Dostlar Tiyatrosu

Dostlar Tiyatrosu, İstanbul'da kurulu bir tiyatro topluluğudur.

1969 yılında Genco Erkal tarafından kurulmuştur. Sahnelemede ve oyunculukta "göstermeci" biçimi benimser. Dostlar Tiyatrosu, özellikle yetmişli yıllarda belgesel tiyatroya özel bir önem verdi. Çağdaş dünya tiyatrosunun örneklerini ve Türk yazarların yeni oyunlarını sergilediği gibi pek çok sanatçı ve edebiyatçının eserlerini tiyatroya uyarladı.

Oyun sergilemenin yanı sıra, zaman zaman tiyatro kursları, koro çalışmaları ve amatör işçi tiyatrosu grubu, çağdaş halk dansları grubu kurma gibi yan etkinlikler gerçekleştiren Dostlar Tiyatrosu; bu çalışmalarıyla bir kültür ve eğitim merkezi niteliği de kazanmıştır.

Oyunlarını 23 yıl boyunca Muammer Karaca Tiyatrosu'nda sergileyen topluluk, 2012'de Muammer Karaca Tiyatrosu'nun kapatılması nedeniyle oyunlarını gezgin tiyatro olarak farklı yerlerde sürdürmektedir.

Tarihçe
Açılışı Harbiye'deki Yapı Endüstri Merkezi binasında yapıldı. Yaşamının ilk yirmi yılında sekiz ayrı tiyatro sahnesinde otuz altı yapım sahneledi. İlk üç oyunu "Rosenberg’ler Ölmemeli", "Durdurun Dünyayı İnecek Var" ve "Ha Me Ka Ha Ha Pe (Haysiyetli Milli Kalkınma ve Hak Hukuk Partisi)" idi. Bu oyunları Yapı Endüstri Merkezi'nde sahneledikten sonra Küçük Sahne, Ses Tiyatrosu, Şişli'deki Ümit Tiyatrosu, Elhamra Tiyatrosu, Baro Han ve son olarak 23 yıl boyunca Muammer Karaca Tiyatrosu'nda oyunlarını sergiledi.

Özellikle yetmişli yıllarda belgesel tiyatrosuna özel bir önem veren Dostlar Tiyatrosu'nun 12 Mart öncesinde kurmuş olduğu Amatör İşçi Kolu ile Haşmet Zeybek'in işbirliğiyle oluşturduğu ve 1974-1975 sezonunda sahnelediği "Alpagut Olayı" adlı oyun, Türkiye'de yazılmış ve sahnelenmiş olan belgesel oyunların en ilginçleri arasında gösterilir. Alain Decaux'nun Rosenbergler Ölmemeli, Enzensberger'in Havana Duruşması, Peter Weiss'ın Soruşturma, Orhan Asena'nın Şili'de Av oyunları sahnelediği belgesel tiyatro örneklerindendir.

Bir "çizgi-roman tiyatro" denemesi olan Abdülcanbaz'dan, Aziz Nesin'in fıkra ve öykülerinden oluşan Azizname, Nâzım Hikmet'in şiirlerinden yola çıkarak kotarılan ve bir şiir-tiyatro denemesi olan Kerem Gibi, Yaşar Kemal'in romanından uyarlanan Ağrıdağı Efsanesi, yerli bestecilerin 1960'larda ve 70'lerde tiyatro için yazmış oldukları şarkılara Brecht şarkılarının ekleyen "Ezenler, Ezilenler, Başkaldıranlar", Dostlar Tiyatrosu tarafından tiyatroya uyarlanmış eserlerdendir.

Kafkas Tebeşir Dairesi, Brecht - Kabare, Galileo Galilei, Rosenbergler Ölmemeli, Asiye Nasıl Kurtulur, Ezenler, Ezilenler, Başkaldıranlar, İkili Oyun gibi yapımlar, Brecht eserlerine özel bir önem veren Dostlar Tiyatrosu'nun gerçekleştirdiği Brecht yapımlarındandır.

