ဝေဒနာက္ခန္ဓာ

အတိတ်, အနာဂတ်, ပစ္စုပ္ပန်စသော ဝေဒနာအစုကို “ဝေဒနာက္ခန္ဓာ”ဝေဒနာက္ခန္ဓ (ပု) [ဝေဒနာ+ခန္ဓ။ ရူပက္ခန္ဓပုဒ်နှင့် တွဲစပ်ကြည့်။] ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၊ အတိတ်, အနာဂတ်, ပစ္စုပ္ပန်စသော ဝေဒနာ ဟူသော-အဖို့-အစု-အပုံ-အပေါင်း။ ကော ဟေတု ကော ပစ္စယော ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ။ မ၊၃၊၆၇။ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ရူပက္ခန္ဓော ဝေဒနာက္ခန္ဓော သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဝိညာဏက္ခန္ဓာ။ အဘိ၊ဝိ၊၁၊ယမက၊၁၊၁။ သင်္ဂဟ၊ သမုစ္စည်းပိုင်း။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာတိ ဝေဒနာရာသိ ဝေဒနာကောဋ္ဌာသော။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂။ ယထာ စ ရူပံ၊ ဧဝံ ဝေဒနာဒယောပိ ဝေဒယိတလက္ခဏာဒီသု ရာသိဘာဝူပပဂမနေ။ န ဟိ ဝေဒနာဒီဟိ အညေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒယော နာမ အတ္ထိ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆။ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ကတိဟိ ခန္ဓေဟိ ကတိဟာယတနေဟိ ကတိဟိ ဓာတူဟိ သင်္ဂဟိတော။ အဘိ၊ပု၊၃၊(အဘိ၊က၊၂၅၁-၃။ ပဋိသံ၊၅၃-၄။ ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၀။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၅။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၄။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၉၀။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၄။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၆။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၅။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၂။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၇၃၊ ၂၂၆၊ ၂၂၆-၇။ မူလဋီ၊၁၊၈၃၊ ၉၉။ အနုဋီ၊၁၊၁၇၃)။ ဟုခေါ်ဆိုသည်။ အဘိ၊ဝိ၊၃။ မ၊၃၊၆၇။ သံ၊၂၊၃၉၊ ၈၃။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆။ ဝိညာဏက္ခန္ဓာကိုလည်း ကြည့်ပါ။ (တစ်နည်း) ရှစ်ပါးသော ကာမာဝစရကုသိုလ်စိတ် အစရှိကုန်သော တစ်ခုယုတ်ကိုးဆယ်သောစိတ်တို့နှင့် တကွဖြစ်သော ဝေဒနာစေတသိက်ကို “ဝေဒနာက္ခန္ဓာ”ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃။ တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၂၀ ဝေဒနာ စေတသိက်မှ လွတ်သော ဝေဒနာက္ခန္ဓာမည်သည် မရှိ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၏ ဖြစ်ရာသည်-(၁) ပုဂ္ဂိုလ်၊ (၂)ဘုံဟူ၍ ၂-ပါးအပြားရှိသည်။ ပုဂ္ဂိုလ်အားဖြင့် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ၃-ပါး ထိုတွင် ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း (၁) ဝေဒနာက္ခန္ဓာဖြစ်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ်၊ (၂) ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်ပြီးပုဂ္ဂိုလ်၊ (၃) ဝေဒနာက္ခန္ဓာဖြစ်လတ္တံ့ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍ ၃-ပါး အပြားရှိသည်။ ထိုတွင် (၁) ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်ဆဲပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည်-စတုဝေါကာရဥပပဇ္ဇန္တ ဖြစ်သော တိဟိတ်ပုထုဇဉ်, အောက်ဖလဋ္ဌာန် ပုဂ္ဂိုလ် ၃-ယောက်တို့နှင့် ပဉ္စဝေါကာရ ဥပပဇ္ဇန္တဖြစ်သော ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ယောက်, အောက် ဖလဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ် ၃-ယောက်တို့တည်း။ (၂) ဝေဒနာက္ခန္ဓာဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် ခပ်သိမ်းသောဥပပဇ္ဇန္တ, စဝန္တဖြစ်သော ပုထုဇဉ် ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ယောက်, ဖလဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ယောက် တို့တည်း။ (၃) ဝေဒနာက္ခန္ဓာဖြစ်လတ္တံ့ ပုဂ္ဂိုလ် ဟူသည် ပစ္ဆိမဘဝိကမှတစ်ပါး ခပ်သိမ်းသော ဥပပဇ္ဇန္တ, စဝန္တဖြစ်သော ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ယောက်, အောက်ဖလဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ် ၃-ယောက် တို့တည်း။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၏ ဖြစ်ရာဘုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၏ ဖြစ်ရာဘုံဟူသည် စတုဝေါကာရ ၄-ဘုံ, ပဉ္စဝေါကာရ ၂၆-ဘုံအားဖြင့် ၃၀-သော ဘုံတို့တည်း။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၏ ချုပ်ရာ ပုဂ္ဂိုလ် ထို့အတူ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၏ ချုပ်ရာသည်လည်း (၁) ပုဂ္ဂိုလ်, (၂)ဘုံဟူ၍ ၂-ပါး အပြားရှိသည်။ ထိုတွင် ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း (၁) ဝေဒနာက္ခန္ဓာချုပ်ဆဲပုဂ္ဂိုလ်, (၂) ဝေဒနာက္ခန္ဓာချုပ်ပြီးပုဂ္ဂိုလ်၊ (၃) ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ချုပ်လတ္တံ့ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍ ၃-ပါး အပြားရှိသည်။ ထိုတွင် (၁) ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ချုပ်ဆဲပုဂ္ဂိုလ် ဟူသည် စတုဝေါကာရ, ပဉ္စဝေါကာရစဝန္တ ဖြစ်သော ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်, ၄-ယောက်, ဖလဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ယောက်တို့တည်း။ (၂) ဝေဒနာက္ခန္ဓာချပ်ပြီးပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် ခပ်သိမ်းသော ဥပပဇ္ဇန္တ, စဝန္တဖြစ်သောပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ယောက်, ဖလဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ယောက်တို့တည်း။ (၃) ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ချုပ်လတ္တံ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် ပရိနိဗ္ဗန္တမှတစ်ပါး ခပ်သိမ်းသော ဥပပဇ္ဇန္တ, စဝန္တဖြစ်သော ပုထုဇဉ် ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ယောက်, အောက်ဖလဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ် ၃-ယောက်တို့တည်း။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၏ ချုပ်ရာ ဘုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၏ချုပ်ရာ ဘုံဟူသည် စတုဝေါကာရ ၄-ဘုံ, ပဉ္စဝေါကာရ ၂၆-ဘုံအားဖြင့် ၃၀-သောဘုံတို့တည်း။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာကို ပိုင်းခြား၍ သိသော ပုဂ္ဂိုလ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာကို ပိုင်းခြား၍ သိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း-(၁) ဝေဒနာက္ခန္ဓာကို ပိုင်းခြား၍ သိဆဲပုဂ္ဂိုလ်။ (၂) ဝေဒနာက္ခန္ဓာကို ပိုင်းခြား၍ သိပြီးပုဂ္ဂိုလ်။ (၃) ဝေဒနာက္ခန္ဓာကို ပိုင်းခြား၍ သိလတ္တံ့ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍ ၃-ပါးအပြား ရှိသည်။ ထိုတွင် (၁) ဝေဒနာက္ခန္ဓာကို ပိုင်းခြား၍ သိဆဲပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌာန် ပုဂ္ဂိုလ်တည်း။ (၂) ဝေဒနာက္ခန္ဓာကို ပိုင်းခြား၍သိပြီးပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် အရဟတ္တဖလဋ္ဌာန် ပုဂ္ဂိုလ်တည်း။ (၃) ဝေဒနာက္ခန္ဓာကိုပိုင်းခြား၍ သိလတ္တံ့ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် ကျွတ်ထိုက်သော ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်, အောက်မဂ္ဂဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ် ၃-ယောက်, အောက်ဖလဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ် ၃-ယောက် တို့တည်း။ ယမက၊၁၊၃၁-၅။ ၄၄-၈၊ ၆၈-၉။ ယမိုက်အရကောက်။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၏ အကျယ်ကို အဘိ၊ဝိ၊၃-၅၊ ၁၅-၂၆။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၈၂-တို့ကိုလည်းကြည့်)၊ ပိဋကလမ်းညွန်လာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဝေဒနာက္ခန္ဓနိဒ္ဒေသ -အဘိ-၂-ပါ-၃၊ အဘိ-၂-ဋ္ဌ-၁၂၊ သုတ္တန္တဘာဇနီယ။ ။ အဘိ-၂-ပါ-၁၅၊ အဘိ-၂-ဋ္ဌ-၃၃၊ အဘိဓမ္မာဘာဇနီယ။ ဝေဒနာပဒနိဒ္ဒေသ၊ (ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ)၊ အဘိ-၂-ပါ-၁၄၃၊ အဘိ-၂-ဋ္ဌ-၁၆၉။ ။ ဝေဒနာပုဒ်အဖွင့်၊ အဘိ-၁-ပါ-၁၇၊ အဘိ-၁-ဋ္ဌ-၁၅၂။ ။ ဝေဒနာတိကဝဏ္ဏနာ၊ အဘိ-၁-ဋ္ဌ-၈၃၊ အဘိ-၁-ပါ-၁။ ။ အဘိ-၇-ပါ-၂၉၄၊ အဘိ-၇-ဋ္ဌ-၄၈၁။ ။ ဝိသုဒ္ဓိ-ဒု-အုပ်-၉၀၊ လက္ခဏ-ရသ စသည်ကို ပြဆိုခန်း။ ။ ဝေဒနာဝါရဝဏ္ဏနာ၊ ပဏ်-၁-ပါ-၆၃၊ ပဏ်-၁-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၂၂၅။ ။ ဝေဒနာနာနတ္တသုတ်၊ နိဒါန-သံ-ပါ-၃၅၉၊ နိဒါန-သံ-ဋ္ဌ-၁၂၂။ ။ ဝေဒနာသံယုတ္တ၊ သဠာ-သံ-ပါ-၄၀၇၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၅၅။ ။ ဝေဒနာသုတ်၊ (ပ-ဒု) ဣတိ-ပါ-၂၂၇၊ ဣတိ-ဋ္ဌ-၁၇၅၊ ၁၈၄၊ အကျယ် ဝေဖန်၍ ဟောထား၏။ ။ ဝေဒနာကမ္မဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ၊ ဒီဃ-၂-ပါ-၂၂၁၊ ဒီဃ-၂-ဋ္ဌ-၃၁၃။ ။ ပဏ်-၃-ပါ-၂၈၅၊ ပဏ်-၃-ဋ္ဌ-၂၀၉။ ။ ဝေဒနာလက္ခဏပဥှ၊ မိလိန္ဒ-ပါ-၆၁၊ ဝေဒနာနှင့်စပ်၍ မှတ်သားဖွယ်များ ဝေဒနိယကမ္မ-၃-မျိုးကိုအရကောက် ပြပုံ၊ (သုခ၊ ဒုက္ခ၊ အဒုက္ခမသုခ)၊ ပဏ်-၃-ပါ-၂၅၁၊ ပဏ်-၃-ဋ္ဌ-၁၈၂။ ။ ဝေဒနာနှင့်စပ်၍၎င်း၊ ဝေဒနာ၌ အနုသယ ကိန်းမကိန်းနှင့် စပ်၍၎င်း၊ မေးခဏ်း၊ ပဏ်-၁-ပါ-၃၇၇၊ ပဏ်-၁-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂၆၆။ ဝေဒနာ-၂ ပါးဖြစ်ပုံကို ပြဆိုခဏ်း၊ (ပဉ္စဒွါရ၌ဖြစ်သော ဝေဒနာ၊ မနောဒွါရ၌ဖြစ်သော ဝေဒနာ)၊ နိဒါန-သံ-ဋ္ဌ-၇၃၊ နိဒါန-သံ-ပါ-၃၁၀။ ။ အံ-၄-ဋ္ဌ-၁၆၈၊ အံ-၄-ပါ-၅၁၉။ ။ ဝေဒနာ ၂-မျိုးခွဲပြပုံ၊ (သာမိသဝေဒနာ၊ နိရာမိသဝေဒနာ)၊ သဠာ-သံ-ပါ-၄၂၁၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၁၉၊ အဂါရဝသုတ်။ ။ ဝေဒနာဖြစ်ကြောင်း ၈-ပါးဂါထာ၊ သီဝကသုတ်၊ သဠာ-သံ-ပါ-၄၂၈၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၂၃။ ။ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာသမုဒယ၊ ဝေဒနာနိရောဓ၊ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒါ-လေးချက်ခွဲပြ ပုံဟောသော အညတရဘိက္ခုသုတ်၊ ပုဗ္ဗသုတ်၊ ဉာဏသုတ်၊ သမ္ဗဟုလဘိက္ခုသုတ်၊ သဠာ-သံ-ပါ-၄၃၀၊ ၄၃၁။ ။ ဝေဒနာပဥှာသုတ်၊ သဠာ-သံ-ပါ-၄၅၀။ ။ ဝေဒနာ၌ သစ္စာလေးပါးညွှန်ပြပုံ၊ သဠာ-သံ-ပါ-၄၂၀၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၂၀၊ ဝေဒနာ၏ အကြောင်းများကို ဟောထားသော ဝိဟာရသုတ်၊ (ပ-ဒု) မဟာ-သံ-ပါ-၁၀၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၆၄။ ။ ဝေဒနာဖြစ်ကြောင်း ချုပ်ကြောင်းများကို ဟောထားသော ဥပ္ပဋိပါဋိကသုတ်-သံ။ ။ ဝေဒနာ ၅-ပါးဖြစ်ကြောင်းကိုဟောထားသော ကဋ္ဌောပမသုတ်-သံ။ ။ ဝေဒနာ၌ဖြစ်သော အနုသယကိုပယ်ရန် ဟောထားသော ပဟာနသုတ်-သံ၊ ဝေဒနာကို သည်းခံနိုင်ရန် သတိပဋ္ဌာန်ကို ပွါးများရမည်ဟု ဟောထားသော မာနဒိန္နသုတ်-သံ။ ။ ဝေဒနာသုံးပါးကို အနိစ္စဟု ဟောထားသော ရဟောဂတသုတ်-သံ။ ။ ဝေဒနာသုံးပါးချုပ်လျှင် နိဗ္ဗာန်မြင်ရကြောင်း ဟောထားသော သမာဓိသုတ်-သံ။ ။ ဝေဒနာ၌ နိဒါန-ဝေမတ္တ-ဝိပါက-နိရောဓ-နိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ-၅-ချက်ဖြင့် ဝေဖန်၍ ဟောထားသော နိဗ္ဗေဓိကသုတ်၊ အံ-၆-ပါ-၃၆၀၊ အံ-၆-ဋ္ဌ-၁၃၅။ ဝေဒနာနုပဿနာဝဏ္ဏနာ -ပဏ်-၁-ပါ-၇၅၊ ပဏ်-၁-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၂၇၉၊ ကျယ်ဝန်းစွာပြဆိုထား၏။ ။ ဂေလညသုတ် (ပ-ဒု)၊ သဠာ-သံ-ပါ-၄၁၂၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၁၈၊ အကျယ်၊ ဤ၌ အနိစ္စလက္ခဏာတင်ပြပုံ မှတ်သားဖွယ် ကောင်းလှ၏။ ။ ပဋိသံ-ပါ-၄၀၊ ပဋိသံ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၁၆၄။ ။ မဟာနိ-ပါ-၇၊ မဟာနိ-ဋ္ဌ-၄၁။ ။ ဝေဒနာကမ္မဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ၊ ဒီဃ-၂-ပါ-၂၂၁၊ ဒီဃ-၂-ဋ္ဌ-၃၁၃။ ။ ဒီဃ-၂-ပါ-၂၃၆၊ ဒီဃ-၂-ဋ္ဌ-၃၆၃။ ။ အဘိ-၂-ပါ-၂၀၀၊ အဘိ-၂-ဋ္ဌ-၂၁၀ ဥဒ္ဒေသ။ ။ အဘိ-၂-ပါ-၂၀၂၊ အဘိ-၂-ဋ္ဌ-၂၅၁၊ နိဒ္ဒေသ။ ။ (သတိပဋ္ဌာနသုတ်၊ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ-ပုဒ် အဖွင့်တိုင်း၌လည်း ရှိ၏)။ ။ ဝေဒနာ ၆-ပါး၊ နိဒါန-သံ-ပါ-၂၄၅၊ နိဒါန-သံ-ဋ္ဌ-၁၅၊ စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ စသည် ၆-ပါး၊ အဘိ-၂-ဋ္ဌ-၂၄၅။ ။ ဒီဃနခသုတ်-ပဏ်-၂-ပါ-၁၆၇၊ ပဏ်-၂-ဋ္ဌ-၁၄၄။ သဠာယတနဝိဘင်္ဂသုတ် ပဏ်-၃-ပါ-၂၆၀၊ ပဏ်-၃-ဋ္ဌ-၁၈၆။ လက်ဖျောက်တချက်တီးရာကာလ၌ ဝေဒနာကို ကုဋေတသိန်း မက ဖြစ်ပျက်ကြကြောင်း မိန့်ဆိုထားပုံ၊ ခန္ဓ-သံ-ဋ္ဌ-၂၉၅၊ ခန္ဓ-သံ-ပါ-၁၁၅။ ။ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