kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Nordic Green Left Alliance

Nordic Green Left Alliance er ein partiallianse av dei nordiske sosialistiske venstrepartia. Alliansen blei skipa 31. januar 2004 på eit møte i Reykjavik på Island. Med i NGLA er Venstrepartiet dei grøne (VG) frå Island, Venstreforbundet (Vas) frå Finland, Vänsterpartiet (v) frå Sverige, Socialistisk Folkeparti (SF) frå Danmark og Sosialistisk Venstreparti (SV) frå Noreg. Formålet med alliansen er å styrkje samarbeidet og kontaktane mellom dei nordiske venstrepartia, og det internasjonale samarbeidet deira generelt, både på europeisk og globalt plan. 

I plattforma for alliansen står det mellom anna at partia baserer det politiske arbeidet sitt på internasjonal solidaritet, sosial rettferd og jamnare fordeling av goda i samfunnet, likestilling mellom kjønna, og solidaritet med dei kommande generasjonane gjennom ei berekraftig utvikling. 

Samarbeidet mellom dei nordiske venstrepartia har pågått uformelt i mange år, og har auka på dei seinare åra. Derfor bestemte partia seg for å systematisere og formalisere dette, og utvikle ei felles politisk plattform og statuttar. I statuttane blir det blant anna understreka at alle dei deltakande partia er heilt sjølvstendige, og at samarbeidet byggjer på det konføderale prinsippet om semje.

Kjelder

Bakgrunnstoff
 

Internasjonale politiske parti
Skipingar i 2004
Høgre

Høgre (H) er eit liberalkonservativt politisk parti i Noreg. Høgre er den nest eldste partiorganisasjonen i landet, og blei skipa den 25. august 1884 som De Conservative Foreningers Centralstyre. Partiet set folkestyret, eigedomsretten, og den personlege fridomen høgt. Partiet identifiserer seg sjølv som eit borgarleg parti.

Leiaren i Høgre er Erna Solberg (2004-). Partiet har to nestleiarar; Bent Høie og Jan Tore Sanner.

I perioden 2013–2017 har Høgre 48 representantar på Stortinget. Trond Helleland og Nikolai Astrup er høvesvis parlamentarisk leiar og nestleiar. Høgre er det nest største partiet på Stortinget, etter Arbeiderpartiet. Etter stortingsvalet i 2013 danna partileiar Erna Solberg ei regjering saman med Framstegspartiet.

Partiet har tre sideorganisasjonar: Unge Høgres Landsforbund, Høgres Studenter og Senior Høyres Landsforbund.

Historie 
De Conservative Foreningers Centralstyre vart skipa den 25. august 1884, etter innføringa av parlamentarismen i Noreg. Emil Stang vart vald til fyrste formann i partiet. I 1913 endra det namn til Høgre (Høire).

Oppsluttinga om Høgre har variert mykje. Størst del av røystene hadde Høgre i 1894 då 49,4 % røysta på Høgre. Høgre har aldri hatt reint fleirtal på Stortinget. Høgre gjekk attende i mellomkrigstida, mellom anna av di nye parti kom til. Frå 1945 til 1970 auka oppslutninga om partiet, og skaut fart etter valet i 1973. Valet i 1981, der Høgre fekk 31,7 % oppslutnad var det beste valet sidan 1924. Kåre Willoch stod i spissen for Høgrebølgja i norsk politikk. Ved valet i 1997 fekk Høgre 14,3 % av røystene, det dårlegaste valresultatet til då etter 1945. Partiet gjorde eit godt val i 2001, og kom i regjering saman med Kristeleg Folkeparti og Venstre. Stortingsvalet i 2005 vart eit nytt dårleg val for Høgre, som vart passert av Framstegspartiet og dermed vart berre tredje størst på Stortinget.

Ved fylkestingsvalet 2007 fekk partiet 18,8 % av røystene.

