1983'te Türkiye

Bu sayfada, 1983 yılında Türkiye'de görevdeki siyasi kurumlar ve kişiler, yaşanan olaylar, doğan ve ölen kişiler yer alır.

Meclis
TBMM 16. dönem (6 Kasım'a kadar)
TBMM 17. dönem (6 Kasım'dan itibaren)

Görevdekiler
Cumhurbaşkanı – Kenan Evren
Başbakan
Bülent Ulusu (13 Aralık'a kadar)
Turgut Özal (13 Aralık'tan itibaren)
Anamuhalefet lideri
Necdet Calp (13 Aralık'tan itibaren)

İktidar partisi ve ana muhalefet
İktidar partisi
(Teknokrat hükûmet) (13 Aralık'a kadar)
Anavatan Partisi (ANAP) (13 Aralık'tan itibaren)
Ana muhalefet
Halkçı Parti (HP) (13 Aralık'tan itibaren)

Kabine
44. Türkiye Hükûmeti (13 Aralık'a kadar)
45. Türkiye Hükûmeti (13 Aralık'tan itibaren)

Olaylar
Ocak
3 Ocak - Diyarbakır'da bir apartmanın çökmesi sonucu 83 kişi öldü.
15 Ocak - TRT televizyonunda "Açık Öğretim Fakültesi Yayınları" başladı.
16 Ocak - THY'nin İstanbul - Ankara seferini yapan Afyon isimli uçağı, Esenboğa Havaalanı'na inişi sırasında piste çakıldı, 46 kişi öldü.
27 Ocak - Burhan Felek'e, Fransa'nın en büyük nişanı olan 'Legion d'Honneur' nişanı verildi.
28 Ocak - Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi, Türkiye'nin insan hakları ihlalleri iddiasıyla ihraç edilmesini değerlendirdi.
29 Ocak - 7 Ağustos 1982'deki Esenboğa Havalimanı saldırısına katılanlardan Levon Ekmekçiyan, Ankara Kapalı Cezaevi'nde idam edildi.
29 Ocak - Sol görüşlü Ramazan Yukarıgöz, Ömer Yazgan, Erdoğan Yazgan ve Mehmet Kambur İzmit'te idam edildi.

Şubat
3 Şubat - Adalet Bakanı Cevdet Menteş istifa etti.

Mart
7 Mart - Zonguldak Ereğli Kömür İşletmeleri’nin Kandilli üretim havzasındaki Armutçuk Ocağı’nda meydana gelen patlamada 102 kişi öldü, 86 kişi yaralandı.
9 Mart - Türkiye'nin Belgrad Büyükelçisi Galip Balkar, Ermeni teröristler tarafından saldırıya uğradı, iki gün sonra yaşamını kaybetti.
13 Mart - İstanbul, Beylerbeyi’nde restorasyonu süren tarihi Debreli İsmail Paşa Yalısı, çıkan yangında kül oldu. Yalının yanındaki 205 yıllık Beylerbeyi Camii’nin kubbesi de tamamen hasar gördü.
15 Mart - Maliye Bakanlığı, Hisarbank, İstanbul Bankası ve İşçi Kredi Bankası'na el koydu.
22 Mart - Polis Özel Harekât Daire başkanlığı kuruldu.

Nisan
10 Nisan - Zonguldak'a bağlı Kozlu ilçesinde Türkiye Taşkömürü Kurumu'na ait kömür ocağında yaşanan grizu patlamasında 10 işçi hayatını kaybetti.
12 Nisan - Eski Bayındırlık Bakanı Şerafettin Elçi, 'rüşvet almak' ve 'görevini kötüye kullanmak' iddialarıyla yargılandığı Yüce Divan'da, 'görevini kötüye kullanmak'tan toplam 2 yıl 4 ay hapis, 4.666 TL ağır para cezasına çarptırıldı ve 14 ay kamu hizmetinden men edildi.
15 Nisan - B727 tipi "Ankara" yolcu uçağı 7 kişilik mürettebatı ve biri bebek 107 yolcusu ile İstanbul–İzmir seferini yapmakta iken, kendisini Devrimci Sol militanı olarak tanıtan ve akıl hastası olduğu ileri sürülen bir hava korsanı tarafından Atina’ya kaçırıldı. Yolcuları serbest bırakan korsan Türkiye'ye iade edildi.
21 Nisan - Budapeşte'de yapılan Avrupa Serbest Güreş Şampiyonası'nda, Reşit Karabacak 82 kiloda şampiyon oldu, böylece 11 yıl aradan sonra, Türkiye'ye altın madalya kazandırdı.
24 Nisan - Milli Güvenlik Konseyi'nin siyasi partilerin faaliyetlerini yasaklayan kararı kaldırıldı.
29 Nisan - Resmi Gazete'de yayımlanan İçişleri Bakanlığı tebligatına göre, 242 siyasetçi 10 yıl, 481 siyasetçi de 5 yıl olmak üzere 723 isim siyasi yasaklı hâle geldi.

Mayıs
4 Mayıs - Doğu Perinçek 12 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
7 Mayıs - İstanbul, Laleli'deki bir otelde çıkan yangında 37 turist öldü.
13 Mayıs - Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 37/253 sayılı Kıbrıs Kararı'nı kabul etti. Kararda kuvvet kullanarak toprak işgalinin kabul edilemeyeceği belirtilerek, Kıbrıs’ın halâ yabancı kuvvetler tarafından işgal altında bulunmasından duyulan üzüntü ifade edilerek, toplumlararası görüşmelerde ilerleme olmadığı kaydedildi. Ertesi gün Türkiye, bu kararı kabul etmediğini açıkladı.
16 Mayıs - 12 Eylül'den sonra ilk siyasi parti olarak Milliyetçi Demokrasi Partisi (MDP) kuruldu.
19 Mayıs - Halkçı Parti kuruldu.
20 Mayıs - Turgut Özal, Anavatan Partisi'ni kurdu .
20 Mayıs - Büyük Türkiye Partisi (BTP) kuruldu.
31 Mayıs - BTP Milli Güvenlik Konseyi tarafından kapatıldı. BTP'nin kurucularından Hüsamettin Cindoruk, Mehmet Gölhan ve yasaklı siyasilerden Süleyman Demirel, Sırrı Atalay, Deniz Baykal ve İhsan Sabri Çağlayangil’in de aralarında bulunduğu 16 kişi Çanakkale, Zincirbozan'da 4 ay boyunca mecburi ikamete tabi tutuldu.

Haziran
6 Haziran - Sosyal Demokrasi Partisi (SODEP) kuruldu.
16 Haziran - İstanbul Kapalıçarşı’da bir saldırgan tarafından düzenlenen bombalı saldırıda 2 kişi öldü, 23 kişi yaralandı. Saldırgan kaçamayınca, karnındaki bombayı da patlatarak intihar etti. Olayı ASALA üstlendi.
23 Haziran - Doğru Yol Partisi kuruldu.
29 Haziran - Cumhurbaşkanı Kenan Evren, Genelkurmay Başkanlığı görevinden ayrıldı, yerine Org. Nurettin Ersin atandı. Kara Kuvvetleri Komutanlığı'na Org. Necdet Üruğ, MGK Genel Sekreterliği'ne Org. Necip Torumtay getirildi.

Temmuz
1 Temmuz - İstanbul'da taksilerde taksimetre uygulaması başladı.
1 Temmuz - Cumhurbaşkanı Kenan Evren genelkurmay başkanlığı görevini orgeneral Nurettin Ersin’e devretti.
5 Temmuz - 1983 Biga depremi; yerel saat ile 15:01'de Çanakkale'nin Biga ilçesinde meydana gelen 6.1 büyüklüğünde deprem nedeniyle 3 kişi hayatını kaybetti, 34 kişi yaralan
7 Temmuz - Milli Güvenlik Konseyi, Doğru Yol Partisi'nin 30 kurucusunu veto etti.
14 Temmuz - Türk diplomat Dursun Aksoy, Ermeni teröristler tarafından öldürüldü .
15 Temmuz - Paris-Orly Havalimanı'nda bulunan Türk Hava Yolları bürosuna, ASALA militanlarınca bomba atıldı. 8 kişi öldü, 55 kişi yaralandı.

Ağustos
17 Ağustos - Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Anayasanın 134. maddesi gereğince 2876 sayılı Kanun’la; Atatürk’ün direktifleriyle 1931 yılında kurulan Türk Tarih Kurumu ve 1932 yılında kurulan Türk Dil Kurumuna Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezinin ilavesiyle kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kuruldu.
24 Ağustos - Anavatan Partisi 6 Kasım seçimlerine katılma izni aldı.
24 Ağustos - DYP ve SODEP, veto barajını aşamadığı için 6 Kasım seçimlerine katılamadı.

Eylül
3 Eylül - Gazeteci ve mimar Nail Çakırhan, tasarladığı ve yapımı 1971'de biten Akyaka'daki konut projesi ile Ağa Han Mimarlık Ödülü'nü kazandı.

