kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Kolbotn i Tynset

Kolbotn er ei hytte, eller østerdalsstove, ved Savalen i Tynset kommune, på grensa til Alvdal kommune. Ho er kjend som ein kunstnarheim sidan forfattarekteparet Arne (1851–1924) og Hulda Garborg (1862–1934) budde her i åra 1885–1896.

Det var Garborg sin ven Ivar Mortensson-Egnund som fekk Garborg til Nord-Østerdalen, og som hjelpte han å kjøpe ei tomt på ein stad der det tidlegare hadde vore ei kolmile, derfor namnet Kolbotn. Eit hus vart flytt hit og reist i 1885, og det var Arne Garborgs første eigne heim. Då han i desember 1887 gifta seg med Hulda, fødd Bergesen, flytta paret til Kolbotn. Dei budde her meir eller mindre fast fram til 1896, då sonen Arne Olaus hadde nådd skulealder. 

Huset og livet til familien der er særleg gjort kjent gjennom Harriet Backers måleri av ekteparet: «Gamlestua på Kolbotn», men òg frå Arne Garborg si essaysamling Kolbotnbrev (1890) og Hulda Garborg si Frå Kolbotnen og andetsteds (1903). Fleire andre bøker vart òg til her: Hjaa ho mor (1890), Trætte mænd (1891), Fred (1892), Læraren (1896) og delar av Haugtussa (1895). 

Huset er i dag ått av familien, og det er nokre gonger kulturarrangement på tunet eller utflukter til stova i samband med Garborg-dagane på Tynset. Lektor Arne Dag Østigaard, Tynset, har skrive ei omfattande bok om livet til paret i stova, med utgangspunkt i si eiga hovudfagsoppgåve frå 1970.

Kjelder 
 Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta søndag 26. september 2010, klokka 15:49.

Bakgrunnsstoff 
 Norske kunstnerhjem; temanummer av Fortidsvern; nr 3, 2005
 Arne Dag Østigaard. Arne og Hulda på Kolbotn. Sollia forlag, 1993
 Hans Eyvind Garborg. «Kolbotnen. Vedlikehold og bevaring». I: Årbok for Nord-Østerdalen; 2005
 Hedmark fylkesbibliotek: LitteraTurer i Hedmark
  Ein hippie frå førre åttitalet ved aasentunet.no
 Kolbotnbrev  med Backers måleri ved aasentunet.no
 Kolbotn ved kulturminnesok.no

Kunstnarheimar
Tynset kommune
Opphavleg omsett med Apertium
Arne Garborg
Begerlav

Begerlav (Cladonia) er ei slekt av lav. 
Mange av artane går under nemninga reinlav.
Dei er hovudføda for rein og karibu.
Artane er økonomisk viktige for folk som driv med rein, slik som samar i Skandinavia og nenetsarar i Russland.
Antibiotiske stoff blir utvunne frå nokre arter.
Den lysegrøne arten kvitkrull blir nytta i blomsterdekorasjonar.

Artar
 fjellreinlav
 gaffelreinlav
 grå reinlav
 kornbrunbeger
 kvitkrull
 kystreinlav
 lys reinlav
 svartfotreinlav

Galleri

Bakgrunnsstoff

Lav
Storegutprisen

Sjå òg Storegut (fleirtyding)
Storegutprisen er ein pris som vert delt ut av Litteraturdagane i Vinje. Prisen vert delt ut til den eller dei som på ein positiv måte bruker levande og ledug nynorsk. Prisen har namn etter diktsamlinga Storegut (1866) av Aasmund Olavsson Vinje. Prisen vert delt ut årleg frå 2002 på Edland under litteraturdagane i Vinje i Telemark.

Prisvinnarar 
 2002: forfattaren Ivar Eskeland
 2003: politikaren Berge Furre
 2004: hallodama Ragnhild Sælthun Fjørtoft
 2005: radiomannen Bjørn Bø
 2006: musikaren Sigmund Groven
 2007: samferdselsminister Liv Signe Navarsete
 2008: skiskyttartrenar Audun Svartdal
 2009: Nina og Øystein Rudi som er vertskap på Rudi Gard i Sør-Fron i Gudbrandsdalen
 2010: songaren Odd Nordstoga
 2011: radiojournalist Astrid Brekken
 2012: programleiar Ingvild Bryn
 2013: songarinna Herborg Kråkevik
 2014: kvedaren Sondre Bratland
 2015: firmaet Lerum AS
 2016: satirikaren Are Kalvø
2017: forfattaren og omsetjaren Kristin Sørsdal
2018:	journalist og forfattar Olav Vesaas
2019:	journalist og programleiar Linda Eide
2020:	inga utdeling
2021:	musikaren Runar Gudnason og rap-orkesteret Side Brok
2022: forlagsredaktør og omsetjar Guri Vesaas
2023: reiarlaget Fjord1

Referansar

Bakgrunnsstoff
Litteraturdagane i Vinje 

Norske prisar
Skipingar i 2002
Vinje kommune
Amanda Igland

Amanda Grotle Igland () var ei norsk pensjonatvertinne, fiskarkone, lokalpolitikar og organisajonskvinne frå Bremanger.

Organisasjonslivet
Amanda Igland var svært engasjert i fiskarkvinnene sine kår. I 1953 var Igland med å skipe Norges Fiskarkvinnelag der ho også var leiar i 11 år. Ho var også med å skipe organisasjonen Sogn og Fjordane Fiskarkvinnelag og sat som leiar der i 12 år.

Amanda Igland var hovudpersonen bak vedtaket om at fiskarkvinnene skulle representerast i landsstyret i Noregs Fiskarlag. Ei anna viktig kampsak var rett til ferie for fiskarar, noko som resulterte i Lov om ferie for fiskere i 1972.

Amanda Igland hadde fleire andre verv innan fiskarorganisasjonane, og var medlem av kommunale, fylkeskommunale og regjeringsutnemde utval. Igland sat mange år i Bremanger kommunestyre.

Amanda Igland fekk kongens fortenestmedalje i gull i 1987. Same året fekk Igland kulturprisen for Bremanger kommune.

Havly pensjonat
Rundt 1970 starta Amanda Igland og ektemannen Ulrik Igland pensjonatet Havly. Pensjonatet hadde 11 rom. Tilreisande arbeidarar frå til dømes hamnevesenet og kystverket, var blant dei faste gjestene. Igland dreiv pensjonatet fram til 1998.

Fiskarmonumentet
Som leiar i Bremanger Fiskarkvinnelag fremja Amanda Igland ideen om eit minnesmerke over omkomne på havet. Det vart samla inn pengar til å reise eit monument i stein, laga av bilethoggaren Ståle Kyllingstad. Igland var med på avdukinga av Fiskarmonumentet søndag 6. september 1964.

Sokneprest H.V. Gjeitanger var prest i Bremanger frå 1927 til 1935, og han heldt avdukingstalen. Kunstnaren Kyllingstad sa nokre ord om kunstverket, og Amanda Igland la ned blomar for å minnest og ære dei sakna og omkomne på sjøen. Igland overrekte monumentet til Bremanger kyrkje på vegner av Bremanger Fiskarkvinnelag.

Kjelder 

 Kåre Furnes: Fiskarkvinna i 100 år 100 navn. Personer som har preget Nordvestlandet. Sunnmørsposten Forlag 2000
 Kvinnestemmer frå Sogn og Fjordane: Amanda Grotle Igland (1917 – 2002) 
 Kulturhistorisk leksikon: Fiskarmonumentet i Bremanger 
 NRK Sogn og Fjordane, Fylkesleksikon: Havly Pensjonat 
 Kulturprisen for Bremanger kommune

Folk frå Bremanger
Kongens fortenestmedalje i gull
Kvinner frå Sogn og Fjordane
Norske hotelleigarar
Fylkesveg 27 (fleirtyding)

Fylkesveg 27 finst i fleire fylke i Noreg:

Fylkesveg 27 (primær fylkesveg i Hedmark og Oppland)
Fylkesveg 27 i Akershus, no fylkesveg 1366
Fylkesveg 27 i Buskerud
Fylkesveg 27 i Finnmark
Fylkesveg 27 i Nord-Trøndelag
Fylkesveg 27 i Vest-Agder

Fylkesveg 027
Etasje

Etasje er eit lag på same eller nesten på same plan i ein bygning. Han omfattar som regel fleire samanhengande rom.

På norsk tyder «første etasje» det første planet over terrenget, medan «første etasje» på mange andre språk tyder det andre planet.

