kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Diodoros

Diodorus Siculus veya Sicilyalı Diodorus ya da kısaca Diodoros ( , romanizasyon: Diódōros; d. MÖ 1. yüzyıl), Sicilyalı antik Yunan tarihçi. MÖ 60 ila 30 arasında, kırk kitaptan oluşan anıtsal evrensel tarih eseri Bibliotheca Historica yı yazmasıyla tanınır; bu eserlerden on beşi günümüze eksiksiz ulaşmıştır. Tarih, üç bölüme ayrılmıştır. İlk bölüm, mitolojik tarihi Truva'nın düşüşüne kadar kapsar ve coğrafi olarak düzenlenmiştir; Mısır, Hindistan ve Arabistan'dan Avrupa'ya kadar dünyadaki bölgeleri tarif eder. İkinci bölüm, Truva Savaşı'ndan Büyük İskender'in ölümüne kadar olan dönemi içerir. Üçüncü bölüm ise yaklaşık MÖ 60'a kadar olan dönemi kapsar. Bibliotheca, 'kütüphane' anlamına gelir ve Diodoros'un birçok başka yazarın eserlerinden yararlandığını kabul ettiğini gösterir.

Yaşamı
Kendi eserine göre, Diodorus Siculus Sicilya'daki Agyrium'da (günümüzde Agira) doğmuştur. Bir istisna dışında, antik çağ onun yaşamı ve faaliyetleri hakkında yazılı eserlerinin ötesinde başka bir bilgi sunmaz. Yalnızca Hieronymus (Jerome), Chronicon adlı eserinde "İbrahim'in 1968. yılı" (MÖ 49) altında şu notu düşer: "Sicilyalı Diodorus, Yunan tarihi yazarı, ün kazandı." Ancak, İngilizce çevirmeni Charles Henry Oldfather, Agyrium'dan bilinen yalnızca iki Yunan yazıtından birinin (Inscriptiones Graecae XIV, 588) "Diodorus, Apollonius'un oğlu" (“Διόδωρος ∙ Ἀπολλωνίου”) adlı birine ait mezar taşı olmasıyla ilgili bu "şaşırtıcı tesadüf"e işaret eder. Ona atfedilen son eser MÖ 21 tarihlidir.

Eseri
Diodorus'un evrensel tarihi, ki ona Bibliotheca Historica (Antik Yunanca: Βιβλιοθήκη Ἱστορική, "Tarih Kütüphanesi") adını vermiştir, oldukça kapsamlıydı ve 40 kitaptan oluşuyordu; bunlardan 1-5 ve 11-20 numaralı kitaplar günümüze ulaşmıştır. Kayıp kitapların parçaları ise I. Fotios ve VII. Konstantinos'un Excerpta Constantiniana adlı eserlerinde korunmuştur.

Eser üç bölüme ayrılmıştır. İlk altı kitap, Yunan ve Yunan olmayan halkların mitolojik tarihini Truva'nın düşüşüne kadar ele alır ve coğrafi bir temaya sahiptir; bu bölümde Antik Mısır'ın (I. kitap), Mezopotamya, Hindistan, İskitler ve Arabistan'ın (II. kitap), Kuzey Afrika'nın (III. kitap) ve Yunanistan ve Avrupa'nın (IV-VI. kitaplar) tarih ve kültürü anlatılır.

İkinci bölüm (VII-XVII. kitaplar), Truva Savaşı'ndan Büyük İskender'in ölümüne kadar dünya tarihini anlatır. Son bölüm (XVII. kitaptan sonuna kadar) ise İskender'in haleflerinden başlayarak ya MÖ 60'a ya da Jül Sezar'ın Galya Savaşları'nın başlangıcına kadar olan tarihsel olayları kapsar. Eserine "Bibliotheca" adını vermesi, birçok kaynaktan derlenmiş bir bileşim oluşturduğunu kabul ettiğinin bir göstergesidir. Eserinde yararlandığı bilinen yazarlar arasında Abderalı Hekataios, Knidoslu Ktesias, Kymeli Ephoros, Sakızlı Theopompus, Kardiyalı Hieronymus, Sisamlı Duris, Atinalı Diyllus, Siraküzalı Philistus, Taorminalı Timaios, Polybius ve Poseidonius yer alır.

