kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Det tyske kvinnelandslaget i fotball

Tyskland sitt kvinnelandslag i fotball er det kvinnelege landslaget i fotball for Tyskland. Det representerer landet i internasjonale fotballturneringar, og vert regulert av Deutscher Fußball-Bund. Landslaget spelte sin fyrste internasjonale kamp i 1982 og kvalifiserte seg til sin fyrste store meisterskap i 1989.

Resultat i internasjonale meisterskap 
Resultata som er vist under er berre turneringar der Tyskland har delteke. Turneringar dei ikkje har tatt del i er ikkje førte opp.

Olympiske leikar 

  1996: Gruppespelet
  2000: Bronse

  2004: Bronse
  2008: Bronse

  2016: Gull

Verdsmeisterskapen 

  1991: Fjerdeplass
  1995: Andreplass
  1999: Kvartfinale

  2003: Vinnar
  2007: Vinnar
  2011: Kvartfinale

  2015: Fjerdeplass
  2019: Kvartfinale
   2023: Gruppespelet

Europameisterskapen 

  1989: Vinnar
  1991: Vinnar
  1993: Fjerdeplass
  1995: Vinnar

   1997: Vinnar
  2001: Vinnar
  2005: Vinnar
  2009: Vinnar

  2013: Vinnar
  2017: Kvartfinale
  2022: Andreplass

Sjå òg 
 Det tyske herrelandslaget i fotball

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside
 Nettsida til det tyske kvinnelandslaget
 Profil hos FIFA
 Profil hos UEFA

Fotball i Tyskland
Tyske landslag
Det tyske kvinnelandslaget i fotball
Tyskland
Det svenske kvinnelandslaget i fotball

Sverige sitt kvinnelandslag i fotball er det kvinnelege landslaget i fotball for Sverige. Det representerer landet i internasjonale fotballturneringar, og vert regulert av Svenska Fotbollförbundet. Landslaget spelte sin fyrste internasjonale kamp i 1973 og kvalifiserte seg til sin fyrste store meisterskap i 1984.

Resultat i internasjonale meisterskap 

Resultata som er vist under er berre turneringar der Sverige har delteke. Turneringar dei ikkje har tatt del i er ikkje førte opp.

Olympiske leikar 

  1996: Gruppespelet
  2000: Gruppespelet
  2004: Fjerdeplass

  2008: Kvartfinale
  2012: Kvartfinale

  2016: Sølv
  2020: Sølv

Verdsmeisterskapen 

  1991: Tredjeplass
  1995: Kvartfinale
  1999: Kvartfinale

  2003: Andreplass
  2007: Gruppespelet
  2011: Tredjeplass

  2015: Åttedelsfinale
  2019: Tredjeplass
   2023: Tredjeplass

Europameisterskapen 

  1984: Vinnar
  1987: Andreplass
  1989: Tredjeplass
  1995: Andreplass

   1997: Semifinale
  2001: Andreplass
  2005: Semifinale
  2009: Kvartfinale

  2013: Semifinale
  2017: Kvartfinale
  2022: Semifinale

Sjå òg 
 Det svenske herrelandslaget i fotball

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside
 Nettsida til det svenske kvinnelandslaget
 Profil hos FIFA
 Profil hos UEFA

Fotball i Sverige
Svenske landslag
Det svenske kvinnelandslaget i fotball
Sverige
Det britiske kvinnelandslaget i fotball

Storbritannia sitt kvinnelandslag i fotball er det kvinnelege landslaget i fotball for Storbritannia. Det representerer landet i dei olympiske sommarleikane, og vert regulert av The Football Association. Landslaget spelte sin fyrste offisielle landskamp i 2012.

Resultat i dei olympiske leikane 
  2012: Kvartfinale
  2020: Kvartfinale

Sjå òg 
 Det britiske herrelandslaget i fotball
 Det engelske kvinnelandslaget i fotball
 Det nordirske kvinnelandslaget i fotball
 Det skotske kvinnelandslaget i fotball
 Det walisiske kvinnelandslaget i fotball

Bakgrunnsstoff 
 Nettsida til dei britiske fotballandslaga

Fotball i Storbritannia
Britiske landslag
Det britiske kvinnelandslaget i fotball
Storbritannia
Nesøya i Tysnes

Nesøya er ei øy vest i Tysnes kommune i Vestland. Øya har vegsamband til Tysnesøya.

