kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Ak Kleitos

Ak Kleitos (Cleitus, Clitus), ( ; yaklaşık MÖ 317'de öldü), Büyük İskender'in subaylarından biri olup, aynı dönemde yaşamış Kara Kleitos'tan ayırt edilmesi için 'Ak' lakabı almış bir subayıydı. Athenaeus ve Aelianus tarafından gösterişi ve lüksüyle tanınır ve muhtemelen MÖ 324'te Krateros komutasında Makedonya'ya gönderilen gaziler arasında Justinus tarafından bahsedilen kişiyle aynıdır.

Hayatı
İskender'in ölümünden sonra, MÖ 323'te Lamya Savaşı'nda Antipatros için Makedon filosunun komutanı olarak yeniden ortaya çıkar ve Amorgos Muharebesi'nde Atina amirali Euetion'u yener. Ardından, Echinades Muharebesi'nde Atina filosunu ikinci kez yendi. Bu yenilgiler, Atina deniz imparatorluğunun sonunu getirdi ve Makedon zaferinde belirleyici oldu. MÖ 321'de Triparadisos'ta eyaletlerin dağıtımında, Antipatros'tan (İmparatorluğun yeni naibi) Lidya satraplığını aldı.

Diadokhoi Savaşları
MÖ 318'de, Diadokhoilerin İkinci Savaşı'nın başlangıcında, I. Antigonos, Frigya'dan ona doğru ilerledi; Kleitos, başlıca şehirlere garnizonlar kurdu ve Antipatros'un ölümünden sonra naip olan Poliperhon'a durumu bildirmek için Makedonya'ya yelken açtı. Poliperhon Megalopolis'te mağlup olunca, Antigonos'un herhangi bir kuvvetinin Avrupa'ya geçmesini engellemek ve ayrıca Cius kentine kapanmış olan Hellespont Frigyası satrapı Arrhidaeus ile birleşmek için Kleitos'u bir filo ile Hellespont'a gönderdi. MÖ 317'de Antigonos ve Kassandros, Nikanor'u onun üzerine gönderdi. Bizantion Muharebesi'nin başlangıcında Kleitos kesin bir zafer kazandı. Ancak başarısı onu aşırı özgüvenli yaptı ve birliklerinin karaya çıkıp kamp kurmasına izin verdikten sonra, Antigonos ve Nikanor tarafından baskına uğradı ve kendi gemisi dışında tüm gemilerini kaybetti. Kaçarak, Makedonya'ya ulaşmaya çalıştı, ancak yolda karşılaştığı Lisimahos'un askerleri tarafından öldürüldü.

Ayrıca bakınız
İkinci Diadohi Savaşı

Kaynakça
Smith, William (editör); Yunan ve Roma Biyografisi ve Mitolojisi Sözlüğü, , Boston, (1867)

Notlar
----Smith, William, ed. (1870). "Cleitus (3)". Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology.
Ak Haç Kilisesi

Ak Haç Kilisesi, Hocavend rayonundaki Çınarlı köyünde bulunan tarihi ve mimari bir anıttır. Bir zamanlar bölgede bulunan bir manastırın ana kilisesi olan Beyaz Haç Kilisesi'nin inşasının kesin tarihi bilinmemekle birlikte, birçok mimari detaya dayanarak, en azından 14. yüzyıldan itibaren faaliyette olduğu kabul edilmektedir.

Tek nefli bir bazilika olan kilise, çeşitli türlerde işlenmemiş yerel taşlardan kireç harcıyla inşa edilmiştir. Çan kulesi, ibadet salonunun orta kısmının üzerine inşa edilmiştir.

Bazı birincil Azerbaycan kaynaklarında, yapının "Beyaz Kilise" olarak adlandırıldığı görülmektedir.

