နိဗ္ဗာနနာမာဝလိ အဘိဓာန်

နိဗ္ဗာန်၏ ဝေဝုစ်ပရိယာယ်တို့ကားများ လှကုန်၏၊ ယင်းဝေဝုစ်ပရိယာယ်တို့ကို ပါ, ဋ္ဌ, ဋီတို့လာတိုင်း ဤ၌ အက္ခရာစဉ်၍ နိဗ္ဗာန နာမာဝလိ အဘိဓာန်အဖြစ်ဖြင့် ဖေါ်ပြအပ်သည်။ နိဗ္ဗာနနာမာဝလိ အကတ = အကြောင်းတရားတို့သည် မပြုပြင်မစီရင်အပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဥဒါန၊၁၇၈။ ဣတိဝုတ်၊၂၂၀။ နေတ္တိ၊၄၇။ ဣတိဝုစ်၊ဋ္ဌ၊၁၅၄။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၇။), အကမ္ပိတ = ရာဂမီး, ဒေါသမီး, မောဟမီး, ဇာတိမီး အစရှိသော ၁၁-ပါးသော မီးတို့ မတုန်မလှုပ်စေအပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၁၊၁၃၄။) အကမ္မဇ = ကံကြောင့်မဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (မိလိန္ဒ၊၂၆၀။) အက္ခယ = ကုန်ခြင်းမရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (နီတိ၊ပဒ၊၉၅။), အက္ခရ = ပျက်စီးခြင်းအလျှင်းမရှိသော “နိဗ္ဗာန်”, ပျက်စီးတတ်သော သင်္ခါရ တရားတို့မရှိ, ယင်းသင်္ခါရတရားတို့နှင့် ဆန့် ကျင်ဖက်ဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၄။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၉။ နီတိ၊ပဒ၊၉၆။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၇၊၁၀၆၄။), အကာစ = အပြစ်အနာအဆာ မရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။) အကာလိက = သစ္စာ ၄-ပါးကို ထိုးထွင်းသိပြီးရာ အခြားမဲ့၌ ရောက်အပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊၁၊၁၅၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၁။ အံ၊ဋီ၊၂၊၁၂၈။), အကိဉ္စန = ဖိစီးနှိပ်စက်တတ်သော ရာဂအစရှိသော တရားမရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (သုတ္တနိ၊၄၄၄။ နေတ္တိ၊၄၇။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၂။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), အကုတောဘယ = ကြောက်ဖွယ် အတန်တန် ဘေးရန်ဖြစ်ရိုး အကြောင်းအမျိုးမျိုးတို့တွင် တစ်စုံတစ်ခုသော (မည်သည့်) အကြောင်းကြောင့်မျှ ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ကြောက်ဖွယ်အရေး ရန်ဘေးမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၁၊၁၉၄။ အံ၊၁၊၃၃၂။ ဣတိဝုတ်၊၂၇၆။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၅၅။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၇၁။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၅၂။) အကုပ္ပဝိမောက္ခ = မေ့လျော့ပေါ့ဆခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးခြင်းမရှိပဲ ကိလေသာတရားတို့မှ လွတ်မြောက်ခွါထွက်ရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၂၃၇။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၇။), အဂဏ္ဍ = ကိလေသာအနာ အိုင်းအမာ မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၁။), အဂတ = ဆင်ယာဉ်, မြင်းယာဉ်-စသော ထိုထိုယာဉ်တို့ဖြင့် အိပ်မက်၌သော်မှ မရောက်အပ်ဘူးသော “နိဗ္ဗာန်” (ဓမ္မ၊၅၉။ မဟာနိ၊၁၈၇။ စူဠနိ၊၆၆။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၀။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၃၀၅။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၁၈။), အဂတပုဗ္ဗဒိသ = အနမတဂ် သံသရာတခွင်၌ ဗာလပုထုဇဉ် တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ အိပ်မက်ဖြင့်ပင် မရောက်ဘူးသော “နိဗ္ဗာန်” (ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၂၅။), အဂတိ = ပဋိသန္ဓေတည်နေရာ, လားရာ “ဂတိ” မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၁၅။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။), အဂ္ဂပဒ = အလွန် မွန်မြတ်သော ထောက်တည်ရာ “နိဗ္ဗာန်” အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် မျက်မှောက်ပြုသောအားဖြင့် သွားရောက်အပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၈။ အံ၊၃၊၅၂၄။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၄၃။) အစလ = အို, နာ, သေရေး ဒုက္ခဘေးနှင့် လာဘ်ရမှု-စသော လောကဓံတို့ကြောင့် တုန်လှုပ်မှုမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၂။ အပ၊၁၊၂၀၆။ အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၅၅၊), အစလဌာန = မတုန်လှုပ် မရွေ့ရှားသော အရပ်ဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိမာန၊၇၃။ ဝိမာန၊ဋ္ဌ၊၂၀၃။) အစဝနဓမ္မ = စုတိပြတ်ကြွေ လွန်ခြင်းသဘောမရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈။) အစေတသိက = စိတ်နှင့်မစပ် ယှဉ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၈၇-၈။) အစ္စန္တ = ဘင်ခဏဟုဆိုအပ်သော အဆုံးကို လွန်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်”, ဥပါဒ်-အစရှိသော အပိုင်းအခြားကို လွန်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” သံသရာလည်မှု၏ ဆုံးရာ “နိဗ္ဗာန်”, ပျက်စီးခြင်းကို လွန်သော မပျက်စီးခြင်းသဘောရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (ဇာ၊၂၊၁၃၁။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၄၉၄။ သင်္ဂဟ၊၄၆။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၂။ ဝိဘာဝိနီ၊၂၁၇။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ မဏိမဉ္ဇူ၊၂၊၂၂၄။), အစ္စန္တဥပသမ = စင်စစ် ငြိမ်းအေးသော “နိဗ္ဗာန်”။ အစ္စန္တဥပသမ-ကြည့်။ အစ္စန္တက္ခယ = ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယ သစ္စာတို့စင်စစ် ကုန်ခမ်းကြောင်းဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၆။ အံ၊ဋီ၊၂၊၄၁။), အစ္စန္တနိဋ္ဌ = ပျက်စီးခြင်းကိုလွန်သော “နိဗ္ဗာန်”, သင်္ခါရအားလုံးတို့၏ ဖြစ်ရာမဟုတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (မဟာနိ၊၂၅။), အစ္စန္တနိရောဓ = စင်စစ်–အလုံးစုံ–အဆုံးစွန်ချုပ်ငြိမ်းရာ–ကြောင်း-ခြင်း– “နိဗ္ဗာန်” (မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉၉။), အစ္စန္တပရိသုဒ္ဓ = စင်စစ်မုချ စင်ကြယ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂။), အစ္စန္တယောဂက္ခေမ = စင်စစ်မှန်ကန်သော ယောဂ ၄-ပါးတို့ကုန်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊၂၊၂၂၅။) အစ္စန္တဝိရာဂ = သင်္ခါရတရားအားလုံး တို့မှ စင်စစ် တပ်ခြင်းကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၅။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇၅။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၂။ သာရတ္ထ၊၂၊၂၄၆။ မ၊ဋီ၊၂၊၂၁၉။ အံ၊ဋီ၊၃၊၁၇၉။), အစ္စန္တသန္တ = စင်စစ်ဧကန် အမှန်အားဖြင့် ကိလေသာဟူ အပူမလိမ်း ငြိမ်းအေးရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၅၅။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၆၂၊ ၅၃၄။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၈၇၊), အစ္စန္တသန္တိ = ပျက်စီးခြင်းကို လွန်မြောက်ရာ အေးမြချမ်းကြည်သော “နိဗ္ဗာန်” (မဟာနိ၊၅၇။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၇၆။), အစ္စန္တ သန္တိလက္ခဏ = စင်စစ်ထာဝစဉ် ငြိမ်းအေးခြင်း သဘောလက္ခဏာရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၃၀။), အစ္စန္တသမုစ္ဆေဒ = စင်စစ်–ထာဝစဉ်–ကိလေသာတို့၏ ပြတ်ရာပြတ်ကြောင်း “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊ဋီ၊၁၊၄၉။), အစ္စန္တူပသမ = ဝဋ် ၃-ပါး၏ စင်စစ်ငြိမ်းအေးရာ “နိဗ္ဗာန်”(အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၆၈။ အံ၊ဋီ၊၁၊၂၂၄။), အစ္စုတ = စုတေသေလွန်ရွေ့ လျောခြင်း သဘောမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ထေရ၊၄၊၁၈။ သင်္ဂဟ၊၄၆။ အဘိ၊ဝတာရ၊ ၇၇၄။ ဝိဘာဝိနီ၊၂၁၇။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၉။ မဏိမဉ္ဇူ၊၂၊၂၂၄။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၉။), အစ္စုတိဟေတုဘာဝ = စုတိပြတ်ကြွေ သေ လွန်ခြင်း၏ အကြောင်းမရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈။), အစ္ဆရိယ = မဖြစ်ဘူးပဲ လွန်ကဲထူးကဲသဖြင့် ချီးဝှဲအံ့ဩထိုက်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၂။ နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။), အဇရ = အိုမင်းရင့်ရော်ခြင်း သဘောမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ထေရ၊၁၁၅။ ပဋိသံ၊၁၀၊ ၅၆-၇၊ ၄၁၄။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၁၀၆။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၄၀။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။), အဇရာမရ = မအို, မသေရာ “နိဗ္ဗာန်” (အပ၊၁၊၄၄။ အပ၊၂၊၁၉၆။), အဇရာမရဏ = မအိုမသေ ရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အပ၊၂၊၂၆၅။), အဇဇ္ဇရ = သင်္ခါရတရားကဲ့သို့ အိုမင်းရင့်ရော်မှု မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်”(သံ၊၂၊၅၄၁။ နေတ္တိ၊၄၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၉။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၈၇။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။), အဇာတ = ပဋိသန္ဓေနေခြင်းသဘောမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၃။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀၊), အဇာတိ = ပဋိသန္ဓေနေခြင်း, ဖြစ်ခြင်းသဘောမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊ ၁၅၊), အဇာတိဓမ္မ = ဖြစ်ခြင်းသဘောမရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၅၇။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၅၄။), အဇ္ဈတ္တသန္တိ = အတွင်းသန္တာန်၌ ရာဂ-စသည်တို့ငြိမ်းအေးမှု “နိဗ္ဗာန်” (သုတ္တနိ၊၄၁၀။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၉။), အဇ္ဈတ္တသန္တိ–လည်းကြည့်။ အဏု = သိမ်မွေ့သော သဘောရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၈။), အတက္ကာဝစရ = မျက်မှောက်ပြုမှုမရှိပဲ ကြံဆမှုဖြင့် မကျက်စားအပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈-၉။) အတိအန္တနိဿရဏသန္တိ = ပျက်စီးခြင်းကို လွန်သော ထွက်မြောက်ရာဖြစ်သော ငြိမ်းအေးခြင်းသဘောရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၇၆။), အတိဒုဒ္ဒသ = အစမထင်သံသရာ တခွင်၌ ကျင်လည်ကုန်သော ပုထုဇဉ်လူမိုက်တို့သည် ပကတိမျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်ရန်ကို မဆိုထားဘိ အယုတ်ဆုံးအားဖြင့် အိပ်မက်ထည်း၌သော်မှလည်း အလွန် အလွန်မြင်နိုင်ခဲ, (သိနိုင်, တွေ့ကြုံနိုင်ခဲ) သော “နိဗ္ဗာန်” (ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၅၄။), အတိပဏီတ = အလွန် မွန်မြတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၅၄။), အတုစ္ဆ = မြဲမြံခိုင်ခံ့မှု, တင်တယ်မှု, ချမ်းသာမှု, အလိုသို့လိုက်မှုတို့ မရှိသဖြင့် အချည်းနှီ မဟုတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊ ၄၁၃။), အတုလ = မတုနှိုင်းအပ်သော “နိဗ္ဗာန်”, အပိုင်းအခြားမရှိသော “နိဗ္ဗာန်", မြတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊၅၂။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၇။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၉၉။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၃။), အတ္ထ = မဂ်ဉာဏ်တို့ဖြင့်သာလျှင် ရောက်အပ် ရောက် သင့်သော “နိဗ္ဗာန်”, မဖောက်မပြန်မှန်သော သဘောရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၈။), အဒ္ဓါနပရိညာ = သံသရာအဓွန့်ကို ပိုင်းခြား၍ သိကြောင်းဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၃၊၂၂။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၉။ သံ၊ဋီ၊၂၊၄၀၈။), အနင်္ဂဏ = သတ္တဝါတို့၏ ယုတ်ညံ့ အောက်ကျကြောင်းရာဂ, ဒေါသ, မောဟ ဟူသော မကောင်းသော အင်္ဂဏမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), အနတ = တဏှာဟူသော ညွတ်ကိုင်းမှုမရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၈၇။), အနန္တ = ဥပါဒ်, ဘင်-ဟူသော ဖြစ်မှု, ပျက်မှု အဆုံးမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” ဘယ်အချိန်မှ ပျက်စီးခြင်းသဘော မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊၁၊၂၁၃။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၅။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၈။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၂။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃၉၃။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၄၈၈။ မ၊ဋီ၊၃၊၃၉၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ နီတိ၊ပဒ၊ ၉၆။ ဓာန်၊ ဓာန်၊ဋီ၊၇။), အနန္တဂုဏသမ္ပန္န = အတိုင်းမသိသော ကျေးဇူးဂုဏ်နှင့် ပြည်စုံသော “နိဗ္ဗာန်” (အနမတဂ္ဂသံသရာ၌ ၁၅၀၀-ကိလေသာတို့တွင် တစ်ခုခုသော ကိလေသာဓမ္မ၏ အကျိုးယုတ် အကျိုးမဲ့ကြီးသည် အနန္တကြီးကျယ် လှပေ၏၊ အဝိဇ္ဇာချုပ်ငြိမ်းခဲ့သည်ရှိသော် ထို၁၅၀၀-ကိလေသာတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းမှုသည် အကုန်လုံး ပါဝင်လေ၏၊ ထိုတစ်ခုခုသော ကိလေသာဓမ္မ၏ အကျိုးယုတ် အကျိုးမဲ့ကြီး အနန္တတို့သည်လည်း အကုန်ချုပ်ငြိမ်းကြလေကုန်၏၊ ထိုအကျိုးယုတ် အကျိုးမဲ့ကြီး အနန္တတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းမှုသည် နိဗ္ဗာန်၏ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးဖြစ်လေ၏။ ကမ္မဝဋ်အနန္တတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းမှု, ဝိပါကဝဋ်အနန္တတို့၏ ချုပ်ငြိမ်း မှုတို့ကို အစွဲပြု၍လည်း နိဗ္ဗာန်၏ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကို ဆိုလေ၏၊ ဤသို့လျှင် နိဗ္ဗာန်သည် အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးနှင့် ပြည့်စုံနိုင်၏။ (လယ်တီပုစ္ဆာပေါင်းချုပ်လည်းကြည်း), အနနုဘူတပုဗ္ဗ = အစမထင် သံသရာတခွင်၌ ကျင်လည်ကုန်သော သစ္စာလေးပါးမြတ်တရားကို မသိကြကုန်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် အိပ်မက် ထည်း၌သော်လည်း မခံစားဘူး မတွေ့ကြုံဘူး မရောက်အပ်ဘူးသော “နိဗ္ဗာန်”(အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၅၄။), အနာဒီနဝ = ဆင်းရဲခြင်း အပြစ်ကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” အထီးကျန်သူ နှင့်တူသော ခန္ဓာ ၅-ပါးမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၃။) အနာဗာဓ = နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသာအနာမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၂။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂။ ၃၁၇၊), အနာယူဟန = အားထုတ်ဆည်းပူးအပ်သော နောင်အခါ ပဋိသန္ဓေနေကြောင်းဖြစ်သော ကံမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၁၅။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။), အနာရမ္ဘ = ကံနှင့်ယှဉ်သော ဝီရိယ မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (သုတ္တနိ၊၃၉၄။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂၄။), အနာလယ = မငြိကပ် မတပ်မက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၂။ အဘိ၊ဝိ၊၁၀၈။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၅။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၃၈-၉။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၄။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၉။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၆။), အနာသဝ = အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံမဟုတ်သော “နိဗ္ဗာန်”, အာသဝေါတရားတို့မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်”(သံ၊၂၊၅၄၁။ အဘိ၊ဓ၊၂၇၈-၉။ ပဋိသံ၊၄၁၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၇။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၇။), အနာသဝဝိမောက္ခ = အလျံရဲရဲ မီးငြိစွဲသည့် သံတွေခဲကြီးကို ယင်ငယ်သတ္တဝါတို့သည် မမှီမကပ် မစွဲနိုင်သည့်ပမာ တန်ခိုးများပြား လောကုတ္တရာတရားကို အာသဝတရားတို့၏ မမှီမကပ် မစွဲအပ်ရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၂၃၇။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၇။), အနိဒဿန = ပကတိမျက်စိ, ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ် မျက်စိတို့ဖြင့် မမြင်အပ်, စက္ခုဝိညာဉ်ဖြင့် မသိအပ်သော “နိဗ္ဗာန်” ညွှန်ပြစရာ ဥပမာမရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊၁၊၂၁၃။ သံ၊၂၊၅၄၁။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၅။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၈။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၃။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃၉၃။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၄၈၈။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၇။), အနိပ္ဖန္န = တစ်စုံတစ်ခုသော အကြောင်းကြောင့် မပြီးသော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၇။), အနိဗ္ဗတ္တိ = တစ်စုံတစ်ခုသော အကြောင်းကြောင့် မဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၁၅။), အနိမိတ္တ = သင်္ခါရနိမိတ်မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်”, ရာဂ-စသော အကြောင်းနိမိတ် မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၁၅၊ ၂၄၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၇-၈။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။ ဝိဘာဝိနီ၊၂၁၆-၇။), အနီဃ = ညှင်းဆဲမှု, ဆင်းရဲမှု မရှိရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၂), အနီဃမူလ = ညှင်းဆဲခြင်း၏ အကြောင်းရင်း မဟုတ်သော “နိဗ္ဗာန်”, ညှင်းဆဲခြင်း၏ အကြောင်းရင်း မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၃), အနီတိက = ရန်အမျိုးမျိုး မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်”, ကိလေသာဟူသော ဤတိ မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၂။ ပဋိသံ၊၄၁၂။ မိလိန္ဒ၊၃၀၉။ သုတ္တနိ၊၄၅၀။ နေတ္တိ၊၄၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၈၈။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၉။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၇။) အနီတိကဓမ္မ = ဘေးရန်အတန်တန်တို့ မလွှမ်းမိုး မနှိပ်စက်ရာ "နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၂။ နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။), အနုတုဇ = ဥတုကြောင့်ဖြစ်သည် မဟုတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (မိလိန္ဒ၊၂၆။), အနုတ္တရ = မိမိထက်အကြောင်းဂုဏ်တို့ဖြင့် လွန်မြတ်သောတရားမရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၉၈။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၅။ သင်္ဂဟ၊၄၆။ ဝိဘာဝိနီ၊၂၁၇။ မဏိမဉ္ဇူ၊၂၊၂၂၄။), အနုပဒ္ဒဝ = ဘေးဥပါဒ်မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၂။ နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), အနုပပတ္တိ = အကျိုးဝိပါက် အဆက်ဆက် ဖြစ်ပေါ်မှုမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၁၅။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆၊), အနုပသ (ဿ)ဂ္ဂ = ကိလေသာအပြစ် နှိပ်စက်မှုမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၂။ နေတ္တိ၊၄၇။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), အနုပသဂ္ဂဓမ္မ = ဘေးတစ်စုံတစ်ရာ မနှိပ်စက်အပ်သော သဘောဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), အနုပါဒါနိယ = အာရုံ အဖြစ်ဖြင့် ဆက်စပ်သောအားဖြင့် ဥပါဒါန်တို့၏ အစီးအပွါးမဟုတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၉၀။), အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန = အကြောင်းကင်းသော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၃၊၂၂-၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၉။), အနုပါဒိဏ္ဏ = အာရုံ ပြုခြင်းဖြင့် တဏှာ, ဒိဋ္ဌိတို့သည် ထပ်ကြပ် ကပ်အပ်သောကံသည် အကျိုးပေးသောအားဖြင့် မယူအပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၈၉။), အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတု = ဝိပါက် နာမက္ခန္ဓာ ကဋတ္တာရုပ် အကြွင်းအကျန်မရှိသော “နိဗ္ဗာနဓာတ်” (ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၁၀၁။), အနုပါယာသ = ပြင်းစွာပူပန်ခြင်းသဘောမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်”(ပဋိသံ၊၄၁၄။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။), အနုပ္ပါဒ = ရှေးကံကြောင့်ဖြစ်ပေါ်မှု မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၁၅။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၃။), အနုသယသမုဂ္ဃါတန = အငုတ်ဓာတ် “အနုသယ”တို့ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၃၊၂၂။), အနောက = ကိလေသာမာရ် အဘိသင်္ခါရမာရ်, မစ္စုမာရ်တို့၏တည်ရာ သံသရာဝဋ်၏ကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၃၊၁၉၊ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၈။ သံ၊ဋီ၊၂၊၄၀၈။), အန္တာတီတ = ပျက်စီးခြင်းကိုလွန်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၄၉၄။), အပဇ္ဇလိတ = အလျှံ ပြောင်ပြောင် မတောက်လောင်စေတတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၁၊၁၃၄။), အပစ္စယပရိနိဗ္ဗာန = အကြောင်းကင်းသော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၉။), အပ (ပ္ပ)ဘင်္ဂု = သူတစ်ပါး လုံ့လဖြင့်ဖြစ်စေ, မိမိသဘောဖြင့်ဖြစ်စေ ကျိုးပဲ့ပျက်စီးခြင်း အလျင်းမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၂။), အပရပ္ပစ္စယ = အကြောင်း တစ်ပါး မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၂။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၇။), အပရာမဋ္ဌ = မှန်ကန်သော အနိစ္စ-စသောသဘောကို ကျော်လွှား၍ မှားသောအားဖြင့် သုံးသပ်တတ်သော တရားတို့သည် မှားသောအားဖြင့် မသုံးသပ်အပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၈၅-၆။) အပရိဒေဝ = ငိုကြွေးမည်တမ်းမှု မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၄။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။), အပရိနိပ္ဖန္န = အကြောင်းတရားတို့ကြောင့် မပြီးစီး မဖြစ်ပေါ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၇။), အပရိသေသနိရောဓ = မဟာဘုတ်တို့၏ အကြွင်းမဲ့ချုပ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃၉၁။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၄၁၄။), အပလောကဓမ္မ = ပျက်စီးခြင်း သဘောမရှိ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၂။), အပလောကိတ = နာကျင်မှု-စသည်တို့ကြောင့် ပျက်စီးခြင်း မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်”, အခါခပ်သိမ်း ထင်ရှားရှိ၍ ပျက်စီးမှု မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်”, လောကသဘာဝအားဖြင့် သိအပ်သည်၏အဖြစ်မှကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၃၇၊ ၅၄၁။ နေတ္တိ၊၄၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၉။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၂။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၁၉၈။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၇။), အပဝဂ္ဂ = သင်္ခါရတရားတို့ ကြဉ်ရှောင်ကင်းပရာ “နိဗ္ဗာန်” (နီတိ၊ပဒ၊၉၅။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၈။), အပုထုဇ္ဇနသေဝိတ = ကိလေသာ ပြောထူ ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် မမှီဝဲအပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၁၊၁၃၄။), အပုနဗ္ဘဝ = အသစ်တဖန် ဖြစ်ပြန်ခြင်းအလျင်းမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၂၇၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၅။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၉၄။), အပ္ပဋိဘယ = ဇာတိ, ဇရာ, ဗျာဓိ, မရဏ-စသော ဘေးဘျမ်းမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၃၈၃။), အပ္ပဋိသန္ဓိ = နောင် အခါ ဖြစ်ပေါ်သောအားဖြင့် တဖန်ဆက်စပ်မှု “ပဋိသန္ဓေ” မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၁၅။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။), အပ္ပဋိသမ = တုဖက်ပြိုင် ဖက်မရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), အပ္ပဏိဟိတ = ရာဂအစရှိသော တောင့်တမှုကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၆၇။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၊၁၊၁၀၆။ ဝိဘာဝိနီ၊၂၁၆-၇။), အပ္ပပဉ္စ = သံသရာကို ချဲ့ထွင်တတ်သော တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိမရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), အပ္ပဘာဝ = “ဤမည်သော ဘုရားရှင်လက်ထက်တော်မှ စ၍ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု စ၍ဖြစ်ပေါ် ရာ ရှေ့အဓွန့် မရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၄၀။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၂၀၉။), အပ္ပမာဏ = နှိုင်းယှဉ်ခြင်းကို ပြုတတ်သော ကိလေသာမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊၄၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၆၊ ၁၃၈။), အပ္ပမေယျဂမ္ဘီရ = မဟာသမုဒ္ဒရာ ပမာ လွန်စွာနက်နဲသော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၆။), ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏သန္တာန်၌ သတ္တဝါ ဟူသော ပညတ်သဘောအားဖြင့် ရှိသည် မဟုတ်၊ သဘောအားဖြင့်ရှိသော ပရမတ္ထ တရားကို အမှီပြု၍သိအပ်, ခေါ်ဝေါ်အပ်သော ပညတ်တရားမျှသာဖြစ်၏၊ ထိုပညတ်သည်လည်း ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်မစံမှီ ရှေးအဖို့၌ သင်္ခတဖြစ်သော ရုပ်နာမ်တို့၏ အပေါ်၌သာလျှင် ထင်မြင်နိုင်၏၊ ပညတ်နိုင်၏။ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးနောက် အသင်္ခတဖြစ်သော နိဗ္ဗာန် ဟူသော ပရမတ္ထတရားသည်ကား အလွန် သိမ်မွေ့သော တရားဖြစ်ချေ၍ ထိုတရား အပေါ်၌ မထင်မြင်နိုင်၊ မပညတ်နိုင်၊ မဟာ သမုဒ္ဒရာတွင်းသို့ သက်ဆင်းသောသူသည် ထောက်ရာတည်ရာဟူ၍ တစ်စုံတစ်ခုကိုမျှ မရနိုင်သကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်သို့ ဆိုက်ရောက်သော သတ္တဝါသည် ထိုနိဗ္ဗာန်၌ ပုဂ္ဂိုလ်, သတ္တဝါ-ဟူသော ပညတ်၏တည်ရာမှီရာ တစ်စုံတစ်ခု သော ထောက်ရာတည်ရာကို မရလေပြီ၊ နိဗ္ဗာန်သည် မဟာသမုဒ္ဒရာသဖွယ် နက်နဲလေ၏၊ ထို့ကြောင့် “အပ္ပမေယျော ဂမ္ဘီရော သေယျထာပိ”ဟူ၍ ဟောတော်မူသည်ဟု မှတ်ရမည်။ လယ်တီပုစ္ဆာပေါင်းချုပ်-ကြည့်။ အပ္ပဝတ္တ = ဖြစ်သည့်အတိုင်း ဆက်လက်ဖြစ် ပေါ်မှုမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၁၅။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၃။), အပ္ပဝတ္တိ = ဒုက္ခသစ္စာ, သမုဒယသစ္စာတို့ နောင်တဖန် အဖြစ်ပေါ်ရာ မဖြစ်ပေါ်ကြောင်းဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၁။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၇။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၇၀။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၁၅၆။ အံ၊ဋီ၊၂၊၁၃၅၊), အဗ္ဘုတ = သင်္ခါရကင်းသောကြောင့် အံ့ဩချီးကျူးထိုက်သော “နိဗ္ဗာန်” တစ်စုံတစ်ခုသော အကြောင်းကြောင့် မဖြစ်သည်သာလျှင်ဖြစ်၍ ထင်ရှားရှိသော “နိဗ္ဗာန်” မဖြစ်ဘူးသောကြောင့် ထူးကဲသော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၂။ နေတ္တိ၊၄၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၉၊ ၁၂၀။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၈၈။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။), အဗျာဓိ = နာကျင်ခြင်းသဘောမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်”, နာကျင် ခြင်းကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊၁၊၅၇၀။ ပဋိသံ၊၄၁၄။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆၊), အဗျာပဇ္ဇ = ဒုက္ခ သစ္စာ၏ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း-စသော သဘောမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၈။), အဗျာပဇ္ဇနိဗ္ဗာန = ဒုက္ခသစ္စာ၏ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (အနုဋီ၊၁၊၃၉။), အဗျာပဇ္ဈ = ရာဂ-စသည်တို့ ညှင်း ပန်းနှိပ်စက်ခြင်းမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်”, သင်္ခတ တရားတို့၏ ပျက်စီးမှုသဘောမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်”(သံ၊၂၊၅၄၂။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၄။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၉။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၈။), အဗျာဗဇ္ဈ = ပြင်းစွာနှိပ်စက်ခြင်း ဆင်းရဲမှု မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၂။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၈၈။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈), အဘယ = ဘေးမရှိရာ ဘေးကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်”, အတ္တာနုဝါဒ-အစရှိသော ဝဋ်ဘေးတို့၏မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၁၊၁၅၆။ ပဋိသံ၊၄၁၂။ မိလိန္ဒ၊၃၀၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၂။), အဘယဌာန = ဘေးကင်းရာ အရပ်ဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၃၀၂။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၅။), အဘယပဒ = ဘေးကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်”, ဘေးမဲ့ “နိဗ္ဗာန်” (မဟာနိ၊၂၆၆။), အဘယပုရ = ဘေးကင်းရာ “နိဗ္ဗာန် ပြည်, ဘေးမဲ့နိဗ္ဗာန်ပြည်” (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၄။), အဘူတ = ဖြစ်ခြင်းသဘောမရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), အမစ္စုဓေယျ = သေမင်း၏တည်ရာမဟုတ်သော “နိဗ္ဗာန်”, သေမင်း၏ မှီရာကျက် စားရာမဟုတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၁၊၁၂၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၀။), အမတ = သေခြင်းသဘော မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၁၊၅၄၁။ ပဋိသံ၊၄၁၄။ နေတ္တိ၊၄၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၀။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၇။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၉။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၂။ သာရတ္ထ၊၁၊၁၃၁။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ နီတိ၊ပဒ၊၉၅။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၇။), အမတဒိသာ = မသေရာအရပ် ဒေသ “နိဗ္ဗာန်” (သာရတ္ထ၊၁၊၂၉၂။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၂၄၆။) အမတဓာတု = အမတဓာတ် “နိဗ္ဗာန်” (မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၂။ သာရတ္ထ၊၁၊၃၁၉။), အမတနိဗ္ဗာန = သေခြင်းကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၈၀။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၈၅။), အမတပဒ = သေခြင်းကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဣတိဝုတ်၊၁၉၈။), အမတမဟာနိဗ္ဗာန = မြတ်သောအမြိုက် “နိဗ္ဗာန်” (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁၄။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၂၉၈။), အမတမဟာနိဗ္ဗာနဓာတု = မြတ်သောအမြိုက် “နိဗ္ဗာနဓာတ်” (ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၅၉။), အမတဝရ = မြတ်သောအမြိုက် “နိဗ္ဗာန်” (ဝိမာန၊၁၉။), အမရဏ = သေခြင်းသဘောမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၄၀။), အရဏ = ငိုကြွေးမြည်တမ်းကြောင်း ရာဂ-အစရှိသော ကိလေသာမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), အရိတ္တ = မြဲမြံခိုင်ခံ့မှု, တင့်တယ်မှု, ချမ်းသာမှု, အလို သို့လိုက်မှုတို့မှ မဆိတ်သုဉ်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၃။), အရူပ = ဖောက်ပြန်ခြင်း သဘောမရှိသော “နိဗ္ဗာန်”, မည်သည့်အရပ်၌ ရှိသည်ဟု ညွှန်ပြအပ်သောသဘောမရှိသော “နိဗ္ဗာန်”, အရှည်, အတို-စသောရုပ် သွင်သဏ္ဌာန်မရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၄၀။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၁၇။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၄။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၉။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၆။), အဝဓက = ချစ်ကျွမ်းဝင်သော မိတ်ဆွေယောင်ဆောင်ကာ သတ်တတ်သော ခန္ဓာ ၅-ပါးမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၃။), အဝိနာသဓမ္မ = ပျက်စီးခြင်းသဘောမရှိသော သဘောတရားဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၄၉၄။), အဝိပရိဏာမဓမ္မ = အိုမှု, သေမှုတို့ကြောင့် ဖောက်ပြန်ခြင်းသဘော မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၃။), အဝိဘဝ = အထူး ထူးအပြားပြားဖြစ်ခြင်းမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၃။), အသံကိလိဋ္ဌ = တဏှာ, ဒိဋ္ဌိ, ဒုစရိုက်, ကိလေသာညစ်နွမ်းကြောင်း တရားတို့မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၄၆၊ ၂၉၂။ ပဋိသံ၊၄၁၄။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။) အသံကိလိဋ္ဌအသံကိလေသိက = ကိလေသာတို့နှင့်လည်းမယှဉ် ကိလေသာတို့ကလည်း အာရုံမပြုနိုင်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၀၇၊ ၂၆၇။), အသံကိလေသိက = ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသာတို့၏အာရုံ မဟုတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၄၆၊ ၂၉၁။), အသံကုပ္ပ = ရာဂ-စသည်တို့ကြောင့် မပျက်စီးသော “နိဗ္ဗာန်” (မ၊၃၊၂၂၆။ သုတ္တနိ၊၄၅၀။ စူဠနိ၊၂၂၇။ နေတ္တိ၊၁၂၈။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၇၀။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၂၂။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၈၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၂၄၉။), အသံဟီရ = ရာဂ–စသည်တို့သည် မဆွဲငင်နိုင်သော “နိဗ္ဗာန်” (မ၊၃၊၂၂၆။ သုတ္တနိ၊၄၅၀။ စူဠနိ၊၂၂၇။ နေတ္တိ၊၁၂၈။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၇၀။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၂၂။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၈၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၂၄၀။), အသင်္ခတ = အကြောင်းတရားတို့ မပြုပြင် မစီရင်အပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၃၇-၅၄၀။ ပဋိသံ၊၄၁၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၈၊ ၁၆၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၉၆။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၇။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၆။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ သင်္ဂဟ၊၄၆။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၈၇။ ဝိဘာဝိနီ၊၂၁၇။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၇။), အသင်္ခတဓမ္မ = အကြောင်းတရားတို အညီအညွတ် ပေါင်းဆုံ၍ မပြုပြင်အပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၄။), အသင်္ခတဓာတု = အကြောင်းတရားတို့ မပြုပြင် မစီရင်အပ် သည်ဖြစ်၍ သတ္တဝါ, အသက်လိပ်ပြာ မဟုတ်, ငြိမ်းအေးခြင်းသဘောကို ဆောင်တတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၃။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၁၇၂။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၉။), အသင်္ခတနိဗ္ဗာန = အကြောင်းတရားတို့သည် မပြုပြင် မစီရင်အပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊ဋီ၊၂၊၁၈၀။) အသညောဇနိယ = သံယောဇဉ်တို့၏ အာရုံ မဟုတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၈၀။), အသမ = တူသည်ဟု နှိုင်းခိုင်းဖွယ်ရာ ဥပမာ မရှိရာ, အတူမရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), အသမယဝိမောက္ခ = သမာပတ်ဝင်စားရာ အခါမဟုတ်ပဲ အခါခပ်သိမ်း (အချိန်အခါမရွေး) နိဿရဏဝိမုတ္တိဖြင့် အမှန်စင်စစ် ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၇။), အသမုပ္ပတ္တိ = ဒုက္ခသစ္စာ, သမုဒယ သစ္စာတို့၏ မဖြစ်ပေါ်ကြောင်းဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၆ အံ၊ဋီ၊၂၊၄၁။), အသမ္ဘူတ = (ကံ, စိတ်, ဥတု, အာဟာရ ဟူသော အကြောင်းတို့ကြောင့် မဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (မ၊ဋီ၊၂၊၃၁၇။), အသမ္မောသဓမ္မ = ပျောက်ပျက်ခြင်း အလျဉ်းမရှိသော သဘောဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (မူလဋီ၊၁၊၁၀၂။), အသာဓာရဏ = ပုထုဇဉ်တို့နှင့် မဆက်ဆံပဲ မဂ်နှင့်ပြည့်စုံသူတို့သာ ရအပ် ရောက်အပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၄၀။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၂၀၉။), အသာမယိကဝိမောက္ခ = သမာပတ်ဝင်စားသည့် အခိုက်အတန့်၌သာ လွတ်မြောက်သည်မဟုတ်ပဲ အခါခပ်သိမ်း (အခိုက်အတန့်မရွေး) အမှန်စင်စစ် ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၂၃၆။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၇။), အသေသဝိရာဂနိရောဓ = တပ်မက်ခင်တွယ်မှု “တဏှာ”၏ အကြွင်းအကျန်မရှိ အကုန် အစင်တပ်ခြင်းကင်းရာ, ချုပ်ပျောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်”, တဏှာဖြင့် တပ်ခြင်းကင်းကြောင်း ဖြစ်သော အရိယာမဂ်ဖြင့် အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ပျောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဝိ၊၁၀၈။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၃၈-၉။), အသောက = စိုးရိမ်ပူဆွေးမှု မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၄။ နေတ္တိ၊၄၇။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), အဟေတုက = အကြောင်းရင်း အခြေအမြစ် ဟိတ်မရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၇၅။), အဟေတုဇ = အကြောင်းကြောင့်ဖြစ်သည်မဟုတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (မိလိန္ဒ၊၂၆၀), အာကိဉ္စည = နှိပ်စက်လုံးထွေးတတ်သော ကိလေသာမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၇၊ ၁၃၈။), အာဒါနပဋိနိဿဂ္ဂ = စွဲလမ်းမှု ဥပါ ဒါန်”ကို စွန့် လွှတ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊၃၊၄၄၆။ ဓမ္မ၊၂၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၃၇။) အာမိသဝိရဟိတ = မစ္စုမာရ်, ကိလေသမာရ်တို့၏ အစာ အာမိသမှကင်းသော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၇။), အာယတန = အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ရောက်ရှိနေထိုင်ရာ “နိဗ္ဗာန်”(ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၅၅၊), အာရောဂျ = အကြောင်းတရားတို့ကြောင့် မဖြစ်ရခြင်း, ကိလေသာအနာရောဂါ၏ အကြောင်းတရား မဟုတ်ခြင်းကြောင့် ကိလေသာအနာရောဂါမရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၁။ သုတ္တနိ၊၃၉၅။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂၄၊ ၂၅၉။), အာလယသမုဂ္ဃါတ = ကာမဂုဏ် ၅-ပါး အာရုံတရားတို့၌ မွေ့လျော် ပျော်ပါး မှီဝဲတတ်သောတဏှာကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊၁၊၂၃၊ ၁၅၂။ အံ၊၂၊၂၉၊ ၃၀။ ဣတိဝုတ်၊၂၅၄။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅၊), အာသဝက္ခယ = အာသဝေါတရား ၄-ပါးတို့၏ကုန်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဓမ္မ၊၅၀။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၃။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၆၉။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၁၅၆။ အံ၊ဋီ၊၂၊၈၇။), အာသဝနိရောဓ = အာသဝေါတရားတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊၁၊၆။ ဒီ၊၁၊၈၀။ မ၊၁၊၅၉၊ ၆၀၊ ၈၆။ မ၊၃၊၁၆၊ ၈၅၊ ၂၉၇။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၆။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၁။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၁၅၄။), အာသဝဝိပ္ပယုတ္တ = ကာမာသဝ-စသော အာသဝတို့နှင့် မယှဉ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၇၈-၉။), အာဟာရနိရောဓ = ဖဿာဟာရ-စသော အာဟာရ ၄-ပါးတို့၏ ချုပ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (မ၊၁၊၅၉။) ဥတ္တရ = လောကအားလုံးကို လွန်မြောက်သော “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂ = ဥပဓိတို့ကို စွန့် ကြောင်းဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဣတိဝုတ်၊၄၊၁၇၅။), ဥပဓိဝိဝေက = ဥပဓိ ၄-ပါးတို့မှ ကင်းဆိတ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (မဟာနိ၊၂၁၊ ၁၁၉။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၁၀။ သာရတ္ထ၊၁၊၃၁၃၊ အံ၊ဋီ၊၂၊၁၉၃။), ဥပဓိသင်္ခယ = တဏှာဟူသော ဥပဓိ၏ကုန်ရာ “နိဗ္ဗာန်”, ကာမုပဓိ = ကာမ တရားစု, ခန္ဓုပဓိ = ခန္ဓာတရားစု, ကိလေသုပဓိ = ကိလေသာတရားစု, အဘိသင်္ခါရုပဓိ = အသစ်အသစ်ထပ်မံပြုပြင်မှု သင်္ခါရတရားတို့၏ကုန်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊၃၊၅၄။ သံ၊၁၊၁၃၅။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၅၇။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၁၉။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၃၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၇။ မ၊ဋီ၊၃၊၂၅၀။), ဥပသမ = ဝဋ်ဒုက္ခငြိမ်းအေးရာ “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊ဋီ၊၁၊၂၂၄။), ဥပါဒါနဝိပ္ပယုတ္တ = ဥပါဒါန်တို့နှင့် မယှဉ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၉၀။), ဧက = နှစ်ခုမရှိသော “နိဗ္ဗာန်", အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊၂၊၂၃၁၊ ၂၅၂။ မ၊၁၊၇၀၊ ၉၁။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၃၅-၆။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၄။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၈၀။ မ၊ဋီ၊၁၊၃၃၁။), ဧကတ္တဝိမောက္ခ = နှစ်ခုမရှိသည့်အတွက် တစ်ခုတည်းသော သဘောရှိသည်ဖြစ်၍ ကိလေသာတရားတို့မှ လွတ်မြောက်ထွက်ခွါရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၂၃၈။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၇။), ဧဟိပဿိက = အခါခပ်သိမ်း ထင်ရှားရှိသည်လည်းဖြစ်, စင်ကြယ်သည်လည်းဖြစ်၍ “လာ, ကြည့်လှည်”ဟူသော အစီအရင်ကိုထိုက်သော “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊၁၊၁၅၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၀၉၊ ၂၁၀။), ဩပနေယိက = မဂ်ဉာဏ်အကျင့်မြတ်ဖြင့် ရောက်အပ်သော “နိဗ္ဗာန်", မိမိစိတ်ဖြင့် ကပ်ဆောင်ထိုက်သော “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊၁၊၂၅၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၁။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၁၀။၊ အံ၊ဋီ၊၂၊၁၂၈။), ကာမဂ္ဂသုခ = ကာမဂုဏ်ချမ်းသာထက် ထူးမြတ်သော ချမ်းသာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (မ၊၂၊၂၃၃။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၉၁။), ကိလေသဝိပ္ပယုတ္တ = ကိလေသာတို့နှင့် မယှဉ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၉၂။), ကိလေသဝူပသမနိဗ္ဗာန = ကိလေသာစက် ၃-ထောင်ဝက်တို့၏ ငြိမ်းအေးရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၇။), ကိလေသူပသမနိဗ္ဗာန = ကိလေသာငြိမ်းအေးရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၄။) ကေဝလ = သင်္ခါရတရားတို့နှင့်မရော မယှက် သက်သက်သော “နိဗ္ဗာန်”, သင်္ခတ ဥဿုံ အလုံးစုံမှ ကင်းဆိတ်ရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (မ၊ဋီ၊၂၊၁၀၂။ နီတိ၊ပဒ၊၉၆။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၈။) ခယ = အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ဆုံးရာ “နိဗ္ဗာန်”, ကိလေသာတို့၏ကုန်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊၃၊၂။ သံ၊၃၊၃၅၁။ ခုဒ္ဒက၊၅။ ဣတိဝုတ်၊၂၀၂။ သုတ္တနိ၊၃၁၂။ နေတ္တိ၊၁၂၄။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၀။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၆၉။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၁၅၅။) ခေမ = ယောဂ ၄-ပါးတို့ ကုန်ခမ်းရာ “နိဗ္ဗာန်”, ကိလေသာခိုးသူတို့ နှိပ်စက်မှု အမျိုးမျိုးတို့ ကုန်ခမ်း၍ ဘေးဘျမ်းမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်", ဘေးကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (မ၊၁၊၂၈၉။ မ၊၂၊၁၇၆။ သံ၊၂၊၃၈၂၊ ၅၄၂။ မိလိန္ဒ၊၃၀၉။ နေတ္တိ၊၄၇။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၈။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၉။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၂။ အံ၊ဋီ၊၂၊၂၃၅။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ နီတိ၊ပဒ၊၉၆။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၈။), ခေမအမတ = ဘေးတို့၏ကုန်ရာ မသေရာ “နိဗ္ဗာန်” (မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၅၃။ မ၊ဋီ၊၃၊၁၀၆။), ခေမဌာန = ဘေး မရှိရာ ဘေးကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (ထေရီ၊ ၄၁၇။ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၅၉။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၀။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၁၂။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၂၅၀။), ခေမန္တ = ဘေးတို့၏ အဆုံးဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်", ဘေးကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (မဟာနိ၊၃၅၃။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၉၉။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၉၈။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၈၉။), ခေမပ္ပဒေသ = ဘေးကင်းရာအရပ်ဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်”, ဘေးငြိမ်းရာအရပ်ဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သာရတ္ထ၊၃၊၁၅၇။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၆၆။), ဂမ္ဘီရ = သာမန်ပကတိဉာဏ်ဖြင့် မထောက်တည်နိုင်လောက်အောင် နက်နဲသော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊၃၊၅၄။ နေတ္တိ၊၄၇။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၅၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။), ဂမ္ဘီရဉာဏဂေါစရ = နက်နဲသော ဉာဏ်၏အာရုံဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), ဂေါတ္တ = အလုံးစုံသော ဘေးရန်တို့မှ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်တတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၅၄။ နီတိ၊ပဒ၊၉၆။), စဝနာဘာဝ = စုတိပြတ်ကြွေ သေလွန် ခြင်းမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၃။), စာဂ = တပ်မက်ခင်တွယ်မှု “တဏှာ”ကို စွန့်လွှတ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဝိ၊၁၀၈။ သံ၊၂၊၁၂၉။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၃၈-၉။) စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တ = စိတ်နှင့်မယှဉ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၈၇၊), စိတ္တဝိသံသဌ = စိတ်နှင့်မရောနှောသော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၈၇-၈။), ဆန္ဒရာဂပဋိနိဿဂ္ဂ = ဆန္ဒရာဂကို စွန့်လွှတ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (စူဠနိ၊၁၂၈။), ဆန္ဒရာဂပဋိပဿဒ္ဓ = ဆန္ဒရာဂ၏ငြိမ်းအေးရာ“နိဗ္ဗာန်” (စူဠနိ၊၁၂၈။), ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာန = ဆန္ဒရာဂကိုပယ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၁၊၃၈၀။ အံ၊၁၊၂၆၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၁။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၀။ အံ၊ဋီ၊၂၊၂၀၂။), ဆန္ဒရာဂဝိနယ = ဆန္ဒရာဂကို ပယ်ဖျောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၁၊၃၈၀။ အံ၊၁၊၂၆၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၁။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၀။ အံ၊ဋီ၊၂၊၂၀၂။), ဆန္ဒရာဂဝိနောဒန = ဆန္ဒရာဂကို ပယ်ဖျောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သုတ္တနိ၊၄၄၃။ စူဠနိ၊၁၄၊ ၁၁၇။), ဆန္ဒရာဂဝူပသမ = ဆန္ဒရာဂ၏ငြိမ်းအေးရာ “နိဗ္ဗာန်” (စူဠနိ၊၁၂၈။), ဇရာမစ္စုပရိက္ခယ = အိုမင်းရင့်ရော်မှု, စုတိပျက်ကြွေသေလွန်မှုတို့၏ကုန်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သုတ္တနိ၊၄၄၄။ စူဠနိ၊၁၆။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၂။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၁၃။), ဇရာမရဏမောက္ခ = အိုမင်းရင့်ရော် မှည့်ပျော်ခြင်းနှင့် စုတိပျက်ကြွေသေလွန်ခြင်းတို့မှ လွတ်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၁၊၂၁၂။), ဇရာရဟိတ = အိုမင်းရင့်ရော် မှည်ပျော်ခြင်းကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၅။), ဇာတိ (ခ) က္ခယန္တ = ဇာတိ၏ကုန်ရာ, ဝဋ်ဆင်းရဲ၏အဆုံးဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၃၊၁၄၆။ ဣတိဝုတ်၊၂၂၂။ မဟာနိ၊၃၆၂။ စူဠနိ၊၂၁၂၊ ၂၃၁။ နေတ္တိ၊၁၆၃။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၃၆။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၅။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၅၈။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၆၃။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၆။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၆။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၂၆၈။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၈၀။ မ၊ဋီ၊၁၊၃၃၁။ သံ၊ဋီ၊၂၊၄၈၀။ နေတ္တိ၊ဝိ၊၃၄၆။), ဇာတိခေပန = ပဋိသန္ဓေ နေခြင်းကို ပယ်နှုတ်ရာ, ပယ်ဖျောက်ရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၉၂။), ဇာတိဇရာ မရဏပါရ = ပဋိသန္ဓေနေခြင်း, အိုခြင်း, သေခြင်း၏တဖက်ကမ်းဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၁။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၅။), ဇာတိနိရောဓ = ပဋိသန္ဓေချုပ်ငြိမ်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၂၉၉), ဇာတိပါရ = ဘဝ၏တဖက် ကမ်းဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဇာ၊၂၊၃၀၅။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၇၊၃၂၅၊), ဇာတိမရဏပါရ = စွဲလာ သန္ဓေတည်နေခြင်းနှင့် သေခြင်း၏ ကမ်းတဖက်ဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ထေရ၊၃၄၇။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၁၈။), ဇာတိမရဏသင်္ခယ = စွဲလာသန္ဓေတည်နေခြင်းနှင့် သေခြင်း၏ကုန်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (မ၊၃၊၂၂၅။ အံ၊၁၊၁၄၁။ အံ၊၂၊၂၇၅။), ဇေဋ္ဌ= ကြီးမြတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), ဉာဏဝိသယ = နက်နဲသောဉာဏ်၏ ကျက်စားရာအာရုံဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊၃၊၅၄။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၅၇။), ဉာယ = မဂ်ဉာဏ် အစရှိသည်တို့ဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိအပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၂၇၉၊ ၂၈၀။ သာရတ္ထ၊၂၊၇၇။) တဏှာက္ခယ = တဏှာ၏အကြွင်းမဲ့ ကုန်ခန်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊၁၊၂၃၊ ၁၅၂။ မ၊၂၊၉၉။ သံ၊၂၊၁၀၈၊ ၅၄၂။ အံ၊၂၊၂၉၊ ၃၀။ ဣတိဝုတ်၊၂၅၄။ နေတ္တိ၊၄၇။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈၃။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၉။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၄၊၊ နီတိ၊ပဒ၊၉၅။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၆၊), တဏှာနိရောဓ = တဏှာ၏ကွယ်ပျောက်ချုပ်ငြိမ်း လက်စသိမ်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၅၇။), တဏှာပဋိနိဿဂ္ဂ = တဏှာကိုစွန့်လွှတ်ရာ “နိဗ္ဗာန်”(စူဠနိ၊၁၂၆။), တဏှာပဋိပဿဒ္ဓိ = တဏှာ၏ ငြိမ်းအေးရာ “နိဗ္ဗာန်” (စူဠနိ၊၁၂၆။), တဏှာသင်္ခယ = တပ်မက်မှု “တဏှာ”၏ အကြွင်းမဲ့ ကုန်ခန်းပျက်စီးရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊၂၊၂၂၆။ မ၊၁၊၃၂၁၊ ၃၃၈။ အံ၊၂၊၄၆၄။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၃၀။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉၈။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇၄။ မ၊ဋီ၊၂၊၂၁၇။ အံ၊ဋီ၊၃၊၁၇၈။) တာဏ = အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ ခိုလှုံရာ “နိဗ္ဗာန်”, စောင့်ရှောက်ကာကွယ်တတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၂။ ပဋိသံ၊၄၁၂။ မဟာနိ၊၃၄၀။ နေတ္တိ၊၄၇။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၅။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀၊ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၂။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၇၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၃၄၈။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ နီတိ၊ပဒ၊၉၆။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၆) ထလ = ကြည်းကုန်းသဖွယ်ဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်”, ကြည်းကုန်းနှင့်တူသော “နိဗ္ဗာန်” ကြည်းကုန်းအဟန် “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊၁၊၃၁၁။ ထေရ၊၂၃၉။ မဟာနိ၊၃၄၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၁။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၆။), ဒဿနာနုတ္တရိယ = မိမိထက်မြတ်သော ရှုမှတ်အပ်သော တရားမရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၈၅။), ဒိသာ = ကိလေသာကုန်ရာ, ရာဂခန်းရာ, သင်္ခါရတို့ကုန်ရာ-စသည်ဖြင့် ညွှန်ပြအပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊၂၊၁၄၅။ ဓမ္မ၊၅၉။ သုတ္တနိ၊၄၂၆။ မဟာနိ၊၁၈၇။ စူဠနိ၊၆၆။), ဒီပ = ကိုင်းကျွန်းပမာ မှီခိုရာ “နိဗ္ဗာန်” အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဉာဏ်မျက်စိအား ထင်ရှားသော “နိဗ္ဗာန်”, အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဆီမီးတန်ဆောင် အလင်းရောင်သဖွယ်ဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၂။ နေတ္တိ၊၄၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။ အဘိ၊ဝကာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၉။ နီတိ၊ ပဒ၊၉၆၊ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၆), ဒုက္ခက္ခယ = ဆင်းရဲအားလုံးတို့၏ကုန်ရာ ကုန်ကြောင်းဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၃။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ နီတိ၊ပဒ၊၉၅။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၈။), ဒုက္ခနိရောဓ = ဆင်းရဲအပေါင်းနှင့် ဆင်းရဲအပေါင်း၏ အကြောင်းတို့ ချုပ်ငြိမ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊၁၊၆။ ဒီ၊၁၊၈၀။ ဒီ၊၃၊၁၁၃။ မ၊၁၊၂၉၊ ၆၀။ ၈၆။ မ၊၃၊၁၆၊ ၈၅။ ၂၉၇။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၆။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၁။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၉။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၁။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၆၊ ၁၆၃။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၁၅၆။ အံ၊ဋီ၊၂၊၄၁။ နီတိ၊ပဒ၊၉၅။), ဒုက္ခနိဿရဏ = ဆင်းရဲဒုက္ခမှ ထွက်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” ဒုက္ခနိဿရဏဂဝေသီ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၂။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၀၊ ၁၈၄။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၂၈။) ကြည့်။ ဒုက္ခဝိနယ = ဝဋ်ဆင်းရဲကို ပယ်ဖျောက်ကြောင်း “နိဗ္ဗာန်” (အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတ်) (သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၀။ သံ၊ဋီ၊၁၊၁၀၆။), ဒုက္ခဝူပသမ = ဆင်းရဲ “ဒုက္ခ”၏ ငြိမ်းအေးရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၄၇။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၄၅။), ဒုက္ခသင်္ခယ = ဆင်းရဲ “ဒုက္ခ” အကြွင်းမဲ့ ကုန်ခန်းပျက်စီးရာ “နိဗ္ဗာန်” (ထေရ၊၂၉၄။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၁။), ဒုက္ခူပသမ = ဆင်းရဲ “ဒုက္ခ”၏ ငြိမ်းအေးရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဝိမတိ၊၁၊၃၂။) ဒုက္ခုပသမဂါမီ-ကြည့်။ ဒုဒ္ဒသ = သိမြင်နိုင်ခဲ သက်ဝင်နိုင်ခဲသော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊၃၊၅။ ဒီ၊၂၊၃၁၊ ၃၂။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၃၄၅။), ဒုပ္ပဿ = မြင်နိုင်ခဲရောက် နိုင်ခဲသော “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), ဒုရနုဗောဓ = ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သော်မှ ဆင်းရဲပင်ပန်းစွာ ထိုးထွင်းသိအပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။) ဒေါမနဿိန္ဒြိယနိရောဓ = ဒေါမဿိန္ဒြေ၏ ကင်းပြတ်ချုပ်ငြိမ်း လက်စသိမ်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၃၊၁၈၈။), ဒေါသက္ခယ = အမျက်ထွက်ပြစ်မှားမှု “ဒေါသ” ကုန်ခန်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၂၂၊ ၄၄၇။ သံ၊၃၊၇။ အံ၊၁၊၁၅၉။ စူဠနိ၊၁၀၄၊ ၂၁၄။ မိလိန္ဒ၊၃၃၃။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၈၊ ၁၀၆။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၈။ မ၊ဋီ၊၁၊၃၀၇။ သံ၊ဋီ၊၂၊၄၀၈။ အနုဋီ၊၂၊၄၉။), ဒေါသဝိနယ = ဒေါသကိုပယ်ဖျောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၃၊၇။) ဓမ္မ = အပါယ် ၄-ပါးသို့ မကျရောက်အောင် ဆောင်တတ်သော “နိဗ္ဗာန်”, ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထုတ်ဆောင်ခြင်းကိစ္စ၏ ပြီးစီး ကြောင်းဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၅။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၅။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆။ ဝိမာန၊ဋ္ဌ၊၂၁၅။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၇၆။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၁၇၂။ မ၊ဋီ၊၁၊၂၃၂။ အံ၊ဋီ၊၂၊၁၇။), ဓမ္မကာယ = လောကုတ္တရာတရား ၉-ပါးအပေါင်းတွင် တစ်ပါးအပါအဝင် “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈၈။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၃။), ဓမ္မဓာတု = မိမိသဘောကို ဆောင်တတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၁။), ဓမ္မပဒ = နိဗ္ဗာန်တရားအစု၊ အသင်္ခတ တရားအစုဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊ ဋီ ၁။ ၁၀၅။), ဓမ္မရသ = တရားအရသာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်”(စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၇၅။), ဓမ္မဝရ = တရားမြတ် “နိဗ္ဗာန်", မြတ်သောတရားဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်”, တောင့်တအပ်မြတ်သော တရားဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အပ၊၁၊၄၅။ အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁၅၊), ဓမ္မသီသ = သင်္ခါရတရားတို့၏ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၃။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၁၇၃။), ဓမ္မသောတ = အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ဓာတ်တရားအယဉ် (အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၄။) ဓူဝ = မြဲမြံတည်တံ့ခိုင်ခံ့သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၁။ ပဋိသံ၊၄၁၂။ နေတ္တိ၊၄၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၄၀။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၉။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၄။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၉။ နီတိ၊ပဒ၊၉၆။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၇။) နဂရ = သေက္ခ, အသေက္ခ, အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ကျက်စားရာမြို့ ရွာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၁၈၆။), နာမ = အာရမ္မဏိကတရားတို့ကို မိမိသို့ ညွတ်စေတတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (မဏိမဉ္ဇူ၊၂၊၄၀၉။), နိက္ခန္တဗာဓက = အလုံးစုံသော ဝဋ်ဆင်းရဲ, အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့မှ ထွက်မြောက်သည်ဖြစ်၍ အလုံးစုံသော ဝဋ်ဆင်းရဲ အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့ကို ညှင်းဆဲနှိပ်စက်တတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဓမ္မပဒ မဟာဋီ၊၃၄။), နိစ္စ = ဥပါဒ်-ဟူသော အစ, ဘင်-ဟူသော အဆုံးမရှိသောကြောင့် မြဲသော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၁။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၄၀။ အဘိ၊ဝတာရ၊၁၁၁။ နီတိ၊ပဒ၊၉၆။ ရူ၊ဋီ၊၃၁၃။), နိဒ္ဒုက္ခ = ဆင်းရဲမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်”, ဆင်းရဲကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၂။), နိပုဏ = သိမ်မွေ့သော ဉာဏ်၏ကျက်စားရာ အာရုံပြုရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၁။ နေတ္တိ၊၄၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၉။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ နီတိ၊ပဒ၊၉၆။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၇။), နိပ္ပပဉ္စ = သတ္တဝါတို့ကို သံသရာ၌ ကြာမြင့်စေတတ်သော တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၁။ နေတ္တိ၊၄၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၆၊ ၂၂၇။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၉။ အဘိ၊ဝတာရ၊၁၁၁။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။), နိဗ္ဗာနဓာတု = ရာဂ, ဒေါသ, မောတို့၏ ငြိမ်းအေးခြင်း သဘောဟုဆိုအပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၃၊၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၀။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၉၉။), နိဗ္ဗာနပဒ = အကျယ်ကိလေ သိန်းကုဋေတို့၏ ငြိမ်းအေးရာ နိဗ္ဗာန်ဟုဆိုအပ်သော တရား အဖို့အစု (သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၄။ သံ၊ဋီ၊၁၊၂၂၃။), နိဗ္ဗာနပုရ = အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ သွားရောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်”(အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၉။), နိဗ္ဗာနမဟာနဂရ = ဘုရား, ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ, ရဟန္တာတို့ စံပျော်ရာဖြစ်၍ မြို့မြတ်ဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၉။), နိဗ္ဗူတိ = သံသရာမှ ထွက်မြောက်ခွင့်မပေးပဲ ပိတ်ဆို့တတ်သော တဏှာမှထွက်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (နီတိ၊ပဒ၊၉၅။ ဓာန်၊ ဓာန်၊ဋီ၊၉။), နိဗ္ဗေဓ = လောဘခဲ, ဒေါသခဲ, မောဟခဲကို ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၂၁။), နိမောက္ခ = အလုံးစုံသော ဝဋ်ဆင်းရဲတို့မှ လွတ်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉။), နိရာမိသ = မစ္စုမာရ်, ကိလေသမာရ်တို့၏ အစာအာမိသမဟုတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၃), နိရာမိသာနိရာမိသတရဝိမောက္ခ = အာမိသတရားကင်းသည်ထက် အထူးသဖြင့် အာမိသတရားကင်းသည်ဖြစ်၍ ကိလေသာတရားတို့မှ လွတ်မြောက်ထွက်ခွါရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၂၃၇။), နိရုဒ္ဓဗာဓက = အလုံးစုံသော ဝဋ်ဆင်းရဲ အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့မှ ချုပ်ချယ်သည် ဖြစ်၍ အလုံးစုံသော ဝဋ်ဆင်းရဲ, အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့ကို ညှင်းဆဲနှိပ်စက်တတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဓမ္မပဒ မဟာဋီ၊၃၄၊ ၃၇။), နိရုပတာပ = ကိလေသာဟူသော ပူပန်ခြင်း အလျင်းမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ထေရီ၊၄၃၄။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၂၈၅၊ ၂၉၈။), နိရုပဒ္ဒဝ = ဥပဒ္ဒဝေါ ဘေးရန်မရှိရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (မိလိန္ဒ၊၃၀၉။), နိရုပဓိ = ခန္ဓုပဓိ-အစရှိသော ဥပဓိတို့ကင်းရာ မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဣတိဝုတ်၊၂၂၆။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၇၅။), နိရောဓ = တဏှာနှင့် ဝဋ်ဆင်းရဲအားလုံး အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ဆုံးရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊၁၊၂၃၊ ၁၅၂။ အံ၊၂၊၂၉၊ ၃၀။ ၂၅၄။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၀။ ဣတိဝုတ်၊၂၂၆၊ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၇၄။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၅။ အံ၊ဋီ၊၂၊၁၄၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၁၃၉။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၆။), နိရောဓဓာတု = ကိလေသာ အားလုံးတို့ ချုပ်ရာသဘောဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဣတိဝုတ်၊၂၂၆။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၇၄။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၁၈၈), နိဝါရ = အလုံးစုံသော ဝဋ်ဆင်းရဲ, အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့ကို တားမြစ်တတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဓမ္မပဒ မဟာဋီ၊၃၄၊ ၃၇၊ ၃၈။) နိဝါရဗာဓက = အလုံးစုံသော ဝဋ်ဆင်းရဲ, အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့ကို ပိတ်ဆို့တားမြစ်တတ်သည်ဖြစ်၍ အလုံးစုံသော ဝဋ်ဆင်းရဲ, အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့ကို ညှင်းဆဲနှိပ်စက်တတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဓမ္မပဒ မဟာဋီ၊၃၄၊ ၃၈။), နိဝုဏ = အလုံးစုံသောဝဋ်ဆင်းရဲ, အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့ကို ပိတ်ဆို့တတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဓမ္မပဒမဟာဋီ။ ၃၄၊ ၃၈။), နိဿရဏ = ကိလေသာအားလုံး သင်္ခတတရား အားလုံးတို့မှ ကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊၁၊၂၆၁။ သံ၊ဋီ၊၁၊၂၂၃။ အံ၊ဋီ၊၁၊၈၃။), နေက္ခမ္မ = အလုံးစုံသော သင်္ခတတရားတို့မှ ထွက်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဣတိဝုတ်၊၂၇၁။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၃၀-၁။ သာရတ္ထ၊၁၊၄၄၆။ သာရတ္ထ၊၃၊၁၉၄။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၆၄။ အံ၊ဋီ၊၂၊၂၃၅။), ပစ္စတ္တံဝေဒိတဗ္ဗ = မျက်မှောက်ပြုသူ ဝိညူပုဂ္ဂိုလ်တို့ ကိုယ်တိုင်သိအပ်ခံစားအပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊၁၊၁၅၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ ၂၁၀။), ပဉ္စက္ခန္ဓနိရောဓ = ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ချုပ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၃။) ပဋိနိဿဂ္ဂ = တပ်မက်ခင်တွယ်မှု “တဏှာ”ကို အဆုံးသတ်စွန့်လွှတ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဝိ၊၁၀၈။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၃၈-၉။) ပဋိပက္ခ = တပ်မက်မှု “တဏှာ”၏ ဆန့် ကျင်ဖက်ဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဓမ္မပဒ မဟာဋီ၊၃၄၊ ၃၈။), ပဋိသောတ = ကိလေသာရေလျှံ သံသာရာမြစ်ညာသို့ ဆန်တက်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၄၃။ ပါစိတ်၊ ယော၊၁၉၉။), ပဏီတ = အာရုံပြု၍ မတင်းတိမ်နိုင်အောင် မွန်မြတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၃၇၊ ၅၄၁။ မိလိန္ဒ၊၃၀၉။ နေတ္တိ၊၄၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၉။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၂။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၈။), ပဏ္ဍိတဝေဒနီယ = ဘုရား စသော ပညာရှိပုဂ္ဂိုလ်တို့သာ သိအပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၉။), ပတိဋ္ဌာ = ထောက်ရာတည်ရာမှီခိုရာ “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), ပဒ = အသင်္ခတတရား အဖို့အစုဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်", အလွန်မွန် မြတ်သော ထောက်ရာတည်ရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်”, အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် မျက်မှောက်ပြုအပ်သောအားဖြင့် သွားရောက်အပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သင်္ဂဟ၊၄၆။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၄။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၉။ နီတိ၊ပဒ၊၉၆။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၈။), ပပဉ္စနိရောဓ = တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ-ဟုဆိုအပ်သော သံသရာနယ်ချဲ့ တရားတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရာ “နိဗ္ဗာန်”(အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၆၊ ၂၂၇။), ပရ = အသင်္ခတဂုဏ်အားဖြင့် မွန်မြတ်သော “နိဗ္ဗာန်”, ရာဂစသည်တို့၏ ဆန့်ကျင်ဖက်လည်းဖြစ်, မွန်မြတ်သော တရားလည်းဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၃။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ ဓာန်၊ ဓာန်၊ဋီ၊၆။), ပရမ = တရားအားလုံးတို့ထက် အမြတ်ခေါင်းဖျားဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်”, အကြွင်း အကျန်မရှိသော ကိလေသာဘိသင်္ခါရတို့၏ ငြိမ်းအေးရာ သဘောဖြစ်သဖြင့် မွန်မြတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သုတ္တနိ၊၂၉၄။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၆။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၅။), ပရမတ္ထ = မဖောက်မပြန် မြတ်သောသဘောဖြစ်၍ မြတ်သောဉာဏ်၏ အာရုံပြုလျက် ကျက်စားရာ “နိဗ္ဗာန်”(ပဋိသံ၊၄၁၃။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၇။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၉၁။), ပရမတ္ထသစ္စ = မဖောက်မပြန် မှန်ကန်တိမတ်သော “နိဗ္ဗာန်” ပရမတ္ထသစ္စာမည်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၀၅။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၁၈၂။), ပရမသုခ = မြတ်သော ချမ်းသာခြင်းရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (မိလိန္ဒ၊၃၀၉၊ ၃၁၀။) ပရမသုခုမ = အလွန်မွန်မြတ် သိမ်မွေ့ သော “နိဗ္ဗာန်” (ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၄။), ပရမသုည = မွန်မြတ်၍ သင်္ခါရအားလုံးတို့မှ ဆိတ်သုဉ်းသော “နိဗ္ဗာန်", သင်္ခါရအားလုံးတို့မှ ဆိတ်သုဉ်းသဖြင့် မွန်မြတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၃။), *ပရာမာသဝိပ္ပယုတ္တ = ပရာမာသတရား တို့နှင့်မယှဉ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၈၅–၆။), ပရာယဏ = သံသရာကို ဘေးဟု ရှုသူ များ၏ လည်းလျောင်းရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်”, အရိယာသူမွန်တို့ တည်နေရောက်ရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၂။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၂။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈၊ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ နီတိ၊ပဒ၊၉၆။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၇။) ပဝိဝေက = ဥပဓိတို့မှ ကင်းဆိတ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၅။), ပါရ = သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲ၏ တဖက်ကမ်းအဖို့ဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်", သံသရာရေ အယဉ်, သံသရာသမုဒ္ဒ၏ ကမ်းသဖွယ်ဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်”, အကန့်ဒေါက်ဆန်ဟုဆိုအပ်သော အဘိသင်္ခါရတို့ ကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၁။ သံ၊၃၊၁၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၅၀၊ ၁၁၇၊ ၁၄၉၊ ၁၆၈။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၃။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၈၇၊ ၄၀၇၊ အံ၊ဋီ၊၃၊၂၄၊ ၃၀၅။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၂၉၈။ နီတိ၊ပဒ၊၉၆။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၉။), ပါရိမတီရ = သံသရာ၏ထိုမှာ ဖက်ကမ်းဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၃၈၃။) ပိပါသဝိနယ = ဝတ္ထုကာမတို့ကို သုံးဆောင်ခံစားလိုမှု “ပိပါသ” တဏှာချုပ်ပျောက် ပျက်စီးရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊၁၊၂၃၊ ၁၅၂။ အံ၊၂၊၂၉၊ ၃၀။ ဣတိဝုတ်၊၂၅၄။ ဋ္ဌ၊၁၊၁၈၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။) ဗောဓိ = မဂ်ဉာဏ်, ဖိုလ်ဉာဏ်တို့ဖြင့် သိအပ်, မျက်မှောက်ပြုအပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၉၊ ၁၁၀။ ဝဇိရ၊၄၅။ သာရတ္ထ၊၁၊၃၅၁။), ဗြဟ္မစရိယတ္ထ = မြတ်သောမဂ်အကျင့်ဖြင့် သိအပ်, ရောက်အပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၃၊၂၁။), ဗြဟ္မညတ္ထ = အရိယာမဂ်ဖြင့်သိ အပ်, ရောက်အပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၃၊၂၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၉။ သံ၊ဋီ၊၂၊၄၀၈။), ဘယရတ = ဘေးကင်းရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၉။), ဘယရဟိတ = ဇာတိဘေး, ဇရာဘေး, မရဏဘေး အစရှိသော ဘေးတို့မှကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်”(အပ၊ဋ္ဌ၊၃၂၉), ဘဝသံယောဇနက္ခယ = ဘဝ သံယောဇဉ်တို့၏ကုန်ရာ “နိဗ္ဗာန်”, ဘဝတို့၌ သတ္တဝါတို့ကို ယှဉ်စေတတ်, နှောင်ဖွဲ့တတ်သော ၁၀-ပါးသော သံယောဇဉ်တို့၏ ကုန်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊၂၊၃၁၁။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၁၆။) မဒနိမ္မာဒန = မာန် “မာန”တို့၏ ကင်းပျောက်ပျက်စီးရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊၁၊၂၃၊ ၁၅၂။ အံ၊၂၊၂၉၊ ၃၀။ ဣတိဝုတ်၊၂၅၄။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ သာရတ္ထ၊၂၊၁၇။ ဝိမတိ၊၁၊၁၀၃၊), မဟ = ဘုရား, ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ, အရိယာတို့ ပူဇော်အပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊ဋီ၊၃၊၁၅၂။), မဟန္တ = အရိယာ၏ အဖြစ်ကို ပြုတတ်ရကား မြတ်သည်အဖြစ် ဟူသော အကြောင်းရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၈။), မာနသင်္ခယ = မာနကုန်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဣတိဝုတ်၊၁၉၈။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၅၂။), မာရာဂတိ = မစ္စုမာရ်, ဒေဝပုတ္တမာရ်, ကိလေသမာရ်၏ ကျက်စားရာ မဟုတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၁၊၁၃၄။ (အဂတိယတ္ထ မာရဿကို သမာသ်လုပ်၍ ဖေါ်ပြသည်။), မုတ္တိ = တပ်မက်ခင်တွယ်မှု “တဏှာ” ဆင်းရဲ အားလုံးမှ လွတ်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၂။ အဘိ၊ဝိ၊၁၀၈။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၃၈-၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။ နီတိ၊ပဒ၊၉၅။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၉။), မောက္ခ = သင်္ခတတရားတို့မှ လွတ် မြောက်ရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်", ဘဝအနှောင် အဖွဲ့မှ လွတ်မြောက်ကြောင်း “နိဗ္ဗာန်”, ဘဝ နှောင်အိမ်မှ လွတ်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်”, ရာဂ စသည်တို့မှ လွတ်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၅။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၉။ နီတိ၊ပဒ၊၉၅။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၆။), မောဟက္ခယ = တွေဝေမှု “မောဟ”၏ ကုန်ခန်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။) မောဟဝိနယ = တွေဝေမှု “မောဟ”ကို ပယ်ဖျောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၃၊၇။), ယောဂက္ခေမ = ယောဂ ၄-ပါးတို့ ကုန့်ကုန်ရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၃၊၅။ သုတ္တနိ၊၂၉၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၅၉။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၅။ နီတိ၊ပဒ၊၉၅။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၇၄။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၉။), ရာဂက္ခယ = တပ်မက်တွယ်တာမှု “ရာဂ” ကုန်ခန်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၃၊၇။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၉၉။), ရာဂဝိနယ = တပ်မက်မှု “ရာဂ”ကို ပယ်ဖျောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၃၊၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၂၇။-သံ၊ဋီ၊၂၊၃၉၉), ရာဂဝိရာဂ = တပ်မက်မှု “ရာဂ”၏ တပ်ခြင်းကင်းရာ မဖြစ်ပေါ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊၁၊၂၃၊ ၁၅၂။ အံ၊၂၊၂၉၊ ၃၀။ ဣတိဝုတ်၊၂၅၄။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။) ရူပနိရောဓ = ရုပ်အစု၏ ကင်းပြတ်ချုပ်ငြိမ်း လက်စသိမ်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၁၃၂။ မ၊ဋီ၊၃၊၂၇၃။), ရူပနိရောဓ-လည်းကြည့်။ ရူပသင်္ခယံ = ရုပ်တို့၏ကုန်ဆုံးရာ “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၇။), လေဏ = ပုန်းအောင်းမှီခိုရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၂။ ပဋိသံ၊၄၁၂။ နေတ္တိ၊၄၇။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၂။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ နီတိ၊ပဒ၊၉၆။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၆။) လောကနိရောဓ = သင်္ခါရလောက၏ ချုပ်ရာ “နိဗ္ဗာန်”(သံ၊၁၊၆၁။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၀။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၁၉၈။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၄၆။ သာရတ္ထ၊၁၊၂၃၉။ ဝိမတိ၊၁၊၅၁။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၂၃၇။), လောကနိဿရဏ = လောကမှထွက်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၃၇။), လောကန္တ = သင်္ခါရလောက၏ ဆုံးရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (နီတိ၊ပဒ၊၉၅၊), လောကုတ္တရဝိမောက္ခ = လောကသုံးပါးမှ လွန်မြောက်ပြီးဖြစ်၍ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၂၃၇။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၇။), ဝဋ္ဋဒုက္ခက္ခယ = ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ ကုန်ဆုံးရာ “နိဗ္ဗာန်” (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၈။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၀။) ဝဋ္ဋဒုက္ခနိဿရဏ = ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၆၃။), ဝဋ္ဋဒုက္ခန္တ = ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ဆုံးရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၇၄။), ဝဋ္ဋဒုက္ခပရိမုတ္တိ = ဝဋ်ဆင်းရဲမှလွတ်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊ဋီ၊၂၊၉၂။), ဝဋ္ဋဒုက္ခမောစန = ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊ဋီ၊၁၊၁၀၁။) ဝဋ္ဋဒုက္ခသမုစ္ဆေဒ = ဝဋ်ဆင်းရဲကို ပယ်ဖြတ် ဖျက်ဆီးရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊ဋီ၊၃၊၂၇၆။), ဝဋ္ဋနိရောဓ = ဝဋ် ၃-ပါး၏ချုပ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊ဝိ၊၁၆၁။), ဝဋ္ဋနိရောဓန = ဝဋ် ၃-ပါး၏ အပြီးတိုင်ချုပ်ငြိမ်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊ဋီ၊၁၊၂၂၂။), ဝဋ္ဋနိဿရဏ = ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (မ၊ဋီ၊၁၊၃၈၆။ သံ၊ဋီ၊၂၊၆၁။) ဝဋ္ဋုပစ္ဆေဒ = ကမ္မဝဋ်, ကိလေသဝဋ်, ဝိပါကဝဋ်တို့၏ ပြတ်စဲရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊၁၊၂၃၊ ၁၅၂။ အံ၊၃၊၂၉၊ ၃၀။ ဣတိဝုတ်၊၂၅၄။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။), ဝဝဿဂ္ဂ = သင်္ခါရတို့ကို စွန့်လွှတ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၇၉။ အံ၊ဋီ၊၁၊၂၃၂။) ဝါနည = တဏှာမှတစ်ပါးဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဓမ္မပဒ၊ မဟာဋီ၊၃၄၊ ၃၈။), ဝါနဝိရဟ = တဏှာကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၈၅။) တပ်မက်မှု “တဏှာ” မှ ဆိတ်သုဉ်းသော “နိဗ္ဗာန်” (ဓမ္မပဒ၊ မဟာဋီ၊၃၄၊ ၃၈။), ဝါနာဘာဝ = တဏှာမရှိရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ ဓမ္မပဒ၊ မဟာဋီ၊၃၄၊ ၃၈။) ဝိညာဏ = ဉာဏ်အားလုံးတို့ထက် ထူးမြတ်သော အရိယာမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်ထင်ထင် သိမြင်အပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊၁၊၂၁၃။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၅-၆။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၈။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃၉၃။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၄၁၈။ မ၊ဋီ၊၃၊၂၃၈။), ဝိမလ = ရာဂအစရှိသော ညစ်ကြေး မတင်သန့်စင်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), ဝိမုတ္တာနုတ္တရိယ = သင်္ခတ အားလုံးတို့မှ လွတ်မြောက်သဖြင့် အမြတ်ဆုံး “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၈၅။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၂၁၃။) ဝိမုတ္တိ = သင်္ခါရတရားအားလုံးတို့မှ လွတ် မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၇။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၃၅။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၁၂။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၅။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၉။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၉။), ဝိမုတ္တိရသ = သင်္ခါရ ခပ်သိမ်း ငြိမ်းအေးလွတ်မြောက်၍ ချီးမွမ်းအပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၈၀။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၈၅။ အံ၊ဋီ၊၁၊၂၃၂။), ဝိရဟ = တဏှာကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဓမ္မပဒ၊ မဟာဋီ၊၃၄၊ ၃၈။), ဝိရာဂ = တဏှာနှင့် ကိလေသာ အားလုံးတို့ အကြွင်းမဲ့ပျက်စီးရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဝိ၊၁၊၂၃၊ ၁၅၂။ မ၊၂၊၉၉။ သံ၊၂၊၅၄၂။ အံ၊၁၊၁၃၂။ အံ၊၂၊၂၉၊ ၃၀၊ ၁၄၅။ အံ၊၃၊၂၂၁-၃၊ ၃၄၄၊ ၃၅၄-၅။ ဣတိဝုတ်၊၂၅၄။ မဟာနိ၊၂၁၊ ၅၇၊ ၁၀၀၊ ၁၀၉၊ ၂၃၈၊ ၂၆၅-၆။ စူဠနိ၊၁၄၂၊ ၁၉၆၊ ၂၂၇။ မိလိန္ဒ၊၃၁၁။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၂-၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၄-၅။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၅။ အံ၊ဋီ၊၂၊၉၉၊ ၂၃၈။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၈။), ဝိဝဋ္ဋ = ဝဋ်မှကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်”, ကိလေသဝဋ်, ကမ္မဝဋ်, ဝိပါကဝဋ်တို့၏–မရှိ–ကင်း-ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၃၀၉။ အံ၊ဋီ၊၂၊၄၇။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၈။), ဝိဝေက = အလုံးစုံသော သင်္ခါရတို့မှ ကင်းဆိတ်လွတ်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊၂၊၃၂၄။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၉။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၆၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၀။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၇၆။), ဝိသံယောဂ = ကိလေသာတို့နှင့် မယှဉ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊၂၊၁၃၈။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၄၉။), ဝိသင်္ခါရ = လွတ်မြောက်ရာသင်္ခါရတို့မှ လွတ်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်”, သင်္ခါရမဟုတ်သော “နိဗ္ဗာန်”, သင်္ခါရတို့၏ ဆန့်ကျင်ဖက်ဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၃၁၂။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊ ၄၂၁။ သံ၊ဋီ၊၁၊၁၆၅။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၄၈၄။) ဝိသင်္ခါရ-လည်းကြည့်။ ဝိသညုတ္တဝိမောက္ခ = ဝိက္ခမ္ဘနပဟာန်၏အစွမ်းအားဖြင့် ကိလေသာ တရားတို့နှင့် မယှဉ်သည်ဖြစ်၍ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ခွါထွက်ရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၂၃၇။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၇၊ ၂၂၆၊ ၂၆၆။), ဝိသလ္လ = ကိလေသာမြှားငြောင့်မှ ကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၁။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၇။), ဝိသုဒ္ဓိ = ရာဂ-စသော ကိလေသာအညစ်အကြေးတို့မှ အထူးသဖြင့် စင်ကြယ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၉။) ဝိသောက = စိုးရိမ်ခြင်းကင်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), ဝူပသမ = သင်္ခါရတရားတို့၏ ငြိမ်းအေးရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊ဋီ၊၂၊၁၈၇။), ဝေါဿဂ္ဂ = ကိလေသာတို့ကို စွန့်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၆၆။ သံ၊ဋီ၊၂၊၄၈၈။), သံယောဇနပ္ပဟာန = သံယောဇဉ်တို့ကို ပယ်သတ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၃၊၂၂။), သက္ကာယနိရောဓ = ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားရှိသော = ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ၅-ပါးနှင့် ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ၅-ပါးတို့ကို ဖြစ်စေတတ်သော တဏှာ၏ ချုပ်ငြိမ်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊၃၊၁၈၁။ သံ၊၂၊၁၂၉။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇၄။), သင်္ခါရနိရောဓ = သင်္ခါရတို့၏ချုပ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သုတ္တနိ၊၃၃၄။) သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၄။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၇။ သင်္ခါရနိရောဓ-လည်းကြည်။), သစ္စ = စင်စစ်ထင်ရှားရှိသည်ဖြစ်၍ မဖောက် မပြန်မှန်ကန်သော သဘောရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၁။ နေတ္တိ၊၄၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၉။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၃။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၈၇။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၇။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ နီတိ၊ပဒ၊၉၆။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၆။), သညောဇနဝိပ္ပယုတ္တ = သံယောဇဉ်တို့နှင့် မယှဉ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၂၇၊ ၂၈၀။) သဒ္ဓမ္မ = အခါခပ်သိမ်း ထင်ရှားရှိသောသဘောဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၀။ မ၊ဋီ၊၁၊၂၉၇။), သန္တ = ကိလေသာပူလောင်မှု ကိလေသာချောက်ချားမှု မရှိရာ “နိဗ္ဗာန်”, ရာဂ-စသည်တို့ ငြိမ်းအေးကြောင်းဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၁။ နေတ္တိ၊၄၇။ မိလိန္ဒ၊၃၀၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၉။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၂။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ နီတိ၊ပဒ၊၉၆။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၆။), သန္တိ = ကိလေသာတို့ ငြိမ်းအေးရာ “နိဗ္ဗာန်” (သုတ္တနိ၊၃၂၈။ မဟာနိ၊၂၆၆။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၇။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၉။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၃၂၇-၈။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၉။), သန္တိပဒ = ကိလေသာဟူ အပူမလိမ်း ငြိမ်းအေးသောတရားအစုဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်”, အလုံးစုံသော ကိလေသာ အပူဘေးတို့၏ ငြိမ်းအေးရာဌာနဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၅၇-၈။ ဣတိဝုတ်၊၂၃၂။ မဟာနိ၊၂၆၃-၄။ စူဠနိ၊၁၄၁-၂။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၂။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၃။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၉၉၊ ၂၀၂။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၆။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၃၂၇။ နီတိ၊ပဒ၊၉၅။), သန္တိလက္ခဏ = ငြိမ်းအေးခြင်းသဘော လက္ခဏာရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၉။), သန္တိဝရပဒ = ကိလေသာတို့၏ ငြိမ်းအေးရာလည်းဖြစ်, အာရုံပြုသောအားဖြင့် သွားရောက်လည်း သွားရောက်အပ်သော မြတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (မ၊၁၊၂၂၀။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၆။), သန္တိသုခ = ငြိမ်းအေးချမ်းသာသော “နိဗ္ဗာန်” (အပ၊၁၊၃၇၀။), သန္ဒိဋ္ဌိက = ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဖြင့် ရှုမြင်အပ်သော “နိဗ္ဗာန်” ဝိသယီဖြစ်သော ချီးမွမ်းအပ်သော ဉာဏ် အမြင်ဖြင့် ကိလေသာတို့ကို အောင်တတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊၁၊၁၅၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၀၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၂၇၆), သဗ္ဗဂန္ထပ္ပမောစ = ထုံးနှောင်ဖွဲ့ချီတတ်သော အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထအစရှိသော ဂန္ထတရားအားလုံးတို့မှ လွတ်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၁၊၂၁၂။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၈၄။), သဗ္ဗတောပပ = အလုံးစုံသော ကမ္မဋ္ဌာန် ၄၀-(အာကာသ, အာလောက ကသိုဏ်းကြဉ် အလုံးစုံသော ၃၈-ပါးသော ကမ္မဋ္ဌာန်း) ဆိပ်ကမ်းတို့ဖြင့် သက်ဆင်း ဝင်ရောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (မ၊ဋီ၊၃၊၂၃၈။), သဗ္ဗတောပဘ = မိမိဟူသော နိဗ္ဗာန်သမုဒ္ဒရာသို့ သက်ဆင်းရာ များစွာသောကမ္မဋ္ဌာန်း ဆိပ်ကမ်းရှိသော “နိဗ္ဗာန်”, တစ်စုံတစ်ခုကြောင့် ညစ်နွမ်းမှုမရှိသဖြင့် ထက်ဝန်းကျင် အရောင်လက်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊၁၊၂၁၃။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၅။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၈။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃၉၃။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၄၁၈။ နီတိ၊ပဒ၊၉၅။), သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပမောစန = ဆင်းရဲအားလုံးတို့မှ လွတ်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်”(သံ၊၁၊၄၆၆။), သဗ္ဗမလဝိရဟိတ = အလုံးစုံသော အညစ်အကြေးတို့မှ ကင်းသော “နိဗ္ဗာန်” (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂။), သဗ္ဗသံယောဇနက္ခယ = သံယောဇဉ် အားလုံး ကုန်းဆုံးချုပ်ငြိမ်းရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အံ၊၂၊၃၁၁။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၁၆။ ဇာ၊၂၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁။), သဗ္ဗသင်္ခါရပဋိနိဿဂ္ဂ = အလုံးစုံသော ရုပ်နာမ်ဓမ္မသင်္ခါရတို့၏ စွန့်လွှတ်ငြိမ်း ချုပ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁၃။), သဗ္ဗသင်္ခါရဝိသံယုတ္တ = ရုပ်နာမ်ဓမ္မသင်္ခါရလုံးတို့နှင့် မယှဉ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊ဋီ၊၁၊၂၃၁။), သဗ္ဗသင်္ခါရသမထ = အလုံးစုံသော သင်္ခါရတို့ ငြိမ်းအေးရာ “နိဗ္ဗာန်” (မ၊၂၊၉၉။ သံ၊၂၊၁၀၈၊ ၁၀၉။ အံ၊၁၊၁၃၂။ အံ၊၂၊၁၄၅။ အံ၊၃၊၂၂၁၊ ၂၂၂၊ ၂၂၃၊ ၃၄၄။ မဟာနိ၊၂၁၊ ၅၀၊ ၁၀၀၊ ၁၀၉၊ ၂၃၈၊ ၂၆၅-၆။ စူဠနိ၊၁၄၂၊ ၁၉၆၊ ၂၂၇။ မိလိန္ဒ၊၃၁၁။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၀။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၂-၃။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၅၉။ မ၊ဋီ၊၂၊၁၃၁။ အံ၊ဋီ၊၂၊၉၉။), သဗ္ဗု (ဗ္ဗူ) ပဓိပဋိနိဿဂ္ဂ = အလုံးစုံသော ဥပဓိတို့၏ စွန့်လွှတ်ချုပ်ငြိမ်းရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (မ၊၂၊၉၉။ သံ၊၂၊၁၀၈၊ ၁၀၉။ အံ၊၁၊၁၃၂။ အံ၊၂၊၁၄၅။ အံ၊၃၊၂၂၁၊ ၂၂၂၊ ၂၂၃၊ ၃၄၄။ မဟာနိ၊၂၁၊ ၅၇၊ ၁၀၀၊ ၁၀၉၊ ၂၃၈၊ ၂၆၅–၆။ စူဠနိ၊၁၅၂၊ ၁၉၆၊ ၂၂၇။ မိလိန္ဒ၊၃၁၁။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၂-၃။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၈၅၊ ၃၈၀၊ အံ၊ဋီ၊၂၊၃၊ ၉၉၊), သဗ္ဘိ = တင့်တယ် မွန်မြတ်သော “နိဗ္ဗာန်”, ကောင်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်တတ်သော “နိဗ္ဗာန်”, ကိလေသာတို့၏ ပြိုကွဲပျက်စီးရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (ဇာ၊၂၊၁၄၁။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၅၂၃၊ သမ-၅၂၄။ ဇာ၊ဋီ၊၂၁။ ၅၃၇။ နီတိ၊ပဒ၊၉၅၊), သမ = ကိလေသာတို့၏ ငြိမ်းအေးရာ “နိဗ္ဗာန်” (နီတိ၊ပဒ၊၉၅၊), သမဘူမိဘာဂရမဏီယ = ကိလေသာဟူသော ငြောင့်တံသင်း ကင်းသဖြင့် ညီညာသော မြေအပြင်ရှိ သကဲ့သို့ဖြစ်၍ မွေ့လျော်ဖွယ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၈၉), သရဏ = အားထားကိုးကွယ်ရာ “နိဗ္ဗာန်", ဘေးကို ဖျက်ဆီးရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၂။ ပဋိသံ၊၄၁၂။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၂။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ နီတိ၊ပဒ၊၉၆။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၇။), သဿတ = အခါခပ်သိမ်း ထင်ရှားရှိသော “နိဗ္ဗာန်”, မြဲသော “နိဗ္ဗာန်” (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၆), သဠာယတနနိရောဓ = စက္ခုစသော အာယတန ၆-ပါးတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၃၁၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၅။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၀၈။), သာတ = အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် အစဉ်ထာဝရသာယာအပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (မိလိန္ဒ၊၃၀၉။), သာမညတ္ထ = အရိယာမဂ်ဖြင့် သိအပ်, ရောက်အပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၃၊၂၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၉။ သံ၊ဋီ၊၂၊၄၀၈။), သာရ = ခိုင်မာသော အနှစ်နှင့်တူသော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၃။), သိဝ = အသရေရှိသော “နိဗ္ဗာန်”, ချမ်းသာကြောင်းဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်", ညှင်းဆဲမှု အားလုံးတို့မှ လွတ်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” သံသရာမှ ကြောက်ရွံ့သောပုဂ္ဂိုလ်တို့ မှီဝဲအပ်သော “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၁-၂။ နေတ္တိ၊၄၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ အဘိ၊ဝတာရ၊၇၇၃။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၈၈။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄၈။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ နီတိ၊ပဒ၊၉၆။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၇။), သီတလ = ထာဝစဉ် ကြည်လင်အေးမြ ရာ “နိဗ္ဗာန်” (မိလိန္ဒ၊၃၀၉။) သီတိဘာဝ = ငြိမ်းအေးခြင်းသဘောရှိသော “နိဗ္ဗာန်” (အပ၊၁၊၄၄။ အပ၊၂၊၁၉၆။), သုခ = ဖြစ်မှု, ပျက်မှုတို့အနှိပ်စက် မခံရခြင်း, ဆင်းရဲမှု၏ တည်ရာမဟုတ်ခြင်းကြောင့် ချမ်းသာသော “နိဗ္ဗာန်” (ပဋိသံ၊၄၁၁။ မိလိန္ဒ၊ ၃၁၉။ နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), သုခုမရူပဂတိက = သုခုမရုပ် ၁၆-ခုနှင့် ဓမ္မာယတန, ဓမ္မဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ခြင်းတူသော “နိဗ္ဗာန်” (အနုဋီ၊၃၊၃၀။) (နိဗ္ဗာန်သည် အလွန်သိမ်မွေ့သောရုပ်နှင့် အလားတူသောကြောင့် သုခုမရူပဂတိက-ဟုဆိုသည်မဟုတ်။) သုစိ = ကိလေသာအညစ်အကြေးမတင် စင်ကြယ်ရာ “နိဗ္ဗာန်”(မိလိန္ဒ၊၃၀၉။), သုညတ = ရာဂ, ဒေါသ, မောဟစသော ကိလေသာတို့ ကင်းဆိတ်ရာ “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၈။), သုဒုဒ္ဒသ = အလွန်နက်နဲသိမ်မွေ့သော သဘောရှိသည်ဖြစ်၍ အလွန်မြင်နိုင်ခဲသော “နိဗ္ဗာန်”(သံ၊၂၊၅၄၁။ နေတ္တိ၊၄၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၉။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၈၇။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊၂၊၁၉၈။ နီတိ၊ပဒ၊၉၆။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၇။) သုဒ္ဓိ = ရာဂ-အစရှိသော အညစ်အကြေးတို့ စင်ကြယ်ရာ စင်ကြယ်ကြောင်း “နိဗ္ဗာန်” (သံ၊၂၊၅၄၂။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၉။ ဓာန်။ ဓာန်၊ဋီ၊၉၊), သုသမ = (ကံ စိတ် ဥတု အာဟာရ ဟူသော) အကြောင်းတရားတို့၏ ငြိမ်းအေးရာ “နိဗ္ဗာန်”(ပဋိသံ၊၁၇၁။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၂။), သေဋ္ဌ = အထူးသဖြင့် ချီးမွမ်းအပ် မြတ်သော “နိဗ္ဗာန်” (နေတ္တိ၊၄၇။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။), ဟေတုဝိပ္ပယုတ္တ = လောဘစသော ဟိတ်မရှိရာဖြစ်သော “နိဗ္ဗာန်” (အဘိ၊ဓ၊၂၁၈။) တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၂ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