kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Sara Oust

Sara Oust eller Ousten () var ein norsk haugianarpredikant frå Vingelen i Tolga. Ho var leiar for haugianarrørsla i Nord-Østerdal. Oust vert omtala som kanskje den mest kjende og avhaldne av pionerpredikantane i Noreg.

Liv og virke
Oust vaks opp som bondedotter og mista far sin, Engebret Engebretsen Vingelen, då ho var sju år gammal. Ho vart med mor si, Mari Persdatter Røe (1745–1818), på kolkøyring til Røros Kobberverk. Der møtte ho haugianarar. Ho var i byrjinga av 20-åra då ho vart interessert i haugianarrørsla, og vart sjølv aktiv i rørsla kring 1800. Vennar spurte Hans Nielsen Hauge om kva han meinte om dette. På denne tida var det ikkje lov å halde husmøte utan at presten var til stades (Konventikkelplakaten), og heilt uvanleg at kvinner snakka. Hauge støtta at ho kunne få tale. 

Oust vandra blant anna saman med Randi Hevle frå Drivdalen og Kirsten Fossen frå Kvikne. Oust gifta seg 26. juli 1805 med bonden Ola Toresen Røe (Utistuhaugen). (1776–1862). Dei fekk tre barn, men den fyrstefødde døydde etter få månadar. Oust var 34 år då ho fekk sitt fyrste barn, ein høg alder som var høgst uvanleg på den tida. Oust døydde sannsynlegvis i barselseng i 1822.

I kulturen
I 2011 var det premiere på friluftsteateret Noen må gå foran. Spelet om Sara Oust. Framføringa skjedde på tunet i garden Ousta der Sara Oust vaks opp. Manusforfattar og regissør var Rolf Norsen, komponist Tone Hulbækmo, skodespelaren Ingunn Løvold og songarane Kjersti Tingelstad, Rønnaug Tingelstad, Lars Tingelstad og Andreas Moen framførte stykket.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Sara Oust» frå , den 11. mars 2023.

Litteratur
Sara Ousten fra Vindgelen (Vingelen) : presentert av H. G. Heggtveit i bokverket «Den norske Kirke i det nittende Aarhundrede. Et Bidrag til dens Historie». Første Bind. Haugianismens Tid – Første Halvdel. 1796 – 1820. Chra. 1912 – 1920  side 228 – 230

Bakgrunnsstoff 

Om Sara Oust på Setesdalswiki
Om Sara Oust på Lokalhistoriewiki

Norske kristne predikantar
Folk frå Tolga
Haugianisme
Marlene Moses

Marlene Inemwin Moses () er ein naurisk politikar, og medgrunnleggjar av opposisjonspartiet Naoero Amo. Sidan 30. mars 2005 har ho vore den nauriske SN-ambassadøren.

Moses byrja etter utdanninga sin karriere som politikar i 1983, som tilsett i det nauriske utanriksdepartementet. I 1988 vart ho konsul i Tokyo, og i 1991 generalkonsul i Auckland.

Til 2003 var Moses helseminister, og var medlem av det nauriske parlamentet. Då Nauru vart medlem av SN i 1999 vart ho viseambassadør. I mars 2005 tok ho over som ambassadør etter Vinci Clodumar.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Marlene Moses» frå , den 12. mars 2023.

Bakgrunnsstoff 

Nauriske politikarar
Verdscupen i skiskyting 2016

Verdscupen i skiskyting 2016 tok til 29. november 2015 og vart avslutta 20. mars 2016. Turneringa omfatta 25 individuelle tevlingar for begge kjønn. Renna fann stad i Östersund i Sverige, Hochfilzen i Austerrike, Pokljuka i Slovenia,Ruhpolding i Tyskland, Antholz i Italia, Canmore i Canada, Presque Isle i USA, Oslo i Noreg og Khanty-Mansijsk i Russland.

Dei mannlege utøvarane tevla i tre 20 km normalprogram, ni stk 10-kilometer sprint, åtte jaktstartar à 12,5 km og fem 15 km-lange fellesstartar. I tillegg vart det arrangert fem stafettar over 4 x 7,5 km. Martin Fourcade frå Frankrike triumferte for femte året i rad. Norske Johannes Thingnes Bø kneip andreplassen framom russaren Anton Sjipulin.

