အီရန်နိုင်ငံ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်မွေးမြူရေး

အီရန်နိုင်ငံ မြေအကျယ်အဝန်း၏ သုံးပုံတစ်ပုံသည်သာလျှင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရန် အဆင်ပြေပြီး ကျန်မြေနေရာတို့သည် ရေအလုံအလောက်မရှိသည့်အတွက်လည်းကောင်း၊ မြေသားမကောင်းသည့်အတွက်ကြောင့်လည်းကောင်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှုမပြုနိုင်ပေ။ နိုင်ငံ၏၁၂% သာလျှင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှု ပြုနိုင်ပေသည်။ (ထိုသို့စိုက်ပျိုးမှုများတွင် လယ်ထွန်စိုက်ပျိုးခြင်း ၊ သစ်သီး၀လံစိုက်ပျိုးခြင်း ၊ နွယ်ပင်ခြံများပါဝင်သည်) သို့သော် စိုက်ပျိုးမှုများတွင် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးမှုသည် သုံးပုံတစ်ပုံမျှပင် မရှိချေ။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရာတွင် ၉၂% ၏အဓိက လိုအပ်ချက်သည် ရေဖြစ်သော်လည်း (ရေရှားပါးသည့်အတွက်) ကျန်စိုက်ပျိုးမြေနေရာများတွင် ရေပေးခြင်းမရှိပဲ စိုက်ပျိုးမှုများ ပြုလုပ်ကြလေသည်။ အီရန်နိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက်ပိုင်းတို့သည် မြေဆီလွှာ ကောင်းသော ဒေသများဖြစ်ကြသည်။ အီရန်နိုင်ငံ၏ စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံမှုသည် ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် ၉၆% ရှိသည်။ ၃% သောမြေနေရာများသည် ကျွဲ၊ နွား စသည့်တို့၏ စားကျက်များဖြစ်ပြီး ထိုမြေနေရာများမှ ၎င်းတို့အတွက် အစားအစာထုတ်လုပ်သည်။ ထိုမြေနေရာများမှာ များသောအားဖြင့် စိုစွတ်မှုနည်းသော တောင်တန်း​​​ဒေသများနှင့် အီရန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ လွင်ပြင်များ ဖြစ်ပေသည်။ အီရန်နိုင်ငံရှိ မြေနေရာများအနက် ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှုလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်မှုမရှိချေ။ နိုင်ငံ၏ ၃၉ ရာခိုင်နှုန်းမြေနေရာများသည် ဆားပင်လယ်များနှင့် မာကျောသော ကျောက်တုံးကျောက်တောင်များ ဖြစ်ပေသည်။ ထို့ကြောင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ရန် မလွယ်ကူလှချေ။ ထို့ပြင် နိုင်ငံ၏ ၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် သစ်တောကြီးများ ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသည်။ ကျန် ၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် မြို့ပြများ၊ လမ်းများ၊ ကျေးရွာများ နှင့် စက်ရုံများ ဖြစ်သည်။ ၂၀ ရာစု ပြီးဆုံးသွားပြီးနောက်ပိုင်း အီရန်နိုင်ငံ၏ လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှုမှ ဝင်သော နိုင်ငံတော် ဝင်ငွေသည် အခြားသောစီးပွားရေးမှာ ရရှိသော ဝင်ငွေများထက်သာ၏။ လယ်ယာမြေတို့သည် များသောအားဖြင့် ၂၅ ဧက ထက်နည်းပြီး (၁၀)ဧက မျှသာ ရှိသည့်အတွက် လယ်သမားအများ စုသည် ရွာများမှ မြို့ပေါ်သို့ တက်လာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအပြင် ရေရှားပါးမှုနှင့် စိုက်ပျိုးမှုနည်းစနစ်များ၊ ၎င်းအပြင် ရေရှားပါးမှုအပြင် မြေဆီလွှာ မကောင်းမှုများနှင့် စိုက်ပျိုးမှုနည်းစနစ်များ ဟောင်းနွမ်းလာခဲ့မှုကြောင့်လည်း ထိုသို့ပြောင်းရွှေ့ ခဲ့ကြရသည်။ ထိုအကြောင်းအရာများအားလုံးတို့သည် ကုန်ထွက်နည်းပါးမှုနှင့် ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု များကို အထောက်အကူပြုပေးသည်။ အီရန်နိုင်ငံတော်လှန်ရေး ပြီးဆုံးသွားပြီးနောက်ပိုင်း ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင်လယ်ယာလုပ်ကိုင်ခွင့်ကို တောင်းဆိုလာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှ တဆင့် လယ်လုပ်သားများသည် လယ်ပိုင်ရှင်ဘ၀သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီးနောက် ဥပဒေဆိုင်ရာအငြင်းပွားမှုများသည်လည်း တစ်ဘက်မှ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့လေသည် ။ ၁၉၈၀ ထိ ထိုအကြောင်းအရာအပေါ် အငြင်းပွားမှုများ ရှိခဲ့ပြီးနောက် လယ်လုပ်ငန်းအရင်းရှင်တို့သည် လည်း လုပ်ငန်းတွင်းရင်းနှီးမြှုတ်နှံမှုများ ထပ်မံမလုပ်ကြတော့ချေ။ ထိုသို့ဖြင့် ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် အစိုးရမှ ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းကာ အီရန် ကိုယ်ထူကိုယ်ထ လယ်ယာစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ ထိုမှတဆင့်နိုင်ငံတွင် စားသောက်ကုန်များကို ဖူလုံစေခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးမြေအသုံးပြုပုံနှင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးပုံ အီရန်နိုင်ငံ၏ မြေအသုံးပြုမှု မိုးရွာသွန်းမှုသည် အမှန်တကယ်တော့ တနှစ်လျှင် မိုးရေချိန် ၈၀၀ မီလီမီတာ ရွာသွန်းမှုရှိရမည် ဖြစ်သော်လည်း အီရန်နိုင်ငံတွင် မိုးရွာသွန်းမှုသည် တနှစ်လျှင် ၂၂၀ မီလီမီတာ သာရွာသွန်းသည့်အတွက် အီရန်သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှုကို အဓိက ဦးစားပေးမလုပ်ချေ။ တစ်နိုင်ငံလုံး၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၁၆၃၆၀၀၀ ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသော်လည်း ထိုအကျယ်အဝန်း၏ ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းသာလျှင် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ခြင်းရှိသည်။ ယခုချိန်တွင်လည်း နိုင်ငံအကျယ်အဝန်း၏ ၆၃ ရာခိုင်နှုန်း သည် စိုက်ပျိုးရန်မြေနေရာများ ရှိနေသော်လည်း စိုက်ပျိုးမှုမလုပ်ကြပေ။ လက်ရှိစိုက်ပျိုးရေးလုပ်လျက်ရှိသော ဒေသများကို ချုံ၍ ပြောရမည်ဆိုလျှင် ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း ၁၈၅၀၀၀ သာရှိပေသည်။ အီရန်နိုင်ငံတွင် မိုးရေဖြင့်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးခြင်း ပုံစံနှစ်မျိုးလုံးဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် အချို့သည် ဧကပေါင်း ၁၃.၀၅ သန်းအကျယ်အဝန်းရှိ စိုက်ခင်းများ၏ ၅၀.၄၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြပြီး ကျန် ၄၉.၅၅ ရာခိုင်နှုန်းကို မိုးရေကိုအမှီသဟဲပြု၍ စိုက်ပျိုးမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးမှုအရှိန်သည် ပိုမိုတိုးတက်လာပြီး ဧကပေါင်း ၈ သန်းထိ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးမှုများ ဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ကျန် ဧက ၁၀ သန်းကျော်သည် မိုးရေကိုသာ အမှီသဟဲပြုလျက်ရှိနေသည်။ +မိုးရွာသွန်းမှုနှင့် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု မတ်လ ၂၀၀၁ မတ်လ ၂၀၀၃ မတ်လ ၂၀၀၅ မတ်လ ၂၀၀၇ မတ်လ ၂၀၀၈ မတ်လ ၂၀၀၉ မတ်လ ၂၀၁၀ မတ်လ ၂၀၁၁ ကုန်ထွက်နှုန်းတန်ချိန် (သန်း) ၆၅ ၈၀ ၈၇ ၉၇ ၉၂ ၇၀ ၉၁ ၉၉ မိုးရေချိန်(မီလီမီတာ) ၅၂ ၇၀ ၆၉ ၆၂ ၇၅ ၅၁ ၆၁ ၆၉ ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် အပင်များ ၁၉၇၈ ခုနှစ် အီရန်စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်ပြ မြေပုံ url=http://www.iran-daily.com/1389/8/25/MainPaper/3828/Page/4/Index.htm#|title=No. 3828 | Domestic Economy | Page 4|publisher=Irandaily|date=|accessdate=2011-09-22} ထို့ပြင်အီရန်သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဆန်စပါးထုတ်လုပ်မှုနှုန်းသည် သန်း ၂.၄ တန်ချိန်ထိ မြင့်တက်လာခဲ့သော်လည်း ယခင်နှစ်တွင် ၂.၃ သာရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ တွင် အီရန်သည် ဆန်ထွက်မှု ၃၈၀၀ ယူနစ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အီရန်တွင် ပျမ်းမျှလူတစ်ဦးချင်း၏ ဆန်စားသုံးမှုမှာ ၄၅.၅ ကီလို ဖြစ်ပြီး အီရန်နိုင်ငံသားတို့သည် အကြီးမားဆုံး ဆန်စားသုံးသူများအနက် ၁၃ နေရာတွင် ရှိသည်။ အီရန်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် ဆန်အများဆုံး စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ပြီး နှစ်ပေါင်းများစွာအတွက် မာဇင်ဒရာန်းနှင့် ဂီလားန်ပြည်နယ်တွင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးထားလေသည်။ အီရန်မြောက်ပိုင်းတွင် ဆန်အမျိုးအစားကောင်းများ ဖြစ်သော သွာရုမ် ၊ ဟာရှင်မီ၊ ဟစနီရှရီးဖ် ၊ ဂရီးဘ် အစရှိသော ဆန်အမျိုးအစားများကို ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးလေသည်။ သကြား- အီရန်သကြားအခြေအနေသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် တန်ချိန် ၄၀၀,၀၀၀မှ ၆၀၀,၀၀၀ ထိ ရှားပါးလာခဲ့သည်။ ပြည်ပမှ သကြားများ ဈေးပေါပေါဖြင့် ဝင်ရောက်လာသည့်အတွက် ပြည်တွင်းသကြားကုန်သည်များနှင့် ထုတ်လုပ်သူများသည် အခက်အခက်များနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ပြည်တွင်း