kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Into the Great Wide Open

Into the Great Wide Open er det åttande studioalbumet til det amerikanske rockebandet Tom Petty and the Heartbreakers, gjeve ut i juli 1991. Albumet var det siste bandet gav ut på MCA Records og det andre Petty-albumet som var produsert med Jeff Lynne etter suksessen med Full Moon Fever i 1989.

Den første singelen, «Learning to Fly», vart den Petty-songen som låg lengst på toppen av Billboard  Mainstream Rock Tracks-lista (i lag med «The Waiting» Hard Promises i 1981), heile seks veker. Den andre singelen, «Out in the Cold», nådde òg toppen av Mainstream Rock-lista, men berre for to veker.

I musikkvideoen for tittelsongen  spelte Johnny Depp, som hadde flytta til Los Angeles som tenåring, i tillegg til Gabrielle Anwar, Faye Dunaway, og Matt LeBlanc.

Mottaking 
Into the Great Wide Open fekk gode kritikkar av musikkpressa. Dave DiMartino skreiv om albumet for Entertainment Weekly og sa at albumet var det næraste «klassiske» albumet Petty og bandet hadde laga på 15 år, og sa at albumet var eit gjenhøyr med dei to første albuma. Han meinte dette i stor grad var på grunn av Jeff Lynne og at songane er betre enn dei på Full Moon Fever. Rolling Stone-journalisten Parke Puterbaugh kalla albumet ei blanding mellom Full Moon Fever og Damn the Torpedoes, og sa at det hadde dei beste tekstane til Petty og at det var mykje betre enn Let Me Up (I've Had Enough). Stephen Thomas Erlewine i AllMusic var mindre imponert og sa at Into the Great Wide Open var for likt Full Moon Fever. Han sa at albumet var «behageleg» men ikkje hans beste.

Innhald

Medverkande
 Tom Petty – vokal, 6- and 12-strengs akustisk og elektrisk gitar, klaverinstrument, perkusjon, bassgitar, produsent
 Mike Campbell – sologitar, 12-strengsgitar, bassgitar, Dobro, klaverinstrument, slidegitar
 Howie Epstein – bassgitar, korvokal
 Benmont Tench – akustisk og elektrisk piano, trekkspel
 Stan Lynch – trommer, perkusjon
 Jeff Lynne – gitarar, bass, vokal, piano, synthesizer, perkusjon, lydeffektar
 Roger McGuinn – korvokal på «All The Wrong Reasons»
 Richard Tandy – synthesizer på «Two Gunslingers»

Lister

Vekeslister

Årslister

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Into the Great Wide Open (album)» frå ,  den 20. mars 2015. 
 oppgav desse kjeldene:

Tom Petty-album
Album produserte av Jeff Lynne
Album produserte av Tom Petty
Musikkalbum frå 1991
MCA Records-album
Viktor Majgurov

Viktor Viktorovitsj Majgurov () er ein russisk skiskyttar, fødd i Sverdlovsk i dåverande Sovjetunionen, som tevla for Kviterussland til 1994, sidan for Russland. Han vann VM-gull på jaktstarten i 1997 og to gullmedaljar i stafett for Russland i 1996 og 2000. Individuelt tok han elles eitt VM-sølv og ein OL-bronse, samt tre VM-sølv, ein OL-bronse og ein VM-bronse i ymse stafettar og lagtevlingar. I 1996 vart han nummer to i verdscupen i skiskyting.

Aktiv
Majgurov representerte Kviterussland fram til 1994. Frå 1995 var han med på Russland sitt landslag i skiskyting. Gjennom 1996-sesongen gjekk han fleire gode renn i verdscupen i skiskyting, og enda på andreplass ved sesongslutt. I tida 1995-2001 vann Majgurov åtte renn i verdscupen i skiskyting.

Under VM i skiskyting 1996 i tyske Ruhpolding tok Majgurov sølvmedaljen på 10 km, bakom lagkameraten Vladimir Dratsjov. Dei same to karane og Sergej Tarasov og Vladimir Kobelev syrgde så for russisk siger i 4 x 7,5 km stafett. I tillegg vann Majgurov også ein sølvmedalje med Russland i lagtevlinga.

I 1997 vann Majgurov gullmedaljen på jakstarten under VM i slovakiske Osrblie. Under Vinter-OL 1998 i Nagano gjekk Majgurov Russland inn til bronsemedaljar på stafetten, tidlegare i leikane vart han nummer fire på 10 km. Seinare i OL-sesongen fekk han ein VM-medalje i lagtevlinga. Året etter vart Russland med Majgurov på laget nummer to i VM-stafetten.

