kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
John Cage

John Milton Cage Sr. () var ein amerikansk komponist, filosof, poet, musikkteoretikar, kunstnar, i tillegg til ein amatørmykologist og soppsamlar. Som pioner innanfor aleatorisk musikk, elektronisk musikk og ikkje-standardisert bruk av musikkinstrument, var Cage ein av dei fremste skikkelsane innan etterkrigs-avantgarden. Kritikarar har halde han fram som ein av dei viktigaste amerikanske komponistane i det 20. hundreåret.

I det offentlege var det komposisjonen «4'33"» (1952) som fekk mest merksemd, av den grunn at det i løpet av tre satsar ikkje blir spelt ei einaste note — det er lyden som elles blir skapt i konsertlokalet som er komposisjonen. Med det stilte Cage spørsmålet om kva musikk eigentleg er, og kan vera. Cage introduserte òg preparert piano, der han la eller festa gjenstandar på strengene på pianoet. For denne instrumentvarianten skreiv Cage blant anna Sonatas and Interludes (1946-48).

Cage hadde banebrytande lærarar som Henry Cowell (1933) og Arnold Schönberg (1933–35), men det var likevel frå ulike austlege kulturar at han henta inspirasjon. Gjennom studium av indisk filosofi og zen-buddhisme i 1940-åra, fekk han inspirasjon til å skrive aleatorisk – tilfeldig – musikk. Yijing, eit 2800 år gammalt kinesisk spådomsverk, blei etter dette det vanlegaste komposisjonsverktøyet til Cage. I førelesinga Experimental Music frå 1957 karakteriserer han musikk som «ein meiningslaus leik», og meiner at musikken verken skaper orden i kaos eller initierer forbetringar, men snarare bevisstgjer menneska på det livet dei faktisk lever.

Cage blei vald inn i American Academy of Arts and Sciences i 1978. I 1981 blei han tildelt New York Mayor's Award of Honor for Arts and Culture og i 1982 blei han utnemnd til Commandeur de l'Ordre des Arts et des Lettres av den franske staten.

Sjå òg
Verk av John Cage

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

USA-amerikanske komponistar
Folk frå Los Angeles
Moderne komponistar
Minimalistiske komponistar
Sørøysund kommune

Sørøysund kommune er ein tidlegare kommune i Finnmark, som no er ein del av Hammerfest kommune. Hammerfest by og landdistrikt blei i 1852 delt opp i Hammerfest by og Hammerfest landdistrikt. 1. juli 1869 blei Hammerfest landdistrikt delt opp i Sørøysund og Kvalsund kommunar. 1. januar 1992 blei Sørøysund kommune slått saman med Hammerfest kommune. Sørøysund kommune omslutta Hammerfest fullstendig, og kommuneadministrasjonen låg i Hammerfest.

Folketalsutvikling 
Folketalsutvikling for tidlegare Sørøysund kommune frå 1920 til 1991:

a Dette talet omfattar eit område som vart overført frå Sørøysund til Hammerfest kommune i 1963. Dette området hadde då 33 innbyggjarar.

Kjelder 

Tidlegare kommunar i Finnmark
Norske kommunar skipa i 1838
Norske kommunar nedlagde i 1992
Historie i Hammerfest
Delområde i Hammerfest
Grand Port

Grand Port er eit distrikt søraust på Mauritius. Det har eit areal på 259 kkm, og grensar til Moka og Flacq i nord, og Plaines Wilhelm og Savanne i vest. Distriket hadde 106.665 innbyggjarar i år 2000, og hovudstaden heiter Mahébourg.

Mauritius
Anton Laurin

Anton Nielsson Laurin () var ein norsk journalist, redaktør og politikar og leiar i Noregs Unge Venstre frå 1926 til 1930.

Laurin voks opp på Langøyna i Fjell kommune, som den yngste av ni sysken. Faren var ordførar i Fjell frå 1887 til 1894. Laurin drog til Volda der han gjekk latinlina på landsgymnaset. Frå 1918 til 1938 jobba han som journalist i ymse aviser.

