အရိယာ

အရိယအရိယ (တိ) [(၁) အာရကာ-သဒ္ဒါကို နိရုတ္တိနည်းဖြင့် အရိယ-ပြု။ ကိလေသာနံ အာရကတ္တာ အရိယော နိရုတ္တိနယေန။ သာရတ္ထ၊၃၊၁၇၀။ (သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၂၉၀။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၃၄၂။ မ၊ဋီ၊၁၊၁၉၆။) ကိလေသေဟိ အာရကာတိ အရိယော ယဒါဒိနာ အာရှကာ သဒ္ဒဿ အရိယာဒေသာ။ သူစိ။ ၃၉။ (၂) အယ+ဣရိယ+အ။ နိရုတ္တိနည်းဖြင့် အရိယ-ပြု။ မ၊ဋီ၊၁၊၆၂။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၀၂–၃။ မူလဋီ၊၁၊၁၆၂။ ပါရာဇိကဏ် ဂဏ္ဌိသစ်၊၁၊၃၄-တို့ ကြည့်။ (၃) အရိ+ဟန+ကွိ။ ကိလေသာရယော ဟနတီတိ အရဟော၊ သော ဧဝ အရိယော။ ဓာန်၊ဋီ၊၄၃၅။ (၄) အရ+ဏျ။ အရ ဂမနေ ဝါ၊ အရတိ အဓိဂစ္ဆတိ မဂ္ဂဖလဓမ္မေတိ အရိယော။ ဓာန်၊ဋီ၊၄၃၅။ အရ ဂမနေ၊ ‌ဏျော၊ ဣကာရာဂမော။ ဓာန်ဋီ၊ ၆၉၃-၆။ အာယီ-သံ] ဟူသော ပါဠိမှ အရိယာဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။ (၁) (က) အပြစ်မရှိ‌သော၊ အပြစ်ကင်းသော၊ ကောင်းသောသူ။(က) အပြစ်မရှိ-အပြစ်ကင်း-သော၊ ကောင်းသော။ ယာယံ ဒိဋ္ဌိ အရိယာ နိယျာနိကာ နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ။ ဝိ၊၅၊၁၆၈။ ဒီ၊၂၊၆၈။ မ၊၁၊၃၉၇။ အံ၊၂၊၂၅၆။ အရိယာတိ နိဒ္ဒေါသာ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၅၄။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၇။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၉၈။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၅။ အံ၊ဋီ၊၃၊၄၁။ သော ဣမိနာ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော။ ဒီ၊၁၊၆၆၊ ၁၆၃။ မ၊၁၊၂၃၈။ အံ၊၁၊၅၃၀။ အံ၊၂၊၃၉၂။ အရိယေနာတိ နိဒ္ဒေါသေန။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၇။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၈၁။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၂။ အရိယန္တိ (အရန္တိ?) အပေန္တိ တတော ဒေါသ, တေဟိ ဝါ အာရကာတိ အရိယော။ မ၊ဋီ၊၂၊၁၆၁။ (ဒီ၊၃၊၅၀။ မ၊၃၊၁၁၆။ သံ၊၁၊၂၉၇။ အံ၊၁၊၃၀၇။ ဇာ၊၂၊၉၁။ မဟာနိ၊၃၀။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉၆။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၃။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၉၂။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၇။ အံ၊ဋ္ဌ၊မ၊၂၊၂၄၉။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၃၈၅။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၅။ မ၊ဋီ၊၃၊၃၀၅။) (ခ) ကိလေသာတို့မှ ကင်းဝေးစင်ကြယ်သော၊ ဖြူစင်သော၊ မြင့်မြတ်သောသူ။ (ခ) ကိလေသာတို့မှ—ကင်းဝေး-စင်ကြယ်-သော၊ ဖြူစင်သော၊ မြင့်မြတ်သော။ ယာဝတာ ကဿပ အရိယံ ပရမံ သီလံ။ ဒီ၊၁၊၁၆၃။ အရိယန္တိ နိရူပက္ကိလေသံ ပရမဝိသုဒ္ဓံ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉၅။ ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ။ ဒီ၊၃၊၁၉၇။ မ၊၂၊၁၉၊ ၂၉၉။ အံ၊၂၊၂။ ၅၈။ ဥဒါန၊၁၁။ မဟာနိ၊၃၀။ အရိယာယာတိ ပရိသုဒ္ဓါယ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁၂။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၂၅။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇။ အရိယာယာတိ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန စ သမုစ္ဆေဒဝသေန စ ကိလေသေဟိ အာရကာ ဌိတာယ ပရိသုဒ္ဓါယ၊ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၂။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၁၂။ သန္နိပတိတာနံ ဝေါ... အရိယော ဝါ တုဏှိဘာဝေါ။ မ၊၁၊၂၁၇။ အံ၊၃၊၁၇၀။ ဥဒါန၊၈၉။ အရိယောတိ ဧကန္တဟိတာဝဟတ္တာ အရိယော၊ ဝိသုဒ္ဓေါ ဥတ္တမောတိ ဝါ အရိယော။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၉၄။ (ဒီ၊၃၊၂၃၄။ မ၊၃၊၁၅၆။ သံ၊၁၊၃၇၁။ ဣတိဝုတ်၊၂၄၃။ ပေတ၊၁၉၂။ ထေရ၊၂၂၇၊ ၂၅၁၊ ၂၈၆။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၄၅။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၁၆။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၃၄။ ပေတ၊ဋ္ဌ၊၂၂၆။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၄။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၅။ ဝိဘာဝိနီ။ ၉၇။ မဏိမဉ္ဇူ၊၁၊၂၇၃။) အရိယနှင့် အရိယဉာဏဒဿန-တို့လည်း ကြည့်။ (ဂ) (နိဗ္ဗာန်ကို အလိုရှိသဖြင့်) သိအပ် ရောက်အပ်သောသူ။ (ဂ) (နိဗ္ဗာန်ကိုအလိုရှိသဖြင့်)သိအပ် ရောက်အပ်သောသူ။ အဋ္ဌ နာမ ကိံ? အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ။ ခုဒ္ဒက၊၃။ အရိယောတိ နိဗ္ဗာနတ္ထိကေဟိ အဘိဂန္တဗ္ဗော။ ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၇၂။ အရိယံ စဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂ။ အံ၊၁၊၃၄၃။ ဓမ္မ၊၄၂။ ဣတိဝုတ်၊၂၀၇။ ထေရီ၊၄၀၀၊ ၄၁၅။ အာရကတ္တာ ကိလေသေဟိ အရဏီယတော စ အရိယော။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၈၁။ အရိယ နှင့်လည်း ယှဉ်ကြည့်။ (ဃ) မချွတ်မယွင်း မှန်ကန်သောသူ။ (ဃ) မချွတ် မယွင်း-မှန်ကန်သော။ အရိယသစ္စ-ကြည့်။ (င) ဆုတ်ယုတ် ပျက်စီးကြောင်းတရား၌ မဖြစ်တတ်သောသူ။ (င) ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးကြောင်း တရား၌ မဖြစ်တတ်သောသူ။ အရိယော ဒဿနသမ္ပန္နော၊ သလောကံ ဘဇတေ သိဝံ။ သုတ္တနိ၊၂၉၇။ အရိယောတိ န မ‌ဂ္ဂေန န ဖလေန၊ အပိစ ခေါ ပန ဧတသ္မိံ ပရာဘဝသင်္ခါတေ အနယေ န ဣရိယတီတိ အရိယော။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၆။ (စ) သတ္တဝါတို့ကို ကောင်းသော ကျင့်ဝတ်ကိုသင်ယူစေတတ် သင်ပေးတတ်သောသူ။(စ) သတ္တဝါတို့အား ကောင်းသောကျင့်ဝတ်ကို-သင်ယူစေတတ်–သင်ပေးတတ်–သောသူ။ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ၊ အရိယာ ဓမ္မဇီဝိနော။ ထေရီ၊၄၁၁။ သတ္တာနံ အာစာရသမာစာရသိက္ခာပဒေန အရီယန္တီတိ (အာစာရသမာစာရသိက္ခာပနေနဣရိယန္တီတိ ?) အရိယာ။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၂၂၇။ အာစာရသမာစာရသိက္ခာ ပနက (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၆၆), အာစာရသမာစာရ” သိက္ခာပက (ပေတ၊ဋ္ဌ၊၂၃၅), အာစာရ-သိက္ခာပန (ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၄၀၅) တို့နှင့်လည်း ယှဉ်ကြည့်။"တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၃" (၂) အရိယာပုဂ္ဂိုလ် (က) ကိလေသာတို့မှ ကင်းဝေးသော-အကျိုးစီးပွားမဲ့ကို မဖြစ်စေတတ်သော-အကျိုးစီးပွားကိုဖြစ်စေတတ်သော-သတ္တလောကသည် ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်အပ်သော-ကိလေသာရန်သူကို သတ်တတ်သော-မဂ်, ဖိုလ်တရားကိုရသော-ဖြူစင်သန့်ရှင်းသော-ပုဂ္ဂိုလ်၊ ပဋိဝေဓအရိယာပုဂ္ဂိုလ်။ (က) ကိလေသာတို့မှ ကင်းဝေးသော-အကျိုးစီးပွားမဲ့ကို မဖြစ်စေတတ်သော-အကျိုးစီးပွားကို ဖြစ်စေတတ်သော-သတ္တလောကသည် ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်အပ်သော–ကိလေသာရန်သူကို သတ်တတ်သော-မဂ်, ဖိုလ် တရားကို ရသော-ဖြူစင်သန့်ရှင်းသော-ပုဂ္ဂိုလ်၊ ပဋိဝေဓအရိယာပုဂ္ဂိုလ်။ ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အရိယော၊ အဋ္ဌ အရိယပုဂ္ဂလာ အရိယာ။ အဘိ၊ပု၊၁၁၆။ အရိယနိဒ္ဒေသေ ကိလေသေဟိ အာရကတ္တာ အရိယာ၊ သဒေဝကေန လောကေန အရဏီယတ္တာ အရိယာ။ အရိယဋ္ဌော နာမ ပရိသုဒ္ဓတ္ထောတိ ပရိသုဒ္ဓတ္တာပိ အရိယာ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၉။ အရိယော—ဝိ၊၃၊၂၈၆။ မ၊၁၊၁၉၂-၃၊ ၃၈၁။ သံ၊၂၊၂၇၉။ အံ၊၂၊၇၄-၅။ ဣတိဝုတ်၊၂၂၇။ မိလိန္ဒ၊၁၈၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၅။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၈၅။ အရိယာ—ဝိ၊၁၊၅။ ဒီ၊၁၊၇၁။ မ၊၁၊၄၉။ သံ၊၁၊၃၉၊ ၄၄၊ ၄၆၊ ၁၆၃။ သံ၊၂၊၃၄၂။ အံ၊၁၊၅၅။ အဘိ၊ဓ၊၄၅။ အဘိ၊ဝိ၊၃၈၇။ အဘိ၊ပု၊၁၆၉။ ပဋိသံ၊၄၁။ ဣတိဝုတ်၊၂၆၇။ သုတ္တနိ၊၃၉၆-၇။ ဇာ၊၁၊၁၆၂။ မဟာနိ၊၃၀။ နေတ္တိ၊၉၃။ မိလိန္ဒ၊၂၂၄။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၁။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁၉။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၆။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၁၆။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၁။ အရိယေတိ—သံ၊၂၊၃၄၂။ သုတ္တနိ၊၃၉၇။ အရိယဿ–ဝိ၊၂၊၃၀။ ဝိ၊၃၊၄၃၄။ ဝိ၊၄၊၂၆၄။ ဒီ၊၃၊၄၅၊ ၁၄၆။ မ၊၁၊၄၉။ မ၊၂၊၁၀၃။ သံ၊၂၊၂၇၉။ အံ၊၃၊၄၇၃။ အရိယာနံ အဒဿာဝီ (မ၊၁၊၁။ ၁၈၈။ မ၊၃၊၂၂၇။ သံ၊၂၊၃။ အဘိ၊ဓ၊၂၀၈။ အဘိ၊ဝိ၊၃၇၉။ ပဋိသံ၊၁၃၇)တိ အာဒီသု အရိယာတိ အာရကတ္တာ ကိလေသေဟိ အနယေ န ဣရိယနတော အယေ ဣရိယနတော သဒေဝကေန လောကေန အရဏီယတော ဗုဒ္ဓါ စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ စ ဗုဒ္ဓသာဝကာ စ ဝုစ္စန္တိ။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၁။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၈၄။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၁။ နိရုတ္တိနယေန ပဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ ပုရိမေသု အတ္ထဝိကပွေသု၊ ပစ္ဆိမေ ပန သဒ္ဒသတ္ထဝသေနပိ။ မ၊ဋီ၊၁၊၆၂။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၀၂-၃။ (မူလဋီ၊၁၊၁၆၂။) အရိယာနံ-ဝိ၊၁၊၆။ ဝိ၊၅၊၂၄၁။ ဒီ၊၁၊၇၈။ သံ၊၁၊၄၆။ အံ၊၃၊၃၇၁-၂။ အဘိ၊ဝိ၊၃၈၇။ အဘိ၊ပု၊၁၆၉။ အဘိ၊က၊၁၉၃။ ပဋိသံ၊၁၁၁။ ဓမ္မ၊၁၆၊ ၄၄။ ဣတိဝုတ်၊၂၆၈။ ဇာ၊၂၊၃၄၃။ နေတ္တိ၊၈၄။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၃-၄။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၇။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၆။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂။ ၁၀၀။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၇၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၅၅။ သုတွာန အရိယာန သုဘာသိတာနိ။ ဒီ၊၂၊၂၁၇။ ဧသာ အရိယာန ယာစနာ။ ဇာ၊၁၊၁၆၂။ မိလိန္ဒ၊၂၂၄။ အရိယေသု—အံ၊၂၊၃၅။ ဇာ၊၁၊၉၄။ ဇ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၁။ (ခ) ကောင်းသောအကျင့်ရှိသော-အကျင့်ကောင်းသော-ပုဂ္ဂိုလ်၊ အာစာရ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်။ (ခ) ကောင်းသော အကျင့် ရှိသော-အကျင့်ကောင်းသော-ပုဂ္ဂိုလ်၊ အာစာရ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်။ အရိယော ဟိ အရိယဿ ကထံ နဒဇ္ဇာ။ ဇာ၊၁၊၁၀၅။ အရိယောတိ အာစာရသမ္ပန္နော။ အရိယဿာတိ အာစာရသမ္ပန္နဿ။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၅။ ယဒိပိ အရိယသဒ္ဒေါ “ယေဟိ ဝေါ အရိယာ ပရိသုဒ္ဓကာယကမ္မန္တာ (မ၊၁၊၂၀-၁)တိအာဒီသု ဝိသုဒ္ဓါသယပယောဂေသု ပုထုဇ္ဇနေသုပိ ဝဋ္ဋတိ။ မ၊ဋီ၊၁၊၆၂။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၀၃။ (ဇာ၊၁၊၄၀၊ ၁၁၃၊ ၂၈၀၊ ၃၂၆။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၈။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၂၀။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၉၁၊ ၄၂၆။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၂၂၂။ အံ၊ဋီ၊၂၊၂၆၅။) အရိယာ ၄-မျိုး အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်သည် အာစာရ အရိယာ, ဒဿန အရိယာ, လိင်္ဂအရိယာ, ပဋိဝေဓအရိယာ-ဟူ၍ ၄-မျိုး ရှိ၏၊ ထို၄-မျိုးတို့တွင် အရိယာတို့၏ အကျင့် တရား၌ တည်သောသူသည် (လူဖြစ်စေ, တိရစ္ဆာန်ပင်ဖြစ်စေ) အာစာရအရိယာ မည်၏။ ရုပ်အဆင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း, ဣရိယာပုထ်အားဖြင့်၎င်း ကြည်ညိုစဖွယ် ရှုမြင်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဒဿနအရိယာ မည်၏။ အဝတ် အာရုံ အသွင်အပြင်အားဖြင့် ရဟန်းနှင့်တူသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သီလမရှိသူပင် ဖြစ်စေကာမူ လိင်္ဂအရိယာ မည်၏။ ဘုရားပစ္စေကဗုဒ္ဓါနှင့် မဂ်, ဖိုလ်တရားကို ရသော မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝကသည် ပဋိဝေဓအရိယာ မည်၏။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၆။ အရိယာပုဂ္ဂိုလ် အကျဉ်းအကျယ် ထိုပဋိဝေဓ အရိယာသည် အကျဉ်းအားဖြင့်—မဂ္ဂဋ္ဌာန် ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ယောက်၊ ဖလဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ယောက် ဟူ၍ အရိယာပုဂ္ဂိုလ် ၈-ယောက် ရှိသည်။ အကျယ်အားဖြင့်ကား—သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇၂။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၅၃-တို့၌ ၉၆-ယောက် ပြ၏။ ခုဒ္ဒကဋ္ဌ၊၁၅၂-၃။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၈၁-၂-တို့၌ ၁၀၈-ယောက် ပြ၏။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၅၃၂-၃-တို့၌ ၁၄၆-ယောက် ပြ၏၊ အရိယသာဝက-လည်း ကြည့်။) သံပေါက်ကဗျာ အရိယာဆိုသည်မှာ- ဒိ ဝိ သီ ဣ၊ မရှိမှန်စွာ။ မစ္ဆရိယလည်း၊ ထိုနည်းယူပါ။ သောတာပန်များ၊ ပယ်ငြားလေရာ။ တရားငါးပါး၊ မှတ်သားကြလေပါ။ လောဘခေါ်ငြား၊ တရားရာဂါ။ ဒေါသ မောဟ၊ ဓမ္မမှန်စွာ။ နည်းလှ ပါးလှ၊ ဖြစ်ကြသူမှာ။ ခေါ်ဆိုကြ၊ သကဒါဂါမ်ပါ။ ကာမခေါ်ငြား၊ တရားရာဂါ။ ဒေါသတသီး၊ အပြီးမှတ်ပါ။ လုံးဝကင်း၍၊ ရှင်းလင်းသူမှာ။ ခေါ်ဆိုဘိ၊ မှတ်သိ အနာဂါမ်။ ကိလေသာများ၊ တရားဖြာဖြာ။ လုံးစုံကင်းလို့၊ ရှင်းလင်းလေရာ။ ထိုသောသူအား၊ ခေါ်ငြားမှန်စွာ။ ရဟန္တာ ခေါ်ကြမလွဲပါ။ ။ ပိဋကလမ်းညွှန်လာ အရိယာများအကြောင်း ကာဠိဂေါဓသုတ်၌ မဟာ-သံ-ပါ-၃၄၆၊ အရိယာတို့မှာ ရတနာ သုံးပါး၌ သက်ဝင်မှု၊ သီလလုံခြုံမှု၊ ပေးကမ်းမှုတို့၌ မြဲသောကြောင့် အပါယ်လေးပါး မလားရကြောင်း။ မဟာနိ-ပါ-၅၀၊ မဟာနိ-ဋ္ဌ-၁၆၈၊ အရိယာတို့မှာ ကိုယ့်ဂုဏ်ကို ကိုယ်ဖေါ်၍ မပြောဆိုကြကြောင်း။ ။ ထေရ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၃။ ။ အံ-၄-ပါ-၃၈၉၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၁၈၊ သပ္ပုရိသသုတ်။ ဂိဉ္ဇကာဝသထသုတ်၌ မဟာ-သံ-ပါ-၃၁၀၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၃၁၁၊ အရိယာသာဝကတို့မှာ ဗုဒ္ဓ ဓမ္မ သံဃ အနုဿတိ သုံးပါး၊ အရိယကန္တ သီလ (ငါးပါး သီလ) ဤလေးပါး မြဲကြကြောင်း ဟောထား၏၊ (ပ-ဒု-တ-သုတ်)။ ဂုဏဇာတ်၌ ဇာတက-ပါ-ပ-အုပ်-၃၈၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂၁၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ မျက်နှာမလိုက်တတ်ကြောင်း၊ ကျေးဇူးရှိသူကို ရှိသည့်အလျောက် ချီးမြှောက်တတ်ကြောင်း၊ ဇီဝိတာရောပနကထာ၌ အဘိ-၅-ပါ-၃၄၂၊ အဘိ-၅-ဋ္ဌ-၂၃၃၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ မလွန်ကျူးသောအရာများကို ရှင်းပြခန်း။ တိဿဗြဟ္မာသုတ်၌ အံ-၇-ပါ-၄၅၃၊ အံ-၇-ဋ္ဌ-၁၇၃၊ ဥဘတောဘာဂ ဝိမုတ္တစသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ သဥပါဒိသေသ၊ အနုပါဒိသေသ ဖြစ်သည်ကို သိနိုင်သော အရိယာ ဗြဟ္မာများရှိကြောင်း ဟောထား၏။ ဓမ္မိကသုတ်၌ သုတ္တ-ပါ-၃၃၅၊ သုတ္တ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၉၉၊ အဘိညာဉ်ရ အနာဂါမိမဂ်၌ တည်သော ဥပါသကာက မေးလျှောက်၍ ဘုရားရှင်က ရဟန်းအရိယာ လူအရိယာတို့၏ အကျင့်ကို ခွဲခြားဟောထား၏။ နာနာကရဏသုတ်၌ အံ-၄-ပါ-၄၄၁၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၃၁။ ဗြဟ္မာပြည်ရောက်သော ပုထုဇဉ်တို့မှာ ဈာန်အရှိန်ကုန်က အပါယ်လေးပါးသို့ လားကြရပြန်ကြောင်း၊ (ဗြဟ္မာပြည်မှာ တဝင်းဝင်း ဝက်စားကျင်းမှာ တရှုတ်ရှုတ်ဟူလို)၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ကား ထိုဗြဟ္မာပြည်၌ပင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံကြကြောင်း ဟောထား၏။ ဤသို့ ထူးခြား ကြသည်ဟူလို။ ။ ဒု-သုတ်၊ အံ-၄-ပါ-၄၄၃၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၃၃၊ အရိယာဗြဟ္မာတို့ သုဒ္ဓါဝါသ ဘုံရောက်ကြပုံ ဟောထား၏။ မေတ္တာသုတ်၊ ပဌမ အံ-၄-ပါ-၄၄၃၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၃၃၊လည်း ကြည့်။ နီတမထေရ်သည် ခန္ဓ-သံ-ဋ္ဌ-၂၇၃၊ ဦးခေါင်းပေါ် သင်တုန်းဓားသွား တင်ကာမျှ ကာလတွင် ရဟန္တာဖြစ်သော မထေရ်၊ မဟာအရိယာဝံသအကျင့်ကို ကျင့်ပြီး ပံသုကူ ကောက်ရာတွင် မဟာဗြဟ္မာ (၇၀၀)တို့က တပြိုင်နက် ရှိခိုးကြကြောင်း၊ ဋ္ဌ-၌ ဂါထာများ ပါ၏။ ပစ္စယသုတ်၌ နိဒါန-သံ-ပါ-၂၆၄၊ နိဒါန-သံ-ဋ္ဌ-၃၈၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နဓမ္မကို ဟောထား၏၊ အရိယသာဝကတို့မှာ ယုံမှားခြင်း “၁၆” ပါးမှ လွတ်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း၊ နိဒါန-သံ-ပါ-၂၆၅၊ ပတ္တကမ္မသုတ်၌ အံ-၄-ပါ-၃၇၆၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၁၂၊ လူအရိယာတို့မှာ အဘိဇ္ဈာစသည်၏ အပြစ်ကိုမြင်၍ ပယ်ကြပုံ၊ အသက်မွေးပြုပုံ၊ နေထိုင်ကြပုံကိုလည်း ဟောထား၏။ ဂါထာများပါ၏၊ တရားသဖြင့် စီးပွားရှာ၍ ရအပ်သော အကျိုးလေးပါး။ ပပတိတသုတ်၌ အံ-၄-ပါ-၃၀၈၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၂၄၉၊ အရိယာသီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ၊ ဝိမုတ္တိ၊ ဤလေးပါးနှင့် မပြည့်စုံလျှင် ဓမ္မ, ဝိနယမှ လျောကျ၍ ပြည့်စုံလျှင် မလျှောကျနိုင်ကြောင်း ဟောထား၏၊ ဂါထာပါ၏။ ဗုဒ္ဓ-ပါ-၃၀၁၊ ဗုဒ္ဓ-ဋ္ဌ-၅၃။ ။ ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၁၇၃၊ ၂၆၇။ ။ ဒီဃ-၂-ဋ္ဌ-၂၄၂။ ။ ပါရိဆတ္တကသုတ်၊ အံ-၇-ပါ-၄၈၆၊ အံ-၇-ဋ္ဌ-၁၈၄၊ တာဝတိံသာနတ်ပြည်ရှိ ပင်လယ်ကသစ်ပင်ပွင့်လျှင် နတ်တို့မှာ ၄-လတိုင်တိုင် ပျော်မြူးကြပုံနှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ အရိယာသာဝကတို့ ပျော်မြူးခြင်း ၇-မျိုး ဟောထား၏၊ မှတ်သားဖွယ်။ ဘုရားရှင်လက်ထက်တော်က သာဝတ္ထိပြည်၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၊ ကပိလဝတ်ပြည်ရှိ အရိယာများကိုရေတွက်ပြခန်း၊ မိလိန္ဒ-ပါ-၃၃၁။ မဟာနာမသုတ်၌ အံ-၆-ပါ-၂၅၁၊ အံ-၆-ဋ္ဌ-၈၀၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ ရှေ့အနုဿတိ ၆-ပါးဖြင့် အနေများကြကြောင်း ဟောထား၏၊ အံ-၁၁-ပါ-၅၃၀၊ ၅၃၄။ အံ-၁၁-ဋ္ဌ-၃၄၄၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်ကို ဖြည့်ကျင့်နေထိုင်ပုံ ၁၁-ပါးကို ဟောထား၏၊ အံ-၈-ပါ-၅၅၊ အံ-၈-ဋ္ဌ-၂၂၃၊ ဥပါသကာတို့ သိမှတ် ဘွယ်ရာများ။ ။ အဂ္ဂပ္ပသာဒသုတ်၌ ဣတိ-ပါ-၂၅၄၊ ဣတိ-ဋ္ဌ-၂၆၊ မှတ်သားဖွယ် ဂါထာများ၊ သတ္တဝါများတွင် ဘုရားရှင်၊ တရားများတွင်နိဗ္ဗာန်၊ သံဃာများတွင် အရိယာသံဃာ အမြတ်ဆုံးဖြစ်ကြောင်း ဟောထား၏။ နေတ္တိ-ပါ-၁၁၈၊ ၁၂၅၊ နေတ္တိ-ဋ္ဌ-၂၃၁၊ ဤ၌အညွှန်းများပါရှိ၏။ လောကဓမ္မသုတ်(ပ-ဒု)၊ အံ-၈-ပါ-၇၊ အံ-၈-ဋ္ဌ-၁၉၅။ ။ အံ-၄-ပါ-၅၀၉။ ။ ဒုတိယလောကဓမ္မသုတ်၌-ပုထုဇဉ်တို့မှာ လောကဓမ် ၈-ပါး၌ လက္ခဏာရေးသုံးပါး တင်၍ မရှုနိုင်ကြကြောင်း၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ကား ရှုနိုင်ကြကြောင်း ဟောထား၏။ ဝဍ္ဎီသုတ်၌ အံ-၅-ပါ-၇၁၊ အံ-၅-ဋ္ဌ-၃၀၊ (ပ-ဒု)၊ ကြီးပွါးခြင်းအကြောင်းအင်္ဂါများကို ဟောထား၏။ အံ-၁၀-ပါ-၃၆၅၊ အံ-၁၀-ဋ္ဌ-၃၂၃၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ ကြီးပွါးခြင်းအကြောင်း ၁၀-မျိုးကို ဟောထား၏။ သက္ကဝတ္ထု ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၁၇၅၊ သီလအနံ့မှာ မွှေးကြိုင်လှ၏ဟု လျှောက်ထားပုံ၊ ဘုရားရှင်ဝမ်းသွားထားသော အညစ်အကြေးများကို သိကြားမင်း က ဦးခေါင်းပေါ် တင်ယူသွားပြီးစွန့်ပုံ၊ အရိယာနှင့်ပေါင်း ချမ်းသာကြောင်း၊ လူမိုက်နှင့်ပေါင်း ဆင်းရဲကြောင်းဂါထာ။ အံ-၇-ဋ္ဌ-၁၈၃၊ အံ-၇-ပါ-၄၈၀၊ ၂၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ သဒ္ဓါတရားသည် အဓိဂမသဒ္ဓါမည်၏။ ။ (တနည်း)ပစ္စက္ခသဒ္ဓါမည်၏။ သမဏသုတ်၊ အံ-၄-ပါ-၅၆၀၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၉၂၊ ဤသာသနာ၌သာ အရိယာသမဏ ရှိနိုင်ကြောင်း ဟောထား၏။ စူဠသီဟနာဒသုတ်၊ ပဏ်-၁-ပါ-၉၂။ ပဏ်-၁-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၀၇၊ အရိယာသမဏမှာ ငါဘုရားသာသနာ၌သာရှိ ၏ဟု ရဲရင့်စွာ ကြုံးဝါးတော်မူပုံ။ သေက္ခသုတ်၊ မဟာ-သံ-ပါ-၂၀၁၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၂၈၀၊ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ သစ္စာလေးပါးကိုသိခြင်း၊ အညတိတ္ထိယ သာသနာ၌ အရိယာသမဏတို့ မရှိကြောင်းကို သိခြင်း၊ အသေက္ခပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ သဒ္ဓိန္ဒြေစသည် ၅-ပါး၊ စက္ခုန္ဒြေစသည် ၆-ပါးကိုသိခြင်းနှင့် ပြည့်စုံကြကြောင်း ဟောထား၏။ ။ သလ္လသုတ်၊ သဠာ-သံ-ပါ-၄၀၉၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၁၇၊ အဿုတဝါ ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ ဝေဒနာခံစားရပုံချင်း တူသော်လည်း သောကပရိဒေဝ စသည်ဖြစ်ခြင်း၊ မဖြစ်ခြင်းကား ကွာခြားကြကြောင်း ဟောထား၏။ သဟဿဘိက္ခုနီသံဃသုတ်၌ မဟာ-သံ-ပါ-၃၁၄၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၃၁၃၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ ပြည့်စုံသောတရား လေးပါးကို ဟောထား၏၊ (ဗုဒ္ဓါနုဿတိ၊ ဓမ္မာနုဿတိ၊ သံဃာနုဿတိ၊ အရိယာကန္တသီလ)၊ ဘုရားရှင်လက်ထက်တော် အခါ၌ သာဝတ္ထိ ပြည်၌ လူအရိယာ ၅-ကုဋေ၊ လူပုထုဇဉ် ၂-ကုဋေမျှရှိကြောင်း ဖွင့်ပြထားပုံ၊ ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃။ ။ ဓမ္မပဒ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂၂၀၊ ၄၂၅။ ဥဒါန-ဋ္ဌ-၃၈၅။ သိက္ခာသုတ် (ပဌမ)၊ အံ-၃-ပါ-၂၃၃၊ အံ-၃-ဋ္ဌ-၂၁၆၊ အရိယာရဟန်းတော်တို့မှာ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကသိက္ခာပုဒ်များကို ရံခါကျူးလွန်မိကြသေးသော်လည်းသိက္ခာ သုံးပါး၌ ဓုဝသီလ, ဌိတသီလဖြစ်ကြောင်း ဟောထား၏၊ ဒုတိယ၊ အံ-၃-ပါ-၂၃၄၊ အံ-၃-ဋ္ဌ-၂၁၇၊ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်၊ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ် ၅-မျိုးကို ဟောထား၏၊ သီလသုတ်၊ မဟာ-သံ-ပါ-၆၁၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၇၉၊ အရိယာအသျှင်မြတ်တို့ကို မြင်ရကြားရရာ၌ အားတက်ပြီး အတုယူ၍ ဗောဇ္ဈင်ကို အားထုတ်လျှင် ၇-ပါးသောအကျိုးကို ရနိုင်ကြောင်း ဟောထား၏။ သုနေတ္တသုတ်၌ အံ-၇-ပါ-၅၀၀၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ပြစ်မှားခြင်းမှာ သာသနာပ ပုဂ္ဂိုလ်ကောင်းများကို ပြစ်မှားသည်ထက် အပြစ်ကြီးလေးလှကြောင်း ဟောထား၏။ သေဋ္ဌဓမ္မပဥှ၌ မိလိန္ဒ-ပါ-၁၆၃၊ လူအရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့က ပုထုဇဉ် ရဟန်း သာမဏေတို့အား ရှိခိုးရပုံကို ရှင်းပြခန်း။ အက္ကောသသုတ်၌ အံ-၁၀-ပါ-၃၉၃၊ အံ-၁၀-ဋ္ဌ-၃၂၀၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ပြစ်မှား ပြစ် ၁၀-ပါးကို ဟောထား၏။ အရိယာဥစ္စာ ၇-ပါး (၁) သဒ္ဓါ ဓနံ-ရတနာသုံးပါးဂုဏ်တရားနှင့် ကံ ကံ၏အကျိုးများကိုယုံစားခြင်း၊ (၂) သီလ ဓနံ-သီလတည်းဟူသောဥစ္စာ၊ (၃) ဟိရီ ဓနံ- မကောင်းမှု၌ရှက်ခြင်းဥစ္စာ၊ (၄) ဩတ္တပ္ပ ဓနံ- မကောင်းမှု၌ကြောက်ခြင်းဥစ္စာ၊ (၅) သုတ ဓနံ- အကြားအမြင်များခြင်းဥစ္စာ၊ (၆) စာဂ ဓနံ- ပေးစွန့်လှူဒါန်းခြင်းဥစ္စာ၊ (၇) ပညာ ဓနံ- မဂ်ဖိုလ် ပညာဥစ္စာ။သတ္တင်္ဂုတ္တရ။ ပါ။ ၃၉၈။ သုတ်ပါထေယျ။ ပါ။ ၂၀၈။ ဋ္ဌ။ ၂၂၁။ ဒီဃ-၃-ပါ-၂၀၈၊ ဒီဃ-၃-ဋ္ဌ-၂၂၁၊ (သဒ္ဓါ-ဟိရိမာ-ဩတ္တပ္ပီ-ဗဟုဿုတ-အာရဒ္ဓဝီရိယ-ဥပဋ္ဌိတဿတိ-ပညာဝါ)၊ အရိယာဓန ၇-ပါး ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြ၏။ အရိယာ ကထာမျိုး ၁၀-ပါး အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များ ပြောကြားလေ့ရှိသောစကားမျိုး ၁၀-ပါးဟူ၏။ (၁) အလိုနည်းမှုနှင့်စပ်သောစကား၊ (၂) ရောင့်ရဲလွယ်မှုနှင့်စပ်သော၊ (၃) ဆိပ်ငြိမ်မှုနှင့်စပ်သော၊ (၄) ရှင်လူတို့နှင့် ရောရောစပ်စပ်မဆက်ဆံလိုကြောင်းနှင့်စပ်သော၊ (၅) ဝိပဿနာတရားအားထုတ်ကြိုးစားမှုနှင့်စပ်သော၊ (၆) သီလ နှင့်စပ်သောစကား၊ (၇) သမာဓိ နှင့်စပ်သောစကား၊ (၈) ပညာ နှင့်စပ်သောစကား၊ (၉) မဂ်ဖိုလ်နှင့်စပ်သောစကား၊ (၁၀) ပစ္စဝက္ခဏာဉာဏ်နှင့်စပ်သောစကား။ အရိယာတို့ နှလုံးမသွင်းမပြုလုပ်သောတရား ၈-ပါး (၁) သင်္ခါရတရားစုကို သုခဟုနှလုံးမသွင်းခြင်း၊ (၂) အတ္တဟု နှလုံးမသွင်းခြင်း၊ (၃) မာတုဃာတက၊ (၄) ပိတု ဃာတက၊ (၅) အရဟန္တဃာတက၊ (၆) လောဟိတုပ္ပါဒက၊ (၇) သံဃဘေဒကကံတို့ကို မကျူးလွန်တော့ခြင်း၊ (၈) ဗုဒ္ဓသာသနာတော်မှ တစ်ပါးသောဆရာတို့ကို မရှာမှီးတော့ခြင်း။ အရိယာပုဂ္ဂိုလ် ၉၆-ယောက် ကို သည်မှာ ကြည့်ပါ။ (၁) သောတာပန် ၂၄-ယောက် (၂)သကဒါဂါမ် ၁၂-ယောက် (၃) အနာဂါမ် ၄၈-ယောက် (၄) ရဟန္တာ၁၂-ဦး ပေါင်း ၉၆-ယောက်ဖြစ်၏။အဘိဓမ္မာပိဋက ပုဂ္ဂလပညတ်ပါဠိတော် အရိယာ ဖိုလ် ၄-ပါး အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကိုခံစားနိုင်သော အရိယာမဂ်၏ အကျိုးဖြစ်သော `ဖိုလ်စိတ် ၄-ပါး´ကိုခေါ်သည်။ အရိယာတို့၏ဂုဏ်ကျေးဇူးတော် ၃၀ အရိယာတို့၏တပည့်တို့၌ မွန်မြတ်သောဂုဏ်ကျေးဇူးတော် ၃၀-တို့နှင့်ပြည့်စုံ၏ဟူလို။ (၁) ကောင်းစွာ ပြေပြစ်နူးညံ့သိမ်မွေ့သော မေတ္တာစိတ်ရှိခြင်း၊ (၂) ဖျက်ဆီးအပ် ဖျောက်အပ် နှိမ်အပ်သော မာနရှိခြင်း၊ (၃) ရတနာသုံးပါး၏ဂုဏ် ကံ ကံ၏အကျိုးကို မတုန်မလှုပ် အမြဲထိုးထွင်း၌ယုံကြည်ခြင်း သဒ္ဓါတရားရှိခြင်း၊ (၄) ရွှင်မြူးသောစိတ်ကိုပြည့်စုံစွာဆုံးမခြင်းရှိ၌ ငြိမ်သက်ချမ်းမြေ့သောသမာပတ်ကို ရခြင်း၊ (၅) မြတ်သောသီလရှိသည်ဖြစ်၍ ကောင်းသောအနံ့ဖြင့် ထုံမွမ်းခြင်း၊ (၆) နတ်လူတို့ ချစ်မြတ်နိုးတတ်ခြင်း၊ (၇) နှစ်သက်အပ်သောသူဟူ၍အာသဝကုန်ပြီးသောသူမြတ်တို့ တောင့်တအပ်ခြင်း၊ (၈) နတ်လူတို့ ရိုသေအပ် ရှိခိုးအပ်ခြင်း၊ (၉) ပညာရှိတို့ချီးမွမ်းအပ်ခြင်း၊ (၁၀) လူ့ပြည်နတ်ပြည်၌ လူနတ် အပေါင်းနှင့် မရောနှောခြင်း၊ (၁၁) အနည်းငယ်သောအပြစ်၌လည်း ဘေးဟုရှုမြင်ခြင်း၊ (၁၂) သမ္ပတ္တိနှင့်ပြည့်စုံသောသူတို့အား မဂ်ဖိုလ်အကျိုးကို ပြီးစေတတ်ခြင်း၊ (၁၃) အလိုရှိတောင့်တသော် များမြတ်သောပစ္စည်းကိုရနိုင်ခြင်း၊ (၁၄) မြဲသောကျောင်းအိပ်ယာနေရာမရှိခြင်း၊ (၁၅) ဈာန်၌ယှဉ်၍ မြတ်သောနေလေ့ရှိခြင်း၊ (၁၆) ထွေးယှက်သောကိလေသာကွန်ယက်ကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊ (၁၇) မြတ်သောမဂ်ဖိုလ်တရားကို လျှို့ဝှက်ဖုံးလွှမ်းခြင်း၊ (၁၈) လာလတ္တံ့သောဂတိကို တားမြစ်ခြင်း၊ (၁၉) အပ္ပနာသို့ရောက်သော တရားရှိခြင်း၊ (၂၀) နှိမ့်ချစွာနေခြင်း၊ (၂၁) အပြစ်မရှိသောအသုံး အဆောင်ရှိခြင်း၊ (၂၂) ဂတိတရားမှလွတ်ခြင်း၊ (၂၃) ယုံမှားသင်္ကာမှ ကူးမြောက်ခြင်း၊ (၂၄) ဝိမုတ္တိဈာန်ကို အလိုရှိခြင်း၊ (၂၅) မြင်အပ်သောတရားရှိခြင်း၊ (၂၆) မတုန်မလှုပ်မြဲသည်ဖြစ်၍ ဘေးကိုတားမြစ်စေသောသူတို့၏ မှီခိုရာသို့ရောက်ခြင်း၊ (၂၇) ကောင်းစွာပြတ်အပ်သော အနုသယရှိခြင်း၊ (၂၈) အာသဝေါကုန်ခြင်းသို့ ရောက်ခြင်း၊ (၂၉) ငြိမ်သက်ချမ်းမြေ့သောသမာပတ်၌ များစွာနေလေ့ရှိခြင်း၊ (၃၀) ရဟန်းကျေးဇူးဂုဏ်နှင့် အလုံးစုံပြည့်စုံခြင်း။ ရည်ညွှန်းကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ Category:သောတာပန်များ Category:ရဟန္တာများ ကဏ္ဍ:ဧတဒဂ်ရ ပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မဟာသာဝကများ