kaan39/turkish-wikipedia-dataset huggingface dataset:
1933 yılında Sovyet yönetmen Sergey Yutkeviç tarafından çekilen Türkiye'nin Kalbi Ankara adlı belgesel 1934 yılında gösterildikten sonra, 1969 yılına kadar devlet politikaları gereği gösterilmemiştir. 10 Kasım 1969 tarihinde Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümünün 31’inci yılı münasebetiyle TRT Program Daire Başkanı Mahmut Tali Öngören tarafından arşivden çıkartılarak yayına verilmiş, fakat belgesel tam televizyonda gösterildiği sırada dönemin TRT Genel Müdürü Adnan Öztrak tarafından bir gece baskınıyla, "Bu film ancak Moskova'da seyrettirilebilir, komünizm propagandası yapılıyor" denilerek yayından kaldırılmıştır. Ayrıca Mahmut Tali Öngören de görevinden alınmıştır. Belgesel bu tarihten sonra bütün olarak görülmediği gibi törenle ilgili Sovyetler Birliği ile ilgili kısımları kesilerek bazı parçaları televizyonlarda kopuk kopuk yer almıştır. Belgeselin başında geçen İsmet İnönü'nün Sovyetler Birliği ile dostluğu anlatan konuşması hala piyasadaki ve internetteki versiyonlarında mevcut değildir.
1970'li yıllarda 12 Mart 1971 askeri muhtırası öncesinde, Yeniden Millî Mücadele Hareketi dergisi etrafında örgütlenen ve aralarında Cemil Çiçek, Melih Gökçek, Taha Akyol, Hüseyin Gülerce gibi isimlerin de bulunduğu çeşitli gruplar antikomünizm propagandaları yapmışlardır. 16 Şubat 1971'de derginin kapağında, dönemin Genelkurmay Başkanı Memduh Tağmaç'ın fotoğrafı yer alarak "Komünistlere karşı ordu-millet el ele" başlığı atılmıştır.
12 Mart 1971 askeri muhtırası sonrası cunta yönetimi sosyalist görüşlere sahip kurum ve kişilere karşı hem orduda hem de halk nezdinde temizlik başlatmış; birçok asker, sosyalist aydın, sendikacı ve öğrenci tutuklanmış ve işkence görmüştür. Türkiye İşçi Partisi (TİP) yöneticileri Behice Boran ve Sadun Aren tutuklanmış, Hikmet Kıvılcımlı, Mihri Belli ve Doğan Avcıoğlu gibi isimler yurtdışına kaçmak zorunda kalmıştır. 1972 yılında Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Aslan idam edilmiştir.
Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), Şubat 1973'te Komünistler İşçilerimizi Nasıl Aldatıyorlar adlı kitapçık bastırmıştır. Bu Kitapçık "Genelkurmay Başkanlığı, 1. Ordu ve Sıkıyönetim Komutanlığı, Selimiye - İstanbul" üst başlıklı, 32 sayfalık bir broşür olup, içeriğinde şu ifadeler yer almaktadır;
1974 yılında 37. Türkiye Hükûmetinde başbakan olarak göreve başlayan Bülent Ecevit, çeşitli yöntemlerle komünizm karşıtı politikaların hayata geçirilmesinin şart olduğunu ifade etmiştir. Ecevit, konu hakkındaki görüşlerini şu şekilde ifade etmiştir;
Bununla birlikte Ecevit, "Türkiye 1965-75" isimli kitabında "Cumhuriyet Halk Partisi, Türkiye'nin en güçlü partisidir. Komünizmi, o önleyecektir, o güçlü oldukça, Türkiye'de komünizm olamayacaktır." ifadelerine yer vererek komünizm ile mücadele politikalarını sürdüreceklerini ifade etmiştir.