I 1926 jobba han i målavisa Den 17de Mai i Oslo. I 1926 og vårsemesteret 1927 var han leiar av Studentvenstrelaget. Landsorganisasjonen til Noregs Unge Venstre låg på denne tida nede. Våren 1926 var Laurin hovudmannen bak eit initiativ om å starta opp att organisasjonen og organisera såkalla «liberale sommarkursus» annankvar sommar. På det første sommarkurset, i Oslo, vart Laurin den 18. juni 1926 vald til formann i den attreiste organisasjonen Noregs Unge Venstre, som har vore aktiv sidan, med unntak av krigsåra. Laurin vart attvald som leiar på landsmøtet under det liberale sommarkurset i Bergen i 1928. Han gjekk av som Unge Venstre-leiar på landsmøtet i Nidaros i 1930.

Frå 1930 til 1934 jobba Laurin i Gula Tidend. I 1934 drog han til Kristiansand og vart redaktør i Fædrelandsvennen frå 1934 til 1938. Han hadde òg ymse verv i Venstre, mellom anna var han pressesekretær for Venstre si stortingsgruppe i 1939.

Etter den tyske invasjonen av Noreg i 1940, melde Laurin seg inn i Nasjonal samling 18. oktober 1940. Han fekk etter kvart tittelen «pressesjef i Stor-Oslo». I 1943 verva han seg som krigskorrespondent med tittelen «Kriegsberichter SS» og vart send til Austfronten, men vart sjuk og vende snart heim att. 16. desember 1946 vart han dømd til seks års fengsel for landssvik i Oslo byrett. Han vart lauslaten 4. juni 1949. Den tidlegare kollegaen og partifellen  i Venstre Anton Beinset vitna under rettssaka at Laurin i 1940 fortalde han at han trudde Tyskland kom til å vinna krigen, og at det beste var å gå inn i Nasjonal samling for å gjera mest mogleg godt der.

Kjelder

Leiarar i Unge Venstre
Norske journalistar
Medlemmar av Nasjonal Samling
Folk frå Fjell
Hoftun

Hoftun er eit gardsnamn som òg er nytta som slektsnamn. Gardar med namnet Hoftun finn ein i krinsen Herad i Gol kommune i Hallingdal, og i Suldal kommune i Ryfylke i Rogaland.

Hoftun, som òg vert skrive Hovtun, Hofftun og i andre, liknande variantar, eller i fordanska eller mistydd form som Haftorn, er samansett av hòv, som er den førkristne nemninga på ein heilagdom eller eit hus som vart nytta til kult og andre ritual, og av tun, som har same tydinga som 'tun' i ordet «gardstun».

Kjelder 
 «Hoftun» i O. Rygh: Norske Gaardnavne.

Norske slektsnamn
Norske gardsnamn
Skipsspikar

Skipsspikar er eit festemiddel som vert brukt under båtbygging. Ein skipsspikar smalnar svakt frå hovudet til ein ellers tverr spiss. Tverrsnittet er rektangulært. Dimensjonen på spikaren vert oppgitt etter lengda, målt frå spissen til undersida av hovudet. 

Ved bruk av skipsspikar vert det forbora med ein bordimensjon som tilsvarar minste sida i tverrsnittet under hovudet. Ein bør bore 90 % av spikarlengda i hard ved. For spikaren vert heilt innslått vert det ofte surra eit par tørn med bomullstråd under hovudet. Dette for å sikre mot lekkasje. Skipsspikaren vert sett på tvers av veden i spant og bjelkar. Nær enden av bord vil skipsspikaren lett gi sprekker. Difor vert det bora holet gjort noko større her.

Kjelder 
 Ole-Jacob Broch: Trebåten. (Universitetsforlaget 1993)

Båtbygging
Festemiddel
Dikesoldogg

Dikesoldogg (Drosera intermedia) er ein plante i soldoggfamilien.

Utsjånad
Dikesoldogg har korte avlange bladplatar i rosett og med kjertelhår som skil ut eit vassklart enzym som lokkar til seg insekt som vert brotne ned når dei set seg fast på blada.  Bladskafta er utan hår, blomsterstandskaftet bøyer seg litt ut frå bladrosetten og er jamlangt med eller litt lenger enn blada i rosetten. 3-7 blomstrar med 4-5 mm lange kronblad.

