လေမဲ့မောင်းနှင်ခြင်း

လေမဲ့မောင်းနှင်ခြင်း ()( AIP ) ဆိုသည်မှာ နူကလီးယားစွမ်းအင်းသုံး မဟုတ်သော ရေငုပ်သင်္ဘောကို လေထုအောက်ဆီဂျင်အသုံးမပြုဘဲ မောင်းနှင်သော ရေကြောင်းနည်းပညာ ဖြစ်သည်။ AIP သည် နျူကလီးယားမဟုတ်သော ရေငုပ်သင်္ဘောများ၏ ဒီဇယ်-လျှပ်စစ် မောင်းနှင်မှုစနစ်ကို အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း သို့မဟုတ် အစားထိုးနိုင်သည်။ မျက်မှောက်ခေတ် နျူကလီးယားမဟုတ်သော ရေငုပ်သင်္ဘောများသည် နျူကလီးယား ရေငုပ်သင်္ဘောများထက် ပို၍ တိတ်ဆိတ်သည်။ နျူကလီးယားသင်္ဘော၏ အဏုမြူဓာတ်ပေါင်းဖိုသည် အအေးခံရည်များ အမြဲလည်ပတ်နေရသောကြောင့် ရှာဖွေထောက်လှမ်းနိုင်သော ဆူညံသံ ထွက်ပေါ်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် ဘက်ထရီစွမ်းအင် သို့မဟုတ် AIP ဖြင့်လည်ပတ်နေသည့် နျူကလီးယားမဟုတ်သော ရေငုပ်သင်္ဘောများသည် တိတ်ဆိတ်စွာရှိနေနိုင်သည်။ နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံး ရေငုပ်သင်္ဘောများသည် ငုပ်လျှိုးနိုင်ချိန်နှင့် ရေနက်ပိုင်း စွမ်းဆောင်ရည်တွင် ဆက်လက်လွှမ်းမိုးထားဆဲဖြစ်သော်လည်း သေးငယ်၍ အဆင့်မြင့် နည်းပညာသုံး နျူကလီးယားမဟုတ်သော တိုက်ခိုက်ရေး ရေငုပ်သင်္ဘောများသည် ကမ်းရိုးတန်းစစ်ဆင်ရေးများ၌ အလွန်ထိရောက်ပြီး တိတ်ဆိတ်မှုနှင့် စစ်ကစားနိုင်မှုနည်းသော နျူကလီးယား ရေငုပ်သင်္ဘောများကို ကြီးမားသောခြိမ်းခြောက်မှု ဖြစ်စေသည်။ AIP ကို အများအားဖြင့် ဒီဇယ်အင်ဂျင်သုံး ရေမျက်နှာပြင်မောင်းနှင်မှုနှင့်အတူ အရန်အရင်းအမြစ်အဖြစ် ထည့်သွင်းထားသည်။ ထိုကဲ့သို့သော စနစ်အများစုသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်ပေးသည်။ ထိုလျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် သင်္ဘော၏ ဘက်ထရီကို အားသွင်းရန် သို့မဟုတ် မောင်းနှင်တွန်းအားပေးရန် လျှပ်စစ်မော်တာကို မောင်းနှင်သည်။ ရေငုပ်သင်္ဘော၏ လျှပ်စစ်စနစ်ကို လေဝင်လေထွက်၊ အလင်းရောင်၊ အပူပေးမှုများအတွက်လည်း အသုံးပြုသည်။ သို့သော် ၎င်းသည် မောင်းနှင်တွန်းအားအတွက် လိုအပ်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနှင့်ယှဉ်လျှင် ပမာဏအနည်းငယ်သာဖြစ်သည်။ AIP ကို ရှိပြီးသား ရေငုပ်သင်္ဘော ကိုယ်ထည်တွင် ထပ်မံ၍ ကိုယ်ထည်အပိုင်းကို ပေါင်းထည့်ခြင်းဖြင့် ပြန်လည် တပ်ဆင်နိုင်သည်။ AIP သည် ပုံမှန်အားဖြင့် လေထုအပေါ်မှီခိုသည့် မောင်းနှင်တွန်းအားကို အစားထိုးရန် ခံနိုင်ရည် သို့မဟုတ် စွမ်းအားကို မပေးသော်လည်း သမားရိုးကျမောင်းနှင်သော ရေငုပ်သင်္ဘောထက် ကြာရှည်ငုပ်လျှိုးနိုင်စေသည်။ ပုံမှန်သမားရိုးကျ ရေငုပ်သင်္ဘောတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အများဆုံး ၃ မဂ္ဂါဝပ် ထုတ်ပေး၍ AIP တွင် ၎င်း၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ နျူကလီးယား ရေငုပ်သင်္ဘောများတွင် များသောအားဖြင့် ၂၀ မဂ္ဂါဝပ်အထက် ရှိသည်။ အမေရိကန်ရေတပ်သည် AIP စနစ်သုံးသင်္ဘောများကို သတ်မှတ်ရန် ကိုယ်ထည်ခွဲခြားသည့်အမှတ်အသား "SSP" ကိုအသုံးပြုပြီး ဒီဇယ်-လျှပ်စစ် တိုက်ခိုက်ရေးရေငုပ်သင်္ဘောများတွင် "SSK" အဖြစ် ဆက်လက်ထားရှိသည်။ သမိုင်း right| X-1 midget ရေငုပ်သင်္ဘောကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ရေငုပ်သင်္ဘောတပ်ဖွဲ့ စာကြည့်တိုက်နှင့် ပြတိုက်တွင် ပြသထားသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းတွင် ဂျာမန်ကုမ္ပဏီဝေါလ်တာသည် ရေအောက်တွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ပါအောက်ဆိုဒ်ကို အောက်ဆီဂျင် ရင်းမြစ်အဖြစ် သုံးသော ရေငုပ်သင်္ဘောများကို စမ်းသပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၌ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ပါအောက်ဆိုဒ်ကို ပိုတက်စီယမ် ပါမန်ဂနိတ် ဓာတ်ကူပစ္စည်းဖြင့် ပြိုကွဲစေကာ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေနွေးငွေ့ / အောက်ဆီဂျင် လေထုထဲတွင် ဒီဇယ်လောင်စာကို လောင်ကျွမ်းပြီး အပူပေးသောရေနွေးငွေ့ဖြင့် မောင်နှင်သော ရေနွေးငွေ့တာဘိုင်များကို အသုံးပြုသည်။ စမ်းသပ်ဆဲသင်္ဘော အမြောက်အမြားကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သော်လည်း အလားအလာရှိသော တိုက်ခိုက်ရေးသင်္ဘောများအဖြစ် မရောက်ရှိခဲ့ပေ။ အားနည်းချက်တစ်ခုမှာ မတည်ငြိမ်နိုင်မှုနှင့် ပါဝင်သော လောင်စာဆီရှားပါးမှု ဖြစ်သည်။ နောက်တစ်ခုမှာ စနစ်သည် မြင့်မားသော ရေအောက်အမြန်နှုန်းကို ထုတ်လုပ်နိုင်သော်လည်း ဆီစားလွန်းသည်။ ပထမ သင်္ဘောဖြစ်သော V-80 သည် သွားရန် ၂၈ တန် လောင်စာ လိုအပ်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးဒီဇိုင်းများမှာ အနည်းငယ် ပိုကောင်းခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီးတွင် နှစ်မြှုပ်ဖျက်ဆီးခဲ့သော Type XVII (U-1407 )ကို ပြန်လည်ဆည်ယူပြီး တော်ဝင်ရေတပ်တွင် HMS Meteorite အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ပိုမိုကောင်းမွန်သော HMS Explorer နှင့် HMS Excalibur တို့ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ HMS Meteorite ကို အန္တရာယ်ရှိပြီး မတည်ငြိမ်သောကြောင့် ၎င်း၏သင်္ဘောသားများ မကြိုက်ကြပါ။ သူမသည် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းသာ လုံခြုံသည်ဟု တရားဝင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ Excalibur နှင့် Explorer တို့၏ ဂုဏ်သတင်းမှာ အနည်းငယ် ပိုကောင်းသည်။ ထိုသင်္ဘောများကို Excruciater နှင့် Exploder ဟူ၍ အမည်ပြောင် ပေးခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက်ယူနီယံသည်လည်း ဝေါလ်တာအင်ဂျင်တွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ပါအောက်ဆိုဒ်ကိုအသုံးပြုသော စမ်းသပ် သင်္ဘောတစ်စင်းကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ယူအက်စ်သည်လည်း အမျိုးအစား XVII (U-1406 )ကို ရရှိခဲ့ပြီး အလယ်အလတ်တန်းစားရေငုပ်သင်္ဘော ဖြစ်သော တွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ပါအောက်ဆိုဒ်ကို ဆက်လက်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၎င်းကို ၁၉၅၇ ခုနှစ်မေလ ၂၀ ရက်နေ့ ပေါက်ကွဲမှု မဖြစ်ခင်အချိန်အထိ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ပါအောက်ဆိုဒ် / ဒီဇယ်အင်ဂျင်နှင့် ဘက်ထရီစနစ်တို့ဖြင့် အသုံးပြုသည်။ X-1 ကို နောက်ပိုင်းတွင် ဒီဇယ်-လျှပ်စစ် အဖြစ်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက်၊ ယူအက်စ်နှင့် ယူကေတို့သည် ထိုအချိန်က ဤနည်းပညာကို စမ်းသပ်နေသည့် လူသိများသည့် နိုင်ငံများဖြစ်ပြီး