ဟာရ

သုတ္တ, ဂေယျစသည်လျှင် အာရုံရှိကုန်သော အညာဏ, သံသယ, ဝိပ္ပလ္လာသဟုဆိုအပ်သော မသိခြင်း၊ ယုံမှားခြင်း၊ ဖောက်ပြန် ခြင်းတို့ကို) ပယ်ကြောင်း-ပယ်ရာ-ဖြစ်သော- ဟာရဟာရ (တိ) [ ဟရ + ဏ ] ၁၆-ပါးရှိသည်။ ဟာရ ၁၆-ပါး ထိုတွင် ဟာရသည်— ဒေသနာဟာရ ဝိစယဟာရ ယုတ္တိဟာရ ပဒဋ္ဌာနဟာရ လက္ခဏဟာရ စတုဗျူဟဟာရ အာဝဋဟာရ ဝိဘတ္တိဟာရ ပရိဝတ္တနဟာရ ဝေဝစနဟာရ ပညတ္တိဟာရ ဩတာရဏဟာရ သောဓနဟာရ အဓိဋ္ဌာနဟာရ ပရိက္ခာရဟာရ သမာရောပနဟာရ အားဖြင့် ၁၆-ပါး အပြားရှိသည်နေတ္တိ၊၁၊၂။။ ယင်းတွင်— ပါဠိ၏အနက်ကို အဿာဒ၊ အာဒီနဝ၊ နိဿရဏ၊ ဖလ၊ ဥပါယ၊ အာဏတ္တိတို့ဖြင့် ဟောကြောင်း၊ ဖွင့်ကြောင်း ဟာရသည်လည်းကောင်း၊ ဒေသနာတော်နှင့်တကွ ဖြစ်သော ဟာရသည်၎င်း ဒေသနာဟာရ မည်၏နေတ္တိ၊၃။ ၅၊၁၀။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၅။။ ပါဠိတော်၌လာ ပဇ္ဇ၊ ဂ၊ ဝိမိဿဗန္ဓများကို ပဒ၊ ပဉ္စ၊ ဝိဿဇ္ဇနာ၊ ပုဗ္ဗာပရ၊ အနုဂီတိ၊ အဿာဒ၊ အာဒီနဝ၊ နိဿရဏ၊ ဖလ၊ ဥပါယ၊ အာဏတ္တိအားဖြင့် ၁၁-ပါးသော အနက်တို့ကို စိစစ်ကြောင်း၊ စိစစ်ခြင်းမျှ ဟာရသည် ဝိစယဟာရမည်၏နေတ္တိ၊၃၊၁၀။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၅။။ ပါဠိတော်၌ လာသော တရားတို့ကို သဒ္ဒါ၊ အနက်အားဖြင့် သင့်မသင့်ကို စိစစ်ကြောင်း ဟာရသည် ယုတ္တိဟာရမည်၏နေတ္တိ၊၃၊၂၀၊၂၄။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၅။ နေတ္တိ၊ဝိ၊၂၀။။ ပါဠိတော်၌ ဟောအပ်သောတရား၏ နည်းစွာသော အကြောင်းတို့ကို စိစစ်ကြောင်း ဟာရသည် ပဒဋ္ဌာနဟာရမည်၏နေတ္တိ၊၃။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၆။။ လက္ခဏာတူတရားတို့ကို မှတ်ကြောင်း၊ မှတ်ရာ ဟာရသည် လက္ခဏဟာရမည်၏နေတ္တိ၊၃။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၆။။ နေရုတ္တ၊ အဓိပ္ပါယ၊ ဒေသနာနိဒါန၊ ပုဗ္ဗာပရာနုသန္နိတို့ကို ဝေဖန်သောအားဖြင့် ပေါင်းရာ၊ ပေါင်းကြောင်း ဟာရသည် စတုဗျူဟဟာရမည်၏နေတ္တိ၊၃။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၆။။ ပါဠိတော်လာ တရားတို့၏ ပဒဋ္ဌာန်ကို ရှာ၍ သဘောတူတရားတို့ကို လည်စေကြောင်း၊ လည်စေရာ၊ လည်စေခြင်းမျှ ဟာရသည် အာဝဋဟာရမည်၏နေတ္တိ၊၃၊ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၆။။ ပါဠိတော်ဆက်ဆံကုန်၊ မဆက်ဆံကုန်သော ပူပန်စေတတ်၊ နှိပ်စက်တတ်သော အကုသိုလ်တရား၊ ဖြူစင်စေတတ်သော ကုသိုလ်တရားတို့၏ ဖြစ်ရာ အခိုက်အတန့်တို့ကို ဝေဖန်ကြောင်း၊ ဝေဖန်ရာ၊ ဝေဖန်ခြင်းမျှ ဟာရသည် ဝိဘတ္တိဟာရမည်၏နေတ္တိ၊၄။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၆။။ ပါဠိတော်၌ ဟောတော်မူအပ်သော တရားတို့ကို ဆန့်ကျင်ဖက်အစွမ်းအားဖြင့် ပြန်လှန်ကြောင်း၊ ပြန်လှန်ရာ၊ ပြန်လှန်ခြင်းမျှ ဟာရသည် ပရိဝတ္တနဟာရမည်၏နေတ္တိ၊၄။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၆။။ ပါဠိတော်၌ ဟောတော်မူအပ်သော တစ်ခုတည်းသော အနက်ကို ဟောတတ်သော အထူးထူးအပြားပြားသော သဒ္ဒါရှိရာဖြစ်သော ဟာရသည်လည်းကောင်း၊ တစ်အနက်ကို အထူးထူးအပြားပြား ဟောတတ်သော ဟာရသည်၎င်း ဝေဝစနဟာရမည်၏နေတ္တိ၊၄။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၆။။ ပါဠိတော်တရားတို့၏ အနက်ကို အပြားအားဖြင့် သိစေကြောင်း၊ သိစေရာဖြစ်သော ဟာရသည် ပညတ္တိဟာရမည်၏နေတ္တိ၊၄။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၆။။ ပါဠိတော်တရားတို့ကို ခန္ဓာ၊ အာယတန၊ ဓာတ်၊ ဣန္ဒြေ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့၌ ချသွင်းကြောင်း၊ ချသွင်းရာဖြစ်သော ဟာရသည် ဩတာရဏဟာရမည်၏နေတ္တိ၊၄။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၆။။ ပါဠိတော်၌ ပဒ၊ ပဒတ္ထ၊ ပဉ္စ၊ အာရမ္ဘတို့ကို သုတ်သင်ကြောင်း၊ သုတ်သင်ရာ ဟာရသည် သောဓနဟာရမည်၏နေတ္တိ၊၄။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၆။။ ပါဠိတော်၌ လာသော သာမည၊ ဝိသေသတရားတို့ကို အထူးကြံဆခြင်းနှင့်ကင်း၍ ဖြစ်စေကြောင်း၊ ဖြစ်စေရာ ဟာရသည် အဓိဋ္ဌာနဟာရမည်၏နေတ္တိ၊၄။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၆။။ အကျိုးကို ပြုစီရင်တတ်သော ဟေတုအကြောင်း၊ ပစ္စယအကြောင်းကို ဟောတတ်သော ဟာရသည်လည်းကောင်း၊ အကျိုးကို ပြုစီရင်တတ်သော ဟေတုအကြောင်း၊ ပစ္စယအကြောင်းဟူသော ဖြစ်ရာရှိသော ဟာရသည်လည်းကောင်း၊ အကျိုးကို ပြုစီရင်တတ်သော ဟေတုအကြောင်း၊ ပစ္စယအကြောင်းနှင့်တကွ ဖြစ်သော ဟာရသည်၎င်း ပရိက္ခာရဟာရမည်၏နေတ္တိ၊၄။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၆။။ ပဒဋ္ဌာန်အစရှိသည်တို့ အဦးပြုသဖြင့် တရားတို့ကို ကောင်းစွာတင်ကြောင်း၊ ကောင်းစွာတင်ရာဖြစ်သော ဟာရသည် သမာရောပနဟာရမည်၏နေတ္တိ၊၃၊၄၊နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၅၊၁၆။။ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