kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Chrüzlistock

Chrüzlistock er eit fjell i Glarus-Alpane, og ligg på grensa mellom Graubünden og Uri i Sveits. Like nedanfor fjellet ligg eine innslaget til Gotthard-Basetunnelen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Chrüzlistock» frå ,  den 12. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits 
Fjell i Uri
Fjell i Graubünden
Piz Macun

Piz Macun er eit fjell i Sesvennafjella (Dei sveitsiske Alpane) i Graubünden i Sveits.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Piz Macun» frå ,  den 12. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits 
Fjell i Graubünden
Piz Mezzaun

Piz Mezzaun er eit fjell i Livignofjella (Dei sveitsiske Alpane) i Graubünden i Sveits.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Piz Mezzaun» frå ,  den 12. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits 
Fjell i Graubünden
Piz Minger

Piz Minger er eit fjell i Sesvennafjella (Dei sveitsiske Alpane) i Graubünden i Sveits. Fjellet er ein del av Sveits nasjonalpark.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Piz Minger» frå ,  den 12. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Sveits 
Fjell i Alpane
Fjell i Graubünden
Piz Mundin

Piz Mundin er eit fjell i Samnaun-Alpane i Graubünden i Sveits.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Piz Mundin» frå ,  den 12. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Sveits 
Fjell i Alpane
Fjell i Graubünden
Piz Murtera

Piz Murtera er eit fjell i Silvretta-fjella (Dei sveitsiske Alpane) i Graubünden i Sveits.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Piz Murtera» frå ,  den 12. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Sveits 
Fjell i Alpane
Fjell i Graubünden
Adlerhorn

Adlerhorn er eit fjell i Wallis-Alpane i Sveits. Fjellet ligg i kommunen Zermatt og har ei høgd på 3988 meter over havet. På nordsida ligg Adlerbreen og på sørsida Findelbreen.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Adlerhorn» frå ,  den 13. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 
 wiki/view/Adlerhorn Adlerhorn på Mount Wiki

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Bigerhorn

Bigerhorn er eit fjell i Wallis-Alpane, i nærleiken av Grächen i Sveits.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Bigerhorn» frå ,  den 13. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
La Breya

La Breya er eit fjell i Mont Blanc-massivet i Sveits. Det går stolheis opp til fjellet frå grenda Champex.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «La Breya» frå ,  den 13. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Stolheis
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Kabelvogner i Sveits
Croix de Fer

Croix de fer er eit fjell i Mont Blanc-massivet i kantonen Valais i Sveits. Det ligg ovan om Col de Balme, nær Trient.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Croix de Fer» frå ,  den 13. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Dent du Salantin

Dent du Salantin er eit fjell i Chablais-Alpane i Sveits.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dent du Salantin» frå ,  den 13. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Fontanabran

Fontanabran er eit fjell i Chablais-Alpane i Sveits.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Fontanabran» frå ,  den 13. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Le Génépi

Le Génépi er eit fjell i Mont Blanc-massivet i Sveits.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Le Génépi» frå ,  den 13. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Grand Darray

Grand Darray er eit fjell i Mont Blanc-massivet i Sveits.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Grand Darray» frå , den 13. februar 2012.

Bakgrunnsstoff 
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Grande Lui

Grande Lui er eit fjell i Mont Blanc-massivet i Sveits.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Grande Lui» frå ,  den 13. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Les Grandes Otanes

Les Grandes Otanes er eit fjell i Mont Blanc-massivet på grensa mellom Sveits og Frankrike.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Les Grandes Otanes» frå ,  den 13. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Frankrike
Internasjonale fjell i Europa
Fjell i Valais
Hohstock

Hohstock er eit fjell i Bern-Alpane i kantonen Valais i Sveits.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Hohstock» frå ,  den 13. februar 2012.

Bakgrunnsstoff 
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Bern-Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Mittelallalin

Mittelallalin (3 456 moh.) er ein mindre topp nedanfor Allalinhorn og oppfor Saas-Fee. Toppen er kjend for den roterande restauranten, som er den høgastliggande i verda, og for ei bregrotte.

Ein kjem seg lettast opp til Mittelallalin med kabelvogn frå Saas Fee via Felskinn.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mittelallalin» frå ,  den 13. februar 2012.  

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Turistmål i Sveits
Kabelbanar i Sveits
Petit Darray

Petit Darray er eit fjell i Mont Blanc-massivet i Sveits.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Petit Darray» frå , den 13. februar 2012.

Bakgrunnsstoff 
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Petit Grépillon

Petit Grépillon er eit fjell i Mont Blanc-massivet på grensa mellom Sveits og Italia. Det ligg søraust for Mont Dolent.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Petit Grépillon» frå ,  den 13. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Italia
Internasjonale fjell i Europa
Fjell i Valais
Pointe de l'Au

Pointe de l'Au er eit fjell i Chablais-Alpane i Sveits.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pointe de l'Au» frå ,  den 13. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Pointe des Plines

Pointe des Plines er eit fjell i Mont Blanc-massivet i Sveits.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Pointe des Plines» frå , den 13. februar 2012.

Bakgrunnsstoff 
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Pointe Ronde

Pointe Ronde er eit fjell i Mont Blanc-massivet i Sveits.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Pointe Ronde» frå ,  den 13. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
 Liste over fjell over 2000 m i Sveits med koordinatar 

Fjell i Alpane
Fjell i Sveits
Fjell i Valais
Kurvesektor

Ein kurvesektor er i plangeometri ein del av planet som er avgrensa av ei gjeven kurve C og to rette linjer frå eit punkt P, som er toppunktet til sektoren. Omgrepet sektor vert særleg nytta når kurva er ein sirkel og P er sentrum i sirkelen, noko som òg vert kalla ein sirkelsektor (kakestykke). Viss ein sirkel er delt opp i åtte delar, består han av åtte sektorar.

Kjelder

Sirklar
Kristofer Leirdal

Kristofer Leirdal () var ein norsk biletkunstnar frå Leirdalen i Aure kommune. Leirdal voks opp i snikkarverkstaden til far sin og tok tidleg til å arbeida i tre. Han fekk eit stipend for å studera på møbellinja ved Statens håndverks- og kunstindustriskole i Oslo, der han tok til i 1936. I 1938 kom han inn på Statens kunstakademi. I 1941 vart han tilsett som steinhoggar ved Nidarosdomen i Trondheim. Rett etter krigen studerte han ved Det Kongelige Kunstakademi i København, men kom  i 1946 attende for å halda fram med arbeidet på Nidarosdomen.

Leirdal underviste på Kunstskolen fram til 1952, då han gjekk over til Institutt for form og farge ved NTH, der han fram til 1982 underviste arkitektstudentar i modellering.

Prisar 
 Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab sin minnesjetong i sølv (1965)
 Domkyrkjemedaljen i gull (1975)
 Trondheim kommune sin kulturpris (1986)
 Sør-Trøndelag fylkeskommune sin kulturpris (1987)
 Riddar av 1. klasse av Den Kongelege Norske St. Olavs Orden (1997).

Referansar 

Folk frå Aure
Norske bilethoggarar‎
St. Olavs Orden
Gunnstein Akselberg

Gunnstein Akselberg () er ein norsk namnegranskar og professor i nordisk språkvitskap ved Universitetet i Bergen.

Liv og virke
Akselberg er frå Voss. Han er cand.philol. og dr.art. frå Universitetet i Bergen. Doktorgradsavhandlinga hans frå 1995 heitte Fenomenologisk dekonstruksjon av det labov-milroyske paradigmet i sosiolingvistikken. Ein analyse av sosiolingvistiske tilhøve i Voss kommune. Han er redaktør for Namn og Nemne, Nordica Bergensia og Målbryting og leiar for prosjektet Talemålsendring i Noreg. I NRK Hordaland har han hatt språkspalta Snakk med oss i over femten år. Han har også skrive ei rekkje artiklar og bøker om språklege emne. Akselberg har vore språkkonsulent i programmet Eides språksjov på NRK1 sidan fyrste program i serien vart sendt 1. februar 2017.

