ဥဂ္ဃဋိတညူပုဂ္ဂိုလ်

ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းဂန်များအရ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်များကို နာကြားခြင်းဖြင့် သစ္စာလေးပါးကို သိမြင်နိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ် (၄)မျိုးတွင် ပထမဦးဆုံး အမျိုးအစားမှာ ဥဂ္ဃဋိတညူပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။ ဥဂ္ဃဋိတညူဟူသည် "အကျဉ်းမျှ ဖွင့်ပြအပ်သော တရားစကားကို သိလွယ်သော ပုဂ္ဂိုလ်" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ဥဂ္ဃဋိတညူ (တိ) [ဥဂ္ဃဋိတ+ဉာ+ရူ] (၁) ဉာဏ်ကို ဖွင့်လှစ်အပ်ကာမျှ၌ သစ္စာလေးပါး တရားကို သိသော ပုဂ္ဂိုလ်။ (၂) အကျဉ်းဖွင့်ပြ အပ်ကာမျှဖြစ်သော တရား ကိုသိသော၊ အကျဉ်းပြအပ်ကာမျှဖြင့် (သိသင့် သိထိုက်သော) အကျယ်နှင့်တကွ ဖြစ်သော အနက်ကို သိသော ပုဂ္ဂိုလ်။ (၃) ရွေ့ရှား-ပြောင်းရွှေ့-ဖြစ်စေ-အပ်သော တရားကိုသိသော ပုဂ္ဂိုလ်။ (၄) (သဿတ, ဥစ္ဆေဒ ဟူသော အာကာရကို) လှုပ်ရှားစေအပ်-ပယ်ခွါအပ်–ကာမျှ၌ တရားကို သိသော ပုဂ္ဂိုလ်။ ဥဂ္ဃဋိတညူပုဂ္ဂိုလ်၊ (စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာစသည်ဖြင့် အကျဉ်းအားဖြင့် မာတိကာကို ထားအပ် သည်ရှိသော် ဒေသနာတော်ကို အစဉ် လျှောက်၍ ဉာဏ်ကို စေလွှတ်လျက် အရဟတ္တဖိုလ်ကို ယူခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို ဥဂ္ဃဋိတညူပုဂ္ဂိုလ် ဟု ဆိုသည်) ဥဂ္ဃဋိတညူ ဝိပဉ္စိတညူ နေယျော ပဒပရမာ။ အံ၊၁၊၄၅၂။ အဘိ၊ပု၊၁၀၇။ ယဿ ပုဂ္ဂလဿ သဟ ဥဒ္ဓါဟဋဝေလာယ ဓမ္မာဘိသမယော ဟောတိ အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ဥဂ္ဃဋိတညူ။ အဘိ၊ပု၊၁၄၇။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၀။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၅။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၃၇။ (၁) ဥဂ္ဃဋိတညူတိ ဧတ္ထ ဥဂ္ဃဋိတံ နာမ ဉာဏုဂ္ဃါဋနံ၊ ဉာဏေ ဥဂ္ဃဋိတမတ္တေယေဝ ဇာနာတီတိ အတ္ထော။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၃။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၆၄။ မ၊ဋီ၊၂၊၁၃၆။ ဥဂ္ဃဋိတညူတိ ဥဂ္ဃဋနံ နာမ ဉာဏဂ္ဃဋနံ၊ ဉာဏေန ဥဂ္ဃဋိတမတ္တေ ဧဝ (ဓမ္မံ)ဇာနာတီတိ အတ္ထော။ သံ၊ဋီ၊၂၊၈။ အံ၊ဋီ၊၂၊၃၃၄။ (၂) (၃) (၄) ဥဂ္ဃဋိတံ ဃဋိမတ္တံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌမတ္တံ ယဿ နိဒ္ဒေသပဋိနိဒ္ဒေသာ န ကတာ၊ တံ ဇာနာတီတိ ဥဂ္ဃဋိတညူ။ ဥဂ္ဃဋိတံ ဝါ ဥစ္စလိတံ ဥဋ္ဌပိတန္တိ အတ္ထော၊ တံ ဇာနာတီတိ ဥဂ္ဃဋိတညူ။ ဓမ္မော ဟိ ဒေသိယမာနော ဒေသကတော ဒေသနာဘာဇနံ သင်္ကမန္တော ဝိယ ဟောတိ။ တမေသ ဥစ္စလိတမေဝ ဇာနာတီတိ အတ္ထော။ စလိတမေဝ ဝါ ဥဂ္ဃဋိတံ။ သဿတာဒိသာကာရဿ ဟိ...တတ္ထာယံ ဥဂ္ဃဋိတေ စလိတမတ္တေယေဝ အာသယေ ဓမ္မံ ဇာနာတိ အဝဗုဇ္ဈိတွာတိပိ ဥဂ္ဃဋိတညူ။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၄၆။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၆၀။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၈၁-၂၈၂။ စရိယ၊ဋ္ဌ၊၃၂၁။ သာရတ္ထ၊၁၊၃၂၃။ သာရတ္ထ၊၃၊၁၅၈။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၂၉၈။) အဓိပ္ပါယ်နှင့် လက္ခဏာ ဥဂ္ဃဋိတညူပုဂ္ဂိုလ်သည် သစ္စာလေးပါးနှင့် သက်ဆိုင်သော တရားစကား သို့မဟုတ် ဂါထာတစ်ခုကို အကျဉ်းချုပ် နာကြားလိုက်ရုံမျှဖြင့် သစ္စာတရားကို ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီး မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို လျင်မြန်စွာ ရရှိနိုင်သော သူတော်ကောင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ဤပုဂ္ဂိုလ်များသည် များသောအားဖြင့် ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တ (ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်) ကို ရရှိထားသူများ ဖြစ်တတ်ကြသည်။ ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ် ရရှိထားခြင်းသည် ယခင်ဘုရားရှင်တို့၏ သာသနာတော်များ၌ ကတည်းက ဝိပဿနာဘာဝနာကို ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့ဖူးသော ပုဗ္ဗယောဂနှင့် ပြည့်စုံခြင်း၏ အမှတ်အသားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပုဗ္ဗယောဂ၏ အရေးပါပုံ ဥဂ္ဃဋိတညူပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ရှေးဘုရားရှင်တို့၏ လက်ထက်တော်များကတည်းက ဝိပဿနာဘာဝနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းများကို သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ် အဆင့်အထိ ထူးထူးခြားခြား အားထုတ်ကျင့်ကြံခဲ့ဖူးသော ခိုင်မာသည့် ပုဗ္ဗယောဂရှိကြသည်။ ထိုသို့ အားကောင်းသော ပုဗ္ဗယောဂရှိနေသည့်အတွက် ယခုဘဝတွင် သစ္စာလေးပါးနှင့်စပ်သော ရုပ်နာမ် ဓမ္မသင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စသဘော၊ ဒုက္ခသဘော၊ အနတ္တသဘော စသည့် အနက်အဓိပ္ပါယ်တို့ကို ညွှန်ပြသော တရားဒေသနာတော်ကို အကျဉ်းမျှ ကြားနာလိုက်ရုံဖြင့် အလွယ်တကူ ထိုးထွင်းသိမြင်ကာ ကျွတ်တမ်းဝင်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖားအောက်တောရ ဆရာတော် သံအိမ်စံမင်းသား ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဥဂ္ဃဋိတညူပုဂ္ဂိုလ် ဝိပဉ္စိတညူပုဂ္ဂိုလ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