Ahmet Çebi

Ahmet Çebi (4 Nisan 1930, Sürmene, Trabzon – 19 Ocak 1979), Türk maden mühendisi ve siyasetçi. Türkiye Büyük Millet Meclisinin 13. döneminde Millet Partisi listesinden Trabzon milletvekili olarak görev yapmıştır. TBMM sicil numarası 3086dır.

Cumhuriyet döneminin teknik kadrolarından siyasete geçen mühendis-milletvekili kuşağının bir temsilcisidir. Meslek hayatını Ereğli Kömür İşletmeleri, Türkiye Kömür İşletmeleri, Shell, Devlet Su İşleri ve Bayındırlık teşkilatlarında geçirdikten sonra 1965 genel seçimlerinde Millet Partisi’nden Trabzon milletvekili seçildi. Meclis kürsüsünde köy yolları, işçi sağlığı, kamu iktisadi teşebbüsleri ve iş mevzuatı gibi konularda söz aldı; köy yolları konusunda gensoru önergesi verdi.

Erken yaşamı ve eğitimi
Ahmet Çebi, 4 Nisan 1930 tarihinde Trabzon’un Sürmene ilçesinde Hasan ve Ayşe çiftinin çocuğu olarak doğdu. İlköğrenimini Sürmene’de tamamladı. Ortaöğrenim için Zonguldak’a giderek Erkek Sanat Enstitüsü’nde eğitim gördü.

Yükseköğrenimini İstanbul’daki Yıldız Teknik Okulu (bugünkü Yıldız Teknik Üniversitesi’nin öncülü) Maden Mühendisliği Bölümü’nde tamamlayarak maden mühendisi unvanını aldı. Yıldız Teknik Okulu, Cumhuriyet döneminin teknik kadrolarını yetiştiren başlıca kurumlardan biriydi.

Meslek hayatı
Mezuniyetinin ardından hem kamu kurumları hem de özel sektörde teknik görevler üstlendi. Kayıtlarda meslek sırası şu şekildedir:

Ereğli Kömür İşletmeleri (Zonguldak) — maden mühendisi,
Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) — Fen Tetkik Kurulu Başkanı,
The Shell Company of Turkey Ltd. — Samsun Bölge Mühendisi,
Devlet Su İşleri (DSİ) 8. Bölge Müdürlüğü — Maliyet Servisi Şefi,
Trabzon Bayındırlık Müdürlüğü — İl ve Köy Yolları Bakım Şefi.

Bu görevlerin kişisel başlangıç ve bitiş yılları TBMM albümünde ayrıntılı olarak yer almaz; kurum sırası albüm kayıtlarına göredir.

Siyasi kariyeri
Millet Partisi’nde örgütlenme
Bayındırlık görevinden sonra Millet Partisi’nde örgütlendi ve partinin Trabzon İl Başkanlığı’nı yürüttü. Millet Partisi, 13 Haziran 1962’de CKMP’nin İsmet İnönü koalisyonuna katılmasına karşı çıkan Osman Bölükbaşı ve 28 milletvekili tarafından yeniden kurulmuş; 1965’e gelindiğinde Türkiye’nin üçüncü partisi konumundaydı.

1965 seçimleri ve milletvekilliği
10 Ekim 1965 genel seçimleri, Cumhuriyet tarihinde millî bakiye sisteminin uygulandığı tek genel seçimdir. Seçimde Adalet Partisi 240, Cumhuriyet Halk Partisi 134, Millet Partisi 31 milletvekili çıkardı; Türkiye İşçi Partisi ise ilk kez Meclis’e girdi.

Trabzon’da 9 milletvekili dağılımı şu şekilde gerçekleşti:

Millet Partisi’nin Trabzon’daki tek sandalyesi millî bakiye oylarıyla Ahmet Çebi’ye geldi.

Meclis yılları (1965–1969)
Çebi, 13. dönem boyunca (1965–1969) Millet Partisi grubunda görev yaptı. Dönem, Süleyman Demirel’in 27 Ekim 1965’te kurduğu I. Demirel Hükûmeti ile aynı zamana denk gelir; ana muhalefet İsmet İnönü’nün Cumhuriyet Halk Partisi’siydi. Millet Partisi ise Osman Bölükbaşı önderliğinde Meclis’in üçüncü partisi olarak yer aldı.

