Edward Osborne Wilson

Edward Osborne Wilson (10 Haziran 1929 - 26 Aralık 2021) Amerikalı bir biyolog, doğa bilimci ve yazardı. Wilson, birçok kez "Yeni Darwin", "Darwin'in doğal varisi" veya "21. yüzyılın Darwin'i" lakapları verilen etkili ve ünlü bir biyolog olmuştur. Biyoloji bilimindeki uzmanlık alanı zoolojinin karıncalarla ilgili çalışma alanı olan mirmekoloji idi. Kendisi bu konuda dünyanın önde gelen uzmanlarından biri sayılmıştır ve bu çalışmalarından dolayı ona "Karınca adam" lakabı takılmıştır.

Wilson, çevre savunuculuğu, dini ve etik konulara ilişkin laik-hümanist ve deist fikirleri nedeniyle "sosyobiyolojinin babası" ve " biyoçeşitliliğin babası" olarak anılmıştır. Ekolojik teoriye katkıları arasında, matematiksel etolog Robert MacArthur ile birlikte çalıştığı ada biyocoğrafyası teorisi vardır. Bu teori koruma alanı tasarımı alanının ve Stephen Hubbell'in birleşik tarafsız biyoçeşitlilik teorisinin temelini oluşturmuştur.

Wilson, Harvard Üniversitesi Organizma ve Evrimsel Biyoloji Bölümü için Entomoloji alanında Pellegrino Üniversitesi Araştırma profesörü, Duke Üniversitesi'nde öğretim görevlisi ve Kuşkucu Soruşturma Komitesi üyesiydi. Nobel Ödüllerini veren İsveç Kraliyet Akademisi, Wilson'a Nobel Ödülleri kapsamında olmayan alanları kapsayacak biçimde tasarlanmış bir ödül olan Crafoord Ödülü'nü verdi. Uluslararası Hümanizm Akademisi'nden hümanist ödüllüydü. İki kez Kurgusal Olmayan Yazılar dalında Pulitzer Ödülü'nü kazandı (1979'da İnsan Doğası Üzerine ve 1991'de Karıncalar için) Ayrıca The Meaning of Human Existence, The Social Conquest of Earth, Letters to a Young Scientist kitapları ile New York Times'ın çok satan (bestseller) yazarıydı.

Wilson, Time ve Britannica Ansiklopedisi gibi yayınlar tarafından dünyanın en önemli bilim adamlarından ve en etkili insanlarından biri olarak kabul edildi. Dünya çapında 150'den fazla prestijli ödül ve madalya aldı ve 30'dan fazla dünyaca ünlü ve prestijli organizasyon, akademi ve kurumun onursal üyesiydi. Birçok karınca türünün yanı sıra bir kuş ve bir yarasa türü olmak üzere çeşitli hayvan türleri bilimsel olarak onun onuruna adlandırılmıştır.

Erken dönem
Edward Osborne Wilson, 10 Haziran 1929'da Birmingham, Alabama'da Inez Linnette Freeman ve Edward Osborne Wilson'ın tek çocuğu olarak doğdu. Otobiyografisi Naturalist'e göre, Mobile, Alabama ve Pensacola, Florida dahil olmak üzere Güney Amerika'daki çeşitli kasabalarda büyüdü. Küçük yaşlardan itibaren doğa tarihi ile ilgilendi. Babası yıllar sonra intihar ederek ölen bir alkolikti. Ailesi, eve kara dul örümcekleri getirmesine ve onları verandada tutmasına izin verirdi. Wilson'un anne ve babası o daha 7 yaşındayken boşanmışlardı.

Ebeveynlerinin boşandığı aynı yıl, Wilson bir balık tutma kazasında bir gözünü kör etti. Saatlerce acı çekmesine rağmen balık tutmaya devam etti. Dışarıda kalmaktan endişe duyduğu için şikayet etmedi ve tıbbi tedavi aramadı. Wilson, eğitimden sonraki 11 yıl içinde 15 veya 16 okula gittiğini söyledi.

Kariyer
1956'dan 1996'ya kadar Wilson, Harvard fakültesinin bir parçasıydı. Görevine karınca taksonomisti olarak başladı ve karıncaların mikroevrimlerini, çevresel dezavantajlardan kaçarak ve yeni habitatlara geçerek nasıl yeni türlere dönüştüklerini anlamaya çalıştı. Bu çalışmalarıyla birlikte " Takson döngüsü " teorisini geliştirdi. 1960'larda, tür dengesi teorisini geliştirmek için matematikçi ve ekolojist Robert MacArthur ile işbirliği yaptı. 1970'lerde o ve Daniel S. Simberloff bu teoriyi Florida Keys'teki küçük mangrov adacıkları üzerinde test ettiler. Tüm böcek türlerini yok ettiler ve yeni türlerin yeniden popülasyonunu gözlemlediler. Wilson ve MacArthur'un bu konudaki The Theory of Island Biococoğrafyası kitabı standart bir ekoloji metni haline geldi. 1973'te Wilson, Harvard Karşılaştırmalı Zooloji Müzesi'nde entomoloji küratörü olarak atandı. 1975'te böcek davranışı teorilerini omurgalılara ve son bölümde insanlara uygulayan Sociobiology: The New Synthesis kitabını yayınladı. İnsanlar arasındaki hiyerarşik sosyal organizasyondan evrimleşmiş ve kalıtsal eğilimlerin sorumlu olduğunu öne sürdü. 1978'de insan kültürünün evriminde biyolojinin rolünü ele alan ve Genel Kurgu Dışı dalında Pulitzer Ödülü kazanan İnsan Doğası Üzerine adlı kitabını yayınladı.