Tarihi
Bir zamanlar bölgede bulunan bir manastırın ana kilisesi olan Beyaz Haç Kilisesi'nin inşasının kesin tarihi bilinmemekle birlikte, birçok mimari detaya dayanarak, en azından 14. yüzyıldan itibaren faaliyette olduğu kabul edilmektedir. Kilisenin iç kısmındaki kuzey kemerinin altına yerleştirilen haç taşı üzerindeki yazıtta şu ifadeler yer almaktadır: "Ben, Sirak, bu haçı babam Hutlap'ın anısına diktim. 1333 yazında."

Narteksin giriş alınlığındaki yazıtta, kilisenin veya sadece narteksin 1735 yılında "Surap'ın oğlu Hovhannes'in eliyle" restore edildiği belirtilmektedir.

Mimari özellikler
Tek nefli bir bazilika olan kilise, çeşitli türlerde yontulmamış yerel taşlardan kireç harcıyla inşa edilmiştir. Kilisenin narteks dahil uzunluğu 15,75 m, genişliği ise 7,1 m'dir.

Mimari açıdan ilginç bir şekle sahip olan çan kulesinin üzerinde şu yazı bulunmaktadır: "Bu çan kulesi, Surap'ın oğlu Piskopos Hovhannes'in anısına inşa edilmiştir. 1674 yazında." Kule, altı sütunlu ve sütunlar üzerinde yükselen piramidal çatılı, yuvarlak bir yapıdır. Kule, dua salonunun orta kısmının üzerine inşa edilmiştir.

Çan kulesinin batısındaki bir nişin içine yerleştirilmiş bir haç taşının üzerindeki yazıtta şunlar yazmaktadır: "Ben, İşhan oğlu Ajami, oğlum Asupar'ın ruhunun kurtuluşu için bu haçı diktirdim. Bu yazıyı okuyanlar onun hatırasını hatırlasınlar. 1348 yazı." 2,5 metre yüksekliğindeki haç taşının yüzeyi tamamen kabartma ve oyma desenlerle kaplıdır.

Kilisenin etrafını saran büyük orta çağ mezarlığında, tüm mezar taşları günlük yaşamdan desenler ve sahnelerle süslenmiştir. Resimli mezar taşlarında avcılık, çiftçilik ve savaş sahneleri görülebilmektedir. Kilisenin kuzeyinde, mezarlık alanında, 1735 yılında inşa edilmiş ve ziyaretçilerin dinlenmesi için kullanılan bir binanın kalıntıları bulunmaktadır.

Kaynakça
Bibliyografya
Ak gözlü ötleğen

Ak gözlü ötleğen (Sylvia hortensis), ötleğengiller (Sylviidae) familyasından bir ötleğen türü.

Özellikleri
Boyları yaklaşık 15–16 cm ve ötleğenlerin en irisidir. Yetişkin erkekler düz gri sırta ve beyazımsı alt kısımlara sahiplerdir. Gaga uzun ve sivri, bacaklar siyahtır. Erkeklerin başları koyu gri, boğazları beyaz ve gözleri siyah maskelidir. Gözbebekleri beyazdır.

Dişiler daha soluk renklerde ve sarımsı kahve alt kısımlara sahip, gri başları hafif kahvemsidir. Genç kuşlarda göz bebeği koyu renklidir.

Yaşam şekli
Şakımaları liroo-liroo şeklinde seridir.

Bu ötleğenler, yaprak döken ağaçlık alanlarda bulunurlar. Çalı ya da ağaca yaptıkları yuvalarına 4 ila 6 yumurta bırakırlar. Diğer ötleğenler gibi böcekçillerdir.

Dağılımı
Akdeniz kıyısı ülkelerinde ve Anadolu ile Türkistan arasında uzanan alanlarda yaşar. Batı ve Kuzeydoğu Afrika'da kışlar, Avrupa'da ovalar ve tepelerde, Asya'da 1.500-2.500 m arasındaki yüksekliklerde rastlanırlar. Kışları Afrika'nın Sahara çölü civarlarına göç ederler. Kuzey ve Batı Avrupa'da çok ender olarak görülürler.
Ak kanatlı sumru

Ak kanatlı sumru (Chlidonias leucopterus), Laridae familyasından bir kuş türü.

