kardosdrur/scandi-wiki huggingface dataset:
Nahal Qana

Nahal Qana (hebraisk נחל קנה) er ei periodevis flytande elv i Israel, og den nordlegaste sideelva til Yarkonelva.

Nahal Qana spring ut i Gerisim, og flyt ut på Sharonsletta nær Jaljulia før ho munnar ut i Yarkon like vest for staden Motorveg 5 kryssar elva. 
Ho renn sør for Immanuel, Karnei Shomron, Ma'ale Shomron, Alfei Menashe, Nirit, Kfar Saba og Hod HaSharon og nord for Yakir, Nofim, Etz Efraim, Sha'arei Tikva, Oranit og Horshim.

Historie
Nahal Qana var ein gong grense mellom Efraim-stamma og Manasse-stamma. I 1980-åra vart det oppdaga ei grotte der.

Naturreservat
Sidan 2006 har området kring Nahal Qana vore eit naturreservat, oppretta av Israel natur- og parktilsyn.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Nahal Qana» frå ,  den 1. oktober 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Elvar i Israel
Arkeologiske stader i Israel
Geografi i Det sentrale distriktet i Israel
Godtfred Holmvang

Godtfred Holmvang () var ein norsk idrettsutøvar og forsikringsmann, fødd i Bærum. Han vart europameister i tikamp under EM i friidrett 1946 i Oslo. Mellom 1939 og 1948 vann han fem NM-titlar i friidrett; tre i tikamp og ein kvar på 110 m hekk og 400 m hekk. Holmvang, som utvandra til British Columbia i Canada og døydde der, var medlem av Tyrving IL.

Karriere
Holmvang var aktiv i fleire idrettsgreiner. Allereie før andre verdskrigen viste han seg som eit stort friidrettstalent og tok sitt fyrste NM-gull i tikamp i 1939. Han dreiv elles med seglsport og etterkvart også med den ferske idretten ski i alpine greiner.

I 1946 vann han tre gullmedaljar i norske friidrettsmeisterskap. Han sigra i begge hekkeløpa på Bislett stadion og han vann tikampen. Under EM i friidrett 1946, som vart avvikla på nettopp på Bislett stadion i slutten av august månad, stod han for ei stor bragd. Før den avsluttande øvinga i tikampen, 1500-meteren, hadde han minst 14 sekundar å ta inn på leiaren, sovjet-russaren Sergej Kuznetsov. Særleg på den siste runda auka Holmvang forspranget og under stor jubel slo han Kuznetsov med 18 sekundar. «Norge hadde fått sin første europamester i friidrett – og sin første store internasjonale triumf etter krigen.» For dette tikamp-gullet vart han tildelt Morgenbladets Gullmedalje.

Medaljar i norske friidrettsmeisterskap
1939: Gull i tikamp, sølv på 110 m hekk
1946: Gull på 110 m hekk – 16,0, framom Ole Ofstad (16,0)
	Gull på 400 m hekk – 57,3, framom Einar Saxhaug (57,3)   
	Gull i tikamp
1947: Sølv på 400 m hekk – 55,7, bakom Ole B. Opsahl (55,6)
1948: Gull i tikamp
	Sølv på 400 m hekk – 57,0, bakom Ole B. Opsahl (56,4),
	bronsemedaljar på 110 m hekk (16,0) og lengde (6,65 m)

Holmvang vart tildelt Egebergs ærespris i 1946 for sine prestasjonar i friidrett og på ski.
Han gjorde sitt beste NM-renn på Voss i 1947, då han i utfor enda på fjerdeplassen.

Kjelder

Norske hekkeløparar
Norske alpinistar
Norske mangekjemparar
Norske bandyspelarar
Vinnarar av Aftenpostens Gullmedalje
Vinnarar av Egebergs Ærespris
Europameistrar i friidrett for Noreg
Norske deltakarar under sommar-OL 1948
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1948
Norske assurandørar
Franka Dietzsch

Franka Dietzsch () er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå  Wolgast i Mecklenburg-Vorpommern som tevla i diskoskasting for Aust-Tyskland og seinare Tyskland. Ho vart verdsmeister i diskoskast i 1999, 2005 og 2007, og europameister i 1998. Hennar personlege rekord frå 1999 er på 69,51 m.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Franka Dietzsch» frå ,  den 1. oktober 2014.  
 

