kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Corcovadofjorden

Corcovadofjorden eller Corcovadobukta (spansk: Golfo Corcovado]) er eit delvis innelukka havområde mellom den chilenske øya Chiloé i vest og fastlandet i aust, begge sider i Los Lagos-regionen i Chile. Fjorden går i nord-sør retning i ei tilnærma rektangulær form med i ei lengd på ca. 90 km, (50 nm) og ei breidde på ca. 46 km. 
I sør grensar Corcovado-fjorden mot Boca del Guafo, eit breitt sund eller havområde som leier ut mot Stillehavet. 
I nord grensar han mot Ancudfjorden, der Corcovado-fjorden snevrar inn til Apiaosundet, ca. 10 km brei mellom austlege Chiloé-øyane og Desertoresøyane.

Corcovado-fjorden utgjer ein del av skipsleia frå Stillehavet i sør inn mot den sentrale havbukta Seno de Reloncavi (Reloncavibukta) i Los Lagos med regionhovudstaden Puerto Montt.

Ei nordleg og kortare lei frå Stillehavet til Seno de Reloncavi går gjennom den 2,2-5 km breie Chacaokanalen nord for Chiloé-øya.

Kjelder 

Denne artikkelen er dels basert på «Golfo Corcovado» frå , den 30. januar 2023

Bakgrunnsstoff 

Fjordar i Chile
Geografi i Los Lagos-regionen
Ancudfjorden

Ancudfjorden  eller Ancudbukta (spansk: Golfo de Ancud]) er eit innelukka havområde mellom den chilenske øya Chiloé i vest og fastlandet i aust, begge sider i Los Lagos-regionen i Chile. Han måler 52 nm  på det breiaste i retning NW-SØ og er 52 nm
lang i generell nord-sør-retning.

Mot nord ligg Reloncavísundet med opning til Reloncavíbukta, mot aust ligg fastlandet, mot sør er Ancudfjorden avgrensa av Desertoresøyane og det 10 km breie Apiaosundet som fører ut til Corcovadofjorden. Mot vest ligg austkysten av Chiloé. I nordvest fører ein opning gjennom Chacaokanalen ut mot Stillehavet.

Oseanografi 
Tidvatnet langs kysten av Chile skrir fram frå nord til sør; når det når Chiloéøya, vert det todelt, den eine som kjem inn gjennom Chacaokanalen i nordvest og den andre gjennom Boca del Guafo i sør, begge når største høgde ved Desertoresøyane og ved austkanten av Chacaokanalen, Punta Tres Cruces. Ved landsidene observerer ein normalt to høgvatn og to lågvatn kvart døgn, med ulik høgd på floda, om sommaren er tidvatnet på dagtid høgare og om vinteren er det motsett. Amplituden på tidvatnet, tidvasskilnaden, varierer mellom 3 og 7 meter. Flodstraumen trekkjer mot nord og ebbestraumen mot sør. Intensiteten varierer i samsvar med breidda og djupna på kanalane.

Den nordgåande havstraumen i Stillehavet som strøymer inn i Corcovadofjorden frå sørvest, pressar fjordvatnet nordover og innover landet. Ved nordvestenden av Ancudfjorden, omtrent 4 nm søraust for Punta Tres Cruces, møtast straumen frå sør den som kjem inn gjennom Chacaokanalen, og dannar ei oppsiktsvekkjande krusingslinje kalla Raya de Tique. Desse rørslene er nokre gonger svært farlege for opne båtar, mange har forlist i freistnad på å krysse denne linja. 

Djupna midtfjords er stor, og på nord- og sørsida uregelmessig. Det er grunne område i den nordlege sektoren.

Quintupeu 
På austsida av Ancudfjorden finst mindre fjordar som skjer seg inn i austleg eller søraustleg retning. Ein av desse er Quintupeufjorden.
Fjorden er kjent som staden der det tyske skipet SMS «Dresden» gøymde seg under den første verdskrigen, seinare senka i Juan Fernández-øygruppa i 1915. Avstand i luftlinje mellom botnen av Quintupeufjorden og statsgrensa mot Argentina er berre 14,4 km.

