kaan39/turkish-wikipedia-dataset huggingface dataset:
Sosyalist bir Kiev gazetesi tarafından Balkan Savaşları'nı ele alması için gönderilen Lev Troçki, Arnavutlara yönelik şiddet hakkında haber yaptı. Üsküp'ün Sırp kontrolüne geçmesinden birkaç gün sonra Troçki, şehirdeki ve çevresindeki durumu anlattı. Savaş alanında değildi, Makedonya'daki "dehşetlerden" söz eden bir Sırp arkadaşı gibi tanıklarla yaptığı tartışmalardan edindiği bilgileri derledi. Arkadaş Üsküp'e seyahat etmek için askeri bir geçiş izni almıştı ve Troçki'ye şunları söyledi:
... "... Dehşet aslında eski sınırı geçer geçmez başladı. Akşam beşe kadar Kumanovo'ya yaklaşıyorduk. Güneş batmış, hava kararmaya başlamıştı. Ama gökyüzü ne kadar karanlık olursa, alevlerin korkulu aydınlığı ona karşı o kadar parlak bir şekilde göze çarpıyordu. Etrafımızda yanmalar devam ediyordu. Bütün Arnavut köyleri ateş sütunlarına çevrilmişti;... Tüm ateşli monotonluğu içinde bu resim Üsküp'e kadar tekrarlandı... Üsküp'e varmadan iki gün önce, bölge sakinleri Vardar üzerindeki ana köprüde, yani şehrin tam merkezinde, başları kesik görülen Arnavut cesetlerinin yığını altında sabah uyanmışlardı.. Bazıları bunların “komitacılar” [çetnikler] tarafından öldürülen yerel Arnavutlar olduğunu, bazıları ise cesetlerin Vardar suları tarafından köprüye indirildiğini söyledi. Açık olan şey, bu başsız adamların savaşta öldürülmedikleriydi."
Troçki'nin Sırp arkadaşının anlatımı, Sırp birliklerinin Üsküp'teki eylemlerine atıfta bulundu: Arnavut sakinlerine yönelik yağma, kundaklama ve işkence, bunlar hakkında kamuoyu önünde konuştular. Üsküp'teki vahşetlerin çoğu, geceleri Sırp milisleri tarafından işlendi; sabah ana köprüde Vardar Nehri'nde yüzlerce başsız Arnavut cesedi vardı. Cesetlerin savaş zayiatı olmadığı kesin olsa da, bölgeden Arnavutlar olup olmadığı veya yukarı Vardar'dan aşağı süzüldükleri bilinmiyordu. Arnavut köyleri yakıldı ve düzensiz birlikler öldürmek ve yağmalamak için evleri işgal etti. Troçki'nin Sırp arkadaşı, Üsküp'ün askeri bir kamp haline geldiğini ve Sırp köylü birliklerinin Arnavut evlerinden yiyecek, hayvan ve kapı ve pencereleri yağmaladığını söyledi. Sırp subayın gaddarlığından tiksindiğini ifade etti, ancak bir onbaşı ona komitacılardan (paramiliterlerden) farklı olduklarını söyledi. Onbaşıya göre, ordu "on iki yaşından küçük kimseyi öldürmez", ancak "komitacılar vahşi bir spor olarak cinayet, soygun ve şiddete girerler". Ordu yetkilileri, orduda yarattıkları utanç nedeniyle bazı komitacıları evlerine gönderdi. Sırp muhbir, Troçki'ye "et çürüyor, insan eti olduğu kadar öküz eti de" yazdı; çatışma insanları "acımasızlaştırdı" ve "insani yönlerini" kaybetmelerine neden oldu. Troçki'nin Sırp arkadaşı, Kosova'da eylemlerini "tavuk kızartmak ve Arnautları [Arnavutları] öldürmek" olarak nitelendiren bir onbaşıyla karşılaştı. Ama biz bundan bıktık." Troçki, Kievskaya Misl'e verdiği raporda, "Ekim 1912'deki Sırp işgalinin ardından Makedonya ve Kosovalı Arnavutlara karşı işlenen zulümler" hakkında yazdı. Sırbistan Kralı I. Petar ön saflarda gezerken, mühimmat kurtarmak için Arnavutların ölümüne sopayla vurulması gerektiğini söyledi. Troçki, vahşeti anlatan birkaç mektup yazdı: "Kanlı insanları izlerken 'nesnel olarak' burnunu sürebilen ve yukarıdan kışkırtılan, savunmasız insanları katleden bir birey, grup, parti veya sınıf tarih tarafından kınanmıştır. daha canlıyken çürümek ve solucan yemiş olmak".
