Dimitrios (siyasetçi)

Dimitrios ( ; - ), aslen Atina'nın eski bir limanı olan Falerumlu bir hatiptir. Theofrastos'un ve belki de Aristoteles'in öğrencisi olarak Peripatetik felsefe okulunun ilk üyelerinden biriydi. Seçkin bir devlet adamı olan Dimitrios, Makedonya Kralı Kassandros tarafından Atina'yı yönetmekle görevlendirilmiş ve burada on yıl boyunca tek yönetici olarak hüküm sürmüştür. Bu süre zarfında hukuk sisteminde önemli reformlar gerçekleştirirken, Cassander yanlısı oligarşik yönetimi de sürdürdü.

Dimitrios, MÖ 307 yılında düşmanları tarafından sürgüne gönderildi. Önce Teb'e, MÖ 297'den sonra da İskenderiye sarayına gitti. Tarih, retorik ve edebi eleştiri konularında kapsamlı yazılar yazmıştır. Faleronlu Dimitriosolarak da anılan ve muhtemelen 262-255 yılları arasında Makedonya Kralı Antigonos Gonatas adına Atina naipliği yapmış olan torunuyla karıştırılmamalıdır.

Yaşamı
Dimitrios, 'de Falerum'da doğdu. Rütbesiz ve mülksüz bir adam olan Phanostratus'un oğluydu ve Makedonya karşıtı hatip Himeraeus'un kardeşiydi. Şair Menandros ile birlikte Theophrastus'un okulunda eğitim gördü. Kamu kariyerine MÖ 325 civarında, Harpalus'la ilgili tartışmalar sırasında başladı ve kısa süre içinde topluluk önünde konuşmada gösterdiği yetenekle büyük bir ün kazandı. Phocion'un oligarşi yanlısı partisine mensuptu ve bu devlet adamının ruhuyla hareket etti. Ksenokrates, MÖ 322 civarında metiklere (yabancı sakinler) uygulanan yeni vergiyi ödeyemediğinde ve Atinalılar onu kölelikle tehdit ettiğinde, (bir hikâyeye göre) ancak Dimitrios borcunu satın alıp vergisini ödediğinde kurtuldu. Phocion'un MÖ 317'de ölümünden sonra Kassandros, Dimitrios'u Atina yönetiminin başına getirdi. Bu görevi on yıl boyunca sürdürmüş ve kapsamlı yasal reformlar gerçekleştirmiştir. Atinalılar ona en olağanüstü ayrıcalıkları bahşettiler (daha sonra Atina'dan kovulduktan sonra neredeyse tamamı iptal edildi) ve adına 360'tan fazla heykel dikildi. Ancak Dimitrios, Atinalıların alt sınıfları ve demokratik imtiyaza getirdiği sınırlamalara içerleyen ve onu Makedonya yanlısı kukla bir hükümdardan biraz daha fazlası olarak gören demokrasi yanlısı siyasi gruplar tarafından sevilmedi.

Stephen V. Tracy'ye göre heykellerle ilgili hikâye tarihsel değildir; ayrıca Dimitrios'un daha sonra İskenderiye Kütüphanesi'nin kurulmasında büyük rol oynadığını savunur.

Cassander'in düşmanı Demetrius Poliorkitis'in Atina'yı ele geçirdiği ve Dimitrios'un kaçmak zorunda kaldığı MÖ 307 yılına kadar iktidarda kalmıştır. Yönetiminin son döneminde kendini her türlü aşırılığa bıraktığı iddia edilir ve yılda 1200 talenti yemeklere, partilere ve aşk ilişkilerine harcadığı söylenir. Bergamalı Carystius onun Theognis adında bir sevgilisi olduğunu ve tüm Atinalı gençlerin onu kıskandığını söyler. Sürgüne gönderildikten sonra düşmanları Atina halkını onun ölüm cezasına çarptırılması için ikna etmeye çalışmış, bunun sonucunda da arkadaşı Menander neredeyse kurban gidiyordu. Biri hariç tüm heykelleri yıkıldı.

Dimitrios önce Teb'e, sonra da (Cassander'in MÖ 297'de ölümünden sonra) İskenderiye'deki I. Ptolemaios'un sarayına gitti; bu sarayda uzun yıllar en iyi koşullarda yaşadı ve hatta krallığının yasalarının gözden geçirilmesini ona emanet ettiği söylenir. İskenderiye'de kaldığı süre boyunca kendini esas olarak edebi uğraşlara adadı ve kendi ülkesini her zaman hatırladı.