Bøker i utval 
 2012 – Frå Bontelabo til Ånuglo : stadnamn i Hordaland
 2008 – Ord og uttrykk frå Hordaland
 1999 – Norsk referansegrammatikk
 1984 – Veg- og gatenamnleksikon for Vossabygdi

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 Gunnstein Akselberg i Universitetet i Bergen

Folk frå Voss
Professorar ved Universitetet i Bergen
Norske namnegranskarar
Norske språkforskarar
Redd Barna

Redd Barna er ein organisasjon som arbeider for å hjelpa barn. Dei formulerer ei målsetjing om ei verd der alle barn veks opp, har høve til å læra og er verna frå mishandling, omsorgssvikt og utnytting.

Historie
Organisasjonen vart starta opp i Storbritannia i 1919 under namnet The Save the Children Fund. Grunnleggjarane var systrene Dorothy Buxton og Eglantyne Jebb, som ville hjelpa sveltande born i Tyskland og Austerrike-Ungarn under og etter fyrste verdskrigen.

Den norske greina av organisasjonen vart starta opp i 1946 av Norges Barnevernsråd med Signe Helliesen Lund som formann. Redd Barna Norge og vart ein sjølvstendig organisasjon i 1948. Det norske hovudkontoret ligg i Oslo, og det finst regionskontor i Bergen, Kristiansand, Trondheim og Tromsø. Organisasjonen byggjer i dag på SN-konvensjonen om barnerettar. Ungdomsorganisasjonen til Redd Barna i Noreg heiter PRESS og vart starta opp i 1995.

I dag er Birgitte Lange generalsekretær i Redd Barna i Noreg.

Kjelder 

 , henta inn 14. februar 2012.
 Engelsk Wikipedia om Save the Children, henta inn 14. februar 2012.

Bakgrunnsstoff

 Lynda Mahood, Vic Satzewich, «The Save the Children Fund and the Russian Famine of 1921–23: Claims and Counter-Claims about Feeding 'Bolshevik' Children», Journal of Historical Sociology, 22,1 (2009), 55–83.
 Clare Mulley, "The Woman Who Saved the Children: A biography of Eglantyne Jebb, Founder of Save the Children" (Oneworld Publications, 2009) 
 Rory O'Keeffe 

Skipingar i 1919
Internasjonale organisasjonar
Foldfjordsvegen

Foldfjordsvegen er vegen gjennom Foldfjorden på Ertvågsøya i Aure kommune på Nordmøre. 

Arbeidet med å bygga veg gjennom Foldfjorden, frå Vågosen til straumskaget ved den indre straumen på Follan vart sett i gang rundt 1829. VegStrekninga, som var om lag 10 km lang, vart delt inn i fire delar og fire arbeidslag vart sett til å arbeida på kvar sin del. Arbeidet var utført av arbeidspliktige oppsittarar frå heile Ertvågsøya. Mange meinte at dei ikkje hadde bruk for veg og det hende at somme freista å lura seg unna, eller slurva med arbeidet. Men ein veginspektør frå myndigheitene inspiserte arbeidet og rapporterte til lensmannen, som skreiv ut bøter til dei som ikkje møtte opp. Men arbeidet gjekk likevel seint. 

Rundt 1840 gjorde kommunestyret vedtak om at det òg skulle byggast veg frå Klaksvika til Espset. Fyrst langt innpå 1840-talet vart det bestemt at dei to vegstubbane skulle knytast saman med veg frå Espset til Follan. Rundt 1850 var heile strekninga mellom Vågosen og Klaksvika såpass ferdig at ho kunne rodeleggast; oppsittarane langs vegen fekk då kvart sitt vegstykke å halda i orden. Dei hadde òg brøyteplikt om vinteren, noko mange meinte ikkje var naudsynt og det var stor misnøye med å verta pålagt arbeid dei ikkje såg nytten av. 

