2025 Romanya cumhurbaşkanlığı seçimi

2025 Romanya cumhurbaşkanlığı seçimi, Romanya'da iptal edilen cumhurbaşkanlığı seçim sonuçlarının ardından, 4 ve 18 Mayıs 2025 tarihlerinde gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçimleridir. 18 Mayıs 2025 tarihinde yapılan ikinci turda Nicușor Dan, cumhurbaşkanı seçildi.

Öncesi
İptal edilen 2024 Cumhurbaşkanlığı seçimi
6 Aralık 2024'te, 2024 Romanya cumhurbaşkanlığı seçimi'nin ikinci turundan 48 saat önce, seçimler Romanya Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi. Bu kararın nedeni, bağımsız aday Călin Georgescu lehine Rus müdahalesi şüphesi oldu. Georgescu, ilk turda %23 ile beklenmedik bir şekilde öne geçmişti. CSAT , bu kampanyanın, Rusya'nın Ukrayna işgali öncesinde başlattığı çevrimiçi (online/internette gerçekleşen) kampanyayla "aynı" olduğunu ve bu nedenle ilk turun da iptal edildiğini belirtti. 20 Aralık'ta yayımlanan bir soruşturma, PNL'nin TikTok kampanyalarından birini finanse etmiş gibi göründüğünü ortaya koydu. Ancak, PNL geçici başkanı Ilie Bolojan, kampanyanın yasa dışı bir şekilde Georgescu'yu destekleyecek şekilde değiştirildiğini belirtti fakat bu değişiklikten çalıştıkları şirketi sorumlu tutmadı.
İkinci Ciolacu Kabinesi
Parlamento seçimlerinin peşi sıra, ikinci Ciolacu Kabinesi, PSD, PNL, UDMR arasında bir azınlık koalisyonu olarak ve azınlık partilerinin güven ve desteğiyle, Aralık 2024'te, Noel'den birkaç gün önce resmen kuruldu. Ayrıca, Ilie Bolojan Romanya Senatosu Başkanı, Ciprian-Constantin Șerban ise Romanya Temsilciler Meclisi Başkanı oldu. Kabine, yedi oy farkıyla kabul edildi ve resmiyet kazandı. Muhalefet liderleri (özellikle George Simion ve POT lideri Anamaria Gavrilă), kabinenin meşruiyetini sorguladı ve görevdeki Cumhurbaşkanı Klaus Iohannis'in istifasını talep etti.

Cumhurbaşkanı Klaus Iohannis'in İstifası
Aralık 2024'teki Romanya cumhurbaşkanlığı seçiminin iptal edilmesinin ardından, Anayasa Mahkemesi Iohannis'in halefi göreve başlayana kadar görevde kalmasına izin verdi. Ancak, 10 Şubat'ta parlamenterler tarafından başlatılan bir azil girişimi sonrasında, Iohannis 12 Şubat'ta istifa edeceğini açıkladı. Senato Başkanı Ilie Bolojan, seçimlere kadar geçici cumhurbaşkanı olarak görevi devraldı.
Călin Georgescu'ya Yönelik Suçlamalar
26 Şubat 2025'te Georgescu, trafiğe çıkarken polis tarafından durduruldu ve iddiaya göre seçimlere kaydolmak üzere yoldaydı. Kendisine anayasal düzene karşı eylemleri kışkırtma ve faşist grupları destekleme dahil olmak üzere altı suçlama yöneltildi. Önleyici tedbirler kapsamında, yargı kontrolü ve sosyal medyada yabancı düşmanı ve antisemitik içerikler paylaşma yasağı (bu tür eylemler Romanya'da zaten yasadışı olmasına rağmen) dahil olmak üzere 60 günlük bir yasak getirildi.

Seçim sistemi
Romanya'da cumhurbaşkanı, genel, doğrudan ve gizli oyla seçilir. İlk turda bir aday, oyların %50'sini aşarsa doğrudan seçilmiş olur. Bu sağlanamadığında ise en çok oy alan iki aday arasında bir ikinci oylama yapılır ve daha yüksek oy alan kişi cumhurbaşkanı olur. Anayasa'ya göre, cumhurbaşkanının görev süresi beş yıl olup en fazla iki dönem boyunca görev yapma hakkına sahiptir. Bir aday; en az 200.000 seçmenin desteğini aldığı takdirde aday olabilir. Seçmenler, açık ve çeşitli bir demokrasiyi desteklemek amacıyla birden fazla adaya destek verebilirler.

Seçim tarihi
İlk tur seçimlerinin tarihi önceleri 23 Mart 2025 olarak tahmin edilmişti ve ikinci tur iki hafta sonra (6 Nisan 2025) gerçekleşeceği öngörülüyordu. Ancak Ocak ayı başlarında bu tarihler geçersiz hale geldi çünkü Romanya Cumhurbaşkanı'nın seçilmesi için seçim günü ile seçim çağrısının yapıldığı gün arasında en az 75 gün olması gerekmekte. 8 Ocak'ta koalisyon seçim tarihlerine karar verdi. İlk turun 4 Mayıs 2025'te yapılması planlandı ve ikinci tur iki hafta sonrasına (18 Mayıs 2025) planlandı.

Sonuçlar
Notlar
Kaynakça