kaan39/turkish-wikipedia-dataset huggingface dataset:
Merhamlı ya da (Muhramlı, şimdiki adı Peplos), eskiden Edirne vilayetine şimdi ise Yunanistan'ın Dedeağaç iline bağlı bir yerleşim birimidir. Bulgar ve Osmanlı orduları arasında 14/27 Kasım 1912'de yaşanan Merhamlı Muharebesi Birinci Balkan Savaşı muharebelerindendir. Uzun bir takip sonrası Batı Trakya'da General Nikola Genev ve Albay Aleksandar Tanev yöetimindeki Bulgar ordusu Kırcaali Muharebesi sonrası Gümülcine tarafına geri çekilmeye çalışan askerlerle birlikte 10,000-18.000 arası güçlü Tuğgeneral Mehmet Yaver Paşa komutasındaki Kırcaali Müfrezesi birliklerini sıkıştırır. Merhamlı köyünde (şimdi Yunanistan da kalan köyün adı Peplos'tur) sarılıp sıkıştırılıp saldırıya uğrayan Osmanlı birliklerinin, sadece bir kısmı Meriç nehrini geçerek kaçabildi. Kalan kısmı sonraki gün olan 28 Kasım'da teslim oldu.
1912 başında Osmanlı-Karadağ arasında çatışmalarla başlayan Balkan Savaşı sonrasında Balkanların çoğuna yayılır; savaşta özellikle Doğu Trakya ve Makedonya bölgesinde çatışmalar yoğunlaşır.Balkan harbinde Osmanlı Devleti'nin ordusu Doğu ve Batı olmak üzere ikiye ayrılmıştı. Trakya'daki Doğu ordusunun başında Abdullah Paşa, Makedonya'daki Batı ordusunun başında ise Ali Rıza Paşa vardı. Osmanlı Devleti'nin Doğu ordusu toplam dört nizamiye kolordusu (I., II., III. ve IV. kolordular), geçici üç mürettep kolordu (XV., XVI. ve XVII. kolordular), bir mürettep bağımsız süvari tümeni ve bir bağımsız süvari livasından oluşuyordu. Harp için görev teşkilatının hazırlanmasından sonra, Trakya'daki Osmanlı kuvvetleri üç ayrı komutanlığa ayrıldı. Bu komutanlıklar şunlardır: Doğu ordusu, Edirne Müstahkem Mevkii ve Kırcaali Müfrezesi.
Osmanlı Ordusunun Balkan savaşından önce yaptığı hatalardan ve Nazım Paşa'nın yanlış taktiklerinden yararlanan Bulgar-Sırp -Yunan ve Karadağ birlikleri Osmanlı İmparatorluğuna karşı zafer üstüne zafer kazanmaya başladılar.
Özellikle Bulgar ordusunun Osmanlı ordusuna karşı kazandığı zaferler Osmanlı ordusunu Doğu ve Batı Trakya'yı savunamaz bütün Balkanlardaki birliklerine takviye yapamaz ve kendi başkentini işgale karşı savunma durumuna getirmiştir. 22 Ekim - 24 Ekim 1912'de Kırkkilise Muharebesi ardından Lüleburgaz Muharebesi (28 Ekim-2 Kasım) Osmanlı Ordusunun Doğu Trakya'daki bütün savunma hatlarının çökmesine ve ordunun güneyde Çanakkale- Gelibolu, doğuda İstanbul'da Çatalca'ya kadar gerilemesine neden oldu. Edirne'deki Osmanlı birlikleri kuşatıldı. Bu da yetmezmiş gibi 9 Kasımda Selanik'teki Osmanlı birlikleri Yunan kuvvetlerine teslim olup Yunanlar Selanik'i aldılar.
Rodop Dağlarında ise savaşın ilk ayında çatışmalar sınırlıydı ancak burada da Bulgarlar önemli başarılar kazandılar. 21 Ekimde Kırcaali Muharebesi ile Kırcaali Bulgarların eline geçti sonrasında ise 26 Ekimde Bulgarlar Paşmaklı'yı ele geçirdiler. Burada savunma pozisyonuna geçen Bulgarlara karşı Osmanlı Kırcaali müfrezesinin bir kolu Kırcaali ve Paşmaklı'yı geri alabilmek için karşı saldırıya geçti ancak Alamidere (Polkovnik Serafimovo) köyü üzerinden yapılan Alamidere Muharebesi de Osmanlı aleyhine neticelendi ve Arda Nehri boyunca cephe stabil hale geldi.
