kaan39/turkish-wikipedia-dataset huggingface dataset:
1927-1939 yıllarındaki mimari anlayış eleştirilmiş ve ikinci ulusal mimarlık akımı hakim olmuştur. II. Dünya Savaşının getirdiği ekonomik kriz sebebiyle 1939 yılından itibaren Türkiye’deki mimari faaliyetler 1950'deki liberalizm dönemine kadar durağan kalmıştır. 1950 sonlarına kadar uluslararası mimari üslup kullanılmıştır ve betonarme tasarımlar artmıştır. 1960'lı yıllarda OECD ve Avrupa Ekonomik Topluluğu ile ilişkilerin geliştirilmesi mimari kültürüne de yansımıştır. Bu dönemde yüksek yapılar, holding binaları ve bürolar artış göstermektedir. Kırsal göçün etkisiyle şehirlerde kontrolsüz büyüme yaşanmış ve bu durum kentleşmede konut sorunu meydana getirmiştir.
Osmanlı'da ilk film gösterimi 1896'da Bertrand adlı iki Fransız'ın sarayda yaptığı yayınlar ile başlamış; aynı yılda İstanbul ve Beyoğlu'nda da halka film gösterilmiştir. Gösterilen filmler genel olarak güldürü türündedir. Halkın rağbet etmesi üzerine Sigmund Weinberg 1908'de Pathé Sineması'nı açtı. Daha sonradan Beyoğlu'nda Palas Sineması ve Majik Sineması açıldı. 1914'te ise Kemal Seden ve Ali Seden kendi salonlarını açtılar. Aynı yıl Murat ve Cevat beyler tarafından "Milli Sinema" kuruldu. İzmir'de açılan ilk sinemalar ise Asri Sinema, Ankara Sineması, Lale Sineması, Milli Sinema ve Elhamra Sineması olmuştur. Bir Türk'ün çektiği ilk film ise "Ayastefanos'taki Rus Abidesinin Yıkılışı" adlı belgesel filmdir. I. Dünya Savaşı sıralarında Enver Paşa Almanya seyahatinden sonra "Ordu Film Dairesi"ni kurmuştur. İlk konulu Türk filmleri Leblebici Horhor Ağa ve Himmet Ağa'nın İzdivacı olmasına rağmen bunlar yarım kalmış veyahut sonradan tamamlanmıştır. Tamamlanan eserler ise 1917'de Müdâfaa-i Milliye Cemiyeti tarafından çekilen Pençe ve Casus adlı filmlerdir. Cumhuriyet dönemi sinemasında ise taşralı halkı eğitmek için sinemanın propaganda gücünden yararlanılmıştır. Ateşten Gömlek filmi Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında çevrilmiş en iyi öykülü film olarak kabul görmüştür. 1950'li yıllarda film üretimi artmış ve Türk sinemasının "altın çağı" olarak kabul edilen 1960-1975'li dönemin temelini hazırlamıştır. 1971-1980 arasındaki siyasi ve ekonomik olaylar sinema kültürünü de etkilemiştir. 1990'lı yıllar sinema sektörü için bir kriz dönemi olmuş ve bu dönemde film üretimi oldukça azalmıştır. 2000'li yıllarda köklü değişimler olmuş, filmlere ayrılan bütçeyle birlikte seyirci sayısı da artmıştır. Dram türünde Nuri Bilge Ceylan, Zeki Demirkubuz filmleri dünya çapında bilinmektedir.
Eski Altay kültürlerinden doğan Türk müzik aletleri ve sanatı 9 ve 10. yüzyıl Uygur Kağanlığı döneminde gelişme göstermiştir. Telli çalgı olarak Dombra, Tobşur, Kopuz; vurmalı çalgı olarak Davul; yaylı çalgı olarak Kıyak ve Iklık; üflemeli çalgı olarak da Kuray ve Kaval kullanılmıştır. Bunlardan Davul'a dini ritüellerde ve savaşlarda; Kıyak ve Kopuza ozanların destan anlatımlarında ihtiyaç duyulmuştur. Telli çalgıların tel malzemesi at kılı veya koyun bağırsağından yapılır. Tellerin renklerin ak veya kara oluşu dini bir sembolü ifade etmektedir. Eski Türk müzik kültürü özellikle Çin ile etkileşim halinde olmuştur. Hunlardan elde edilen Sancak ve Davul Çinlilerce ganimet sayılmış ve Çin askeri geleneğine davul girmiştir. Davul özellikle Göktürklerde bir hakimiyet belgesi haline gelmiştir.
