Jamaicansk mat

Jamaicansk mattradisjon stammar frå ei blanding av teknikkar, smakar og matvarer som er påverka av lokale urfolk, afrikanarar, britar, franskmenn, portugisarar, spanjolar, indarar, kinesarar og folk frå Midtausten, som alle har halde til på øya. Skikken er òg påverka av avlingane som er blitt innført til øya frå tropisk Afrika og Søraust-Asia, og mange av dei blir no dyrka lokalt. Det blir brukt mange ulike typar sjømat, tropisk frukt og kjøt.

Nokre jamaicanske rettar er variasjonar av matrettar som er teken med til øya frå andre stader. Dei er ofte blitt endra for å ha med lokale produkt og krydder. Andre er nye eller blanda rettar som har utvikla seg lokalt. Nokre populære jamaicanske rettar er curry goat, steikte dumplings og ackee and saltfish. Jamaican patties og andre bakverk er òg populære.

Jamaicansk mat har spreidd seg til andre stader med utvandrarar frå øya, særleg i løpet av 1900-talet; då mange jamaicanarar leita etter betre økonomiske høve i andre land.

Historie

Utvikling av kjøkkenet 
Afrikansk matstell utvikla seg vidare på øya som eit resultat av slaveriet, med namn og rettar som callaloo frå den angolanske retten calulu. Den mest populære frukta til matlaging, ackee, blei frakta til øya av vestafrikanske folk. Spanjolane, dei fyrste europearane som kom til øya, bidrog med matvarer som den eddikpregga escovitch fish (spansk escabeche), som spanske jødar bidrog med. Seinare kan folk frå Cornwall ha påverka utviklinga av jamaicansk patty, eit bakverk fylt med krydra kjøt. Elles finst det kinesisk og indisk påverknad i matstellet, med rettar som roti og curry goat som eit resultat av at det blei henta kontraktsarbeidarar til øya for å arbeida etter frigjeringa av slavane. Deira matrettar, særleg curry, blei populære. Salt torsk blei teken med av portugisiske jødar som hadde rømt frå inkvisisjonen på 1500-talet, og blir no brukt i nasjonalretten ackee and saltfish, men var òg basiskost for afrikanarar haldne som slavar som ein haldbar, rimeleg proteinkjelde.

Jamaicansk mat og rastafariane 

Jamaicansk mat har ein del påverknad frå rastafarilæra. Rett mat etter denne læra blir kalla ital. Rastafariane har ei vegetarisk tilnærming til mat, og har introdusert fleire unike vegetariske retter til det jamaicanske kjøkkenet. Nokre meiner også at ein bør bruka lite eller inkje salt til å laga mat.  Rastafariane et typisk ikkje grisekjøt. Dette kjøtet er likevel svært populært på Jamaica, med svinestuing og jerk pork som nokre av dei mest populære måtane å laga det til på.

Populære rettar 

Bok choy
Brødfrukt (kokt, steikt eller bakt)
Callaloo
Kokt ris
Dumplings (kokt eller steikt)
Festival 
Steikt banan
Steikt ris
Ground provisions
Macaroni pie
Potetsalat
Rice and peas
Smaksett ris - graskar eller callaloo pluss krydder
Wokka eller dampkokte grønsker
Stew peas
Turned cornmeal
 

Ein jamaicansk frukost kan innehalda ackee and saltfish, krydra callaloo, kokte grøne bananar og steikte dumplings.

Hovudrettar

Supper 

Bammy
Black cake
Bulla cake
Coco bread
Grotto
Hard dough bread
Peg bread
Rock cake
Rum cake
Spiced bun
Sugar bun

Siderettar 
 
Beef soup
Chicken soup
Corn soup
Cow heel soup
Fish tea
Gungo peas-suppe
Janga-suppe
Mannish water
Pepperpot
Pumpkin soup
Red peas soup
Split pea soup

Brød og bakverk 

Bammy
Black cake
Bulla cake
Coco bread
Grotto
Hard dough bread
Peg bread
Rock cake
Rum cake
Spiced bun
Sugar bun

Drikke 

 Bigga og D&G-brus
 Bush tea
 Gulrotjus med krydder som muskat og vanilje
 Sjokolademjølk
 Cocktailar
 D&G Malta
 Jus (agurk, guava, mango, otaheite apple, papaya, ananas, soursop osb.)
 Ingefærøl
 Guinness-punch med krydder som muskat og vanilje
 Irish moss, ein drikk laga med Gracilaria-algar
 Limeade, drikk med limesmak
 Likør (Sangster's, Tia Maria osb.)
 Mauby
 Pimento dram
 Red Stripe
 Rom
 Sorrel (hibiskuste)
 Supligen
 Tamarind Fizz
 Ting

Dessertar og søtmat 
Is av mango og soursop (Annona muricata) er to populære dessertar. Andre jamaicansk issmaker er grapenut, rum and raisin og Dragon Stout.

Andre populære dessertar er batata pudding (søtpotetpudding), cornmeal pudding (maismjølpudding), cassava pone (maniokkake), gizzada, grater cake, toto, banana fritter, coconut drops, plantain tarts (kokebanaterte) og det sylta guavaproduktet guava cheese.

Tie A Leaf, eller blue drawers , er ein rett som blir laga ved å kombinera stivelse (vanlegvis maismjøl eller maniok) med kokosmjølk og deretter pakka det inn i bundne bananblad som ein kokar retten i.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Jamaican cuisine» frå ,  den 28. august 2023.  

Karibisk mat
Jamaicansk kultur