သုစရိုက်

သုစရိုက် ဆိုသည်မှာ ကောင်းသော အကျင့်၊ ကောင်းမွန်စွာ ပြုမူခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ပါဠိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသော ဝေါဟာရတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အဆုံးအမများတွင် သတ္တဝါတို့၏ ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို ဖြစ်ထွန်းစေပြီး၊ ကုသိုလ်တရားများကို ပွားများစေသော အကျင့်တရားများကို စုစည်းခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ သုစရိုက်တရားသည် ဒုစရိုက် (မကောင်းသော အကျင့်) ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး၊ ယင်းကို ကျင့်ကြံပွားများခြင်းဖြင့် လူ့လောက၌ ချမ်းသာခြင်း၊ တမလွန်ဘဝ၌ ကောင်းမွန်သောဘုံဘဝသို့ ရောက်ရှိခြင်းစသော အကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိစေနိုင်ပါသည်။သုစရိတ (တိ) [သု+စရ+တ။ ကာယသုစရိတ-ပုဒ်-ကြည့်ဦး။ သုဋ္ဌ စရိတာနိ, သုန္ဒရာနိ ဝါ စရိတာနိ သုစရိတာနိ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၆၇။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၇။ သုစရိတ-သံ။ သုစရိအ-ပြာ၊ သုစရိယ-အဒ္ဓမာဂဓီ။] (၁) ကောင်းစွာ-ကျင့်--၁ ပြုမူ-အပ်သော။ (န) (၂) ကောင်းသောအကျင့် (သုစရိုက် ၁၀-ပါးစသည်)။ (၃) သုစရိတသုတ်။ (၁) သုစရိတကမ္မနိဗ္ဗတ္တ-ကြည့်။ (၁) (၂) တီဏိ သုစရိတာနိ ကာယသုစရိတံ ဝစီသုစရိတံ မနောသုစရိတံ။ ဝိ၊၅၊၂၂၂။ ဧကစော ကာယေန သုစရိတံ စရတိ။ သံ၊၂၊၂၁၄။ (အံ၊၂၊၃၃၈)။ တီသု ဒွါရေသု ဒသဝိဓမ္ပိ သုစရိတံ သကကမ္မံ နာမ။ သာရတ္ထ၊၂၊၆၂။ (၃) သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တပါဠိ၊ ဂန္ဓဗ္ဗကာယသံယုတ်၊ ၂-သုတ်။ သံ၊၂၊၂၁၀။ သုစရိုက်တရားတွင် အဓိကအားဖြင့် သုံးမျိုးခွဲခြားထားပြီး ၎င်းတို့ကို "ဒွါရ" သုံးပါးနှင့် ယှဉ်တွဲ၍ ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ- ၁။ ကာယသုစရိုက် - ကိုယ်ဖြင့် ကောင်းစွာကျင့်ခြင်း (ကိုယ်အမူအရာဖြင့် ပြုသော ကောင်းမှု) ၂။ ဝစီသုစရိုက် - နှုတ်ဖြင့် ကောင်းစွာကျင့်ခြင်း (နှုတ်ဖြင့် ပြောဆိုသော ကောင်းမှု) ၃။ မနောသုစရိုက် - စိတ်ဖြင့် ကောင်းစွာကျင့်ခြင်း (စိတ်ဖြင့် ကြံစည်သော ကောင်းမှု) ကာယသုစရိုက် (ကိုယ်ဖြင့် ကောင်းစွာကျင့်ခြင်း) ကာယသုစရိုက်သည် ကိုယ်ကာယဖြင့် ပြုလုပ်သော ကောင်းမှုအကျင့်သုံးပါးကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းတို့မှာ- ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ - သူတစ်ပါး၏ အသက်ကို သတ်ဖြတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ်၌ မေတ္တာ၊ ကရုဏာထား၍ သနားကြင်နာတတ်ခြင်း၊ လက်နက်ကို ချထားခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိ - သူတစ်ပါး မပေးသော ဥစ္စာကို ခိုးယူခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။ သူတစ်ပါးပိုင်ဆိုင်သော ပစ္စည်းဥစ္စာကို ခိုးလိုသောစိတ်ဖြင့် မယူငင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိ - ကာမဂုဏ်တို့၌ မှားယွင်းစွာ ကျင့်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။ မိမိနှင့် မပတ်သက်သော၊ မသွားလာအပ်သော သူတို့နှင့် မေထုန်ပြုခြင်းအမှုကို ကျူးလွန်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကာယဒုစရိုက်သုံးပါးမှ ရှောင်ကြဉ်သော စေတနာနှင့် ဝိရတီ (ရှောင်ကြဉ်ခြင်း) တို့သည် ကာယသုစရိုက်မည်၏။ ဝစီသုစရိုက် (နှုတ်ဖြင့် ကောင်းစွာကျင့်ခြင်း) ဝစီသုစရိုက်သည် နှုတ်ဖြင့်ပြောဆိုသော ကောင်းမှုအကျင့်လေးပါးကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းတို့မှာ- မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိ - မမှန်သော စကားကို ပြောဆိုခြင်း (လိမ်လည်ခြင်း) မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။ အများရှေ့တွင်ဖြစ်စေ၊ တစ်ဦးတည်းဖြစ်စေ သိလျက်နှင့် မဟုတ်မမှန် ပြောဆိုခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပိသုဏဝါစာ ဝေရမဏိ - ကုန်းတိုက်သော၊ ချောပစ်သော စကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ညီညွတ်မှု ပျက်ပြားစေရန် ပြောဆိုခြင်းကို ရှောင်ရှားပြီး ညီညွတ်စေသော စကားကိုသာ ပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖရုသဝါစာ ဝေရမဏိ - ကြမ်းတမ်းသော စကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။ သူတစ်ပါး နားခါးလောက်အောင် ဆဲရေးတိုင်းထွာခြင်း၊ ကြိမ်းမောင်းခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်၍ နူးညံ့သာယာသော စကားကိုသာ ပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏိ - အကျိုးမရှိသော ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။ အကြောင်းအရာနှင့် မဆိုင်၊ အကျိုးစီးပွားနှင့် မစပ်ဆက်သော အလေအလွင့် စကားများ ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်၍ အချိန်အခါနှင့် လျော်ညီပြီး အကျိုးစီးပွားနှင့် စပ်ဆိုင်သော စကားကိုသာ ပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤဝစီဒုစရိုက်လေးပါးမှ ရှောင်ကြဉ်သော ကုသလကမ္မံသည် ဝစီသုစရိုက်မည်၏။ မနောသုစရိုက် (စိတ်ဖြင့် ကောင်းစွာကျင့်ခြင်း) မနောသုစရိုက်သည် စိတ်အတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်သော ကောင်းမှုအကျင့်သုံးပါးကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းတို့မှာ- အနဘိဇ္ဈာ - သူတစ်ပါး၏ ဥစ္စာပစ္စည်းကို မိမိ၏ဥစ္စာဖြစ်စေလိုသော လောဘစိတ် (ရှေးရှုကြံစည်ခြင်း) မရှိခြင်း။ "သူတစ်ပါး၏ ဥစ္စာသည် ငါ၏ဥစ္စာဖြစ်မူ ကောင်းလေစွ" ဟု ကြံစည်စိတ်ကူးခြင်းမှ ကင်းဝေးခြင်း ဖြစ်သည်။ အဗျာပါဒ - သူတစ်ပါးအပေါ် ဖျက်ဆီးလိုသောစိတ် (ဒေါသ) မရှိခြင်း။ သတ္တဝါများ ရန်မရှိ၊ ကြောင့်ကြမှုမရှိ၊ ဆင်းရဲမှုမရှိဘဲ ချမ်းသာစွာ နေနိုင်ပါစေဟု မေတ္တာစိတ်ဖြင့် ကြံစည်ခြင်း ဖြစ်သည်။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ - မှန်ကန်သော အယူအမြင်ရှိခြင်း။ ကံနှင့်ကံ၏အကျိုးကို ယုံကြည်ခြင်း၊ ပေးလှူခြင်း၊ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းတို့၏ အကျိုးရှိသည်ဟု ယုံကြည်ခြင်း၊ မိဘကျေးဇူး၊ သံသရာစသည့် မှန်ကန်သော အယူဝါဒများကို လက်ခံကျင့်သုံးခြင်း ဖြစ်သည်။မနောသုစရိတ (န) [မန+သုစရိတ] စိတ်ဖြင့် ကောင်းစွာ ကျင့်ကြံခြင်း၊ မနောသုစရိုက်။ (အနဘိဇ္ဈာ, အဗျာပါဒ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဤသုံးပါးကို မနောသုစရိုက်ဟု ခေါ်သည်။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇၃။) တိဝိဓံ မနောသုစရိတံ ကုသလံ မနောကမ္မမေဝ ဟောတိ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၈။ (ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၂၃။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၁၈၄။) သုစရိုက်တရား၏ အကျိုးကျေးဇူးများ သုစရိုက်တရားဆယ်ပါးကို ကျင့်ကြံပွားများအားထုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးကျေးဇူးများစွာ ခံစားရနိုင်သည်။ မိမိကိုယ်ကို မိမိ ပြန်လည်စွပ်စွဲခြင်းမှ ကင်းဝေးသည်။ ပညာရှိသူတော်ကောင်းတို့၏ ချီးမွမ်းခြင်းကို ခံရသည်။ ကောင်းသတင်းကျော်စောမှု ပျံ့နှံ့သည်။ သေခါနီးအချိန်၌ တွေဝေခြင်းမရှိဘဲ တည်ငြိမ်စွာ သေနိုင်သည်။ သေလွန်ပြီးနောက်၌ ကောင်းသောလားရာဖြစ်သော နတ်ပြည်သို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ အချုပ်အားဖြင့်ဆိုသော် သုစရိုက်တရားသည် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ကို ယဉ်ကျေးစေပြီး၊ မိမိနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကိုပါ ကောင်းကျိုးချမ်းသာ ဖြစ်ထွန်းစေသော အခြေခံအကျဆုံးနှင့် အရေးအကြီးဆုံးသော ကျင့်ဝတ်တရားများပင် ဖြစ်သည်။ သုစရိုက် ၁၀-ပါး အံ-၁၀-ပါ-၄၉၁၊ အံ-၁၀-ဋ္ဌ-၃၄၀၊ မဖွင့်၊ ပါဠိ-၌ အကျယ်၊ သုစရိတနိဒ္ဒေသ၊ အဘိ-၄-ပါ-၁၆၆၊ အဘိ-၄-ဋ္ဌ-၈၆။ အံ-၄-ပါ-၅၂၉၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၇၅၊ အတ္တန္တပသုတ်။ ။ ဝိ-၅-ပါ-၂၃၅၊ ဝိ-၅-ဋ္ဌ-၁၇၈။ ။ ပဋိသံ-ပါ-၄၃၊ ပဋိသံ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၂၀၈။ ။ ဒီဃ-၃-ပါ-၁၈၀၊ ဒီဃ-၃-ဋ္ဌ-၁၆၇။ ။ အံ-၁၀-ပါ-၄၉၆၊ ၅၀၂၊ အံ-၁၀-ဋ္ဌ-၃၄၀။ ။ (ကုသလ ကမ္မပထခဏ်း၌လည်း ညွှန်ပြခဲ့ပြီ) (ဒုစရိုက်ခဏ်း၌လည်း တွဲလျက် ဟောထားတတ်၏)။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/570] သုစရိုက်ပွါးပုံ- သုစရိုက် ၁၀-ပါးကို ဟောထားသော