Anadolu'da Türk kültürünün yayılmasından itibaren gelişme gösteren ve halk tabakasında yaygın olan geleneksel müzik türüdür. Koşma, Destan, Varsağı, Mani, Semai, Kalenderî gibi şiir türleri ozan ve aşıklar tarafından Saz ve Bağlamayla icra edilmiştir. Geleneksel üsluplara uyan şiirler Türk ezgisiyle icra edildiği zaman türkü (Türki/ Türk'e ait) adını alır. 17. yüzyılda yaşamış olan Karacaoğlan ve Köroğlu ise Türk halk müziği için bir sembol haline gelmiştir.
15-16. yüzyıllarda dönemin usta müzisyenlerinin başkent İstanbul'a getirilmesi saray müziğine katkı sağlamış ve gelişmesine yol açmıştır. Tekkelerde önemli bir konumda olan "Dedeler" müzik sanatına oldukça ilgi göstermiştir. Bu ilginin sonucunda müzik kuramları üzerinde çalışmalar geliştirilmiştir ve çalışmalar kısa sürede Tekke Müzisyenleri arasında yaygınlaşmıştır. Tüm bu olaylar karşısında yeni bir bakış açısının doğması; ilk Türkçe Nazariyat Kitapları ve müzik konusu ile ilgili çalışmaların artmasına sebep olmuştur. 15. yüzyıl'da Yusuf Kırşehri'nin Edvar veya Musiki Risalesi isimli eseri yeni bir ekol yaratmıştır. Bu dönemde telli çalgı olarak Santur, Kanun, Ud, Tambur, Lavta ve Keman; vurmalı çalgı olarak Zil, Def ve Kudüm; yaylı çalgı olarak Kemençe, Kabak Kemane ve Rebab; üflemeli çalgı olarak da Ney kullanılmıştır. Osmanlı Klasik ve Halk Musikîsinde çoğu telli/sapı çalgıların kökeni olan Kopuz'un kullanımı 18. yüzyıla kadar devam edebilmiş, 10 ila 16. yüzyıl arası çok revaçta olan Ud çalgısının yerini 19. yüzyıl sonunda yeniden almak üzere 17. yüzyıldan itibaren Tambur'a bırakmış, Santur ise 20. yüzyılda Klasik Musikî'ye girmiştir. Çalgıların kökeni Orta Asya, İtalya, Orta Doğu ve İran'a dayanır. 16-17. yüzyıllarda Türk Musikî'si oldukça gelişme göstermiştir. Kutb-ı nâyî Osman Dede 28 Ağustos 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Buhûrîzâde Mustafa Itrî ve Köçek Derviş Mustafa Dede 28 Ağustos 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. önemli isimler bu devirde yaşamıştır. III. Selim dönemindeki saray çaplı musiki kültürü dönemin kapanmasıyla geleneksel müzik önemini kaybetmeye başlamıştır.
Hacı Arif Bey ile keder ve karamsarlık teması yaygın olmakla birlikte batılılaşma hareketleri de yoğunluk göstermiştir. Bu ekolü bazı müzikbilimciler uygunsuz bulmuştur. Romantik dönemin seçkin bestecileri Hacı Arif Bey (1831-1884) Şevki Bey (1860-1891), Nikoğos Ağa (1836-1885), Tanburi Ali Efendi (1836-1902), Giriftzen Asım Bey (1851-1929) ve Ahmet Rasim Bey (1864-1932)'dir.
20. yüzyılda Hüseyin Sadettin Arel ile başlayan bu dönemin başlıca özelliği Türk Musikîsi'ndeki hataların düzeltilmesi ve topyekûn batılılaşma yerine düzenli şekilde çağdaşlaşmaktır. Çağdaşlaşmanın ön planda olduğu bu dönemde Hüseyin Sadettin Arel'in öğrencileri İstanbul Türk Mûsikîsi Konservatuarı'nı kurmuştur.