Doğu Rodoplarda Kırcali müfrezesinin esas amacı Doğu Rodoplarda Bulgarların Osmanlının Trakya ile Makedonya orduları arasındaki kara ulaşımı ve lojistik yollarının, demiryolu hatlarının korunup kesilmemesidir ilaveten Filibe yanında gelecek Bulgar kuvvetlerinin Edirne'ye varmadan engellenmesidir. Ancak Balkan Devletlerinin doğuda ve batıda kazandıkları zaferler, kaybedilen Kırcaali Muharebesi bu görevleri anlamsız hale getirmiştir.
Öte yandan oluşan durum karşısında Gümülcine sancağına kadar çekilmek zorunda kalan Yaver Paşa'nın Kırcaali Müfrezesi Bulgar Yüksek Komutanlığı tarafından bir tehdit olarak görülmekteydi. Zira Edirne'yi Bulgarlar kuşatma altına almakla birlikte geri çekilen Osmanlı birliklerinin önemli bir kısmının Yaver Paşanın müfrezesi ile birleşebileceği bu şekilde müfrezenin 20.000 kişilik bir güce ulaşacağı ve kuşatma birliklerini arkadan saldırılarla tehlikeye düşürebileceği Bulgarlarca hesaplandı. Buna göre de Kırcaali müfrezesine üç koldan yapacağı takip saldırılarla kıskaca alıp kuşatıp teslim alma veya imha planı yapıldı. Bir Bulgar kolordusu doğrudan Gümülcine ve Dedeağaç yönüne taarruz edip Yaver Paşa'nın kuvvetlerine batıda hareket alanı bırakmayacaktı. Birçok güçlü süvari kolu ağırlıklı müfreze ve Alayda Gelibolu yönüne Kırcaali Müfrezesinin gitmesini engellemek için Meriç nehrinin Edirne tarafını tutacak neticede Meriç Nehrinden müfreze geçemez hale gelecek doğuda da hareket alanı kalmayacaktı. Diğer bir güçlü süvari kolu da kaçacak geri çekilecek Yaver Paşa Kuvvetlerini aralıksız takip edecekti. Bu iş için Bulgar Kırcaali Müfrezesi, Rodop Müfrezesi, Karışık Süvari alayı görevlendirildi ayrıca Bulgarlar bölgedeki Makedon çetecilerle de bağlantı kurup kendilerine yardım etmelerini sağladılar. Zaten savaştan hemen önce Osmanlı'ya saldırı için bir ķısım Makedon-Bulgar çetecilerden (komitacılardan) hatta yabancılardan Kırcaali müfrezesine bağlı Makedon-Edirne Gönüllüleri birlikleri ve dahası bu birliklere bağlı Osmanlı'ya karşı çete faaliyetlerinde bulunup Doğu Anadolu'da Türklere karşı katliamlara girişip ardından Bulgaristan'a kaçan Andranik Ozanyan ve Garegin Njdeh liderliğinde Ermenilerden çevredeki diğer Ermeni gruplardan gönüllüler alıp Ermeni bölükleri bile kurmuşlardı. Bütün bu birliklerde kıskaç harekâtında aktif rol oynamış Bulgarlar için büyük başarılar yararlılıklar göstermiş ancak bu başarılar kadar müslüman Türk ve Pomak halka yaptıkları katliamlarla da bilinmişlerdir.
Mehmet Yaver Paşa ve Kırcaali Müfrezesi kurmayları da bu planın farkına sonradan vardilar. Özellikle önemli bir liman konumundaki Dedeağaç yönüne Bulgar taarruzu, müfrezenin durumunu iyice kritik hale getirdi ve Mehmet Yaver Paşa İstanbul ile yazışıp Gelibolu yönüne çarpışarak vuruşa vuruşa çekilmeye karar verdi. Osmanlı Komutanlığı da Mehmet Yaver Paşa'nın kuvvetlerinin Çanakkale yönüne çekilmesi bu sırada Şevket Turgut Paşa'nın kumandasında 60-70 bin kişilik hazırlanacak ordusu ile birleşip Çatalca ve Edirne'deki Bulgar ordularının zora sokulması niyetindedir. Ancak Osmanlı komutanlığının gerçeklerden kopuk bu niyeti bir hayalden öteye geçememiştir.