Bir İngiliz Dışişleri Bakanlığı raporunda, Üsküp'teki İtalyan konsolosundan gelen : "Sırp birlikleri tarafından işlenen vahşet ve onların mümkün olduğu kadar çok Arnavut sakininin kökünü kazımak gibi açık niyetleri" taşıdığını belirten bir telgrafa dikkat çekildi. Doğu Demiryolunda gözetmen olarak çalışan İsviçreli bir mühendis, Belgrad'daki İngiliz büyükelçiliğine Sırp birliklerinin gelişinden sonra Üsküp'ü ayrıntılı olarak anlatan bir rapor sundu. Raporda, Sırpların Müslüman nüfusa yönelik davranışlarının "her yönden zalimce" olduğu ve "amacı onların tamamen yok edilmesi" olduğu görülüyor. Mühendis, silah sesinin günün erken saatlerinde başladığını ve geç saatlere kadar devam ettiğini yazdı; mahkûmlara kötü davranıldı ve memurlar yargılanmadan vuruldu: "Belirli yerlerdeki askerlere, imha amacıyla sekiz yaşından itibaren tüm Arnavutların öldürülmesi emri verildi. Sırplar hastalara, kadınlara ve çocuklara kötü davrandılar." Raporunda camilerin yıkılması, köylerin yerle bir edilmesi ve Vardar Nehri'nde yüzen yaklaşık 500 cesedin anlatıldığı; "Arnavutlar çaresizdi".
Akademisyenler, Balkan Savaşlarından savaş zamanı yazışmalarını ilk elden kanıt olarak ele alıyor ve tarihçi Wolfgang Höpken, bu kaynakların dikkatli bir şekilde ele alınması gerektiğini söylüyor. Höpken, ilk elden bilgi veren muhabirler (Troçki gibi) savaş alanının yakınında olmasalar da Troçki'nin Balkan Savaşları hakkındaki açıklamalarının "en parlak ve en analitik savaş raporlarından bazıları" olduğunu söylüyor.
Kölnische Zeitung'dan Richard von Mach gibi Balkanlar'da yaşayan çağdaş gazeteciler, bu hesapların genellikle üçüncü bir şahıstan veya "hatta tamamen kurgudan" olduğunu söyledi. Carl Pauli gibi yazarlar bilgilerini isimsiz tanıklardan aldılar veya Arnavut çatışma bölgesi hakkında Arnavut kurbanlarına empatiyle yazan Leo Freundlich'in aşırıya kaçan derlemesinden kanıt topladılar. Höpken'e göre, bu kaynaklar önemlidir, ancak bilgileri "kesinlikle kabul edilemez". Höpken'e göre, sık sık alıntılanan Uluslararası Carnegie Komisyonu raporu, "tarihçi tarafından gereken yapıbozumcu bir çaba olmadan okunamaz".
Ancak tarihçi Alan Kramer, Höpken'den farklı düşünmektedir. Ona göre Carnegie Komisyonu raporunu "oldukça iyi belgelenmiş ve tarafsız bir soruşturma, abartılı iddialara soğukkanlılıkla şüpheyle yaklaşarak, bugüne kadar geliştirilmemiş sonuçlara ulaşılmış" bir rapor olarak görüyor. Balkanlar'daki diplomatik misyonlar, Balkan Savaşlarına katılanların tümü tarafından işlenen şiddet eylemleri hakkında defalarca söylentiler ve haberler gönderdiler, ve çoğu zaman birinci elden veri elde edememelerinden şikayet ettiler. İngiliz konsoloslarından gelen raporlar, Sırp düzensiz kuvvetlerinin 1912-1913'te Sırp ordusu tarafından yakalanmalarının ardından Kosova ve Makedonya'da gerçekleştirdiği birçok şiddet eylemini tanımladı. İngiliz hükûmeti, şikayetlerin ve raporların doğruluğundan şüphelendi ve siyasi eylemde bulunmaktan çekindi.