Dei kvinnelege utøvarane tevla i tre 15 km normalprogram, ni stk 7,5 km sprint-tevlingar, åtte jaktstartar à 10 km og fem fellesstartar à 12,5 kilometer. I tillegg vart det arrangert fem stafettar over 4 x 6 km. Gabriela Soukalová frå Tsjekkia vann verdscupturneringa for fyrste og einaste gong. På dei neste plassane kom franske Marie Dorin-Habert  og italienske Dorothea Wierer.

Menn

Individuelt

Kvinner

Individuelt

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltcup 2015/16» frå ,  den 12. mars 2023.  

Skiskyting i 2016
2016
Zona austral

Zona austral (austral-sona) er ein av dei fem naturlege regionane som Corporación de Fomento de la Producción i Chile delte det kontinentale Chile inn i i 1950. Austral-sona svarar til Palena-provinsen av Los Lagos-regionen og dei sørlegaste regionane, Aysén-regionen og Magallanes-regionen. Dette er òg rekna som den chilenske delen av Patagonia. Den naturlege regionen Zona sur ligg i nord, Stillehavet og Drakesundet i sør og vest, og Andesfjella og Argentina i aust. 

Austral-sona er ein fjellrik region som strekkjer seg frå Ancudbukta-Corcovadobukta til Kapp Horn, der Andesfjella og Sør-Stillehavet møtest. Den sterkt opprevne kystlinja er fylt med øyar som bevarer det generelle omrisset av kontinentet sørover til Fuegian-øygruppa, dei ytre øygruppene dannar ei fortsetjing av dei chilenske kystfjella. Området er prega av store og kontinuerlege nedbørsmengder i heile regionen, noko som gir opphav til mange elver og innsjøar. Den sørlege delen av regionen er fjellrik, kald, våt og ugjestmild, med den evigvarande snøgrensa som søkk til 1000 til 1200 meter over havet. Andesfjella i Storøya i Eldlandet er danna av krystallinske skifer og kulminerer i dei snødekte toppane av Monte Darwin og Monte Sarmiento i Cordillera Darwin, som inneheld isbrear av større utstrekking enn dei på Mont Blanc. Omfang av isbrear er stort i denne regionen, og meir kompleks enn det ein tidlegare har gått ut frå. I den utforska delen av Fuegian-kjeda er det ikkje funne vulkanar, men det ser ut til å ha eksistert i sør der mange nyvulkaniske bergartar er funne på øyane.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Zona Austral» frå , den 12. mars 2023

Chilensk geografi
Zona sur

Zona sur (sør-sona) er ein av dei fem naturlege regionane som Corporación de Fomento de la Producción i Chile delte det kontinentale Chile inn i i 1950. Zona central svarer til det chilenske territorium mellom Bío-Bío-elva (37° S) i nord og omtrent Chacao-sundet (42° S) i sør. 
Regionen har ei nordleg  grense  mot Zona central, i vest ligg Stillehavet, mot aust Andesfjella og Argentina, og i sør Zona austral. Medan Chiloé-øygruppa etter denne avgrensinga geografisk høyrer til austral-sona, ligg ho nærare sør-sona med omsyn på kultur og historie.

Geografi 
Denne regionen femnar om innsjødistriktet i Chile, her er sentraldalen mellom Andesfjella og kystområdet nærare havnivået, og eit mangfald av elver frå Andesfjella dannar innsjøar når dei når dei lågare høgdene. Elvesystema drenerer mot vest og ut i havet. Elva Calle-Calle, som renn mot byen Valdivia er farbar med båtar i nedre delen. Den sørlegaste delen av den chilenske sentraldalen er under havnivå og dannar Ancudbukta-Corcovadobukta. Chiloé-øya med bølgjande åsar gjer ut for delar av kystfjella.

Klimaet i Sør-Chile er regnfullt med eit middelhavsnedbørsmønster. Fjellskråningane ved det chilenske kystområdet og Andesfjella får opptil 3000–5000 mm nedbør årleg.