Dikesoldoggen har stort utbreiingsområde i Europa, Tyrkia, Kaukasus, austre och sentrala Nordamerika, vestra Sør-Amerika, Brasil og Vestindia. I Skandinavia er arten ganske vanleg sør i Sverige opp til Östergötland, sjeldnare opp til Ångermanland. I Noreg veks han spreidd på Austlandet nord til Løten , Gran på Hadeland og Sigdal, og på Vestlandet nord til Fræna. 

Soldogg veks på flarkar og blaut myr i tjørnkantar.

Hybridar
Dikesoldogg dannar hybrid med rundsoldogg (D. rotundifolia),  og desse har fått det vitskaplege namnet Drosera ×beleziana E.G.Camus.

Synonym
Drosera americana Willd. 
Drosera foliosa Elliott 
Drosera longifolia L. (1754), inte L. (1753)
Drosera media E.H.L.Krause 
Rorella intermedia (Hayne) Nieuwl.

Sjå òg
Smalsoldogg Drosera longifolia
Rundsoldogg  Drosera rotundifolia

Kjelder

Johannes Lid Norsk flora Det Norske Samlaget 2004 ISBN 82-521-6029-8
Svensk wikipedia (utbreiing, hybrid)

Bakgrunnsstoff 
 

Soldoggfamilien
Krattfuglar

Krattfuglar er sky, tilbaketrekte, bakkelevande sporvefuglar som utgjer den biologiske slekta Atrichornis, einaste slekta i familien Atrichornithidae. Det finst berre to artar. Rustkrattfugl er sjeldan med særs avgrensa distribusjon, og larmkrattfugl er så sjeldan at fram til 1961 trudde ein at arten var utdøydd. Begge er endemiske for Australia.

Krattfuglefamilien er gamal og blir forstått å vere nærast knytt til lyrehalar, og sannsynlegvis òg til gartnarfuglar og trekryparar. Alle desse fire familiane starta utvikling frå Australia-Ny-Guinea-regionen.

Populasjonen av larmkrattfugl blei estimert til 40-45 fuglar i 1962. Innsats for å verne fuglane klarte å auke bestanden til ca. 400 fuglar ved midten av 1980-talet, og dei har seinare vorte gjeninnført fleire stader, men er framleis trua. Pr. 2002 var populasjonen rekna til 1200 individ.

Skildring 
Fuglar av begge artar er omtrent på storleik med star, om lag 20 cm i lengd, og med kamuflerande farger i brunt og svart. Dei held begge til i tett underskog, rustkrattfugl i temperert regnskog i nærleiken av Queensland-New South Wales-grensa, og larmkrattfugl i lyngheier og i kløfter med småskog ved kysten av Vest-Australia. Begge er flinke til å smette ut av syne som mus gjer for å unngå merksemd. Dei spring fort, men dugleiken til å flyge er svak.

Hannane har kraftfulle lydytringar, metallisk, høgt ringande, så høgt at lyden trengjer gjennom tett kratt og er nesten smertefullt på nært hald. Hofuglane byggjer eit kuppelforma reir nær bakken og tar aleineansvar for avkomet.

Kjelder 
 ''Denne artikkelen bygger på «Scrub-bird» frå , den 14. august 2010
 
 Referansar:

Bakgrunnsstoff 

 Lydopptak av krattfuglar hos Internet Bird Collection

 
Sporvefuglar
Fuglar i den australske regionen
Fugleslekter
Emmer

Emmer (Triticum dicoccum), òg kjent som farro spesielt i Italia, er ein kveitesort med lita avling, agna kveite. Emmer var ein av dei første artane som vart domestifisert i det nære Austen. Han var mykje dyrka i antikken, men er no berre dyrka i liten grad i fjellområda i Europa og Asia.

Villemmer
Villemmer (Triticum dicoccoides) veks vilt i den fruktbare halvmånen i det nære Austen. Den er ein tetraploid kveitesort danna ved hybridisering av to ville diploide grasartar.  Det eine er Triticum urartu som er i slekt med villeinkorn (T. boeoticum)), og den andre er ein hittil uindentifisert Aegilops-art som er i slekt med A. searsii eller A. speltoides.