Mellom Vågosen og Skogset gjekk vegen langs Skausetvatnet og med unnatak av småbakkar var vegen flatvoren. Mellom Skauset og Innigarden var det ei bratt kleiv, Skausetkleiva. Vidare utover Ålmogrenda gjekk vegen over dyrka mark og traseen var lagt slik at gardsvegane vart så korte som mogleg. Rett utom Ålmogrenda var dei ei bratt kleiv, som vart kalla Solbota. Resten av vegen mellom Ålmogrenda og Semundset gjekk òg gjennom kupert terreng og det var knapt nok flate parti mellom bakkane. Mellom Semundset og Follan var det òg bakke opp og bakke ned heile vegen. Rett innom Follan låg Follkleiva, som var den lengste og brattaste kleiva på heile Foldfjordsvegen. 

Då bilane dukka opp førte bakkane til stadig problem. Dei fyrste bilane hadde dårlege bremsar og det var vanleg å ha med ein halvvokstring eller to som sprang etter og la stein attom hjula når det vart stopp i ein bakke. På grunn av alle bakkane var det vanskeleg å brøyta vegen skikkeleg og om vinteren var det ofte berre traktorar og hestar som kom fram. 

Vegen mellom Skauset og Nedgarden i Ålmogrenda vart lagt om sist på 1950-talet, slik at vegfarande slapp unna Skausetkleiva. På 1960-talet vart det bygd ny veg mellom Espset og Nedgarden i Ålmogrenda, slik at så godt som alle bakkane forsvann.

Referanse 

Vegar i Aure
Ertvågsøya
Foldfjorden
Tor Arve Røssland

Tor Arve Røssland () er ein norsk forfattar.

Røssland er oppvaksen på Husnes i Kvinnherad, og har sidan budd på Voss, i Trondheim, og i Bergen. Han er no busett på Halhjem i Os i Hordaland. Han er utdanna ved Universitetet i Trondheim med faga filmvitskap, litteraturvitskap og mediepedagogikk.

Tor Arve Røssland har skrive bøker både for born, ungdom og vaksne. Han har skrive i mange ulike sjangrar, men dei humoristiske bøkene om Pode og grøssarserien om Svarte-Mathilda er det mest framtredende.

Bøker 
 1999: Pode (Det Norske Samlaget) (Illustrasjonar: Øyvind Torseter) Omsett til tysk med tittelen Paul und die Kraft der Spaghetti. Patmos forlag. 2002
 2000: Pode mister fotfestet (Det Norske Samlaget) (Illustrasjonar: Øyvind Torseter)
 2002: Pode får snue (Det Norske Samlaget) (Illustrasjonar: Øyvind Torseter)
 2004: Plutselig skjøna eg alle songane (Det Norske Samlaget)
 2006: Anti-Pode (Det Norske Samlaget) (Illustrasjonar: Øyvind Torseter)
 2008: På rømmen i New York (Det Norske Samlaget) (Illustrasjonar: Henning Lystad)
 2010: Svarte-Mathilda (Det Norske Samlaget), nominert til Uprisen 2011
 2011: Gamer (Mangschou forlag) i serien Skumring, vinnar av Ordknappen 2012
 2012: Svarte-Mathilda II (Det Norske Samlaget)
 2013: Svarte-Mathilda III (Det Norske Samlaget), nominert til Uprisen 2014
 2014: En smak av Zommer (Egmont Kids Media Nordic) i serien GRUSOM
 2014: Soledad  (Aschehoug forlag), nominert til Uprisen 2015
 2014: Snatch  (Mangschou forlag) i serien Skumring
 2015: Glimt (Det Norske Samlaget), nominert til Uprisen 2016
 2017: Dronen (Mangschou forlag) i serien Skumring
 2018: Den tolvte spelaren (Det Norske Samlaget) i serien Grøss og gru. Nominert til Uprisen 2019
 2019: Kodeord Overlord (Vigmostad & Bjørke), nominert til Bokslukerprisen
2020: Absolutt Pode - samlebok. (Illustrasjonar: Øyvind Torseter) (Det Norske Samlaget)
2021: Jegeren (Mangschou forlag) i serien Skumring
2022: Vulkanen vaknar - Overleve bok 1 (Illustrasjonar: Nikolai Lockertsen) (Det Norske Samlaget) 
2022: Istid - Overleve bok 1 (Illustrasjonar: Nikolai Lockersten) (Det Norsk Samlaget)
2023: Den siste krigen - Overleve bok 3 (Illustrasjonar Nikolai Lockertsen) (Det Norske Samlaget)

