kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Uteliv i Bergen

Som Noregs nest største by har Bergen ei rekkje utestader. Utelivet i Bergen er prega av det sterke studentmiljøet i byen, og difor er studentstader som til dømes Kvarteret og Hulen dominerande, men utelivet omfattar likevel mykje meir enn studentar og er mangfaldig i norsk samanheng.

Historikk 
Utelivet i Bergen har, som byen, vore særs internasjonalt prega, og har ei historie attende til tidleg mellomalder. Bergen har og har hatt eit sterkt preg av sjøfart og ulik handelsverksemd, med mange vitjande som ynskjer avkopling med ein tur på byen. Hanseatane på Bryggen i Bergen hadde til dels eigne utestader, slik som dei hadde ei eiga kyrkje (Mariakirken i Bergen). Knytt til hanseatane var det fleire vinstover og skytilstover (Shjøtstuer). Hanseatane hadde ikkje lov til å ha familien med seg, eller stifta familie medan dei var i teneste. Prostitusjon i Bergen har difor lange tradisjonar. 
Hanseatane handla med folk frå Nord-Noreg, som kom til Bergen med fisk. Under Nordfarstemna tidleg på hausten kom det tusenvis av handlande som gjerne ville nytta seg av utelivet i det som den gongen var den største byen i Noreg.
På ein fest i Bergen tidleg på 1500-talet møtte den seinare kong Christian II av Danmark-Noreg på ei hollandsk kvinne, Dyveke Sigbritsdatter. Ho vart elskarinna til kongen. Dyvekes Vinstue er oppkalla etter henne.

Utestader 

 Barar - Pubar
 Finnegans Irish Pub
 Inside Rock Café
 Legal
 The Scotsman
 Fotballpuben
 Zachen
 Bergen Gjestehus
 Maxime
 Hectors Hybel
 Wesselstuen

 Diskotek
 Inside diskotek
 Miles Ahead diskotek
 For 18-åringar
 Champions diskotek
 Exodus diskotek
 Ovenpaa diskotek
 TMP diskotek
 Trøkkeriet - senere kalt Downstairs (lå under Fotballpuben)

 For homofile
 Fincken
 Kremm
 The Sailor

 Studentstader
 Studenten
 Club Alrek
 Club Jur
 Det Akademiske Kvarter
 Garage
 Hulen i Bergen
 Ad fontes

 Vidgjetne Kaféar
 Børs Cafe
 Cafe Opera
 Lido
 Godt Brød
 Kafe Kaffan

 Holbergstuen
 Wesselstuen

Bakgrunnsstoff 
 www.BergenUteliv.no - ei oversikt over utestader i Bergen

Kulturliv i Bergen
Bergen
Hotel St. Pauli

Hotel St. Pauli er ein norsk spelefilm frå 1988, regissert av Svend Wam og Petter Vennerød.

Filmen er basert på romanen Jord av Erland Kiøsterud. I hovudrollene figurerer John Ege, Amanda Ooms og Øyvin Berven.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 

Norske filmar
Filmar frå 1988
Stjernedøgn

Eit siderisk døgn er tida der tar jorda å rotere 360°, eller meir presist den tida det tar ei typisk stjerne å gjere to etterfylgjande øvre meridianpassasjar. Dette er litt mindre enn eit soldøgn. Det er 366,2422 sideriske døgn i eit tropisk år, men 365,2422 soldøgn. Dette gir eit siderisk døgn på 86 164,09 sekund (eller: 23 timar, 56 minutt og 4,09 sekund).

Grunnen til at det er eit døgn meir sideriske enn «normale» døgn er at banen til jorda gjer at vi mistar eit døgn, med andre ord, ein person på jorda opplever 365 1/4 dagar sjølv om planeten sjølv roterte 366 1/4 gonger (jorda roterer same veg som ho går rundt sola sett ovanfrå, mot klokka).

I siderisk tid er midnatt da det første punktet til Væren kryssar den øvre meridianen.

Ein gjennomsnittleg siderisk dag er ikkje rekna etter den reelle passasjen, men frå passasjen av det gjennomsnittlege vårjamdøgnpunktet (sjå: gjennomsnittleg sol).

Sjå au 
 Siderisk månad
 Siderisk tid
 Tid

Måleiningar for tid
Tid i astronomi

ca:Dia sideri
de:Siderischer Tag
en:Sidereal day
fr:Jour sidéral
it:Giorno siderale
nl:Siderische dag
ja:恒星日
pl:Doba gwiazdowa
pt:Rotação da Terra
ru:Звёздные сутки
sv:Stjärndygn
zh:恒星日
9 Metis

9 Metis er ein av dei største hovudbelteasteroidane. Han består av silikat og nikkel-jern, og kan vera restane etter ein større asteroide som vart øydelagd i ein urgammal kollisjon. 
Metis er estimert å innehalda like under ein halv prosent av den totale massen til asteroidebeltet.

Metis vart oppdaga av Andrew Graham den 25. april 1848. Namnet kjem frå Metis, ei dotter av Tethys og Okeanos i gresk mytologi.

Kjelder

Metis
Metis
13 Egeria

Egeria
Egeria
14 Irene

14 Irene (også kalla A906 QC, A913 EA og 1952 TM) er ein stor asteroide.
Dette var den 14. asteroiden som blei oppdaga. Han blei oppdaga av John Russell Hind den 19. mai 1851 i London, som den fjerde asteroiden han oppdaga. Irene er kalla opp etter Eirene, fredsgudinna i gresk mytologi.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «14 Irene» frå ,  den 1. september 2023.  

Irene
Irene
Manglar brødtekst
16 Psyche

Psyche
19 Fortuna

Fortuna
20 Massalia

Massalia
704 Interamnia

704 Interamnia er ein svært stor asteroide med ein diameter på 316,6 kilometer. Snittavstanden hans frå sola er 3,067 (AE). Asteroiden blei oppdaga 2. oktober 1910 av Vincenzo Cerulli, og namnsett etter det latinske namnet for Teramo i Italia, der Cerulli arbeidde.

Interamnia er den sjette største kjende asteroiden innanfor banen til Jupiter og blei oppdaga overraskande seint til å vera så stor.

Asteroide
Interamnia
3753 Cruithne

Cruithne
Voyager

Voyager er eit ord som på engelsk språk tyder reisande, voyage tyder reise. 
Ulike ting har fått namnet Voyager, mellom anna innan romfart

Voyager som namn 
 Voyagerprogrammet til NASA - sjå òg Voyager 1 og Voyager 2
 «Voyager», eit fly som flaug jorda rundt utan å etterfylla drivstoff.
 USS «Voyager» (SP-361), ein motorbåt i den USA-amerikanske marinen, United States Navy.
 HMS «Voyager», eit krigsskip i V-klassen i den britiske marinen, Royal Navy.
 HMAS Voyager, eit krigsskip i Australia sin marine, Royal Australian Navy.
 USS «Voyager» frå fjernsynsserien Star Trek.
 Star Trek: Voyager, ein fjernsynsserie.
 Voyager nettlesar
 Voyageur, franske fangstmenn som reiste kringom i Canada. 
 NCR Voyager, ein dataplattform frå NCR Corporation.
 Tog i selskapet Virgin Trains i Storbritannia.
 VSS Voyager, eit mogleg romskip i Virgin Galactic, eit romturismeprosjekt lansert av Richard Branson.
 Voyager biblioteksystem - Eit datasystem for bibliotek produsert av Endeavor-selskapet.
 Voyager, ei australsk rockegruppe.
Norges speiderforbund

Norges speiderforbund, forkorta NSF, er den største sameininga for norske speidarar. NSF vart stifta i 1978, då Norsk Speidergutt-forbund (NSF, stifta 1911) og Norsk Speiderpikeforbund (NSPF, stifta 1921) gjekk saman. Forbundet har 30 krinsar og 6 korps. Det er 20 000 medlemmar i NSF, fordelt på 590 grupper.