2012'de Muammer Karaca Tiyatrosu'nun kapatılması üzerine sahnesiz kalan topluluk, oyunlarını gezgin tiyatro olarak farklı yerlerde sürdürmektedir.
Oyuncular
Bugüne kadar Dostlar Tiyatrosu'nda rol alan bazı sanatçılar şunlardır:

Arif Erkin Güzelbeyoğlu, Nilüfer Açıkalın, Mehmet Akan, Ezel Akay, Halit Akçatepe, Ulvi Alacakaptan, Ayla Algan, Şevket Altuğ, Zeliha Berksoy, Umur Bugay, Serdar Bordanacı, Yavuzer Çetinkaya, Zeynep Irgat, Güzin Çorağan, Füsun Demirel, Genco Erkal, Zeynep Erkekli, Ahmet Gülhan, Defne Halman, Alpay İzer, Salih Kalyon, Mehmet Keskinoğlu, Emre Kınay, Macit Koper, Sumru Yavrucuk, Jülide Kural, Oya Küçümen, Zihni Küçümen, Ziya Kürküt, Ahmet Mekin, Meral Niron, Yaman Okay, Cem Özer, Selçuk Özer, Şebnem Özinal, Erdal Özyağcılar, Dolunay Soysert, Ali Sürmeli, Cihat Tamer, Zeynep Tedü, Şahika Tekand, Gülsen Tuncer, Ali Uyandıran, Nejat Yavaşoğulları, Işık Yenersu, Serra Yılmaz, Bülent Emin Yarar, Erdem Akakçe, Hikmet Karagöz, Tülay Günal, Ahmet Şefik Kıran