Selanik düşünce serbest kalan Rodop Müfrezesi General Stiliyan Kovaçev komutasında ilerlemeye başladı. Serez ve Drama dan ilerleyen doğuya doğru giden Rodop Müfrezesi 20 Kasımda İskeçe'yi ele geçirdi. 6 gün sonra da zaten Bulgarlarca ayaklandırılan Makedon çetelerce ele geçirilen Dedeağaç'a girdiler.
15 Kasım'da (J.T: 2 kasım) Müfrezeye bağlı Makedon-Edirne Gönüllüleri Tugayı ve diğer birlikler saldırıya geçti ve iki gün sonra 17 Kasımda Mestanlı'yı (bugünkü Momchilgrad) tamamen ele geçirdi. Sonrasında müfreze güneye inmeye devam etti. Bulgarlar Makedon hatta bazı Ermeni çetecilerle bile ilişki kurup onları da ayaklandırdılar, bir kısmını zaten kendi ordusuna katıp Makedon—Edirne gönüllüleri olarak da bilinen gönüllü kuvvetlerde oluşturmuşlardı. Mahmutlar köyü yakınında Balkan Töresi denen Makaza geçidinde (şimdiki Makaza - Nimfea Sınır Kapısı nın olduğu stratejik geçit) Osmanlılar savunma hattı oluşturmuştu. Buralara sızan çeteler Osmanlı savunmasını zora düşürdü. Büyük ölçüde Makedon gönüllülerden oluşan Bulgar Kırcaali Müfrezesi de (Makedon-Edirne Gönüllüleri 3.Tugayı, 2 karışık alay ve diğer mangalar) bu çetelere yetişip buradaki Osmanlı kuvvetlerini sarmaya başladı ancak bu durumu fark eden birliklerin önemli bir kısmı Ferecik (Feres) yönüne çekilerek buradaki kıskaçtan kurtuldu, bir kısmı ise esir düştü. Bu şekilde 20 kasımda Balkan Töresi Muharebesi Bulgar zaferi ile sonuçlandı ve ertesi gün Gümülcine'de düştü. Birliklerin komutanı general Nikola Genev, uzun bir yürüyüş yapan ve muharebeye giren birliklerini burada kısa bir süre dinlendirdi. 25 Kasımda müfreze doğuya yönelip 2 gün sonra Mehmet Yaver Paşanın Meriç Nehrinin sağ tarafında askeri kampının bulunduğu Ferecik (Feres) kasabasını alır.
15 Kasımda Albay Tanev komutasındaki karışık süvari alayı Sofulu (Soflu) ilçesini ele geçirir. Makedon-Edirne Gönüllüleri 2.Tugayı bu alaya takviye olarak gelir ve alay Meriç nehri boyunca güneye ilerler 18 Kasımda Ferecik ve 19 kasımda Dedeağaç alayca alınsa da Osmanlı takviye birliklerinin geldiği yönündeki haber üzerine Tanev 150 gönüllüyü Dedeağaç'ta bırakıp Sofulu'ya geri çekilir.