12 Eylül Darbesi'nin mimarı Kenan Evren "Biz gelmesek komünistler gelecekti" diyerek durumu şu şekilde anlatmıştır;
Yeni Osmanlıcılık veya neo-Osmanlıcılık, Türkiye'de laik milliyetçi cumhuriyeti ve reformlarını itibarsızlaştıran, Osmanlı Hanedanı'nı ve halifelik gibi gelenekçi kurumları yücelten gerici, revizyonist, monarşist, muhafazakâr ve İslamcı bir siyasi ideolojidir. Aynı zamanda, en geniş anlamıyla, Türkiye'nin Osmanlı geçmişini onurlandırmayı savunan ve Türkiye Cumhuriyeti'nin, modern Türkiye'nin topraklarını kapsayan öncül devlet olan Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliği altındaki bölgelerde daha fazla siyasi angajmanını teşvik eden irredantist ve emperyalist bir ideolojidir.
Terim ilk olarak 1985'te Chatham House'daki bir makalede David Barchard tarafından kullanılmıştır; Barchard, yakın gelecekte yeni Osmanlı fikrinin Türkiye için muhtemel bir hedef olabileceğini öne sürer. Ayrıca, 1974'te Kıbrıs Barış Harekatı'nın ardından Yunanlar tarafından da kullanıldığı görülmüştür.
Terim son dönemde Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Kıbrıs, Yunanistan, Irak, Suriye, Libya ve Dağlık Karabağ'daki müdahaleci ve yayılmacı dış politikasıyla ilişkilendirildi.
Yeni Osmanlıcılıktan özellikle Türkiye Cumhuriyeti eski Başbakanı Ahmet Davutoğlu'nun dış politikasına ilişkin bir isim olarak ortaya çıkmıştır. Davutoğlu bu benzetmeye karşı Yeni Osmanlıcılık gibi bir politikası olmadığını ifade etmiştir. Fakat "Stratejik Derinlik" adlı kitabında ise Davutoğlu Yeni Osmanlıcılığı Turgut Özal'ın dış politikası ile bağdaştırır ve ondan diplomatik bir yenilik diye bahseder. Dolayısıyla Davutoğlu bu terimi kendisi de benimsemiştir.
2002 yılında Adalet ve Kalkınma Partisi'nin iktidara gelmesinden sonra bu düşünce tekrar gündeme gelmiş, 2009 yılında Yeni Osmanlıcılığı savunan kişilerden, en son dönem Türk dış politikasının arkasındaki isimlerden biri olan Ahmet Davutoğlu'nun dışişleri bakanlığına getirilmesi artık Türk dış politikasının bu yönde gideceğine dair bir izlenim uyandırmıştır. Ahmet Davutoğlu, İngiltere'nin kurduğu İngiliz Milletler Topluluğunu örnek göstererek, Türkiye'nin de Osmanlı Milletler Topluluğunu kurabileceğini açıklamıştır. 2006 yılında dönemin Türkiye Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün ve 2012 yılında dönemin dışişleri bakanı Ahmet Davutoğlu'nun gerçekleştirdikleri Cezayir seyahatinde Cezayir Cumhurbaşkanı Abdülaziz Buteflika tarafından bu şekilde bir yapılanmanın Türkiye'nin öncülüğünde kurulması Türk yetkililere beyan edilmiştir.
Cezayir Cumhurbaşkanı Abdülaziz Buteflika, Abdullah Gül'e şunları söylemiştir:
Hasan Celal Güzel, farklı gazeteler için kaleme aldığı birçok yazısında Türkiye'nin gelecek dış politika perspektifi içerisinde Osmanlı Milletler Topluluğu'nun kurulması gerektiğini yazmıştır.
İlber Ortaylı, Milliyet gazetesinde Yeni Osmanlıcılık konusuyla ilgili bir köşe yazısı kaleme aldı ve bazı ülkelerde Türkiye'nin abartılı şekilde "neo-Osmanlı" diye tanımlanmasının normal olduğunu, ama Türkiye'nin imparatorluk hülyaları kurabilecek durumda olmadığını belirtti. Fethullah Gülen, Osmanlı İmparatorluğu ile Türkiye arasında bir devamlılığın mevcut olduğunu ve Türkiye'nin Osmanlı geçmişini sahiplenmesi gerektiğini savunmuştur.
