9 Eylül

Olaylar
MÖ 479 - Platea Muharebesi gerçekleşti.
1141 - Katvan Muharebesi gerçekleşti.
1493 - Osmanlı ile Macaristan Krallığı destekli Hırvatistan Krallığı birleşik ordusu arasında Krbava Muharebesi gerçekleşti.
1543 - Mary Stuart, daha 9 yaşındayken taç giyerek İskoçya Kraliçesi oldu.
1570 - Lefkoşa, Türkler tarafından fethedildi.
1850 - Kaliforniya, 31. eyalet olarak ABD'ye kabul edildi.
1892 - Jüpiter'in beşinci uydusu olan Amalthea bulundu.
1914 - İttihat ve Terakki Cemiyeti, Osmanlı Hükûmeti'nin kabul ettiği tüm kapitülasyonları reddetti.
1922 - İzmir'in Kurtuluşu: Dumlupınar Meydan Muharebesi'nin kazanılmasının ardından Yunan Ordusu'nu önüne katan Türk Ordusu işgal altında bulunan İzmir'e girdi.
1923 - TBMM'de Birinci Grup mensubu milletvekilleri tarafından oylama neticesinde "Halk Fırkası Nizamnamesi" kabul edildi. Bunun neticesinde Cumhuriyet Halk Partisi, Mustafa Kemal Atatürk'ün liderliğinde kurulmuş oldu.
1940 - Macar Ordusu, 87 Rumeni ve 6 Yahudiyi Treznea Katliamı'nda öldürdü.
1945 - Çin-Japon Savaşı (1937-1945) sona erdi.
1948 - Kim İl-sung, Kuzey Kore'nin kuruluşunu ilan etti.
1971 - Boğaziçi Üniversitesi'nin kurulmasına ilişkin kanun kabul edildi.
1974 - 11. Altın Portakal Film Festivali'nde, Altın Portakal Ödülü'nü Lütfi Ömer Akad'ın Düğün filmi aldı.
1992
İspanya, Katalonya bölgesinin özerkliğini tanıdı.
Millî Güvenlik Konseyi tarafından 16 Ekim 1981 tarihinde kapatılmış olan Cumhuriyet Halk Partisi, Haziran 1992'de yapılan yasa değişikliği sayesinde 1979 yılında yapılan son kurultayın delegeleri tarafından yeniden açıldı. Yeniden açılış kurultayındaki seçimin neticesinde Deniz Baykal, Cumhuriyet Halk Partisi'nin 4. genel başkanı oldu.
1993 - İsrail ve Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) birbirlerini tanımayı kabul etti.
2001 - 12 Dev Adam, Türkiye'de düzenlenen Avrupa Şampiyonasında ikinci oldu.
2011 - Dünya'nın en büyük mozaik müzesi olan Gaziantep'teki Zeugma Mozaik Müzesi ziyarete açıldı.
2023 - Kuzey Kore hükûmeti beşinci ve bildirildiğine göre en büyük nükleer testini gerçekleştirdi. Dünya liderleri eylemi kınarken, Güney Kore bunu "manyak pervasızlık" olarak nitelendirdi.

Doğumlar
214 - Aurelian, Roma İmparatoru (ö. 275)
384 - Honorius, önce Roma İmparatoru sonra Batı Roma İmparatoru (ö. 423)
1349 - III. Albert, Habsburg Hanedanı'nın üyesi, 1365'ten ölümüne kadar Avusturya dükü (ö. 1395)
1466 - Ashikaga Yoshitane, Ashikaga şogunluğunun 10. şogunu (ö. 1523)
1583 - Girolamo Frescobaldi, İtalyan müzisyen ve besteci (ö. 1643)
1585 - Armand Jean du Plessis de Richelieu, Fransız din adamı, asilzade ve siyasetçi (ö. 1642)
1737 - Luigi Galvani, İtalyan fizikçi (ö. 1798)
1778 - Clemens Brentano, Alman yazar (ö. 1842)
1823 - Joseph Leidy, Amerikalı bilim insanı (ö. 1891)
1828 - Lev Tolstoy, Rus yazar ve aktivist (ö. 1910)
1855 - Houston Stewart Chamberlain, İngiliz yazar ve filozof (ö. 1927)
1869 - Abdullah Cevdet, Osmanlı siyaset adamı ve düşünür, göz doktoru, şair ve tercüman (ö. 1932)
1890 - Colonel Sanders, Amerikalı iş insanı (ö. 1980)