Næring 
Beitemarkene i den nordlegaste delen rundt Osorno er brukte til storfedrift med mjølk, ost og smør som vektige produkt. Alle typar bær veks i området, nokre av dei blir eksporterte, og ferskvassoppdrett av aure og laks har utvikla seg med kultivatorar som utnyttar den rikelege tilgangen på reint rennande vatn. Trelastindustrien er også viktig. Ei rekkje turistar, hovudsakleg chilenarar og argentinarar, vitjar området om sommaren.

Flora og fauna 
Den naturlege vegetasjonen i Sør-Chile er hovudsakleg i økoregionen av dei tempererte valdiviske regnskogane. Desse skogane er prega av store tre, hovudsakleg eviggrøne Nothofagus og bartre. Underskogen inneheld vinranker, hengande vinstokkar, buskar, små tre, mose, døydde trestammar og nedbrytande stoff. Sjølv om dei stort sett er eviggrøne, inneheld dei tempererte valdiviske regnskogane ei rekkje lauvtreartar. Andre vegetasjonstypar i det sørlege Chile inkluderer Fitzroya-skogar, Araucaria-skogar og våtmarker kalla ñadi.

Ei rekkje små pattedyr lever i Sør-Chile, inkludert puduar, sumpbever og chiloerev.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Zona Sur» frå , den 12. mars 2023

Chilensk geografi
Zona central

Zona central (den sentrale sona) er ein av dei fem naturlege regionane som Corporación de Fomento de la Producción i Chile delte det kontinentale Chile inn i i 1950. Zona central svarer til det chilenske territorium mellom Aconcagua-elva (33° S) i nord og Bío-Bío-elva (37° S) i sør. 
Regionen har ei nordleg  grense  mot den naturlege regionen Norte chico, i vest ligg Stillehavet, mot aust Andesfjella og Argentina, og i sør den naturlege regionen Zona sur. Det inkluderer den sørlege halvleiken av Valparaíso-regionen medrekna Juan Fernández-øygruppa, Santiago metropol, O'Higgins, Maule, den nordlege delen av Biobío og det ytste nord for Bío-Bío-elva i kommunen Lonquimay i Araucanía.

Regionen er heimen til omtrent tre fjerdedelar av den totale folkesetnaden i landet. I tillegg konsentrerer han den høgaste prosentdelen av den økonomiske produktiviteten i landet, på grunn av gunstig middelhavs- og kontinentalt klima i den chilenske sentraldalen i innlandet. I streng forstand er det ikkje ein dal, men snarare ei slette med mindre dalar, flankert i aust av Andesfjella og i vest av Cordillera de la Costa, dei chilenske kystfjella. Dei tre hovudbyane i landet ligg i dette området:  Santiago, Valparaíso og Concepción. Andre viktige byar er Quillota, Los Andes, San Antonio, Rancagua, San Fernando, Curicó, Talca, Linares, Cauquenes, Chillán, Los Angeles og Viña del Mar. Santiago og Valparaíso er dei politisk viktigaste byane i landet. Den utøvande og dømmande makta er lokalisert i Santiago og den lovgivande makta i Valparaíso.

Zona central har eit temperert klima med nedbør frå 350 til 1000 mm per år.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Zona central de Chile» frå , den 12. mars 2023

Chilensk geografi
Norte chico

Norte chico (det litle nord, nære nord) er ein av dei fem naturlege regionane som Corporación de Fomento de la Producción i Chile delte det kontinentale Chile inn i i 1950. Regionen har ei nordleg  grense  mot Norte grande, i vest ligg Stillehavet, mot aust Andesfjella og Argentina, og i sør den naturlege regionen Zona central. Frå eit strengt geografisk synspunkt svarer Norte chico til det chilenske territoriet mellom elvene Copiapó og Aconcagua, men tradisjonelt har omgrepet referert til sona som femnar om dei administrative regionane Atacama og Coquimbo. Denne regionen var heimen til diaguita-folket.

