လည်တောင့်အင်

တစ်ခုတည်းသော လည်နှုန်းနှင့် တစုတဝေးတည်း လည်ပတ်မှု (solid-body roation) ဖြစ်နိုင်ဖွယ် ဒြပ်သားစုတခုခု၏ လည်တောင့်အင် () ဆိုသည်မှာ - ၎င်းဒြပ်သားစုအဖို့ လည်နှုန်းပြောင်းနှုန်း (angular acceleration) တခုခု ဖြစ်ပေါ်အောင် ၎င်းအပေါ် သက်ရောက်ရမည့် လည်အား (torque) ပမာဏ၊ ဟူသည့် အချိုးအစားမျိုး ဖြစ်၍၊ လည်တောင့်အင် ဟူသော တိုင်းဖွယ် မည်မျှ များသည်က ၎င်းဒြပ်စု လည်ခြင်း ပြုရန်၊ ပြောင်းရန် သုံးရမည့် အားပမာဏ များမည်မျိုး ဟု နားလည်ယူနိုင်၏။ မျဉ်းဖြောင့်ရွေ့လျားမှု (Linear Motion) ၌ ဒြပ်(mass)က အဖြောင့်အတိုင်း အလျင်ပြောင်းနှုန်း (linear acceleration) ကို ဆန့်ကျင်ခုခံမှု အင်နားရှားသဘောအဖြစ် ရှိခဲ့သည့် နည်းတူ စက်ဝိုင်းပုံ ရွေ့လျားမှု၌ လည်တောင့်အင်(moment of intertia) က လှည့်လည်နှုန်း (angular accelaration) ကို ဆန့်ကျင်ခုခံမှု ပမာဏ ဖြစ်တော့၏။ သင်္ချာ ဤထိုင်ခုံလှည့်နေခြင်း အဖြစ်၌ လည်ဟုန် (angular momentuam) အတိုး-အလျော့ မရှိ။ လက်များ ဆန့်ထုတ်ချိန်၌ လည်နေသည့် ဖြန့်အချင်းဝက် ဗှတ္တာ ပမာဏ တိုးသွားခြင်း ဖြစ်၍ လည်တောင့်အင် (moment of inertia) လည်း တိုးသွားကာ လည်ခြင်းကို ပိုတောင့်ခံ၏၊ လည်နှုန်း (angular velocity) လျော့သွား၏ (အလည်အမွှတ် ပိုနှေးကျ၏)။ လက်များ ပြန်ရုတ်သွင်းလျှင်၊ ပမာဏ နည်း၊ လည်တောင့်အင် နည်းသွားပြီး လည်နှုန်း တိုးရ၏။ က လည်မွှတ်ဖွ​ယ် ​ဒြပ်ထု၏ လည်တောင့်အင် (moment of intertia)။ စံယူနစ်မှာ က ​ဒြပ်ထုပမာဏ။ စံယူနစ်မှာ (ကီလိုဂရမ်) က (ဗဟိုဆန့်) တည်နေရာ အကွာအဝေး ဗှတ်တာ၏ ပမာဏရင်း။ စံယူနစ်မှာ (မီတာ) အကိုးအကား ကဏ္ဍ:လည်ပတ်မှု ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