Niel Gow

Niel Gow () var den best kjende skotske felespelaren på 1700-talet. Mange av tonane hans blir framleis spelte på folkedanstilstellingar i dag.

Gow var fødd i Strathbraan i Perthshire i 1727 som son av John Gow og Catherine McEwan. Familien flytta til Inver i Perthshire då Niel var liten. Han byrja å spela fele då han var svært ung, og fekk frå han var 13 den fyrste formelle musikkopplæringa si frå ein John Cameron. 

Sjølv om han verker å ha vore litt av eit vedunderbarn innan musikk, fekk Gow fyrst opplæring som vevar, men gjekk etterkvart over til å bli musikar på heiltid. Han var vidt rekna som den beste felespelaren i Perthshire, eit område som var kjent for musikarane sine. Ei soge fortel at då han var 18 deltok han i ei tevling der ein blind musikar, John McCraw, var dommar. McCraw gav han fyrsteplassen og sa at han «would ken his bow hand among a hunder players» (kunne kjenna at stilen til Niel blant hundre andre spelemenn). Dette gav Gow merksemda til hertugen av Atholl, som blei mesénen hans, og også sørga for at Niel Gow blei hyra til ball og dansetilstellingar av den lokale adelen.

Komposisjonar 
Ifølgje John Glen (1895) har Niel Gow komponert, eller er tillagt, åttisju dansemelodiar. Desse tonane dannar grunnlaget for mykje av musikken til Scottish country dance den dag i dag. Ein må likevel ta med at ein del av materialet ikkje nødvendigvis berre var skrive av han; Glen hevdar at minst ein fjerdedel av dei åttisju tonane anten er avleidde frå eldre tonar eller er kopiar av låtar som er gjevne ut tidlegare andre stader, ofte under ein annan tittel. Biographical Dictionary of Eminent Scotsmen meiner at Gow sin air Locherroch Side kan ha danna grunnlag for Robert Burns sin ballade «Oh! stay, sweet warbling Woodlark, stay.» Slike lån var ein vanleg praksis på denne tida, og ser ikkje ut til å ha skadd omdømet hans. Henry Raeburn fekk i oppdrag å måla portrett av han fleire gonger.

Seinare liv 
Niel Gow var gift to gonger. Den fyrste kona hans var Margaret Wiseman, som han fekk fem søner og tre dltrer med. Sønene William, Andrew (1760), Nathaniel (1763) og John (1764) følgde alle i fotspora til faren som spelemenn og komponistar av felemusikk; to av døtrene var Margaret (1759) og Grizel (1761).  Den yngste sonen, Daniel (1765), døydde som liten. William døydde i 1791, då han var 40, og Andrew døydde i 1794 då han var 34. Av sønene til Niel er Nathaniel den best kjende og var også ein velrenommert komponist av skotsk musikk, med nær  to hundre songar til sitt namn.

Etter å ha blitt enkjemann gifta Gow seg opp att med Margaret Urquhart frå Perth i 1768. Dei hadde eit lukkeleg ekteskap til ho døydde i 1805, noko som fekk Gow til å skriva ein av dei best kjende tonane sine, "Niel Gow's Lament for the Death of his Second Wife". 

Gow døydde i 1807, då han var 80.

Ettermæle
Den årlege Niel Gow Fiddle Festival blir halden i Dunkeld and Birnam i Perthshire. Han blei skipa i 2004 for å feira livet og musikken til Gow, og omfatta ein innsamlingskampanje for å reisa eit passande minnesmerke til han i Dunkeld and Birnam.

Etter ein innsamlingsaksjon blei det bestilt ein minnestatue av Gow frå bilethoggaren David Annand. Han blei sett opp og avduka i desember 2020.

Den engelske komponisten David Gow frå 1900-talet er ein etterkomar av Niel Gow. Han minnast slektsbandet gjennom verket Six Diversions on an Ancestral Theme.

Verk

Komposisjonar 

 Admiral Nelson
 Niel Gow's Lament For the Death of His Second Wife 
 Dunkeld Bridge
 Farewell to Whisky
 The Stool of Repentance
 The Duchess of Athole’s Skipper
 The Athole Volunteers March
 Miss Stewart of Grantully
 Highland Whisky
 Niel Gow’s Lamentation for James Moray, Esq., of Abercarney
 Major Graham of Inchbrakie
 Lady Ann Hope’s Favourite

Innspelingar 

 Quadriga Consort CD "By Yon Bonnie Banks" ORF Early Music Edition, Wien 2007
 Scotland's Pete Clark: In the Footsteps of Niel Gow
 Even Now, The Music of Niel Gow by Pete Clark, Smiddymade, 1998
 Niel Gow’s Fiddle by Pete Clark & Muriel Johnstone, Inver 229, 2017

Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Niel Gow» frå ,  den 3. juni 2023. 
 oppgav desse kjeldene: 
 The Glen Collection of Scottish Dance Music, republished by the Highland Music Trust, 2001 ().
 Clark, Pete. Even Now: The Music of Niel Gow. Smiddymade Recordings, Perthshire, Scotland, 1999 (SMD615). CD album with extensive album notes. Fifteen tunes by Niel Gow played by Pete Clark on Niel Gow's own fiddle and recorded in the ballroom of Blair Castle, a frequent eighteenth-century Niel Gow venue. (The Raeburn portrait above, posted by the author of this article, is part of the Blair Castle Collection.)
 The Fiddle Music of Scotland  by James Hunter. Edited by Alastair Hardie and William Hardie published by The Hardie Press, 1988. ()
 Scottish Fiddle Music in the Eighteenth Century; A Music Collection and Historical Study  By David Johnson publishes by Mercat Press, 1984. ()

Bakgrunnsstoff 

 Folk Music Net Biography of Niel Gow
 Dunkeld Cathedral Biography of Niel Gow
 Niel Gow Fiddle Festival
 Free PDF of 90 of Niel Gow's tunes

Skotske komponistar
Skotske folkemusikarar
Skotske felespelarar