မင်္ဂလာ

မင်္ဂလာဆိုသည်မှာ လိုလားတောင့်တချက် အားလုံးကို ပြည့်စုံစေတတ်သော အကြောင်းတရား, ကြီးပွားတိုးတက်မှု အားလုံးကို ပြည့်စုံစေတတ်သော အကြောင်းတရား, လူချမ်းသာ နတ်ချမ်းသာ စည်းစိမ်ချမ်းသာ အားလုံးကို ပြီးစီးစေတတ်သော အကြောင်း-တရားတွေကို မင်္ဂလာဟု ခေါ်သည်။မင်္ဂလန္တိ ဣဒ္ဓိကာရဏံ ဝုဒ္ဓိကာရဏံ သဗ္ဗသမ္ပတ္တိကာရဏံ။ မင်္ဂလ (ပု၊ န) [မင်္ဂ = မဂိ+အလ။ မင်္ဂန္တိ သတ္တာ ဧတေန ဝုဒ္ဓိံ ဂစ္ဆန္တိတိ မင်္ဂလံ။ မောဂ်၊၇၊၁၈၂။ နီတိ၊ ဓာ၊ ၂၇။ ဓာန်၊ဋီ၊၈၁။] (န) (၁) ကြီးပွား-တိုးပွား-ကြောင်းတရား၊ ကောင်း မြတ်ခြင်း၊ မင်္ဂလာ။ (န) (၁) ကြီးပွား-တိုးပွား-ကြောင်း:၊ ကောင်းမြတ်ခြင်း၊ မင်္ဂလာ။ ဗဟူ ဒေဝါ မနုဿာ စ၊ မင်္ဂလာနိ အစိန္တယုံ။ ခုဒ္ဒက၊၃။ သုတ္တနိ၊၃၁၈။ (—မဟာနိ၊၇။ မင်္ဂလန္တိ (မင်္ဂန္တိ?) မဟန္တိ ဣမေဟိ သတ္တာတိ မင်္ဂလာနိ၊ ဣဒ္ဓိံ ဝုဒ္ဓိံ စ ပါပုဏန္တိတိ အတ္ထော။ ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၁၀၃။ မင်္ဂလန္တိ ဣဒ္ဓိကာရဏံ ဗုဒ္ဓိကာရဏံ သဗ္ဗသမ္ပတ္တိကာရဏံ။ ခုဒ္ဒကဋ္ဌ။ ၁၀၄။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉။ (မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၈၇။) (၂) ဒိဋ္ဌသုတ စသော မင်္ဂလာ။ (ခေတ်အားလျော်စွာ အကောင်းဟု သမုတ်အပ်သော အာရုံများကို မြင်ရခြင်းသည် ဒိဋ္ဌိမင်္ဂလာမည်၏။ အကောင်းဟုသမုတ်အပ်သော အသံများကို ကြားရခြင်းသည် သုတမင်္ဂလာမည်၏။ အကောင်းဟု သမုတ်အပ်သော အနံ့, အရသာ, အတွေ့အာရုံများကို ခံစားရခြင်းသည် မုတမင်္ဂလာမည်၏။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁။) (ပု)(၂) ဒိဋ္ဌသုတ စသောမင်္ဂလာ။ မင်္ဂလံ ပစ္စေတိ နောကမ္မံ။ အံ၊၂၊၁၈၁။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁၀။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၆၂။ မင်္ဂလံ ပစ္စေတီတိ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလာဒိဘေဒံ မင်္ဂလမေဝ ဗဟူပတ္တိ သာယတိ။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၈၃။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၁၉၁။ မ၊ဋီ၊၁၊၂၄၀၊ အံ၊ဋီ၊၂၊၂၅။ အံ၊ဋီ၊၃၊၅၃။ (ပု) (၃) မင်္ဂလဘုရား။ (ယင်းဘုရား၏ ဗုဒ္ဓဝင်ကို မဟာဗုဒ္ဓဝင် ပ-တွဲ၊ ဒု-ပိုင်း၊ နှာ။ ၃၁၃-၃၃၄-ကြည့်။) ကောဏ္ဍညဿ အပရေန၊ မင်္ဂလော နာမ နာယကော။ ဗုဒ္ဓံဝံ။ ၃၂၆၊ ၃၁၂။ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၃။) (၄) မင်္ဂလရသေ့။ (ဤရသေ့သည် ဂေါတမ ဘုရားလောင်းဖြစ်သည်။ မဟာဗုဒ္ဓဝင်၊ ပ-တွဲ ဒု-ပိုင်း၊ နှာ။ ၄၅၆-၇-ကြည့်။) အဟံ တေန သမယေန၊ မင်္ဂလော နာမ တာပသော ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၅၈။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၇။ အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၀။) (၅) မင်္ဂလပုဏ္ဏား။ (ဤပုဏ္ဏားလည်း ဂေါတမ ဘုရားလောင်းပင် ဖြစ်၏၊ မင်္ဂလ ရသေ့နှင့် တစ်ဘဝတည်း ဖြစ်သည်၊ ရသေ့ မဝတ်မီ မင်္ဂလပုဏ္ဏား ဟုအမည်ရသည်။) တဒါ အမှာကံ ဗောဓိသတ္တော သုရသေနနဂရေ မင်္ဂလော နာမ ဗြာဟ္မဏေ ဟုတွာ။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၆၅။ (၆) မင်္ဂလလုလင်။ (မန္ဒာရဝပုပ္ဖိယ မထေရ်၏ အလောင်းလျာ ဖြစ်သည်။ ဝိပဿီ ဘုရားရှင်အား မန္ဒာရဝနတ်ပန်း လှူခဲ့သည်။ အပ၊၁၊၃၃၁။ မင်္ဂလဘုရားလောင်းဖြစ်သော လုလင်ကိုလည်း မင်္ဂလ သတို့သားဟု ခေါ်သည်။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၁၇၁။) တာဝတိံသာ ဣဓာ-ဂန္တွာ၊ မင်္ဂလော နာမ မာဏဝေါ။ အပ၊၁၊၃၃၁။ (၇) မင်္ဂလကျွန်။ (၇) မင်္ဂလကျွန်။ တွံ မင်္ဂလော နာမ၊ တွံ ပေါဋ္ဌိယော နာမာတိ ဝတွာ။ မဋ္ဌ၊၃၊၇၉။ (၈) မင်္ဂလ ပြာသာဒ်၊ (၈) မင်္ဂလပြာသာဒ်။ မင်္ဂလော နာမ ပါသာဒေါ၊ ဝိဿကမ္မေန မာပိတော။ အပ၊၂၊၃၁။ (၉) မင်္ဂလဆင်။ (တိ) (ဂန္ထဆင် ၁၀-ကောင်အားကို ဆောင်နိုင်သည်။) ယံ ဒသန္နံ ဂန္ဓဟတ္ထိနံ၊ တံ ဧကဿ မင်္ဂလဿ။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၁၊ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၁။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၈၀။ (တိ) (၁၀) မင်္ဂလာ ရှိသော၊ သူ။ (၁၀) မင်္ဂလာရှိသော၊ သူ။ မင်္ဂလမဟာပုရိသ-ကြည့်၊တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၆ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် မင်္ဂလသုတ် မင်္ဂလာတရား ၃၈-ပါး ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