Sırbistan ile siyasi ilişkileri gergin olduğundan, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Sırp vahşetinin ayrıntılarını biriktirmekle yakından ilgilendi ve kaynaklarının güvenilirliğini dikkatle inceledi. Avusturya-Macaristanlılar, sahip oldukları verilerin çoğu zaman "çok fazla abartı" olmasına rağmen, doğrulanmış tanıklardan alınan ifadelerin, çocukların ve kadınların öldürülmesi, geniş çaplı hırsızlık ve köylerin yerle bir edilmesi olaylarını doğruladığını söylediler. Üsküp'te, Avusturya-Macaristan konsolosu Heimroth, Viyana'ya raporlar ("Gausamkeiten der Serben gegen Albaner" gibi) göndermeden önce, vahşet haberlerini incelemek için yardımcılarını defalarca sahaya gönderdi.
Katolik piskopos Lazër Mjeda tarafından Üsküp'ün Müslüman ve Arnavut sakinlerine yönelik Sırp şiddeti hakkında kapsamlı bir rapor ayrıntılı bir tartışmanın konusuydu ve raporun sağlam temellere dayandığı sonucuna vardı. Konsolos Heimroth raporunda, Sırp güçlerinin Üsküp'e geldikten sonra Müslümanlara yönelik şiddeti durdurmadıkları için en azından hesap vermesi gerektiğini söyledi. Heimroth, Rus-Japon Savaşı'ndakinden daha fazla savaş şiddeti şikayeti aldığını ve Hristiyan kardeşlerini özgürleştirmeyi amaçlayan bir çatışmanın Ortodoks olmayan sakinleri yok etme girişimiyle sonuçlandığını söyledi.
Tarafsız tanıklar arasında Doğu Demiryolundan yabancı işçiler ve mühendisler ile yerli ve yabancı Hristiyan din adamları vardı. Bazı gözlemciler, zorunlu nüfus hareketlerinin (etnik temizlik) organize bir imha çabasının parçası olduğundan şüpheleniyorlardı. Höpken kaynaklarda bu pozisyon için yetersiz destek buluyor ve olaylar homojen etnik nüfuslara doğru devam eden rotayı "radikalleştirdi". Tarihçi Mark Mazower, "Arnavut nüfusunu 'yok etme' konusundaki dikkatsiz konuşmalara" rağmen, Sırp silahlı kuvvetleri tarafından Kosova ve Manastır eyaletlerinde "belki de binlerce sivilin" öldürülmesinin "soykırımdan çok intikam tarafından yönlendirildiğini" yazıyor.
Bununla birlikte Höpken, olaylara tanık olan "güvenilir" ve "parti dışı" muhbirlerin gözlemlerinin "hiç şüphe bırakmadığını" söylemektedir. Höpken'in ikinci ve üçüncü el hesaplarda "şüpheli katliam anlatıları" dediği şeylerin dışında, doktorlar ve hemşireler "çatışmanın tüm kural ve düzenlemelerin ötesine geçtiğini" doğrulamaktadır.
Arnavut literatüründe ve biliminde, Durham'ın açıklamalarında açıklanan eylemler, Sırp hükûmeti tarafından "Arnavutları yok etmek" için düzenlenen Arnavut karşıtı politikaların sonucudur. Daut Dauti'ye göre, Durham'ın savaş zamanı raporları "Arnavutlara karşı işlenen vahşet ifadelerine denk geldi". Durham'ın hesapları, bölgenin bir gezgin olan Rebecca West tarafından eleştirildi. West, Durham'ı (Avusturya konsolosunun Prizren'deki Sırplar tarafından hadım edildiğini iddia eden 1912 tarihli sahte bir rapora verdiği destekle alay ederek) "saf" olarak nitelendirdi, ancak tarihçi West'in iddialarınına aksine Benjamin Lieberman, West'in Sırp yanlısı önyargıyla suçladığını yazdı. Lieberman, Durham'ın çatışmanın görgü tanığı olduğunu ve Troçki'nin Troçki ile Sırplarla yaptığı röportajlarda, onun muhbirlerinin asker arkadaşlarını (ve yurttaşlarını) olumsuz bir şekilde tasvir etme güdülerinden yoksun olduklarını söyledi. Troçki, Durham ve diğerlerinin hesaplarını tutarlı olarak nitelendirdi ve birden fazla katliama atıfta bulunan Katolik Kilisesi yetkilileri gibi ek kaynaklar tarafından desteklendi.
