kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Ebû Dücâne

Ebû Dücâne (Arapça: أبو دجانة, ö.633), İslam peygamberi Muhammed'in sahabesidir. Kütüb-i Sitte'de rivayet ettiği hadisleri yer alan Ebû Dücâne, erken dönem İslam tarihinde daha çok kılıç kullanmadaki ustalığıyla belirgin efsaneleşmiş savaşçı kişiliğiyle tanınır.

Daha çok künyesi olan Ebû Dücâne ismiyle bilinir ki gerçek adı Simak bin Haraşe'dir. Medine'dekiHazrec kabilesinin Saide boyuna mensuptur.

Ebû Dücâne, hicretten sonra Medine'ye yerleşen müslümanların gerçekleştirdiği ilk askeri harekat olan Hamza bin Abdülmuttalib Seferi'ne katıldı. Bu seferde Amr bin Hişam'ın güçleriyle karşılaşılmış ancak Mecdi bin Amr adlı üçüncü bir tarafın müdahalesiyle iki taraf da savaşa girmeden ayrılmıştır.

Hicretten önce Müslüman oldu. Bedir, Uhud ve Hendek muharebelerine ve diğer tüm askerî harekâtlara katıldı. Bu savaşlardaki özellikle de Uhud'taki cengâverliğiyle tanındı. Bu muharebede vücudunu kalkan yaparak peygamberi korumuştur. Ayrıca bu savaşta Hind bint Utbe'yi öldürebilecekken peygamberin kılıcına kadın kanı bulaştırmak istemediğinden bundan vazgeçmiştir.

633 (h. 12) yılında Müseylime'ye karşı yapılan Yemame Muharebesi sırasında ölmüştür.

Kaynakça
Ebû Fükeyhe

Ebû Fükeyhe (Arapçaː أبو فكيهة), İslam peygamberi Muhammed'in sahabelerinden birisidir.

İlk Müslüman olan kişilerden olan Ebû Fükeyhe, Safvan bin Ümeyye'nin kölesiydi. Bu sebeple Mekke dönemindeki diğer köle Müslümanlar gibi ağır işkencelere uğradı. Ebu Bekir tarafından satın alınarak azat edildi. Habeşistan'a hicret eden ikinci gruba katıldı. Buradan da Medine'ye gitmiş, Bedir Muharebesi'nden önce ölmüştür.

Kaynakça
Ebû'l Hayr-ı Rûmî

Ebû'l Hayr-ı Rûmî, Osmanlı müellif.

Hayatı hakkında çok az bilgi olan Ebû'l Hayr-ı Rûmî, Cem Sultan tarafından görevlendirilerek Anadolu'yu dolaşmış ve Sarı Saltuk hakkındaki menkıbeleri derleyerek 1480 yılında Saltuknâme adlı eserini tamamlamıştır. Şükrü Halûk Akalın, bizzat Cem Sultan tarafından görevlendirilmesine dayanarak döneminin önemli kültür ve sanat adamlarından biri olduğu ve Cem Sultan'ın mahiyetinde olduğu çıkarımını yapmaktadır.

Kaynakça
Ebyelil (il)

Ebyelil ili veya Ebcelil ili, Başkurdistan'ın 54 idari biriminden biridir. Yönetim merkezi Askerdir. İsmini Başkurt “Әбйәлил” (Ebyelil) erkek isminden alır.

İl 1930. yılda kuruldu.

Coğrafya
Yüzölçümü — 4289 km² . Ebcelil ili Magnitogorsk'un batısında yer alır.

Nüfus
1 Ocak 2017 nüfus sayımına göre bölge nüfusu 44962 kişidir. 2010 Rusya nüfus sayımına göre etnik yapısı: Başkurtlar % 88.69, Ruslar % 8.6.
Ulaşım
Bölge boyunca Rusya'nın bölge önemi olan R 316 Sterlitamak —Beloret — Magnitogorsk kara yolu geçmektedir.

Magnitogorsk Uluslararası Havalimanı bu ilde yer alıyor.


Kaynakça
Ebva Gazvesi

Ebvâ Gazvesi (Arapça: غزوة الأبواء Gazatu'l Ebva'a) veya Veddan Gazvesi, İslam peygamberi Muhammed'in bir gazasıdır.

