kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Move It

«Move It» er ein song av Cliff Richard and the Drifters (det britiske bandet som vart The Shadows). Opphavleg var songen meint som ei B-side til «Schoolboy Crush», og vart gjeven ut som debutsingelen til Richard den 29. august 1958. Singelen vart ein hit i Storbritannia og er ein av dei første autentiske rock and roll-songane som er skriven utanfor USA.

«Schoolboy Crush» vart skriven av Aaron Schroeder og Sharon Gilbert, og hadde alt vore spelt i Amerika av Bobby Helms. Cliff Richard and the Drifters spelte inn si eiga utgåve som var meint som A-side på debutsingelen deira. Produsenten Jack Good høyrte så «Move It», og insisterte på at Richard måtte opptre på TV-showet hans, Oh Boy!, der han skulle få synge «Move It». Den planlagde singelen vart snudd og klatra til andreplass på listene. Cliff Richard starta med det karrieren som skulle gje han britiske hittar i seks tiår på rad.

Songen er skildra av Allmusic som «Presley-liknande» og av Richard sjølv som «min einaste eineståande rock 'n' roll-klassikar». «Move It» vart skriven på ein dobbeltdekkarbuss i London på veg til øving i heimen til Richard av Drifters-gitarist Ian «Sammy» Samwell. Eit andre vers vart skriven av Samwell for Hank Marvin-albumet Hank plays Cliff i 1995, med Cliff Richard på vokal.

Medverkande 
Cliff Richard and the Drifters:
 Cliff Richard – vokal
 Ian Samwell – rytmegitar
 Terry Smart – trommer

Studiomusikarar:
 Ernie Shear – sologitar
 Frank Clarke – bass
 Mike Sammes Singers – korvokal på «Schoolboy Crush»

Andre versjonar 
Suzi Quatro spelte «Move It» på albumet Quatro frå 1974, medan Alvin Stardust gav han ut på singel året etter.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Move It» frå , den 31. mars 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Songar frå 1958
Singlar frå 1958
Debutsinglar frå 1958
Cliff Richard-songar
Suzi Quatro-songar
Power to All Our Friends

«Power to All Our Friends» (Makt til alle venene våre) er ein song av Cliff Richard. Songen var Storbritannia sitt bidrag til Eurovision Song Contest 1973, der han kom på tredjeplass. «Power to All Our Friends» vart komponert av Guy Fletcher og Doug Flett, mens David McKay produserte han. Sjølv om låten ikkje vann Eurovision, vart han ein stor hit i Europa etter tevlinga. I Noreg toppa han VG-lista i heile åtte veker på rad.

Eurovision Song Contest 
Cliff Richard hadde tidlegare delteke i Eurovision Song Contest i 1968, då med Eurovision-klassikaren «Congratulations». Han kom då på andreplass, berre eitt poeng bak spanske Massiel og «La, la, la». Trass i andreplassen fekk Richard ein enorm salssuksess i heile Europa, og i Noreg toppa songen VG-lista i heile ni veker.

I 1973 fekk BBC Cliff Richard til å stille opp for Storbritannia i Eurovision Song Contest på nytt. Han presenterte seks songar i den britiske nasjonale finalen A Song For Europe laurdag 24. februar 1973. Tv-sjåarane avgjorde vinnarlåten ved å sende inn postkort, og den suverene vinnaren vart «Power to All Our Friends» med over  røyster. På andreplass kom «Come Back Billie Jo», som vart teken med som B-side på singelen.

«Power to All Our Friends» vart dimed det britiske bidraget til Eurovision Song Contest i Luxembourg laurdag 7. april 1973. I finalen var Storbritannia det 15. landet ut på scena av 17 deltakarar. I avrøystinga låg Storbritannia lenge i føringa, med Spania og Luxembourg like bak. Til slutt enda «Power to All Our Friends» på tredjeplass med , «Eres tú» frå Spania vart nummer to med , mens «Tu te reconnaîtras» frå Luxembourg vann med . Dette var altså andre gongen det spanske bidraget slo Cliff Richard sitt bidrag i Eurovision Song Contest.