Majgurov vann sitt andre stafettgull då Russland i VM 2000 vann 4 x 7,5 km i Lahti. Han gjekk startetappen og fekk fylgje av Sergej Rozjkov, Vladimir Dratsjov og Pavel Rostovtsev. Året etter vart han nummer fem på 20 km ved VM i Pokljuka, medan han tok bronsemedaljen i same øvinga under Vinter-OL 2002 i Salt Lake City. I sitt siste verdsmeisterskap, VM 2003 på heimebane i Khanty-Mansijsk, sikra han seg ei sølvmedalje med det russiske staffettlaget. Han la deretter opp som aktiv skiskyttar.

Kjelder
Sportsboken, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff 
 

Belarusiske skiskyttarar
Russiske skiskyttarar
Verdsmeistrar i skiskyting
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Russland
Belarusiske deltakarar under vinter-OL 1994
Skiskyttarar under vinter-OL 1994
Medaljevinnarar under vinter-OL 1998
Russiske deltakarar under vinter-OL 1998
Skiskyttarar under vinter-OL 1998
Medaljevinnarar under vinter-OL 2002
Russiske deltakarar under vinter-OL 2002
Skiskyttarar under vinter-OL 2002
Deltakarar under VM i skiskyting 1993
Deltakarar under VM i skiskyting 1994
Deltakarar under VM i skiskyting 1995
Deltakarar under VM i skiskyting 1996
Deltakarar under VM i skiskyting 1997
Deltakarar under VM i skiskyting 1998
Deltakarar under VM i skiskyting 1999
Deltakarar under VM i skiskyting 2000
Deltakarar under VM i skiskyting 2001
Deltakarar under VM i skiskyting 2002
Deltakarar under VM i skiskyting 2003
Siliguri

Siliguri er ein by i delstaten Vest-Bengal i India. Han ligg i Siligurikorridoren, ei tynn landstripe mellom Bangladesh og Nepal. Byen er eit større knutepunkt for fly, veg og jarnbanetrafikk. 500 000 innanriks- og 15 000 utenrikspassasjerer passerer kvart år gjenom Siliguri. Den indiske silkevegen (den tradisjonelle transportruta til og frå Kina) går gjenom Siliguri.

Geografi 
Siliguri ligg ved foten av Himalayafjella, og er omkransa av hill station-byar frå kolonitida. Mahanadaelva renn igjenom byen. 

Sommartemperaturen i Siliguri går sjeldan over 35 grader, og byen er generelt kaldare enn resten av Vest-Bengal. Vintrane varierer frå 15 grader til så lite som 3 grader. Monsunsesongen varer frå juni til september. Klimaet rundt Siliguri er godt eigna for tedyrking.

Næringsliv og institusjonar

Siliguri er den største byen i Darjeelingdistriktet, men ikkje administrasjonssenter, som er Darjeeling. Byen har fleire militæravdelingar: Bordar Security Force (BSF), Central Reserve Police Force (CRPF), Shashatra Seema Bal (SSB) og Assam Rifles. Den sivile lufthamna Bagdogra lufthamn ligg inne på baseområdet til det indiske luftforsvaret.

Darjeeling Himalayan Railway, ein smalspora jarnbane som står på UNESCO si verdsarvliste, har utgangspunkt i Siliguri.

University of North Bengal ligg i Siliguri.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Siliguri» frå ,  den 22. mars 2015.  

Byar i Vest-Bengal
Synnøve Marie Sætre

Synnøve Marie Sætre () er ei norsk målkvinne frå Ørsta på Sunnmøre. Landsmøtet i Norsk Målungdom valde henne til leiar i 2015. Ved Landsmøtet i 2016 vart ho attvald som leiar. Tidlegare har ho vore sentralstyremedlem (2013–2014) og skrivar (2014–2015) i same organisasjonen.

Sætre har bakgrunn som lektorstudent ved Universitetet i Oslo, og var aktiv i Studentmållaget i Oslo før ho vart vald inn i sentralstyret i 2012. Hausten 2015 begynte ho på mastergradsstudiet i nynorsk skriftkultur ved Høgskulen i Volda. Sætre har trekt fram språk i skulen som si fremste språkpolitiske hjartesak.

