Erythropitta venusta

Zarif pitta (Erythropitta venusta), Pittidae familyasına ait bir kuş türüdür. Endonezya'ya bağlı Sumatra Adası'nın yüksek kesimlerine endemiktir. Başlıca tropikal nemli dağ ormanlarında yaşar ve çoğunlukla 400-1400 metre arasındaki yükseltilerde görülür. Koyu renkli başı, koyu kahverengi-morumsu üst tarafları, parlak kızıl karın bölgesi ve gözün üzerinden enseye doğru uzanan gök mavisi çizgisiyle ayırt edilir. Yoğun orman örtüsü içerisinde, özellikle nemli vadiler ve yarıntılarda yaşayan gizli bir türdür.

Fiziksel özellikleri
Zarif pitta yaklaşık 18 cm uzunluğundadır. Gövdesi küçük ve tıknaz, kuyruğu kısa, gagası ise kalın ve siyahtır. Baş bölgesi siyahımsı-marun renktedir. Gözün üstünden enseye doğru uzanan parlak gök mavisi bir çizgi bulunur. Üst tarafları koyu kahverengi olup morumsu bir parlaklık gösterir; kanatların üst örtüleri de morumsu tonlar taşır. Boğaz ve göğsün üst kısmı koyu kahverengi-morumsu, göğsün alt kısmı ve karın ise belirgin kızıl-kırmızı renktedir. Gözleri koyu kahverengi, bacakları morumsu-siyah veya soluk mavimsi tonlarda olabilir.

Erkek ve dişi bireylerin tüy renkleri genel olarak benzerdir. Genç bireyler erişkinlerden daha tekdüze koyu kahverengi bir görünüme sahiptir. Gençlerde göz çevresindeki çizgi daha belirsiz olup gaganın ucu kırmızımsı, bacaklar ise pembemsi-gri tonlarda olabilir.

Taksonomi
Zarif pitta ilk kez 1836 yılında Alman doğa bilimci Salomon Müller tarafından Pitta venusta adıyla tanımlanmıştır. Türün tanımlanmasında kullanılan örnekler Sumatra'nın batısından elde edilmiştir.
Tür günümüzde monotipik olarak kabul edilmektedir ve tanınan herhangi bir alt türü bulunmamaktadır.

Moleküler filogenetik çalışmalar, E. venusta, E. granatina ve E. ussheri taksonlarının yakın ilişkili bir tür grubu oluşturduğunu göstermiştir. 2020 yılında yayımlanan bir çalışmada Sumatra'daki E. venusta örnekleri ile Borneo ve diğer Sunda bölgesindeki akrabaları karşılaştırılmış ve bu taksonların evrimsel ilişkileri incelenmiştir.

Ekolojik portre
Zarif pitta yalnızca Sumatra'nın yüksek kesimlerinde yayılış gösterir. Yaşam alanını başlıca tropikal nemli dağ ormanları oluşturur. Tür genellikle deniz seviyesinden 400-1400 metre arasındaki yükseltilerde kaydedilir. Özellikle nemli ve görece karanlık vadiler ile yoğun bitki örtüsüne sahip yarıntıları tercih eder. En uygun habitatlar arasında birincil ve ikincil ormanların yoğun alt örtüye sahip kesimlerinde bulunurlar.

Türün davranışları ve özellikle üreme biyolojisi hakkında mevcut bilgiler sınırlıdır. Üremenin mayıs ile temmuz ayları arasında gerçekleştiği, ancak şubat ile ekim ayları arasında da üreme faaliyetlerinin görülebileceği düşünülmektedir. Şimdiye kadar yalnızca mayıs ayında bir yuva kaydedilmiştir. Yuva, yapraklar, ince kökler, çürümüş lifler ve yosundan yapılmış kubbe biçimli bir yapı olup düşmüş bir ağacın gövdesi üzerinde, orkide yapraklarının arasında ve yerden yaklaşık 60 cm yüksekte bulunmuştur. Bu yuvada 2-3 krem renkli ve koyu lekeli yumurta kaydedilmiştir.

Bununla birlikte türün popülasyonunun azaldığı düşünülmektedir. Azalmanın temel nedeni yaşam alanlarının kaybıdır. Özellikle ormansızlaşma, küçük ölçekli tarım ve su ürünleri yetiştiriciliğinin yaşam alanları üzerinde baskı oluşturduğu değerlendirilmiştir. IUCN değerlendirmesinde popülasyon eğiliminin azalma yönünde olduğu, ancak bu azalmanın Hassas kategorisi için öngörülen eşiklere ulaşmadığı belirtilmektedir.

Tür, Sumatra'nın dağlık bölgelerinde bulunan çeşitli koruma alanlarında görülmektedir. Türün gözlemlenmesinin güç olması, geçmişte nadir olarak değerlendirilmesinin nedenlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Ayrıca bakınız
Erythropitta – Kırmızı pittalar cinsi
Pitta – Gerçek pittalar cinsi
Hydrornis – Asya pittaları cinsi
Pittidae – Pitta familyası

Kaynakça