er merkte på kartet.

Forsamlingslokale 
 Måndalen ungdomshus - Råkjè
 Måndalen bedehus
 Idrettshuset (tidlegare Go'bit'n kafe)

Historie 
Ved røystingane i 1905 stemte alle for oppløysing av unionen med Sverige og 171 for at prins Carl skulle bli Noregs konge og 60 imot.

Kjente måndalingar 
Bygda har fostra nasjonalt kjente personar:
 Oddgeir Bruaset (f. 1944), journalist i NRK
 Ingvald Raknem (1910-1980), professor
 Knut Samset (1879-1936), misjonær
 Lars Wenaas (f. 1951), næringslivsleiar

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Nettstaden til Måndalen vel
 Måndalen på romsdal.com
 Voll sansehage

Geografi i Rauma
Bygder i Møre og Romsdal
Dalar i Møre og Romsdal
Avarar

Avararane eller pannoniske avarar (også kjende som obri i gammalrussiske kjelder; abaroi eller varchonitai eller pseudo-avarar i bysantinske kjelder) var ei gruppe eurasiske nomadar av ukjent opphav i tidlegmellomalderen.

Desse avararane vandra inn i Europa på 500-talet, under folkevandringane. Dei fekk eit rike aust for Donau i perioden 555 til byrjinga av 800-talet i det som er Ungarn og Romania i dag. Det blei kalla for det avariske khaganatet, og strekte seg over den pannoniske sletta.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Avarer» frå ,  den 23. april 2023.  

Tyrkiske folk