တိဿ

တိဿ အမည်ရှိသည်များမှာတိဿ (တိ) [အနိပ္ဖန္နပါဋိပဒိက။ သာရတ္ထ၊၁၊၃၄၈။ အံ၊ဋီ၊၃၊၂၁၃။ နီတိ၊ဓာ၊၃၇၁။ ကိတ္တိမ-နာမ်။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၂၁။ ယာဒိစ္ဆက-နာမ်။ ကစ္စာယနဘေဒ၊ဋီ၊သစ်၊၃၈။ ရုဠှီသုဒ္ဓနာမ်။ ကစ္စာယနဘေဒ၊ဋီ၊၂၆။ နာမ်၊ ပုဒ်စစ်။] ပုဂ္ဂိုလ်များ တိဿ-ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ။ တိဿူပတိဿာ ဘဝဗန္ဓနစ္ဆိဒါ။ မ၊၃၊၁၁၅။ တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၉ တိဿ-အဂ္ဂသာဝက၊ ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယ အဂ္ဂသာဝက တိဿ (ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၂၃။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၆။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၁၅၅။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၆), ဝိပဿီ မြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝက တိဿ (ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၆၅။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၉။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၉။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၈၃။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၉), ကဿပမြတ်စွာဘုရား၏ ပဌမအဂ္ဂသာဝက တိဿ (ဒီ၊၂၊၄။ ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၇၈။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၁။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၃၁၂။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၂)။ တိဿထေရ်–ရဟန်း (ဝိ၊၅၊၇။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၇။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၇၄။ ကင်္ခါ၊၂၄၃။ မ ဋ္ဌ၊၃၊၂၆၉။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၄။ ခုဒ္ဒသိက္ခာ။ ၂၂၅)၊ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်၏ သဒ္ဓိဝိဟာရိက တပည့် တိဿ (အံ၊၂၊၂၉၂၊ ၄၅၃-၄။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၀၆။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၄), အသောကမင်း၏ ညီတော် တိဿ(ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၁၅), ဓမ္မာနုဓမ္မအကျင့် ကျင့်၍ ဘုရားရှင်၏ ချီးကျူးခံရသော ဝေသာလီမြို့သား တိဿ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၃-၄), ဘုရားရှင်နှင့် ညီအစ်ကိုတော် အမိတာမိဖုယား၏သား ကပိလဝတ်မြို့သား တိဿ (သံ၊၂၊၈၇-၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈၄။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၅-၉။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၁-၂) ရွဲထွင်း သမား၏ ဆရာ တိဿ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂), သင်္ကန်း၌ တပ်မက်သဖြင့် သန်းဖြစ်ရသော သာဝတ္ထိမြို့သား တိဿ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁၇-၉), သူကြွယ်၏သား တိဿ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၃၉၊ ၃၄၁။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၇၊ ၂၄၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၈။ အံ၊ဋီ၊၁၊၈၆), သူကြွယ်တိဿ (မဟာဝံသ၊၂၃။ ၄၅), အသုဘကမ္မိက တိဿ (အံ၊ဋီ၊၁၊၈၄) ကဋမောဒကတိဿ (သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁), ကလမ္ဗဒါယကတိဿ(ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၇-၈။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၂၀၄။), ကရဝိက တိဿ (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၈၂။ ဝိ၊သင်္ဂဟ၊၁၁၂) ကာကဝဏ္ဏတိဿ (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၉၈), ကုတ္ထိကုလ မဟာတိဿ “ဗဟလမဿုတိဿ၏ ဆရာ” (မဟာဝံသ၊၃၃။ ၉၆) ကောဋပဗ္ဗတဝိဟာရဝါသီ တိဿ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၄၀၊ ၄၄), ကောန္တပုတ္တတိဿ (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၉), ကောလဋ္ဌိက ဝိဟာရဝါသီ စတုနိကာယိကတိဿ (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၄), ကောသမ္ဗီဝါသီ တိဿ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၉၂), ဂဏပုတ္တတိဿ (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁၀။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၃၃၆။ အဋ္ဌသာ၊ ယော။ ၂၀), စိတ္တလပဗ္ဗတဝါသီ တိဿ (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၄), စိရဂုမ္မဝါသိက အမ္ဗခါဒက မဟာတိဿ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၄၀၊ ၄၄), စူဠပိဏ္ဍပါတိကတိဿ (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၈), စေတိယပဗ္ဗတဝါသီ မဟာတိဿ (သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၀၁။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၀၊ ၁၈၈) တိဿမေတ္တေယျ ရဟန်းနှင့် လူ ဖြစ်စဉ်အခါ သူငယ်ချင်းဖြစ်ခဲ့သော တိဿ (သုတ္တနိ၊၄၀၆။ မဟာနိ၊၁၀၇။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၀။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၂၂၆), တေပိဋက တိဿ (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၆), ဒါရုဘဏ္ဍက မဟာတိဿ (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၉၅), ဓမ္မပဒဘာဏက မဟာတိဿ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၃၅), နာဂပဗ္ဗတဝါသီ ပဓာနိယတိဿ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၁၂၄) နိဂမဝါသီ “သိက”တိဿ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၉) ပိဏ္ဍပါတဒါယက တိဿ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၆၊ ၃၃၈။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၂၀၄။), ပိဏ္ဍပါတိက “ယ”တိဿ (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇၊ ၃၉၅-၆), ပိလောတိက တိဿ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၃), ပုဏ္ဏဝလ္လိ“က”ဝါသီ တိဿ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၁၃၉), ပုနဗ္ဗသု-သူကြွယ်၏ သား တိဿ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၇၂), ပူတိဂတ္တတိဿ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၂-၃), ဗဟလမဿုတိဿ မဟာဝံသ၊၃၃။ ၉၇), B.E. ၃၈၄-တွင် သီဟိုဠ်၌ နန်းတက်သော ဒုဋ္ဌဂါမဏိမင်းလက်ထက်၌ ထင်ရှားသော ဗောဓိမာတု မဟာတိဿ (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၆။ သီဟိုဠ်အဋ္ဌကထာ၊ ကထာဝတ္ထု။ ၁၀၀), မင်္ဂလဝါသိကုဋ္ဋ တိဿ (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၄), မာလကတိဿ (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇) မိလက္ခတိဿ (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇၊ ၃၈။ အံ၊ဋီ၊၁၊၈၅), B.E. ၂၁၃-တွင် ပါဋလိပုတ်မြို့၌ နန်းတက်သော ဓမ္မာသောက-မင်းလက်ထက်၌ ထင်ရှားသော မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၈-၉၊ ၄၂), ဝနဝါသီ“သိက” တိဿ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁၃-၄။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၃၊ ၃၃၈။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၂၀၄။), သာကေတ တိဿ (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၉), သေနဂိရိဝါသီ တိဿ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၄။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၂), B. E. ၈၁၉-တွင် နန်းတက်သော မဟာသေနမင်းကြီး ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းအပ်သော ဇေတဝန-ကျောင်းတိုက်ကြီး၏ ဦးစီး နာယက ဇေတဝနဝါသီ-ဂိုဏ်းကြီးကို စတင် တည်ထောင်သူ တိဿထေရ် (မဟာဝံသ၊၃၇။ ၃၂)။ သာမဏေ-ကိုရင်- တိဿ။ တိဿော သာမဏေရော။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁-၂။ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၈၊ ၃၄၁-၃။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၂၀၄။ အံ၊ဋီ၊၂။ ၁၅၁။) ရသေ့တိဿ၊ တိဿရသေ့။ တိဿဿ တာပသဿ အဿမံ ပတွာ။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉၉။ တိဿဘုရားလောင်း။ တိဿော နာမ မဟာပုရိသော။ ဗုဒ္ဓံ၊ဋ္ဌ၊၂၆၇။ (ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်သော) တိဿ လုလင်။ နိဗ္ဗတ္တိ တိဿော နာမ နာမေန။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၁။ (–၃၄၇။) တိဿ (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) - အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ရ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တတိဿ (၁၉၁၄ ဖွား) ဘုရင်များ တိဿမင်း (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၅၅။ အံ၊ဋီ၊၃၊၃၄၆။ သမ္မော၊ ယော။ ၂၄၉)၊ ဒေဝါနံပိယတိဿမင်း (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၅), ကာကဝဏ္ဏ တိဿမင်း (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၉၈။ အံ၊ဋီ၊၁၊၅၁), စန္ဒမုခတိဿမင်း (ဝိ၊ သင်္ဂဟ၊ ၃၁၀။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၆၆။ သာရတ္ထ၊၂၊၂၈၅), သဒ္ဓါတိဿမင်း (ယင်း-သည် B. E. ၄၀၇-မှ စ၍ ၁၈-နှစ်ပတ်လုံး သီဟိုဠ်၌မင်းပြု၏။ ကာကဝဏ္ဏတိဿ မင်းနှင့် ဝိဟာရမဟာဒေဝီတို့၏ သားတော် အငယ်ဖြစ်၍ ဒုဋ္ဌဂါမဏိမင်း၏ ညီတော်ဖြစ်သည်။ မဟာဝံသ၊၃၃။ ၄-၁၀။ သမ္မော၊ ယော။ ၂၄၉-လည်း ကြည့်။ အရိမေတ္တေယျ မြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယ အဂ္ဂသာဝက ဖြစ်လတ္တံ့။ မဟာဝံသ၊၃၂။ ၈၂), B. E. ၂၉၇-တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်း အနုရာဓ၌ နန်းတက်သော သူရတိဿမင်း (မဟာဝံသ၊၂၁။ ၃-၉), သီဟိုဠ်ကျွန်း ကလျာဏီမြို့၌ မင်းပြုသော တိဿမင်း (ယင်း-သည် ဝိဟာရမဟာဒေဝီ၏ဖခင်, ဒုဋ္ဌဂါမဏိ-သဒ္ဓါတိဿ-မင်းတို့၏ ဘိုးတော်, ဥတ္တိယမင်းသား၏ အစ်ကိုတော် ဖြစ်၏။ မဟာဝံသ၊၂၂။ ၁၄-၁၈), B. C, ၅၉-၅၀-တွင် ညီတော်ထုလ္လတ္ထနမင်းကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်လျက် မင်းပြုသော သဒ္ဓါတိဿ၏သားတော် အကြီးဆုံးဖြစ်သော လဇ္ဇီတိဿမင်း (ယင်း-၃၃။ ၂၀), (D.P.လည်းကြည့်။) B. E.၄၉၃-မှစ၍ ၃-နှစ်မင်းပြုသော “ခုဇ္ဇ တိဿ-ဟုလည်း သီဟိုဠ်ရာဇဝင်တွင် ထင်ရှားသော” မဟာစူဠိမင်း၏ သားတော် တိဿမင်း (ယင်း-၃၄။ ၁၅), ၄၉၇-လောက်တွင် ၁-နှစ် ၁-လ မင်းပြုရသော ဒါရုဘတိကတိဿမင်း (ယင်း-၃၄။ ၂၂) ၅၉၅-မှစ၍ ၇-နှစ် ၈-လ ပတ်လုံး မင်းပြုသော ယသဠာလက တိဿမင်း (ယင်း-၃၅။ ၄၉-၅၂), ၇၀၇-မှစ၍ ၂၈-နှစ် ပတ်လုံး မင်းပြုသော ကဏိဋ္ဌတိဿမင်း (ယင်း-၃၆။ ၆-၈), ၆၈၃-မှစ၍ ၂၄-နှစ်ပတ်လုံး နန်းစံခဲ့သော ဘာတိက“ယ”တိဿမင်း (ယင်း-၃၆။ ၁-၅), ၈ဝ၉-မှစ၍ ၁၀-နှစ်မင်းပြုသော ပဌမဇေဋ္ဌတိဿမင်း(ယင်း-၃၆။ ၁၁၀) ၇၅-မှစ၍ ၉-နှစ်မင်းပြုသော ဒုတိယဇေဋ္ဌ တိဿမင်း (ယင်း-၃၇။ ၁၀၀။ D.P.), A.C. ၂၆၉-၉၁-တွင် သီဟိုဠ်၌ နန်းတက်၍ ၂၂-နှစ် ကြာသော “နာမည်ရင်းကား တိဿ ဖြစ်၍ တရားဆုံးဖြတ်မှု “ဓမ္မဝေါဟာရ”၌ လိမ်မာ ကျွမ်းကျင်သဖြင့် ဝေါဟာရတိဿ-ဟု အမည် ရသော” ဝေါဟာရတိဿမင်း (ယင်း-၃၆။ ၂၇-၈), B. E. ၇၉၀-မှစ၍ ၄-နှစ်မင်းပြု သံဃတိဿမင်း (ယင်း-၃၆။ ၆၃) ၁၁၅၀-တွင် သီဟိုဠ်၌ မင်းပြုသော “အသိဂ္ဂါဟက သံဃတိဿ-ဟုလည်း သီဟိုဠ်ရာဇဝင်၌ ထင်ရှားသော” ဒုတိယ သံဃတိဿမင်း (ယင်း-၄၂။ ၁), ၁၁၈၃-မှစ၍ ၁၂-နှစ်မင်းပြုသော သာသနာဖျက် ဒါဋ္ဌောပတိဿမင်း (ယင်း-၄၂။ ၁၄၅)။ (၉) တိဿမင်းသား။ တိဿကုမာရ (၁)-ကြည့်။ ပဏ္ဍုကာဘယမင်း၏ဦးရီးတော် တိဿမင်းသား (မဟာဝံသ၊၁၀။ ၅၁။ D.P.), ဒေဝါနံပိယတိဿမင်း၏ သားတော် ၁၀-ယောက်တို့တွင် ၉-ယောက်မြောက်သားတော် သုဝဏ္ဏတိဿမင်းသား (ဒီပဝံသ၊ ၁၇။ ၇၈)၊ (၁၀) တိဿအမတ်။ တိဿာမစ္စ-ကြည့်။ (၁၁) တိဿ-သတိုးသား။ တိဿကုမာရ (၂) ကြည့်။ (၁၂) (သီဟိုဠ်ကျွန်း မဟာဂါမရွာသား) ဒါရုဘဏ္ဍကမဟာတိဿ ဒါယကာ။ ဘန္တေ ဣမသ္မိံ မဟာဂါမေ ဝလ္လိယဝီထိယံ ဒါရုဘဏ္ဍကမဟာတိသော နာမ ဥပါသကော။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၉၇။ (–၃၉၈။) (၁၃) တိဿသူငယ်။ တိသော နာမ ဒဟရော အတ္ထိ။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂၈။ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၅။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂၇။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၂။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၁၀၂။) (၁၄) သူကြွယ်၏သား တိဿ။ သာဝတ္ထိယံ ကိရ တိဿော နာမ ကုဋုမ္ဗိက“ယ” ပုတ္တော။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၃၉။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၈။ (၁၅) ပုရောဟိတ် သား “ဝိပဿီ မြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝက ဖြစ်လတ္တံ့သော တိဿ။ အယံ ခေါ ခဏ္ဍာ စ ရာဇကုမာရော တိဿော စ ပုရောဟိတပုတ္တော။ ဒီ၊၂၊၃၄။ (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၉။) (၁၆) မင်းခစား ယောက်ျား တိဿ။ တိသော နာမ သော အခဏ္ဍသီ ရက္ခတိ။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၆၉။ (၁၇) အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်၏ သဒ္ဓိဝိဟာရိကတပည့်ဖြစ်ခဲ့ဘူးသော တိဿ-မဟာ ဗြဟ္မာ-ဗြဟ္မာကြီး။ သနင်္ကုမာရော တိဿော စာ(ဒီ၊၂၊၂၀၉)တိ သနင်္ကုမာရော စ တိဿ-မဟာဗြဟ္မာ စ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈၅။ တိဿော (အံ၊၂၊၄၅၃)တိ ထေရဿ သဒ္ဓိဝိဟာရိက-ဗြဟ္မာ။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇၃။ (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၈-၉၊ ၃၀။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၄၃၄။) (၁၈) တိဿပုဏ္ဏား။ တိဿော ဗြာဟ္မဏော...ဝန္တိ။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၈။ (၃၀၉။) အမျိုးသမီးများ တိဿာ–ထေရီမ-ရဟန်းမ။ တိဿာယ ဘိက္ခုနိယာ ဝိကပ္ပမိ။ ကင်္ခါ၊၂၄၃။ ခုဒ္ဒသိက္ခာ။ ၂၂၅။ တဿာ ဝတ္ထု တိဿာထေရိယာ ဝတ္ထုသဒိသံ။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၂၁။ (ထေရီ၊၃၇၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၃။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၁၂။) ကောဏ္ဍည-မြတ်စွာဘုရား၏ ပဌမ အဂ္ဂသာဝိကာ တိဿာထေရီမ (ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၂၆။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၇), ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်မ တိဿာ (ထေရီ၊၃၇၇), သီဟိုဠ်သာသနာဝင်တွင် ထင်ရှား ထူးကဲ ပြောင်မြောက်သော ဝိနည်းကျမ်းဂန်တတ် ထေရီမ တိဿာ (ဒီပဝံသ၊ ၁၂။ ၃၀။ D.P.), ဂမိကအမတ်၏ သမီး ပညာရှိရဟန်းမ တိဿာ (ဒီပဝံသ၊ ၁၈။ ၄၀)။ တိဿာ သာမဏေမ။ တိဿာယ သာမဏေရိယာ ဝိကပ္ပေမိ။ ကင်္ခါ၊၂၄၃။ ခုဒ္ဒသိက္ခာ။ ၂၂၅။ တိဿာ သိက္ခမာန်။ တိဿာယ သိက္ခမာနာယ ဝိကပ္ပေမိ။ ကင်္ခါ၊၂၄၃။ ခုဒ္ဒသိက္ခာ။ ၂၂၅။ (ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၁၁-၂။) တိဿာ မိဖုရား၊ သီဟိုဠ်ဘုရင် စတုတ္ထကဿပ၏ သမီးတော် “ဒုတိယ ဥဒယ မင်း၏ မိဖုရား” တိဿာ (စူဠဝံသ၊ ၅၁။ ၉၄။ D, P.) သီဟိုဠ်ဘုရင် ကဿပ၏ သမီးတော် “စတုတ္ထကဿပ၏ မိဖုရား” တိဿာ (ယင်း-၅၂။ ၂။ D. P.)။ တိဿာ သီတင်းသည်မ။ တိဿာ ဥပါသိကာ။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၅၅။ တိဿာ သတိုးသမီးငယ်။ တိဿံ နာမ အညံ ကညံ အာနေသိ။ ပေတ၊ဋ္ဌ၊၇၆။ တိဿာ ပြိတ္တာမ။ အဟံ မတ္တာ တုတံ တိဿာ။ ပေတ၊၁၄၁၊ ၁၄၄။ (ပေတ၊ဋ္ဌ၊၇၇၊ ၈၀-၁။) အဆောက်အအုံများ တိဿကျောင်းတိုက်။ တိဿာရာမံ အဂါ ထေရော။ မဟာဝံသ၊၁၅။ ၁၇၉။ တိဿမဟာဝိဟာရ B. E. ၆၈၃-တွင် သီဟိုဠ်၌ နန်းတက်သော ဘာတိယတိဿမင်း ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းအပ်သော ဘာတိယတိဿ ကျောင်းတိုက် (မဟာဝံသ၊၃၆။ ၃), ၂၃၆-တွင် နန်းတက်သော ဒေဝါနံပိယတိဿမင်း ကောင်းမှု စောလကတိဿ ကျောင်းတိုက် (ယင်း-၁၇။ ၉၅), ၄၅၀-တွင် နန်းတက်သော ဝဋ္ဋဂါမဏိ မင်း၏ တိဿအမတ် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်း အပ်သော ဥတ္တရတိဿကျောင်းတိုက် (ယင်း-၃၃။ ၉၂), ကုလာလိတိဿ ကျောင်းတိုက်။ မဟာနာဂတိဿကျောင်းတိုက်။ (၂၀)အနက် ကြည့်။ နာဂ-ကျွန်းရှိ တိဿကျောင်းတိုက် (မဟာဝံသ၊၃၆။ ၃၆။ D.P.), B.E. ၃၁၅, B.C. ၂၂၀-တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်း ရောဟဏဇန ပုဒ် မဟာဂါမ “မာဂမ်ပူရ”၌ နန်းတက်သော ကာကဝဏ္ဏတိဿမင်း(ဒုဋ္ဌဂါမဏိ သဒ္ဓါတိဿတို့၏ဖခင်) ဝိဟာရမဟာဒေဝီတို့ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းအပ်သော တိဿကျောင်းတိုက် ကြီး “ယင်း၌ လုံးပတ် ၅၁၄, ဉာဏ်တော် အမြင့် ၁၀၀-ပေရှိ တိဿာမဟာရာမစေတီကြီး ယခုတိုင် တည်ရှိ၏” (ၐြီလံကာဗောဒ္ဓသိဒ္ဓ ဋ္ဌာန-သမိုင်း။ ၂၀၄)။ တိဿစေတီ။ ကုလာလိတိဿ ကျောင်းတိုက် အတွင်းရှိ ကုလာလိတိဿ စေတီ၊ မဟာနာဂ တိဿ ကျောင်းတိုက် အတွင်းရှိ မဟာနာဂတိဿစေတီ။ ယင်း-တို့သည် B, E, ၇၅၇-တွင် သီဟိုဠ်၌ နန်းတက်သော ဝေါဟာရတိဿမင်း ထီး တင်လှူခဲ့ ဘူးသော စေတီတော်များဖြစ်၏(မဟာဝံသ၊၃၆။ ၃၃-၄)။ နေရာများ ပါစီနတိဿတောင် (မိဿက-တောင် စေတိယတောင် ?)။ ပါစီနတိဿ-ပဗ္ဗတေ၊ ပါဒါသိ ဘိက္ခုသံဃဿ။ ဒီပဝံသ၊ ၂၂။ ၆၁။ တိဿရွာ။ တိဿမဟာဂါမ တိဿ-ရေကန်-အိုင်။ တိဿဝါပီ-ကြည့်။ ကိုးကား