Edmund Ætheling

Edmund Ætheling (d. 1016 veya 1017, ö. 1057'den önce), Cesur Edmund ile Ealdgyth'in oğludur. Cesur Edmund, Nisan 1016'da babası Æthelred'in ölümünün ardından kısa bir süreliğine İngiltere kralı olarak hüküm sürdü. Edmund, Danimarkalı istilacı Knut ile yaptığı ve büyük bir mücadeleye sahne olan savaşın ardından 1016'nın sonlarında hayatını kaybetti. Knut ise kısa süre sonra İngiltere kralı oldu.

Ertesi yıl Knut, Edmund'un henüz bebek olan iki oğlu Edmund Ætheling ve Sürgündeki Edward'ı öldürülmeleri amacıyla muhtemelen İsveç kralı Olof Skötkonung'a, Kıta'ya gönderdi. Ancak prensler bağışlandı ve büyük olasılıkla Kiev büyük knezi I. Yaroslav'ın sarayında kısa bir süre kaldıktan sonra Macaristan'a gönderildiler. Edmund'un Macar kralının bir kızıyla evlenmiş olabileceği düşünülmektedir. 1057 yılından önce, kesin yılı bilinmeyen bir tarihte 10 Ocak'ta Macaristan'da öldü.

Arka plan
İngiltere, sekizinci yüzyılın sonlarından itibaren Viking saldırılarına maruz kaldı, ancak bu saldırılar 950'lerin ortalarından itibaren yaklaşık yirmi beş yıl boyunca durdu. 980'lerdeki akınları, 990'lardan itibaren büyük çaplı Danimarka istilaları izledi ve Tedariksiz Æthelred yönetimindeki İngiliz direnişi etkisiz kaldı; bunun sonucunda İngiltere Aralık 1013'te Swein Forkbeard tarafından fethedildi. Swein ertesi yılın Şubat ayında öldü ve Æthelred, Swein'in oğlu Knut'ı İngiltere'den çıkardı. 1015'te Æthelred'in gözdesi, Mercia ealdorman ı Eadric Streona, Kuzey Danelaw'un önde gelen iki thegn i olan Morcar ve onun kardeşi Sigeferth'i öldürdü. Bunun üzerine Æthelred onların topraklarına el koydu ve neredeyse kesin olarak Ealdgyth'in adını taşıyan Sigeferth'in dul eşini Malmesbury'de hapse attı. Morcar ve Sigeferth, Æthelred'in oğlu ve veliahtı Cesur Edmund'un önemli müttefikleriydi; Edmund buna, onların topraklarını ele geçirerek, babasına rağmen Ealdgyth ile evlenerek ve Danelaw'daki Beş Borough halkının bağlılığını kabul ederek karşılık verdi. Aynı zamanda Knut, fetih amacıyla bir ordu ile birlikte İngiltere'ye geri döndü. Nisan 1016'da Æthelred ölünce, onun yerine Edmund geçti; Edmund mücadeleyi sürdürdü. Ekim ayındaki bir yenilginin ardından krallığı Knut ile paylaşmayı kabul etti, ancak 30 Kasım'da öldü ve Knut, İngiltere'nin tartışmasız kralı oldu.

Doğumu
Edmund ile kardeşi Edward, Cesur Edmund'un Ealdgyth'ten olan oğullarıydı. Evlilikleri 1015 yazının sonlarında gerçekleştiği için oğulları 1016 ya da 1017'de doğdu. Evlilik en fazla on beş ay sürdüğünden, ya çocuklar ikizdi ya da içlerinden biri babasının ölümünden sonra dünyaya geldi. Onlar ætheling di; bu, Eski İngilizcede "kralın oğlu" ya da "prens" anlamına gelen bir kelimeydi. Ancak babalarının ölümü ve Knut'un tahtı ele geçirmesi, krallığı miras alma umutlarını fiilen ortadan kaldırdı. 12. yüzyıl tarihçisi Malmesburyli William, adını yanlışlıkla Eadwig olarak verdiği Edmund'un, iki kardeş arasında büyük olanı olduğunu belirtmiştir.

Sürgün hayatı
M. K. Lawson, Oxford Dictionary of National Biography de Edward üzerine yazdığı makalede kaynakları "tam anlamıyla yetersiz" olarak nitelendirmektedir. Kardeşlerin bebekken Kıta Avrupası'na gönderildiği ve 1057'deki ölümünden birkaç gün önce İngiltere'ye dönen Edward dışında hayatları boyunca orada kaldıkları bilinmektedir. Edward genellikle "Sürgündeki Edward" olarak anılmaktadır. 12. yüzyıl tarihçisi Worcesterli John'a göre, 1017'de Eadric Streona, Knut'u "Kral Edmund'un oğulları olan küçük ætheling ler Edward ve Edmund'u öldürmeye" teşvik etti. Ancak Knut, onları öldürmesinin kendisi için büyük bir utanç olacağını düşündüğünden, bir süre sonra onları öldürülmeleri amacıyla İsveç kralına gönderdi. İsveç kralı ise aralarında bir antlaşma olmasına rağmen bu isteğe kesinlikle uymadı ve onları "büyütülüp hayatta kalmaları için" Macaristan kralına gönderdi. Zamanla içlerinden biri olan Edmund, hayatını Macaristan'da kaybetti.