Valhistorikk 

¹ Ved desse vala stilte Høgre felleslister med eit eller fleire av partia Kristeleg Folkeparti, Venstre eller Bondepartiet, dette talet er eit overslag med røystene til felleslistene fordelt på dei einskilde partia.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Høgre sin nettstad
 Valresultat for Høgre i kommune- og fylkestingsvalet 2013 (NRK)

 
Norske politiske parti
Høgreparti
Liberalkonservative parti
Politiske parti skipa i 1884
1884 i Noreg
Vänsterpartiet

Vänsterpartiet (v) er eit svensk politisk parti som vart skipa i 1917 etter utbryting frå Socialdemokraterna. Partiet har hatt fire ulike namn, Sveriges Socialdemokratiska Vänsterparti (1917-1921), Sveriges Kommunistiska Parti (1921-1967), Vänsterpartiet Kommunisterna (1967-1990) og det noverande Vänsterpartiet sidan 1990.

Partiet var frå 1921 og fram til 1991 eit kommunistisk parti, men vert no skildra i partiprogrammet som eit sosialistisk, feministisk og miljøtenkjande parti. I riksdagsvalet i 2010 vart partiet det sjuande største i Sverige, med 5,6 % av røystene. Vänsterpartiet er med i det nordiske venstrepartisamarbeidet Nordic Green Left Alliance.

Vänsterpartiet har om lag 12 500 medlemmer organiserte i 280 lokallag. Leiaren i Vänsterpartiet er Jonas Sjöstedt, som vart vald i 2012.

Partileiarar 
 Carl Winberg och Zeth Höglund (1917)
 Ernst Åström och Karl Kilbom (1918)
 Zeth Höglund (1919–1920)
 Zeth Höglund og Karl Kilbom, om einannan (1921)
 Zeth Höglund (1923)
 Nils Flyg (1924–1929) 
 Sven Linderot (1929–1951) 
 Hilding Hagberg (1951–1964) 
 Carl-Henrik Hermansson (1964–1975)
 Lars Werner (1975–1993)
 Gudrun Schyman (1993–2003)
 Ulla Hoffmann, konstituert (2003–2004)
 Lars Ohly (2004–2012)
 Jonas Sjöstedt (2012–)

Valresultat

Riksdagsval

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Vänsterpartiet sine vevsider

Sosialistiske parti
Svenske politiske parti
Venstresosialistar og reformkommunistar
Skipingar i 1917
Socialistisk Folkeparti

Socialistisk Folkeparti i Danmark blei danna i 1959, med folk som var ekskluderte (utestengde) frå det danske kommunistpartiet i brodden. Fremst av dei var mangeårig leiar i kommunistpartiet, Aksel Larsen. Dei ville ha eit dansk demokratisk sosialistparti som var heilt uavhengig av Sovjetunionen etter avsløringane av stalinismen og etter undertrykkinga i Ungarn i 1956. SF ville skape ein tredje veg, annleis enn både kommunisme og sosialdemokrati slik desse hadde utvikla seg.

SF har også teke opp i seg mange miljøforkjemparar, og reknar seg som eit raudgrønt parti. 

SF har 14000 medlemer (hausten 2007). Ved valet i Danmark 15. september 2011 fekk SF 9,2 % av stemmene, og vart dermed femte størst. Partiet fekk 16 av 179 representantar i Folketinget.

Mangeårig leiar har vore Villy Søvndal, men han vart i 2012 avløyst av Annette Vilhelmsen.

SF er med i det nordiske venstrepartisamarbeidet Nordic Green Left Alliance.

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 Offisiell nettstad

Sosialistiske parti
Venstresosialistar og reformkommunistar
Miljøvernparti
Danske politiske parti
Skipingar i 1959
Venstreforbundet

Venstreforbundet (fi. Vasemmistoliitto, Vas.) er det sosialistiske venstrepartiet i Finland. Partiet blei skipa i 1990, etter at tanken om eit nytt venstreparti var lansert alt i 1987. Grunnleggjarane av partiet var det Demokratiske Forbundet for Finlands Folk, det Demokratiske Forbundet av Finske Kvinner og fleirtalet i det finske kommunistpartiet SKP. Desse oppløyste seg alle i Venstreforbundet. 

Leiaren i Venstreforbundet er Li Andersson. Det har ho vore sidan 2016.

Oppslutninga om partiet har lege stabilt rundt 10 prosent ved parlamentsvala heilt sidan starten.

Venstreforbundet er med i det nordiske venstrepartisamarbeidet Nordic Green Left Alliance.