İslamiyet öncesi döneme ait ilk kayda değer metinler Orhun ve Yenisey Yazıtlarıdır. Türk Runiki ile taş kitabelere kazınan bu metinlere genel olarak siyasi olaylar kaydedilmiştir. Bu dönemde yaygın olan şiir türleri genel olarak sözlü ürünler olan Savlar, Sagular ve Koşuklar oluşur. Yazılı edebiyat kültürü 8-9. yüzyıl Uygur Kağanlığı döneminde oldukça yaygınlaşmıştır ve masallar, dini öğretiler ve Hece Ölçüsünün bulunduğu ilk yazılı eserler ve şairler bu dönemde ortaya çıkmıştır. Arpın Çor Tigin bilinen ilk Türk şair olarak kabul edilmektedir. Bu dönemde Kül Tarkan, Singku Seli Tutung, Asıg Tutung, Kalım Keyşi ve Çuçu 31 Ağustos 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. gibi şairler çıksa da bir kısmının kendi şiirleri bulunamamıştır. Fal kitabı olup Türk Runiki kullanılan Irk Bitig ilk Türkçe kitap niteliğindedir. Ardından Budist öğretileri konu alan Altun Yaruk, Sekiz Yükmek, Kalyanamkara ve Papamkara adlı eserler gelmektedir. Yaratılış Destanı, Türeyiş Destanı, Göç Destanı, Bozkurt miti (Aşina, Suoguo) ve Uygurca Oğuz Kağan Destanı bu dönemde yazılmıştır. Destanlarda genel olarak kurt, geyik, ışık, demircilik, ağaç, ok-yay ve dağ motifleri kullanılmıştır.
İslamiyet'in Türkler arasında yayılmasından sonra oluşan kültürel ortam Türk edebiyatınıda etkilemiştir. Bu durumdan dolayı yazılan Oğuz Kağan Destanı gibi milli destanlara İslami ögeler eklenmiştir. Şu ve Satuk Buğra Destanı'da aynı dönemde yazılmıştır. Bu dönemdeki etkili yazarlar ve eserler Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig mesnevi ve siyasetnamesi; Edip Ahmet Yükneki'nin Atabetü'l-Hakayık ahlak ve dini öğretisi; Kaşgarlı Mahmut'un Divanu Lugati't-Türk sözlüğüdür. Divanu Lugati't-Türk eseri içinde içeriğinde Türkçe atasözleri ve Türk boylarının yazılmasından dolayı önemli bulunmaktadır ve ilk Türkçe ansiklopedik sözlük niteliğindedir. Şairler ve yazarlar aruz ölçüsünü tercih etmiştir. Geleneksel hece ölçüsü halk kitlesinde yaşamaya devam etmiştir. Bu dönem 12. yüzyıla kadar sürmüştür.
11-13. yüzyılda Orta Asya'dan şeyh, derviş ve halk ozanlarının Anadolu'ya göç etmesi Anadolu Türk edebiyatının temelini oluşturmuştur. Bunun sonucu gelişen tasavvufi düşünce ve vahdetivücut fikirleri Türk mutasavvıflarının divanlarında yer verdiği baş konu olmuştur. Ahi Evran, Ahmet Yesevi, Sultan Veled, Ahmet Fakih, Yunus Emre bu dönemin başındaki ilk temsilciler olarak kabul edilmektedir. 14. yüzyılda Türkçe eser ve şiir sayısı artmış ve tasavvufi-ahlaki konu özelliklerini korunmuştur. Birinci Anadolu beylikleri döneminde Kırşehir bazı şairlerin yetiştiği Orta Asya kültür ve geleneklerinin yaşatıldığı bir kültür merkezi olarak kabul edilmektedir. Bu dönemde Hoca Dehhani, Aşık Paşa, Gülşehri, Şeyyad Hamza, Şeyhoğlu Mustafa, Kadı Burhaneddin ve Seyyid Nesimi şair ve yazarlar yaşamıştır. 15. yüzyılda Klasik Türk edebiyatının temeli atılmıştır. Bu dönem Türkçenin oldukça geliştiği ve yeni ekollerin girdiği bir dönem olarak kabul edilmektedir. Hüseyin Baykara ve Ali Şir Nevai Türk edebiyatı ve Türkçenin gelişmesine büyük katkı yapmıştır. Şeyhi, Ahmet Paşa, Sinan Paşa divan edebiyatında; Eşrefoğlu ve Kaygusuz Abdal ise halk edebiyatında önemli isimler olarak kabul görülür. 