Morfologi
Som einkorn og spelt, er emmer ein skalkveite. Med andre ord, den har eit sterk skal (hams) som omgir kornkjernen, og eit halvsprøtt rachis. Ved tresking vil akset bli brote ned i enkeltkorn. Dette krev knusing eller slåing for å frigjere kornkjernen frå hamsen.

Villemmer sår seg sjølv ved at agna mekanisk skrur kornet ned i jorda. Om natta, når fuktigheita aukar, vil agna bli stiv og trekke seg saman, og i den prosessen vil det presse kornet ned i jorda. 
Om dagen avtar fuktigheita, og agna blir slakkare. Men fine silikahår på agnene verkar som krokar i jorda og hindrar kornet frå å gå attande. Ved hjelp av den skiftande luftfuktigheita mellom dag og natt vil pumperørslene i agna, som liknar på eit svømmande froskespark, bore kornet med agna ned eit par centimeter i jorda.

Kjelder

Hulled Wheats. Promoting the conservation and use of underutilized and neglected crops. 4. Proceedings of the First International Workshop on Hulled Wheats 21-22 July 1995, Castelvecchio Pascoli, Tuscany, Italy[invalid link]

 Up-to-date reference to cereals in the Biblical world.
Wheat evolution: integrating archaeological and biological evidence 
Alternative Wheat Cereals as Food Grains: Einkorn, Emmer, Spelt, Kamut, and Triticale
 The structure of wild and domesticated emmer wheat populations, gene flow between them, and the site of emmer domestication 

Oldest domesticated wheat found at Abu Hureyra. BBC.co.uk
Jacomet, S. 2006. Plant economy of the northern alpine lake dwellings - 3500-2400 cal. BC. Environmental Archaeology 11(1): 65-85

Bakgrunnsstoff 
 

Kveite
Korn
Jordforureining

Jordforureining eller grunnforureining er forureining av jord og lausmassar med tilhøyrande grunnvassførekomstar. Forureininga kan vere miljøgifter som tungmetall, forskjellige petroleumsprodukt, radioaktive stoff og plantevernmiddel. Stoffa trengjer ned i grunnen frå tankar eller røyr i samband med mellom anna industriverksemd, gruvedrift, avfallsdeponi og fyllplassar. 

Forureininga kan føre til helsefare både gjennom direkte kontakt med den forureinina jorda, ved at giftstoffa vert spreidde via jorda til grunnvatnet eller ved utveksling mellom sediment og omliggande vatn . I seinare tid har ein særleg vorte merksam på PCB (polyklorerte bifenylar) som vart nytta i mange produkt som isolerglasruter, kondensatorar og måling og som kan samle seg som ei alvorleg forureining i jord, sedimentære avleiringar og sjøbotn. Sidan 1980 har stoffet vorte rekna som ei miljøgift og vore forbode. 

Klima- og forureiningsdirektoratet (SFT) i Noreg kartlegg forureina grunn og tiltak i samband med jordforureining. Målet er å redusere ytterlegare forureining, å redusere spreiingsfaren av eksisterande forureining og redusere helsefaren for folk og dyr. Av tiltak finn ein reinsing av jorda lokalt eller i spesielle anlegg, tildekking og isolering på staden, eller oppgraving og ny deponering under kontrollerte tilhøve.

Kjelder 
 Delar av denne artikkelen bygger på «Soil contamination» frå ,  den 15. august 2010.

Bakgrunnsstoff 
 Portal for jord- og vasshandsaming i Europa
 Klima- og forureiningsdirektoratet om forureina grunn 

 
Miljøkjemi
Forureining
Jordkjemi
Gunnar Holmsen

Gunnar Holmsen () var ein norsk geolog. Holmsen arbeida innan mange greiner av geologien, særleg med kvartær- og ingeniørgeologi, og han publiserte fleire arbeid innan desse faga. 

