kaan39/turkish-wikipedia-dataset huggingface dataset:
1912 Arnavut isyanı, Ocak-Ağustos 1912 tarihleri arasında Osmanlı İmparatorluğu'nda Arnavutlar tarafından gerçekleştirilen bir isyandır. 1910 ve 1911 yıllarında Arnavutluk ve Kosova bölgelerinde Arnavut Ulusunun Haklarını Savunma Birliği destekli iki isyan (1910 Arnavut İsyanı ve 1911 Arnavut İsyanı) başlatılmıştı. 1910 yılındaki Arnavut isyanı Bulgaristan ve Karadağ tarafından desteklenmişti. İsyanda, şiddetli çatışmaların ardından İsa Bolatin öncülüğündeki Arnavut isyancılar Drenice bölgesine çekilmiş, bir diğer isyancı İdris Sefer ise kalan askerleriyle birlikte direnişini sürdürdüğü Karadak bölgesine çekilmişti. 1911 yılındaki isyanda ise Podgorica isyancıların ana üssü olmuş ve isyancılar Karadağ Kralı I. Nikola tarafından desteklenmişti. Her iki isyan da isyancılara birtakım imtiyazlar tanınarak bastırılmıştı.
1911 yılının sonlarına gelindiğinde İsmail Kemal liderliğindeki bir grup Arnavut milletvekili Osmanlı parlamentosunda Arnavutlar'a kültürel ve idari alanlarda ek haklar talep etmişti. Bir ay kadar sonra Ocak 1912'de Osmanlı parlamentosunda Arnavut milletvekili Priştineli Hasan Jön Türk hükûmetinin politikasının Arnavutluk'ta bir devrime yol açacağı konusunda üyeleri açıkça uyardı. Arnavut milletvekilleri aynı akşam Hasan Priştine'nin evinde buluştu ve bir Arnavut isyanı düzenlemesi konusunda anlaştı.
1912'deki isyan ilk olarak Priştineli Hasan Bey, Necip Dirağa, Bayram Curri ve Yakovalı Rıza Bey önderliğinde Kosova Vilayeti'nin batısında başladı. İsyanların temel nedenleri, vergi artışları, Arnavutların Osmanlı ordusunda zorunlu olarak askere alınması ve Arnavut sivil nüfusunun silahsızlandırılması da dahil olmak üzere Arnavutlar için getirilen değişikliklerdi. İsyancılar yayınladıkları bir beyanname ile birtakım taleplerde bulunmuştur:
Bu Arnavutluk'ta hükûmetin otoritesini sarstı. İsyan Osmanlı hükûmetinin 4 Eylül 1912 tarihinde isyancıların taleplerini yerine getirmeyi kabul etmesiyle (sonuncu talep dışında) sona erdi. Priştineli Hasan üç-dört ay içinde yeni bir isyan başlatmayı planlamış ancak kısa süre sonra çıkan Birinci Balkan Savaşı planını dağıtmıştır.
Arnavut İsyanı'nın ardından Eylül 1912'de Arnavut Vilayeti'nin kurulması kararlaştırılmıştır ancak görüşmeler Ekim'de Birinci Balkan Savaşı'nın başlamasıyla kesintiye uğramış ve savaş sırasında Arnavutluk'un bağımsızlığını ilan etmesiyle sona ermiştir.
Arnavut İsyanı'nın başarısı komşu ülkelere Osmanlı İmparatorluğu'nun zayıf olduğuna dair güçlü bir sinyal göndermiştir. Balkan Birliği üyeleri, zayıflamış Osmanlı devletine saldırmak için böylesine bulunmaz bir fırsatı kaçıramayacaklarına karar vermiştir. Nitekim isyandan yalnızca iki ay sonra Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ'dan oluşan Balkan Birliği Osmanlı Devleti'ne savaş ilan etmiş ve Osmanlı Devleti'nin Balkanlardaki topraklarının büyük bir bölümünü ele geçirmiştir. Savaş sonucunda Osmanlı Devleti Edirne ve Kırklareli'ne kadar olan Midye-Enez Hattı'nın batısındaki tüm topraklarını Balkan devletlerine bırakmak zorunda kalmıştır.