Leirar
Kvart fjerde år (forslag om 3 års intervall vart nedstemt ved Speidertinget 2006) blir ein  ein vekelang landsleir arrangert for alle NSF sine medlemmar, og vanlegvis også deltakarar frå andre nasjonar. Mellom landsleirane er det vanlegvis krinsleir kvart fjerde år, og gruppeleirar kvart andre år. Fylgjande landsleirar er avhaldne hittil:

Norsk Speidergutt-Forbund (NSF):

1914 Christiania (Oslo) 
1916 Bergen 
1920 Trondheim 
1924 Hamar 
1928 Romsdal 
1932 Mandal 
1936 Jeløya 
1948 Mandal 
1952 Verdal 
1956 Voss 
1960 Brunlanes 
1964 Bodø 
1968 Lillehammer 
1972 Røros 
1976 Åndalsnes

Norsk Speiderpikeforbund (NSPF):

1923 Brandbu 
1925 Stabekk 
1929 Steinkjersannan 
1933 Jørstadmoen 
1937 Mandal 
1948 Borre 
1953 Olberg 
1957 Rømoen 
1961 Ringerike 
1965 Følling 
1969 Kongsted (i Fredrikstad) 
1973 Alvdal 
1978 Ulven i Oslo

Norges Speiderforbund (NSF):

1981 Åsnes 
1985 Notodden 
1989 Skaugum 
1993 Eidskog (Ingelsrud) 
1997 Austrått (med Austråttborgen) 
 2001 Urban 2001 (Fredrikstad) 
 2005 Fri:05 (Ingelsrud/Eidskog) 
 2009 Åndalsnes

Speidarsjefar
Fylgjande har vore speidarsjef - øvste valde leiar - i Norsk Speidergutt-Forbund før fusjonen i 1978:

 Christian Dons (1911-1920) 
 Hans Møller Gasmann (1920-1945) 
 Birger L. D. Brekke (1945-1956) 
Bernhard Mûller (1956-1968) 
Knut Enger (1968-1976) 
Kjell Melhus (1976-1978)

Fylgjande har vore speidarsjef - øvste valde leiar - i Norsk Speiderpikeforbund før fusjonen i 1978:

Brit Taraldset (1921-1922) 
Marcella Bøe (1922-1925) 
Hildur Ulleberg (1925-1927) 
 Kari Aas (1927-1935) 
Dagmar Maalstad (1935-1948) 
Gunvor Lykken 1948-1953) 
Signe Christie (1953-1965) 
Aud Mork Knutsen (1965-1978)

Fylgjande har vore speidarsjef - øvste valde leiar - i Norges Speiderforbund etter fusjonen i 1978:

Kjell Melhus (1978-1982) 
 Gisle Johnson (1982-1986) 
Torunn Reinertsen (1986-1988) 
Alf Runar Bakke (1988-1992) 
 Stein Løvold (1992-1996) 
Eli Gullichsen (1996-2002) 
Carsten Henrik Pihl (2002-2006) 
Lars Atle Andersen (2006-)

Sjå òg
Norges KFUK-KFUM-speidere
Speidernes Fellesorganisasjon

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Speiding
Norske organisasjonar
Norske ungdomslag
Skipingar i 1978
973

973 (romartal CMLXXIII) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 

 19. januar: Benedikt VI blei vald til pave etter Johannes XIII.
 Fatimidane flytta hovudstaden sin til Kairo.

Døde 
 7. mai: Otto den store, tysk kong sidan 936 og tysk–romersk keisar sidan 962.

Kjelder
Brugde

Brugde (Cetorhinus maximus) er ein haiart som kan verta over 13 meter lang og vege opp til 19 tonn. Brugde er med det den nest største fisken i verda, etter kvalhaien.Fisken lever i Nord-Atlanteren og Stillehavet. Om sommaren finst han langs norskekysten, nord til Norskehavet.

Føde

Brugda sym gjennom vatnet og filtrerer maten i seg på ein passiv mate. Maten er dyreplankton og virvellause dyr, spesielt små krepsdyr. Brugdene finn maten i eller nær overflata der dei sym med vidopne munnar og gjellehåra oppreiste.

Fangst
Brugder vart fanga med harpun i Noreg frå 1750 til 1820, men fangst er no ulovleg. Fangst av brugder er attraktivt på grunn av den store, næringsrike levra. Levra kan utgjera 25 % av vekta til ei brugda. På grunn av den låge formeiringsfrekvensen skal det lite fangst til for å truga bestanden. På verdsbasis er brugda i dag truga grunna overfiske.

Kjelder 

 CAPLEX
 fiskeri.no
 HAVFORSKNINGSINSTITUTTET
Denne artikkelen bygger på «Basking shark» frå ,  den 8. mai 2012.   

Haiar
Rugde

Rugde (Scolopax rusticola) er ein fugl i snipefamilien. Rugde vert brukt som mat og det vert drive jakt på fuglen.