Bu sefer, Muhammed'in bir askerî birliğin komutanı olarak çıktığı ilk askerî gazvedir. Miladi Ağustos 623, Hicrî Safer ayının 2'inci yılında gerçekleşen sefer sırasında asıl hedef olan Kureyşli putperestlerle karşılaşılmamış, Ebvâ çevresinde yaşayan Kinane kabilesinin Damraoğulları koluyla bir saldırmazlık antlaşması yaparak yazıya geçirilmiştir. Söz konuşu antlaşma metni tarihçi Muhammed el-Zurkani'ye göre şöyledir:"Bu belge, Allah'ın Resulü Muhammed'in, mallarında ve canlarında kendilerine güvenlik ve güvenlik tesis ettiği Banu Damra'ya aittir. Allah'ın dinine karşı çıkmadıkları sürece Müslümanlardan destek bekleyebilirler. Peygamber onların yardımını ararsa olumlu cevap vermesi de beklenir."Buna göre Damraoğulları, Müslümanlar'ın himayesinde olacak, onlara karşı yapılan askeri hiçbir faaliyete destek vermeyecekler, aksine müslümanlar destek isterse yardıma geleceklerdir. Esasen küçük bir kabileyle yapılan bu antlaşmayı doğubilimci W. Montgomery Watt, peygamber Muhammed'in Kureyş'i muharebe için kışkırtması olarak yorumlamıştır.
Ebû Bekir Şah

Ebu Bekir Şah Tuğluk (1389–1390 yılları arasında hüküm sürdü) Tuğluk hanedanı üyesi Delhi Sultanıdır. Zafer Han'ın oğlu ve Sultan Firuz Şah Tuğluk'un torunuydu.

Gıyâseddin II. Tuğluk Şah'ın öldürülmesinin ardından Ebu Bekir Delhi Sultanlığı'nın başına geçti. Ancak amcası Muhammed Şah da tahtta hak iddia etti. Muhammed Şah, tahtı ele geçirmek için Ağustos 1390'da Delhi'ye saldırdı. Ebu Bekir Ağustos 1390'da yenildi ve Muhammed Şah onun yerine sultan olarak 1390'dan 1394'e kadar hüküm sürdü. Yenilgisinden sonra Ebu Bekir Meerut kalesine hapsedildi ve kısa süre sonra öldü.

Kaynakça
Ebû Ali bin Muhammed

Ebû Ali bin Muhammed (Farsça : ابو علی بن محمد) Gurlu hanedanının meliğidir. 1011 yılında Mahmud Gaznevî tarafından tahttan indirilen babası Muhammed bin Sûrî'nin yerine geçmiştir. Mahmud daha sonra Gur'da İslam'ı öğretmek üzere öğretmenler göndermiştir. O dönemde Müslüman olanlardan biri de Ebû Ali'dir. Putperestlikten İslam'a geçtikten sonra camiler ve medreseler inşa etmeye başlamıştır. Yaklaşık olarak 1035, Ebû Ali, yeğeni Abbas bin Şîs tarafından devrilmiştir.

Kaynakça
Özel


Genel
Ebû Hayyân et-Tevhîdî

Alî bin Muhammed bin Âbbâs el-Bağdadi (923–1023) ( ) aynı zamanda Ebû Hayyân et-Tevhîdî ( ) olarak da bilinir. Arap veya Fars idi ve 10. yüzyılın en etkili entelektüellerinden ve düşünürlerinden birisidi. Yâkût el-Hamevî onu, "edebiyatçıların filozofu, filozofların edebiyatçısı" olarak nitelemiştir. Ancak döneminin tarihçileri tarafından ihmal edilmiş ve görmezden gelinmiştir. Bu ihmal, Yâkût'un Mu'cem el-Udebâ (معجم الأدباء) adlı kitabını yazmasına kadar devam etmiştir. Kitap, esas olarak eTevhidî'nin kendisi hakkında yazdıklarına dayanan Tevhidî'nin biyografik taslağını içeriyordu.