Kjelder 

Leiarar av Norsk Målungdom
Målfolk
Folk frå Ørsta
Pico Cristóbal Colón

Pico Cristóbal Colón er det høgste fjellet i Magdalena-departementet  i Colombia og har den femte største skardhøgda av alle fjell i verda. Fjelltoppen er ein del av fjellkjeda Sierra Nevada de Santa Marta. Med si høgd på 5775 meter, er Pico Cristóbal Colón likevel berre 42 kilometer frå den karibiske kysten, og blir derfor rekna som det høgste kystfjellet i verda.

Det er noko usemje om måletallet for høgda, og om rangering i høve til tvillingfjellet Pico Simón Bolívar, men dei fleste globale kjelder, held Pico Cristóbal Colón som det høgste med ein margin på ein meter. Det er semje om at dei to fjella er dei to høgste i Sierra Nevada de Santa Marta.

Det er ei permanent snøkappe på denne toppen og på dei nærliggande fjella. Fjelltoppen har fått namn etter Kristoffer Columbus. Pico Cristóbal Colón vart første gong klatra i 1939 av W. Wood, A. Bakerwell og E. Praolini.

Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Pico Cristóbal Colón» frå ,  den 24. mars 2015.  
  
Referansar

Notar

Bakgrunnsstoff 
Thomas Laussermair: Blogg om å (ikkje) klatre på Pico Cristóbal Colón 
Fjell i Sør-Amerika
Colombiansk geografi
Norsk folkemusikklag

Norsk folkemusikklag (NFL) er ein norsk frivillig organisasjon som har som føremål å inspirera til forsking, dokumentasjon og formidling av kunnskap om folkedans og folkemusikk. NFL vil vera ein møteplass og eit fagleg forum for dei som til dagleg arbeider med folkemusikk og folkedans, og for alle andre som er nysgjerrige på vitskaplege perspektiv på dette fagfeltet. I tillegg til å vera ein organisasjon for forskarar og andre fagleg tilsette rekrutterer NFL medlemmer blant studentar, utøvarar og andre som er generelt interesserte i kulturhistorie og folkemusikk. 

NFL vart stifta i januar 1948, med Ole Mørk Sandvik som første formann. Han hadde vore til stades på skipingsmøtet til International Council for Traditional Music (ICTM, då IFMC) i London, september 1947. Etter dette reiste han heim for å skipa Norsk folkemusikklag som nasjonalt lag med same føremål. Dei nasjonale laga skulle vera støttespelarar for den internasjonale organisasjonen. Styret i NFL fungerer som nasjonalkomité. O. M. Sandvik var formann i laget heilt fram til 1965. I ein periode var han òg visepresident i ICTM. Kontigenten frå laget til ICTM var betalt av departementet. I 1965 overtok Reidar Sevåg vervet som formann i Norsk folkemusikklag.

Etter nokre år med svak aktivitet, kom eit vendepunkt i 1979 då verdskonferansen til ICTM vart lagt til Oslo. Laget fekk då ny giv og kom fram att i lyset. Rolf Myklebust, som var aktiv i ICTM, var ein av pådrivarane, medan Noregs Ungdomslag gjorde mykje av sekretærarbeidet under konferansen. Dette vart startskotet for ei meir utoverretta verksemd for laget. Tellef Kvifte overtok leiarvervet etter Reidar Sevåg i 1980, før Ingrid Gjertsen tok over i 1982. I samband med 100-årsjubileet for Arne Bjørndal, vart det dette året arrangert fagseminar og konsert. Jubileet samla mykje folk og laget fekk mange nye medlemmar. Dette vart starten til det årlege fagseminaret til laget. 

Leiarar i Norsk folkemusikklag dei seinare åra: Bjørn Aksdal 1988–1992, Rolf Karlberg 1992–1993, Ruth Anne Moen 1993–1998, Gunnar Stubseid 1998–2001, Ragnhild Knudsen 2001–2005, Bodil Haug 2005–2006, Geir Egil Larsen 2006–2007, Siri Mæland 2007–2010, Ola Graff 2010–2012, Anne Murstad 2012–2013, Bjørn Aksdal 2013–2023 og Jon Hjellum Brodal 2023–.

Norsk folkemusikklag gir òg ut det vitskaplege tidsskriftet Musikk og tradisjon.