Tyske diskoskastarar
Austtyske idrettsutøvarar
Europameistrar i friidrett for Tyskland
Verdsmeistrar i friidrett
Tyske deltakarar under sommar-OL 1992
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1992
Tyske deltakarar under sommar-OL 1996
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1996
Tyske deltakarar under sommar-OL 2000
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2000
Tyske deltakarar under sommar-OL 2004
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2004
Tatjana Lebedeva

Tatjana Romanovna Lebedeva () er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Sterlitamak i Basjkortostan som tevla i både lengdehopp og tresteghopp. Ho vann gullmedaljar i tresteghopp under VM 2001 og 2003 og EM 2006. I lengdehopp vart ho olympiske meister i 2004 og verdsmeister i 2005.

Aktiv
Lebedeva tok sølvmedaljen i tresteg under Sommar-OL 2000 i Sydney med eit hopp på 15,00 m, Tereza Marinova frå Bulgaria vann med 15,20 m. Året etter vart Lebedeva suveren verdsmeister i tresteg med 15,25 m, sølvmedaljøren Françoise Mbango Etone stoppa på 14,60 m. Lebedeva og kamerunske Etone vart nummer ein og to også i den neste verdsmeisterskapen, då det i Edmonton i 2001 skilde det tretten cm mellom dei, Lebedeva vart målt til 15,18 m.

Under olympiaden i Aten i 2004 tok Lebedeva bronse i tresteg, og gjekk heilt til topps i lengdetevlinga. I lengdegropa vart ho målt til 7,07 m, hennar russiske landskvinner, Irina Simagina og Tatjana Kotova tok sølv og bronse, begge med 7,05 m i sine bestehopp. 

Før sjette og siste omgang i trestegtevlinga under EM i friidrett 2006 i Göteborg låg Lebedeva på tredjeplass med 14,92 m. I sitt siste forsøk smelte ho til med 15,15 m og tok gullmedaljen med 10 cm margin. Året etter fekk Lebedeva med seg heim ein gullmedalje og ein sølvmedalje frå VM i Osaka. Med 7,03 m vann ho ein rimeleg klar siger i lengdehopp, medan 15,07 m i tresteghopp var 21 cm for lite i høve til gullvinnar Yargelis Savigne frå Cuba. 

Også under sommarleikane 2008 i Beijing vann Lebedeva to medaljar, begge i sølv. Trass i sterke 15,32 m måtte ho sjå seg overgått av Etone i tresteghopp¨med sju cm. I lengdehopp landa ho på 7,03 i siste omgang, ein centimter bakk vinnarhoppet til Maurren Maggi frå Brasil. I sin siste seson vart Lebedeva nummer seks i tresteg under verdsmeisterskapen i Berlin, før ho avslutta som sølvmedaljør i lengde med 6,97 m, 13 cm bakom verdsmeisteren Brittney Reese frå USA.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tatjana Romanowna Lebedewa» frå ,  den 2. oktober 2014.  
 
 

Russiske lengdehopparar
Russiske tresteghopparar
Olympiske meistrar for Russland
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Russland
Olympiske bronsemedaljevinnarar for Russland
Medaljevinnarar under sommar-OL 2000
Russiske deltakarar under sommar-OL 2000
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2000
Medaljevinnarar under sommar-OL 2004
Russiske deltakarar under sommar-OL 2004
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2004
Russiske deltakarar under sommar-OL 2008
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2008
Russiske deltakarar under sommar-OL 2012
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2012
Dopingsaker i friidrett
Jekaterina Volkova

Jekaterina Gennadjevna Volkova () er ein russisk tidlegare friidrettsutøver frå Zjeleznogorsk i Kursk oblast som tevla i hinderløp. Ho vart verdsmeister på 3000 m hinder i Osaka i 2007.

Aktiv
Volkova deltok i sitt fyrste internasjonale meisterskap i Helsingfors i 2005. Under verdsmeisterskapen i den finske hovudstaden tok ho sølvmedaljen på 3000 meter hinder, med ny personleg rekord på 9.20,49, litt over to sekundar bak vinnaren, Dorcus Inzkiuru frå Uganda.

I 2007 forbetra sin personbeste til 9.13,3 då ho vart russisk meister på 3000 m hinder. Etter eit framifrå hinderløp under friidretts-VM 2007 i Osaka, spurta ho inn til siger på 9.06,57. Året etter kjempa ho ein drabeleg, men forgjeves strid om sølvmedaljen i hinderløpet under Sommar-OL 2008 i Beijing. Kenyas Eunice Jepkorir fekk 9.07,41, Volkova 9.07,64. Gulnara Galkina vart olympisk meister på verdsrekordtida 8.58,81.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Jekaterina Gennadjewna Wolkowa» frå ,  den 2. oktober 2014.  

Russiske hinderløparar
Russiske deltakarar under sommar-OL 2008
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2008
Dopingsaker i friidrett
Matmorformasjonen

Matmorformasjonen frå juratida er namnet på ei 100 meter tjukk geologisk eining som er eksponert i Hamakhtesh Hagadol i Israel. Matmorformasjoen inneheld fossil frå eit grunn havmiljø frå juratida. muslingar, gastropodar, svampar, korallar og pigghudingar finst alle i forskjellige grader i Matmorformasjonen (Wilson et al., 2010). Stratigrafien i Matmorformasjonen består av vekslande lag av kalkstein og mergel (Hirsch og Roded, 1996).

Iraq Petroleum Company skildra opphavleg sekvensen frå juratida i Hamakhtesh Hagadol i 1930-åra (Hudson, 1958).

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Matmor Formation» frå ,  den 2. oktober 2014. 
 oppgav desse kjeldene: 
Hirsch, F., Bassoullet, J. P., Cariou, E., Conway, B., Feldman, H., Grossowicz, L., Honigstein, A., Owen, E. and Rosenfeld, A. (1998). «The juratida of the southern Levanten. Biostratigraphy, palaeogeography and cyclic events.» In: S. Crasquin-Soleau and E. Barrier (eds.), Peri- Tethys Memoir 4: Epicratonic basins of the Peri- Tethyan platforms. Mem. Mus. natn. Hist. nat. 179: 213-235.

Miljø i Israel
Israelsk geologi
Geologiske formasjonar frå juratida
Kalkstein
Brevgrotta

Brevgrotta er ei grotte i ørkenen i Israel, nær grensa til Judea. Ho fekk dette namnet då det i 1960-1961 vart funne brev og papyrusfragment datert attende til Bar Kokhba-opprøret i år 132–135. Somme av breva var personlege brev mellom Bar-Kokhba og undersåttane hans, og ein særskild bunt med papyrus, kalla Babata eller Babatha, skildra livet og slitet til ei kvinne, Babata, som levde på denne tida.

Geografi
Grotta ligg i ei kløft kalla Nahal Hever, kring 20 km sør for staden der Daudehavsrullane vart funne. Ho ligg nokre kilometer sør for En-gedi, og kring 10 kilometer nord for Masada, på vestsida av Daudehavet.

