မြန်မာနာမည်

မြန်မာလူမျိုးတို့၏ အမည်ပေးစနစ်သည် ‌အနောက်တိုင်းအမည်ပေးပုံစနစ်နှင့် ကွာခြားသည်။ မိခင်သို့မဟုတ် ဖခင်၏အမည်ကို ယူ၍မှည့်ပေးလေ့မရှိသဖြင့် မြန်မာတို့တွင်မိသားစုနာမည် မရှိသည်ဟုဆိုနိုင်သည်။ အစိုးရ၏ထောက်ခံမှုမရှိဘဲ မြန်မာတို့သည် မိမိတို့၏အမည်များကို အလိုအလျောက် ပြောင်းလဲလိုက်သည်များလည်းရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် မြန်မာတို့သည် "ဦး"၊ "ဒေါ်" စသော ဂုဏ်တင်သည့်အမည်များကို အသုံးပြုကြသည်။ အမည်ပေးစနစ် မြန်မာအမည်များသည် ရှေးယခင်က စာလုံးတစ်လုံးတည်းသာဖြစ်သည် (သာဓက– ဦးနု၊ ဦးပု)။ ၁၈၉၀ ဝန်းကျင်တွင် အင်္ဂလိပ်ပညာရှင်များသည် မြန်မာလူမျိုးတို့က စာလုံးတစ်လုံးတည်းရှိသော အမည်များသာမှည့်ပေးနေခဲ့ကြစဉ် ရခိုင်တို့ကမူ စာလုံးသုံးလုံးအထိ မှည့်ပေးနေပြီဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ၂၀ ရာစုရောက်မှသာ စာလုံးနှစ်လုံးအထိ စတင်အမည်မှည့်ပေးခဲ့ကြပြီး ယခုအခါ အမည်များသည် စာလုံးသုံးလုံး၊ လေးလုံးအထိရှိလာသည်။ သမိုင်းပညာရှင်သန့်မြင့်ဦးသည်လည်း ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းပြီးချိန်တွင် မြန်မာတို့သည် ပါဠိစကားလုံးများသာမက "မင်း" ဟူသောအခေါ်အဝေါ်ကိုလည်း နာမည်အဖြစ်ထည့်သွင်းခဲ့ကြသည် ဟုဆိုခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ မိဘအမည်များမှာ ဦးဖာနှင့်ဒေါ်စုတို့ဖြစ်ကြသည်။ အမည်ရင်းမှာ ထိန်လင်းဖြစ်သော်လည်း အစ်ကိုဖြစ်သူ အောင်သန်းကိုလိုက်၍ "အောင်ဆန်း"ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ သူ၏သမီးအမည်မှာ အောင်ဆန်းစုကြည်ဖြစ်သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအမည်မှ "အောင်ဆန်း"၊ ဖခင်ဘက်မှ အဖွားဖြစ်သူ ဒေါ်စုအမည်မှ "စု" နှင့် မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်ကြည်အမည်မှ "ကြည်"တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ သူ၏သားအမည်မှာ အောင်ဆန်းဦးဖြစ်သည်။ သူ၏သားသမီးများကို "အောင်ဆန်း" ဖြင့် အမည်မှည့်ပေးခဲ့သောကြောင့် "အောင်ဆန်း" အမည်သည် မိသားစုအမည်ဖြစ်သည် ဟူ၍မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုသည်လည်း မိမိ၏သမီးများကို "စန်းစန်းနု"၊ "သန်းသန်းနု"၊ "ခင်အေးနု" ဟူ၍ "နု" အမည်ဖြင့် မှည့်ပေးထားသည်။ ယခုအခါ ထိုကဲ့သို့မှည့်ပေးမှုများ အနည်းအငယ်ရှိလာသည်။ သို့သော် ယေဘုယျအားဖြင့် အများစုကမိမိနှစ်သက်သလိုသာ အမည်မှည့်ပေးလျက်ရှိကြသည်။ ဗေဒင်ဖြင့်မှည့်ပေးခြင်း အချို့သောဗေဒင်ကို ယုံကြည်သောသူများသည် ဗေဒင်ဆရာအား မိမိကလေးငယ်၏ မွေးရက်ကိုလိုက်၍ အမည်မှည့်ပေးစေသည်။ သာဓကအားဖြင့် တနင်္လာနေ့တွင် မွေးဖွားသောသူကို "က" ဖြင့်စ၍ အမည်ပေးနိုင်သည်။ ထိုသို့နေ့နံအလိုက် အမည်ပေးပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ နေ့ရက် အက္ခရာတနင်္လာ က၊ ခ၊ ဂ၊ ဃ၊ ငအင်္ဂါ စ၊ ဆ၊ ဇ၊ ဈ၊ ညဗုဒ္ဓဟူး လ၊ ဝရာဟု ယ၊ ရကြာသာပတေး ပ၊ ဖ၊ ဘ၊ ဗ၊ မသောကြာ သ၊ ဟစနေ တ၊ ထ၊ ဒ၊ ဓ၊ နတနင်္ဂနွေ အ၊ ဣ၊ ဥ ဂုဏ်တင်သောအမည်များ အမည်အမည် (အင်္ဂလိပ်လို)ဘာသာပြန်ခြင်းအသုံးပြုပုံအရှင်ဆရာတော်Ashin SayadawLordရဟန်းများ သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများဗညား/ဗညာBinnya, Banyaမွန်အမည်ဗိုလ်/ဗိုလ်ချုပ်Bo, BogyokeCommander/General/Leaderတပ်မတော်အရာရှိများ (သာဓက– ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း)ဘုရားBaya/PhayaLord/Excellencyဒေါ်DawAunt/Ms.