Özellikler
Yazda erişkin kuşların, kısa kırmızı bacakları ve kısa siyah bir gagası, siyah bir boynu ve karnı, çok koyu gri arkası, yavrularda çoğunlukla 'kare' olarak görülen hafif gri (neredeyse beyaz) kuyruk ve beyaz bir sağrı vardır. Yüz sarımsı renklidir. Kanatları ismini aldığı gibi çoğunlukla beyaz renklidir. İç kanat, kahverengi-uçlu örtü tüyleri ile grimsidir. Üreme dönemi harici kuş tüyünde, siyah olan yerler, beyaz veya soluk gri ile değiştirilir, birkaç siyahımsı tüy olmasına rağmen alt parçalar beyazdır. Baş, beyaz bir alınla siyahtır.

Habitat
Üreme habitatları, güneydoğu Avrupa'dan merkezi Asya'ya karşıda tatlısu bataklıklarıdır. Bataklık içinde yüzen bitki topluluklarına veya suya oldukça yakın olan yerlere, saz saplarından ya da diğer bitkilerden yaptıkları yuvalarına 2 ila 4 arası yumurta bırakıp, üzerine yatarlar. Kışın, Afrika, güney Asya ve Avustralya'ya göç ederler.

Kaynakça
"National Geographic" Field Guide to the Birds of North America ISBN 0-7922-6877-6
Seabirds, an Identification Guide by Peter Harrison, (1983) ISBN 0-7470-1410-8
Handbook of the Birds of the World Vol 3, Josep del Hoyo editor, ISBN 84-87334-20-2



Dış bağlantılar
Ak kanatlı sumru (Chlidonias leucopterus)
Ak kanatlı kara ördek

Ak kanatlı kara ördek (Melanitta deglandi) büyük bir deniz ördeği.

Özellikler
Karakteristik olarak iri biçimli ve büyük gagalıdır. Melanitta cinsinin en büyük türüdür. Dişiler 950-1950 gram ve 48–56 cm arasında ortalama 1180 gr ve 52.3 cmdirler. Dişi soluk baş yamasıyla beraber kahverengidir. Erkekler 1360-2128 gram ve 53–60 cm arasında, ortalama 1380 gr ve 55 cmdirler. Beyaz spekulum ve beyaz göz çevresi dışında erkekler tümüyle siyahtır. Bu kuşların gagalarının dibi siyah ve büyük tokmak şeklindedir.

Kanada'dan Hudson Körfezinin batısına kadar ve Alaska'daki Amerikan ırkının Doğu Sibirya ırkıyla (birbirinden) ayrılan birkaç özelliği bulunmaktadır. Amerikalı alttürün erkeklerinin, daha kahverengi böğürler, gaga ve daha az uzun bir gaga topuzunun çoğunun koyu sarı renkliliği ile kadife ördeğe benzerdir. Asyalı formun, onun çoğunlukla turuncu-sarı gagasının dibinde çok uzun bir topuzu vardır. Dişiler, alanda aynıdır.

Taksonomi
Bazı zamanlar Kadife ördek ile türdeş olduğu düşünülmüştür. Bu iki tür ve Melanitta perspicillata, Oidemia altcinsinden Amerika kara ördeği ve Bayağı kara ördekten ayrılan Melanitta altcinsine yerleştirilmiştir. Bazı yazarlar günümüzde Asya alt türü (M. d. stejnegeri) ve Amerika alt türünü (M. d. deglandi) farklı türler olarak kabul eder.

Dağılım
Ak kanatlı kara ördek Asya'nın kuzeyinden ilerisinde, Yenisey Basin'in doğusunda ve Kuzey Amerika'da ürerler. Ilıman bölgelerin güneyinden ileride, Büyük Göller'de, ABD kuzeyinin sahillerinde ve Kanada'nın güney sahillerinde ve Asya'nın Çin'e kadar güneyinde kışlamaktadır. Elverişli kıyı sularında büyük sürüler meydana getirir. Bunlar sıkıca kenetlenmiş ve bir arada uçmaya meyillidirler.