Det litle nord (Norte chico) strekkjer seg frå den sørgrensa til Atacama-ørkenen til omtrent 33° sørleg breiddegrad, eller like nord for Santiago. Det er ein halvtørr region der det sentrale området får gjennomsnittleg omtrent 25 mm regn i løpet av kvar av dei fire vintermånadene, med spormengder resten av året. Norte chico er også utsett for tørke. Temperaturane er moderate, med eit gjennomsnitt på 18,5 °C om sommaren og rundt 12 °C om vinteren ved havnivå. Vinterregnet og smeltinga av snøen som samlar seg ved Andesfjella produserer elver med vassføring som varierer med årstidene, men fører vatn året rundt. 

Som i Norte grande har kystområda i Norte chico eit distinkt mikroklima. I dei delane der den luftborne fukta i havet er fanga av høge åsar med utsikt over havet, blir utvikla temperert regnskog ettersom vegetasjonen feller ut fukt i form av eit tåkete regn. Eit døme finst i Bosque de Fray Jorge nasjonalpark. Maritim fukt kan trengje inn i landet langs dalføra og ytterlegare redusere det generelt tørre klimaet i desse dalane. Dei høgare høgdene i dei indre seksjonane er dekte med buskar og kaktus av ulike slag.

Norte chico er ein fjellrik region der langstrekte utløparar kryssar landet frå Andesfjella ned til til kysten i vest, og dannar tverrgåande fruktbare dalføre. Dei djupe tverrdalane gir breie område for storfehald og, viktigast, fruktdyrking, ein aktivitet som har utvikla seg sterkt sidan midten av 1970-talet. Nesten all chilensk pisco blir produsert i Norte chico, chilenske lover definerer pisco som ein drink produsert i regionen. Dyrking av jorda blir mogleg med hjelp av kunstig vatning og dels av lett periodisk regn.

Nokre område av Norte chico har tørr luft og sjeldan skydekke, noko som gjer dei til ein utmerkt stad for teleskop. Viktige astronomiske observatorium i regionen inkluderer Cerro Tololo interamerikanske observatorium og La Silla-observatoriet.

Andesfjella i Norte chico er heimstad for det første, andre og fjerde høgaste fjellet i Chile. Svarer høvesvis til Ojos del Salado, Nevado Tres Cruces og Incahuasi.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Norte Chico, Chile» frå , den 12. mars 2023

Chilensk geografi
Sophie Dedekam

Sophie Hedvig Dedekam () var ein norsk komponist og dagbokforfattar. Ho skreiv melodiar til dikt av blant andre Jørgen Moe, H.C. Andersen, Johan Sebastian Welhaven og Bjørnstjerne Bjørnson.

Liv og virke

Bakgrunn
Dedekam vart fødd i Arendal, som den eldste av seks sysken. Foreldra var Morten Smith Dedekam, som vart den fyrste ordføraren i Arendal, og Margrethe Sophie Dedekam, fødd Ebbell. Grandnevøen Henrik Harboe skildra barndomsheimen hennar som «et sjeldent lyst og lykkelig hjem med jevn velstand, men aldri overflod»  

Ved sida av å være ein musikalsk gjevnad, var Dedekam utstyrt med eit usedvanlig intellekt, og var svært skrivefør, noko dei etterlatne breva og dagbøkene hennar viser. 

Mora hennar døydde i 1854, og då faren døydde i 1861, etterlet han seg ikkje mykje pengar. Sophie Dedekam, som var ugift, var då åleine, og hadde ikkje mykje å leve av. Ho fekk publisert rundt 40 av sine songar og melodiar, men det gav ikkje store inntekter, så ho budde resten av livet hos ulike slektningar, spesielt hos dei gifte systrene sine.

Musikken
Mora var særs musikalsk, og ho underviste Sophie i pianospel. Noko musikkundervising utover dette fekk ho visstnok ikkje, men ho utvikla ein stor og vakker røyst «med eit dramatisk føredrag», og ho spelte klaver. Som komponist var ho autodidakt.

