မြန်မာနိုင်ငံရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်

မြန်မာနိုင်ငံရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်သည် လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်၊ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်၊ သတင်းအချက်အလက်ရပိုင်ခွင့်၊ နှင့် အထူးသဖြင့် စာနယ်ဇင်းမီဒီယာတို့ကို ရည်ညွှန်းသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မီဒီယာကို မီဒီယာဘက်လိုက်မှုများ ပျံ့နှံ့ခြင်းကို တားမြစ်သည့် သတင်းမီဒီယာဥပဒေဖြင့် ထိန်းညှိထားသည်။ ၎င်းဥပဒေသည် နိုင်ငံအတွင်း လုပ်ကိုင်နေသော မီဒီယာလုပ်ငန်းများ၊ သတင်းထောက်များ၊ နှင့် အခြားတစ်ဦးချင်း သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းများအတွက် လွတ်လပ်စွာထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ၎င်း၏ ပုံနှိပ်၊ အသံလွှင့် နှင့် အင်တာနက်မီဒီယာများကို နိုင်ငံသားနှင့် နိုင်ငံရေးအခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပဋိညာဉ်စာချုပ် နှင့် လွတ်လပ်စွာထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများကို အခြေခံ၍ ရေးဆွဲထားသည်ဟု ဆိုသော သတင်းမီဒီယာဥပဒေအရ ထိန်းညှိထားသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဖြင့် ရေးဆွဲထားသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေသည် လူမှုမီဒီယာ၊ စာနယ်ဇင်းမီဒီယာ၊ သို့မဟုတ် သတင်းစာများကဲ့သို့သော အွန်လိုင်း သို့မဟုတ် အော့ဖ်လိုင်းမှတစ်ဆင့် သတင်းတုများ ထုတ်ဝေခြင်းကို တားမြစ်ထားပြီး၊ အကယ်၍ ထိုသို့သော ပြစ်မှုကျူးလွန်ကြောင်း တွေ့ရှိပါက သတင်းထောက်အား ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်း၊ သတင်းစာထုတ်ဝေခွင့် ပိတ်သိမ်းခြင်း၊ သို့မဟုတ် အနည်းဆုံး ကျပ် ၁၀၀,၀၀၀ မှ အများဆုံး ကျပ် ၃၀၀,၀၀၀ အထိ ဒဏ်ငွေချမှတ်ခြင်း ခံရနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း၊ ပုဒ်မ ၉ အရ မီဒီယာသည် ၎င်းတို့၏ အမြင်များကို လွတ်လပ်စွာ ဖော်ပြခွင့်၊ ရွေးချယ်စရာများကို မျှဝေခွင့်၊ နှင့် အစိုးရ၏ မူဝါဒများကို ဝေဖန်ခွင့် ရှိသည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်အာဏာရပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းသည် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း၊ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အညွှန်းကိန်းတွင် နိုင်ငံ၏အဆင့်သည် ၂၀ သို့တိုင် ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း၊ အင်းဒင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှုကို စုံစမ်းစစ်ဆေးခဲ့သည့်အတွက် ရိုက်တာသတင်းဌာနမှ ဝလုံးနှင့် ကျော်စိုးဦးကဲ့သို့သော သတင်းထောက်များ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဖမ်းဆီးခံရပြီးနောက် အဆင့်သည် ပြန်လည်ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သော ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အညွှန်းကိန်းအရ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏အဆင့်သည် နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၀ တွင် အဆင့် ၁၃၉ သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အဆင့် ကျဆင်းရခြင်းတွင် သတင်းထောက်များကို မကြာခဏ ဖမ်းဆီးခြင်း၊ အင်တာနက်လိုင်းများ ဖြတ်တောက်ခြင်း၊ သတင်းဌာနများ သို့မဟုတ် လူ့အခွင့်အရေးကာကွယ်သူများနှင့် ဆက်စပ်သော ဝဘ်ဆိုဒ်များကို ပိတ်ပင်ခြင်းစသည့်အချက်များလည်း ပါဝင်သည်။ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ အစိုးရသည် ကိုယ်တိုင်ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ရိုဟင်ဂျာ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဟူသော အကြောင်းအရာသုံးခုအပေါ်တွင် ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ စာနယ်ဇင်းများက ၎င်းတို့ကို ချိုးဖောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝေဖန်ခြင်းပြုပါက မကြာခဏဆိုသလို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း၊ မြန်မာနောင်း၊ ဒီဗွီဘီ၊ မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန၊ နှင့် BBC Burmese ကဲ့သို့သော