Leiing

Partileiarar 
 1990–1998: Claes Andersson
 1998–2006: Suvi-Anne Siimes
 2006–2009: Martti Korhonen
 2009–2016: Paavo Arhinmäki
 2016– : Li Andersson

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Sosialistiske parti
Venstresosialistar og reformkommunistar
Finske politiske parti
Skipingar i 1990
Centerpartiet

Centerpartiet er eit politisk parti i Sverige. Ideologisk kallar Centerpartiet seg for eit grønt sosialliberalt parti.
Partiet er medlem i Alliansen av Liberale og Demokratar for Europa (ALDE) og Det europeiske liberale, demokratiske og reformpartiet. Det deltek i ALDE-gruppa i Europaparlamentet. 

Sidan 2. februar 2023 har Muharrem Demirok vore leiaren i partiet, som tok over etter Annie Lööf.

Historie
Historisk har Centerpartiet vore rekna som eit systerparti av det norske Senterpartiet. Som det norske partiet har det sitt opphav i bondeorganisasjonar, og heitte Bondeförbundet frå stiftinga i 1913 fram til 1957. Partiet hadde ei stordomstid på 1970-talet – det var det nest største partiet i Sverige ved riksdagsvala frå 1968 til 1976. Frå 1976 gjekk oppslutninga nedover ved kvart riksdagsval fram til 1998. Sidan vart det gjort mykje for å snu denne utviklinga. Etter valet i 2002 konkluderte partiet med at folk hadde eit uklårt bilete av kva Centerpartiet stod for, og at mange trudde det var imot utvikling og framsteg. Difor sette det seg som mål å bli oppfatta som «moderne, positivt, eintydig og utfordrande.» Den nye strategien har hatt ein viss suksess, med auka oppslutning ved dei to siste riksdagsvala. Partiet har mellom anna fått fleire veljarar i byane.

I den siste tida har avstanden til det norske Senterpartiet auka. Det svenske Centerpartiet er til dømes positivt til EU, seier ja til ei felles EU-grunnlov og ynskjer eit føderalt Europa. Det var likevel mot svensk deltaking i den monetære unionen (euro-sona). Som det norske Senterpartiet har det svenske ein sterk distriktsprofil, men det ynskjer frihandel som eit middel for å hjelpa fattige land ut av fattigdomen, i staden for tollmurar. På 2000-talet har partiet gått inn for føderalisme, både på europeisk og nasjonalt nivå. Centerpartiet har samarbeidd med sosialdemokratane før, men no står partiet klårt på den borgarlege sida. Det har definert seg som eit sosialliberalt parti og er medlem i Det europeiske liberale, demokratiske og reformpartiet. Partiet vert no rekna som eit systerparti av det norske Venstre.

Frå 2006 til 2014 var det eit av fire parti i den borgarlege koalisjonsregjeringa i Sverige. Ved riksdagsvalet i 2010 vart det det femte største partiet, med 6,6 % av røystene og 23 representantar i Riksdagen (av 349).

Oppslutning ved riksdagsval 1921–2014 
(som Bondeförbundet frå 1921 til 1957)

Systerparti 
 Noreg: Senterpartiet
 Finland: Centern
 Åland: Centern
 Island: Framsóknarflokkurinn
 Polen: Folkepartiet (Polskie Stronnictwo Ludowe)

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
  

Svenske politiske parti
Sentrumsparti
Liberale parti
Skipingar i 1913
Centern i Finland

Centern er omdirigert hit. Sjå også Centern på Åland.

Centern (fi. Suomen Keskusta, Kesk.; i daglegtale Kepu, kortform for Keskustapuolue «Senterpartiet») er eit finsk politisk parti. Det vert gjerne rekna som systerpartiet til det norske Senterpartiet. I og med at partiet er medlem i Den liberale internasjonale, den same internasjonale paraplyorganisasjonen som det norske Venstre, kan det òg reknast som eit systerparti til dette partiet. Dei sit i regjering med Dei finske sosialdemokratane og Svenska Folkpartiet.

Kepu skil seg på mange vis frå det norske søsterpartiet sitt. Delvis er det meir konservativt enn det norske partiet, det er t.d. ikkje like profilert som miljøparti og som distriktspolitiskparti som det norske søsterpartiet sitt. På den andre sida har det i etterkrigstida hatt ei svært sentral rolle i finsk politikk, meir lik den som dei sosialdemokratiske partia har hatt i dei andre nordiske landa. Der sosialdemokratane i dei andre landa regjerte i tiåra etter krigen, var regjeringskontora stengde for dei finske sosialdemokratane på grunn av at Sovjetunionen ikkje hadde tillit til dei etter rolla deira før Vinterkrigen. I staden var det Kepu som spelte denne rolla, personifisert i rolla til Urho Kekkonen. Den finske velferdsstaten er altså bygd opp under leiing av regjeringar dominert av Kepu sin politikk.

Statsminister Matti Vanhanen representerer Kepu, det same gjorde forgjengaren hans Anneli Jäätteenmäki.

Partihistorie

Presidentar frå Centern 

 Lauri Relander, 1925-1931
 Kyösti Kallio, 1937-1940
 Urho Kaleva Kekkonen, 1956-1982

Statsmininistrar frå Centern 

 Kyösti Kallio (3)
I (14.11.1922-18.1.1924), II (16.8.1925-12.12.1926), III (16.8.1929-4.7.1930)
 Juho Sunila (2)
I (17.12.1927-22.12.1928), II (21.3.1931-14.12.1932)
 Urho Kekkonen (5)
I (17.3.1950-17.1.1951), II (17.1.1951-20.9.1951), III (20.9.1951-9.7.1953), IV (9.7.1953-17.11.1953), V (20.10.1954-3.3.1956)
 Vieno Johannes Sukselainen (2)
I (27.5.1957-29.11.1957), II (13.1.1959-14.7.1961)
 Martti Miettunen (3)
I (14.7.1961-13.4.1962), II (30.11.1975-29.9.1976), III (29.9.1976-15.1977)
 Ahti Karjalainen (2)
I (13.4.1962-18.12.1962), II (15.7.1970-29.10.1971)
 Johannes Virolainen (1)
I (12.9.1966-27.5.1966)
 Esko Aho (1)
I (26.4.1991-13.4.1995)
 Anneli Jäätteenmäki (1)
I (17.4.2003-24.6.2003)
 Matti Vanhanen (1)
I (24.5.2003-)

Partileiarar 

 Otto Karhi (1906-1909)
 Kyösti Kallio (1909-1917)
 Filip Saalasti (1918)
 Santeri Alkio (1918)
 Petter Vilhelm Heikkinen (1919-1940)
 Viljami Kalliokoski (1941-1945)
 V. J. Sukselainen (1946-1964)
 Johannes Virolainen (1965-1980)
 Paavo Väyrynen (1980-1990)
 Esko Aho (1990-2002)
 Anneli Jäätteenmäki (2002-2003)
 Matti Vanhanen (2003-2010)
 Mari Kiviniemi (2010-2012)
 Juha Sipilä (2012-2019)
 Katri Kulmuni (2019-2020)
 Annika Saarikko (2020-)

Oppslutning ved riksdagsval

Systerparti 
 Finland: Svenska Folkpartiet
 Noreg: Senterpartiet
 Sverige: Centerpartiet 
 Åland: Centern
 Island: Framsóknarflokkurinn
 Polen: Folkepartiet (Polskie Stronnictwo Ludowe)

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Offisielle nettsider på svensk, finsk og engelsk.

Sentrumsparti
Finske politiske parti
Liberale parti
Skipingar i 1906
Centern på Åland

Åländsk Center (C) er eit sentrumsorienterte politisk parti på Åland. Det har sidan danninga den 22. februar 1976 vore eit av dei meir dominerande partia i Ålands lagting, der partiet frå 2011 er størst med 7 av 30 mandat. Åländsk Center er danna etter mønster frå systerpartia dets i Norden. Partileiar sidan 2010 er Harry Jansson.

I 1977 vart ungdomsorganisasjonen Åländsk Ungcenter stifta, og i 1988 kom kvinneorganisasjonen Centerkvinnorna, som seinare er vorte nedlagt. I dag finst òg pensjonistorganisasjonen Centerveteraner.