Dramatikk 
 2002, 2009: Huldra (Vestlandske Teatersenter)

Bidrag i antologiar 
 2004: Røsslyngen spreier seg ein stad i vest (Barberblad forlag)
 2005: Sentimental - (Eide forlag)
 2011: Trøysteboka - (Skald forlag) (Illustrasjonar: Gunvor Rasmussen)
 2013: Monsterboka - (Skald forlag) (Illustrasjonar: Gunvor Rasmussen)
 2016: Fantasiboka - (Skald forlag) (Illustrasjonar: Gunvor Rasmussen)

I tillegg har han tekstar i ulike lærebøker, Norsk barneblad, Tunkatten.no m.m.

Prisar og utmerkingar 
 2012:  Ordknappen for boka Gamer

Bakgrunnsstoff 
 Nettsida til Tor Arve Røssland

Norske barnebokforfattarar
Folk frå Kvinnherad
Nynorskforfattarar
Sylinderflate

Ei sylinderflate er ei flate som kan tenkast skildra av ei rett linje, generatrisa, som rører seg slik at ho alltid er parallell med ei fast rett linje, og alltid skjer ei fast kurve, støttekurva til sylinderflata. Dersom støttekurva er ein sirkel, får vi ei vanleg eller sirkulær sylinderflate. Aksen er då den rette linja gjennom sentrum av sirkelen, parallell med generatrisene.

Kjelder
 

Flater
Vitskap i 1705

Vitskapsåret 1705 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1705.

Hendingar
Edmond Halley skreiv i Synopsis Astronomia Cometicae at kometar som vart vortne sett i 1456, 1531, 1607 og 1682 eigentleg var ein og same komet som han meinte ville koma tilbake i 1758.
Raymond Vieussens publiserte Novum vasorum corporis humani systema der han var først med å gje ei korrekt skildring av mellom anna venstre hjartekammer.

Newcomen dampmaskin, oppfunnen av Thomas Newcomen, var eit enkelt vertikalt stempel og sylinder på enden, brukt til å pumpe vatn ut av gruvesjakter.

Fødde
22. februar - Peter Artedi (død 1735), svensk naturforskar.
11. april - William Cookworthy (død 1780), engelsk kjemikar.
21. juni - David Hartley (død 1757), engelsk lege og psykolog.
Charles Labelye (død ca 1781), sveitsisk ingeniør.
Thomas Boulsover (død 1788), engelsk oppfinnar.

Døde
17. januar - John Ray (fødd 1627), engelsk naturforskar.
16. august - Jakob Bernoulli (fødd 1655), sveitsisk matematikar.
11. oktober - Guillaume Amontons (fødd 1663), fransk instrumentmakar og fysikar.
Vitskap i 1831

Vitskapsåret 1831 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1831.

Hendingar
 1. juni - James Clark Ross oppdaga plasseringa for den magnetiske nordpolen på Boothiahalvøya.
 27. desember - Charles Darwin reiste ut med HMS Beagle.
 Heinrich Schwabe teikna dei første detaljerte bileta av den store raude flekken på Jupiter.
 A. A. Bussy publiserte Mémoire sur le Radical métallique dei la Magnésie, som skildrar korleis magnesium kan isolerast.

Astronomi
7. januar - Den store kometen 1831 (C/1831 A1, 1830 II) vart for første gong observert av John Herapath.
7. mars - Royal Astronomical Society fekk Royal Charter.

Teknologi
29. august - Michael Faraday demonstrte elektromagnetisk induksjon for Royal Society.

Andre hendingar
27. september - British Association for the Advancement of Science heldt sitt første møte i York.

Prisvinnar
 Copleymedaljen: George Biddell Airy, britisk astronom
 Wollastonmedaljen: William Smith, britisk geolog, "den engelske geologiens far".

Fødde
 26. januar - Anton dei Bary, tysk kirurg, botanikar, mikrobiolog og mykolog (død )
 28. februar - Edward James Stone, britisk astronom (død )
 3. mars - George Pullman, amerikansk oppfinnar, industrimann (død )
 16. mai - David E. Hughes, britisk-amerikansk oppfinnar (død )
 13. juni - James Clerk Maxwell, skotsk matematikar og teoretisk fysikar (død )
 20. august - Eduard Suess, britisk geolog (død )
 6. oktober - Richard Dedekind, tysk matematikar (død )
 29. oktober - Othniel Charles Marsh, amerikansk paleontolog (død )

Døde
 27. juni - Sophie Germain, fransk matematikar (fødd )

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Vitenskapsåret» frå , den 16. februar 2012. 
 oppgav desse kjeldene:
Vitskap i 1953

Vitskapsåret 1953 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1953.

Hendingar

Biokjemi
5. april – Francis Crick og James Watson publiserte "Molecular Structure of Nucleic Acids: A Structure for Deoxyribose Nucleic Acid" i Nature (først kunngjort 28. februar) der dei foreslår ein spiralstruktur for DNA. Dei kjem til å dele Nobelprisen i fysiologi eller medisin i  med Maurice Wilkins som publiserte resultat frå røntgenkrystallografi i same nummer av Nature. Den tredje relaterte artikkelen vart publisert samstundes av Rosalind Franklin og Raymond Gosling, «Molecular Configuration in Sodium Thymonucleate».
15. mai – Stanley Miller publiserte resultat frå Miller-Ure eksperimentet i Science. Mange kjemikarar vart overraska av at organiske molekyl som finst i levande organismar enkelt kan dannast av enkle kjemikaliar.

Biologi
4. september – Oppdaginga av REM-søvn vart publisert for første gong av forskarane Eugene Aserinsky og Nathaniel Kleitman ved Chicagos universitet.

Fysikk
Frederick Reines og Clyde Cowan utførte i løpet av våren det første eksperimentet der nøytrino vart oppdaga med den første nøytrinodetektoren (kadmium) bygd av dei ved det kjernefysiskeanlegget Hanford Site i Washington; forløpige resultat vart publisert i løpet av sommaren. Dette, som først vart diskutert med Enrico Fermi og andre 1951–2, gjer at dei får Nobelprisen i fysikk i 1995.

Geologi
 Maurice Ewing og Bruce Heezen oppdaga den djupe djuphavskløfta langs sentrum av Den midtatlantiske ryggen, eit viktig bidrag til teorien om platetektonikk.

Kjemi
Rudolph Pariser, Robert G. Parr og John Pople publiserte ein datareknande kvantekjemiteori for molekylorbitalar.

Teknologi
 Alan Turing publiserte ein artikkel som skildrar dei første 1 104 nullpunkta for Riemanns zeta-funksjon, kulmineringa av 15 års arbeid om korleis ein nyttar datamaskinar for å løyse eit grunnleggende problem innanfor talteori.

Prisvinnarar
Bigsbymedaljen: Kingsley Charles Dunham
Copleymedaljen: Albert Jan Kluyver
De Morgan-medaljen: Edward Charles Titchmarsh
Ingenjörsvetenskapsakademien deler ut den store gullmedaljen till Erik Hägglund
Nobelprisen:
Fysikk: Frits Zernike
Kjemi: Hermann Staudinger
Fysiologi/Medisin: Hans Krebs, Fritz Lipmann
Wollastonmedaljen: Erik Andersson Stensio

Etableringer
 16. februar – Det pakistanske vitskapsakademiet vart oppretta

Fødde
 14. mai – Martin Page, britisk botanikar

Døde
 25. februar – Sergei Winogradskij, russisk mikrobiolog (fødd )
 17. april – Sven Gustaf Wingquist, svensk maskiningeniør, oppfinnar, og forretningsmagnat (fødd )
 22. april – Jan Czochralski (fødd )
 15. august – Ludwig Prandtl tysk fysikar (fødd )
 28. september – Edwin Hubble, amerikansk astronom (fødd )

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Vitenskapsåret 1953» frå ,  den 16. februar 2012. 
 oppgav desse kjeldene: