မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရထားလမ်းများ စာရင်း

ဤကား မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရထားလမ်းများ စာရင်းဖြစ်သည်။ တိုင်းအမှတ်(၁) မြစ်ကြီးနား Railway lines in Northern Myanmar မြို့ဟောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းပိုင်း မန္တလေးမြို့နှင့် မြစ်ကြီးနားမြို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ရထားလမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မြန်မာပြည် မြောက်ဘက်နှင့် မန္တလေးဘက်ခြမ်း စလုံးမှ စတင်ဖောက်လုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကာ Mu Valley State Railway မှ ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တည်ဆောက်ရေးအတွက် လိုအပ်သောပစ္စည်းများနှင့် တွဲဆိုင်းကို ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းမှ မြစ်ကြီးနားသို့ သယ်ယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ မြစ်ကြီးနားနှင့် မိုးကောင်းကြား လမ်းပိုင်းကို ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်အထိ အမရပူရနှင့် စစ်ကိုင်းအကြား အင်းဝတံတား မရှိသေးဘဲ ကူးတို့သင်္ဘောဖြင့်သာ သွားလာအသုံးပြုခဲ့ရသည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော အင်းဝတံတားသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ဧရာဝတီမြစ်ကို ဖြတ်ကူးခဲ့သော တံတားဖြစ်သည်။အဆိုပါတံတားသည် ဧရာဝတီမြစ်ကို ဖြတ်သန်းကာ မီးရထားလမ်းကွန်ရက်နှင့် အချိန်တိုအတွင်း ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက တံတားပျက်စီးခဲ့ပြီး တံတားကို ပြန်လည်မတည်ဆောက်မချင်း ကူးတို့သင်္ဘောကိုသာ ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ပါသည်။ အရှည် (ကီလိုမီတာ)547.2အရှည် (မီတာ)340.0 နေ့ရက်လမ်းပိုင်း အစလမ်းပိုင်း အဆုံးအရှည် (မီတာ)အရှည် (ကီလိုမီတာ)မှတ်ချက်စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း??.??.1890မိုးကောင်း–မြစ်ကြီးနား36.859.101.07.1891စစ်ကိုင်းဆိပ်ကမ်း–ရွှေဘို50.584.5??.06.1892မြို့ဟောင်း–အမရပူရဆိပ်ကမ်း6.09.7??.10.1893ဝန်းသို–မိုးညှင်း90.0144.9??.11.1893ရွှေဘို–ဝန်းသို99.3159.7??.??.1897မိုးညှင်း–မိုးကောင်း52.384.1??.??.1934အမရပူရ–ရွာထောင်3.35.2 နဘား-ကသာ လမ်းပိုင်း အရှည် (ကီလိုမီတာ)181.8အရှည် (မီတာ)113.1 နေ့ရက်လမ်းပိုင်း အစလမ်းပိုင်း အဆုံးအရှည် (မီတာ)အရှည် (ကီလိုမီတာ)မှတ်ချက်စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း??.10.1893နဘား–ကသာ15.024.1 မြစ်ကြီးနား-နမ့်ပေါင်လေယာဉ်ကွင်း လမ်းပိုင်း အရှည် (ကီလိုမီတာ)11.7အရှည် (မီတာ)7.3 နေ့ရက်လမ်းပိုင်း အစလမ်းပိုင်း အဆုံးအရှည် (မီတာ)အရှည် (ကီလိုမီတာ)မှတ်ချက်စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း??.??.1996မြစ်ကြီးနား–နမ့်ပေါင်လေယာဉ်ကွင်း7.311.7 တိုင်းအမှတ်(၂) ရွာထောင် ရွာထောင်-ခင်ဦး လမ်းပိုင်း အရှည် (ကီလိုမီတာ)220.2အရှည် (မီတာ)136.8 နေ့ရက်လမ်းပိုင်း အစလမ်းပိုင်း အဆုံးအရှည် (မီတာ)အရှည် (ကီလိုမီတာ)မှတ်ချက်စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း??.04.1900ရွာထောင်–အလုံ70.5113.5??.??.1922အလုံ–ဘုတလင်15.024.2??.??.1926ဘုတလင်–ရေဦး35.056.309.04.2000ရေဦး–ခင်ဦး16.726.8ပိတ်သိမ်းခြင်း??.??.1943အလုံ–ရေဦး50.080.5ဂျပန်တို့မှ ဖြုတ်ယူသွားခဲ့ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခြင်း09.04.2000အလုံ–Ye-U49.780 တိုင်းအမှတ် (၃) မန္တလေး Railway lines in Central Myanmar မန္တလေး-မတ္တရာ လမ်းပိုင်း မတ္တရာမီးရထားမှ 2ft 6in/762mm gauge ဖြင့် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် တောင်ပြုံးသို့ စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ငါးနှစ်အကြာတွင် မတ္တရာသို့ လမ်းပိုင်းအား ဆက်လက်တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ကုမ္ပဏီသည် ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဆန္ဒအလျောက် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ၁၉၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အစိုးရထံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ အစိုးရမှာ မီတာဂေ့ချ်ဖြင့်သာ လည်ပတ်သည် ဖြစ်သောကြောင့် လမ်းပိုင်းအား မီတာဂေ့ချ်သို့ ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပိတ်ခဲ့ပြီး လအနည်းငယ်အကြာတွင် မန္တလေးဘူတာကြီးနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် နန်းတွင်းမှတစဆင့် ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ခဲ့သော လမ်းပိုင်းအား ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ပတ်လမ်းပိုင်း ဆောက်လုပ်ပြီးသည့်တိုင်အောင် လမ်းပိုင်းမှ မြို့ပတ်လိုင်းနှင့် ကွဲထွက်နေခဲ့သည်။ အရှည် (ကီလိုမီတာ)27.4အရှည် (မီတာ)17.0 နေ့ရက်လမ်းပိုင်း အစလမ်းပိုင်း အဆုံးအရှည် (မီတာ)အရှည် (ကီလိုမီတာ)မှတ်ချက်စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း၁၉၁၂မန္တလေး–တောင်ပြုံး26.810.22ft 6in (762mm) ဂေ့ချ်, ၁၉၂၇ခုနှစ်တွင် မီတာဂေ့ချ်သို့ ပြောင်းလဲ၁၉၁၇တောင်ပြုံး–မတ္တရာ10.717.2ပိတ်သိမ်းခြင်း၁၉၇၈မန္တလေး–သူရဲဈေး2.03.2မန္တလေးနန်းတွင်း မှ သူရဲဈေးသို့ ဖြတ်သန်းသော လမ်းပိုင်း တိုင်းအမှတ်(၄) ကလောRailway lines in Eastern Myanmar သာစည်-ရွှေညောင် လမ်းပိုင်း ဗြိတိသျှတို့၏ ပထမရည်ရွယ်ချက်မှာ သာစည်မှ တောင်ပေါ်မြို့ ကလောမြို့ကို ရထားလမ်းဖြင့် ချိတ်ဆက်ရန် ဖြစ်သည်။ သာစည်မှ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို ၁၉၁၂ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကလောမြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ပင်လယ်ပြင်မျက်နှာပြင်အထက် ၁၄၀၆ မီတာရှိ ကလောမြို့ကို တောင်ပေါ်လမ်းမှ ဖောက်လုပ်ရသည်ဖြစ်၍ လွန်းထိုးလေးခု နှင့် ဥမင်များ ဖြင့်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဥမင်လှိုင်ခေါင်းသည် ၁၉၁၃ခုနှစ်တွင်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကလောမှ ရွေညောင်သို့ ၁၉၂၁ခုနှစ်တွင် ဆက်လက်ဖောက်လုပ်ခဲ့ကာ ၁၉၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂ ရက်နေ့တွင် ရွှေညောင်သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဟဲဟိုးနှင့် ရွှေညောင်ကြား မိုင်တိုင်အမှတ် (၃၇၉/၇-၈)ရှိ ဘဝသံသရာတံတား မှာ ကျော်ကြားသည်။ အရှည် (ကီလိုမီတာ)157.7အရှည် (မီတာ)98.0 နေ့ရက်လမ်းပိုင်း အစလမ်းပိုင်း အဆုံးအရှည် (မီတာ)အရှည် (ကီလိုမီတာ)မှတ်ချက်စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း၁၉၁၂သာစည်–ဘုရားငါးဆူ13.321.3၁၉၁၄ဘုရားငါးဆူ–ယင်းမာပင်9.815.7၁၅.၁၂.၁၉၁၄ယင်းမာပင်–ကလော40.064.4၁၅.၀၂.၁၉၁၅ကလော–အောင်ပန်း7.011.3၀၃.၁၉၂၁အောင်ပန်း–ဟဲဟိုး16.827၀၂.၀၅.၁၉၂၁ဟဲဟိုး–ရွှေညောင်11.318.1 ပျော်ဘွယ်-ဘုရားငါးဆူ လမ်းပိုင်း ၂၀၀၅ခုနှစ် နေပြည်တော်မြို့တည်ပြီးနောက် နေပြည်တော်ဘူတာကြီး မှနေ၍ ရွှေညောင်သို့ သာစည်မှ မဟုတ်ဘဲ တိုက်ရိုက်သွားရောက်နိုင်ရန် ဖောက်လုပ်ခဲ့သော လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။ အရှည် (ကီလိုမီတာ)25.7အရှည် (မီတာ)16.0 နေ့ရက်လမ်းပိုင်း အစလမ်းပိုင်း အဆုံးအရှည် (မီတာ)အရှည် (ကီလိုမီတာ)မှတ်ချက်စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း၂၀၀၈ပျော်ဘွယ်–ဘုရားငါးဆူ16.025.7အသုံးပြုခြင်း မရှိတော့ပါ။ အောင်ပန်း-လွိုင်ကော် လမ်းပိုင်း အောင်ပန်းဘူတာမှ တည်ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများကို ၁၉၉၀ခုနှစ် စတင်ခဲ့ပြီး အောင်ပန်း - ပင်လောင်း လမ်းပိုင်းအား ၁၉၉၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း ၊ ပင်လောင်း - လွိုင်ကော်လမ်းပိုင်းအား ၁၉၉၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း အသီးသီး ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ တောင်ငူ နှင့် ပျဉ်းမနားမြို့များမှ လွိုင်ကော်မြို့သို့ ပင်လောင်းမြို့မှ တစ်ဆင့် တိုက်ရိုက်ရထားလမ်းသစ် ချိတ်ဆက်ဖောက်လုပ်ရန်လျာထားကာ ဆင်သေရထားလမ်းခွဲမှ တောင်ခြေအထိ လမ်းအူကြောင်း ဖောက်လုပ်ပြီး ဖြစ်သည်။ အရှည် (ကီလိုမီတာ)164.4အရှည် (မီတာ)102.2 နေ့ရက်လမ်းပိုင်း အစလမ်းပိုင်း အဆုံးအရှည် (မီတာ)အရှည် (ကီလိုမီတာ)မှတ်ချက်စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း၀၇.၀၁.၁၉၉၃အောင်ပန်း–ပင်လောင်း48.778.4၂၇.၀၁.၁၉၉၃ပင်လောင်း–လွိုင်ကော်53.486.0 ရွေညောင်-ရပ်စောက် လမ်းပိုင်း ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ရွှေညောင်မှ သီပေါအထိ (မန္တလေးမှ လားရှိုးလမ်း) လမ်းပိုင်းနှင့် ချိတ်ဆက်ဖောက်လုပ်ရန် ဗြိတိသျှတို့မှ စီစဉ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပေါ်လာ၍ အကောင်အထည်မဖော်ခဲ့ပေ။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် နဝတ အစိုးရသည် ရထားလမ်းအသစ်များကို တိုးချဲ့ဖောက်လုပ်ရန် ခဲ့သည်။ ယင်းတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် ရွှေညောင်မှ ရပ်စောက်အထိ ရထားလမ်းပိုင်းအသစ် ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ အရှည် (ကီလိုမီတာ)60.1အရှည် (မီတာ)37.3 နေ့ရက်လမ်းပိုင်း အစလမ်းပိုင်း အဆုံးအရှည် (မီတာ)အရှည် (ကီလိုမီတာ)မှတ်ချက်စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း၂၇.၀၃.၁၉၉၁ရွှေညောင်–ရပ်စောက်37.360.1 ရွှေညောင်-တောင်ကြီး-ဘန်းယဉ်-နမ့်စန်-မိုးနဲလမ်းပိုင်း ၁၉၉၀ပြည်လွန်နှစ်များတွင် အစိုးရမှ သာစည်-ရွှေညောင် လမ်းပိုင်းနှင့် ရွှေညောင်-တောင်ကြီး၊ ဘန်ယဉ်-နမ့်ဆန်နှင့် နမ့်ဆန်-ကျိုင်းတုံ လမ်းပိုင်းများနှင့် ချိတ်ဆက်ဖောက်လုပ်ရန် အစီအစဉ်ရှိခဲ့သည်။ ရွှေညောင်အထိ ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ပြီး ဖြစ်သော်လည်း မြင့်မားသောတောင်တန်းကြောင့် တည်ဆောက်ရေး မပြီးစီးသေးပေ။ နောက်ပိုင်း ၁၉၉၆ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပြန်လည် စတင်ခဲ့ပြီဂ ဖားပွန်း-ဘန်းယဉ် လမ်းပိုင်းအား ၁၉၉၆ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း ၊ ဖားပွန်း-တောင်ကြီးလမ်းပိုင်းအား ၁၉၉၆ခုနှစ် ဇူလှိုင်လ ၂၇ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း ၊ ဘန်းယဉ်-နမ့်ဆန် လမ်းပိုင်းအား ၂၀၀၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း ဖောက်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ အရှည် (ကီလိုမီတာ)636.9အရှည် (မီတာ)395.8 နေ့ရက်လမ်းပိုင်း အစလမ်းပိုင်း အဆုံးအရှည် (မီတာ)အရှည် (ကီလိုမီတာ)မှတ်ချက်စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း၀၄.၀၄.၁၉၉၆ဖာပွန်း–ဘန်းယဉ်2743.5၂၇.၀၇.၁၉၉၆တောင်ကြီး–ဖာပွန်း5.99.5၂၄.၁၂.၁၉၉၇ရွှေညောင်–တောင်ကြီး20.833.5၀၁.၀၁.၂၀၀၆ဘန်းယဉ်–နမ့်စန်115.6186၀၁.၀၅.၁၉၉၅နမ့်စန်–မိုးနဲ30.248.6၂၀၀၉နမ့်စန်–ကျိုင်းတုံ4.87.7ရထားလမ်းဖျက်သိမ်းကာ ကျိုင်းတုံမြို့ပတ်ကားလမ်း ဖောက်လုပ်သည်။ နောင်ကား-ပင်းပက် လမ်းပိုင်း ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း အရှည် ၂၁.၇၂ မိုင်ရှိသည့် ရွှေညောင်-တောင်ကြီး ရထားလမ်းပိုင်း အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်းလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး တောင်ကြီး - ဆိုက်ခေါင် ရထားလမ်းပိုင်းအတွင်းရှိ နောင်ကားလမ်းခွဲဘူတာမှတစ်ဆင့် ဟိုပုံးမြို့အနီး ပင်းပက်အထိ အရှည် ၁၀.၇၈ မိုင်ရှိသည့် နောင်ကားလမ်းခွဲ-ပင်းပက်ရထားလမ်းပိုင်းသစ်ကို တိုးချဲ့ဖောက်လုပ် ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လမ်းပိုင်းအတွင်း အဓိကကျသည့် ရွှေညောင်-တောင်ကြီးရထားလမ်းပိုင်းသည် ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလက စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် အကျိုးရှိစွာအသုံးမပြုနိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ရထားလမ်းကွေ့နှင့် ဆင်ခြေလျှောများ ပြေပြစ်၍ ပိုမိုကြံ့ခိုင်ပြီး ခရီး သည်နှင့် ကုန်စည်များ ဝန်ချိန်ပြည့်သယ်ယူပို့ဆောင်နိုင်ရန် အဆိုပါ ရထားလမ်း အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်းကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ထိုသို့ လမ်းပိုင်းအဆင့်မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် လမ်းပိုင်းအသစ် တည်ဆောက်ပြီးချိန်တွင် ပင်းပက်သံမဏိစက်ရုံမှ သံရိုင်းကုန်ကြမ်းများကို လိုရာအရောက် သယ်ယူပို့ဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ခရီးသည်နှင့်ကုန်စည်ရရှိမှုအပေါ်မူတည်ပြီး တောင်ကြီး-ရွှေညောင်ရထား၊ တောင်ကြီး-ပင်းပက်-ဆိုက်ခေါင် ရထားများကို ပြေးဆွဲသွားမည် အရှည် (ကီလိုမီတာ)17.34 နေ့ရက်လမ်းပိုင်း အစလမ်းပိုင်း အဆုံးအရှည် (မီတာ)အရှည် (ကီလိုမီတာ)မှတ်ချက်စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း၂၂.