Kjelder 

Denne artikkelen er basert på «Golfo de Ancud» og  «Fiordo Quintupeu»  frå , den 30. januar 2023

Bakgrunnsstoff 

 

Fjordar i Chile
Geografi i Los Lagos-regionen
Lystslott

Lystslott (fransk maison de plaisance) er ei nemning på eit lite slott som blir nytta til privat nøye og rekreasjon, utanfor seremoniellet og statspliktene ved hoffet.

Utvikling
Ved byrjinga av renessansen hadde europeiske aristokratar ønske om meir representative slott, og dei gamle borgene deira blei gradvis forlatne eller bygde om frå festningar til residensar som var betre å bu i. I løpet av åra voks mange adelssete til store slott, og samtidig endra hoffseremoniellet seg. Fyrstane var i aukande grad midtpunkt for eit overdådig og luksuriøst hoff, som nådde eit høgdepunkt under absolutismen. Aristokratiet var omgitt av hoffmenn, utsendingar, supplikantar, kunstnarar og tenarar, og ofte fløymde residensane formeleg over av menneske.

Ønsket om meir intime opphaldsstader førte til at det blei bygd lystslott, som ofte berre ein mindre krins av personar hadde tilgang til. Her kunne eigaren trekka seg tilbake med familien sin eller elskarinna si, og kunne nyta fritid og fornøying. Lystslottet var framfor alt ein stad for festar, dans og musikk, ofte òg litteratur og biletkunst. Dei danna med det ein motsats til den eigentlege residensen, som ofte låg i nærleiken, og der statlege saker gjekk føre seg og der streng etikette rådde.

Høgdepunktet for denne forma for slottsbyggjarkunst var barokken og rokokkotida. Lystslotta låg ofte gøymde i ein avskjerma del av prektige slottsparkar, og var kjenneteikna gjennom ei særskild rik og verdifull innreiing, samtidig som romma og salongane var meir intime og komfortable. På mange av bygningane arbeidde viktige kunstnarar frå den respektive regionen. Berømte døme på lystslott er Grand Trianon og Petit Trianon i parken ved Versailles, det nærliggande Château de Marly, og Amalienburg i parken ved Schloss Nymphenburg i München.

Bruken av omgrepet «lystslott» – og også «jaktslott» – til forskjell frå sjølve «slottet» var flytande og kunne ofte ha liknande tydingar. Ofte blei òg føremålet med lystslottet endra, og gjennom åra kunne dei bli utbygga og forstørra, og nokre gonger ta over offentlege, representative oppgåver. Eit døme på dette er Schloss Sanssouci, som opphavleg blei bygd som lystslott nær Stadtschloss i Potsdam, men som seinare blei hovudresidens for Fredrik den store.

Oscarshall på Bygdøy i Oslo er eit lystslott som tilhøyrer den norske staten, og som står til disposisjon for H.M. Kongen.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Lystslott» frå ,  den 31. januar 2023.

Bakgrunnsstoff

Slott
David Woodard

David Woodard (; () er ein amerikansk orkesterdirigent og postmoderne forfattar. Han er etterkomar av framståande amerikanske kolonifamiliar.

Woodard er og kjend for arbeidet sitt med Nueva Germania, ei feministisk/vegetarisk utopisk busetjing i Paraguay. Den tyske korrespondanseboka hans Five Years, skriven saman med den sveitsiske forfattaren Christian Kracht, beskriv noko av det humanitære arbeidet som blei gjort der.

Kjelder

Litteratur 
 Kerekes, D., red., Headpress 25 (Manchester: Critical Vision, 2003)
 Kracht, C., & Woodard, D., Five Years (Hannover: Wehrhahn Verlag, 2011)
 Tenaglia, F., Momus—A Walking Interview (Torino/Milano: Noch Publishing, 2015)
 Allen, B., Pelican (London: Reaktion Books, 2019)
 Horzon, R., The White Book (Berlin: Suhrkamp, 2021)

Bakgrunnsstoff 

 Offisiell nettside

USA-amerikanske dirigentar
Tysk-amerikanarar
Folk frå California
Mannlege essayistar
USA-amerikanske sakprosaforfattarar
Roes Welcome Sound

Roes Welcome Sound er eit langstrekt sund i nordvestenden av Hudsonbukta i Kivalliq i Nunavut i Canada, mellom fastlandet i vest og Southamptonøya i aust. Sørenden går ut i Hudsonbukta, medan nordenden opnar seg til Repulse Bay ved Naujaat som er knytt via Frozen Strait til Foxesjøen, slik at Southamptonøya blir ei øy. Wager Bay er ei vestleg bukt i sundet. Det ligg  nord for Marble Island. Roes Welcome Sound er  langt og  breitt.

