kaan39/turkish-wikipedia-dataset huggingface dataset:
Cemal Paşa'nın İkinci Kanal Harekâtı hazırlıkları içerisinde demiryolları önemli bir yer tutmuştur. Paşa, asker ve malzeme sevkiyatının daha rahat yapılabilmesi amacıyla Kanal'a kadar uzanan bir demiryolu projesi başlatmıştır. Hicaz Demiryolu Mısır Şubesi adı verilen ve yapımına, 19 Ocak 1915'te başlanan bu projeyle; Hicaz Demiryolu'nun Mesudiye İstasyonu'ndan başlanarak Remle, Yafa, Kudüs, Biirüssebi ve Hafirülavce ve İsmailiye üzerinden Süveyş Kanalı'na ulaşmak hedeflenmiştir Ayrıca, demiryolu inşaatına Hicaz Demiryolu Mısır Şubesi Ser Mühendisi sıfatıyla Alman Meissner Paşa tayin edilmiştir. Mısır Şubesi, Ekim ortalarında Biirüssebi'ye ulaşmıştır. Evkaf Nazırı ve Şeyhülislam Hayri Bey, 10 ay gibi kısa bir sürede 159 km'lik demiryolu inşaatı nedeniyle 4. Ordu Kumandanı Cemal Paşa'yı tebrik etmiştir. Hattın bu kadar kısa sürede içerisinde tamamlanabilmesine istimlak sorununu yaşanmasının yanı sıra, bu konuda gerekli deneyim ve tecrübeye sahip Cemal Paşa'nın büyük rolü olmuştur. Mısır Şubesi'nin Biirüssebi-Kanal arasındaki kısmının tamamlanabilmesi için çalışmalara ara verilmeden devam edilmiştir. Hicaz Demiryolu idaresi de, projenin devamı konusunda Cemal Paşa'yı desteklemiş ve bu konudaki gayretlerini takdirle karşılamıştır. 1916 yılında inşaat daha da hızlanmış ve Mart ayı itibarıyla harcanan 240.000 Lira'ya ulaşmıştır. Ancak söz konusu proje, Şerif Hüseyin'in isyan hareketi sebebiyle İsmailiye'ye 25 km'lik mesafe kala zorunlu olarak durdurulmuştur. Cemal Paşa, demiryolu hazırlıklarının yanı sıra, Habra'ya kadar 600 km'lik bir şose yol yaptırmıştır. Bunlara ilave olarak da Gazze-Biirüssebi hattından başlayarak Kanal istikametindeki menzil noktalarında kuyular açtırmış, kuzeyden batıya doğru 38 km uzunluğunda sur boruları döşetmiş ve çöl dahilinde yüzlerce km uzunluğunda telgraf hatları inşa ettirmiştir. Paşa, ilkinde olduğu gibi, ikinci sefer için de gönüllü birlikler oluşturulması yolunda bir takım hazırlıklar yapmıştır. Bu amaçla, Havran Mebusu Şekip Arslan Bey'yi bölgedeki bedevilerden gönüllü alayı kurmakla görevlendirmiş, daha sonrada Birinci Kuvve-i Seferiye'yi tesis ettirmiştir.