Ayrıca bakınız
Gaius Plinius Secundus
Strabon

Notlar
Kaynakça
Diodontidae

Diodontidae (kirpi balığıgiller), Tetraodontoidei alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.

Taksonomi
Diodontidae familyasına bağlı cinsler (2022):

Allomycterus - McCulloch, 1921
Chilomycterus - Brisout de Barneville, 1846
Cyclichthys - Kaup, 1855
Dicotylichthys - Kaup, 1855
Diodon - Linnaeus, 1758
Lophodiodon - Fraser-Brunner, 1943
Tragulichthys - Whitley, 1931


Dış bağlantılar
Kaynakça
Diofizitizm

Diofizitizm, ilahi ve insani iki tabiatın Tanrı İsa Mesih'in eşsiz şahsında bir arada var olduğu Kristolojik görüştür.

İskenderiyeli Aziz Athanasius'a göre, İsa tamamen insan ve tamamen Tanrı'ydı.

Kadıköy Konsili, Doğu Ortodoks Kilisesi, Roma Katolik Kilisesi, Doğu Katolik Kiliseleri dahil olmak üzere Hristiyan kiliselerinin çoğunluğu ve ayrıca Anglikan Kilisesi, Eski Katolik Kilisesi ve ayrıca Reformcu, Lutherci ve diğer çeşitli Hristiyan mezhepleri tarafından günümüze kadar sürdürülen İsa Mesih'in iki doğasına ilişkin Kristolojik doktrinin temeli oldu. Bu tanım, Mesih'in iki doğasının tek hipostazda olduğunu belirtir. Bunların dışında Süryani Kilisesi ise Monofizit görüşü ve Antakya Kateşistik Okulu geleneğini izlemeyi seçmiştir.

Ayrıca bakınız
Monofizitizm
Miafizitizm
Nesturilik
Birinci Efes Konsili
İkinci İstanbul Konsili
Oryantal Ortodoks Kilisesi

Kaynakça
Diogo Cão

Diogo Cão (c. 1450-1489?) Portekiz coğrafi keşifleri döneminin önde gelen kâşiflerinden. 1480'li yıllarda Batı Afrika kıyılarını keşfetmiştir. Özellikle keşfederek Portekiz sömürgesi olmasını sağladığı Angola'da çok bilinir.

Ailesi
Doğduğu yıl tam olarak bilinmemektedir. Vila Real'de dünyaya gelir. Kraliyet ailesinden Álvaro Fernandes/Gonçalves Cão'nun evlilik dışı oğludur.

Keşifleri
Portekiz coğrafi keşifleri döneminde Afrika kıyıları boyunca yapılan seferlere katılır. Gemici Henrique'den sonra kısa bir duraklama dönemine giren coğrafi keşif seferleri kral II. João döneminde yeniden canlanır. Bu seferlerden birisinde 1482 yılında Kongo Nehri'ni gören ve kaynağına doğru nehri takip eden ilk Avrupalı olur. Keşfedilen toprakların Portekiz krallığına ait olduğunu simgeleyen çok sayıda Padrão adı verilen taştan anıt inşa eder. Nehrin kaynağına doğru ilerler ve Bakongo Krallığı ile temas kurar. Cão, daha sonra bugün Angola olarak bilinen bölgeye gidecek ve bir padrão daha dikerek yolculuğunun sonuna geldiğini belirten bir işaret bırakacaktır. 1484 Nisan ayında Lizbon'a döner. Kral II. João onu başarılarından ötürü şövalye ilan eder. Artık soylu bir aile olarak tanınan Cão'ya toprak verilir, maaş bağlanır ve ailesine soyluluk unvanı verilir.
İkinci yolculuk
1484-86 yılları arasında yeniden Kongo'ya gider, iki adet anıt daha diker. Güneye doğru 1400 km ilerleyerek Haç Körfezine kadar ilerler. Nehir boyunca ilerler ve 1485 Kasım ayında buradaki bir kayaya anıtsal bir yazı yazdırır:



Ölümü
Cão'nun nerede ve nasıl öldüğü bilinmemekle beraber büyük olasılıkla Kongo'da öldüğü düşünülmektedir.