သကြားထုတ်လုပ်မှု ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့သည်။ ထိုသို့ဖြစ်လာမှု၏ အဓိက အကြောင်းအရင်းမှာ ပြည်ပမှ သကြားတင်သွင်းလာမှုကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ ပစ်တာစေ့: အီရန်သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ပစ်တာ ထုတ်လုပ်တင်ပို့သည့် နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အဓိကထား တင်ပို့ရောင်းချသောနိုင်ငံများမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် တူရကီနိုင်ငံတို့ ဖြစ်သည်။ ရေနံနှင့် ကော်ဇောပြီးနောက် ပစ်တာစေ့ သည် အီရန်နိုင်ငံ၏ အဓိက တတိယအကြီးမားဆုံး စီးပွားရေး ဖြစ်သည်။၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၄၀ သန်း တန်ဖိုးရှိ ပစ်တာ တန်ချိန် ၂၀၀,၀၀၀ ကို တင်ပို့ရောင်းချခဲ့သည်။ လူဦးရေ ၃၅၀,၀၀၀ ကျော်တို့သည် ပစ်တာခြံများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ကာ ထိုမှ ရရှိသော ဝင်ငွေဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ကြလေသည်။ ထိုပစ်တာခြံများသည် အီရန်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ အလွန်ကျယ်ဝန်းသော လွင်ပြင်များတွင် ရှိ၏။ ၂၀၁၀ တွင် အီရန်၏ ပစ်တာဈေးကွက် ပိုင်ဆိုင်မှုသည် ကမ္ဘာ့ ပစ်တာ ဈေးကွက်တွင် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။ ကုံကုမံ- (Saffron) ဟု ခေါ်သော ကုံကုမံကို နိုင်ငံ၏ ဒေသအသီးသီးတွင် စိုက်ပျိုးသော်လည်း အများဆုံး စိုက်ပျိုးသော ဒေသများမှာ ခိုရာစန်ပြည်နယ်၏ မြောက်ဘက် နှင့်တောင်ဘက် အပြင် အရှေ့မြောက်ဘက်ပိုင်းတို့ ဖြစ်သည်။ အီရန်၏ ကုံကုမံကို အာရပ်စော်ဘွားနိုင်ငံများ၊ စပိန်နိုင်ငံ၊ ဂျပန်၊ တာ့ခ်မင်နစ္စတန်၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန် အထိ ပို့ဆောင်ရောင်းချသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ခိုရာစန် ပြည်နယ်အရှေ့မြောက်ပိုင်းမှ ထွက်သော ဒေါ်လာ ၁၅၆.၅ သန်းတန်ဖိုးရှိ ကုံကုမံတန်ချိန် ၅၇ ကို နိုင်ငံပေါင်း၄၁ နိုင်ငံသို့ ပို့ဆောင်ရောင်းချခဲ့သည်။ ကုံကုမံ ထုတ်လုပ်စရိတ်များ မြင့်တက်ကြီးမားလာမှုကြောင့် ပန်း၏ပွင့်ဖက်နှင့် အခြားအရာများကို အစားအသောက်တွင် ထည့်သော အမွှေးနံ့သာများ ပြန်လည် ထုတ်လုပ်လေသည်။ အီရန်သည် ကုံကုမံ ထုပ်လုပ်သော အကြီးမားဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သလို ၎င်း၏ထုတ်လုပ်မှုအား ၉၃.၇ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။ လက်ဖက်ခြောက်- လက်ဖက်ထုတ်လုပ်မှု သည်၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၁၉၀,၀၀၀ တန်ချိန်၊ ၂၀၀၄ တွင် ၁၃၀,၀၀၀ တန်ချိန် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် လက်ဖက်ခြောက်တန်ချိန် ၇၅,၀၀၀ ပြည်ပမှ ခိုးယူတင်သွင်းခဲ့ကြသည်။ ဥယျာဉ်ခြံထွက်: စတုတ္ထမြောက်အစီအစဉ် ပြီးဆုံးချိန်ထိ ဥယျာဉ်ခြံထွက် တန်ချိန် ၁၉ သန်းထုတ်လုပ်သွားမည် ဖြစ်သည်။(၂၀၀၅-၁၀) သစ်သီး၀လံ : အီရန်သည် နှစ်စဉ် သစ်သီး၀လံအမျိုးမျိုး တန်ချိန် ၃၅၀၀၀ ကို နိုင်ငံပေါင်း ၃၆ နိုင်ငံသို့ တင်ပို့ရောင်းချလျက်ရှိသည်။ ၎င်း၏တန်ဖိုးငွေမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၀.၈ သန်း ရှိသည်။ ၂၀၀၈ အီရန်သည် အသီးများကို ထုတ်လုပ်ရောင်းချ သူများတွင် အကြီးမားဆုံးဖြစ်သည်။ ဥပမာ တူးသ် အသီး၊ စွံပလွံသီး၊ သလဲသီး ချယ်ရီသီး၊ သဖမ်းသီး စသဖြင့်တို့ ဖြစ်သည်။ မွေးမြူရေး right|အီရန်ငါးဖမ်းသမားများ ကက်စပီယံပင်လယ် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အာရုံစူးစိုက်ရမည့်အချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးစက်မှုဇုန်စီမံကိန်းများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများအတွက် ငွေကြေးနှင့် အနိမ့်ဆုံးအတိုးချေးငွေများ။ တိုင်းပြည်စားသောက်ကုန် လိုအပ်ချက်များတွင် ဖူလုံမှုရှိခြင်းအပေါ် စိတ်ချယုံကြည်ခြင်း။ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စက်မှုစီမံကိန်းများတွင် လိုအပ်သော ထုတ်ပိုးခြင်းနှင့် ရေပို့ဆောင်မှုလုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် ဘတ်ဂျက်။ ဒေသခံထုတ်လုပ်မှုအပေါ် နည်းပညာလွှဲပြောင်း နိုင်ငံခြားစာချုပ်များအတွက် လိုအပ်သောအပိုဒ်ဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ စက်ပစ္စည်းများနှင့် ကိရိယာများပေးခြင်း။ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍများတွင် နိုင်ငံခြားချေးငွေနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် သန်း၅၀၀ ဒေါ်လာကျော် ဖြစ်ခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးရေးနှင့်စက်မှုစီမံကိန်းများအတွက်အစိုးရချေးငွေ ပံ့ပိုးမှု။ စိုက်ပျိုးရေး မွေးမြူရေး အဆောက်အဦးများ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အီရန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ စိုက်ပျိုးမြေနေရာလွတ်များ၌ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေး အဆောက်အဦး ပေါင်း ၇၀၀ ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအဆောက်အဦးများသည် ကြက်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ၊ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်၊ ငါးမွေးရန်ကန်များနှင့် ပန်းစိုက်ပျိုးခြင်းလုပ်ငန်းများအတွက် ဆောက်လုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။။ စက်မှုလယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး အီရန်အတွက် စက်မှုလယ်ယာလုပ်ငန်း နှေးကွေးခဲ့သော်လည်း မှန်မှန်ဖွံ့ဖြိုးကြီးထွားခဲ့သည်။ သဘ်ရေးဇ် နှင့် အရားက် စက်မှုအဆောက်အဦးသည် အီရန်စက်မှုလယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းအတွက် လိုအပ်သော စက်ယန္တရားနှင့် ကိရိယာများကိုထုတ်လုပ်သည့် အကြီးဆုံးထုတ်လုပ်သောမြို့များ ဖြစ်ကြသည်။ စပါးရိတ်သိမ်းစက် ၁၂၀၀၀ နှင့် လယ်ထွန်စက် ၃၀၀၀၀၀ ကို လက်ရှိကာလတွင် ထုတ်လုပ်ကာ (၂၀၀၇) တွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သဘ်ရေးဇ်မြို့ရှိ ထွန်စက်ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းကုမ္ပဏီ သည် နှစ်၄၀ အကြာက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ လူဦးရေ ၁၀၀၀၀ ခန့် အလုပ်သမားရှိ၍ နှစ်စဉ်လယ်ထွန်စက် ၃၀၀၀၀ ထုတ်လုပ်ရောင်းချမှုသည် ကြီးမားသော တင်ပို့မှုတစ်မျိုး ဖြစ်ပေသည်။ အီရန်သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရန်အတွက် ဆည်မြောင်းများ နှင့် စိုက်ပျိုးရေးစက်ပစ္စည်းကရိယာ အလုံအလောက်ရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထုတ်လုပ်မှုနှင့်စားသုံးမှု (၂၀၀၉) ခုနှစ်တွင် အီရန်နိုင်ငံတွင်း၌ စားသောက်ကုန်ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံပေါင်း ၂၂၀၀၀ ရှိသည်။ ထိုစက်ရုံများမှ ကုန်ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းသည် အီရန်တော်လှန်ရေးဖြစ်နေချိန်နှင့် တော်လှန်ရေးမတိုင်မီကာလများတွင် တန်ချိန်ပေါင်း ၈ သန်းမှ တန်ချိန် ၆၀ သန်းထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးထွက်ကုန်ပစ္စည်းသည် တန်ချိန်ပေါင်း ၁၀၈ သန်းထိ ရောက်ခဲ့မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်ထက် တန်ချိန် ၂၀ သန်း ပိုမိုထွက်ခဲ့သည်ကို သက်သေထူနေပေသည်။။ လူတစ်ဦးစားသုံးမှု(အရင်းအမြစ်:EIU) ၂၀၀၉ ၂၀၁၀ အသားစားသုံးမှု(ကီလိုဂရမ်) ၂၇ ၂၇ နို့စားသုံးမှု(လီတာ) ၆၄ ၆၅ အသီးစားသုံးမှု(ကီလိုဂရမ်) ၁၇၂ ၁၇၃ ဟင်းသီးဟင်းရွက်စားသုံးမှု(ကီလိုဂရမ်) ၁၈၄ ၁၈၆ လက်ဖက်စားသုံးမှု(ကီလိုဂရမ်) ၀.၉ ၀.၉ အီရန်အစိုးရ၏မူဝါဒတစ်ခုသည်စားနပ်ရိက္ခာထုတ်လုပ်မှုနှင့် ဖူလုံရေးအတွက်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်၉၆ ရာခိုင်နှုန်းစိုက်ပျိုးရေး၏အရေးကြီးထွက်ကုန်များဖြင့် ဖူလုံစေခဲ့သည်။ သို့သော် ခြွေတာရန်၊ စုဆောင်းရန်၊ ဈေးကွက်ဝင်ဆန့်မှု စားကုန်နည်းပါးသွားမည်ကို စိုးရိမ်မှုတို့သည် ထွက်ကုန်၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းသာရှိခဲ့သည်ကို (အချို့သတင်းရပ်ကွက်များအရသိရသည်) http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/07/iranian-president-rouhani-should-promote-agricultural-reform.html ၂၀၀၇ခုနှစ် ကမ္ဘာ့အဆင့်အီရန်နိုင်ငံ၏အကြီးများဆုံးသော ထုတ်ကုန်များသည်အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။http://www.idosi.org/wasj/wasj4%284%29/7.pdf World Ranking Commodity; (Source: FAO) ၁ ပစ်တာစေ့၊ ဇီရိရှ်က် ငါးဥ၊ ဇာဖရာန်၊ ကျောက်ခေတ်သစ်သီးများ၊ ဘယ်ရီသီးတစ်မျိုး ၂စွန်ပလွံသီးများ၊ ဘင်္ဂလားဆီးသီး ၃ဖရဲသီး၊ ချယ်ရီသီး၊ သခွားမွှေးသီးများနှင့် ဖရဲသီးအမျိုးမျိုး၊ ပန်းသီး၊ သင်္ဘောသဖန်းသီး၊ သခွားပုမျိုး ၄သိုးအုပ်၊ သစ်သီးဝလံ၊ ချဉ်စော်ကားသီး၊ သိုးမွှေး၊ ဘာဒံသီး၊ သစ်ချသီး ၅စမုံစပါး၊ နာနတ်ပွင့်စေ့၊ စမုန်စပါးတ်မျိုး၊ နံနံစေ့၊ ကုလားပဲ၊ ပိုးတီကောင်ပိုး ၆ကြိမ်စေ့ ကျွဲနို့၊ ခရမ်းချဉ်သီး ၇ စပျစ်သီး၊ ကြက်သွန် ချယ်ရီချဉ်သီး၊ သိုးနို့၊ ကီဝီသီး ၈ ဟင်းခတ်အမွှေးများ၊ မက်မွန်သီး၊ ရှလီးလ်အသီး အခွံပွလိမ္မော်သီး၊ လိမ္မော်သီး ပျားလိမ္မော်ရှောက်အမျိုးမျိုး၊ လိမ္မော်သီးအကြီးမျိုး၊ ဆိတ်နို့,၊ ဖရုံသီး၊ သခွားမွှေးသီး နှင့် ဘူးသီး ၉ပဲရာဇာ ၁၀တည်သီး၊ လက်ဖက်၊ သဘာဝပျားရည် ၁၁လျှော် ၁၂ သစ်သီးဝလံ၊ ဂျုံ၊ ဇီးသီး နှင့် မက်မန်းသီး ၁၃ဖရဲသီ:မျိုးစေ့များ၊ ကြက်ဥ၊ ခရမ်း (Aubergines) ၁၄သကြားမုံလာ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ မုယောစပါး၊ အာလူး ၁၅ပန်းမျိုးစေ့ အရွက်ထုပ်ဟင်းပင်တစ်မျိုး ကုန်စည်; (အရင်းအမြစ်: ကုလသမဂ္ဂ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့) နိုင်ငံတကာတန်ဖိုးငွေ$၁၀၀၀ မက်ထရစ် တန်ချိန်အရေအတွက် နွားနို့ ၁,၇၁၅,၃၁၃ ၆,၅၀၀,၀၀၀ စပျစ်သီး ၁,၃၉၁,၇၀၀ ၂,၉၀၀,၀၀၀ ခရမ်းချဉ် ၁,၁၈၄,၆၅၀ ၅,၀၀၀,၀၀၀ ဂျုံစပါး ၁,၁၆၉,၆၀၃ ၁၅,၀၀၀,၀၀၀ ပန်းသီး ၇၆၄,၀၀၅ ၂,၆၆၀,၀၀၀ ပစ်တာစေ့ ၇၆၀,၁၈၄ ၂၃၀,၀၀၀ အာလူး ၇၂၉,၆၀၁ ၄,၅၀၀,၀၀၀ ကြက်မကြက်ဥ ၅၄၃,၅၄၃ ၇၁၁,၀၀၀ ဆန် ၄၇၁,၁၃၅ ၂,၈၀၀,၀၀၀ လိမ္မော် ၄၀၄,၂၀၂ ၂,၃၀၀,၀၀၀ ဖရဲ ၃၄၄,၀၉၁ ၃,၃၀၀,၀၀၀ လတ်ဆတ်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက် ၃၂၈,၃၈၇ ၁,၇၅၀,၀၀၀စွန်ပလွံသီး ၃၁၃,၄၇၀ ၁,၀၀၀,၀၀၀ ကြက်သွန်နီ၊ သွေ့ခြောက် ၃၁၃,၂၉၃ ၁,၇၀၀,၀၀၀ သခွားသီး နှင့် သခွားပု ၂၉၀,၁၄၆ ၁,၇၂၀,၀၀၀ သကြားမုံလာဉနီ ၂၄၃,၉၅၉ ၅,၃၀၀,၀၀၀ သစ်သီးဝလံ ၂၂၃,၃၁၄ ၁,၄၀၀,၀၀၀ သခွားမွှေးသီး ၂၁၈,၀၉၁ ၁,၂၃၀,၀၀၀ သစ်ချသီး ၂၀၈,၅၀၆ ၁၇၀,၀၀၀ ချယ်ရီသီးများ ၁၉၆,၃၁၇ ၂၂၅,၀၀၀ ပို့ကုန် စိုက်ပျိုးရေးပို့ကုန် ၂၀၀၄ နှင့်၂၀၀၅ ခုနှစ်များတွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၂ ဘီလီယံနှင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ်များတွင် ၂.၆ဘီလီယံ ဒေါ်လာတွင် ရှိနေခဲ့၏။ စိုက်ပျိုးရေးပို့ကုန်အများစုမှာ လတ်ဆတ်သော အသီးအနှံ၊ အသီးခြောက် အခွံမာစေ့အမျိုးမျိုး၊ တိရစ္ဆာန်သားရေ၊ ထုတ်ပိုးထားသောအစား အစာ၊ ငါးဥ နှင့်ဟင်းချက်နံ့သာ အမျိုးမျိုးနှင့် အချဉ်စိမ်အစားအစားများပါဝင်သည်။ ပစ်တာစေ့၊ စပျစ်သီးခြောက်၊ စွန်ပလွံများနှင့် ရွှေဝါရောင်(ဇာဖရာန်)တို့သည် တန်ဖိုးကြီးပို့ကုန်ထုတ်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များသည် နှစ်စဉ် တန်ချိန် ၈ သန်း (၂၀၀၈ခုနှစ်) တင်ပို့လျက်ရှိသည်။ သို့သော် အီရန်ဗဟိုဘဏ်၏ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန် ၃.၂ သန်း တန်ချိန်စုစုပေါင်းတန်ဖိုး $ ၃.၂ဘီလီယံ သာ တင်ပို့မှုရှိခဲ့သည်။ ထိုအချင်းအရာသည် ၆.၁ ရာခိုင်နှုန်း ယခင်တစ်နှစ်ကျော် ထက် တိုးတက်လာကြောင်း ဖော်ပြပေးနေသည်။ စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်နှင့် အစားအသောက်များ ထုတ်လုပ်တင်ပို့ရောင်းချမှုမှ ဝင်ငွေသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီမှ မတ်လအဆုံးထိ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅.၂ ဘီလီယံခန့်ရှိခဲ့၏။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ မတ်လကုန်အတွင်း စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်နှင့် အစားအသောက်များ ထုတ်လုပ်တင်ပို့ရောင်းချမှုမှ ဝင်ငွေသည် ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းတိုးလာပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆.၆ ဘီလီယံအထိ ရောက်ခဲ့သည်။ စားသောက်ကုန် အီရန်နိုင်ငံတွင် အစားအစာစက်မှုလုပ်ငန်းပေါင်း ၁၂,၁၉၈ ဖွဲ့ ရှိနေသည်။ သို့မဟုတ် ၁၂ရာခိုင်နှုန်းသော သူတို့သည် စက်မှုလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်လျက် ရှိနေကြသည်။ အီရန်နိုင်ငံသား ၃၂၈၀၀၀ သို့မဟုတ် ၁၆.၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် အလုပ်သမားတို့သည် စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ကိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။ အီရန်သည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၇၃၆ သန်း ဖိုး စားသောက်ကုန် ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ၁ ဘီလီယံဒေါ်လာ တန်ဖိုးရှိသော စားသောက်ကုန်တန်ချိန်(၆၀၀၀၀၀)ကို တင်ပို့ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ အီရန်သည် အလ်ကိုဟော မပါဝင်သော အအေးဗူးများ၊ ရေသန့်များ၊ ဘီစကွတ်မုန့်များ၊ ချောကလက်များ၊ အချိုမုန့်များ၊ စားသုံးဆီများ၊ နို့ထွက်ပစ္စည်းများ၊ စားသောက်ကုန်အမျိုးမျိုး၊ သစ်သီးဝလံများ၊ ယိုအမျိုးမျိုး၊ ဂျယ်လီများ၊ ခေါက်ဆွဲအမျိုးမျိုး နှင့် သစ်သီးဖျော်ရည် အမျိုးမျိုးကို အီရတ်၊ အာဖဂန်နစ္စတန်၊ တာ့ခ်မင်နစ္စတန်၊ တာဂျစ္စတန်၊ အာရှနိုင်ငံများနှင့် ရုရှားနိုင်ငံ အပြင် ယူကရိန်းနိုင်ငံ၊ ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ဆော်ဒီနိုင်ငံ၊ ကူဝိတ်နိုင်ငံ၊ အာရပ်စော်ဘွားနိုင်ငံများဖြစ်ကြသော ကာတာနိုင်ငံ၊ ဒူဘိုင်း၊ အိုမန်၊ ဆီးရီးယားနှင့် အခြားဥရောပနိုင်ငံများဖြစ်ကြသော ဂျာမနီ၊ စပိန်၊ ဟော်လန်၊ ပြင်သစ်၊ သို့လည်းကောင်း ကနေဒါ၊ ဗင်နီဇွဲလား၊ ဂျပန်၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့်တူရကီ နိုင်ငံများသို့လည်းကောင်း မိမိ၏စားသောက်ကုန်ပစ္စည်းများကို တင်ပို့လျက်ရှိသည်။ အစိုးရမူဝါဒ အီရန်နိုင်ငံစိုက်ပျိုးရေး၏ အစိုးရမူဝါဒ သီအိုရီများတွင် လယ်သမားကို ထောက်ပံ့ရန်အတွက်နှင့် အရေးကြီးသော သီးနှံများ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်နိုင်ရန် အားပေးခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုမူဝါဒတွင် ရည်ရွယ်ချက်နှစ်ခုရှိသည် ။ ပထမရည်ရွယ်ချက်မှာ အာမခံဈေးနှုန်းဖြင့် အထူးကုန်များကို ဝယ်ယူရန်နှင့် ဒုတိယရည်ရွယ်ချက်မှာ လယ်ယာစိုက်ရေးတွင် ထောက်ပံ့မှုများပေးပြီး အထူးစိုက်ပျိုးကုန်များ ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် အားပေးခြင်းတို့ဖြစ်၏။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် အစိုးရသည် လယ်သမားများထံ အာမခံဈေးနှုန်းဖြင့် ကောက်ပဲသီးနှံများ ဝယ်ယူရန် မူတစ်ခုချမှတ်ခဲ့ပြီး လုပ်ဆောင်ခဲ့လေသည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် လွန်ခဲ့သော ၁၅ နှစ်ကာလတွင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုများ ရှိခဲ့မှုကြောင့် အာမခံဈေးနှုန်းသည်လည်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ထိုသို့မြင့်တက်လာသည်နှင့်အမျှ အစိုးရဘက်မှ ပြည်သူလူထုကို ထောက်ပံ့ကြေးပေးမှုသည်လည်း စားသောက်ကုန်များ ဝယ်ယူစားသုံးရန်အတွက် နှစ်စဉ်ခြားနားမှုများရှိသည်။About this Collection - Country Studies | Digital Collections | Library of Congress ၁၉၉၀ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းနှင့်၂၀၀၀ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် အီရန်အစိုးရမှ စိုက်ပျိုးရေးစီမံကိန်းရေးဆွဲ ပြဋ္ဌာန်းချက်သည် အောင်မြင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ အစိုးရ၏ ကောက်နုတ်ချက်အရ ၁၉၉၀ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် အီရန်နိုင်ငံတွင် စီးပွားရေးကဏ္ဍ စီမံကိန်းနှစ်ခု တပြိုင်နက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုစီမံကိန်းတွင် ၄၀.၅ ရာခိုင်နှုန်းသာ (မော်ဒန်လိုင်ဇေးရှင်း) ခေတ်သစ်စိုက်ပျိုးရေးစနစ် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့ပြီး ထိုသို့ပြဋ္ဌာန်းထားသော စီမံကိန်းအတိုင်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၄၀.၂ ရာခိုင်နှုန်းကို အစိုးရနှင့် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ ဘဏ္ဍာရေး ကတိကဝတ်ပြုခဲ့သည်။။ ဂျုံသည် အီရန်၏ အဓိက စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ကုန်ဖြစ်သည့်အတွက် (ဂျုံစိုက်သူတို့သည်) အစိုးရဘက်မှ အကြီးမားဆုံးသော ထောက်ပံ့မှုများ ရရှိလျက်ရှိနေသည်။ ဂျုံထွက်နှုန်းသည် ၁၉၉၀ မှ ၂၀၀၅ အတွင်း အလျင်အမြန် အရှိန်မြင့်တက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ မှ ၂၀၀၄ ထိ ဘတ်ဂျက်ကာလတွင် ဂျုံစိုက်သူတို့အတွက် ထောက်ပံ့မှုသည် ၁၇.၂ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ထိုသို့မြင့်တက်မှုသည် တန်ဖိုးအားဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၅ ဘီလီယံ ရှိသည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်အတွင်း ဂျုံစိုက်မြေဧရိယာသည် ဟက်တာပေါင်း ၅ သန်းရှိနေခဲ့သည်။ ထိုမှထွက်ကုန်သည် တန်ချိန် ၅.