Systerparti 
 Finland: Centern og Svenska Folkpartiet
 Island: Framsóknarflokkurinn
 Noreg: Senterpartiet
 Polen: Folkepartiet (Polskie Stronnictwo Ludowe)
 Sverige: Centerpartiet

Kjelder

Bakgrunnsstoff
 

Sentrumsparti
Liberale parti
Ålandske politiske parti
Åland
André-Marie Ampère

André-Marie Ampère () var ein fransk fysikar som er kjend for å vere ein av oppdagarane av elektromagnetismen. Måleininga for elektrisk straum, ampere, er oppkalla etter han.

Livssoge 
Ampère var frå ein landsby nær Lyon, og viste stor interesse for naturvitskapen frå byrjinga. Mellom anna skal han ha løyst reknestykke ved hjelp av småstein og brødsmular før han hadde lært tala. Han blei etter kvart lærar i matematikk ved den vidaregåande skulen, lycéet, i Lyon.

Ei lita avhandling om hasardspel som viste at sjansen for ein spelar til å vinna er svært liten gjorde at den leiande matematikaren Jean-Baptiste Joseph Delambre fekk augene opp for han. Delambre skaffa han først lærarjobben og seinare ei underordna stilling ved den prestisjetunge polytekniske høgskolen i Paris. I 1809 blei Ampère professor ved denne skolen, og i 1814 medlem av Instituttet.

Oppdagingar 

11. september 1820 fekk Ampère høyra om Hans Christian Ørsted si oppdaging av at voltaisk (elektrisk) straum verka inn på ei magnetisk nål. Sju dagar seinare la han fram ei avhandling for Akademiet som skildra både dette og liknande fenomen. Deretter tok han fatt på det store arbeidet med å undersøka og leggja fram teoriar for dette store, nye feltet innan vitskapen.

Ampère døydde i Marseille og er gravlagd i Cimetière de Montmartre i Paris. Lycée Ampère i Lyon er kalla opp etter han.

Bakgrunnsstoff 

Franske fysikarar
Fysikarar på 1800-talet
Folk frå Lyon
Medlemmar av Royal Society
Medlemmar av Det franske vitskapsakademiet
Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands

Det Uavhengige Sosialdemokratiske partiet i Tyskland, Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands (USPD), blei skipa i 1917 av krigsmotstandarar i Det tyske sosialdemokratiske partiet SPD. Leiaren for det nye partiet blei Hugo Haase.

USPD samla alle motstandarane av SPD-leiinga si støtte til den tyske krigføringa under første verdskrigen, folk som Eduard Bernstein, Karl Kautsky, Karl Liebknecht og Rosa Luxemburg. Folk med til dels svært ulike standpunkt i andre spørsmål, men altså samde om ei prinsipiell avvising av støtte til krigføringa.

Venstrefløya av USPD var Spartakusforbundet, med Liebknecht og Luxemburg i brodden. På slutten av 1918 braut Spartakusforbundet med USPD, og skipa Det tyske kommunistpartiet, mot Luxemburgs vilje.

USPD sat saman med SPD i ei provisorisk regjering etter den tyske novemberrevolusjonen i 1918, men USPD trekte seg snart ut da det blei klart at SPD ikkje hadde tenkt å føre revolusjonen vidare over i ein sosialistisk fase. Samtidig var USPD ikkje samd med kommunistane, som i januar 1919 gjorde forsøk på ein oppreist i Berlin, noko som kosta både Karl Liebknecht og Rosa Luxemburg livet. 

USPD gjekk inn for eit kompromiss og ein kombinasjon mellom eit parlamentarisk system og eit arbeidarrådssystem, og fekk stor oppslutning ved valet i juni 1920 som venstresosialistisk parti, med om lag 5 millionar røyster mot SPD sine 5,6 millionar og KPD sine 440.000. Men styrken til partiet skulle også vise seg å vere svakheita deira, nemleg mellomposisjonen mellom ein parlamentarisk og ein revolusjonær politisk kurs. I datidas Tyskland skulle det vise seg vanskeleg i lengda å halde ein slik kurs. I desember 1920 blei partiet kløyvd, da fleirtalet på landsmøtet deira gjekk inn for sameining med KPD. Dei fleste i rest-USPD gjekk inn att i SPD i slutten av 1922. Om lag ein tredel av USPD-medlemmene gjekk med KPD, ein tredel gjekk tilbake til SPD, og ein tredel "forsvann" frå politikken.