Günümüze kalan padrãolar
Cão tarafından dikilen anıt taşlardan dört tanesi dikildikleri yerlerde bulunmuştur:
1482 yılında Santa Maria Burnuna dikilen padrão (üzerindeki yazılar hala okunabilmektedir)
1485 yılında Haç Burnuna dikilen padrão. Üzerindeki yazılar hala okunabilmektedir. Eser Kiel'de sergilenmektedir.
Kongo'da bulunan diğer iki padrão Lizbon Coğrafya Derneği Müzesinde sergilenmektedir.

Kaynakça
Konuyla ilgili yazılan eserler
Tim Butcher: Blood River - A Journey To Africa's Broken Heart, 2007. ISBN 0-7011-7981-3
Barros, João de. Decadas da Asia, Decade i. bk. iii., esp. ch. 3
Ruy de Pina, Chronica d'el Rei D. Jodo II.
Garcia de Resende, Chronica
Luciano Cordeiro, Diogo Cão in Boletim of the Lisbon Geog. Soc., 1892

Ayrıca bakınız
Portekiz coğrafi keşifleri
Diofantos denklemi

Diofantos denklemi diğer bir adıyla Diophantine denklemleri adını M.S. 3. yüzyılda yaşadığı tahmin edilen Antik Yunan matematikçilerden Diofantos'dan alan değişkenleri ve katsayıları tam sayılar olan denklemlerdir. Diofantos Arithmetika adlı sadece 6 cildi günümüze ulaşan çalışmasında 130 denkleme (bugün Diofantos denklemleri olarak adlandırılan) ve bunların çözümlerine yer vermiştir.

Doğrusal denklemler
Basit doğrusal Diofantos denklemine örnekler aşağıdaki gibi verilebilinir;
Örnek 1.1
Bu eşitlikte her bir x değeri için tek bir y çözümü vardır ( ).
Bu eşitliğin çözüm kümesi;
(X, 1 − X) şeklindedir her X ∈ Z için

Örnek 1.2
Bu defa x'in herhangi bir tam sayı olamayacağı fakat sadece tek sayı olabileceği görülüyor ( ).
Bu eşitliğin çözüm kümesi;
(1-2y, y) şeklindedir her y ∈ Z için

Örnek 1.3
Bu eşitliğin çözüm kümesi boş kümedir. Her ve tam sayı seçimi için bu denklemin sol tarafı her zaman 3'ün katı olduğu halde sağ tarafı hiçbir zaman 3'ün katı olamaz.

Genel doğrusal Diofantos denklemi
Şeklindedir. Burada a, b ve c tam katsayılar ve tam sayı değişkenlerdir.

Diğer Örnekler
Pisagor Denklemi
Genel bir örnek Pisagor denklemidir (Bakınız; Pisagor teoremi )
Örnek 2.1.1
Burada tam sayıları dik üçgenin kenar uzunluklarını da temsil ettiği için Pisagor üçlemi olarak da adlandırılır.

Fermat Denklemi
(Bakınız; Fermat'nın son teoremi )
Örnek 2.2.1
, n > 2 Bu eşitliğin tam sayı değişkenlerinden en az birinin 0 olması durumu dışında çözümü yoktur.