Den fyrste europearen som kom til sundet var Thomas Button i 1613, som kalla det «Ne Ultra», som tyder 'ikkje vidare'. Det blei seinare kalla opp etter sir Thomas Roe, ein venn og støttespelar av Luke Fox som utforska Arktis i 1631. Kaptein Parry, som prøvde å finna Nordvestpassasjen under si reise i 1821, skreiv:
On an inspection of the charts, I think it will also appear probable that a communication will one day be found to exist between this inlet (Prince Regent's) and Hudson's Bay, either through the broad and unexplored channel called Sir Thomas Roe's Welcome, or through Repulse Bay, which has not yet been satisfactorily examined.Roes Welcome Sound ligg på vegen for trekket til grønlandskval.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Roes Welcome Sound» frå ,  den 31. januar 2023.  

Geografi i Nunavut
Sund i Canada
Barren Grounds

Barren Grounds (også kalla Barren Lands) er eit stort tundraområde som ligg på fastlandet i Nunavut og Nordvestterritoria i Nord-Canada. Barren Grounds er stort sett ikkje folkesett, om ein ser bort frå nokre få landsbyar og småbyar ved kysten av Nunavut. 

Urfolksgruppa Barren Lands First Nation held til i Nord-Manitoba nær grensa til Saskatchewan.

Barren Grounds er prega av tundra og innsjøar. Det finst fleire lange elvar her, som Coppermine, Back, Dubawnt, Kazan og Thelon. Landskapet er for det meste flatt, men med nokre åsar i nokre område.

 (Rangifer tarandus groenlandicus) er ein underart av karibu, eller rein, som finst i Canada og på Grønland.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Barren Grounds» frå ,  den 31. januar 2023.  

Geografi i Nunavut
Nevetavl

Nevetavl eller nevatavl (gamalnorsk hnefatafl) er eit gamalt nordeuropeisk brettspel, eller tavl, kjent frå vikingtida. Spelet går ut på at ein konge vert åteken i borga si, og ein spelar som anten hirda som skal verja kongen, eller åtakarane som har kringsett borga.

Brettspel
Vikingtida
Ski-NM 2015

Noregsmeisterskapen på ski 2015 i nordiske greiner vart arrangert vinteren 2014/2015. Ei kombinert-tevling delt på Oslo og Beitostølen nest siste helga i november 2014 opna meisterskapen, før den eigenlege sesongen var i gang. Hovuddelen av noregsmeisterskapen vart avvikla i tida 28. januar til 3. februar på Røros og i Holmenkollbakken i Oslo. Meisterskapen vart avslutta dagane 26. til 29. mars i Harstad og Heddal.

Langrenn menn

15 km klassisk stil

Dato: 29. januar
Stad: Røros

30 km fellesstart

Dato: 31. januar
Stad: Røros

50 km klassisk stil

Dato: 28. mars
Stad: Harstad

3 x 10 km stafett

Dato: 1. februar
Stad: Røros

Sprint

Dato: 30. januar
Stad: Røros

Langrenn kvinner

10 km fristil

Dato: 29. januar
Stad: Røros

15 km fellesstart/skibyte

Dato: 31. januar
Stad: Røros

30 km klassisk stil

Dato: 28. mars
Stad: Harstad

3 x 5 km stafett 

Dato: 1. februar
Stad: Røros

Sprint klassisk

Dato: 30. januar
Stad: Røros

Kombinert

Normalbakke/10 km

Dato: 21./22. november 2014
Stad: Oslo og Beitostølen

Hopprenn

Normalbakke 

Dato: 28. mars
Stad: Heddal

Storbakke 

Dato: 3. februar
Stad: Oslo

Kjelder
Rogalands Avis 30. januar 2015
Dagsavisen 2. februar 2015
Harstad Tidende 30. mars 2015

Noregsmeisterskap i 2015
Noregsmeisterskap på ski
Konseptkunst

Konseptkunst eller konseptualisme er ei kunstretning som hovudsakleg utvikla seg i Europa og USA frå siste halvdel av 1960-talet. Konseptkunst kan karakteriserast som ei idébasert kunstnarisk verksemd, i den forstand at idéen bak eit kunstverk blir rekna som viktigare enn den handverksmessige eller visuelle utføringa.

