မဟာကပ္ပိန

မဟာကပ္ပိနမထေရ်ကပ္ပိန (ပု) [ကပ္ပ(= သာမတ္ထိယေ) + ဣန။ ကပ္ပတိ ရိပဝေါ ဝိဇေတုံ သမတ္ထေတီတိ ကပ္ပိနော၊ ရာဇာ။ မောဂ်၊၇၊၁၀၃။] သည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော ရဟန်းတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်မှ "ဘိက္ခု ဩဝါဒက" ဟူသော ရဟန်းတို့အား ဆုံးမဟောကြားရာတွင် အကောင်းဆုံး အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဧတဒဂ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခံရသူဖြစ်သည်။ (၁) ကပ္ပိနမင်း။ (၂) ကပ္ပိန ဥပါသကာ။ (၃) ကပ္ပိနမထေရ်။ ဤအမည် သုံးခုလုံးပင် မဟာကပ္ပိနမင်း၏ ဖြစ်စဉ်များ၌ ပါဝင်သည်၊ မဟာကပ္ပိန၏ ဘဝ မဟာကပ္ပိနသည် မဇ္ဈိမဒေသ၏ အစွန်အဖျားကျသော ပစ္စန္တအရပ် ကုက္ကုဋဝတီမြို့၌ မင်းသားအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်အခါက ကပ္ပိန ကုမာရဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး ခမည်းတော် နတ်ရွာစံပြီးနောက် မင်းအဖြစ်ကို ရရှိသောအခါ မဟာကပ္ပိနဟု ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ မိဖုရားကား အနောဇာဒေဝီဖြစ်သည်။ ဘုရားရှင်နှင့် တွေ့ဆုံခြင်း မဟာကပ္ပိနမင်းသည် သာဝတ္ထိမြို့မှ ကုန်သည်များထံမှ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာသုံးပါး သူတို့၏ဒေသ၌ ပွင့်ပေါ်လျက်ရှိကြောင်း သတင်းစကားကို ကြားသိရပြီး ပီတိဖြစ်ကာ မင်းအမတ်ပေါင်း ခြံရံလျက် ဘုရားရှင်ရှိရာ သာဝတ္ထိသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ထိုခရီးစဉ်တွင် အခြံအရံအားလုံး အရဟတ္တဖိုလ်ရ ဧဟိဘိက္ခုများ ဖြစ်သွားကြသည်။ အနောဇာဒေဝီနှင့် မောင်းမ မိဿံများလည်း ထိုနည်းအတူ ဘိက္ခုနီပြုပြီး သောတာပန်များ ဖြစ်ကြသည်။ ရဟန်းဘဝ မဟာကပ္ပိနမင်းသည် ဘုရားရှင်ထံတွင် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ရဟန်းဘဝတွင် တရားဟော ဆုံးမသည့်အရာ၌ အကောင်းဆုံးဖြစ်သောကြောင့် "ဘိက္ခု ဩဝါဒက" ဧတဒဂ်ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဧတဒဂ်ဘွဲ့ ရရှိခြင်း အရှင်မဟာကပ္ပိနမထေရ်သည် ရဟန်းတို့အား တရားဟောကြား ဆုံးမသည့်အရာတွင် အကောင်းဆုံးဖြစ်သောကြောင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်မှ "ဘိက္ခု ဩဝါဒက" ဧတဒဂ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။(အကျယ်ကို အပ၊၂၊၁၁၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၆။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၅၁။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၉။ အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁၀-တို့၌ ကြည့်။) ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် အရှင်မဟာကပ္ပိန မထေရ်အကြာင်း မဟာကပ္ပိနတ္ထေရဝတ္ထု ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