Duyusal aşırı yüklenme

Duyusal aşırı yüklenme, çevresel etkenler nedeniyle bir veya daha fazla duyunun aşırı uyarılması sonucunda ortaya çıkar.

Bireyi etkileyen birçok çevresel unsur vardır. Bu unsurların örnekleri kentleşme, kalabalıklaşma, gürültü, kitle iletişim araçları ve teknolojidir.

Belirtiler
Duyusal aşırı yüklenmeyle ilişkili olduğu tespit edilen çok çeşitli semptomlar vardır. Bu belirtiler hem çocuklarda hem de yetişkinlerde ortaya çıkabilir. Bu belirtilerden bazıları şunlardır:

Sinirlilik
"Kendi içine kapanmak" veya faaliyetlere katılmayı ve başkalarıyla etkileşimde bulunmayı reddetmek
Dokunmaktan veya dokunulmaktan kaçınmak
Başkalarını etkilemeyen seslerden şikayetçi olmak
Aşırı heyecanlanmak
Parlak ışıklar olan durumlarda gözleri kapatmak
Zayıf göz teması kurma
Seslerden kurtulmak için kulakları kapatmak
Herhangi bir görevi tamamlamadan sürekli aktivite değiştirmek
Ayakkabı, çorap, etiket veya farklı dokulardan kaynaklanan rahatsızlık
Dokunmaya, harekete, görüntülere veya seslere karşı aşırı hassasiyet
Sosyal etkileşimlerde sorun yaşamak
Son derece yüksek veya aşırı düşük aktivite seviyeleri

Nedenler
Duyusal aşırı yüklenme, herhangi bir duyunun aşırı uyarılmasından kaynaklanabilir.

İşitme : Yüksek gürültü veya birden fazla kaynaktan gelen ses, örneğin birden fazla kişinin aynı anda konuşması.
Görüş : Kalabalık veya darmadağın alanlar, parlak ışıklar, yanıp sönen ışıklar veya kalabalıklar veya televizyonda sık sahne değişiklikleri gibi çok hareketin olduğu ortamlar.
Koku ve tat : Güçlü aromalar veya baharatlı yiyecekler.
Dokunma : Başka bir kişi tarafından dokunulması veya kumaşın ciltte hissedilmesi gibi dokunsal duyumlar.
Vestibüler : baş dönmesi veya kinetozis gibi.

Diğer bozuklukların ve durumların bileşeni olarak
Duygusal aşırı yükün diğer rahatsızlıklar ve durumlarla ilişkili olduğu bulunmuştur:

Dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB)
DEHB'li insanlar genç yaşlardan itibaren duyusal uyaranlara karşı aşırı duyarlılık gösterirler; bu aşırı duyarlılık genelde yetişkinlikte de devam eder. DEHB'li kişiler, olaya ilişkin potansiyellerin çoğu açısından duyusal işlemede farklılık göstermemektedir; ancak P300, CNV, Pe gibi geç bilişsel işlemlerle ilgili olayla ilgili potansiyel yanıtlarda önemli farklılıklar gösterirler; bu da DEHB'deki aşırı duyarlılığın duyusal uyaranlara ilişkin beklenti ve dikkatin tahsisindeki anormalliklerden kaynaklandığını gösterebilir. Daha sonraki bilişsel işlemlerdeki anormallikler, DEHB'li kişilerde aşırı duyarlılığın ve duyusal aşırı yük hissinin sebeplerinden olabilir.
Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB)
TSSB'si olan kişiler, kısmen duyusal geçiş sorunlarının neden olduğu duyusal uyaranlara karşı genel aşırı duyarlılık nedeniyle duyusal aşırı yüklenmeye eğilimlidir; bu, TSSB'li kişilerin P50 geçişinin bozulmuş olduğu ve gereksiz işitsel uyaranları filtreleyemediği gerçeğiyle desteklenmektedir. Nörotransmitterlerin üretimindeki ve bunlara yanıttaki düzensizlikler, TSSB'li kişilerde duyusal aşırı yüklenmenin olası bir etiyolojisidir; özellikle TSSB'si olan kişiler, dopamin ve norepinefrindeki kronik homeostatik dengesizlikler nedeniyle uyaranlara karşı aşırı duyarlılık gösterebilir. TSSB'si olan kişilerin duyusal uyaranlara karşı aşırı duyarlılığı, sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında artırılmış P300 olayla ilgili potansiyel yanıtla desteklenir; bu, alışılmışın dışında ve göze çarpan uyaranlara karşı yarı kalıcı artan dikkati gösterir.
Obsesif-kompulsif bozukluk (OKB)
Dissosiyatif kişilik bozukluğu
Şizofreni
Mizofoni, patolojik bir 'ses nefreti'
Sinestezi
Yaygın anksiyete bozukluğu
Otizm spektrum bozukluğu (OSB)
Tourette sendromu
Fibromiyalji (FM)
Kronik yorgunluk sendromu