Den konseptuelle kunsten har røtene sine i fyrste halvdelen av 1900-talet, i dadaismen og då særleg arbeida til Marcel Duchamp. Duchamp er kjend for å nytta «funne gjenstandar», og haldningane hans til kunst som framfor alt ei meningsproduserende verksemd har hatt stor tyding for konseptkunstnarane.

Konseptkunsten var i utgangspunktet ei radikal rørsle som kritiserte både det formalistiske og mediumspesifikke fundamentet for den modernistiske kunsten, og politiske og sosiale forhold, som feministiske spørsmål eller den amerikanske krigføringa i Vietnam.

Den konseptuelle kunsten stiller gjerne spørsmål kring sjølve vesenet til kunsten og dei innhaldsmessige, politiske og institusjonelle premissane hans. Konseptualismen har òg blitt kalla «den språklege vendinga i kunsten», i det han ofte gjer direkte bruk av tekst og tekstbaserte uttrykksformer. Språkfilosofien og filosofar frå det førre hundreåret, som Ludwig Wittgenstein, har vore viktige som utgangspunkt for mange konseptkunstnarar.

Konseptualismen har vore ein viktig referanse for mange kunstnarar òg i dei siste tiåra, og i ein viss forstand kan ein seia at det meste av det som blir omtalt som samtidskunst i dag har eit konseptuelt utgangspunkt. Kunstnarar som meir spesifikt refererer til konseptkunsten frå 1960- og 1970-talet blir gjerne kalla post- eller nykonseptualistar.

Sentrale konseptkunstnarar 

 Joseph Beuys
 Allan Kaprow
 Wolf Vostell
 Nam June Paik
 Charlotte Moorman
 Yoko Ono
 Joseph Kosuth
 Lawrence Weiner
 Mel Bochner
 Dan Graham
 Hanne Darboven
 kunstnargruppa Art & Language
 Sol LeWitt.

Sjå òg 

 Fluxus
 Happening
 Performance
 Kunst
 Dadaisme
Stilartar
Kunsthistorie
Anina

Anina (uttalt 'anina; tysk Steierdorf, ungarsk Stájerlakanina) er ein by i den historiske regionen Banat i Romania, i Caraș-Severin fylke. Byen administrerer ein landsby, Steierdorf (tysk Steierdorf, ungarsk Stájerlak). Byen har 7 485 innbyggjarar (2011).

Fortidsfunn 
I 2002 blei det funne nokre av dei eldste delane av menneske i Europa i grottane Peștera cu Oase nær Anina. Restane av ein underkjeve som fekk tilnamnet Ion din Anina (Johannes av Anina) er kring 40 000 år gamle.

Anina er ein av dei viktigaste funnstadane for fossil frå juratida i Dei sørlege Karpatane, både av plantar og dyr, og den geologiske arven her er særleg mangfaldig og velbevart. Den paleontologiske arva blei mellom anna avdekka ved at det er eit gruveområde, med både underjordiske og opne gruver, slik at ein har kunna utføra tredimensjonale undersøkingar av kontinentale avleiringar. Dette var eit eineståande høve i Europa og i verda, fram til den siste store gruva blei stengd i 2006.

Geografi 
Den industrielle arven frå kolgruvedrifta er òg viktig i samband med austerriksk industriarkitektur og gruver som er bevarte, t.d. den nordlege gruva (Anina Pit I), Pit II, Pit IV (ved sida av Terezia-dalen). Kolgruvedrifta byrja i 1792, etter at Matthew Hammer oppdaga dei fyrste kollaga.

