Air Canada'nın 143 sefer sayılı uçuşu

Air Canada'nın 143 sefer sayılı uçuşu, Montreal ile Edmonton arasında gerçekleştirilen tarifeli bir iç hat yolcu uçuşuydu. 23 Temmuz 1983’te, Boeing 767 uçağının yakıtı uçuşun ortasında tükendi. Yakıt göstergesi çalışmıyordu ve yanlış bir hesaplama nedeniyle uçağın depoları yeterince doldurulmamıştı.

Uçuş ekibi, uçağı 41.000 fit (12.500 m) irtifadan, Manitoba eyaletinin Gimli kasabasında bulunan ve daha sonra Gimli Motorsports Park adlı bir yarış pistine dönüştürülmüş eski Kanada Kraliyet Hava Kuvvetleri üssüne acil iniş yaparak ve başarıyla süzülerek indirdi. İniş sırasında yolcular veya yerdeki kişilerde ciddi yaralanma meydana gelmedi ve uçakta sadece küçük hasar meydana geldi. Uçak onarıldı ve 2008 yılında hizmetten çekilene kadar uçmaya devam etti. Bu sıra dışı havacılık kazası, uçağa “Gimli Planörü” lakabını kazandırdı.

Kaza, arızalı bir yakıt miktarı gösterge sensörü (FQIS) ve pound ile kilogram arasındaki karışıklık da dahil olmak üzere bir dizi sorundan kaynaklandı. 767'lerdeki yakıt sensörlerinin arıza oranları yüksekti ve arıza tespit edildiğinde mevcut olan tek yedek sensör de çalışmıyordu. Uçuştan hemen önceki kontroller sırasında bu sorun tespit edilince kayıt altına alınmıştı, ancak daha sonra bakım ekibi sorunu yanlış anladı ve yedek FQIS'i devre dışı bıraktı. Bu durum, yakıt hacminin bir ölçü çubuğu kullanılarak manuel olarak ölçülmesini gerektirdi.

Navigasyon bilgisayarı, uçaktaki yakıt miktarını kilogram cinsinden belirten bir sayının girilmesini gerektiriyordu; ancak yakıt doldurulurken hacimden kütleye yanlış bir dönüştürme uygulandı; bu da pilotların ve yer ekibinin, aslında gerekli yakıt miktarının %45’i kadarı, kalan yolculuk için yeterli olduğu konusunda hemfikir olmalarına yol açtı. Uçağın, Edmonton'a giden yolun yarısında yakıtı bitti; Edmonton'da bakım personeli, başka bir havayolu şirketinden ödünç aldıkları çalışır durumdaki bir FQIS'i takmak için bekliyordu.

Soruşturma Kurulu, Air Canada’nın prosedürlerini, eğitimlerini ve kılavuzlarını yetersiz buldu. Kurul, ABD’li ve Avrupalı havayollarının halihazırda uyguladığı yakıt ikmal prosedürlerinin ve diğer güvenlik önlemlerinin benimsenmesini tavsiye etti. Ayrıca, farklı birimlerin bir arada kullanıldığı bir filonun, tamamen İngiliz ölçü birimlerini veya tamamen metrik birimleri kullanan bir filodan daha tehlikeli olduğu gerekçesiyle, tüm Air Canada uçaklarının derhal İngiliz ölçü birimlerinden Uluslararası Birimler Sistemine geçirilmesini tavsiye etti.

Nisan 2013'te, Gimli Planörü, Collectable Cars adlı bir şirket tarafından açık artırmada satışa sunuldu, Ancak, teklifler sadece 425.000 Kanada dolarına ulaştı ve lot satılmadı.

Uçağın kurtarılmasına adanmış bir web sitesine göre, Gimli Planörü 2014 yılının başlarında hurdaya ayrıldı. Metal gövde kaplamasının bazı parçaları, ardışık numaralı 10.000 adet bagaj etiketi haline getirildi ve 2015 itibarıyla Kaliforniya merkezli MotoArt şirketi tarafından “PLANETAGS” ürün adıyla satışa sunuldu.

Haziran 2017’de, Gimli’de bu olaya adanmış kalıcı bir müze sergisi açıldı. Sergide bir kokpit maketi ve uçuş simülatörü yer alıyor ve Temmuz 2017 itibarıyla olayla ilgili hatıra eşyaları satılıyordu.

27 Haziran 2025'te, Gimli Planör Sergisi müzesinde, kısa süre önce kurtarılan C-GAUN'un kokpiti, Kaptan Bob Pearson ile yeniden bir araya getiren bir törenle sergilendi.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Gimli Planörü Sergisi web sitesi
Damn Interesting: Gimli Planörü
CBC Dijital Arşivleri: ‘Gimli Planörü’ yakıtsız iniş yaptı
İniş sonrası C-GAUN'un fotoğrafı
Depoda bulunan C-GAUN'un fotoğrafı (airliners.net)