II. Ptolemaios'un tahta çıkması üzerine Dimitrios gözden düştü (görünüşe göre yanlış aday olan Ptolemaios Keraunos'u desteklemişti), ve Yukarı Mısır'a sürgüne gönderildi. Bir rivayete göre Memphis Sakkara'daki bir heykel ona atfedilmiştir. Zehirli bir yılanın ısırması sonucu öldüğü ve Diospolis Kato'ya gömüldüğü söylenir. Ölümü, MÖ 283 yılından kısa bir süre sonra gerçekleşmiş gibi görünmektedir.

Çalışmaları ve mirası
Edebî eserler
Dimitrios, Attika hatipleri arasında bu ismi hak eden son kişiydi, ondan sonra faaliyetler düşüşe geçti. Hitabetleri Dimosthenis'inkiler gibi yüce olmaktan ziyade yumuşak, zarif ve şık olarak nitelendirilirdi. Büyük bir kısmını muhtemelen Mısır'daki ikameti sırasında kaleme aldığı çok sayıdaki yazısı geniş bir konu yelpazesini kapsıyordu ve Diogenis Laertios'un verdiği liste onun çok geniş bir birikime sahip olduğunu göstermektedir. Kısmen tarihi, kısmen siyasi, kısmen felsefi (örneğin Aisopeia, Ezop Masalları derlemesi) ve kısmen de şiirsel olan bu eserlerin hepsi yok olmuştur. Onun adıyla günümüze ulaşan Üslup Üzerine (On Style; ) adlı eser, MS 2. yüzyılda yaşamış daha geç bir yazarın eseridir.

Eğitim ve sanat
Tragedya gösterileri Atina'da büyük masraflar nedeniyle yapılamaz hale gelmişti. Halka daha az masraflı ve entelektüel bir eğlence sunmak için Homeros ve diğer şiirlerin rapsodistler tarafından sahnede okunmasını sağladı.

Strabon'a göre, Dimitrios, Aristoteles'in okulundaki düzenlemeden esinlenerek İskenderiye Kütüphanesi'nin yeri olan Mouseion'un yaratılmasına ilham verdi. Mouseion'da bir peripatos (üstü kapalı geçit), bir syssition (ortak yemek odası) ve parşömenlerin kategorize edilmiş bir düzeni bulunuyordu.

En eski bilgi kaynağı olan ve yılları arasında yazılmış olan psödepigrafik Aristeas'ın mektubu na (Letter of Aristeas) göre kütüphane ilk olarak Phaleronlu Dimitrios tarafından I. Ptolemaios (MÖ 367 - 283) döneminde düzenlenmiştir. Diğer kaynaklar ise bunun yerine oğlu Ptolemaios II (MÖ 283-246) döneminde oluşturulduğunu iddia etmektedir.

Kültürel referanslar
Diogenes Laërtius
Diogenis Laertios, Ünlü Filozofların Yaşamları ve Görüşleri adlı eserinin bir bölümünü Dimitrios'a ayırmıştır.

Hegel
Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Lectures on the History of Philosophy de Dimitrios için şöyle der: "Dimitrios Falereus ve diğerleri İskender'den] kısa bir süre sonra Atina'da Tanrı olarak onurlandırıldı ve tapıldı." Hegel'in iddiasının tam kaynağının ne olduğu belirsizdir. Diogenes Laërtius bundan bahsetmez.

Görünüşe göre Hegel'in hatası Plütark'ın Dimitrios Falereus'u değil Dimitrios Poliorkitis'i konu alan Dimitrios'un Hayatı (Life of Demetrius) adlı eserini yanlış okumasından kaynaklanmaktadır. Ancak Plutark eserinde Dimitrios Poliorkitis'in Atina'da Dimitrios Falereus'u nasıl fethettiğini anlatır. Daha sonra, eserin 12. bölümünde Plutark, Dimitrios Poliorkitis'e tanrı Dionisos'tan dolayı nasıl onur verildiğini anlatır. Her nasılsa Plutark'ın bu anlatımı sadece Hegel için değil, başkaları için de kafa karıştırıcıydı.

Notlar
Kaynakça
Innes, Doreen (1995) Demetrius: On Style, in Aristotle Poetics, Longinus On the Sublime, Demetrius on Style. Loeb Classical Library. Harvard University Press.
Atıf:
Konuyla ilgili okumalar
Fortenbaugh, W., Schütrumpf, Eckart, (2000), Demetrius of Phalerum: Text Translation and Discussion. Rutgers University Studies in Classical Humanities IX. Transaction Publishers, New Brunswick, NJ.