Anina-Oravița-jernbanen, som blei bygd i 1863, er i bruk i dag til turistformål. Han er rekna som ein av dei venaste jernbanane i Europa på grunn av det måleriske landskapet, viaduktar og lange tunnellar. Jernbanen har bevart mange aspekt av den opphavlege designen. Han oppfyller ikkje mange UIC-standarder, og treng særskilde, kraftigare lokomotiv og kortare togvogner for å kunne køyra.

Anina ligg mellom nasjonalparkane Cheile Nerei-Beușnița og Semenic-Caraș.

Busetnader 

Anina er ein oraș (mindre bykommune) med desse busetnadane:

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Anina» frå , den 1. februar 2023.

Referansar

Bakgrunnsstoff

Anina
Sephanoides

Sephanoides er ei biologisk slekt i kolibrifamilien med to artar. Dette er to systerartar som begge har nærvære på Juan Fernández-øyane, ei øygruppe i Stillehavet som tilhøyrer Chile. Den eine arten, gullkolibri, er endemisk for Robinson Crusoe-øya og klassifisert som kritisk truga. Den andre, eldkronekolibri, lever på begge dei to største øyane i gruppa, samt over sørlege delen av fastlands-Chile og Argentina.

Skildring 
Sephanoides er mellomstore til store kolibriar, en vaksen gullkolibrihann kan bli 12 centimeter og vege 11 gram.
Begge artane syner kjønnsdimorfisme, hos gullkolibri er det ekstremt med hannen sin kanelraude farge. Hoene kan forvekslast på Róbinson Crusoe-øya, men gullkolibrihoa er litt større og har blå krone og blåskjær i overgumpen der eldkronekolibrihoa er grøn. Hannar er generelt større enn hoer.

Eldkronekolibrien har ein estimert populasjon på ca. 5000 individ fordelt på dei to Juan Fernández-øyane. Det siste estimatet på gullkolibri er på opp mot 3500 modne individ. I tillegg har eldkronekolibrien ein vidare utbreiing med ukjent storleik på fastlandet. Eldkronekolibrien er klassifisert som livskraftig av IUCN.

Evolusjon
Genetisk likskap mellom populasjonar av eldkronekolibri på fastlandet og på Juan Fernández-øyane kan indikere at øyane har hatt ein eller fleire nylege koloniseringshendingar frå fastlandet. Dei to artane kan ha blitt isolerte frå kvarandre for mindre enn ein millionar år sidan, slik at gullkolibri som art kan vere utvikla isolert på øya og ikkje først på fastlandet. Dette er i så fall eit døme på allopatrisk artsdanning.

Galleri 

Artslista
Sephanoides-kolibriar  i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V11.2, 2021, med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
 Eldkronekolibri, Sephanoides sephaniodes, Green-backed Firecrown, (Lesson, R & Garnot, 1827), (LC)
 Gullkolibri, Sephanoides fernandensis, Juan Fernandez Firecrown, (King, PP, 1831), (CR)

Kjelder 

Referansar

Bakgrunnsstoff 

Kolibrifamilien
Fugleslekter
Baker Lake

Baker Lake (inuktitut: ᖃᒪᓂᑦᑐᐊᖅ) er ein busetnad i Kivalliq i Nunavut i Canada. Han ligg 320 km unna Hudsonbukta, nær det geografiske midtpunktet til Canada, og er den einaste innlandstettstaden i Nord-Canada. Baker Lake hadde 2 069 innbyggjarar i 2016, ei auke på 10,5 t% frå 2011. Busetnaden ligg ved munningen av Thelonelva ved breidda av Bakersjøen. Namnet fekk det engelske namnet sitt i 1761 av kaptein William Christopher, som kalla han opp etter sir William Baker, den 11. leiaren for Hudson's Bay Company.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Baker Lake» frå ,  den 1. februar 2023.

Bakgrunnsstoff

Busetnader i Nunavut
Skipingar i 1916
Musøyre

Musøyre (Salix herbacea) er ein plante i pilefamilien, også kalla vierfamilien. Han er ein tresort, men blir rekna som den minste tresorten i verda.  Planten blir 1 til 5 cm høg og blomstrar i juni til juli. Blada er grøne, ein til to cm breie, med nedbøyde sagtenner. Hannraklen er gulfarga, medan kjønnsorgana til hoblomen er raude. Han liknar på polarvier. Fruktene til hoblomane (kapslar) er derimot større og meir iaugefallande hjå rynkevier, der dei ofte svært framtredande spesielt om hausten. Hoblomane til musøyre er òg raud-fiolette, men langt meir unnselege.

Musøyre er ganske vanleg i Skandinavia, og kan sjåast på frisk til fuktig, mager jord oppe på snaufjell, som snøleie, vindutsette stader, strender og berghyller. Planten veks sjeldan i skog, men ein kan òg sjå han på opne lyngheier i nærleiken av skogsterreng.  Han breier seg til snaufjellet i Noreg, Sverige, Island og Færøyane. I Noreg veks han i sør frå høgder på over 1 500 meter, medan han i arktiske strøk veks heilt ned til havet, t.d. i Nord-Noreg. Han veks òg på Bjørnøya og konsentrert rundt Isfjorden på Svalbard.

Musøyre er tilpassa å overleva i harde arktiske og subarktiske miljø, og har ei brei utbreiing på begge sider av Nord-Atlanteren, i arktiske delen av Nordvest-Asia, Nord-Europa, Grønland og austlege Canada. Arten finst òg lengre sør på høgfjellet i Europa – sør for Pyreneane, Alpane og Rila – og dessutan ned til dei nordlege Appalachane i New York i USA.

Hybridar 
Musøyre kan danna ei rekkje hybridar med ulike artar av Salix, mellom anna:

 Trippelvier (Salix x arctogena, til dømes Salix herbacea x phylicifolia x polaris) - hybrid av musøyre, grønvier og polarvier, tidvis òg med sølvvier, bleikvier eller lappvier. Han er 10–100 cm høg og opprett krypande, sjeldan på fuktig fjellmark. Greinene kan slå rot i bakken, med opprette blad og raklar. Dei breitt elliptiske blada har spiss, er 2–5 cm lange og med små tenner. Blada er under bleikgrøne med gulgrøn midtnerve og 5–7 par med sidenervar frå denne. Bladskafta er berre om lag 2 mm lange. Horakla er om lag 2–3 cm lange, på nesten like lange skaft og har 2–5 store blad. Kapselen er godt synleg og grå-raud med tett behåring. Han veks i grensetraktene i indre Trøndelag, Jämtland og Härjedalen, og dessutan spreitt i nord i indre Nordland, Troms, og svensk nordvestre Norrland mot norskegrensa.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Musøre» frå ,  den 1. februar 2023.  

 Stenberg, Lennart & Bo Mossberg, Steinar Moen (norsk rei.), Gyldendals store nordiske flora, Gyldendal, Oslo 2007. ISBN 978-82-05-32563-0.

Bakgrunnsstoff 
 

Plantar i Noreg
Vierfamilien
Moambe

Moambe, muamba, mwambe eller nyembwe, også kjend som  palmesmør, palmekrem eller uraffinert palmeolje, er ein ingrediens laga av perikarpen (ikkje frøa) til palmenøtter, frukta av afrikansk oljepalme (Elaeis guineensis). Det er ein viktig ingrediens i sausar og gryterettar i afrikansk mattradisjon, som ofte også kan heita moambe eller liknande. Ein finn også liknande rettar i Aust-Brasil.

Retter laga med moambe omfattar ofte også peanøtter, peanøttsaus eller peanøttsmør. Ein bruker gjerne kylling som kjøt i retten, men ein kan også bruka andre typar kjøt, som storfe, får, fisk eller ulike typar vilt, som krokodille eller hjortedyr. Moambe-kylling er rekna som nasjonalrett i tre afrikanske land.

For å laga palmesmør koker ein palmenøtter for så å knusa dei. Kjøtet blir blanda med vatn, silt og så kokt att. Det blir også laga hermetisk palmesmør, kjent som sauce graine eller noix de palme.

Angola 
I Angola blir moambe med kylling kalla moamba de galinha, og er rekna som nasjonalrett. Han blir vanlegvis serverte med funge, ein puré avmaniok, og kan også lagast med fisk.

