Berit Ås

Berit Ås (doğumdaki soyadı, Skarpaas; 10 Nisan 1928, Fredrikstad, Norveç - 14 Eylül 2024), Norveçli politikacı, psikolog ve feministtir. Oslo Üniversitesi'nde sosyal psikolojinin emekli profesörüdür. Sosyalist Sol Parti'nin ilk lideri (1975-1976) ve Norveç Parlamentosu üyesi olarak (1973-1977) hizmet vermiştir. Ayrıca Norveç İşçi Partisi için 1969-1973 ve Sosyalist Sol Parti için 1977-1981 yedek üye olarak görev yapmıştır. Uluslararası alanda "üstünlük baskısı teknikleri"ni belirlemesiyle bilinmektedir ve araştırma ilgi alanları arasında feminist ekonomi ve kadın kültürü de yer almaktadır. Kopenhag Üniversitesi, Saint Mary's Üniversitesi (Halifax) ve Uppsala Üniversitesi'nden fahri doktora dereceleri bulunmakta olup, 1997 yılında Rachel Carson Ödülü ve St. Olav Nişanı'nı almıştır.

Akademik kariyer
Ås'un ebeveyni öğretmendi. Annesi ve anneannesinin ikisi de siyasi olarak aktifti ve babası ise hırslı bir okuyucu ve mucitti. Üniversite eğitimini 1953 yılında tamamladı ve sigara kullanımının zararları, tüketici koruması, çocuk güvenliği ve konut konularıyla ilgilendi. Oslo Üniversitesi'nde kadın konuları üzerine ders verdi ve araştırmalar yaptı. 1969-1980 yılları arasında yardımcı profesör, 1980-1991 yılları arasında doçent ve 1991'den emekli olduğu 1994 yılına kadar sosyal psikoloji profesörü olarak görev yaptı. 1983 yılında, Suzanne Stiver Lie ve Maj Birgit Rørslett ile birlikte Norveç'in ilk Kadın Üniversitesi'ni kurmak için bir deneysel proje oluşturmakla görevlendirildi. Missouri Üniversitesi (1967-68), Mount Saint Vincent Üniversitesi (1983), Uppsala Üniversitesi (1989), Saint Mary's Üniversitesi (Halifax) (1997) ve St. Scholastica Koleji'nde (1999) misafir profesör olarak görev yaptı.

Politik kariyer
Ås, birkaç yıl Norveç İşçi Partisi'nin bir üyesiydi. İlk siyasi ofisi 1967'de Asker'deki belediye meclisiydi. Dört yıl sonra, Karla Skaare ile birlikte, daha sonra partizan olmayan "kadın darbesi" olarak bilinen 1971'de, kadınların Norveç'in en büyük üç belediye meclisinde çoğunluk temsilini elde ettiği olaya liderlik etti. . Asker'de bu girişimin öncülüğünü Berit Ås, Tove Billington Bye, Marie Borge Refsum ve Kari Bjerke Andreassen yaptı. 1969–1973 İşçi Partisi'nin milletvekili yardımcısıydı. 1972 AB tartışması sırasında İşçi Partisi'nden fiilen ihraç edildi ve ardından Sosyalist Sol Parti'nin ilk lideri oldu. 1973'ten 1977'ye kadar Norveç parlamentosunda görev yaptı ve 1962'de Kadınların Uluslararası Barış Grevi, Avrupa Birliği üyeliğine karşı kadın hareketi ve diğerleri dahil olmak üzere birçok siyasi kampanyaya öncülük etti. Kuzey Denizi'ndeki açık deniz sondaj operasyonlarının resmi bir risk değerlendirmesi için çağrıda bulunan ilk kişiler arasındaydı. Ayrıca Norveç'teki feminist davaya önemli katkılarda bulundu. 1980'lerde Norveç'te Feminist Üniversite'yi kurma çabalarına öncülük etti ve diğer dezavantajlı gruplara karşı da kullanılabilse de, özellikle kadınlara karşı kullanıldığını iddia ettiği beş Üstat bastırma tekniği formüle etti. 2011'de İskandinav Kadın Üniversitesi'ni kurdu. 1973'te, Kadınlar Konferansı'na katılırken John Lennon ve Yoko Ono ile Manhattan'daki dairelerinde bir hafta kaldı. Lennon, konuşmalarından birini okuduktan sonra onunla tanışmakla ilgilenmeye başlamıştı; Lennon'ın kim olduğunu bilmediğine dair bir söylenti var.

Som dönemleri ve ölümü
Ås, Robin Morgan tarafından derlenen ve 1984 tarihli Sisterhood Is Global: The International Women's Movement Anthology adlı antolojiye "Kadınlara daha fazla güç!" başlıklı bir makale yazarak katkıda bulundu.

Ås, 14 Eylül 2024'te Oslo, Norveç'te doğal nedenlerden 96 yaşında öldü.

Başarılar
Onursal doktora, Kopenhag Üniversitesi
Onursal doktora, Saint Mary's Üniversitesi (Halifax)
Onursal doktora, Uppsala Üniversitesi
St. Olav Nişanı'nın Şövalye Birinci Sınıfı, 1997
Rachel Carson Ödülü, 1997.

Rachel Carson Ödülü, 1991 yılında inisiyatifiyle spontane olarak kurulmuştur.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Compendium of speeches celebrating birthday of Berit Ås (2003)
Aftenposten.no: Berit Ås