Alamidere Muharebesi Birinci Balkan Savaşı sırasında 3 Kasım (Eski Jülyen Takvime göre (J.T): 21 Ekim) 1912'de Paşmaklı'nın (bugünkü adı:Smolyan) 15 km güneydoğusundaki Alamidere köyü yakınlarında gerçekleşen Bulgar ve Osmanlı birlikleri arasında bir çatışmadır. 21. Sredna Gora Alayı, bu muharebede kazandığı başarı ile, Arda Nehrinin üst kısımlarını ele geçirdi ve Rodop Dağlarında Osmanlı hakimiyeti ve kontrolü sona erdi. Bulgarlarca önemli muharebelerden biri olarak kabul edilen bu muharebenin onuruna 1934'te Alamidere köyünün adı Türk isimlerini Bulgarlaştırma planı kapsamında bu muharebeye katılan Bulgar alay komutanının unvanı ve soyadı olan Albay Serafimovo (Polkovnik Serafimovo-Полковник Серафимово) olarak değiştirildi ve savaşın yapıldığı tepelerden birine Sredna Gora alayına atfen Srednogorets (Средногорец) adı verildi.
Çatışmanın başlangıcında, Albay Vladimir Serafimov komutasındaki 21. Alay, Bulgar Trakya İkinci Tümeni 'nin 1. Tugayının bir parçasıydı. Alay, Rodop müfrezesi'nin sol, doğu kanadını oluşturuyordu. Görevi, Türklerin Çepeleri üzerinden Filibe'ye giden yolunu kapatmak ve Batı Trakya demiryolu hattı 'nın Selanik - İstanbul'dan geçen kesimi kesmektir. Bu hat Osmanlı'nın askeri lojistiği için olmazsa olmaz hatlarındandı. Alay 5000 asker ve subaydan oluşmakla 4'ü hızlı ateş edebilen 20 Dağ topu bulunmaktaydı.
Rodoplarda Gorna Arda adı verilen bölgede ise Osmanlı Kırcaali Müfrezesi'ne bağlı redif birlikleri ile takviye edilen Kırcaali Müstahfız Tümeni (Geçici) konuşlandırılmıştır. Kırcaali Müfrezesinin bir parçası olan bu tümen 6800 asker ve subaydan oluşmakla Osmanlı Genel Komutanlığı'nın direktiflerine göre asıl görevi, Bulgarların Doğu Trakya ve Makedonya arasındaki iletişimin kesilmesini engellemekti.
1912 sonbaharında Rodoplar'daki savaşın etkinliği, dağlık arazi ve zayıf yol ağının kimin elinde tutulması ile belirlenecekti. Harekâtlar zorlu arazi şartları ve yol elverişliliğini bozan sık yağışlar (kar dahil) nedeniyle güçlükle yapılmaktadır.
Ancak savaşın ilk günlerinde 18-21 Ekimde (J.T: 5-8 Ekim de), 21. Alay, batı Rodop Dağlarında Devlen Köyü (bugünkü Devin) ile birlikte Pomaklar'ın yaşadığı bir zamanların Pomak Timraş Cumhuriyeti'nin merkezi Timraş Köyünü ve çevresini Osmanlılardan aldı. Bu arada Bulgar ordusunun diğer birimleri de Kırcaali Muharebesi'ni kazanıp Osmanlı müfrezesinin merkezi olan Kırcaali'yi ele geçirmiş ve Kırcaali Müfrezesine ağır bir darbe vurmuştu. Daha sonra, 21.alay Türk birliklerinin Paşmaklı (Smolyan) bölgesinde birikmesiyle ilgili bilgiler nedeniyle, alay Çepeleri yakınlarına yoğunlaştı ve güneye doğru ilerledi. 26 Ekim'de (J.T:13 Ekim) alay, şiddetli bir çatışmaya girip St. George Tepesi bölgesinde üç Türk taburunu yendi ve Paşmaklı, Raykovo ve Ustovo köylerini aldı. Buk köyü yakınlarındaki demiryolu köprüsünü havaya uçurmak için bir ekip gönderildi, ancak baskın başarısız oldu (29 Ekim (J.T:16 Ekim)). Bu arada, Kırcaali Müfrezesine bağlı Osmanlı birlikleri Paşmaklı ve çevresini sonrasında Kırcaali'yi geri alabilmek için karşı taarruza geçip Palas (Rudozem) çevresinden ilerledi ve (1-2 Kasım (J.T:19-20 Ekim)) Bulgarları Ustovo köyüne çekilmeye zorladı. Albay Serafimov, düşmanın daha da ilerlemesini durdurmak için birliklerinin çoğunu burada bölgede topladı. Savaşın başlangıcına kadar, Türk kuvvetlerinin büyüklüğü hakkında güvenilir bir istihbaratı yoktu.
