ဝစ်စတီးရီးယား

ဝစ်စတီးရီးယားသည် ပဲမျိုးနွယ်ဖြစ်သည့် ဖယ်ဘေးစီးမျိုးရင်းတွင်ရှိသော ပန်းပွင့်သော အပင်မျိုးစုဖြစ်သည်။ ၎င်းမျိုးစုတွင် တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ကိုရီးယား၊ ဗီယက်နမ်၊ ကနေဒါတောင်ပိုင်း၊ အရှေ့ပိုင်း၊ အမေရိကန်နှင့် အီရန်မြောက်ပိုင်းတို့ ဇာတိဖြစ်သော ပင်စည်မာ (woody)နွယ်ပင်မျိုးစိတ် လေးမျိုးပါဝင်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီနှင့် ဥရောပရှိ အခြားနိုင်ငံများသို့ သယ်ယူစိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ အချို့မျိုးစိတ်များသည် လူကြိုက်များသော အလှဆင်အပင်များဖြစ်သည်။ ဤမျိုးစုသိပ္ပံအမည်ကို အင်္ဂလိပ်အရပ်သုံးအမည်အဖြစ်လည်း အသုံးပြုပြီး၊ 'wistaria' ဟု te အစား taဖြင့် စာလုံးပေါင်းနိုင်ပါသည်။(၎င်းစာလုံးပေါင်းတွင် ဝစ်စတဲရီးယား ဟုအသံထွက်သည်။) ပုံသဏ္ဌာန် ဖော်ပြချက်များ ဝစ်စတီးရီးယားပင်စည်များသည် တွယ်တက်၍ရနိုင်သော မည်သည့်နေရာကိုမဆို ရစ်ပတ်တွယ်တက်လေ့ရှိသည်။ အပေါ်မှကြည့်လျှင် ဂျပန်ဝစ်စတီးရီးယား (W. floribunda)သည် လက်ယာရစ် တွယ်တက်လေ့ရှိပြီး၊ တရုတ်ဝစ်စတီးရီးယား (W. sinensis)မှာမူ လက်ဝဲရစ် တွယ်တက်လေ့ရှိသည်။ ၎င်းရစ်ပတ်မှုပုံစံကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အတွေ့ရအများဆုံး ဝစ်စတီးရီးယား မျိုးစိတ်နှစ်ခုကို ခွဲခြားသိရှိနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် မြေပြင်အထက် ၂၀-မီတာ (၆၆-ပေ) အထိတွယ်တက်နိုင်ပြီး၊ ၁၀-မီတာ (၃၃-ပေ) ဘေးတိုက်ဖြန့်ကျက်နိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဝစ်စတဲရီးယားပင်သည် ကယ်လီဖိုးနီးယား ဆီအာရာ မာ့ဒရေ(Sierra Madre) ရှိ ဆီအာရာ မာ့ဒရေ ဝစ်စတဲရီးယား ဖြစ်ပြီး အရွယ်အစား ၁-ဧက (၀.၄၀-ဟက်တာ)ကျော်ရှိပြီး၊ အလေးချိန် 250 တန်ရှိသည်။ ၁၈၉၄-ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး၊ 'တရုတ်လာဗင်ဒါ'(Chinese lavender) အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း မျိုးစိတ်များ အာရှီကဂ ပန်းဥယျာဉ်(Ashikaga Flower Park)ရှိ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးမားဆုံးဖြစ်သည့် ဂျပန်ဝစ်စတီးရီးယားမျိုးစိတ်ဖြစ်သော ဝစ်စတီးရီးယားအပင်ကြီး (၁၈၇၀-ခုနှစ်ကတည်းက ရှိခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၀-စတုရန်းမီတာ (၂၁,၄၀၀-စတုရန်းပေ)အကျယ်(၂၀၀၈၊ မေလအတို်င်းအတာအရ) နေရာယူထားသည်။ |alt= ကမ္ဘာ့အပင်များအွန်လိုင်းဒေတာဘေ့စ် (Plants of the World Online သို့မဟုတ် POWO)မှတ်တမ်း(၂၀၂၃-စက်တင်ဘာ)တွင် အောက်ပါမျိုးစိတ် ၄-မျိုးကို လက်ခံထားသည်။ ပုံ ဒွိနာမသိပ္ပံအမည် အရပ်သုံးအမည် ပေါက်ရောက်ရာနေရာ120px Wisteria brachybotrys Siebold & Zucc. (syn. Wisteria venusta Rehder & Wils.) ပိုးအိဝစ်စတီးရီးယား(Silky wisteria) ဂျပန်120px ဂျပန်ဝစ်စတီးရီးယား (W. floribunda) (Willd.) DC. ဂျပန်ဝစ်စတီးရီးယား(Japanese wisteria) ဂျပန်120px Wisteria frutescens (L.) Poir. (syn. Wisteria macrostachys) အမေရိကန်ဝစ်စတီးရီးယား(American wisteria) အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု (Kentucky to Texas, to Florida, as well as Iowa, Michigan, and New York)120px တရုတ်ဝစ်စတီးရီးယား (W. sinensis) (Sims) DC. တရုတ်ဝစ်စတီးရီးယား(Chinese wisteria) တရုတ် (Guangxi, Guizhou, Hebei, Henan, Hubei, Shaanxi, and Yunnan.) ပုံပြခန်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဖယ်ဘေးစီး