Kjelder 

 E.H. Carr: The Bolshevik Revolution, bind 3, Penguin Books, 1977, ISBN 0 14 02.0751 1

Denne artikkelen bygger på «Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands» frå ,  den 5. mars 2005.  

3

Tidlegare tyske politiske parti
Sosialdemokratiske parti
Sosialistiske parti
Skipingar i 1917
Nedleggingar i 1931
Kystpartiet

Kystpartiet er eit verdikonservativt sentrumsparti. Partiet vart formelt skipa den 1. februar 1999 under leiing av Steinar Bastesen. Han hadde då, sidan stortingsvalet i 1997 sete på Stortinget for Tverrpolitisk Folkevalgte, som var ein laust organisert forgjengar for Kystpartiet. Bastesen vart attvald i 2001, men partiet fekk ikkje inn nokon stortingsrepresentantar i 2005. Roy Waage følgde Steinar Bastesen som partileiar etter sterk kritikk innad i partiet.

Kystpartiet vart tufta på grunnlag av misnøye med måten Stortinget handlar med EU på.

Kystpartiet mista ordføraren (Thor Tøllefsen) i Karlsøy ved valet i 2007. Tøllefsen var òg partiet sin førstekandidat under stortingsvalet 2005. Paul Rånes var frå 2003 til 2007 ordførar for Kystpartiet i Røst. Roy Waage var ordførar for Kystpartiet i Skjervøy fra 2004-2011, etter at han og dei fleste i kommunestyregruppa til Kristeleg Folkeparti melde overgang til Kystpartiet.

Stortingsvalshistorikk 

Kystpartiet har hovudvekta av støtta si i Nordland og Troms. Ved stortingsvalet 2001 fekk partiet 14 042 stemmer, eller 10,9 %, i Nordland, noko som innebar eitt mandat på tinget. 8 124 stemmer, eller 10,0 % i Troms same året var akkurat for lite. Ved stortingsvalet 2005 gjekk partiet kraftig tilbake i Nordland og fekk berre 4 155 stemmer, eller 3,1 %. Partiet mista derfor mandatet sitt. Sjølv om tilbakegangen var mindre i Troms, 7 218 stemmer, eller 8,6%, heldt det heller ikkje denne gongen til mandat frå fylket.

Partiet i kommunar og fylkesting 

Ved fylkestingsvalet 2007 fekk partiet 2,0 % av røystene i Nordland, 3,5 % i Troms - om lag 0,4 % på riksplan.

Ved kommunestyre- og fylkestingsvalet 2023 fekk partiet 547 røyster fordelt på kommunane Lurøy, Askøy og Oslo. Det fekk inn eitt mandat i Lurøy kommunestyre.

Kjelder

Norske politiske parti
Sentrumsparti
Skipingar i 1999
Verdikonservative parti
Glassnøkkelen

Glassnøkkelen (svensk: Glasnyckeln) er ein årleg pris for beste kriminallitterære verk (roman eller novellesamling). Prisen vert delt ut av Skandinaviska Kriminalsällskapet for ei bok utgitt av ein dansk, finsk, islandsk, norsk eller svensk forfattar.

Prisen har fått namn etter den USA-amerikanske Dashiell Hammetts hardkokte krimklasikkar med same namn. Vinnaren får ein stor nykel av glas, i tillegg til æra og merksemda som fylgjer med å vere kåra som den beste i Norden.