Muharebe özellikle Alamidere'yi çevreleyen tepelerde oldu. 4 Kasım (J.T: 21 Ekim) sabahı erken saatlerde Bulgar alayı, Osmanlı Kırcaali Müstahfız Tümenini karşılamak için üç kol halinde Palas'a doğru yola çıktı. Saat 10 sularında iki ordunun öncü kuvvetleri Fatovo köyüne giden yolda çarpıştı. Bulgar öncü kuvvetleri kargaşa içinde geri çekildi, ancak Osmanlı kuvvetleri bu çekilen Bulgar öncülerini takip etmedi. 21. Alayın geri kalan bölümlerinin gelmesiyle Serafimov, ormanlık bir tepeyi işgal eden Türklere (6 tabur ve 1 batarya dan oluşan) saldırı emri verdi. Saldırı neticesi sağ kol (6 top yaklaşık 1000 asker, Yarbay İliya Vrachev liderliğinde) Alamidere köyüne saldırıya geçip düşmanın solundaki ve arkasındaki tahkim edilmemiş tepeleri işgal etti. Osmanlı birlikleri yedekleri ile birkaç kez tepeleri almak için karşı saldırıya geçti, ancak saldırılar geri püskürtüldü. O sırada diğer Türk kanadına Bulgarlar süngü hücumu yaptılar netice olarak bu kanatta gerilettirildi. Osmanlı komutanı Bulgar birliklerinin etrafını dolaştırma kuşatma planı düşündüyse de bu görevle görevlendirilen taburun geç kalması nedeniyle bu plan da başarısız oldu.. Bu, 8 saatlik savaşın ardından Osmanlı tümeni genel olarak geri çekilmek zorunda kaldı.
Yenilgilerinden sonra Osmanlı birlikleri, Arda'nın güney kıyısına çekildiler ve birkaç istisna dışında artık bölgeyi tehdit edemez hale geldilerki savaştan bir gün sonra, 5 Kasımda (J.T:22 Ekim) 'da Serafimov'un birlikleri Golyam Palas ve Paşmaklı çevresini de neredeyse hiçbir direnişle karşılaşmadan ele geçirdi. Rodoplardaki çatışmalar yaklaşık iki hafta içinde yatıştı. Zira Kasım ayında gelen ek birlik serbest kalan müfrezelerle bu defa Bulgarlar Kırcaali Müfrezesini tamamen kuşatıp yok etmek için saldırıya geçti. Rodop bölgesinden Osmanlılar tümden çıkmak zorunda kaldı ve müfrezeyi takip eden Bulgar güçleri Balkan Töresi Muharebesini de kazanıp Kasım ayı sonunda şimdiki Yunanistana kadar ilerleyip Osmanlının Batı Trakya'da Ege Denizi kıyılarındaki topraklarını da aldı ve müfrezeye bağlı birlikler Mehmet Yaver Paşa ile birlikte Bulgarlara teslim olmak zorunda kaldı. (bkz. Merhamlı Muharebesi )
Alamidere savaşında Вulgar 21.Alayı 35 ölü 75 yaralı 22 kayıp verirken Osmanlı Kırcaali Müstahfız Tümeni 180'den fazla ölü vermiştir.
1934'teki Balkan Savaşları kurbanlarının anısına, Ossuary Anıtı (паметник костница), Alamidere köyü yakınlarındaki Srednogorets zirvesine dikildi. Şimdilerde bu tepedeki zirve Rodop Shipka (Родопската Шипка) olarak bilinmektedir.