Davranış
Üreme
Sınırlandırılmış yuva denizin, göl veya nehirlerin yakınında yere, koruluğa ya da tundraya inşa edilir. 5-11 yumurta yumurtlarlar. Pembemsi yumurtalar ortalama 48.9 mm en, 68.2 mm uzunluk ve 82.4 gram ağırlığındadır. Kuluçka dönemi 25-30 gündür. Yaklaşık 21 gün sonra komşu dişiler, kuluçkadaki diğer dişilere karşı karmaşa ve civcivlerin karışmasıyla sonuçlanan agresifçe davranışlar göstermeye başlayabilirler. Dişi kuluçkasını yaptığında, bir dişi bu kargaşalardan dolayı karışan 40 kadar yavruyu bakabilir. Dişi onun yavrusuna 3 haftanın üzerinde bakar ve sonra onları terk eder ama yavru genellikle bir üç hafta daha kalır. Uçuş yeteneğini erginliğinin 63-77 günleri arasında elde ettiği düşünülür.

Beslenme
Tatlısuda, bu türün öncelikli besini kabuklular ve böcekler; tuzlusu alanlarında ise yumuşakçalar ve kabuklulardır.
Amerikalı altürün favori besinleri tatlısu amfipodları (Hyalella azteca) ve Protothaca staminea, Siliqua türleri ve Mesodesma arctatusdır.
Ak göğüslü kirpi

Ak göğüslü kirpi (Erinaceus concolor), kirpigiller (Erinaceidae) familyasından gececil, böcekçil bir memeli türü.

Morfoloji
Coğrafi konumlarına bağlı olarak rengi, koyudan (E. c. concolor alt türü) açık kum rengine (E. c. transcaucasicus alt türü) kadar değişkenlik gösterir. 1966 yılına kadar yapılan araştırmalarda tek tür olarak kabul edilen Batı Avrupa kirpisinden (E. europaeus) göğüslerinin ve karın altının beyaz olmasıyla ayırt edilir. Ayrıca ondan biraz daha küçüktür.

Yayılımı
Rodos, Türkiye (Anadolu), Rusya (Kafkasya), Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan, İran, Irak, Suriye, İsrail.

Alt türleri
Yakın zamana kadar E. europaeus türü altında sınıflandırılıyordu ve Türkiye'de bu ad altında verilen bütün kirpi kayıtları (Trakya hariç) günümüzde E. concolor adıyla ayrı türde toplanmaktadır. E. roumanicus türü de bir bir ara E. concolor içinde alt tür olarak sınıflandırılmıştı.

Erinaceus concolor concolor Martin, 1837 (1838) (tip lokalitesi: Türkiye, Trabzon yakınları) (Karadeniz Bölgesinde) (Karadeniz kirpisi)
Erinaceus concolor rhodius Festa, 1914 (Rhodos adasında) (Rodos kirpisi)
Erinaceus concolor transcaucasicus Satunin, 1905 (Türkiye'nin büyük çoğunluğu ve diğer komşu ülkelerde) (Anadolu kirpisi)


Kaynakça
Ahmet Selçuk ÖZEN (2006), Some Biological, Ecological and Behavioural Features of Erinaceus Concolor Martin, 1838 (Mammalia: Insectivora) in Turkey, G.U. Journal of Science 19 (2): 91-97 (2006)
, Ahmet Selçuk ÖZEN (2005), Türkiye Erinaceus concolor Martin, 1838 (Mammalia:Insectivora) türünün yayılışına ve taksonomisine katkılar, Dumlupınar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, sayı: 8, Temmuz 2005
Kenan ERDOĞAN (2004), Kırşehir ili sınırlarında yaşayan Erinaceus concolor transcaucasicus Satunin, 1905 üzerine sitogenetik bir inceleme, Doğu Anadolu Bölgesi Araştırmaları, 2004
Wilson & Reeder's Mammal Species of the World (third edition)
Ak dudaklı geyik

Ak dudaklı geyik (Cervus albirostris), Geyikgiller (Cervidae) familyasından, memeli hayvan türü.