Global utbreiing 
Rugda hekkar i Europa frå nordlege delar av Spania og nordover til nordlege delar av Skandinavia og austover i Russland i eit smalnande belte til Japan. Sør for dette beltet finst bestandar i Kina og nordlege delar av India. I Europa er Finland det viktigaste hekkeområdet for rugde vest for Russland.

Norsk utbreiing 
Rugda held til i skogområder nord til polarsirkelen. Lenger nord finst fuglen meir spreidd. Ungfugl kan ein treffe på i høgfjellet og elles mest i fuktig skogsterreng. Ein finn den ofte i typisk jerpeterreng.

Kjenneteikn 
Rugda har ein varmbrun farge med svarte tverrstriper i nakken. Kjønna er like og dei er korte og butte i fasongen. Vekta er 250-400 gram og lenga er 40 cm. Den eldste som er ringmerka vart 8 år og 5 mnd.

Levesett og føde 
Rugde finn mat i jorda, hovudsakleg meitemark men også insekt, larvar, blautdyr og frø.

Hekking 
Rugdehoa får 4 egg, som ho ruger ut i løpet av 21–24 dagar. Det er også hoa som passar på kyllingane. Rugda har ofte 2 kull om året.

Trekktilhøve 
Rugda flyg ut av Noreg i oktober-desember. Vinterkvartera for dei norske rugdene ligg på dei britiske øyane og i Frankrike. På hausttrekket kan rugdene stoppe opp på Vestlandet medan dei ventar på å krysse Nordsjøen. I slike periodar kan rugda vere særleg talrik i dette området. Kor langt sør rugda flyg om vinteren kjem an på vêret og temperaturen. I milde vintrar kan enkeltindivid overvintre nord til polarsirkelen. Rugda kjem attende til hekkeplassane i Sør-Noreg i mars-april, medan fuglar som hekkar lengre nord i landet ikkje kjem før i mai.

Kjelder 
 Norsk Fugleatlas, 1994.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

Fuglar i Noreg
Snipefamilien
1120

1120 (romartal MCXX)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

Artiklar utan brødtekst
1121

1121 (romartal MCXXI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

Artiklar utan brødtekst
1122

1122 (romartal MCXXII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

Artiklar utan brødtekst
1123

1123 (romartal MCXXIII)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

Artiklar utan brødtekst
1125

1125 (romartal MCXXV)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

Artiklar utan brødtekst
1126

1126 (romartal MCXXVI)

Hendingar

Utlandet

Noreg

Fødde

Døde 

Artiklar utan brødtekst
1129

1129 (romartal MCXXIX) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.

Hendingar

Utlandet 
 13. januar: Det katolske konsilet i Troyes gav støtte Tempelriddarordenen.
 Eks-keisar Toba av Japan blei ny «gøymd keisar» for Sutuku av Japan då den avgåtte keisaren Shirakawa, døydde.

Fødde 
 Henrik Løve, tysk hertug
 Knut Magnusson, kong Knut V av Danmark

Døde 
 24. juli: Keisar Shirakawa av Japan
 Prins Álmos, hertug av Kroatia
 Prins Toros I av Armenia (eller 1130)

Bakgrunnsstoff
1138

1138 (romartal MCXXXVIII) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

Hendingar 

 7. mars: Konrad III av Det tysk-romerske riket blei vald til konge.
11. oktober: Eit jordskjelv i Aleppo førte til store dødstal og mange øydeleggingar.
5. november: To år gamle Lý Anh Tông blei krona til keisar av Đại Việt (dagen Vietnam).

Fødde 
28. oktober: Kasimir II av Polen
 Tancred I av Sicilia

Døde 
25. januari: Motpave Anacletus II
5. mai: Arwa al-Sulayhi, regjerande dronning i Jemen
28. oktober: Kong Boleslav III av Polen
IKEA

IKEA er ein verdsomspennande møbelvarehuskjede. Per vinteren 2004 var det 202 store IKEA-butikkar i 32 ulike land. Dei fleste ligg i Europa, mens resten er plassert i USA, Canada, Asia og Australia. IKEA-katalogen, som inneheld om lag 12 000 IKEA-produkt, vert trykt opp i hundre millionar eksemplar årleg på mange språk.

Historie 

Selskapet er opphavleg svensk og stifta av Ingvar Kamprad då han var 17 år i 1943. Namnet IKEA er eit akronym:
 I = Ingvar
 K = Kamprad
 E = Elmtaryd (garden der Kamprad vart fødd)
 A = Agunnaryd (bygda der Elmtaryd, eller Älmtaryd, låg)

I byrjinga selde IKEA pennar, lommebøker, rammer, klokker, smykke og nylonstrømper – praktisk talt alt som Kamprad følte det var behov for, og som han kunne selje til redusert pris. Det fyrste møbelet vart introdusert i produktporteføljen i 1947 og i 1955 byrja dei å formgje sine eigne møblar.

Kamprad selde til å byrje med møblar frå heimen sin og via post. Men etter kvart vart den fyrste butikken opna i nærleiken av byen Älmhult. Dette var òg staden der det fyrste IKEA-varehuset kom, og som skulle bli ein modell for dei andre IKEA-varehusa som blei opna. Det fyrste varehuset utanfor Sverige kom på Nesbru i Asker kommune, vest for Oslo, i 1963. Dette varehuset var lite og låg i leigde lokale, før det vart opna eit stort nytt varehus på Slependen i den same kommunen, ikkje langt frå Nesbru. På denne tomta har IKEA framleis eit varehus. IKEA har no fleire varehus i Noreg.

IKEA-møblar 
Møblane til IKEA-kjeda er kjend for å vere enkle, men stilige. Dei er utforma av kjende formgjevarar, og kvar type har namn, slik som Billy.

Kjeda sel møblane som flate pakkar, som kundane må ta heim og sette saman sjølve. Dette sparer for møbelkjeda for mykje plass under transport og lagring, men gjer òg at kundane kan ta med seg det dei har kjøpt i sine eigne bilar eller på bussane som IKEA gjerne tilbyr gratis.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Møblar
Svenske føretak
Skipingar i 1943
Kasjmirarar

Kasjmirarar er ei folkegruppe frå Kashmir, eit tidlegare sjølvstendig kongedøme som nå er delt mellom India og Pakistan. Kasjmirarane er hovudsakleg muslimar, men ein del er òg hinduar. Dei snakkar kasjmirsk, eit indoeuropeisk språk, som på kasjmirsk heiter kåsjur.

Den tidvis valdelege konflikten om kven som skal styra Kashmir har ført til at folket har vore delt i to av ei grense som vart laga og stengd i 1947. I 2005 fekk dei første vanlege kasjmirarane kryssa grensa for å vitja familie.

Sjå òg 
 Jammu og Kashmir (Indisk Kashmir)
 Azad Kashmir (Pakistansk Kashmir)

Kashmir
Asiatiske folkegrupper
Folkegrupper åtskild av riksgrenser
Jammu og Kashmir

Jammu og Kashmir (hindi जम्मू और कश्मीर [Jammū aur Kaśmīr]; urdu مقبوضہ کشمیر [Jammūn va Kašmīr]; kasjmiri جۄم تٕ کٔشېر ~ जॅम तु' क'शीर [Jọm tụ Kåšīr]) er eit unionsterritorium i India. Det blei oppretta i 2019 frå den større delstaten Jammu og Kashmir, med Ladakh skild ut. 

Jammu og Kashmir kan delast inn i to hovudområde: Jammu og den omstridde Kashmirdalen. Det utgjer den sørlege delen av den større historiske regionen Kashmir. Denne delen har både India og Pakistan gjort krav på sidan landa blei oppretta i 1047.

Sjå òg 
 Kashmir
 Pakistansk Kashmir (Azad Kashmir og Gilgit-Baltistan)

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Den offisielle nettstaden åt delstatsregjeringa i Jammu og Kashmir 
 Omfattande nettstad med info om Jammu og Kashmir
 Website about Jammu and Kashmir 
 Kart over Jammu og Kashmir
 Jammu og Kashmirs turistdepartement
 Søk på Jammu og Kashmir på Google News

 
Kashmir
Leah Behn

Leah Isadora Behn () er ein norsk influensar og modell som er dotter av prinsesse Märtha Louise og forfattaren Ari Behn. 

Leah Behn er nummer seks i arverekkja til den norske trona, etter mor si og si eldre syster Maud Angelica. 
Sidan ho også stammar direkte ned frå dronning Victoria av Storbritannia, står ho også på lista over dei som har arverett til den britiske trona.

