သယာမ်ပြည်တော်လှန်ရေး၊ ၁၆၈၈

၁၆၈၈ခုနှစ်၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၏တော်လှန်ရေးသည်ထိုင်းနိုင်ငံ၏တစ်ဦးကိုအဓိကလူကြိုက်များသောင်းကနင်းခဲ့ အယုဒ္ဓယဒမ်း (ခေတ်သစ် ထိုင်း လိုလားသူပြင်သစ်သည်ထိုင်းနိုင်ငံ၏ရှင်ဘုရင်၏ဖြုတ်ချဖို့ဦးဆောင်အရာ) နရိုင် ။ ယခင်က နရိုင် ၏ယုံကြည်စိတ်ချရသောစစ်ရေးအကြံပေးများထဲမှတစ် ဦး ဖြစ်သော Mandarin Phetracha သည် Narai ၏သက်ကြီးရွယ်အိုရောဂါကို အသုံးချ၍ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများနှင့် Narai ၏ဩဇာအရှိန်အဝါရှိသောနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဂရိစွန့်စားသူ Constantine Phaulkon တို့နှင့်အတူ အမွေခံနရိုင် ကိုသတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် Phetracha သည် Narai ၏သမီးနှင့်လက်ထပ်ခဲ့ပြီးနန်းတက်ခဲ့ပြီး ပြင်သစ်ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု နှင့် Siam မှစစ်တပ်များဖြုတ်ချရေးမူဝါဒကိုကျင့်သုံးခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးတိုက်ပွဲများထဲမှတစ်ခုမှာ ၁၆၈၈ ခုနှစ် ဘန်ကောက်ကိုဝိုင်းရံထားခြင်း ၊ သောင်းချီသောဆိုင်းယန်းတပ်များသည် ၄ င်းမြို့တွင်း၌ပြင်သစ်ခံတပ်ကိုဝိုင်းရံထားသည့်အချိန်ဖြစ်သည်။ တော်လှန်ရေး၏အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ၁၉ ရာစုတိုင်အောင် Siam သည် အိန္ဒိယအိန္ဒိယကုမ္ပဏီ မှလွဲ၍ အနောက်နှင့်သိသာထင်ရှားသောဆက်နွယ်မှုများကိုပြတ်တောက်သွားစေခဲ့သည်။ Narai ဘုရင်၏နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ Siam ဘုရင် Narai ၏ခေတ်ပြိုင်ပြင်သစ်ပုံဖော်ခြင်း ပြင်သစ်သည်ဘုရင်နာရာအားရောမကက်သလစ်ဘာသာအဖြစ်သို့ပြောင်းလဲရန်နှင့်ထိုဒေသတွင်တပ်များတည်ထောင်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ Narai ၏ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ၁၆၈၅ စီးပွားရေးသဘောတူစာချုပ်ကိုအတည်ပြုရန်၊ ဒေသတွင်း၌ဒတ်ခ်ျလွှမ်းမိုးမှုကိုတန်ပြန်ရန်နှင့်ပင်လယ်ဓားပြတိုက်ဖျက်ရေးတွင်ပြင်သစ်တပ်များနှင့်ပြင်သစ်တို့၏ထိန်းချုပ်မှုအောက်ရှိ Mergui နှင့် Bangkok တို့တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ Wills, p. 89 ဤသည်ပြင်သစ်တပ်များ၏ဆင်းသက် Siam အတွက်ခိုင်မာတဲ့အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုများမှ ဦး ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၆၈၈ ခုနှစ်တွင်ပြင်သစ်နှင့်ဖောင်ကောန်ကိုအဓိကထားသောနိုင်ငံခြားဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ်များသည်သူတို့၏ဇင်နိုက်သို့ရောက်ရှိလာကြသည်။ ထိုင်း ဘာသာရေး ခေါင်းဆောင်များသည်ဂရိရေးရာ Phaulkon ၏လွှမ်းမိုးမှုနှင့်သူ၏ပေါ်တူဂီ - ဂျပန်ဇနီးနှင့်ဥရောပလူနေမှုပုံစံများကို မကျေနပ်၍ ပြင်သစ်ဂျပန်လူမျိုး တို့၏ ထင်ရှားကျော်ကြားမှုနှင့်အတူစိတ်မသက်မသာဖြစ်ခဲ့ရသည်။ နောက်ဆုံးတွင်တရားရုံးတော်သည်သူတို့ကိုယ်သူတို့နိုင်ငံခြားဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့တစ်ခုအဖြစ်အသွင်ပြောင်းခဲ့သည်။ ပြင်သစ်မတိုင်မှီ Ayutthaya တွင်အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသောနိုင်ငံခြားသားများ၊ အထူးသဖြင့်ပရိုတက်စတင့်ဒတ်ခ်ျနှင့်အင်္ဂလိပ်နှင့်မွတ်စလင်ပါရှန်းများသည်လည်းကက်သလစ်ပြင်သစ်၏နိုင်ငံရေးနှင့်စီးပွားရေးဩဇာကြီးထွားလာမှုကိုမကျေနပ်ကြပါ။ အခြားတည်ထောင်ထားသည့်ကက်သလစ်အုပ်စုများဖြစ်သောပေါ်တူဂီတို့သည်လည်း Tordesillas စာချုပ်ကို ချိုးဖောက်သည်ဟုပြင်သစ်ရောက်ရှိနေခြင်းကိုမကျေမနပ်ဖြစ်စရာအကြောင်းရှိသည်။ ပြင်သစ်တို့၏လွှမ်းမိုးမှုတိုးပွားလာခြင်းကြောင့်ပြိုင်ဆိုင်မှုများပြားလာရုံသာမကပေါ်တူဂီ၏ကျဆင်းနေသည့်ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုများကိုလည်းသတိမေ့မိစေခဲ့သည်။ [ ကိုးကားရန်လိုအပ်သည် ] ၁၆၈၈ ခုနှစ်မတ်လတွင်နာရာဘုရင်သည်ပြင်းထန်စွာဖျားနာခဲ့ပြီးပူးပေါင်းကြံစည်သူများအာဏာယူရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ Aprilပြီလတွင်ဖားကွန်းသည်ပြင်သစ်ထံမှစစ်ရေးအကူအညီတောင်းခံခဲ့သည်။ ပြင်သစ်အရာရှိ Desfarges သည်ဘန်ကောက်မှတပ်ဖွဲ့ ၈၀ နှင့်အရာရှိ ၁၀ ဦး အား Lopburi ရှိနန်းတော်သို့တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ Vollant des Verquains, in Smithies 2002, p.110 သို့သော်သူအတွက်လမ်းအပေါ်ရပ်တန့် အယုဒ္ဓယ နှင့်နောက်ဆုံးတော့သည်သူ၏အစီအစဉ်ကိုစွန့်ပစ်နှင့်ဘန်ကောက်ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသူသည်ထိုင်းနိုင်ငံ၏သူပုန်များတိုက်ခိုက်, မမှန်သောကောလာဟလများအားဖြင့်စိတ်ပူပန်ခြင်း, Véret, အများ၏ဒါရိုက်တာများကအချို့ပြန့်ပွားနိုင်ကွောကျရှံ့သော ပြင်သစ်အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ အပါအဝင် ဘုရင်သေပြီးသောတ။ Desfarges, in Smithies 2002, p.18 ၁၆၈၈ ခုနှစ်မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင်နာရာဘုရင်၏သမီးနှင့်တစ် ဦး တည်းသောသမီး Krommaluang Yothathep ကို regent အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ မေလ ၁၀ ရက်တွင်လာမည့်ဆက်ခံမည့်အငြင်းပွားမှုကိုသတိပြုမိသောသေဆုံးသွားသောဘုရင် Narai ကသူ၏အနီးဆုံးကောင်စီဝင်များ – ဂရိကောင်စီဝင်ဖောင်ကွန်၊ ဘုရင့်မွေးစားအစ်ကိုနှင့်တော် ၀ င်ဆင် Corps တပ်မှူး Phra Phetracha ၊ နှင့် King ၏မွေးစားသားမေ Pi ။ Narai သည်သူ၏သမီးဖြစ်သော Krommaluang Yothathep ကိုသူ့အားဆက်ခံရန်အမည်စာရင်းတင်သွင်းခဲ့သည်။ သူသည်ကောင်စီဝင်သုံး ဦး သည် Siamese ကောင်စီ ၀ င်နှစ် ဦး ဖြစ်သော Mom Pi သို့မဟုတ် Phetracha မှမင်းသမီးသည်သူမအားရွေးချယ်သောလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တစ် ဦး အဖြစ်သို့မရောက်မချင်း ပြန်လည်ထူထောင် ရန်ဖြစ်သည်။ အခြေအနေကိုငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်းဖြစ်စေရန်မဟုတ်ဘဲ Narai ၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် Phetracha အားပြုမူစေခဲ့သည်။ Narai မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့သည်သူ၏နာမကျန်းခြင်းဖြင့် incapacitated နှင့်အတူ, Phetracha ရှည်-စီစဉ်ထားခဲ့ကြသည် အာဏာသိမ်းမှု ဟာ 1688 ထိုင်းနိုင်ငံ၏တော်လှန်ရေးစတင်တစ်နာကြည်းတရားရုံး၏ပံ့ပိုးမှုအဖြစ်ဗုဒ္ဓဘာသာခရစ်ယာန်ဓမ္မဆရာနှင့်အတူ။ ၁၆၈၈ ခုနှစ်မေလ ၁၇ မှ ၁၈ ရက်နေ့တွင်ဘုရင်နာရာအားဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင်ဖောင်ကိုသည်နိုင်ငံတော်ပုန်ကန်မှုစွပ်စွဲချက်ဖြင့်အဖမ်းခံရပြီးခေါင်းဖြတ်သတ်ခဲ့သည်။ Mom Pi အသတ်ခံရပြီး Narai ၏မိသားစုဝင်များအသတ်ခံခဲ့ရသည်။ ဘုရင့်အစ်ကိုနှစ် ဦး စလုံးအားမှန်ကန်စွာဆက်ခံသူသည်ဇူလိုင် ၉ ရက်တွင်သေဆုံးခဲ့သည်။ Wills, p. 92 Desfarges, in Smithies 2002, p.46 ဇူလိုင် ၁၀-၁၁ တွင်ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းခံရပြီးနာရာဘုရင်ကိုယ်တိုင်သေဆုံးခဲ့သည်မှာအဆိပ်သင့်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ Phra Phetracha ဩဂုတ်လ 1 ရက်နေ့တွင်ရှငျဘုရငျကိုသရဖူဆောင်းခဲ့သည် Smithies 2002, p.184 ၁၆၈၆ ပြင်သစ်သို့သံအမတ်ကြီးဖြစ်ခဲ့သောဖိုတာချာကိုထောက်ခံသောကာဆာ ပန် သည်သူ၏နိုင်ငံခြားရေးနှင့်ကုန်သွယ်ရေး ၀ န်ကြီးဖြစ်လာသည်။ Desfarges, in Smithies 2002, p.35 မင်းသမီး Krommaluang Yothathep သည်နောက်ဆုံးတွင် Phetracha ကိုလက်ထပ်ခဲ့ပြီးမိဖုရားဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပြင်သစ်တပ်များဖြုတ်ချခြင်း (1688) left| ၁၆၈၆ ခုနှစ်တွင်ပြင်သစ်နိုင်ငံဆိုင်ရာသံအမတ်ကြီးဖြစ်ခဲ့သော ကော့ပန် သည် Phetracha အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်တော်လှန်ရေးအပြီးနိုင်ငံခြားရေးနှင့်ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးအသစ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အဆိုပါ: ပြင်သစ်တစ်ဦးတစ်ကျော့ပြန်စင်ပေါ်ကိုသို့မဟုတ်ကြောင့်အဓိကဥရောပပဋိပက္ခများအတွက်၎င်း၏ပါဝင်ပတ်သက်မှုတစ်ဦးလက်တုံ့ပြန်မှုစည်းရုံးနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ Augsburg များ၏အဖွဲ့ချုပ်စစ်ပွဲ (1688-1697), အဲဒီနောက် စပိန်အောင်မြင်မှုစစ်ပွဲ (/ 1714 1701-1713) ။ Dhivarat na Pombejra in Reid, p.267 Siam တွင် Phetracha သည်ပြင်သစ်အများစုကိုနိုင်ငံမှနှင်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်ကန ဦး ချုပ်နှောင်ထားပြီးသည့်နောက်သာသနာပြုများသည် Ayutthaya ၌ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုခဲ့သော်လည်းအချို့သောကန့်သတ်ချက်များရှိသည်။ Ayutthaya Monseigneur လူးဝစ္စ Laneau ၏ဘိရှော့ 1691 16ပြီလတွင်ထောင်မှလွတ်လာခဲ့သည်။ ဖူးကက်ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးဟောင်း René Charbonneau ကဲ့သို့သောဘုရင်၏ပြင်သစ် ၀ န်ထမ်းအချို့ကိုလည်းဆက်လက်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ Dhivarat na Pombejra in Reid, p.267 သို့သော်အနောက်နိုင်ငံများနှင့်အဆက်အသွယ်ပြတ်တောက်သွားသည်မဟုတ်ပါ။ ပြင်သစ်တို့ဆုတ်ခွာပြီးနောက်ချက်ချင်းပင်နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ၁၆၄၄ ခုနှစ် Siam နှင့် နယ်သာလန်အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ တို့အကြားငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်းအားပြန်လည်သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်။ ဒတ်ခ်ျများယခင်ကသဘောတူထားသည့် deerskin ပို့ကုန်ကိုလက်ဝါးကြီးအုပ်ထားခြင်းကိုအာမခံသည်။ ၎င်းတို့သည်လီ ဂွန်း အပေါ် သံဖြူ အတွက်တင်ပို့မှုလက်ဝါးကြီးအုပ်သက်တမ်းတိုးခြင်းကိုရရှိခဲ့သည် (မူလက ၁၆၇၁ တွင်နာရာဘုရင်ကခွင့်ပြုခဲ့သည်) ။ Dhivarat na Pombejra in Reid, p.265 ဒတ်ခ်ျအချက်များ ( Opperhoofden ) ကို Ayutthaya တွင်လည်းနေရာချခဲ့သည် (ဥပမာ ၁၆၈၈ မှ ၁၆၉၁) Pieter van den Hoorn (၁၆၉၂ မှ ၁၆၉၇) သောမတ်စ် van Son ။ Dhiravat na Pombejra, in Reid p.265-266 သို့သော် Siam နှင့်အနောက်နိုင်ငံများအကြားအဆက်အသွယ်များသည်ကြိုကြားကြိုကြားရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး ၁၉ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် Mongkut ဘုရင်စိုးစံသည့်အချိန်အထိ Narai ဘုရင်လက်ထက်၌မြင်တွေ့ရသောအဆင့်သို့မရောက်ရှိနိုင်ပါ။ Background Note: Thailand, US Department of State: Bureau of East Asian and Pacific Affairs, March 2008 အနောက်တိုင်းအဆက်အသွယ်ဘေးဖယ်, အာရှနိုင်ငံများနှင့်ကုန်သွယ်မှုဆက်ဆံရေး သယာမ် အထူးသဖြင့်ပါဝင်ပတ်သက်ကျန်ရှိသောအတူ buoyant ကျန်ရစ် တရုတ် - ထိုင်းနိုင်ငံ၏ - ဂျပန် ကုန်သွယ်မှု။ Phetracha လက်ထက်တွင်တရုတ် မျောက် ၅၀ ခန့်သည်အ ယုဒ္ဒယ သို့လာရောက်ခဲ့ကြပြီးတူညီသောအချိန်ကာလအတွင်းတွင်အယောက် ၃၀ ခန့်သည် Ayutthaya မှ ဂျပန်နိုင်ငံ Nagasaki သို့ထွက်ခွာသွားသည်။ Dhivarat na Pombejra in Reid, p.266 အနောက်နိုင်ငံများနှင့်တရားဝင်ပြန်လည်ဆက်သွယ်မှုကို ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း နှင့်ချစ်ကြည်ရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးသဘောတူစာချုပ်မှစတင်ခဲ့သည်။ ယင်းနှင့်အတူသံတမန်ရေးအပြန်အလှန် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု 1833. ခုနှစ်တွင်စတင် US Department of State နပိုလီယံ ၃ သည် Charles de Montigny ဦး ဆောင်သောဘုရင်မင်ကွတ်သို့သံတမန်များစေလွှတ်သည့် ၁၈၅၆ ခုနှစ်အထိပြင်သစ်သည်တရားဝင်ဆက်သွယ်မှုများပြန်လည်မပြုလုပ်ခဲ့ပါ။ ကုန်သွယ်မှုလွယ်ကူစေရန်၊ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကိုအာမခံရန်နှင့်ဘန်ကောက်သို့ပြင်သစ်စစ်သင်္ဘောများဝင်ရောက်ခွင့်ပြုရန် ၁၈၅၆ ခုနှစ်ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်တွင်စာချုပ်တစ်ခုကိုချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ၁၈၆၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင်ပြင်သစ်စစ်သင်္ဘောများသည် Phya Sripipat (Pae Bunnag ) ဦး ဆောင်သောပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ထိုင်းသံရုံးကိုသယ်ဆောင်လာသည်။