Sjå òg
Heis
Trapp
Høghus

Kjelder

Byggteknikk
Identifikatorar
Golv
Metallurgi

Metallurgi er læra om utvinning og tilverking av metall, og om dei fysiske og kjemiske eigenskapane til metalla. Faget tek også for seg framstilling av legeringar og halvmetall. Det blir rekna som ein ingeniørvitskap.

Ordet metallurgi er avleidd av gresk metallurgein, 'å drive ei gruve', som kjem av metallon ('gruve') og ergon, 'arbeide'). Medan utvinning av metall tradisjonelt har føregått frå malm, kan metallurgi også hjelpa til med å finna gode framstillingsmåtar frå avfall og salt.

Ein har etterkvart også gått over til å omtala metallurgi som materialteknologi, ettersom ein kan bruka like tilnærmingsmetodar for plast, keramar og komposittar som for metall.

Sjå òg 
 Korrosjon
 Krystallisering
 Krystallografi
 Materialteknologi

Kjelder 
 
 
 Denne artikkelen bygger på «» frå , og «Metallurgi» frå  den 30. september 2010.

Bakgrunnsstoff 
  Sciencedaily: "Brick Wall" Helps Explain How Corrosion Spreads Through Alloy 25-11-2004
 Støbejerns metallurgi og lidt om kinesisk støbejern 
 Metallurgisk ordbok 

 
Ingeniørfag
Busetjinga Ariel

Ariel (hebraisk אֲרִיאֵל‎, arabisk اريئيل‎) er ei israelsk busetjing på den okkuperte Vestbreidda. Busetjinga vart etablert i 1978 og fekk bystatus av israelske styresmakter i 1998. Folketalet er 16 700.(2008) Ariel er den femte største israelske busetjinga på Vestbreidda og vert, saman med dei andre busetjingane, rekna som ulovleg etter folkeretten. Ariel ligg i Salfit-provinsen.

Geografi
Ariel ligg om lag 17 kilometer aust for grensa mellom Israel og Vestbreidda og 34 km vest for Jordanelva, som er grensa til Jordan. Den næraste palestinske byen er Salfit, Nablus ligg litt lenger unna mot nordaust. Avstanden til Tel Aviv er 42 km og til Jerusalem 60 km.

Historie
Busetjinga Ariel vart grunnlagd våren 1978, då ei gruppe busetjarar sette opp telt på ein bakketopp, som var vald ut fordi han låg strategisk til langs ei mogleg jordansk invasjonsrute  i retning Tel Aviv. I august 1978 busette 40 israelske familiar seg her. Telta vart etter kvart bytte ut med prefabrikerte betonghus, og busetjinga fekk lagt inn vatn, elektrisitet og anna infrastruktur.

I 1982 vart det oppretta ei avdeling av Bar-Ilan-universitetet her. Denne institusjonen vart ein frittståande høgskule i 2004, under namnet Ariel universitetssenter i Samaria (המרכז האוניברסיטאי אריאל בשומרון‎) og søkte om universitetsstatus, men har per 2010 ikkje fått dette.

Israelske styresmakter gav busetjinga Ariel bystatus i 1998. Det var opphavleg meininga at den israelske sperringsgjerdet/-muren skulle byggjast ut frå grensa til Israel og austom Ariel, men dette vart i første omgang stoppa i påvente av handsaming av israelsk høgsterett. I mellomtida har busetjinga blitt omringa av eit elektrisk piggtrådgjerde. Den israelske statsministeren Ehud Olmert, frå partiet Kadima, sa under valkampen i 2006 at Israel aldri ville gi frå seg Ariel. Statsminister Benjamin Netanyahu, frå Likud-partiet, gjentok under ein seremoni i Ariel i januar 2010 dette standpunktet, og sa at uansett framtidige forhandlingar og avtalar vil Ariel alltid vera ein integrert del av staten Israel.

I mars 2008 vart det bygd nye bustader i Ariel for å gi husrom til israelske busetjarar som hadde vorte tvinga til å flytta frå Gazastripa då Israel trekte seg ut derifrå. I juni 2008 var den israelske presidenten Shimon Peres til stades i Ariel under feiringa av 30-årsjubileet for busetjinga. Peres var med i regjeringskomiteen som godkjende opprettinga av Ariel i 1978.