Oppdaging
Gruppa vart først oppdaga av beduinar frå Ta`amireh-stamma og så utforska i 1953 og 1955 av ein inspektør i Israelsk antikvitetsdepartement, Y. Aharoni. Etter at somme brev skriven av Bar-Kokhba, funnen i grottene i ei kløft kalla Wadi Murraba‘at, 18 km sør for Qumrangrottene og 3 km frå Daudehavet, vart seld, vart det sett saman ein ekspedisjon i 1953 for å utforske denne grotta. Ekspedisjonen drog i staden til Nahal Hever der det var rapportar om beduinaktivitet. Då dei kom fram oppdaga dei at det like over Brevgrotta var ein romersk leir. Ein annan leir låg på sørsida av kløfta. I Brevgrotta vart det funne kalkolittiske gjenstandar frå 3000-talet, og ting frå romartida. Dei utforska ikkje grotta vidare fordi nokre store steinar blokkerte tilkomsten til resten av grotta, i tillegg til at beduinane alt hadde vore der. Det var først i 1960, då fleire dokument frå Bar Kokhba-opprøret vart selde til vitskapsmenn i Jordan, at dei israelske styresmaktene godkjende ein ny ekspedisjon. Med støtte frå det israelske forsvaret, byrja fire forskargrupper å utforske ørkenen sommaren 1960. Dei fann då nokre av breva i grotta, og resten av breva vart funnen året etter.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Cave of Letters» frå ,  den 2. oktober 2014. 
 oppgav desse kjeldene:
 Yigael Yadin, Bar-Kokhba: The Rediscovering of the Legendary Hero of the Second Jewish Revolt against Rome, Random House New York, 1971

Bakgrunnsstoff
Ekspedisjon til Brevgrotta i 2000 

Arkeologiske stader i Israel
Bar Kokhba-opprøret
Grotter i Israel
Daudehavsrullane
Es Skhul

Es Skhul er ei grotte som ligg kring 20 kilometer sør for byen Haifa i Israel og kring 3 kilometer frå Middelhavet. Den førhistoriske staden vart først utgravd av Dorothy Garrod sommaren 1928. Utgravingane avdekte dei første spora etter epipalaeolitiske natufikulturen, som er karakterisert av mange mikrolittar, gravlegging av døde og steinreiskap for å nyttast i jorda.  Skhul er òg ein stad der neandertalar var for 200 000 - 45 000 år sidan, og levde side om side med desse menneska for opp til 100 000 år sidan. Grotta har òg eit lag frå midtre eldre steinalder.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Es Skhul» frå ,  den 3. oktober 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
Jewish Virtual Library
Israelsk utanriksdepartement

Arkeologiske stader i Israel
Førhistoriske stader i Israel
Paleoantropologiske stader
Verdsarv i Israel
Neandertalarstader
Grotter i Israel
Geografi i Haifa distrikt
Alessandro Andrei

Alessandro Andrei () er ein italiensk tidlegare friidrettsutøvar frå Firenze. Han vart olympisk meister i kulestøyt i 1984 og vann VM-sølv i same øvinga i 1987.

Aktiv
I sin fyrste store finale i europameisterskapen 1982 vart Andrei tiandemann med 19,28 meter. Året etter vart han nummer sju ved verdsmeisterskapen i Helsingfors med 20,07 meter.

Andrei vart olympisk meister i kulestøyt under OL 1984 i Los Angeles. Han vann tevlinga med 21,26 m, framom Michael Carter og Dave Laut, begge frå USA. Ved europameisterskapen 1986 enda Andrei med 20,73 meter på fjerdeplass, ein centimeter bakom bronsemedaljøren Udo Beyer frå Aust-Tyskland, gullmedaljen gjekk til sveitsaren Werner Günthör på 22,22 meter.

Høgdepunktet for Andrei kom den 12. august 1987. Før den dagen hadde Andrei flytta den italienske rekorden i kulestøyt heile 16 gongar, sist til 22,17 meter. Verdsrekorden til Udo Beyer lydde på 22,64 meter. Ved stemnet i Viareggio presterte Andrei si suverent beste serie gjennom sine mange år som aktiv. Han starta med 22,19 m og heldt fram med 22,37 - 22,72 - 22,84 - 22,91 – 22,74 m. Dermed forbetra han den italienske rekorden i kvart av sine fem fyrste støyt, samstundes som han sette verdsrekord i sitt tredje forsøk og forbetra den både i sitt fjerde og i sitt femte forsøk for dagen. Andrei støytte aldri sidan over 22 meter. To-og-ei-halv veke etterpå var det klart for verdsmeisterskap i Roma. Her vann Werner Günthör med 22,23 meter, medan Andrei tok sølvmedaljen med 21,88 meter.