16. yüzyılda klasik üslup şairler ve yazarlar tarafından sıklıkla kullanılmış ve gelişmiştir. Kaside, gazel, kıt'a, müstezat, tuyug, rübai, musammat, mesnevi gibi alanlarda önemli eserler verilmiştir. Nesirdeki gelişme ise ancak bu dönemde gerçekleşebilmiştir. Fuzuli, Baki, Zati, Hayali Bey, Bağdatlı Ruhi, Taşlıcalı Yahya divan edebiyatında; Pir Sultan Abdal ve Köroğlu ise halk edebiyatında önemli ustalar olarak kabul edilir. Bu dönem klasik üslubun olgunluk çağı olarak tanımlanır. 17-18. yüzyılda oluşan siyasi istikrarsızlık edebiyat ortamınada yansımıştır. Bu dönemde hiciv ve hezel alanında eserler artmış ve dönemin sosyokültürel sorunlarından dolayı müstehcen olacak yönde değişiklik göstermiştir. Şairler geleneksel divan üslubunu uygun görmemeye başlamaları divan edebiyatında değişime yol açmıştır. Ses esasına dayalı açık ve doğal bir anlatım, mahalle tasvirleri ve halk yaşantısı bu değişimlere örnek gösterilir. Bu yüzyıllarda önemli şair ve yazarlar divan edebiyatında Nef'i, Nabi, Neşati (17. yy.), Atayi, Sabit, Nedim ve Şeyh Galib (18. yy.); halk edebiyatında ise Aşık Ömer ve Karacaoğlan önemli ve son temsilcilerdir. Dönemde yayınlanmış en ünlü eser Evliya Çelebi'nin seyahatnamesidir. Sanat bakımından batı uygarlığına yöneliş gittikçe hızlanmış, Şeyh Galib'den sonra Divan edebiyatı tercih edilmemeye ve yeni edebi akımlar çıkmaya başlamıştır.
1860'dan sonra batılılaşma hareketlerinin güçlenmesi edebiyat dahil birçok alana etki etmiştir. Şiir, roman, tiyatro ve gazetecilik alanında büyük gelişmeler kaydedilmiştir. Geleneksel edebiyattan ilk uzaklaşma İbrahim Şinasi'nin çalışmaları ile ile başlamıştır. Mustafa Reşid Paşa'nın tavsiyesi üzerine Paris şehrinde maliye tahsili yaparken bir yandan da edebiyatla ilgilenmiş, İstanbul'a geri döndüğünde ise Fransızüslubunu ve şiirlerini Tercüme-i Manzume adında yayımlamıştır. Daha sonraları Ziya Paşa ve Namık Kemal dil, söyleyiş ve biçim bakımında geleneksel şiirden kopmuşlar ve yeni harekete dahil olmuşlardır. Şiir ve kurgusal hikâyelerde klasik aşk teması yerine Fransız tipi yeni temaya uygun vokabüler de benimsenmiştir. Hece ölçüsü aydınlar tarafından daha çok kullanılmaya başlanmışsa da aruz yaygın ve kabul edilen bir şiir ölçüsü olarak kalmaya devam etmiştir. Batılı roman çevirileri daha sonradan yerli romanlara referans eser olmuştur. İlk batılı roman çevirisi Yusuf Kamil Paşa'nın (Tercüme-i) Telemak (1862) adlı eserdir. İçerik bakımından anlaşılmayan yönleri göz ardı edilmiş ve fazlasıyla rağbet görmüştür. Divan edebiyatındaki kuralcı ve ortak olaylar içeren manzum üslubu bırakılmış ve romanlara rağbet gösterilmiştir. İlk yerli roman Şemsettin Sami tarafından yazılan Taaşşukı Talat ve Fitnat adlı eserdir. Bu dönemde Namık Kemal'in İntibah eseri ilk edebi roman kabul edilmektedir. Namık Kemal, Ziya Paşa, Ahmet Vefik Paşa, Şemsettin Sami, Ahmet Cevdet Paşa ve Ahmet Mithat Efendi dönemin etkili yazarlarındandır.
