မြို့ပြနိုင်ငံ

မြို့ပြနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ၎င်းနှင့်ဆက်နွှယ်နေသော နယ်မြေတစ်လျှောက် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဘဝ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ရောမ ၊ အေသင် ၊ စပါတာ၊ ကားသေ့နှင့် အလယ်ခေတ်နှင့် ဉာဏ်သစ် အရေးတော်ပုံခေတ်များတွင် ဖြစ်သည့် ဖလောရင့်၊ ဗင်းနစ်၊ ဂျီနိုအာနှင့် မီလန်တို့ကဲ့သို့ မြို့ကြီးများ အပါအဝင် ကမ္ဘာ့အစိတ်အပိုင်း အများအပြားတွင် သမိုင်း၏ အရုဏ်ဦး ကတည်းက တည်ရှိ လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ခေတ်သစ်နိုင်ငံများ ထွန်းကားလာမှုနှင့်အတူ ခေတ်မီ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် မြို့ပြနိုင်ငံ အနည်းငယ်သာ တည်ရှိပြီး အရည်အချင်းပြည့်မီမှုအပေါ် သဘောထားကွဲလွဲမှုအချို့ ရှိနေသည်။ မိုနာကို၊ စင်္ကာပူနှင့် ဗာတီကန်စီးတီးတို့က ယင်းကဲ့သို့ လက်ခံထားကြသည်။ စင်္ကာပူသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်မှုအပြည့်အ၀၊ ကိုယ်ပိုင်ငွေကြေး၊ ကြံ့ခိုင်သောစစ်တပ်နှင့် လူဦးရေ ၅.၅ သန်းရှိသော အရှင်းလင်းဆုံးဥပမာဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်မဟုတ်သော မြို့အများအပြားသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို မြင့်မားစွာခံစားကြပြီး တစ်ခါတစ်ရံ မြို့ပြနိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ဟောင်ကောင် ၊ မကာအို ၊ နှင့် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု၏ အဖွဲ့ဝင်များ—အထူးသဖြင့် ဒူဘိုင်းမြို့နှင့် အဘူဒါဘီမြို့တို့ကို မကြာခဏ ကိုးကားဖော်ပြကြသည်။ Hansen, Mogens. 2000. "Introduction: The Concepts of City-States and City-State Culture." In A Comparative Study of Thirty City-State Cultures, Copenhagen: Copenhagen Polis Centre. Pg. 19 Parker, Geoffrey. 2005. Sovereign City: The City-state Through History Chicago: University of Chicago Press. Kotkin, Joel. 2010. "A New Era for the City-State?" In Forbes. သမိုင်းနောက်ခံ အီတလီ right|| Vatican City သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသေးငယ်ဆုံးနိုင်ငံအဖြစ် လူသိများသော မြို့ပြနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၁၈၇၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအထိ ရောမမြို့ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက သူ၏ ပုပ်ရဟန်းမင်း ကြီး၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ထိန်းချုပ်ထားသည်။ 1870 ခုနှစ်တွင် ဘုရင် Victor Emmanuel II သည် မြို့ကို သိမ်းပိုက်သောအခါတွင် Pope Pius IX သည် အသစ်ဖွဲ့စည်းထားသော အီတလီနိုင်ငံ ကို အသိအမှတ်မပြုရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ဘုရင်၏အခွင့်အာဏာကို ထိရောက်စွာ အသိအမှတ်ပြုခြင်းမရှိဘဲ ခရီးမသွားနိုင်သောကြောင့် Pius IX နှင့် သူ၏ဆက်ခံသူတိုင်းက " Vatican in the Prisoner " ဟု ဆိုကာ မှ မထွက်ခွာနိုင်ခဲ့ပါ။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးထီးနန်းတက်ပြီးသည်နှင့် အီတလီအာဏာရှင် ဗင်နီတို မူဆိုလီနီမှ ဘုရင် Victor Emmanuel III နှင့် Pope Pius XI တို့ကြား ညှိနှိုင်းခဲ့သော Lateran Treaties မှ 1929 ခုနှစ်တွင် သောင်မတင်ဖြစ်မှု ကို ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ ဤသဘောတူညီချက်အရ ဗာတီကန်ကို လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက ၎င်း၏ခေါင်းဆောင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ဗာတီကန်စီးတီးပြည်နယ်တွင် ၎င်း၏ နိုင်ငံသား ၊ သံတမန်အဖွဲ့ ၊ အလံ နှင့် စာပို့တံဆိပ်ခေါင်းများ ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၀၀၀ အောက် (အများစုသော ဓမ္မဆရာများ) ဖြင့် ၎င်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသေးငယ်ဆုံးသော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ကိုးကား ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေး ပထဝီဝင် ကဏ္ဍ:မြို့ပြနိုင်ငံများ