Morfoloji
Boy uzunluğu 190–200 cm, omuz yüksekliği 120–130 cm, kuyruk uzunluğu 10–12 cm'dir. Ağırlığı 130–140 kg gelir. Koyu kahverengi yaz kürkü beyaz lekelerle donatılmıştır. Ağzının etrafı ("dudakları") beyazdır ve adı da buradan gelir. Ayrıca, alt bölümleri, kıç, göz halkası, boyun ve çene altı kremsi beyazdır. Kışın, kürkündeki bu kontrast renkleri uzaklaştırmak için uzun gri kahverengi tüylerle kaplanır. Gövdenin arkasındaki kıllar ters döndüğü için uzaktan eyersi bir görünüm verirler. Ayakları geniş olup sığırınkilere benzer. Yalnızca erkeklerinde boynuz bulunur. Boynuzlar, 4-6 dallı ve 1,3 m uzunluğunda ve beyaz olup 7 kg ağırlığındadır.

Üreme
15 ayda cinsel olgunluğa erişir. Gebelik süresi 270 gündür. Tek, nadiren ikiz yavru yaparlar. Yavrular 10 ay süt emerler. Ömürleri 16-18 yıldır.

Ekoloji ve davranış
Ürkektir. Görünüşüne göre oldukça çeviktir. Dik kayalık yamaçlarda şaşırtıcı biçimde rahat hareket edebilir. Diğer geyik türlerinde olduğu gibi bunun da erkekleri son baharda çiftleşme böğürmeleri çıkarır. Dişi ve yavrulardan oluşan 5-40 bireylik sürüler halinde yaşarlar. Yetişikin erkekler sürü dışında yaşarlar.

Yayılımı
Çayırlar ve ağaç çizgisi üstünde kalan dağlık araziler ana yaşam alanlarıdır. Tibet'te endemiktirler.

Kaynakça
Ungulates of the World: Przewalskium albirostris (Thorold's deer, White-lipped deer)
Ak göğüslü sıvacı kuşu

Ak göğüslü sıvacı kuşu (Sitta carolinensis), sıvacı kuşugiller familyasına ait bir kuş türü.

Morfoloji
Ufak ve tıknaz bir kuştur. Boyu 13–14 cm, kanat açıklığı 20–27 cm ve ağırlığı 18-30 g gelir. Kafası büyük, kuyruğu kısa, gagası güçlüdür. Üst bölümleri soluk mavimsi gri, yüzü ve alt bölümleri ise beyazdır. Alt türlerinin hepsinin de renklenmeleri farklıdır.

Besini
Ağaç gövdelerindeki böcekler ana besin kaynaklarıdır. Kış için ayrıca sonbaharda meşe palamudu ve hikori cevizi stoklar.

Yayılımı
Kuzey Amerika'da Kanada, ABD ve Meksika'da yayılım gösterir.
Ak gerdanlı şahin

Ak gerdanlı şahin (Buteo albigula), atmacagiller (Accipitridae) familyasından bir kuş türü.

40–42 cm uzunluğa sahip oldukça küçük bir şahin türüdür. Güney Amerika'nın And Dağları'nda ve Şili'nin O'Higgins bölgesinin sahil şeridindeki ormanlık alanlarda yaşar.