Til Sommar-OL 1988 i Seoul møtte Andrei som tittelforsvarar, men ikkje som verdsrekordhaldar, då Ulf Timmermann den 22. mai 1988 vart fyrste kulestøytar over 23 m, med sine 23,06 meter. Nettopp Timmermann vann OL-gull, framom Randy Barnes frå USA og Werner Günthör. Med 20,36 meter enda Andrei på sjuandeplassen. Seinare vart han nummer 11 både i VM 1991 og OL 1992.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
EM 1982 i Aten: Nr 10 – 19,28 m
VM 1983 i Helsingfors: Nr 7 – 20,07 m
OL 1984 i Los Angeles: Gullmedalje – 21,26 m, framom Mike Carter (21,09 m)
EM 1986 i Stuttgart: Nr 4 – 20,73 m
VM 1987 i Roma: Sølvmedalje – 21,88 m, bakom Werner Günthör (22,23 m)
OL 1988 i Seoul: Nr 7 – 20,36 m
VM 1991 i Tokyo: Nr 11 – 18,73 m
OL 1992 i Barcelona: Nr 11 – 19,62 m
VM 1995 i Göteborg: Utslått i kvalifiseringa (18,74 m -nr 18)

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Alessandro Andrei» frå ,  den 3. oktober 2014.

Bakgrunnsstoff 
 

Italienske kulestøytarar
Olympiske meistrar for Italia
Medaljevinnarar under sommar-OL 1984
Italienske deltakarar under sommar-OL 1984
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1984
Italienske deltakarar under sommar-OL 1988
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1988
Italienske deltakarar under sommar-OL 1992
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 1992
Tatjana Tomasjova

Tatjana Ivanovna Tomasjova () er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Perm som tevla på mellom- og langdistansar. Ho vart verdsmeister på 1500 m både i 2003 og 2005, samt europameister på same distansen i 2006. I 2004 vann ho OL-sølv på 1500 m.

Aktiv
Tomasjova deltok på 5000 meter både under Sommar-OL 2000 i Sydney og friidretts-VM året etter. Ho vart nummer 13 i Sydney og nummer 10 i Edmonton i 2001.

Ved europameisterskapen 2002 i München deltok Tomasjova på 1500 meter og tok bronsen på tida 4.01,28, over to sekundar bak dei to andre medaljevinnarane. I 2003 vann ho gullmedaljen på 1500 m i VM i friidrett 2003 med 3.58,5 etter å ha slått førre års europameister, tyrkiske Süreyya Ayhan, med eit halvt sekund. Under Sommar-OL 2004 i Aten fekk ho sølvmedaljen på 1500 m, britiske Kelly Holmes vann på 3.57,9, Tomasjova hadde 3.58,1.

I 2005 forsvarte Tomasjova VM-tittelen på 1500 m ved meisterskapen i Helsingfors. Med vinnartida 4.00,3 var ho i mål over sekundet føre sølvmedaljøren, landskvinna Olga Jegorova. Tomasjova hadde hardast konkurranse frå ei landskvinne også då ho i 2006 vann EM-gullet på 1500 m. I Göteborg sette ho meisterskapsrekord med 3.56,9, Julija Tsjisjenko fekk notert 3.57,6.

Doping
I 2008 vart Tomasjova og seks andre russiske friidrettsutøvarar utestngde frå idretteen i to år, då dei hadde prøvde å manipulere dopingprøver.
 
Tomasjova deltok på 1500 meter under sommarleikane 2012 i London. Ho vart nummer fire, 16 hundredels sekund bakom bronsevinnaren.

Merknadar

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Tatjana Iwanowna Tomaschowa» frå ,  den 3. oktober 2014.  
 