I dagbøkene og breva til Dedekam, der ho levande skildra det ho opplevde, var den skapande sida ved ho sjølv nesten usynleg, så det å komponere har truleg gått inn som ein sjølvsagd del av det musikalske livet hennar, utan å ha nokon dominerande plass. 
Songmelodiane ho skreiv er naturleg forma, syngbare og iøyrefallande. Når ho skreiv melodiar til eksisterande tekster, viser melodiane at ho har lagt stor vekt på innhaldet til tekstene.

Ein av melodiane til Dedekam, skriven rundt 1840, er inkludert som salme nummer 772 i Norsk salmebok 2013: «Nå lukker solen sitt øye». Tekst av Ernst Christian Richardt (1891). Melodien er i bruk i heile Norden.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Sophie Dedekam» frå , den 12. mars 2023.  
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff 
 
 

Norske komponistar
Kvinnelege komponistar
Folk frå Arendal
Marita Petersen

Marita Petersen (fødd Johansen, ) var ein færøysk sosialdemokratisk politikar. Ho var partileiar i Javnaðarflokkurin frå 1993 til 1996. Ho var den fyrste kvinna som nådde toppen i færøysk politikk, som regjeringssjef (lagmann) frå 1993 til 1994 og lagtingsformann frå 1994 til 1995. Petersen stod i spissen for tøffe forhandlingar med danske myndigheiter og bankar for å unngå økonomisk samanbrott på Færøyane som følgje av bankkrisa.

Familie og yrkesliv 
Marita Johansen vaks opp i Vágur på Suðuroy som dotter av lærarparet Sámal Johansen og Anna Elisabeth Matras. Både faren og to av brørne hennar var politisk aktive. Brørne til mora, Christian Matras og Samuel Erik Matras, var også synlege i færøysk samfunnsliv. Ho var også i slekt med regjeringssjefen på Færøyane, Jógvan Sundstein. Marita Johansen gifta seg i 1962 med advokat Kári Dalsgaard Petersen.

Petersen gjekk lærarseminaret i Hellerup ved København og tok seinare vidareutdanning i pedagogisk psykologi ved Danmarks Lærerhøjskole i Aarhus. Ho underviste ved kommuneskulen i Tórshavn fram til 1989, då ho vart undervisingsleiar i det færøyske undervisingsdirektoratet, Landsskúlafyrisitingin.

Petersen var leiar i Føroya Lærarafelag frå 1980 til 1984.

Politisk arbeid 
Marita Petersen vart vald inn på Lagtinget fra Suðurstreymoy frå 1988 til 1998.

I 1991 vart Petersen medlem av den sjette regjeringa til Atli Dam, med ansvar for skule-, kultur- og lovsaker. Ho gjorde seg kjend ved å reformere utdanninga for ungdommar, spesielt for yrkesfaglege retningar. Ho la også fram forslaget til ny alkohollov, som avslutta forbodstida på Færøyane og oppretta salsmonopolet Rúsdrekkasøla Landsins. Då Atli Dam trekte seg i 1993, overtok Marita Petersen leiinga av regjeringa.

Regjeringa til Marita Petersen måtte handtere ei djup økonomisk krise som følgje av bankkrisa på Færøyane. Utfallet av forhandlingane med den danske regjeringa og Danske Bank vart at den færøyske regjeringa kjøpte aksjane til Danske Bank i Føroya Banki.

Ved lagtingsvalet i 1994 vart Javnaðarflokkurin halvert. Petersen måtte gå av som regjeringssjef, men vart vald til lagtingsformann. Ho fortsette også som partileiar. I 1995 vart ho utfordra av Jóannes Eidesgaard om leiarskapet i Javnaðarflokkurin, men vart sitjande. Ho tredde til side under det påfølgjande landsmøtet i 1996. Som partileiar hadde ho arbeidd for ei fornying av programmet til partiet og for å aktivisere fleire av dei kvinnelege medlemane.

Petersen gjekk ut av politikken i 1998 og leia oppbygginga av eit senter for spesialpedagogikk. I 2001 fekk ho påvist kreft og døydde etter et kort sjukeleie, 60 år gammal.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Marita Petersen» frå , den 12. mars 2023.