Geniş bir yayılışa sahip olan kısa kuyruklu şahinle çok yakın benzerlikleri vardır. Öyle ki eskiden bu iki türün oldukları kabul edilmekteydi. Ak gerdanlı şahin, farklı olarak uzun bir kuyruğa sahiptir. Ayrıca göğüs ve karın üzerindeki kahverengi çizgiler ile siyahımsı kuyruğunda yer alan kolaylıkla göze çarpmayan koyu bantlar diğer türden ayıran özellikleridir.
Ak dağ keçisi

Ak dağ keçisi ya da Kayalık Dağlar keçisi veya Kayalık Dağlar dağ keçisi (Oreamnos americanus), boynuzlugiller familyasından Kuzey Amerika'da, özellikle de Kayalık Dağlarda yaşayan, bembeyaz memeli hayvan türü. Yırtıcıların erişemediği yüksek rakımlı kayalıklar üzerinde rahatça hareket edebilen toynak yapısı vardır. Cinsinin (Oreamnos) yaşayan tek türüdür ve Capra cinsinden dağ keçileri ile karıştırmamak gerekir.

Adlandırma
Latince cins adı Grekçe «dağ» anlamına gelen oros- (kök: ore-) ile «kuzu» anlamına gelen amnos kelimelerinden birleşiktir.

Yayılımı
Kayalık Dağlar başta olmak üzere, Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska'da ve Washington, Idaho, Montana, Wyoming, Utah, Nevada, Oregon, Colorado, Teksas, Güney Dakota eyaletlerinde, Kanada'ya bağlı Yukon, Britanya Kolombiyası ile Alberta'da yayılım gösterir.

Morfoloji
Hem erkek hem de dişilerin sakalları, kısa kuyrukları ve uzun siyah boynuzları bulunur. Boynuzları 15–28 cm'dir ve yıllık büyüme halkaları vardır. Bembeyaz tüyleri iki kattır ve alt katta ince yoğun tüyler üst katta ise uzun içi boş kıllarla kaplıdır. İlkbaharda dağ keçileri kaya ve ağaçlara sürtünerek bu son kat kışlık tüylerden kurtulurlar. Önce erkekler tüy değiştirir, sonra da hamile olan dişiler.

Erkeklerin omuz yüksekliği yaklaşık 1 metredir ve dişilerden (bazen %30) daha ağırdır. Erkeklerin boynuz ve sakalları dişilerden daha uzundur. Ağırlıkları 45–140 kg rasında değişse de çoğu zaman erkeklerinki 82 kg'dır. Baş-gövde uzunluğu 120–170 cm, kuyruk ise 10–20 cm'dir.

Kaynakça
Ak günlere

Ak günlere, Bülent Ecevit liderliğinde 1973 yılında Cumhuriyet Halk Partisi için hazırlanan seçim beyannamesidir. CHP, 1973 seçimlerinden bu program ile birinci parti olarak çıkmıştır.

Bu programa halkçılık ilkesi yoğun biçimde hissedilmektedir. Programın sonuç kısmında Bülent Ecevit ile özdeşleşen "Ne yoksulluk ne baskı...Ne ezen ne ezilen... insanca, hakça bir düzen." ifadesi yer almaktadır. CHP, yüzünü yoksul köylüye dönmüş; böylelikle halkın düşük gelirli grubunun ekonomide yer almasını sağlamaya çalışmıştır.

Bu bildirge ile, özgürlükçü laikliğe geçiş başlamıştır. "CHP Türk halkının dinsel inançlarının, dine bağlılığının, demokratik yoldan ve sosyal adaletle kalkınma için bir engel değil, tersine kolaylaştırıcı bir etken olduğu kanısındadır" ifadeleri yer almaktadır.

Dış bağlantılar
Ak günlere : Cumhuriyet Halk Partisi 1973 seçim bildirgesi , TBMM Kütüphanesi Açık Erişim Koleksiyonu
Ak günlere : Cumhuriyet Halk Partisi 1973 seçim bildirgesi özeti , TBMM Kütüphanesi Açık Erişim Koleksiyonu

Kaynakça
Ak kalpak

Ak-kalpak, Kırgız erkeklerinin geleneksel olarak giydiği beyaz keçe şapkadır.

Tanım
Ak-kalpak, birbirine dikilmiş dört parça beyaz yün keçeden oluşan uzunca bir kavun şekilli şapkadır. Küçük bir kenar oluşturmak için yuvarlanarak takılır. Ak-kalpaklar genellikle siyah işleme ve uyumlu bir yaka ile süslenir; sade beyaz versiyonu ise bazı törenlere ayrılmıştır. 80'den fazla çeşidi vardır.

