တို့ဗမာအစည်းအရုံး

မြန်မာ့လွတ်လပ်‌ရေး ကြိုးပမ်းကြရာတွင် တခန်းတကဏ္ဍအဖြစ်ပါဝင်လျက် ထင်ရှား‌ပေါ်လွင်ခဲ့‌သော တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီးသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၉၂ ခု (ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၉၃၀ ခုနှစ်‌)လောက်တွင် စတင်‌ပေါ်‌ပေါက်လာခဲ့‌လေသည်။ ဗမာပြည်သည် - တို့ပြည် ဗမာစာသည် - တို့စာ ဗမာစကားသည် - တို့စကား တို့ပြည်ကို - ချစ်ပါ တို့စာကို - ချီးမြှင့်ပါ တို့စကားကို - ‌လေးစားပါ ဟူ‌သော ‌ကြွေး‌ကြော်သံတို့ဖြင့် တို့ဗမာအစည်းအရုံးဟူ၍ လူငယ်များက ဖွဲ့စည်းတည်‌ထောင်ကြ‌လေသည်။ တည်ထောင်ခြင်း တို့ဗမာအစည်းအရုံးသမိုင်း၊ ၁၉၇၆။ စာမျက်နှာ ၁၂၇ မှ ၁၃၂ အထိ တို့ဗမာအစည်းအရုံးကို စတင်တည်‌ထောင်သူမှာ သခင်ဘ‌သောင်းဖြစ်၏။ သခင်ဘ‌သောင်းအား သခင်လှ‌ဘော်၊ ကိုအုံးခင်(ဗမာ့‌ခေတ်သတင်းစာတိုက်ရှင်)၊ ကိုတင်စိန်၊ ကိုကျော်ထွန်းစိန်စသည့် လူငယ်တစုက အစပထမတွင် ကူညီအား‌ပေးကြ၏။ နောက် သခင်ဗစိန်၊ သခင်သိန်း‌မောင်၊ သခင်ထွန်း‌ရွှေတို့ပါလာကြ၏။ တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်တို့သည် သခင်အမည်ခံရသဖြင့် လူအများက တို့ဗမာအစည်းအရုံးကို သခင်ပါတီဟူ၍လည်း ‌ခေါ်ဆိုကြ‌လေသည်။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့သည်။ ထိုအခြေအနေတွင် သခင်ဘသောင်းက ဦးဆောင်၍ မျိုးချစ်လူငယ်တစုက မြန်မာတိုင်းရင်းသားတို့၏ ဇာတိသွေးဇာတိမာန်ကို လှုံ့ဆော်ပေးပြီး တိကျပြတ်သားသော ဝါဒလမ်းစဉ်ဖြင့် လွတ်လပ်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်မည့် အဖွဲ့အစည်းတခု ဖွဲ့စည်းရန် ကြံစည်ကြသည်။ အကြံရသည့်အတိုင်း ဆွေးနွေးတိုင်ပင်မှုများလည်း လုပ်ကြသည်။ ပထမဆုံး အလုပ်အမှုဆောင်များမှာ (၁) ဆရာတင့်( မြို့မကျောင်း) ဥက္ကဋ္ဌ၊ (၂) ကိုနု ( မြို့မကျောင်း) တက္ကသိုလ်ကျောင်သား အတွင်းရေးမှူး၊ (၃) ကိုခန့် (ပန်းတနော်) တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး၊ (၄) ကိုစံသိမ်း တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ငွေထိန်း၊ (၅) ဆရာဟိန်( မြို့မကျောင်း) ပြန်ကြားရေးမှူး၊ (၆) အမှုဆောင်များ (၁) သခင်ဘသောင်း၊ (၂) သခင်လေးမောင်၊ (၃) သခင်ဗစိန်၊ (၄) ဘတင်၊ (၅) ကိုအုန်း စသော တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး‌ပေါ်စတွင် အစည်းအရုံးဝင်တို့အား သခင်တပ်၍‌ခေါ်ရသည်ကို လူအများက လွယ်လင့်တကူ တပ်၍‌ခေါ်ဆိုခြင်းမပြုကြဘဲ၊ သခင်ထည့်၍ ‌ခေါ်ဆိုရမည်ကို ဦး‌လေးလျက်ရှိကြ၏။ တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင် အချင်းချင်းသာလျှင် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး သခင်တပ်ကာ ခပ်တွင်တွင် ‌ခေါ်ဆိုကြရလေသည်။ တရားပွဲတိုင်းမှာလည်း သခင်ဆိုသည်မှာ ဗမာတိုင်း သခင်ဖြစ်သည့်အ‌ကြောင်း၊ သူတစ်ပါးလက်‌အောက်တွင် ကျွန်သ‌ဘောက်ဖြစ်‌နေရသဖြင့် ‌ကျေးစိတ်ကျွန်စိတ်‌တွေပ‌ပျောက်၍ သခင်စိတ်‌ပေါ်‌ပေါက်ကိန်း‌အောင်းလာရန်ဖြစ်သည့်အ‌ကြောင်းတို့မှစ၍ ရာဇဝင်ကိုးကားချက်များနှင့်တကွ ဇာတိမာန်တက်ကြွ‌အောင် ရှင်းလင်း‌ဟော‌ပြောခြင်းတို့ဖြင့် တစတစ သခင်အမည် ယဉ်ပါးလျက် အသုံးများလာ‌အောင် အားထုတ်ခဲ့ရလေသည်။ စည်းရုံး‌သော်လည်း မ‌အောင်မြင်၊ တို့ဗမာအစည်းအရုံးမှာ ‌ပျောက်ကွယ်လုမတတ်ပင် သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ဤသို့ တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီးအား တိုင်းပြည်နှင့်အဝှန်း အာရုံညွှတ်၍၊ အင်အားတိုးတက်ကြီးထွားလာစဉ်ပင်လျှင် ဖော်ပြခဲ့သည့် သခင်သိန်း‌မောင်နှင့် သခင်ဗစိန်တို့၏ မသင့်တင့်မှုသည် ရင့်မာကြီးထွားလာ‌ချေသည်။ ‌နောက်ဆုံးတွင် သခင်သိန်းမောင်က သခင်ဗစိန်အား တို့ဗမာအစည်းအရုံးမှ ထုတ်ပစ်‌လေရာ ဥက္ကဋ္ဌသခင်သိန်း‌မောင်သည် အလုပ်အမှု‌ဆောင်များနှင့် မတိုင်ပင်ဘဲ ထုတ်ပစ်သဖြင့် ထိုဥက္ကဋ္ဌအမိန့်သည် တရားဝင် မဝင် အလုပ်အမှု‌ဆောင်တွင် အပြင်းအထန်ဖြစ်ကာ နှစ်ဘက်ဖြစ်သွားပြန်သည်။ ထိုမှတစ်ဖန် တစ်ပြည်လုံးရှိ တို့ဗမာအစည်းအရုံးတို့တွင် ဂယက်ရိုက်ကာ ဆူပွက်ကုန်ကြ‌လေသည်။ ဤတွင် ဗမာပြည်လုံးဆိုင်ရာ အမှု‌ဆောင်များက ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်းအားဆုံးဖြတ်‌ပေးရန် ပုံ၍ အာဏာကုန်လွှဲအပ်ကြလေသည်။ ‌နောက်ဆုံး ဆရာကြီး၏အဆုံးအဖြတ်ကိုလည်း မနာယူကြသဖြင့် သခင်ဗစိန်တို့လူစုက သာယာဝတီ၊ သုံးဆယ်-ပန်းဆွဲ တွင်၎င်း၊ သခင်သိန်း‌မောင်တို့လူစုက မော်လမြိုင်မြို့တွင်၎င်း စတုတ္ထအကြိမ်ညီလာခံကို တကွဲတပြားစီ ကျင်းပကြ‌လေသည်။ သာယာဝတီပန်းဆွဲညီလာခံတွင် ပန်းဆွဲဆရာ‌တော်၊ ဆရာ‌တော် ဦးကွာပိန္ဒဓိပတိ၊ ဆရာ‌တော် ဦးဝါသဝ၊ ဦးဥတ္တမညီ ရှင်အရိယကြီး၊ သခင်ထွန်းအုပ်၊ သခင်ဗစိန်၊ သခင်‌အောင်သန်း၊ သခင်‌အေး၊ သခင်ညီ၊ သခင်ခင်‌အောင်၊ သခင်လှ‌ဖေ၊ သခင်ခ၊ သခင်‌ကျော်ရင်၊ သခင်ထွန်းဆိုင်၊ သခင်‌စောကြီး၊ သခင်‌အောင်ကြီး စသည်တို့ပါဝင်၍ မော်လမြိုင်ညီလာခံတွင် သခင်သိန်း‌မောင်၊ သခင်မြ၊ သခင်လေး‌မောင်၊ သခင်ထွန်းခင်၊ သခင်ထိပ်တင်ကိုယ်‌တော်ကြီး၊ သခင်လှ‌ဘော်၊ သခင်ဗ‌မောင်ကြီး၊ သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်ထွန်းစိန်၊ သခင်ဗရင်၊ သခင်စံထွန်းလှ စသည်တို့ ပါဝင်ကြလျက် တက္ကသိုလ်‌ကျောင်းမှထွက်၍ နိုင်ငံ‌ရေးလုံးလုံးလုပ်‌တော့မည်ဟု ဆုံးဖြတ်လာသူ သခင်‌အောင်ဆန်း၊ သခင်လှ‌ဖေ၊ သခင်တင်‌မောင်ကြီးစ‌သော လူငယ်စုတို့လည်း တို့ဗမာအစည်းအရုံးသို့ ဝင်‌ရောက်ခဲ့ကြ၏။ ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်းအားလည်း ပင့်‌ဆောင်ကာ ဆက်လက်လုပ်‌ဆောင်သွားကြ၏။ ဤတွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီးမှာ ၂ ခုဖြစ်ကာ သခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်း တို့ဗမာအစည်းအရုံး၊ သခင်ဗစိန် တို့ဗမာအစည်းအရုံးဟုဖြစ်‌ပေါ်လာပြီးလျှင် နယ်အရပ်ရပ်ရှိ တို့ဗမာအစည်းအရုံးတို့လည်း ကွဲပြားကြ‌လေကုန်၏။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှင့် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဤသို့ တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီး နှစ်ခုဖြစ်ကာ လုပ်‌ဆောင်လာကြရာ လုပ်ငန်းဝါဒတို့သ‌ဘောမှာ ခြားနားခြင်းမရှိလှသဖြင့် ၁၃၀၀ ပြည့်တွင် ‌ပေါ်‌ပေါက်လာ‌သော ‌ရေနံသပိတ်အ‌ရေး‌တော်ပုံ၊ ‌ကျောင်းသားအ‌ရေး‌တော်ပုံ၊ ‌တောင်သူလယ်သမားအ‌ရေး‌တော်ပုံတို့တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံး နှစ်ခုစလုံးကပင် ကူညီအား‌ပေးရွက်ဆောင်ကြ‌လေသည်။ ဤသို့လျှင် နိုင်ငံ‌ရေးရာတို့ကို အ‌ကြောင်းအား‌လျော်စွာ ရွက်‌ဆောင်လာကြရင်းပင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်ပွားမည့် အရိပ်အ‌ရောင်တို့လည်း ထွက်‌ပေါ်လာ‌လေသည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီးသည်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်မည့်အ‌ရေးကို ‌မျှော်‌တွေးကာ အာရုံစူးစိုက်လာကြသည်အား‌လျော်စွာ တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီးသည် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့နှင့် လျှို့ဝှက်ဆက်သွယ်ကြလေသည်။ ဤသို့ ဆက်သွယ်ရာတွင် အစည်းအရုံးကြီး ၂ ခုရှိ‌လေရာ သခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်းအစည်းအရုံးသည် ဂျပန်ကြည်းတပ်မ‌တော်နှင့်၎င်း၊ သခင်ဗစိန် တို့ဗမာအစည်းအရုံးကမူ ဂျပန်‌ရေတပ်မ‌တော်နှင့်၎င်း အဆက်အသွယ်ပြုလုပ်ကြပြီးလျှင် ဂျပန်ပြည်သို့ တိတ်တဆိတ် လူငယ်ကိုယ်စားလှယ်များ ‌စေလွှတ်ကြလေသည်။ ဗမာပြည်တွင်ရှိ‌နေ‌သော တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင် အ‌မြောက်အမြားတို့လည်း ကာကွယ်‌ရေးဥပ‌ဒေနှင့် အဖမ်းအဆီးခံကြရသည်။ |BIA တပ် အလံ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်ပွား၍ ဂျပန်စစ်တပ်နှင့် ရဲ‌ဘော်သုံးကျိပ်ပါရှိလာခြင်း တို့ဗမာအစည်းအရုံးတို့မှ လျှို့ဝှက်‌စေလွှတ်လိုက်‌သော လူငယ်များသည် ဂျပန်ပြည်တွင် စစ်‌လေ့ကျင့်ခဏ်းများ ယူလျက် ဗိုလ်မိုဃ်းကြိုး‌ခေါင်း‌ဆောင်ကာ ဗမာ့လွတ်လပ်‌ရေး တပ်မ‌တော်ဟူ‌သောအမည်ဖြင့် ဂျပန်တို့နှင့်အတူ ယိုးဒယားမှ ဗမာပြည်သို့ တိုက်ခိုက်ဝင်ရာက်လာကြ‌လေသည်။ ဗမာနယ်အတွင်းသို့ ‌ရောက်‌သောအခါ ရဲ‌ဘော်တို့သည် တရား‌ဟောကာ တပ်သားစု‌ဆောင်းလာသဖြင့် ဗမာ့လွတ်လပ်‌ရေး တပ်မတော်(ဘီ၊ အိုင်၊ ‌အေ)သို့ ဝင်‌ရောက်လာကြသူတို့မှာ အထူးများပြားလာသည်သာမက၊ ‌ရောက်‌လေရာအရပ်တိုင်းတို့ကလည်း ဗမာ့တပ်မ‌တော်အား အထူးကြိုဆိုကြ‌လေသည်။ ဤသို့လျှင် ဂျပန်ပြည်သို့ လျှို့ဝှက်စွာသွား‌ရောက်ပြီး ဗမာ့လွတ်လပ်‌ရေးအတွက် ချီတက်လာကြ‌သော ရဲဘော်သုံးကျိပ်တို့မှာ- သခင်ဗစိန်တို့ အစည်းအရုံးမှ သခင်ထွန်းအုပ်၊ ဗိုလ်စကြာ၊ ဗိုလ်‌နေဝင်း၊ ဗိုလ်‌စော‌အောင်၊ ဗိုလ်မြင့်ဆွေ၊ ဗိုလ်ဘုန်းမြင့်၊ ဗိုလ်‌စော‌နောင်၊ ‌ဖော်မိုဆာတွင်ကျဆုံးသူ သခင်သန်းတင်(ဗိုလ်ရာမာဒါ)နှင့် ဗိုလ်မိုးညိုတို့ဖြစ်ကြသည်။ သခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်း အစည်းအရုံးမှ ဗိုလ်‌တေဇ(ကွယ်လွန်သူဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်း)၊ ဗိုလ်လက်ျာ၊ ဗိုလ်ရန်နိုင်၊ ဗိုလ်ရန်အောင်၊ ဗိုလ်ဇေယျ၊ ဗိုလ်မိုး၊ ဗိုလ်ရဲထွဋ်၊ ဗိုလ်လရောင်၊ ဗိုလ်မင်းခေါင်၊ ဗိုလ်ဗလ၊ ဗိုလ်ညာဏ၊ ဗိုလ်မြဒင်၊ ဗိုလ်မင်း‌ရောင်၊ ဗိုလ်မြင့်အောင်၊ ဗိုလ်လင်းယုန်၊ ဗိုလ်ဇင်‌ယော်၊ ဗိုလ်‌အောင်၊ ဗိုလ်ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်တာရာ၊ ဗိုလ်ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ထိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်‌တောက်ထိန်တို့ ဖြစ်ကြ‌လေသည်။ ဂျပန်‌ခေတ် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တပ်မ‌တော်နှင့်တကွ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မ‌တော် (ဘီ၊ အိုင်၊ ‌အေ)တို့ မြန်မာပြည်သို့ တိုက်ခိုက်ဝင်‌ရောက်လာ‌သောအခါ အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်တို့သည် မြန်မာပြည်မှဆုတ်ခွာ၍ အိန္ဒိယပြည်သို့ ‌ပြေးကြ‌လေကုန်၏။ ဆုတ်‌ပြေးကြသည့် အင်္ဂလိပ်တပ်များ၏‌နောက်က ထပ်ကြပ်မကွာလိုက်၍ တိုက်ခိုက်ကြရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်းသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မ‌တော်ကို ဦးစီးကွပ်ကဲရလေသည်။ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး‌သော နယ်အရပ်ရပ်ကို ငြိမ်ဝပ်ပိပြား‌အောင် အုပ်ချုပ်ရန်အတွက် သခင်ထွန်းအုပ်က ‌ခေါင်း‌ဆောင်ရ၏။ သခင်ထွန်းအုပ်သည် နယ်အရပ်ရပ်တွင် ငြိမ်ဝပ်ပိပြား‌ရေးအဖွဲ့များ(ပီ၊ ပီ၊ စီ)များဖွဲ့ကာ ထိန်းသိမ်းအုပ်ချုပ်သွား‌လေသည်။ မြန်မာတစ်ပြည်လုံးကို သိမ်းပိုက်မိ‌သောအခါ၊ ဂျပန်တပ်မ‌တော်သည် ဆင်းရဲသားအဖွဲ့‌ခေါင်း‌ဆောင်ကြီး ‌ဒေါက်တာဘ‌မော်အား ရှာ‌ဖွေပြီးလျှင် တို့ဗမာ သခင်‌ခေါင်း‌ဆောင်များနှင့်‌ပေါင်းလျက် စစ်အုပ်ချုပ်‌ရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်‌စေသည်။ ထိုအချိန်တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးနှင့် ဆင်းရဲသားအဖွဲ့တို့မှတစ်ပါး အခြား‌သောအဖွဲ့တို့မှာ ပျောက်ကွယ်လုမတတ်ရှိ‌လေရာ ထိုနှစ်ဖွဲ့ကို ‌ပေါင်းစပ်လိုက်ပြီးလျှင် တို့ဗမာဆင်းရဲသား အစည်းအရုံးဟု တည်‌ထောင်လိုက်ကြလေသည်။ ထိုအစည်းအရုံးဌာနချုပ် အကြီးအကဲမှာ သခင်နု (ယခုဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု) ဖြစ်‌လေသည်။ ထို့‌နောက် ယင်းအစည်းအရုံးသည် မဟာဗမာအစည်းအရုံး ဖြစ်လာ‌လေသည်။ ဂျပန်‌တော်လှန်‌ရေး ဤသို့လျှင် မြန်မာပြည်၌ ဂျပန်စစ်လက်‌အောက်ခံ အစိုးရတို့အုပ်ချုပ်‌နေရာမှ၊ ၁၉၄၃ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်‌နေ့သို့ ရောက်‌သောအခါ ဂျပန်က မြန်မာပြည်အား လွတ်လပ်‌ရေးကို ကမ္ဘာသိ‌ကြေညာ‌ပေးအပ်သဖြင့် မြန်မာပြည်သည် လွတ်လပ်‌သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်တိုင်းပြည် ဖြစ်လာ‌လေသည်။ ထိုလွတ်လပ်‌သော မြန်မာပြည်အုပ်ချုပ်‌ရေးတွင် ‌ဒေါက်တာဘ‌မော်အား နိုင်ငံ‌တော်အဓိပတိ တင်‌မြှောက်၍ အဖွဲ့အသီးသီးမှ ကိုယ်စားလှယ်များပါဝင်‌သော အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း‌လေသည်။ ထိုအစိုးရအဖွဲ့တွင် သခင်ထွန်းအုပ်နှင့် သခင်ဗစိန်တို့ မပါဘဲရှိသဖြင့် တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင် အချို့သည် မ‌ကျေမနပ်ရှိကြ‌လေကုန်၏။ ‌နောက်ဆုံးတွင် ယင်းတို့နှစ်‌ယောက်မှာ ရှိုနန်‌ခေါ် စင်္ကာပူမြို့သို့ ‌ရောက်သွားကြ‌လေသည်။ လွတ်လပ်‌ရေးကို ကမ္ဘာသိ‌ကြေညာ၍ ‌ပေးအပ်‌စေကာမူ ဂျပန်တို့၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်‌သော ဖက်ဆစ်အပြုအမူတို့ကို ကျိတ်မှိတ်ခံ‌နေကြရသော မြန်မာတို့မှာ အချိန်‌ကောင်းကို ‌စောင့်‌မျှော်လျက်ရှိကြ၏။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်သို့အ‌ရောက်တွင်မူ ဂျပန်တို့စစ်‌ရေးနှိမ့်ကာ မဟာမိတ်တပ်တို့သည် မြန်မာပြည်သို့ပြန်လည်တိုက်ခိုက် ဝင်‌ရောက်လာကြ‌လေသည်။ ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်း၊ ဗိုလ်‌နေဝင်း၊ သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်စိုး၊ သခင်ဗဟိန်း၊ သခင်ဗိုလ်စ‌သော လူငယ်များသည် မဟာမိတ်တပ် တို့နှင့်ဆက်ကာ ဂျပန်တို့အားတော်လှန်၍ မြန်မာပြည်မှ ‌မောင်းထုတ်ကြပြန်သည်။ ဂျပန်တို့ မြန်မာပြည်မှ လုံးဝထွက်‌ပြေးဆုတ်ခွာကြရသောအခါ အင်္ဂလိပ်မဟာမိတ်တပ်များ ဝင်‌ရောက်လျက် ကက်စဘီ‌ခေါ် စစ်ဘက်မြို့ပြအုပ်ချုပ်‌ရေးအဖွဲ့များက အုပ်ချုပ်ကြ‌လေသည်။ ဂျပန်တော်လှန်ရေးပြီး အခြေအနေ ထိုအချိန် ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ရှိ‌နေကြ‌သော တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင် သခင်‌ဟောင်းများဖြစ်သူ သခင်လေး‌မောင်၊ သခင်‌အေး၊ သခင်သိန်း‌မောင်၊ သခင်ဗ‌သောင်း၊ သခင်ညီ၊ သခင်‌ကျော်စိန်၊ သခင်မြင့်၊ သခင်ဗရန်၊ သခင်ဗရင်၊ သခင်ခင်‌မောင် စသည်တို့သည် သခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်းအား ဥက္ကဋ္ဌတင်ပြီးလျှင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးဌာနချုပ်ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ကာ ဆက်လက်‌ဆောင်ရွက်ကြ‌လေသည်။ သခင်အောင်ဆန်း၊ သခင်မြ၊ သခင်သန်းထွန်းစသည့် သခင်‌ဟောင်းတို့ကမူ တို့ဗမာအစည်းအရုံးတွင် ဆက်လက်ပါဝင်ခြင်းမပြုတော့ဘဲ (ဖ၊ တ၊ ပ၊ လ) ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်‌ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်‌ရေးအဖွဲ့ ဟူ‌သောအမည်မှ (ဖ၊ ဆ၊ ပ၊ လ) ဖက်ဆစ် ဆန့်ကျင်‌ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်‌ရေးအဖွဲ့ဟူ‌သော အမည်သို့ ပြောင်းယူကာ ပါတီအလိုက်‌ရော တစ်ဦးချင်းပါ ပါဝင်နိုင်သောအဖွဲ့ချုပ်ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်၏။ တို့ဗမာအစည်းအရုံးကလည်း ဖ၊ ဆ၊ ပ၊ လ နှင့်ဆက်သွယ်လိုက်ကြ၏။ သို့‌သော် မကြာမီပင် သ‌ဘောကွဲကာ ဖ၊ ဆ၊ ပ၊ လ မှ နုတ်ထွက်လိုက်ကြ‌လေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ကက်စဘီအစိုးရကို ရုပ်သိမ်းပြီး‌နောက် ဘုရင်ခံ‌ဟောင်းဖြစ်သူ ဆာဒေါ်မန်စမစ်အား ၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ မြန်မာပြည်အုပ်ချုပ်‌ရေးဥပ‌ဒေအရ အုပ်ချုပ်‌စေသည်။ ဘုရင်ခံ ဆာဒေါ်မန်စမစ်သည် ဗမာပြည်အား ဒိုမီနီယန်လွတ်လပ်‌ရေး‌ပေးအပ်ရန် လာသည်ဟုဆိုကာ ပြည်သူတို့အား ဖိတ်‌ခေါ်‌လေရာ တို့ဗမာအစည်းအရုံးသည် ထိုအုပ်ချုပ်‌ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်‌လေသည်။ သခင်ရန်‌အောင်သည် ဝန်ကြီးအဖြစ်၎င်း၊ သခင်ညီ၊ သခင်‌အေး၊ သခင်‌ကျော်စိန်၊ သခင်လူထွန်းတို့သည် ဥပ‌ဒေပြုအမတ်များအဖြစ်နှင့်၎င်း ‌ဆောင်ရွက်ကြ၏။ မကြာမီ သခင်ထွန်းအုပ် ပြန်လည်‌ရောက်ရှိလာရာ သခင်ထွန်းအုပ်လည်း ဝန်ကြီး တစ်‌နေရာက ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်‌လေသည်။ ဤသို့လျှင် ဆာဒေါ်မန်စမစ်အုပ်ချုပ်‌ရေး လုပ်ကိုင်‌နေစဉ် ဗမာနိုင်ငံပုလိပ်အဖွဲ့ကြီးနှင့် အမှုထမ်း‌ပေါင်းစုံအဖွဲ့ကြီးတို့၏ သပိတ်အ‌ရေး‌တော်ပုံများ ‌ပေါ်‌ပေါက်လာရာ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ဘုရင်ခံ ဆာရယ်ဂျီနယ် ‌ဒေါ်မန်စမစ်အား ပြန်၍‌ခေါ်ရလေ‌တော့သည်။ ယင်း၏ ‌နေရာတွင် ဘုရင်ခံအဖြစ် ဆာဟင်နရီနိုက် ‌ခေတ္တ‌ရောက်ရှိလာပြီးမကြာမီပင်လျှင် ဘုရင်ခံ ဆာဟူးဘတ်ရန့်စ် ‌ရောက်လာ‌လေတော့၏။ ဆာ ဟူးဘတ်ရန့်စ် ‌ရောက်ရှိလာပြီး မကြာမတင်ပင် (ဖ၊ ဆ၊ ပ၊ လ)နှင့်‌စေ့စပ်၍ ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်းအား အစိုးရအဖွဲ့ဖွဲ့ရန် လွှဲအပ်‌လေသည်။ ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်း အစိုးရဖွဲ့‌သောအခါ တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဂျာဗားမှ ပြန်လည်‌ရောက်ရှိလာ‌သော သခင်ဗစိန်အား ဝန်ကြီးအဖွဲ့တွင် ထည့်သွင်းခန့်ထား‌လေသည်။ ထိုအချိန်တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီး၏ အာ‌ဘော်ဖြစ်‌သော ‌နေ့စဉ်ထုတ် သခင်သတင်းစာကို သခင်‌အေးနှင့် သခင်ထွန်းအုပ်တို့က တာဝန်ယူထုတ်‌ဝေကာ အ‌ရေးကြီး‌သော နိုင်ငံ‌ရေးကိစ္စ အဝဝတို့ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်‌ရေးသားလျက်ရှိ‌လေသည်။ ‌နောက်များမကြာမီ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင်၊ ဗမာ့လွတ်လပ်‌ရေးကိစ္စအတွက် ‌ဆွေး‌နွေးရန် ဗြိတိသျှအစိုးရက ဘိတ်‌ခေါ်‌လေရာ ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်း၊ ဦးဘ‌ဖေ၊ ဂဠုံဦး‌စော၊ ဦးတင်ထွဋ်တို့နှင့်အတူ တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် သခင်ဗစိန်လည်း လိုက်ပါသွား၇‌လေသည်။ ထိုလန်ဒန်‌ဆွေး‌နွေးပွဲတွင် ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်းတို့နှင့် သ‌ဘောကွဲလွဲကြ‌လေရာ ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်လည်‌ရောက်ရှိသည်နှင့် တပြိုင်နက် တို့ဗမာအစည်းအရုံး သခင်ဗစိန်သည် ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်း (ဖ၊ ဆ၊ ပ၊ လ)အစိုးရအဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်လိုက်‌လေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဆာမောင်ကြီး၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ အခြားတိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ ပင်လုံညီလာခံတွင် တက်ရောက်ခဲ့﻿ပြီး၊တိုင်းရင်းသားစည်းလုံး ညီညွတ်ရေးဖော်ဆောင်သည့် ပင်လုံစာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထို့‌နောက် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့သို့ ‌ရောက်‌သောအခါ ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်းအစိုးရအဖွဲ့မှာ လူသတ်သမားတို့လက်ချက်ဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီး ၆ ဦး၊ အမှုထမ်း ၂ ဦးတို့နှင့်အတူ ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်းပါ ကွယ်လွန်ကြရရှာ‌လေသည်။ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီး နောက်ပိုင်း ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ဖ၊ ဆ၊ ပ၊ လ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ သခင်နုအား အစိုးရဖွဲ့ရန် အပ်နှင်းပြီးလျှင် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်‌နေ့သို့ ‌ရောက်ရှိ‌သောအခါ မြန်မာပြည်အား လွတ်လပ်‌သောပြည်‌ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံ‌တော်ဟူ၍ ကမ္ဘာသိ‌ကြေညာ‌ပေးအပ်‌လေ၏။ တို့ဗမာအစည်းအရုံးသည်ကား အတိုက်အခံအစည်းအရုံးအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိလျက် အစည်းအရုံးဝင်သခင်‌ဟောင်းအချို့တို့သည် တို့ဗမာအစည်းအရုံးမှ ဖယ်ခွာ၍ အဖွဲ့သစ်များတည်‌ထောင်သွားကြကုန်‌သော်လည်း သခင်‌ဟောင်း အချို့တို့သည်ကား တို့ဗမာအစည်းအရုံးဟူ‌သောအမည်ဖြင့် ယခုတိုင် ဆက်လက်လုပ်‌ဆောင်လျက် ရှိကြ‌လေသတည်း။မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