သံဃာဂုဏ်တော်

သံဃာ့-ဂုဏ်-ကျေးဇူးသံဃဂုဏ (ပု) [သံဃ+ဂုဏ] ။ “သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော” တိအာဒိနာ သုတ္တန္တပရိယာယေနေဝ သံဃဂုဏေ ကထယိံသု။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁၀-၁။ သာရတ္ထ၊၃၊၃၂၅။ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၆။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၉၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၁၄။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈၇။ သုတ္တနိ၊ ဋ္ဌ၊၁၊၂၈၁၊ ၂၈၃)။ သံဃာဂုဏ်တော်(၉) သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော၊ ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော၊ ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော၊ သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော၊ ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော၊ အာဟုနေယျော၊ ပါဟုနေယျော၊ ဒက္ခိဏေယျော၊ အဉ္ဇလိကရဏီယျော၊ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ။ သံဃာ့ဂုဏ်တော် တို့သည်— (၁) သုပ္ပဋိပန္နတာ- ကောင်းစွာ ကျင့်ခြင်း။ (၂) ဥဇုပ္ပဋိပန္နတာ- ဖြောင့်မတ်စွာကျင့်ခြင်း။ (၃) ဉာယပ္ပဋိပန္နတာ- လျော်ကန်စွာ နိဗ္ဗာန်အလို့ငှာ ကျင့်ခြင်း။ (၄) သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ- ရိုသေစွာကျင့်ခြင်း။ (၅) အာဟုနေယျတာ- အရပ်ဝေးမှ ဆောင်၍သော်လည်း ပေးလှူပူဇော်ရန်ထိုက်တန်ခြင်း။ (၆) ပါဟုနေယျတာ- ဧည့်သည်တို့ အလို့ငှာ စီမံထားသော ဝတ္ထုကိုသော်လည်း ပေးလှူ ပူဇော်ရန် ထိုက်တန်ခြင်း။ (၇) ဒက္ခိဏေယျတာ- တမလွန်အတွက် ရည်မြှော်သော အလှူကို ခံထိုက်ခြင်း။ (၈) အဉ္ဇလိကရဏီယတာ- လက်အုပ် ချီခြင်းငှာ ထိုက်တန်ခြင်း။ (၉) လောကဿ အနုတ္တရပုညက္ခေတ္တတာ = သတ္တဝါအပေါင်း၏ ကောင်းမှုပြုရန် အမြတ်ဆုံးလယ်ယာမြေဖြစ်ခြင်း ဟူ၍ ၉-ပါးအပြား ရှိကုန်၏။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၁၁-၂။ ဒီ၊၂၊၈၀။ ဒီ၊၃၊၄။ မ၊၁၊၄၅-၆။ သံ၊၁၊၂၂၁-၂၊ ၂၉၉။ သံ၊၂၊၄၆၄-၇၊ ၄၆၉-၇၂။ သံ၊၃၊၂၉၈၊ ၃၁၀။ အံ၊၁၊၂၀၉၊ ၂၂၃။ အံ၊၂၊၁၈၇၊ ၂၅၂-၃။ အံ၊၃၊၄၀၅။ နေတ္တိ၊၄၈)။ အဓိပ္ပါယ် အကျယ် (သံဃာ့ဂုဏ်တော် (၉)ပါးတို့တွင် အရိယမဂ်ဟုဆိုအပ်သော မဖောက်မပြန်သော အကျင့်ကို ကောင်းစွာကျင့်ခြင်း-သုပ္ပဋိပန္နတာဂုဏ်တော် (ဝါ)သုတ်, အဘိဓမ္မာ, ဝိနည်းတရား၌ မြတ်စွာဗုဒ္ဓ ဆုံးမတော်မူတိုင်း-မချွတ်မယွင်းသော အကျင့်ကို ကောင်းစွာ ကျင့်ခြင်း = သုပ္ပဋိပန္နတာဂုဏ်တော်, အရိယမဂ်ဟုဆိုအပ်သော