ဝိမုတ္တိ

ဝိမုတ္တိဝိမုတ္တိ (ထီ) [ဝိ+မုစ+တိ။ ကစ္စည်း။ ၅၇၈။ ရူ။ ၅၆၀။ မောဂ်၊၅၊၉၅။ နီတိ၊သုတ္တ၊ ၁၁၈၁။ သဗ္ဗဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌာနေဟိ ဝိမုစ္စတီတိ ဝိမုတ္တိ။ (ပဋိသံ၊ ၃၁၅) = ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ခြင်း။ ဝိမုစ္စတိ ဝိမုစ္ဆိတ္တာတိ ဝိမုတ္တိ။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၈၅။ ဝိမုတ္တိ-သံ။ ဝိမုတ္တိ-ပြာ၊ အဒ္ဓမာဂဓီ။]သည် ပါဠိဘာသာအားဖြင့် ဝိ (ကင်းခြင်း) + မုစ္စ (လွတ်မြောက်ခြင်း) မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ကိလေသာအနှောင်အဖွဲ့တို့မှ လုံးဝကင်းစင်စွာ လွတ်မြောက်ခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤလွတ်မြောက်မှုသည် ယာယီလွတ်မြောက်မှုမှသည် အပြီးတိုင်လွတ်မြောက်မှုတိုင်အောင် အဆင့်ဆင့်ရှိသောကြောင့် ကျမ်းဂန်များတွင် ဝိမုတ္တိကို ရှုထောင့်အမျိုးမျိုးမှ ရှင်းလင်းဖွင့်ဆိုထားပါသည်။ အဓိကအားဖြင့် ဝိမုတ္တိကို အမျိုးအစား (၅) မျိုးဖြင့် နားလည်နိုင်ပြီး၊ ၎င်းတို့မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာတရားအားထုတ်မှု၏ အဆင့်များကို ကိုယ်စားပြုပါသည်။ ဝိမုတ္တိ ၅ မျိုး ဝိမုတ္တိ၏ အဆင့်ဆင့်သော လွတ်မြောက်မှုကို အောက်ပါအတိုင်း အမျိုးအစားခွဲခြားထားပါသည်-(ဝိမုတ္တိအပြား- ဝိမုတ္တိသည် (၁) အဓိမုတ္တိ။ (၂) ဝိမုတ္တိ-ဟူ၍ ၂-ပါးအပြား ရှိ၏။ ထိုတွင် သမာပတ် ၈-ပါးတို့သည် နီဝရဏတို့မှ ကောင်းစွာလွတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့် အဓိမုတ္တိမည်၏။ နိဗ္ဗာန်သည် အလုံးစုံသော သင်္ခတတရားတို့မှ လွတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့် ဝိမုတ္တိမည်၏။ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၇။) တစ်နည်း— (၁) ဝိက္ခမ္ဘနဝိမုတ္တိ။ (၂) တဒင်္ဂဝိမုတ္တိ။ (၃) သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိ။ (၄) ပဋိပဿဒ္ဓိဝိမုတ္တိ (၅) နိဿရဏဝိမုတ္တိ-ဟူ၍ ၅-ပါးအပြားရှိ၏။ ထိုတွင် သမာပတ် ၈-ပါးတို့သည် မိမိကိုယ်တိုင် ပယ်ခွါအပ်ကုန်သော နီဝရဏစသည်တို့မှ လွတ်သောကြောင့် ဝိက္ခမ္ဘနဝိမုတ္တိမည်၏။ အနိစ္စာနုပဿနာ အစရှိကုန်သော အနုပဿနာ ၇-ပါးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်တိုင် စွန့်အပ်ကုန်သော နိစ္စသညာ စသည်တို့မှ လွတ်သောကြောင့် တဒင်္ဂဝိမုတ္တိမည်၏။ အရိယမဂ် ၄-ပါးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်တိုင် အကြွင်းမဲ့ဖြတ်အပ်ကုန်သော ကိလေသာတို့မှ လွတ်သောကြောင့် သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိမည်၏။ သာမညဖိုလ် ၄-ပါးတို့သည် မဂ်၏အာနုဘော်ဖြင့် ကိလေသာတို့၏ ငြိမ်းအေးပြီးသောအဆုံး၌ ဖြစ်သောကြောင့် ပဋိပဿဒ္ဓိဝိမုတ္တိမည်၏။ နိဗ္ဗာန်သည် အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့မှ ထွက်မြောက်သောကြောင့် နိဿရဏဝိမုတ္တိမည်၏။ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၄၂-၃။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁၄။) ၁။ တဒင်္ဂဝိမုတ္တိ - ခဏမျှ လွတ်မြောက်ခြင်း ၎င်းသည် ဝိပဿနာတရား ရှုပွားသုံးသပ်ဆင်ခြင်နေခိုက်တွင် ဖြစ်ပေါ်သော ယာယီလွတ်မြောက်မှုဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ‘အနိစ္စ’ ဟု ရှုပွားနေစဉ် ‘အမြဲတမ်းရှိသည် (နိစ္စ)’ ဟူသော အမြင်မှ ခဏတာ ကင်းလွတ်နေခြင်း၊ ‘အနတ္တ’ ဟု ရှုပွားနေစဉ် ‘ငါ၊ ငါ့ဥစ္စာ (အတ္တ)’ ဟူသော အစွဲမှ ခဏတာ လွတ်မြောက်နေခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ဤလွတ်မြောက်မှုသည် ရှုပွားနေသော အခိုက်အတန့်၌သာ တည်တံ့ပါသည်။ ၂။ ဝိက္ခမ္ဘနဝိမုတ္တိ - ဖိနှိပ်ချုပ်တီး၍ လွတ်မြောက်ခြင်း ၎င်းသည် သမထဘာဝနာကို ပွားများ၍ ဈာန်သမာပတ်များ ရရှိသောအခါ ဖြစ်ပေါ်သော လွတ်မြောက်မှုဖြစ်သည်။ ဈာန်ဝင်စားနေချိန်တွင် ကာမစ္ဆန္ဒ၊ ဗျာပါဒ စသော နီဝရဏတရားငါးပါးကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ဖိနှိပ်ချုပ်တီးထားနိုင်သောကြောင့် ထိုတရားများ၏ နှောင့်ယှက်မှုမှ ကင်းလွတ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဈာန်မှထလျှင် နီဝရဏတရားများ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်နိုင်သေးသဖြင့် အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ခြင်းမဟုတ်ပေ။ ၃။ သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိ - အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်၍ လွတ်မြောက်ခြင်း ဤသည်မှာ အရိယမဂ်ဉာဏ် (သောတာပတ္တိမဂ်၊ သကဒါဂါမိမဂ်၊ အနာဂါမိမဂ်၊ အရဟတ္တမဂ်) တို့ဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ ကိလေသာများကို အမြစ်ပြတ် အပြီးတိုင် ပယ်သတ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပယ်သတ်လိုက်သော ကိလေသာများသည် ဘယ်သောအခါမှ ပြန်လည်မဖြစ်ပေါ်တော့ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် သောတာပတ္တိမဂ်သည် ဒိဋ္ဌိ (မှားယွင်းသောအယူ) နှင့် ဝိစိကိစ္ဆာ (ယုံမှားသံသယ) တို့ကို အပြီးတိုင် ပယ်သတ်ပါသည်။ ဤသည်မှာ အစစ်အမှန် လွတ်မြောက်မှု၏ အစဖြစ်သည်။ ၄။ ပဋိပဿဒ္ဓိဝိမုတ္တိ - ငြိမ်းအေးခြင်းဖြင့် လွတ်မြောက်ခြင်း ၎င်းသည် မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် ကိလေသာတို့ကို ပယ်သတ်ပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရိယဖိုလ်စိတ် (သောတာပတ္တိဖိုလ် စသည်) ၏ ငြိမ်းချမ်းမှုကို ဆိုလိုသည်။ မဂ်တရား၏ ပယ်သတ်မှုကြောင့် ကိလေသာတို့၏ ပူလောင်မှုများ လုံးဝငြိမ်းအေးသွားပြီးနောက် ခံစားရသော အေးငြိမ်းသည့် လွတ်မြောက်မှုအတွေ့အကြုံ ဖြစ်သည်။ ၅။ နိဿရဏဝိမုတ္တိ - လုံးဝထွက်မြောက်ခြင်း ၎င်းသည် အဆုံးစွန်သော လွတ်မြောက်မှုဖြစ်သည့် နိဗ္ဗာန် ကို ဆိုလိုသည်။ နိဗ္ဗာန်သည် အလုံးစုံသော ဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခ (သင်္ခတတရား) တို့မှ လုံးဝထွက်မြောက်ရာ၊ ကင်းလွတ်ရာ၊ ငြိမ်းအေးရာ အန္တိမပန်းတိုင်ဖြစ်သည်။ အထက်ပါ ဝိမုတ္တိအားလုံး၏ အဆုံးပန်းတိုင်သည် ဤနိဿရဏဝိမုတ္တိပင် ဖြစ်သည်။ ဝိမုတ္တိ၏ အခြားသောအဓိပ္ပာယ်များနှင့် အသုံးအနှုန်းများ ကျမ်းဂန်များတွင် ဝိမုတ္တိဟူသော စကားလုံးကို အထက်ပါ ၅ မျိုးအပြင် အောက်ပါအခြေအနေများတွင်လည်း သုံးစွဲပါသည်။ မဂ်တရားနှင့် ဖိုလ်တရား: လွတ်မြောက်ဆဲအခိုက်အတန့်ကို မဂ် ဟုခေါ်ပြီး လွတ်မြောက်ပြီးနောက် ငြိမ်းအေးမှုကို ဖိုလ် ဟုခေါ်သည်။ ဤနှစ်ပါးစလုံးကို ဝိမုတ္တိဟု သုံးနှုန်းသည်။ အထူးသဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်ကို အကုပ္ပါ ဝိမုတ္တိ (မတုန်လှုပ်၊ မဖောက်ပြန်သော လွတ်မြောက်မှု) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ သမာဓိနှင့် ပညာ: စေတောဝိမုတ္တိ: သမာဓိအားကောင်းခြင်း (အဋ္ဌသမာပတ်) ဖြင့် ရာဂစသော ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ပညာဝိမုတ္တိ: ပညာ (ဝိပဿနာဉာဏ်၊ မဂ်ဉာဏ်) ဖြင့် အဝိဇ္ဇာကို ပယ်ခွာ၍ လွတ်မြောက်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဗြဟ္မဝိဟာရတရားများ: မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ မုဒိတာ၊ ဥပေက္ခာ တရားများသည် ၎င်းတို့၏ ဆန့်ကျင်ဘက်တရားများဖြစ်သော ဗျာပါဒ (အမျက်ဒေါသ)၊ ဝိဟိံသ (ညှဉ်းဆဲလိုခြင်း) စသည်တို့မှ စိတ်ကို လွတ်မြောက်စေသောကြောင့် ၎င်းတို့ကိုလည်း ဝိမုတ္တိဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တရားဒေသနာ: တဏှာကုန်ခန်း၍ လွတ်မြောက်ကြောင်းကို ဟောကြားသော တရားဒေသနာကိုလည်း လွတ်မြောက်မှု၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သောကြောင့် ဝိမုတ္တိ ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ပါသည်။ (၁) (ကိလေသာတို့မှ) လွတ်မြောက်ဆဲ မဂ်တရား။ ပရိစ္စာဂဋ္ဌေန ဝိမုတ္တိ (ပဋိသံ၊၇၁)တိ မဂ္ဂဝဇ္ဈကိလေသာနံ ပဇဟနဋ္ဌေန တတော မုစ္စနတော ဝိမုတ္တိ၊ အရိယမဂ္ဂေါယေဝ။ (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၆၂။) (၂) (ကိလေသာတို့မှ) လွတ်မြောက်ပြီး ဖိုလ်တရား။ (မ၊၁၊၁၉၉) တိ အရိယဖလံ။ (မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၃။) ဝိမုတ္တိ (သံ၊၃၊၁၉၂။ ပဋိသံ၊၇၁) တိ ဖလဝိမုတ္တိ။ (သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇၈။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၆၂။) ဝိမုတ္တိ စ အနောပမာ (အပ၊၂၊၁၄၇)တိ သံကိလေသေဟိ ဝိမုတ္တတ္တာ သောတာပတ္တိ ဖလာဒိကာ စတာ ဝိမုတ္တိယော အနုပမာ။ ဥပမာရဟိတာ။ (အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၃။) (နေတ္တိ၊၂၆။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၉၄။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၃၁၁။ မ၊ဋီ၊၃၊၁၈၃)။ (၃) အရဟတ္တဖလသမာပတ် ဝိမုတ္တိသုခပဋိသံဝေဒီ-ကြည့်။ (၄) အောက်၌ဖြစ်သော ဖလသမာပတ် ၃-ပါး။ အယံ ပန... သီလသမာဓိပညာဝိမုတ္တိန္တိ ယာဝ အရဟတ္တာ ဇာနာဟိ။ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၆။) ဝိမုတ္တိ ပန ဣဓ ဟေဋ္ဌိမာ ဖလသမာပတ္တိယော ယာဝ အရဟတ္တာ “တိ အဂ္ဂဖလဿ ဝိသုံ ဝစနတော။ (သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၄၆၈-၉။) (၅) သမာပတ် ၈-ပါး (၆) နိဗ္ဗာန်။ ဝိဇ္ဇာ ဝိမုတ္တိ စ။ (ဒီ၊၃၊၁၈၀။ အဘိ၊ဓ၊၁၆။ ပဋိသံ၊၃၄။) ဧတ္ထ စ အဋ္ဌသမာပတ္တိယော နီဝရဏာဒီဟိ သုဋ္ဌ ဝိမုတ္တတ္တာ ဝိမုတ္တိ နာမ။ နိဗ္ဗာနံ သဗ္ဗသင်္ခတတော ဝိမုတ္တတ္တာ ဝိမုတ္တိ နာမ။ (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၆။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၇။) (၇) လွတ်မြောက်ခြင်း၊ လွတ်မြောက်မှု (သမာဓိတရား) တတောဝိမုစ္စနန္တ ဝါ ဝိမုတ္တိ၊ သမာဓိယေဝ။ (နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၅၂။) (၈) လွတ်မြောက်ကြောင်းတရား ---(က) ပညာ။ ပညာဝ ဝိမုတ္တိ (မူလဋီ၊၂၊၂၁၄)တိ ရာဂါဒီဟိ ဝိမုတ္တိဘူတာ ပညာဝ ဝိမုတ္တတိ ယောဇနာ။ (အနုဋီ၊၂၊၂၁၄။) (ခ) မေတ္တာ။ မေတ္တာ စ စေတော စ ဝိမုတ္တိ စာ (ပဋိသံ၊၃၁၅) တိ ဧကာယေဝ မေတ္တာ တိဓာ ဝဏ္ဏိတာ။ (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁၁။ အံ၊ဋီ၊၁၊၂၃၄။) (ဂ) မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ မုဒိတာ၊ ဥပေက္ခာ။ ဝိမုတ္တိ (အပ၊၁၊၁၄) န္တိ စတာပိ ဟိ ဧတာ အတ္တနော ပစ္စနီကဓမ္မေဟိ... ဝိမုတ္တတ္တာ ဝိမုတ္တိယော။ (အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၂။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၁၃၇။) (၉) စွန့်လွှတ်အပ်သော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝသေန ပဋိပက္ခတော ဝိမုစ္စတီတိ ဝိမုတ္တိ၊ တေန ဝါ ဝိမုတ္တော၊ တတော ဝိမုစ္စနန္တိ ဝါ ဝိမုတ္တိ။ (နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၅၂။) (၁၀) လွတ်မြောက်သော- (က) အရဟတ္တမဂ်နှင့် ယှဉ်သော သမာဓိ။ ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယတ္ထ (သံ၊၃၊၂၂) န္တိ ဧတ္ထ ဝိမုတ္တိတိ အဂ္ဂမဂ္ဂသမာဓိ အဓိတော။ (သံ၊ဋီ၊၂၊၄၀၈-၉။) (ခ) မဂ်ဉာဏ်နှင့် ယှဉ်သော တရား။ ဝိဇ္ဇာ ဝိမုတ္တိ စာ (အံ၊၁၊၅၇၀) တိ မဂ္ဂဉာဏဝိဇ္ဇာ စ သမ္ပယုတ္တကဓမ္မာ စ။ (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၉၆။) (ဂ) သေက္ခဖိုလ် (အောက်ဖိုလ် ၃-ပါး)။ ဝိမုတ္တိယာ (အံ၊၂၊၃၉၂) တိ သေခဖလဝိမုတ္တိယာ။ (အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၂-၃။) (ဃ) အရဟတ္တဖိုလ်။ အကုပ္ပါ မေ ဝိမုတ္တိ (ဝိ၊၃၊၁၆။ သံ၊၃၊၃၇၀)တိ အယံ မယှံ အရဟတ္တဖလဝိမုတ္တိ အကုပ္ပါ ပဋိပက္ခေဟိ န ကောပေတဗ္ဗာ။ (သာရတ္ထ၊၃၊၁၈၀။) အကုပ္ပါ ဝိမုတ္တိ (မ၊၁၊၂၂၃) တိ မယှံ အရဟတ္တဖလဝိမုတ္တိ ...