20 Kasım (Jülyen takvimi'nde J.T: 7 Kasım ) 1912'de gerçekleşen Balkan Töresi Muharebesi(bugünkü Makaza Geçidi'nin olduğu yerde ve çevre köy ve tepelerde), Birinci Balkan Savaşı'nın bir muharebesiydi ve bunun sonucunda Bulgarlar Osmanlı birliklerini neredeyse tamamen Rodoplardan çıkardılar. Doğu Rodoplarda, bir zamanlar Osmanlı'ya tabii olan ancak savaştan hemen önce ve sonrasında Bulgar ordusuna geçen Makedon-Edirne Gönüllüleri-3. Tugayının Doğu Anadolu'dan Osmanlı'ya savaş ilanının hemen ardından gelip Bulgar ordusunda katılan Hınçak ve Taşnak çetelerine bağlı Ermeniler ve Makedon-Bulgar Komitacılar Bulgar ordusunun burada başarı kazanmasında kilit rol oynamıştır.
Kasım 1912'nin başında, Kırklareli ve Lüleburgaz Muharebeleri'ndeki başarılarından sonra, Bulgar ordusunun ana kuvvetleri İstanbul'a yaklaştı. Edirne kalesi ve onunla birlikte Bulgaristan'daki en direkt demiryolu hattı Osmanlı kontrolünde kaldı. Bu, Bulgar birliklerine yiyecek ve mühimmat sağlamayı zorlaştırıyor. Bu nedenle, Ordu Genel Komutanlığı Eylemde (Mihail Savov, Ivan Fichev), Bulgar Kırcaali müfrezesine (General Nikola Genev liderliğindeki Birleşik iki alaydan ve Makedon-Bulgar Gönüllüleri ve Ermeni bölüklerini içeren bir tugaydan oluşan) Kırcaali'den ilerlemesini ve Dedeağaç'ı ele geçirmesini emretti. Ege limanından Dimetoka'ya ve Çorlu'ya giden bir demiryolu hattı, Çatalca'nın önündeki Bulgar mevzilerine kadar geçer.
Arda Nehri güneyindeki topraklar Mehmet Yaver Paşa'nın Kırcaali Müfrezesince savunulmaktaydı.Bulgar komutanlığının bu kararı almasında diğer bir sebepte Osmanlı Kırcaali Müfrezesinin bir kıskaç harekâtıyla yok edilmek veya teslime zorlanmak istenmesidir. Zira Kırcaali Muharebesi sonrası Kırcaali ve Paşmaklı'yı kaybeden müfrezenin bir kolu özellikle Paşmaklı'yı sonrasında Kırcaali'yi geri almak için karşı taarruza geçmiş ancak Mestanlı ve Alamidere civarında yapılan Alamidere Muharebesi'ni de kaybetmiştir. Bu yüzden birlikler Gümülcine Sancağına kadar çekilmiştir. Ancak Edirne'yi Bulgarlar kuşatma altına almakla birlikte geri çekilen Osmanlı birliklerinin önemli bir kısmının Yaver Paşanın müfrezesi ile birleşebileceği bu şekilde müfrezenin 20.000 kişilik bir güce ulaşacağı ve kuşatma birliklerini arkadan saldırılarla tehlikeye düşürebileceği Bulgarlarca hesaplandı. Buna göre de Kırcaali müfrezesine üç koldan yapacağı takip saldırılarla kıskaca alıp kuşatıp teslim alma veya imha planı yapıldı. Bir Bulgar kolordusu doğrudan Gümülcine ve Dedeağaç yönüne taarruz edip Yaver Paşa'nın kuvvetlerine batıda hareket alanı bırakmayacaktı. Birçok güçlü süvari kolu agirlıkli müfreze ve Alayda Gelibolu yönüne Kırcaali Müfrezesinin gitmesini engellemek için Meriç nehrinin Edirne tarafını tutacak neticede Meriç Nehrinden müfreze geçemez hale gelecek doğuda da hareket alanı kalmayacaktı. Diğer bir güçlü süvari koluda kaçacak geri çekilecek Yaver Paşa Kuvvetlerini aralıksız takip edecekti.
Verilen emir uyarınca, 15 Kasım'da (J.T: 2 kasım) Genev saldırı'ya geçti ve iki gün sonra 17 Kasımda Mestanlı'yı (bugünkü Momchilgrad) tamamen ele geçirdi. Aynı zamanda,serbest kalan Bulgar Rodop müfrezesi kıskaç harekâtı gereği batıdan İskeçe'ye doğru (20 Kasım'da tamamen eline geçecektir) ilerledi ve Bulgar Kırcaali Müfrezesi gibi bir zamanlar Osmanlı vatandaşı Makedon,Bulgar gönüllülere ve Ermeni bölüklere sahip karışık süvari tugayı Sofulu'yu işgal etti. Üç taraftan tehdit edilen Yaver Paşa, Mestanlı'daki kuvvetlerini de alarak Gümülcine üzerinden Dedeağaç'a çekildi.
