သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး၏ စတုတ္ထအဆင့်

သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး (ကာယာနုပဿနာ၊ ဝေဒနာနုပဿနာ၊ စိတ္တာနုပဿနာ၊ ဓမ္မာနုပဿနာ) တို့တွင် တတိယအဆင့် (ဖြစ်ခြင်း-ပျက်ခြင်းကို ရှုမှတ်ခြင်း) ပြီးနောက် စတုတ္ထအဆင့်သို့ တက်လှမ်းရပါသည်။ ဤအဆင့်၏ ရှုမှတ်ပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်- စတုတ္ထအဆင့် ရှုမှတ်ပုံ (ပါဠိတော်နှင့် အဓိပ္ပါယ်) ဘုရားရှင်သည် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးလုံးအတွက် စတုတ္ထအဆင့် ရှုမှတ်ပုံကို အောက်ပါအတိုင်း တူညီသော ပုံစံဖြင့် ဟောကြားထားပါသည်- ၁။ သတိတည်ပုံ (`အတ္ထိ ... တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ`): "ရုပ်တရားအပေါင်းသည် သာလျှင် ရှိ၏" (`အတ္ထိ ကာယောတိ`) ဟု ထိုယောဂီအား သတိသည် ရှေးရှု ထင်လာ၏။ (ဝေဒနာ၊ စိတ်၊ ဓမ္မတို့အတွက်လည်း "ဝေဒနာသည်သာလျှင် ရှိ၏"၊ "စိတ်သည်သာလျှင် ရှိ၏"၊ "ဓမ္မသဘောတရားတို့သည်သာလျှင် ရှိကုန်၏" ဟု အလားတူ သတိရှေးရှုထင်လာသည်။) ဤအသိသည် ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ အတ္တ မရှိ၊ ပရမတ်တရားသက်သက်သာ ရှိသည်ဟူသော အမြင်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေသည်။ ၂။ ရှုမှတ်ခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက် (`ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ`): ထိုသို့ သတိရှေးရှုထင်ခြင်းသည် အဆင့်ဆင့်မြင့်သော ဝိပဿနာဉာဏ်များ တိုးပွားရန် အတွက်သာ (`ဉာဏမတ္တာယ`)၊ ထိုဝိပဿနာဉာဏ်နှင့် ယှဉ်သော သတိများ တစ်ဖန် တိုးပွားရန် အတွက်သာ (`ပဋိဿတိမတ္တာယ`) ဖြစ်သည်။ ပညတ်အာရုံများ သို့မဟုတ် လောကီအကျိုးများကို တပ်မက်ရန် မဟုတ်ပေ။ ၃။ နေပုံ (`အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ`): ထိုယောဂီသည် တဏှာ (တပ်မက်မှု)၊ ဒိဋ္ဌိ (မှားယွင်းသောအယူ) တို့ကို မမှီတွယ်ဘဲ (`အနိဿိတော`) နေ၏။ ဆိုလိုသည်မှာ ရုပ်၊ ဝေဒနာ၊ စိတ်၊ ဓမ္မ ဟူသော ခန္ဓာငါးပါးကို "ငါ"၊ "ငါ့ဥစ္စာ" ဟု စွဲလမ်းမှု ကင်းလျက် နေခြင်းဖြစ်သည်။ ၄။ စွဲလမ်းမှုကင်းပုံ (`န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ`): ကာယ၊ ဝေဒနာ၊ စိတ်၊ ဓမ္မ ဟူသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတည်းဟူသော လောက (`လောကေ`) ၌ တစ်စုံတစ်ခုသော တရားကိုမျှ (`န စ ကိဉ္စိ`) "ငါ"၊ "ငါ၏ဥစ္စာ" ဟု စွဲလမ်းခြင်း မရှိတော့ပေ (`ဥပါဒိယတိ`)။ ဤသို့လျှင် ယောဂီသည် ရုပ်၌ ရုပ်ကို၊ ဝေဒနာ၌ ဝေဒနာကို၊ စိတ်၌ စိတ်ကို၊ ဓမ္မ၌ ဓမ္မကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုမှတ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ပါဝင်သော ဉာဏ်စဉ် ဤစတုတ္ထအဆင့် ရှုမှတ်ပုံကို ညွှန်ပြသော ဒေသနာတော်သည် ဘင်္ဂဉာဏ် (ရုပ်နာမ်တို့၏ အပျက်ကို အာရုံစိုက်ရှုသောဉာဏ်) မှစ၍ သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ် အဆုံးရှိသော ဝိပဿနာဉာဏ်များနှင့် အရိယမဂ်ဉာဏ် တို့ကို စုပေါင်း၍ ဟောကြားထားခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ကျမ်းစာတွင် ဖော်ပြထားပါသည်။ ဤတွင် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး ကျင့်စဉ် အကျဉ်းချုပ်၏ အဆင့်လေးဆင့်ကို တင်ပြပြီးဖြစ်ပါသည်။ နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် သတိပဋ္ဌာန်ကျင့်စဉ် စတုတ္ထဆင့် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