Ödüller
1965-1966 Dönemi Sanat Sevenler Derneği Ödülleri, En İyi Erkek Oyuncu, Bir Delinin Hatıra Defteri - 1966
1966-1967 Dönemi Sanat Sevenler Derneği Ödülleri, Övgüye Değer Görülenler, Genco Erkal, Pazar Gezintisi ve Durdurun Dünyayı İnecek Var - 1967
İlhan İskender Armağanı, en iyi yönetmen, Genco Erkal, Rosenbergler Ölmemeli - 1970
1969-1970 Dönemi Sanat Sevenler Derneği Ödülleri, En İyi Kadın Oyuncu, Zeliha Berksoy, Asiye Nasıl Kurtulur? - 1970
Tiyatro dergisi Yılın Oyunu, Şili'de Av - 1975
Tiyatro dergisi Yılın Oyuncusu, Genco Erkal - 1975
Avni Dilligil, en iyi oyun, İkili Oyun - 1977
Ulvi Uraz Ödülü, en iyi erkek oyuncu, Genco Erkal, İkili Oyun - 1978
1978-1979 Dönemi Sanat Sevenler Derneği Ödülleri, Seçici Kurul Özel Ödülü, Brecht-Kabare - 1979
1979-1980 Dönemi Sanat Sevenler Derneği Ödülleri, Seçici Kurul Özel Ödülü, Kafkas Tebeşir Dairesi - 1979
TÜMOD Bedrettin Cömert Kültür ve Sanat Ödülü - 1980
Türk Haberler Ajansı'nın oyun yazarları, eleştirmenler ve tiyatro sanatçıları arasında yaptığı ankete göre en başarılı oyun, Galileo Galilei - 1984
Nokta Dergisi Doruktakiler, en iyi tiyatro Oyuncusu, Genco Erkal, Galileo Galilei - 1984
Ulvi Uraz Ödülü, en iyi yönetmen Genco Erkal, en iyi kadın oyuncu, Zeliha Berksoy, Asiye Nasıl Kurtulur? - 1984
Avni Dilligil Tiyatro Ödülü, en iyi yapım, Galileo Galilei - 1984
Avni Dilligil Tiyatro Ödülü, en iyi erkek oyuncu, Genco Erkal, en iyi kostüm, Sevim Çavdar Yalınayak, Sokrates - 1986
1985-1986 Dönemi Sanat Kurumu Ödülleri, En İyi Erkek Oyuncu, Genco Erkal, Yalınayak Sokrates - 1986
Avni Dilligil Tiyatro Ödülü, en iyi oyun, Yaz - 1987
Avni Dilligil Tiyatro Ödülü, en iyi erkek oyuncu, Genco Erkal, Üzbik Baba - 1989
Mersin seyircisinden yılın en iyi tiyatro topluluğu ödülü, Dostlar Tiyatrosu, Bay Puntila ile Uşağı Matti - 1989
Kültür Bakanlığı, 1990 yılının en başarılı tiyatro topluluğu ödülü, Dostlar Tiyatrosu - 1990
Kültür Bakanlığı Ödülü en başarılı oyuncu Genco Erkal Ulvi Uraz Ödülleri, en başarılı yönetmen, Mehmet Ulusoy, en başarılı kadın oyuncu, Jülide Kural, Sevdalı Bulut - 1992
Tiyatro Eleştirmenleri Birliği Ödülü, en iyi oyun Bir Delinin Hatıra Defteri - 1994
Avni Dilligil Ödülü, olağanüstü yorum Genco Erkal, en iyi dekor, Duygu Sağıroğlu, Bir Delinin Hatıra Defteri - 1994
Lions Derneği Tiyatro Ödülü, en iyi erkek oyuncu, Genco Erkal - 1994
Kültür Bakanlığı Başarı Ödülü, en iyi erkek oyuncu, Genco Erkal - 1995
Kültür Bakanlığı Ödülü, en iyi erkek oyuncu, Genco Erkal - 1996
Avni Dilligil Ödülleri, en iyi yapım İçimdeki Çığlık, en iyi kadın oyuncu, Jülide Kural, en iyi yönetmen Mehmet Ulusoy ve Özgür Yalım - 1997
Ulus Lions Kulübü Derneği Ödülü, en iyi dekor ve kostüm tasarım, Duygu Sağıroğlu İçimdeki Çığlık - 1998
İsmail Dümbüllü Ödülü, Genco Erkal Birtakım Azizlikler - 1998
2. Afife Tiyatro Ödülleri, Yılın En Başarılı Erkek Oyuncusu, Genco Erkal; Yılın En Başarılı Sahne Tasarımcısı, Duygu Sağıroğlu; Yılın En Başarılı Sahne Müziği, Kudsi Erguner, Simyacı - 1998
NTV Ödülü, en iyi oyun Simyacı - Yönetmen: Mehmet Ulusoy - 1999
4. Afife Tiyatro Ödülleri, Muhsin Ertuğrul Özel Ödülü, Genco Erkal - 2000
İstanbul Tiyatro Festivali Onur Ödülü Genco Erkal - 2000
5. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri, En Başarılı Erkek Oyuncu, Genco Erkal, Can - 2000
Avni Dilligil Ödülleri en iyi oyun Can - 2000
Ömür boyu başarı ödülü Genco Erkal - 2000
Avni Dilligil ödülü en iyi yardımcı erkek oyuncu Erdem Akakçe Yarışma - 2002
Ankara Sanat Kurumu Ödülü en iyi erkek oyuncu Erdem Akakçe Yaşasın Savaş - 2003
8. Afife Tiyatro Ödülleri, Yardımcı Rolde Yılın En Başarılı Müzikal ya da Komedi Erkek Oyuncusu, Erdem Akakçe, Fay Hattı - 2004
9. Afife Tiyatro Ödülleri, Yılın En Başarılı Kadın Oyuncusu, Dolunay Soysert, Buluşma - 2005
Nokta Dergisi en iyi kadın tiyatro oyuncusu Sumru Yavrucuk Fay Hattı – 2005
12. Afife Tiyatro Ödülleri - Mansiyon (O Yıl İçinde Tiyatroya Özel Bir Katkısı Olan Oyuncu, Yönetmen, Yazar, Yönetici veya Tiyatronun İlerlemesi için Bu Sanatı Destekleyen Kişi ya da Grup), Sivas '93 - 2008 (Topluluk ödülü kabul etmedi)
13. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri, Yılın En İyi Yapımının Yönetmeni, Genco Erkal, Sivas '93 - 2008
15. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri, Yılın En İyi Erkek Oyuncusu, Genco Erkal, Marks'ın Dönüşü - 2010
16. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri, Onur Ödülü, Genco Erkal - 2011
16. Afife Tiyatro Ödülleri, Yılın En Başarılı Müzikal ya da Komedi Kadın Oyuncusu, Tülay Günal, Ben Bertolt Brecht - 2012
17. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri, Komedi ya da Müzikal Dalında Yılın En Başarılı Kadın Oyuncusu, Tülay Günal; Komedi ya da Müzikal Dalında Yılın En Başarılı Erkek Oyuncusu, Genco Erkal, Ben Bertolt Brecht - 2012
20. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri, Seçici Kurul Üstün Performans Ödülü, Genco Erkal, Bir Delinin Hatıra Defteri - 2015
24. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri, Onur Ödülü, Genco Erkal - 2019

