Amerikan Hizmet Üyelerini Koruma Yasası

Amerikan Hizmet Üyelerini Koruma Yasası (İngilizce:American Service-Member's Protection Act, (ASPA)) yada Lahey İşgal Yasası (İngilizce: Hague İnvasion Act) "Amerika Birleşik Devletleri'nin taraf olmadığı uluslararası bir ceza mahkemesi tarafından yürütülecek cezai kovuşturmaya karşı Amerika Birleşik Devletleri askeri personeli ile Amerikan hükümetinin seçilmiş ve atanmış yetkililerini korumaya yönelik bir yasa tasarısı" olarak tanımlanan bir Amerika Birleşik Devletleri federal yasasıdır. ASPA metni, Amerika Birleşik Devletleri Kanunlar Kitabı'nın (United States Code) 22. başlığının 81. bölümünün II. alt bölümü olarak kanunlaştırılmıştır. Kanun, başkana, Hollanda'nın Lahey kentinde bulunan Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) tarafından gözaltına alınan yada hapsedilen herhangi bir ABD veya müttefik hizmet üyelerinin serbest bırakılmasını sağlamak için uygun olan gerekli tüm araçları kullanma yetkisini veriyor. Yasa, ilk olarak 2002'de Kuzey Karolina senatörü Jesse Helms ve temsilci Tom DeLay tarafından "Amerika Birleşik Devletleri'ne Yönelik Terörist Saldırılardan Daha Fazla Kurtarma ve Müdahale İçin Ek Ödenekler Yasası'na" (HR 4775) bir değişiklik olarak tasarı şeklinde sunulmuştur. 2 Ağustos 2002'de George W. Bush tarafından yasalaştırıldı.

Yasanın, ABD askerleri ve federal hükümetinin seçilmiş veya atanmış üyeleri dışında NATO üyesi ülkeler ile NATO dışı müttefiklerin (İsrail, Mısır, Güney Kore, Japonya ve Avustralya gibi) askerleri, seçilmiş veya atanmış hükümet üyelerini kapsadığı da belirtilmektedir.

ASPA, federal hükümetin dışında eyalet hükümetleri ile yerel yönetimler ile ona bağlı kurumların da (mahkemeler ve kolluk kuvvetleri dahil) UCM'ye yardım etmesini yasaklar. Örnek olarak, UCM'ye suçlu iadesi ve gizli Millî güvenlik bilgilerinin UCM'ye aktarım yasağı verilebilir.

ASPA, UCM'ye taraf olan ülkelere askeri yardımı da yasaklar. Ancak, NATO üyelerine, NATO dışı müttefiklere, Tayvan'a ve ABD vatandaşlarını UCM'ye teslim etmemeyi kabul eden "Madde 98 Anlaşmalarını" kabul eden ülkelere istisna tanıyor. Bunun haricinde, ASPA, ABD'nin UCM'nin yargılama için aradığı yabancı uyruklu kişilerin aranmasına yardım etmesini engellemez. Ömer el-Beşir ve Slobodan Milošević gibi kişiler bu konuda örnek olarak verilir.

Tepkiler
Yasanın 2008. Maddesi başkana UCM tarafından yargılanan ABD ve müttefik hizmet üyelerinin serbest bırakılması için gerekli tüm araçları kullanma izni verir. Bu durum çeşitli tepkilere yol açmıştır.

Avrupa Birliği yasaya olumsuz tepki vermiştir. Avrupa Parlamentosu, 4 Temmuz 2002 tarihinde yasayı kınadı. Hollanda'nın ABD büyükelçisi Boudewijn van Eenennaam, "Hollandalıların Yasanın 2008. Maddesinden pek memnun olmadığını" ve "kullanılan dilin en hafif tabirle düşüncesizce olduğunu düşündüklerini" söyledi. Hollanda Temsilciler Meclisi Transatlantik ilişkiler konusunda endişelerini dile getiren bir önergeyi kabul etti. Danimarka Avrupa İşleri Bakanı Bertel Haarder, yasanın İnsan hakları ve Hukukun üstünlüğünü savunma fikrine aykırı olduğunu belirtti. Almanya Dışişleri Bakanı Joschka Fischer, yasanın kabul edilmesinin ABD ve AB arasında bu önemli konuda bir ayrılığa yol açacağı" konusunda uyarıda bulunan bir mektup yazdı. İnsan Hakları İzleme Örgütü yasayı kınamıştır.

İptal girişimi
2022'de Minnesota 5. Bölge temsilcisi Ilhan Omar'ın öncülüğünde yasanın yürürlükten kaldırılması için bir girişim sunuldu, ancak Kongre'de oylama yapılmadı.

Kaynakça