Ağa Petros

Bazlı Petros Elia veya Ağa Petros (ܐܝܠܝܐ ܦܹܛܪܘܼܣ; Nisan 1880 - 2 Şubat 1932), I. Dünya Savaşı sırasında Süryani asilerinin askerî lideriydi. Ortadoğu'daki Süryaniler ve diğer Hristiyan azınlıklar için ulusal bir kahraman, Müslümanlar için terör haline gelen bir isimdir. 1918'e gelindiğinde Ağa Petros ve Süryani milisleri, Urmiye Gölü'nün batısındaki Güney Azerbaycan'ın ufak bir kısmını kısmını kontrol etmiş ve yine aynı yerde de özerklik ilan etmişti.

İlk yılları
Ağa Petros, 1880'de Osmanlı'nın Van Vilayeti'nin Çölemerik kazasının Baz (Çanaklı) köyünde doğmuş, ilköğrenimini yine köyünde almış ve ardından Urmiye'deki Avrupalı misyoner okuluna gitmiştir. Öğrenimini tamamladıktan sonra Baz (Çanaklı) köyüne geri dönmüş ve orada öğretmen olmuştur. Süryanice, Türkçe, Arapça, Fransızca, Farsça, Kürtçe, İngilizce ve Rusça dahil olmak üzere çok sayıda dili akıcı bir şekilde konuşabilmesinden dolayı 1909'da Osmanlı'nın İran konsolos sekreteri olarak Urmiye'ye atandı.

I. Dünya Savaşı
Ruslar Urmiye'ye girdikten sonra, Ağa Petros küçük bir Süryani kuvvetiyle Osmanlı ve Kürt aşiretlere karşı çarpıştı.

Suldouze Muharebesi
Ana madde:

Petros, emrindeki 1.500 atlı ile Osmanlı birliklerine komuta eden Hayri Bey'in 8.000 adamına taarruz ederek mağlup etmişti. .

Ağa Petros liderliğindeki Süryani milisleri, Osmanlı ordusu ve Kürt aşiretlerine karşı yoğun bir şekilde savaşarak onları Musul'dan ve tüm bölgeden püskürttü ve Britanya'nın bölgeyi kontrol etmesinde yardımcı oldu. Muharebeler, Petros ve İngiliz yetkililerin günümüze ulaşan mektuplarında ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.

Charah Muharebesi
Ana madde:

Ağa Petros, Doğu Süryani Kilisesi Patriği XXI. Şimun ile de bazı anlaşmazlıkları vardı ve ailesi tarafından sık sık dile getiriliyordu. İtilaf Devletleri askeri danışmanları, Petros'un XXI. Şimun'a karşı entrikalar çevirdiğini ve Patrik'in Müttefikler üzerinde itibar suikastine uğramasına çalıştığını bildirdi. Ancak, XXI. Şimun'un İranlı Kürt Simko tarafından öldürülmesinden sonra Ağa Petros, Simko'yu Koynaşehr'deki kalesinden sürmek için Malik Hoşaba ve diğerleriyle güçlerini birleştirdi.

Ölümü
Petros, son yıllarında Fransa'nın Toulouse şehrine taşındı ve 2 Şubat 1932'de tren istasyonunda geçirdiği beyin kanaması sonucu ölümüne kadar burada yaşadı.

Tartışmalar
W.A. Wigram, The Cradle of Mankind, life in Eastern Kurdistan (İnsanlığın Beşiği, Doğu Kürdistan'da Yaşam) adlı kitabında Petros'un Britanya Kolumbiyası'nda dolandırıcılık faaliyetlerine karıştığını ve Makedonya'da bir yetimhane inşası için sözde para topladığını belirtmektedir. Bazı tarihçilere göre Kanada polisi kendisini tutuklamak üzereyken ülkeden kaçmış, daha sonra Roma'da gitmiş ve burada kendisini Doğu Süryani Kilisesi'ndeki aşiretini Keldani Katolik Kilisesi'ne kazandırmak isteyen Süryani aşiret reisi olarak tanıtmıştır. Bu kararından etkilenen ve minnettar olan Katolik yetkililer kendisine resmî bir nişan verirler. İtilaf Devletleri askeri danışmanları, Petros'un Patrik XXI. Şimun'a karşı entrikalar çevirdiğini ve İtilaf Devletleri üzerinde itibar suikastine uğramasına çalıştığını rapor etmişlerdir.

Ayrıca bakınız
Süryaniler listesi
Süryani Sürgünü
Süryani Evrensel İttifakı
Süryani milliyetçiliği

Kaynakça