Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, 14 Mart 1827'de II. Mahmud tarafından kurulan Tıphane-i Amire'nin ve Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane'nin devamı olan, Türkiye'nin en köklü tıp fakültelerinden biridir. Fakülte adını; bulunduğu semte ismini veren, III. Murad ve III. Mehmed devrinde sadrazamlık yapmış bir hekim olan Cerrah Mehmed Paşa'dan alır.

Fakültenin tarihinde; Mustafa Kemal Atatürk'ün özel hekimi ve İç Hastalıkları Kliniği kurucusu Ord. Prof. Dr. Neşet Ömer İrdelp ile Albert Einstein'ın doktoru olarak bilinen, Cerrahi Kliniği'nin kurucusu Prof. Dr. Rudolf Nissen gibi uluslararası öneme sahip figürler yer alır. Türk tıbbında kendi alanlarının öncüsü sayılan Ord. Prof. Dr. Fahri Arel, Prof. Dr. Sadi Sun, Prof. Dr. Feyyaz Berkay ve Prof. Dr. Ekrem Kadri Unat fakültenin kurucu hocaları arasındadır. Ayrıca "Kolsuz Agop" lakabıyla tanınan Prof. Dr. Agop Kotoğyan, eski İstanbul Üniversitesi rektörleri Prof. Dr. Cem'i Demiroğlu ve Prof. Dr. Bülent Berkarda, dünyaca ünlü beyin cerrahı Prof. Dr. Necmettin Pamir, Sağlık Bakanı Dr. Fahrettin Koca, yönetmen Mustafa Altıoklar ve şair Küçük İskender fakültenin tanınmış mezun ve mensuplarındandır.

Fakültenin İngilizce ve Türkçe programlarının ikisinin de, WFME (World Federation For Medical Education) tarafından yetkilendirilmiş TEPDAD'dan (Tıp Eğitimi Programlarını Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği) akreditasyonu mevcuttur. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Türkiye'deki diploması yurtdışında geçerli/akredite sayılan tıp fakülteleri arasında yer alır.

Fakültenin 26 tıp fakültesi ile Erasmus+ ikili anlaşması bulunmaktadır. Fakülte bu özelliği ile Türkiye'de en çok Erasmus+ ikili anlaşmasına sahip tıp fakültesidir. Ayrıca Cerrahpaşa, AAMC'nin (Association of American Medical Colleges) VSLO (Visiting Student Learning Opportunities) programına katılımcı olan ve Amerika Birleşik Devletleri'ne stajyer öğrenci gönderebilen 7 Türk tıp fakültesinden biridir.

Tarihçe
Kuruluş ve İlk Dönem (1827-1933)
Tıphane-i Amire (Darüttıbb-ı Amire) ve Cerrahhane-i Mamure, 14 Mart 1827'de II. Mahmud tarafından Şehzadebaşı'nda Tulumbacıbaşı Konağında kurulur. Bu tarih, modern Türk tıp tarihinin başlangıcı olup halen Tıp Bayramı olarak kutlanmaktadır. Okulun ilk nazırı Hekimbaşı Mustafa Behçet Efendi'dir. Tıphane ve Cerrahhane, 1832-1836'da Topkapı Sarayına, 1838'de bugünkü Galatasaray Lisesinin yerindeki Enderun Ağaları Mektebi'ne taşınır. Galatasaray'daki binanın tıp eğitimine uygun şekilde tadilatı ve Avusturyalı hekim Dr. Charles Ambroise Bernard'ın reformasyonu ile 1839'da Mekteb-i Tıbbiye-i Adliye-i Şahane adını alan okul; Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane veya Galatasaray Tıbbiyesi olarak da anılmıştır.