အကုပ္ပါ။ (မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၉။) အနုတ္တရာ ဝိမုတ္တိ မေ အနုပ္ပတ္တာ။ (သံ၊၁၊၁၀၆။) ဝိမုတ္တီတိ အရဟတ္တဖလဝိမုတ္တိ။ (သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၇။) (ဝိ၊၃၊၂၉။ ဒီ၊၂၊၁၀၂။ သံ၊၁၊၂၆၇။ ပဋိသံ၊၂၉၈။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၀၈။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၄၂။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၁၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၀။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၁။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၈၁။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၅၊၁၁၈၊ ၂၇၈။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၁။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၉။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၅၊ ၂၀၁။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၂၉၀။ သာရတ္ထ၊၁၊၁၉၃။ သာရတ္ထ၊၃၊၂၀၃။ မ၊ဋီ၊၃၊၄၀၂၊ ၄၂၇။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၁၆။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၄။) (င) ဖိုလ်အင်္ဂါ ၈-ပါးမှ ကြွင်းသော တရား။ ဌပေတွာ ပန အဋ္ဌ ဖလင်္ဂါနိ သေသာ ဓမ္မာ ဝိမုတ္ထီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ (မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၁၄။) (စ) (ပညာမှ ကြွင်းသော) ဖိုလ်နှင့်ယှဉ်သော တရား။ ဝိမုတ္တီတိ တဒဝသေသာ ဖလသမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။ (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၃။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၅။) (ဆ) တဒင်္ဂဝိမုတ္တိ-စသော ဝိမုတ္တိ ၅-ပါး။ သန္တိ ကဿပ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဝိမုတ္တိဝါဒါ... ယာဝတာ ကဿပ အရိယာ ပရမာ ဝိမုတ္တိ။ (ဒီ၊၁၊၁၆၄။) ဝိမုတ္တာဓိကာရေ တဒင်္ဂဝိက္ခမ္ဘနဝိမုတ္တိယော ဝိမုတ္တိ နာမ။ သမုစ္ဆေဒပဋိပဿဒ္ဓိ နိဿရဏဝိမုတ္တိယော ပန ပရမာ ဝိမုတ္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၉၆။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁၃။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၆၁။) (ဇ) သဒ္ဓိန္ဒြေ။ တဒေဝ နာနာကိလေသေဟိ ဝိမုတ္တတ္တာ ဝိမုတ္တိ။ (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၃။) (၁၁) မိစ္ဆာအယူဟုဆိုအပ်သော နှလုံးသွင်းခြင်း။ ဝိမုတ္တိံ ဝိမုစ္စတော အကုသလာ ဓမ္မာ (အံ၊၃၊၄၁၂)တိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသင်္ခါတံ စိတ္တဿ အဓိမုတ္တိံ အဓိမုစ္စတော အကုသလာ ဓမ္မာ ဝဍ္ဎန္တိ နာမ။ (အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၃၁။) (၁၂) အားကြီးသော ဝိပဿနာ။ အနိမိတ္တာ စေတောဝိမုတ္တီတိ ဗလဝဝိပဿနာ။ (အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၆။) (၁၃) ဝိမုတ္တာယတနသုတ်။ ဝိမုတ္တိသမာဓိပဉ္စင်္ဂိကာ စင်္ကမံ နာဂိတေန စ။ (အံ၊၂၊၂၆။) (၁၄) တဏှာသင်္ခယဝိမုတ္တိဒေသနာ။ ဒေသနာ ဟိ ဝိမုတ္တိပဋိလာဘဟေတုတော ဝိမုတ္တီတိ ဝုတ္တာ။ (မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁၁။) ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