kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Tetris

Tetris er eit klassisk dataspel som vart skapt i Sovjetunionen i 1984 av den russiske dataprogrammeraren Aleksej Pazjitnov. Spelet var inspirert av ein annan russisk klassikar, nemleg puslespelet Pentomino.

Skildring
I Tetris må spelaren manipulere fallande former, kalla tetrominoar, for å lage horisontale linjer utan å fylle opp heile spelfeltet. Klossane kan snuast slik at dei passar betre inn i muren, men dei kan ikkje veljast vekk. Når ei rekkja er full, forsvinn ho, og spelaren får poeng. Om fleire rekkjer forsvinn samstundes, får ein ekstra poeng i tillegg til poenga ein får per fullført rekkja. Når ein har fått ei viss mengd av klossar, går ein vidare til neste nivå. For kvart nivå går det litt fortare. Om klossane byggjer seg opp til øvste kanten av speleruta, har ein tapt. Spelet blir stadig vanskelegare etter kvart som ein spelar og tetrominoane faller raskare og raskare.

Historie

Tetris vart først lansert på datamaskinar i Sovjetunionen, men vart raskt populært i heile verda. Spelet vart særleg populært etter at det vart lansert på Game Boy, ein handhalden spelkonsoll, i 1989. Dette gjorde at Tetris vart tilgjengeleg for eit breiare publikum, og det vart eit av dei mest solgte spelkonsollspela gjennom tidene.

Sidan lanseringa har det vorte laga talrike versjonar av Tetris til ulike plattformer og system, og spelet har vorte ein fast favoritt blant mange spelarar. Det har også vorte nytta i forsking på kognitiv psykologi, sidan spelet krev at spelaren må tenke raskt og strategisk for å lukkast.

Til dags dato vert Tetris framleis spelt av millionar av menneske verda over, og spelet har fått ein plass i spelmusea rundt om i verda som eit av dei mest innverknadsrike og ikoniske spelhistoriene.

Kjelder

Hjernetrimspel
Dataspel frå 1984
900-talet fvt.

Hendingar på 900-talet f. Kr.

 993 f.Kr.: Amenemope blei ny farao av Egypt etter Psusennes I.
 972 f.Kr.: Kong Sjelomo (Salomo) I tok over som konge over Israel etter at far hans, kong David I av Israel, døydde.
 967 f.Kr.: Kong Salomon blei konge av Israel.
 955 f.Kr.: Sukkót: Det første Tempelet i Jerusalem blei vigsla av kong Sjelomo I av Israel.
 934 f.Kr.: Zhou Yi Wang blei konge av Zhou-dynastiet i Kina etter Zhou Gong Wang.

Døde 
 ca 972 f.Kr.: Kong David I av Israel.
 935 f.Kr.: Zhou gong wang av Zhou-dynastiet
 935 f.Kr.: Tiglath-Pileser II av Assyria
Subarktisk klima

Subarktisk klima er eit klima med lange og kalde vintrar, og korte, men forholdsvis varme somrar. Ein finn stort sett denne typen klima i område som ligg langt borte frå havområde som kan påverke vêret, hovudsakleg mellom 50º og 70ºN. Sidan ein manglar slike landmassar på den sørlege halvkula, har ein ikkje denne typen klima her. I Köppen si klimaklassifisering er subarktisk klima ein del av gruppe D, som er kontinentalklima, og går under bokstavkodane Dfc, Dwc, Dfd og Dwd. 

Ein finn oftast dei største temperaturskilnadene mellom sommar og vinter i denne typen klima. Om vinteren kan temperaturen falle til under −40 °C, og om sommaren over 30 °C. Somrane er derimot korte, og ikkje meir enn tre månadar (men minst ein) har middeltemperatur på minst 10 °C. 

Ein har gjerne 5-7 månader med middeltemperatur under 0 °C, og all fukt i jorda frys opp til fleire meter ned i bakken. Sommarvarmen er ofte ikkje nok til å smelte meir enn dei øvste laga, så permafrost over store område er ikkje uvanleg. Vanlegvis smeltar laga mellom 0,5 til 4 meter under overflata, avhengig av breiddegrad og jordsmonn. Enkelte nordlege område med subarktisk klima nær kysten (som sørlege delar av Alaska og dei nordlegaste områda av Europa) har mildare vintrar og ingen permafrost, og her er det derfor mogeleg med jordbruk. 