1901 - Jürgen Wagner, Alman general (ö. 1947)
1906 - Ali Hadi Bara, Türk heykeltıraş (ö. 1971)
1908 - Cesare Pavese, İtalyan ozan ve romancı (ö. 1950)
1909 - Arthur Jonath, Alman atlet (ö. 1963)
1912 - Wilhelm Oxenius, Alman asker (ö. 1979)
1913 - Tarık Levendoğlu, Türk sahne tasarımcısı, tiyatro yönetmeni, çevirmen ve fresk ressamı (ö. 1978)
1919 - Gottfried Dienst, İsviçreli futbol hakemi (ö. 1998)
1922
Bernard Bailyn, Amerikalı tarihçi, yazar ve profesör (ö. 2020)
Hans Dehmelt, Alman asıllı Amerikalı fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 2017)
1923 - Marcel Zanini, Türk-Fransız caz müzisyeni (ö. 2023)
1924
Sylvia Miles, Amerikalı aktris (ö. 2019)
Russell M. Nelson, Amerikalı dini lider, İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi'nin şu anki başkanı ve peygamberi, 12 Havariler Kurulunun eski başkanı (ö. 2025)
1925
Berni Alder, Almanya doğumlu Amerikalı fizikçi (ö. 2020)
Soňa Červená, Çek opera sanatçısı, aktris ve keman sanatçısı (ö. 2023)
1926
Jan-Olaf Strandberg, İsveçli aktör (ö. 2020)
Erhard Eppler, Alman Sosyal Demokrat siyasetçi, eski bakan ve eğitimci (ö. 2019)
Yusuf el-Karadavi, Mısırlı din bilgini ve Dünya Müslüman Alimler Birliği başkanı (ö. 2022)
1927 - Yusuf Ziya Bahadınlı, Türk yazar, yayıncı ve siyasetçi (ö. 2025)
1928 - Sol LeWitt, Amerikalı heykeltıraş ve ressam (ö. 2007)
1929
Aleksey Maslennikov, Rus Sovyet tenor ve opera sanatçısı (ö. 2016)
Stu Phillips, Amerikalı besteci, şef ve plak yapımcısı
1930
Gültekin Oransay, Türk müzikbilimci, tarih ve dil araştırmacısı (ö. 1989)
Frank Lucas, Amerikalı uyuşturucu baronu, gangster ve suç patronu (ö. 2019)
1932 - Müşfik Kenter, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı (ö. 2012)
1933 - İsmail Özgün, Belçikalı gazeteci ve siyasetçi
1935
Demir Özlü, Türk öykü ve roman yazarı (ö. 2021)
Haim Topol, İsrailli tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 2023)
1936 - David Gold, İngiliz iş adamı ve yönetici (ö. 2023)
1938 - Claudio Nizzi, İtalyan çizgi romancı ve senarist
1939
Alexandre Benmakhlouf, Fransız hukukçu
Sharon Ambrose, Amerikalı siyasetçi (ö. 2017)
Froilan Tenorio, Amerikalı siyasetçi ve bürokrat (ö. 2020)
1940 - Cihangir Gaffari, İranlı aktör ve yapımcı
1941
Dennis Ritchie, Amerikalı bilgisayar mühendisi (ö. 2011)
Jitka Svobodová, Çek heykeltıraş, ressam ve akademisyen
1942
Ted Herold, Alman rock and roll şarkıcısı ve aktör
Ataman Yalgın, Türk büyükelçi (ö. 2021)
Ted Herold, Alman rock and roll şarkıcısı ve aktör (ö. 2021)
1943
Başar Sabuncu, Türk oyun ve senaryo yazarı, tiyatro ve sinema yönetmeni, çevirmen, sahne tasarımcısı, oyuncu (ö. 2015)
Frank Clark, İngiliz eski futbolcu ve teknik direktör
Hélène Vincent, Fransız oyuncu ve tiyatro yönetmeni
Art LaFleur, Amerikalı oyuncu (ö. 2021)
Madeline Kripke, dünyanın en büyük sözlük koleksiyonlarından birine sahip kitap koleksiyoncusu (ö. 2020)
1944 - Álvaro Gil-Robles, İspanyol hukukçu ve siyasetçi
1945 - Erbil Tuşalp, Türk gazeteci ve yazar (ö. 2020)
1946
Selçuk Esenbel, Türk tarihçi ve akademisyen
Pablo Alarcón, Arjantinli oyuncu