Ordu karargahını, 14 Ekim 1915'te Kudüs'e taşıyan Cemal Paşa, ay sonuna doğru Halep'e gelmiştir Burada Sevk ve İskan Kanunu'na tabi Ermeniler ile yakından ilgilenen Paşa, 22 Kasım'da hem bunların durumunu görüşmek, hem de Toros-Amanos inşaatına destek bulmak amacıyla İstanbul'a gitmeye karar vermiştir. Ancak Pozantı'ya ulaştığında Enver Paşa'nın gelmeyin emri üzerinde geri dönmek zorunda kalmıştır. Paşa, yaklaşık bir hafta sonra bu defa Enver Paşa tarafından İstanbul'a davet edilince yeniden yola çıkmak zorunda kalmıştır. Yol boyunca sevk edilen Ermenilerle karşılaşan Cemal Paşa: İstanbul'dakiler bunları görmedikleri için rahat davranıyorlar diyerek üzüntüsünü dile getirmiştir. 5 Aralık'ta Harbiye Nezâreti'nde gerçekleşen görüşmede Enver Paşa, Çanakkale Savaşları'nın sona ermesiyle birlikle ağırlığın Kanal'a verileceğini ifade etmiş, Cemal Paşa ise, harekât için gerekli olan 650.000 Lira'nın bir an önce karşılanmasını talep etmiş, ancak kesin bir cevap alamamıştır. Cemal Paşa, arzu ettiği şekilde gerçekleşmeyen bu görüşmenin ardından önce Padişah Mehmed Reşad tarafından kabul edilmiş, daha sonra da Kızılay Hastanesi'ni ziyaret etmiştir. Cemal Paşa, İstanbul ziyareti sonucunda Büyük Mısır Seferi yerine, yalnızca Süveyş Kanalı'ya sınırlı bir harekâtın yapılacağına kanaat getirmişti. Zira, 17 Kasım 1915'te Enver Paşa-Falkenhayn görüşmesi yapılmış ve Almanya'nın Cemal Paşa'nın isteklerinin tamamını yerine getiremeyeceği anlaşılmıştı. Buna rağmen Cemal Paşa seferin, 1916 Şubat ya da Mart ayında yapılmasını istemişti. Yeni plana göre; Kanal geçilmeyecek, Türk kuvvetleri Kanal'ın doğusuna mevzilenerek topçu ateşiyle Kanalı taciz edeceklerdi.
Öte yandan İngilizler, Çanakkale Savaşları'ndan sonra Türklerin Mısır'a karşı yeni bir harekâtta bulunacaklarını tahmin ediyorlardı. Bu nedenle, Mısır'daki İngiliz kuvvetleri Kumandanı General Maxwell, Türklerin 250.000 kişilik bir kuvvetle saldırı hazırlığı içinde olduklarını ileri sürerek ek yardım talebinde bulunmuştu. Bu sırada Mısır'ı ziyaret eden İngiliz General Murary'i tayin ederek Türk harekâtından çekindiğini göstermiştir. İngilizler daha da ileri giderek, savunma planlarını değiştirmişler ve Kanal'ın doğusunda yığınak yapmaya başlamışlardır.
Harbiye Nazırı ve Başkumandan Vekili Enver Paşa, Cemal Paşa tarafından yapılan hazırlıkları yerinde görmek ve kendisine destek vermek amacıyla, 1916 Şubat'ında bölgeye gelmiştir. Cemal Paşa, bu ziyaretten ziyadesiyle memnun kalmıştır. Enver Paşa ise: Çölün bu kadar değişebileceğine hiç ihtimal vermemiştim. Sözleriyle Cemal Paşa'yı kutlamış ve göstermiş olduğu misafirperverlikten dolayı da kendisine teşekkür etmiştir. Enver Paşa, daha sonra Cemal Paşa ile birlikte Mekke ve Medine'yi ziyaret etmiş, bu ziyaret sırasında Mekke Emiri Şerif Hüseyin'le görüşme yapmıştır.