Etter planen skal eit teatersenter opna i Ariel 8. november 2010. 60 framståande israelske skodespelarar, forfattarar og regissørar har kunngjort at dei vil nekta å opptre på dette teateret, fordi dette ville ha styrkt dei israelske busetjingane på Vestbreidda.

Venskapsbyar
Ariel er venskapsby med: 
 Heredia i Costa Rica
 Mobile i Alabama i USA

Bakgrunnsstoff
Ariel si offisielle nettside  på engelsk.

Kjelder

Fotnotar

Ariel
Byar på Vestbreidda
Blanda israelske busetjingar
Busetnader grunnlagde i 1978
Guden Høne

Høne (norrønt Hǿnir) er ein ås i  den norrøne gudelæra.

Etter Voluspå skapte han, saman med Odin og Lodur, dei første menneska. Ved skapinga gav Odin ånd, Høne gav tanke og Lodur gav blod og kroppsvæsker.  Høne kan reknast som eit aspekt av Odin. 

Når ein sidan møter Høne på nytt, er han utan vett. Sidan er er unyttig, vert han send som gissel til vanane, si bytte omot Frøy og Njord.

Høne har mindre roller i Haustlong og Reginsmål.

I den færøyske mellomalderballaden Lokka táttur vernar Høne ein gardbrukarson gjennom å lokka til seg sju svaner.

Ein kjenner ikkje spor eller minne av noka dyrking av guden Høne. I mellomalderen vart Hønir eller Høne  bruka som mannsnamn.

Kjelder
Vera Henriksen: Verdenstreet (Aschehoug 1984) ISBN 82-03-11374-5

Referansar

Æser
Gudinna Jord

Jord opptrer som ei åsynje i den norrøne gudelæra. Ho er då ei personifisering av den fruktbare jorda. Ho vert òg kalla Fjorgyn, som tyder 'jord' eller 'land'. 

Ifølgje Gylfaginning er Jord både dotter og kone til høvdingen blant æsene, Odin, og mor til eldste sonen hans, Tor. I neste bolk av Gylfaginning er ei anna Jord nemnd som dotter av jotunkvinna Nótt og Ánarr.

Sjå òg
Mount Jord i Antarktis

Kjelder
Snorre Sturlasson: Gylfaginning i Den yngre Edda
Jan Erik Ebbestad Hansen og Kari Møller: Norrøne myter og sagn (Gyldendal Fakta 1999) ISBN 82-05-25546-6
Vera Henriksen: Verdenstreet (Aschehoug 1984) ISBN 82-03-11374-5

Åsynjer
Jordgudinner
Snabeldyr

Snabeldyr (Proboscidea) er ein orden som omfattar éin nolevande familie, Elephantidae, og fleire utdøydde familiar, Gomphotheriidae (ein underfamilie av Elephantoidea), kanskje Stegodontidae (avhengig av plasseringa av Stegodon) og Mammutidae.  Elephantidae omfattar tre levande elfeantartar (afrikansk steppeelefant, afrikansk skogelefant og asiatisk elefant) og dei no utdøydde mammut-artane av slekta Mammuthus frå Eurasia og Nord-Amerika. Mot slutten av den siste istida fanst det òg fleire artar gomphotheriidae i Mellom- og Sør-Amerika, fleire stegodonar i delar av Asia, og den amerikanske mastodonten frå familien Mammutidae i Nord-Amerika.  

Lenger attende i tida, under neogen, fanst òg familiane Platybelodon og Amebelodon. Det eldste kjende snabeldyret er Eritherium, følgd av Phosphatherium, begge frå paleocen-lag i Marokko. Frå eocen-tida er det kjend fleire svært primitive snabeldyr, mellom anna dei afrikanske Numidotherium, Barytherium og Moeritherium, og Anthracobunidae frå det indiske subkontinentet. 

