မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်

အလယ်ပိုင်း မြေနိမ့်ပိုင်းရှိ မီးငြိမ်းတောင် ပုပ္ပားတောင် အရှေ့တောင်ပိုင်း တောင်ကုန်းများရှိ ဇွဲကပင်တောင်မှ လှမ်းမြင်ရသော ဘားအံရှုခင်း မြောက်ပိုင်းတောင်တန်းများသည် ဟိမဝန္တာ၏ အရှေ့ဘက်စွန်းများနှင့် အိန္ဒိယ-ဩစတြေးလျ မြေထုလွှာ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းအစွန်းတို့ ပတ်ပတ်လည်တွင် ရှုပ်ထွေးသော တောင်တန်းများဖြင့် ထူးခြားသည်။ ဟန်ဒူဝမ်စနစ် (Hengduan System) ၏ တောင်ဘက်စွန်းရှိ တောင်တန်းများသည် မြန်မာနှင့် တရုတ်နိုင်ငံကြား နယ်နိမိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးနေရာဖြစ်သော မြင့်သည့် ခါကာဘိုရာဇီသည် နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဤတောင်သည် ဟိမဝန္တာ၏ တောင်ခြေများမှ အာသံ၊ နာဂလန်းနှင့် မီဇိုရမ်တို့နှင့် နယ်စပ်ဒေသများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသော တပြေးညီ တောင်တန်းများ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ အလယ်ပိုင်း မြေနိမ့်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံသည် တောင်-မြောက် စီးဆင်းနေသော မတူညီသော တောင်တန်းများစွာကြားရှိ အလယ်ပိုင်း မြေနိမ့်ပိုင်းများဖြင့် ထူးခြားသည်။ ဤဒေသတွင် ဧရာဝတီ၊ ချင်းတွင်းနှင့် စစ်တောင်းမြစ်များကဲ့သို့သော အဓိကမြစ်များ၏ မြစ်ဝှမ်းဒေသကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပဲခူးရိုးမသည် အောက်ပိုင်း-အလယ်ပိုင်း မြန်မာပြည်ရှိ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် စစ်တောင်းမြစ်ကြားတွင် ထင်ရှားသော်လည်း နှိုင်းယှဉ်ပါက နိမ့်သော တောင်တန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဇီးဖြူတောင်တန်း၊ မင်းဝံတောင်တန်း၊ မှန်ကင်းတောင်တန်းနှင့် ဂန့်ဂေါတောင်တန်းကဲ့သို့သော သေးငယ်သော တောင်တန်းများစွာသည် ဤမြေနိမ့်ပိုင်းများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ငြိမ်းသေသွားသော မီးတောင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး နတ်ကိုးကွယ်ရာ ဘုရားဖူးနေရာဖြစ်သည့် ပုပ္ပားတောင်သည် ဤမြေနိမ့်ပိုင်းရှိ ပတ်ဝန်းကျင်မြေနိမ့်ပိုင်းများမှ ထင်ရှားစွာ မြင့်တက်နေသည်။ အနောက်ပိုင်း တောင်တန်းများ အနောက်ပိုင်း တောင်တန်းများသည် မဏိပူရမှ အနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရခိုင်ပြည်နယ်ကို ဖြတ်သန်း၍ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် ကမ်းရိုးတန်းရှိ မော်တင်စွန်းအငူအနီးအထိ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းနေသော ရခိုင်ရိုးမဖြင့် ထူးခြားသည်။ ဤတောင်တန်းများသည် ကပ္ပလီပင်လယ်အတွင်းသို့ ထပ်မံ၍ အန်ဒမန်နှင့် နီကိုဘာကျွန်းစုများအဖြစ် ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဤတောင်တန်းများသည် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းကို နိုင်ငံ၏ ကျန်အပိုင်းများမှ ခွဲခြားထားသော ရှေးဟောင်းကျောက်တောင်များဖြစ်သည်။ ရခိုင်ရိုးမတွင် နာဂတောင်တန်းများ၊ ချင်းတောင်တန်းများနှင့် လူရှိုင်းတောင်တန်းများ ပါဝင်သော ပတ်ကွိုင်တောင်တန်းတို့ ပါဝင်သည်။"Rakhine Mountains" Encyclopædia Britannica ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၏ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းသည် ဤတောင်တန်းများ၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး ထင်ရှားသော ကျွန်းစုများနှင့် သန္တာကျောက်တန်းများ ရှိသည်။ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းတွင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် အလယ်ပိုင်း မြေနိမ့်ပိုင်းမှ ပေ ၂,၀၀၀ (မီတာ ၆၀၀) ခန့် မြင့်မားသော တစ်ဆင့်ချင်းစီ ရုတ်တရက် မြင့်တက်လာသည်။ ရှမ်းရိုးမ၏ အမြင့်ဆုံးနေရာမှာ ၂,၅၆၃ မီတာ မြင့်သော လွယ်ပန်နောင်ဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၏ ထင်ရှားသော အမြင့်ဆုံးတောင်ထွဋ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှမ်းရိုးမသည် ကရင်တောင်တန်းများ၊ ဒေါနတောင်တန်းများနှင့် တနင်္သာရီရိုးမတို့နှင့်အတူ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် သဘာဝနယ်နိမိတ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊Kayah Karen Tenasserim Ecoregion ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး ဦးစားပေးဒေသအဖြစ် ကမ္ဘာ့တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (WWF) မှ သတ်မှတ်ထားသော ဂေဟဒေသ ၂၀၀ စာရင်းတွင် ပါဝင်သော ကယား-ကရင် တောင်ပေါ်မိုးသစ်တောဂေဟစနစ်အဖြစ်လည်းကောင်း ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤကုန်းပြင်မြင့်သည် Mesozoic ခေတ်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားတောင်တန်းများထက် များစွာ ပိုမိုသက်တမ်းရင့်ကာ မြင့်မားသော တောင်တန်းများနှင့် ချိုင့်ဝှမ်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အထင်ရှားဆုံးမှာ သံလွင်မြစ်ဝှမ်းဖြစ်ပြီး ၁၀၉,၂၆၆ စတုရန်းမိုင် (၂၈၃,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းသည်။ အရှေ့တောင်ပိုင်း တောင်ကုန်းများ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ပိုင်း တောင်ကုန်းများနှင့် တနင်္သာရီလွင်ပြင်တို့သည် တနင်္သာရီရိုးမ၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းများဖြင့် အသီးသီး ထောက်ပံ့ထားသည်။ တနင်္သာရီလွင်ပြင်သည် တနင်္သာရီရိုးမ၏ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်သော ဘီလောက်တောင်၏ အနောက်ဘက် တောင်စောင်းများဖြင့် အများစု ပါဝင်ပြီး မလေးကျွန်းဆွယ်၏ ဗဟိုတောင်တန်းကို ဖြစ်ပေါ်စေရန် တောင်ဘက်သို့ ကျယ်ပြန့်သွားသည်။ ဒေါနတောင်တန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တနင်္သာရီအမြီးပိုင်း၏ မြောက်ပိုင်းတစ်လျှောက်တွင်လည်း ကျယ်ပြန့်သည်။ ဤဒေသရှိ ဇွဲကပင်တောင်နှင့် ကျိုက်ထီးရိုးဘုရားကဲ့သို့သော တောင်ကုန်းများစွာသည် အရေးကြီးသော ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ နေရာများဖြစ်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းကျွန်းများသည် ပင်လယ်မှ ထင်ရှားစွာ မြင့်တက်နေပြီး အထူးသဖြင့် မြိတ်ကျွန်းစုတွင် သန္တာကျောက်တန်းများစွာရှိသော ကျွန်းစုပေါင်းများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အဓိကတောင်ထိပ်များ ခါကာဘိုရာဇီ၊ ၅,၈၈၁ မီတာ ဂမ်လန်ရာဇီ၊ ၅,၈၇၀ မီတာ စာရာမေတိတောင်၊ ၃,၈၂၆ မီတာ Bumhpa Bum၊ ၃,၄၁၁ မီတာ Mol Len၊ ၃,၀၈၈ မီတာ နတ်မတောင် (ဝိတိုရိယတောင်)၊ ၃,၀၅၃ မီတာ ကနေဒီတောင်ထွတ်၊ ၂,၇၀၃ မီတာ Sangpang Bum၊ ၂,၆၉၂ မီတာ Loi Leng၊ ၂,၆၇၃ မီတာ Mong Ling Shan၊ ၂,၆၄၁ မီတာ နတ်တောင်၊ ၂,၆၂၃ မီတာ Loi Pangnao၊ ၂,၅၆၃ မီတာ Point 2519၊ ၂,၅၁၉ မီတာ Loi Lan၊ ၂,၁၃၁ မီတာ မယ်လတောင်၊ ၂,၀၈၀ မီတာ မြင်းမိုရ်လက်ခတ်တောင်၊ ၂,၀၇၂ မီတာ မူလာရစ်တောင်၊ ၂,၀၀၅ မီတာ Mawhpung Bum၊ ၁,၈၇၄ မီတာ ပုပ္ပါးတောင်၊ ၁,၅၁၈ မီတာ Mowdok Mual၊ ၁,၀၅၂ မီတာ မြစ်များ ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်အနီးရှိ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်တွင် သံလွင်မြစ်နှင့် စစ်တောင်းမြစ်တို့သည် ရှမ်းကုန်းမြေမြင့်၏ အနောက်ဘက်နှင့် ဒေါနတောင်တန်း၏ မြောက်ဘက်စွန်းမှ စီးဆင်းသည်။ သံလွင်မြစ်သည် တရုတ်နိုင်ငံမှ စတင်ခဲ့ပြီး ထိုနေရာတွင် Nu မြစ် ဟုခေါ်ကာ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ဖြတ်သန်း၍ လတ္တီကျု ၁၇ ဒီဂရီကို ဖြတ်သန်းကာ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသည်။ သံလွင်မြစ်ကို မန်ဒရင်းဘာသာစကားဖြင့် "ဒေါသထွက်နေသောမြစ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်း၏ မိုင် ၁,၄၉၁ မိုင် (၂,၄၀၀ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသော အလျား၏ အများစုကို တောင်တန်းဒေသများကို ဖြတ်သန်း၍ လျင်မြန်စွာ စီးဆင်းနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျဉ်းမြောင်းသော အရှေ့တောင်ဘက်အပိုင်းတွင် ရေးမြစ်၊ Heinze မြစ်၊ ထားဝယ်မြစ်၊ တနင်္သာရီမြစ်နှင့် လေညာမြစ်များသည် တိုတောင်းသောမြစ်များဖြစ်ပြီး ကပ္ပလီပင်လယ်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ တောင်ဘက်ဆုံးတွင် ကရဘူရီမြစ်သည် ထိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့၏ တောင်ပိုင်းနယ်နိမိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။Avijit Gupta, အရှေ့တောင်အာရှ၏ ရူပပထဝီဝင်၊ အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်ပုံနှိပ်တိုက်၊ ၂၀၀၅။ ISBN 978-0-19-924802-5 ပင်လယ်ပြင်ဆိုင်ရာ ပိုင်နက်နယ်မြေများ ၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်ကြောင့် အက်ကွဲကြောင်းကြီး ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသော မင်းကွန်းပုထိုးတော်ကြီး သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များတွင် အဖျက်စွမ်းအားကြီးမားသော ငလျင်များနှင့် မုန်တိုင်းများ ပါဝင်သည်။ ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလအထိ မိုးရာသီအတွင်း ရေကြီးခြင်းနှင့် မြေပြိုခြင်းတို့ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ ရာသီအလိုက် မိုးခေါင်ခြင်းများလည်း ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ ငလျင်များ မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယမြေလွှာချပ်၊ ယူရေးရှားမြေလွှာချပ်နှင့် ဗမာမိုက်ခရိုမြေလွှာချပ်တို့ ပေါင်းဆုံရာတွင် တည်ရှိသည်။ အိန္ဒိယ-ယူရေးရှား နိမ့်ဆင်းရာဇုန်နှင့် အိန္ဒိယ-ဗမာ မြေလွှာချပ်နယ်နိမိတ်နှစ်ခုစလုံးသည် ငလျင်များ မကြာခဏ ဗဟိုပြုရာနေရာများဖြစ်သည်။ တိုက်ကြီးများအတွင်း ညာဘက်သို့ရွေ့လျားသော စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောသည် နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်း၍ မြောက်-တောင် တည်ရှိသည်။ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့သည် ၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်ကဲ့သို့ နိုင်ငံသမိုင်းတစ်လျှောက် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများစွာ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော ငလျင်များစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ပြင်းအား ၆-၈ ရှိသော ငလျင်များစွာသည် နိုင်ငံအတွင်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၈၈၁ ခုနှစ် နီကိုဘာကျွန်းစု ငလျင်၊ ၁၉၄၁ ခုနှစ် အန်ဒမန်ကျွန်းစု ငလျင်နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ငလျင်တို့ ဖြစ်သည်။ မုန်တိုင်းများ မြန်မာနိုင်ငံသည် နှစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်ခန့် ပြင်းထန်သော မုန်တိုင်းဒဏ်ကိုလည်း ခံရသည်။ ပြင်းထန်သော မုန်တိုင်းများ အများဆုံးဖြစ်ပွားသည့်အချိန်မှာ နိုဝင်ဘာလနှင့် မေလတို့ဖြစ်သည်။ မြောက်အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာရှိ လွန်ခဲ့သောရာစုနှစ်က မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်မှု အချက်အလက်များအရ ထိုနှစ်လအတွင်း မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်မှု သိသိသာသာ မြင့်တက်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံကို ထိမှန်ခဲ့သည့် အကြီးမားဆုံးသော ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုရှိသော မုန်တိုင်းမှာ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဧပြီ-မေလအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော နာဂစ်မုန်တိုင်းဖြစ်သည်။ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသဖြင့် သမုဒ္ဒရာများ ပိုမိုပူနွေးလာမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် မုန်တိုင်းများ ပိုမိုပြင်းထန်လာကာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ပိုမိုများပြားလာစေနိုင်သည်။Stokke, Kristian; Vakulchuk, Roman and Indra Overland (2018) Myanmar: A Political Economy Analysis. Norwegian Institute of International Affairs (NUPI). Report commissioned by the Norwegian Ministry of Foreign Affairs. သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် |ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ သစ်တောပြုန်းတီးမှု သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများတွင် သစ်တောပြုန်းတီးခြင်း၊ လေထု၊ မြေဆီလွှာနှင့် ရေထုညစ်ညမ်းမှုများ၊ မလုံလောက်သော မိလ္လာစနစ်နှင့် ရေသန့်စင်မှုတို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ရောဂါများ ပါဝင်သည်။ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုသည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ကြီးမားသော သက်ရောက်မှုများ ရှိလာမည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး မိုးခေါင်ရေရှားမှုနှင့် အပူချိန်လွန်ကဲသော