ကုဏ္ဍလိယသုတ်၊ မဟာ-သံ-ပါ-၆၇၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၈၄။ ။ ၂၀၊ ၃၀၊ ၄၀၊ ပွါးပြပုံ၊ အံ-၁၀-ပါ-၅၀၇-မှ-၅၁၂-အထိ၊ အံ-၁၀-ဋ္ဌ-၃၄၁၊ မဖွင့်။ ။ (ဒုစရိုက်ပွါးပုံအခန်း ၌လည်း တွဲလျက်ပြထားတတ်၏)။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/570] သုစရိုက်အကျိုးများ -အံ-၁-ပါ-၃၁၊ အံ-၁-ဋ္ဌ-၃၆၄။ ။ အံ-၃-ပါ-၂၉၆၊ သုစရိုက်ကံကြောင့် နတ်ပြည်လားရကြောင်း ဟောထားသော ၅ သုတ်၊ ကရဇကာယဝဂ္ဂ၊ အံ-၁၀-ပါ-၄၉၀၊ ၄၉၄။ ။ အကုသလသုတ် စသည်၊ အံ-၃-ပါ-၂၉၆၊ ၇၊ ၈၊ အံ-၃-ဋ္ဌ-၂၄၃။ ။ လူ့ပြည် နတ်ပြည်တွင် အမျိုးမြတ်ခြင်း၊ ကြွယ်ဝခြင်းစသော ကောင်းကျိုးများ ခံစားရတတ်ကြောင်း ဟောထားသော သံသပ္ပနိယသုတ်၊ အံ-၁၀-ပါ-၄၉၆၊ အံ-၁၀-ဋ္ဌ-၃၄၀။ ။ သု-ပြု-ပူမှုမရှိကြောင်း၊ အံ-၂-ပါ-၅၁၊ အံ-၂-ဋ္ဌ-၅။ ။ သုစရိုက်ကံလုံလျှင် လူ, နတ်တွင် ဖြစ်ရာလိုရာ ဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း ဟောထားသော သာလေယျကသုတ်၊ ပဏ်-၁-ပါ-၃၅၄၊ ပဏ်-၁-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂၂၇။ ။ နေတ္တိ-ပါ-၁၅၅၊ နေတ္တိ-ဋ္ဌ-၂၆၀။ ။ သုက-ဒု-အကျိုးကိုမပေးနိုင်ကြောင်း၊ ပဏ်-၃-ပါ-၁၁၁၊ ပဏ်-၃-ဋ္ဌ-၈၇။ သုစရိုက်အကျိုးကြောင့် ငယ်ရွယ်စဉ်အခါ မသေကြကြောင်း ဟောထားသော မဟာဓမ္မပါလဇာတက-ပါ-ပ-အုပ်-၂၁၄၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-စ-အုပ်-၄၉။ ။ (ဒုစရိုက်အပြစ်ပြအခန်း၌လည်း တွဲလျက် ပြထားတတ်၏)၊ ကမ္မပထပေယျာလဝဂ္ဂ၊ အံ-၃-ပါ-၃၀၂၊ အံ-၃-ဋ္ဌ-၂၄၇။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/570] သုစရိုက် ၁၀-ပါး၌ ကိုယ်တိုင်ပြုသူ၊ တိုက်တွန်းသူ၊ သဘောတူသူ၊ သုံးဦးစလုံး သုဂတိရောက်တတ်ကြောင်း ဟောထား၏။ ကမ္မပထရာသိဝဏ္ဏနာ၊ မနောသုစရိုက် ၃-ပါးအဖွင့်၊ အဘိ-၁-ပါ-၂၃၊ အဘိ-၁-ဋ္ဌ-၁၇၃။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[01/347] သုတ္တန်များ ကမ္မဝိဘင်္ဂ(မဟာ)သုတ်- ပဏ်-၃-ပါ-၂၄၉၊ ပဏ်-၃-ဋ္ဌ-၁၈၁၊ ဒုစရိုက်ပြုပြီးနောက် အထက်သွားသူ၊ (အထက်သွားသူမှာ ကုသိုလ်ကံတခုခုက ကြားဝင်၍ အကျိုးပေးမှုကြောင့်တည်း၊ ) သုစရိုက်ပြုပြီးနောက် အောက်သွားသူ၊ (အောက်သွားသူမှာ အကုသိုလ်ကံတခုခုက ကြားဝင်၍ အကျိုးပေးမှုကြောင့်တည်း၊ ) ဤသို့ပုဂ္ဂိုလ် ၄-မျိုးကို အကျယ်ဟောထား၏။ ။ မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂဉာဏ် မည်ပုံ ဖွင့်ပြထား၏၊ ပဏ်-၃-ဋ္ဌ-၁၈၄။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[01/300] ကုဏ္ဍလိယသုတ် -မဟာ-သံ-ပါ-၆၆၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၈၃၊ ဒုစရိုက် သုစရိုက် ၁၀-ပါးစီနှင့် အဆင့်ဆင့်ပြည့်စုံသောတရားများကို ဟောထား၏။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[01/306] ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