Recaizade Mahmut Ekrem ve Abdülhak Hamit Tarhan toplumsal konulardan çok mistisizm, ölüm-yaşam, tanrı-ruh, varoluşun özellikleri ve sonu gibi konulara yer vermesi bir ayrışma oluşturmuştur ve realizm, romantizm ve natüralizm gibi akımlar benimsenmiştir. I. Tanzimat'a göre aruz ve ağır dile daha çok önem gösterilmiştir. Nabizade Nazım (Karabibik ve Zehra), Recaizade Mahmut Ekrem (Araba Sevdası) veSamipaşazade Sezai (Sergüzeşt) dönemin önemli yazar ve şairleridir. Bu dönemde Avrupai edebiyat tarzı temel kazanmıştır ve güçlenmiştir.
Servet-i Fünun'u meydana getirenler arasında Tevfik Fikret, Cenab Şahabeddin, Hüseyin Siyret, Hüseyin Suat, Ali Ekrem, Ahmet Reşit, Süleyman Nazıf, Halid Rıza ve Mehmet Rauf yer alır. 1891'de kurulan fen bilimleri odaklı bu dergi Tevfik Fikret'in yazı işleri müdürlüğüne gelmesinden sonra edebiyat ve sanat dergisi haline gelmeye başladı. Dergi ve getirdiği edebi akım 1901 yılında edebiyatçıların ayrılması ve açılan davalar sebebiyle tekrar fen dergisi haline gelmiştir.
Türkiye Türkçesi, Türk dillerinin Oğuzca grubuna mensuptur. Türkiye, Kıbrıs Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs'ta ulusal resmî dil statüsüne sahiptir. Yaklaşık 83 milyon konuşuru ile dünyada en çok konuşulan 16. dildir.
Türkiye'deki resmî tatiller ana hatlarıyla ulusal bayramlar ve genel tatiller olmak üzere iki grupta toplanır. Ülkedeki tek ulusal bayram Cumhuriyet Bayramı'dır. Genel tatil günlerinin içinde resmî ve dini bayramlar bulunmaktadır. Resmî bayramlar; Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı ve Zafer Bayramı'dır. Dini bayramlar ise Kurban ve Ramazan Bayramlarıdır. Bunlar dışındaki genel tatil günleri ise yılbaşı ile Emek ve Dayanışma Günü ve Demokrasi ve Millî Birlik Günü'dür.
Ülkede daha önceden kutlanmış ama daha sonra resmî bayram statüsünü kaybetmiş, eski bayramlar aşağıdadır.
Türkiye'de resmî tatiller 17.03.1981 tarihinde yürürlüğe giren 2429 Sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir. Ancak 2003 yılında yürürlüğe giren 4857 Sayılı İş Kanununda resmî tatil günü ücreti ayrıca düzenlenmiştir. 4857 Sayılı İş Kanununa göre resmî tatil günlerinde işçilere bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam ödenir. Bu günlerde çalışan işçilere ise çalıştıkları her gün için ilave birer günlük ücret daha ödenir. Söz konusu resmî tatil günü ücretinin ödenmemesi durumunda işçilerin iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakları bulunmaktadır.
Türk adları, her toplumun olduğu gibi Türk toplumunun hayat tarzını, sosyal yapıyı ve düşünce yapısını yansıtır, toplumun aynası kabul edilir. Toplumların kendilerine özgü ad verme gelenekleri vardır. Eski Türklerde çocukların ergenlik çağına ulaşana kadar başardıkları bir işe göre isim verilirdi.
Doğan bebeğe göbeği kesilirken bir göbek adı konulur. Asıl adı koyma işi yakın zamana kadar aile büyüklerinin iken günümüzde ebeveynlerin görevidir. Ad koyacak olan kişilerin duygu, düşünce, inanç, izlenim, birikim, özlem, umut ve beklentileri ile tarihten gelen gelenekler ad seçmede temel kaynaklardır.
