ရခိုင်သမိုင်း

ရခိုင်ပြည်နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်လျက်တည်ရှိပြီး သမိုင်းဝင် အာရကန်နိုင်ငံတော်နှင့် ကိုက်ညီသည်။ ရခိုင်ပြည်၏သမိုင်းကို ခေတ် (၇) ခုခွဲထားသည် – ဓညဝတီမြို့ဟောင်း၊ ဝေသာလီမြို့၊ လေးမြို့၊ မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံတော်၊ ၁၇၈၅ မှ ၁၈၂၆ အထိ မြန်မာများအုပ်ချုပ်ခံရခြင်း၊ ဗြိတိသျှတို့အုပ်ချုပ်ခြင်း (၁၈၂၆ မှ ၁၉၄၈) နှင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှစ၍ လွတ်လပ်သောမြန်မာနိုင်ငံ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် တည်ရှိခြင်း။ အေဒီပထမထောင်စုနှစ်မှစ၍ အာရကန်သည် ကုန်းလမ်းနှင့်ရေလမ်းမှ သွားရောက်နိုင်သော အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် အရှေ့တောင်အာရှကြားရှိ နယ်စပ်ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။ ရခိုင်တို့၏ မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံတော်ကို ၁၇၈၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာတို့၏ ကုန်းဘောင်ခေတ်မှ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ပထမအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်ပွဲအပြီး စစ်လျော်ကြေးအဖြစ် အာရကန်ကို ဗြိတိသျှတို့ထံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရသည်။ ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့မှ မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အာရကန်သည် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ မြန်မာပြည်နယ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အာရကန်သည် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယမှ ခွဲထွက်လာသော ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ၏ ကိုလိုနီအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ရခိုင်သည် အသစ်ရရှိလာသော လွတ်လပ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် အာရကန်သည် ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့ပြီး ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ ဌာနေဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ရှေးဟောင်းရခိုင်ဘုရင့်နိုင်ငံများ၏ သမိုင်းကို ရခိုင်တို့၏ ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ မဟာမုနိဘုရားရုပ်ပွားတော် သည် မူလက အာရကန်မှ ဓညဝတီခေတ်ကာလအတွင်း ရောက်ရှိလာခဲ့သည်ရခိုင်လူမျိုးများသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံပြင်ပတွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားတော်များကို တိုက်ရိုက်နားထောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံးလူမျိုးများဖြစ်ကြောင်း ဂုဏ်ယူစွာပြောဆိုကြသည်။ မဟာမုနိရုပ်ပွားတော် ပြီးစီးသောအခါ ထိုရုပ်ပွားတော်ကို သီရိဂုတ္တကျောက်တောင်ပေါ်တွင် ဌာပနာခဲ့ကြပြီး နတ်လူတို့ စုဝေးကာ မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်ကြီးကို ပူဇော်ကန်တော့ကြသည့် ပွဲတော်ကြီး ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ ဝေသာလီ အေဒီ ၄ ရာစုတွင် ဓညဝတီမြို့ဟောင်း ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် (အေဒီ ၃၇၀) ရခိုင်ဒေသ၏ အာဏာဗဟိုချက်သည် ဓညဝတီမှ ဝေသာလီသို့ ရွေ့လျားသွားခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ဓညဝတီထက် နောက်ပိုင်းမှ တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း ဝေသာလီသည် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော ရခိုင်ဘုရင့်နိုင်ငံ လေးခုအနက် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှု အရှိဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော အခြားရခိုင်ဘုရင့်နိုင်ငံများကဲ့သို့ပင် ဝေသာလီဘုရင့်နိုင်ငံသည် အရှေ့ဒေသ (ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ မွန်လူမျိုး) နှင့် အနောက်ဒေသ (အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂါလီ၊ ပါရှား) တို့ကြားက ကုန်သွယ်ရေးကို အခြေခံထားသည်။ ဤနိုင်ငံသည် တရုတ်-အိန္ဒိယ ပင်လယ်ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများပေါ်တွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Flag_of_Rakhine.svg|left||မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံတော် မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံတော်သည် ၁၇၈၅ ခုနှစ်အထိ တည်ရှိခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ကုန်းဘောင်ခေတ်မှ သိမ်းပိုက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ မြောက်ဦးနိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင်အပျက်အစီးများတွင် မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်ပြည်နယ်၌ ရှေးဟောင်းဘုရား၊ စေတီပေါင်း ၇၀၀ ကျော် ပါဝင်သည်။ မြောက်ဦးနိုင်ငံတွင် ဘုရင်သည် အချုပ်အခြာအာဏာအား အပြည့်အဝကိုင်စားခဲ့သည်။ မြောက်ဦးနိုင်ငံသည် ဘင်္ဂါလီ၊ ပေါ်တူဂီ၊ မြန်မာနှင့် သီဟိုဠ် (သီရိလင်္ကာ) တို့နှင့် သံတမန်ရေးရာ ဆက်ဆံမှုများနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆက်ဆံမှုများ ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ဤဆက်ဆံမှုများတွင် စစ်ရေး၊ ဘာသာရေးနှင့် အခါအားလျော်စွာ ပဋိပက္ခများ ပါဝင်ခဲ့သည်။ မြောက်ဦးနိုင်ငံသည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာဗဟိုဌာန တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ အာရပ်၊ ဒတ်ချ်၊ ပေါ်တူဂီနှင့် အခြားကုန်သည်များနှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် မြောက်ဦးသည် စီးပွားရေးဗဟိုဌာနတစ်ခုအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ ဤနိုင်ငံသည် အလွန်ချမ်းသာသော ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ်မှုများကို စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းသတ်မှတ်ခြင်း၊ အကောက်ခွန်များကောက်ခံခြင်းနှင့် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးကို မြှင့်တင်ရန် သံတမန်ရေးရာဆက်ဆံမှုများ ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း