Hayatı
Tevhidî'nin doğum ve ölüm tarihleri konusunda farklı görüşler vardır. Târîh-i Sistan'a göre 923 yılında Bağdat veya Fars yakınlarında doğmuştur. Tevhidî'nin zor bir çocukluk dönemi olmuştur. Tevhid adı verilen hurma satan fakir bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi (bu nedenle soyadını almıştır) ve çocukluğunun büyük bir kısmını kendisine kötü davranan amcasının bakımında yetim olarak geçirmiştir.

Tevhidî, tahsilini tamamladıktan sonra İslam dünyasının çeşitli şehirlerinde katip olarak çalışmıştır. Bilinen son düzenli görevi, 980'den 985'te idam edilene kadar Ebn Sa'dān için çalışmış olmasıdır. Bu dönemde Ebû Süleyman Manteqî Seǰestânî'nin etrafında şekillenen bir edebiyat çevresinin üyesiydi. Çember hakkında bilinenlerin çoğu el-Tevhidî'nin yazıları aracılığıyladır.

Sa'dān'ın idamından sonra Tevhidî'nin düzenli bir katip olarak çalışması söz konusu olmasa da yazmaya devam ettiği görülmektedir. Hayatının son yirmi yılını yoksulluk içinde geçirmiştir. 1009 yılında hayatta olduğu biliniyor ve büyük ihtimalle 1023 yılında Şiraz'da ölmüştür. ve muhtemelen Gazzeli Timoteus'un hayvanlar hakkındaki kitabına dayanan zooloji üzerine bir bölüm içerir.
el-İşârâtü’l-ilâhiyye
el-Muḳābesât
eṣ-Ṣadâḳa ve’ṣ-ṣadîḳ
Aḫlâḳu’l-vezîreyn, İki Bakan'ın Zaafları Üzerine Kitap, döneminin siyasi ve kültürel çekişmelerine dair bir yorumdur.

Kaynakça
Salah NATIJ, "La nuit inaugurale d'al-Imatâ' wa l-mu'ânasa d'Abu Hayyân al-Tawhidi, une leçon magistrale d'adab", Revue Arabica, Vol. 55, No.2, 2008 =
I. Keilani, Abú Hayyán al-Tawhidi (in French), Beirut, 1950.
Ebû Amr bin Alâ

Ebû Amr Zebbân b. el-Alâ' b. Ammâr el-Mâzinî el-Basrî ( ); (689/90-770/71; yaklaşık 70-154 Hicri

Mekke'de doğmuştur. Temim'in bir kolundan gelen İbn el-Alāʼ, Kur'an'ın rivayet zincirinin yedi ana nakledicisinden birisidir. Basra Arapça dilbilgisi filoloji okulunu kurmuştur. Okuma tarzı Nâfi bin Abdurrahman ve Ebu Ma'bed İbn Kesir'in tarzlarından etkilenmiş olsa da, bir dilbilimci olarak olduğu kadar bir okuyucu olarak da tanınıyordu. Memleketi Mekke ve Basra'da Kur'an okuma üzerine yaptığı çalışmaların yanı sıra, Kufan okulunda ve Medine'de bu uygulama hakkında daha fazla bilgi edinmek için de seyahat etmiştir. Yunus bin Habib, Abdulmelik el-Esmaî vardı. El-Esmaî, İbn el-Alâî'ye bin tane gramer sorusu sorulduğunu ve her birine bir örnekle cevap verdiğini rivayet etmiştir. Sîbeveyhi ile hiç tanışmamış olmasına rağmen, Sîbeveyhi Kitab'ında İbn el-Alâ'dan 57 kez alıntı yapar; bunların çoğu İbn Habib ve el-Farahidi'den nakledilmiştir.

Kur'an okuyucusu Al-Duri, İbn al-ʻAlāʼ'nun öğrencisi olan al-Yazīdī'nin öğrencisiydi ve onun okuma yöntemini koruyarak Niftawayh ve Muhammed bin Davud al-Zahiri'ye aktardı. İbn al-ʻAlāʼ, birçok erken dönem Müslüman ileri geleninin çağdaşıydı; kendi deneyimine göre Hasan-ı Basri ve Haccâc bin Yûsuf es-Sekafî'nin Arap dilinin en güzel ve saf konuşmacıları arasında ilk ve ikinci sırada olduğunu belirtmiştir. Suriye valisini ziyaretinden dönüşünde İbn al-ʻAlāʼ bir dizi bayılma nöbeti geçirdi ve 770 yılında (154 Hicri) Kufe'da ölmüş ve aynı şehirde defnedilmiştir.