၇ သန်းရှိပြီး တန်ချိန် ၁၁ သန်း အထွက်နှုန်း ပိုလာခဲ့သည်။ အစိုးရသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်မှစ၍ လယ်သမားများကို ကူညီထောက်ပံ့ရေးစီမံကိန်း စတင်ခဲ့ပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုသို့လုပ်ဆောင်မှုသည် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များ အာမခံဈေးနှုန်း ရရှိစေရန်အတွက်လည်းကောင်း မျှော်မှန်းထားသော အကျိုးအမြတ်ရရှိရန်အတွက်လည်းကောင်း အစိုးရမှ ကိုယ်တိုင်ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု ပြုနိုင်ရန်အတွက်လည်းကောင်း ပြည်ပနှင့် စီးပွားရေးပြေပြစ်စွာ ပြုလုပ်နိုင်ရန်အတွက်လည်းကောင်း ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးတွင် အစိုးရဘက်မှ ထောက်ပံမှုများ ပေးခဲ့သည့်အတွက်ကြောင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း ဂျုံ၊ သကြားနှင့် အမဲသားတင်သွင်းနှုန်းများသည် ၇၇.၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ ၃၉.၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ၈၈.၂ ရာခိုင်နှုန်း စသဖြင့်လျှော့ကျသွားခဲ့သည်။ တပြိုင်နက်မှာပင် ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်လုပ်ကုန် တန်ဖိုး ဒေါ်လာ၄၆၁.၅ သန်းဖိုးဖြစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၁.၇ ဘီလီယံထိ တိုးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလတလျှောက်လုံး စားသောက်ကုန်များနှင့် အသားထွက်နှုန်းတန်ဖိုးသည် ဒေါ်လာ၁.၃၇ ဘီလီယံမှ ၂.၆၅ ဘီလီယံဒေါ်လာထိ တိုးခဲ့သည်။ သွင်းကုန် အတိတ်ကာလ၌ အီရန်ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ စပါးတင်သွင်းမှုနှင့် ဆီထွက်သီးနှံများတင်သွင်းမှုကို ကုန်များ၏ အဓိကကိုင်တွယ်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှစ၍ အစိုးရသည် မိမိ၏ကုန်သွယ်ရေးကော်ပိုရေးရှင်း (GTC) မှတဆင့် အရှိန်မြှင့်ခဲ့သည်။ Logistic Co. , (SLAL) သည် မွေးမြူရေး ရေးရာအေဂျင်စီနှင့် စိုက်ပျိုးကုန်ထုတ် အေဂျင်စီ သည် အလွန်ကြီးမားသော ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးသွင်းကုန် ဒေါ်လာ၃.၅ ဘီလီယံမှာ ရပ်တန့်နေသော်လည်း ၂၀၀၅ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်အကြား မာမွတ်မက်ဒီနီဂျက်၏ သမ္မတသက်တမ်းကာလအတွင်း သွင်းကုန်သည် အလျင်အမြန် အရှိန်မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ဝယ်ယူတင်သွင်းမှုတန်ဖိုးသည် ၂၀၁၂-၂၀၁၃ မတ်လ၂၁ အဆုံးထိ ဒေါ်လာ ၁၃.၂၁၄ ဘီလီယံထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အီရန်သည် ၂၀၁၅ တွင် ကမ္ဘာ့ထိပ်ဆုံးဂျုံ၊ မုယောစပါးနှင့် ဆန်ဝယ်လက် လေးဦးအနက် တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အကြီးဆုံးကုန်ကြမ်းသကြားတင်သွင်းသူ ၁၀ ဦးအနက် တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ပြန်သည်။ အချို့သောဂျုံများ တင်သွင်းမှုအရှိန်အဟုန် မြင့်မားလာရသည့်အကြောင်းအရင်းမှာ ဂျုံနှင့်မုယောစပါးအပေါ် အခွန်အခ မရှိသည့်အတွက်ကြောင့်လည်းကောင်း အီရန်လယ်သမားများသည် တင်သွင်းကုန်များကို ဝယ်ယူပြီးပြန်လည်ရောင်းချမှုများ ရှိနေသည့်အတွက်ကြောင့်လည်းကောင်း တင်သွင်းရာတွင် ကုန်ကျစရိတ် နည်းပါးသည့်အတွက်ကြောင့်လည်းကောင်း စက်မှုလက်ငန်းများ တိုးတက်လာသည့် အတွက်ကြောင့်လည်းကောင်းဖြစ်ပေသည် ဟု အစီရင်ခံစာ တစ်ရပ်တွင် တွေ့မြင်ရသည်။ ၂၀၁၄-၂၀၁၅ ခုနှစ် မတ်လအကုန်ထိ စိုက်ပျိုးကုန်ထွက်ရှိမှုတန်ဖိုးသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂ ဘီလီယံ နှင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်၂၁ နေ့ထိ စိုက်ပျိုးထွက်ကုန် တန်ဖိုးမှာ ၉ ဘီလီယံဒေါ်လာဖြစ်ခဲ့သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းစံချိန်စံညွှန်း အီရန်သည် အသားနှင့် ဂျုံအပါအဝင် စိုက်ပျိုးရေးကုန်တင်သွင်းမှု အတော်များများများအတွက် စံချိန်စံညွှန်းများ သတ်မှတ်ထားပြီး သံသမန်များအကြား လက်မှတ်ရေးထိုးကြသည်။ အဆိုပါ လက်မှတ်ရေးထိုးမှုသည် များသောအားဖြင့် တိုင်းပြည်တစ်ခုကို အခြေခံ၍ အခြားတိုင်းပြည်တစ်ခုနှင့် ညှိနှိုင်းခြင်းဖြစ်ပြီး