Namnet Leah kjem av Leah, som er ei av urmødrene i jødedomen. Namnet Isadora skal tyda «fri, ukonvensjonell og kreativ kvinne». Ifølgje foreldra er namnevalet inspirert av at Ari har reist mykje i Midt-Austen, prinsesse Leia i Star Wars og dansaren Isadora Duncan. Dette fortalde foreldra i samband med dåpen hennar 16. juni 2005, der dronning Sonja var gudmor.

Dekorasjonar 
 Kong Harald Vs jubileumsmedalje 1991–2016

Kjelder

Folk frå Fredrikstad
Norske kongelege
Norske influensarar
Uranos

Uranos er den eldste av dei greske gudane. Uranos var himmelguden, gift med Gaia, jordgudinna. Sjølve namnet hans tyder det som dekker, altså himmelen. Han var høgt vørd av dei gamle grekarane, av di han bringa varme, ljos og regn til jorda. 

Uranos var far til alle titanane, kyklopane og dei tre hekatoncheirane: monster med 100 armar og 50 hovud. 

Uranos kasta dei opprørske kyklopane ned i Tartaros, ein slags behageleg underverd, og Gaia gå då titanen Kronos, den yngste av sønene til Uranus ei sigd. Med denne overfalt han far sin og skar av han testiklane. Frå blodet oppstod gigantane, meliene og furiene. Det vert òg sagt at då blodet til Uranus trefte havet, vart Afrodite fødd.

Då romarane tok inn Uranos i sin mytologi, gav dei han det nokså like namnet Uranus. Det er dette som har gjeve namn til planeten Uranus.

Uranos har òg mykje til felles med den vediske himmelguden Varuna, og forskarar som Robert Graves har hevda at namna har same opphav. Seinare forsking har i stor grad avkrefta denne teorien til fordel for ei avleiing av protogresk *worsanos, frå den protoindoeuropeiske rota *wers-, 'dryppa, fukta' (om regn).

Sjå òg 
 Rangi og Papa, eit liknande urgudepar frå stillehavsmytologien

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Greske gudar
Himmel- og vêrgudar
Romanen The Number of the Beast

The Number of the Beast er ein science fiction-roman av Robert A. Heinlein utgitt i 1980 (ISBN 0-449-13070-3).

I romanen viser det mytiske nummeret seg ikkje å vera 666, men , eit utruleg stort nummer tilsvarande 1·1036306.

Utgjevingar 
 12. juli 1980, Ballantine Books, paperback, 511 sider, ISBN 0-449-90040-1
 12. desember 1980, Ballantine Books, paperback, ISBN 0-449-90019-3
 12. mai 1982, Fawcett, paperback, ISBN 0-449-14476-3
 12. september 1986, Fawcett, paperback (gjenopptrykk), 512 sider, ISBN 0-449-13070-3

Science fiction-bøker
Robert Heinlein
Bøker frå 1980
Romanar frå USA
Errico Malatesta

Errico Malatesta () kom frå Sør-Italia, og blei ein aktiv og kjend anarkist. Han sat samanlagt over 10 år i fengsel i ulike land for verksemda si. 

Malatesta var oppglødd for Pariskommunen, og slutta seg til den Første Internasjonalen, Napoli-avdelinga. I 1872 møtte han Mikhail Bakunin og deltok ilag med han på kongressen til Internasjonalen same året. Dei neste fire åra var Malatesta med og spreidde propaganda for Internasjonalen i Italia, og han blei fengsla to gonger for dette. 

I 1887 deltok Malatesta i oppreisten i Benevento-provinsen, der to landsbyar gjekk over til dei revolusjonære. Etter det sat han 16 månader i fengsel. 

Etter fleire terroriståtak på den italienske kongefamilien, begynte politiet med konstant overvaking av anarkistane, blant dei Malatesta, enda dei hevda dei ikkje hadde noko med denne terrorismen å gjere. Malatesta gjekk i eksil, og hamna til slutt i London, der han arbeidde som iskremseljar og mekanikar. Han heldt seg likevel ikkje i ro, men var blant anna fleire gonger tilbake i Italia i løynd, der han også grunnla vekeavisa La Questione Sociale, Det Sosiale Spørsmålet, i 1883. For å unngå fengsling måtte han fare frå Italia att, og frå 1885 var han i Argentina, der han var med og stifta den første skikkelege fagforeininga i det landet, Bakarforeininga. 