Cemal Paşa, 2 Haziran 1916'da Birinci Kuvve-i Seferiye Kumandanlığına hitaben Fransızca-Türkçe ve zata mahsus olmak üzere, 5 maddelik bir tebliğ yayınlamıştır. Bu tebliğde, Mısır'daki İngiliz kuvvetlerinin takriben, 200.000 civarında olduğu, düşmanın ileri harekâtının önlenmesi için ne gibi tedbirlerin alınması gerektiği ve ricat hareketinin ancak 4. Ordu emrine gerçekleştirilebileceği şeklinde şeklinde ibareler bulunmaktaydı. Söz konusu tebliğin bir diğer amacı ise, Birinci Kuvve-i Seferiye ve onun kumandanı Von Kressenstein'ın, Paşa'nın emri dışında herhangi bir harekette bulunmasını engellemekti. Zira, bu sıralarda Cemal Paşa ile Von Kressenstein arasında bir yetki kargaşası yaşanmaktaydı. Bu kargaşa, ikili arasında bazı tartışmaları bile neden olmuştu. Cemal Paşa bu yüzden, 16 Temmuz 1916'da El Ariş'te bulunan Von Kressenstein'a oldukça sert bir telgraf dahi göndermiştir. Paşa bu telgrafında şu sözleri sarf etmiştir: Erzak sevkiyatı hakkında, üç gün evvel yazdığınız telgraf, bir kolordu kumandanının ordu kumandanına karşı istimali muvafık olmayan lisan ile yazıldığı içün, yalnız erzak nakliyatını tanzim eyledim. İştigal etmemekten başka bir cevap yazmamayı münasip telakki etmiştim. Mademki ısrar ediyorsunuz işte size cevap yazıyorum: Almanya ve Avusturya İmparatorları hazeratı, kendi ordularına mensup olan bir kısım kuvvay-ı askeriye'yi sizin emrinize değil, Osmanlı İmparatoru hazretlerinin emrine tevdi buyurmuşlardır. Siz- tarafı-ı eşref-i padişahi'den Birinci Kuvve-i Seferiye Kumandanlığı'na tayin buyrulduğunuz için, maiyetinizdeki müttefik kuvvetlerin bir kısmında suret-i hususiyede bahsetmekliğiniz münasip değildir. Bütün efâl ve hareketinizde yalnız bana karşı mesul olduğunuzu unutuyor iseniz, bunu derhal hatırlatmak isterim. Almanya ve Avusturya ateşemiliterleriyle sizin aranızda hiçbir münasebet-i resmiyye yoktur ki, onlarla kabiliyet-i nakliyesini hatt-ı azamiye çıkarmak için bütün mevcutiyetimizle çalıştığıma şüphe etmemeniz gerekir.
Cemal Paşa, İkinci Kanal Harekâtı'nın başladığı Ağustos ayına kadar çalışmasına ara vermeden devam etmiş ve bu hususta hiçbir fedakarlıktan çekinmemiştir. Nitekim, 21 Temmuz 1916'da Enver Paşa'ya da göndermiş olduğu telgrafında: Kanal harekatında icrasını mümkün kılmak içün bir buçuk seneden beri mütemadiyen ne derece çalışmış isem, şimdi bu harekatın idamesini temin içün icab eden her şeyin yapılması hususunda dahi hep fazla çalışıyorum... sözleriyle bu gayretlerini açıkça dile getirmişti. Paşa, bu telgrafının devamında cephane ve mühimmat yardımının bi an önce gönderilmesini ve yapmış olduğu onca fedakarlığın karşılıksız bırakılmamasını istemiştir.
İkinci Kanal Harekâtı’nın ilk ciddi çarpışması 23 Nisan 1916’da Katya ve çevresinde yaşandı. Osmanlı-Alman kuvvetleri, İngilizlerin Sina’daki ileri karakollarını hedef alarak Katya, Ugratina ve Düveydar mevzilerine ani bir baskın düzenledi. General Herbert Lawrence komutasındaki İngiliz Yeomanri birlikleri hazırlıksız yakalandı; Osmanlı süvari hücumları karşısında ağır kayıplar veren İngilizler geri çekilmek zorunda kaldı. Yaklaşık 23 subay ve 257 er esir alındı, birçok birlik dağıtıldı. Bu çarpışma Osmanlı ordusunun Sina Çölü’nde hâlen hareket kabiliyetini koruduğunu göstermesi bakımından dikkate değerdi.
Katya baskını İngiliz komutanlığında ciddi bir endişe yarattı. Kanal bölgesine yapılabilecek yeni taarruzlara karşı önlem olarak tahkimatlar güçlendirildi ve savunma hatları genişletildi. Muharebe taktik ölçekte Osmanlı lehine sonuçlansa da, ikmal zorlukları ve İngilizlerin artan hava keşif üstünlüğü Osmanlı ilerleyişini sınırlıyordu. Buna rağmen Katya’daki başarı, Kanal Seferi’nin tamamen başarısızlığa uğramadığını ve çöl hattında Osmanlıların hâlâ tehdit unsuru olduğunu ortaya koydu.
İkinci Kanal Harekâtı’nın asıl safhası Ağustos 1916’da Romani yakınlarında cereyan etti. Cemal Paşa’nın planı doğrultusunda Kressenstein komutasındaki yaklaşık 10.000 kişilik kuvvet, 3 Ağustos’ta Kanal’ın 40 kilometre doğusundaki Romani mevkiine taarruz etti. Osmanlı-Alman birlikleri çölü aşarak Wellington Ridge çevresinde mevzilenmiş İngiliz ve Anzak savunma hatlarına saldırdı. Ancak şiddetli sıcak, uzun ikmal mesafeleri, çekirge istilası nedeniyle yaşanan erzak sıkıntısı ve İngilizlerin topçu ve hava üstünlüğü Osmanlı ilerleyişini durdurdu. 5 Ağustos’a gelindiğinde çatışmalar Osmanlıların ağır kayıplar vererek geri çekilmesiyle sona erdi.
Romani Muharebesi, Kanal Seferleri’nin dönüm noktası oldu. İngilizler bu zaferle Süveyş hattını güvence altına aldı ve Sina’da inisiyatifi tamamen ele geçirdi. Osmanlı ordusu ise El-Ariş’e çekilmek zorunda kaldı. Cemal Paşa ve kurmayları, yenilginin sebeplerini İngilizlerin mükemmel savunma sistemine, ikmal güçlüklerine ve eşzamanlı olarak patlak veren Arap Ayaklanması’na bağladılar. Bu mağlubiyet, Osmanlıların Kanal yönünde büyük çaplı taarruz yapma kabiliyetini ortadan kaldırırken, İngilizlerin Gazze üzerinden Filistin’e yönelik karşı harekâtlara başlamasının da önünü açtı.
Enver Paşa, Mart başlarında Cemal Paşa'ya göndermiş olduğu yazılı emirleriyle Kanal üzerinde tehdit oluşturulması amacıyla hazırlıklara başlanmasını istemişti. Bu arada İngilizler, savunma stratejilerini değiştirerek Süveyş'in doğusunda mevzilenmeye başlamışlardı. Enver ve Cemal Paşaların isteğiyle Von Kressenstein başkanlığında 22. Kolordu yani diğer adıyla Birinci Kuvve-i Seferiye, 23 Nisan'da bir keşif taarruzu gerçekleştirmiş, Katya önlerinde İngilizlerle yapılan çarpışmalar başarıyla sonuçlandırılmıştı. Enver Paşa elde edilen bu başarılardan dolayı 4. Ordu Kumandanı Cemal Paşa'yı tebrik etmiştir. Katya Muharebesi, Cemal Paşa üzerinde büyük bir etki bırakmış ve stratejisinde değişiklik yapmasına neden olmuştur. Zira, ona göre bu savaş tayyara müfrezelerinin önemini bir kez daha gözler önüne sermişti. Ayrıca, Suriye ve Filistin'in korunması için bölge sahilinde bir denizaltı üssünün kurulması da artık kaçınılmaz olmuştu. Cemal Paşa Hatıralar'ında Katya Muharebesi'nin ardından Von Kressenstein'ın teklifiyle Kanal'a yeni bir taarruz yapılmasına, Filistin'in savunma güvenliğinin elden bırakılmaması şartıyla, onay verdiğini söylemiştir. Oysaki Paşa, bu taarruzu bizzat kendisi istemişti. Zira, daha Birinci Kanal Harekâtı'ndan itibaren bu harekât için büyük hazırlıklar yapmıştı. Hatta, 15 Temmuz 1916'da Şam'dan Enver Paşa'ya göndermiş olduğu telgrafında; malzeme ve mühimmat desteğinin gerekli olduğunu belirttikten sonra, Hicaz'daki Şerif Hüseyin İsyanı'na rağmen Kanal Harekâtı'nı Hicaz Meselesi'ne tercih edeceğini ifade etmişti. Dolayısıyla, yeni taarruz planı tamamen kendisinin isteği doğrultusunda hazırlanmıştı. Paşa'nın taarruz planı gereğince, Kress von Kressentein başkanlığındaki Birinci Kuvve-i Seferiye, 