ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း မိုခါ

အလွန့်အလွန်အားကောင်းသော ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း မိုခါ () သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလတွင် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတို့အား ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်ခဲ့သော မြောက်အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် အလွန်အင်အားပြင်းထန်သော အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ မြောက်အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ဆိုင်ကလုန်းရာသီ၏ ဒုတိယမြောက် မုန်တိုင်းငယ်၊ ပထမမြောက် ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းဖြစ်သော မိုခါကို အိန္ဒိယမိုးလေဝသဌာနက မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် စတင်မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သော လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မုန်တိုင်းငယ်အဖြစ်သို့ အားကောင်းလာခဲ့ပြီးနောက် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင် မြောက်-အနောက်မြောက်ဘက်သို့ ဖြည်းညင်းစွာ ရွေ့လျားလာခဲ့ကာ အလွန့်အလွန်အားကောင်းသော ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ မုန်တိုင်းမျက်စိဖြစ်ပေါ်လာပြီးနောက် မိုခါသည် လျင်မြန်စွာအားကောင်းလာခဲ့ကာ မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အဆင့် ၅ သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး တစ်မိနစ်အကြာ လေတိုက်နှုန်းမှာ ဖြစ်သည်။ ကုန်းတွင်းပိုင်းအနီးသို့ ရောက်ချိန်တွင် အဆင့်-၄ မုန်တိုင်းအဖြစ် အားလျော့လာကာ တစ်မိနစ်အကြာ လေတိုက်ခတ်နှုန်းမှာ ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသားများအား မုန်တိုင်းတိမ်းရှောင်နိုင်ရန် စေတနာ့ဝန်ထမ်း ထောင်ပေါင်းများစွာက ကူညီပေးခဲ့သည်။ စစ်တွေမြို့၊ ပေါက်တောမြို့၊ မြေပုံမြို့၊ မောင်တောမြို့နှင့် ဘူးသီးတောင်မြို့များရှိ ဒေသခံများအား အနိမ့်ပိုင်းနှင့် ကမ်းခြေဒေသများမှ ရွှေ့ပြောင်းထွက်ခွာကြရန် အာဏာပိုင်များက အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရက နိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းမှ လူငါးသိန်းခန့်အား ရွှေ့ပြောင်းစေခဲ့သည်။ မုန်တိုင်းတိုက်ခတ်ပြီးနောက် ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ချင်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များအား သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်သော ဒေသများအဖြစ် အစိုးရက ကြေညာခဲ့သည်။ မုန်တိုင်းကြောင့် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာအများအပြား ပျက်စီးခဲ့သည်။ ဆိုင်ကလုန်းမိုခါကြောင့် သေဆုံးသူအရေအတွက်မှာ သိသိသာသာ ကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ အာဆီယံ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ သေဆုံးသူ စုစုပေါင်းမှာ ၁၅၂ ဦး ဖြစ်ပြီး အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှ သုံးဦးအပါအဝင် အနည်းဆုံး ၄၆၃ ဦး သေဆုံးသည်ဟု ဆိုသည်။ မုန်တိုင်းကြောင့် ၇၁၉ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ ၁၀၁ ဦး ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၀၇ သန်းဖိုး ဖြစ်သည်။ ဇလဗေဒ သမိုင်းကြောင်း ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင် ဆိုင်ကလုန်းလေစီးကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ကြောင်း အိန္ဒိယမိုးလေဝသဌာနက မေလ ၂ ရက်နေ့တွင် ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် အပူပိုင်းမုန်တိုင်းလေစီးကြောင်းများ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် တဖြည်းဖြည်းအားကောင်းလာခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင်ပင် Joint Typhoon Warning Center (JTWC) က စတင်စောင့်ကြည့်ခဲ့ပြီး လေစီးကြောင်းသည် အနောက်ဘက်သို့ ဦးတည်နေခဲ့သည်။ မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် လေစီးကြောင်းအား လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းအဖြစ် IMD က သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့နောက်ပိုင်းတွင် မုန်တိုင်းငယ် (depression) အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာကာ မြောက်-အနောက်မြောက်ဘက်သို့ ဦးတည်နေခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် JTWC က အပူပိုင်းမုန်တိုင်းသတိပေးချက်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အားကောင်းသော မုန်တိုင်းငယ် (deep depression) အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းအဖြစ်သို့ မရောက်မီ မိုခါ ဟု IMD က အမည်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ JTWC ကလည်း အပူပိုင်းမုန်တိုင်းအဖြစ် တိုးမြှင့်ကာ Tropical Cyclone 01B ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ မေလ ၁၃ ရက်နေ့က တွေ့မြင်ရသော ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း မိုခါ|မေလ ၁၄ ရက်နေ့က မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းအနီး ချဉ်းကပ်လာသော ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း မိုခါ သတင်းမီဒီယာများက သေဆုံးသူအရေအတွက်အား အတည်မပြုနိုင်သေးသော်လည်း မုန်တိုင်းဒဏ်ခံရှိလူများက ရိုဟင်ဂျာ ၁၀၀ ကျော်သေဆုံးသည်ဟု ရိုက်တာသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံးက ဒုက္ခသည်များသည် ရေနစ်သေဆုံးခဲ့ကြကာ အမြောက်အများပျောက်ဆုံးလျက်ရှိကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ကောက်ဘဇားတွင် နေအိမ်အနည်းဆုံး ၂,၅၂၂ အိမ်နှင့် အခြားဒေသများတွင် ၁၀,၄၆၉ လုံး ပျက်စီးခဲ့သည်။ စိန့်မာတင်ကျွန်းတွင် အိမ် ၇၀၀ ခန့် ပျက်စီးခဲ့ကာ အနည်းဆုံး ၁၂ ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ တက်နဖ်တွင် နေအိမ် ၅၀၀ ခန့် ပျက်စီးခဲ့သည်။ အခြားမြို့နယ်များတွင် နေအိမ် ၅၀ မှ ၆၀ ခန့် ပျက်စီးခဲ့သည်။ ကောက်ဘဇားခရိုင်တွင် စိုက်ပျိုးရေးသီးနှံများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုမှာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဒါကာ ၁၁၅ သန်း (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၀၇ သန်း) ခန့် ရှိခဲ့သည်။ မိုခါမုန်တိုင်းကြောင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် လေပြင်းတိုက်ခတ်ခြင်းနှင့် မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ မိုးသည်းထန်ခြင်းကြောင့် ဒေသအများအပြားတွင် ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အာဏာပိုင်များက ဆိုသည်။ သီရိလင်္ကာ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံသည် မုန်တိုင်းဒဏ်ကို အနည်းအကျဉ်းသာခံရသော်လည်း လူ ခုနစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ တစ်ဦး ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်။ မုန်တိုင်းသည် တောင်ပိုင်းခရိုင်တွင် လူဦးရေ နှစ်ထောင်နီးပါးအပေါ် သက်ရောက်စေခဲ့သည်။ အဆိုပါလူများအား ရေကြီးရေလျှံမှုများမှ ကူညီနိုင်ရန် သီရိလင်္ကာရေတပ်က ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ ၃၀ ခန့်ကို ချထားခဲ့သည်။ အခြားဒေသများ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် နေအိမ် အနည်းဆုံး ၁၅၄ ခုခန့်၊ အခြားနေရာများတွင် ၈၂ လုံးနှင့် ဒုက္ခသည်စခန်း ၈ ခုတွင် ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ မိုခါမုန်တိုင်းကြောင့် ကျေးရွာ ၅၀ ကျော်မှ လူဦးရေ ၅,၇၄၉ ဦးအား သက်ရောက်စေခဲ့သည်။ ကာလကတ္တားမြို့တွင် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင် ယူနန်ပြည်နယ် အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းမုန်တိုင်းများ တိုက်ခတ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်မှုများ မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ်များအား သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်သော ဒေသများအဖြစ် စစ်ကောင်စီက ကြေညာခဲ့သည်။ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် အပူပိုင်းမုန်တိုင်းများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် အပူပိုင်းမုန်တိုင်းများ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် အပူပိုင်းမုန်တိုင်းများ