Eşmepınar, Çıldır

Eşmepınar, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Eşmepınar köyünün en eski adı Pruti'dir. Gürcüce bir kelime olan Pruti (ფრუტი), sisli çiseyi ifade eder. Bu yer adı Türkçeye Purud ve Purut şeklinde girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osanlı mufassal defteri ile Osmanlı cebe defterinde Purud (پورود) olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Purut (پوروت) şeklinde yazılmıştır. Ortadan kalkmış olan Zakartzminda köyünün yerleşim alanı Eşmepınar köyünün sınırları içindedir.

Tarihsel Tao-Klarceti bölgesinin Çrdili kesiminde yer alan Pruti'nin eski bir yerleşme olduğu, Osmanlıların Gürcülerden ele geçirdiği toprakların tahririni içeren 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistanda kayıtlı olmasından da anlaşılmaktadır. Pruti, erken Orta Çağ'da Gürcü Krallığı sınırları içinde kalan bölgede yer alıyordu. 11. yüzyılın son çeyreğinde Büyük Selçuklu egemenliğine giren bölge, daha sonra Samtshe-Saatabago (1268-1625) sınırları içinde kaldı. 16. yüzyılın sonlarına doğru Samtshe-Saatabago topraklarının büyük kısmını ele geçiren Osmanlılar burada Çıldır Eyaleti’ni kurdu ve Pruti de bu eyaletin içinde yer aldı.

1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre köyün nüfusu 16 haneden oluşuyordu. Bu tarihte köyde Gürcü soyadlarıyla birlikte Piraziz, Leona, Maharebel, Şedoşa, Papuna, Davita, Elisa, Manase gibi adlar taşıyan erkekler vergi yükümlüsü olarak kaydedilmiştir. Köy yıllık 11.000 akçe vergi ödüyordu. Bu tarihte köy Çıldır livasının Canbaz nahiyesine bağlıydı. Pruti, 18. yüzyılın başlarında da aynı idari konuma sahipti. Osmanlı döneminde Pruti bu eyalet sınırları içinde keten tarımı yapılan yerlerden biriydi.

Pruti köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterindeki kayda göre aynı idari konuma sahipti. Hicri 1117 (1705/1706) tarihinde köyün hasılası 16.000 akçe idi ve burası aynı yıl önce Yusuf, sonra Hüseyin adında birine verilmişti.

Pruti, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’ndın ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya İmparatorluğu’na bırakıldı. Savaşın hemen sonrasında, 1878 yılında köyde 27 hane yaşıyordu. 1886 tarihli Rus nüfus kayıtlarına göre köyde 245 kişi yaşıyordu ve nüfusun tamamı Türklerden oluşuyordu. I. Dünya Savaşı sırasında Ardahan bölgesini gezen Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli'nin verdiği bilgiye göre ise, o tarihte Pruti’de 29 hanede 400 Müslüman Gürcü yaşıyordu.

I. Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından Pruti bağımsız Gürcistan sınırları içinde yer aldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti kuvvetleri de Ardahan ve Artvin bölgeleri ile geçici olarak Batum'u fiilen sınırlarına kattı. 16 Mart 1921’de imzalanan Moskova Antlaşması’yla Pruti’nin de içinde yer aldığı Ardahan ve Artvin bölgeleri Türkiye’ye bırakıldı.

Pruti köyünde günümüze ulaşmış önemli bir tarihsel yapı bulunmamaktadır. Bugünkü köyün merkezinde yapım tarihi bilinmeyen bir kilise varlığı bilinmektedir. Tek nefli bir yapı olan bu kiliseden geriye sadece yıkıntılar kalmıştır.

Coğrafya
Eşmepınar köyü, Ardahan il merkezine 44 km, Çıldır ilçe merkezine ise 2 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar