Fuji Müzik

Fújì, popüler bir Yoruba müzikal türüdür. Bu, Ramazan orucu sırasında Müslümanları şafak vakti uyandırmak için yapılan, ajísari (anlamı "sahur için uyanmak") olarak da bilinen, iyimser bir müzik türü olan wéré müziğinden ortaya çıktı. Alhaji Sikiru Ayinde Barrister, 1950'ler ve 60'larda wéré müziğini popüler hale getirdi ve "fújì" terimini alışılmadık bir şekilde ortaya attı. Barrister'a göre, "Japonya'nın en yüksek zirvesi olan Fuji Dağı'nı tanıtan bir posteri bir havaalanında gördüğümde aklıma geldi." Fújì, eğlence veya keyif anlamına gelen Yoruba kelimeleri "fuja" veya "faaji" ile karıştırılmamalıdır.

Tarihi
Wéré müziği, Nijerya'nın güneybatısındaki Yorùbá kasaba ve şehirlerinde, Ramazan ayında oruç tutan Müslümanları uyandırmak için Müslüman şarkıcılar ve müzisyenler tarafından icat edilmiş, İslami etkiler taşıyan bir Yorùbá müzik türüdür. 1950'lerde sömürge dönemi sonlarına doğru, Alhaji Dauda Epo-Akara ve Ganiyu Kuti (Gani Irefin) Ibadan'da wéré müziğini kurup popüler hale getirdiler. 1950'ler ve 60'lar boyunca, Ibadan, Lagos ve Ìlọrin şehirleri ve çevresindeki Müslüman topluluklar içinde birçok wéré performans grubu ortaya çıktı. Bu erken dönem performansçılar, keman benzeri goje ile sıkça birlikte çalınan bir yaylı çalgı olmadan sákárà davulu ile yapılan Yoruba sákárà müziğinden büyük ilham aldılar. Bağımsızlık yıllarının başlarında Lagos merkezli tanınmış wéré performansçıları arasında Sikiru Omo Abiba, Ajadi Ganiyu, Ayinde Muniru Mayegun (General Captain), Ajadi Bashiru, Sikiru Onishemo, Kawu Aminu, Jibowu Barrister, Ayinde Fatayi, Kasali Alani, Saka Olayigbade, Ayinla Yekinni ve Bashiru Abinuwaye bulunur. Çeşitli stiller gelişirken, bazı performansçılar bestelerinde wéré aralıklarında ağız organları (harmonicalar) çaldılar. Sikiru Ayinde Barrister, Alhaji Jibowu Barrister liderliğindeki popüler wéré grubu Jibowu Barrister'ın baş şarkıcısı ve bestecisiydi. 1960'larda, Sikiru Ayinde Barrister, Kollington Ayinla ve diğer genç wéré grupları Lagos ve çevresini salladılar.

Erken albümlerinden birinde, fújì'yi "yerel müzik" olarak nitelendiren eleştirmenleri azarlayıp eğitirken, Sikiru Ayinde Barrister fújì müziğini sákárà, Apala, jùjú, Aró, Afrobeat, gudugudu ve bazı highlife unsurlarından oluşan bir kombinasyon olarak tanımladı. Sikiru Ayinde Barrister, fújì'yi tüm dünyaya taşıyarak popülerleştirme konusunda büyük bir iş çıkardı. 1970'ler boyunca Avrupa kıtasında, özellikle İngiltere'de ve 1980'ler boyunca Amerika Birleşik Devletleri'nde turnelere başladı. Sikiru Ayinde Barrister, herhangi bir sonraki fújì grubu Nijerya dışına turneye çıkmadan önce uluslararası turnelere çıktı.

1970 ve 1980'ler boyunca diğer fújì müzisyenleri arasında Fatai Adio, Saura Alhaji, Student Fuji, Rahimi Ayinde (Bokote), Ramoni Akanni, Love Azeez, Waidi Akangbe, Sikiru Olawoyin, Agbada Owo, Iyanda Sawaba, Ejire Shadua, Wahabi Ilori, Wasiu Ayinde Marshall, Suleiman Adigun, Sakaniyau Ejire ve Wasiu Ayinla bulunur. Her sanatçı üretken hale geldikçe, her biri kendi benzersiz fújì müziği tarzını icat edip tanıttı.