Kommersiell suksess
Trass i tredjeplassen fekk «Power to All Our Friends» ein stor kommersiell suksess, og i Noreg vart den langt meir populær enn vinnaren. Låten gjekk rett inn på ein andreplass på VG-lista og gjekk til topps veka etter. Der vart songen liggjande heile åtte veker på rad. Dette er framleis ein av dei største Eurovision-suksessane i Noreg, målt ut frå antall fyrsteplassar på VG-lista. «Power to All Our Friends» toppa også listene i Danmark, Sverige og Nederland, og han nådde ein fjerdeplass heime i Storbritannia.

Listeplasseringar

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Power to All Our Friends» frå ,  den 31. mars 2009. 
Denne artikkelen bygger på «Power to All Our Friends» frå , den 3. mai 2023.  

Songar frå 1973
Singlar frå 1973
Cliff Richard-songar
Eurovision Song Contest 1973-songar
Songar på toppen av VG-lista
Engelskspråklege Eurovision Song Contest-songar
Britiske Eurovision Song Contest-songar
Engelskspråklege songar
Sanctus

Sanctus, latin for ‘heilag’, er eit liturgisk ledd i den kristne messa, ofte det mest høgtidlege.

Teksten er henta frå lovsongen serafane song til Gud i tempelet i Jerusalem og frå lovsongen folket i Jerusalem hylla Jesus med då han reid inn i byen den fyrste palmesundagen. (Matteusevangeliet 21:9; Markusevangeliet 11.9-10; Johannesevangeliet 12.13).

«Sanctus» er òg namnet på dei små klokkene som blant anna vert bruka ved katolske messer.

Tekst 
Teksten lyder på latin:
Sanctus, Sanctus, Sanctus,
Dominus Deus Sabaoth;
pleni sunt coeli et terra gloria tua.
Hosanna in excelsis.
Benedictus, qui venit in nomine Domini.
Hosanna in excelsis.

I norsk omsetjing lyder han:
Heilag, heilag, heilag er Herren Sebaot, 
all jorda er full av hans herlegdom. 
Hosianna i det høgste. 
Velsigna vere han som kjem i Herrens namn. 
Hosianna i det høgste.

Det er skrive mange melodiar til Sanctus. Melodiane kan variere gjennom kyrkjeåret.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Sanctus» frå ,  den 1. april 2009.  

Kristen liturgi
Latinske ord og uttrykk
Drieňok

Drieňok er eit fjell i fjellkjeda Store Fatra i Slovakia på 1268 meter over havet. Fjellet har ei typisk pyramideform i utkanten av fjellkjeda, og stig bratt opp frå Turiecdalen.

Galleri

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Drieňok» frå , den 2. april 2009. 
  oppgav desse kjeldene:
 
 

Fjell i Slovakia
Shapes of Things

«Shapes of Things» er ein song skriven av Paul Samwell-Smith, Keith Relf og Jim McCarty og spelt inn av The Yardbirds. Han kom ut som singel i 1966. 

Songen er ein av dei mest kjende songane til The Yardbirds på grunn av gitarsoloen til Jeff Beck med mykje fuzz og feedback, som ikkje var vanleg på denne tida. 

Beck omarbeidde songen to år seinare med sitt eige band, og han vart første songen på solodebuten hans, Truth (1968), med vokal av Rod Stewart. Medlåtskrivar McCarty spelte òg songen på ny med bandet sitt The British Invasion All-Stars for albumet Yardbirds Family Tree i 2006. 

I mars 2005 rangerte musikkmagasinet Q songen på 61. plass på lista over dei 100 største gitarsongane gjennom tidene.