Den frostfrie årstida er kort, og varierer frå 45 til 100 dagar på det meste, men ein kan òg få frost i løpet av denne perioden. Ein har som regel berre få typar vegetasjon i område med subarktisk klima, og berre dei mest hardføre kan overleve den lange vinteren. Trea består hovudsakleg av bregner eller bartre sidan få lauvtre kan overleve dei låge temperaturane om vinteren. Sjølv om det er få artar er derimot talet på dei stort, og skogsområda ein finn i denne klimasona er blant dei største i verda, med dei største skogane i Russland og Canada. 

Jordbrukspotensialet er dårleg, hovudsakleg på grunn av dårleg jord, og store sumpområde og innsjøar på grunn av smeltande is. Den korte vekstsesongen gjer det og svært vanskeleg for avlingar å vekse. Dei lange sommardagane tillet derimot eit viss jordbruk enkelte stader trass i den korte sesongen. 

Det er svært lite nedbør i innlandsområda, ofte ikkje meir enn 30-40 mm på eit heilt år, og det meste kjem i løpet av sommarmånadane. På grunn av svært låg evapotranspirasjon er dette likevel nok til at ein har blautt terreng i mange område med subarktisk klima. 

Nord for områda med subarktisk klima har dei varmaste månadane ein middeltemperatur under 10 °C, og klimaet går gradvis over til arktisk tundraklima, der ein har enno mindre vegetasjon.

Område med subarktisk klima 

 Store delar av Sibir
 Nordlege område av Skandinavia (men med mildare vinter i kystområda)
 Det meste av Alaska
 Det meste av Canada nord for 50°N og under tregrensa

Enkelte område har det ekstremt harde klimaet Dfd. Dette klimaet finn ein berre i Sibir på stader som Oymyakon og Verkhoyansk, og dette klimaet kjenneteiknar vintrar så kalde at dei er dei kaldaste områda på heile den nordlege halvkula. 

Klimasoner og typar
Kalender

Ein kalender er eit system for å halde orden på tida gjennom eit solår/serie av solår eller måneår. I Noreg nyttar ein den gregorianske kalenderen. 

Ifølgje denne kalenderen er det i dag  .  .

Overgangen frå den julianske kalenderen skjedde i Danmark og Noreg den 18. februar 1700. Den gamle kalenderen vart då kalla «gammal stil», og den nye «ny stil».

Andre kalendrar 
Mange ulike kalendrar blir nytta i dag og har blitt nytta gjennom historia:

 Aztekkalendaren 
 Babylonsk kalender
 Bahá'íkalender (også kalla Badíkalendaren), solkalender 
 Bysantisk kalender 
 Fransk revolusjonskalender 
 Gammelgresk kalender 
 Gregoriansk kalender, solkalender 
 Gammelkurdisk kalender
 Hinduisk kalender 
 Juliansk kalender, solkalender 
 Jødisk kalender, lunisolar 
 Kinesisk kalender, lunisolar 
 Mayakalender, solkalender 
 Islamsk kalender (Hedjrikalenderen), månekalender 
 Månekalender
 Persisk kalender
 Romersk kalender
 Runekalender 
 Solkalender
 Svensk kalender 
 Zoroastrisk kalender

Sjå og 
 Almanakk
 Heilagdagar
 Filofax
 Klokke
 Kronologi
 Nyttår
 Skotår
 Tid
 Tidssone
 Time manager
 Æra

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Kalender» frå ,  den 6. desember 2006.

Bakgrunnsstoff 
 Kalender 1800 - 2400 

 
Tid
Religiøse høgtider
Aga Burjatia

Aga Burjatia (russisk Агинский Бурятский автономный округ, burjatisk Агын Буряадай автономито округ) var eit sjølvstyrt distrikt (okrug) i Russland. Det var del av Tsjita oblast, men samstundes eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden var Aginskoje, arealet var 19 300 km² og innbyggjartalet var 73 500 (2005). Den 1. mars 2008 vart distriktet slått saman med Tsjita oblast og danna det nye territoriet Zabajkalskij kraj.

