ဖွေထိုင်းပါတီ

ဖူထိုင်းပါတီ (အင်္ဂလိပ်: Pheu Thai Party; ထိုင်း: พรรคเพื่อไทย, အဓိပ္ပာယ်- 'ထိုင်းလူမျိုးများအတွက် ပါတီ', အတိုကောက်: PT, PTP) သည် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ အဓိက လူထုဆန္ဒကို ဦးစားပေးသော (populist) နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သက်ဆင် ရှင်နာဝပ် (Thaksin Shinawatra) က ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ထိုင်းရက်ထိုင်းပါတီ (Thai Rak Thai Party) ၏ တတိယမြောက် ဆက်ခံပါတီအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ ယခင်ဆက်ခံခဲ့သည့် ပါတီများနည်းတူ ဖူထိုင်းပါတီသည် ရှင်နာဝပ်မိသားစု၏ အဓိကနိုင်ငံရေးယန္တရားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ၎င်းသည် ကိုယ်စားလှယ်များအောက်လွှတ်တော် (House of Representatives) တွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးပါတီဖြစ်ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှစ၍ အာဏာရညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့တွင် အများစုအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် အစိုးရဖွဲ့ထားသည်။ သမိုင်းကြောင်း ဖူထိုင်းပါတီ၏ မူလအစသည် ထိုင်းရက်ထိုင်းပါတီ (Thai Rak Thai Party) သို့ ပြန်လည်ခြေရာခံနိုင်သည်။ ထိုင်းရပ်ထိုင်းပါတီသည် ၂၀၀၆ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး (Constitutional Court) ၏ အမိန့်ဖြင့် ဖျက်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက်တွင် ပြည်သူ့စွမ်းအားပါတီ (People's Power Party) အမည်ဖြင့် ဆက်ခံဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ၎င်းပါတီမှာလည်း ဖျက်သိမ်းခံခဲ့ရပြန်သည်။ ဖူထိုင်းပါတီကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ယခင်ပါတီများမှ အမတ်အများစု ပါဝင်လာခဲ့သည်။ အတွေးအခေါ်နှင့် မူဝါဒများ ၎င်း၏ ယခင်ဆက်ခံပါတီများနည်းတူ ဖူထိုင်းပါတီသည် ကျေးလက်နှင့် မြို့ပြဆင်းရဲသားလူထုကို ဆွဲဆောင်သည့် လူထုဆန္ဒကို ဦးစားပေးသော (populist) မူဝါဒများကို ချမှတ်သည်။ ပါတီသည် အထူးသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသများရှိ တောင်သူလယ်သမားများနှင့် ကျေးလက်လုပ်သားထုကြားတွင် ပိုမိုရေပန်းစားသည်။ ဖူထိုင်းပါတီသည် ဒီမိုကရေစီကို ထောက်ခံပြီး စစ်မှုမထမ်းမနေရစနစ်ကို ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ လိင်လုပ်ငန်းကို ရာဇဝတ်မှုကင်းရှင်းစေခြင်း၊ နှင့် လိင်တူချင်းလက်ထပ်ခြင်းကို တရားဝင်ဖြစ်စေခြင်းစသည့် လူမှုရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များတွင် လစ်ဘရယ် (liberal) ဆန်သော သဘောထားရှိသည်။ သို့သော်လည်း ဘုရင်မင်းမြတ်ကို စော်ကားမှုဆိုင်ရာဥပဒေ (lèse-majesté laws) ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတွင် ရှေးရိုးစွဲဖြစ်ပြီး ဘုရင်စနစ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို ဆန့်ကျင်သည်။ ပါတီကို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ထောက်ခံပြီး စီးပွားရေးအရ လစ်ဘရယ်ဆန်သည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ ယင်လပ်အစိုးရလက်ထက် (၂၀၁၁-၂၀၁၄) တွင် ပါတီသည် ကော်ပိုရိတ်အခွန်များကို လျှော့ချသည့် မူဝါဒများစွာကို ချမှတ်ခဲ့ပြီး ဆန်းသစ်တီထွင်မှုနှင့် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို မြှင့်တင်ရန် ကော်ပိုရိတ်ဝင်ငွေခွန်ကို ထပ်မံလျှော့ချရန်လည်း စဉ်းစားခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ ၂၀၁၁ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဖူထိုင်းပါတီက အများစုအနိုင်ရခဲ့ပြီး သက်ဆင် ရှင်နာဝပ်၏ ညီမဖြစ်သူ ယင်လပ် ရှင်နာဝပ် (Yingluck Shinawatra) သည် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အစိုးရအဖွဲ့က သက်ဆင်ကို အကျိုးပြုမည့် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဥပဒေကြမ်းကို အဆိုပြုပြီးနောက် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများ ဖြစ်ပွားကာ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဖူထိုင်းပါတီနှင့် ဒီမိုကရေစီလိုလားသည့် မူးဖောဝပ်ပါတီ (Move Forward Party - MFP) တို့သည် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ယခင်ဝန်ကြီးချုပ် ပရာယွတ် ချန်အိုချာကို ထောက်ခံသော စစ်တပ်နှင့်ဆက်စပ်ပါတီများ အာဏာဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖူထိုင်းပါတီမှ ဆရစ်သာ ထာဝိစင် (Srettha Thavisin) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အသစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်၊ ဆရစ်သာသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးမှ "ကြီးလေးသော ကျင့်ဝတ်စည်းကမ်းချိုးဖောက်မှုများ" ကြောင့် ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ် (Paetongtarn Shinawatra) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။ ပါတီမှ ဝန်ကြီးချုပ်များ ဖွေထိုင်းပါတီ (Pheu Thai Party) မှ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ NamePortraitPeriods in Officeရွေးကောက်ပွဲ၁ယင်လပ် ရှင်နာဝပ် Yingluck Shinawatralink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yingluck_Shinawatra_at_US_Embassy,_Bangkok,_July_2011.jpg|134x134px5 August 2011 – 7 May 2014၂၀၁၁ ခုနှစ်၂ဆေထာ ထဝီဆင် Srettha Thavisinlink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:PM_Srettha_Thavisin_2023_(cropped).jpg|140x140px22 August 2023 – 14 August 2024၂၀၂၃ ခုနှစ်၃ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ် Paetontarn Shinwatralink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Paetongtarn_Shinawatra,_Feb_13,_2024_01_(cropped).jpg|140x140px16 August 2024 – လက်ရှိ - ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲများ ရွေးကောက်ပွဲTotal seats wonTotal votesShare of votesSeat changeရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ရွေးကောက်ပွဲ ပါတီခေါင်းဆောင်201115,744,19048.41% 76 နေရာညွှန့်ပေါင်းအစိုးရယင်လပ် ရှင်နာဝပ်2014ရွေးကောက်ပွဲ ပယ်ဖျက်ခံရခြင်း (ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် မညီဟု ဆုံးဖြတ်ခြင်း)20197,920,63022.29%129 နေရာအတိုက်အခံ ပါတီSudarat Keyuraphan202310,962,52228.86% 5 နေရာညွှန့်ပေါင်းအစိုးရပေထုံတန် ရှင်နာဝပ် ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ဘန်ကောက်မြို့တော်ဝန် ရွေးကောက်ပွဲ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပြိုင်သူမဲအရေအတွက်မဲရရှိမှုရလဒ်2009Yuranunt Pamornmontri611,66929.06%ရှုံးနိမ့် 2013Pongsapat Pongcharoen1,077,89940.97%ရှုံးနိမ့်2022Supported Chadchart Sittipunt1,386,76952.65%အနိုင်ရ ဘန်ကောက်မြို့တော်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ရွေးကောက်ပွဲ ElectionTotal seats wonTotal votesShare of votesSeat change20105 seats2022620,00926.77%5 seats District Council elections ElectionTotal seats wonTotal votesShare of votesSeat change20105 seats ကိုးကား ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီများ ကဏ္ဍ:ယနေ့ခေတ်အခြေအနေဖြင့် တည်းဖြတ်ရန်လိုသော ဝီကီပီးဒီးယားဆောင်းပါးများ