Bununla birlikte Yaver Paşa, Bulgar ilerlemesini engellemek için Balkan Töresi Geçidi Uzun Hamitler Tepesi,Mahmutlar köyünü içine alan hat boyunca 5 hızlı ateşli dağ topuyla üç Tabur dan oluşan gizli bir müfreze bırakarak bir savunma hattı oluşturdu.Yaver Paşa Bulgarların uyguladiğı kıskacın farkına varmıştı,takviye birlik gelme şansı hiç yoktu. Batıda kendisine yardım edecek Osmanlı birliği kalmamiştı.Selanik ve civarı 8 Kasım'da Hasan Tahsin Paşa'nın tek bir mermi atmadan 26.000 Osmanlı askeriyle teslimi ile Yunanların eline geçmişti.
Serbest kalan Bulgar Rodop müfrezeside üzerine geliyordu, doğuda ise Bolayır ve Gelibolu'ndaki Osmanlı birlikleri Bulgar hatlarınin biraz gerisinde kalmıştı Edirne kuşatmada olsa da Osmanlı birlikleri direniyordu. Ancak bir umut oralara müfreze çekilebilir diğer Gelibolu'ndaki birliklerle birleşebilirdi. Zaten Osmanlı başkumandanlığı'da bu yönde bir plan içindeydi. Osmanlı başkomutanlığı ile yazişarak önce Dedeağaç'a oradan ivedi olarak Gelibolu yönüne bütün kuvvetlerini çekme yönünde bir plan yaptılar. Balkan Töresi Geçidi, Uzun Hamitler tepesi,Mahmutlar köyüne yayılı stratejik noktalara yerleştirilen bu 3 taburun ana amacı da buraları mümkün olan en iyi şekilde savunarak, Bulgar taarruzunu mümkün olduğu kadar yavaşlatmak ve ana kuvvetlerin engelsiz geri çekilmesi için zaman kazanmaktır.
Öncü çatışmalar 19 Kasım 1912'de (J.T: 6 Kasım 1912) Uzun Hamitler tepesinde başlamıştır.İki taraf arasında şiddetli çarpışmalar olmuş ve çatışmalar öğleden sonrasına kadar devam etmiştir. Ermeni bölüğü tehlikeli bölgede savaşmasına rağmen başarılı bir şekilde Türkleri durdurmuştur. En kritik anda ise Ermeni bölüklerinde Osmanlı'ya karşı doğuda da çete faaliyetlerinde bulunan Andranik Ozanyan'ın komutasındaki keskin nişancılarından oluşan müfrezesi ile açılan ateşle Türk askerlerini püskürtmüştür.Tepeler öğleden sonra ele geçirilmiştir. Bu çarpışmalar Ermeni Gönüllüleri bölüğüne 7 ölü ve 16 yaralıya mal olmuştur. Makedonya-Edirne Gönüllüler birliğinin 3. Tugay’ı ise toplam 40 ölü 124 yaralı vermiştir. Balkan Töresi Geçidi için ise muharebe 20 Kasım'da şafak saatinde Bulgar saldırısı ile başladı.Genev'in planı gereği kuzeybatıdan 1. Birleşik Alay (üç bölükten oluşan sağ sütun) ve kuzeydoğudan 2.Birleşik Alay (sol sütün), ardından Makedon-Edirne Gönüllüleri'nin 3. Tugayı (dört bölük) ile cepheden bir taarruz izledi. Bu arada Bulgar komitacılarınında saldırıları oldu. Ancak saldırı koordineli değildi - yan kollar geç kaldı ve az sayıda olmalarına karşın Türk birlikleri canla başla savunma yaptılar hatta Makedon-Edirne milisleri Türklerin karşı saldırılarına maruz kaldı.Tugayın bir kısmı geri çekildi, ancak Türk ilerlemesi, karşı saldırıları sağ kanattan gelen yedek birlikler tarafından durduruldu.Sağ koldan daha fazla yedek Bulgar Birliklerinin gelişiyle güç dengesi değişti. Bulgarlar Türk mevzilerini iki taraftan saldırarak oraları akşam 21.00 sıralarında ele geçirdiler. Bulgar Kırcaali müfrezesinin sol kolu muharebeye katılmak için zamanında yetişemedi.