2 Ağustos 1915'te yaklaşık 10.000 kişilik bir kuvvetle Kanal'ın 40 km doğusunda yer alan Romani'ye taarruz etmiştir. Ancak düşman mevzilerinin kuvvetli tahkim edilmesi ve yoğun topçu ateşi nedeniyle 3/4 Ağustos'ta Sina'ya doğru geri çekilmek zorunda kalınmıştır. Cemal Paşa'ya göre Romani başarısızlığının nedenleri İngilzierin mükemmel savunma sistemi kurmaları, şiddetli topçu ateşine maruz kalmaları ve Şerif Hüseyin İsyanı'nın başlamış olmasıdır. Paşa bu başarısızlığa rağmen, 4. Ordu'nun bölgedeki öneminin daha da arttığı iddiasında bulunmuş, bu yüzden Enver Paşa'ya göndermiş olduğu raporunda hem Şerif Hüseyin'e hem de İngiliz taarruzlarına karşı 4. Ordu'nun iki Türk fırkasıyla takviye edilmesi talebinde bulunmuştur.
Öte yandan Cemal Paşa'nın kurmay başkanlığını yapan Alman Von Frankenberg, Romani Muharebesi'ndeki başarısızlığın nedenlerini şu cümlelerle açıklamıştır: Bu harekâtın Türk-Alman çıkarlarına yarar sağlamamış olmasının nedeni bence harekâtın başından sonuna kadar yarım yamalak yapılmış olmasıdır. Neyin elde edilmek istendiği açıkça bilinmiyordu. Bu yüzden amaç ile araç hiçbir zaman birbirine uymadı... Birinci Kuvve-i Seferiye Kumandanı Kress von Kressentein, harekâtın ilkbaharda yapılması gerekirken Temmuz-Ağustos ayında yapılmasının yanlış olduğunu, yaşanan çekirge felaketi nedeniyle erzak temininde güçlük çekildiğini ve Şerif Hüseyin İsyanı dolayısıyla Kanal Harekâtı'nın ikinci plana düştüğünü söyleyerek, Romani Muharebesindeki yenilginin iç yüzünü açıklamaya çalışmıştır. Von Kressenstein daha da ileri ulaştığını iddia etmiştir. Cemal Paşa'ya yakın isimlerden Falih Rıfkı Atay ise, Romani yenilgisinin şu cümlelerle ifade etmiştir: "Üstün kuvvetler karşısında adım adım mağlubiyet".
Cemal Paşa, Romani Muharebesi'nin ardından El-Ariş-Nahil hattında zayıf ileri karakollar kurularak Filistin'e çekilme kararı almıştır. Burada güçlü bir savunma hattı oluşturarak kışın Hicaz'a sefer düzenlemek istemiş, ancak Enver Paşa'nın karşı çıkması nedeniyle bu planını uygulayamamıştır. Bu arada 7 Aralık 1916'da iş başına gelen Lloyd George Hükûmeti, mevcut stratejilerinde yeniden değişikliğe gitmiş ve Sina'dan Türklerin atılması için taarruz emri vermiştir. Birinci Gazze Muharebesi olarak bilinen ilk taarruz harekâtı sonucunda İngiliz birlikleri, 21 Aralık'ta El-Ariş'e girmeyi başarmışlardır. Bu durum üzerine Cemal Paşa için Ariş ile çölü tahliye emri vermekten başka çare kalmamıştır. Yaklaşık üç hafta sonra İngilizler yeniden Gazze üzerine taarruz etmişler, ancak bu defa başarılı olamayarak geri çekilmek zorunda kalmışlardır. Cemal Paşa, 17/20 Nisan 1917 tarihleri arasında gerçekleşen İkinci Gazze Muharebesi sonucunda, İngilizlerin Çanakkale'den sonra bu mağlubiyeti de unutamayacaklarını ve bu zaferle İngiliz kibir ve inadının kırıldığını söylemiştir. Osmanlı Hükûmeti, her iki Gazze Muharebesi'nde göstermiş olduğu üstün başarılarından dolayı Cemal Paşa'nın Murassa Osmâni Nişanı ile taltif edilmesine karar vermiştir.