Misha Glenny'ye göre, Sırp basını "Savaşa hazır olun! Ortak Sırp-Bulgar saldırısı her an başlayabilir!" gibi savaşın arifesinde vatansever histeriyi teşvik etmek için slogan başlıklar atıyordu. Bu olayların kökenlerinden biri de budur.
Fransız general Frédéric-Georges Herr, 3 Ocak 1913'te "Arnavut masifinde, bu bölgeyi kana bulayan sayısız katliam, nüfusu güçlü oranlarda indirdi. Birçok köy yıkıldı ve topraklar çorak kaldı."şeklinde görüş beyan etmiştir.
Edith Durham ve Avrupalı sosyalistler Leo Freundlich ve Leon Troçki bunun yanında Kosta Novaković, Dragiša Lapčević ve Dimitrije Tucović gibi Sırp sosyalistler Arnavutlara yönelik vahşeti kınadılar ve Arnavutların kendi kaderini tayin hakkını desteklediler.
Durham, İsa Bolatin ile ilgili Dragutin Dimitrijević (Apis) ve arkadaşlarının Osmanlılara karşı ayaklandıktan sonra Arnavutlara nasıl ihanet ettikleri hakkında şunları yazdı: "Son isyanlarda mühimmatlarını kullanmış olan Arnavutların büyük bir kısmı fiilen silahsızdı ve işgalci ordular tarafından acımasızca katledildiler. Arnavutların arkadaşı gibi davranan Apis ve arkadaşları, artık ne erkek, ne kadın ne de çocukların hayatlarını bağışladılar. Kosova vilayetinde kaç kişinin katledildiği hiçbir zaman bilinemeyecek."
Suçları araştırmak için Carnegie Uluslararası Barış Vakfı, 1913'te Balkanlar'a gönderilen bir komisyon kurdu. Arnavut bölgelerindeki durumu özetleyen komisyon şu sonuca vardı:
... "... Evler ve köyler küle dönmüş, topluca katledilen silahsız ve masum halklar, akıl almaz şiddet eylemleri, her türlü yağma ve vahşet – işte münhasıran Arnavutların yaşadığı bölgelerin etnik karakterinin tamamen dönüşümünde Sırp-Karadağ askerlerinin kullandığı ve halen de kullandığı araçlar bunlardı.Balkan Savaşlarının Nedenlerini ve Davranışları Soruşturma Uluslararası Komisyonu Raporu"
Balkan Savaşları soruşturmasına ilişkin Uluslararası Komisyonun soruşturması, Sırp güçleri tarafından işlendiği belirtilen savaş suçları meselesi, Sırpların bölge üzerindeki toprak iddialarını karmaşık hale getirdi. Sırp tarafınca çatışmaya katılan diğerlerine kıyasla itidalli davranılmasına karşın rapor, Sırp tarihçiler ve yetkililer tarafından olumsuz tepkiyle karşılandı. Buna karşın Kosova ve kuzey Arnavutluk'taki Sırp seferi hakkında yazılar yazan ve burada yer alan Sırp sosyalist Dimitrije Tucović ve Sırbistan'daki sosyalist basın organları ise bu suçlara atıfta bulundu. Sırp sosyal demokrat gazetesi Radnica novice, masum Arnavutların mallarının yağmalandığını ve köylerinin harap edildiğini bildirdi.
... "...Biz bütün bir ulusu kasten öldürmeye teşebbüs ettik. Biz bu suça karıştık ve engellendik. Şimdi cezayı çekmeliyiz;.... Balkan Savaşları'nda Sırbistan sadece topraklarını değil dış düşmanlarını da ikiye katladı.