Wilson ve eşi Irene, Lexington, Massachusetts'te yaşıyordu. Karısı Irene 7 Ağustos 2021 tarihinde öldü. Eşinin ölümünden kısa bir süre sonra Wilson, 26 Aralık 2021'de 92 yaşındayken Burlington yakınlarında öldü. Wilson insan koşullarını iyileştirmenin en uygun görüş olduğunu savunmuştur. Ayrıca kendisi 2003 yılında Hümanist Manifesto'nun imzacılarından biridir.

Din
Wilson din ve tanrı konusunda kendisini geçici deist olarak tanımladı Geleneksel dinlere inanmamasının yanı sıra ateizmi reddetmiş ve kendisi için -tam olarak öyle olmamasına rağmen- agnostisizmi daha makul bulmuştur. Ayrıca Wilson, Tanrı, din inancının ve dini ritüellerin insan evriminin sonucu olarak ortaya çıktığını savunmuştur. Wilson 2006 yılında yayımlanan The Creation adlı kitabında, bilim adamlarının dini liderlere "dostluk eli uzatmaları" ve onlarla bir ittifak kurmaları gerektiğini belirterek, "Bilim ve din, dünyadaki en güçlü iki güçtür ve yaratılışı kurtarmak için bir araya gelmelidirler." demiştir. Ancak 21 Ocak 2015'te yayınlanan bir New Scientist röportajında dinlerin insanlığı aşağı çektiğini ve insanlığın ilerlemesi adına dinlerin ortadan kaldırılması gerektiğini söyledi. Aynı röportajda Wilson, "Bu yüzden, insanlığın ilerlemesi adına yapabileceğimiz en iyi şeyin dini inançları ortadan kaldıracak kadar azaltmak olduğunu söyleyebilirim." demiştir.

Ödüller ve onurlar
Wilson'ın bilimsel ve koruma dereceleri şunları içerir:

Amerikan Sanat ve Bilim Akademisi üyesi, 1959'da seçildi
Ulusal Bilimler Akademisi üyesi, 1969'da seçildi
ABD Ulusal Bilim Madalyası, 1977
On Human Nature kitabı için Pulitzer Ödülü, 1979
Tyler Çevresel Başarı Ödülü, 1984
Uppsala Üniversitesi Matematik ve Fen Fakültesi'nden fahri doktora, İsveç, 1987
Başarı Akademisi Altın Plak Ödülü, 1988
The Insect Societies and Sociobiology: The New Synthesis adlı kitapları, Institute for Scientific Information tarafından Science Citation Classic ödülü ile onurlandırıldı.
Crafoord Ödülü, 1990, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından verilen bir ödül
Karıncalar için Pulitzer Ödülü (Bert Hölldobler ile birlikte), 1991
Ulusal Audubon Topluluğu'nun Audubon Madalyası, 1995
Seçkinlik Sertifikası, Uluslararası Entomoloji Kongreleri, Floransa, İtalya 1996
Amerikan Felsefe Derneği Bilimlerinde Üstün Başarı için Benjamin Franklin Madalyası, 1998.
Amerikan Hümanist Derneği'nin 1999 Yılın Hümanisti
Nierenberg Ödülü, 2001
Dauphin Island Sea Lab, araştırma gemisinden biri olan R/V EO Wilson'ı vaftiz etti.
Linnean Yüzüncü Yıl Gümüş Madalyası, 2006
Peabody Doğa Tarihi Müzesi'nden Addison Emery Verrill Madalyası, 2007
TED Ödülü 2007 her yıl "bu gezegendeki yaşamı bir şekilde olumlu etkileyebileceklerini gösteren en fazla üç kişiyi onurlandırmak" için verilir.
XIX Premi Internacional Catalunya 2007
Crans-Montana'da (İsviçre) düzenlenen 2008 sempozyumu için World Knowledge Dialogue Onur Kurulu Üyesi ve Scientist in Residence.
Florida, Walton County'deki Nokuse Plantasyonundaki EO Wilson Biyofili Merkezi 2009 videosu
Kaşifler Kulübü Madalyası, 2009
Ekoloji ve Koruma Biyolojisi Kategorisinde 2010 BBVA Bilginin Sınırları Ödülü
Mimarlıkta Thomas Jefferson Madalyası, 2010
İlk romanı Anthill: A Novel için kurgu dalında 2010 Heartland Ödülü
Yılın EarthSky Bilim İletişimcisi, 2010
Uluslararası Kozmos Ödülü, 2012
Kew Uluslararası Madalyası (2014)
Bilim Doktoru, onur ödülü, Amerikan Doğa Tarihi Müzesi'nden (2014)
2016 Harper Lee Ödülü
Türün Myrmoderus eowilsoni sıfatıyla anma (2018)
Türün Miniopterus wilsoni sıfatıyla anma (2020)

