အကိရိယဝါဒ

(၁) ကံကို မပြုအပ်-ကောင်းမှု မကောင်းမှုကို ပြုသော်လည်း–ပြုသည်မမည်–ပြုရာမရောက်-ဟူ- သော အယူ။ အကိရိယဒိဋ္ဌိအကိရိယဝါဒ ၁ (ပု) [အကိရိယ + ဝါဒ] ။ ပုရိမပုရိမပစ္စယဝသေန ဟိ ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေသု ဓမ္မေသု ကုတော ဥစ္ဆေဒေါ နတ္ထိကာကိရိယဝါဒါစ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၅၃။ (၂) ကာယဒုစရိုက်စသည်ကို မပြုအပ် ဟူသော အယူ။ တသ္မာ တံ အကိရိယဝါဒ အတ္တနိ သမ္ပဿမာနော။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၅။ (၁) အကိရိယဝါဒ ၂ (တိ) [အကိရိယ+ဝါဒ။ အကိရိယ+ဝဒ+ဏ] အကိရိယမိစ္ဆာ အယူသော၊သူ၊သည်။ ကောင်းမှု မကောင်းမှုကို ပြုသော်လည်း-ပြုသည်မမည်–ပြုရာမရောက် = ဟု ပြောဆိုလေ့ရှိသည့် မိစ္ဆာအယူရှိသော၊သူ၊သည်။ ယေပိ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ အဟေသုံ ဩက္ကလာ ဝဿဘညာ အဟေတုကဝါဒါ အကိရိယဝါဒါ နတ္ထိကဝါဒါ။ မ၊၃၊၁၂၁။ သံ၊၂၊၆၀။ အံ၊၁၊၃၄၀။ အကိရိယဝါဒါတိ ကရောတော န ကရီယတိ ပါပန္တိ ဧဝံ ကိရိယပဋိက္ခေပဝါဒိနော။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၉၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈၉။ (၂) ရှိခိုးခြင်းစသည်ကို မပြုအပ်ဟု အယူရှိသော၊သူ၊သည်။ အကိရိယဝါဒေါ ဘဝံဂေါတမော။ ဝိ၊၁၊၂။ ယံ လောကေ ဝယောဝုဍ္ဎာနံ အဘိဝါဒနာဒိကုလသမုဒါစာရကမ္မံ လောကိယာ ကရောန္တိ၊ တဿ အကိရိယံ သမ္မဿမာနော ဘဂဝန္တံ အကိရိယဝါဒေါတိ အာဟ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၅။ (၃) ကာယ ဒုစရိုက်စသည်ကို မပြုအပ်ဟု ဟောပြောလေ့ရှိသော၊သူ၊သည်။ အဟံ ဟိ ဗြာဟ္မဏ အကိရိယံ ဝဒါမိ ... အကိရိယဝါဒေါ သမဏော ဂေါတမော။ ဝိ၊၁၊၂။ ဘဂဝါ ပန ယသ္မာ ကာယဒုစ္စရိတာဒီနီ အကိရိယံ ဝဒတိ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၅။ တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁ အကိရိယဒိဋ္ဌိ “အကိရိယဒိဋ္ဌိ ” သည် “ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ် ဆိုသည်မှာ လုံး၀ မရှိ ” ဟုယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ကုသိုလ်ကံ၊ အကုသိုလ်ကံ တို့သည် မရှိ ဟု အယူစွဲလိုက်သည်နှင့် ကံ ကံ၏အကျိုးလည်း လုံး၀ မရှိတော့ပေ။ အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့တွင် နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ သည် အကျိုးတရားကို ပယ်သည်။ အဟေတုကဒိဋ္ဌိ သည် အကြောင်းတရားကို ပယ်သည်။ အကိရိယဒိဋ္ဌိ သည် ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကို ပြုသော်လည်း ပြုသည်မမည်၊ ပြုရာမရောက်ဟု မှားယွင်းစွာ စွဲမြင်သော အယူ တစ်မျိုး ဖြစ်သွားသည်။ အကိရိယဒိဋ္ဌိဝါဒီ လူများသည် ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်ကံကို ပယ်သော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိများ ဖြစ်သည်။ လောကတွင် ရရှိလာသော ကာမဂုဏ်များဖြင့် ပျော်အောင်သာ နေကြမည် ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်များကို ထည့်တွက် စဉ်းစားခြင်း မရှိဘဲ လုပ်ချင်ရာသာ လုပ်နေကြတော့သည်။အရှင်ဉာဏဒီပ (ဓမ္မရတနာ)ဒေလီတက္ကသိုလ်၊ အိန္ဒိယ ဘုရားရှင် ယူသော အယူဝါဒ ၂ မျိုး ၁။ များစွာသော ကုသိုလ်တရားတို့ကို ပြုအပ်၏ဟူ၍ ယူသော ကိရိယဝါဒ၊ ၂။ များစွာသော ယုတ်ညံ့သော အကုသိုလ်တရားတို့ကို မပြုအပ်ဟူ၍ ယူသော အကိရိယဝါဒ။ (အံ၊၁၊၆၃။) (အံ၊မြန်၊၁။၇၆။)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန် သီဟသေနာပတိဝတ္ထု သီဟသုတ်၊ အံ-၈-ပါ-၂၄၊ အံ-၈-ဋ္ဌ-၂၀၈၊ ဘုရားရှင်ထံသွားရန် သီဟစစ်သူကြီးက မူလသူ၏ ဆရာများဖြစ်ကြသော နိဂဏ္ဌများထံ အကြိမ်ကြိမ်ခွင့်တောင်းသော်လည်း မရခြင်းကြောင့် လေးကြိမ်မြောက်တွင် ဇွတ်အတင်း ဘုရားရှင်ထံသွား၍ အကိရိယဝါဒ ရှိ-မရှိ စသည် မေးလျှောက်ရာ ဘုရားရှင်က ဖြေကြားတော်မူသည်ကို နှစ်သက် ကျေနပ်လှသဖြင့် ဥပါသကာအဖြစ်ကို ခံယူခဲ့ပုံ၊ အနုဝိစ္စကာရံ ခေါ သီဟ ကရောဟိ အနုဝိစ္စကာရော တုမှာဒိသာနံ ဉာတမနုဿာနံ သာဓု ဟောတိဟု ဘုရားရှင်က သတိပေးတော်မူသေးပုံ။ ။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/567]܀ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