ဖြောင့်မတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်ခြင်း-ဥဇုပ္ပဋိပန္နတာဂုဏ်တော် (ဝါ) အလယ်၌ဖြစ်သော အကျင့် (မဇ္ဈိမပဋိပဒါ)ဖြင့် အယုတ်တရား (၂)ပါးသို့ မကပ်ရောက်မူ၍ အကောက်သုံးပါး အပြစ်များကို ပယ်ခွါခြင်းငှာ ကျင့်ခြင်း-ဥဇုပ္ပဋိပန္နတာဂုဏ်တော်, နိဗ္ဗာန်သို့ သွားရောက် တတ်သောကြောင့် လည်းကောင်း, နိဗ္ဗာန်ကို ထိုးထွင်း၍ သိကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း ဉာယမည်သော အရိယမဂ်ကို ကျင့်ခြင်း ဉာယပ္ပဋိပန္နတာဂုဏ်တော် (ဝါ) ဉာယမည်သော သင့်လျော်လျောက်ပတ်သော အကျင့်ကို နိဗ္ဗာန်အလို့ငှာ ကျင့်ခြင်း-ဉာယပ္ပဋိပန္နတာဂုဏ်တော်, နိဗ္ဗာန်အား သင့်လျော်သောကြောင့်လည်းကောင်း, ဝဋ်ဆင်းရဲမှထွက်မြောက်ခြင်းငှာ သင့်လျော်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ သာမီစိမည်သော အရိယမဂ်ကို ကျင့်ခြင်း သာမီစိပ္ပဋိပန္နတာဂုဏ်တော်, (ဝါ) ဂုဏ်ကျေးဇူးကို မြတ်နိုးသဖြင့်လူ, နတ်, ဗြဟ္မာ, သတ္တဝါတို့ ပြုအပ်သော ခရီးဦးကြိုဆိုခြင်း, လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးခြင်း, နေရာဖြင့် ဖိတ်မန်ခြင်းစသော အရိုအသေပြုမှုကို ခံထိုက် အောင်ကျင့်ခြင်း = သာမီစိပ္ပဋိပန္နာဂုဏ်တော်, ဝေးသောအရပ်မှသော်လည်းဆောင်၍ သီလဝန္တပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ပေးလှူအပ်သော (ထူးဆန်းရှားပါး မွန်မြတ်သော) လှူဘွယ် ဝတ္ထုကို ခံယူခြင်းငှာ သင့်လျော် လျောက်ပတ်ခြင်း . အာဟုနေယျတာဂုဏ်တော်, (ဝါ) ဝေးသောအရပ်မှသော်လည်း အလုံးစုံသော ဥစ္စာနှစ်ကိုလည်း ပေးလှူရာ၏အဖြစ် (ဝါ) သိကြားစသောပုဂ္ဂိုလ်တို့၏လည်းပေးလှူ ပူဇော်အပ်သော (ထူးဆန်းရှားပါး မွန်မြတ်သော)လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို ခံထိုက်သည်၏အဖြစ် = အာဟုနေယျတာဂုဏ်တော်, အရပ်လေးမျက်နှာတို့မှ လာသော ဆွေမျိုး မိတ်သင်္ဂဟတို့၏ အကျိုးငှာ ကောင်းစွာ ပြုပြင်စီရင်အပ်သော ဧည့်သည်တို့အား ရည်ရွယ်၍ ထားအပ်သော လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို ပေးလှူခြင်းငှာ သင့်လျော် လျောက်ပတ် သည်၏အဖြစ်, ခံယူခြင်းငှာလည်း ထိုက်သည်၏အဖြစ် = ပါဟုနေယျတာ ဂုဏ်တော်, (ဝါ) သူခပ်သိမ်းတို့၏ ရှေးဦးစွာ ဆောင်ယူ၍ ပေးလှူရာ၏အဖြစ် (ဝါ) ခပ်သိမ်းသောအပြားအားဖြင့် ဆောင်ယူ၍ပူဇော်အပ်သော (သန့်ရှင်းစင်ကြယ် ထူးဆန်းမွန် မြတ်သော) လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို ခံထိုက်သည်၏ အဖြစ် = ပါဟုနေယျတာဂုဏ်တော်, တမလွန် လောကကို ယုံကြည်၍လှူအပ်သော (သန့်ရှင်း စင်ကြယ် မွန်မြတ်သော) လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို ခံထိုက်သည်၏အဖြစ် (ဝါ) တမလွန်လောကကို ယုံကြည်၍ လှူအပ်သော (သန့်ရှင်းစင်ကြယ် မွန်မြတ်သော) လှူဖွယ်ဝတ္ထုအားလျော်သည်၏အဖြစ် = ဒက္ခိဏေယျတာဂုဏ်တော်, ကောင်းမှုကို အလိုရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏လက် အုပ်ချီခြင်းကို ပြုထိုက်သည်၏ အဖြစ် = အဉ္ဇလိကရဏီယတာဂုဏ်တော်, သတ္တဝါ အားလုံး၏ ကောင်းမှုတည်းဟူသော မျိုးစေ့ကို အကျိုးစီးပွား များစွာရနိုင်သဖြင့် ထူးကဲမြင့်မြတ်သော လယ်, ယာမြေကောင်းသဖွယ် ဖြစ်သည်၏အဖြစ် = လောကဿ အနုတ္တရပုညက္ခေတ္တတာဂုဏ်တော် ဤသို့ သံဃာ့ဂုဏ်တော်သည် ကိုးပါးဖြစ်သတည်း။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၁၁-၄။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၂၇၈-၈၁။ တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၀ မဟာစည်ဆရာတော်ကြီး၏ မြန်မာပြန် ဘဂဝတော - မြတ်စွာဘုရားရှင်၏၊ သာဝကသံဃော- တပည့်သားဖြစ်သော အရိယာသံဃာတော်အပေါင်း (နှင့် အရိယာနွယ်ဝင် သံဃာတော်အပေါင်း)သည် --- သုပ္ပဋိပန္နော - လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟကင်းကြောင်း သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ အကျင့်ကောင်းကို) ကောင်းစွာ ကျင့်တော်မူသော သံဃာတော်။ ဥဇုပ္ပဋိပန္နော - ကိလေသာအကောက်ကင်းရန် ဖြောင့်မှန်စွာ ကျင့်တော်မူသော သံဃာတော်။ ဉာယပ္ပဋိပန္နော - ဆင်းရဲငြိမ်းရန် နိဗ္ဗာန်အလို့ငှာ သင့်လျော်စွာကျင့်တော်မူသော သံဃာတော်။ သာမိစိပ္ပဋိပန္နော - သူများကပြုသည့် ရိုသေမှုနှင့် သင့်တင့်ထိုက်တန်အောင် ကျင့်ကြံတော်မူသော သံဃာတော်။ အာဟုနေယျော - ရပ်ဝေးမှပင် ဆောင်ယူလာ၍ ပေးလှူသည်ကို ခံယူတော်မူထိုက်သော သံဃာတော် ပါဟုနေယျော - ချစ်မြတ်နိုးအပ်သည့် ဧည့်သည်များ အတွက် အထူးပြုပြင်ထားသော စားကောင်းသောက်ဖွယ် ကိုပင် ပေးလှူပူဇော်ထိုက်သော သံဃာတော်။ ဒက္ခိဏေယျော - နောင်တမလွန်လောက၌ ကောင်းကျိုးရမည်ဟု ယုံကြည်၍ ပေးလှူသည်ကို ခံယူတော်မူထိုက်သော သံဃာတော်။ အဉ္စလိကရဏီယျော - ကောင်းကျိုးချမ်းသာ မှန်စွာ ရမည်ဟု ယုံကြည်မျှော်ကိုးလျှက် လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးထိုက်သော သံဃာတော်။ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတံ လောကဿ - ကောင်းမှုမျိုးကို စိုက်ပျိုးရန်အလို့ငှာ သတ္တဝါအပေါင်း၏ အကောင်းဆုံးလယ်ယာမြေဖြစ်တော်မူသော သံဃာတော်။ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် သံဃာနုဿတိ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