ဟယ်လီနာ ရူဘင်စတိန်း

ဟယ်လီနာ ရူဘင်စတိန်း (ချာဂျာ ရူဘင်စတိန်း ၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၇၂ – ၁ ဧပြီ ၁၉၆၅) သည် ပိုလန် အမေရိကန်လူမျိုး စီးပွာရေးလုပ်ငန်းရှင်၊ အနုပညာ စုဆောင်းသူနှင့် ပရဟိတသမား တဦး ဖြစ်သည်။ အလှကုန် လုပ်ငန်းရှင် တဦး ဖြစ်သော သူသည် သူ့ကို ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး အမျိုးသမီးများအနက် တဦး ဖြစ်လာစေသည့် ဟယ်လီနာ ရူဘင်စတိန်း အင်ကော်ပိုရိတ် အလှကုန်ကုမ္ပဏီ၏ တည်ထောင်သူနှင့် ပြယုဂ် ဖြစ်သည်။ ငယ်ဘဝ ၁၈ ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် ပိုလန်ကို ပိုင်းခြားလိုက်သည့်အတွက် ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီ လက်အောက်ခံ ဖြစ်လာသည့် ပိုလန်ငယ်ရှိ ကရာကိုးမြို့တွင် ဆိုင်ရှင်ဖြစ်သူ ပိုလန်နှင့် ဂျူးသွေးနှော စုံတွဲမှ မွေးဖွားလာသော သမီး ရှစ်ယောက်၌ ဟယ်လီနာ ရူဘင်စတိန်း(Helena Rubinstein)သည် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အတ္တဘဝအမှန်ဝါဒ တွေးခေါ်ပညာရှင် မာတင် ဘူဘားသည် သူ့ဝမ်းကွဲ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရုသ် ရပ္ပာပို့၏ အမေနှင့်လည်း ဝမ်းကွဲတော်သည်။ ဩစတြေးလျသို့ ပြောင်းခြင်း အရပ် ‌၄ ပေ ၁၀ လက်မ(၁၄၇ စင်တီ)ဖြင့် သိသာစွာ ပုသော ရူဘင်စတိန်းသည် အင်္ဂလိပ်စကား နည်းနည်းသာ တတ်၊ ခြူး တပြားမှ မရှိဘဲ၊ ၁၉၀၂ တွင် ပိုလန်မှ ဩစတြေးလျသို့ ပြောင်းလာသည်။ သို့သော်လည်း သူ၏ စတိုင်ကျသော အဝတ်အစားများနှင့် နို့နှစ်ရောင် အသားအရေများကြောင့် မြို့နေ အမျိုးသမီးထုကြား သတိမထားဘဲ မနေနိုင်လောက်အောင် ဖြစ်ကာ၊ သူမ လက်ဆွဲအိတ်ထဲရှိ အလှကုန် ခရင်မ်ဘူးများကို ဝယ်ယူရန် ဆန္ဒရှိသူများကို မကြာမီ တွေ့သည်။ သူ့ကိုယ်ပိုင် ဈေးကွက် စတင်နိုင်မည့် နေရာကို တွေ့သည်။ ရူဘင်စတိန်းအဖို့ ‌ကံကောင်းသည်ကား ခရင်လုပ်ရန် အဓိကကျသော ပါဝင်ပစ္စည်း လာနိုလင်(lanolin)က လက်ထဲ အဆင်သင့် ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။ အနောက်ဗစ်တိုးရီးယား ဒေသရှိ သူ့ဦးလေးနေသော ကိုလာရိမ်းသည် ထူးဆန်းသော နေရာ ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သော်လည်း ဓာတုဗေနည်းအရ လာနိုလင်ဟု ‌သိကြသော သိုးဆီ သို့ သိုးဖယောင်း(sheep wax)ကို အမြောက်အမြား စစ်ထုတ်ပေးနိုင်သည့် သိုး ၇ သန်းခွဲ ‌နေထိုင်ရာ ဖြစ်သည်။ ဤသိုးများသည် နိုင်ငံဓန ဖြစ်ပြီး၊ တိုင်းပြည်၏ အကောင်းမွန်ဆုံး သိုးမွေးများ ထုတ်ပေးသော အနောက်ပိုင်းခရိုင်၏ ကျယ်ပြန့်လှသော မာရီးနို(သိုးတမျိုး) သိုးအုပ် ဖြစ်သည်။ လာနိုလင်၏ အနံ့ပြင်းပြင်းကို စိတ်ပျက်သော ရူဘင်စတိန်းသည် လာဗင်ဒါ၊ ထင်းရှုးခေါက်နှင့် ရေကြာပန်းငယ်တို့ဖြင့် စမ်းသပ်သည်။ ဦးလေးနှင့် ကျွတ်ထားသော ရူဘင်စတိန်းသည် မဲလ်ဘုန်းရှိ ဆောင်းဥယျာဉ် လက်ဖက်ရည်ခန်းတွင် စားပွဲထိုးမ လုပ်သည်။ ကာပေသီယံ တောင်တန်းများမှ လာသော ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ ပါမည့် သူ၏ ခရဲမီ ဗာလေ့ကို ထုတ်ပေးရန် ဆန္ဒရှိသူ တဦးနှင့် တွေ့သည်။ ဆယ်ပင့်စ် ကုန်ပြီး၊ ရှစ်ရှီလင်နှင့် ရောင်းသော ထိုအရာသည် စင်များကို ဖြတ်ပြီး၊ ချက်ချင်းဆိုသလို အိုးများထဲတွင် ထည့် ထုပ်ပိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ဖောက်သည်များကို ဟယ်လီနာဟုသာ အသိပေးထားသော ရူဘင်စတိန်းသည် မကြာမီ ဖက်ရှင်ကျသော ကောလင်းလမ်းထဲတွင် အလှပြင်ဆိုင် တဆိုင် ဖွင့်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ အသားအရေကို အကဲဖြတ်ပြီး လိုအပ်သော လိမ်းကျံမှုကို ပြုလုပ်ပေးကာ သိပ္ပံနည်းကျ ညှို့ငင်မှုကို ရောင်းလေသည်။Helena Rubinstein's birth house (green) in Kraków's Kazimierz district|leftနောက်တဆိုင်မှာ ဆစ်ဒနီ ဖြစ်ပြီး၊ ငါးနှစ်အတွင်း ဩစတြေးလျတွင် လုပ်ကိုင်မှုက လန်ဒန်တွင် ဆလွန်းဒီဗျူး ဗာလေ့ တဆိုင်ထပ်ဖွင့်‌နိုင်လောက်အောင် မြတ်စွန်းလေသည်။ ထိုသို့ဖြင့်၊ ရူဘင်းစတိန်းသည် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး အလှကုန် ကုမ္ပဏီကို ပေါ်လာစေခဲ့သည်။ သူ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသည် အတိုင်းထက်အလွန် အောင်မြင်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ပြီး၊ ဘဝနှောင်းပိုင်းတွင် မြောက်မြားလှသော ဥစ္စာဓနကို ပညာရေး၊ အနုပညာနှင့် ကျန်းမာရေးတို့နှင့် ပတ်‌သက်သော အလှူအတန်းအဆောက်အဦများသို့ ထောက်ပံ့ ပေးလှူသည်။ ရူဘင်စတိန်းသည် အလုပ်အကိုင်ကို လျင်လျင်မြန်မြန်ပင် ချဲ့ထွင်သည်။ ၁၉၀၈ တွင် သူ့ညီမ စဲ့စကာကို မဲလ်ဘုန်းဆိုင်ရှိ လုပ်ပိုင်ခွင့်များ လွှဲပေးပြီး၊ ဒေါ်လာ တသိန်းနှင့် ရူဘင်စတိန်းသည် လန်ဒန်သို့ ရွှေ့ကာ နိုင်ငံတကာ လုပ်ငန်းတခု ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ (ထို‌ခေတ်က အမျိုးသမီးများသည် ဘဏ်ချေးငွေ မရနိုင်၍ ထိုပိုက်ဆံများသည် သူ့ကိုယ်ပိုင်ငွေများသာ ဖြစ်သည်။) အိမ်ထောင်ရေးနှင့် ကလေးများ ၁၉၀၈ တွင်၊ သူသည် ပိုလန်တွင် မွေးသော အမေရိကန် ဂျာနယ်လစ် အက်ဒွပ် ဝီလျံ တိုင်တပ်နှင့် လန်ဒန်၌ လက်ထပ်သည်။ သားနှစ်ယောက်ရရာ ရွိုင် ဗယ်လင်တိုင်း တိုင်တပ်(လန်ဒန်၊ ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၀၉-နယူးယောက်၊ ၁၈ ဇွန် ၁၉၈၉) နှင့် ဟိုးရေ့စ် တိုင်တပ် (လန်ဒန်၊ ၂၃ ဧပြီ ၁၉၁၂-နယူးယောက်၊ ၁၈ မေ ၁၉၅၈)တို့ ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် ပဲရစ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီး ၁၉၁၂ တွင် ဆိုင်တဆိုင် ဖွင့်သည်။ သူ့ယောက်ျားသည် ကျော်ကြားအောင် စာရေးခြင်းဖြင့် ကူညီကာ၊ ထုတ်ဝေတိုက်ကလေး ထောင်ပြီး၊ လေဒီ ချက်‌တာလီရဲ့ ချစ်သူ ကို ထုတ်ဝေ၍ ဆင်မြူယယ် ပွတ်နံကို ငှားကာ ကျော်ကြားသော မော်ဒယ် ကိကိရဲ့ အမှတ်တရများကို ဘာသာပြန်စေသည်။ ရူဘင်စတိန်းသည် အထိန်းအကွပ်မဲ့သော ညစာပါတီများကို တက်ပြီး၊ လံကြုပ်ဟာသများဖြင့် လူသိများလာသည်။ တခါက အရက်မူးနေသော ပြင်သစ်သံအမတ်က အဲဒစ် ဆစ်ဝဲနှင့် သူ့ မောင် စချယ်ဗီရဲလ်ကို အမနာပ(vitriol) ပြောသည်မှာ"Vos ancêtres ont brûlé Jeanne d'Arc!"ဟူ၏။ ပြင်သစ်လို နည်းနည်းသာ သိသူ ရူဘင်စတိန်းက သံအမတ် ဘာပြောလိုက်သည်ကို ဧည့်သည် တဦးအား မေးလိုက်သောအခါ "သူပြေတာက နင့်ဘိုးဘွားတွေက ဂျိုအန်ရဲ့ လှေကြီးကို မီးရှို့လိုက်တယ်'တဲ့" ရူဘင်စတိန်းက "အင်း၊ တယောက်ယောက်တော့ ရှို့ခဲ့တာပဲ ဖြစ်မယ်"ဟု ဆိုလိုက်လေသည်။ နောက်ပွဲတခုတွင်၊ မာဆယ် ပရောက်က မြို့စားကတော်များသည် မည်သည့် မိတ်ကပ်ကို လိမ်းသင့်သည်လဲ မေးသည်။ လာမေးသူမှာ "ပရုပ်လုံးနံ့ နံ"သောကြောင့် သူက အတိုချုံးဖြေပြီး သူ ထွက်လာခဲ့သည်။ "သူ ကျော်ကြားလာမယ်ဆိုတာ ကျမက ဘယ်လိုလုပ်သိမှာလဲ"ဟု နောင်တွင် ရူဘင်စတိန်းက ပြောသည်။ အမေရိကသို့ ပြောင်းခြင်း right||Helena Rubinstein 1959 Tel Aviv Museum of Art ရူဘင်စတိန်းသည် ၁ ဧပြီ ၁၉၆၅ ၌ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ပြီး၊ ကွင်းစ်ရှိ မောင့်အိုလီဗက်သင်္ချိုင်းကုန်း၌ မြှုပ်နှံထားသည်။ အာဖရိကန်လက်ရာမွန်၊ လူးဆိုက် ပရိဘောဂ၊ နှင့် ဟောင်းမြင်းနေသော ဗစ်တိုးရီးယားခေတ် မှီအုံးသုံး ခရ‌မ်းရောင် ပရိဘောဂများ ပါဝင်သော သူ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများအနက် အချို့ကို နယူးယောက်ရှိ ပတ်-ဘားနက် ပြခန်း၌ ၁၉၆၆ တွင်‌ လေလံပစ်သည်။ ရူဘင်စတိန်း စကားများစွာအနက် တခုမှာ၊ "ရုပ်ဆိုးမ ဆိုတာ မရှိဘူး၊ ပျင်းတဲ့ မိန်းမပဲ ရှိတယ်"ဟူ၏။ သူ၏ ဈေးကြီးလှသော ဗျူတီဆလွန်းများအကြောင်း၊ ဖက်ရှင်၊ အနုပညာပြခန်းများ၊ အတွင်းပိုင်းဆင်ယင်မှုများနှင့် ခေတ်မီရေးများအကြား၊ ထိုဆိုင်များက မည်သို့ မည်ပုံ လူတို့၏ ကန့်သတ်ချက် အမြင်များကို သက်ရောက်ပြီး၊ ဝေဝါးစေပုံကို မာရီး ဂျေ ကလစ်ဖို့ Marie J. Clifford (Winterthur Portfolio, vol. 38) က လေ့လာခဲ့သည်။ အထူးမှတ်တမ်းရုပ်ရှင် ဖြစ်သော၊ အင်း