Salslister

Andre utgåver 

Songen har vorte spelt inn fleire gonger. David Bowie spelte inn songen for albumet Pin Ups i 1973. Nazareth spelte songen på albumet Rampant i 1974. Gary Moore gjorde ei utgåve av Jeff Beck Group sin versjon i 1983 på albumet Victims of the Future og Jeff Healey Band spelte songen på Cover to Cover i 1995. The Black Crowes har spelt songen på konsert med gitarist Jimmy Page. I 2004 spelte Rush ei utgåve av songen på albumet Feedback.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Shape of Things» frå , den 2. april 2009. Engelsk Wikipedia oppgav desse kjeldene: 

 

Songar frå 1966
The Yardbirds-songar
Songar skrivne av Paul Samwell-Smith
Songar skrivne av Keith Relf
Songar skrivne av Jim McCarty
The Black Crowes-songar
Black Stone Cherry-songar
David Bowie-songar
Nazareth-songar
Rush-songar
Scorpions-songar
Singlar frå 1966
Columbia Graphophone Company-singlar
Motkulturen i 1960-åra
Gary Moore-songar
Jeff Healey-songar
Deep Purple-songar
Over Under Sideways Down

«Over Under Sideways Down» er ein song av The Yardbirds. Songen vart gjeven ut på singel og nådde tiandeplassen i USA og 13. plass i Storbritannia. 

Songen vart òg gjeven ut på albumet kjent som Roger the Engineer. Dette albumet heitte opphavleg Over Under Sideways Down i USA, Tyskland og Frankrike.

Medverkande
Keith Relf – solovokal, munnspel
Jeff Beck – sologitar, bassgitar
Chris Dreja – rytmegitar, korvokal
Jim McCarty – trommer, korvokal
Paul Samwell-Smith – korvokal

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Over Under Sideways Down» frå ,  den 2. april 2009.  

Songar frå 1966
Singlar frå 1966
The Yardbirds-songar
Songar skrivne av Jeff Beck
Songar skrivne av Paul Samwell-Smith
Songar skrivne av Keith Relf
Songar skrivne av Jim McCarty
Epic Records-singlar
Columbia Graphophone Company-singlar
Lisensiat

Lisensiat (av latin licentia docendi, lisens til å undervise) er ei akademisk grad som har vore i bruk i ei rekke land. Innhaldet i grada og plasseringa i hierarkiet har variert med land, fag og tid.

Lisensiat var i mellomalderen ein baccalaureus som hadde fått lisens til å undervise ved universitetet.

I Danmark og Noreg var lisensiat ei grad plassert noko under doktorgrad. Grada eksisterte i Noreg fram til 1845, og igjen i perioden 1955–2003 (berre ved Universitetet i Oslo). Grada var lite brukt, mest ved det juridiske fakultetet (lic. jur.).

I Danmark har lisensiatgrada på 2000-talet blitt erstatta av ph.d.-graden.

Kjelder
 Denne artikkelen bygger på «Lisensiat» frå , den 3. april 2009. 

Akademiske grader
Doktorand

Doktorand er i Noreg brukt om ein person som forsvarar ei avhandling under ein disputas for å oppnå ei doktorgrad.

I Sverige blir doktorand også brukt om personar som skriv ei doktorgradsavhandling, dvs. omtrent på same måte som den om ein norsk doktorgradsstipendiat. Omgrepet doktorand blir brukt på tilsvarande måte i Tyskland.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Doktorand» frå ,  den 3. april 2009.  

Akademiske stillingar
Utdanning

fi:Jatkotutkinto
Stipendiat

Stipendiat er ein person som har mottatt eit stipend, ein pengesum gitt av det offentlege eller private til eit bestemt formål.

Ved norske universitet og høgskular er stipendiat (doktorgradsstipendiat) tittelen for vitskapleg tilsette som er tilsett for eit avgrensa tal år for å produsere doktorgraden sin. Stipendidatar blir som regel også pålagde undervisning av studentar, gjerne 75 % forsking knytt til doktorgraden og 25 % undervisning. Stipendiatstillingane kan vere direkte løna av den vitskaplege institusjonen, betalt av Forskningsrådet, Kreftforeningen, eller av andre. Stipendiat er ei rekrutteringsstilling som skal gjere stipendiaten kvalifisert til faste stillingar ved universitet eller høgskule, på førsteamanuensis-, eventuelt forskarnivå, og oppover.

Kjelder
 Denne artikkelen bygger på «Stipendiat» frå , den 3. april 2009. 

Akademiske titlar
Akademiske stillingar
Lomnický štít

Lomnický štít er ein av dei høgaste og mest vitja fjelltoppane i Høge Tatra i Slovakia. Det går ein taubane opp til toppen på 2634 meter over havet, som gjer fjellet til det nest høgaste i Høge Tatra etter Gerlachovský štít.

