စန္ဒန

ဦးစန္ဒန (၁၉၂၆-၁၉၉၂) သည် ကရင်ပြည်နယ်မှ ထင်ရှားသော ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်တစ်ပါးဖြစ်ပြီး ကရင်စာပေနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာပြန့်ပွားရေးအတွက် အထူးကြိုးပမ်းခဲ့သူဖြစ်သည်။ ငယ်ဘဝ ဆရာတော်ကို ၁၉၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၄ ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၈ ခု တော်သလင်းလဆန်း ၈ ရက်) တွင် ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ တောင်ကြာအင်းရွာ၌ ဦးဖိုးနေနှင့် ဒေါ်မုသိန်တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၆ ဦးအနက် အငယ်ဆုံးသားဖြစ်ပြီး ငယ်နာမည်မှာ စောစံတင့် (အချို့မှတ်တမ်းများတွင် "တစ်လစ်" ဟုလည်း ခေါ်ဆို) ဖြစ်သည်။ ပညာရေးကို တောင်ကြာအင်းရွာ ဆရာကြီးဦးဝင်းဖေ၏ မူလတန်းကျောင်းနှင့် ကော့ကရိတ်မြို့ရှိ ရှမ်းကြီးကုန်းကျောင်းတို့တွင် သတ္တမတန်းအထိ သင်ယူခဲ့သည်။ ရဟန်းဘဝ ၁၉၄၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၇ ခု တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၅ ရက်) တွင် တောင်ကြာအင်းရွာကျောင်း၌ ဆရာတော်ဦးဇဝနကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ပရိယတ္တိစာပေများကို အောက်ပါဆရာတော်ကြီးများထံတွင် ဆည်းပူးခဲ့သည်: မော်လမြိုင်မြို့ ရတနာဘုံပျံကျောင်း - ဆရာတော်ဦးကေတုမာလာလင်္ကာရ (မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံး အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) မန္တလေးမြို့ ထီးလင်းတိုက် - ဆရာတော်ဦးဝဇိရဗုဒ္ဓိ အိန္ဒိယနိုင်ငံ - ဟိန္ဒီ၊ သက္ကတနှင့် ပါဠိဘာသာများ (၁၉၅၉-၁၉၆၂) သာသနာ့တာဝန်များ ပညာရေး ၁၉၆၂-၁၉၇၄: မော်လမြိုင်တောင်စွန်းကျောင်းတွင် စာချဆရာအဖြစ် ၁၉၇၄-၁၉၉၂: ဘားအံမြို့ ကမော့ကစင်ရွာသစ်ကျောင်းတွင် ကရင်စာပေသင်ကြားရေး ဦးဆောင် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ၁၉၇၉: သာသနာသန့်ရှင်းတည်တံ့ရေး ဘားအံမြို့နယ်ကိုယ်စားလှယ် ၁၉၈၀: ဘားအံမြို့နယ် သံဃနာယကအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး ၁၉၈၀-၁၉၉၂: နိုင်ငံတော်ဗဟိုသံဃာ့နာယကအဖွဲ့ဝင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ၁၉၇၉ တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဂျဗလ်ပူမြို့၌ ကျင်းပသော "ဗောဓိဓျာ" (ဗုဒ္ဓဘာသာအဖြစ်ခံယူပွဲ) သို့ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက် စာပေလက်ရာများ ဆရာတော်သည် မန်းနဲစံ (ဘားအံ) ၊ စန္ဒန (ဘားအံ) ကလောင်အမည်များဖြင့် ကျမ်းပေါင်း ၁၁ ကျမ်းနှင့် ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ကရင်ဘာသာဖြင့် အိန္ဒိယပြည်၊ ကုသိနာရုံသမိုင်း၊ ဓမ္မပဒစကားပြေ၊ ဓမ္မစကြာနိဿယနှင့် ခက်ဆစ်အဖြေ၊ ဘိက္ခုပါတိမောက်၊ အနတ္တလက္ခဏာသုတ်စသော ကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ မြန်မာဘာသာဖြင့်လည်း မင်္ဂလသုတ်နှင့် မင်္ဂလာဇာတ်တော်၊ ကုသိနာရာ၊ သစ္စာတိုင်ဓူဝေစသော ကျမ်းများကို ပြုစုခဲ့သည်။ ကရင်ဘာသာဖြင့် အိန္ဒိယပြည် ကုသိနာရုံသမိုင်း ဓမ္မပဒစကားပြေ ဓမ္မစကြာနိဿယနှင့် ခက်ဆစ်အဖြေ ဘိက္ခုပါတိမောက် အနတ္တလက္ခဏာသုတ် မြန်မာဘာသာဖြင့် မင်္ဂလသုတ်နှင့် မင်္ဂလာဇာတ်တော် ကုသိနာရာ သစ္စာတိုင်ဓူဝေ ကရင့်ဖားစည် ဇွဲကပင်စေတီတော်သမိုင်း ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဆရာတော်သည် ၁၉၉၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၅၄ ခု တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၁၄ ရက်)၊ မွန်းလွဲ ၁၂:၂၀ နာရီတွင် ကမော့ကစင်ရွာသစ်ကျောင်း၌ သက်တော် ၆၆ နှစ်၊ ဝါတော် ၄၇ ဝါအရ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။ အခြား ဆရာတော်၏ ကလောင်အမည်ကို အထိမ်းအမှတ်ပြုသည့် အနေဖြင့် ၃.၁၁.၂၀၂၂ ရက်နေ့ နံနက် ၉:၀၀ နာရီအချိန်တွင် မန်းနဲစံလမ်းကို အမှတ်(၁)ရပ်ကွက်၊ ဘားအံမြို့တွင် ကျင်းပဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကရင်စာပေ ဘားအံမြို့ ကရင်ပြည်နယ် ကိုးကား Category:၁၉၂၆ မွေးဖွားသူများ Category:၁၉၉၂ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ ကဏ္ဍ:ကရင်လူမျိုး ပုဂ္ဂိုလ်များ Category:ကရင်ပြည်နယ်မှ ပုဂ္ဂိုလ်များ