kaan39/turkish-wikipedia-dataset huggingface dataset:
Nahçıvan Anlaşması, 3 Ekim 2009 tarihinde 9. Türk Dili Konuşan Ülkeler Devlet Başkanları Zirvesi'nde katılımcı devletler olan Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye tarafından imzalanan ve Türk Keneşi'nin kurulmasına önayak olan anlaşmadır. Anlaşmanın temel amacı katılımcı devletler arasındaki işbirliğinin kurumsallaştırılmasıdır. Bu anlaşma ile Türk Konseyi adında bir uluslararası örgütün kurulmasına karar verilmiştir. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in ev sahipliği yaptığı zirveye Türkiye Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Kurmanbek Bakiyev ve Türkmenistan Devlet Başkanı Yardımcısı Hıdır Saparliyev katılmıştır.
Kuruluş anlaşması, Türk devletleri arasında kapsamlı işbirliğini örgütün temel amacı ve varlık nedeni olarak belirlediğinden teşkilat çeşitli projeler üzerinde çalışmaktadır. Projeler; ekonomi, kültür, eğitim, ulaşım, gümrük ve diaspora olmak üzere altı işbirliği süreci altında gruplandırılmıştır. Projelere örnek olarak Türk Üniversiteler Birliğinin kurulması ve ortak bir tarih ders kitabının yazılması gösterilebilir. Türk Devletleri Teşkilatı, üye devletlerin az gelişmiş bölgelerinde ekonomik kalkınmayı artırmanın yolları üzerinde de çalışmaktadır. Genel Sekreterlik, ilgili alanlarda işbirliğini teşvik etmenin yolları üzerinde çalışmak üzere ekonomi bakanlarını, eğitim bakanlarını, ulaştırma bakanlarını, gümrük idareleri başkanlarını ve farklı bakanlıklardan ve kurumlardan diğer üst düzey yetkilileri bir araya getirir. Projeler ve iş birliği konuları bakanların ve idare başkanlarının önüne çıkarılmadan önce çalışma grupları tarafından detaylandırılır. Yakın zamanda başlatılan bir proje, tüm dünyadaki Türk halkları diasporaları arasında daha yakın iş birliği için bir mekanizmanın kurulmasıdır.
Kırgızistan Dışişleri Bakanı Ruslan Kazakbayev; Kasım 2020'de, Türkiye Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile yaptığı görüşmede, Türk Devletleri Teşkilatı üyelerinin ekonomik ilişkilerini güçlendirmeleri, ortak bir yatırım fonu kurmaları ve merkezini Kırgızistan'a kurmaları gerektiğine dikkat çekti. Genel Sekreter Bağdad Amreyev, dönemin Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan'ı ziyaret ederek Ortak Yatırım Fonu'nun kurulması hakkında görüştü. Eylül 2021'de, ekonomiden sorumlu Türk bakanlarının toplantısında taraflar, bir Türk Ortak Yatırım Fonu fizibilite çalışması ve fonun kurulması için anlaşma hakkında müzakerelerde bulundu.
Ortak fon, Türk Yatırım Fonu adıyla 16 Mart 2023'te kurulmuştur. Türk Devletleri Teşkilatı'nın ekonomik kuruluşudur; Türk devletleri teşkilatının 5 üyesi tarafından kurulmuş olup İstanbul'dan yönetilecektir.
Sermayesinin 500 milyon dolar olması beklenmektedir ve 10.000 hisseye bölünen fonda üye devletlerin eşit hisse hakkı vardır.
Orhun Değişim Programı Türk Üniversiteler Birliği üyeleri arasında imzalanan protokoller kapsamında 6 ülkeden 30'dan fazla üniversitenin katıldığı öğrenci değişim programıdır.