Snabeldyra kan oppsummerast slik: 
Proboscidea
Elephantidae
Elephas (asiatisk)
Elephas maximus
Elephas maximus maximus
Elephas maximus indicus
Elephas maximus sumatranus
Loxodonta (afrikansk)
Loxodonta africana
 Loxodonta cyclotis

Familiar

Nolevande
Elephantidae
 Overlevde til sein pleistocen:
†Gomphotheriidae
†Mammutidae 
†Stegodontidae

 Utrydda tidlegare:
†Amebelodontidae
†Anthracobunidae
†Barytheriidae
†Choerolophodontidae
†Deinotheriidae
†Gnathabelodontidae 
†Hemimastodontidae
†Moeritheriidae
†Numidotheriidae
†Palaeomastodontidae

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

 
Pattedyr
MTV Unplugged av Bob Dylan

MTV Unplugged er eit konsertalbum av Bob Dylan som kom ut i 1995 på Columbia Records. Det dokumenterer to konsertar Dylan hadde på den då særs populære TV-serien MTV Unplugged. Det vart innspelt i Sony Music Studios i New York den 17. og 18. november 1994. Albumet var eit av dei mestseljande albumet til Dylan på fleire år. I USA nådde det 23. plass og selde til gullplate, medan det i Storbritannia nådde 10. plass og i Noreg nådde 2. plass.

Dylan hadde opphavleg ønskt å gjere tradisjonelle folkesongar, men MTV bad om at han heller hovudsakleg spelte klassikarane sine frå tidlege album.

Innhald
All songs skriven av Bob Dylan.

Medverkande
Bob Dylan – gitar, vokal, munnspel

Andre medverkande
Bucky Baxter – Dobro, pedalsteel, steelgitar, mandolin
Tony Garnier – kontrabass
John Jackson – gitar
Brendan O'Brien – Hammondorgel
Winston Watson – trommer

Teknisk personell
Greg Calbi – mastering
Ed Cherney – lydmiksing
Randy Ezratty – lydteknikar
Kim Gaucher – illustrasjonar
Scott Hull – mastering
Frank Micelotta – fotografi
Jeff Rosen – leiande produsent
Don Was – miksing
Allen Weinberg – kunstnarisk leiar

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «MTV Unplugged (Bob Dylan album)» frå ,  den 4. oktober 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Konsertalbum av Bob Dylan
Konsertalbum frå 1995
Columbia Records-album
Mtv Unplugged (Dylan, Bob album)
Grammy Award

Grammy Award (Grammy) er ein amerikansk musikkpris som blir delt ut årleg av The Recording Academy (ei samanslutning av personar i den amerikanske musikkindustrien).
Prisen er blitt delt ut sidan 1959 for prestasjonar innan musikk som er blitt gjeven ut i USA året før.

Prisen blir delt ut kvart år i februar, og blir sett på som ein parallell til Academy Award (Oscarprisen) i film.

På same måte som ved Oscarprisen skjer utdelinga etter røyster frå dei med røysterett i Recording Academy, og ikkje på grunnlag av popularitet eller tal på selde plater. Utmerkinga har fått namn etter troféet som vinnarane mottar, ein forgylt miniatyr av ein gamaldags grammofon.

Talet på sjangrar og kategoriar ein deler ut prisar kan endra seg. I 2018 delte ein ut 84 prisar innan 30 ulike sjangrar.
Grammyprisen blir hovudsakleg delt ut til engelskspråkleg musikk. Det finst ein tilsvarande pris for songar på spansk eller portugisisk, Latin Grammy Award.

Historie
Grammy-prisen blei skipa etter arbeidet med Hollywood Walk of Fame i 1950-åra. Folk som sat i Walk of Fame-komiteen for viktige personar innan musikkindustrien såg at ei rekkje leiande personar aldri ville få ei stjerne langs Hollywood Boulevard, og bestemte seg for å skipa ei utmerking for å heidra desse, tilsvarande Oscar- og Emmy-prisen. Dette var byrjinga på National Academy of Recording Arts and Sciences, seinare The Recording Academy. 

Dei første prisane blei delte ut for musikk frå 1958. Dei fekk namnet Grammy etter grammofonen, Emile Berliner si oppfinning som hadde hatt ein sentral plass i musikkindustrien. Andre namneforslag var Eddie, til ære for Thomas Edison, oppfinnaren av fonografen.

Den første prisutdelinga blei halden 4. mai 1959 på to stader samstundes - Beverly Hilton Hotel i Beverly Hills i California, og Park Sheraton Hotel i New York. Ved denne tilstellinga blei det delt ut 28 prisar. Seinare har talet på prisar auka og endra seg, slik at det ei tid blei delt ut over 100 prisar. Den andre prisutdelinga, som også blei halden i 1959, var den første som blei send på fjernsyn, men ikkje direktesend. Den første direktesendingar av utdelinga fann stad ved den 13. prisutdelingari 1971.