ရေငုပ်သင်္ဘောတွင် အသုံးပြုနိုင်လောက်အောင် သေးငယ်သော နျူကလီးယားဓာတ်ပေါင်းဖိုကို တီထွင်နိုင်သောအခါ ၎င်းကို စွန့်ပစ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဂျာမနီနှင့်ဆွီဒင် အပါအဝင် အခြားနိုင်ငံများလည်း AIP ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတွင် ပါဝင်လာကြသည်။ ဗြိတိသျှနှင့် ဆိုဗီယက်တို့က တော်ပီဒိုများတွင် အသုံးပြုရန်အတွက် ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သော်လည်း HMS Sidon အဖြစ်ဆိုးနောက်တွင် အလျင်အမြန် စွန့်ပစ်ခဲ့သည်။ HMS Sidon အဖြစ်ဆိုးနှင့် ရုရှားရေငုပ်သင်္ဘော Kursk ဆုံးရှုံးမှု နှစ်ခုလုံးသည် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ပါအောက်ဆိုဒ်သုံး တိုပီဒိုများပါဝင်သော မတော်တဆမှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။ Closed-cycle ဒီဇယ်အင်ဂျင် ဤနည်းပညာသည် ဒီဇယ်အင်ဂျင်ကို အသုံးပြုပြီး ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ပုံမှန်အတိုင်း လည်ပတ်ကာ ရေအောက်တွင် အောက်ဆီဂျင်အရည် အဖြစ်သိုလှောင်ထားသော အောက်ဆီဂျင်နှင့် လည်ပတ်နိုင်သည်။ သန့်စင်သော အောက်ဆီဂျင်သည် အင်ဂျင်၏သတ္တုကိုပါ လောင်ကျွမ်းစေနိုင်သောကြောင့် အောက်ဆီဂျင်ကို အသုံးပြုထားပြီးသော အိပ်ဇောဓာတ်ငွေ့ ဖြင့်ရောစပ်သည်။ အင်ဂျင်ကို စတင်လည်ပတ်သောအခါ အာဂွန်ဓာတ်ငွေ့ကို အိပ်ဇောဓာတ်ငွေ့အဖြစ် အစားထိုးသည်။ ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယံသည် closed-cycle အင်ဂျင်များကို စမ်းသပ်ခဲ့ပြီး အသေးစား M-class ရေငုပ်သင်္ဘောများကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၄၁ ဂျာမန်ကျူးကျော်ချိန် မတိုင်မီအထိ တစ်စီးမျှ မပြီးစီးခဲ့ပေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျာမန် Kriegsmarine သည် ဝေါလ်တာပါအောက်ဆိုဒ်စနစ် အပြင် အခြားရွေးချယ်စရာတစ်ခု အဖြစ်စမ်းသပ်ခဲ့သည်။ XVII U-boat၊ Type XXVIIB Seehund အလယ်အလတ် ရေငုပ်သင်္ဘောအမျိုးအစား၊ XVIIK နှင့် XXVIIK အမျိုးအစားအသီးသီးကို ဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြီးဆုံးချိန်မတိုင်မီအထိ မပြီးစီးခဲ့ပေ။ စစ်အပြီးတွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယံသည် တန်ချိန် ၆၅၀ရှိ Quebec-class ရေငုပ်သင်္ဘောငယ်များကို ၁၉၅၃ မှ ၁၉၅၆ အကြားတွင် အစီး ၃၀ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့တွင် ဒီဇယ်အင်ဂျင် သုံးလုံးပါရှိပြီး နှစ်လုံးသည် သမားရိုးကျဖြစ်ပြီး တစ်လုံးမှာ အောက်ဆီဂျင်အရည်သုံး closed-cycle အင်ဂျင် ဖြစ်သည်။ "single propulsion system" ဟုခေါ်သော ဆိုဗီယက်စနစ်တွင် အိပ်ဇောဓာတ်ငွေ့များသည် ထုံးအခြေပြု ဓာတုစုပ်ယူမှုမှတစ်ဆင့် စိစစ်ယူပြီးနောက် အောက်ဆီဂျင်နှင့် ပေါင်းစပ် ထည့်သွင်းသည်။ အဆိုပါရေငုပ်သင်္ဘောသည် စနိုကယ် (snorkel) သုံး၍ ဒီဇယ်အင်ဂျင်ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ Quebec တွင် မောင်းနှင်ဝင်ရိုး ၃ ချောင်းပါရှိပြီး အလယ်တွင် 32D မြင်းကောင်ရေ ၉၀၀ (၆၇၀ ကီလိုဝပ်) ဒီဇယ်အင်ဂျင်နှင့် M-50P မြင်းကောင်ရေ ၇၀၀ (၅၂၀ ကီလိုဝပ်) ဒီဇယ်အင်ဂျင်များကို အပြင်ဘက် ဝင်ရိုးများတွင် တပ်ဆင်ထားသည်။ ထို့အပြင် မော်တာကို အလယ်ဝင်ရိုးနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ အလယ်ဒီဇယ်အင်ဂျင်ကိုသာ အသုံးပြု၍ သင်္ဘောကို နှေးကွေးစွာ မောင်းနှင်နိုင်သည်။ အောက်ဆီဂျင်အရည်ကို အကန့်အသတ်မရှိ သိုလှောင်မရနိုင်သောကြောင့် ထိုသင်္ဘောများသည် အခြေစိုက်စခန်းနှင့် ဝေးဝေးမသွားနိုင်ပါ။ အန္တရာယ်ကြီးပြီး အနည်းဆုံးရေငုပ်သင်္ဘော ၇ စီးသည် ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ၎င်းတို့အနက် မှာ ပေါက်ကွဲမီးလောင်မှုကြောင့် နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ကို စီးကရက်မီးခြစ်များအဖြစ် နာမည်ပြောင် ပေးထားသည်။ Cold War Submarines: The Design and Construction of U.S. and Soviet Submarines By Norman Polmar, Kenneth J. Moore pg 44 ဤနည်းပညာကို အသုံးပြုထားသော နောက်ဆုံး ရေငုပ်သင်္ဘောကို ၁၉၇၀ အစောပိုင်းတွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ဂျာမန်ရေတပ်၏ Type 205 စမ်းသပ်ရေငုပ်သင်္ဘော (၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင်စတင်ထုတ်လုပ်)သည် တပ်ဆင်ထားသည်။ Closed-cycle ရေနွေးငွေ့ တာဘိုင်များ ပြင်သစ်၏ MESMA (Module d'Energie Sous-Marin Autonome) စနစ်ကို ပြင်သစ်သင်္ဘောကျင်း DCNS မှ ထုတ်လုပ်သည်။ MESMA ကို Agosta 90B နှင့် Scorpène-class များအတွင် တပ်ဆင်ထားသည်။ MESMA သည် နျူကလီးယားသုံး တွန်းအားစနစ်ကို အီသနောနှင့် အောက်ဆီဂျင်မှ ထုတ်လုပ်သောအပူဖြင့် ပြုပြင်ထားသော မူကွဲဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် သမားရိုးကျ ရေနွေးငွေ့တာဘိုင် စွမ်းအင်စက်ရုံကို လေထုဖိအား ၆၀ ဖြင့် သိုလှောင်ထားသော အောက်ဆီဂျင်နှင့် အီသနော လောင်ကျွမ်းခြင်းမှ ထုတ်လွှတ်သော ရေနွေးငွေ့ဖြင့် လည်ပတ်သည်။ ထိုဖိအားမြင့် လောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ကို အိတ်ဇောကွန်ပရက်ဆာ မပါဘဲ မည်သည့်ရေအနက်တွင်မဆို သင်္ဘောမှ စွန့်ထုတ်နိုင်သည်။ MESMA စနစ်တစ်ခုစီသည် ဒေါ်လာသန်း ၅၀-၆၀ ခန့်ကုန်ကျသည်။ Scorpèns တွင် ထည့်သွင်းထားသည့်အတိုင်း MESMA သည် ၊ ၃၀၅ တန်ရှိ ကိုယ်ထည်ဖြတ်ပိုင်းတစ်ခု တပ်ဆင်ရန်လိုအပ်ပြီး ရေငုပ်သင်္ဘောသည် အမြန်နှုန်း ပြောင်းလဲမှုအပေါ် မူတည်၍ ရေအောက်တွင် ၂၁ ရက်ကျော် နေနိုင်သည်။ MESMA သည် အခြားနည်းလမ်းများထက် ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းအားကို ပိုမိုပေးနိုင်သော်လည်း ၎င်းသည် AIP စနစ် ၄ မျိုးတွင် စွမ်းဆောင်ရည် အနိမ့်ဆုံးဖြစ်ပြီး အောက်ဆီဂျင်သုံးစွဲမှုနှုန်းမှာလည်း ပိုမိုမြင့်မားသည် ဟု Undersea Warfare မဂ္ဂဇင်းမှ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ စတာလင်အင်ဂျင်များ | Kalvari-class ရေငုပ်သင်္ဘောအတွက် DRDO AIP (Air Independent Propulsion) ပုံစံ ပေါ်တူဂီရေတပ်၏ Tridente -class ရေငုပ်သင်္ဘောများကို လောင်စာဆဲလ်များ တပ်ဆင်ထားသည်။ နျူကလီးယားစွမ်းအင် လေမဲ့မောင်းနှင်ခြင်း ဆိုသည်မှာသမားရိုးကျ မောင်းနှင်သော ရေငုပ်သင်္ဘောများ၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို တိုးတက်စေရန် အခြေအနေတွင် ပုံမှန်အသုံးပြုသော ဝေါဟာရဖြစ်သည်။ သို့သော် အရန်စွမ်းအင် ထောက်ပံ့မှုတစ်ခုအဖြစ် နျူကလီးယားစွမ်းအင်သည် AIP နည်းပညာ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်တွင် ပါဝင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် AECL (Atomic Energy of Canada Limited)မှ "နျူကလီးယားဘက်ထရီ" အဖြစ်ဆိုထားသော အပိုပါဝါအတွက် ကီလိုဝပ် ၂၀၀ ဓာတ်ပေါင်းဖိုကို အသုံးပြုရန် အဆိုပြုချက်သည် ကနေဒါရေငုပ်သင်္ဘောများ၏ ရေခဲပြင်အောက်စွမ်းရည်ကို တိုးတက်စေနိုင်သည်။ https://books.google.com.sg/books?id=UrgWiHhaHVEC&pg=PA363&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false နျူကလီးယားဓာတ်ပေါင်းဖိုများကို ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များကတည်းက ရေငုပ်သင်္ဘောများကို စွမ်းအင်ပေးရန် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသောရေငုပ်သင်္ဘော USS Nautilus ကို ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် စတင်တပ်တော်ဝင်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် တရုတ်၊ ပြင်သစ်၊ အိန္ဒိယ၊ ရုရှား၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့သည် နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံးရေငုပ်သင်္ဘောများကို အောင်မြင်စွာတည်ဆောက် အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ နျူကလီးယားမဟုတ်သော AIP ရေငုပ်သင်္ဘောများ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ ၁၀ နိုင်ငံသည် AIP ရေငုပ်သင်္ဘောများတည်ဆောက်နေပြီး နိုင်ငံပေါင်း ၂၀ နီးပါးသည် AIP အခြေခံရေငုပ်သင်္ဘောများ အသုံးပြုနေကြသည်။ CountryAIP typeBuildersSubmarines with AIPOperatorsNumbers with AIP, and notesFuel cellSiemens-ThyssenKrupp5 active / 1 under constructionType 209-1400mod1 confirmed retrofit with AIP, up to 9 additional possibly retrofit.Type 212 (planned)10 active / 8 more planned Norway plans to procure four submarines based on the Type 212 by 2025.Type 21413 active / 2 under construction / 8 more planned 3 Turkish orders are being built at Gölcük Naval Shipyard. 3 more are planned.Type 2182 under construction / 2 more planned, with first delivery expected in 2020.Stirling AIPKockums3 active2 active (retrofit of the )2 active (retrofit of the )2 plannedStirling AIPKawasaki-Kockums1 retrofit: Asashio.10 active (of 11 completed) / 3 under construction / 3 more plannedMESMANaval GroupAgosta 90B3 in serviceScorpène-class (planned)6 active (of 7 completed) / 4 under construction / 3 more plannedFuel cellNavantiaS-80 class4 under construction / 4 plannedFuel cellDefence Research and Development OrganisationAll six will be retrofitted with AIP during their first upgradeFuel cellRubin Design Bureau NIISET KrylovProject 677 Лада (Lada)Rumoured status: no confirmation that systems are operational on any Russian submarinesProject 1650 Амур (Amur)NoneStirling AIP711 Research Institute-CSHGCType 041 (Yuan class)15 completed and 5 under constructionType 032 (Qing class)Experimental submarine ကိုးကားချက်များ မှတ်စုများ ကဏ္ဍ:ရေကြောင်းပညာ ကဏ္ဍ:ရေငုပ်သင်္ဘောများ