Aga Burjatia var fullstendig omslutta av Tsjita oblast, sør i Sibir, nær grensa til Mongolia. Området er berglendt, høgste punktet er fjellet Alkhanaj, 1663 meter over havet. Om lag 30 % av arealet er skogkledd. Klimaet er kontinentalt, med kalde vintrar og varme somrar. Middeltemperaturen i januar er frå - 22 til - 26 grader celsius, i juli + 18 til + 20 grader celsius.

Aga Burjatia har ingen stader med bystatus. Ved folketeljinga i 2002 var fleirtalet burjatar (62,5 %). Russarar utgjorde 35,1 % av folketalet.

Burjatane, eit mongolsk folkeslag, vart underlagt russisk herredøme i 1648. Busetjinga Aginskoje vart grunnlagd i 1781. Etter den russiske revolusjonen i 1917 var det kampar mellom sovjetiske og "kvite" styrkar i området. Sovjetmakta vart etablert i 1920. Det autonome distriktet vart oppretta 26. september 1937. Etter oppløysinga av Sovjetunionen vart Aga Burjatia eit russisk føderasjonssubjekt.

Bakgrunnsstoff 
 Distriktet sine offisielle heimesider  
 Artikkel frå Kommersant  
 Artikkel frå NUPI

Tidlegare russiske føderasjonssubjekt
Tajmyrhalvøya

Tajmyrhalvøya (russisk Таймырский полуостров, Tajmyrskij poluostrov) er ei halvøy i Sibir i Russland. På Tajmyrhalvøya ligg det nordlegaste punktet på det asiatiske fastlandet. Halvøya stikk ut i Nordishavet, og skil havarmane Karahavet i vest frå Laptevhavet i aust. Høgste punktet på halvøya ligg i Byrrangafjella, som når opp til 1146 meter over havet. Administrativt høyrer halvøya til territoriet Krasnojarsk kraj. Halvøya er svært spreidd busett. Dei opphavlege ibuarane var sibirske urfolk, til dømes dolganar og nenetsar. Russarane kom først til området på 1500-talet. Dei største busetjingane er Dudinka og Norilsk.

Halvøyar i Russland
Karahavet
Laptevhavet
Bashar al-Assad

Bashar al-Assad () har vore president i Syria sidan 2000. Han leier òg det syriske Baath-partiet. Etter den syriske grunnlova er Baath-partiet det statsberande partiet.

Bakgrunn
Bashar al-Assad er utdanna augelege i Damaskus og London. Han var opphavleg ikkje tiltenkt noka politisk rolle, men dette endra seg då den eldre broren Basil al-Assad døydde i 1994.

Bashar al-Assad vart president etter at faren Hafez al-Assad døydde, og hadde ikkje hatt framståande politiske stillingar før dette. Verken Bashar al-Assad eller faren Hafez har vorte valde i frie, demokratiske val. 

Al-Assad-familien høyrer til den muslimske alawitt-sekta, ein religiøs minoritet i Syria.

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Assad, Bashar
Privatskule

Privatskule er ein skule som ikkje blir driven av det offentlege, til skilnad frå ein offentleg skule.

Noreg
Privatskular eller friskular i Noreg er skular i Noreg som driv etter den såkalla privatskulelova. 

Privatskular heitte ei tid friskular sidan dei normalt er privateigde. Friskuleordninga av 2003 vart innført etter endringar i friskulelova, primært § 2-1, der det går fram at kravet til formål i privatskulelova § 3 er fjerna. Bondevik 2-regjeringa, beståande av Høgre, Kristeleg folkeparti og Venstre, innførte ordninga med støtte frå Fremskrittspartiet. Hausten 2005 vart det etablert ca. 15 000 vidaregåande skuleplassar ved private skular i Noreg.

Privatskulane driv med støtte frå det offentlege. Tilskotet svarar til 85 % av tilskotsgrunnlaget, som er rekna ut frå kostnadene per elev i den offentlege skulen.

Den nye regjeringa frå Arbeidarpartiet, Sosialistisk Venstreparti og Senterpartiet har gjennomført endringar i lova. 29. juni 2007 vart lova stramma inn og endra namn. Det er blitt svært vanskeleg å starte privatskular. I utgangspunktet er det berre tillate med religiøse eller pedagogiske alternativ. Lova skifta òg namn frå friskulelova til privatskulelova.

Døme på privatskular 
 Nyskolen
 Steinerskulen
 Montessoriskule

Bakgrunnsstoff
 Privatskoleloven på Lovdata

Utdanning i Noreg

sv:Friskola
Ruøya

Ruøya er ei øy i Aursundet i Aure kommune i Møre og Romsdal. Frå 1995 har Ruøya vore landfast over Aursundbrua. Det er òg veg til Rottøya over Smalsundbrua. Frå tidleg på 1700-talet og fram til 1830 vart det dreve handel i Hamna på Ruøya.

Øya er todelen, med ein nordleg og sørleg del.
Ho har eit flatemål på 0,78 km2 eller 780 dekar. Høgaste punktet ligg på 89 moh., og befinn seg  nordaust på øya.

Geografi i Aure
Øyar i Møre og Romsdal
Klima i Midtausten

Midtausten er eit område der store vêrregime møter kvarandre. Kalde høgtrykk frå Sibir banar seg veg sørover mot Midtausten, som kan ha overraskande kaldt vêr i indre område om vinteren. Enkelte av fjella i Iran har snø året rundt. Frå Middelhavet kan lågtrykk sende fuktige luftmassar innover fjellområda i Israel og Libanon, og tørkar opp før dei når dei store ørkenområda på Den arabiske halvøya. Enkelte av desse lågtrykka kan derimot bli forsterka igjen når dei kjem ut i Persiabukta, noko som kan føre til korte episodar med regn i låglandet og snø i høgda. Når desse lågtrykka varer ved lenge, kan dei normalt tørre ørkenane og dalane få flaum.

Klår himmel og brennheit varme dominerer det meste av Midtausten om sommaren, men støv og dis fører ofte til dårleg sikt. Torevêr oppstår vanlegvis berre i dei sørlege områda av Den arabiske halvøya. Dei fleste områda under dei høgaste fjelltoppane får temperaturar over 30 °C om ettermiddagen og mange stader får òg godt over 40 °C. Dei største klimaskilnadane på tvers av Midtausten er fukta. Dei indre ørkenområda er knusktørre, medan kyststrøka rundt Raudehavet og Persiabukta kan få svært høg luftfukt. Dette gjer at desse kystområda er eit meir ynda feriemål om vinteren når fukta er lågare, og varmen ikkje så intens. 

Vår og haust har ein eigentleg ikkje i store delar av Midtausten. Klimaet i Midtausten skiftar berre mellom vinter og sommar, på liknande måte som for monsunklimaet i det austlege naboområdet. Overgangen mellom desse to årstidene tar vanlegvis berre to til tre veker. Vanlegvis skjer overgangen frå sommar til vinter midt på hausten eller seint på sommaren, men når overgangen skjer kan variere frå år til år. Sidan klimaet er eit gjennomsnitt over mange år, vert denne overgangsperioden dradd ut over ein lenger periode enn den faktisk er, om ein berre ser på dei klimatiske dataa. I april-mai går vinteren over til sommar igjen, og denne tida er den beste tida om ein vil sjå Middelhavslanda på sitt grønaste.

Kjelder 

Natur og miljø i Midtausten
Midtausten
Midtausten
Midtausten
Folkloristikk

Folkloristikk er studiet av ikkje-materiell folkekultur, som regel i eit historisk perspektiv, slik som forteljingar, skikkar og trusførestellingar. Den folkloristiske forskinga har i hovudsak vore fokusert på eldre folkeeventyr, myter, segner og balladar, men i den seinare tida har faget utvikla seg til å handle om notidig kultur i større grad, til dømes vitsar, gåter, UFO-historier, massemedia, kulturmangfald og andre folkelege kulturuttrykk og tradisjonar.