26 Kasımda Mehmed Yaver Paşa kuvvetleri Bulgar kıskaç harekâtından Gelibolu'ya ulaşarak kurtulabilmek için çekile çekile Merhamlı'ya gelip Meriç nehrini geçmeye başlar ancak kuvvetli yağmur nedeniyle sadece 1500-2000 kadar asker ve 2 top karşıya bütün uğraşlara karşın geçmiştir. Çekilmenin yavaş olması müfrezenin peşindeki Bulgar birliklerinin durumun farkına varıp hareketlenmelerine sebep olur Tanev'in birlikleri kuzeyden saldırıya başlar Genev ise batı yönünden yaklaşıp Osmanlı ordusunu iyice sıkıştırır özellikle Kırcaali müfrezesindeki Edirne Makedon Gönüllüleri birliği ve bu birliğe bağlı Andranik Ozanyan komutasındaki Kırcaali Müfrezesindeki Bulgar Ermeni birlikleri ve Bulgar topçu birlikleri de saldırıya katılınca hızlı ilerleme 2 saat süren çatışma top atışları ardından Mehmet Yaver Paşa 27 kasımda teslim belgesini imzalayıp Bulgarlara teslim olur. Osmanlı Kırcaali Müfrezesinde ele geçirilen askerlerle ilgili tartışmalar vardır Bulgar Kaynakları 10.000 kişilik müfrezede 9,600 asker subay ve 8 topun ele geçirildiğinden söz ederken bazı Türk kaynaklarında bu sayı ve Kırcaali Müfrezesindeki asker sayısı çelişkilidir. Kırcaali Müfrezesinin mevcudu Aram Andonyan'ın “Balkan Savaşı” adlı eserine göre yaklaşık 16.000'dir. Bunun 13.000i Kırcaali'de 3.000'i Paşmaklı'dadır. buna karşın Genelkurmay mevcudu 21.155 olarak belirtir. Koçak'a göre Kırcaali Müfrezesinde muharebe sırasında 18.000e yakın asker olup 15.000 asker 265 kadar subay teslim olup 8 Dağ topu Bulgarlarca ele geçirilmiştir.
Sağ kalıp Meriç nehrini geçen az sayıdaki Osmanlı askeri ise Çanakkale-Gelibolu'daki Osmanlı kuvvetlerine katılmıştır.
Kırcaali Müfrezesinin teslim olması Osmanlı'nın Batı Trakya da kontrolü tamamen kaybetmesine neden olmuştur. Meriç'in aşağı taraflarındaki İstanbul'daki Bulgar pozisyonları güvence altına alınmıştır. Özellikle Bulgar Kırcaali müfrezesi ve karışık süvari alayı bu başarısıyla kuşatılan Edirne'de artık kuşatmayı yapan Sırp ve Bulgar birliklerinin arkadan saldırıya uğrama ihtimalleri ortadan kalktığı gibi kuşatmanın daha da sıkılaştırılmasına oradaki zaten kötü haldeki Osmanlı Kuvvetlerinin durumunun daha da kötüleşmesine neden olmuştur. Ayrıca Çatalca'daki Bulgar 1. ve 3. Ordularının lojistik takviye olanakları kolaylaşmıştır. Burada Selanik'i teslim eden Hasan Tahsin Paşa'nın aksine Mehmet Yaver Paşa'nın teslim durumu farklıdır zira Kırcaali Müfrezesi kurmayları ile birlikte kötü durumuna rağmen son ana kadar çarpışmış, Bulgar kıskacından kurtulmak için bütün yolları denemeye Gelibolu'na çekilip oradaki birliklerle birleşmeye çalışmış ancak Meriç nehri kıyısında kurtuluş ümidi kalmayıp Bulgarlarca tümden sarılıp müfreze sıkıştırılınca teslim olmak zorunda kalmıştır.
1 zırhlı kruvazör (Yeoryos Averof) 3 sahil savunma zırhlısı (İdra sınıfı zırhlı)
2 ön dretnot zırhlı (Barbaros Hayreddin, Turgut Reis) 2 zırhlı korvet (Asar-ı Tevfik, Mesudiye) 1 korumalı kruvazör (Mecidiye)
İmroz Deniz Muharebesi ya da Elli (Seddülbahir) Deniz Muharebesi (Yunanca: Ναυμαχία της 'Ελλης), Birinci Balkan Savaşı sırasında 16 Aralık 1912 tarihinde Seddülbahir Burnu (Elli Burnu) ve İmroz adası açıklarında Osmanlı ve Yunan deniz güçleri arasında meydana gelmiştir. Osmanlı donanması bu harekât ile Çanakkale Boğazı çıkışındaki Yunan ablukasını kırmayı amaçlamaktaydı. Yunanların Pavlos Kunduriotis komutasındaki bir zırhlı kruvazör, üç ön dretnot ve dört muhribinin; Osmanlıların Ramiz Numan Bey komutasındaki iki ön dretnot, iki zırhlı korvet, bir kruvazör ve dört muhribi ile karşı karşıya geldiği deniz muharebesi, Balkan Savaşları boyunca gerçekleşen en büyük deniz çatışmasıdır.