Den første kjende klatringa vart gjort av den lokale skomakaren og amatørgruvearbeidaren Štefan Fábry rundt 1760-1790, medan dei første skriftlege kjeldene frå ein tur til toppen vart gjort av den engelske reisande Robert Townson med ein guide den 16. august 1793. Han måte høgda til 2633 meter over havet. Den første vinterklatringa vart gjort i 1891. 

Tidlegare vart Lomnický štít kalla Dedo («Bestefar»). Før 1800-talet trudde ein òg at fjellet var det høgaste i heile Tatrafjella.

Sidan 1940 har turistar kunne dra til toppen med ein taubane, som var den mest moderne i Europa då han opna. Ein har berre lov å vere på toppen i 50 minuttar. Det er òg mogeleg å gå til toppen, men berre med i lag med ein guide.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Lomnický štít» frå , den 3. april 2009. 
  oppgav desse kjeldene: 
 http://www.vysoketatry.com/ciele/lstit/en.html

Fjell i Slovakia
Fjell i Karpatane
Ostredok

Ostredok er det høgaste fjellet i Store Fatra i Slovakia, med ei høgd på 1592 meter over havet. Det ligg i Hôlna Fatra i fjellkjeda, som typisk har skoglaust terreng med heller flate toppar, som ikkje stig høgt over hovudryggen. Sørvestsida er heller bratt med fare for snøras om vinteren. Frå toppen har ein flott utsyn over dei andre slovakiske fjella.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ostredok» frå , den 3. april 2009. 
  oppgav desse kjeldene:
 
 

Fjell i Slovakia
Ostrá

Ostrá er eit fjell i Store Fatra i Slovakia med ei høgd på 1247 meter over havet. Det har to tindar med flott utsyn over Turiecdalen og fjellet Tlstá på andre sida.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ostrá» frå , den 3. april 2009. 
  oppgav desse kjeldene:
 
 

Fjell i Slovakia
Rakytov

Rakytov er eit fjell i Liptovfjella i Store Fatra i Slovakia med ei høgd på 1567 moh. Fjellet har ei pyramideform og toppen er trelaus. 

Fjellet vert rekna som eit av dei beste utsiktspunkta i Slovakia og når det er godt vêr kan ein sjå dei fleste andre slovakiske fjella frå toppen, der det står ein trekross. Rakytov er mogeleg å nå til fots via fleire stiar.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Rakytov» frå , den 3. april 2009. 
  oppgav desse kjeldene:
 
 

Fjell i Slovakia
Ploská

Ploská er eit fjell i Hôlna Fatra i Store Fatra i Slovakia med ei høgd på 1532 meter over havet. Det ligg på hovudryggen, og i sør ligg fjella Ostredok og Krížna. I nord deler fjellryggen seg i den lågare Turiecryggen og den høgare, austlege Liptovryggen. Fjellet har ei stor, flat grasslette på toppen. Fjellsidene er farlege om vinteren på grunn av faren for snøras, som har teke mange liv i området.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Ploská» frå , den 3. april 2009. 
  oppgav desse kjeldene:
 
 

Fjell i Slovakia
Hordfast

Hordfast er eit planlagd prosjekt med ein ny vegstrekning mellom Bergen og Stord.

Det finst tre alternativ for kor vegen skal gå. Det eine er eit vestleg alternativ over Austevoll. Dei to andre alternativa er austlege alternativ som går over sør-aust sida av Tysnes og vidare over Fusa, samt eit midtre alternativ med bru over Langenue, veg langs vestsida av Tysnes og bru over Reksteren til Os. Prosjektet er ikkje vedtatt, men ein håpar arbeidet kan starta før 2020. Prosjektet kjem truleg til å kosta mellom 14 og 17 milliardar norske kroner.

Det midtre alternativet med bru over Reksteren er teknisk krevjande, men kan gje ei reisetid mellom Bergen og Leirvik på 50 minuttar, medan det indre alternativet over Fusa er berekna å bruke 65 minutt.