Bakgrunnsstoff 
 

Norsk folkemusikk
Norsk folkedans
Musikkvitskap
Danseforsking
Skipingar i 1948
Ideelle organisasjonar i Noreg
Sophie Elise

Sofie Steen Isachsen (), kjend som Sophie Elise eller Sophie Elise Isachsen, er ein norsk skribent, songar og låtskrivar. 

Sophie Elise vart fyrst kjend gjennom bloggen sophieelise.blogg.no, som i 2015 var ein av dei som vert mest lesen i Noreg. Ho har òg delteke i alle dei fire sesongane av røyndomsserien Bloggerne på TV 2 Bliss, og ho enda på tredjeplass i dansetevlinga Mitt dansecrew på TV 2 våren 2015.

I 2014 gav Sophie Elise ut singelen «Lionheart». I Noreg selde singelen til platina, og låg ei veke som nummer 12 på VG-lista. Den andre singelen hennar, «Love Like That», vart gjeven ut i 2015. «Love Like That» låg ei veke som nummer 27 på VG-lista. 

I 2016 gav Sophie Elise ut sjølvbiografien Forbilde.

Diskografi

Singlar
 2014: Lionheart
 2015: Love Like That
 2017: All Your Friends
 2018: In My Head

Bibliografi
 Isachsen, Sophie Elise (2016) Forbilde Cappelen Damm ISBN 9788202511678 (Sjølvbiografi)

Kjelder

Norske bloggarar
Norske songarar
Norske låtskrivarar
Norske Skal vi danse-deltakarar
Folk frå Harstad
Kfar Giladi

Kfar Giladi (hebraisk skrift , tyder Giladilandsbyen) er ein kibbutz på Galileastripa nord i Israel. Han ligg sør for Metula i Naftalifjella ovanom Huladalen og langs den libanesiske grensa, og høyrer til Øvre Galilea regionale kommune.

Historie
Kibbutz Giladi vart grunnlagd i 1916 av medlemmar frå Hashomer på landområde som høyrte til Jewish Colonization Association. Han vart kalla opp etter Israel Giladi, som var med på grunnlegginga av Hashomer-rørsla. Grensene i området vart justert av britane og franskmennene og i 1919 gav britane frå seg den nordlege delen av Øvre Galilea med Tel Hai, Metula, Hamra og Kfar Giladi til franske styresmakter. Etter det arabiske åtaket på Tel Hai i 1920, vart landsbyen for ei stund fråflytta. Ti månader seinare kom nybyggjarane attende. Fleire gamle bygningar står i dag i kibbutzen til minne om dei tidlegare slaga på staden, både før og under den israelsk-arabiske krigen i 1948.

Mellom 1916 og 1932 var folketalet i 40–70. I 1932 tok kibbutzen i mot 100 nykomarar, hovudsakleg unge immigrantar. Frå 1922 til 1948 vart mellom 8 000–10 000 jødiske immigrantar smugla inn i Palestina gjennom Kibbutz Giladi, etter at Mandatstyresmaktene la ned forbod mot jødisk immigrasjon. Immigrantane kom frå Syria, Libanon, Tyrkia, Irak, Afghanistan og Aust-Europa.

I ein operasjon kalla Mivtzah HaElef, vart 1 300 jødiske barn smugla ut av Syria mellom 1945 og 1948. I kibbutzen vart barna kledde i arbeidarklede og gøymde i hønsebur og fjøs.

6. augsut 2006, under Libanonkrigen i 2006, vart 12 reservesoldatar i det israelske forsvaret drepne etter at dei art råka av ein Katyusha-rakett frå Hizbollah i Sør-Libanon.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Kfar Giladi» frå ,  den 30. mars 2015. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad  
Kfar Giladi - Jewish Agency for Israel

Kibbutzar
Kibbutz-rørsla
Busetnader grunnlagde i 1916
1916 i Det osmanske riket
Arkeologiske stader i Israel
Busetnader i Det nordlege distriktet i Israel
Ringnes

Ringnes er ei norsk bryggjeriverksemd. Ho tilhøyrer i dag Carlsberg og driv fleire bryggjeri i Noreg. I tillegg til eigne produkt sel Ringnes også Pepsi, Guinness, Tuborg og Carlsberg. 

Bryggjeriet blei grunnlagt av brørne Ellef og Amund Ringnes saman med konsul Axel Heiberg i 1876. Øl blei først brygga på anlegget på Grünerløkka i Oslo i 1877.