21 Kasımda ise (J.T: 8 Kasım) Bulgar birlikleri bu kuvvetlere bağlı arka birliklerin saldırılarını da püskürtüp Osmanlı'nın boşaltmak zorunda kaldığı Gümülcine'ye girdi. Balkan Töresi Muharebesi'ne katılan Osmanlı Kırcaali Müfrezesi birlikleri (3 tabur 5 top ve arka birlikler) kuşatmaya alınmamak için Ferecik yönüne çekilir. Bulgar birliklerin komutanı general Nikola Genev, uzun bir yürüyüş yapan ve muharebeye giren birliklerini burada kısa bir süre dinlendirdi. 25 Kasımda müfreze doğuya yönelip 2 gün sonra Mehmet Yaver Paşanın Meriç Nehrinin sağ tarafında askeri kampının bulunduğu Ferecik (Feres) kasabasını ele geçirip 27-28 Kasımda Merhamlı Muharebesi'ne katılan birlikler arasında yer alır. Bu muharebe de Meriç nehrini geçmeye çalışan Kırcaali Müfrezesi birliklerinin büyük kısmı tamamen kuşatılıp teslim alınır.Osmanlı Kırcaali Müfrezesi savaş dışı bırakılır.
Luma Muharebesi, Arnavutlar arasında Lumë Ayaklanması (Kryengritja e Lumës) olarak da bilinir, Sırplara karşı Lumë'de Osmanlı Arnavutluk bölgesinde yerel Arnavut halkın Sırplara karşı Birinci Balkan Savaşı sırasında girdikleri bir seri çatışmalardır. Sırplar Adriyatik Denizi'ne çıkmayı beklerken beklenmedik şekilde Osmanlı yandaşı olan veya olmayan yerel Arnavut halkın birlik olup direnmesi ile karşılaşmışlardır. Kendilerinin ummadığı şekilde Sırp 3. Ordusu birlikleri kendilerinden sayıca az olan Arnavut milislerce yenilgiye uğratılmış ve bu durum ayrıca batıya hareketlerini de geciktirmiştir. Bu durum 28 Kasım 1912'de zorunluluktan veya değil Osmanlı'ya karşı bağımsızlık ilan edecek Arnavutluk Devleti'ne savunmasını örgütlemek ve Sırbistan, Yunanistan, Karadağ'a direnmek için zaman kazandırmıştır.
Balkan Savaşı başlangıcında Sırplar 3 ordu grubu hazırladılar. Bunlardan 2. Ordu belli birlikleri ile Bulgarlara yardıma gidecekken 1. ordu Kumanova tarafına ve 3. ordu ise Makedonya üzerine yürüyecekti Osmanlı Ordusunun bölgede Karabağ'a karşı İpek Müfrezesi Sırplara karşı ise Vardar ordusu bölgede bulunmaktaydı. Arnavutlarla Osmanlı'nın arası özellikle 1910-1912 arasındaki isyanlardan iyi olmasa da son Arnavut isyanı Osmanlıların isyancıların taleplerini kabul etmesi ile sonuçlanmıştı. Öte yandan Osmanlı Ordusunda ve yönetiminde Ahmet İzzet Paşa gibi pek çok Arnavut kökenli subaylar devlet adamları bulunmaktaydı netice olarak Arnavutlar Sırp Karadağ ve Yunanların kendi yurtlarını topraklarına katma yönündeki emelleri karşısında başlangıçta her zaman olduğu gibi Osmanlı'nın yanında yer aldılar. Ancak belirtmek gerekir ki 1912 Arnavut İsyanı'nda Osmanlı İmparatorluğu'nun isyanı bastırmadaki sorunları Balkan Birliğindeki devletleri Osmanlı'nın kötü hali konusunda ikna etmiş ve kötü haldeyken saldırmaları yönünde teşvike neden olup Balkan savaşını hızlandıran faktörlerden biri olmuştur.