I norsk samanheng har faget òg konsentrert seg om studiet av nasjonsbygginga og konstruksjonen av det såkalla «nasjonale». Omgrepet «folkekultur» er i seg sjølv eigna til drøfting, sidan det ikkje finst nokon klår definisjon på omgrepet «folk».

Etter kvalitetsreforma vart faget slått saman med faget etnologi til det nye studiet kulturhistorie (Universitetet i Oslo) og kulturvitskap (Universitetet i Bergen).

Kulturhistorie
Folkeminne
Bergirisk

Bergirisk (Linaria flavirostris‎) er ein fugl i finkefamilien.

Utbreiing 
Arten har to åtskilde utbreiingsområde. Det eine er i den sentrale delen av Asia, der han finst frå aust i Tyrkia mot aust til det sentrale Kina, og frå steppene i Kirgisistan i nord til fjella i Kaukasus i sør. I tillegg er det ein bestand som i det vesentlege er avgrensa til Noreg og Storbritannia. Åtte underartar er skildra, og i Noreg er det nominatunderarten flavirostris som hekkar. I Europa reknar ein 167-567 tusen par. Utviklinga i bestanden er lite granska.

Biotop og utbreiing i Noreg 
Bergirisken trivst på vegetasjonsfattige stader, gjerne med bergknausar. I Noreg er hovudutbreiinga langs kysten frå og med Agder til og med Trøndelag. I indre fjelltrakter og i Nord-Noreg er fuglen meir fåtalig. Arten er elles ofte å sjå til fjells, særleg i fjella nær kysten. I Noreg reknar ein 100-500 tusen hekkande par, men fuglen er i tilbakegang og bergirisken er lista på norsk raudliste 2006 i kategorien nær trua.

Føde 
Hovudnæringa er i første rekke frø, men om sommaren et han også noko insekt.

Hekking 
Fuglen byggjer reir med det same han kjem til hekkestaden. Reiret vert ofte plassert rett på bakken. Hoa legg 5-6 egg i mai. Det er vanleg med to kull i løpet av sesongen. Ungane vert fora med insekt, men elles lever fuglen mykje av frø.

Trekkvanar 
Trekket sørover byrjar i august, hovudtrekket går i september-oktober. Dei fleste fuglane har vinterkvarter i Belgia, Nederland og det nordlege Tyskland, færre lengre sør. Ein del fuglar overvintrar langs kysten i det sørlege Noreg. Fuglane kjem til Noreg i april, etternølarar i mai.

Galleri

Kjelder

Norsk ornitologisk forening om Bergirisk
 Stokke BG, Dale S, Jacobsen K-O, Lislevand T, Solvang R og Strøm H (24.11.2021). Fugler: Vurdering av bergirisk Linaria flavirostris for Norge. Norsk rødliste for arter 2021. Artsdatabanken. Henta 16. januar 2022
 Norsk RingmerkingsAtlas, 2006.

Bakgrunnsstoff

Fuglar i Noreg
Finkefamilien
Trekkfuglar
Hundepest

Hundepest eller parvovirus er ein hundesjukdom som smittar ved kontakt hundar imellom eller ved kontakt med avføring. Sjukdomen skuldast eit parvovirus som angrip tarmslimhinna. Symptom på sjukdommen er sterkt nedsette allmenntilstand, feber, oppkast, diaré og blodig avføring.
Det er vanleg å vaksinera hundar mot hundepest.

Kjelder

Dyresjukdommar
Hundar
Europarørsla

Europarørsla er ei europeisk rørsle som arbeider for å fremja demokrati, fridom, fred, kulturforståing og sosial utjamning gjennom tettare europeisk integrering. Rørsla har hovudkontor i Brüssel.

Historie 

Commiteen for den Europeiske Einingsrørsla, som hadde som føremål å samordna politisk og økonomisk integrering i Europa i etterkrigstida vart stifta på Haagkonferansen, der rundt 800 europeiske delagatar, pluss observatørar frå Canada og USA var samla 7.–11. mai 1948. Rørsla femna vidt og samla støtte frå heile det politiske spekteret. Statsleiarar som Konrad Adenauer, Winston Churchill, Harold Macmillan, François Mitterrand, Paul-Henry Spaak, Albert Coppé og Altiero Spinelli deltok på konferansen. Haagkonferansen kan sjåast på som starten på den den europeiske unionen.

25. oktober 1948 skifta rørsla namn til Europarørsla (Mouvement européen). Duncan Sandys vart vald til president og Léon Blum, Winston Churchill, Alcide De Gasperi og Paul-Henri Spaak vart «ærespresidentar». I dag er Pat Cox president. Han var tidlegare president for Europaparlamentet og tok over etter José María Gil-Robles i 2006

Eit viktig resultat av arbeidet til Europarørsla var stiftinga av Europarådet i mai 1949. Europa-colleget vart òg stifta i 1949. På 50-talet arbeidde rørsla med å skipa nettverk og stifta diskusjonsgrupper både i aust- og vest-Europa. Rørsla var òg ein av pådrivarane for opprettinga av Europaparlamentet og for Maastricht-traktaten.

Den norske greina 
Den norske greina vart stifta 30. mai 1949. Rørsla arbeider for at Noreg skal verta medlem av EU og stortingsrepresentant Svein Roald Hansen (Ap) er leiar for den norske greina av Europarørsla og Grete Berget er generalsekretær. Rørsla samarbeider tett med Europeisk Ungdom.

Tillitsvalde 

Presidentar i Europarørsla

Sjå òg 
 Ja til EF
 Europeisk Ungdom
 Nei til EU
 Ungdom mot EU

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Norske politiske organisasjonar
Noreg og EU
Skipingar i 1947
Marit Malm Frafjord

Marit Malm Frafjord () er ein norsk tidlegare handballspelar frå Tromsø som 2006-21 deltok i 13 meisterskapsturneringar og vann medalje i alle. Ho er såleis dobbel olympiameister, verdsmeister og femfaldig europameister. Våren 2014 var ho med om å vinne EHF-cupvinnarcupen for Viborg HK. Frafjord var linejspelar, utmerkte seg særleg i forsvarsspelet.

Klubbspel
Frafjord var Byåsen-spelar i åtte år frå 2002. Sidan gjorde ho teneste 2010-14 i danske Viborg HK og 2014-17 i norske Larvik HK. 2017/18-sesongen var ho aktiv for CSM București. Frafjord avslutta karrieren med spel for Esbjerg i perioden 2018-22.

Landslagsspel
Frafjord debuterte på det norske kvinnelandslaget i handball 28. september 2005 i kamp mot Portugal. Frafjord deltok òg under EM i 2006 og fekk dimed EM-gull. I 2011 var ho med å ta gull for Noreg i Handball-VM i São Paulo i Brasil, då dei slo Frankrike i VM-finalen.

Merittar landslag
EM 2006: Gullmedalje etter 27-24 mot Russland
VM 2007: Sølvmedalje etter 24-29 mot Russland
OL 2008 i Beijing: Gull etter norsk siger 34-27 mot Russland
EM 2008: Gullmedalje etter 34–21 mot Spania
 VM 2009:  Bronsemedalje etter 26–21 mot Spania
EM 2010: Gullmedalje etter 25–20 mot Sverige
 VM 2011: Gullmedalje etter 32–24 mot Frankrike
OL 2012: Gullmedalje etter 26–23 over Montenegro
EM 2012: Sølvmedalje etter 31–34 mot Montenegro
OL 2016: Bronsemedalje etter 36–26 mot Nederland
EM 2016: Gullmedalje etter 30–29 mot Nederland
EM 2020: Gullmedalje etter 22–20 mot Frankrike
OL i 2021: Bronsemedalje etter 36–19 mot Sverige

Merittar klubblag
Dansk seriemeister: 2014 for Viborg HK
Dansk cupmeister: 2014 for Viborg HK
Norsk seriemeister: 2015, 2016, 2017 for Larvik HK
Norsk cupmeister: 2015, 2016, 2017 for Larvik HK
Rumensk seriemeister: 2018 for CSM București
Rumensk cupmeister: 2018 for CSM București