Kaynakça
Konuyla ilgili yayınlar
Nik Hanan Mustapha, "To What Extent Did Abu 'Amr ibn al-'Ala and al-Kisa`i Adhere to Their Respective Schools of Grammar? An Analytical Study in the Light of the Qur'anic qira`at." Journal of Qur'anic Studies, vol. 10, #1, pg. 202. January 2008.
Ebû'l-Mecd bin Ebî'l-Hakem

Ebu'l Mecd Ibnü'l Ebi'l Hakem Ibn Ubeydullah Ibn Muzaffer b.el-Bahılî' ( ; ö. 1174 MS) Şam, Suriye'de yaşamış, İslam Altın Çağı'nın Endülüslü Arap doktor, müzisyen ve astrologdu.

Nûreddin Mahmud Zengî, Şam'da Bimaristan'ı kurduğunda hastaların tıbbi bakımını Ebû'l-Mecd bin Ebî'l-Hakem'a emanet etmiştir. Tarihçi İbn Ebî Useybia, Ebû'l-Mecd bin Ebî'l-Hakem hakkında şunları belirtir:

Hastanede hastaları muayene eder, durumlarını not alır ve onlara bakmakla görevli hemşireler ve hademelerin huzurunda şikayetlerini dinlerdi. Verdiği tüm tedavi yöntemleri ve reçeteler harfiyen uygulanırdı. Servis turunu bitirdikten sonra, çeşitli bilimsel eserlere danışmak için muhteşem bir şekilde döşenmiş bir salona geçerdi... Orada tüm hekimler ve öğrenciler tıbbi konuları tartışmak için etrafında toplanırdı. Öğrencilerine sorular sorduktan ve servislerde ve kütüphanede yaklaşık üç saat çalıştıktan sonra evine dönerdi."

Kaynakça
Ebû Ca'fer İbnü'l Cezzâr

Ebû Ca‘fer Ahmed b. İbrâhîm b. Ebî Hâlid el-Cezzâr el-Kayrevânî (895–979) ( ), İslam tıbbı üzerine yazılarıyla ünlenen 10. yüzyılda yaşamış Arap Müslüman bir hekimdir. Tunus'un Kayrevan şehrinde doğmuştur. Batı literatüründe adına Aburafar, Ybnezizar ve Abincali gibi farklı şekillerde rastlanır. Bu kitap, İbn Sina'nın kanunlarının bir derlemesi olup, tıp ve felsefenin bir karışımıdır.

Bu, klinik eğitim için tasarlanmış, baştan ayağa bir tıp el kitabıdır. Anatomi ve felsefe içermez. Yazarın kitabının sonuç bölümünde belirttiği gibi, kurs sonrasında yazılmış dersler de bulunmaktadır. Bu, derslerde bulunan tekrarlardan anlaşılabilir. Yazar hastalığı adlandırır, bilinen semptomları listeler, tedaviyi verir ve bazen de prognozu belirtir. Konusuna önem vermek veya entelektüel bütünlük adına alıntıları haklı çıkarmak istercesine, sık sık yabancı yazarların isimlerini kaynak gösterir.

Ahmed Ben Miled, "Tunus'ta On Yüzyıllık Arap Tıbbı Tarihi" adlı eserinde şöyle yazmaktadır:



Bu yazarların kitapları o dönemde Tunus'ta mutlaka mevcut olmalıdır çünkü Tunus, ekonomisinin büyüklüğü ve Akdeniz'in ortasındaki konumu nedeniyle Roma, Atina ve Bizantion ile sürekli temas halinde bulunuyordu.