Kültürel ve politik yönleri
Kavruk denilen bu başlığın, Kırgızistan'ın karlı zirvelerini çağrıştırdığı söylenir. Sembolik anlamları da olan soyut desenlerle işlenmiş nakışlarla süslüdür.

Aralık 2017'de Bişkek'te düzenlenen bir köpek gösterisinde bir köpeğin geçit töreninde ak-kalpak takması ulusal bir skandala neden oldu. Komünizmin 1991'de çöküşünden bu yana etnik gerginliklerin yaşandığı ülkede milli kimlik ve gelenek konularındaki hassasiyet özellikle önemli olduğundan, iktidardaki Sosyal Demokrat Parti de dahil olmak üzere bazı seçilmiş yetkililer, vatanlarına bir hakaret olarak gördükleri şeyi kınadılar.

2018 başlarında tepki olarak hazırlanan teklifler, Cumhurbaşkanı, bakanlar ve diğer bazı yetkililerin resmi törenler ve uluslararası toplantılarda ak-kalpak takmasını zorunlu hale getirmeyi ve "ak-kalpağa saygısızlık" durumlarında para cezası uygulamayı, ithalatını yasaklamayı ve ona resmi olarak "kültür sembolü" statüsü vermeyi içeriyordu. Devlet Başkanı Sooronbay Ceenbekov, seçim kampanyası sırasında geleneksel şapkayı defalarca kez taktı.

"Ak-kalpak yapımı, geleneksel bilgi ve beceriler ve kullanımına ilişkin bilgi birikimi" 2019 yılı Aralık ayında UNESCO Somut Olmayan Kültür Mirası Temsili Listesine eklendi.

Ayrıca bakınız
Ayır Kalpak

Kaynakça
Ak kanatlı kumru

Ak kanatlı kumru (Zenaida asiatica), Güvercingiller (Columbidae) familyasından bir kuş türü. Anguilla, Antigua ve Barbuda, Bahamalar, Belize, Cayman Adaları, Jamaika, Kolombiya, Kanada, Kosta Rika, Küba, Dominik Cumhuriyeti, El Salvador, Guadeloupe, Guatemala, Haiti, Honduras, Meksika, Nikaragua, Panama, Porto Riko, Turks ve Caicos Adaları, Amerika Birleşik Devletleri, Amerika Birleşik Devletleri Virjin Adaları ve Britanya Virjin Adalarında yaşar.

Kaynakça
Ak gözlü yaprakbülbülü

Ak gözlü yaprakbülbülü (Andropadus importunus), Arapbülbülügiller (Pycnonotidae) familyasından bir kuş türü. Monotipik Andropadus cinsinde sınıflandırılır. Bu yeniden sınıflandırma sonrasında Andropadus cinsi yalnızca ak gözlü yaprakbülbülü türünü içeren monotipik bir cins hâline geldi.

Ak gözlü yaprakbülbülü ilk olarak Turdus cinsi içinde tanımlandı. Daha sonradan Andropadus cinsi içine aktarıldı. Ayrıca bazı otoriteler bu türü Pycnonotus cinsi içinde de sınıflandırmaktadır.

Alt türler
Ak gözlü yaprakbülbülünün dört alt türü tanınır: İrisleri beyazdır. Cinsiyetler arasında tüy renginde farklılık yoktur ancak genç kuşların tüyleri erişkinlere göre daha mattır ve koyu, gri gözlere sahiptirler. A. i. hypoxanthus alt türün tüyleri, nominotipik alt türe göre daha sarımsıdır.

Kaynakça
Ak kuyruksallayan

Ak kuyruksallayan (Motacilla alba), kuyruksallayangiller (Motacillidae) familyasından, siyah-beyaz tüylere sahip bir kuyruksallayan türüdür.