Ein gjestgjevarstad her er nemnt første gong i 1651. Det vart slutt på losjering her mot slutten av 1800-talet, men ein landhandel heldt fram og var i drift til 1973.

Folketalsutvikling:

Kjelder

 Ernst Berge Drange, Tysnes - Gards- og ættesoge 1 (Tysnes sogelag, 1986)

Øyar i Tysnes
Tjuvholmen i Tysnes

Tjuvholmen er ein holme i Tysnes kommune i Vestland fylke. Holmen er veglaus og utan fast busetjing.

På 1830-talet vart det oppretta ein husmannsplass her. Ved folketeljinga i 1900 budde det åtte personar her. Holmen vart fråflytta i 1959.

Kjelder

 Ernst Berge Drange, Tysnes - Gards- og ættesoge 1 (Tysnes sogelag, 1986)

Øyar i Tysnes
Det japanske kvinnelandslaget i fotball

Japan sitt kvinnelandslag i fotball er det kvinnelege landslaget i fotball for Japan. Det representerer landet i internasjonale fotballturneringar, og vert regulert av Nippon Sakkā Kyōkai. Landslaget spelte sin fyrste internasjonale kamp i 1981 og deltok i sin fyrste store meisterskap i 1981.

Resultat i internasjonale meisterskap 
Resultata som er vist under er berre turneringar der Japan har delteke. Turneringar dei ikkje har tatt del i er ikkje førte opp.

Olympiske leikar 

  1996: Gruppespelet
  2004: Kvartfinale

  2008: Fjerdeplass
  2012: Sølv

  2020: Kvartfinale

Verdsmeisterskapen 

  1991: Gruppespelet
  1995: Kvartfinale
  1999: Gruppespelet

  2003: Gruppespelet
  2007: Gruppespelet
  2011: Vinnar

  2015: Andreplass
  2019: Åttedelsfinale
   2023: Kvartfinale

Asiameisterskapen 

  1977: Gruppespelet
  1981: Gruppespelet
  1986: Andreplass
  1989: Tredjeplass
  1991: Andreplass
  1993: Tredjeplass

  1995: Andreplass
  1997: Tredjeplass
  1999: Fjerdeplass
  2001: Andreplass
  2003: Fjerdeplass
  2006: Fjerdeplass

  2008: Tredjeplass
  2010: Tredjeplass
  2014: Vinnar
  2018: Vinnar
  2022: Semifinale

Asialeikane 

  1990: Andreplass
  1994: Andreplass
  1998: Tredjeplass

  2002: Tredjeplass
  2006: Andreplass
  2010: Vinnar

  2014: Andreplass
  2018: Vinnar

Sjå òg 
 Det japanske herrelandslaget i fotball

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettside
 Nettsida til det japanske kvinnelandslaget
 Profil hos FIFA
 Profil hos AFC

Fotball i Japan
Japanske landslag
Japan
Harald Haare

Harald Haare () var ein norsk jarnbanemann og politikar frå Drammen.

Far til Haare var tilsett i Statsbanene. Harald Haare sjølv fekk seg arbeid i Norges Statsbaner i 1902, i stilling som overkonduktør frå 1920. Frå 1924 var han elles nestformann i Norsk Jernbaneforbund.

Haare var medlem av Drammen bystyre frå 1917 og hadde plass i formannskapet frå 1920. I 1927 vart han vald til å representere Arbeidarpartiet og valkrinsen Drammen, Kongsberg og Hønefoss på Stortinget 1928-30. På Tinget var han medlem i Jarnbanekomitéen, men døydde allereie tidleg i den andre sesjonen.

Eidsvollmannen Kristoffer Borgersson Hoen var hans tippoldefar.

Kjelder

Stortinget: 1928-30
Fremtiden 4. februar 1929

Stortingsrepresentantar 1928-1930
Folk frå Drammen
Neckarsulm

Neckarsulm er ein by og ein kommune nord i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, ei 5-6 km nord for sentrum av Heilbronn. Kommunen omfattar 24,9 km² og har eit folketal på kringom 26 500.

Schwarz-Gruppe, Europas største matvaregrossist, har hovudkontoret sitt i Neckarsulm. 

Bil- og tohjular-produsenten NSU Motorenwerke var heimehøyrande i Neckarsulm. Bilfabrikken i byen er i dag del av Audi-konsernet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Neckarsulm» frå ,  den 24. august 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Baden-Württemberg
Weinsberg

Weinsberg er ein by og ein kommune nord i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, 5 km aust for Heilbronn. Kommunen omfattar 22,2 km² og over 13 000 ibuarar.

Dyrking og framstelling av vin er framleis ei viktig næring i Weinsberg.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Weinsberg» frå ,  den 24. august 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Baden-Württemberg
Leingarten

Leingarten er ein by og ein kommune nord i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, 4-5 km vest for Heilbronn. Kommunen omfattar 23,5 km² og har eit folketal på nærare 12 000.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Leingarten» frå ,  den 24. august 2023.  

Byar i Baden-Württemberg
Schwaigern

Schwaigern er ein by og ein kommune nord i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, 6-7 km vest for Heilbronn. Kommunen omfattar 49,5 km² og har eit folketal på 11 687 i 2022.

Industriselskapet Iwis, ein produsent av mekatronikk til bil- og energiindustien, har hovudkontoret sitt i Schwaigern. 

Hærføraren Wilhelm Reinhard von Neipperg var fødd i Schwaigern.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Schwaigern» frå ,  den 24. august 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Baden-Württemberg
Lauffen am Neckar

Lauffen am Neckar er ein by og ein kommune nord i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, ei 9 km sør for Heilbronn. Kommunen omfattar 22,6 km² og har eit folketal på  11 816 i 2022.

Industriselskapet Schunk SE & Co. har hovudkontoret sitt i Lauffen.

Diktaren Friedrich Hölderlin var fødd i Lauffen. Den 20.juni 1959 omkom 45 menneske i ei ulukke då ein buss vart treft av ei tog på ein planovergang.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lauffen am Neckar» frå ,  den 24. august 2023.

Bakgrunnsstoff

Byar i Baden-Württemberg
Klinkholmen

Klinkholmen er ei øy i Tysnes kommune i Vestland. Vegen frå Tysnesøya til Reksteren går over holmen. Han er utan fast busetjing.

Holmen vart busett i 1814, då det vart oppretta ein husmannsplass. På 1860-talet vart det oppretta ein landhandel på holmen, og på 1870-talet vart han stoppestad for dampskip. Ved folketeljinga i 1900 budde det ni personar her. Landhandelen vart nedlagt i 1957 og holmen vart fråflytta.

Kjelder

 Ernst Berge Drange, Tysnes - Gards- og ættesoge 1 (Tysnes sogelag, 1986)

Øyar i Tysnes
Stora Marøya

Stora Marøya er ei øy i Tysnes kommune i Vestland. Leiasundet skil øya frå Tysnesøya i sør, og det smale Marøysundet skil ho frå Reksteren i nord. Ho er veglaus og utan fast busetjing.

Øya vart busett i 1845, då det vart oppretta ein husmannsplass. Ved folketeljinga i 1900 budde det tre personar her. Sidan 1926 har øya ikkje hatt fast busetjing.

Litla Marøya ligg kort veg nordvest for Stora Marøya. På denne øya var det ein husmannsplass med éin einsleg bebuar frå 1916 til 1952.

Kjelder

 Ernst Berge Drange, Tysnes - Gards- og ættesoge 2 (Tysnes sogelag, 1986)

Øyar i Tysnes
Sandsøy

Sandsøy er ei øy i Tysnes kommune i Vestland, i Lukksundet mellom Tysnesøya og fastlandet. Ho er veglaus og utan fast busetjing.

Øya vart busett seinast tidleg på 1600-talet. Første halvdel av 1800-talet låg øya ubygd, men vart så busett att i 1849. Ved folketeljinga i 1900 budde det åtte personar her. Øya vart fråflytta på midten av 1970-talet.

Kjelder

 Ernst Berge Drange, Tysnes - Gards- og ættesoge 4 (Tysnes sogelag, 1991)

Øyar i Tysnes
Vattarøy

Vattarøy er ei øy i Tysnes kommune i Vestland, utanfor austkysten av Tysnesøya. Ho er veglaus og utan fast busetjing.