Prosjektet er ein del av arbeidet med å utvikle Europaveg 39 mellom Bergen og Aksdal i Tysvær. Prosjektet er ikkje nemnd i Nasjonal Transportplan 2010-2019. Korleis vegen skal finansierast er enno usikkert, men truleg må store delar av kostnaden betalast gjennom bompengeinnbetaling.
 
Vegen blir ein del av Europaveg 39.

Kjelder

Samferdsle i Stord
Samferdsle i Bergen
Dekan

Dekan eller dekanus (frå latin decanus, eigenleg «leiar for ti soldatar») er ein vanleg brukt tittel på ein person som leiar eit fakultet ved eit universitet, eller ei avdeling ved ein høgskule. I ein del land er dette også tittelen til ein kyrkjeleg embetsmann som leiar prestane i eit distrikt eller eit domkapittel. Det blir også brukt på leiaren for kardinalkollegiet i Den katolske kyrkja. Dekanus ei maskulin form. Den feminine forma er dekana.

Sjå òg 
 Doyen

Kjelder
 Denne artikkelen bygger på «Dekan» frå , den 3. april 2009. 

Akademiske stillingar
Utdanningsyrke
Akademiske titlar
Latinske ord og uttrykk
Roňava

Roňava er ei elv aust i Slovakia i distrikta Košice og Trebišov. Ho er ei sideelv til Bodrog frå høgre og har ei samla lengd på 51 km, derav 40,5 km i Slovakia, og 13,5 km langs landegrensa mellom Slovakia og Ungarn.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Roňava» frå ,  den 4. april 2009.  

Elvar i Slovakia
Elvar i Ungarn
Fugleøya i Slovakia

Fugleøya er ei lita øy på 6,86 hektar i Hrušovská zdrž i Slovakia. Ho ligg i Gabčíkovo-reservoaret, sørvest for Šamorín. Øya er kunstig og vart bygd i samband med Gabčíkovo-Nagymaros-dammane i Donau, då ein del skogområde vart lagt under vatn. Øya er ein del av eit føreslått verneområde for vassfuglar. Dei viktigaste fulgane som hekkar her er svartehavsmåse (Larus melanocephalus), som berre hekkar her i heile Slovakia, og raudstilk (Tringa totanus), som i Vest-Slovakia berre hekkar her. Området er forbode område for ålmenta i hekkesesongen og om vinteren. 

Øya er 6,86 hektar stor og dekt av gras og noko skog. Kysten av øya er berglendt og vanskeleg tilgjengeleg. Donau ligg berre 700 meter unna.

Hekkande fuglar 
 hettemåse
 svartehavsmåse
 makrellterne

Fuglar som overvintrar 
 toppand
 taffeland
 tundragås

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Bird Island, Slovakia, Šamorín» frå , den 5. april 2009. 

Øyar i Slovakia
Podtatranská kotlina

Podtatranská kotlina er eit bekken nord i Slovakia som er ein del av Fatra-Tatra-området i Dei indre vestlege Karpatane.

Podtatranská kotlina strekkjer seg frå aust til vest og er om lag 80 km lang og rundt 10 km brei. 

Området grensar til 
 Tatrafjella i nord
 Spišská Magura i nordaust
 Levočaåsane i aust
 Kozie chrbty i søraust
 Låge Tatra i sør
 Store Fatra i sørvest
 Chočské vrchy i nordvest

Bekkenet er delt inn i tre område: Liptovská kotlina (Liptovbekkenet), Popradská kotlina (Popradbekkenet) og Tatranské predhorie (Tatra Piemonte).

Grensene mellom dei tre nemnde bekkena er òg vasskilja i området: Váh drenerer den vestlege delen, og munnar ut i Donau, som munnar ut i Svartehavet, og Poprad drenerer den austlege delen og munnar ut i Dunajec og Wisła, som munnar ut i Austersjøen.

Den gjennomsnittlege høgda på bekkenet er 700-800 meter over havet. Det lågaste punktet er nær Ružomberok på 475 moh og det høgaste nær Štrba på rundt 900 moh.

Opphavleg var området skogkledd, men er i dag avskoga for å nyttast til jordbruk. 