Ekim 1912'nin ikinci yarısında, Sırp ordusunun Arnavut toprakları üzerindeki işgal operasyonları devam ederken, Kosova'da ve başka yerlerde, Luma, Opoja, Vërrin, Gora, Has, Dibra vilayetlerinde çok sayıda meclis organize edildi ve çok sayıda meclis düzenlendi. 14 Ekim 1912'de Üsküp'te toplanan "Kurtuluş" komitesinin olağanüstü toplantısında kararlaştırılan genel seferberlik, Sırp işgalci saldırganlığıyla karşı karşıya kalmaya başladı. Öte yandan Arnavutların işbirliği yaptığı Osmanlı Vardar Ordusu Sırplara karşı Kumanova Muharebesi'ne ağır yenilgi alıp Kosova ve Makedonya Sırpların eline geçip Karadağ ordusu'da İşkodra yönüne ilerlemeye başladığında Arnavutların Osmanlı'dan yardım alma ümitleri çıkmaza girdi.
Kasım ayının ilk haftasında, Kumanova Muharebesi sonrası Sırp 1. Ordusu Manastır üzerine yürürken, Sırp 3. ordusu, Kosova Ovası'nı ve Dukagjini'yi işgal ettikten sonra Kuzey ve Orta Arnavutluk'u ele geçirip Adriyatik Denizi kıyılarına ulaşmayı hedefledi. 5 Kasım 1912 gibi erken bir tarihte, kötü şöhretli General Bozidar Jankoviç, "Shumadia-1" Tümeninin alaylarıyla Prizren'e girdiğinde, Adriyatik'e yönelik operasyonlar için güçlerini yeniden toplamaya başladı. Bu askeri planı gerçekleştirmek için Sırp komutanlığı, "kıyı birimleri" olarak adlandırılan iki ayrı birlik oluşturmuş ve bu birliklerin birimleri Prizren'de konuşlandırılan "Šumadija-1" ve " Drina-2" tümenlerinden seçilmiştir.
Sırp komutanlığı hükûmeti Nikolay Painçuk Luma ele geçirilip Drina kıyılarına hakim olmadan Adriyatik üzerine bir yürüyüşün birliklerini tehlikeye sokacağının bilinciydeydi.Drina Vadisi üzerinden Adriyatik yönünde hareket edecek sözde "kıyı birimleri"ni tehdit edebilecek herhangi bir tehlikeden kaçınmak için, üçüncü ordunun komutanlığı bu eyaleti işgal etmeyi üstlenen "Luma Müfrezesi"ni yarattı. Müfrezenin amacı Luma bölgesi Has, Vërrin, Opoja, Gora daki Arnavutları silahsizlandirmak direnen halkın direnişini kırmaktı.
Ancak Sırp gücünün büyüklüğü tartışma konusudur. 16.000 olduğunı iddia eden varsa da bu rakam çoğunlukla folkloriktir ve çoğunlukla diğer folklorik 12.000 zayiatı desteklemeye hizmet eder. 16.000, Drina'nın sağ tarafından Adriyatik'e ulaşmak için acele eden "Šumadija 1 (Shumadia 1)" ve "Drina" birimlerinden oluşan iki gruba denk gelmektedir. Ancak bu birimler sadece kısmen muharebeye katılmıştır ve muharebenin ikinci aşaması olan (13-18 Kasım) 15-17 ve 18 Kasım çatışmalarını kaçırmışlardır. Sırp askeri raporlarına göre, bu aşamada Sırp asker ve subaylarının sayısı yaklaşık 3.000 Arnavut'a karşılık 4.200'e yükselmiştir. Savaşın üçüncü aşaması olan (18 Kasım - 6 Aralık 1912'de), "Shumadia 1" bölümünün geri kalanının, yaklaşık 14.000 askerin katılımı, 3.600 topçu personelinin desteği sağlanmıştır. Ağır hasar gören ikinci aşama taburları da dahil olmak üzere, paramiliter birlikler hariç Sırp kuvvetinin toplam sayısı 21.800'e ulaşmıştır. Robert Elsie bu rakamı 20.000 civarı olarak belirtmektedir.