Muharebede Çanakkale Boğazı'ndan çıkan Osmanlı filosu, bölgede devriyede olan Yunan filosuyla karşılaştı. Filoların ana gücünü oluşturan zırhlılar çatışmaya girdiler. Yunan Averof zırhlısı hız avantajını kullanmak üzere diğer zırhlılardan ayrılarak Osmanlı filosuyla tek başına çatıştı. Ardından iki taraf da çatışmayı keserek limanlarına çekildi. Bir saatten uzun süren ve iki tarafın gemilerinin de hafif hasar aldığı muharebe askeri açıdan sonuçsuz şekilde sona erdi, iki taraf da zafer ilan etti. Osmanlı filosu gemilerin bakımsız olması, eğitim eksikliği ve komutanlar arasındaki anlaşmazlıklar sebebiyle muharebede etkili olamazken, Yunan gemileri Osmanlıların Ege Denizi'ne açılmalarını önleyerek stratejik bir başarı kazandı. Muharebe sonrasında Yunanlar Ege'de daha fazla adayı işgale yönlendi ve Kuzey Ege'de kendi avantajlarına olan stratejik durumu korudu. Osmanlı donanmasıysa Yunan ablukasını kıramadığı için Çanakkale Boğazı'nda kaldı, daha sonra Ege Denizi'ni hakimiyet altına almak için tekrar çaba sarf etti.
Birinci Balkan Savaşı'nda Yunanistan Krallığı'nın başarısına en büyük katkılardan biri donanmasından gelmişti. Ege Denizi'nde hareket eden Yunan donanması, 18 Ekim'de Selanik'te Feth-i Bülend zırhlı korvetini batırmış, 9 Kasım'da bir Türk gambotunu Kidonya'da kendi kendini batırmaya zorlamıştı. Yunan donanması Osmanlı İmparatorluğu'nun Ege'deki ikmal hatları üzerinde büyük baskı oluşturmuş, Osmanlı ordusunun Ege'de asker taşımasını engellemişti. Balkan orduları sahaya 670.000 asker çıkartmışken; Osmanlılar sadece 350.000 askeri cepheye çekebilmiş, Anadolu ve Suriye'den gelen 250.000 asker ulaşım sorunları sebebiyle İzmir'de ve Suriye'nin çeşitli yerlerinde kalmıştı.
Yunanistan Krallığı, Osmanlı İmparatorluğu ile bırakışma imzalamayı reddederek Bulgaristan Krallığı ve Sırbistan Krallığı ile birlikte Çanakkale Boğazı'nı abluka altına almaya devam etmeye karar verdi. Osmanlı Devleti ise hem bu ablukayı kaldırmak hem de kara muharebelerindeki yenilgilerinden sonra maneviyatı bozulmuş olan vatandaşlarına moral vermek için denizde bir zafer kazanmaya çalıştı. Bunun için Osmanlı Donanması'na mensup, daha önce Bulgar güçlerine karşı Marmara Denizi ve Karadeniz kıyılarında üslenmiş zırhlı filo Çanakkale Boğazı istikametine yollanarak yoğun bir şekilde muharebe için hazırlanmaya başlandı. Yunan donanma komutanlığı Osmanlılara karşı nihai bir zafer kazanma hedefindeydi, ancak bu muharebeyi sadece Osmanlı donanması Ege'ye çıkarsa yapacak, denize çıkmazsa muharebeye zorlamayacaktı. Yunanistan Donanma Bakanlığı ise küçük torpido botlarla Çanakkale Boğazı'na girerek taarruz etme düşüncesine sahipti ancak bu planlar uygulanmayacaktı.
21 Kasım 1912'de Yunan donanması büyük olasılıkla Amiral Kunduriotis'in Başbakan Venizelos'u yönlendirmesi ile Birleşik Krallık'tan izin alarak Midilli'ye asker çıkartmış, 23 Kasım'da bir Yunan torpido botu Ayvalık limanına girince Karadeniz ticaret gemisi ateş açılacağı zannıyla kendisini batırmıştı. Ertesi gün Osmanlı Başkomutanlık Vekaleti Yunanların donanma koruması altında Saros Körfezi'ne çıkartma yapacağı ve Selanik'teki Bulgar güçlerinin Yunan vapurlarıyla Dedeağaç'a sevk edildiği istihbaratı almıştı. Tüm bu gelişmeler, Osmanlı donanmasının Ege'ye çıkması sorununu yeniden gündeme getirdi. 25 Kasım'da ordu yanlarını destekleme görevinin İclaliye ve Necm-i Şevket gibi eski gemilere bırakılarak, donanmanın Çanakkale'ye gitmesi emredildi. Bahriye Nezareti bu emre itiraz etmese de, Bulgarların Mimarsinan bölgesindeki sırtlarda mevzi hazırladığını bildirip, Büyükçekmece bölgesinde kalmanın ve ordu kanatlarını korumanın daha iyi olacağına dair bildirimde bulundu. Aynı gün Dahiliye Nezareti, Burhaniye eşrafından gelen bilgiye dayanarak Midilli'den gelen Yunan güçlerinin Çandarlı açıklarından kuzeye döndüğünü, bu hareketin olası bir Saros çıkartmasına hazırlık olabileceğini değerlendirdi. Donanma komutanı Albay Tahir Burak çıkartma olacağını düşünmüyordu; Başkomutanlık Vekaleti ise donanma komutanı ile aynı görüşte değildi ve çıkartma olasılığına karşı donanmanın orduyu koruma görevini bırakıp Ege'ye açılmasını istiyordu.
25 Kasım'da ateşkes görüşmeleri başladığı için Osmanlı donanmasına düşman ateşine maruz kalmadıkça ateş etmeme emri verildi. Bahriye Nezareti'nin teklifiyle 27 ve 29 Kasım'da donanma komutanının değiştirilmesi görüşüldü. 29 Kasım'da Başkomutan vekili Nâzım Paşa, donanmanın derhal Çanakkale'ye gitmesi, Hamidiye katılıncaya kadar ana kuvvetin harekât yapmamasını, sadece muhriplerle boğaz önündeki Yunan kuvvetlerine taarruz yapılması emrini verdi. Ertesi gün Barbaros Hayreddin ve Turgut Reis zırhlıları, Numûne-i Hamiyet, Gayret-i Vataniye, Samsun ve Basra muhripleri, Demirhisar, Sultanhisar ve Hamidabat torpidobotları ve Tirimüjgan onarım gemisi Çanakkale'ye hareket etti. Mecidiye Karadeniz'de, diğer gemiler ise Haliç'te onarımdaydı. 7 Aralık'ta donanma komutan vekili Albay Tahir Burak görevden alındı, yerine yardımcısı Albay Ramiz Bey getirildi. 11 Kasım'da dört muhripten oluşan bir müstakil tümen kurularak başına bakımda olan Hamidiye'nin komutanı Önyüzbaşı Hüseyin Rauf (Orbay) atandı. Aynı harekât alanı içinde donanma komutanının Hürriyet ve İtilaf, müstakil tümen komutanının İttihat ve Terakki taraftarı olması ve siyasi sebeplerle birbiriyle anlaşamaması, Osmanlıların koordinasyonunu azaltıyordu.
Osmanlı Donanması, Brandenburg sınıfı iki ön dretnot zırhlı Barbaros Hayreddin ve Turgut Reis, Asar-ı Tevfik ve Mesudiye zırhlı korvetleri, Mecidiye zırhlı kruvazörü ve dört muhripten oluşturulan filo ile Çanakkale Boğazı'na intikal etti. Osmanlı gemileri 9'a 8 sayı üstünlüğüne haiz olsa da bir kısmı 1890'lardan kalma ve Alman donanmasından emekli olup alınan bu gemilerin hiçbiri Yunanların 1910 yapımı modern Averof zırhlı kruvazörü ve daha modern haldeki Yunan gemileri ile baş edecek durumda değildi. Yunanların Averof atağına karşı Osmanlılar yeni Alman zırhlı kruvazörü SMS Blücher veya muharebe kruvazörü SMS Moltke tipinde bir gemi almaya çalıştılarsa da yüksek maliyet nedeniyle bu plan rafa kaldırılmış, onun yerine 1890'lardan kalma ve Alman donanmasından emekli SMS Kurfürst Friedrich Wilhelm (Barbaros Hayreddin) ve SMS Weißenburg (Turgut Reis) gemileri alınmıştı. 1912 yazında bu gemilerin bakımı Osmanlıların mali durumu nedeniyle aksamıştı: Telefonları çalışmıyordu, mühimmat asansörleri ve mesafe ölçerler yerinden sökülmüş, pompalar korozyona uğramış, su geçirmez kapılarının çoğu artık kapanmaz durumdaydı, personelin eğitimi ve taktik bilgisi de yetersizdi.