၁၀.၂၀၂၃နောင်ကား–ပင်းပက်17.34 တိုင်းအမှတ် (၅) တောင်ငူ ပျဉ်းမနား-တောင်တွင်းကြီး-ကျောက်ပန်းတောင်း-မြင်းခြံ လမ်းပိုင်း တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော်လည်း ပျဉ်းမနားနှင့် ဆက်သွားလမ်းပိုင်းသည် ပဲခူးရိုးမတောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်ရသဖြင့် သုံးနှစ်အကြာမှ ပြီးစီးခဲ့သည်။ ထို့နောက် တောင်တွင်းကြီးမှ မြေပြန့်လွင်ပြင်များကိုဖြတ်၍ ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် ကျောက်ပန်းတောင်းအထိဆက်လက် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တို့ သိမ်းပိုက်စဉ်က တောင်တွင်းကြီးနှင့် ကျောက်ပန်းတောင်းကြား အပိုင်းကို ဗျူဟာမြောက် အရေးပါသောကြောင့် ရထားလမ်းများကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများ စတင်ခဲ့ပြီး နတ်မောက်လမ်းကို ၁၉၅၇ ခုနှစ်မတိုင်မီ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ကျန်အပိုင်းကို ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့သို့ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ခရီးသွားလှုပ်ရှားမှုကို စတင်ခဲ့ပြီး အဆိုပါလှုပ်ရှားမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ပုဂံရှိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်း ခရီးသွားနေရာ ၃ ခုမှာ ကျောက်ပန်းတောင်း - မြင်းခြံ - ညောင်ဦး မီးရထားလမ်းကွန်ရက်နှင့် ချိတ်ဆက် ဖောက်လုပ်သည်။ ပျဉ်းမနားနှင့် ဆက်သွား ကြားအပိုင်းသည် ပဲခူးရိုးမကိုဖြတ်ကာ ဖောက်လုပ်ထားခြင်းဖြစ်ကာ ကျန်လမ်းပိုင်းများသည် ပြန့်ပြူးသော မြေပြန့်လွင်ပြင်များမှတဆင့် ဖြတ်ကျော် ဖောက်လုပ်ထားသည်။ ကျောက်ပန်းတောင်း-ကြီးနီလမ်းပိုင်း စတင်ဖွင့်လှစ်စဉ်။ ပြည်တွင်းထွက်ကုန်များကို တွင်ကျယ်ထိရောက်စွာ သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးနိုင်ရန်အတွက် ကျောက်ပန်းတောင်းမှ ၂၄.၅မိုင် ကွာဝေးသော ကြီးနီသို့ ရထားလမ်းပိုင်းအား ၁၉၆၄-၆၅ခုနှစ်များတွင် စတင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းပိုင်းအား ဖောက်လုပ်ရာတွင် ပထမအဆင့် ကျောက်ပန်းတောင်မှ ၉.၇၅မိုင် ကွာဝေးသော ဂွေးချိုသို့ ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ ၁၉၆၉ခုနှစ် မတ်လ ၁ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ဒုတိယအဆင့်အနေဖြင့် ဂွေးချိုမှ ၁၄.၇၅မိုင်ကွာဝေးသော ကြီးနီသို့ ဆက်လက်ဖောက်လုပ်ရာ ၁၉၇၀ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၀ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ နှစ်တရာပြည့်မီးရထား ၊ ကျောက်ပန်းတောင်း-ကြီးနီလမ်း ၊ စာ-၁၂၆ (၁၉၇၇) အရှည် (ကီလိုမီတာ)46.5အရှည် (မီတာ)28.9 နေ့ရက်လမ်းပိုင်း အစလမ်းပိုင်း အဆုံးအရှည် (မိုင်)မှတ်ချက်စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း01.03.1969ကျောက်ပန်းတောင်း–ကြီးနီ24.42007ကြီးနီ–ချောက်4.5 သာစည်-မိတ္ထီလာ-မြင်းခြံ လမ်းပိုင်း သာစည်မှ မြင်းခြံလမ်းပိုင်းသည် ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းပိုင်းကို ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းစပ် မြင်းခြံမြို့ကို