Erkek müzisyenler, fújì'nin wéré müziğindeki kökenlerini yansıtması nedeniyle fújì'ye hakim olmuşken, kadın sanatçılar İslami ve wákà olarak adlandırılan fújì ile ilgili tarzlar geliştirdiler. İslami, bu kadın fújì ile ilgili müzik türü için özellikle Ìlọrin şehri ve çevresinde popüler bir isimdir, wákà ise bu Müslüman kadın türü için daha genel bir pan-Yoruba terimidir. Bu tarzlar 1950'lerin sonlarında ortaya çıkmış ve başlangıçta kadın vokalistler tarafından düğünler ve Mekke'den dönen hacılar için kutlamalar gibi İslami etkinliklerde icra edilmiştir. 1980'lerden bu yana, profesyonel Müslüman kadın vokalistler kendi gruplarının öncülüğünü yapmış ve bu gruplar enstrümantasyon açısından fújì gruplarına benzerdir. İslami'nin temaları ve estetiği fújì'den daha yakından Müslüman ahlakıyla ilgili olsa da, kadınların türleri ile fújì arasında önemli bir örtüşme vardır. İslami ve wákà'nın çoğu lideri ve arka vokalistleri kadınken, gruplarının geri kalanı tipik olarak erkeklerden oluşur. İslami ve wákà performansçısı kadınlar sahnede ve videolarda baskın bir varlık gösterirler.

Modernizasyon
1970'lerin başlarında, Alhaji Kolington Ayinla (Baba Alatika veya Kebe-n-Kwara), üretken bir fújì icracısı ve Barrister'ın uzun süreli müzikal rakibi oldu. Wasiu Ayinde Marshall Barrister (K1 De Ultimate), Sikiru Ayinde Barrister'ın himayesinde (örneğin "Talazo Fuji" gibi hitlerle) yavaş yavaş öne çıktı. Wasiu Ayinde, Sikiru Ayinde Barrister'ın çeşitli rollerde, özellikle yol menajeri olarak, enstrüman taşıyıcısı olarak hizmet ettiği 15 yıl boyunca onun yanında bulundu. Wasiu Ayinde'nin stili, yaşlanan öncülerle dolu bir türde gençlik enerjisi katarak 1990'ların başlarında evrildi. 1990'ların sonunda, Wasiu Ayinde'nin fújì tarzı Nijerya'da en popüler dans türlerinden biri haline geldi. Bir diğer sanatçı olan Adewale Ayuba, 1990'ların başlarında genç ve yaşlılar arasında popüler olan benzersiz fújì tarzı "Bonsue Fújì" ile ülkeyi kasıp kavurdu. Abass Akande Obesere (Omo rapala), fújì sahnesine sokak argosu "asakasa"yı getirerek 1990'larda popüler oldu. Fújì'nin başlangıcından itibaren ve günümüzde, fújì şarkılarının çoğu sözleri Yorùbá dilindedir. Diğer türlerle yapılan fújì füzyonları genellikle Yorùbá diline ek olarak İngilizce veya Nigerian Pidgin dillerinde de sözler içerir. Genç Nijeryalılar arasında popülerliği nedeniyle, fújì nakaratları genellikle Nijerya hip-hop müziğinin ana nakaratları haline gelir.

Sürekli Büyüme
Nijerya'daki popüler modern fújì müzisyenleri arasında Rasheed Ayinde Adekunle Merenge, Abass Akande Obesere (PK 1), Sir Shina Akanni, Alhaji Isiaka Iyanda Sawaba, Adewale Ayuba, Wasiu Alabi (Oganla 1) King Dr.Saheed Osupa (His Majesty), Merhum Sunny T Adesokan (Omo Ina ton ko fújì), Alayeluwa Sulaimon Alao Adekunle Malaika (KS1, Original), Shefiu Adekunle Alao (Omo Oko), Sule Adio (Atawéwé), Tajudeen Alabi Istijabah (Oju Kwara), Wasiu Ajani (Mr. Pure Water), Taiye Currency, Alhaji Komi Jackson, Remi Aluko(Igwe fújì), Muri Alabi Thunder, Karube Aloma, Oyama Azeez (Arabesa, Alapatinrin, The Modern Real Fuji Creator), Murphy Adisa Sabaika (Madiba 2), Abiodun Ike Minister (Aremo Alayeluwa), Tunde Ileiru, Karubey Shimiu, Adeolu Akanni (Paso Egba), Shamu Nokia, (Quintessential) Sunny Melody, Olusegun Ologo, Segun Michael, Bola Abimbola, ve Sulaimon Alao Adekunle (KS1 Malaika) bulunur.

Bugün, fújì müziği genç nesilleri çekmeye devam etmektedir. 2000'lerde, Shanko Rasheed, Wasiu Container, Cripsymixtee, Konkolo Wally G, Global T ve Muri Ikoko gibi birçok popüler ve başarılı fújì sanatçısı ortaya çıktı. Bu şarkıcı neslinde, Wasiu Ayinde Marshal türün en tanınmış ismi olmaya devam ediyor. 1990'larda popülerlik kazanmalarının ardından, Abass Akande Obesere, Wasiu Alabi Pasuma (Oganla Fuji) ve King Saheed Osupa da günümüze kadar fújì sahnesine hakim olmaya devam ediyor.

Notlar
Dış bağlantılar
africasounds.com - "FUJI BUBBLE" by Hortense Fuller