Türk hükûmetiyle diplomatik gerginlikler yaşayan eski Suriye devlet başkanı Beşşar Esad, Türkiye'nin politikasıyla ilgili olarak "Türkiye'de bazıları hala Osmanlı İmparatorluğu'nu yeniden kurma rüyasında... Türk liderler bu rüyanın imkansız olduğunu biliyorlar ve bu yüzden dini ajandası olan partileri sömürerek Arap dünyasındaki etkilerini artırmak istiyorlar." şeklinde açıklama yapmıştır.
İddia edilen akımın medyaya da yansıdığı görülmektedir. Ocak 2011'den beri yayın hayatına başlayan ve Sultan Süleyman dönemini anlatan Muhteşem Yüzyıl dizisiyle büyük bütçeli Türk filmi Fetih 1453'ün vizyona girmesinin ardından, İstanbul Doğu Enstitüsü tarihçilerinden Alexandre Toumarkine, 1453 fethinin Türkiye'nin kendini yeniden göstermeye başlamasıyla örtüştüğünü düşünerek, "İçine kapanık bir ülke konumundan, dışa dönük bir ülke konumuna geçen günümüz Türkiyesi'nin güç hayalleri, atağa dayalı diplomasisi, bir zamanlar büyük bir imparatorluk olduğu düşüncesiyle çok uyumlu. İstanbul kuşatmasının bu hikâyesi, İslamcıların millî tarihe getirdikleri yeni yorumla örtüşüyor." yorumunu kaydetmiştir.
Türk modeli, çağdaş, ılımlı ve işleyen bir Müslüman demokrasi örneği olarak Türkiye'ye atıf yapar. Türkiye, seküler anayasayla sistematize edilmiş bir devletin, İslamcı köklere sahip parti ya da partilerce (Adalet ve Kalkınma Partisi) yönetilebilmesinin örneği olarak görülmektedir. Recep Tayyip Erdoğan tarafından yönetilen Adalet ve Kalkınma Partisi, Türkiye'yi 2002 yılından beri parlamentoda idare etmektedir. Bu iktidar sürecinin özellikle ilk yıllarında Türkiye Batı dünyasıyla iyi ilişkiler geliştirirken İran İslam Cumhuriyeti'yle de nispeten olumlu ilişkiler kurmuş ve uluslararası arenada Filistin yanlısı bir siyaset sürdürmüştür. Ülke, oldukça çekişmeli ve temelde özgür ve adil seçimleriyle, canlı ve dış dünyaya etki eden kültürüyle, ekonomik büyümesiyle ve genişleyen orta sınıfıyla dikkat çekmiştir. Ancak Gezi Parkı olaylarına sert müdahale eden ve sonraki yıllarda politik duruşunu değiştiren AK Parti hükûmeti batı dünyasından aldığı desteği kaybetmiş, Türk modelinin sona erdiği yorumları yapılmıştır.
Terim, Arap Baharı ile birlikte ortaya çıkmış ve otokrasileri devirerek yeni politik ve ekonomik sistemler inşa etmeye başlamış olan Arap ülkeleri (Tunus, Mısır, Libya, Yemen) için önerilmiştir.
Başbakan Erdoğan Eylül 2011 tarihinde, devrimin ardından Mısır'a yaptığı ziyarette "sevgi dolu" kalabalıklarca karşılanmış ve Türkiye Arap ülkelerinde anketlerde en çok sevilen ülke olarak öne çıkmıştır.
Mısır'ın eski Başkanı Muhammet Hüseyin Tantavi, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ile görüşmesinin ardından Türk modelini övmüş şunları söylemiştir: “Türk modeli Mısır halkı için en uygun olan tecrübe, ilham alınması gereken bir örnektir.”
Bir gözlemci (Sinan Ülgen) modelin dört karakteristik özelliğini şöyle açıklamıştır:
Bazı bilim insanları modelin Türkiye'nin kendine özgü tarihinden kaynaklandığını ve Mısır gibi ülkelere ancak kısmen uygulanabileceğini ileri sürmektedir. Şebnem Gümüşçü'ye göre modelin başarısı, İslamcıların Türk devletinin laik-demokratik çerçevesini kabul etmesinde yatmaktadır, İslamcıların İslami ve demokratik ilkelerle ahenk içinde yeni kurumsal yapılar ortaya çıkarmaları aynı başarıyı veremeyecektir.