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Grammy Award» frå ,  den 22. april 2018.

Bakgrunnsstoff 

Skipingar i 1959
Musikkprisar
USA-amerikanske prisar
Riksantikvaren

Riksantikvaren – direktoratet for kulturminneforvaltning  er fagleg rådgjevar i utviklinga av den statlege kulturminnepolitikken, og arbeider for at viktige kulturminne, kulturmiljø og landskap blir tekne vare på. Direktoratet ligg under Klima- og miljødepartementet. Riksantikvaren har ansvar for at den statlege kulturminnepolitikken blir gjennomført og har eit overordna fagleg ansvar for fylkeskommunene og Sametingets arbeid med kulturminne, kulturmiljø og landskap.

Historie
Riksantikvaren vart skipa i 1912 som offentleg embete etter initiativ av Foreningen til norske Fortidsminnesmerkers Bevaring for å ha oppsyn med ivaretakinga og restaureringa av kunstnerisk og historisk verdfulle gamle bygningar som ikkje var underlagt eit museum. Då Harry Fett var riksantikvar, vart etaten bygd ut til eit vidfemnande institutt for vern og forsking. Riksantikvaren vart underlagd Miljøverndepartementet frå 1973, og fekk direktoratstatus i 1988.

Organisering

Direktoratet har om lag 160 tilsette, med kontor i Dronningens gate 13 i Oslo. Det er òg distriktskontor i Bergen, Tønsberg og Trondheim.

Riksantikvaren har fire avdelingar:

 Organisasjonsavdeling
 Kulturminneavdeling
 Avdeling for kunnskapsutvikling
 Samfunnsavdeling

Riksantikvaren har òg eit spesialbibliotek for kulturminnevern.

Riksantikvarens arkiv har mellom anna mange teikningar og fotografi som baserere seg på Fortidsminneforeingas samling av dokumentasjon frå kulturminnnevernets pionertid.

Oppgåver
Riksantikvaren har det overordna faglege ansvaret for kulutrminneforvaltninga og fungerer som rådgjevar for Klima-og miljødepartementet.

Bevaringsprogrammer
Riksantikvaren har ti bevaringsprogam for å sikre, setje i stand og kartleggje tilstanden til kulturminne. Dei ti programma er:

 Freda bygningar i privat eige
 Samiske kulturminne
 Stavkyrkjene
 Verdsarven
 Tekniske og industrielle kulturminne
 Brannsikring av tette trehusmiljø og stavkyrkjer
 Fartøy
 Ruinar
 Bergkunst
 Utvalde arkeologiske kulturminne

Liste over riksantikvarar 
 1912–1913: Herman Major Schirmer
 1913–1946: Harry Fett
 1946–1958: Arne Nygård-Nilssen
 1958–1977: Roar Hauglid
 1978–1991: Stephan Tschudi-Madsen
 1991–1997: Øivind Lunde 
 1997–2009: Nils Marstein 
 2009–2009: Sjur Helseth (konstituert frå 20. august til 22. oktober)
 2009–2018: Jørn Holme
 2018– : Hanna Geiran

Kjelder 
 
 Riksantikvarens nettsider

Bakgrunnsstoff 

 
Norske statsetatar
Skipingar i 1912
Norsk Polarinstitutt

Norsk Polarinstitutt er ein statsinstitusjon med hovudkontor i Tromsø som utfører topografisk kartlegging omframt forvaltingsretta vitskaplege undersøkingar innan biologi, geologi, meteorologi og sjøisforsking i polartraktene, for det meste i norske interesseområde. Institusjonen gir også ut vitskapleg litteratur i seriane Polar Research, Skrifter og Meddelelser og i tillegg Polarhandbøker.

Norsk Polarinstitutt sender ekspedisjonar årleg til Svalbard og har leidd fleirårige ekspedisjonar til Dronning Maud Land i Antarktis, Maudheim 1949–1952 og Norway Station 1956–1960, i tillegg til fleire sommarekspedisjonar i ettertid. Ein multilateral avtale mellom Noreg, Sverige og Finland gir deltakarlanda påbod om å organisere ein Antarktisekspedisjon kvart tredje år der kvart av landa deltek og Norsk Polarinstitutt står for organiseringa av dei norsk-arrangerte ekspedisjonane. Institusjonen oppretta i 1989/90 forskingsstasjonen Troll i Jutulsessen, Dronning Mauds Land, som base for norsk forsking i Antarktis.