Bakgrunnstoff 
 Joensen, Dagny: "Marita - Eitt konubrot í landsins søgu", Mentunargrunnur Studentafelagsins 2007. ISBN 978-99918-43-74-2
30 ár síðani Marita gjørdist løgmaður, portal.fo, 18. jan. 2023

Færøyske statsministrar
Færøyske ministrar
Færøyske lagtingsformenn
Færøyske politikarar
Færøyske pedagogar
Første kvinnelege stats- og regjeringsleiarar
Folk frå Vágur
Juanfernandezpetrell

Juanfernandezpetrell (Pterodroma externa) er ein sjøfuglart i stormfuglfamilien Procellariidae. Han hekkar på ei enkelt øy utanfor kysten av Chile, i Juan Fernández-øygruppa. Han er monotypisk, vart tidlegare klassifisert som ein underart av macauleypetrell (Pterodroma cervicalis), som lever i tropiske farvatn i Stillehavet og Indiahavet.

Skildring 

Juanfernandezpetrell er ein stor og langvenga petrellart i Pterodroma, 42,5-45 cm  lang med eit vengespenn på 95–97 cm og ein masse på rundt 500 gram. Oversida er mørk brungrå og det er ei svakt M-forma markering på oversida vengene i flukt. Undersida er kvit, med bakkanten av vengen er svart. Ansiktet er kvitt, med ei mørk maske som strekkjer seg under auga. Føtene er gule. Nebbet er svart med ein kroka spiss og rommar dei røyrforma nasebora som er unike for alle stormfuglar, Procellariiformes.

Hekkehabitat er høgdedrag over 600 moh., der dei  grev ei hòla i bakken for å avle ein unge per år. Hoene legg eit enkelt, kvitt egg i midten av i siste del av desember til tidleg januar. 

I hekkesesongen søkjer petrellane i farvatn rundt Alejandro Selkirk-øya og Robinson Crusoe-øya i Juan Fernández-øygruppa, og dessutan mot kysten av Chile. Fuglane kan finnast i små grupper saman med andre Pterodroma-petrellar, kilehalelirer (Ardenna pacifica) og andre sjøfuglar som suler og terner. Utanom hekkesesongen søkjer petrellane i ekvatorialstraumane og motstraumane, så langt nord som Hawaii. Juanfernandezpetrellar er observerte som streiffuglar i australske fartvatn, Chatham-øyane i New Zealand, Fiji og i Sør-Atlanteren.

Føda er truleg blekksprut og flygefisk.

Petrellen hekkar berre på éi øy i Chile, Alejandro Selkirk-øya. Hekkebestanden vart anslått til 1 million par i 1985–86, og det kan svare til opptil 3–5 millionar fuglar globalt. Han er truga på hekkeplassane av predasjon frå introduserte artar som kattar og rotter, og i mindre grad av habitattap årsaka av introduserte geiter og andre planteetarar. IUCN kategoriserer arten som sårbar på raudlista på grunn av statusen som endemisk og trugsmål frå introduserte rovdyr.

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Juan Fernández petrel» frå , den 12. mars 2023

Referansar

Bakgrunnsstoff 

stormfuglfamilien
Ann-Mari Andersen

Ann-Mari Andersen () er ein norsk samisk songar og musikar frå Kautokeino. Ho har fleire albumutgjevingar bak seg og syng i ei rekkje sjangrar – alt frå salmesong til techno-pop. I 2008 deltok ho i Melodi Grand Prix 2008 med låten «Ándagassii» – den fyrste samiskspråklege songen i tevlinga på 28 år, etter «Sámiid ædnan» i 1980.

Liv og virke

Bakgrunn 
Ann-Mari Andersen er fødd og oppvaksen i Kautokeino i Finnmark. Andersen var ni år då ho byrja å spele gitar, og ho byrja også etter kvart å traktere piano, men gitaren vart verande som hovudinstrumentet. Seinare har ho like gjerne opptredd åleine med gitaren sin som med fullt band.

Musikkarriere 
Andersen har vore gjennom mange musikkstilar og -sjangrar i løpet av karrieren. I ungdomsåra var ho engasjert i alt frå barnekor og ungdomskor, til gospelkor og rockeband. Andersen spelar ei blanding av moderne pop kombinert med ethno- og world music, og ho syng både på samisk og engelsk.