Han byrja å studere i 1899 og vart cand.real. i 1905, dr.philos. i 1914 og arbeidde som statsgeolog frå 1918 til 1950 ved Noregs geologiske undersøkingar. 

Han var bror til bergmeister Andreas Holmsen og var gift med Hanna Marie Resvoll, som er kjend som Hanna Resvoll-Holmsen, ein norsk botanikar og pioner innan naturvitskapen.  

Gunnar Holmsen gjorde i åra 1908-1919 geologisk kartlegging av fleire område i Nord-Noreg og Trøndelag. I 1908, 1909 og 1912 reiste Holmsen på ekspedisjonar til Spitsbergen, der han gjorde viktige fysisk-geografiske studiar over ørkendanningar i polarstrøk, jordbotnsis og jordflytting (solinuktion). Resultata vart lagt fram i fleire avhandlingar, som Om jordlags lang­somme glidning, solifluktion (Norsk Geogr. Selsk. Arb. XXV), som han i 1914 fekk doktorgrad for. Eoit viktig samleverk er Spitsbergens natur og historie (Kra. 1911, òg publi­sert på tysk).

Andre publikasjonar er Brædæmte sjøer i Nordre Østerdalen (Norges geol. Undersøkelse nr. 73, 1915), Torvmyrenes lagdeling i det sydlige Norges lavland (Norges geol. Undersøkelse nr. 90, 1922) og Vore myrers plantedekke og torvarter (nr. 99, 1923). 

Ei samling av Holmsen sine fotografi finst ved Norges geologiske undersøkelse.

Kjelder

        
 Polarlitteratur om Gunnar Holmsen av Jakob Schetelig 

Folk frå Røros
Norske geologar
Huang Xian-fan

Huang Xian-fan () var ein kinesisk historikar, etnolog og professor. Han var internasjonalt kjend som kulturhistorikaren til zhuangfolket.

Utdanning 
Huang Xian-fan var fødd i bygda Qusi i Fusui fylke. Han tok eksamen ved Fusui skole i 1921. Examen artium tok han som privatist ved Guangxi Nannings lærarskole i 1922, og han nytta dei fire åra her flittig ved å studere historie, geografi og engelsk. Han tok eksamen ved Nannings lærarskole i 1926. Han fortsette desse studia ved Læraruniversitetet i Beijing der han var frå 1926 til 1935, og i dei ni åra her studerte han historie, slektsforsking, engelsk, japansk, folklore, arkeologi, sosiologi, filosofi, psykologi og gammal skrift. Han fullførte trebandsverket 'Kinesisk generell historie' i 1934, og tok embetseksamen i historie i 1935. Seinare studerte han arkeologi, japansk historie og kultur ved Universitetet i Tokyo i to år.

Virke 
I 1937 drog Huang Xian-fan tilbake til Kina. Han var lærar ved Nanning private middelskule 1937-1938. I 1938 vart han tilsett som universitetslektor i historie og geografi ved Universitetet i Guangxi, og amanuensis i historie same stad 1940–1941. Han var professor i historie ved Sun Yat-sen Universitetet i Guangdong mellom 1941 og 1942. Han var den første zhuang-professoren i kinesisk historie  Han var professor i historie ved lærarkollegiet i Guilin mellom 1942 og 1943, og professor i historie ved Universitetet i Guangxi (1943-1953). Frå 1954 til 1982 var han  professor i historie ved Lærarskulen i Guangxi. Huang Xianfan døydde 18. januar 1982 i Guilin i Guangxi.

Frå 1934-talet og framover har gav han ut ei rekkje verk og artiklar om kinesisk historie, folklore, etnologi, antropologi og minoritets- og etnisitet-historie. I Kina er han mest kjend for bøker om Zhuangs historie og Nong Zhi Gao. Mange av bøkene hans, til dømes Zhuangs historie, har skapt debatt.

Utgjevingar (utval) 
 Kinesisk generell historie (tre volumer), Beijing 1932-1934.
 Zhuangs historie, Nanning 1957,1988, ISBN 7-5363-0422-6/K-13.
 Nong Zhi Gao, Nanning 1983,

Referansar

Kjelder 
 Chen Jisheng: Bagui-skole,  Guangxi samfunnsfag, volum 7-11, 2008,ISSN 1004-6917.  
 Mo Jun: Zhuangs professor - Huang Xian-fan, Guangxi Daglig, 9. mars 2002.