Dipnot.mw-parser-output .reflist{font-size:90%;margin-bottom:0.5em;list-style-type:decimal}.mw-parser-output .reflist .references{font-size:100%;margin-bottom:0;list-style-type:inherit}.mw-parser-output .reflist-columns-2{column-count:2}.mw-parser-output .reflist-columns-3{column-count:3}.mw-parser-output .reflist-columns{margin-top:0.3em}.mw-parser-output .reflist-columns ol{margin-top:0}.mw-parser-output .reflist-columns li{page-break-inside:avoid;break-inside:avoid-column}.mw-parser-output .reflist-upper-alpha{list-style-type:upper-alpha}.mw-parser-output .reflist-upper-roman{list-style-type:upper-roman}.mw-parser-output .reflist-lower-alpha{list-style-type:lower-alpha}.mw-parser-output .reflist-lower-greek{list-style-type:lower-greek}.mw-parser-output .reflist-lower-roman{list-style-type:lower-roman}
Alıntı
Artuç, Nevzat (2023). Cemal Paşa: Askeri ve Siyasi Hayatı. Ankara: Türk Tarih Kurumu. ss. 211-212. Erişim tarihi: 11 Mart 2025
Mirliva Cevat Yarbay Selahattin Adil Albay Talat (Küçük Talat) Amiral Guido von Usedom
Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı
1 süperdretnot 3 muharebe kruvazörü 23 kruvazör 28 ön dretnot 25 muhrip 13 denizaltı 1 deniz uçağı taşıma gemisi
3 Kasım (1914)
19 Şubat
25 Şubat
1 Mart
4 Mart
6-8 Mart
13 Mart
Çanakkale Savaşı deniz harekâtları, I. Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleri'nin Birleşik Filo ile savunmada kalan Osmanlı İmparatorluğu kara topçusu arasında 19 Şubat 1915'ten 18 Mart 1915'e kadar Çanakkale Boğazı'nda yapılan bir dizi deniz operasyonudur. Birleşik Filo'nun Çanakkale Boğazı'na karşı yaptığı 18 Mart tarihli en geniş kapsamlı saldırı, harekâtın son operasyonudur ve birçok kaynakta 18 Mart Deniz Savaşı olarak geçmektedir.
İtilaf Devletleri, Churchill'in çabalarıyla sadece donanmayla Çanakkale Boğazı'nı geçerek İstanbul önlerine ulaşmak ve Almanya ile ittifak olan Osmanlı İmparatorluğu'nu tek darbeyle teslime zorlama planını kabul etmişlerdir. Bu harekât için oluşturulan Birleşik Filo 3 Kasım 1914'te Boğaz'a karşı taarruzlarına başlamıştır. Boğaz'daki mayın ve topçu savunmasını çökertmek için asıl girişim 18 Mart 1915 tarihinde yapılmıştır. Bu muharebede Birleşik Filo'ya dahil üç zırhlı batmış, dört zırhlı da ağır biçimde hasar görerek savaş dışı kalmıştır. Birkaç gün içinde İtilaf Devletleri, Çanakkale Boğazı'nın sadece donanmayla geçilemeyeceğini, ancak kara ordusu ile Gelibolu Yarımadası'nın işgal edilmesiyle boğazın açılabileceğine karar vermiştir. Bu kararla 25 Nisan 1915 günü yarımadaya çıkarma yapılmıştır.