ဆက်သွယ်တည်ဆောက်သော လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။ သာစည်မှ မိတ္ထီလာအထိ လမ်းပိုင်းကို ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ခြောက်နှစ်အကြာ မြင်းခြံအထိ အပိုင်းလိုက် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ပြန့်ပြူးသောလွင်ပြင်များကိုဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားခြင်းဖြစ်ကာ မြစ်ကိုမူ ဖြတ်သန်းခြင်းမရှိပေ။ အရှည် (ကီလိုမီတာ)112.7အရှည် (မီတာ)70.0 နေ့ရက်လမ်းပိုင်း အစလမ်းပိုင်း အဆုံးအရှည် (မိုင်)မှတ်ချက်စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း၁၈၉၃သာစည်–မိတ္ထီလာ14၁၈၉၉မိတ္ထီလာ–မြင်းခြံ56၂၀၀၈သာစည်–သာစည် အနောက်ခြမ်း2.9သာစည်ဘူတာအား မဖြတ်သန်းသော နေပြည်တော်-မြင်းခြံ ချိတ်ဆက်လမ်းပိုင်း ပလိပ်-မြင်းခြံ လမ်းပိုင်း မန္တလေး၏ အနောက်တောင်ဘက်ခြမ်း ပလိပ်-မြင်းခြံအား မန္တလေးမြို့မှတစ်ဆင့် ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းပိုင်းနှင့် ဆက်သွယ်ထားသော လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း ဂျပန်တို့သည် ပလိပ်မြို့မှ မြို့သာအထိ လမ်းပိုင်းကို ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး တံတားဦးနှင့် မြို့သာအကြားရှိ လမ်းပိုင်းကို ဂျပန်မှ ဖယ်ရှားကာ မြန်မာနှင့် ထိုင်းအကြား သေမင်းတမန် ရထားလမ်းကဲ့သို့ အခြားသော မဟာဗျူဟာမြောက် အရေးပါသော လမ်းကြောင်းများ တည်ဆောက်ရန် သံလမ်းများကိုပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့သည်။ အဆိုပါ လမ်းပိုင်းကို ပြန်လည်မွမ်းမံပြီးသည်အထိ နှစ်ပေါင်း ၅၀ နီးပါး အချိန်ယူခဲ့ရသည်။ အဆိုပါလမ်းပိုင်းသည် မန္တလေးမြို့နှင့် ညောင်ဦးမြို့အား မြင်းခြံမှတဆင့် ချိတ်ဆက်ထားသော လမ်းပိုင်းလည်းဖြစ်သည်။ အရှည် (ကီလိုမီတာ)110.6အရှည် (မီတာ)68.7 နေ့ရက်လမ်းပိုင်း အစလမ်းပိုင်း အဆုံးအရှည် (မီတာ)အရှည် (ကီလိုမီတာ)မှတ်ချက်စတင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း၁၉၃၀ပလိပ်–မြို့သာ26.843.1၀၈.၁၂.၁၉၉၂မြို့သာ–မြင်းခြံ41.967.5ပိတ်သိမ်းခြင်း၁၉၄၃တံတားဦး–မြို့သာ19.631.6အခြားလမ်းပိုင်းများတွင် အသုံးပြုရန်အတွက် ဂျပန်မှ ပိတ်သိမ်းပြန်လည် ဖွင့်လှစ်ခြင်း၁၅.၀၂.၁၉၉၁တံတားဦး–မြို့သာ19.631.6 လျာထားလမ်းပိုင်းသစ်များ ဒဂုံတက္ကသိုလ်-မိုးကြိုးပစ် လမ်းပိုင်း အရှည် (ကီလိုမီတာ)31.3အရှည် (မီတာ)19.4 ရန်ကုန်-မန္တလေး လမ်းပိုင်းနှင့် ရန်ကုန်-ပြည်လမ်းပိုင်းအား ချိက်ဆက်ဖောက်လုပ်မည့် လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။ ပထမအဆင့် တိုးကြောင်းကလေး-ဒဂုံတက္ကသိုလ်လမ်းပိုင်းအား ၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးနောက် စီမံကိန်းရပ်နားခဲ့သည်။ ဒဂုံတက္ကသိုလ်-မင်္ဂလာဒုံ မြို့ပတ်လမ်းပိုင်း ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းပိုင်းအား ချိက်ဆက်ဖောက်လုပ်မည့် လမ်းပိုင်းဖြစ်သည်။ ပထမအဆင့် တိုးကြောင်းကလေး-ဒဂုံတက္ကသိုလ်လမ်းပိုင်းအား ၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးနောက် စီမံကိန်းရပ်နားခဲ့သည်။ ပဲခူး-ခရမ်း-သုံးခွ-သန်လျင်(အုတ်ဖိုစု) လမ်းပိုင်း အရှည် (မိုင်)67.25 