Anglosakson Kroniği nin D nüshasında, 11. yüzyılın sonlarına ait bir kayıtta Knut'un Edward'ı Macaristan'a "ihanet etmesi için" gönderdiği yazılıdır. Tarihçi Nicholas Hooper, Edward'ın doğrudan İngiltere'den Macaristan'a gittiği yönündeki bu anlatımı "aşırı basitleştirilmiş" bulmuştur; ayrıca bu kayıt Edmund'dan hiç söz etmemektedir. Diğer kaynaklar, kardeşlerin sürgünlerinin bir bölümünü Kiev knezi I. Yaroslav'ın sarayında geçirdiklerini ima etmektedir. Tarihçi ve soyağacı araştırmacısı Szabolcs de Vajay, Worcesterli John gibi kardeşlerin İsveç'ten doğrudan Macaristan'a gönderildiğini söyleyen geç dönem yazarlarının yanıldığını savunmaktadır. De Vajay, Leges Edwardi Confessoris adlı eserde onların Yaroslav tarafından kabul edildiğinin belirtilmesini ve 11. yüzyılın sonlarında yazan Alman tarihçi Adam von Bremen'in onları, "Rusya'da sürgüne mahkûm edilmiş" olarak tanımlamasını, önce Rusya'ya gittiklerini gösteren erken kaynaklar olarak ifade etmektedir. Ancak Leges, erken bir kaynak değildir; 1140'lara, yani Worcesterli John kroniği ile aynı döneme tarihlenmektedir. De Vajay, kardeşlerin 1028'e kadar İsveç'te kalmış olabileceklerini öne sürmektedir. O yıl Norveç Kralı Olaf, Knut'a yenilip krallığını kaybettikten sonra İsveç'e, ardından Kiev'e kaçmıştı; De Vajay, Edmund ile Edward'ın ona eşlik ettiğini düşünmüştür. Macar tahtının bir talibi olan András ise ülkesinden sürüldükten sonra Rusya'ya kaçmış, 1046'da geri dönerek tahtı ele geçirmişti. De Vajay ayrıca Edmund ile Edward'ın, András'ın bu seferine katıldıkları için sonunda Macaristan'a ulaştıklarını da ileri sürmektedir.

1130'larda yazan Geffrei Gaimar, prenslerin sürgününden, sırasıyla Æthelred ve Knut'un eşi olan Emma'yı sorumlu tutmaktadır. Gaimar'a göre Emma, çocukların krallığın gerçek varisleri olmaları ve bu yüzden huzursuzluğa yol açma ihtimalleri nedeniyle Knut'u bebekleri göndermeye ikna etmiştir. Prensler Danimarka'da Walgar adlı güçlü bir adama teslim edilmiştir. 12 yaşına geldiklerinde İngilizlerin onları hükümdar olarak istemesi üzerine Emma, Knut'u çocukların sakatlatılması için kışkırtmıştır. Emma, onları Knut için bir tehdit olarak gösterse de onun asıl amacı, Æthelred'den olan kendi çocuklarının verasetini güvence altına almaktı. Walgar çocuklara zarar vermeye yanaşmayınca, onlarla birlikte Gardimbre ye (muhtemelen Rusya ) ve oradan da Macaristan'a kaçtı. Tarihçi Simon Keynes, Gaimar'ın anlatımını "ayrıntılı, karmaşık ve (muhtemelen) büyük ölçüde hayal ürünü" olarak tanımlamıştır. Frank Barlow ise "12. yüzyıl yazarı Gaimar'ın Lestoire des Engleis adlı eserindeki uydurmalar nedeniyle Æthelred'in torunları hakkında çok tuhaf anlatımlar dolaşıma girmiştir" demiştir. Keynes, "kuşkusuz tehlikeli olmakla birlikte, kaynakları birleştirme yöntemiyle" Edmund ile Edward'ın önce İsveç'e, ardından Rusya'ya ve en sonunda Macar sarayına gittikleri sonucuna varmıştır.

12. yüzyıl yazarı Aelred of Rievaulx'a göre Edmund, Macaristan kralının kızlarından biriyle evlenmiştir. Keynes, Aelred'in güvenilir bir kaynak olduğunu belirtmiştir; zira Aelred, Sürgündeki Edward'ın torunu olan İskoçya Kralı I. Dauíd'in sarayında birkaç yıl geçirmiştir.

Ölümü
Aelred, Edmund'un evlendikten kısa bir süre sonra öldüğünü, Worcesterlı John ise onun Macaristan'da öldüğünü yazmıştır. 11. yüzyılın ortalarına tarihlenen Bodleian Kütüphanesi'ndeki MS Douce 296 adlı bir mezmur kitabı da ek bilgiler sunmaktadır. Bu el yazması, azizlerin yortu günlerini içeren bir takvim bulundurmaktadır ve yüzyılın ilerleyen dönemlerinde Edmund ile Edward'ın ölüm kayıtları bu takvime eklenmiştir. Edmund için şu ifade yer almaktadır: "10 January: Obiit Edmundus clitus". Clitus, ætheling kelimesinin Latince karşılığıdır. Edmund'un ölüm günü kesin olarak bilinse de yılı bilinmemektedir. Muhtemelen 1054 yılına gelmeden önce ölmüştü; zira bu yıl Günah Çıkartıcı Edward, Sürgündeki Edward'ın İngiltere'ye dönüşünü sağlamak için Worcester piskoposu Ealdred'i kıtaya göndermişti. Kesin olarak ise, kardeşi Edward'ın dönüşünden birkaç gün sonra öldüğü 1057 yılına gelmeden önce hayatını kaybetmişti.

Notlar
Kaynakça
Konuyla ilgili yayınlar