Alec Jeffreys

Sir Alec John Jeffreys, (d. 9 Ocak 1950, Oxford, Oxfordshire, İngiltere), İngiliz genetikçi. Özellikle DNA profillemesi çalışmalarıyla bilinen Jeffreys, günümüzde bu çalışmasıyla adli tıp tarihinin en önemli vakalarından birine imza atmıştır. Jeffreys bu yöntemiyle ayrıca babalık ve göç gibi tartışmalı durumları açığa kavuşturmuştur. 26 Kasım 1992'den beri Leicester kentinin onursal hemşehrisidir. 1994 yılında bilime ve teknolojiye olan katkıları nedeniyle İngiliz Kraliyeti tarafından sir unvanını aldı.

Hayatı
Jeffreys, orta gelirli bir ailede doğdu. Bir erkek, bir kız kardeşi olan Jeffreys, altı yaşına kadar Oxford kentinde kaldı. 1956 yılında ailesiyle beraber Luton kentine taşındı. Çocukluğunda oldukça meraklı ve üretkendi. Bu süreçte küçük patlamalar yapmayı seven Jeffreys, kaza sonucu çenesine sıçrayan sülfürik asit nedeniyle kalıcı bir yaraya neden oldu. Gençliğinde mod bir yaşam tarzı süren Jeffreys, bir Vespa 150 ve parka mont satın aldı.

DNA parmak izi olarak anılan bu DNA yöntemi ilk kez bir İngiliz çocuğun kökeninini Afrika'da bir ülke olan Gana olduğu hakkındaki tartışmalara son noktayı koymak için uygulandı.

DNA profilleme yöntemi
DNA profilleme yöntemi, insan genomlarındaki değişken yapıtaşlarının (mikrosatelit) bir modelini oluşturmak için Jeffreys ve ekibi tarafından 1985 yılında geliştirilen bir yöntemdir. Bu son derecede değişken mikrosatelitlerin sadece birkaçına odaklanmak yoluyla DNA profilleme yöntemi, bu sistemi daha duyarlı, daha tekrarlanabilir ve bilgisayar veritabanı için daha uygun hale getirdi ve yakında dünya çapında kriminal vakalar ve babalık testi konularında kullanılan standart adli tıp DNA sistemi haline geldi.

Polimeraz zincir tepkimesi (PCR) ile DNA amplifikasyon alanındaki gelişmeler sayesinde adli tıp DNA testi için yeni yaklaşımlar açıldı, otomasyona imkân doğdu, duyarlılık büyük oranda arttı ve alternatif marker sistemleri için bir ilerleme sağlandı. Günümüzde en sık kullanılan markerlar değişken mikrosatelitlerdir, aynı zamanda Kısa Tekrar Dizisi (Short Tandem Repeats, STRs) olarak da bilinen bu yöntem Jeffreys tarafından ilk kez 1990 yılında Joseph Mengele vakasında kullanılmıştır. 1990'larda Adlitıp Bilim Servisi'nde (Forensic Science Service) Peter Gill'in liderliğini yaptığı bir grup bilim insanı tarafından, STR profilleme yöntemi biraz daha geliştirildi. 1995'te Birleşik Krallık Ulusal DNA veritabanı'nın (UK National DNA Database, NDNAD) kurulmasına izin verildi. Son derece otomatik ve gelişmiş donanımları ile, günümüz DNA profilleme yöntemi her gün yüzlerce numuneyi işlemden geçirebilir. Bir milyar üzerinden birini seçme gücü veren, NDNAD için geliştirilen mevcut sistem ile on mikrosatelit ve ek olarak cinsiyet tayini için bir marker kullanılır. Şimdi yaklaşık beş milyon insanın DNA bilgisini ihtiva eden veritabanında yer alan kişilerin DNA profillerine sahip her kimse tutuklanır (suçu kanıtlansın kanıtlanmasın). Jeffreys, hükûmetin veritabanındaki bilgilere erişebildiği DNA profillemenin günümüzdeki kullanımına karşıdır, ve bağımsız bir üçüncü grup kişi tarafından erişim kontrolü olacak şekilde tüm insanların DNA'larının olacağı bir veritabanını önermektedir.

Mutasyonlar
Jeffreys ve takımı günümüzde, Çernobil'deki nükleer reaktör kazası sonrası olduğu gibi kronik radyasyona maruz kalmanın etkileri üzerinde çalışmaktadır. Diğer ilgilendikleri alanlar, tek gamet ve transgenik yaklaşımlar yoluyla insan genom instabilitesinin ve rekombinasyon sürecinin analizini içermektedir. Ayrıca, germline mutasyonlarda iyonize radyasyonun etkilerini araştırmaktadır.

Kişisel hayatı
Jeffreys eşi Sue ile 1971 yılında evlendi.
1989 - Yılın Vatandaşı
1991 - Kraliyet Araştırma Uzmanlığı
26 Kasım 1992 - Leicester Onursal Hemşehrisi
1998 - Avustralya Ödülü
1999 - Stokes Madalyası
2004 - Leicester Üniversitesi, Onursal Rütbe
2004 - Kraliyet Madalyası
2004 - Louis-Jeantet Tıp Ödülü
2005 - Albert Lasker Ödülü, Klinik Tıp Araştırmaları (Edwin Southern ile )
2005 - Amerikan Ulusal Akademi Ödülü
Aralık 2006 - Liverpool Üniversitesi, Doktora Derecesi
2006 - Morgan Stanley Büyük Briton Ödüllü
8 Mart 2007 - Londra Kraliyet Okulu, Onursal Rütbe
23 Ocak 2008 - Graham Madalyası

Kaynakça