Cihat Abaoğlu

Mustafa Cihat Abaoğlu (1914, Konya - 25 Aralık 1979, İstanbul), Türk hekim ve akademisyen. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin (Çapa) sembol isimlerinden biri olarak kabul edilen Abaoğlu, iç hastalıkları alanındaki çalışmaları ve 1965-1968 yılları arasında yürüttüğü dekanlık göreviyle tanınır.

Özellikle Semptomdan Teşhise adlı eseri, Türk tıp eğitiminde uzun yıllar temel başvuru kaynaklarından biri olmuştur.

Hayatı
1914 yılında Konya'da doğdu. Annesi Nimet Hanım, babası ise Ahali Bankası kurucularından fotoğrafçı Tevfik Bey'dir. İlköğrenimini Konya Akif Paşa İlkokulu'nda tamamladı. Ortaöğrenimine Konya'da başlasa da lise eğitimini 1932-1933 döneminde İzmir Erkek Lisesi'nde birincilikle tamamladı.

İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne askeri öğrenci olarak girdi. Öğrencilik yıllarında ve staj dönemlerinde, 1933 Üniversite Reformu ile Türkiye'ye gelen Philipp Schwartz'ın başında olduğu Patolojik Anatomi kürsüsünde gönüllü olarak çalıştı. 1939 yılında fakülteden teğmen rütbesiyle ve birincilikle mezun oldu. Çiftin çocuğu olmamıştır. Ayrıca Sedat Simavi'nin eşi Melek Simavi, Cihat Abaoğlu'nun teyzesidir; dolayısıyla gazeteci Erol Simavi ile kuzen (teyze oğlu-dayı oğlu) ilişkisi bulunmaktadır.

Akademik kariyeri
Mezuniyetinin ardından Gülhane Askeri Hastanesi'nde stajını yaptı ve İç Hastalıkları kliniğinde asistan olarak çalıştı. 1945 yılında dahiliye uzmanı oldu. Bir süre Sarayburnu Askeri Hastanesi'nde görev yaptıktan sonra, 1947 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde doçentlik sınavını vererek akademik kadroya katıldı. Doçentlik tezi "Postmalarik Banti Sendromu" başlığını taşımaktadır.

Abaoğlu, 1949 yılında mesleki görgü ve bilgisini artırmak amacıyla ABD'de Mt. Sinai Hastanesi'nde, İngiltere ve Fransa'da çeşitli kliniklerde çalışmalarda bulundu. 1953 yılında askerlik görevinden istifa ederek tamamen üniversiteye geçti.

1961 yılında profesör unvanını aldı. 1963 yılında Amerikan Kalp Cemiyeti (American Heart Association) şeref üyeliğine seçildi. 1965-1968 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanı olarak görev yaptı. Onun dekanlığı döneminde, 1967 yılında üniversite senatosunun aldığı kararla tıp fakültesi; İstanbul Tıp Fakültesi ve Cerrahpaşa Tıp Fakültesi olarak iki ayrı fakülteye ayrıldı.

Dekanlık görevinin ardından akademik çalışmalarına ve hekimliğe devam eden Abaoğlu, 1973 yılında İç Hastalıkları Kürsüsü Başkanlığı görevine getirildi.

Eserleri ve yayıncılığı
Cihat Abaoğlu, klinik gözleme ve semiyolojiye (belirti bilimi) büyük önem vermiştir. Yazdığı kitaplar, teknolojik imkanların kısıtlı olduğu dönemlerde hekimlere fizik muayene ve anamnez ile tanı koyma sanatını öğretmeyi amaçlamıştır.

Semptomdan Teşhise: İlk baskısı 1952'de yapılan bu eser, semptomlardan (belirtilerden) yola çıkarak ayırıcı tanı yapma metodolojisini işler ve Türk tıbbında bir klasik olarak kabul edilir.
Teşhisten Tedaviye: İlk baskısı 1953 yılında yapılmıştır (Vahe Aleksanyan ile birlikte).
Tıptan Damlalar (1972)

Ayrıca doçentliği sırasında, 1955 yılında yayın hayatına başlayan Forum Medicum adlı tıp dergisini çıkarmıştır.

Kişiliği, hekimlik anlayışı ve mirası
Prof. Dr. Cihat Abaoğlu, sadece akademik bilgisiyle değil, karizmatik kişiliği, disiplini ve hekimlik sanatına bakış açısıyla da tanınmıştır. Fiziksel görünümü ve hitabet yeteneği nedeniyle öğrencileri ve dönemdaşları tarafından ünlü aktör Orson Welles'e benzetilmiştir.

Hocalığı ve disiplini
Fakültedeki disipliniyle efsaneleşen Abaoğlu'nun mesaiye riayeti meslektaşları tarafından sıkça vurgulanmıştır. Prof. Dr. Derviş Manizade, onun hakkında "Cihat'ın randevusuna bir dakika geç geldiğini görmedim." ifadesini kullanmıştır.

Öğrencileriyle kurduğu ilişki, klasik "kürsü hocası" mesafesinin ötesine geçmiştir. Hafta sonları (Pazar günleri dahil) öğrencilerine özel seminerler düzenlemesi ve vizitlerde öğrencileri aktif tartışmaya katmasıyla bilinir. 1968 yılında İstanbul Üniversitesi'nde başlayan boykot ve işgal eylemleri sırasında dekanlık görevinde bulunmuştur. Dönemin "Boykot Komitesi", Abaoğlu'nu "öğrenci dostu" olarak nitelendirmiş ve eylemlerinin şahsına değil, eğitim sistemine yönelik olduğunu duyurmuştur.

Hekimlik felsefesi
Abaoğlu'na göre iyi bir hekim olmanın ön koşulu "iyi insan" olmaktır. Hekimlik anlayışını şu sözlerle özetlemiştir:
"İyi insan olmadan iyi hekim olmaya imkan yoktur."
"Hasta bir insandır. Izdırap ve şikayetlerinin kaynağını bu açıdan görmek lazımdır."

Hastaya ayrılan zamanın ve gösterilen sabrın, en az tıbbi bilgi kadar önemli olduğunu savunmuştur. Ona göre hekim, hastasının güvenini kazanmalı ve bu güveni asla kötüye kullanmamalıdır.

Ölümü ve anısı
Hiç çocuğu olmayan Cihat Abaoğlu, öğrencilerini ve asistanlarını kendi evlatları gibi görmüştür. 1979 yılı Aralık ayında İstanbul'da hayatını kaybetmiştir. Cenazesi 27 Aralık 1979 tarihinde Beyazıt Camii'nde kılınan namazın ardından Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedilmiştir.

Vefatının ardından öğrencileri, fakülte yıllığına onun için duygu dolu bir şiir yazarak "Sizi, sizin öğrettiklerinizle, önerdiklerinizle yaşatmaya çalışacağız." ifadelerine yer vermiştir. İsmi, hayatının büyük bir kısmını geçirdiği İstanbul Tıp Fakültesi yerleşkesindeki İç Hastalıkları binasında bulunan amfiye verilmiştir. Ayrıca yazdığı Semptomdan Teşhise kitabı, sadece tıbbi bilgi veren bir kaynak değil, aynı zamanda klinik mantık kurmayı öğreten bir metodoloji kitabı olarak Türk tıp tarihinde özgün bir yere sahiptir.

Kaynakça