Pell'in Denklemi
Bakınız Pell denklemi
Bu denklem adını 17. yüzyıl İngiliz Matematikçi John Pell'den alır.
Örnek 2.3.1
, n>0 ve n tam sayısı tam kare değildir

Kaynakça
Özel

Genel
"Diophantine Equation". 30 Ekim 2012 tarihinde adresinden
"Diophantine Equation". 30 Ekim 2012 tarihinde adresinden
"Diophantine Equation". 30 Ekim 2012 tarihinde adresinden
Diogo Freitas do Amaral

Diogo Pinto de Freitas do Amaral (21 Temmuz 1941, Póvoa de Varzim, Portekiz - 3 Ekim 2019, Cascais e Estoril, Cascais, Portekiz), Portekizli siyasetçi, akademisyen ve hukuk profesörü.

Lizbon Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olmuştur. 1984 yılında profesör olmuş ve Lizbon Hukuk Fakültesi Bilim Kurulu Başkanı olmuştur. Portekiz'deki çeşitli üniversitelerde dersler vermiştir.

Hristiyan demokrat çizginin savunucusu olup, Demokratik Sosyal Merkez Partisi'nin kurucusu olmuş ve 1982 yılına dek başkanlığını üstlenmiştir. Kurucu mecliste yer almış, 1976-1983 ve 1992-1993 yılları arasında milletvekilliği yapmıştır.

1974-1982 yılları arasında Danıştay üyesi olmuştur. 1981-1982 yılları arasında Avrupalı Hristiyan Demokratlar Birliği Başkanlığı görevini yürütmüştür. 1980-1981 yılları arasında Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı, 1 ay kadar vekaleten başbakanlık, 1981-1983 yılları arasında Milli Savunma Bakanı ve Başbakan Yardımcısı olmuştur. 1986 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olup ilk turda 1. çıksa da ikinci turda Mario Soares karşısında yenilgiye uğramıştır. 1992 yılından itibaren hiçbir partinin mensubu olmayıp 2002 milletvekili seçimlerinde Sosyal Demokrat José Manuel Barroso'yu desteklemiş, 2005 seçimlerinde Sosyalistlere yakınlaşıp, José Sócrates başbakanlığındaki Sosyalist hükûmette Dışişleri Bakanı olmuş, 2003 Irak Savaşı'nı eleştirmiş, 2006 yılında sağlık gerekçeleriyle bakanlıktan istifa etmiştir.

Hükümetteki görevleri
3 Ocak 1980 - 9 Ocak 1981 : Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı
4 Aralık 1980 - 9 Ocak 1981 : Başbakan (vekaleten)
4 Eylül 1981 - 9 Haziran 1983 : Milli Savunma Bakanı ve Başbakan Yardımcısı
12 Mart 2005 - 3 Temmuz 2006 : Devlet Bakanı, Dışişleri Bakanı
Dioecesis Thraciae

Trakya Piskoposluğu ( , ), doğu Balkan yarımadasını (modern güneydoğu Romanya, orta ve doğu Bulgaristan ile Yunan ve Türk Trakyaları) kapsayan Geç Roma İmparatorluğu piskoposluğudur. Filippopolis (modern Filibe, Bulgaristan) başkentidir.

Piskoposluk, Diocletianus ve I. Konstantin reformlarının parçası olarak kuruldu, Doğu praetoria idaresi'ne bağlandı ve bir vicarius tarafından yönetiliyordu.Notitia Dignitatum da açıklandığı üzere yaklaşık 400'de piskoposluk, Europa, Trakya, Haemimontus, Rodop, Moesia II ve Küçük İskitya vilayetlerini kapsıyordu.

Mayıs 535'te, 26. kanun ile, I. Justinianus Trakya Piskoposluğu'nu (Dioecesis Thraciae) kaldırdı. Vicarius, vir spectabilis rütbesini korudu ve praetor Justinianus yeni unvanı aldı, Diokletian sistemde yetkilerin kesin çizgiler ile ayrılmasından önemli bir kopuş ile önceki piskoposluğun vilayetleri üzerindeki hem askeri hem de sivil yetkiler tek elde toplandı. Bir yıl sonra, Mayıs 536'da, iki Tuna vilayeti, Moesia Inferior ve Scythia, diğer vilayetler ile biçimlenmek üzere quaestura exercitus ismiyle ayrıldılar.