Eserleri
Brown, W. L.; Wilson, E. O. (1956). "Character displacement". Systematic Zoology. 5 (2): 49–64. doi:10.2307/2411924. JSTOR 2411924, William Brown Jr. ile birlikte yazılmıştır; 1986'da Science Citation Classic olarak, yani tüm zamanların en sık alıntılanan bilimsel makalelerinden biri olarak onurlandırılan makale.
Ada Biyocoğrafyası Teorisi, 1967, Princeton University Press (2001 yeniden basım),ISBN 0-691-08836-5, Robert H. MacArthur ile birlikte yazılmıştır.
Böcek Dernekleri, 1971, Harvard University Press, ISBN 0-674-45490-1
Sociobiology: The New Synthesis 1975, Harvard University Press, (Yirmi beşinci Yıldönümü Baskısı, 2000) )
İnsan Doğası Üzerine, 1979, Harvard University Press, , 1979 Pulitzer Genel Kurgu Dışı Ödülü sahibi.
Genler, Akıl ve Kültür: Birlikte Evrimsel Süreç, 1981, Harvard University Press, ISBN 0-674-34475-8
Promethean Ateşi: Aklın Kökeni Üzerine Düşünceler, 1983, Harvard University Press, ISBN 0-674-71445-8
Biyofili, 1984, Harvard University Press, ISBN 0-674-07441-6
Ekosistemlerde Başarı ve Hakimiyet: Sosyal Böcekler Örneği, 1990, Inter-Research, ISSN 0932-2205
Karıncalar, 1990, Harvard University Press, ISBN 0-674-04075-9, Bert Hölldobler ile 1991 Pulitzer Ödülü sahibi
Yaşamın Çeşitliliği, 1992, Harvard University Press, ISBN 0-674-21298-3, Yaşamın Çeşitliliği: Özel Baskı, ISBN 0-674-21299-1
Biophilia Hipotezi, 1993, Shearwater Books, ISBN 1-55963-148-1, Stephen R. Kellert ile birlikte
Karıncalara Yolculuk : Bilimsel Keşif Hikayesi, 1994, Harvard University Press, ISBN 0-674-48525-4, Bert Hölldobler ile
Natüralist, 1994, Shearwater Books, ISBN 1-55963-288-7
Doğanın Gizli Bahçesi, 1996, Shearwater Books, ISBN 1-55963-215-1, Laura Simonds Southworth ile birlikte
Consilience: Bilginin Birliği, 1998, Knopf, ISBN 0-679-45077-7
Hayatın Geleceği, 2002, Knopf, ISBN 0-679-45078-5
Yeni Dünyada Pheidole: Dominant, Hyperdiverse Karınca Cinsi, 2003, Harvard University Press, ISBN 0-674-00293-8
Yaratılış: Yeryüzünde Hayat Kurtarmaya Çağrı, Eylül 2006, WW Norton & Company, Inc. ISBN 978-0-393-06217-5
Doğanın Açığa Çıkması: Seçilmiş Yazılar 1949–2006, ISBN 0-8018-8329-6
The Superorganism: The Beauty, Elegance and Strangeness of Insect Societies, 2009, WW Norton & Company, Inc ISBN 978-0-393-06704-0, Bert Hölldobler ile
Anthill: Bir Roman, Nisan 2010, WW Norton & Company, Inc. ISBN 978-0-393-07119-1
Kingdom of Ants: Jose Celestino Mutis and the Dawn of Natural History in the New World, 2010, Johns Hopkins University Press, Baltimore, José María Gómez Durán ile birlikte, ISBN 0801897858
Yaprak Kesici Karıncalar: İçgüdü tarafından Medeniyet, 2011, WW Norton & Company, Inc. ISBN 978-0-393-33868-3, Bert Hölldobler ile birlikte
The Social Conquest of Earth, 2012, Liveright Publishing Corporation, New York, ISBN 0871403633
Genç Bir Bilim Adamına Mektuplar, 2014, Liveright, ISBN 0871403854
A Window on Eternity: A Biologist's Walk Through Gorongosa National Park, 2014, Simon & Schuster, ISBN 1476747415
İnsan Varlığının Anlamı, 2014, Liveright, ISBN 0871401002
Half-Earth, 2016, Liveright, ISBN 978-1-63149-082-8
Yaratıcılığın Kökenleri, 2017, Liveright, ISBN 978-1-63149-318-8
Genesis: The Deep Origin of Societies, 2019, Liveright; ISBN 1-63149-554-2
Karınca Dünyasından Masallar, 2020, Liveright, ISBN 9781631495564
Naturalist: A Graphic Adaptation 10 Kasım 2020, Island Press; ISBN 978-1610919586

Düzenlenmiş eserler
From So Simple a Beginning: Darwin's Four Great Books, Edward O. Wilson (2005, WW Norton) tarafından düzenlendi. ISBN 0393061345

Kaynakça
Dış bağlantılar