Eylül 2022'de Türk Dil Bayramı'nın 90. yıl dönümü sebebiyle Türk Devletleri Teşkilatı, Türk dünyasının ortak alfabesi için teşkilat bünyesinde "Ortak Alfabe Komisyonu" kurulmasına karar verdi. Türk devletlerinden katılan çeşitli bilim insanları, kendi ülkelerinde kullanılan alfabeler ve tarihi süreçler hakkında bilgi vererek, ortak alfabeye geçiş süreçlerinin hızlandırılması ve uygulamanın yaygınlaştırılması gerektiği vurguladı. İlk toplantı, Kazakistan'ın başkenti Astana'da 28-29 Mayıs 2023 tarihlerinde yapıldı.
11 Kasım 2022 tarihinde Semerkant'ta, Türk Devletleri Teşkilatı'na üye ülkeler arasında “Basitleştirilmiş Gümrük Koridoru Tesisi Hakkında Anlaşma” imzalandı. Anlaşmayı yürürlüğe koyan ilk üye ülke Azerbaycan oldu, Mayıs 2023'te Azerbaycan cumhurbaşkanı İlham Aliyev basitleştirilmiş gümrük koridorunu oluşturan bir yasayı imzaladı.
Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından bağımsızlığını yeni kazanan Türk devletleri olan Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Özbekistan ile Türkiye, ilki 1992 yılında Ankara'da olmak üzere Türk Dili Konuşan Ülke Başkanları Zirveleri düzenlemiştir. Türk Konseyinin kurulmasıyla onuncu zirvede üst düzey toplantıların adının Türk Konseyi Zirveleri olarak değiştirilmesine karar verildi.
Türk Konseyi Zirvesi, devlet başkanlarının geçmiş dönemin sonuçlarını değerlendirdiği ve gelecek yıl için hedefler belirlediği yılın en önemli zirvesidir. Birinci Zirve, 20-21 Ekim 2011 tarihlerinde Kazakistan'ın Almatı şehrinde ekonomik iş birliği teması önceliğiyle düzenlendi. İkinci zirve, 22-23 Ağustos 2012 tarihlerinde Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te eğitim, bilim ve kültürel iş birliği temasıyla düzenlendi. Üçüncü Zirve, 15-16 Ağustos 2013 tarihlerinde Azerbaycan'ın Kebele şehrinde ulaşım ve bağlantı temasıyla düzenlendi.
15 Ekim 2019 tarihinde Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de, üye devletlerin cumhurbaşkanları İlham Aliyev, Sooronbay Ceenbekov, Recep Tayyip Erdoğan, Şevket Mirziyoyev ile Türkmenistan Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı Purli Agamyradov'un konuk, Macaristan Başbakanı Viktor Orbán'ın gözlemci olarak katılımıyla Yedinci Türk Keneşi Zirvesi düzenlenmiştir. Katılımcılar, Özbekistan'ın teşkilata tam üye olarak katılmasının yanı sıra Türk Konseyinin kuruluşuna ilişkin Nahçıvan Anlaşması'nın 10. yıl dönümünü kutladılar. Zirvede Türkiye'nin önerisiyle Türk Devletleri Teşkilatı Onursal Başkanı unvanı Kazakistan'ın eski Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev'e verildi. Zirvenin sonunda, devlet başkanları Bakü Deklarasyonu'nu imzaladılar.
Türk Devletleri Teşkilatı'nın COVID-19 pandemisiyle mücadeleye odaklanan Olağanüstü Zirvesi, 10 Nisan 2020 tarihinde dönem başkanı İlham Aliyev'in girişimiyle videokonferans yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus ve üye ülke devlet başkanlarının katılımıyla "COVID-19 salgınıyla mücadelede iş birliği ve dayanışma" başlıklı konferans düzenlendi. Katılımcılar, korona virüsü salgınıyla mücadele etmek, sağlık alanında çok taraflı işbirliğini geliştirmek ve COVID-19 salgınının neden olduğu ortak zorlukların üstesinden gelmek için ulusal düzeyde alınan önlemleri tartıştı.
11 Ocak 2022 tarihinde, Kazakistan'da başlayan protestolar nedeniyle üye ülkelerin dışişleri bakanları, dönem başkanı Türkiye cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın başkanlığında toplanmıştır.