Bilinen Vicarii Thraciarum Listesi
Aelius Claudius Dulcitius (?-361)
Capitolinus (361-363)
Andronicus (c. 366)
Philoxenus (c. 392)
Solomon (?-582)

Kaynakça
Özel


Genel
Dioecesis Macedoniae

Dioecesis Macedoniae ( , ), Illyricum praetoria idaresinin bölgelerinden oluşturulmuş geç Roma İmparatorluğu dioecesis'i. Başkenti Selanik idi

Tarihi
Dioecesis, muhtemelen I. Konstantin (306-337 arası hükümdar) hükümdarlığında Diocletianus'un Dioecesis Moesiarum'unun bölünmesinden oluşturulmuştur. Macedonia Prima, Macedonia Secunda ya da Salutaris (belirli zamanlarda kaldırıldı), Teselya, Epirus vetus, Epirus nova, Achaea ve Girit vilayetlerinden oluşuyordu. Dioecesis Daciarum ve 379 yılına kadar Dioecesis Pannoniarum ile birlikte Illyricum praetoria idaresini oluşturdu. 379 yılında Pannoniarum ayrılıp İtalya praetoria idaresine bağlandı ve Selanik, Sirmium yerine idarenin yeni başkenti oldu.|

Ayrıca bakınız
Makedonya (Roma eyaleti)
Makedonya (thema)

Kaynakça
Notitia dignitatum, Pars Orientalis, III
Joseph Roisman, Ian Worthington, A Companion to Ancient Macedonia,
Dioecesis Pontica

Dioekesis Pontika ( , ) Kuzey Anadolu'da Sasani İmparatorluğu sınırına kadar olan bölgede oluşturulmuş geç Roma İmparatorluğu eyaleti. Diocletianus'un reformları sonrası kurulmuştu ve bir vicarius tarafından yönetilirdi. Başkenti Amasya idi ve Doğu praetoria idaresine bağlıydı.

Tarihi
Sasani tehdidi ile karşı karşıya olan askeri kuvvetleri 5. yüzyılın ortalarına kadar Dux Ponti et Armeniae tarafından sonra iki ayrı dux tarafından, sonra I. Justinianus'a kadar Ermeni sınırı için oluşturulan yeni magister militum per Armeniam tarafından komuta ediliyordu. Justinianus'un reformları ile 535 yılında dioecesis ortadan kalktı ve bu yapılanmanın Vicarius u Galatia Prima'nın valisi Ancak bu yeniden yapılanmanın sonuçları çok tatmin edici olmayınca Dioecesis 548 yılında yeniden kuruldu, Armeniakon ve Opsikion themaları 7. yüzyıl sonlarında yerini alana kadar varlığını sürdürdü. kuzey doğu Karadeniz kıyısında, Nitike, Pitiyus ve Dioscurias şehirleri 7. yüzyıla kadar Dioecesis'in parçasıydı.

İdari yapılanması
Dioecesis 12 vilayetten oluşuyordu: Bitinya, Honorias, Paflagonya, Helenopontus, Pontus Polemoniacus, Galatia Prima ve Galatia Secunda (Salutaris), Cappadocia Prima ve Cappadocia Secunda, Armenia Prima, Armenia Secunda, Armenia Maior ve Sophene bölgesinde özerk Ermeni prensliği (Satrapiae). 536 yılında, Armenia III ve Armenia IV oluşturulmuştur.

Kaynakça
Dioecesis Asiana

Dioecesis Asiana ( , ) Küçük Asya'nın batı eyaletlerinden ve doğu Ege Adaları'ndan oluşturulmuş geç Roma İmparatorluğu dioecesis'i. Diocletianus'un reformları sonrası kurulmuş ve Doğu praetoria idaresine bağlıydı. I. Justinianus reformları ile ortadan kalktmıştır.

İdari yapılanması
İmparatorluğun en çok nüfusa ve servete sahip dioecesisiydi ve 11 vilayetten oluşuyordu: Asya, Hellespontus, Pamfilya, Karya, Lidya, Likya, Likaonya, Pisidya, Phrygia Pacatiana, Phrygia Salutaria ve Insulae.

Bilinen Vicarii Asiae Listesi
Flavius Ablabius (324-326)
Tertullianus (c. 330)
Veronicianus (334-335)
Scylacius (c. 343)
Anatolius (c. 352)
Araxius (353-354)
Germanus (360)
Italicianus (361)
Caesarius (362-363)
Clearchus (363-366)
Auxonius (366-367)
Musonius (367-368)

Kaynakça
Dioecesis Africae

Dioecesis Africae Mauretania Tingitana hariç Kuzey Afrika'yı kapsayan Geç Roma İmparatorluğu Dioecesisidir. Merkezi Kartaca'dır, İtalya praetoria idaresine bağlıdır.

Dioecesis, Afrika prokonsularis (Zeugitana olarak da bilinir), Byzacena, Numidya, Mauretania Sitifensis, Mauretania Caesariensis ve Tripolitanya'dır. Mevcut jeopolitik terimlerle, Dioecesis Africae, bazı dağlık hinterlandı ile birlikte Cezayir ve Tunus'un tüm kıyı şeridini ve Libya'nın kıyı şeridinin batı yarısını içeriyordu.

Kaynakça
Özel


Genel
Diognetus'a Mektup

Özgün dili Yunanca olan Mathetes'in Diognetus'a mektupları, Hristiyanlığı savunan yazıların, Hristiyan apolojetik (İnanç savunması) eserlerinin bir örneğidir. Yunan yazarın ve mektuplarda katkısı bulunan kişilerin kim oldukları tam olarak bilinmez. Yunan yazar, kendisini "Havarilerin öğrencisi" olarak tanımlar.

Mektubun yazarı
Mektubun yazıldığı tarih varsayımsaldır. Yazar İrineos’un eserlerinden oldukça faydalanmıştır. Çoğu pasajı Roma’lı Hipolit’in Philosophoumea eserine benzemektedir. Bazı akademisyenler Hipolit’in mektubun yazarı olabileceğini düşünmektedir. Çoğu akademisyen ise yazarın, doğu kiliselerine göre yetmiş havariden biri sayılan Atina’lı Quadratus olduğunu düşünmektedir. Diognetus'a mektup Quadratus’un kaybolmuş apolojilerinden birisi olabilir.

İçerik
Mektup on iki bölümden oluşur. Eser daha çok bireysel bir çabanın ürünü olsa da, açık bir biçimde geniş kitlelere hitap etmektedir. Yazar, ağırlıklı olarak düşüncelerini üç soru etrafında yoğunlaştırır:

- Hristiyanların Tanrısı kimdir?

- Hristiyanların kardeşlerine karşı yaklaşımları ve sevginin anlamı nedir?

- Yeni bir yaşam olarak Hristiyanlık ve yeni bir yaşama açılan kapıda Hristiyanlar nasıl bir yol izlemelidir?

Mektup, Hristiyanlar için "dünyada neden ve kim olarak varız, bedende bir ruh olmak" ne anlama gelir gibi sorular için de bir betimleme biçimindeydi.

Mektubun anafikri
Mektubun yazarı okuyucusunu iki konuda ikna etmeyi amaçlamaktadır:

Hristiyan inancının tanrısal kaynağı Tanrı'nın Oğlu ile ortaya çıkmıştır. Bu açımlamanın eğer tarihte geç bir vakitte geldiği düşünülüyorsa bunun sebebi, Tanrı'nın insanlığa kurtarılmaya ihtiyaç duyduğunu anlaması için zaman vermeyi uygun görmesidir.
Hristiyan inancının, paganların ahmakça putperestliğine ve Yahudilerin aşırı şekilci tapınmasına karşı üstün oluşu. Yazar'a göre Hristiyanlar bir tür doğaüstü hayat yaşamaktadır. Her ne kadar dışarından diğer insanlardan farklı olmayan bir hayata sahip olsalar da artık bedenin arzularına göre yaşamayı bırakmışlardır.