Bakgrunnsstoff 

 (Engelsk): Huang Xian-fan  ISBN  978-1156237298
 (Engelsk): Huang-skole
 (Kinesisk): www.people.com.cn/人民网>>中国政府新闻>>政府专题>>2008年人类学民族学世界大会>>人类学资料库 
 Wikipedia på bokmål og riksmål: Zhuang (folk) og Zhuang (språk)

Kinesiske historikarar
Zhuangfolk
Hagerips

Hagerips, i daglegtale kalla rips er ein bærberande busk. Planten var opphavleg viltvoksande, men det er den dyrka ripsen som er best kjent. Rips finst som raude, gule eller kvite bær og blir kalla etter det raudrips og kvitrips. Det er raudrips som er mest vanleg i Noreg. 

Som hagebær er ripsen ein av dei mest hardføre bærbuskane i Noreg. Sylting av rips har vore kjent heilt sidan 1600-talet, og på 1700-talet var buskene svært utbreidde.

Rips inneheld ein god del C-vitamin og mineral, i tillegg til stoffet pektin som gjer bæra veleigna seg til gelé og sylting.

Den norske sesongen er frå juli-september.

Rips i Noreg

Raude sortar

 Jonkheer van Tets
 Raud hollandsk druerips
 Nortun
 Jotun
 Atlas

Kvite sortar

 Kvit hollandsk
 Weise von Joteberg

Sjukdommar og skadedyr

 Bladrandsjuke
 Ripsbladlus
 Bladfallsopp

Bakgrunnsstoff 

 Agropub 
 Jon Ramstad, Hagebrukslære for landbruksskolen. Landbruksforlaget, 1972.
 

Bær
Ripsfamilien
Hageplantar
Lauvfuglar

Fire artar lauvfuglar utgjer den biologiske slekta Aegithina, einaste slekta i familien Aegithinidae i ordenen sporvefuglar. Dette er små fugleartar funne i India og Søraust-Asia. Lauvfuglfamilien er ein av berre tre fuglefamiliar som er endemisk for det indomalayiske økosystemet. Dei var tidlegare gruppert saman med bladfuglar og alvefuglar.

Skildring 
Lauvfuglar er relativt små sporvefuglar, frå 11,5 til 15,5 cm i lengd. Generelt er hannane større enn hoene. Dei kan minne om bylbylar, men medan bylbylar har tendens til å vere avdempa i fargetonar, han lauvfuglar meir sterke farger. Gruppa viser kjønnsdimorfisme i fjørdrakt, der hannane syner sterkare gult og grønt i drakta. I motsetnad til bladfuglar, har lauvfuglar tynne bein, og beina deira er forholdsmessig lengre. Kalleropa er grelle fløytetonar, songane er meir musikalske i menneskelege øyre.

Habitata deira inkluderer akasiakratt, randskog, og tett skog, i tillegg til jordbruksland. Dessutan finn ein parklauvfugl i hagar. Dei er generelt låglandsfuglar og går sjeldan i alpine område i utbreiingsområdet sitt. Dei er generelt særs tett knytt til tre, lever i trekroner, det er berre få rapportar om at av fuglar frå denne familien kjem ned på bakken. Familien er alt i alt standfuglar, men i Vest-India er det somme prov for at rajalauvfugl og parklauvfugl i tørre område er delvis sesongmessige trekkfuglar.

Lauvfuglar et insekt og edderkoppar, som dei søkjer på ytre delar av greiner.

Hos to av artane der åtferda er kjent er spel og paringsleik forseggjort, kulminerer med at hannfuglar hoppar og stig ned som grøne lodottar. Reira er kompakte, opne og tova til greiner med edderkoppspinn. Hoer legg to eller tre egg med rosa flekker og raude og lilla strek. Paret rugar på skift, hofuglane om natta og hannfuglane på dagtid. Rugetida varar i ca. 14 dagar. Begge foreldra syter for mat til ungane.