— Dimitrije Tucović "
Tucoviç, 1913'te Sırp okuyucularına Karl Marx'ın "meşhur" bir sözünü ("Başka bir ulusu ezen ulus kendisinin (kölelik) zincirlerini oluşturur") hatırlatsa da, Sırp Ortodoks Kilisesi Arnavutlara karşı milliyetçi nefreti körüklemişti.
"Srbija i Arbanija" adlı kitabında şunları yazdı:
... "Burjuva basını acımasız imha çağrısı yaptı ve ordu buna göre harekete geçti. Zamanla erkeklerin kaçtığı Arnavut köyleri küle döndü. Bunlar aynı zamanda yüzlerce kadın ve çocuğun yakıldığı barbar krematoryumlarıydı.
— Dimitrije Tucović
Yirminci yüzyılın ikinci yarısında tarihçi Vladimir Dedijer, dönemin Sırp dış ilişkilerini araştırdı. Dedijer, Sırp eylemlerini (Nikola Pašić'in görgü tanığı açıklamalarını yabancı propaganda olarak tanımlaması gibi) Güney Amerika ve Afrika'daki Avrupa sömürge ordularının eylemleriyle eşitledi. İngiliz ve Alman basını, Arnavutluk ve Kosova'daki çok sayıda Arnavut ölümü ve Sırp hükûmetinin sansür yoluyla gerçekleri halkından gizleme girişimleri hakkında makaleler yayınladı. 18 Ocak 1913 tarihli bir Times of London makalesi, kuzeydoğu Arnavutluk'ta Sırp güçleri tarafından 25.000 Arnavut'un öldürüldüğünü bildirdi.
Rusya, Arnavut bölgelerinin toprak bölünmesinde ve Sırplar tarafından işlenen suçların propagandasında önemli bir rol oynadı. Rusya dışişleri bakanı Sergey Sazonov, St. Petersburg'daki Sırp elçisi aracılığıyla (Sırp güçlerince 300 Arnavutun vurulduğu Yakova'da olduğu gibi) her durumda olayları reddetmesi ile ilgili Pasic'i birkaç kez uyardı. Sazonov Sırplara defalarca Avusturyalıların herhangi bir can kaybı olmaması halinde Yakova'yı Sırbistan'ın bir parçası olarak kabul etmeye hazır olduklarını söyledi. Rusya ayrıca Sırbistan'ın Arnavutluk'tan Debre, Prizren ve İpek kasabalarını almasına yardımcı oldu (ve Yakova'yı da Sırbistan'ın almasına çalıştı) buna karşın Avusturya-Macaristan, Arnavutluk için kalan toprakları elinde tutmaya çalıştı.
Rus gazetesi Novoye Vremya, Sırp ordusunun sivil halka karşı tek bir şiddet eylemi gerçekleştirmediğini söyleyen yerel Katolik rahiplere atıfta bulunarak, 1913'te Üsküp ve Prizren'de Arnavut sivillere karşı Sırp zulmünü kabul etmeyi reddetti. Amerikan yardım ajanı B. Peele Willett, 1914 tarihli "The Christian Work Fall" raporunda şunları yazmıştı:
..."Sırp ve Karadağlı askerler, Arnavutluk'un kuzeyindeki yüz köyü uyarısız, provokasyonsuz, mazeretsiz olarak yerle bir etti;... 12.000 ev yakıldı ve dinamitlendi, 8.000 çiftçi öldü veya yanarak öldü, 125.000 evsiz kaldı. Tüm çiftlik hayvanları sürüldü. Hasattan taze mısır taşındı. Çiftlik halkı avlanan hayvanlar gibi Elbasan, Tiran, İşkodra ve uzak köylere kaçtı. Bu sıkıntılı bölgelerden kısmen yürüyerek 400 millik bir yolculuktan döndüm. Yıkılan köyleri, yanmış, dinamitlenmiş evleri gördüm. Açlıktan ölen mültecileri gördüm. Açlıktan ölen kadınları ve çocukları gördüm."
Belgrad'daki Habsburg elçisi, Sırp yetkililerin "kurtarılmış topraklarda" Arnavutlara sert muameleyi (yağmalama, kundaklama ve infazlar) desteklediğini ve hoş gördüğünü söyledi. Alman Frankfurter Zeitung gazetesi, tarafsız Avrupalı gözlemciler tarafından Makedonya ve Arnavutluk'ta Bulgarlar, Sırplar ve Yunanlar tarafından çeşitli yerel topluluklara karşı katliamlar gerçekleştirildiğini doğrulayan haberlere ulaştı. Gazeteye göre, Sırpların tutumu Arnavut nüfusunun "yok edilmesi gerektiği"ydi.
The Near East, Tiran'daki 1 Ağustos Büyükelçi Konferansı'nda 1913 ve 1920 yılları arasında Sırp güçlerinin Kosova'da 85.676 Arnavut sivili öldürdüğünü ve bir dizi köyün yakıldığını söyleyen Arnavut milletvekilleri hakkında 1921 tarihli bir makale yayınladı. Ayrıca Kara El'in Arnavutların öldürüldüğü veya sınır dışı edildiği bölgelere Rus sömürgecilerini yerleşmeye getirdiğini söylediler.
Bir İngiliz yetkili olan Dayrell Crackanthorpe, 25 Eylül 1913'te Belgrad'dan Edward Gray'e, Sırp kuvvetlerine karşı bir Arnavut ayaklanmasının (Avusturyalılara göre) Sırp işgali ve sivil katliamlardan kaynaklandığını yazdı. 6 Ocak 1913'te Bükreş'teki Adevărul gazetesinde bir Rumen doktor, Sırp ordusunun Kosova'daki eylemlerinin "hayal edebileceğinden çok daha korkutucu" olduğunu yazdı. Luma'da Sırp birliklerine karşı direniş devam ederken, Avrupa kamuoyu Belgrad'a karşı döndü. 2006'da Günter Schödl, Kosova'daki vahşetlerin Balkanlar'da kaydedilen ilk etnik temizliğin parçası olduğunu yazdı.
Sırp birlikleri tarafından işlenen savaş suçları Sırp yetkilileri ve tarihçileri öfkelendirdi; Sırp, İngiliz ve Almanların vahşetleri kapsamasına rağmen, Nikola Pašić bunları "yabancı propagandanın icadı" olarak sunmaya çalıştı. İnkâr devam etti ve vahşetlere "özgürlük mücadelesi" adı verildi ("Sırp Hükümünün beşiğinin ve işgal altındaki kardeşlerinin nihai kurtuluşu" diye popüler bir espriye yol açtı).
Sırbistan Krallığı 1899 ve 1907 Lahey Sözleşmelerini imzalamasına rağmen, 1907 antlaşmasına uymadı; Kosova'daki Müslüman siviller kötü muamele gördü ve aşırı şiddete maruz kaldı.
Balkan Savaşları'ndaki askeri kayıpların sayısı konusunda güvenilir istatistikler mevcuttur. İstatistikler partizan amaçlarla yorumlandığından sivil kurbanlar (genellikle hedeflenen bir etnik veya dini grubun üyeleri) için bir araştırma boşluğu bulunmaktadır. Savaşlar,içlerinde Arnavutların,Pomakların,Türklerinde olduğu bazıları İstanbul'a veya Anadolu'ya kaçan birçok mülteci yarattı. Arnavutluk'un kurulmasından sonra Arnavut mültecilerden de (özellikle Müslümanlar) Türkiye'ye kaçanlar oldu. Yine Arnavutlarca Sırp kontrolüne karşı 1913 sonbaharında Ohri-Debre ayaklanması ile direniş gösterildi; ancak Sırp güçlerince bu isyanın bastırılması, on binlerce Arnavut mültecinin Batı Makedonya'dan Arnavutluk'a gelmesiyle sonuçlandı. Freundlich'e göre, İşkodra kasabasındaki Arnavut mülteci nüfusu 8.000-10.000; Shala) ve Iballë'de 7.000 mülteci vardı. Edvin Pezo, kuzey Arnavutluk'taki büyük mülteci nüfusunun bir kısmının muhtemelen Kosova'dan geldiğini yazdı. Yeni Arnavut hükûmetinin yardım eksikliği ve Osmanlıların Arnavut göçmenlik kısıtlamaları, birçok mülteciyi evlerine, genellikle yıkılan evlere dönmeye zorladı. Üsküp'tekiler gibi Balkan Savaşlarından sağ kurtulanlar genellikle deneyimlerinden bahsetmediler.
