Bursa Kalesi

Bursa Kalesi, Bursa şehrinin çekirdeğini oluşturan Prusa ad Olympum antik kentini çevrelemek üzere inşa edilmiş tarihî surlardır.

İlk ve Orta Çağ kale mimarisinin çok önemli bir örneğidir. İlk defa MÖ 1. yüzyılda Bitinyalılar tarafından doğal kayalıklar üzerine inşa edilen kale, Roma, Bizans ve Osmanlı Devletleri tarafından 19. yüzyıla kadar kullanılmaya devam edilmiştir. Günümüze gelen kalıntılar genellikle MS 3. yüzyıldaki Got saldırılarından sonra yapılan surlara aittir.

Sur ve kapılarının bir bölümü 1855 Bursa depreminde yok olan, bir bölümü ise çeşitli yol açma çalışmaları kapsamında ortadan kaldırılan Bursa Kalesi, 2000'li yıllarda restore edilmiştir.

Tarihi
I. evresi
Bursa Kalesi'nin geçmişi MÖ 1. yüzyıla dayanır. O sırada Bitinya'nın bir sınır kenti olan ve kayalık bir tepe üzerinde bulunan Prusa ad Olympum (Olimpos kenarındaki Prusa) antik kentinin, Bitinya Kralı I. Prusias tarafından yaklaşık MÖ 185 yılında surlarla çevrelendiği varsayılmaktadır. Savunmanın daha güç olduğu güney tarafında surlar, iç ve dış olmak üzere çift sur şeklinde inşa edilmiş kalenin, bir su düzenlemesiyle bu cephesinde geniş bir savunma gölü meydana getirilmiştir. Birçok tarihsel kaynakta, kalenin ilk plan kurgusunun, o dönemde Romalılarla yaptığı savaşı kaybedip Prusias'a sığınmış olan ünlü Kartacalı komutan Hannibal tarafından yapıldığı ifade edilir.

Kalenin altında, üzerinde bulunduğu sert taş kütlesi oyularak 79 metre uzunluğunda 5,5 metre genişliğinde ve 4 metre yüksekliğinde bir yer altı mağarası meydana getirilmiştir. Söz konusu mağara, halkın kuşatmalara karşı direnebilmesi için erzak ve cephane depolamak ve hayati tehlike olduğunda kalenin dışına gizlice çıkmak için kullanılmıştır.

Bursa Kalesi, Romalıların istilası sırasında şehir savunmasında kullanıldı. MS 3. yüzyılın ortalarına doğru Karadeniz'in kuzeyinden gelerek Anadolu'yu istila eden Got saldırıları sonrasında kale onarıldı. Günümüze gelen sur duvarlarının Got saldırılarından sonra yapıldığı düşünülür.

Roma ve Bizans İmparatorlukları döneminde, sınırlar artık çok uzakta olduğundan Bursa Kalesi önemini kaybetti ve altı yüzyıl boyunca terk edildi. Kale, Timur saldırıları ve Karamanoğulları saldırıları sırasında harap oldu; Çelebi Mehmet'in emri ile Hacı İvaz Paşa tarafından onarılıp güçlendirildi.

Kale, 2004 yılından itibaren Osmangazi ve Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen restorasyon çalışmaları ile yeniden yapıldı. İçinde bulunduğu semte (Zindankapı) adını veren kapısı, bir avluya açılır. Asıl zindana altı basamaklı bir merdiven ile inilir. Girişinde bedensel infazların gerçekleştiği rivayet edilen "kanlı kuyu” bulunmaktadır.

19. yüzyıl sonlarına kadar hapishane olarak kullanılan mekân , 2021'de güncel sanat galerisi fonksiyonuyla yeniden işlevlendirilmiş ve Bursa surlarının tarihsel sürecini teknoloji ve interaktif alanlarla ziyaretçiye sunmak üzere düzenlenmiştir.


Kale içi yapıları
Alâeddin Bey Camii
Bey Sarayı
Bursa Kalenderhanesi
Bursa Mevlevihanesi
Çırağ Bey Medresesi
Güranlı Mescidi
Darülkurra Muallimhanesi
Haraççıoğlu Medresesi
İbrahim Paşa Hamamı

İmaret-i İsa Bey Camii
Kavaklı Camii
Lala Şahin Medresesi
Nakkaş Ali Mescidi
Nilüfer Hatun Mescidi
Okçu Baba Türbesi
Orhan Bey Hamamı
Osman Bey ve Orhan Bey Türbeleri
Oruç Bey Türbesi

Pınarbaşı Bayram Yeri
Sümbüllü Bahçe Konağı
Şehadet Camii
Tophane Saat Kulesi
Üftade Camii
Veled-i Yaniç Camii
Yerkapı Camii

Notlar
Kaynakça