The Economist dergisi de Arapların Türk modelini takip etme konusunda dikkatli olmaları için sebepler bulunduğunu belirtmiştir. Buna göre demokrat İslam'ın Türkiye'de uzun yıllar süren evrimi, laikliğin görece gücü ve saygınlığı, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin seçim sonuçlarına uyması gibi faktörler Türkiye'ye özgü olabilir.
Alevi azınlığa ve Kürt azınlığa uygulanan baskı ve kısıtlayıcı, yer yer yasaklayıcı tutum öteden beri süren bir eleştiri konusudur. Gazetecilerin hapsedilmesi de Adalet ve Kalkınma Partisi döneminde artarak devam eden bir sorun olarak eleştirilmektedir.
Mart 2013 tarihi itibarıyla, yükselen sayılarda Türk insan hakları avukatı, siyasetçisi, gazetecisi hapsedilmiştir; gazeteci Dexter Filkins bu tutuklamaları "ülke içi muhalefeti ezmek için şiddeti sürekli artan bir yıldırma politikası" olarak tanımlamıştır. Hapsedilenler arasında anayasa profesörü Ragıp Zarakolu, ödüllü gazeteci Ahmet Şık, düşünce özgürlüğü savunucusu aktivist Nedim Şener ve Nobel Barış Ödülü adayı ve Saharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü sahibi Leyla Zana da bulunmaktadır.
İktidar partisi, zamanla laiklik yanlısı rakiplerini etkisiz hale getirmiş ve ekonomik refahın da etkisiyle güçlenmiştir. Ancak gücü tekeline aldıkça, iç ve dış politikadaki tavrını daha milliyetçi yönde değiştirmiştir. Demokratik ve ekonomik gelişmenin tersine dönmesi, AB üyelik sürecinin tıkanması ve komşu ülkelerle ilişkilerinin bozulması gibi sebeplerle Türk modeli geçerliliğini yitirmiştir. Türk modelinin çöküşüne giden yolda, 2006 yılında AB müzakere başlıklarının dondurulması, 2013 yılında Gezi parkı olaylarına yapılan sert müdahale, bunu takip eden süreçte liberal demokratik ve batıyla iş birlikçi politikalardan vazgeçilmesi, Kürt açılımının durdurulması, 2016 yılındaki darbe girişiminin ardından yaşanan OHAL süreci ve otoriter bir rejim kurulmasının etkili olduğu öne sürülmüştür.
2013'teki hükûmet aleyhtarı Gezi Parkı olayları ile birlikte Türk modeli ciddi olarak sorgulanmış ve başarısı tartışmaya açık hale gelmiştir. Bazı bilim insanları bu olayların ardından modelin çöktüğünü iddia etmiştir.
Gezi olayları sırasında yaralanan AK Parti-Avrupa Birliği ilişkileri, cumhurbaşkanlığı sistemine uzanan süreçte daha da gerilmiştir. AB sözcüsü Kati Piri'nin ifadesiyle "kuvvetler ayrılığına saygı duymayan, hiçbir denetim mekanizması bulunmayan bir anayasa"ya geçilmesi ve milliyetçi, batı karşıtı söylemlerin benimsenmesi gibi gerekçelerle AK Parti'nin batıdaki desteği azalmıştır.
Arap Baharı kapsamındaki değişiklik mücadelelerinin Orta Doğu'da geniş ölçüde başarısız olup hatta Arap Kışına dönüşmesi; Türk modelinin örnek gösterilme gayretinin gösterildiği, birçok ülkede faaliyet gösteren Müslüman Kardeşlerin etkisinin azalması ve son olarak IŞİD gibi köktenci örgütlerin bölgede daha önce görülmedik ölçüde güçlenmesi diğer etkenlerden bazılarıdır.