16 Mart 2023 tarihinde 2023 Kahramanmaraş depremleri sebebiyle "Afet-Acil Durum Yönetimi ve İnsani Yardım" temasıyla Türkiye'nin başkenti Ankara'da olağanüstü toplandı. Toplantıda "Türk Devletleri Teşkilatı Sivil Koruma Mekanizmasının Kurulmasına İlişkin Anlaşma" imzalandı.
2020 yılında Kırım Tatar asıllı Ukrayna Dışişleri Bakan yardımcısı Emine Ceppar, Ukrayna'nın gözlemci olmak istediğini açıklamıştı.
3 Mayıs 2021'de Afganistan İslam Cumhuriyeti resmî olarak gözlemci statüsü için başvurmuştu. Ancak başvurunun Taliban'ın Afganistan İslam Cumhuriyeti'ni Afganistan İslam Emirliği'ne çevirmesinden hemen önce olması sebebiyle başvuru durumu şu an belirsizdir.
Nahçıvan Anlaşması'nın 8. maddesine göre olağan zirveye ev sahipliği yapan devlet bir sonraki toplantıya kadar başkanlığı üstlenecek.
Birleşmiş Milletler (BM), II. Dünya Savaşı'ndan sonra Türkiye dahil olmak üzere 51 ülke ile birlikte kurulmuştur. Türkiye örgütün kurucu üyesi olmasının yanı sıra örgütteki en aktif üyelerden birisidir.
Örgütte ülkeler belirli gruplara ayrılmıştır, bu gruplar ülkelerin bulunduğu coğrafyaya göre adlandırılır. Gruplar şöyledir; 1. Afrika Ülkeleri, 2.Asya-Pasifik Ülkeleri, 3.Doğu Avrupa Ülkeleri, 4.Latin Amerika ve Karayip ülkeleri (GRULAC), 5. Batı Avrupa ve diğer ülkeler (WEOG). Türkiye bulunduğu konum sebebiyle[a] hem Asya ülkeleri hem de WEOG grubuna dahildir. Herhangi bir seçim söz konusu olduğu zaman ise Avrupa ülkeleri, yani WEOG grubunda yer alır.
Türkiye dünyanın en çok insani yardım yapan ülkelerinin başında gelmektedir.
Türkiye'nin Birleşmiş Milletler ile bağlantılı UNESCO Türkiye Millî Komisyonu vardır.
Program 1972'de Nairobi, Kenya'da kurulmuştur. Türkiye Birleşmiş Milletler Çevre Programı üyesidir ama yönetim konseyi üyesi değildir. Örgütün amacı; çevrenin korunması, çevrenin küresel düzeyde sürekli gözden geçirilmesi ve uluslararası çevre sorunlarına çözüm bulmaktır. Programın 7 birim aracılığı ile faaliyet göstermektedir.
UNESCO, 16 Kasım 1945'te Fransa'nın başkenti Paris'te kurulmuştur. UNESCO'nun amacı; Eğitim, bilim, kültür, iletişim ve enformasyon yoluyla, küresel barışın sağlanması ve fakirliğin kaldırılması gibi konulardır. Türkiye UNESCO'nun 20 kurucu üyesinden birisidir ve 1971'den bu yana daimi temsilci bulundurmaktadır. Türkiye'de UNESCO Türkiye Millî Komisyonu, UNESCO programı altında çalışmaktadır.
Ayrıca Bakınız: UNESCO Türkiye Millî Komisyonu
Türkiye'nin aynı zamanda UNESCO'nun geçici listesinde 77 mirası vardır. Bu alanda Türkiye dünyada birincidir.
Örgüt 1975 yılında Madrid, İspanya'da kurulmuştur. Türkiye 1975 yılında örgüte üye olmuş ve 2020-2023 yılı için Yürütme Kuruluna seçilmiştir. Örgütün amacı turizmi geliştirmek ve teşvik etmektir. UNWTO, turist gelirlerinin çok önemli olduğu Türkiye için önem arz eden bir örgüttür.
