kaan39/turkish-wikipedia-dataset huggingface dataset:
Myanmar başbakanı (Birmanca: မြန်မာနိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်) Myanmar hükûmetinin başkanıdır. Görevdeki başbakan, 31 Temmuz 2025 tarihinde Vekil Devlet Başkanı Min Aung Hlaing tarafından atanan Nyo Saw'dır.
Başbakanlık makamı, 1948 yılında Birleşik Krallık'tan bağımsızlık ilanının kabul edilmesiyle oluşturuldu. O tarihten bu yana, on bir kişi bu görevi üstlendi (bunlardan ikisi birden fazla kez). Ülkenin uzun süre askeri yönetim altında kalması nedeniyle, başbakanın görevde olan (veya yakın zamanda emekli olmuş) bir subay olması sık görülen bir durumdur. Başbakanın fiili gücü zaman içinde önemli ölçüde değişmiş ve bu güç, görevi kimin üstlendiğine göre farklılık göstermiştir. 2004 yılında, dönemin devlet başkanı, Devlet Barış ve Kalkınma Konseyi Başkanı General Than Shwe ile başbakanı General Khin Nyunt arasında yaşanan iktidar mücadelesi, başbakanın görevden alınması ve tutuklanmasına yol açmıştır.
Mevcut Anayasa'ya (2008'de kabul edildi) göre, bu makam 30 Mart 2011 tarihinde kaldırılmıştır. Anayasa, cumhurbaşkanının hem devlet başkanı hem de hükûmet başkanı olduğunu öngörmektedir. Ancak 2015 genel seçimlerinden sonra, Ang San Su Çi'nin anayasal olarak cumhurbaşkanı olmasının engellenmesi üzerine, 6 Nisan 2016 tarihinde, başbakanın görevleriyle aynı işlevleri yerine getiren devlet danışmanı adında bir makam oluşturulmuştur.
1 Ağustos 2021'de Devlet İdare Konseyi geçici hükûmeti kurdu ve DİK başkanı başbakan oldu.
30 Temmuz 2025 gecesi, Min Aung Hlaing, yönetimi ve kabinesine bir övgü niteliğinde bir akşam yemeği verdi. Ertesi sabah, başbakanlık görevini Nyo Saw'a devretti.
Özbekistan başbakanı, Asya ülkesi Özbekistan'ın bağımsızlığını kazandığı 1991 yılından sonra hükûmetin başında yer alan kişi olarak bu makama getirilen kişiye verilen unvandır.
Özbekistan Demokratik Halk Partisi       Fedakâr Millî Demokrat Partisi / Özbekistan Millî Uyanış Demokrat Partisi       Liberal Demokrat Parti
Pakistan başbakanı (Urduca: وزِیرِ اعظم پاکِستان‬ Vezir-i Azam), Pakistan'ın hükûmet başkanıdır.
Başbakan, hükûmetin yürütme organını yönetir, ekonomik büyümeyi denetler, Millî Meclis'e önderlik eder, Ortak Çıkarlar Konseyi'nin yanı sıra Bakanlar Kuruluna başkanlık eder ve nükleer cephanelikler üzerinde komuta yetkisine sahiptir. Bu pozisyon, ülkenin liderliğe ve iç ve dış politika ile ilgili tüm konularda kontrol altına almaktadır. Başbakan, Millî Meclis üyeleri tarafından seçilir ve bu nedenle genellikle parlamentodaki çoğunluk partisinin lideridir. Pakistan Anayasası'na göre başbakan, kabineyi atamaktan ve yürütme organını yürütmekten, icra onayı gerektiren icra kararları, randevular ve tavsiyeler almaktan sorumlu olan yürütme yetkilerine sahiptir.
Anayasa gereği başbakan, cumhurbaşkanına kritik konularda baş danışman olarak hizmet vermekte olup askeri liderliğin her bir kolunda atamada etkili bir rol oynamaktadır ve aynı zamanda ortak kurmay başkanları başkanlığı aracılığıyla kontrolünü sağlamaktadır. Başbakanın yetkileri, her bir şubenin hassas bir kontrol ve denge sistemi ile önemli ölçüde büyümüştür. 1960-73, 1977-85 ve 1999-2002 yılları arasında, yürürlükteki sıkıyönetim nedeniyle başbakanlık makamı boş kalmıştır. Bu dönemlerin her birinde, cumhurbaşkanı tarafından yönetilen askeri cunta başbakanın yetkilerine sahipti.
Günümüzdeki başbakan 4 Mart 2024 tarihinden itibaren Şahbaz Şerif'dır.
Sri Lanka Demokratik Sosyalist Cumhuriyeti başbakanı, bakanlar kurulundaki en kıdemli parlamento üyesidir. Sri Lanka'nın yürütme organında anayasal yürütmenin başı olan cumhurbaşkanından sonra en güçlü ikinci pozisyondur. Kabine, politikaları ve eylemleri için parlamentoya karşı kolektif olarak sorumludur. Başbakanın yetkileri ve işlevleri, makamın 1947'de oluşturulmasından bu yana birkaç kez değişmiştir.
Harini Amarasuriya 24 Eylül 2024 tarihinden itibaren başbakandır.
Cumhurbaşkanı, kendi görüşüne göre "Parlamentonun güvenini kazanma olasılığı en yüksek olan" bir milletvekilini başbakan olarak atar. Başbakan, bakanlar kurulunun anayasa hükümleri uyarınca görev yapmaya devam ettiği süre boyunca, başbakan görevinden istifa etmedikçe veya parlamento üyeliği sona ermedikçe görevde kalır.
Soulbury Anayasası uyarınca, 1947 yılında Seylan'ın Westminster sistemindeki hükümetinin başı olarak Başbakanlık makamı oluşturulmuştur. 1978 yılında, 1972 tarihli cumhuriyetçi anayasada yapılan ikinci değişiklikle, başbakanlık yetkilerinin çoğu, devlet başkanı olmanın yanı sıra hükümet başkanı ve bakanlar kurulu başkanı olarak yürütme başkanlığına devredildi. Sonuç olarak, başbakan hem bakanlar kurulunun kıdemli bir üyesi hem de cumhurbaşkanının halefi haline geldi. Eğer her ikisi de aynı siyasi partiden ise başbakan cumhurbaşkanının yardımcısı olarak görev yapar. Bazı durumlarda, cumhurbaşkanı parlamentodaki çoğunluk partisinden olmadığında veya ulusal bir hükümet kurulduğunda, başbakan cumhurbaşkanından farklı bir partiden atanır. Böyle bir durumda başbakan fiilen hükümetin başı olarak görev yapacaktır. 2015 yılında yapılan on dokuzuncu değişiklikle başbakanlığa belirli ölçüde yetkiler iade edilmiştir.
Başbakan, cumhurbaşkanından sonra öncelik sıralamasında ikinci sırada yer alır. Başbakan, Anayasa Konseyinin, Milli Güvenlik Konseyinin üyesi ve bakanlar kurulunun en kıdemli üyesi olacaktır.
Anayasa uyarınca başbakan, cumhurbaşkanına tavsiyelerde bulunma konusunda resmi yetkiye sahiptir:
Anayasaya göre, cumhurbaşkanlığı makamının boşalması halinde, başbakan "bu boşalmanın meydana gelmesinden yeni cumhurbaşkanının göreve başlamasına kadar geçecek süre içinde cumhurbaşkanlığı makamına vekâlet eder ve başbakanlık makamına vekâlet etmek üzere Bakanlar Kurulunun diğer bakanlarından birini görevlendirir". Böyle bir durumda, Başbakanlık makamının boşalması veya başbakanın görev yapamayacak durumda olması halinde, Cumhurbaşkanlığına Meclis başkanı vekalet eder.
Cumhurbaşkanı, hastalık, Sri Lanka'da bulunmama veya başka herhangi bir nedenle cumhurbaşkanının makamının yetkilerini, görevlerini ve işlevlerini kullanamadığı, yerine getiremediği ve yerine getiremediği bir süre için Başkanlık makamının yetkilerini, görevlerini ve işlevlerini kullanmak, yerine getirmek ve yerine getirmek üzere başbakanı atayabilir.
Başbakanın resmi ikametgahı en yaygın olarak Temple Trees olarak anılan "Başbakanlık Konutu"dur. Başbakan, tatil kasabası Nuwara Eliya'daki Başbakanlık Köşkü'nü tatil konutu olarak kullanmaktadır. Başbakanlık Ofisi, Kolombo'da Sir Ernest de Silva Mawatha (eski adıyla Çiçek Yolu) üzerindeki Sirimathipaya'da yer almaktadır.
Son yıllarda Temple Trees, Kumaratunga ve Rajapaksa gibi bazı Sri Lanka cumhurbaşkanları tarafından da kullanılmış, Wickremesinghe gibi bazı başbakanlar ise kendi kişisel konutlarında kalmayı tercih etmişlerdir.
Başbakan kara seyahatlerinde zırhlı siyah bir Mercedes-Benz S Serisi (S600) Pullman Guard olan başbakanlık arabasını kullanmaktadır. Yurtiçi hava seyahatleri için Sri Lanka Hava Kuvvetlerinin 4 No'lu (VVIP/VIP) Helikopter Filosu'na ait helikopterler kullanılırken, uzun mesafeli seyahatler için Sri Lanka Havayollarının düzenli uçuşları kullanılmaktadır.
Geleneksel olarak başbakanın güvenliği Sri Lanka Polisi tarafından sağlanmıştır. Başbakanlık makamının 1948 yılında kurulmasının ardından, S. W. R. D. Bandaranaike kişisel koruma memurunu görevden alana kadar, başbakanın kişisel koruması için Seylan Polis Gücünden bir müfettiş yardımcısı görevlendirilmişti. Bandaranaike'nin suikastı sırasında konutunun girişinde sadece tek bir polis memuru nöbet tutuyordu. Suikastın ardından, birbirini izleyen başbakanlara bir müfettiş yardımcısı başkanlığında bir polis koruması verildi. Bu koruma 1962 darbe girişiminin ardından ve 1971 JVP ayaklanması sırasında Ordunun Saha Güvenlik Müfrezesi tarafından desteklendi. Günümüzde başbakanın güvenliğinden Başbakanlık Güvenlik Birimi sorumludur.
Sri Lanka'daki öncelik sıralamasında başbakan, cumhurbaşkanından sonra ancak Meclis başkanından önce yer almaktadır.
Seylan Başbakanlığı makamı, 1947 yılında Seylan Bağımsızlık Yasası ve 1947 Konseyindeki Seylan (Anayasa ve Bağımsızlık) Emirleri uyarınca Soulbury Komisyonunun tavsiyeleri doğrultusunda Seylan Dominyonu'nun kurulmasıyla Seylan'ın kendi kendini yönetmeye başlamasıyla, sömürge dönemindeki Seylan baş sekreteri makamının yerine kurulmuştur. Yeni kurulan Birleşik Ulusal Partinin lideri D. S. Senanayake ilk başbakan oldu. Eski genel sekreterin kapsamını ileriye taşıyan başbakan, dış işleri ve savunma bakanı olarak dış işleri ve savunma portföylerini elinde tuttu.
1972 yılında Sri Lanka'nın cumhuriyet olmasıyla birlikte bu makamın adı Sri Lanka başbakanı olarak değişmiştir. Westminster temelli bir siyasi sistem kurulduğunda başbakan hükümetin başıydı ve bu nedenle o dönemde ülkenin en güçlü siyasi makamına sahipti. Bu durum 1978'de yapılan anayasa değişikliği ile değişti ve yürütme başkanlığı oluşturularak cumhurbaşkanı hem devletin hem de hükümetin başı haline geldi. 1978 yılına kadar başbakan aynı zamanda savunma ve dışişleri bakanıydı. Başbakan, cumhurbaşkanı tarafından bakanlar kurulunun bir üyesi olarak atanır. Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması halinde, Parlamento halefini seçmek üzere toplanana ya da yeni bir cumhurbaşkanı seçmek üzere yeni seçimler yapılana kadar başbakan cumhurbaşkanına vekalet eder. Cumhurbaşkanı Dingiri Banda Wijetunge'nin durumu da böyleydi. UNP lideri Ranil Wickremesinghe altı kez başbakanlık görevinde bulunurken, eski UNP lideri Dudley Senanayake ve eski Sri Lanka Özgürlük Partisi lideri Sirimavo Bandaranaike sırasıyla dört ve üç kez bu göreve atanmıştır. 2015'te anayasada yapılan 19. değişikliğin kabul edilmesiyle başbakana bakanları atama ve kabineyi yönetme konusunda daha fazla yetki verildi.
26 Ekim 2018 tarihinde eski cumhurbaşkanı Mahinda Rajapaksa, görevdeki başbakan Ranil Wickremesinghe'yi görevden alarak Cumhurbaşkanı Maithripala Sirisena tarafından başbakan olarak atandı. Wickremesinghe, görevden alınmanın anayasaya aykırı olduğunu belirterek durumu kabul etmemiş ve bu durum anayasal bir krize yol açmıştır.
3 Aralık 2018'de bir mahkeme Mahinda Rajapaksha'nın görevde kalmasını engelleyen bir ara emir yayınladı. 16 Aralık 2018 tarihinde Ranil Wickremesinghe yeniden başbakan olarak atanmış ve kriz sona ermiştir.
Mart 2022'de Sri Lanka'da ülkenin kötü ekonomik yönetimine misilleme olarak hükümet karşıtı protestolar patlak verdi ve bu durum ada ülkesinin bağımsızlığından bu yana yaşadığı en kötü ekonomik krize yol açtı. Protestocular Sri Lanka'daki ekonomik istikrarsızlıktan on yıllardır Sri Lanka siyasetine hakim olan Rajapaksa ailesini sorumlu tuttu. 9 Mayıs 2022'de Başbakan Mahinda Rajapaksa protestoların ortasında istifa mektubunu sundu. Üç gün sonra, 12 Mayıs 2022'de Cumhurbaşkanı Gotabaya Rajapaksa, deneyimli siyasetçi Ranil Wickremesinghe'yi başbakan olarak atadı.
9 Temmuz 2022'de protestocular cumhurbaşkanının resmi konutu olan Cumhurbaşkanlığı Sekretaryasını basmış ve Başbakan Ranil Wickremesinghe'nin şahsi konutunu ateşe vermiştir. Bunun üzerine Cumhurbaşkanı Gotabaya Rajapaksa 13 Temmuz 2022'de Sri Lanka'yı terk etti ve yokluğunda Sri Lanka Anayasası'nın 37. (1) maddesi uyarınca Başbakan Ranil Wickremesinghe'yi cumhurbaşkanlığına vekâleten atadı. Rajapaksa bir gün sonra resmen istifa etti ve Wickremesinghe cumhurbaşkanı vekili olarak atandı. Ranil Wickremesinghe 20 Temmuz'da Sri Lanka Parlamentosu tarafından Sri Lanka cumhurbaşkanı seçildi. İki gün sonra, 22 Temmuz'da Wickremesinghe, Dinesh Gunawardena'yı Sri Lanka başbakanı olarak atadı.
Ürdün başbakanı, Ürdün Haşimi Krallığı hükûmetinin başıdır .
Başbakan, kendi kabinesini oluşturmakta serbest olan Ürdün Kralı tarafından atanır. Ürdün Parlamentosu daha sonra güven oyu ile yeni hükûmetin programlarını onaylar. Bir başbakanın görev süresi için anayasal sınır yoktur ve başbakanların birkaçı birbirini izlemeyen birden çok dönemde hizmet etmiştir.
Başbakanlık, Ürdün hükûmetinin başbakanın sekreteryası olarak görev yapan merkezi kurumudur.
Ana başlık: Ürdün başbakanları listesi
Yemen Cumhuriyeti başbakanı, Yemen hükûmetinin başkanıdır.
Yemen Anayasası'na göre başbakan, cumhurbaşkanı tarafından atanır ve başbakan ve kabineleri Temsilciler Meclisinin güvenoyunu kazanmalıdır.
Yemen Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi 5 Şubat 2024 tarihinde aldığı bir kararla Dışişleri Bakanı Ahmed Avad bin Mübarek'i ülkenin yeni başbakanı olarak atadı. Bin Mübarek, 3 Mayıs 2025 tarihinde görevinden istifa etti ve bunu sosyal medyada yaptığı bir paylaşımda duyurdu. Paylaşımda, "devlet kurumlarını reform etmek ve gerekli kabine değişikliğini gerçekleştirmek için gerekli kararları alamadığını" belirtti.
Anadoluculuk veya Anadolu milliyetçiliği, Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılışı sırasında güçlenen ümmetçilik, Osmanlıcılık ve Turancılık gibi akımlara tepki olarak gelişmiştir. Irk esasına dayanmak yerine, Anadolu coğrafyasında yaşayan herkesi merkeze koymuştur. Genellikle Anadolu adı altında birleşilmesi gerektiğini düşünen kimseleri kapsar.
Anadoluculuk, 20. yüzyıl başlarında Türkiye'nin özel şartlarının bir sonucu olarak aydınlarca benimsenen yeni bir kimlik ve ideolojidir. I. Dünya Savaşı'ndan yenik çıkan ve parçalanan Osmanlı İmparatorluğu'ndan geriye kalan Anadolu topraklarını merkeze alarak ortaya konulan yeni tür siyaset etme ve kimlik edinme sürecini temsil eden Anadoluculuk, ilkin Millî Mücadele döneminde savunulmuş, çoğu aydın tarafından da sempati ile karşılanmıştır.
Anadoluculuk, ilk kez 1918 yılında ortaya atılmış ve büyük öğreti ve hareketlere (Turancılık, Osmanlıcılık ve İslamcılık) tepki olarak çıkmıştır. Anadolu coğrafyasını kimliğin temel kurucu unsurlarının en önemlileri arasına sokmuştur. Bu haliyle de toprağa dayalı bir ulus ve ulusçuluk anlayışını temsil etmiştir.
Anadoluculuk, Türk düşünce ve siyasal tarihinde çok sayıda taraftar bulmuş, kimileri bu hareket ve ideoloji için öncü olmuşken, kimileri de belli bir dönem Anadoluculuğun etkisinde kalmış ve sonra bu bakış açısını terk etmiştir. Özellikle, Millî Mücadele sürecinde hemen hemen bütün aydınların ilgisini çeken Anadoluculuk, Cumhuriyet'le birlikte farklılaşma yaşamış ve birçok Anadolucu yaklaşım biçimi ortaya çıkmıştır.
Anadolu Mecmuası (1924), bu farklılaşmanın en önemli basamağını oluşturmuştur. Farklı düşünsel çerçeve içinde ve farklı dönemlerde Anadolucu yaklaşım biçimlerinin öncüleri arasında Mükrimin Halil Yinanç, Remzi Oğuz Arık, Cevat Şakir Kabaağaçlı ve Nurettin Topçu sayılabilir. Her biri farklı bakış açısıyla Anadoluculuk hareketini yorumlayıp bir yapıya kavuşturmuştur. Bu isimlerin dışında birçok aydın da Anadoluculuğa ilgi duymuş, öncüler kadar olmasa da bu ideolojiye katkıda bulunmuş ve belli bir dönem Anadoluculuk çerçevesinde kalarak üretimde bulunmuştur. Bu isimlerin tipik bir temsilcisi olarak Hilmi Ziya Ülken anılabilir.
Anadoluculuk düşüncesi, vatan, millet ve milliyetçiliğe ilişkin temel bazı kavramlarda ortak paydalara sahip görünse de modernleşme, sanayileşme, teknoloji ve din gibi konularda farklı anlayış ve vurgular nedeniyle bağdaşlık arz etmez.
Halkçılık, narodnik ve popülizmden etkilenmiş, popülizm şeklinde değil demokrasilerin yoluyla Türkiye'den dünyaya çıkan düşüncedir. Halkçılık Beyannamesi ve Atatürk'ün Halkçılık ilkesi de bu görüşlerden etkilenmiştir.
Sultan Abdülaziz döneminde başta Ali Suavi olmak üzere kimi Osmanlı aydınları Rusya'daki narodnik hareketinden etkilenerek halkın sorunlarıyla ilgilenmeye başladılar. 19. yüzyılın sonlarında başta Mehmet Emin Yurdakul olmak üzere birçok edebiyatçı halkçılıktan etkilenmişti. 1908 Devrimi'nden sonra halk sözcüğü geniş bir kullanım alanı buldu. Halkçılık, uzun bir süre iyiliksever aydınların kitlelerin yararına harekete geçmesi olarak düşünülmüştü.
Bu anlayış I. Dünya Savaşı sonrasında değişmeye başladı. Ziya Gökalp 1918'de Sovyet Devrimi'nden kısa bir süre sonra, Durkheim'in etkisiyle sınıf çatışmasının kötü olduğu sonucuna varıyor, karşı çıkıyor ve buna karşı halkçılığı savunuyordu. Gökalp halkçılığı şöyle tanımlıyordu:
"Eğer bir toplum birkaç katman veya sınıftan oluşuyorsa, o zaman eşitlikçi bir toplum değildir. Halkçılığın amacı katman veya sınıf farklılıklarını bastırmak ve bunların yerine, birbirleriyle dayanışma içinde olan meslek gruplarından bir sosyal yapı oluşturmaktır. Başka bir deyişle, halkçılığı şöyle özetleyebiliriz: sosyal sınıflar yoktur, meslekler vardır!"
Bu yaklaşım büyük oranda solidarizme işaret ediyordu.
Yusuf Akçura da kendi görüşlerindeki 2 esas fikri şöyle açıklamıştı:
"İki esâsi (esaslı) fikir vardır ki onların doğruluğuna tâ gençliğimden beri, kâni ve mümin (ikna olmuş ve inanmış) idim; ve elimden geldiği kadar da o iki fikrin hizmetçisi olmaya çalıştım. Bu iki fikirden birisi milliyetçilik (nasyonalizm), diğeri halkçılık (demokratizm)’dır."
Bu anlayış Türk Kurtuluş Savaşı boyunca milliyetçileri, özellikle de Kemalistleri büyük oranda etkiledi. Her ne kadar Gökalp'in önerdiği korporasyonlar gerçekleştirilmediyse de, halkçılık ilkesi, sınıf dayanışması fikriyle Kemalist liderler tarafından kabul edildi. Başta Atatürk olmak üzere Kemalist liderler Türkiye'de henüz sınıfların gelişmemiş olduğunu vurguladılar. Dayanışma fikrini de olası bir komünist devrimle ve sınıf çatışması düşüncesiyle mücadele edebilmek üzere benimsediler. Ayrıca bunu tek parti sisteminin gerekçesi olarak gördüler.
Halkçılık ilkesi, her şeyden önce “Halkın halk tarafından halk için idaresi” anlamına gelen ilerici, batılı gerçek bir demokrasinin gerçekleşip yerleşmesi amacına yönelmiştir. Aynı zamanda ulusal egemenliği ön planda tutar. Devlet, vatandaşın refah ve mutluluğunu amaçlar. Vatandaşlar arasında iş bölümü ve dayanışmayı öngörür. Ulusun devlet hizmetlerinden eşit bir şekilde yararlanmasını sağlar. Atatürk’ün halkçılık ilkesinden anlaşılan; toplumda hiçbir kimseye, zümreye ya da herhangi bir sınıfa ayrıcalık tanınmamasıdır. Herkes kanun önünde eşittir. Halkçılık ilkesine göre; hiçbir kimse başkalarına karşı dinsel, dilsel, ırksal veya mezhepsel açıdan üstünlük sağlayamaz.
Halkçılık, Mustafa Kemal tarafından kurulan Cumhuriyet Halk Partisi'nin programında şu şekilde tanımlanmıştır: "Bizim için insanlar yasa önünde tamamen eşit muamele görmek zorundadır. Sınıf, aile, fert arasında bir ayrım yapılamaz. Biz, Türkiye halkını çeşitli sınıflardan oluşan bir bütün olarak değil, sosyal yaşamın gereksinimlerine göre çeşitli mesleklere sahip olan bir toplum olarak görmekteyiz." Fakat kolektivizm ile karıştırılmamalıdır, Atatürk'ün burada bahsettiği "halkçılık", sol ülkelerin kullandığı toplumcu bir ideoloji değildir ve bireycilik ile ters değildir. Atatürk'ün halkçılığı, 1935 CHP programında bahsedildiği üzere sınıfların ortak dayanışması üzerine kurulu solidarizmi ve toplumsal ayrımcılığın (din, dil, ırk vb.) bitirildiği egaliteryenizmi savunur.
Kadın-erkek eşitliği konusunda gerekli önlemlerin alınmış olması; öğretim birliğinin gerçekleştirilmiş olması; her yurttaşın öğrenebileceği yeni bir Türk alfabesinin hazırlanması ve her yurttaşın devlet organları önünde eşit muamele görmesi konusunda alınan önlemler halkçılık ilkesini destekler niteliktedir.
Ahmet Taner Kışlalı'ya göre Kemalist halkçılık, toplumun en yoksul ve en eğitimsiz kesimini güçlendirmek, toplumsal dayanışmayı sağlamak istiyordu.
Vedat Nedim tarafından Son Telgraf gazetesinde şu sözlerle "Halkçılık" programı eleştirilmiştir:
"Halk her yerde ve her memlekette iktisadi ve sosyal menfaatleri birbirine uymayan hatta birbirine zıt sınıfların toplamıdır. Sınıf kavramı inkâr kabul etmez bir kötülüktür. Halk Fırkası'nın hangi sınıfa dayandığını öğrenmek istiyorsanız şehir ve kasabalardaki dayandığı kişilerine bakınız. Göreceksiniz ki hepsi istisnasız ya mütegallibe ya eşraf ya tüccar yahut da burjuvalaşmaya yeltenen asker ve münevverler sınıfına mensupturlar. Bu zümreler ise Türkiye halkının gayet gülünç bir azınlıklarını temsil ederler."
A. Şnurov, Türkiye Proletaryası kitabında "halkçılık" söylemini "sınıf uzlaştırıcılığı" olarak tanımlayarak eleştirmiştir:
"Bütün bu süslü sözler ile «uzlaştırıcı» tedbirler altında proletaryanın sınıf düşmanı gayet bariz bir şekilde görünüyor. Yürürlükteki iş hukukuna bir göz atmak kafidir. Sendikalar hemen hemen yasaklanmıştır; kurulmasına izin verilen federasyon ve dernekler hayır işleriyle yetinip devlet kontrolü altında çalışmak zorundadır. 1923 yılında emperyalistlere karşı silahlı mücadele bitince, İzmir'de bir İktisat Kongresi yapıldı. Bu kongrede halk adına ülkenin bundan sonraki yönetimine bir yön verdirilecekti. Oysa, ekseri delegeler tüccar, büyük toprak sahibi, ağa ve bir takım ufak sana­yi işletmesi sahibinden ibaretti. Toplantıya katılan delegeler, yol parasını ve İzmir'deki masrafları kendi keselerinden ödemek zorundaydılar. Bu da yalnız zenginlerin harcı idi. İşçi delegeleri arasında gerçek işçi yarıdan azdı. Hepsi İstanbul'dan, İzmir'den ve başka Batı sahil şehirlerinden gelmişti ki bu şehirlerden İzmir'e seyahat hepsinden ucuzdu. İşçi delegeleri arasında atölye çalıştıranlar, eski bir vali, hatta imamlar dahi vardı. İzmir Kongresi'nde işçi delegeleri, iş hukukunun kanunlaştırılmasını, 8 saatlik işgünü, birlik kurma ve toplantı hakkı, işverenlerle toplu sözleşme, yapma hakkı istiyordu. Hükûmet yeni kanunlar çıkarmayı vadetmekle beraber, ne birlik, ne de federasyona izin veremeyeceğini kesinlikle bildirdi. Bu zayıf vaadler dahi sadece birer vaatten ibaret kaldı..."
Beş Hececiler (Hecenin Beş Şairi, Hececiler, Hecenin Beş Ozanı), I. Meşrutiyet'ten sonra hece vezniyle ve konuşulan halk diliyle, Millî Edebiyat akımının görüşleri doğrultusunda şiir yazan beş şairin Türk edebiyatındaki genel adıdır.
Bu grubu oluşturan beş şair: Orhan Seyfi Orhon, Enis Behiç Koryürek, Halit Fahri Ozansoy, Yusuf Ziya Ortaç ve Faruk Nafiz Çamlıbel'dir.
Şiire I. Dünya Savaşı ve Millî Mücadele yıllarında başlamış ve aruz vezninde yazdıkları şiirlerle adlarını duyurmuş olan Beş Hececiler'in Türkçe ve hece vezniyle şiir yazmayı benimsemelerinde Ziya Gökalp'ın etkisi büyüktür. Daha çok şiirleriyle tanınmış ancak edebiyatın hemen her türünde eser vermişlerdir. Heceyi tiyatro eserlerinde de kullandıkları görülür. Millî zevke uygun olarak 11'li heceyi yaygın olarak kullanmışlardır.
Ortak bir sanat bildirileri olmayan bu şairlerin sanat ve edebiyat görüşlerinde tam bir uyum yoktur. Konuları işleyişlerinde de dağınıklık görülür. Kahramanlık, aşk, kadın, hasret, ayrılık, kıskançlık, inanma ihtiyacı, tabiat görüntüleri, hatıralar, ölüm, yalnızlık ve vatan konularına geniş yer vermişlerdir.
Hece veznine geçtikten sonra en çok koşma tipinde şiir yazmış; semai, türkü ve mâni tipinde başarılı örnekler vermiş olan Beş Hececiler, Batı edebiyatlarından alınan nazım biçimlerinden çapraz kafiye, sarmal kafiye, terza rima, sone, düz kafiye örnekleri verirler. Serbest düzenli biçimlerde üçlüler, dörtlüler, beşliler, altılılar, yedililer ve sekizlilerle şiir yazarlar. Şiirde kafiyeyi gerekli görürler. Kafiyenin zorla aranmamasını ve tabii bir şekilde doğmasını isterler. Yarım kafiyenin yerine tam, tunç ve zengin kafiyeyi kullanırlar. Bir ahenk unsuru olarak redife de geniş yer verirler.
Sade Türkçenin kullanılması ve yaygınlaşması üzerinde ısrarla dururlar. Konuşulan dili edebiyata yerleştirerek Türk edebiyatına katkıda bulunmuşlardır.
Türk şiirinin serbest vezne yönelmeye başlaması ile etkileri azalmıştır.
Beş Hececiler'e tepki olarak ortaya çıkan Cumhuriyet dönemi edebî topluluğu.[kaynak belirtilmeli]
Yedi Meşaleciler 1928 yılında yayımladıkları Yedi Meşale adlı dergi ile adlarını duyuran altı şair ve bir öykü yazarından oluşan topluluktur. Yedi sanatçıdan Kenan Hulusi (Koray) sadece öykü yazmıştır. Yedi Meşaleciler, Beş Hececiler'e tepki olarak ortaya çıkmışlar, Beş Hececiler'in şiirini sığ bulduklarını söylemişlerdir. Şiirle ilgili görüşlerini (poetikalarını) çıkardıkları Yedi Meşale adlı kitabın önsözünde (s. 3-4) açıklayan Cumhuriyet Dönemi'nin ilk edebî topluluğudur. Edebiyattaki ilkelerini "samimilik, canlılık ve devamlı yenilik" olarak açıkladılar. Edebiyat dünyasında bir tıkanıklık olduğundan yakınıyor, Türk şiirine yeni ufuklar açmayı hedeflediklerini belirtiyorlardı. Fransız edebiyatını örnek alıp izleyeceklerini söyleyen Yedi Meşaleciler hedeflerini gerçekleştiremediler.[kaynak belirtilmeli]
1928'de yayınladıkları "Yedi Meşale" adlı ortak kitapta yazılarını bir araya getiren topluluk şu isimlerden oluşmaktadır:
Müttefik zaferi