Ringnes Bryggeri var i familieeihe fram til fusjonen De sammensluttede bryggerier, saman med dei andre Oslo-bryggjeria Frydenlund og Schou i 1978, då Nora Industrier overtok eigarskapen. I 2000 blei det gamle bryggjeriet i Oslos centrum avvikla. Ringnes tilhøyrde i ein kort periode Orkla, men blei teke over av Carlsberg i 2004.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Ringnes» frå ,  den 31. mars 2015.

Bakgrunnsstoff

skipingar i 1876
Norske bryggjeri
Hesselmanmotor

Hesselmanmotor er ein råoljemotor med innsprøyting av drifstoffet og gnisttenning. Motoren vart utvikla av svensken Jonas Hesselman tidleg på 1920-talet og vart nytta i lastebilar.

Arbeidsprinsipp 
Hesselmanmotoren var bygd som firetaktsmotor, med om lag same kompresjonsforhold som ein bensinmotor (6 til 7). Men i staden for å tilsetta drivstoffet til innsugningslufta saug han inn rein luft og drivstoffet vart spruta direkte inn i sylinderen mot slutten av kompresjonstakta, om lag på same måte som i ein glødehovud- eller dieselmotor, der det vart blanda med luft. På grunn av det låge kompresjonsforholdet vert ikkje temperaturen høg nok til å tenna drivstoffet som i ein dieselmotor. Det vert difor sett fyr på av ein gneist frå ein elektrisk tennplugg, som i ein forgassarmotor .

Hesselmanmotoren arbeider med tilnærma konstant drivstoff/luft-tilhøve, som forgassarmotorar. Innsprøytingspumpa skil seg difor frå innsprøytingspumpa i ein dieselmotor, der luftmengda er konstant og det er drivstoffmengda som vert regulert. For å halda brensle/luft-tilhøvet konstant har Hesselmanmotoren både eit speld i innsugningsmanifolden, som regulerer luftmengda, og variabel effektiv slaglengd på stemplet i innsprøytingspumpa. Det er viktig at innsprøytinga tek slutt rett før geisten tenner drifstoff-luftblandinga, så tidspunktet for slutten innsprøytinga er konstant og det er tidspunktet for starten på innsprøyutinga som vert regulert.

Eigenskapar 
Hesselmanmotoren nytta råolje, som var billigare enn bensin, men verkningsgraden var lågare enn for dieselmotoren. Det var òg ein føremon at ein kunne nytta fleire typar drivstoff. På 1920- og 1930-talet var det låge kompresjonstilhøvet ein føremon, på det viset at massen kunna haldast lågare enn for ein dieselmotor med same effekt. Forbrenninga var noko ufullstendig, så tennpluggen hadde ein tendens til å sota ned.

Bruk 
Dei svenske produsentane Scania-Vabis, Tidaholm og Volvo nytta Hesselmanmotorar i lastebilane sine på 1920- og 1930-talet. Volvo nytta Hesselmanmotorar i lastebilar heilt i 1947, før dei gjekk over til dieselmotorar, og i traktoren T 43, som vart produsert frå 1946 til 1950. Åkerman nytta òg Hesselman-motorar i nokre av gravemaskinane sine før dei gjekk over til dieselmotorar.

Kjelder 

Forbrenningsmotorar
Leikanger prestegjeld

Leikanger prestegjeld var eit stort prestegjeld i Sogn som omfatta Leikanger hovudsokn (i noverande Leikanger kommune) og annekssoknene Feios, Fresvik og Vangsnes (i noverande Vik kommune), Tjugum (i noverande Balestrand kommune) og Fjærland (i noverande Sogndal kommune). Prestegjeldet høyrde til Indre Sogn prosti. Leikanger har hatt 29 prestar etter reformasjonen. To av dei vart nesten biskopar, og ein vart statsråd. Den lengstsitjande er Jens Engelsøn (42 år) og den med kortast tid i kallet er Hans Arctander (1 år).

Prestar i Leikanger før 1536 
Jon Røg var den siste katolske og fyrste lutherske presten i Leikanger. Ein kjenner ikkje andre prestar i katolsk tid, forutan ein Hr. Otto.

Prestar i Leikanger 1537-1848 
Tidlegare stod det fire kyrkjer i noverande Leikanger sokn, og alle hadde sin eigen prest. Ved reformasjonen tok Leikangerpresten over dei tre kyrkjene på Hamre, Henja og Njøs, som så vart nedlagde i tida mellom 1544 og 1686. Det var på 1500- og 1600-talet prestegjeldet voks og etter kvart femnde om storparten av Midtre Sogn.

