Alâeddin Özdenören

Alâeddin Özdenören (20 Mayıs 1940, Kahramanmaraş - 26 Haziran 2003, Balıkesir), Türk şair ve deneme yazarı. Rasim Özdenören'in ikiz kardeşiydi.

Hayatı
Rasim Özdenören'in ikiz kardeşi olarak 1940 yılında Kahramanmaraş'ta doğmuştur. Öğrenimine Kahramanmaraş'ta başlayan Özdenören, babasının memuriyeti nedeniyle öğrenimini Malatya, Tunceli ve İstanbul gibi ayrı şehirlerde tamamlamıştır. 1966 yılında İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümünü bitirip çeşitli şehirlerde öğretmen olarak görev yaptıktan sonra atandığı Kültür Bakanlığı Müşavirliğinden 1991 yılında emekli olmuş ve 1997 yılında Balıkesir'e yerleşmiştir.

Lise yıllarında ikiz kardeşi Rasim Özdenören, Cahit Zarifoğlu ve Erdem Bayazıt ile Maraş'ta çıkardıkları Hamle dergisi ile mahalli gazeteler için hazırladıkları edebiyat sayfalarında edebiyata başlayan Alâeddin Özdenören'in edebiyat hayatı, Necip Fazıl’la Büyük Doğu’da, Sezai Karakoç’la Diriliş’te, Nuri Pakdil’le Edebiyat’ta, Erdem Bayazıt, Rasim Özdenören, Cahit Zarifoğlu ve Mehmet Akif İnan’la, kendisinin de kurucuları arasında yer aldığı Mavera’da devam etmiş, son yazılarını ise Yedi İklim, Hece ve Ay Vakti dergileri için yazmıştır. Şair, kimi zaman kendi adıyla, kimi zaman da Bilal Davut müstearıyla Yeni Devir, Milli Gazete, Zaman, Tutanak ve Sağduyu gazetelerinde de fikrî ve kültürel yazılar kaleme almıştır. Türk edebiyatında Yedi Güzel Adam olarak anılan, çoğunluğu Kahramanmaraşlı yazar ve şairlerden meydana gelen bir edebî oluşumun içerisinde yer alır.

Özdenören'in şiirine yalnızlık, ayrılık ve ölüm temaları hakimdir. Şair, çeşitli röportajlarında şiirinin İkinci Yeni ile başladığını ifade eder. 1996 yılında çıkardığı "Yalnızlık Gide Gide" adlı şiir kitabıyla Türkiye Yazarlar Birliği ödülünü kazanan Özdenören, şiir kitaplarının yanı sıra "Unutulmuşluklar" ve "Açılı/yorum" gibi farklı türlerden eserlerle de okurlarına ulaşmıştır.

2003 yılında Bursa Uludağ Tıp Fakültesi Onkoloji Bölümünde tedavi gördükten sonra Balıkesir'e dönen şair, 26 Haziran 2003'te hayata gözlerini kapamıştır. Şairin cenazesi Balıkesir Başçeşme Mezarlığı'na defnedilmiştir.

Denemeciliği
Devlet ve İnsan, Yakın Çağ Batı Dünyası ve Türkiye’deki Yansımaları, Batılılaşma Üzerine gibi eserlerinde denemeden daha çok akademik bir üslup ve çerçevesi belirli bir yazma biçimi kullanan Özdenören’in tam olarak deneme diyebileceğimiz metinleri büyük oranda şiir yazılarından oluşmaktadır. Bu yazılar da ölümünden sonra Açılı/Yorum başlığıyla kitaplaşmıştır. Şairin ilerleyen yaşında kaleme aldığı ve bilinç akışı tekniğini kullandığı, yer yer hatıralara ve büyük oranda tahkiyeye dayalı “şiir çözümlemeleri”nden oluşmaktadır. Tahkiyeye dayalı diyoruz fakat bu yazılardaki anlatısallık alışılmış bir hikâye etme şekli değildir. Bazen hatıralara dayalı bir anlatı, bazense hatıraların imgeleştirilmesi suretiyle oluşturulmuş bir tür “çağrışımsal tahkiye” niteliği arz eder.Özdenören’in şiir yazıları esnasında adeta metnin normal seyrini durdurup, incelemeyi bir yerinden kesip ansızın anılara uzandığını görürüz. Bir nevi Özdenören incelediği şiirlerde kendi hikâyesini arıyor ya da kendi hikâyesini bulduğu şairleri inceleme altına alıyor. Dolayısıyla Özdenören’in şiir denemelerine bir tür çözümleme demek yanlış olur.

Anlamı bulmak yerine anlamı çoğaltmak, hatta daha da güçleştirmek şeklinde yorumlanması gereken bu çabanın bir tür şiirsel muğlaklaştırma olduğu söylenebilir. Dolayısıyla bunlar bir çözümlemeden ziyade Selim Somuncu’nun ifadesiyle “tersine çözümleme”, belki de bir tür “düğümleme” —anlamı düğümleme— (knotting) olarak tanımlanabilir. Özdenören’in bazı yazılarında ansızın bir şiirden felsefi meselelere geçiş yapılır ve şiir, felsefenin derin sularında devam ettirilir. Felsefe yahut sosyal bilimlerin modern çağın sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirirken Özdenören’in ölçütü İslamiyet’tir. Özdenören’in bazı denemelerinin, bir şiir etrafında yazılmış olmasına rağmen bir tarih anlatısına, tarihi bir vakayı incelemeye dönüştüğü de görülür. Bu anlamda Özdenören’in bir tarih ilgisi olduğu söylenebilir.Şiirinde rastlanan imgesel anlatımın aralarına serpiştirilmiş tahkiye kırıntıları denemelerinde de sıkça görülmektedir. Bunun dışında şiirinde kullandığı çağrışımsal dil, simgesel tasvirler, dinî ve felsefi altyapı onun denemelerini şiirine yakınlaştıran diğer unsurlardır. Ayrıca bu son dönem denemelerinde sıkça karşılaşılan anlatı değişmeleri, türsel geçişler ve üsluptaki değişkenlik bu metinlerin eklektik bir yapıya bürünmesine de neden olur. Nihai olarak Alâeddin Özdenören’in son dönem denemeleri üslup itibarıyla onun şiiriyle aynı burçtandır.

Hakkındaki dizi ve filmler
Alaaddin Özdenören'in hayatından kesitler Yedi Güzel Adam dizisinde oyuncu Orhan Kanalp tarafından sahneye aktarılmıştır. TRT 1'de yayınlanan dizide gençlik döneminden alıntılar yer almaktadır. Kahramanmaraş Lisesi'nden arkadaşlarıyla edebi çalışmalara ilk başladıkları dönem yer almıştır.

Eserleri
Güneş Donanması (1974) (Şiir)
İnsan ve İslâm (1982) (Deneme)
Batılılaşma Üzerine (1983) (Deneme)
Devlet ve İnsan (1986) (Deneme)
Yakın Çağ Batı Dünyası ve Türkiye'ye Yansımaları (1986) (Deneme)
Yalnızlık Gide Gide (1996) (Şiir)
Şiirin Geçitleri (1996) (İnceleme)
Şiirler, 1975-1999 (1999) (Şiir)
Unutulmuşluklar (1999) (Hatıra)
Bütün Şiirler (2002) (Şiir)
Açılı/yorum (2004) (Deneme)

Kaynakça