အပြစ် (ဗုဒ္ဓဘာသာ)

တိပိဋကအဘိဓာန်၌ ဝဇ္ဇဝဇ္ဇ (န) [ဝဇ္ဇ+အ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၆၀။ ဝဇ္ဇေ တဗ္ဗာနီတိ ဝဇ္ဇာနိ။ ပါစိတ်၊ ယော၊ ၆၄၆။ ဝဒ+ဏျ။ ကစ္စည်း။ ၅၄၄ ရူ။ ၅၅၆၊ နီတိ၊ သုတ္တ၊ ၁၁၂၉။ ဝဒိတဗ္ဗံ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ဝဇ္ဇံ၊ ကိံ တံ? ဝစနံ။ နီတိ၊ ဓာတု၊ ၉၈။ ဝါဒိတဗ္ဗံ ကထေတဗ္ဗန္တိ ဝဇ္ဇံ၊ ဝဒဓာတုတော ဏျ-ပစ္စယော။ ဓာတွန္တေန သဟဇ္ဇာဒေသံ ကတွာ။ ပရိတ္တ၊ဋီ၊၁၀၅။ ဝဒ+ယ။ မောဂ်၊၅၊၃၀။ ဝါဒယန္တိ တန္တိ ဝဇ္ဇံ၊ သော။ ဓာန်၊ဋီ၊၁၄၂။ ဝဈီ၊ ဝဒျ-သံ။ ဝဇ္ဇ—ပြာ၊ အဒ္ဓမာဂဓီ။] ဟူသော ပါဠိကို အပြစ်ဟူ၍ ဆိုပါသည်။ တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၈ အပြစ် (က) လွန်ကျူးလိုသော စိတ်စေတနာဖြင့် မစေ့ဆော်ပဲ-သင့်-ရောက်-သော သေခိယအာပတ်နှင့် အကုသိုလ်စိတ္တုပ္ပါဒ် စသည်။ (၁) အပြစ်-(က) လွန်ကျူးလိုသော စိတ်စေတနာဖြင့် မစေ့ဆော်ဘဲ-သင့်-ရောက်-သော သေခိယ အာပတ် နှင့် အကုသိုလ်စိတ္တုပ္ပါဒ်စသည်။ အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ (ဝိ၊၂၊၇၃)တိ အပ္ပမတ္တကေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၅၄။ အပ္ပမတ္တကေသု ဝဇ္ဇေသူတိ အသဉ္စိစ္စ အာပန္နသေခိယအကုသလ စိတ္တုပ္ပါဒါဘေဒေသု ဝဇ္ဇေသု။ သာတ္တ၊၃၊၃၈ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၁၉။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၀၅။ အံ၊ဋီ၊၃၊၂၇၄)၊ (ခ) အကုသိုလ်သဘော။ (အကုသိုလ်တရား။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၃။ သျ၊ ဟောင်း၊ သစ်)။ (ခ) အကုသိုလ်သဘော။ (အကုသိုလ်တရား။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၃။ သျ၊ ဟောင်း၊ သစ်၊) ဝဇ္ဇေသူတိ အကုသလဓမ္မေသု။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၈။ ဝဇ္ဇေသူတိ ဂါရယှေသု။ တေ ပန ဧကန္တတော အကုသလသဘာဝါ ဟောန္တီတိ အာဟ “အကုသလဓမ္မေသူ”တိ။ အံ၊ဋီ၊၂၊၃၇။ (ဂ) ပါဏာတိပါတ စသော ရန် ၅-ပါး။ (ဂ) ပါဏာတိပါတ စသောရန် ၅-ပါး။ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာနံ ဝဇ္ဇာနံ သံဝရာယာ (ဝိ၊၅၊၃၈၅)တိ တေသံယေဝ ပဉ္စန္နံ ဝေရာနံ သံဝရတ္ထာယ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၆၀။ (ဃ) ဝိပါကဒုက္ခ၊ အကျိုးဝိပါက် ဖြစ်သောဆင်းရဲ။(ဃ) ဝိပါကဒုက္ခ၊ အကျိုးဝိပါက်ဖြစ်သောဆင်းရဲ။ သမ္ပရာယိကာနံ ဝဇ္ဇာန (ဝိ၊၅၊၃၈၅) န္တိ တေသံယေဝ ဝိပါကဒုက္ခာနံ။ ဝိပါကဒုက္ခာနေဝ ဟိ ဣဓ ဝဇ္ဇနီယဘာဝတော ဝဇ္ဇာနီတိ ဝုတ္တာနိ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၆၀။ (င) ကန်းယောင်, ကုန်းယောင်, ခွင်ယောင်စသည်။(င) ကန်းယောင်, ကုန်းယောင်, ခွင်ယောင်စသည်။ ယထာ ဝဇ္ဇေနာ (ဝိ၊၁၊၂၇၅။ မဟာနိ၊၂၉၆) တိ ယထာဝဇ္ဇ ဝုစ္စတိ ကာဏကုဏိခဉ္ဇာဒီနံ ယံ ယံ ဝဇ္ဇံ, တံ တံ ပယောဇေတွာ ဒဿနကီဠာ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၅။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၃၆၂။ ယထာဝဇ္ဇံ (ဒီ၊၁၊၆) နာမ ကာဏကုဏိခုဇ္ဇာဒီနံ ယံ ယံ ဝဇ္ဇီ၊ တံ တံ ပယောဇေတွာ ဒဿနကီဠာ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၃။ (စ) ပါရာဇိကအာပတ်။ (စ) ပါရာဇိကအာပတ်။ ယာ ပန ဘိက္ခုနီ အညိဿာ ဘိက္ခုနီယာ ပါရာဇိကသင်္ခါတံ ဝဇ္ဇံ ဇာနံ ပဋိစ္ဆာဒေတိ။ သာရတ္ထ၊၂၊၂၉၀။ (ဆ) ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကအာပတ်။ (ဆ)ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကအာပတ်။ ဝဇ္ဇပ္ပဋိစ္ဆာဒိကာ(ဝိ၊၂၊၃၁၀)တိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကဝဇ္ဇဿ ပဋိစ္ဆာဒိကာ။ သာရတ္ထ၊၃၊၁၂၀။ (ကင်္ခါ၊၃၀၄)။ (ဇ) ချွတ်ယွင်းမှု။ (ဇ) ချွတ်ယွင်းမှု။ သုဒဿံ ဝဇ္ဇ မညေသံ။ အတ္တနော ပန ဒုဒ္ဒသံ။ ဓမ္မ၊၄၉။ သုဒဿံ ဝဇ္ဇန္တိ ပရဿ အဏုမတ္တမ္ပိ ဝဇ္ဇံ ခလိတံ သုဒဿံ သုခေနေဝ ပဿိတုံ သက္ကာ။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၈။ (ဈ)(အကြောင်းဝတ္ထုဆယ်ခု ရှိသော) မိစ္ဆာအယူနှင့် ယင်း၏အကြောင်း တရား။ (ဈ) (အကြောင်းဝတ္ထု ဆယ်ခုရှိသော) မိစ္ဆာအယူနှင့် ယင်း၏ အကြောင်းတရား။ အဝဇ္ဇေ ဝဇ္ဇမတိနော၊ ဝဇ္ဇေစာဝဇ္ဇဒဿိနော။ ဓမ္မ၊၅၈။ ဝဇ္ဇမတိနောတိ ဝဇ္ဇံ ဣဒန္တိ ဥပ္ပန္နမတိနော၊ ဒသဝတ္ထုကာယ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ ပန တဿာ ဥပနိသာယဘူတေ ဓမ္မေ စ အဝဇ္ဇဒဿိနော။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၀၇။ (ည) ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အကြောင်းရင်း၏ အဖြစ်စသည်။ (ည) ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အကြောင်းရင်း၏အဖြစ်စသည်။ သံဃော ဇနေဝဇ္ဇမပဿမာနာ(ဥဒါန၊ ၁၇၁)တိ ကမ္မဝဋ္ဋံ ဝိပါကဝဋ္ဋေန ဘဝါဒိကေ ဝါ ဘဝန္တရာဒီဟိ ဝဋ္ဋဒုက္ခမူလဘာဝါ ဒိကံ ဝဇ္ဇံ ဒေါသံ အာဒီနဝံ အပဿန္တော။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၃၁-၂။ (ဋ)ရာဂစ သော ကိလေသာ။ (ဋ) ရာဂစသော ကိလေသာ။ ဝဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗေ ကိလေသာ ဝဇ္ဇာ။ ပဋိသံ၊ ၁၁၇၊ ၂၃၀။ ကိလေသာတိ ရာဂါဒယော။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃။ ဝဇ္ဇန္တိ ရာဂါ ဝဇ္ဇံ။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂၈။ (ဌ) ပါဏာတိပါတစသောဒုစရိုက်။ (ဋ္ဌ) ပါဏာတိပါတစသော ဒုစရိုက်။ သဗ္ဗေ ဒုစ္စရိတာ ဝဇ္ဇာ။ ပဋိသံ၊၁၁၇၊ ၂၃ဝ။ ဒုစ္စရိတာတိ ပါဏာတိပါတာဒဟော။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃။ (ဍ) အဘိသင်္ခါရ = အထူးပြုပြင် စီရင်တတ်သော ဘုံသုံးပါး၌ ဖြစ်သည့်ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံ၊ (ဍ) အဘိသင်္ခါရ = အထူးပြုပြင်စီရင်တတ်သော ဘုံသုံးပါး၌ဖြစ်သည့် ကုသိုလ်, အကုသိုလ်ကံ။ သဗ္ဗေ အဘိသင်္ခါရာ ဝဇ္ဇာ။ ပဋိသံ၊၁၁၇၊ ၂၃၀။ အဘိသင်္ခါရာတိ ပုညာဘိသင်္ခါရာဒယော။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃။ (ဎ) ဘဝသို့ လားစေတတ်သော ကုသိုလ်, အကုသိုလ်ကံ။ (ဎ) ဘဝသို့ လားစေတတ်သော ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံ။ ဘဝဂါမိကမ္မာ (ပဋိသံ၊၁၁၇)တိ အတ္တနော ဝိပါကဒါနဝသေန ဘဝံ ဂစ္ဆန္တိတိ ဘဝဂါမိနော။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃။ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