Den demokratiske republikken Kongo 
I vestlege delar av Den demokratiske republikken Kongo kallar ein sausen av palmenøtter eller peanøtter mwambi eller mwambe (lingala mwǎmba). Poulet à la Moambé, 'kylling i moambesaus', er også rekna som nasjonalrett i Kongo.

Gabon 
I Gabon blir sausen vanlegvis kalla nyembwe, frå myene-ordet for palmesmør. Den viktigaste retten med nyembwe er nyembwe-kylling (franske poulet [au] nyembwe eller poulet [au] gnemboue), som er rekna som nasjonalrett i Gabon.

Sjå òg
Palmeolje

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Moambe» frå ,  den 2. februar 2023.  

Nasjonalretter
Afrikansk mat
Palmeprodukt
Ski-NM 2016

Noregsmeisterskapen på ski 2016 i nordiske greiner vart arrangert vinteren 2014/2015. Ei kombinert-tevling delt på Oslo og Beitostølen midt i november 2015 opna meisterskapen, før den eigenlege sesongen var i gang. Hovuddelen av noregsmeisterskapen vart avvikla i tida 28. til 31. januar med langrennstevlingar i Tromsø. Dei spesielle hopprenna fann stad på Lillehammer 26. januar og på Tolga 8. mars, det fyrste for menn og det andre for kvinner. Meisterskapen vart avslutta med kombinert-tevlingar i Molde helga 18.-19. mars og langrennstevlingar på Beitostølen 1. og 2. april.

Langrenn menn

15 km klassisk stil

Dato: 28. januar
Stad: Tromsø

30 km fellesstart

Dato: 30. januar
Stad: Tromsø

50 km fristil

Dato: 2. april
Stad: Beitostølen

3 x 10 km stafett

Dato: 31. januar
Stad: Tromsø

Sprint

Dato: 29. januar
Stad: Tromsø

Langrenn kvinner

10 km klassisk

Dato: 28. januar
Stad: Tromsø

15 km fellesstart/skibyte

Dato: 30. januar
Stad: Tromsø

30 km klassisk stil

Dato: 2. april
Stad: Beitostølen

3 x 5 km stafett 

Dato: 31. januar
Stad: Tromsø

Sprint fristil

Dato: 29. januar
Stad: Tromsø

Kombinert

Normalbakke/10 km

Dato: 12. og 14. november 2015
Stad: Oslo og Beitostølen

Hopprenn

Storbakke 

Dato: 26. januar
Stad: Lillehammer

Kjelder
Dagsavisen 29. januar 2016
Harstad Tidende 1.2.2016
Dagsavisen 4. april 2016

Noregsmeisterskap i 2016
Noregsmeisterskap på ski
Ponerorchis

Ponerorchis er ei slekt i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae.

Systematikk 
På verdsbasis har slekta nokre titals artar, ingen av dei i Norden, men ein art i Baltikum:

P. cucullata, i Latvia (kategori 1 – sterkt truga) og Litauen (CR)

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

Slekter i orkidéfamilien
Ponerorchis cucullata

Ponerorchis cucullata, tidlegare Neottianthe cucullata er ei plante i slekta Ponerorchis i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae. Arten veks ikkje i Noreg.

Systematikk 
P. cucullata var tidlegare knytt til slekta Neottianthe, men ein studie i 2014 synte at slektene Neottianthe, Amitostigma og Ponerorchis ikkje var var monofyletiske grupper, og dei vart derfor samla i slekta Ponerorchis. I somme klassifiseringar er heile slekta Ponerorchis innlemma i slekta Hemipilia, slik at arten heiter Hemipilia cucullata.

Utbreiing
Arten finst i Polen og Baltikum og austover gjennom Asia til Japan.

P. cucullata veks på eit par stader heilt sør i Latvia (latvisk namn cepurainā neotiante) og er på den latviske raudlista klassifisert som sterkt truga (kategori 1 – draud iznīkšana). I Litauen (litauisk namn miškinė plikaplaiskė) er arten klassifisert som kritisk truga (CR) med berre nokre få små populasjonar aust i landet.

Referansar

Bakgrunnsstoff 
 

Orkidear i Latvia
Orkidear i Litauen
Ponerorchis