ဗာကုလ

အရှင်ဗာကုလထေရ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဗာကုလ (ပု) [ဒွိ+ကုလ။ ဧဝမေဝံ ဒွေ ကုလာနိ အဿာတိ ဒွိကုလော၊ ဒွေကုလောတိ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗေ ဗာကုလောတိ ဝုတ္တံ။ အံ၊ဋီ၊၁၊၁၈၄။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၃၅။ မ၊ဋီ၊၃၊၃၄၃။] နှစ်စုသော အမျိုးရှိသူ၊ ဗာကုလထေရ်။ ဗာကုလ အလောင်းအလျာသည် ဂေါတမရှင်တော်ဘုရား ပွင့်တော်မမူမီ ကောသမ္ဗီပြည် သူဌေးအိမ်၌ ပဋိသန္ဓေနေသည်။ ဖွားမြင်သည်မှ ငါးရက်မြောက်သောအခါ အနာရောဂါကင်းရန် ယမုနာမြစ်၌ အထိန်းတို့လက်ဖြင့်ကိုင်၍ ရေချိုးပေးနေစဉ် ငါးမျိုခံရသည်ဟူ၍၎င်း၊ အထိန်းတို့၏လက်မှ မြစ်ထဲသို့ ချော်ကျသွားရာ ငါးမျိုခံရသည်ဟူ၍၎င်း အဆို ရှိသည်။ ထိုငါးကို တံငါတို့ ဖမ်းမိ၍ ဗာရာဏသီ သူဌေးအိမ်က ဝယ်၍ သူဌေးကတော် ကိုယ်တိုင် ငါးကို ကျောဘက်မှ ခွဲသောအခါ အဆင်းရှိသော သူငယ်ကို ရရှိသည်။ အကြောင်းကို သူဌေးကြီးအား အသိပေးသည်။ သူဌေးကြီးက စည်ဖြင့် ကြေငြာ၍ မင်းထံ လျှောက်ကြားသည်။ မင်းကြီးက “သင် မွေးစားပါ”ဟု အမိန့်ချမှတ်သည်။ သူဌေးမိဘရင်းများက ထိုသတင်းကိုကြား၍ သားပြန်ရလိုမှုဖြင့် တရားဆိုင်သောအခါ ဘုရင်က “နှစ်ဦးစလုံး၏ အ‌မွေခံသား ဖြစ်စေ”ဟု အမိန့်ချမှတ်သည်။ ထိုအခါမှစ၍ တစ်မြို့ပြီး တစ်မြို့၌ ၄-လစီ အလှည့်ကျ စည်းစိမ်ခံစားရသည်။ အမျိုးနှစ်ဦးတို့၏ အထံ၌ ကြီးပွားရသောကြောင့် ဒွိကုလဟု ဆိုလိုလျက်၊ ဒွိကို ဗာပြု၍ “ဗာကုလ”ဟု အမည်တွင်သည် (မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၃၆၊ ၁၃၇။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၈၊ ၂၃၉။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၇၉။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၄၀။ အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၄)။ ဗာကုလသည် အသက်ရှစ်ဆယ်ရှိသောအခါ ရဟန်းဖြစ်ပြီးနောက် ၇-ရက်မြောက်အထိ ပုထုဇဉ်အဖြစ်ဖြင့် နေ၍ ၈-ရက်မြောက်၌ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ကို ရလတ္တံ့ဖြစ်၍ ထိုဉာဏ်၏တန်ခိုး (= ဉာဏဝိပ္ဖာရိဒ္ဓိ)ကြောင့် ငါးမျိုသော်လည်း မသေဟု ဆိုသည် (မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၃၇။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈၀)။ ထင်ရှားသော ဂုဏ်အရည်အချင်းများ ဗာကုလမထေရ်သည် မဟာအဘိညာဉ်ရ ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ဦးတို့တွင် ၁-ဦးအပါအဝင်။ (မဟာအဘိညာဉ်ရ ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ဦးကို အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၈၉ ကြည့်။) နှစ်သတ်မှတ်ချက်အလိုက် မအိပ်သော သာသနာဝန်ထမ်း ပုဂ္ဂိုလ် ၁၁-ဦးတို့တွင် ၁-ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည် (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၂၉။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁၀)။ ထိုမထေရ်မှာ အသက် ၁၆၀-သို့ ရောက်ရှိမှ ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်၍ သက်တော်အရှည်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည် (သာသနာတော်၌ သက်တော်ရှည် ကိုးဦးသရုပ်ကို ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆-ကြည့်)။ ဗာကုလမထေရ်မှာ အံ့ဖွယ် ၃၇-မျိုး ရှိသည်။ ၇-ခုမြောက် အံ့ဖွယ်- ၄ လတစ်ကြိမ် သို့မဟုတ် ၁၅ ရက်တစ်ကြိမ် ပံ့သကူသင်္ကန်းကို ဝတ်ရုံရခြင်း။ ၃၀-မြောက် အံ့ဖွယ်- မွေးသည်မှ စ၍ ပရိနိဗ္ဗာန်စံချိန်အထိ နို့တစ်ညှစ်အချိန်လောက်ပင် အနာရောဂါ မဖြစ်ဖူးခြင်း (မ၊၃၊၁၆၇။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၃၈၊ ၁၃၉)။ (ထို့ကြောင့်ပင် “အနာမဲ့သူ ရှင်ဗာကူ” ဟု အပ္ပါဗာဓ ဧတဒဂ် ရာထူးဖြင့် ချီးကျူးခံရသူ ဖြစ်သည် (အံ၊၁၊၂၅။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၀)။ အနာရောဂါ ကင်းစေရန် ရှေးရှေးဘဝတို့က ဆေးလှူဒါန်းခြင်း, ဆေးကုသခြင်း စသော ကုသိုလ်များ ပြုခဲ့သည် (မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၃၉။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၃၉၊ ၄၄၀။ အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၃၊ ၂၀၄-တို့၌ အကျယ် ကြည့်။) ၃၆-ခုမြောက် အံ့ဖွယ်- ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်ချိန် နီးသောအခါ ကျောင်းအနှံ့သွား၍ “ယနေ့ ငါ ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော့အံ့” ဟု ကြိုတင် ပြောဆိုခြင်း။ ၃၇-ခုမြောက် အံ့ဖွယ်- ရဟန်းများအလယ်၌ ထိုင်လျက် ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူခြင်း ဖြစ်သည် (မ၊၃၊၁၆၈)။ အာယသ္မာ ဗာကုလော ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ။ မ၊၃၊၁၆၅။ (၁၆၆။ အံ၊၁၊၂၅။ အပ၊၁၊၃၈၆။ ပဋိသံ၊၃၈၉။ မိလိန္ဒ၊၂၁၁။) ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၇-၌ ဗာကု-လ-ဟု ရှိသည်။ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် အရှင်ဗာကုလ မထေရ်အကြောင်း ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