ဥတ္တရ

ဥတ္တရ (ပါဠိ: Uttara) သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ စာပေများတွင် တွေ့ရှိရသော အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် နေရာအများအပြားကို ရည်ညွှန်းသော အမည်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဥတ္တရအမည်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ထေရ်များ (၁) ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝက ဥတ္တရထေရ်။ သောဏထေရ်နှင့်အတူ ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝက ရဟန်းတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ သောဏော စ ဥတ္တရာ စေဝ အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ။ ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၇၀။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၉၁။ (ဒီ၊၂၊၄။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၉။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၁။) (၂) ကောဏာဂမနမြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝက ဥတ္တရထေရ်။ ဘိယျောသောထေရ်နှင့်အတူ ကောဏာဂမနမြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝကဖြစ်သည်။ ဘိယျောသော ဥတ္တရာ နာမ အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ။ ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၇၅။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၃၀၅။ ဘိယျောသုတ္တရ (ဒီ၊၂၊၄) န္တိ ဘိယျောသော ဥတ္တရော စ။ တေသု ဘိယျောသော ပညာယ ဥတ္တရော၊ ဥတ္တရော သမာဓိနာ အဂ္ဂေါ အဟောသိ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၁။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၁။) (၃) အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ တပည့် ဥတ္တရထေရ် (ဥတ္တရသာမဏေ)။ သုမေဓမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ဝိဇ္ဇာဓိုရ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် လှည့်လည်စဉ် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ကြည်ညိုကာ မဟာလှေကားပန်းတို့ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ရာဇဂြိုဟ်၌ ဝဿကာရအမတ်ကြီး၏ မတရားစွပ်စွဲမှုကြောင့် တံကျင်လျှိုသွင်းခံခဲ့ရသော်လည်း မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကြောင့် ရဟန္တာဖြစ်ခဲ့သည်။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၄-၅-၈။ ဣတ္ထိ သုဒံ အာယသ္မာ ဥတ္တရော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထ။ အပ၊၂၊၁၇၆။ အာယသ္မတာ ဥတ္တရထေရဿ ဂါထာ။ ...ဥတ္တရော သာမဏေရော ပါတောဝ ပတ္တစီဝရမာဒါယ။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၄။ (၄) အပရဥတ္တရထေရ်။ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ဥပါသကာဖြစ်ခဲ့ပြီး သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသောအခါ ဓာတ်တော်ပူဇော်ပွဲ၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် သာကေတမြို့၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်လာကာ ရဟန်းပြုပြီး မကြာမီ ရဟန္တာဖြစ်ခဲ့သည်။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၆၁။ ဣတ္တံ သုဒံ အာယသ္မာ အပရဥတ္တရတ္ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထ။ အပ၊၂၊၁၇၆။ (ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၆၁)။ (၅) ဥတ္တရရဟန်း (ဒုတိယသံဂါယနာခေတ်)။ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်ပြီး အနှစ်တစ်ရာအကြာ ဝေသာလီပြည်၌ ဖြစ်ပွားသော ဒုတိယသံဂါယနာတွင် အဓမ္မဝတ္ထုဆယ်ချက်ကို ပယ်ဖျက်ရာ၌ ဦးစီးခေါင်းဆောင် မထေရ်တစ်ပါးဖြစ်သော အရှင်ရေဝတထေရ်၏ တပည့်အလုပ်အကျွေးဖြစ်သည်။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဥတ္တရော