ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်များ

class="wikitable" |- !| အံ့ဖွယ်အမည်||စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သောနေ့||ပြီးစီးသောနေ့||တည်နေရာ |- |ချန်နယ်တူးမြောင်း |ဒီဇင်ဘာလ ၁ရက်, ၁၉၈၇ |မေလ ၆ ရက်, ၁၉၉၄ |အင်္ဂလန် နှင့် ပြင်သစ်ကြားရှိ ဒိုဗာရေလက်ကြား |- |စီအင်န် မျှော်စင် |ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်, ၁၉၇၃ |ဇွန်လ ၂၆ရက်, ၁၉၇၆ |တိုရွန်တို, အွန်တေရီအို, ကနေဒါနိုင်ငံ |- |အင်ပိုင်ယာစတိတ် အဆောက်အဦး |ဇန်နဝါရီလ ၂၂ရက်, ၁၉၃၀ |မေလ ၁ရက်, ၁၉၃၁ |နယူးယောက်မြို့, နယူးယောက်ပြည်နယ်, အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု |- |ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် တံတား |ဇန်နဝါရီလ ၅ရက်, ၁၉၃၃ |မေလ ၂၇ ရက်, ၁၉၃၇ |ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ်ရေလက်ကြား, ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့မြောက်ဘက်, ကယ်လီဖိုးနီးယား, အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု |- |အီတာအိပုဆည် |ဇန်နဝါရီလ ၁၉၇၀ |မေလ ၅ရက်, ၁၉၈၄ |ဘရာဇီးနိုင်ငံ နှင့် ပါရာဂွေးနိုင်ငံကြားရှိ ပါရာနားမြစ် |- |ဒယ်လ်တာဝေါ့ခ် |၁၉၅၀ |မေလ ၁၀ ရက်, ၁၉၉၇ |နယ်သာလန် |- |ပနားမား တူးမြောင်း |ဇန်နဝါရီလ ၁ရက်, ၁၈၈၀ |ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်, ၁၉၁၄ |ပနားမားကုန်းမြောင် |- |} နယူးအိုးပင်းဝေါလ် ကော်ပိုရေးရှင်းမှ ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်ခုနစ်ပါးအသစ် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဆွစ်ဇာလန် ကော်ပိုရေးရှင်းတစ်ခုဖြစ်သော နယူးအိုးပင်းဝေါလ်ကော်ပိုရေးရှင်း မှ လက်ရှိတည်ရှိနေသော တည်ဆောက်မှု ၂၀၀ ထဲမှ ခေတ်သစ်ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်ခုနစ်ပါး ကို ရွေးချယ်ရန် စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးယှဉ်ပြိုင်ရွေးချယ်မည့်အရာ ၂၁ ခုကို ကြေညာခဲ့သည်။ အီဂျစ်တို့က သူတို့၏ ရှိပြီးသား ကမ္ဘာ့အံဖွယ်ကို လေဘာတီရုပ်တု၊ ဆစ်ဒနီမှ အော်ပရာပြဇာတ်ရုံနှင့် အခြား အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦးများနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ရမည်ကို မကျေနပ်ပဲ ထိုပရော့ဂျက်ကို ရူးနှမ်းသော ပရော့ဂျက်အဖြစ် သမုတ်ခဲ့သည်။ ထိုအခက်အခဲကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ဂီဇာမဟာပိရိမစ်ကြီးကို ဂုဏ်ထူးဆောင်ယှဉ်ပြိုင်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုယှဉ်ပြိုင်မှုမှ ရလဒ်အဖြေကို ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ လစ်စဘွန်းမြို့ရှိ ဘယ်နီဖီကာ အားကစားရုံတွင် ဇူလိုင်လ ၇ ရက်၊ ၂၀၀၇ ခုနစ်တွင် ကြီးကျယ်သော အခမ်းအနားဖြင့် ကြေညာခဲ့ပြီး အဖြေမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ အံဖွယ်အမည် ဆောက်လုပ်သည့်နေ့ တည်နေရာ တရုတ်ပြည်မှ မဟာရံတံတိုင်းကြီး ဘီစီ ၅ ရာစုမှ – အေဒီ ၁၆ ရာစု တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ပီထရာ ဘီစီ ၆ရာစု ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ ရီဒီးမားမှ ကယ်တင်ရှင်ခရစ်တော်၏ ရုပ်တု အောက်တိုဘာလ ၁၂ရက် ၁၉၃၁ တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဘရာဇီးနိုင်ငံ မာချူးပီချူး အေဒီ ၁၄၅၀ တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ပီရူးနိုင်ငံ ချီချန်းအစ်တ်ဇာ အေဒီ ၆၀၀ ခုနစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ ရိုမန်ကိုလော့စီယမ် အေဒီ ၈၀ ခုနစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ အီတလီနိုင်ငံ တာ့ဂျ်မဟာရ် အေဒီ ၁၆၄၀ တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဂီဇာမဟာပိရိမစ်ကြီး (ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သူ) ဘီစီ ၂၅၆၀ ခုနစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ အီဂျစ်နိုင်ငံ ယူအက်စ်အေတူဒေး သတင်းစာမှ အံ့ဖွယ်ခုနစ်ပါး ပိုတာလာနန်းတော် ဂျေရုဆလင်မြို့ဟောင်း ၂၀၀၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အမေရိကန်အမျိုးသားသတင်းစာဖြစ်သော ယူအက်စ်အေတူဒေး နှင့် အမေရိကန် တယ်လီဗီးရှင်းအစီအစဉ် ဂွတ်ဒ်မောနင်းအမေရိကား တို့ပူးပေါင်း၍ ဆုံးဖြတ်သူ ၆ ဦးမှ ရွေးချယ်သော အံ့ဖွယ်ခုနစ်ပါး စာရင်းအသစ်ကို ဖော်ထုတ်ကြေညာခဲ့သည်။ အံ့ဖွယ်များကို တစ်ရက်လျှင်တစ်ခုနှုန်းဖြင့် ဂွတ်ဒ်မောနင်းအမေရိကား အစီအစဉ်တွင် တစ်ပတ်ကြာကြေညာခဲ့သည်။ ကြည့်ရှုသူတို့၏ တုံ့ပြန်မှုအရ ၈ ခုမြောက် အံ့ဖွယ်ရာကို နိုဝင်ဘာလ ၂၄ရက်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ နံပါတ် အံ့ဖွယ်အမည် တည်နေရာ ၁ ပိုတာလာနန်းတော် လာဆာ, တိဘက်, တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ၂ ဂျေရုဆလင်မြို့ဟောင်း ဂျေရုဆလင်, အစ္စရေး ၃ ဝင်ရိုးစွန်းရေခဲဖုံးများ ဝင်ရိုးစွန်းဒေသများ ၄ ပါပါရ်ဟာနာအုမိုကွာကီရာ ရေကြောင်းဆိုင်ရာအမျိုးသားအဆောက်အဦး ဟာဝိုင်ယီ, အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၅ အင်တာနက် မရှိ ၆ မာယန် အပျက်အစီးများ ယူးကတန်ကျွန်းဆွယ်, မက္ကဆီကို ၇ ဆာရန်ဂတီ နှင့် မာဆိုင်မာရာမှ ကြီးကျယ်သော အုပ်စုလိုက်ရွေ့ပြောင်းမှုများ တန်ဇေးနီးယား နှင့် ကင်ညာ ၈ ဂရင်းကင်ညွန် (ကြည့်ရှုသူများမှ ရွေးချယ်သော ၈ ခုမြောက်အံ့ဖွယ်) အရီဇိုးနား, အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပျက်နေသော ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်ခုနစ်ပါး အော်ရိုရာ ဘိုရီယယ်လိစ် သို့မဟုတ် မြောက်ဘက်အလင်းတန်း အခြားသော အံ့ဖွယ်စာရင်းများကဲ့သို့ပင် သဘာဝအလျောက်ဖြစ်သော အံ့ဖွယ်များကို ရွေးချယ်ရာတွင်လည်း အများ၏သဘောတူညီမှု မရရှိခဲ့ပေ။ အကြောင်းမှာ စာရင်းမည်မျှ ရှည်လျားသင့်သည် ဆိုသောကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားခဲ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုစာရင်းများထဲမှ စာရင်းတစ်ခုကို စီအင်န်အင်န် သတင်းဌာနမှပြုစုခဲ့ပြီး အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ ဂရင်းကင်ညွန် မဟာ ဘယ်ရီယာ သန္တာကျောက်တန်းကြီး(Great Barrier Reef) ရိုင်ယိုဒီ ဂျနီရို ဆိပ်ကမ်း (Harbour of Rio de Janeiro) ဧဝရတ်တောင်(Mount Everest) အော်ရိုရာ ပဲရီကူတင်မီးတောင် (Parícutin volcano) ဗစ်တိုးရီးယားရေတံခွန်(Victoria Falls) ရေအောက်ကမ္ဘာမှ အံ့ဖွယ်ခုနစ်ပါး |မဟာသန္တာကျောက်တန်းကြီး သမုဒ္ဒရာထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သုတေသနပြုလုပ်ရန်အတွက် ရည်စူးဖွဲ့စည်းထားသော အမေရိကန်မှ အကျိုးမဖက် ရေငုတ်သမားအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့် စီဒမ်အင်တာနေရှင်နယ် (CEDAM International) မှ ရေအောက်ကမ္ဘာမှ အံ့ဖွယ်ခုနစ်ပါးစာရင်းကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် စီဒမ်မှ ဒေါက်တာ ယူဂျန်းနီးကလက်ခ်(Dr. Eugenie Clark) အပါအဝင် အဏ္ဏဝါသိပ္ပံပညာရှင်များ ပါဝင်သည့်အဖွဲ့တစ်ခုဖြင့် ရေအောက်ရှိ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရန်သင့်သော ဒေသများကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ရလဒ်ကို ဝါရှင်တန်ဒီစီရှိ အမျိုးသားငါးပြတိုက်၌ Sea Hunt တယ်လီဗီးရှင်းအစီအစဉ်တွင် ပါဝင်သော သရုပ်ဆောင် လွိုက်ဘရစ်ချ်(Lloyd Bridges) မှ ကြေညာခဲ့သည်။ ပလောကျွန်း ဘီလစ်ဇ် သန္တာကျောက်တန်း မဟာ ဘယ်ရီယာ သန္တာကျောက်တန်းကြီး သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်မှ ရေပူလွှတ်ထုတ်မှုများ ဂါလာပါဂိုးကျွန်းများ ဘိုက်ကယ်ရေကန် မြောက်ဘက်ပင်လယ်နီ စက်မှုကမ္ဘာမှ အံ့ဖွယ်ခုနစ်ပါး လန်ဒန်ရေသွင်းရေထုတ်စနစ်၏ မူလ အဲဘီးမေးလ် ရေစက် ဗြိတိသျှစာရေးဆရာ ဒီဘိုရာကက်ဒ်ဘူရီမှ စက်မှုကမ္ဘာမှ အံ့ဖွယ်ခုနစ်ပါးစာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်မှာ ၁၉ရာစုနှင့် ၂၀ရာစုဦးပိုင်းရှိ အင်ဂျင်နီယာပညာ၏ ကြီးကျယ်သောအောင်မြင်မှု ၇ ခု၏ ဇာတ်လမ်းကို ရေးသားထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဘီဘီစီမှ ထိုစာအုပ်ကို ၇ ပိုင်းခွဲ၍ သတင်းရုပ်ရှင်အဖြစ် တင်ဆက်ခဲ့သည်။ တစ်ပိုင်းစီ၌ အံ့ဖွယ်တစ်ခုခြင်းစီ၏ တည်ဆောက်မှု ကို ဇာတ်လမ်းဆင်၍ တင်ပြခဲ့သည်။ စက်မှုကမ္ဘာမှ အံ့ဖွယ်ခုနစ်ပါးမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ အက်စ်အက်စ် ဂရိတ်အိစတန် သင်္ဘော ဘဲလ်ရော့ခ် မီးပြတိုက် ဘရွတ်ကလင် တံတား လန်ဒန်ရေသွင်းရေထုတ်စနစ် ပထမဆုံးတိုက်နှစ်ခုကြား ရထားလမ်း ပနားမား တူးမြောင်း ဟူဗာဆည် ခရီးသွားကမ္ဘာမှ အံ့ဖွယ်ခုနစ်ပါး မာချူးပီချူး ခရီးသွားစာရေးဆရာတစ်ယောက်ဖြစ်သော ဟောင်းဝပ်ဟေးလ်မန်းသည် ထိုသို့သော စာရင်းများကို ပြုစုခဲ့ပြီး သဘာဝအလျှောက်ဖြစ်သော နှင့် လူတို့ပြုလုပ်သော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်တို့အတွက် အံဖွယ်များကို အောက်ပါအတိုင်းစာရင်းပြုခဲ့သည်။လူတို့ပြုလုပ်သော ခရီးသွားခြင်းဆိုင်ရာအံဖွယ် ၁။ ဂီဇာမဟာပိရမစ်ကြီး ၂။ တရုတ်ပြည်မှ မဟာရံတံတိုင်းကြီး ၃။ တာ့ဂျ်မဟာရ် ၄။ မာချူးပီချူး ၅။ ဘာလီ ၆။ အန်ကောဝပ်ကျောင်းတော်ကြီး ၇။ တားမြစ်ထားသော မြို့တော် ၈။ ပုဂံရှိဘုရားပုထိုးများ ၉။ ကာနတ်ဘုရားကျောင်း ၁၀။ တီယိုတီဝှာကန် ဘဘာဝအလျှောက်ဖြစ်သော ခရီးသွားခြင်းဆိုင်ရာအံဖွယ်''' ၁။ ဆာရန်ဂတီမှအုပ်စုလိုက်ရွေ့ပြောင်းမှုများ ၂။ ဂါလာပါဂိုကျွန်းများ ၃။ ဂရင်းကင်ညွန် ၄။ အိဂုရာဇူ ရေတံခွန် ၅။ အမေဇုံ အမြဲစိမ်းတော ၆။ ငိုရွန်ငိုရို မီးတောင်ဝ ၇။ မဟာ ဘယ်ရီယာ သန္တာကျောက်တန်းကြီး ၈။ ဗစ်တိုးရီးယား ရေတံခွန် ၉။ ဗိုရာ ဗိုရာ ၁၀။ ကပ်ပါဒိုစီရာ ကိုးကား Category:နေရာများ