Prestar i Leikanger 1849-1999 
Leikanger prestegjeld vart delt i 1849, slik at soknene Vangsnes, Tjugum og Fjærland vart skilde ut som Balestrand prestegjeld. Dette skjedde på skiftet etter Søren Wilhelm Thorne, slik at den nye presten vart sokneprest i Leikanger, medan kapellan Harald Ulrik Sverdrup vart sokneprest i Balestrand.

Prestar i Leikanger etter 1999 
1. august 1999 vart soknene Feios og Fresvik overførte frå Leikanger til Vik prestegjeld, i tråd med dei nye kommunegrensene frå 1992. Etter dette var Leikanger prestegjeld identisk med Leikanger sokn, fram til ordninga med prestegjeld vart avskaffa i 2004. Etter dette er prestane tilsette i prostia. Kjell Sæter heldt fram som sokneprest i Leikanger, og i tillegg fekk han Norum sokn i Sogndal kommune som ein del av sitt tenesteområde. Då han gjekk over i stillinga som prostiprest i Indre Sogn prosti i 2008, vart han etterfylgd av Egon Askvik som sokneprest i Leikanger og Norum.

Kapellanar i Leikanger 
Sokneprestane i det store prestegjeldet har halde seg med kapellanar sidan Erik Nordal si tid. Til å byrja med var det snakk om personelle kapellanar, som dei løna sjølve. Mellom kapellanane er namna Bugge, Leganger og Daae gjengangarar. Nokre av desse vart seinare sokneprestar i Leikanger eller granneprestegjelda. Ein av desse var Ludvig Daae, som seinare vart prest og kyrkjeeigar i Lindås. Ein annan var Jørgen Johan Ibsen (1724-1801), personellkapellan 1754-1761 og bror til Henrik Ibsen sin tippoldefar.

Leikanger Residerende Kapellani 
Leikanger Residerende Kapellani vart oppretta i 1742. Stillinga som residerande kapellan vart  teken bort då prestegjeldet vart  delt i 1849.

Kjelder 
 

Leikanger kommune
Vik kommune
Balestrand kommune
Sogndal kommune
Den norske kyrkja
Kiosk

Kiosk er ein butikk i mindre format. Han kan vera ein frittståande bygning, ei bu, med opning på ei side for betening, eller vera eit mindre lokale i ein større bygning.

Ordet «kiosk» stammar frå det tyrkiske köşk, som tyder ‘paviljong’. Det tyrkiske ordet kjem i sin tur frå persisk  kūskh, ‘palass’, ‘portiko’.

Ein kiosk har eit avgrensa vareutval. Det finst fleire typar kioskar. Det er gatekjøken, som satsar på hurtigmat som pølser og hamburgarar. Det er videokioskar som i tillegg til sal av mat sel og leier ut filmar. Det er bladkioskar som har eit stort utval av norske og utanlandske blad, aviser og magasin, men også litt bøker.

Galleri

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
Kioskdøden – NRK Møre og Romsdal

Handelsstader
Bygningar
Tyrkiske ord og uttrykk
Ord av persisk opphav
Katapult

Katapult er ein kastemaskin som kan senda eit prosjektil over ein større avstand ved hjelp av ein kastearm. Katapultar blei brukt som beleiringsskyts i oldtida og mellomalderen. Maskinen blei funnen opp i det gamle Hellas.

Ein katapult er danna av ein trebjelke med ein ende innspent mellom to samansnodde tau. Desse kan spennast meir når bjelken blir trekt ned i horisontal stilling ved hjelp av eit vindespel. Når så bjelken blir frigjort, dreier han seg med valdsam kraft oppover og framover til han blir stoppa av eit tverrtre. Prosjektila (stein eller metallkuler) blir lagt på den frie enden av bjelken og slynga ut i krumme banar. Med katapult kunne ein slynga prosjektil på fleire hundre kilo opptil 600 meter. 

Ordet «katapult» kjem av latin catapulta, frå gresk katapeltēs (καταπέλτης) av kata, 'nedover' og pallō, 'kasta, slynga, svinga'.

Katapulttypar
Ballista
Blide
Onager

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Catapult» frå ,  den 6. april 2015.

Bakgrunnsstoff

Prosjektilvåpen
Teknologi i antikken
Teknologi i mellomalderen