Adrian Smith, İngiliz istatikçi (Alan Turing Enstitüsü Başkanı ve Royal Society başkanı)
1947 - Emin Kansu, Türk doktor ve akademisyen
1949 - John Curry, Olimpiyat ve Dünya Şampiyonu İngiliz buz patenci (ö. 1994)
1951
Fikri Arkan, Türk ülkücü militan (ö. 1982)
Robert Desiderio, Amerikalı aktör (ö. 2021)
Ildikó Schwarczenberger, Macar eskrimci (ö. 2015)
1952 - David A. Stewart, İngiliz müzisyen ve prodüktör
1953
Janet Fielding, Avustralyalı aktris
Sami Dedeoğlu, Türk iş insanı, siyasetçi ve TBMM 26. dönem milletvekili
1956 - Ayhan Kavas, Türk oyuncu
1957 - Šefik Džaferović, Boşnak siyasetçi (Demokratik Eylem Partisi (SDA) başkan yardımcısı ve Bosna-Hersek Cumhurbaşkanlığı eski Boşnak üyesi)
1958
Almasbei Kchach, Abhazyalı siyasetçi (ö. 2012)
Mrinal Haque, Bangladeşli heykeltıraş (ö. 2020)
1959
Ruhsar Öcal, Türk opera solisti, tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
Ali Buysaim, Birleşik Arap Emirlikli eski futbol hakemi
1960
Nurullah Genç, Türk iktisatçı ve şair
Hugh Grant, İngiliz oyuncu ve film yapımcısı
Urmas Sisask, Eston besteci (ö. 2022)
1961 - Faruk Çaturoğlu, Türk siyasetçi
1962
Kaija Kärkinen, Finlandiyalı şarkıcı, şarkı sözü yazarı ve oyuncu
Renato Gaúcho, Brezilyalı eski futbolcu ve teknik direktör
1963
Eymen Mansur, Mısırlı milli futbolcu
Roberto Donadoni, İtalyan eski millî futbolcu ve teknik direktör
1964
Lance Acord, Amerikalı görüntü yönetmeni ve yapımcı
Aleksandar Hemon, Bosnalı yazar, gazeteci, denemeci ve eleştirmen
1965
Cihat Levent, Türk millî basketbolcu, spor yöneticisi ve sivil toplum kuruluşu aktivisti
Yücel Savaş, Türk siyasetçi ve iş insanı
Erick Lonnis, Kosta Rikalı eski millî futbolcu
1966 - Adam Sandler, Amerikalı sinema oyuncusu, yönetmen, şarkıcı, senarist ve yapımcı
1967
Akshay Kumar, Hint-Punjablı oyuncu, yönetmen ve yapımcı
Anna Malle, Amerikalı porno yıldızı (ö. 2006)
Akshay Kumar, Hint oyuncu
1969
Rachel Hunter, Yeni Zelandalı manken, oyuncu ve reality Tv şov sunucusu
Özlem Zengin, Türk avukat ve siyasetçi
1970
Tülay Günal, Türk aktris
Cüneyt Mete, Türk oyuncu ve tiyatrocu
1971
Sevil Akı Saner, Türk oyuncu ve seslendirme sanatçısı
Eric Stonestreet, Amerikalı aktör ve komedyen
1972
Natasha Kaplinsky, İngiliz haber sunucusu
Xavier Pascual, İspanyol profesyonel basketbol antrenörü
George Perez, Amerikalı oyuncu
Goran Višnjić, Hırvat oyuncu
1974 - Ece Uslu, sinema, dizi ve tiyatro oyuncusu
1975
İlker Kızmaz, Türk oyuncu
Michael Bublé, Kanadalı müzisyen, pop-caz sanatçısı ve oyuncu
1976
Emma de Caunes, Fransız oyuncu ve yönetmen
Mick Blue, Avusturyalı pornografik film oyuncusu ve yönetmen
1977
Fatih Tekke, Türk eski futbolcu ve teknik direktör
Ferzad Mecidi, İranlı milli futbolcu
1978
Arzu Şahin, Türk halk müziği sanatçısı
Céline Bara, Fransız cinsel içerikli film oyuncusu
1979
Nikki DeLoach, Amerikalı oyuncu ve performans şarkıcısı
Gökçe, Türk şarkıcı, söz yazarı ve besteci
1980
Václav Drobný, Çek eski millî futbolcu (ö. 2012)
Michelle Williams, Amerikalı aktris
1981 - Lyn, Güney Koreli R&B şarkıcısı
1982
Fatoş Kabasakal, Türk oyuncu, model ve sunucu
Isabelle Caro, Fransız manken ve oyuncu (ö. 2010)
Welissa De Souza Gonzaga, Brezilyalı voleybolcu
Francesco Gabbani, İtalyan şarkıcı ve şarkı yazarı
1983 - Rodrigo Souto, Brezilyalı futbolcu
1984
Brad Guzan, Amerikalı futbolcu
Mihalis Sifakis, Yunan eski millî futbolcu
1985
Lior Eliyahu, İsrailli profesyonel basketbolcu
Luka Modrić, Hırvat millî futbolcu
1986
İbrahim Kendirci, Türk oyuncu
Ri Myong-guk, Kuzey Koreli eski millî futbolcu
Luc Mbah a Moute, Kamerunlu profesyonel basketbolcu
1987
Afrojack, Hollandalı DJ ve prodüktör
Alex Song, Kamerunlu futbolcu
Clayton Snyder, Amerikalı oyuncu
Gökhan Keser, Türk şarkıcı, oyuncu ve yapımcı
1988
Simge Tertemiz, Türk sunucu, manken ve oyuncu
Danilo D'Ambrosio, İtalyan futbolcu
1989
Beta Berk Bayındır, Türk rapçi ve söz yazarı (ö. 2022)
Dairis Bertāns, Letonyalı basketbolcu
1990
Hüsnü Başkurt, Türk futbolcu
Muhammed er-Rumeyhi, Bahreynili futbolcu
1991
Oscar, Brezilyalı millî futbolcu
Danilo Luís Hélio Pereira, Portekizli futbolcu
1992
Başaran Saraçoğlu, Türk futbolcu
Yeldos Smetov, Kazak judocu
1993
Sarah Logan, Amerikalı profesyonel güreşçi
Pablo Insua, İspanyol futbolcu
1994
Jure Balkovec, Sloven milli futbolcu
Lucas Ontivero, Arjantinli futbolcu
Gilbert Koomson, Ganalı millî futbolcu
Matt Macey, İngiliz futbolcu
Ali Faiz Atiyye, Iraklı futbolcu
Yuto Horigome, Japon futbolcu
Yuta Toyokawa, Japon futbolcu
William Guzmán, Meksikalı futbolcu
1995 - Michał Helik, Polonyalı futbolcu
1996 - Lennard Kämna, Alman profesyonel yol bisikletçisi
1997 - Fredrik Jensen, Fin futbolcu
1998 - Colin Dagba, Fransız futbolcu
1999
Bilal Hassani, Fransız şarkıcı
1999 - Tonio Teklić, Hırvat futbolcu

Ölümler
276 - Florianus, Roma İmparatoru
1087 - I. William, İngiltere Kralı (d. 1028)
1271 - III. Yaroslav, 1264'ten 1271'e kadar ilk Tver Prensi ve Vladimir'in onuncu Büyük Prensi (d. 1230)
1483 - IV. Edward, İngiltere Kralı (d. 1442)
1487 - Chenghua, Çin İmparatoru (d. 1447)
1513 - IV. James, İskoç Kralı (d. 1473)
1569 - Pieter Brueghel, Hollandalı ressam (d. 1525)
1583 - Humphrey Gilbert, I. Elizabeth döneminde görev yapmış İngiliz maceraperest, kâşif, milletvekili ve asker (d. 1539)
1596 - Anna Jagiellon, 1575'ten 1586'ya Polonya kraliçesi ve Litvanya Büyük Düşesi (d. 1523)
1830 - Bailey Bartlett, Amerikalı siyasetçi (d. 1750)
1841 - Augustin Pyramus de Candolle, İsviçreli botanikçi (d. 1778)
1891 - Jules Grévy, Fransız devlet adamı (d. 1807)
1898 - Stéphane Mallarmé, Fransız şair (d. 1842)
1901 - Henri de Toulouse-Lautrec, Fransız ressam (d. 1864)
1941 - Hans Spemann, Alman embriyolog ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (d. 1869)
1942 - Şevki Savaşçı, Türk asker ve İstiklâl Savaşı gazisi (d. 1878)
1943 - Charles McLean Andrews, Amerikalı tarihçi (d. 1863)
1959 - Ramón Fonst, Kübalı eskrimci (d. 1883)
1976 - Mao Zedong, Çinli devrimci, siyasetçi ve Çin Komünist Partisi'nin kurucusu (d. 1893)
1978 - Ida Noddack, Alman kimyager ve fizikçi (d. 1896)
1978 - Jack Warner, Kanada doğumlu Amerikalı film yapımcısı (d. 1892)
1981 - Jacques Lacan, Fransız psikiyatr (d. 1901)
1983 - Luis Monti, Arjantinli futbolcu (d. 1901)
1984 - Yılmaz Güney, Türk yönetmen ve sinema oyuncusu (d. 1937)
1985 - Sırrı Atalay, Türk siyasetçi ve hukukçu (d. 1919)
1985 - Paul Flory, 1974 yılında Nobel Kimya Ödülünü kazanan Amerikalı kimyacı (d. 1910)
1985 - Erkan Yücel, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1944)
1989 - Elevter Andronikaşvili, Gürcü fizikçi (d. 1910)
1990 - Nicola Abbagnano, İtalyan varoluşçu felsefeci (d. 1901)
1993 - Maurice Yaméogo, Burkina Fasolu siyasetçi (d. 1921)
1995 - Erik Nilsson, İsveç futbolcu (d. 1916)
1996 - Bill Monroe, Amerikalı mandolist, şarkıcı ve şarkı sözü yazarı (d. 1911)
1997 - Burgess Meredith, Amerikalı oyuncu (d. 1907)
1998 - Semiha Şakir, Türk hayırsever (d. 1905)
2001 - Ahmet Şah Mesut, Afgan askeri lider (d. 1953)
2003 - Edward Teller, Macar asıllı Amerikalı kuramsal fizikçi (d. 1908)
2006 - Mehmet Emin Aga, Batı Trakya Türkü İskeçe seçilmiş müftüsü (Batı Trakya-Yunanistan) (d. 1932)
2007 - Saide Arifova, Kırım Tatarı İkinci Dünya Savaşı 74 Yahudi çocuğu kurtaran kadın (d. 1916)
2010 - Bent Larsen, Danimarkalı satranç oyuncusu (d. 1935)
2010 - Rauno Mäkinen, Fin güreşçi (d. 1931)
2013 - Patricia Blair, Amerikalı sinema oyuncusu (d. 1931)
2014 - Denny Miller, Amerikalı oyuncu (d. 1934)
2016 - Mario Spezi, İtalyan gazeteci ve yazar (d. 1945)
2017 - Frank Aarebrot, Norveçli siyaset bilimci ve akademisyen (d. 1947)
2018 - Frank Andersson, İsveçli güreşçi ve tv gösteri sanatçısı (d. 1956)
2018 - Javier Usabiaga Arroyo, Meksikalı iş insanı ve siyasetçi (d. 1939)
2018 - Mr. Catra, Brezilyalı pop-funk müziği şarkıcısı, müzisyen ve aktör (d. 1968)
2019 - Seher Hüdayari, Tahran'da İslami Devrim Mahkemesi önünde kendisini ateşe vermesiyle bilinen İranlı kadın (d. 1990)
2019 - Lavrendis Maheriças, Yunan rock müzisyeni ve şarkı sözü yazarı (d. 1956)
2019 - Dinçer Sümer, Türk tiyatro oyuncusu, yönetmen ve seslendirme sanatçısı (d. 1938)
2020 - Henrietta Boggs, Amerikalı yazar, gazeteci ve aktivist (d. 1918)
2020 - KS Firoz, Bangladeşli aktör (d. 1946)
2020 - Shere Hite, ABD doğumlu Alman seksolog ve feminist (d. 1942)
2020 - Yopie Latul, Endonezyalı şarkıcı (d. 1953)
2020 - Amos Luzzatto, İtalyan yazar (d. 1928)
2021 - Borhane Alaouié, Lübnanlı film yönetmeni (d. 1941)
2021 - Marianne Battani, Amerikalı siyasetçi ve hukukçu (d. 1944)
2021 - Urbain Braems, Belçikalı eski futbolcu, teknik direktör (d. 1933)
2021 - Wiesław Gołas, Polonyalı aktör (d. 1930)
2021 - Lucette Michaux-Chevry, Fransız merkez sağ siyasetçi, eski bakan (d. 1929)
2021 - Danilo Popivoda, Sloven profesyonel futbolcu ve teknik direktör (d. 1947)
2022
Wim de Jongh, Hollandalı futbolcu (d. 1928)
Jack Ging, Amerikalı aktör (d. 1931)
Mark Miller, Amerikalı aktör, senarist, yapımcı ve yönetmen (d. 1924)
2024 - James Earl Jones, Amerikalı oyuncu (Shakespeare'in Othello'sundaki performansıyla ünlü) (d. 1931)
2025 - Stefano Benni, İtalyan yazar, şair ve gazeteci (d. 1947)

Tatiller ve özel günler
İzmir'in Kurtuluş Günü (1922)
Kuzey Kore Bağımsızlık Günü
Tacikistan Bağımsızlık Günü

Kaynakça