Örgüt 1978 yılında Nairobi, Kenya'da kurulmuştur. Türkiye 2011-2014 senelerinde yönetim konseyi üyeliği yapmıştır. Örgüt insan yerleşimleri ve sürdürülebilir kentsel gelişimle ilgili çalışmalar yapmaktadır. Örgüt Türkiye'de çalışmalarını TOKİ ile birlikte yapmaktadır ve TOKİ yaptığı konutlar sebebiyle birçok defa Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı tarafından ödüle layık görülmüştür.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı, Mombasa'da yapılacak konutlar için 200.000 $ bağışta bulunmuştur.
Örgüt 1961 yılında Roma, İtalya'da kurulmuştur. Türkiye WFP kurulduğundan beri, örgütle yakın ilişkiler içerisindedir. Örgüt, yardıma muhtaç ülkelerde ekonomik ve sosyal kalkınmanın desteklenmesi amacıyla gıda yardımının sağlanmasını ve acil durum anlarında gıda yardımının sağlanmasını hedeflemiştir. 2018 yılında WFP, Türkiye'den 169 milyon $ değerinde gıda almıştır. Bu gıdaların toplamı 378 bin tondur.
Örgüt 1966 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nin en büyük şehri olan New York'ta kurulmuştur. Örgütün amacı yoksulluğu ortadan kaldırılması ve toplumdaki eşitliğin azaltılmasıdır. Türkiye'de UNDP Türkiye Mukim Temsilciği 50 yılı aşkın süredir ülkedeki birçok yönetim birimi, sivil toplumu ve özel sektörlerle birlikte çalışmaktadır. Bu kapsam doğrultusunda 1986'dan bu yana kadar 100'den fazla proje yapılmıştır.
UNFPA, 1969'da New York, Amerika Birleşik Devletleri'nde kurulmuştur. Türkiye'nin UNFPA ile ilişkileri iyi düzeydedir. UNFPA, Doğu Avrupa ve Orta Asya ofisi İstanbul'dadır. UNFPA, Türkiye ilişkilerini 1971'de başlatmıştır. UNFPA 2011'den bu yana, üreme sağlığı ve toplumsal cinsiyet temelli şiddetle mücadele konuları ile çalışmalar yapmaktadır. Ayrıca Türkiye'deki Suriyeli kadın ve kız çocuklarına yönelik çalışmalar da yürütmektedir.
Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Örgütü, 17 Kasım 1966'da Viyana, Avusturya'da kurulmuştur. Örgüt; gelişmekte olan ülkelerin sınai kalkınma faaliyetlerine destek olmak amacıyla 1966'da kurulmuş ve 1986'da BM'nin uzman kuruluşu olmuştur. Türkiye, örgütün bütçesine 2018 yılında 945.156 €, 2019'da 1.078.103 €, 2020'de ise 1.429.878 € katkıda bulunmuştur.
27 Şubat 2008 tarihinde Saraybosna, Bosna-Hersek'de kurulmuştur. Türkiye kurucu üye konumundadır. Konseye Balkan ülkeleri ve çevre ülkeler üyedir. Üye devletler; Arnavutluk, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Hırvatistan, Karadağ, Kosova, Kuzey Makedonya, Moldova, Romanya, Sırbistan, Slovenya ve Yunanistan. Konsey, 6 faaliyet altında işbirliği yapmaktadır;
Türkiye son dönemde Afrika, Güney Amerika ve Karayipler ile Büyük Okyanus ülkelerinin gelişimine yönelik projeler yapmaktadır. Türkiye aynı zamanda En Az Gelişmiş Ülkeler (EAGÜ) ile ilgili konulara çok önem vermektedir. 2011 yılında EAGÜ konferansı İstanbul'da yapılmıştır ve Türkiye 2020 yılına kadar EAGÜ konusuna önem vermiş, bu konuyu her toplantıda dile getirmiştir. Türkiye bir nevi EAGÜ'in sözcülüğünü üstlenmiştir.