Ayrıca, mektup Hristiyanlar için "dünyada neden ve kim olarak varız, bedende bir ruh olmak" ne anlama gelir gibi sorular için de bir betimleme biçimindeydi.

Kaynakça
Diogo Dalot

José Diogo Dalot Teixeira (d. 18 Mart 1999, Braga), sağ bek mevkiinde görev alan Portekizli millî futbolcu. Premier League ekibi Manchester United forması giymektedir.

Porto altyapısından çıkan Dalot, ilk profesyonel maçına Ocak 2017'de kulübün B takımında çıktı. İlk kez Ekim 2017'de bir Taça de Portugal maçında ilk on birde sahaya çıktı. Porto'da sekiz maça çıktıktan sonra Haziran 2018'de 22 milyon € karşılığında Manchester United'a katıldı. Dalot, Ekim 2020'den Haziran 2021'e kadar İtalya Serie A kulübü Milan'a kiralandı.

Uluslararası düzeyde Dalot, Portekiz'i 15 yaş altı takımından 21 yaş altı takımına kadar tüm genç seviyelerde temsil etti. Dalot, 2016 Avrupa 17 Yaş Altı Şampiyonası'nı kazanan 17 yaş altı takımının bir üyesiydi. Portekiz millî takımı adına ilk uluslararası maçına 2020 Avrupa Futbol Şampiyonası'nda çıktı.
Diogo Dias

Diogo Dias ya da bilinen diğer adıyla Diogo Gomes, 15. yüzyılda yaşamış Portekizli kâşifti. Bartolomeu Dias'ın kardeşiydi ve António Noli'yle birlikte Yeşil Burun Adaları'nın bazılarını keşfetti.

Hizmeti
1497 yılında ilk Portekiz Hindistan Armadası'nın Hindistan seferinde, Diogo Dias Escrivao (yazar) olarak Vasco da Gama'nın amiral gemisi Sao Gabriel'de hizmet vermiştir. Dias, Gama ve Kalikutlu Zamorin arasındaki ana iletişim bağlantılarından biriydi ve görüşmeler çekişmeli olunca kısa süreli Zamorin tarafından tutsak alındı.

1500 yılında Diogo Dias, Pedro Álvares Cabral'ın komuta ettiği ikinci armadaya donanma kaptanlarından biri olarak Sofala'yı ticaret açmak göreviyle eşlik etti. Diogo Dias, 1500 Nisan'ında Brezilya'nın keşfinde karaya çıkan ilk kişilerden biriydi. Dias, Tupi boruları eşliğinde doğaçlama neşeli bir dansa başlayarak sahildeki ihtiyatlı Tupiniquim toplumu ile aradaki buzları eritmesiyle bilinir.

Yeni sular
Ümit Burnu boyunca yapılan (Diogo en başında ona Fırtınalar Burnu demiş olabilirdi) ve Pedro Álvares Cabral ve Diogo'nun erkek kardeşinin de olduğu bir sefer sırasında, Dias'ın gemisi Ümit Burnu geçişinde ana filodan ayrıldı (kardeşinin gemisi bu geçiş sırasında kayboldu). Çok uzak doğuya giden bir rotayı takip eden Dias, Madagaskar adasını gören ilk Avrupalı oldu ve St. Lawrence gününde (10 Ağustos 1500) bulunmasından dolayı genellikle adanın adını São Lourenço olarak verdiği düşünülür. Ada bilinmese de; varlığı ve Arapça adı olan "Ay Adası", 1490'da Pêro da Covilhã tarafından çoktan bildirilmişti.

Dias'ın ana filoyu bulma yolundaki son girişimleri, yanlışlıkla Guardafui Burnu'nu geçerek henüz Portekiz gemileri tarafından seyredilmemiş olan Aden Körfezi'ne girmesiyle sonuçlandı. Ters rüzgarlara yakalanan Dias, bölgede üzücü birkaç ay geçirdi. Fırtınalar tarafından hırpalanmış, korsanlar tarafından saldırıya uğramış ve sonunda hızla ölmekte olan mürettebatı için umutsuz bir su ve yiyecek arayışında Eritre kıyılarında karaya oturmaya zorlanmıştır. Oradan ayrıldığında, Dias'ın sadece altı mürettebatı kalmıştı.