Ekim
27 Ekim - Hisarbank, İstanbul Bankası ve Ortadoğu İktisat Bankası; Ziraat Bankası'na devredildi.
30 Ekim - 1983 Erzurum depremi: Erzurum'da meydana gelen 6.9 Ms büyüklüğündeki depremde 1.155 kişi öldü, 537 kişi yaralandı. On bine yakın konut hasar gördü.

Kasım
3 Kasım - Atatürk Barajı ve Hidroelektrik Santrali'nin inşaatı başladı.
4 Kasım - Cumhurbaşkanı Kenan Evren TRT'de üstü kapalı biçimde Turgut Özal ve ANAP'ı hedef alan bir konuşma yaptı.
6 Kasım - 1983 Türkiye Cumhuriyeti genel seçimleri
15 Kasım - Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) bağımsızlığını ilan etti. Türkiye, KKTC'yi tanıdığını ilan etti.
16 Kasım - Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. (TÜPRAŞ) kuruldu.
24 Kasım - TBMM açıldı. Başbakan Bülend Ulusu istifa etti.

Aralık
4 Aralık - ANAP’lı Necmettin Karaduman, 2. turda 192 oyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na seçildi.
6 Aralık - TBMM Başkanlık Divanının oluşturulmasıyla, 12 Eylül Darbesinden itibaren yasama yetkisini elinde bulunduran Millî Güvenlik Konseyi ile Danışma Meclisinin varlıkları sona erdi.
7 Aralık - Cumhurbaşkanı Kenan Evren, hükûmeti kurma görevini ANAP Genel Başkanı Turgut Özal'a verdi.
13 Aralık - I. Özal Hükümeti kuruldu.
16 Aralık - 83/7506 sayılı kararname ile faizsiz bankaların Özel Finans Kurumları olarak kurulmasına izin verildi.
17 Aralık - Erdal İnönü, Cezmi Kartay'ın yerine SODEP başkanlığına getirildi.
24 Aralık - Turgut Özal hükûmeti 115 olumsuz, 65 çekimser oya karşılık 213 oyla Türkiye Büyük Millet Meclisinden güvenoyu aldı.

Kültür
10 Mayıs - Ajda Pekkan'ın rekorlar kıran albümü Süperstar '83 yayınlandı.
28 Mayıs - Orhan Kemal Roman Ödülü’nü Cevdet Bey ve Oğulları adlı romanıyla Orhan Pamuk aldı.
22 Kasım - Yazar Tezer Özlü, Almanca kaleme aldığı Auf den Spuren eines Selbstmords (Bir İntiharın İzinde) adlı romanı ile Almanya'da "Malbug Ödülü"nü kazandı.

Doğumlar
16 Ocak - Erkan Kolçak Köstendil, oyuncu
8 Ağustos - Bade İşcil, oyuncu
20 Ağustos - İbrahim Büyükak, oyuncu

Ölümler
8 Ocak - Hüseyin Alp, basketbolcu (d. 1935)
11 Ocak - Şadi Dinççağ, karikatürist
19 Ocak – Muhittin Taylan, hukukçu ve siyasetçi (d. 1910)
21 Ocak - Kemal Bilbaşar, yazar
9 Mart - Galip Balkar, büyükelçi (suikast sonucu öldürüldü) (d. 1936)
7 Nisan - Fakihe Öymen, siyasetçi
10 Nisan - Şevket Aziz Kansu, akademisyen
24 Nisan - Erol Güngör, psikolog
24 Mayıs – Necip Fazıl Kısakürek, şair (d. 1904)
28 Mayıs – Çiğdem Talu (d. 1939), söz yazarı
29 Temmuz - Mürüvvet Sim, oyuncu
2 Eylül – Feri Cansel, oyuncu (d. 1944)
9 Kasım - Rüştü Erdelhun, asker (d. 1894)
6 Kasım - Münif Fehim Özarman, ressam
10 Kasım - Osman Yüksel Serdengeçti, yazar ve siyasetçi (d. 1917)
18 Kasım - İsmail Bilen, siyasetçi
4 Aralık - Doğan Avcıoğlu, gazeteci
31 Aralık - Sevim Burak, yazar

Ayrıca bakınız
1982-83 Türkiye 1. Futbol Ligi
1982-83 Türkiye Basketbol Ligi
1983 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Türkiye
1983 yapımı Türk filmleri
1983 Sedat Simavi Ödülleri
20. Altın Portakal Film Festivali

Kaynaklar