Savaşın başında Yunan donanmasının toplam gücü, Osmanlılara karşı nispeten zayıftı. Yunan gemileri ile Osmanlı gemileri yakın sayılarda olmasına rağmen eski Yunan gemilerinin düşük hızı ve Osmanlıların gerektiğinde Çanakkale Boğazı'nın kurmasına geri çekilebilmesi, Yunanlar için muharebeyi istedikleri zaman ve yerde yapma açısından bir dezavantaj oluşturuyordu. Yunan donanması Limni adasındaki Mondros limanını ileri üs olarak kullanıyordu. Ana güç modern Averof zırhlı kruvazörü ile İdra sınıfı zırhlılar İdra, Spetse ve Psara'dan oluşuyordu. İdra sınıfı 1866-1869 Girit İsyanı sırasında Yunan donanmasının Osmanlılara karşı başarısızlığının ardından 1885'te sipariş edilmiş demir zırhlılardı. Ayrıca Albay Bratsanos komutasında dört muhrip, iki torpidobot ve bir denizaltıdan oluşan karakol kuvveti Bozcaada'da üslenmiş, Çanakkale Boğazı önünde devriye görevi almıştı. Yunan muhripleri Osmanlı muhriplerine kıyasla hem tonaj, hem de silah gücü olarak daha üstündü. Yunan donanmasının en önemli eksikliği ise eğitimdi; hafif filoda yer alan gemilerin üçte biri (altı muhrip ve Delfin denizaltısı) I. Balkan Savaşı'nın başlamasının ardından filoya katılmıştı.
Zisis Fotakis'e göre Yunanların iki avantajından ilki, bu cephedeki en hızlı gemi olan Averof'tu. Averof filodaki eski Fransız yapımı zırhlılara göre 9 knot daha hızlıydı, bu sebeple diğer gemilerden bağımsız şekilde de kullanılabiliyordu. İkinci avantaj ise 310 tonluk Fransız yapımı Delfin denizaltısıydı. Delfin savaşın başlamasından sonra filoya katıldığı için mürettebat eğitimi zayıftı, ancak Osmanlıların denizaltılara karşı silah veya eğitiminin olmaması sayesinde önemli bir tehditti. Yine de Yunanların elindeki tek denizaltı olması sebebiyle birçok farklı görev verildiğinden bu muharebede yer almadı.
14 Aralık'ta Osmanlı Donanması komutan vekili Albay Ramiz, tüm gemi komutanlarını Barbaros zırhlısında toplayarak bir toplantı yaptı. Bu toplantıda muharebe planları hazırlandı. Plana göre çatışmaya İmroz-Çanakkale Boğazı-Bozcaada üçgeninde, müstahkem mevzilerin menzili içerisinde girilecekti.
Yunan donanması 14 Aralık günü Mecidiye'nin harekâtı sebebiyle denize çıkmış, 14-15 Aralık gecesini İmroz'un kuzeyinde geçirmiş, 15 Aralık'ta boğazı gözlemlemiş, ardından bazı muhripleri Bozcaada'ya ikmale gönderip ana kuvvetiyle 15-16 Aralık gecesini yine İmroz'un kuzeyinde geçirmişti. Osmanlı filosunun denize çıkmasını beklemekte, çıkmadıkları takdirde Bozcaada'ya konuşlandırılan kömür gemilerinden ikmal yapmayı planlamaktaydı.