Øya vart busett då det vart oppretta ein husmannsplass her i 1754. Ho vart fråflytta kring 1970.

Folketalsutvikling:

Kjelder

 Ernst Berge Drange, Tysnes - Gards- og ættesoge 4 (Tysnes sogelag, 1991)

Øyar i Tysnes
Brian Kilby

Brian Leonard Kilby () er ein britisk tidlegare maratonløpar frå Coventry som i 1962 vart europameister i maratonløping.

Kilby kom på 29. plass i maraton i Sommar-OL 1960. 16. september 1962 vann han gullmedaljen i maratonløpet ved EM i friidrett 1962 i Beograd. Vel ti veker seinare triumferte han også i maraton-tevlinga då samveldeleikane vart avvikla i Perth i Australia. Den 6. juli 1963 sigra han i eit maratonløp i walisiske Port Talbot på livsbeste 2.14.43, den til dess beste maratontida i verda. Under dei olympiske leikane i Tokyo i 1964 kom Kilby på fjerdeplass i maraton.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Brian Kilby» frå ,  den 25. august 2023.  

Britiske langdistanseløparar
Europameistrar i friidrett for Storbritannia
Folk frå Coventry
Brian Shenton

Brian Shenton () var ein britisk sprintar frå Doncaster. Han vart i 1950 europameister på 200 meter.

Shenton sette personleg rekord med 21,5 sekund då han nokså overraskande slo favoritten Étienne Bally og sprang inn til siger på 200-meteren i EM i friidrett 1950 i Brussel. I den neste europameisterskapen, i Bern i 1954, vart han fjerdemann på 200 m på 21,3, før han som ankermann for Storbritannia sikra EM-sølv i 4 x 100 m stafett. Shenton deltok i dei olympiske sommarleikane 1952 og 1956, utan å nå finalen i dei individuelle løpa, ei heller vinne medalje i stafettane.

Han omkom i ei bilulukke.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Brian Shenton» frå ,  den 25. august 2023.  

Britiske sprintarar
Europameistrar i friidrett for Storbritannia
Folk frå Doncaster
Manfred Kinder

Manfred Kinder () er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar, fødd i Königsberg, som representerte Tyskland og Vest-Tyskland. Han var i 1960-åra ein av Europas beste 400-meterløparar, og vart europameister 1962 i stafett.

Kinder sprang livsbeste 45,8 sekund på 400 meter den 22. juli 1960 i Berlin. Sju veker seinare vann han ein olympisk sølvmedalje då Tyskland vart nummer 2 i 4 x 400 meter stafett i Roma, få dagar etter han vart femtemann på 400-meteren. Ved EM i friidrett 1962 i Beograd vart han sølvmedaljør individuelt og europameister i 4 x 400 m stafett for Vest-Tyskland. I Sommar-OL 1964 vart ikkje Tyskland og Kinder betre enn nummer 5 i 4 x 400 m stafett. I europameisterskapen 1966 kom Kinder på bronseplassen på 400 m, slått av to utøvarar frå Polen. Han og det vesttyske mannskapet måtte også sjå seg vist til andreplass av Polen i 4 x 400 m stafett. I sin siste internasjonale meisterskap, Sommar-OL 1968, i Mexico-byen hausten 1968 fekk Kinder og Vest-Tyskland bronse i 4 x 400 m stafett.

Kinder vart aldri vesttysk meister på 400 meter, derimot vann han i 1963 og 1964 800-meteren i den vesttyske meisterskapen. På 800 meter fekk han som best notert 1.46,7.

Kjelder

Manfred KINDER | Profile | World Athletics
Denne artikkelen bygger på «Manfred Kinder» frå ,  den 25. august 2023.  

Tyske sprintarar
Tyske mellomdistanseløparar
Europameistrar i friidrett for Vest-Tyskland
Folk frå Königsberg
Tolløy

Tolløy er ei øy i Tysnes kommune i Vestland, mellom Tysnesøya og Skorpo. Ho er veglaus og utan fast busetjing.

Frå 1891 til 1908 var det ein husmannsplass på øya. Ved folketeljinga i 1900 budde det åtte personar her. Då øya vart fråflytta i 1908, vart husa rivne.

Kjelder

 Ernst Berge Drange, Tysnes - Gards- og ættesoge 4 (Tysnes sogelag, 1991)

Øyar i Tysnes
Lågøyna

Lågøyna er ei øy i Solund kommune i Vestland.

I mellomalderen høyrde øya og gardsbruket der til Munkeliv kloster. Rutebåten frå Gåsværet til Hardbakke på Sula går innom Lågøyna ved førehandstinging.

Folketalsutvikling:

Kjelder

 Alf Steinsøy, Solund - Gards- og ættesoge til 1980, bd. I (Solund Sogenemnd, 1982)

Øyar i Solund
Bardøyna

Bardøyna, Barøyna eller Bårøyna er ei øy i Solund kommune i Vestland. Øya er veglaus. 

Bardøyna vart først busett i moderne tid som husmannsplass litt etter midten av 1800-talet. Ved folketeljinga i 1900 budde det seks personar her.

Kjelder

 Alf Steinsøy, Solund - Gards- og ættesoge til 1982, bd. II (Solund Sogenemnd, 1982)

Øyar i Solund
Møringsbåt

Møringsbåt var ein bruksbåttype som vart utvikla og teken i bruk på Sunnmøre kring 1870.

Då fiskarar frå Vest- og delvis Sørlandet var med på silde- og torskefiske nord om Stad på slutten av 1860-åra, såg sunnmørske fiskarar at båtane lenger sør ifrå hadde visse føremunar. Særleg var dei mykje betre å krysse med i trange farvatn.

Det er Sivert Halkjelsvik frå Volda som saman med båtbyggjarar frå Bjørkedalen har fått æra av å stå bak den nye båten.
Den første båten, som stod ferdig i 1869, fekk namnet «Møringen». Ut frå denne båten fekk båttypen namnet sitt.

Samanlikna med den tidlegare sunnmørske båttypen, snedbetningen, var møringane djupare og breiare. Det gamle asymmetriske råseglet vart bytt med gaffel- eller marine segl. Dei største, på opp mot 50 fot, fekk to master. Dei var rigga med storsegl, fokk, klyver og mesan. Ein betre seglbåt, men han var tyngre å ro. 
Bordgangane var heile frå stamn til stamn. Samanlikna med snebetningen, med sine skøytte bord, vart den nye båten kalla beingangar.

Kjelder 

Norske båttypar
Klinkbygde båtar
Olesia Zykina

Olesia Nikolajevna Zykina (russisk skrift Олеся Николаевна Зыкина, ) er ein russisk tidlegare sprintar frå Kaluga. Ho vart i 2002 europameister på 400 meter.

Aktiv
13. juli 2001 presterte Zykina livsbeste 50,15 sekund på 400 m i Tula, Ho kom så på sjetteplass i VM-finalen på 400 m i Edmonton i 2001. I den same meisterskapen sprang ho Russland sitt lag i mål til bronse i 4 x 400 meter stafett. I 2002 forsvarte ho meistertittelen på distansen ved den russiske meisterskapen i friidrett. Under europameisterskapen 2002 i München sigra Zykina på 400 m då den tyske favoritten Grit Breuer vart slått med 0,25 sekund. På stafetten over 4 x 400 m meter møttest  dei to som ankerkvinner, ei tevling der Breuer sikra tysk triumf framfor Zykina og Russland.

Zykina enda på sjetteplass på 400 meter ved VM i friidrett 2003. Russland sitt stafettlag, med Zykina på startetappen, kneip sølvmedaljen 0,01 sekund framom Jamaica. Også under Friidrett under Sommar-OL 2004 i Aten vann Zykina og Russland sølvmedaljen i 4 x 400 m stafett. Året etter vart Zykina for tredje gong i rad nummer 6 i ein VM-finale på 400 meter.

Kjelder

Olesya ZYKINA | Profile | World Athletics
Denne artikkelen bygger på «Olesja Nikolajewna Sykina» frå ,  den 26. august 2023.  

Russiske friidrettsutøvarar
Russiske sprintarar
Europameistrar i friidrett for Russland
Folk frå Kaluga
Jevgenija Isakova

Jevgenija Leonidovna Isakova () er ein russisk tidlegare hekkeløpar frå Leningrad som i 2006 vart europameister på 400 meter hekk.

Isakova vart i 2006 russisk meister på langhekken på tida 55,09 sekund. Under europameisterskapen i Göteborg sette ho i semifinalen personleg rekord med eit løp på 54,17 sekund. I finalen sprang ho på livsbeste 53,93 sekund og vann gullmedaljen, 9 hundredels sekund framom greske Fani Khalkia. Året etter enda Isakova på sjetteplassen då verdsmeisterskapen fann stad i Osaka.

Kjelder

Yevgeniya ISAKOVA | Profile | World Athletics
Denne artikkelen bygger på «Jewgenija Leonidowna Issakowa» frå ,  den 26. august 2023.  

Russiske hekkeløparar
Europameistrar i friidrett for Russland
Julija Graudyn

Julija Igorevna Graudyn () er ein russisk tidlegare hekkeløpar frå Moskva. Ho vann sølvmedaljen i europameisterskapen 1994 og bronsemedaljen i verdsmeisterskapen 1995 på 100 meter hekk.

Graudyn kneip sølvmedaljen på korthekken framom verdsrekordhaldaren Jordanka Donkova då EM i friidrett 1994 vart avvikla i Helsinki. Tre veker seinare fekk Graudyn notert 12,62 sekund og livsbeste ved eit stemne i Berlin. Året etter sikra ho seg bronsemedaljen ved VM i friidrett 1995 i Göteborg. Sidan vart ho slått ut i semifinalane ved verdsmeisterskapen i så vel 1997 som 1999. Under Sommar-OL 2000 rauk ho allereie i forsøket.

Kjelder

Yuliya GRAUDYN-FILIPPOVA | Profile | World Athletics
Denne artikkelen bygger på «Julija Igorewna Graudyn» frå ,  den 26. august 2023.  

Russiske hekkeløparar
Marianne Adam

Marianne Adam () er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Luckenwalde. Ho var 1975-76 verdsrekordhaldar i kulestøyt og representerte Aust-Tyskland.

Aktiv
Adam deltok internasjonalt i kulestøyt. Etter femteplass under Sommar-OL 1972, støytte ho ved EM i friidrett 1974 i Roma 20,43 meter og tok sølvmedaljen. I mars 1975 vann ho kule-tevlinga ved innandørs-EM i Katowice, der ho med 20,05 m slo Tsjekkias Helena Fibingerová med 8 centimeter.

Den 6. august 1975 sette Adam verdsrekord med 21,60 meter i Berlin. Ho forbetra rekorden til 21,67 m i Karl-Marx-Stadt 30. mai 1976, men denne vart sletta av Ivanka Khristova allereie 3. juli. Adam oppnådde 20,55 m i OL-finalen 1976 i Montreal og enda med det på fjerdeplass. Sommaren 1979 presterte ho livsbeste 21,86 meter i Leipzig.

Kjelder

Marianne ADAM | Profile | World Athletics
Denne artikkelen bygger på «Marianne Adam» frå ,  den 26. august 2023.  

Tyske kulestøytarar
Margitta Pufe

Margitta Pufe, fødd Ludewig, () er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Gera. Ho var frå 1975 til 1980 ein av verdas beste i kulestøyt og diskoskast på kvinnesida. Pufe representerte Aust-Tyskland.

Etter sjetteplass i kulestøyt ved Sommar-OL 1976 i Montreal, sikra ho seg under EM i friidrett 1978 i Praha sølvmedaljen i diskos-tevlinga og bronsen i kulestøyt. Ved dei olympiske sommarleikane i Moskva i 1980 vann ho bronsemedaljen i kule-tevlinga, ei veke seinare enda ho på femteplass i diskoskastinga. 

Pufe presterte som best 21,58 meter i kulestøyt i Erfurt i 1978, og 68,64 m i diskoskast i Berlin i 1979.

Kjelder

Margitta DROESE-PUFE | Profile | World Athletics
Denne artikkelen bygger på «Margitta Pufe» frå ,  den 26. august 2023.  