Kitapları
Kitapları arasında şunlar yer almaktadır: veya Ṭıbbü’l-meşâyiḫ ve ḥıfẓu ṣıḥḥatihim ), uyku bozuklukları üzerine bir kitap, 'unutkanlık ve hafızayı güçlendirme' üzerine bir kitap (Müdâvâtü’n-nisyân ve ṭuruḳu taḳviyeti’ẕ-ẕâkire ), ve ölüm nedenleri üzerine bir kitap (Risāla fī Asbāb al-Wafāh). tedavi yöntemleri, ölüm öncesi ilaçlar, nezle, mide rahatsızlıkları, cüzzam, ayrı ilaçlar, bileşik ilaçlar ve diğer bilim alanlarında (örneğin, tarih, hayvanlar ve edebiyat) başka kitapları da mevcuttur.

Kaynakça
Özel


Genel
Ahmed Ben Miled, Ibn Al Jazzar. Constantin l'Africain, éd. Salambô, Tunis, 1987
Ahmed Ben Miled, Histoire de la médecine arabe en Tunisie, éd. Dar al-Gharb al-Islami, Beyrouth, 1999
Ahmed Ben Miled, Ibn Al Jazzar. Médecin à Kairouan, éd. Al Maktaba Al Tounisia, Tunis, 1936
Dış bağlantılar
Ibn al-Jazzār
Ebû Leheb

Abdüluzza bin Abdülmuttalib ( ; d. 549 – ö. 624) veya bilinen adıyla Ebû Leheb ( ), Abdülmuttalib bin Haşim'in oğlu ve İslam peygamberi Muhammed'in on iki amcasından biridir. Yaşamında İslam dinine ve Muhammed'e çok şiddetli muhalif bir tavır almıştır. Kur'an'da, peygamberler dışında adı geçen nadir kişilerden biridir.

Kendisine, öfkelendiğinde yanakları kızardığı veya ateş gibi parladığı için babası tarafından Ebû Leheb (ateşin babası) lakabı verilmiştir. Asıl künyesi Ebû Utbe'dir. Kıvılcım gibi parlak olduğu rivayet edilir.

Mekke'nin ileri gelenleri arasında yer alan Ebu Leheb, İslam'dan önce Muhammed ile pek iyi anlaşır ve onu pek severdi. Hatta Muhammed'in doğumundan sonra, annesinin sütü yetmediği için, bir süreliğine kendisini Ebu Leheb'in cariyesi olan Süveybe emzirmişti. Ayrıca Ebu Leheb'in oğulları Utbe ve Uteybe, Muhammed'in kızları Rukiyye ve Ümmü Gülsüm ile evlendirilmişti. Ancak Ebu Leheb, İslam geldikten sonra Muhammed'e şiddetle karşı çıktı. Evi Muhammed'in evine yakın olduğundan, yine rivayetlere göre onun evini sık sık taşa tutar veya başkalarına taşlatır, kapısı önüne her çeşit pisliği atar, karısı Ümmü Cemil ile birlikte onun geçeceği yollara dikenler atarlardı. Sure indiğinde hayatta olan Ebu Leheb'in, bu sözleri duymuş olmasına rağmen ölümüne değin iman etmediği ve surenin inişinden yaklaşık 4-5 yıl sonra öldüğü, dolayısıyla Kur'an'ın sözünün doğrulayıcı olduğuna inanılmaktadır.

Ebu Leheb, 624'te gerçekleşen Bedir Muharebesi'ne hasta olduğundan dolayı katılamamış, savaştan sonra çok ağır bir hastalıktan dolayı ölmüş, cesedi bir süre bekletilmiş ve kokuşmaya başlayınca da oğulları tarafından merasim yapılmadan, alelacele Kalib Kuyusu adında bir yere gömülmüştür.

Ayrıca bakınız
Tebbet Suresi
Ümmü Cemil

Kaynakça
Ebû Talib

Ebû Talib veya tam adıyla Abdümenâf bin Abdülmuttalib bin Haşim el-Kureşi (Arapça: أبو طالب بن عبد المطلب, d. 535 - ö. 619), İslam peygamberi Muhammed'in öz amcası ve dördüncü İslam halifesi Ali'nin babasıdır. Abdülmuttalib bin Haşim'in on oğlundan biridir. Muhammed'in, 8 yaşından evlendiği yaş olan 25'e kadar bakımını üstlenmiş ve onu büyütmüştür. Muhammed evlendikten sonra dahi onu koruyup kollamaya hep devam etmiştir. 619'da Mekke'de ölmüştür. Muhammed'i en iyi tanıyanlardan biridir.