Bakgrunnsstoff 
 Malm Frafjord sin spelarprofil på Håndball.no

Norske handballspelarar
Verdsmeistrar i handball
Europameistrar i handball
Olympiske medaljevinnarar i handball
Olympiske meistrar for Noreg
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Noreg
Medaljevinnarar under sommar-OL 2008
Norske deltakarar under sommar-OL 2008
Handballspelarar under sommar-OL 2008
Medaljevinnarar under sommar-OL 2012
Norske deltakarar under sommar-OL 2012
Handballspelarar under sommar-OL 2012
Medaljevinnarar under sommar-OL 2016
Norske deltakarar under sommar-OL 2016
Handballspelarar under sommar-OL 2016
Norske deltakarar under sommar-OL 2020
Handballspelarar under sommar-OL 2020
Spelarar i Handball-EM 2010 for kvinner
Spelarar i Handball-VM 2011 for kvinner
Spelarar i Handball-EM 2012 for kvinner
Spelarar i Handball-EM 2016 for kvinner
Spelarar i Handball-EM 2020 for kvinner
Folk frå Tromsø
Henrik Elvestad

Henrik Brokner Elvestad () er ein norsk komikar, skodespelar og programleiar.

Karriere
Elvestad er mellom anna kjend som mannen bak figuren «Timothy Dahle» i Nissene på låven, denne figuren fekk seinare sitt eige talkshow på TV2 kalla Tonight med Timothy Dahle. Elvestad er også kjend for medverknad i Get ready to be boyzvoiced.

Elvestad er også godt kjend for medverknad i humorprogrammet Rikets røst på TV2 og i det humoristiske nøtteprogrammet TV2-nøttene som vert sendt kvar jul og påske på TV2. Han arbeider for tida som sidekick/stuntreportar i Golden Goal.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

Fødde i 1973
Fødde den 3. juli
Norske komikarar
Norske skodespelarar
Romferje

Ei romferje er eit fartøy som er konstruert for bemanna reiser til verdsrommet. Dei vert skotne opp vertikalt slik som rakettar, men landar horisontalt som eit fly.

Når ein talar om romferjer er det som regel dei amerikanske romferjene ein snakkar om. Den dåverande Sovjetunionen konstruerte romferja «Buran» som oppheldt seg tre timar i verdsrommet under si første og einaste testflyging. Romferja «Pitsjka» og tre ikkje namngjevne fartøy vart aldri ferdigkonstruerte før Sovjetunionen braut saman i 1991. Den europeiske romfartsorganisasjonen ESA planla ei romferje kalla «Hermes», men kansellerte seinare prosjektet ettersom ein ville satse på fjernstyrt utforsking av verdsrommet med romsondar og heller samarbeide med NASA og Russland om oppsending av ESA sine astronautar.

Den amerikanske romfartsprogrammet vart starta i 1970 åra ettersom ein meinte ein ville vere i stand til å drive romferder hyppigare og meir kostnadseffektiv enn med tradisjonelle eingongs bererakettar, som til då var einaste alternativet til å kome ut i verdsrommet. Den første gongen ei romferje vart skoten opp var «Columbia» den 12. april 1981. Dette var på dagen 20 år etter historia si første bemanna romferd nokonsinne, med Vostok 1.

Romferjene viste seg snart å ikkje svare til dei opphavlege forventningane, dei er dyrare i drift og tar lenger tid å overhale mellom kvar ferd enn kva ein hadde rekna med. Etter «Challenger»-ulykka vert romferjene ikkje lenger nytta til utskytingsoppdrag der ein i staden kan nytte ubemanna eingongs bererakettar. Sidan romferja «Columbia» og gjekk tapt har NASA arbeida med eit nytt fartøy som skal kunne ta over romferjeprogrammet i 2010. Forutan ei siste ferd til romteleskopet Hubble er alle framtidige ferder med romferjene konsentrert om å få ferdig den internasjonale romstasjonen.

 
Romfart