Eski Osmanlı topraklarını Sırbistan, Karadağ ve Yunanistan'a (Kosova Vilayeti'nin çoğu Sırbistan'a verildi) veren 1913 Londra Antlaşması'nın bir sonucu olarak, bağımsız bir Arnavutluk tanındı; Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ yeni Arnavutluk Prensliği'nden çekilmeyi kabul etti. Prenslik, etnik Arnavutların yaşadığı toprakların sadece yarısını içeriyordu ve birçok Arnavut komşu ülkelerde kaldı. İki Sırp Ordusunun Arnavutluk'u işgali (1913 ve Mayıs 1915'te), kısmen Birinci Balkan Savaşı'ndaki Sırp vahşetinin intikamı olarak, ordunun geri çekilmesi sırasında Arnavut keskin nişancı saldırılarını tetikledi.
Balkan Savaşları, Sırp güçlerinin kendilerini "kurtarıcı" olarak görmeleriyle sonuçlandı ve Sırp olmayanlar yeni gerçeklikteki yerleriyle ilgili endişe duymaya. Sırpların Balkan Savaşları konusundaki mevcut tutumunun, onların "Sırplığın beşiği ve [onun] işgal altındaki kardeşlerini" kurtarmak için "nihai" bir mücadele olduğu yönündedir.
Üsküp'teki gibi şiddet olayları Makedon ve Yugoslav tarihlerinden çıkarılmıştır. Arnavut ve Kosovalı tarih kitaplarının çoğu, Yunanları, Sırpları ve Arnavutları hükûmetin yanlış yönetiminden kurtarmak için Osmanlı devletine yapılan saldırıyı olumlu bir görüşle sunar, Sırp, Yunan ve Karadağ askerî güçlerinin Arnavutluk'a gelişini (ve davranışlarını) şovenist ve haksız olarak değerlendirir. "Arnavut nüfusunun askeri güçle (özellikle Balkan Birliği'nin Sırp ve Karadağ orduları tarafından) kurtuluşu"nu, "düşmanların istilası" veya uzun süredir devam eden "düşmanlık" olarak tanımlarlar. Arnavutluk ve Kosova'da Balkan Savaşları'nın bu anlayışı eğitim müfredatının bir parçasıdır. In Albania and Kosovo, this understanding of the Balkan Wars is part of the educational curriculum.
1998-99'da Arnavut nüfusuna karşı 1912'dekine benzer savaş suçları işlendi. Bu olaylar Arnavutluk-Sırbistan ilişkilerini derinden etkilemiştir.
Stoyan Petrov Danev (Bulgarca: Стоян Петров Данев) (28 Ocak 1858 – 30 Temmuz 1949) iki defa başbakanlık yapmış liberal bir Bulgar siyasetçiydi.
Heidelberg Üniversitesi ve Paris Üniversitesi'nden mezun olan Danev, iyi eğitimli biri olarak görülürdü. Bundan dolayıdır ki kendisi pek çok bakanlıkta çalışmış ayrıca dışişleri bakanlığı ve başkanlık görevlerini de üstlenmiştir. Siyasi kariyerine ek olarak kendisi iyi bir Rus destekçisi olarak bilinirdi. Danev'in ilk başbakanlık döneminde (4 Ocak 1902'de başlayan) Makedon sorunu ortaya çıktı. Sofya'da Trayko Kitançev tarafından kurulan Yüksek Makedon-Edirne Komitesi, Makedonya'yı Bulgaristan'ın bir parçası olarak görüyor ve Türklerden koparmak istiyordu. 1902'de Komite Struma Nehri civarlarında bir ayaklanma çıkarsa da Rusların baskısı ile isyan, Danev tarafından yasadışı ilan edildi. Ancak bu hareketi Makedonya'nın Bulgaristan'a katılmasını savunan taraflarca sonunu getirilmesini sağladı ve kendisi başbakanlıktan uzaklaştırıldı. Yerine ise birleşimi savunan General Raço Petrov geçirildi.
Danev, başbakanlıktan uzaklaştırılmış olsa da yine de pek çok koalisyon hükûmetinde yer aldı. Kendisi ayrıca Birinci Balkan Savaşı'nın bitimi esnasında 2. defa başbakanlık yürütümekte olup savaşı bitiren 1913'teki Londra Antlaşması'nda Bulgaristan adına imzacı olmuştu. İlerleyen yıllarda ise Danev yeniden başbakanlıktan alınmış ve yerine Ivan Evstratiev Geşov geçirildi. Başbakanlıktan uzaklaştırılmasının ardından 1916-20 arasında Maliye Bakanlığı yaptı.
Radko Dimitriev (Bulgarca: Радко Димитриев) (24 Eylül 1859, İslimiye – 18 Ekim 1918, Pyatigorsk), 1 Ocak 1904'ten 28 Nisan 1907'ye kadar Bulgaristan Savunma Bakanlığı yapan ve ayrıca Birinci Dünya Savaşı'nda da Rus Ordusu'nda görev yapmış Bulgar generaldir.
Dimitriev, Osmanlı İmparatorluğu'nun İslimiye şehrinde doğduktan sonra anneannesi tarafından Kotel'de yetiştirildi. İlerleyen yıllarda Gobrovo'daki jimnastik okuluna giden Dimitriev ayrıca 1876'daki Bulgar İsyanları'na da katıldı.
93 Harbi esnasında ise Radko, Rus Ordusu için çevirmenlik yaptı. 1879'da Sofya'daki askeri okuldan mezun olan Dimitriev, 1881'de teğmen olurken 1884'te Sankt-Peterburg'daki askeri okuldan mezun olduktan sonra yüzbaşı oldu. Henüz bir yüzbaşıyken Rus yanlıları tarafından düzenlenen I. Aleksandr suikastine dahil olup Başbakan Stefan Stambolov tarafından sürgün edildi. Sürgününün ardından Rus Ordusu'nun hizmetine giren Dimitriev, Stambolov devrildikten sonra ülkesine geri döndü.
1885'teki Sırp-Bulgar Savaşı esnasında Batı Cephesinde bulunan Dimitriev, Bulgar zaferi ile sonuçlanan Pirot Muharebesi'ne de katılım gösterdi. Savaşın ardından başarısız bir darbe girişimine katılan Dimitriev sırasıyla Romanya'ya ve Rusya'ya kaçtı.
1898'de tekrar Bulgaristan'a dönen Dimitriev'e 5. Tuna Piyade Birliği'nin 2. komutanlığı görevine getirildi. 18 Mayıs 1900'de ise albaylığa terfi etti. 1904'e gelindiğinde ise Genelkurmay Başkanı oldu ve bu görevi 1907'ye dek sürdürdü. 2 Ağustos 1912'de Radko korgeneralliğe terfi etti.
Birinci Balkan Savaşı'nda ise 3. Ordu Komutanı olan Dimitriev Kırkkilise Muharebesi ve Lüleburgaz Muharebesi'nde Osmanlı birliklerini yenilgiye uğratmıştı. İkinci Balkan Savaşı esnasında ise Mihail Savov yerine başkomutan yardımcısı olarak atandı ve bu görevini savaş boyunca sürdürdü.
Kral I. Petar ya da Petar Karadordeviç (29 Haziran 1844 - 16 Ağustos 1921), 1903 ve 1918 yılları arasında Sırbistan Kralı ve I. Dünya Savaşı sonrasından ölümüne dek Sırplar, Hırvatlar ve Slovenlerin Kralı olarak tanınmış Alman kökenli Sırp. Balkan Savaşı esnasında Sırbistanın hükümdarı olmuş ve ülkesiyle ilgili birçok reform hareketine liderlik etmiştir.