Dönem sonunda (1969 sonrası) siyasi çizgisini Adalet Partisi bünyesinde sürdürdü. Bu geçiş, açık biyografi kaynaklarında milletvekilliği sonrasına tarihlenir; Meclis’taki 1965–1969 faaliyeti ise Millet Partisi kimliğiyle belgelidir.

TBMM’deki faaliyetleri
Millet Meclisi tutanaklarında Ahmet Çebi adına çeşitli konuşma, yazılı soru, sözlü soru ve önergeler kayıtlıdır. Belgelenen başlıca faaliyetleri şunlardır:

SSK eczanelerinde süresi geçmiş ilaç (24 Aralık 1965)
24 Aralık 1965’te, 27. Birleşim’de gündem dışı söz alarak Sosyal Sigortalar Kurumu eczanelerinden hastalara son kullanma tarihi geçmiş ilaç verildiğini bizzat tespit ettiğini bildirdi; örnek ilaçları sakladığını belirtti; Çalışma ile Sağlık ve Sosyal Yardım bakanlarından tahkikat istedi (Millet Meclisi Tutanak Dergisi, Cilt 1, s. 654).

Gümüşhane köy yolları yazılı soru
Gümüşhane ili merkez ilçesine bağlı Alçakdere, Aslanca, Boğalı, Güngören ve Örenler köylerinin yollarının 1966 köy yolu yapım ve bakım programına alınıp alınmayacağını Köy İşleri Bakanı’na yazılı sordu. Bakan Sabit Osman Avcı 18 Nisan 1966’da yolun 1966 programına alındığını ve yıl içinde yapımına çalışılacağını bildirdi.

Köy yolları gensoru önergesi (11/15)
17 Mart 1966’da Köy İşleri Bakanı hakkında, köy yollarının yapımını hızlandırmak yerine köylünün kendi yolunu yapmasına engel olduğu gerekçesiyle gensoru önergesi verdi (11/15). Önerge 13 Haziran 1966’da geri alındı; aynı dönemde Başbakan’a sözlü soru yöneltti.

Bütçe ve KİT görüşmeleri
1966 Bayındırlık Bakanlığı bütçesi ile 1967 Çalışma Bakanlığı bütçesi görüşmeleri sırasında kürsüde söz aldı. Kamu İktisadi Teşebbüsleri Karma Komisyonu’nun Etibank ve Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) raporları münasebetiyle partisi adına görüş bildirdi; maden ve enerji politikasına dair kürsü konuşmaları yaptı.

İş mevzuatı
İş Kanunu ve Deniz İş Kanunu tasarıları görüşmelerinde söz aldı; Ankara Üniversitesi kuruluş kadrolarına ilişkin 5239 sayılı Kanuna ek kanun tasarısı görüşmelerinde konuşma yaptı.

Bu faaliyetler, maden mühendisliği ve bayındırlık geçmişinin Meclis gündemine (köy yolları, işçi sağlığı, kamu işletmeleri, iş mevzuatı) doğrudan yansıdığını göstermektedir.

Dönemin siyasal çerçevesi
Ahmet Çebi’nin milletvekilliği (1965–1969), Türkiye’nin 27 Mayıs 1960 sonrası yeniden kurduğu anayasal düzen içinde geçti. Bu yıllar, 1961 Anayasası’nın getirdiği çoğulcu Meclis temsilinin ve planlı kalkınma arayışlarının belirgin olduğu; aynı zamanda Kıbrıs sorunu, Johnson Mektubu (1964) ve Ankara Anlaşması (1963) gibi dış politika dosyalarının sıcak kaldığı bir dönemdir.

Dönem, Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) ve I. Beş Yıllık Kalkınma Planı (1963–1967) ile planlı kalkınmanın kurumsallaştığı; köyden kente göçün hızlandığı; Cumhuriyet Halk Partisi’nin “ortanın solu” çizgisi ile Adalet Partisi’nin merkez sağ söyleminin ideolojik kutuplaşmasını belirlediği yıllardır. Köy yolu ve kırsal altyapı gündemi, dönemin planlı kalkınma öncelikleri arasında yer almaktadır; Çebi’nin köy yolları gensoru ve yazılı soruları bu çerçeveyle örtüşmektedir.

Özel hayatı
İngilizce bilen Çebi, Şerife Çebi ile evliydi. Çiftin dört çocuğu vardı.

Ölümü
Ahmet Çebi, 19 Ocak 1979 tarihinde geçirdiği trafik kazası sonucu 48 yaşında öldü.

Kaynakça
Dış bağlantılar
TBMM tutanak istatistik sorgusu – Ahmet Çebi