Tyske diskoskastarar
Tyske kulestøytarar
Edderkoppsilke

Edderkoppsilke er ein silkeliknande, klebrig tråd som mellom anna blir produsert av edderkoppar. Han blir laga inni kroppen til edderkoppen, der han er flytande, og blir herda til silke så snart han kjem i kontakt med luft. Edderkoppsilke er eit av dei sterkaste og seigaste stoffa ein kjenner til, og består av lange proteinmolekyl. Fleire artar av edderkoppar lagar nett av han, mellom anna for å fanga mat. Materialet er lettare enn bomull, men per vekteining er det sterkare enn stål. 

Forskarar har freista å kopiera dette materialet som edderkoppar framstiller heilt naturleg. Dei har studert silken som blir laga av hjulspinnarar, ein familie av edderkoppar. Det har vist seg at edderkoppane kan spinna ulike kvalitetar av silke. Forankringstråden, eller linesilken, er den sterkaste av dei sju typane desse edderkoppane kan spinna, og nettopp denne kvaliteten har vore gjenstand for størst merksemd frå forskarar. Han er sterkare, meir elastisk og meir vassavstøytande enn fibrar frå silkeormar, som er det silkeslaget ein brukar til produksjon av klede. Produksjon av kunstfiber, som kevlar, krev høge temperaturar og bruk av organiske løysingsmiddel. Edderkoppar lagar silketråden sin i vanleg romtemperatur og bruker vatn som løysingsmiddel, likevel er han både sterkare og meir elastisk enn kevlar.

Forskarar er fascinerte av styrken og elastisiteten til linesilken, og derfor har ein søkt å utnytta denne eigenskapen på ei rekke område, frå materiale i skotsikre vestar til festekablar for hengebru. Det har vist seg å vera vanskeleg å laga linesilke kunstig. Vitskapen forstår enno ikkje prosessen fullt ut.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Edderkoppsilke» frå ,  den 26. august 2023.  

Stoff
Dyreanatomi
Spindelvev

Spindelvev, edderkoppnett, edderkoppspinn eller kongrovev, er eit nett edderkoppar lagar av edderkoppsilke, ein klistrande tråd dei kan laga i kroppen. Nettet kan brukast til å fanga insekt som blir mat for edderkoppen.

Edderkoppnett har eksistert i minst 140 millionar år, og er blant anna funne i rav frå tidleg krit i Sussex sør i England.

Mange edderkoppar lagar typiske nett. Fleire av dei ulike gruppene, familiane eller slektene kan kjennast på utforminga av nettet. Dei fleste nett står loddrett, medan nokre ligg vassrett eller på skrå. Blant dei viktigaste utforminga er hjulnett, mattenett og snublenett. Nokre edderkoppartar spinn ikkje nett i det heile, og dei brukar silketråden berre som tryggleikslinje eller til å verna egga sine. Nokre lagar nett med andre funksjoner enn fangst, til dømes som skjulestad eller vern frå predatorar som fuglar og vepsar. 

Edderkoppsilken blir laga inne i kroppen til edderkoppen, der han er flytande. Når silken kjem i kontakt med luft, blir han herda til edderkoppsilke. Edderkoppar kan laga ulike typar edderkoppsilke, og det gir trådar med ulike eigenskapar, som ulik grad av klistring. Edderkoppsilke er eit av dei sterkaste og seigaste stoffa ein kjenner til, og består av lange proteinmolekyl. Materialet er lettare enn bomull og like sterkt som nylon, men per vekteining er det sterkare enn stål. Det er gjort mykje forsking på netta og det sterke materialet dei er laga av. Forskarar har freista å kopiera dette materialet som edderkoppar lager heilt naturleg.

Spindelvev er mykje brukt som effekt i teikneseriar, bilde og på film, og som pynt til halloween. Netta kan gje ein skummel effekt eller dei kan gje assosiasjonar til at noko er urørt, eller har stått så lenge og er gammalt og forlate.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Edderkoppnett» frå ,  den 26. august 2023.

Litteratur 

 Brasier, Martin; Cotton, Laura & Yenney, Ian. 2009. First report of amber with spider webs and microbial inclusions from the earliest Cretaceous (c. 140 Ma) of Hastings, Sussex. Journal of the Geological Society 166(6), side 989-997.
Entomologi