I 1993 vedtok Stortinget å flytte Norsk Polarinstitutt frå Oslo til Tromsø over ein periode på fem år. Institusjonen har avdelingskontor i Longyearbyen på Svalbard og heilårs forskingsstasjon med mannskap i Ny-Ålesund. Norsk Polarinstitutt har status som direktorat og er underlagt Miljøverndepartementet.

Kjelder

Bakgrunnsstoff  

Norske statsetatar
Polarforsking
Næringsliv i Tromsø
Skipingar i 1928
Prøver af Landsmaalet i Norge

Prøver af Landsmaalet i Norge er ei bok av Ivar Aasen. Ho kom ut første gong i juni 1853. Boka, som var på 120 sider var delt i to hovuddelar: «Prøver af enkelte Bygdemal» med tekstar frå 20 ulike dialektar, og «Prøver af almindeligt Landsmaal» med 16 tekstar på standardisert landsmål i ulike sjangrar. Først i boka skriv Aasen ein fortale.

Det meste av stoffet er innsamla mellom 1842 og 1851. I landsmåldelen kjem han for første gong med framlegg til ein skriftnormal i praksis. Denne endra han lite seinare.

Utgåver
 Prøver af Landsmaalet i Norge (1853)
 Prøver af Landsmaalet i Norge (1899)
 Prøver av Landsmålet i Noreg (Vestanbok Forlag 1985)

Kjelder
Magne Myhren: Prøver af Landsmaalet i Prøver av Landsmålet i Noreg. Vestanbok Forlag, 1985.
Stephen J. Walton: Innleiing i Om grunnlaget for norsk målreising. Vestanbok Forlag, 1984.

Fotnotar

Bakgrunnsstoff 

 
 
 

Ivar Aasen
Nynorsk
Norske bøker
Bøker frå 1853
Knut Vartdal

Knut Vartdal () var ein norsk fiskar, fiskebåtreiar, organisasjonsmann og ordførar. Han var fødd på Søre-Vartdal i Vartdal kommune, no Ørsta, på Sunnmøre. 

Knut Vartdal tok til som fiskar som 16-åring. 24 år gamal var han skipper under sildefiske og selfangst.

I 1922 grunnla han Vartdal Fiskeriselskap A/S. Saman med fem brør, som var skipperar på båtane, bygde han dette selskapet opp til å verte eit av dei største fiskerireiarlaga i landet. Knut Vartdal var første formann i representantskapet i Storsildlaget. I mange år var han formann i styret for Noregs Sildesalslag. Saman med Georg Garshol og Hans O. Vindenes stod han bak skiping av Fiskebåtredernes Forbund, seinare Fiskebåt, organisasjonen til den havgåande fiskeflåten. Vartdal var første formann i Fiskebåtredernes Forbund, frå starten i 1946 til han omkom i 1959.

Knut Vartdal var ordførar i Vartdal kommune 1937-1942. Då vart han avsett under krigsstyresmakta. Han fungerte på nytt frå krigsslutt til nytt val vart halde. 

Han vart i 1950 utnemnd til Riddar av 1. klasse av St.Olavs Orden. Han vart og tildelt medalje frå Selskapet for de Norske Fiskeriers Fremme.

Knut Vartdal omkom i bilulukke i 1959. Ved heimen hans på Vartdal har Fiskebåtredernes Forbund reist ein bauta.

Kjelder 
 Harald Kjølås: Bulldosaren i norsk fiskeri i 100 år 100 navn Personer som har preget hundreåret på nordvestlandet Sunnmørsposten Forlag 2000
 Harald Grytten:Fisk og Forbund, Festskrift til Fiskebåtredernes forbund 1946 - 1996 Fiskebåtredernes Forbund 1996. ISBN 82-993729-0-9

Bakgrunnsstoff 

 NBL-artikkel om Vartdal, skriven av Ole Johan Østvedt.

Folk frå Ørsta
Ordførarar i Vartdal
St. Olavs Orden
Norske fiskebåtreiarar
Døde i trafikkulukker