Av byar i området finn ein Ružomberok, Liptovský Mikuláš, Liptovský Hrádok, Svit, Poprad, Kežmarok, Spišská Belá og Podolínec.

Kjelder 
 Denne artikkelen bygger på «Podtatranská kotlina» frå , den 5. april 2009. 
  oppgav desse kjeldene:
 Delar av tilsvarande artikkel på Tysk Wikipedia
 

Slovakisk geografi
Sinimäed

Sinimäed (estisk Vaivara Sinimäed, «Dei blå fjella») er tre åsar nordaust i Estland. Sinimäed strekkjer seg frå vest til aust og består av Tornimägi, Põrguaugu mägi (òg kjend som Grenaderåsen) og Pargimägi (òg kjend som Lastekodumägi). Dei ligg i kommunen Vaivara vald nær kystbyen Sillamäe i Ida-Viru maakond.

Geografi 
Sinimäed er slake åsar og ikkje fjell, som namnet kan tyde på. Likevel dominerer dei landskapet i området. Høgda på det omliggande kalksteinsplatået er i snitt 30 meter over havet, medan åsane er opp til 50 meter høgare. Pargimägi og Põrguaugu mägi er dei to høgaste åsane med høgder på 85 og 83 meter over havet, medan Tornimägi er noko lågare, 70 moh. Ryggen er om lag 3 km lang.

Åsane ligg på ei 5 km brei stripe mellom Finskebukta og skogane og myrene i Alutaguse, og plasseringa har vore strategisk viktig. Motorvegen Tallinn–Narva (E20) passerer åsane frå nord og jernbanelinja Tallinn–Tapa–Narva kjem frå sør.

I åsane finst nokre store kalksteinsblokker, men opphavet deira er usikkert. Ein meiner at dei anten vart danna av kontinentale isbrear (endemorener), av leirdiapirar eller ein kombinasjon av begge.

Militærhistorie 
På den vestlegaste åsen, Tornimägi, stod det ein utpost under den store nordiske krigen.

Under den første verdskrigen var Pargimägi med sine forsvarsstrukturar ein del av forsvarslinja til St. Petersburg. Det vart utkjempa kampar ved Sinimäed under den estiske sjølvstendekrigen i 1919.

Det fann stad omfattande slag ved Sinimäed mot slutten av den andre verdskrigen. Etter at bruhovudet ved Narva vart forsvart mot Den raude armeen i seks månader, fall tyskarane tilbake til forsvarslinja Tannenberg ved åsane. På tysk vert den austlegaste åsane kalla Kinderheimhöhe, den midtre Grenadierhöhe og den vestlegaste Liebhöhe. Det står eit minnesmerke over dei falne ved Põrgumägi.

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Sinimäed Hills» frå , den 6. april 2009. 
  oppgav desse kjeldene:
 Ülo Kaevats et al. 1995. Eesti Entsüklopeedia 8. Tallinn: Eesti Entsüklopeediakirjastus, ISBN 5-89900-003-1
 Sõdadest räsitud Sinimäed Eesti Loodus

Estisk geografi
Ida-Viru maakond
Narvareservoaret

Narvareservoaret (estisk Narva veehoidla, russisk На́рвское водохрани́лище, Narvskoje vodokhranilisjtsje) er eit reservoar i Narva, delt mellom Russland og Estland.

Reservoaret vart bygd i 1955–1956 i sovjettida. Det gjev vatn til Narva vasskraftverk (kapasitet 125 MW, eigd av Russland) og avkjølingsvatn til det estiske Narva kraftverk. Ved normalt vassnivå på 25 meter har reservoaret eit areal på 191 km², der 40 km² høyrer til Estland. Nedslagfeltet er 55 848 km².

Utvekslinga av vatn i reservoaret er stor, om lag 30 gonger i året, men enkelte område har neste stilleståande vatn. Den økologiske statusen vert rekna som «god» (2007).

Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Narva Reservoir» frå , den 6. april 2009. 
 oppgav desse kjeldene:

Reservoar i Russland
Leningrad oblast
Reservoar i Estland
Ida-Viru maakond
Pikk Hermann i Tallinn

Pikk Hermann (norsk Lange Hermann) er eit tårn på Castrum Danorum (Toompeaslottet) på Toompeaåsen i Tallinn, hovudstaden i Estland. Den fyrste delen vart bygt frå 1360 til 1370. Tårnet vart ombygt på 1500-talet, og nådde høgda 45,6 meter, som tårnet har hatt sidan. Ein trappeoppgang med 215 trappetrinn leier til toppen av tårnet.

Pikk Hermann ligg ved sidan av parlamentsbygningen i Estland, og flagget på toppen av tårnet, 95 meter over havnivået, er eit av symbola på regjeringa.

Det estiske nasjonalflagget vert heist og nasjonalsongen spela ved soloppgang (men ikkje tidlegare enn klokka 7). Ved solnedgang (men ikkje seinare enn klokka 22) vert flagget fira, og den same songen, «Mu isamaa, mu õnn ja rõõm», spela.

Bakgrunnsstoff 

 Historia om Pikk Hermann i den estiske nasjonalforsamlinga. (på engelsk)

Byggverk i Tallinn
Tårn i Estland
Twitter

Twitter, sidan juli 2023 profilert som X, er eit nettsamfunn og ei mikrobloggingsteneste. I Twitter får brukarane sende og lese andre brukarar sine oppdateringsmeldingar; på engelsk vert desse kalla tweets, på norsk er det tale om kvitring. Meldingane ein sender er tekstbaserte, og kan vere opp til 140 teikn. 26. oktober 2017 starta Twitter ei prøveordning der eit utval av brukarane kan sende medlingar på opp til 280 teikn.

Soge 
Twitter starta som eit forskings- og utviklingsprosjekt i selskapet Obvious i San Francisco i mars 2006 og vart fyrst berre nytta internt i selskapet. Jack Dorsey sende den aller første twittermeldinga 21. mars 2006, med orda «just setting up my twttr». «Twttr» var arbeidsnamnet på tenesta før den vart offentleg lansert for allmenn bruk i oktober 2006.  

Gjennom Twitter kan informasjon formidlast raskt. Då eit fly frå Turkish Airlines styrta ved Schiphol i februar 2009, vart det formidla fyrst gjennom Twitter. Vel så viktig er likevel at Twitter er eit medium for løpande kontakt, t.d. mellom venner og i sosiale nettverk. Også fleire politikarar har teke i bruk mediet, t.d. brukte Barack Obama det aktivt i kampanjen for å verte amerikansk president i 2008. President Donald Trump nyttar Twitter særs aktivt og har over 44 millionar følgjarar. I Noreg har mange framståande politikarar teke i bruk tenesta. 

I august 2014 vart Twitter som fyrste sosiale medium, nytta til å erklære krigstilstand mot eit anna land. Det var president i Aserbajdsjan, İlham Alijev, som viaTwitter erklærte krig mot grannelandet Armenia. 

Twitter bruker språkplattformer på engelsk og (sidan april 2008) japansk.

Etter "Twitter" logoen blei endra til "X" på hovudkvarteret i San Fransisco 24. juli fekk bedriften 24 klager på grunn av brot på tryggleik. Skiltet blei fjerna etter tre dagar.

Tenesta 
Oppdateringane kan visast på profilsida til brukarane, og vert mottekne av andre brukarar som har meldt seg på for å lese dei. Brukarane kan skrive og lese via Twitter-websida, SMS, RSS, epost eller ved hjelp av nettsamfunn som Twitterrific eller Facebook. 

På Twitter vert emneknagg nytta for å kategorisere og knytte meldingar saman. Emneknaggar gjer det enklare og søke og gjer meldingane meir synlege. Twitter anbefalar å nytte ein til to emneknaggar i kvar melding som beste praksis. Emneknagg vart introdusert av Chris Messina 23. august 2007, men vart i byrjinga avvist. Gjennombrotet for emneknaggar kom i oktober 2007 då lokale brannmenn nytta emneknaggen #SanDiegoFire for å kvitre om ei rekkje skogbrannar i området.

Kjelder

Bakgrunnsstoff 

 

Nettsamfunn
Skipingar i 2006