Prisvinnarar 
 1992 – Henning Mankell (Sverige), for Mördare utan ansikte
 1993 – Peter Høeg (Danmark), for Frøken Smillas fornemmelse for sne
 1994 – Kim Småge (Noreg), for Sub Rosa 
 1995 – Erik Otto Larsen (Danmark), for Masken i spejlet
 1996 – Fredrik Skagen (Noreg), for Nattsug
 1997 – Karin Fossum (Noreg), for Se deg ikke tilbake!
 1998 – Jo Nesbø (Noreg), for Flaggermusmannen 
 1999 – Leif Davidsen (Danmark), for Limes billede
 2000 – Håkan Nesser (Sverige), for Carambole 
 2001 – Karin Alvtegen (Sverige), for Saknad
 2002 – Arnaldur Indriðason (Island), for Mýrin 
 2003 – Arnaldur Indriðason (Island), for Grafarþögn 
 2004 – Kurt Aust (Noreg), for Hjemsøkt
 2005 – Forfatterduoen Anders Roslund og Börge Hellström (Sverige) for debutboka Odjuret
 2006 – Stieg Larsson (Sverige) for Män som hatar kvinnor
 2007 – Matti Rönkä (Finland) for Ystävät kaukana
 2008 – Stieg Larsson (Sverige), for Luftslottet som sprängdes
 2009 – Johan Theorin (Sverige), for Natfåk
 2010 – Jussi Adler-Olsen (Danmark), for Flaskepost fra P.
 2011 – Leif G. W. Persson (Sverige), for Den döende detektiven
 2012  – Erik Valeur (Danmark), for Det syvende barn
 2013  – Jørn Lier Horst (Noreg), for Jakthundene
2014 – Gard Sveen (Norge), for Den siste pilegrimen
2015 – Thomas Rydahl (Danmark) for Eremitten
2016 – Ane Riel (Danmark) for Harpiks
2017 – Malin Persson Giolito (Sverige) for Størst av alt
2018 – Camilla Grebe (Sverige) for Husdjuret
2019 – Stina Jackson (Sverige) for Silvervägen
2020 – Camilla Grebe	(Sverige) for Skuggjägaren
2021 – Tove Alsterdal  (Sverige) for Rotvälta
2022 – Morten Hesseldahl  (Danmark) for Mørket under isen

Fotnotar

Nordiske litteraturprisar
FIFA

FIFA (Fédération Internationale de Football Association) er ei samanslutning av 204 nasjonale fotballforbund. 

FIFA blei grunnlagd 21. mai 1904 i Paris av fotballforbunda i Belgia, Danmark, Frankrike, Nederland, Spania, Sverige og Sveits. Norges Fotballforbund (NFF) slutta seg til FIFA i 1908.

Bakgrunnsstoff 

 

Fotball
Internasjonale organisasjonar
Skipingar i 1904
Rivertonprisen

Rivertonprisen – «Den gyldne revolver» – er ein norsk litteraturpris som vert delt ut årleg av Rivertonklubben, og skal gå til forfattaren av årets beste norske kriminallitterære arbeid (roman, novellesamling, skodespel, originalmanus for spelefilm, fjernsynsdrama eller radioteater). Prisen er eit samarbeid mellom Rivertonklubben, Bokhandlerforeningen, Den norske Forleggerforening og De norske Bokklubbene. Ein jury frå Rivertonklubben peiker ut vinnaren. Sjølve prisen er ein forgylt nagantrevolver.

Fram til 2001 kunne ein person ikkje få prisen meir enn ei gong. I dag kan forfattarar få prisen ein andre gong, for eit arbeid som vert vurdert som eit klart høgdepunkt i karrieren, eller for eit markant come-back. To forfattarar har motteke prisen to gonger, Gunnar Staalesen i 1975 og 2002, og Jon Michelet i 1981 og 2001 — begge for markante come-back. Torolf Elster er den einaste som både har fått den ordinære prisen (1982), og æresprisen (1997).

Vinnarar av Den gyldne revolver

Vinnarar av Rivertonklubbens ærespris

Vinnarar av Rivertonklubbens internasjonale ærespris

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Ny revolverpresident i gammel krimklubb. Om historia til Rivertonprisen og Rivertonklubben, Dagbladet 28.03.2001

Norske litteraturprisar
Kriminallitteratur
Skipingar i 1972
Nynorsk barnelitteraturpris

Nynorsk barnelitteraturpris, tidlegare Nynorsk barnebokpris, Noregs Mållags barnelitteraturpris og Noregs Mållags Barnebokpris, er ein litteraturpris som vert delt ut årleg av Noregs Mållag for framifrå arbeid innan nynorsk barnelitteratur. Prisen vart fyrste gong delt ut i 1961.

Vinnarar

Kjelder

Bakgrunnsstoff 
 Nynorsk Barnelitteraturpris hjå Noregs Mållag 
 Vedtekter for Nynorsk barnelitteraturpris 

Norske litteraturprisar
Nynorske litteraturprisar
Norske barnebokprisar
Prisar og utmerkingar skipa i 1961
 
1961 i Noreg