ကာရိုး ဂရော့မန်းနှင့် အားနီ ရေးစမန်း ရိုက်ကူးသော ပေါင်ဒါနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာ(၂၀၀၉)သည် ရူဘင်စတိန်းနှင့် အဲလိဇဘက် အားဒင်တို့ကြား အသေအလဲ ပြိုင်ဆိုင်မှုများကို အသေးစိတ် ဖော်ထားသည်။ သူ၏ နည်းပညာအရည်အသွေးကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြသည်၊ "သူက ကိုယ်ဒူးကိုယ်ချွန် ပထမဆုံး သန်းကြွယ်သူဌေးမကြီးပါ၊ လူတွေ ဘာလိုတယ်၊ ဘာကို ဖြည့်ဆည်းပေးရမယ်ဆိုတာ အကင်းပါးတယ်၊ ဘယ်လို ကြော်ငြာရမယ်ဆိုတာ သိတယ်၊ ဘာညာဘာညာ နည်းနည်းထည့်ပြီး အကြောက်တရားကို ပုံတူကူးပေးလိုက်တာပေါ့၊ ပြဿနာဖြစ်နေတဲ့ အသားအရေ အမျိုးအစားကိုလည်း မိတ်ဆက်ပေးခဲ့တယ်၊ ဆူဒိုသိပ္ပံ(သိပ္ပံနည်းကျသည်ဟု မဆိုနိုင်သော သိပ္ပံသဘောတရား)ကိုလည်း ဈေးကွက်မှာ စထွင်ခဲ့တယ်၊ ဥရောပ အသားအရေးထိန်းသိမ်းရေး စက်ရုံမှာ နှစ်လပဲ စခန်းသွင်း လေ့ကျင့်ခဲ့ရပေမယ့် ကြော်ငြာတိုင်းမှာ ဓာတ်ခွဲခန်း ဝတ်စုံကြီး တကားကားနဲ့ စထွင်လိုက်တာပေါ့၊ ဖောက်သည်တွေကို ဘယ်လို စိတ်ပူအောင် လုပ်ရမလဲ သူသိတယ်၊ တကယ်လို့ ထုတ်ကုန်တမျိုးက အစမှာ ထုံ့ပိုင်း ထုံ့ပိုင်း ဖြစ်နေတယ်ဆိုရင် သူလိုချင်တဲ့ တန်ဖိုးရလာအောင် ဈေးကို တန်းမြှင့်လိုက်လိမ့်မယ်"Ruth Graham, "More Than Skin Deep", The Wall Street Journal February 5, 2011. ၁၉၇၃ တွင်၊ ဟယ်လင်နာ ရူဘီစတိန်း ကုမ္ပဏီကို ကိုးလဂိတ် ပယ်မလိုက်(Colgate Palmolive)သို့ ရောင်းချခဲ့ပြီး၊ ယခုအခါ လိုရယ်(L'Oréal)က ပိုင်ဆိုင်သည်။ "ဘိုအန် - ဟယ်လီနာ ရူဘီစတိန်း ပုံတူဆု"ဟုလည်း ခေါ်သော ဟယ်လီနာ ရူဘင်စတိန်း ပုံတူဆုသည် ဟယ်လင်နာ ရူဘင်စတိန်း ဖောင်ဒေးရှင်း (၂၀၁၁ တွင် ဖျက်သိမ်း)က ချီးမြှင့်သော ဩစတြေးလျ အနုပညာရှင် တဦးဦး၏ ပုံတူ လျှောက်ပြခြင်းအတွက် နှစ်စဉ်ပေးသော ပေါင် ၃၀၀ တန် ဆု ဖြစ်ပြီး၊ အများအားဖြင့် အနောက်ဩစတြေးလျရှိ ကလောက်ဒီ ဟော့ချင်း ပြခန်း၌ စင်လျှောက်ပြကြသည်။ ဆိုင်းယင့်ဝူးမင်း လိုရယ် ယူနက်စကိုဆုများ (The L'Oréal-UNESCO Awards for Women in Science) သည်လည်း ဟယ်လီနာ ရူဘင်စတိန်း ဆိုင်းယင့် ဝူးမင်း ဆုများအဖြစ် သိကြသည်။ ၁၉၅၃ တွင် စထောင်သော ဟယ်လီနာ ရူဘင်စတိန်း ဖောင်ဒေးရှင်းသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်ထိ ရပ်တည်ခဲ့ကာ၊ အဓိကအား ဖြင့် နယူးယောက်မြို့ရှိ ပညာရေး၊ အနုပညာနှင့် ပရဟိတ အခြေပြု အသင်းအဖွဲ့များသို့ ဆယ်စုနှစ် ခြောက်စု ကျော် ဒေါ်လာသန်းပေါင်း ၁၃၀ နီးပါးကို ထောက်ပံ့ခဲ့လေသည်။ ကိုးကား Category:၁၈၇၀ မွေးဖွားသူများ Category:၁၉၆၅ ကွယ်လွန်သူများ Category:အရေပြား ထိန်းသိမ်းခြင်း