Hayatı
Ebû Talib'in, birçok kaynakta İslam peygamberi Muhammed'den 35 yıl önce doğduğu, yani ondan 35 yaş büyük olduğu rivayet edilir. Bu bakımdan 535 civarında doğmuş olması muhtemeldir. Döneminde Kureyş kabilesinde, içine düştüğü maddi bunalımlara rağmen hep sözü dinlenenlerden olmuştur. Muhammed'in babası Abdullah'ın ve diğer amcası Zübeyr'in öz kardeşidir.

Babası Abdülmuttalib'in ölümünden sonra, babasının vazifeleri Ebû Talib'in sorumluluğunda kaldı. Abdülmuttalib, ölümünden önce sekiz yaşında olan ve hem babasını hem annesini kaybetmiş olan Muhammed'in bakımını ve himayesini Ebû Talib'e vasiyet etti. Böylece Muhammed, öz amcasının himayesi üzerinde ve onun evinde yetişti.

Ticaret yılları
Ebû Talib ticaretle uğraşıyordu. Fakat Muhammed'in bakımını üstlendiği dönemde maddi olarak zorluk çekiyordu ve ailesi de kalabalık olduğu için bu sıkıntı biraz uzun sürmüştü. Muhammed 12 yaşlarındayken Ebû Talib, büyük bir kafile ile birlikte ticaret amacıyla Suriye taraflarına gitmeye karar verdi. Yeğenini de şiddetli talebi üzerine yanına aldı.

Kaynaklara göre ticaret kervanı, Suriye topraklarındaki Şam kentinin yakınlarında yer alan ve o dönem Bizans yönetiminde olan Busra adlı bölgeye ulaştı. Oradaki büyük bir manastırda, Bahira adında yaşlı, münzevi ve meşhur bir rahip yaşıyordu. Kervan oraya ulaşınca Bahira, Muhammed'i görmek istediğini söyledi ve Muhammed ile konuştuktan sonra, Ebû Talib'e yeğeninin, gönderileceği İncil'de haber verilen son peygamber olduğunu ve bu çocuğun peygamberlik alametlerine sahip olduğunu söyledi. Sonrasında Bahira, Şam'a gidip ticaret yapmalarının tehlikeli olacağını, çünkü oralarda son peygamberden haberleri olan bazı Yahudilerin veya Romalıların olduğunu, dolayısıyla çocuğun iyi korunması gerektiğini ekledi.

Söylenenlere göre, yeğeni Muhammed'i en zor şartlarda savunmasına rağmen Arap kabile reislerinin gururları ve atalarının yoluna bağlı olma zaafları yüzünden İslamiyet'i kabul ettiğini açıkça söyleme cesaretini gösterememiştir.

Ayrıca Ebû Talib'in, sırf yeğeni Muhammed ve ona inananları korumak için İslam'ı kabul ettiğini açıkça belirtmediği, inancını gizlediği ve sonuç olarak Müslüman olduğu da söylenmektedir.

Çağdaş kültürdeki yeri
1976 yılı yapımı, İslam Çağrı filminde İngiliz aktör André Morell tarafından canlandırılmıştır.
2015 yılı yapımı, Peygamber Muhammed filminde İranlı aktör Mahdi Pakdel tarafından canlandırılmıştır.

Ayrıca bakınız
Bahira
Ebû Leheb
Ali
Hüzün Senesi

Kaynakça
Ebû Yûsuf

Ebû Yûsuf Yâkûb İbn-i İbrâhîm-i Ensâri (Ar. 731-798) Hanefî fıkıh ve hadis bilgini.

Kûfe şehrinde doğan Ebu Yusuf, Ebu Hanife'nin öğrencilerindendir. Daha sonraları kendisine Ebu Hanife'nin diğer öğrencisi olan Muhammed bin Hasan eş-Şeybanî ile birlikte imameyn (Ar. , iki imam) denilmiştir. Hanefîlik mezhebinin kurulmasında ve gelişmesinde büyük rol oynamış Ebu Yusuf, aynı zamanda uzun yıllar kadılık yapmıştır. Abbasiler döneminde yaşamış olan Ebu Yusuf, tanınmış Abbasi halifesi Hârun Reşid zamanında da kadılık yapmıştır. Ebu Hanife'den önce İbn-i Ebî Leylâ'dan da ders aldığı gibi, Malik bin Enes'ten de hadis öğrenmiştir. Ebu Hanife gibi re'y ve kıyasa özel bir önem verdiği gibi yöresel örfleri de büyük oranda dikkate alırdı.

Eserlerinden bazıları
Er-Reddü Alâ Malik İbn-i Enes
Er-Reddü Alâ Siyer-i Evzâî
İhtilaf-u Ebu Hanife ve İbn-i Ebi Leyla
Kitâbü'l-Harâc

Kaynakça
Ebû Ubeyde bin Cerrâh

Ebu Ubeyde bin Cerrāh (583 - 639; Arapça: أبو عبيدة عامر بن عبدالله بن الجراح Ebū ‘Ubeydeh ‘Âmir bin ‘Abdullāh bin el-Cerrah), İslam peygamberi Muhammed'in sahabelerinden ve cennetle müjdelenmiş on sahabeden biridir. İslam tarihinde yeri önemlidir ve Ömer'in halifeliğinde ordu komutanlığı yapmıştır.

Ebu Ubeyde, 583 yılında tüccar bir ailede dünyaya geldi. Ailesi Kureyş'e bağlı Beni Haris kabilesine mensuptu. İslam'dan önceki yaşamında Kureyş'te saygıdeğer bir kişiydi, cesareti ve tevazusuyla ünlüydü.

611 yılında yakın arkadaşı Ebu Bekir vasıtasıyla Muhammed'le temas kurdu ve Müslüman oldu. 622 yılında Mekke'den Medine'ye yapılan hicrete katıldı ve burada Muhammed tarafından Sa'd bin Muaz ile kardeş ilan edildi. Ebu Ubeyde'nin ilk savaşı Bedir Savaşı oldu ve bu savaşta babası Abdullah bin Cerrah paganların ordusundaydı. O babasına saldırmaktan çekinse de babası ona saldırdı ve mücadelede babasını öldürdü.

Kur'an'da bu konudan şöyle bahsetmektedir:

"Allah'a ve ahiret gününe iman eden hiçbir topluluğun, babaları, oğulları, kardeşleri yahut kendi soy-sopları olsalar bile, Allah'a ve peygamberine düşman olan kimselere sevgi beslediğini göremezsin. İşte Allah onların kalplerine imanı yazmış ve onları kendi katından bir ruh ile desteklemiştir. Onları, içlerinden ırmaklar akan ve içlerinde ebediyen kalacakları cennetlere sokacaktır. Allah onlardan razı olmuş, onlar da Allah'tan razı olmuşlardır. İşte onlar, Allah'ın tarafında olanlardır. İyi bilin ki, Allah'ın tarafında olanlar kurtuluşa erenlerin ta kendileridir." Mücadele Suresi, 22

625 yılında ikinci muharebesi Uhud'a katıldı. Burada Halid bin Velid yönetimindeki Kureyş ordusu Müslümanlara arkadan saldırmış, Müslümanlar zafer içinde bozgun yaşamıştı, Müslümanların çoğu ganimet için savaş meydanını terk ederken, Ebu Ubeyde, İslam Peygamberi Muhammed'e sadık kalmış ve bulunduğu mevziyi terk etmemişti. Muhammed'in yakın korumalığını yaptı ve Muhammed'in yanağına batan zırh parçalarını çıkarırken iki ön dişini kaybetti. Mekke'nin Fethi esnasında İslam peygamberi Muhammed onu merkezdeki kuvvetlerin komutanlığına getirmiştir.