Cabral'ı bulamayan Diogo Dias'ın gemisi eve yalnız başına döndü. Cabral'ın geri dönen donanmasının öncüsü olan Nicolau Coelho, sonunda Haziran 1501'de Bezeguiche'nin (Dakar Körfezi, Senegal) su alma durağında yorgun Dias'a rastladı. Birlikte Lizbon'a döndüler.
Diogo Afonso

Diogo Afonso (y. 15. yüzyıl) Portekizli bir kaşifti.

Biyografi
Prens Henry tarafından Afrika'nın kuzeybatı ve batı kıyılarında yapılan çeşitli keşiflerde yer aldı.

1444'te Antão Gonçalves ve Gomes Pires gibi başka kaşiflerin de bulunduğu bir gemiye komuta etti ve Rio de Oro'yu (şu anda Moritanya'ya ait olan çoğu bölge) keşfetti. İkinci yılında, Antão Gonçalves ve Garcia Homem ile Arguin adasında (şimdi Moritanya'da) bir keşif gezisine çıktı. Gemisi adanın bir sınır kıyısından geçti, burnunu keşfetti, o bölgede çok sayıda tutsak vardı ve bunlar satıldıkları Lizbon'a geri gönderildi. Prens Henry, Duarte Pacheco Pereira'nın da dahil olduğu beşinci seferi başlattı. Daha sonra, çoğunlukla kuzeybatı kesiminde bulunan Yeşil Burun adalarının geri kalanını keşfetti.

Alphonso V'in 29 Eylül 1462 tarihli bir kraliyet haritasında, kral onu "Kanarya Adaları ve Madeira'nın kuzeybatısındaki" bir adadan kardeşi Infante Don Fernando için getirmişti:

İkinci olarak, aynı haritada Diogo Afonso, Cape Verde'nin batısında Brava, São Nicolau, São Vicente ve Santo Antão ile Branco ve Razo adacıkları dahil olmak üzere beş ada keşfetti.

Diogo Afonso daha sonra Santiago adasına yerleşti ve Ribeira Grande'de yaşadı ve adanın ilk yerleşimcilerinden biriydi, orada 29 Ocak 1462'de, Ribeira Grande'nin o zamanki sömürge başkenti yönetilen Santiago adasının iki kaptanından ilki oldu, 19 Eylül 1462'den 1473'e kadar kaptan olarak ve yerine kardeşi veya oğlu Rodrigo Afonso'nun geçtiği Güney Santiago'nun kaptanı olarak kaldı. Hayatının geri kalanı bilinmiyor.

Kalıt
Keşfettiği bir ada olan São Vicente adasındaki tarihi şehir merkezindeki Mindelo'daki plajının kıyısına bir heykel dikildi, Avenida Marginal'in batısında yer alıyor, ayrıca daha doğuda bir caddeye onun adı verildi. Rua João Cleofas Martins'in doğusundaki bir cadde bulunur, adını Barlavento'da adı geçen tek kişi olan en büyük Portekizli şairin adını taşıyan Rua Camões adlı bir caddeyle kesişir.

Kaynakça
Konuyla ilgili yayınlar
Albuquerque Luís, Dicionário de história dos descobrimentos Portekizce (Dictionary of History of Portekiz Keşifleri), Lizbon, Círculo de Leitores
Serrão, Joel (1963), "Afonso Diogo", Dicionàrio de História de Portugal (Portekiz Tarihi Sözlüğü), 1. baskı, Torres, Ruy d'Abreu, Lizbon, Başlangıç Editörleri. P. 49
François Angelier, Dictionnaire des Voyageurs et Explorateurs occidentaux (Dictionary of Western Voyages and Explorers), Pygmalion, 2011, s. 30