Oyunlar
Sivas '93 2007 - 2008
Oyun Sonu 2006 - 2007
Aymazoğlu ile Kundakçılar 2005 - 2006
Buluşma 2004 - 2005
Fay Hattı 2003 - 2004
Yaşasın Savaş 2002 - 2003
Yarışma 2001 - 2002
Oyuncu 2000 - 2001
Can 1999 - 2000
Yalınayak Sokrates 1998 - 1999
Yosma 1997 - 1998
Simyacı 1996 - 1997
İçimdeki Çığlık 1995 - 1996
Bir Takım Azizlikler 1994 - 1995
Bir Delinin Hatıra Defteri 1992 - 1993
Sevdalı Bulut 1991 - 1992
Aslan Asker Şvayk 1990 - 1991
Merhaba 1989 - 1990

Buruk Ezgi 1989 - 1990
Üzbik Baba 1988 - 1989
Bay Puntila ile Uşağı Matti 1987 - 1988
Ben, Bertolt Brecht 1986 - 1987
Yaz 1985 - 1986
Yalınayak Sokrates 1984 - 1985
Galileo Galilei 1983 - 1984
Ağrı Dağı Efsanesi 1981 - 1982
Her gün Yeni Baştan 1980 - 1981
Kafkas Tebeşir Dairesi 1979 - 1980
Brecht-Kabare 1978 - 1979
Devrik Süleyman 1977 - 1978
İkili Oyun 1977 - 1978
Gün Dönerken 1976 - 1977
Bitmeyen Kavga 1976 - 1977
Sabotaj Oyunu 1975 - 1976
Ortak 1975 - 1976
Ezenler, Ezilenler 1975 - 1976

Düşmanlar 1974 - 1975
Kerem Gibi 1974 - 1975
Alpagut Olayı 1974 - 1975
Büyük Dümen 1973 - 1974
Şili'de Av 1973 - 1974
Azizname 1973 - 1974
Abdülcanbaz 1972 - 1973
Analık Davası 1971 - 1972
Soruşturma 1971 - 1972
Zemberek 1971 - 1972
Aslan Asker Şvayk 1971 - 1972
Havana Duruşması 1970 - 1971
Asiye Nasıl Kurtulur 1970 - 1971
Nekrasof 1970 - 1971
Rosenberg’ler Ölmemeli 1969 - 1970
Durdurun Dünyayı İnecek Var 1969 - 1970
Ha Me Ka Ha Ha Pe (Haysiyetli Milli Kalkınma ve Hak Hukuk Partisi) 1969 - 1970

Ayrıca bakınız
Ali Paşa Hanı

Kaynakça