Russiske mellomdistanseløparar
Russiske langdistanseløparar
Olympiske sølvmedaljevinnarar for Russland
Russiske deltakarar under sommar-OL 2000
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2000
Medaljevinnarar under sommar-OL 2004
Russiske deltakarar under sommar-OL 2004
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2004
Medaljevinnarar under sommar-OL 2012
Russiske deltakarar under sommar-OL 2012
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2012
Dopingsaker i friidrett
Folk frå Perm
Dai Greene

David Greene, kjend som Dai Greene, () er ein britisk friidrettsutøvar frå Lianelli som tevlar for Storbritannia og Wales. Han vart europameister på 400 meter hekk i 2010 og verdsmeister i same øvinga i 2011.

Aktiv
Greene deltok i EM i friidrett 2006. Han fekk tida 50,66 i forsøket på langhekken og nådde dermed ikkje finalen. Sesongen etter sette han personleg rekord med tida 49,58.

I 2009-sesongen fekk Greene sitt store gjennombrot. Han fekk sølv i 4x400 m stafett under VM i Berlin og sette ny personleg rekord i semifinalen på langhekken med 48,27. Finalen vart jamn, med berre 0,6 sekundar mellom andremann Javier Culson frå Puerto Rico, og Dai Greene på sjuandeplass.

Den 31. juli 2010 vann Greene gullmedaljen på 400 m hekk ved europameisterskapen i Barcelona, med ein annan walisar, Rhys Williams, på sølvplassen. To og ein halv månad seinare sprang Greene inn til siger på langhekken også under samveldeleikane i Delhi.

Greenes største triumf kom den 1. september 2011 ved verdsmeisterskapen i Daegu i Sør-Korea. Her vann han gullmedaljen på tida 48,26, sølvmedaljør Javier Culson fekk 48,44. Den 6. juli 2012 sette Greene personleg rekord med 47,82 då han vart nummer to i eit DL-stemne i Paris, slått av Culson. Under dei olympiske leikane i London ein månad seinare kjempa dei same to om bronsemedaljen, også her drog Culson det lengste strået med 48,10 sekundar, Greene fekk notert 48,24. Félix Sánchez frå den Den dominikanske republikken vann OL-gullet på tida 47,63.

Etter olympiaden var Greene meir eller mindre skadeplaga.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
VM 2009 i Berlin: Nr 7 på 400 m hekk - 48,68. Sølvmedalje 4x400 m stafett
EM 2010 i Barcelona: Gullmedalje på 400 m hekk – 48,12, framom Rhys Williams (48,96)
VM 2011 i Daegu: Gullmedalje på 400 m hekk – 48,26, framom Javier Culson (48,44)
OL 2012 i London: Nr 4 på 400 m hekk – 48,24
VM 2013 i Moskva: Utslått i semifinalane på 400 m hekk (49,25 =nr 12)

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Dai Greene» frå ,  den 3. oktober 2014.  
 

Britiske hekkeløparar
Verdsmeistrar i friidrett for Storbritannia
Europameistrar i friidrett for Storbritannia
Britiske deltakarar under sommar-OL 2012
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2012
Qesemgrotta

Qesemgrotta er ei grotte 12 km aust for Tel Aviv i Israel som var busett i eldre steinalder og tidlege menneske frå før 382 000 til kring 200 000 år sidan.

Grotta vart senter i ein kontroversiell episode då aviser i desember 2010 rapporterte at israelske og spanske arkeologar hadde funne dei tidlegaste spora av det moderne menneske, men det viste seg at journalistane hadde attgjeve den vitskaplege rapporten unøyaktig og det stod ingen stader i rapportane at det var snakk funn av homo sapiens.

Skildring

Grotta ligg i kalkstein i vestsida av fjella i Israel mellom Samariaåsane og Den israelske kystsletta. Ho ligg 90 meter over havet.

Avleiringane på staden er 7,5 meter djupe og delt inn i to lag. Det øvre er 4,5 meter tjukt og det nedre 3 meter. I avsetjingane har ein funne steinreiskap og dyrerestar frå Acheuléen-Yabrud-komplekset. Dette er ein periode som kjem etter acheuléen, men før moustérienkulturen. Det er ikkje funne spor frå moustérienkulturen i grotta.