İsim olarak tarihi kahramanlar isimleri (Bumin, İstemi, Bilge, Kültigin), kumandanlar, sanat, siyaset, spor, kültür alanındaki ünlü kişilerin isimleri kullanılır. Ebeveynlerin ölmüş anne-babası varsa bunların isimlerini çocuklarında yaşatmak amacı ile kullanılır. Küçük yaşta ölmüş çocukların isimleri yeni doğan kardeşlere verildiği de olur.
Bebeğin doğduğu gün veya ay isim üzerinde etkili olur. Ramazan ayında (Ramazan), Arefe günü (Arif, Arife), bayram günü doğanlar (Bayram), Hac zamanında (Hacı, Hacı Bayram) doğanlara uygun isimler verilir. Doğal çevreden pek çok isim kullanılır; Gül, Sümbül, Lale, Gümüş, Kaya, Nehir, Altın, Mercan, Deniz, Dağ, Gök, Meltem, Doruk gibi. Çocukları yaşamayan aileler; Dursun, Yaşar, Durmuş, Durdu isimlerini kullanır. Artık çocuk istemeyen aileler; Tamam, Yeter, Songül, Soner, Kifayet, Nihayet gibi isimleri tercih ederler. Bebek özlemi çekenler Murat, Muradiye, İstek, Dilek, erkek çocuk bekleyenler, doğan kızlarına Döndü, Döne isimlerini verir.
Kullanılan adlar üzerinde etkili unsurlardan biri de dindir. Allah'ın isimleri ve sıfatları abd (kul) ön eki ile, İslam peygamberi Muhammed’in isim ve sıfatları, Kur'an’da adı geçen diğer peygamberlerin, halifelerin, peygamberin akraba ve arkadaşlarının, evliyaların isimleri kişi adı yaygın olarak kullanılır.
Türkiyede yaşayan insanların en çok kullandığı isimler:
Bazı isimler hem erkeklere hem de kadınlar da kullanılmaktadır. Bu isimlerden 36 tanesi şunlardır: Yaşar, Ayhan, Dursun, İsmet, Muzaffer, Ümit, Özgür, İlhan, Hikmet, Yüksel, Özcan, Fikret, Cihan, Şerif, Deniz, Servet, Yücel, Sefa, Hidayet, Sezer, Olcay, Saffet, Güngör, Durdu, Günay, Ömür, İlkay, Kamuran, Kudret, Satı, Şenel, Elvan, Seyhan, Zülfü, Muhterem, Güner.
1970-2010 yılları arasında en çok kullanılan 20 erkek adı.
Tablo incelendiğinde şu yorumlar çıkarılabilir: Mehmet, Ahmet, Mustafa, Hüseyin, Yusuf, İbrahim, Ömer ve Ali her zaman ilk 20 isim içerisindedir. Bu isimlerden 3'ü Muhammed'e ait olmak üzere (Mehmet, Ahmet, Mustafa), 5'i peygamber ismi (İbrahim, Yusuf), 2'si halife (Ömer, Ali), 1 isim ise ehl-i beyttendir (Hüseyin). İsimlerin ortak özelliği dini nitelikli oluşudur.
Tabloda 1980-89 arasında bulunan bazı isimler (Adem, Abdullah, Emrah, Gökhan, Serkan, Hakan) daha sonra ilk 20'ye girememiştir. Alperen ilk kez 2009'da listeye girmiştir. Arda ismi 2005'e kadar tabloda yokken, 2005'ten sonra ilk 5 arasına girmiştir.
1970-2010 yılları arasında en çok kullanılan 20 kadın adı:
2015 yılında doğan erkeklere en çok verilen isimler şunlardır: Yusuf, Eymen, Mustafa, Ömer, Berat.
2015 yılında doğan kızlara en çok verilen isimler şunlardır: Zeynep, Elif, Hiranur, Miray, Ecrin.