Türkiye 1980 yılından bu yana BM bünyesinde birçok ülkeye insani yardımlarda bulunmuştur. Son on senede ise bu yardımlar büyük artış göstermiş ve Türkiye artık dünyanın her noktasına insani yardımlarda bulunan bir ülke olmuştur. Türkiye 1 Temmuz 2014 tarihinde en çok insani destek yapan ülkeler arasına girmiştir. 2017 yılında Türkiye 8 milyar $ insani yardım yaparak, dünyanın en fazla insani yardım yapan ülkesi olmuştur. Bunun yanı sıra millî gelirin %0,85'ini yardıma ayıran Türkiye, dünyanın en cömert ülkesi olmuştur.[b]
Birleşmiş Milletler Barış Gücü'ne en çok katkıyı veren ülkelerden birisidir.
Uluslararası insani yardım sisteminin tıkanıklığı sebebiyle BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun'un şahsi girişimleri doğrultusunda, 23-24 Mayıs 2016 tarihinde tarihte ilk defa Dünya İnsani Zirvesi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın önderliğinde İstanbul'da yapılmıştır. Bu Zirveye 55 Devlet başkanı, 60'ı aşkın bakan ve 40'tan fazla uluslararası örgüt Genel Sekreteri/Başkanı iştirak etmiştir. Diğer katılımcılar ile birlikte, sayı 9000'e yükselmiş ve Zirveyi 900 medya mensubu takip etmiştir. Bu Zirve BM merkezinin dışında yapılan[c] en büyük Zirve olmuştur.
Türkiye son dönemlerde yaptığı katkılar Doğu Avrupa, Kafkasya, Orta Asya, Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgelerine yakınlığı neticesinde İstanbul BM için önemli bir merkez hâline gelmiştir. Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu'nun (UNFPA), Doğu Avrupa ve Orta Asya ofisi İstanbul'a taşınmıştır. Bunun yanı sıra, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın (UNDP) Uluslararası Kalkınmada Özel Sektör Merkezi de İstanbul'dadır. Ayrıca Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Avrupa ve Bağımsız Devletler Topluluğu Bölge ofisi ve Birleşmiş Milletler Cinsiyet Eşitliği ve Birlemiş Milletler Kadının Güçlendirilmesi Birimi'nin (UN WOMEN) Avrupa ve Orta Asya merkezi de İstanbul'dur.
İstanbul'un ayrıca gelecek senelerde Birleşmiş Milletler Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu'nun (IFAD) ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Eşgüdüm Ofisi'nin (UN-DCO) bölge merkezliğini alması bekleniyor.
Türkiye'nin merkezliğini üstlendiği diğer bir konu ise EAGÜ'dir. Bu merkez Gebze'de yer almaktadır.
BM üye devletleri, BM bütçesine ekonomik gelişmişlik düzeyine bağlı olarak katkı sağlamaktadır. Türkiye'nin 2012 yılında BM bütçesine zorunlu payı %0,617 düzeyindeyken bu sayı sadece bir yılda, yani 2013 yılında %1,328'e yükselmiştir. Bu yükseliş ile birlikte Türkiye Birleşmiş Milletlere en çok yardım eden 16. ülke konumuna yükselmiştir. Türkiye'nin 2021 yılı itibarıyla BM'e katkı payı %1.371'dir.
Türkiye'nin resmi BM barışı koruma duruşu esas olarak iki belgeyle belirlenir. Bunlardan ilki, BM'nin barış gücü talebine yanıt olarak, Millî Güvenlik Kurulunun hükûmete tavsiyede bulunacağını, cumhurbaşkanının öneriyi parlamentoya göndereceğini ve parlamentonun asker gönderip göndermeme konusundaki nihai kararı vereceğini belirten anayasanın 92. maddesidir. Sonuç olarak, parlamento planı tartışır ve konuşlandırılacak asker miktarının yanı sıra Türkiye'nin operasyona katılımını düzenleyen diğer kuralları belirler. Türk polis memurları ise 657 Sayılı Kanun'un 77. maddesi kapsamında BM ve BM dışı misyonlarda istihdam edilmektedir.
İkinci belge, 15 Mart 2005 tarihinde dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından yayımlanan" Türkiye'nin Barışı Koruma ve Barışı İnşa Harekâtlarına Katkısı Kavramı"dır. Bu belge, Türkiye'nin barışı koruma tercihlerini etkileyecek ilkeleri ortaya koymaktadır. Söz konusu barışı koruma misyonuna uluslararası meşruiyet kazandırılması gerekir ki bu da BM Güvenlik Konseyinin bunu onaylaması gerektiği anlamına gelir. Ayrıca hükûmetin Balkanlar, Orta Asya ve Orta Doğu'daki misyonlarına öncelik verilmesi gerektiğinin de altını çizer. Son olarak, hükûmetin bölgeye Türk askeri göndermenin maliyetlerini ve avantajlarını değerlendirebilmesi için misyon hedefleri açıkça belirtilmelidir.
Türkiye, BM liderliğindeki aşağıdaki barışı koruma misyonlarına katılmıştır:
Türkiye Birleşmiş Milletler Barış Gücü ile birlikte girdiği ilk savaş 1950-1953 Kore Savaşı'dır. Türkiye'nin bu savaşa girme sebebi NATO'ya üye olmak için bir fırsat olarak görmesiydi. Türkiye bu savaşa toplamda 5.090 asker göndererek, Güney Kore'nin bekası için en çok katkıyı sağlayan ülkelerden birisi olmuştur. Türkiye NATO'ya katılmak için girdiği bu savaş sonucunda Güney Kore ile güzel bir bağ kurmuş ve iki ülkenin bu savaş sonunda ilişkilerini geliştirmiştir.
Türkiye, Güney Kore savaşı bittikten sonra toplamda 724 şehit vermiştir ve Güney Kore'den çıktıktan sonra arkasında Güney Kore'nin Busan şehrinde 403 kişilik şehitlik bırakılmıştır. Geri kalan 321 şehit ve 166 kayıp askerin naaşı Kuzey Kore'de kalmıştır. Şehitleri anmak için her sene anma törenleri yapılır.
Bu savaş birçok filme, belgesele ve yazılara konu olmuştur. Ayla filmi bir Türk askerinin, Güney Kore'de Ayla adında bir kıza sahip çıkmasını anlatmaktadır. Kutup Yıldızı ve Şimâl Yıldızı belgeselleri de Kore Savaşı'nı anlatmaktadır. Tümen Komutanı Tümgeneral Tahsin Yazıcı'nın Hatıraları, Alay Komutanı Albay Celal Dora'nın Hatıraları, Kore Harbinde Türk Silahlı Kuvvetlerinin Muharebeleri, Kore Savaşlarında Mehmetçik, Kore Dağlarında Aslanım Yatar, Sakin Sabahlar Ülkesi, Militarizm ve Anti-komünizmin Kesiştiği Nokta: Kore Savaşı ve Kore Mektupları kitapları yazılmıştır.
Ayrıca Bakınız:
Genel Sekreter Yardımcısı: Amina J. Mohammed  Nijerya
Genel Kurulu Başkanı: Volkan Bozkır  Türkiye
Ekonomik ve Sosyal Konseyi Başkanı: Mona Juul  Norveç
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Başkanı: Dang Dinh Quy Vietnam
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay
Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü veya NATO (İngilizce: North Atlantic Treaty Organization, Fransızca: Organisation du traité de l'Atlantique nord, OTAN), 4 Nisan 1949'da 12 ülke (Belçika, Kanada, Danimarka, Fransa, İzlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, Portekiz, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri) tarafından imzalanan Kuzey Atlantik Antlaşması'na dayanarak kurulan ve farklı dönemlerde 20 ülkenin daha katıldığı uluslararası askerî ittifaktır.
Örgüt üyeleri herhangi bir dış güçten gelebilecek saldırıya karşı ortak savunma yapmaktadır. NATO'nun merkezi, örgütün Kuzey Amerika ve Avrupa'daki 32 üyesinden biri olan Belçika'nın başkenti Brüksel'de bulunmaktadır. 19 ülke NATO'nun "Barış İçin Ortaklık" adlı girişiminde yer alırken 19 ülke kurumlaşmış diyalog programlarına dâhildir. Tüm NATO üyelerinin toplam askerî harcaması, dünyadaki savunma harcamalarının %70'inden fazladır. Üyelerin savunma harcamalarının GSYİH'lerinin %5'i kadar olması gerekmektedir.
1948'de Avrupalı liderler, ABD Dış işleri Bakanı George C. Marshall'ın talimatıyla Pentagon'da Amerikalı askerî ve diplomatik yetkililerle görüştü. Yeni bir askerî ittifak için yapılan bu görüşmeler, Kuzey Atlantik Antlaşması'nın 4 Nisan 1949'da Washington, DC'de imzalanmasıyla sonuçlandı. İmzalayanlar arasında Brüksel Antlaşması'na taraf olan beş devlet ile ABD, Danimarka, İtalya, İzlanda, Kanada, Norveç ve Portekiz bulunmaktaydı. İlk NATO Genel Sekreteri Lord Ismay, 1949'da yaptığı bir açıklamada örgütün amacının "Rusları dışarıda, Amerikalıları içeride ve Almanları aşağıda tutmak" olduğunu belirtti. Antlaşma, her kesim tarafından olumlu şekilde karşılanmadı. Bazı İzlandalılar Mart 1949'da gerçekleştirilen tarafsızlık yanlısı, üyelik karşıtı ayaklanmaya katıldı. NATO'nun oluşturulmasının birincil kurumsal sonucu olarak Atlantikçilik adı verilen ve Kuzey Amerika ile Avrupa arasındaki iş birliğinin önemine vurgu yapan düşünce tarzının ortaya çıkışı gösterilmektedir.
Üye ülkeler, herhangi bir üyeye karşı yapılan bir silahlı saldırıyı tüm üyelere yapılmış sayacakları konusunda anlaştılar. Dolayısıyla bir silahlı saldırı olması durumunda her bir üye, bireysel veya kolektif savunma hakkının kullanılmasında saldırıya uğrayan üyeye yardım edecek ve gerekli görüldüğünde Kuzey Atlantik bölgesinin güvenliğini sağlamak ve sürdürmek için silahlı güce başvurabilecekti. Antlaşma, üyelerin bir saldırgana askerî eylem ile yanıt vermesini gerektirmemekteydi. Yanıt vermeleri zorunlu olsa da, üyeler bunu nasıl yapacaklarını belirleme özgürlüğüne sahipti. Bu durum Brüksel Antlaşması'nın yanıtın askerî olacağını açıkça belirten 5. maddesi ile farklılık göstermektedir. Yine de NATO üyelerinin saldırıya uğrayan üyeye askerî yardımda bulunacakları varsayılmaktadır. Antlaşma daha sonra Fransa'nın bazı denizaşırı illeri de dâhil olmak üzere üye ülkelerin Yengeç Dönencesi'nin üstünde kalan toprakları ile "gemi, asker veya uçaklarını" kapsayacak şekilde açıklığa kavuşturuldu.
NATO'nun oluşturulması, Avrupa ülkelerinin ABD uygulamalarını benimsemeleriyle müttefiklerin askerî terminoloji, yöntem ve teknolojilerine bir standartlaştırma getirdi. Yaklaşık 1.300 Standartlaştırma Anlaşması NATO'nun gerçekleştirdiği pek çok ortak uygulamayı sistemleştirdi. Bunun sonucu olarak 7,62×51mm NATO tüfek kalibresi, pek çok NATO ülkesinde standart ateşli silah kalibresi olarak 1950'lerde tanıtıldı. FN Herstal tarafından üretilen ve 7,62mm NATO kalibresi kullanan FAL adlı silah, 75 ülkede kullanılmaya başlandı. Uçak manevra işaretlerinin standartlaştırılmasıyla birlikte NATO uçakları tüm NATO üslerine inebilir konuma geldi. Diğer standartlar arasında bulunan NATO heceleme alfabesi, NATO sınırlarını aşarak sivil kullanıma yayıldı.
Haziran 1950'de Kore Savaşı'nın patlak vermesi, birlikte çalışan tüm komünist ülkelerin belirgin tehdidini arttırması NATO'yu somut askerî planlar geliştirmeye zorladı. Avrupa Müttefik Kuvvetleri Yüksek Karargâhı (SHAPE), Avrupa'daki kuvvetleri yönlendirmek için kuruldu ve Ocak 1951'de Yüksek Müttefik Komutanı Dwight D. Eisenhower'ın altında çalışmalarına başladı. Eylül 1950'de NATO Askerî Komitesi, Sovyetler Birliği ile denge sağlamak için konvansiyonel kuvvetler kurulması çağrısı yaptı ve daha sonra Şubat 1952'de, Lizbon'daki Kuzey Atlantik Konseyi toplantısında bu durumu yeniden ifade etti. NATO'nun Uzun Dönem Savunma Planı için gerekli olan güçleri sağlamayı amaçlayan Lizbon konferansında tümen sayısının 96'ya çıkarılması çağrısı yapılsa da, bu gereklilik bir sonraki yıl nükleer silah kullanabilecek yaklaşık otuz beş tümene düşürüldü. O zaman için NATO, Orta Avrupa'da on beş civarı, İtalya ve İskandinavya'da ise on hazır tümeni çağırabiliyordu. Lizbon'daki konferansta örgütün en rütbeli sivil amirliği olan NATO Genel Sekreterliği pozisyonu da oluşturuldu ve bu göreve Hastings Ismay getirildi.
Eylül 1952'de, Danimarka ve Norveç'in savunulmasının uygulaması olan ve 200 gemi ile 50.000'den fazla personelin katıldığı, NATO'nun ilk büyük deniz tatbikatlarından biri olma niteliği taşıyan Mainbrace Tatbikatı başladı. Takip eden diğer büyük tatbikatlar arasında Akdeniz'de gerçekleştirilen deniz ve amfibik tatbikatları olan Grand Slam Tatbikatı ile Longstep Tatbikatı, Kuzey İtalya'da gerçekleştirilen hava-deniz-kara tatbikatı Italic Weld, İngiliz Ren Ordusu (BAOR), Hollanda Kolordusu ve Orta Avrupa Müttefik Hava Kuvvetleri'nin (AAFCE) katıldığı Grand Repulse, Merkez Ordu Grubu'nun katıldığı simüle edilmiş atomik hava-kara tatbikatı Monte Carlo ve ABD, Birleşik Krallık, İtalya, Türkiye ve Yunanistan deniz kuvvetlerinin katıldığı Akdeniz'deki amfibik karaya çıkma tatbikatı Weldfast yer aldı.
1952'de ittifaka katılan Türkiye ve Yunanistan'ın askerî komuta yapısına nasıl dâhil edileceği konusu ABD ve Birleşik Krallık'ın başı çektiği bir dizi tartışmalı görüşmeye yol açtı. Bu belirgin askerî hazırlık devam ederken başlangıçta Batı Avrupa Birliği tarafından yapılan ve başarılı bir Sovyet işgalinden sonra karşı koymaya devam edecek olan, aralarında Gladio Operasyonu'nun da bulunduğu gizli "stay-behind" düzenlemeleri NATO kontrolüne geçirildi. Sonuç olarak NATO'nun silahlı kuvvetleri arasında NATO Kaplan Birliği gibi gayriresmî bağlar ve Canadian Army Trophy gibi yarışmalar oluşmaya başladı.
1954'te Sovyetler Birliği, Avrupa barışını korumak için NATO'ya katılması gerektiğini öne sürdü. Sovyetler Birliği'nin ittifakı zayıflatmayı amaçladığından korkan NATO ülkeleri, bu öneriyi reddetti.