Grotta vart funnen i oktober 2000 då bygging av ein veg øydela taket av grotta. Dette førte til to redningsutgravingar i 2001. I dag er staden verna, tildekt og det vert framleis undersøkt.

Nokre av dei eldste funna av kontrollert eld er funne på denne staden, med ein 300 000 år gammal eldplass sentralt i grotta.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Qesem Cave» frå ,  den 3. oktober 2014.

Sjå òg
 Arkeologiske funn i Israel
 Zuttiyehgrotta

Bakgrunnsstoff
 Qesem Cave Project home page
Qesem Cave Project publications

Arkeologiske stader i Israel
Grotter i Israel
Førhistoriske stader i Israel
Eldre steinalder
Paleoantropologiske stader
Geografi i Det sentrale distriktet i Israel
Tabungrotta

Tabungrotta er ei grotte i Nahal Me'arot naturreservat i Israel ved Karmelberget. Grotta var busett i periodar i eldre steinalder (500 000 til kring 40 000 år sidan). I løpe tav denne perioden samla det seg avleiringar av sand og leire opp til 25 meter i grotta. Utgravingar indikerer at ho er ein av dei mest langvarige menneskelege busetjingane i Levanten.

Dei tidlegase og nedste avleiringane i grotta inneheld store mengder sjøsand. Dette og spor av pollen indikerer eit relativt varmare klima på den tida. Dei smeltane isbreane som dekte det meste av jorda fekk havnivået til å stige og kysten av Middelhavet til å trekkje seg inn over land. Kystsletta var smalare enn ho er i dag, og var dekt med savannevegetasjon. Dei som budde i grotta nytta handøkser av flint eller kalkstein ti å drepe dyr (gasellar, flodhestar, nashorn og ville kyr som levde på kystsletta) og til å grave opp planterøter. Etter kvart som reiskapane betra seg over tid, vart handøksene mindre og betre forma og skraper laga av tykke flak av flint, var truleg nytta til å skrape mat av bein og handsame dyreskinn.

Dei øvre nivåa av Tabungrotta bestor hovusakleg av leire og silt, og indikerer eit kaldare, meir fuktig klima. Materiala funnen i denne delen av grotta er frå Moustérienkulturen (kring 200 000 - 45 000 år sidan). Små flintreiskap av tynne flak dominerer desse nivåa.

Det er funne leivningane av ei neandertalarkvinne i Tabungrotta, datert til kring 120 000 år sidan. Det er eit av dei eldste menneskeskjeletta som er funne i Israel.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Tabun Cave» frå ,  den 3. oktober 2014. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff
 Bilete av skalle frå Tabun 1

Arkeologiske stader i Israel
Tidlegare busetnader i Israel
Førhistoriske stader i Israel
Neandertalarstader
Grotter i Israel
Verdsarv i Israel
Ezekiel Kemboi

Ezekiel Kemboi Cheboi () er ein kenyansk friidrettsutøvar som har vunne gullmedaljar i 3000 meter hinder ved sommar-OL 2004, VM i friidrett 2009 og 2011, sommar-OL 2012, og ved VM i friidrett 2013. Frå 2003 til 2007 tok han tre strake sølvmedaljar i hinder-øvinga under friidretts-VM. Hans personlege rekord i 3000 m hinder på 7.55,7 frå 2011 plasserar han på sjetteplass på verdsstatistikken.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Ezekiel Kemboi» frå ,  den 4. oktober 2014.  
 

Kenyanske langdistanseløparar
Kenyanske hinderløparar
Verdsmeistrar i friidrett for Kenya
Olympiske meistrar for Kenya
Medaljevinnarar under sommar-OL 2004
Kenyanske deltakarar under sommar-OL 2004
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2004
Kenyanske deltakarar under sommar-OL 2008
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2008
Medaljevinnarar under sommar-OL 2012
Kenyanske deltakarar under sommar-OL 2012
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2012
Kenyanske deltakarar under sommar-OL 2016
Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2016