အချို့မီဒီယာလုပ်ငန်းများသည် စုံစမ်းဖော်ထုတ်သည့် သတင်းဆောင်းပါးများ ထုတ်ဝေခြင်းကို ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပုဂ္ဂလိက သတင်းထောက်များသည် အွန်လိုင်းအသရေဖျက်မှုကို တားဆီးရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ) ဖြင့် မကြာခဏ တရားစွဲဆိုခံကြရသည်။ နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာသည် အစိုးရကို မျက်နှာသာပေးသော သတင်းများကို အများပြည်သူသို့ ထုတ်ပြန်သည့် ဝါဒဖြန့်မှုများတွင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အနောက်ဘက်ကဲ့သို့ အချို့သောဒေသများတွင် စစ်တပ်က လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်များဖြင့် ခရိုင်အများအပြားတွင် အင်တာနက်ကို ဖြတ်တောက်ထားသောကြောင့် သတင်းနှင့် အခြားအချက်အလက်များကို အွန်လိုင်းတွင် ရရှိနိုင်မှုမှာ အနည်းငယ်သာရှိသည်။ သတင်းထောက်များအား ထိန်းသိမ်းခြင်းကို မြန်မာသမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးသန့်မြင့်ဦးက "မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်အတွက် ဝမ်းနည်းဖွယ်နေ့တစ်နေ့ဖြစ်ပြီး နောင်ဖြစ်လာမည့်အရာများအတွက် အရိပ်အယောင်တစ်ခု" ဟု ဝေဖန်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအစိုးရသည် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ (ပုဒ်မ ၆၆(ဃ)) ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် အာဏာတည်သည့်အချိန်မှစ၍ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ မည်သူမဆို ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ) အရ အများဆုံး ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ်အထိ ချမှတ်ခံရနိုင်သည်။ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့် PEN Myanmar ၏ အဆိုအရ၊ ဤဥပဒေ အာဏာတည်ချိန်မှစ၍ အမှုပေါင်း ၈၀ မှတ်ပုံတင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သော်လည်း၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အစိုးရ အာဏာရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် လူပုဂ္ဂိုလ် သို့မဟုတ် မီဒီယာအုပ်စု ၇၃ ခုမှာ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။ အချို့အမှုများသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အပေါ် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ မှတ်ချက်များပေးခဲ့မှုအတွက် တိုင်ကြားခံခဲ့ရပြီး နောက်ဆက်တွဲ တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။ ယခင်က မြန်မာမီဒီယာသည် မူလက ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးကာလအတွင်း ဖန်တီးခဲ့သော မြန်မာအစိုးရ၏ ဆင်ဆာအဖွဲ့ထံမှ ခွင့်ပြုချက်မရဘဲ သတင်းထုတ်ဝေခွင့်ကို ကန့်သတ်ခံခဲ့ရသည်။ အစောပိုင်းကာလတွင် မြန်မာအစိုးရသည် တိုက်ရိုက်ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှုကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အစိုးရက ထိုပိတ်ပင်မှုကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး ယခုအခါ မီဒီယာများအား ဆင်ဆာအဖွဲ့သို့ မတင်ပြဘဲ သတင်းထုတ်ဝေခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ယခင်က သတင်းတိုင်း၊ သီချင်း၊ စာအုပ်နှင့် ကာတွန်းတိုင်းသည် "ဝေဖန်မှု" များကို ဖယ်ရှားရန် ရည်ရွယ်သည့် အဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်ကို ရယူရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ အကျဉ်းကျခံ သတင်းထောက်များ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းမှ သတင်းထောက်တစ်ဦးဖြစ်သူ အောင်သူရသည် စစ်တပ်ကိုဆန့်ကျင်သည့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှုဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများကို သတင်းယူနေစဉ် ဒေသဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် ရက်ပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အရပ်သားအစိုးရကို ဖြုတ်ချပြီးချိန်မှစ၍ သတင်းထောက်လေးဆယ်ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကြောင်း ဘီဘီစီက ဆိုသည်။ ကိုးကား ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မီဒီယာ