သုံးခွမြို့သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီက ပဲခူး-ထားဝယ်အင်းလမ်းပိုင်းနှင့် ရထားလမ်းချိတ်ဆက်ပြီးဖြစ်သည်။ စစ်အတွင်း ပျက်စီးခံခဲ့ရကာ စစ်ပြီးနောက်ပိုင်း အဓိကလမ်းပိုင်းများကိုသာ ပြင်ဆင်ခဲ့ရ၍ ပြန်လည် မတည်ဆောက်ခဲ့ပေ၊ နဝတအစိုးရလက်ထက်တွင် တိုးကြောင်းကလေး-သီလဝါလမ်းပိုင်းနှင့် ချိတ်ဆက်မည့် လမ်းပိုင်းတည်ဆောက်ရန် လျာထားခဲ့သည်။ မုံရွာ-ကလေး-တမူး လမ်းပိုင်း အရှည် (ကီလိုမီတာ)352.9အရှည် (မီတာ)219.3 ပခုက္ကူ-ကလေး လမ်းပိုင်းကို ကလေးမြို့မြောက်ဘက် တမူးအထိ တိုးချဲ့ရန် အစိုးရက စီစဉ်ခဲ့သည်။ ယင်းက မြန်မာ့မီးရထားကွန်ရက်ကို အိန္ဒိယမီးရထားကွန်ရက်နှင့် ချိတ်ဆက်နိုင်စေမည်ဖြစ်ရာ တူရကီ၊ အီရန်၊ ပါကစ္စတန်၊ အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ ထိုင်းနှင့် မလေးရှားတို့မှတစ်ဆင့် ဥရောပမှ စင်ကာပူသို့ ရထားလမ်း ချိတ်ဆက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ကလေးမြို့နှင့် ပခုက္ကူကြားရှိ မတ်စောက်သောတောင်များနှင့် လွန်းထိုးတက်ရခြင်းမှ ကင်းဝေးစေရန် လက်ရှိ ရွာတောင်-ခင်ဦး လမ်းပိုင်းတွင် မုံရွာနှင့် ဒုတိယအကြိမ် ဆက်သွယ်မှု တည်ဆောက်ခြင်းဖြင့် ကလေးမြို့နှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်းဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ အဆိုပါလမ်းပိုင်းသည် မည်သည့်အခါမျှ ဆောက်လုပ်ခြင်းမပြုနိုင်ပေ။ တောင်ငူ-လွိုင်ကော် လမ်းပိုင်း အရှည် (ကီလိုမီတာ)133.7အရှည် (မီတာ)83.1 ကယားပြည်နယ် မြို့တော် လွိုင်ကော်ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် သာစည်-အောင်ပန်းလမ်းပိုင်း နှင့် ချိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ယခုလမ်းပိုင်းသည် ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းပိုင်း နှင့် လွိုင်ကော်မြို့ကို တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်ပေးမည် ဖြစ်သည်။ နေပြည်တော်(တပ်ကုန်း)-ပင်လောင်း လမ်းပိုင်း အရှည် (မိုင်)၁၀၅ ကယားပြည်နယ် မြို့တော် လွိုင်ကော်ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် သာစည်-အောင်ပန်းလမ်းပိုင်း နှင့် ချိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ယခုလမ်းပိုင်းသည် ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းပိုင်းအား ပင်လောင်းမြို့မှတစ်ဆင့် တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်ပေးမည် ဖြစ်သည်။ ဆင်သေရထားလမ်းခွဲမှ တောင်ခြေအထိ တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများ ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ ပြည်(ရွှေတံခါး)-တောင်ငူ(ကျေးတော) လမ်းပိုင်း ပဲခူးရိုးမကို ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်မည့် ဒုတိယမြောက် ရထားလမ်းဖြစ်ကာ ပြည်(ရွှေတံခါး) ဘူတာမှ ပေါက်ခေါင်းအထိ ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် စီမံကိန်း ရပ်ဆိုင်းသွားပြီး ရထားသံလမ်းများ ပြန်လည်သိမ်းဆည်းသွားခဲ့သည်။ တောင်ငူ(ကျေးတော)ဘူတာဘက်မှလည်း ရထားလမ်းအူကြောင်းများ ဖောက်လုပ်ပြီးနေပြီ ဖြစ်သည် ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရထားလမ်းများ