Tedaviler
Duyusal aşırı yükü tedavi etmenin birçok farklı yolu vardır. Biri bu gerilimi azaltmak için mesleki terapiye katılmaktır; ancak semptomları olan kişilerin bunu kendilerinin azaltmasının da birçok yolu vardır. Kişinin kendi duyusal aşırı yüklenme tetikleyicilerini tanımlayabilmesi, bunların azaltılmasına, ortadan kaldırılmasına veya önlenmesine yardımcı olabilir. Çoğu zaman duyusal aşırı yüklenme semptomlarını hafifletmenin en hızlı yolu, kişinin kendisini durumdan uzaklaştırmasıdır. Cilde uygulanan derin basınç, eklemlerdeki ve bağlardaki reseptörleri uyaran propriyoseptif girdiyle birleştiğinde genellikle sinir sistemini sakinleştirir. Rahatsız edici sesleri ortadan kaldırmak ve ışıkları azaltmak gibi duyusal girdileri azaltmak yardımcı olabilir. Sakinleşmek, müziğe odaklanmak bazıları için işe yarayabilir. Kısa bir mola sorunu gidermezse, uzun bir dinlenme önerilir. Duyusal işleme sorunları olan kişiler, duyusal aşırı yüklemeyi önlemek ve beyni duyusal girdiyi daha tipik bir şekilde işlemek üzere yeniden eğitmek için tasarlanmış duyusal aktivite ve konaklamalardan oluşan bir diyetten yararlanabilirler. Duyusal aşırı yüklenme durumlarında kişinin kendini sakinleştirmesi ve normal seviyeye dönmesi önemlidir. Pek çok şirketin özellikle reklam yaparken birbirleriyle rekabet etmesi nedeniyle tüketiciler arasında duyusal aşırı yüklenme yaygındır. Reklamcılar müşterinin dikkatini çekmek için en iyi renkleri, kelimeleri, sesleri, dokuları, tasarımları ve çok daha fazlasını kullanırlar. Bu, tüketiciyi daha dikkat çekici bir ürüne çekeceğinden etkileyebilir. tarafından Tohoku Üniversitesi'ndeki Japon araştırmacılar tarafından yapılan çalışmayı tartışan konuyla ilgili araştırma incelemesinin bir parçası olarak rapor edilmiştir. Tohoku daki araştırmacılar deneklerini, süresi üç ila beş saat arasında değişen bir hapsetme koşulunda rastgele sunulan yoğun görsel ve işitsel uyaranlara maruz bıraktı. Denekler artan ve sürekli uyarılmanın yanı sıra saldırganlık, kaygı ve üzüntü gibi ruh hali değişiklikleri gösterdi. Bu sonuçlar duyusal aşırı yük konusunda daha fazla araştırmaya kapı açtı.

Tarih
Sosyolog Georg Simmel, 1903 tarihli "Metropol ve Zihinsel Yaşam" adlı makalesinde duyusal aşırı yüklenmenin tanımına katkıda bulundu. Simmel'e göre, modern şehir yaşamının duyusal aşırı yükü vücudun enerji rezervlerini tüketiyor ve diğer şeylerin yanı sıra bitkin veya bıkkın bir zihniyete ve başkalarına karşı hesapçı, araçsallaştırıcı bir yaklaşıma yol açıyor. Simmel'in yaklaşımı Freud'un savaş bunalımı üzerine yazılarıyla ve Walter Benjamin'in 1939'da yazdığı " Baudelaire'deki Bazı Motifler Üzerine" adlı makalesindeki "şok" ve şehir yaşamı analiziyle karşılaştırılabilir.

Kaynakça