Frå 1889 var han tilbake i Europa, etter kvart mest i London igjen. Han skreiv fleire viktige anarkistiske pamflettar. I 1912 blei han stilt for retten i London, dømd til tre månader i fengsel, og trua med deportasjon (utvising), ein trussel som ikkje blei noko av på grunn av demonstrasjonar og motstand i den radikale pressa. 

Etter første verdskrigen vende Malatesta tilbake til Italia for godt, og arbeidde blant anna med avisa Umanita Nova, Den Nye Menneskeslekta. Men i 1921 blei han fengsla igjen, og slapp ut berre to månader før fascistane fekk regjeringsmakt i landet. Frå 1924 til 1926 gav Malatesta trass store vanskar ut bladet Pensiero e Volonta, Tanke og Vilje, men frå 1926 hadde fascistane gjort det heilt uråd å drive uavhengig presse. 

Resten av livet levde Malatesta tilbaketrekt, og arbeidde som elektrikar. Han var sjuk, og leid mykje av bronkitt. Han døydde av lungebetennelse. 

Malatesta var ein prinsippfast anarkist, motstandar av både kapitalismen og staten. Han tok avstand frå all partipolitikk og var jamvel skeptisk til anarkosyndikalistiske fagorganisasjonar. Han var ikkje pasifist, og meinte vald var nødvendig i den sosial revolusjonen fordi øverheita i siste instans byggjer på vald. Men han tok avstand frå terrorisme og frå all undertrykking, også den han såg i den russiske bolsjevismen.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Errico Malatesta i Anarkistleksikon (Anarchist Encyclopedia),  
 Samla verk, bilete og biografi
 Artiklar av og om Malatesta
 Enrager.net Malatesta arkiv 

Italienske anarkistar
Italienske filosofar
Italienske sosialistar
Camilla av Storbritannia

Camilla, Dronning av Storbritannia () er kona til HM Charles III av Storbritannia, Kongen av Storbritannia. Dei to gifta seg i Windsor rådhus 9. april 2005.

Bakgrunn
Camilla blei fødd i London til Rosalind Cubitt, som var dotter av den 3. baron Ashcombe, og majoren Bruce Shand. I 1973 gifta ho seg med brigaderen Andrew Parker Bowles, men dette ekteskapet tok slutt i 1995. Dei to har to barn: Tom Parker Bowles, fødd i 1974, og Laura Lopes, fødd i 1979.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Britiske dronningar
Kongelege frå London
Britiske hertuginner
Hertuginner av Cornwall
Charles III av Storbritannia

Charles III () er konge av Storbritannia og 14 andre land i Samveldet av nasjonar: Antigua og Barbuda, Australia, Bahamas, Belize, Canada, Grenada, Jamaica, New Zealand, Papua New Guinea, Saint Kitts og Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent og Grenadinane, Salomonøyane og Tuvalu. Han vart konge etter at mor hans, dronning Elisabeth II, døydde den 8. september 2022. Han var då den eldste personen til å koma på trona i britisk historie, i ein alder av 73 år. Kroninga fann stad den 6. mai 2023 i Westminster Abbey.

Familie og slektskap

Charles er den eldste sonen til dronning Elisabeth II og prins Philip.
På same vis som faren prins Philip, høyrer han til Fyrstehuset Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg.

Han var gift med prinsesse Diana frå 29. juli 1981 til dei skilde lag den 28. august 1996. Dei fekk to søner saman, prins William og prins Harry.

Den 9. april 2005 gifta Charles seg så med Camilla Parker Bowles, no dronning-gemal Camilla av Storbritannia, i ein borgarleg vigsel i rådhuset i Windsor.

Heider
I 1978 vart Charles tildelt storkrossen med kjede av St. Olavs Orden.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Britiske monarkar
Prinsar av Wales
St. Olavs Orden
Folk som har opna Dei paralympiske leikane
Kongelege frå London
Jarlar av Chester
Hertugar av Cornwall
Hertugar av Rothesay
Jarlar av Carrick
Baronar av Renfrew
Skotske prinsar
Storhertugar av Skottland