16 Aralık 1912 günü sabah 06.00'da ana Yunan kuvveti İmroz'un kuzeyinde başta Averof, ardında 3 İdra sınıfından oluşan ana savaş hattı ve bu hattın Çanakkale tarafını perdeleyen 4 muhripten (Leon, Panthir, Yeraks, Aetos) oluşan bir düzende yol alıyordu. Saat 07.00'de Hüseyin Rauf komutasındaki birinci muhrip tümeni, beş dakika sonra Yarbay Hakkı Eşref komutasındaki ikinci muhrip tümeni harekete geçti. Makine arızasından ötürü Basra üçüncü tümene katıldı.
Yoğun sis sebebiyle taraflar Osmanlı donanmasının çıkışı esnasında birbirini görmedi. Saat 08.15'te Birinci Muhrip Tümeni Yunan ana gücünü gördü, hemen geri dönerek düşman varlığını Albay Ramiz'e bildirdi ve komutan Hüseyin Rauf Yunanların T geçişi yapmayı hedeflediğini tahmin ederek donanmanın Seddülbahir'e yakın geçerek Kumkale yönüne seyretmesini önerdi. Müstahkem mevki komutanlığı da Albay Ramiz'e 4 zırhlı, 5 muhribin Zığındere önünde olduğunu, ayrıca 5 muhrip ve bir denizaltının Bozcaada önünde bulunduğunu bildirmişti. Albay Ramiz, Ertuğrul ve Orhaniye tabyalarının 240 mm'lik toplarının düşman filosunun yaklaşmasını engelleyeceğini düşündüğünden Rauf'un teklifini uygun bulmadı.
Amiral Kunduriotis Osmanlı donanması hakkında ilk haberi Boğaz önünde devriyede olan muhriplerden biri olan Velos'tan aldı. Sisin kısa süre açılması ile Mecidiye'yi gören muhrip, diğer Osmanlı muhriplerinin de bölgede olduğu kanısına vardı. Boğaz üstünde yükselen duman, tüm Osmanlı kuvvetinin denize açıldığı kanısını veriyordu. Hemen sonra Reşitpaşa hastane gemisinin de boğazdan çıkması Yunan komutanın kanısını güçlendirdi. Yunan donanması muharebeye hazırlanmaya başlarken, Bozcaada'daki muhriplere de süratle ana kuvvete katılma emri verildi.
Osmanlı donanması 247,5 rotasıyla boğazdan çıkarken, saat 09.05'te Seddülbahir'i bordaladığı esnada Yunan kuvvetini tam pruva istikametinde, 12.000 metre mesafede gördü. Yunan donanması da Osmanlıları yaklaşık aynı esnada görmüştü. Deniz sakindi, güneş arkalarında olduğu ve esen hafif lodos ise baca dumanlarını Yunanlara doğru sürüklediği için Osmanlı gemileri daha avantajlı bir durumdaydı. Albay Ramiz Yunan donanmasının denizaltı saldırı yapmak için üzerine çekmeye çalıştığını düşünerek saat 09.20'de rotasını batıya çevirdi, hızını 10 mile çıkardı ve torpido hücumuna hazır olunması emri verdi. Saat 09.35'te rotasını kuzeybatıya çevirdi. Osmanlıların bu hareketi üzerine Kunduriotis de rotasını kuzeye çevirdi, tüm diğer Osmanlı ve Yunan gemilerine kıyasla üstün hıza sahip Averof Amiral Kunduriotis'in savaş hattının en önde yer alırken daha yavaş ve eski olan İdra sınıfı zırhlılar bir arada, düşman gemilerinin yaklaşmasını bekliyordu. Bu esnada Osmanlı donanması kuzeye döndü; ancak bu dönüş esnasında Mesudiye savaş hattından Yunanlara doğru 500 m dışarı çıktı, yerini Asar-ı Tevfik aldı. Saat 09.40'ta her iki hat, kuzeye doğru birbirine yaklaşan hatlar üzerindeydiler. Aralarındaki mesafe Yunanlarca 14 km, Osmanlılarca 8 km olarak ölçüldü. Osmanlı hattı Yunanlardan biraz daha ilerideydi, dört Osmanlı gemisinin birden Averof üzerine ateş etmeleri olasıydı.