လူကြီးအမျိုးသမီးများ (သာဓက– ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်)ဒူးဝါးDuwaChiefကချင်ခေါင်းဆောင်များ (သာဓက– ဒူဝါလရှီးလ)ကြီးGyiBig/Greatဂုဏ်ကြီးကြောင်းပြသော နောက်ဆက်စကားလုံးခွန်KhunMr.ရှမ်းနှင့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားအမည် (သာဓက– ခွန်ထွန်းဦး)ကိုKoBro/Mr.ရွယ်တူယောက်ျားများအမည် (သာဓက– ကိုမြအေး)မMaSis/Ms.ရွယ်တူမိန်းကလေးများအမည်မန်းMahnMrကရင်အမျိုးသားအမည် (သာဓက– မန်းဝင်းမောင်)မယ်Mai, MeLady/Ms."မ" နှင့်ဆင်တူမောင်Maung (Mg)Young Mr/Masterယောက်ျားကလေးငယ်များ၏အမည် (သာဓက– မောင်မြ)မိMiMsမိန်းကလေးငယ်များ၏ အမည်ပြောင်မိMiMsမွန်အမျိုးသမီးအမည် (သာဓက– မိကလျာ)မင်းMinLord/Kingဘုရင်များကိုခေါ်ဝေါ်ခြင်း (သာဓက– မင်းတုန်းမင်း)မင်းMinhမွန်ယောက်ျားကလေးငယ်များ၏အမည်နိုင်NaiMrမွန်အမျိုးသားအမည် (သာဓက– နိုင်ရွှေကျင်)၊ မြန်မာ "ဦး" နှင့်ဆင်တူနန်း (ၼၢင်း)NangMsရှမ်းအမျိုးသမီးအမည်နော်NawMsစကောကရင်အမျိုးသမီးအမည်နမ့်NantMsအနောက်ပိုးကရင်အမျိုးသမီးအမည်နန်းNanMsအရှေ့ပိုးကရင်အမျိုးသမီးအမည်နန်းNanMsရှမ်းအမျိုးသမီးအမည်ငNgaMrပုဂံခေတ်ယောက်ျားများ၏အမည်စိုင်းSaiMrရှမ်းအမျိုးသားအမည် (သာဓက– စိုင်းထီးဆိုင်)ဆလိုင်းSalaiချင်းအမျိုးသားအမည် (သာဓက– ဆလိုင်းထက်နီ)စဝ်SaoLordရှမ်းတော်ဝင်မျိုးနွယ်များ (သာဓက– စဝ်ရွှေသိုက်)စောSawLordရှမ်းတော်ဝင်မျိုးနွယ်များ ("စဝ်" ကို မြန်မာမှုပြုထားခြင်း) (သာဓက– စောမွန်လှ)စောSawMrကရင်အမျိုးသားအမည် (သာဓက– စောဘဦးကြီး)စSaMrကရင်အမျိုးသားအမည်စော်ဘွားSawbwaLordရှမ်းခေါင်းဆောင်များ (သာဓက– သီပေါစော်ဘွား စဝ်ကြာဆိုင်)ဆရာSayaTeacherစာသင်ဆရာ သို့မဟုတ် ရာထူးကြီးသူများဆရာတော်SayadawRoyal Teacherရဟန်းကြီးများ (သာဓက– လယ်တီဆရာတော်)ဆရာမSayamaTeacherစာသင်ဆရာမ သို့မဟုတ် ရာထူးကြီးသူများရှင်/သျှင်ShinLord/Madamရဟန်းများ သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများ (သာဓက– ရှင်အရဟံ)သမိန်ThameinLordမွန်တော်ဝင်မျိုးနွယ်များ (သာဓက– သမိန်ဗရမ်း)တက္ကသိုလ်TekkathoUniversityစာရေးဆရာများ (သာဓက– တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်)သခင်ThakinLord/Masterတို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်များ (သာဓက– သခင်ဘသောင်း)သိပ္ပံTheippanScienceစာရေးဆရာများ (သာဓက– သိပ္ပံမောင်ဝ)ဦးUUncle/Mrလူကြီးအမျိုးသားများ (သာဓက– ဦးသန့်)ပူးPuUncle/Mrချင်းအမျိုးသားများ၏ ဦး အစား အသုံးပြုသော အမည် (သာဓက - ပူးဇင်ကျုံး)ပီးPiUncle/Mrချင်းအမျိုးသမီးများ၏ ဒေါ် အစား အသုံးပြုသော အမည် (သာမဏ - ပီးနီရွှေလျန်) ဆက်စပ်ကြည့်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမည်များ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ နာမည်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:မြန်မာဘာသာစကား