အီရန်နိုင်ငံသည် ကုန်ပစ္စည်းမသယ်ယူမီ ကြိုတင်စိစစ်ပြီးမှ သယ်ယူရန် တင်ပြလာခဲ့သည်။ အီရန်အကောက်အခွန်နှင့် အီရန်မွေးတိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးအသင်းတို့သည် တင်သွင်းလာသော စားသောက်ကုန် အထူးသဖြင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းများကို အထူးစိစစ်လျက်ရှိနေသည်။ အသားတင်သွင်းမှုတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထောက်ခံစာလိုအပ်ပြီး အီရန်အစိုးရသည် အသားသတ်ရာတွင် တိရစ္ဆာန်ဆရာဝန်များနှင့် ရှီအာဓမ္မပညာရှင်များရှိနေစေရန် အနေဖြင့် အထူးစိစစ်ရန် အတွက် တိုက်တွန်းထားလေသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် Codex စားနပ်ရိက္ခာ ကော်မရှင်ကို စတင်ထူထောင်ခဲ့ပြီး ထိုအဖွဲ့အစည်း၏တာဝန်များမှာ ထုတ်ကုန်များ မတူညီသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာစံချိန်စံညွှန်း များ နှင့် ကိုက်ညီရန် ထိန်းသိမ်းခြင်း စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်ကြမ်းများနှင့် စားသောက်ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ကုန်သွယ်မှုသည်စံချိန်စံညွှန်းများ၊ အရည်အသွေးနှင့် ကျန်းမာရေးစည်းမျဉ်းများနှင့်အညီ ဖြစ်စေရန် စောင့်ကြပ်ရေးတာဝန်ခံများ ဖြစ်သည်။ သစ်ပင်များကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးအသင်း သစ်ပင်နှင့်ဥယျာဉ် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့သည် သစ်ပင်ပန်းမံ တင်သွင်းခြင်းနှင့် တင်ပို့ခြင်း လိုင်စင်ထုတ်ပေးရေးအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ထိုလိုင်စင်တွင် ပါဝင်သောအရာများမှာ - အခိုင်ရှိသော ပန်း၊ ဆူး၊ အမြစ်၊ အသီး၊ အပွင့်၊ အရွက်တို့အားလုံး ပါဝင်သည်။ တင်သွင်းမှု၊ ထုတ်ပိုးတင်ပို့မှု ခွင့်ပြုသောအခြားအရာများမှာ ပိုးသတ်ဆေး၊ ပေါင်းသတ်ဆေးနှင့် သစ်ပင်အားဆေးတို့ ဖြစ်သည်။ သုတေသနနှင့်ဖွံဖြိုးရေး အီရန်နိုင်ငံ ပြည်သူများသည် စားသောက်ကုန်များအပေါ် အာရုံစူးစိုက်မှုသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာ ဟဘီဘွလ္လာဟ် ဟေဒါယသ် တည်ထောင်ခဲ့သော အဟာရ နှင့်စားနပ်ရိက္ခာသိပ္ပံ (INFSI) ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ အီရန်နိုင်ငံတွင် ဇီဝနည်းပညာဖြင့် မျိုးရိုးဗီဇကို ပြုပြင်ထားသောဆန်ကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် အီရန်အမျိုးသားရေးအကြီးအကဲများမှ ထောက်ခံခဲ့ပြီး လူအများစားသုံးရန်နှင့် စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးရန်အတွက်လည်း တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ဗီဇပြုပြင်မှုပြုလုပ်ခြင်းသည် သီးသန့်ဆန်စပါးနှင့် ဂျုံကိုသာမဟုတ်ဘဲ အခြားအရာများဖြစ်သာ ပြောင်းများကို ပိုးမထိုးနိုင်စေရန် ဗီဇပြောင်းခြင်း၊ ဝါဂွမ်း၊ အာလူး ၊ သကြားမုံလာ စသည်တို့ကိုပါ ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ဇီဝနည်းပညာများဖြင့် စမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်လေသည်။ ၎င်းအပြင် ပေါင်းသတ်ဆေးကို ခံနိုင်စွမ်းရှိသော အားဆေး၊ ခြောက်သွေ့သည့်ဒဏ်ကို ခံနိုင်သော ဂျုံမျိုးနှင့် ဂျုံနှင့် ပြောင်းပိုးမကျစေရန် အားဆေးများကိုပါ စမ်းသပ်ထုတ်လုပ်သည်။ ဇီဝနည်းပညာဖြင့် စမ်းသပ်ထုတ်လုပ်သော စားသောက်ကုန်များနှင့် ပတ်သက်ပြီး အမြင်ကွဲလွဲမှုများရှိနေမှုနှင့် စားသောက်ကုန်များအပေါ် အစိုးရမှစိစစ်နေသည့်ကြားမှ အီရန်သို့နှစ်စဉ် ဒေါ်လာ ၅ ဘီလီယံဖိုး မျိုးရိုးဗီဇ ပြောင်းထားသောထုတ်ကုန်များ တင်သွင်းလျက်ရှိသည်။ ထိုသို့တင်သွင်းနိုင်မှုမှာ ဥပဒေများ ရုပ်သိမ်းခဲ့သည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ အီရန်နိုင်ငံတွင် စိုက်ပျိုးရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး သုတေသနပြုမှုများရှိနေသည်။ ထိုသုတေသနပြုမှုများသည် များသောအားဖြင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးတွင် ကြုံကြိုက်ရသော အခက်အခဲများနှင့် ဒေသခံတို့ လိုအပ်ချက်များအပေါ်တွင် မူတည်ပြီး သုတေသနလုပ်ငန်းစဉ်များကို လုပ်ဆောင်သည်။ ထို့အပြင် အီရန်သည် နာနိုနည်းပညာ အသုံးပြု၍ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုအပေါ် အထူးအလေးထား ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ကိုးကား စိုက်ပျိုးရေး