I. Dünya Savaşı, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun 28 Temmuz 1914 tarihinde Belgrad'ı bombalamasıyla fiilen başlamıştı. Osmanlı İmparatorluğu ise Almanya'nın Rus İmparatorluğu'na savaş ilan etmesinden bir gün sonra, 2 Ağustos 1914 günü Almanya ile bir ittifak antlaşması imzalamıştır. Antlaşmanın imzalanmasında Osmanlı İmparatorluğu'nun savaş hazırlıkları tamamlanana kadar tarafsız görünmesine karar verilmiştir. Diğer deyişle antlaşma gizli tutuldu, Osmanlı "silahlı tarafsızlık" ilan etti. Ertesi gün ise seferberlik hazırlıklarına başlanmıştır. Bu arada Alman Akdeniz Tümeni, Almanya'nın 4 Ağustos'ta Belçika'ya saldırmasıyla filodaki ana gemiler muharebe kruvazörü Goeben ile hafif kruvazör Breslau, Birleşik Krallık kontrolündeki Cebelitarık'tan ya da Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz dışına çıkamaz duruma gelmiştir. Bunun üzerine Amiral Wilhelm Souchon 8 Ağustos'ta İstanbul'a gitmeye karar vermiştir. Peşlerindeki Birleşik Krallık Filosu önünde çekilen gemiler, 10 Ağustos'ta Çanakkale Boğazı önlerinde gelmiştir. Enver Paşa Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı'na "Gemilerin bekletilmeksizin içeri alınması" talimatını vermiştir. Gemiler 3 Ağustos'ta İstanbul önlerine gelmiş bulunmaktadır. Uluslararası antlaşmalar gereği bu gemilerin ya 24 saat içinde Osmanlı karasuları dışına çıkacak ya da silahtan arındırılarak enterne edilecektir. Ancak Alman büyük elçisinin şiddetle karşı çıkışı üzerine gemilerin Osmanlı İmparatorluğu'nca satın alındığının ilan edilmesi gibi bir çözüme gidilmiştir. Gemilere Osmanlı bayrağı çekilir. Goeben'in adı Yavuz, Breslau'nun adı da Midilli olmuştur. Bunun üzerine Birleşik Krallık, Çanakkale Boğazı çıkışını ablukaya alma kararı vermiştir. Bu tarihe kadar Malta Üs Komutanı olan İngiliz Amiral Carden, 20 Eylül'de Abluka Filosu Komutanlığı'na atanmıştır. Emrinde Birleşik Krallık'ın Indomitable ve Indefatigable muharebe kruvazörleri, Dublin ile Glouchester hafif kruvazörleri, Fransız Verite ve Suffren zırhlıları, 12 muhrip ve 6 denizaltı bulunmaktadır.
Amiral Souchon'un 9 Eylül 1914 tarihinde Osmanlı Donanma Komutanlığı'na atanması ardından Amiral'in komutasındaki bir Osmanlı filosu Karadeniz Baskını olarak adlandırılan olayda 29 Ekim 1914 günü Karadeniz'e açılmış ve Rusya'nın Odessa, Sivastopol, Novorossisk ve Feodosya limanlarını bombalamışlardır. Bu taarruz, Enver Paşa'nın 25 Ekim'de Amiral'e verdiği yazılı emre dayanmaktadır. Rusya'nın askeri tepkisi 1 Kasım 1914 günü Kafkasya üzerinden Osmanlı topraklarına taarruz etmek olmuştur. Aynı gün Birleşik Krallık gemileri İzmir'i ve Kızıldeniz'deki Akabe limanını bombaladılar. 3 Kasım'da Birleşik Krallık savaş gemileri Çanakkale Boğazı'ndaki dış kaleleri bombaladı. İki gün sonra Birleşik Krallık ve Fransa Osmanlı İmparatorluğu'na savaş ilan etti. Osmanlı hükûmeti nihayet 11 Kasım'da Üçlü İtilaf'a savaş ilan etti, üç gün sonra Padişah V. Mehmed, Sünni ve Şii Müslümanlara Batı güçlerine karşı cihat çağrısında bulundu.
