Eski Prusyalı dili

Eski Prusyalı dili, Prusya bölgesinde yaşamış Baltık halkı olan Eski Prusyalılar tarafından konuşulmuş nesli tükenmiş bir Baltık dilidir. Alman lehçeleri olan Aşağı Prusya ve Yukarı Prusya ile daha sonra kurulmuş Alman devleti "Prusya" ile karıştırılmaması için dile Eski Prusyalı dili denmektedir. 13. yüzyılda Latin alfabesi ile ilk defa yazılmaya başlanan dilden az miktarda edebi eser günümüze ulaşmıştır.

Diğer dillerle ilişkisi
Eski Prusyalı dili, soyu tükenmiş diğer Batı Baltık dilleriyle (Kurlandiyalı, Galindiyalı ve Sudovyalı dilleri) yakından ilişkiliydi. Litvanyalı ve Letonca gibi Doğu Baltık dilleriyle de ilgili olan dil, daha uzaktan Slavca ile de ilgilidir.

Almanya, Polonya, Litvanya, Fransa, İskoçya, İngiltere, ve Avusturya'dan pek çok göçmen Protestan Reformu sırasında ve sonrasında Prusya'ya sığındılar. Bu göçmen dillerin, özellikle Almancanın, Prusyalılar tarafından benimsenmesi, bölgede Eski Prusçanın kullanımında yavaş bir düşüşe neden oldu. Zaten düşüşte olan dilin 18. yüzyıl başlarında Doğu Prusya'da gerçekleşmiş kıtlık ve veba salgınları sonucunda ortadan kalktığı düşünülmektedir. Doğu Prusya'da konuşulmuş Aşağı Almanca lehçesi bir dizi Eski Prusça kökenli kelimeyi barındırır.

Kaynakça
Okuma listesi
Georg Heinrich Ferdinand Nesselmann, , Königsberg, 1871.
G. H. F. Nesselmann , , Berlin, 1873.
E. Berneker, Die preussische Sprache, Strassburg, 1896.
R. Trautmann, , Göttingen, 1910.
Wijk, Nicolaas van, , Haag, 1918.
G. Gerullis, Die altpreussischen Ortsnamen, Berlin-Leipzig, 1922.
G. Gerullis, Georg: Zur Sprache der Sudauer-Jadwinger, in Festschrift A. Bezzenberger, Göttingen 1927
R. Trautmann, Die altpreussischen Personnennamen, Göttingen, 1925.
J. Endzelīns, Senprūšu valoda. – Gr. Darbu izlase, IV sēj., 2. daļa, Rīga, 1982. 9.-351. lpp.
L. Kilian: Zu Herkunft und Sprache der Prußen Wörterbuch Deutsch–Prußisch, Bonn 1980
J.S. Vater: , Katechismus, Braunschweig 1821/Wiesbaden 1966
J.S. Vater: Mithridates oder allgemeine Sprachenkunde mit dem Vater Unser als Sprachprobe, Berlin 1809
V. Mažiulis, Prūsų kalbos paminklai, Vilnius, t. I 1966, t. II 1981.
W. R. Schmalstieg, An Old Prussian Grammar, University Park and London, 1974.
W. R. Schmalstieg, Studies in Old Prussian, University Park and London, 1976.
V. Toporov, Prusskij jazyk: Slovar', A – L, Moskva, 1975–1990 (nebaigtas, not finished).
V. Mažiulis , Prūsų kalbos etimologijos žodynas, Vilnius, t. I-IV, 1988–1997.
M. Biolik, Zuflüsse zur Ostsee zwischen unterer Weichsel und Pregel, Stuttgart, 1989.
R. Przybytek, Ortsnamen baltischer Herkunft im südlichen Teil Ostpreussens, Stuttgart, 1993.
M. Biolik, Die Namen der stehenden Gewässer im Zuflussgebiet des Pregel, Stuttgart, 1993.
M. Biolik, Die Namen der fließenden Gewässer im Flussgebiet des Pregel, Stuttgart, 1996.
G. Blažienė, Die baltischen Ortsnamen in Samland, Stuttgart, 2000.
R. Przybytek, Hydronymia Europaea, Ortsnamen baltischer Herkunft im südlichen Teil Ostpreußens, Stuttgart 1993
A. Kaukienė, Prūsų kalba, Klaipėda, 2002.
V. Mažiulis, Prūsų kalbos istorinė gramatika, Vilnius, 2004.
LEXICON BORVSSICVM VETVS. Concordantia et lexicon inversum. / Bibliotheca Klossiana I, Universitas Vytauti Magni, Kaunas, 2007.
OLD PRUSSIAN WRITTEN MONUMENTS. Facsimile, Transliteration, Reconstruction, Comments. / Bibliotheca Klossiana II, Universitas Vytauti Magni / Lithuanians' World Center, Kaunas, 2007.

Dış bağlantılar
Eski Prusyalı dili Dilbilim Mirası Veritabanı (Eski Prusça Dilbilimsel Sözlüğü (Litvanca) ve tam metinli korpus)
Frederik Kortlandt: Elektronik metin baskıları (Eski Prusça el yazması metinlerinin metinlerini içerir)
M. Gimbutas Haritası Batı Baltlar-Prusyalılar
Bir keşif Simon Grunau tarafından kelime
Elbing Kelime