Demokratik açılım süreci, 60. Türkiye Hükûmeti Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın başlatmış olduğu; Türkiye'de insan haklarına saygı, demokrasi, özgürlükler ve standartlarını geliştirmeyi amaçlayan bir projedir.[kaynak belirtilmeli] Projenin bir diğer ismi de Millî Birlik ve Kardeşlik Projesi'dir. 60. Türkiye Hükûmeti İçişleri Bakanı Beşir Atalay projenin temel hedefinin demokratik standartların geliştirilmesi ve Türkiye'nin terörle sorunun bitirilmesi olduğunu ifade etmiştir.[kaynak belirtilmeli] Başbakan Recep Tayyip Erdoğan "Biz kısa vadede genelge yayınlayarak, orta vadede yasalar ve uzun vadede anayasa değişiklikleri yaparak gerekli adımları atacağız." demiştir.
Türkiye'nin enerji politikası, kaynak ülke ve güzergâh çeşitliliğine gidilmesini, Türkiye'de enerji karışımında yenilenebilir enerjinin payını arttırırken, nükleer enerjiden de yararlanılmaya başlanılmasını, enerji verimliliğinin arttırılmasına yönelik çalışmalarda bulunulmasını ve Avrupa'nın enerji güvenliğine katkıda bulunulmasını amaçlamaktadır. 2019 itibarıyla, Türkiye'nin elektrik enerjisi toplam kurulu gücü 91 gigawatt'tır (GW). Bunun %31'ini hidroelektrik, %29'unu doğal gaz, %22'sini kömür, %8'ini rüzgâr, %6'unu güneş ve %2'sini jeotermal enerjisi oluşturmaktadır.
Türkiye'nin enerji politikası Türkiye'nin Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli hedefi birlikte yürütülemez. Bu durum Türkiye'de küresel ısınma daha kötü hale getirir.
Hükûmetin rüzgâr, güneş, jeotermal gibi enerji kaynaklarının potansiyelinin yüksekliği sebebiyle 2023 yılı için verdiği hedefler ile bu kaynakların elektrik üretimindeki payının %30'un üzerine çıkacağı beklenmektedir.
Bazı kaynaklara göre yenilenebilir enerji kaynaklarının önemi Türkiye'de yeterince anlaşılabilmiş değildir.
2015 yılı ilk 11 ayında tüketim karşılama oranı %4.37 seviyesindedir. 2015 Temmuz itibarıyla işletmede olan rüzgâr enerji santralarının kurulu gücü ise 5 GW'tır.
21 Mayıs 2009 tarihli Elektrik Enerjisi Piyasası ve Arz Güvenliği Strateji Belgesinde, rüzgâr enerjisi kurulu gücünün 2023 yılına kadar 20 GW'a çıkarılmasının hedeflendiği belirtilmektedir. Bu amaca ulaşabilmek için, Türkiye'de mevzuat düzenlemeleri ile yenilenebilir kaynak kullanan santrallerdeki elektrik üretimi için bir destekleme mekanizması oluşturulmuş olup, özel sektör yatırımcıları rüzgâr enerjisi santrallerinin inşası konusunda teşvik edilmektedir.
Türkiye'nin rüzgâr enerjisi için 7 m/s ve üzerindeki rüzgâr hızları için 48 GW, 6 m/s ve üzerindeki rüzgâr hızları için 131 GW potansiyeli bulunmaktadır.
Türkiye'de yolsuzluk, Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne katılımını etkileyen bir konudur. Uluslararası Şeffaflık Örgütü'nün 2016 Yolsuzluk Algısı Endeksi ülkeyi 176 ülkeden 75'inci sıraya koyarken, 2017 endeksi Türkiye'yi 87'nci sıraya geriletti. Türkiye, Uluslararası Şeffaflık Örgütü'nün 2018 Yolsuzluk Algısı Endeksi kapsamında ankete katılan 180 ülkeden 78'inci sırada yer aldı. Bu durum Tunus (73.), Bulgaristan (77.) ve Çin (87.) ile karşılaştırılabilir.
1998 yılındaki Türkbank skandalı, güven oylamasına ve Başbakan Mesut Yılmaz'ın istifasına yol açtı. Yılmaz, Meclis tarafından soruşturulmuş olmasına rağmen, beş yıllık bir sınırlama yasası daha fazla hareket yapılmasını önledi. 17 Aralık 2013 tarihinde, üç Türk bakanın ve önde gelen birçok iş insanının oğulları tutuklandı ve yolsuzlukla suçlandı.
Türk savunma sanayii, Türkiye'nin askeri ihtiyaçlarını karşılamak ve savunma yeteneklerini geliştirmek amacıyla ülkenin kendi sınırları içinde üretim, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerini yürüten bir sektördür. Bu sanayi; askeri araçlar, silah sistemleri, iletişim teknolojileri, siber güvenlik ve diğer savunma alanlarındaki ürün ve hizmetleri kapsar. Türk savunma sanayiinin büyümesi, yerli üretimi teşvik etme ve dışa bağımlılığı azaltma hedefleri doğrultusunda stratejik bir öneme sahiptir.
Türkiye'de savunma sanayiinin (Osmanlı Türkçesi: İmalat-ı Harbiye) kurulmasına yönelik ilk girişim Osmanlı İmparatorluğu dönemine dayanır. 17. yüzyıla kadar güçlü bir konumda olan savunma sanayii, 18. yüzyıldan itibaren Avrupa'daki teknolojik gelişmelerin dışında kaldı ve I. Dünya Savaşı'ndan itibaren etkisini tamamen kaybetti.
Bu nedenle, Cumhuriyet'in ilk yıllarında önemli bir savunma sanayii altyapısı mevcut değildi ve bu alandaki faaliyetler, Türk Kurtuluş Savaşı sırasında Ankara yakınlarında yeni tesislerin kurulmasıyla sınırlıydı. Savunma sanayiini, genel sanayileşme ve kalkınmanın bir parçası olarak gören Cumhuriyet yönetimi, ilk planlama döneminde sanayileşmede devletin rehberliğini ve dolayısıyla savunma sanayiini destekledi. Ülkede uçak üretimi gibi bazı faaliyetler yürütülse de, iç ve dış koşullar nedeniyle güçlü bir altyapı kurulamadı.
II. Dünya Savaşı sonrası dönemde, Cumhuriyet'in ilk yıllarında başlatılan savunma sanayii faaliyetleri, devlet desteğinin yetersizliği nedeniyle yeterli olamadı. Amerika Birleşik Devletleri ile ikili ilişkilerin geliştirilmesi ve Türkiye'nin NATO'ya üyeliği sonucunda alınan yabancı askeri yardımlar nedeniyle durma noktasına geldi.
Ancak, 1960'larda Türkiye'nin karşılaştığı bölgesel sorunlar, 1963 ve 1967 yıllarındaki Kıbrıs krizleri, 1974 Kıbrıs Harekâtı ve harekât sonrasında uygulanan silah ambargosu, milli kaynaklara dayalı bir savunma sanayii geliştirilmesini zorunlu kıldı. 1974'ten sonra bu anlayışla Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı kuruldu ve bazı sınırlı yatırımlar başlatıldı.
Yerli kabiliyetlerin sürdürülmesi ve geliştirilmesindeki idari ve mali zorlukların yanı sıra, sınırlı milli kaynaklar ve tedarik politikaları, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin savunma ekipmanları konusundaki artan açığı kapatmada yetersiz kaldı.
I. Dünya Savaşı'nın sonunda İstanbul ve çevresinden gizlice transfer edilen makine, zanaatkar ve işçiler, Kurtuluş Savaşı'nın kazanılmasında kritik bir rol oynadı. Ankara, Konya, Eskişehir, Keskin ve Erzurum'daki küçük ölçekli ve basit atölyeler, hafif silahlar ve mühimmat sağlamakla kalmayıp sağlam bir yerli savunma sanayii altyapısının temellerini attı.
1921 yılında Askeri Fabrikalar Umum Müdürlüğü kuruldu. Silah ve mühimmat sanayiinin kurulması ilk kez İzmir İktisat Kongresi'nde tartışıldı. 1924'te Ankara'da hafif silahlar ve topçu tamiri için bir tesis ve mühimmat ve marangozluk için bir başka tesis; 1924'te Ankara'da yeni bir mühimmat tesisi; 1930'da Kayaş'ta bir kapsül tesisi; 1931'de Kırıkkale'de bir enerji santrali ve çelik tesisi; 1936'da barut, tüfek ve top üretimi için bir tesis; 1943'te Mamak'ta bir gaz maskesi tesisi kuruldu. Ayrıca, 1930 yılında Haliç bölgesinde Nuri Killigil tarafından kurulan tesis, o dönemde silah üreten iki özel firmadan biriydi. Bu tesis, tabanca, 81 mm havan ve mühimmatı, patlayıcılar ve piroteknik üreterek II. Dünya Savaşı sırasında Türk Silahlı Kuvvetleri'ne destek sağladı.
1924'te Yavuz zırhlısının bakımı için Gölcük Donanma Tersanesi kuruldu. 1941'de Taşkızak Tersanesi yeniden faaliyete geçti.
Türk havacılık sanayii, 1926'da Tayyare ve Motor Türk AŞ (TOMTAŞ) kurulmasıyla başlatıldı. Kayseri'de kurulan TOMTAŞ tesisleri, 1928'de üretime başladı; 1939'a kadar toplamda 112 uçak üretildi: 15 Alman Junkers A-20, 15 Amerikan Hawk avcı uçağı, 10 Amerikan Fledgling eğitim uçağı, 15 Alman Gotha haberleşme uçağı. Türk Hava Kuvvetleri envanterindeki uçakların bakımının tamamlanmasının ardından TOMTAŞ, 1939'da uçak üretimini durdurdu.
1936'da İstanbul'da Nuri Demirağ tarafından kurulan uçak tesisinde 65 planör yapılarak Türk Hava Kurumu'na teslim edildi. Nu.D-36 adıyla 24 eğitim uçağı üretildi. Nu.D-38 adıyla üretilen 6 kişilik uçak Türkiye'nin ilk yolcu uçağı olmuştur. Ancak bu özel firma 1943 yılında kapandı.
Havacılık sanayiindeki ilk büyük girişim, 1941'de Türk Hava Kurumu tarafından Etimesgut Uçak Fabrikası'nın kurulması oldu. 1944'te üretime başlayan bu tesis, 80 Miles Magister eğitim uçağı, iki motorlu ambulans uçağı, THK-10 hafif nakliye uçağı, 60 tane MKE Uğur 44 iki kişilik eğitim uçağı ve çeşitli tiplerde planörler üretti. İlk uçak motoru tesisi, 1945'te Ankara'da kuruldu ve 1948'de üretime başladı. II. Dünya Savaşı sırasında Birleşik Krallık'tan tedarik edilen uçakların bakım ve onarımı amacıyla 1942 ve 1943 yılları arasında Malatya'da çeşitli tesisler kuruldu.
Türkiye'nin NATO üyeliğinin ardından başlayan ve kısa sürede artan yabancı askeri yardımlar, yerli savunma sanayinin gelişimini durma noktasına getirdi.
Bu dönemde yerli savunma sanayiini geliştirmek yerine, yabancı yardım ve yabancı tedarik yolları tercih edilmiştir. II. Dünya Savaşı sonrası Soğuk Savaş ve askeri-politik kutuplaşma nedeniyle Türkiye, savunma ihtiyaçlarını NATO çerçevesinde ve yardımlarıyla karşıladı.
II. Dünya Savaşı sonrasında artan yabancı yardımın etkisiyle yerli savunma sanayiinin geliştirilmesine yönelik çabalar yavaşladı; Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yerli tedarikçilerden siparişleri azaldı ve bu nedenle askeri tesisler, 15 Mart 1950'de bir Devlet İktisadi Teşebbüsü olarak kurulan Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu (MKEK)'nun bir parçası haline geldi.
Türk Silahlı Kuvvetleri envanterindeki silah ve teçhizatın geliştirilmesi, 1954 yılında Savunma Bakanlığı bünyesinde kurulan Araştırma ve Geliştirme Dairesi tarafından gündemde tutuldu; 1970 yılında savunma sanayinin geliştirilmesi çalışmaları yeniden canlandırıldı.
Bu dönem, bölgesel çatışmalar ve Kıbrıs sorununun damgasını vurduğu bir dönemdir. 1963 ve 1967 yıllarındaki Kıbrıs krizleri ve 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonucunda Türkiye'ye uygulanan silah ambargosu, milli bir savunma sanayiine duyulan ihtiyacı açıkça ortaya koydu. Krizler sırasında Türkiye, dış tedarike bağımlılığın getirdiği zorluklarla karşı karşıya kaldı. Bu dönemde yaşanan çıkmaz, milli savunma sanayiini yeniden canlandırma yollarının aranmasına yol açtı. İthal ikamesine dayalı yatırımların yaygın olduğu bu dönemde, MKEK'in Alman lisanslarıyla G-3 ve MG-3 tüfekleri üretmesi, bu politikanın somut örneklerinden biri olarak uygulamaya kondu.
1970'ler, milli bir savunma sanayii kurma yönünde ciddi girişimlerin hayata geçirildiği bir dönem olmuştur. Türkiye'ye uygulanan silah ambargosuna karşı milli bir tepki olarak Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı kuruldu. Bu vakıflar, ASELSAN (1975), ASPİLSAN (1981), HAVELSAN gibi kuruluşları bağışlar sayesinde kurmuş olsa da çağın gerektirdiği savunma sanayii ihtiyacının vakıflar aracılığıyla karşılanamayacağı kısa sürede anlaşıldı.
1980'lerde, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin modernizasyonunu gerçekleştirmek ve çağdaş teknolojiye dayalı bir milli savunma sanayii kurmak amacıyla devlet girişimi başlatıldı. Bu yönde atılan ilk adım, bir devlet teşekkülü olarak Savunma Ekipmanları Müdürlüğü'nün kurulması oldu. Ancak devlet bağlılığından kaynaklanan eksiklikler başarıyı engelledi ve bu teşekkülün tüm yetkileri, 1985 yılında 3238 sayılı Kanun ile kurulan Savunma Sanayii Müsteşarlığı'na (SSM) devredildi.
SSM'nin temel görevlerinden biri, savunma sanayiinin gereksinimlerini karşılamak, yeni girişimleri teşvik etmek ve bunları entegrasyon ve ihtiyaçlara göre yönlendirmek, yabancı sermaye ve teknoloji katkısı için olanaklar aramak, mevcut ulusal sanayini yeniden düzenlemek ve entegre etmektir. İşletmeler için ve bu konuda devlet katılımı için planlar yapmaktadır.
Savunma Sanayii Müsteşarlığı kuruluşundan bu yana geçen 35 yılda ve özverili çabalar sonucunda, Türkiye'de modern bir ulusal savunma altyapısının oluşturulmasında gerçek başarılar elde etti ve bazı hayati alanlarda oldukça başarılı sonuçlar aldı. Her biri faaliyet alanlarında önemli bir boşluğu dolduran Türk Silahlı Kuvvetleri'nin ihtiyaçlarını yerel kaynaklardan karşılamak üzere kilit savunma sanayi kuruluşları kurulmuştur.
Ayrıca projeler ve sanayileşme faaliyetleri çerçevesinde bazı önemli yetenekler elde edilmiştir. Kısaca bunlar şu şekildedir:
Türk savunma sanayii artık özgün ürünler üretebiliyor ve ana destekçisinin TÜBİTAK olduğu geniş bir araştırma ve geliştirme programına sahip.
SSM projeleri sonucunda artık Türkiye bir savunma sanayiine sahip. Teknokent'te, küçük ve orta ölçekli işletmelerde, araştırma kurumlarında ve üniversitelerde çok yeterli düzeyde alt sistem üreticisi, firma bulunmaktadır. Bu, artan silah ihracatı ile daha da arttı.
En son BM rakamları, Türkiye, Çin ve Çek Cumhuriyeti'nin ABD'nin başını çektiği dünyanın en büyük hafif silah ihracatçıları listesine girdiğini gösteriyor.