Tilhøvet til menneske 
Lauvfuglar vil vanlegvis leve nær menneske, til dømes i forstadar til storbyar som Singapore. Dei er stort sett ikkje truga av menneskeleg aktivitet, sjølv om brillelauvfugl er oppført som nær truga av IUCN, og der er tap av habitat grunnen for nedgangen. I motsetnad til mange andre sporvefuglar er ikkje lauvfuglar vanlege som burfuglar.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Iora» frå , den 16. august 2010

 Referansar

Bakgrunnsstoff 
 Videoar av lauvfuglar hos Internet Bird Collection

 
Sporvefuglar
Koboltblå

Koboltblå er ein kjølig, lett bleik blåfarge, som historisk vart utvunne frå mineralet kobolt. 

Blaafarveværket på Modum i Noreg var under Benjamin Wegner si leiing i første del av 1800-talet verdas største produsent av koboltblått. Fargen vart mykje nytta i glas- og porselensmåling og i papirindustrien (til bleiking av papir). Alt på 1700-talet vart den eksportert til Kina og Japan av Blaafarveværket. Koboltblått er mykje nytta av kunstnarar. Fargen er særs stabil. I folketrua er kobolt ofte knytt til det underjordiske og dvergar som bur i fjell og undergrunnen.

Bakgrunnsstoff
Cobalt blue  ved Pigments through the Ages (engelsk)

Kjelde 
Denne artikkelen bygger på «Koboltblå» frå ,  den 4. desember 2012.  
  

Blå

fa:لاجوردی
Eidfjord

Eidfjord er kommunesenteret i Eidfjord kommune. Folketalet i tettstaden Eidfjord var på 918 innbyggjarar i tredje kvartal 2008.
Eidfjord ligg ved botnen av Eidfjorden, 70 km frå Odda og 50 km frå Voss. Elva Eio renn ut i fjorden ved Eidfjord. Riksveg 7 går gjennom staden. Om somrane går det også hurtigbåt mellom Eidfjord, Ulvik, Utne, Kinsarvik, Lofthus og Norheimsund.

I Eidfjord ligg både Eidfjord kyrkje og Eidfjord gamle kyrkje. Ikkje langt frå sentrum, på Hereid-platået, ligg over 300 gravrøyser frå Vikingtida.
Eidfjord satsar tungt på turisme, og får fleire cruiseskip på vitjing i turistsesongen. Det er difor laga til djupvasskai i tettstaden. I Eidfjord finn ein elles fleire hotell, pensjonat, campingplassar og souvenirbutikkar mynta på turistane som kjem hit. Her er også butikk, bensinstasjon, kiosk, bilreparatørar, trelastvarehandel, treskjerarforretning og ljosstøyperiet.

Tettstaden Eidfjord har berre éin skule, Lægreid skule, som ligg sentralt i kommunen. Dette er ein barne- og ungdomsskule som samlar elevar frå heile kommunen. Når elevane er ferdige med 10. klasse, er dei næraste vidaregåande skulane i Kvam, på Voss eller i Odda. Det ligg også ein aldersheim i Eidfjord.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad til Eidfjord kommune

Tettstader i Vestland
Busetnader i Eidfjord
Kystgrisøyre

Kystgrisøyre (Hypochaeris radicata) er ein fleirårig art i korgplantefamilien. Planta er utbreidd over Europa, Asia og Nord-Afrika.

Kystgrisøyre vert kring 30 centimeter høg, og har buktfinna eller bukttagga ruhåra blad. Han har stivt snautt skaft med små bladskjel på den øvre delen. Blomen har ei 3 cm brei korg. Han har langskafta fnokk med fjørstrålar inst og hårstrålar ytst. Kystgrisøyre blømer kring juli i bakkar og småskog langs kysten frå Østfold til Nordmøre.

Kjelder 
 Johannes Lid: Norsk-svensk-finsk flora. Det Norske Samlaget, 1985.

Denne artikkelen bygger på «Rotfibbla» frå ,  den 22. august 2010.

Bakgrunnsstoff 
 

Plantar i Noreg
Korgplantefamilien