ရာသီဥတုတို့၏ ပြင်းထန်မှုနှင့် ဖြစ်ပွားမှုနှုန်းကို မြင့်တက်စေမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် IUCN ဂေဟစနစ်များဆိုင်ရာ အနီရောင်စာရင်း အကဲဖြတ်မှုတစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဂေဟစနစ် ၁၀ မျိုးတွင် ကုန်းနေဂေဟစနစ် ၆၄ မျိုးကို အကဲဖြတ်ခဲ့သည်။ ထိုဂေဟစနစ် ၆၄ မျိုးအနက် ၁ မျိုးမှာ ပျက်စီးသွားပြီဟု အတည်ပြုခဲ့ပြီး ၈ မျိုးမှာ အလွန်အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေ၊ ၉ မျိုးမှာ အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေ၊ ၁၂ မျိုးမှာ ထိခိုက်လွယ်သော အခြေအနေ၊ ၃ မျိုးမှာ အန္တရာယ်နီးစပ်သော အခြေအနေ၊ ၁၄ မျိုးမှာ စိုးရိမ်စရာမရှိသော အခြေအနေနှင့် ၁၇ မျိုးမှာ အချက်အလက် မလုံလောက်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုကုန်းနေဂေဟစနစ် ၆၄ မျိုးတွင် ရေငန်ဒီရေစနစ် ၅ မျိုး၊ မြေအောက်ခြောက်သွေ့စနစ် ၁ မျိုး၊ ရေကန် ၁ မျိုး၊ ရေဝပ်ဒေသ ၅ မျိုး၊ ဝင်ရိုးစွန်း/အယ်လ်ပိုင်းစနစ် ၄ မျိုး၊ ဆာဗားနားနှင့် မြက်ခင်းပြင် ၁၂ မျိုး၊ ကမ်းရိုးတန်းစနစ် ၂ မျိုး၊ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းစနစ် ၂ မျိုး၊ သမပိုင်း-ဘိုရယ် သစ်တောများနှင့် သစ်တောငယ် ၇ မျိုးနှင့် အပူပိုင်းနှင့် အပူပိုင်းဒေသခွဲ သစ်တော ၂၅ မျိုးတို့ ပါဝင်သည်။ မကြာသေးမီက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အဝေးမှ အာရုံခံစနစ်ဖြင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒီရေရောက် ရွှံ့မြေဧရိယာ ၃,၃၁၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရပြီး ဒီရေရောက် ရွှံ့မြေဧရိယာအားဖြင့် အဆင့် ၈ နေရာတွင် ရပ်တည်နေသည်။ Global Forest Watch ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၂၄ ခုနှစ် တစ်နှစ်တည်းတွင် မြန်မာ့သစ်တောပြုန်းတီးမှုမှာ ဧက ၇ သိန်း ၁ သောင်းကျော် ရှိခဲ့ပါသည်။ ၎င်းပမာဏသည် ရန်ကုန်မြို့၏ ငါးဆနီးပါးနှင့် ညီမျှပါသည်။ မြန်မာ့သစ်တောပြုန်းတီးမှု ပြဿနာသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကြာမြင့်နေပြီဖြစ်ကာ ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း စုစုပေါင်း ဧက ၁ သန်း ၉ သိန်း ၆ သောင်းကျော် ပြုန်းတီးခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ထားသည်။ ရှမ်း၊ တနင်္သာရီ၊ ကချင်၊ စစ်ကိုင်းနှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့သည် သစ်တောပြုန်းတီးမှု အများဆုံးနေရာများ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် - နိုင်ငံတကာသဘောတူညီချက်များ ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည်များ- ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ၊ သဲကန္တာရဖြစ်ထွန်းမှု၊ မျိုးသုဉ်းလုနီးပါးမျိုးစိတ်များ၊ ပင်လယ်ဥပဒေ၊ နျူကလီးယားစမ်းသပ်မှုပိတ်ပင်ရေး၊ အိုဇုန်းလွှာကာကွယ်ရေး၊ သင်္ဘောညစ်ညမ်းမှု၊ အပူပိုင်းသစ်မာ ၈၃၊ အပူပိုင်းသစ်မာ ၉၄။ ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ မြန်မာ မြန်မာနိုင်ငံ - ပထဝီဝင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘူမိဗေဒ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်