Türkçe olarak ilk gazete II. Mahmut'un emriyle 1 Kasım 1831'de kurulan Takvîm-i Vekâyi'dir ve bu adım, Osmanlı'de baskı makinesinin kurulmasından uzun bir süre sonraya denk gelmektedir. Takvîm-i Vekâyi, yayın hayatı boyunca birkaç kez kapatılmış ve 1922 itibarıyla meclis tarafından Resmî Ceride ve daha sonra Resmî Gazete adıyla yayımlanmıştır. İngiliz diplomat ve gazeteci William Churchill tarafından 1840 yılında yayın hayatına başlayan ve 1866'da kapanan Cerîde-i Havâdis, ikinci Türkçe gazetedir. 1860 yılında Osmanlı devlet adamı ve gazeteci Agâh Efendi tarafından hazırlanan Tercümân-ı Ahvâl, basılan ilk özel gazetedir. Yazarları arasında İbrahim Şinâsî ve Ahmed Vefik Paşa da yer almıştır. Sonraki yıllarda ise kurucusu Şinasî olan Tasvîr-i Efkâr yayımlanmış fakat 1866'da kapanmıştır.
İlk Türkçe dergi olan Mecmua-i Fünun, aynı dönemde Münif Paşa tarafından kurulmuştur. 1867'de yayımladığı bir haberden ötürü kapatılan Muhbir adlı gazetenin kurucusu ise Ali Suavi'dir. Diyojen, ilk mizah dergisidir. 1878 yılında Meclis-i Mebûsan'ın kapatılmasıyla denetleme, kapatma, yasaklama, kısıtlama gibi eylemler uygulanmıştır. Bu dönemde saray ile arası iyi olan basın devam etmiş ve İkdam ile Sabah, bu dönemin yayın yapan gazeteleridir.
1908 itibarıyla bsın alanında özgürlüklerin meydana gelmesiyle çok sayıda gazete ve dergi yayımlanmıştır. Servet-i Fünûn, Yeni Gazete, Tanin, Hukuk-u Umumiye gibi birçok gazete ve dergi çıkmış fakat 31 Mart Vakası ile basına bazı kısıtlamalar getirilmiştir. Bu süreçte Hasan Fehmi (Serbesti başyazarı) ile Ahmet Samim (Sada-yı Milliye başyazarı) öldürülmüştür. Tanin ise yakılıp yıkılmıştır. Kurtuluş Savaşı sırasında hem Anadolu'da hem de İstanbul'da çeşitli yayınlar ortaya çıkmıştır. Bu dönemde Ankara ile İstanbul hükûmetlerini destekleyen farklı dergi ve gazeteler yayımlanmıştır. Ankara Hükûmeti, resmî olarak Hâkimiyet-i Milliye'yi basarken Mustafa Kemal Atatürk, 1920'de Anadolu Ajansı'nı kurmuştur.
Saltanatın kaldırılması, Türkiye'de cumhuriyetin ilanı ve yeni bir yönetimle beraber 1923'te basına getirilen sıkıyönetim kaldırılmıştır. Bu dönemde Yunus Nadi Abalıoğlu, İstanbul'da Cumhuriyet gazetesini yayımlamaya başladı. 1925 yılında çıkarılan Takrir-i Sükûn Kanunu ile birlikte "ulusal çıkarlara" ters düşen gazeteler kapatılmıştır. Akbaba, Küçük Mecmua, Ayın Tarihi, Türkiyat Mecmuası, Resimli Ay gibi dergiler bu dönemde çıkmıştır. 1931 yılında çıkarılan Basın Yasası ile hükûmetlere gazete kapatma yetkisi verilmiş, 1937 yılında Tan gazetesi bu yasadan ötürü kapatılmıştır. Aynı dönemde Varlık, Kadro, Ülkü, Ulus, Belleten, Tercüme dergileriyle Ulus (Hâkimiyet-i Milliye'nin yeni adı) ile Son Telgraf (Açıksöz'nün yeni adı) gazeteleri yayımlanmaya başlamıştır. II. Dünya Savaşı sırasında Vatan, Tan ve Tasvir-i Efkâr, savaşla ilgili yorumlarından ötürü hükûmet tarafından kapatılmış; Tan gazetesiyle basımevi ise yakılıp yıkılmıştır.
1946 yılında çok partili döneme geçilince hükûmetlerin gazete kapatma yetkisi kaldırılmıştır. Bu dönemde Hürriyet, Zafer, Milliyet, Dünya ve Tercüman gazeteleriyle Yeditepe, Hisar, Türk Dili, Ufuklar, Akis, Hayat, Dost dergileri yayımlanmıştır.
