ဟင်္သပဒါး

"ဟင်္သပဒါး အနီရောင်" အဓိပ္ပာယ်ရသော အမည်ဖြင့် ချင်မင်းဆက်ခေတ်မှ တရုတ်ရှေးဟောင်းယွန်းထည်ပစ္စည်း (၁၇၃၆–၁၇၉၅)။ တရုတ်အမျိုးသားပြတိုက်၊ ဘေကျင်း။ ရှေးယခင် ၁၉ ရာစုမတိုင်မီက လူတို့သည် ပန်းချီရေးဆွဲရာ၌လည်းကောင်း၊ အရာဝတ္တုပစ္စည်းများအား အရောင်ခြယ်သရာ၌လည်းကောင်း တောက်ပသောအနီရောင် အရောင်အဆင်းရရှိရန် ဓာတ်သတ္တုတွင်းထွက်ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည့် ဟင်းရိုင်း (မာကျူရီဆာလဖိုက်ဒြပ်ပေါင်း၏ အသွင်တစ်မျိုး) ကို ကြိတ်ထားသော အမှုန့်မှရရှိသော ဟင်္သပဒါးအနီရောင် () ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုအရောင်ကို လိမ္မော်အနီရောင် (Reddish orange) ဟူ၍ ခေါ်ဆိုလေ့ရှိကြသော်လည်း အမှန်စင်စစ်၌ ၎င်းသည် လိမ္မော်အနီထက် ၁၁% ပိုမိုတောက်ပ၏။ ဝေါဟာရဇာစ်မြစ် ဟင်္သပဒါးဟူသည့် စကားလုံးသည် ပါဠိစကားလုံးများဖြစ်သော "ဟံသ"(ဟင်္သာ) နှင့် "ပါဒ"(ခြေထောက်) တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ မွေးစားထားသော စကားလုံးဖြစ်ပြီး "ဟင်္သာ၏ခြေအဆင်းကဲ့သို့ နီသော အရောင်ခြယ်ဆေးမှုန့်တစ်မျိုး"ဟု မြန်မာစာလုံးပေါင်းသတ်ပုံကျမ်းတွင် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။ဟင်္သပဒါး - မြန်မာဝစ်ရှင်နရီ (အခမဲ့-အွန်လိုင်း အဘိဓာန်) ဓာတုဗေဒ နှင့် ထုတ်လုပ်မှု ဟင်္သပဒါးသည် ထင်ရှားပြတ်သားစွာမြင်နိုင်သည့် အရောင်အသွေးတောက်ပသော အနီဘက်သန်းသည့်လိမ္မော်ရောင် အရောင်ခြယ်ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။David Bomford and Ashok Roy, A Closer look: Colour. p. 41. ၎င်းအရောင်ခြယ်ပစ္စည်းသည် ကြိတ်ထားသော ဟင်းရိုင်းအမှုန့် (ဟင်္သပဒါးရိုင်း) ဖြင့် ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အခြားသော ပြဒါးဒြပ်ပေါင်းအများစုကဲ့သို့ပင် ဟင်္သပဒါးတွင် လူတို့အတွက် အဆိပ်သင့်ခြင်းဖြစ်စေသော ဓာတ်သတ္တိရှိသည်။ သမိုင်း ဟင်္သပဒါးအနီရောင်ကို ရှေးဟောင်းရောမခေတ် နှင့် အရှေ့ရောမအင်ပါယာခေတ်တို့တွင် အနုပညာလက်ရာများနှင့် အလှဆင်မှုများ၌ တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုမျှမက သရုပ်ဖော်ပုံနှင့်တကွ ရှင်းလင်းရေးသားပြုစုခဲ့သော အလယ်ခေတ် ရှေးဟောင်းကျမ်းစာအချို့၌လည်း ဟင်္သပဒါးအနီ သုံးစွဲမှုကို တွေ့မြင်ရပြီး ရီနေးဆန့်ခေတ် ပန်းချီများနှင့် တရုတ်ရှေးဟောင်း ယွန်းထည်များတွင်လည်း တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဆင်တူဟန်ရှိသော အရောင်ကွဲများ လိမ္မော်ရောင်အနီ လိမ္မော်အနီရောင် ဟင်္သပဒါးအနီရောင်ဖျော့ တရုတ်အနီရောင် နောက်ထပ်ကြည့်ရန် အနီရောင် ကြက်သွေး (အရောင်) အရောင်များစာရင်း ဓာတ်လုံး ရှင်းလင်းချက် မှတ်စုများ ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ ကဏ္ဍ:အဂ္ဂိရတ်ပစ္စည်းများ ကဏ္ဍ:ဆိုးဆေးများ ကဏ္ဍ:အရောင်များ ကဏ္ဍ:မာကျူရီ(II) ဒြပ်ပေါင်းများ ကဏ္ဍ:ဆာလဖိုက်များ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထွက်ပစ္စည်း-မဟုတ်သော အရောင်ခြယ်ပစ္စည်းများ