I 1993 deltok  Andersen i Sámi Grand Prix i Kautokeino med songen «Ráhkisvuohta seamma lea», og vann. Sigeren gav ho motivasjon til å jobbe vidare med musikk. I år 2000 var Andersen engasjert ein periode ved det samiske nasjonalteateret, Beaivváš Sámi Teáhter. Teateret sette opp ein musikalsk kabaret med den kjende regissøren Nils Gaup som vegvisar. Med kabareten følgde det framsyningar og turné både i Noreg og Finland.

Andersen vart kjend for eit større publikum i 2008, då ho deltok i Melodi Grand Prix med songen «Ándagassii» (norsk omsetjing 'tilgjeving'). Ho vann delfinalen i Stavanger og nådde finalen i Oslo Spektrum. Songen var den fyrste samiske songen i Melodi Grand Prix på 28 år. 

Andersen har gjeve ut tre album: Ija hearva (2003), produsert av Svein Schultz, som blant anna fekk terningkast 5 i Dagbladet; Ándagassi (2009), produsert av Stein Austrud, som inneheld både tittellåten «Ándagassii» og songen «Du lahka», som klatra til andreplass på Norsktoppen sommaren 2007. 

I 2011 gav Andersen ut albumet Hosianna!, som inneheld både nye og gamle salmar og andre åndelege songar. Alle utgjevingane er gjevne ut av plateselskapet til Andersen, Guldal Rec.

Diskografi 
 2003: Ija hearva (album)
 2005: Juovlaráfi (EP) 
 2007: Du lahka (singel)
 2009: Ándagassii (album) 
 2011: Hosianna! (album)
 2019: Buorit juovllat (album)

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Ann-Mari Andersen» frå , den 12. mars 2023.

Bakgrunnsstoff 
  Ann-Mari Andersen på Apple Music
  Ann-Mari Andersen på Discogs
  Ann-Mari Andersen på All Music
  Blogg
  Plateselskapet Guldal Rec
  Kort presentasjon Melodi Grand Prix-artist 2008

Samiske musikarar
Norske musikarar
Vinnarar av Sámi Grand Prix
Melodi Grand Prix 2008-deltakarar
Melodi Grand Prix 2008-låtskrivarar
Folk frå Kautokeino
Kathy Kirby

Kathy Kirby () var ein engelsk songar. Det vert sagt at ho var den best betale kvinnelege songaren i si tid. Ho er best kjend for sin coverversjon av Doris Day-låten «Secret Love» og for å ha representert Storbritannia i Eurovision Song Contest i 1965, der ho kom på andreplass med låten «I Belong». Utsjånaden og det blonde håret gjorde at ho fleire gongar vart samanlikna med Marilyn Monroe. Populariteten til Kirby nådde toppen i 1960-åra, då ho var ein av dei mest kjende og verdsette personlegdommane i britisk underhaldingsliv.

Kirby hadde ei skolert og kraftig røyst, og gjennom framsyningar på fleire tv-program oppnådde ho stor popularitet og fekk fleire topp ti-hitar i Storbritannia. Ho vart også kåra til den beste britiske songaren av musikkmagasinet New Musical Express. Men mot slutten av 1960-åra dala karrieren hennar, og i 1983 trekte ho seg heilt tilbake frå artistlivet og budde i South Kensington i London.

Diskografi

Album 
 1963 – Kathy Kirby Sings 16 Hits From Stars And Garters
 1966 – Make Someone Happy
 1968 – My Thanks to You

Singler 
 1963 – «Dance On!» 
 1963 – «Secret Love»
 1964 – «Let Me Go, Lover!» 
 1964 – «You're the One»
 1965 – «I Belong»

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Kathy Kirby» frå , den 13. mars 2023.

Bakgrunnsstoff 
 Kathy Kirby hos Internet Movie Database
 Kathy Kirby hos The Movie Database
 Kathy Kirby hos Discogs
 Kathy Kirby hos All Music

Britiske musikarar
Britiske Eurovision Song Contest-deltakarar
Folk frå London