Hudeybiye Antlaşması'nın taraflarından biri oldu ve daha sonra Hayber'in fethine katıldı. İslam peygamberi Muhammed'in ölümünden sonra Ebû Bekir ve Ömer tarafından halife olarak biat edilmek istense de bu göreve Ebû Bekir'in lâyık olduğunu söyleyerek teklifi kabul etmedi. Yermük Muharebesi'ne katılan ve savaş esnasında Halife Ömer tarafından Halid bin Velid'in yerine başkomutan tayin edilen Ebu Ubeyde, Şam'ın ele geçirilmesiyle görevine başladı. Daha sonra da ele geçirilen yerlerin bulunduğu bölgenin valisi oldu. Görevi başındayken yakalandığı veba hastalığından dolayı 639 yılında öldü.

Kaynakça
Ebû Mansûr el-Herevî

Ebu Mansur Muvaffak Haravi 10. yüzyılda yaşamış İranlı bir hekimdir. Samanîler döneminde Herat'ta yaşamış; ülkesinin yanı sıra Hindistan'ı da dolaşarak tıp konusunda ayrıntılı bilgi edinmiştir.

Sodyum karbonat ile potasyum karbonatı birbirinden ayıran Ebu Mansur'un arsenik oksit, bakır(II) oksit ve antimon hakkında da bilgisi olduğu düşünülmektedir.
Ebû Saîd Gürgânî

Ebu Said Zarir Gürgani (? - 845)(Farsça: ابوسعيد ضرير گرگانی), kısaca Gürgani, 9. yüzyılda İran'da yaşamış Fars matematikçi ve astronomdur. Meridyen çizimi üzerinde geometrik sorunları konu alan bir tez yazdı.

Kaynakça
H. Suter. Mathematiker (12, 1900).

Ayrıca bakınız
İranlı bilim insanları listesi
Ebû Said el-Hudrî

Ebu Said Hudri (Arapça: سعد بن مالك بن سنان الخزرجي الخدري‎, Sa'd ibn Mâlik ibn Sinan el-Hazracî el-Hudrî), künyesi Ebu Said, Medine'nin yerlilerinden Ensari ve İslam Peygamberi Muhammed'in en genç sahabelerinden biri. M 625 senesindeki babası Mâlik ibn Sinan'ı kaybettiği Uhud savaşına çok genç olduğundan katılamamış, sonraki seferlere katılmıştır. Ümeyyed Halifesi Muaviye'yi ziyaret için bir kere Şam'a seyahati dışında hayatı boyunca Medine'de kalmıştır. Sonradan H 64/M 683'te Ümeyyed ordusuna karşı Medine'li arkadaşları ile Harra Muharebesinde şehrin müdafasına katılmıştır. Değişik kaynaklara göre ölüm tarihi 63/682, 64/683, 65/684 veya 74/693 değişmektedir. Ebu Said Hudri en çok Hadis rivayet eden sahabelerden biridir. Bir sayıma göre 1170 rivayeti vardır ve böylece yedinci en verimli hadis rivayet eden sahabedir. Şii müslümanlar hadislerini doğrudan reddetmezler, ancak rivayetlerini diğer kaynaklar ile karşılaştırırlar.

Ayrıca bakınız
Sünnet

Kaynakça
Ebû Yezîd Makhlâd Keydâd en-Nukkarî

Ebû Yezîd Makhlâd Keydâd en-Nukkarî, (Tam adı: Ebu-Yezid Mâkhlad/Mukhallad ibn Keyrâd en-Nukkarî; Arapça: , Abū Yazīd Maẖlad Kaydād an-Nukkārī) (883 - ö. 19 Ağustos 947), Fâtımîler'e karşı, günümüz Tunus hudutları içerisinde kalan İfrîkiya'da 928 yılında düzenlenen Nukkarî-İbâzî isyânının önderi idi. Çoğu tarihçilere göre Zanâta Federasyonu'ndan Berberî-Bânû İrfân kabilesine mensuptu.

Kaynakça
Ebû Maşer el-Belhî

Ebu Ma'şer el-Belhi (785 ?, Belh - 886 Irak) 8. ve 9. Yüzyılları arasında yaşamış Fars astronom. Batı dünyasında Albumasar diye bilinir.

Doğum tarihi kesin bilinmemekle beraber 785 yılında Belh'te doğduğu tahmin edilir.
Tam adı Ebu Ma'şer Cafer ibn Muhammade el-Belhi dir. Med cezir olayını keşfeden ilk kişidir.

Kaynakça