နာမ ဘိက္ခု ဝီသတိဝဿော အာယသ္မတော ရေဝတဿ ဥပဋ္ဌာကော ဟောတိ၊ ဝိ၊၄၊၅၁၁။ (၆) ဥတ္တရထေရ် (တတိယသံဂါယနာခေတ်)။ တတိယသံဂါယနာတင်ပြီးနောက် အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿထေရ်၏ တာဝန်ပေးချက်အရ အရှင်သောဏထေရ်နှင့်အတူ သုဝဏ္ဏဘူမိသို့ သာသနာပြုရန် စေလွှတ်ခြင်းခံရသော ရဟန်းတော်ဖြစ်သည်။ သုဝဏ္ဏဘူမိံ ဂန္တွာန၊ သောဏုတ္တရာ မဟိဒ္ဓိကာ။ ပိသာစေ နိဒ္ဓမေတွာန၊ ဗြဟ္မဇာလမဒေသိယုံ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၂။ မင်းသားများ (၇) ဥတ္တရမင်းသား - ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ ဥတ္တရော နာမ ပုတ္တော အဟောသိ။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၃၃၊ (ဗုဒ္ဓဝံ၊၁၊၃၄၅-၌ ဥတ္တမော နာမ အတြဇောဟု ရှိ၏။) (၈) ဥတ္တရလုလင် (ဥဂ္ဂရလုလင်) - ကကုသန္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ သူ၏မယ်တော်မှာ ရောစိနီပုဏ္ဏေးမဖြစ်သည်။ ရောစိနီ နာမ သာ နာရီ ဥတ္တရော နာမ အတြဇော၊ ဗုဒ္ဓဝံ၊ ၃၇၂။ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၉၆၊ ၃၀၁၊) နတ်သား (၉) ဥတ္တရနတ်သား - မြတ်စွာဘုရားရှေ့တော်၌ ဂါထာတစ်ပုဒ်ကို လျှောက်ထားခဲ့သော နတ်သားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ ဥတ္တရော ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ။ သံ၊၁၊၅၃၊ ပုဏ္ဏား/လုလင်များ (၁၀) ဥတ္တရလုလင် - ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏား၏ တပည့်ဖြစ်ပြီး မြတ်စွာဘုရား၏ ကျော်ကြားသတင်းနှင့် လက္ခဏာတော်များကို စုံစမ်းလေ့လာခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဝီမံသကအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဥတ္တရော နာမ မာဏဝေါ အန္တေဝါသီ ဟောတိ။ မ၊၂၊၃၃၄။ (မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၅၅။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃။) (၁၁) ဥတ္တရလုလင် - သုမေဓမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်တွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ အလောင်းတော်ဖြစ်သည်။ အဟံ တေန သမယေန ဥတ္တရော နာမ မာဏဝေါ။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ ၃၄၆။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၅။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၅။) (၁၂) ဥတ္တရလုလင် - ပါရာသိဝိယပုဏ္ဏား၏ တပည့်ဖြစ်သည်။ အထ ခေါ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ပါရာသိရိယန္တေဝါသီ (ပါရာသိဝိယန္တေဝါသီ–သီ၊ ဣ၊ ပါရာသိရိယန္တောဝါသီ သျှာ) ယေန ဘဂဝါ၊ တေနုပသင်္ကမိ။ မ၊၃၊၃၄၇။ (၁၃) ဥတ္တရလုလင် - ပါယာသိရာဇည၏ အလှူကို စီမံအားထုတ်ရသူဖြစ်သည်၊ ရိုရိုသေသေ မိမိလက်ဖြင့် ပေးလှူသူ ဖြစ်ရကား အလှူရှင် ပါယာသိရာဇညထက် သာလွန်သောကြောင့် သေသောအခါ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရသည်။ တသ္မိံ ခေါ ပန ဒါနေ ဥတ္တရော နာမ မာဏဝေါ ဝါဝဋော အဟောသိ၊ ဒီ၊၂၊၂၈၀။ (၁၄) ဥတ္တရလုလင် - ဥဒေနမင်း၏ ကွယ်လွန်သွားသော အမတ်၏သားဖြစ်သည်။ ရာဇာ တဿ ပုတ္တံ ဥတ္တရံ နာမ မာဏဝံ ပက္ကောသာပေတွာ။ ပေတ၊ဋ္ဌ၊၁၃၁။ (ပေတ၊ ၁၆၁။) (၁၅) ဥတ္တရလုလင် - ဧရကပတ္တနဂါးမင်း၏ အမေးဂီတ၏ အဖြေဂီတကို ရွတ်ဖတ်ပြသော ဥတ္တရလုလင်။ သူသည် မြတ်စွာဘုရားထံမှ အဖြေဂီတဂါထာကို သင်ယူစဉ်ပင် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်ခဲ့လေသည်။ သတ္ထာ အဝိဒူရေ ဌာနေ ဂစ္ဆန္တံ ဥတ္တရမာဏဝကံ ဒိသွာ “ဧဟိ ဥတ္တရာ”တိ အာဟ။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၀။ (၁၆) ဥတ္တရလုလင် - ကောသလမင်းကို အစာအာဟာရ လျှော့စားရန် သတိပေးဂါထာကို ရွတ်ပြခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဣမံ ဂါထံ ဝတွာ ဥတ္တရမာဏဝကံ ဥဂ္ဂဏှာပေသိ။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၆။ မင်းသား, မင်း (၁၇) ဥတ္တရမင်းသား။ ဥတ္တရာပုတ္တ-ကြည့်။ (၁၈) ဥတ္တရမင်း - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရား၏ ခမည်းတော်ဖြစ်သည်။ ဥတ္တရံ နာမ နဂရံ၊ ဥတ္တရော နာမ ခတ္တိယော။ ဥတ္တရာ နာမ ဇနိကာ၊ မင်္ဂလဿ မဟေသိနော။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ ၃၂၈။ ဗုဒ္ဓ၊ဋ္ဌ၊၁၈၂။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၁။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၁။) သူဌေးများ (၁၉) ဥတ္တရသူဌေး - သာဝတ္ထိမြို့မှ သူဌေးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ (၂၀) ဥတ္တရသူဌေး - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်မှ သူဌေးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဥတ္တရသေဋ္ဌိ ကြည့်။ ဒါယိကာမများ (၂၁) ဥတ္တရာ - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော်အား မြက်ရှစ်ဆုပ် လှူဒါန်းခဲ့သော အာဇီဝကဖြစ်သည်။ ဥတ္တရေန နာမ အာဇီဝကေန ဒိန္နာ အဋ္ဌတိဏမုဋ္ဌိယော ဂဟေတွာ။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၁၇၂။ (၂၂) ဥတ္တရာ - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော်အား နို့ဃနာဆွမ်း လှူဒါန်းခဲ့သော သူဌေးသမီးဖြစ်သည်။ ဥတ္တဂါမေ ဥတ္တရသေဋ္ဌိနော ဓီတာယ ဥတ္တရာယ နာမ ဒိန္နံ ပက္ခိတ္တဒိဗ္ဗောဇံ မဓုပါယာသံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၁၇၂။ (၂၃) ဥတ္တရာမိဖုရား - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရား၏ မယ်တော်ဖြစ်သည်။ (၁၈) ကြည့်။ (၂၄) ဥတ္တရာပုဏ္ဏေးမ - ကောဏာဂမနမြတ်စွာဘုရား၏ မယ်တော်ဖြစ်သည်။ ဥတ္တရာ နာမ ဇနိကာ၊ ကောဏာဂမနဿ သတ္ထုနော။ ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၇၄။ ဗုဒ္ဓ၊ဋ္ဌ၊၃၀၅။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၀၊ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၁။) (၂၅) ဥတ္တရာဥပါသိကာမ - ဈာယီဧတဒဂ်ရ ဒါယိကာမဖြစ်သည်။ ရာဇဂြိုဟ်မြို့မှ ပုဏ္ဏသူဌေး၏သမီးဖြစ်ပြီး မိစ္ဆာအယူရှိသော လင်ယောက်ျားနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ရသည်။ သိရိမာပြည့်တန်ဆာမနှင့် ဆက်စပ်သော သူမ၏အကြောင်းသည် ထင်ရှားသည်။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၄၅-၇။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉၆၊ ၂၀၂ တို့လည်း ကြည့်။ ဈာယီနံ ယဒိဒံ ဥတ္တရာ နန္ဒမာတာ။ အံ၊၁၊၂၇။ ဥတ္တရာ ပန ဥပါသိကာ ရာဇဂဟေ မဟဒ္ဓနဿ ပုဏ္ဏဿ သေဋ္ဌိဿ ဓီတာ။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈၆။ (၂၆) ဥတ္တရာဒါယိကာမ - ဥတ္တရာ နန္ဒမာတာ စ၊ အဂ္ဂါ ဟေဿန္တုပဋ္ဌိကာ။ ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၁၂။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၅။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၁၁၈။ (၎င်းပါဠိတော်၌ ဟေဿန္တိဟု ဗဟုဝုစ်ကြိယာရှိခြင်း အခြားသော မြတ်စွာဘုရားတို့၏ မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယကာ ဒါယိကာမတို့ကိုလည်း နှစ်ဦးစီ, နှစ်ဦးစီ ပြထားခြင်းတို့ကြောင့် ဥတ္တရာတစ်ဦး, နန္ဒမာတာတစ်ဦး ဟု နှစ်ဦးခွဲရသည်။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁၆-၌ ပြဆိုထားသော ခုဇ္ဇုတ္တရာနှင့်, ဝေဠုကဏ္ဍကီနန္ဒမာတာ တို့ပင် ဖြစ်ဖွယ်ရှိပါသည်။ (၂၅) အနက်၌ကား နန္ဒမာတာသည် ဥတ္တရာ၏ ဝိသေသနသာဖြစ်၍ ဥတ္တရာတစ်ဦးတည်းသာဖြစ်သည်။ (ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၁၂။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၁၁၀။) (၂၇) ဥတ္တရာ - ရာဇဂြိုဟ်မြို့မှ ပုဏ္ဏသူဌေး၏ ဇနီးဖြစ်သည်။ တဿ ဘရိယာ ဥတ္တရာ၊ ဥတ္တရာ စ နာမ ဓီတာ။ ဝိမာန၊ဋ္ဌ၊၅၆။ (၂၈) ဥတ္တရာနတ်သမီး - ပုဏ္ဏသူဌေး၏ သမီးဖြစ်ခဲ့ဖူးသော နတ်သမီးဖြစ်သည်။ အထာ ယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနဝ ဒေဝစာရိကံ စရန္တော ဥတ္တရံ ဒေဝဓီတရံ ဒိသွာ။ ဝိမာန၊ဋ္ဌ၊၆၂။ (၂၅) အနက်လည်း ကြည့်။ (၂၉) ခုဇ္ဇုတ္တရာ - ဗဟုဿုတဒါယိကာမ ဧတဒဂ်ရ ဒါယိကာမဖြစ်သည်။ ဥတ္တရာတိဿာ နာမံ အကံသု၊ သာ ဇာတကာလေ ခုဇ္ဇာ အဟောသီတိ ခုဇ္ဇုတ္တရာတွေဝ ပညာယိတ္ထ။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၇။ ခုဇ္ဇုတ္တရာလည်း ကြည့်။ (၃၀) ဥတ္တရာ - နန္ဒကစစ်သူကြီး၏ သမီးဖြစ်သည်။ ဥတ္တရာ ဘဒ္ဒမတ္ထုတေ။ ပေတ၊၂၁၅။ တဿ ဓီတာ ဥတ္တရာ ဥပါသိကာ ပတိရူပေ ကုလဂေဟေ ဒိန္နာ အဟောသိ။ ပေတ၊ဋ္ဌ၊၂၂၇။ ရဟန်းမများ (၃၁) ဥတ္တရာ - နာရဒမြတ်စွာဘုရား၏ ပဌမ အဂ္ဂသာဝိကာ ဖြစ်သည်။ ဥတ္တရာ ဖဂ္ဂုနီ စေဝ၊ အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ။ ဗုဒ္ဓဝံ၊၄၂။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၄။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၂၄။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၅။) (၃၂) ဥတ္တရာ - မဟာပဇာပတိဂေါတမီနှင့်အတူ ရဟန်းပြုခဲ့သော သာကီဝင်မင်းသမီးဖြစ်သည်။ ကာယေန သံဝုတာ အာသိန္တိ ဥတ္တရာယ ထေရိယာ ဂါထာ၊ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၂၂။ (၃၃) ဥတ္တရာထေရီ - သာဝတ္ထိမြို့သူဖြစ်ပြီး ပဋာစာရာထေရီ၏ တရားကို နာယူရ၍ ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ မုသလာနိ ဂဟေတွာနာတိ ဥတ္တရာယ ထေရိယာ ဂါထာ။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၁၆၇။ (၃၄) ဥတ္တရာထေရီ - ကောဏာဂမနမြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယ အဂ္ဂသာဝိကာ ဖြစ်သည်။ သမုဒ္ဒါ ဥတ္တရာ စေဝ အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ ၃၇၅။ (ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၃၀၅။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၁။) (၃၅) ဥတ္တရာမိဖုရား - ပဒုမမြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော်၏ ကြင်ယာတော်ဖြစ်သည်။ ဥတ္တရာ နာမသာ နာရီ။ ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၄၀။ (ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၁၁-၂-၆။) (၃၆) ဥတ္တရာ - ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၌ အမြတ်ဆုံး အလုပ်အကျွေး ဥပါသိကာဖြစ်သည်။ သိရိမာ ဥတ္တရာ စေဝ၊ အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ။ ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၆၅။ ဘီလူးမ (၃၇) ဥတ္တရာ - ဘီလူးမတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဥတ္တရာပိ သုဏာတု မေ၊ သံ၊၁၊၂၁၂။ (သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၈၅) ဥတ္တရိကာ, ဥတ္တရမာတုတို့-လည်း ကြည့်။ ဥတ္တရအမည်ရှိသော နေရာများ (၃၈) ဥတ္တရမြို့ - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရား ဖွားမြင်တော်မူရာ မြို့တော်ဖြစ်သည်။(၁၈) အနက် ပြန်ကြည့်။ (၃၉) ဥတ္တရမြို့ - ရေဝတမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်မှ အရိန္ဒမမင်း၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ နဂရုတ္တရေ ဥတ္တရေ နဂရေ သဗ္ဗာရိန္ဒမော အရိန္ဒမော နာမ သုဇာ အဟောသိ။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၁၉၄။ (၄၀) ဥတ္တရဂါမ - ရွာတစ်ရွာ၏အမည်ဖြစ်သည်။ ဥတ္တရဂါမ-ကြည့်။ (၄၁) ဥတ္တရနိဂမ - ရေဝတမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်မှ နိဂုံးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဥတ္တရနိဂမ-ကြည့်။ (၄၂) ဥတ္တရနိဂမ - ကောလိယမင်းတို့၏ နိဂုံးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောလိယေသု ဝိဟရတိ ဥတ္တရံ နာမ ကောလိယာနံ နိဂမော။ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