Formulaz

Formulaz tahta arabalarla yapılan bir yarış organizasyonudur. İsmi "Formula" ve "Laz" kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Buna karşın yarış tümüyle yöreye özgü geleneksel kültürü içermektedir.

Tarihçe
Bölgede 1900'lü yıların başlarından beri Tahta araba yarışlarının izine rastlanmaktadır. Bir çocuk oyuncağı olarak günümüze kadar gelen yarış ve oyun karışımı bu olgu uzun süre Rize'nin Ardeşen ilçesinin Tunca beldesinde yapılagelmiştir.

Tahta araba yarışlarının Formulaz organizasyonu olarak olgunlaşmasının altında Tunca Beldesi Esentepe Mahallesi gençlerinin yönlendirmesi, Mahalle halkı, Tunca Belediyesi ve tüm Tunca Vadisi sakinlerinin desteği yatmaktadır. Bir çocuk oyununun kayda değer ilgi gösterilen bir festivale dönüşmesi, 2009 yılında böyle ortak bir katkıyla mümkün olabilmiştir.

2009 yılında başlayan bu etkinlik Tunca Belediyesi, Tunca bölge halkının ve esnaflarının katkıları ile finanse edilmiş 2011 yılından sonra ise marka değerini alternatif sporlarla güçlendiren RED BULL'un sponsorluğunda sürdürmüştür.

FormuLaz 2016 yılında ilk kez Rize dışında, Sarıyer Belediyesi ev sahipliğinde İstanbul'da düzenlendi. 2024 yılında ise Erzincan'daki Ergan Dağı Kayak Merkezi'nde gerçekleştirildi.

Öne çıkan konuklar
Etkinliğe her yıl spor ve sanat dünyasından tanınmış isimler katılıyor. Dünya Supersport Şampiyonu Kenan Sofuoğlu 2013'ten itibaren yarışların düzenli konuğu oldu; 2014 ve 2019'da kendi grubunda birincilik kazandı, 2018'de ise tahta arabasının kontrolünü kaybederek hafif bir kaza geçirdi.

2015'te Dünya Superbike Şampiyonu Toprak Razgatlıoğlu ve oyuncu Ümit Erdim, 2016'da ise Razgatlıoğlu ve komedyen Hayrettin yarışlara katıldı. 2021'de jimnastikçi Ayşe Begüm Onbaşı, 2022'de şarkıcı Alişan etkinliğin konuğu oldu.

2025'teki 15. yarışta Red Bull sporcuları Kübra Dağlı ve Bahattin Sofuoğlu ile içerik üreticisi Ayşe Akbulut parkuru deneyimledi.

Amaç
Bu etkinlikle özellikle Tunca Beldesinin tanıtımını sağlamak, unutulmaya yüz tutmuş örf ve adetleri gün yüzüne çıkarmak, Tunca vadisinin görsel ve doğa güzelliklerini turizme kazandırarak ekonomik ve sosyal açıdan gelişmesine katkıda bulunmak amaçlanmıştır.

Bu kapsamda bölgede kullanılan ve keçi yününden yapılan kıl çorabını, uzun yıllardan beri ayakkabı olarak kullanılan kara lastik, yarış kıyafetleri içerisinde kullanılmış, ayrıca bölgede yabani hayvanların tarlalardan uzaklaştırmak için kullanılan patlama sesi çıkaran ismi Lazca olan xaşattule’yi yarışa start vermek için kullanılmıştır.

Kuralları
Tunca Formulaz Tahta Araba Şenlikleri bu tür organizasyonların öncüsü olmakla birlikte aynı zamanda özgünlüğü tescillenmiş tek organizasyondur. Bu tescille birlikte Formulaz'ın kuralları da belirlenmiştir. Buna göre;

Formulaz aracı;
Tümüyle el yapımı olmalıdır.
Tümüyle ahşap malzemeden oluşturulacağı gibi; montaj desteği sırasında kullanılacak çivi dışında metal aksam kullanımı yasaktır.
Araca içinden veya dışından herhangi bir enerji desteği verilmesi; motor aksamı veya itici güce sahip cihazların kullanılması yasaktır.
Araca boya, vernik, arma vs. yapılması yasaktır.
Aracı yönlendirecek bir direksiyon, yavaşlamasını sağlayacak fren sistemi ve en az 4 tekerleği bulunmalıdır.
Aracın azami uzunluğu 1,70m olmalıdır.
Aracın azami genişliği 0,70m olmalıdır.
Aracın yerden yüksekliği azami 0,25m olmalıdır.

Formulaz pilotunun;
Kıl çorap ve lastik ayakkabı giymeleri zorunludur.

Yarış Alanı
Formulaz, ilk yapıldığı 2009 yılından 2023 yılına kadar Ardeşen - Tunca köy yolu üzerinde düzenlenen 1.600m'lik yarış parkurunda yapılmaktaydı. Organizasyon 2025 yılında DOKAP, Tunca Belediyesi ve FormuLaz Derneği işbirliği ile, izleyicilerin yarışı farklı noktalardan izleyebilecekleri, güvenlikli ve trafiğe kapalı olarak yapılan 1000m'lik yeni yarış alanına taşında.

Sonuçlar
{| class="wikitable" style="font-size: 90%"
|+Formulaz Kadınlar Şampiyonu Kürsüsü*
|-
!Yıl
!Kaç
!Şampiyon
!Yarış 2.si
!Yarış 3.sü
|-
!2017

Ayrıca bakınız
Laz Ralli

Kaynakça