Askerî harekât öncesi General Jankovina Luma halkına ya boyun eğin veya biz zorla eğdiririz tarzında aşağıdaki şartların yerine getirilmesini talep eden bir mektup gönderdi:
1.Arnavut Soyluların, imamların ve zenginlerin silahsız olarak görüşmeye gelmesi;2. Ana koşul olarak Arnavutlar Sırplarla "huzurlu" olarak yaşamak istiyorsa, ellerindeki bütün silah ve tüfeklerin kendilerine tesliminin garanti edilmesi;3. Kosova'dan gelen Arnavutlardan Llapjani, Hasjani, Prizren, Dukagjini vb. içlerinde bulunan Sırplara karşı savaşanların silahsızlandırılması,4.Arnavut liderlerden İsa Bolatin'nin derhal teslim edilmesi veya yerinin söylenmesi aynı zamanda diğer liderler olan Ramadan Zaskoci, Riza Beun, Kolesjan'dan İslam Spahiu'nun ve Bajram Daklani'nin teslim edilmesi veya teslim olmaları5. Halkın, Sırp ordusuna direnişin liderleri yerleri ve köyler etrafındaki hareketler hakkında sürekli bilgi vermesi6. Her köyden 5 kişinin bu kabul edilecek şartların güvencesi bağlamında rehine olarak Prizren'de kalması.Bu şartlar sağlanmazsa, Sırp komutanlığı bütün köylerin yakılıp yıkılacağını ve Arnavutların mülklerine el konulacağını da ayrıca belirtmektedir.
Bu nihai koşullar, Luma ve diğer çevre bölgelerin halkı ve soyluları tarafından hiçbir şekilde kabul edilmedi, bu nedenle Sırp ordusu, Luma'yı ve diğer çevre Arnavut bölgelerini işgal etmek için askeri operasyonlar başlattı.
İstilacı Sırp ordusuyla karşı karşıya kalan, Luma, Has, Vërrin ve Opojan Gora'dan binlerce Arnavut savaşçı ve Kosovalı Arnavutlar Sırp ordusuyla savaşmaya başladı. Bu durumda Paštrik yaylaları (Has ve Yakova yaylalarının bulunduğu yer), Şar Dağları (Gjalicë, Pikllimes, Koretnik) Arnavutlar için doğal bir kale haline geldi. Jeo-stratejik konum göz önüne alındığında, Arnavut birlikleri Yakova, Has, Qafe Zhur, Sharr ve Opoja Yaylası'nın önüne yerleştirildi. Arnavut direniş örgütlerine Baftjar Doda, Cafer Doda, Ramazan Zaskoci, Ramazan Cejku, Isjan Lika, Islam Spahija, Elez Isufi, Hoca Mehmedi, Osman Lita, Cen Daci, Bajram Gjana, Jemin Gjana, Dervish Bajraktari, Muhtar Nika, Necip Bilali, Sylë Elezi, Ahmet Qehaja ve diğerleri önderlik etti.
Jeo-stratejik konum göz önüne alındığında, Arnavut birlikleri cepheye şu şekilde konuşlandırıldı: Yakova yaylası (Qafë Morinë - Qafë Prush); Has (Planejë - Gorozhup); Zhur Boyun; Verri (Billushë - Jeshkovë - Lybeqevë - Lez); Sharr (Siyah ve Siyah); ve Opoja (Llapushnik geçidi). Arnavut direnişinin organizasyonları,Debre Tejmalla'dan Ramadan Zaskoci, Ramazan Çejku, Qazim Lika, İslam Sali Spahija, Hoxhe Mehmed, Osman Lita, Cen Daci, Bajram Things, Dervish Nezir Bajraktari, Muhtar Nika, Nexhip Aga Bilali, Sylë Elezi, Ahmet Ilaz Qehaja, Jemin Gjana, Elez Isufi, Suf Xhelili, Baftjar Doda ve Xhafer Doda, Bajram Curri; Yakova yaylasından, Sali Bajraktari Has, Sheh Hasan Prizreni, Opolje Kuklibeg'den Jahja Sait Sahiti, Kapllan Opoja, Nail Hyseni, Dani Rapça, Esat Berisha, Abdul Osmani ve Arif Krusa'dan tarafından yapıldı.
Sırp birliklerinin Beyaz Drina'nın diğer tarafına geçmesini önlemek için Arnavutlar, Shalqin, Domaj ve Gjinaj köylerinde pusu kurdular. Luma kuvvetleri yaklaşık 4.000 kişiden oluşuyordu, Debre kuvvetleri ise yaklaşık 600 kişiydi.