Okul daha sonra 1848'de Humbarahane'ye, 1861-1865'te Gergeroğlu Konağı'na, 1866'da Demirkapı Kışlası'na taşınır. 1867'de Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane'nin içinde sivil tıp okulu Mekteb-i Tıbbiye-i Mülkiye açılır ancak bu okul 1874'te Ahırkapı'ya, 1894'te Kadırga'ya taşınır. 1870'te Haydarpaşa Asker Hastanesi, Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane öğrencilerine staj yaptırmak ve pratik uygulama deneyimi katmak üzere “Haydarpaşa Tatbikat-ı Tıbbiye-i Askeriye Mektebi” adıyla eğitim hastanesine dönüştürülür. Mekteb-i Tıbbiye-i Şahanenin sürekli haldeki taşınmaları 1903'te bir süreliğine son bulur ve okul 6 Kasım 1903'te, Fransız mimar Alexandre Vallaury ve İtalyan mimar Raimondo D'Aronco tarafından Haydarpaşa'da inşa edilen yeni binasına taşınır. 14 Eylül 1909'da Mekteb-i Tıbbiye-i Mülkiye de buraya taşınarak tekrar birleştirilir ve iki okul birleşerek "Darülfünun Tıp Fakültesi" adını alır. Darülfünun Tıp Fakültesinin ilk reisi (dekanı) Cemil Topuzlu Paşa olur.



Üniversite Reformu ve Bölünme Süreci (1933-1967)
1924'te Haydarpaşa'daki okulun merkezden uzak olması ve yeterli hasta gelmemesi sebepleri ile son iki sınıf öğrencilerinin klinik stajlarının Cerrahpaşa, Vakıf Gureba ve Haseki hastanelerinde yapılmasına karar verilir. 1933'te Üniversite Reformu ile Darülfünun Tıp Fakültesi İstanbul Üniversitesine bağlanır ve "İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi" adını alır.

İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenim Cerrahpaşa, Gureba, Haseki, Şişli Etfal (Çocuk Hastanesi) ve Bakırköy Emrâz-ı Asabiye (Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi) hastanelerinde dağınık olarak devam eder. Bu dönemde fakülteye tahsis edilen en çok yatak Cerrahpaşa'daki I. Dahiliye, I. Hariciye (Cerrahi) ve Göz Hastalıkları Kliniklerindedir. 1950'lerde birbirinden uzak bu kampüslerin Cerrahpaşa ve Çapa etrafında toplanması kararı alınır. Çocuk Hastalıkları Haseki'ye, Nöroloji Cerrahpaşa'ya taşınarak 1951 yılında Şişli ve Bakırköy ile ilişik kesilir. Amaç İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi kliniklerini Cerrahpaşa ve Çapa'da toplayıp ileride bu ikisinin arasına inşa edilecek bir binaya (Temel Bilimler) da enstitüleri yerleştirmektir. Bu amaç doğrultusunda Haseki'deki klinikleri nakletmek üzere 1953'te Cerrahpaşa'da Çocuk Hastalıkları Kliniği ve Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği inşaatı başlar.

1965'te alınan bir kararla İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin ikiye bölünmesi gündeme gelir. 1967'de fakültenin Cerrahpaşa Tıp Fakültesi ve İstanbul Tıp Fakültesi (Çapa) olarak ikiye ayrılması kesinleşir. 27 Temmuz 1967'de resmi olarak bölünme gerçekleşir. İkiye bölünme sonucu İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesinden 62 profesör, 11 doçent ve 723 öğrenci Cerrahpaşa Tıp Fakültesinde kalır.

Bu bölünme sürecinde kadroların paylaşımı ilginç bir yöntemle yapılmıştır: İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi asistanları kadro numaralarının tek veya çift sayı olmalarına göre kura usulüyle Cerrahpaşa ve Çapa arasında paylaştırılır. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesine alınması planlanan 48 yeni kadronun, 24'ü Cerrahpaşa ve 24'ü Çapa'da olacak şekilde dağıtılır. 1967 güz döneminde Cerrahpaşa Tıp Fakültesi 180 yeni öğrenci kaydı alıp toplam 903 öğrenci ile müstakil öğretim hayatına başlar.



İÜC'nin Kuruluşu ve Güncel Durum (2018-Günümüz)
1967'de Tıp Fakültesinin ikiye bölünmesinin ardından, 2018'de İstanbul Üniversitesi'nin de bölünmesiyle Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, yeni kurulan İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa bünyesine katılır.

2023 yılında yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremler sonrası yapılan teknik incelemeler neticesinde, Cerrahpaşa Yerleşkesi'ndeki binaların önemli bir kısmının deprem riski taşıdığı tespit edilmiştir. Bu nedenle eğitim ve sağlık hizmetlerinin büyük bir bölümü geçici olarak Yeşilköy'deki Prof. Dr. Murat Dilmener Acil Durum Hastanesi'ne ve diğer bağlı birimlere taşınmıştır. Tarihi Cerrahpaşa yerleşkesinde ise "Yerinde Yeniden Yapılandırma Projesi" kapsamında çalışmalar devam etmektedir.

Cerrahpaşa Hastanesi ve Yerleşkesi
Cerrahpaşa semti varlığı boyunca tıp tarihi ile iç içe olmuş olup; semt dahilinde ve etrafında bulunan, Hürrem Sultan tarafından Mimar Sinan'a yaptırılan 1551 tarihli Haseki Darüşşifası, Cerrah Mehmed Paşa tarafından Mimar Sinan'ın kalfası Mimar Davud Ağa'ya yaptırılan 1594 tarihli Cerrah Mehmed Paşa Külliyesi ve Hekimoğlu Ali Paşa tarafından yaptırılan 1735 tarihli Hekimoğlu Ali Paşa Külliyesi ile mekansal bir bütünlük içindedir.

Cerrahpaşa Tıp Fakültesinin yerleşke temeli ise 1893 tarihli geçici kolera hastanesi olarak kullanılan Taküyiddin Paşa Konağına dayanır. Konak, 1896 yılında kalıcı bir hastaneye dönüştürülmek üzere belediye tarafından satın alınır ve 23 Temmuz 1910'da Cerrahpaşa Zükur (Erkek) Hastanesi adıyla açılır. 1912'de İstanbul kolera salgınında yoğun olarak kullanılır. 1916'da tadil edilip Cerrahpaşa Belediye Hastanesi olarak düzenlenir ve Merkez Dairesi (günümüzde Tıp Tarihi Müzesi Binası) ve Cerrahi Kliniği (günümüzde Dekanlık Binası) binaları ile kadın ve erkek hastalara hizmet vermek üzere açılır. 1930'da Dahiliye Kliniği (günümüzde Psikiyatri Binası) inşaatı tamamlanır.

Gazi Mustafa Kemal Paşa, 14 Aralık 1930'da hastaneyi ve yeni dahiliye kliniğini görmek üzere Cerrahpaşa'yı ziyaret eder. Başhekim Rüştü Bey'e hastaneyi beğendiğini ifade eder ve hastanenin anı defterine şu satırları kaleme alır:

Bu ziyaretin anısına, 14 Aralık tarihi Fakülte Kurulu tarafından alınan kararla her yıl "Cerrahpaşa Atatürk Günü" olarak anılır. Mustafa Kemal Atatürk'ün 1936'da doktoru Ord. Prof. Dr. Neşet Ömer İrdelp ile birlikte yeniden Cerrahpaşa'yı ziyaret edip, Cerrahi Kliniğini gezdikten sonra balkonuna çıktığı, kendisine ikram edilen kahveyi içerken karşıda Marmara Denizi'ne kadar uzanan araziyi göstererek “Bu hastane at nalı şeklinde sahile kadar inmelidir.” sözlerini söylediği rivayet olunur. Bu vizyon, fakültenin sahil yoluna kadar uzanan yapılanmasında etkili olmuştur.

1933'te Dahiliye ve Cerrahi kliniklerinin arasına amfi binası inşa edilir. 1948'de bu amfiye dönemin dekanı Prof. Dr. Ziya Öktem tarafından "Ord. Prof. Dr. Neşet Ömer İrdelp Amfisi" adı verilir. 1940'ta Göz Kliniği (daha sonra Göğüs Hastalıkları), 1943'te yeni Cerrahi Kliniği (daha sonra Ortopedi ve Nöroşirurji), 1947'de Verem Kliniği (daha sonra Nöroloji) inşa edilir. 1953'te Çocuk Hastalıkları Kliniği, Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği ve iki kliniğin arasına Ord. Prof. Dr. Tevfik Remzi Kazancıgil Amfisinin inşa edilmesi kararı alınır.

Dekanlar
Önemli mezun ve mensuplar
İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi (1933-1967 Birleşik Dönem)
Cerrahpaşa Tıp Fakültesi
Kaynakça