Listeler
Festivaller
Medya
Türk müziği, Türklerin Orta Asya'dan beri geliştirdikleri, bugünkü özellikleri Anadolu Selçukluları ve Osmanlılar döneminde belirginleşen müzik tarzı. Musiki, Osmanlı döneminde halk ve üst kültür çevrelerinde birbiriyle ilişkili, fakat karakterleri farklı iki ana dal olarak gelişmiştir. Osmanlı'nın son dönemindeki modernleşme hareketleriyle Batı etkisi görülmeye başlanmış, bu etki Cumhuriyet döneminde daha da artmıştır.
Türklerin İslamiyet'i kabullerinden çok önce dinî törenleri yöneten şaman, kam ya da baksı, elinde belirli sesler çıkaran demir parçalarının bağlı bulunduğu bir değnekle topluluğu etkiliyordu. Bu törenlerde davulun da önemli bir yeri vardır.
Çin'in kütüphane, Hun Türkleri'nde, Uygur Türkleri'nde, Selçuklu Hanedanı'nda ve Osmanlılar'da müziğe büyük yer ve önem veriliyordu. Ozanları ve kopuzcuları olmayan hiçbir Selçuklu ordusu yoktur. Yine Eski Türk Hakanlarının saraylarında ve ordugahlarında musiki takımları 9 kök denilen eserleri her gün çalardı.
Geleneksel Türk müziği, Osmanlı döneminde halk ve üst kültür çevresinde gelişen olmak üzere ikiye ayrılır. Geleneksel olarak Türk müziği çeşitli ortamlarda şöyle belirir:
Halk müziği ve "klasik" Türk müziği arasında çok önemli bir bağ vardır. Nitekim türkülerin pek çoğunda klasik musiki makamları kullanılmıştır. Aynı şekilde, türkü, köçekçe, oyun havası, sirto, vb. halk musikisi formları klasik Türk musikisinde kullanılmıştır. İsmail Dede Efendi, Şakir Ağa, Şevki Bey gibi büyük klasik musiki bestekârlarının hemen hepsinin halk musikisi formlarını kullandıkları gözlemlenir.
Türk halk müziği örnekleri genelde sözlü olmakla beraber, sözsüz dans müziklerini de içerir.
Halk türkülerinin ölçülü olanına kırık hava, ölçüsüz olanına uzun hava denir. Uzun havalar Anadolu'nun değişik bölgelerinde bozlak, türkmani, maya, hoyrat, divan, ağıt gibi adlarla anılır. Bunlar genellikle Karacaoğlan, Ruhsati, Sümmani ve daha birçok tanınmış halk ozanının deyişleri üzerine yakılmıştır.
Kırık havalar ise koşma, yiğitleme, güzelleme, taşlama, ninni ve daha başka adlar altında kümelenir. Bunlar da genellikle gurbet, ayrılık, sıla hasreti, ölüm, askere gidiş, yiğitlik, düğün, çocuk sevgisi, kız kaçırma gibi köye has toplumsal bir olayı konu alır, sadelik, içtenlik, duygululuk gibi özellikler gösterir, yerel renkler taşır. Türk halk müziğinin melodi yapısı incelendiğinde bu melodilerin ses genişlikleri bakımından bir oktav (sekiz ses sınırı) tamamlayan dizi ve tonaliteyi kesin şekilde belirtmeyen ikili ile beşli aralıkları içinde yapılandırılmış olduğu görülür. Bununla birlikte dizi ve tonaliteyi belli eden sekizli ve daha geniş sınırlı melodiler de çoktur. Basit ve birleşik ölçülerden başka aksak ölçüleri içeren Türk halk müziği, ezgiler ve formlardan oluşur.
Osmanlılar yalnız musiki sanatına değil musiki ilmine de büyük önem verdiler. Türk müziğinin Arap, Acem, eski Yunan ve Bizans asıllı olduğunu ileri sürenler vardır. Ancak Klasik Türk müziği genel nitelikleri bakımından Türk asıllıdır. Osmanlı uygarlığı her alanda büyük bir sentez geliştirdiği gibi, Türk müziği potasında yerel pek çok renk bu müziğin parçası haline gelmiş ve bunun karşılığında da Osmanlı musikisi devletin kapsadığı topraklar ve ötesine büyük etkilerde bulunmuştur.