Fiziksel özellikleri
İnce, zayıf bir kuştur. Boyu 18 cm'dir. Siyah beyaz başı, siyah göğsü, gri sırtı ve kararkteristik uzun kuyruğuyla tanınır. Dişi biraz daha soluk renklidir. Kuyruğu siyah, kuyruk dış telekleri beyazdır. Böcekçildir. Yuvasını taş duvar çatlaklarına ve insan eliyle yapılmış doğaya benzer nitelikteki yerlere yapar.

Dağılımı
Tür, çoğunlukla Avrupa ve Asya'nın bazı bölgelerinde ve Afrika'nın kuzey kesimlerinde bulunur. Bulunduğu yerlerin yerleşik kuşu olmasına rağmen, Afrika'ya göç ettiği görülür. Açık araziler, küçük yerleşimlerin çevresi ve su kenarları yerleşim bölgeleridir.



Kaynakça
Özel
Genel
Dış bağlantılar
Ak kuyruksallayan videosu
Ak kuyruksallayan fotoğrafları
Ak kuyruksallayan
Ak kavak

Ak kavak (Populus alba), söğütgiller (Salicaceae) familyasından yapraklarının altının beyaz olmasıyla tanınan bir kavak türü. Diğer kavak ağaçlarına göre daha uzun ömürlü olan bu tür 700 yaşına kadar yaşayabilmektedir.

30–40 m boylanabilen, geniş tepeli bir ağaçtır. Kabuk genç dallarda beyazımsı-grimsi, gövdelerde beyaz, pürüzsüz veya kaba/pürüzlü; genç filizler yoğun yumuşak pamuksu havlıdır. Yapraklar yumurtamsı, 5-10,5 cm uzunlukta, genellikle genişliği uzunluğundan daha fazla, dalgalı kenarlı veya 3-5 loblu, tabandan 3-5 damarlı, keskin uçlu; üst yüz genç yapraklarda, alt yüz her zaman pamuksu kaba tüylü; yaprak sapı 2,5-5,5 cm uzunlukta ve havlıdır. Çiçeklenme mart-nisan ayları arasında; çiçekler iki evcikli; erkek çiçek tırtılsı 5–8 cm uzun, brakte ters mızraksı, tüylü, uç kısım hafifçe dişli, ercik 5-10 adet; dişi çiçek tırtılsı 8–12 cm uzunlukta, brakte ters mızraksı, tüylü, uç kısım hafifçe dişli, tepecik kırmızı ve yarık uçludur. Kapsül meyve şişemsi şekilde, hemen hemen sapsızdır.

Beyaz parlak kabukları uzun seneler gövde üzerinde çatlamadan kalır. kabuk üzerinde büyük baklava dilimi gibi koyu renkli lentiseller bulunur. Tomurcuklar yapışkan değildir. Tomurcuklar gövdeye sarmal dizilmiştir. Sürgünlere göre yapraklar farklılık gösterir. Uzun sürgünler üzerindekiler parçalı düzensiz dişli ve alt yüzeyleri beyaz tüylerle kaplıdır. Kısa sürgünler üzerinde bulunan yapraklar ise daha küçük, dairesel olup kenarları düzensiz dilimli dişlidir.

Türkiye'de iki alt türü doğal olarak yetişmektedir: Populus alba var. pyramidalis (Yukarı Sakarya Bölümü) ve Populus alba var. alba (Çatalca-Kocaeli Bölümü, Ergene Bölümü, Güney Marmara Bölümü, Batı Karadeniz Bölümü, Orta Karadeniz Bölümü, Orta Kızılırmak Bölümü, Yukarı Fırat Bölümü, Antalya Bölümü, Adana Bölümü).


Etimoloji
Populus Latincede 'insanlarla dolu, kalabalık' anlamına gelen populosus kelimesinden türetilmiştir. Alba ise Latincede beyaz anlamına gelmektedir; türün yaprak altlarının ve gövde kabuklarının rengine işaret etmektedir.

Kaynakça