kaan39/turkish-wikipedia-dataset huggingface dataset:
Silifke ilçesini Göksu (Kalykadnos) Irmağı ortadan ikiye ayırmaktadır. Göksu Irmağı'nın denize ulaştığı delta ve bu deltada oluşan Akgöl ve Paradeniz lagünleri, dünyanın önemli kuş toplanma merkezlerinden ve sulak alanlarından biridir. Bu nedenle Ramsar alanı ilan edilmiştir.
İlçeye bağlı Yeşilovacık beldesi sınırları içinde bulunan koylar, Akdeniz foklarının üreme bölgesidir. Akdeniz'in önemli tatil beldelerinden olan Susanoğlu ve Taşucu; Silifke'ye bağlıdır.
İlçenin merkez nüfusu 1980'de 25.000'i bulmazken; 1990'da 47.000'e, 2000'de 65.000'e dayanmıştı. İlçe merkez nüfusu 2007 yılı nüfus sayımına göre 52.961'e düşmüştür. 2008 yılı sayımına göre merkezde nüfus 50.000 olup köyleriyle birlikte 114 bine yaklaşmıştır. Halk, yaz aylarında yaylalara ya da deniz kenarındaki yazlık evlerine taşınır.
Silifke, Toroslar'daki köylerde Türkmen Yörük nüfusu barındırır. Silifke'de en son Yörük kollarından Sarıkeçililer bulunmaktadır. 3-4 tane de Tahtacı mahallesi bulunmaktadır. Tahtacılar, kerestecilik ve orman ürünleriyle geçimlerini sağlayan Alevî Türkmenlerdir. Kent merkezindeki Say Mahallesi, kalabalık bir Abdal mahallesidir. Abdallar da Alevî inancına sahiptirler. Otogara yakın mahallelerde ise yoğunlukla Girit, Selanik ve Kıbrıs göçmenleri yaşamaktadırlar. Tarihi açıdan geçmişte yörede Rum ve Ermeniler de yaşamıştır.
Silifke Ovası alüvyonlu bir ova olduğu için toprağı çok verimlidir. Seracılığın yaygın olması nedeniyle burada yılda 3 tür ürün alınabilmektedir. Silifke'de domates, salatalık, çilek, çeltik, yerfıstığı, kabak, yeşil fasulye, yer kirazı gibi birçok tür meyve ve sebze yetiştiriciliği yapılmaktadır. Son dönemlerde Silifke'de sebzeciliğin yanı sıra portakal, mandalina, limon (narenciye), zeytin, nar, kayısı, şeftali, erik, üzüm, elma ve armut gibi meyveler yetiştirilmektedir.
Büyükbaş ve küçükbaş hayvancılığın yanında tavuk ve balık çiftlikleri de vardır. Balık çiftlikleri hem tatlı suda hem de denizde kurulmuştur. Tatlı suda alabalık denizde ise levrek ve çipura yetiştirilmektedir. Ayrıca Silifke'nin kırsal bölgesinde, keçi ve koyun yetiştiriciliği de yapılmaktadır.
Turizm, ilçenin sahip olduğu önemli değerlerdendir. Silifke Kalesi, Cennet-Cehennem Obrukları, Jüpiter Tapınağı, Aphrodisias Antik Kenti (Tisan Yarımadası), Barborossa Koyu, Astım Mağarası, Uzuncaburç, Ayatekla, Tokmar Kalesi, Liman Kalesi ve Mancınık Kalesi yöredeki turistik merkezlerdir.
Silifke'ye özel birçok yemek türü vardır. Bunlardan en önemlileri; yüksük (yüzük) çorbası, batırık, arabaşı, ülübü ve keşkektir. Tatlıları arasında ise mekik tatlısı, en önemlilerindendir. Silifke'nin en önemli ve en meşhur ürünleri, yoğurt ve ayrandır. Yörenin köylülerine ve ağız tadını bilenlere göre en iyi ayran, yayık ayranıdır.
Silifke, folklorik açıdan da önemli bir bölgedir. Halk oyunları, kilim dokumacılığı ve el sanatları gelişmiştir. "Halk oyunu" denildiğinde ilk akla gelen yörelerden biri olan Silifke'nin folklor ekibi, uluslararası pek çok organizasyonda Türkiye'yi temsil etmiştir. Silifke oyunları kıvrak tarzdadır. Silifke'nin Yoğurdu, Türkmen Kızı, Çiftetelli, Elmas zeybeği, Kıbrıs Zeybeği, Hamçökelek, Çaya Vardım Zeybeği, Portakal Zeybeği, Bahçeye Gel Görelim(Mandilli),Yayla Yolları, Aşık ile Maşuk, Aslan Mustafa ve Keklik oyunları en bilinen folklorik danslardır. Silifke'de genelde Türkmen göçmenleri olduğu için bazı oyunlar, Türkmenler için düzenlenmiştir.
Silifke'de her yıl 20-26 Mayıs tarihleri arasında Uluslararası Müzik ve Folklor Festivali düzenlenir. Festivalde çeşitli konserler düzenlenmekte, ırmak boyunca uzanan yürüyüş yollarında standlar ve yörük çadırları kurulmaktadır. Yörük çadırlarında halka geleneksel yöre yemekleri sunulmaktadır.
1933 yılında bazı vilâyetlerin ilçeye indirilmesi ile ilgili bir kanunla İçel ilinin merkezi Silifke lağvedilip Mersin ve İçel illeri birleştirilerek merkezi de Mersin oldu. Böylece Silifke, "İl" unvânını kaybetmiştir. 2002 yılında ise hükûmetin aldığı bir kararla Karamanoğulları’nın Türkçe olarak bu bölgeye verdiği "İçel" ismi; tarihe karıştı. İçel ismi; sâdece Silifke, Mut, Gülnar, Aydıncık, Bozyazı ve Anamur'u değil, komşu illere bağlı olan Ermenek ve Gazipaşa ilçelerini de kapsayan Taşeli Yöresi'ni tanımlamaktadır.
2012 verilerine göre:
Tespitlere göre Helenistik veya erken Roma dönemine ait olduğu anlaşılan kale, geçirdiği onarım ve değişiklikler sonucu bugün bir Ortaçağ kalesi görünümündedir.
Silifke'ye hakim, 185 m yüksekliğinde bir tepe üzerinde yapılmış olan ve etrafı kuru hendekle çevrili oval biçimdeki kalenin içinde kemerli galeriler, su sarnıçları, depolar ve diğer yapı kalıntıları bulunmaktadır.
Ünlü gezgin Evliya Çelebi Seyahatname'sinde, 17. yüzyılda Silifke Kalesi'nin 23 burcu olduğunu, içinde bir cami ve 60 ev bulunduğunu yazar. Ancak burçların bir kısmı ve kale içi tamamen yıkık durumda olduğundan bunun tam tespitini yapmak mümkün olmamıştır. Hâlen görülebilen 10 adet burç mevcuttur. Tarihi köprü şehir merkezinin ortasından geçen Göksu (Kalykadnus) Nehri'nin üzerindedir. MS 77-78 yıllarında Kilikya Valisi L.Octavius Memor tarafından dönemin imparatoru Vespasianus ve oğulları Titus ile Domitianus adına yaptırılmış olduğu 1870 yılında yapılan bir onarımda bulunan taş kitabeden anlaşılmaktadır. Yedi gözü bulunan ve Roma uygarlığı örneklerinden biri olan Taşköprü, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde onarım görmüştür. Yakın zamanda yapılan bir yol düzenlemesi sebebiyle köprünün 3 ya da 4 gözü yok olmuştur. MS 2. yüzyılda yapılmış olduğu anlaşılan Roma tapınağı 5. yüzyılda planında önemli değişiklikler yapılarak kiliseye dönüştürülmüştür. Şehir merkezinde bulunan doğu ile güney yanlarındaki sütun tabanlıkları orijinal şekilde korunmuş olan tapınağın uzun kenarında on dörder, kısa kenarında sekizer sütun bulunmaktaydı. Ancak her biri 10 m boyundaki Korint başlıklı bu sütunlardan bugün sadece biri ayakta kalmış olup 3 tanesi de yıkılmış durumda yerdedir. Tapınağın çok sayıdaki mermer sütunları Reşadiye Camii'nin bahçe eklemesinde, anıt tabiri kullanılan alanda ve bazı evlerin bahçe kapılarında süsleme olarak kullanılmak üzere, sütun tabanları ve sütun üstleri resmî daireler ve ikametlerin bahçelerini ve kapı önlerini süslemek için yerlerinden alınmıştır.
1980 yılında Kültür Bakanlığınca başlatılan kazı çalışmaları son bulmuştur. MS 5. yüzyılda yaşamış tarihçi Zosimos: “Tapınak, ovadaki ürünlerine musallat olan çekirgelerden kurtulmak için Güneş ve Sanat Tanrısı Apollon'dan yardım isteyen ahali tarafından, çekirgeler Apollon'un gönderdiği kuş sürüsünce yok edilince O'na bir şükran ifadesi olarak yaptırılmıştır” diyorsa da Zeus adına yaptırıldığı da söylenmektedir. Silifke Kalesi'nin eteğinde, Bizanslılardan kalma bu su deposu 46 m uzunluğunda, 23 m genişliğinde ve 14 m derinliğinde olup, içine doğu köşesindeki helezonik merdivenle inilmektedir. Sarnıç, bütün bir kaya parçasının hayret verici bir şekilde anılan ölçülerde oyularak oluşturulmuştur. Anadolu sarnıç mimarisinde örneği az görülen Tekirambarı su sarnıcının tüm duvarları, su sızmasını önlemek ve ayrıca anıtsal bir özellik vermek için düzgün kesme taşlarla desteklenmiştir; alan uzun kenarında 8, kısa kenarında 5 yuvarlak kemerli niş oluşturulmuştur.
1980 yılında Kültür Bakanlığınca şehir merkezinde yapılan bir kazıda, gymnasium olabileceği tahmin edilen “opus-sectile” tekniğinde yapılmış renkli mozaik tabanlı bir mekân ortaya çıkarılmıştır. MS 2. yüzyıl Roma dönemine ait olduğu belirlenen bu kalıntıda ayrıca üzeri yazıtlı iki heykel altlığı ile 2 m boyunda başı kopmuş mermer bir imparator heykeli de bulunmuştur. Heykelsiz altlıkların biri üzerindeki yazıtta Silifkeli T. Aelius Aurelius Maron adındaki bir güreşçinin başarıları anlatılmaktadır. Mozaik tabanın ortasında bulunan 1,80 m çapındaki mermer levhada sekiz satırlık bir kitabe vardır. Burada, mermer konuşturularak bir onarım anlatılmakta ve şöyle denilmektedir: “Zamanın aşındırdığı ben taban döşemesini, kadınların sultanı, Ares-sever Zenon'un eşi, düşünceleri ve yaptıklarıyla fevkalade bir insan olan Paulina cömertçe süsledi ve ilgisini esirgemedi benden. Yaşlılık nedeni ile etkileyici özelliğimi yitirmiştim; oysa şimdi bu akıllı ve kusursuz kadın sayesinde mermer süslemeler içinde daha da ışıldıyorum ve külfetli bir yaşlılıktan sonra gençliğe geri dönüyorum.”
İsa'nın havarilerinden Tarsuslu Pavlus Konya'da Hristiyanlığı yaymak için gittiği sırada ona yürekten inanan bir kızla tanışır. Bu kız Aya Tekla'dır. Pavlus inancını yaymak için Yalvaç'a doğru yola çıktığında Aya Tekla'ya da Silifke ve yöresini Hristiyanlaştırması görevini verir. Bu yüzden de Aya Tekla Silifke'ye gelerek bugün "Meryemlik" denilen yerdeki mağara kilisede yaşamaya başlar. Önce halk tarafından benimsenmez fakat çeşitli ilaçlar yaparak Silifkelilere derman olmaya çalışır ve başarılı olur. Günden güne kazandığı güçten ve artan taraftarlarından çekinen ve korkan Silifke'nin ileri gelenleri Aya Tekla'yı öldürtmeye karar verirler. Bütün gücünü bekaretinden aldığına inandıkları Aya Tekla üzerine dört beş tane serseri gönderirler. Fakat serseriler mağaraya girdiklerinde Aya Tekla üstündeki büyük beyaz şalı onların üstüne atarak bir anda gözden kaybolur ve bir daha da gören olmaz. Rivayete göre Aya Tekla'nın bulunduğu mağaradan Silifke Kalesi'ne çıkan gizli bir yol bir tünel vardır ve Aya Tekla buradan kaçıp gizlenerek kurtulmuştur. Aya Tekla'dan sonra gizlendiği mağara yöredeki gizli Hristiyanların kilisesi olmuş daha sonra Roma İmparatorluğu Hristiyanlığı kabul edince de mağara üstüne büyük bir kilise inşa edilmiştir. Bugün hâlen Aya Tekla mağara kilisesi dünyanın ilk kiliselerinden biri olup Hristiyan dünyasının da hac yerlerinden biridir. Eski Aya Tekla ikonası ve tablosu Kıbrıs'a kaçırılmıştır.
Wikimedia Commons'ta Silifke ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
Artvin, Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nin Doğu Karadeniz Bölümü'nde yer alan, Karadeniz'e kıyısı bulunan bir ildir. Şehir Türkiye'nin kuzeydoğusunda, Gürcistan sınırında yer alır. Doğusunda Ardahan, güneyinde Erzurum ve batısında Rize vardır.
2019 yılı verilerine göre nüfusu 170.875'tir. Bu nüfusun %62,4'ü şehirlerde yaşamaktadır. İlin yüzölçümü 7.436 km²'dir. İlde km²'ye 23 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 30'dur.) İl merkezinin denizden yüksekliği 530 m'dir.
2020 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 9 ilçe, 9 belediye, bu belediyelerde 39 mahalle ve ayrıca 320 köy vardır.
Coğrafi ve kültürel özellikleri, Anadolu'nun diğer bölgelerinden belirgin şekilde farklıdır. Yüzey şekilleri çok engebelidir. İklim çeşitliliği fazladır. İlin en önemli akarsuyu, 1956 yılına kadar ilin adı olan Çoruh'a adını veren Çoruh Nehri'dir. Boğalarıyla meşhur olan Artvin’in simgesi de boğadır. Artvin il topraklarının yaklaşık %55'ini ormanlık alanlar kaplamıştır. Murgul'da bakır madeni vardır. Tarihte genellikle Livane ve Çoruh adıyla bilinirdi. Artvin il nüfusunu Gürcüler, Hemşinliler, Türkler ve Lazlar oluşturur.
Artvin, millî parklarıyla ünlüdür. Şavşat ilçesinde bulunan Karagöl Sahara Millî Parkı içerisinde bulunan Şavşat-Karagöl ve Borçka-Karagöl turistik yerlerden bazılarıdır. Camili yöresi, başta Efeler-Gorgit Tabiatı Koruma Alanı olmak üzere Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından biyosfer rezerv alanı olarak ilan edilen Türkiye'deki tek bölgedir. Bu özelliğiyle uluslararası düzeyde korunması gereken doğal miras alanlarından biri olarak kabul edilmektedir.
İlin bir önceki adı Çoruh olup, TBMM'de kabul edilen 17 Şubat 1956 tarih ve 6668 sayılı kanunla Artvin olmuştur.
Toprak yapısının elverişsiz olması ve bilim merkezlerinden uzaklığı nedeniyle planlı ve bilimsel arkeolojik çalışmalar yapılamamıştır. 1933 ve 1955 yıllarında Yusufeli ve Şavşat yörelerinde halk tarafından bulunan bakır baltaların MÖ 4000-3000 yıllarına ait olduğu düşünülmektedir. Aynı yörede bulunan tunç baltaların MÖ 3000-2000 yıllarına ait olduğu bilinmektedir.
Artvin ve çevresi, tarih öncesi dönemlerde Cilalı Taş Devri ile başlayıp, ardından Bakır, Tunç ve Demir çağlarını sırayla geçirmiştir. MÖ 10 bin ile 8 bin yıllarından kalma Cilalı Taş Devri'ne ait insan izleri, Artvin'de de bu çağlarda insanların yaşadığını göstermektedir. Bulunan madeni eşyalar ise tarih öncesi devirlerin sırasıyla yaşandığını belgelemektedir.
Artvin ilinin Osmanlı yönetimine ne zaman geçtiği konusunda kesin bir bilgi ya da belge yoktur. II. Mehmed'in Tzaniti Krallığı'nı yıkarak Karadeniz bölgesinin kıyı kesimini Artvin ilinden itibaren ele geçirdiği bilinmektedir. Bu sırada Artvin, Yusufeli, Ardanuç ve Borçka, Samtshe-Saatabago'nun kontrolündeydi.
I. Selim Trabzon valisiyken Gürcistan'a yaptığı seferde Batum'un güneybatısında bulunan Güney Kalesi’ni ele geçirmiştir. Bu kalenin adıyla sancak kuran I. Selim, sancak yönetimine Borçka, Hopa ve Artvin'i bağlamıştır. 1534'te Erzurum beylerbeyi Mehmed Han, Yusufeli civarına akınlar yapmıştır. Ardanuç Atabeyi II. Keykavus'un ayaklanması üzerine, I. Selim'in oğlu padişah I. Süleyman ikinci veziri Kara Ahmed Paşa'yı isyanı bastırmakla görevlendirmiştir. Kara Ahmet Paşa'nın ikinci seferi sırasında Pert-Eğekte adlı ilk Livane Sancağı kuruldu. 1549-1551 yılları arasında Şavşat-Yusufeli arasındaki Ardanuç bölgesi yaklaşık iki yıl boyunca II. Keykavus’un kontrolünde kaldı. 13 Haziran 1551 günü Ardanuç Kalesi'ni de fetheden Erzurum Beylerbeyi İskender Paşa, bu bölgeyi Osmanlı topraklarına dahil etti.
Artvin ve çevresi yaklaşık 250 yıl Osmanlı Devleti'nin egemenliğinde kalmıştır. 1828 Osmanlı-Rus Savaşı sonrası imzalanan Edirne Anlaşması ile Ahıska Osmanlı elinden çıkınca, Çıldır eyaleti teşkilatı bozuldu. Anlaşma gereği Çıldır Eyaleti'nin bir kısmını Osmanlı kaybetti. Buna karşılık Artvin, Borçka, Ardanuç, Şavşat ve Yusufeli Osmanlı elinde kaldı.
Rusların güneye inme ve dünya imparatorluğu yaratma planı ile 1877-78 (93 Harbi) Osmanlı-Rus savaşı çıktı. 24 Nisan 1877'de Rusya, Kars, Ardahan ve Batum'u işgal ettikten sonra Türk topraklarına doğru ilerlemeye başladı. 2 Mayıs 1877'de 800'den fazla asker şehit oldu. Ardahan çevresini ele geçiren Ruslara karşı Artvin halkı Ardanuç ve Şavşat'a doğru göç etmeye başladılar.
Şıpka Geçidi’nde hatalı savunma hatları kuran Süleyman Paşa’nın eksiklikleri nedeniyle Ruslar bu hatları aşarak Doğu Anadolu içlerine kadar ilerlediler. 3 Mart 1878'de Osmanlı ile Rusya arasında 29 maddeden oluşan Ayastefanos Antlaşması imzalandı. 19. maddesinde yer alan 245.207.301 altın tazminatını ödemeyen Osmanlı, Kars, Ardahan ve Batum topraklarını Rusya'ya tazminat karşılığı vermek zorunda kaldı. Bu barış, Avrupalı devletlerin çıkarlarına aykırı bulunduğu için 23 Aralık 1878’de Berlin Antlaşması imzalandı. Bu barış ile Elviye-i Selâse olarak adlandırılan Kars, Ardahan ve Batum, Rusya’nın kontrolüne geçti. 8 Şubat 1879’da Osmanlı ile Rusya arasında imzalanan İstanbul Antlaşması sonrası, Kars, Ardahan ve Batum’da yaşayan Türkler batıya göç etmeye başlamıştır.
Çarlık Rusya döneminde nüfus
1886 yılında Rus yönetimi altında yapılan nüfus sayımına göre günümüz Artvin ilinin mevcut sınırları içerisinde yer alan yerleşim bölgelerinin toplam nüfusu aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Artvin, Rus İmparatorluğu döneminde Kutaisi Eyaletine bağlı topraklar arasında yer alırken, Batum iline bağlıydı. Arhavi ve Hopa ilçeleri bu bölgenin dışında kaldığından nüfus sayımına dahil edilmemiştir; bu nedenle Laz etnik kökenli nüfus sayısı az görünmektedir. Ayrıca Maçahel bölgesi Aşağı Acara nüfusuna ve Makriyal (Kemalpaşa) da Batum nüfus sayımına dahil edilmiştir. Murgul ilçesi (Çhaleti) Rus yönetimince Artvinskiy (АРТВИНСКИЙ) olarak adlandırılan en kalabalık ilçeye bağlıdır.. Artvin Merkez olarak kayıt edilen alan günümüzde sadece şehir merkezini kapsamaktadır. Bunun dışında Murgul, Hatila, Sirya, Seyitler gibi yerleşimler ise ayrı bir Artvinskiy uçastkası (bölgesi) yani Artvin ilçesini oluşturmuştur. Bu nüfus sayımında Hemşinliler, Makriyal’de yaşadıkları bilinmesine rağmen Ermeni olarak kaydedilmiştir. Osmanlı döneminde yapılan nüfus sayımının aksine, bu sayımda kadınlar da sayılmıştır.
-Hemşinli
Artvin mutasarrıfı tarafından 1922 yılının Haziran ayında düzenlenen cetvellere göre, Merkez, Borçka, Şavşat, Hopa, Arhavi, Ardanuç kazaları ve bunlara bağlı nahiyelerinin nüfusları aşağıdaki gibidir.
1924 yılında sancaklar vilâyet haline dönüştürülünce Artvin de vilâyet oldu. Ancak Artvin vilâyeti 1 Haziran 1933'te lağvedildi ve burası bir kaza merkezi olarak merkezi Rize olan Çoruh vilâyetine bağlandı. Bu durum 3 yıl kadar sürdü. Artvin 4 Ocak 1936 tarihinde yeni kurulan Çoruh vilâyetinin merkezi oldu. 17 Şubat 1956 tarihinde ise Çoruh adı kaldırıldı ve ilin adı Artvin haline getirildi.
Artvin'in iklimi Türkiye'de Karadeniz iklimidir. Kıyı kesimlerinde ılık ve yağışlı iklim egemendir. Artvin merkezinde de ılık ve yağışlı bir iklim görülür. İlin yüksek kesimlerinde, diğer Karadeniz Bölgesi illerinde olduğu gibi, kışları kar yağışı görülür. Sahil kesiminde, örneğin Hopa'da, en soğuk ay ortalaması 8,4 °C, en sıcak ay ortalaması 22 °C'dir. Sıcaklık, 18 Ocak 1964 ve 2 Şubat 1967 tarihlerinde -4,8 °C'ye kadar düşmüş; 4 Haziran 1966'da ise 42,2 °C'ye kadar yükselmiştir. Hopa’da yıl boyunca hava yağışlı ve serindir. Artvingenelinde görülen Karadeniz iklimi, rakımı yüksek olan Şavşat, Ardanuç ve merkez ilçede kış aylarında daha sert yaşanır. Bu bölümde ise en soğuk ay ortalaması 3.4 °C, en sıcak ay ortalaması ise 21,1 °C olup, bugüne dek en düşük sıcaklık 14 Ocak 1950'de -16.1 °C, en yüksek sıcaklık ise 18 Ağustos 1961'de 43,0 °C olarak saptanmıştır.
Artvin deprem bölgesi değildir. İlin sahil şeridi 4. derece, iç bölgeleri ise 3. derece deprem bölgesidir. Ardahan sınırında ise küçük bir bölüm 2. derece deprem bölgesidir. Kentteki sarsıntılar küçük çaplıdır.
Artvin Valisi, 1967-Sinop doğumlu Turan ERGÜN'dür. Eylül 2024/321 sayılı kararla, Uşak Valisi iken atanmıştır.
2024 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Artvin İl Genel Meclisi üye sayısı, CHP'nin 11 ve AKP'nin 9 olmak üzere 20'’dir. Artvin İl Genel Meclisi Başkanlığına CHPli üye Hakan Makar seçilmiştir. Artvin Belediye Meclisi ise CHP'nin 9, AKP'nin 6 olmak üzere 15 üyeden oluşur.
2023 Genel seçimleri sonucu, Artvin'i temsilen TBMM'e AKP'den 1 milletvekili (Faruk Çelik), CHP'den 1 milletvekili (Uğur Bayraktutan) seçilmiştir.
Artvin, 1980-1997 yılları arasında artan oranda dışa göç veren iller arasında yer almıştır. Ancak 1998’de Deriner Barajı, 1999’da ise Borçka ve Muratlı barajlarının inşasına başlanmasıyla oluşan yeni istihdam alanları ve Marmara Bölgesi'ndeki yaşam zorlukları nedeniyle dışa göç eğiliminde azalma yaşanmıştır.
Güncel Nüfus Değerleri(TÜİK, 6 Şubat 2025 verileri)
Artvin ili nüfusu: 169.280'dir. Bu nüfusun % 64,29'u şehirlerde yaşamaktadır (2024 sonu). İlin yüzölçümü 7.393 km2'dir. İlde km2'ye 23 kişi düşmektedir. (Bu sayı Hopa'da 214'tür.) İlde yıllık nüfus % 1,78 azalmıştır. Nüfus artış oranı en yüksek ilçe Hopa (% 2,32), en düşük ilçe ise Borçka’dır (% -9,48).
6 Şubat 2025 TÜİK verilerine göre, merkez ilçe ile birlikte Artvin’de toplam 9 ilçe ve 9 belediye bulunmaktadır. Bu belediyelere bağlı 40 mahalle ve ayrıca 323 köy vardır.
Tarım, Artvin ekonomisinin temelini oluşturur. Başlıca tarım ürünleri çay, fındık ve son dönemlerde yetiştirilmeye başlanan kividir. Ayrıca Yusufeli ilçesinde zeytin ve pirinç tarımı yapılmaktadır. Sınırlı miktarda narenciye üretimi de yapılmaktadır. Şavşat ve Murgul gibi ilçelerde mısır üretimi önemli bir yere sahiptir. Tarım faaliyetleri genellikle küçük aile işletmeleri tarafından yürütülmektedir. Yeni yapılan barajın etkisiyle, Artvin’in kışları sert geçen bölgelerinde iklimin daha ılıman hale geleceği öngörülmektedir. Bu durumun çay ve kivi üretimini artıracağı düşünülmektedir.
Artvin, sanayisi yoğun gelişmiş bir şehir değildir. Çay ve fındık fabrikaları mevcuttur. Aynı zamanda Murgul'da bakır çıkarıldığı için bakır işletmeciliği yapılmaktadır.
Artvin’de tarıma dayalı sanayi ön plandadır; özellikle çay ve fındık işlenmektedir. Ayrıca Murgul'da bakır madeni işleyen sanayi kuruluşları bulunmaktadır. İlçelerde küçük çaplı atölye ve imalathaneler bulunur. Bu işletmelerde metal ürünleri, kereste, dokuma ve mobilya imalatı yapılmaktadır. İlde büyük ölçekli bir sanayi kuruluşu bulunmamaktadır.
Artvin önemli maden yataklarına sahiptir. MTA, kentte 81 maden yatağı tespit etmiştir. Başlıca madenler bakır, altın, gümüş ve çinko'dur. Madenler Artvin ve Murgul ilçelerinde yoğunlaşır.
İlin karayolları T.C. Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü'ne bağlı olup il sınırları içinde otoyol bulunmamaktadır. İlde havalimanı ve demiryolu yoktur.
İlde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı 241 kurum ve 1 üniversite (Artvin Çoruh Üniversitesi) vardır.
Artvin, çevresindeki illerden ve Gürcistan'dan coğrafi yakınlığın bir sonucu olarak kültürel etkileşim yaşanmıştır. Artvin'de somut ve somut olmayan kültürel öğelerin çeşitlilik göstermesinde, Kafkasya gibi birçok dilin, dinin ve halk kültürünün bir arada yaşandığı geniş bir coğrafyada yer almasının etkisi büyüktür. Doğal çevre ile insanın yoğun etkileşimi sonucunda, ilçeden ilçeye ve köyden köye farklılık gösteren kültürel öğelerin yaşatılmasına önem verilmektedir.
Artvin yöresinde sıkça oynanan halk oyunları arasında; Atabarı, Deli Horon, Hemşin Horonu, Cilveloy, Şavşat Barı, Acara Horonu, Berobana, Teşi, Kobak, Düz Horon, Koçari, Sarı Çiçek yer alır.
Artvin yöresi halk oyunlarında çalınan enstrümanlar davul, zurna, kemençe, tulum, hemşin kavalı ve akordeondur. İlçelerde, Arhavi'de kemençe, Hopa ve Kemalpaşa'da tulum ve Hemşin Kavalı, Şavşat'ta akordeon, tulum, davul, zurna, Yusufeli ve Ardanuç'ta davul zurna, Murgul'da tulum, akordeon, davul, zurna, Borçka'da akordeon, tulum, garmon temel enstrüman olarak yer almaktadır.
Artvin'de yemek kültürü oldukça gelişmiştir. Bu yemeklerin adları genellikle yörede kullanılan dillerden alınmıştır. Artvin'de yapılan bazı yemek çeşitleri; Isırgan çorbası (cinçar), Mısır gevreği (çadi), Kalacaşu, Kinzili Lobia Malahtosu (Kişnişli Fasülye Yemeği), Laz böreği, Hasuta, Sinor, Kuymak, Pazı kavurması (çarhala kavurması), Papa, Zurbiyet, Hinkal, Çaşur, Gendima, Karalahana sarması ve Coğrafi İşaretler Dairesi Başkanlığı tarafından ilk tescillenen yemek olan Puçuko’dur.
Artvin ilinin simgesi Boğa'dır. Her yıl Geleneksel Boğa Güreşleri Festivali yapılır. Bu festivaller arasında en ünlüsü Kafkasör Festivali’dir.
2023-2024 Sezonunda, Futbol takımı Artvin Hopaspor, TFF 3.Ligi 1.Grubunda mücadele etmektedir. Bölgesel Amatör Liginde Arhavi 08 FK takımı mücadele etmektedir. Artvin 1. Amatör Liginde ise Yeşil Artvinspor tüm maçlarını kazanarak ligi 1. sırada tamamlamıştır. Voleybol Erkekler Süper Ligi’nde Arhavi Belediyesi yer almıştır. Ayrıca voleybol ve hentbol bölgesel liglerine 4 takımı katılmıştır.
Önemli spor tesisleri. Artvin Şehir Stadyumu (10.000), Hopa Şehir Stadyumu (3.200), Arhavi Şehir Stadyumu (1500), Çoruh Üniversitesi Spor Salonu (1.000), Kapalı Yüzme Havuzu (Y.olimpik-500), Karakucak Güreş Alanı (3.000) ve Atabarı Kayak Merkezi.
Rize, Türkiye'nin kuzeydoğusunda yer alan ve Karadeniz'e sahili olan bir ildir. Karadeniz Bölgesinde yer alan Rize'nin, batısında Trabzon, doğusunda Artvin, güneybatısında Bayburt, güneyinde Erzurum illeri bulunur. Türkiye'nin en çok yağış alan ilidir. En önemli ürünü çaydır. Rize'de yaz mevsimi ılık geçer. Sonbahar ve kış mevsimleri ise yağışlı geçer. Doğu Karadeniz Bölgesinde yer alan Rize, bölgenin en baskın karakteristik özelliklerini gösterir. Anadolu'nun diğer bölgelerinden coğrafi yapısıyla olduğu gibi kültürel yapısı ile de ayrılır. Dik yamaçlı vadileri, dağları, buzul gölleri, zümrüt yeşili yaylaları, kemer köprüleri, kaleleri ve coşkun akan dereleri ile bir turizm beldesidir.
Rize'nin tarihi öncesi hakkında bilgilerimiz sınırlıdır. Yöreye hakim olan orman dokusu nedeniyle, Rize'nin tarih çağları ile ilgili bilgilere ışık tutacak arkeolojik bulgular da bu güne kadar ortaya çıkarılamamıştır. Rize'nin tarihi ancak komşu illerin ve bölgelerin tarihleri ile bağlantılı olarak ele alınabilmiştir. Rize ilinin adı ile ilgili olarak değişik görüşler ileri sürülmüştür; Yunanca pirinç anlamına gelen Rhisos, Rumcada "Rıza" olarak dağ eteği anlamında kullanılmıştır. Osmanlıcada ise "Rize" ufak kırıntı, döküntü anlamındadır. Ayrıca Erzincan'ın Sakalar dönemindeki "Eriza" olan adının başındaki "e" sesinin düşmesi ile adaş olarak Rize için de kullanıldığı ifade edilmektedir.