İtilaf Devletleri'nin Çanakkale Boğazı'na karşı bir askerî harekât kararı almalarına varacak kilometre taşlarından biri Çar II. Nikolay'nın Birleşik Krallık'a yönelik talebidir. Çar bu talebinde Boğazlar'dan söz etmeden Osmanlı İmparatorluğu'na karşı bir askeri hareket ve askeri malzeme yardımı talep etmiştir. Birleşik Krallık Savaş Bakanı Lord Kitchener bu isteklerin askerî harekât yanına olumlu yanıt vermişti. Çarlık'ın böyle bir askeri hareketten beklentisi Osmanlı'nın Kafkasya'dan bir kısım birliğini çekmek zorunda bırakılması, bunun da Rusya'nın bu cephedeki yükünü hafifleteceğidir. Diğer önemli bir kilometre taşı ise Yunanistan Başbakanı Venizelos'un, bir çıkarma yapılması durumundan Yunanistan'ın bu harekâta askeri olarak katılabileceğini Birleşik Krallık'a bildirmesiydi. Venizelos, 19 Ağustos 1914 tarihinde Çanakkale Boğazı'na taarruz etmeye dayanan ayrıntılı bir planı Birleşik Krallık yetkililerine iletmiş, bu taarruza Yunanistan'ın da birlik verebileceğini belirtmişti. Ancak Venizelos'un planında Bulgaristan'ın da İstanbul'a saldırması koşulu vardı. Birleşik Krallık askeri makamları planı incelemiş ve fazla şarta bağlı olması dolayısıyla uygulanmasının olanaksız olduğu yönünde rapor vermişti. Bulgaristan meselesi son derece akıllıca seçilmiş bir koşuldur. Osmanlı Ordusu'na her türlü Alman desteği için kullanılabilir tek ulaşım yolu olan demiryolu Bulgaristan üzerinden geçmektedir. Bu destek hattının kesilmesi, ancak Bulgaristan'ın İtilaf Devletleri tarafına geçmesiyle olanaklıdır. Diğer yandan Birleşik Krallık'ın İstanbul Büyükelçisi Sir Louis Mallet, Ağustos ayında Boğazların yabancı savaş gemilerine kapatılmasının ardından Boğazların zorla geçilmesi yönünde bir öneriyi rapor etmiştir. Mallet, donanmanın geçmesinden sonra Boğazların kara birliklerince işgal edilmesi gerektiği görüşünü öne sürmekteydi. Bir yandan bu savaş planları yapılırken Birleşik Krallık Hükûmeti Osmanlı İmparatorluğu'nu savaşın dışında tutmaya çabalıyordu. Osmanlı savaşa girdiğinde ilk askerî harekâtının Süveyş Kanalı üzerine olacağı tahmin ediliyordu. Bu bölgeye Batı Cephesi'nden o sıralarda birlik kaydırılmasına olanak yoktu. Müstemlekelerden kuvvet aktarmak ise aylar alırdı. Diğer yandan müslüman ülkelerin ki birçoğu Britanya müstemlekesiydi, müslüman halkında ayaklanmalar olmasından ciddi biçimde çekiniliyordu. Bu endişelerin boşuna olduğunu zaman göstermiştir, Osmanlı davası uğruna müslüman ülkelerden, hatta kendi tebaasından dahi kayda değer bir destek olmamıştır. Bütün bu endişelerle Birleşik Krallık Hükûmeti, Osmanlı'nın savaş dışı kalması şartıyla bir kısım öneri getirmiştir. Bu önerilere Fransa'nın, hatta Rusya'nın da desteği sağlanmıştı. Öneriler, Çanakkale Boğazı'nın ticari gemilere açılması ve Alman askerî personelinin sınır dışı edilmesi şartlarını içermektedir. Goeben ve Breslau üzerinde ısrar ediliyordu. Bu gemilere, Ege'ye çıktıkları takdirde, eğer Alman askerî personeli taşıyorlarsa, Alman savaş gemisi işlemi uygulanacaktı, yani ateş açılacaktı.