Gaius Musonius Rufus

Gaius Musonius Rufus ( ; ), MS 1. yüzyılda yaşamış bir Romalı Stoacı filozoftu. Nero'nun hükümdarlığı döneminde Roma'da felsefe dersleri verdi ve bu nedenle MS. 65'te sürgüne gönderildi; ancak Galba döneminde Roma'ya geri dönebildi. MS. 71 yılında Vespasian diğer tüm filozofları şehirden sürgün ettiğinde Roma'da kalmasına izin verildi, ancak sonunda yine de sürgüne gönderildi ve ancak Vespasian'ın ölümünden sonra geri dönebildi. Derslerinden derlenen alıntılardan oluşan bir derleme günümüze kadar ulaşmıştır. Ayrıca Epiktetos ve Dio Chrysostom'un öğretmeni olmasıyla da hatırlanır.

Yaşamı
Capito adında bir Romalı equites'in oğlu olan Musonius Rufus, MS. 20–30 civarında Etrürya'daki Volsinii'de doğdu. Nero döneminde, Stoa felsefesini öğrettiği Roma'da zaten ünlüydü. Nero'nun zulmüne karşı çıkan Stoacı Muhalefet ile ilişkilendirildi. Rubellius Plautus, Nero tarafından sürgüne gönderildiğinde (MS. 60), onun peşinden sürgüne gitti. Plautus'un ölümünden sonra (MS. 62) Roma'ya döndü; ancak Stoacılığı uygulaması ve öğretmesi nedeniyle Nero'nun sarayında şüphe ve hoşnutsuzluğun hedefi haline geldi ve buna bağlı olarak, Pison komplosuna katıldığı yönündeki uydurma bir suçlamayla Gyaros adasına sürüldü (MS. 65). Gyaros adası “sert ve insan kültüründen yoksun” bir yerdi ; ancak Musonius burada hayatta kalmayı başardı ve küçük bir filozoflar topluluğu kurdu. Dokuzuncu konuşmasında sürgünde geçirdiği döneme özellikle değinerek, Stoacılığın uygulayıcısı için bu sürgünün avantajlarına dikkat çekti.

Galba döneminde (MS. 68) geri döndü. Vespasian'ın generali Marcus Antonius Primus, Roma'ya doğru ilerlerken (MS. 69), Vitellius'un zafer kazanan generale gönderdiği elçilere katıldı ve bu generalin askerlerinin arasına karışarak barışın nimetleri ve savaşın tehlikeleri hakkında vaazlar verdi, ancak kısa süre sonra susturuldu. Vitellius'un fraksiyonu üstünlük kazandığında, Musonius, Barea Soranus'u kınamış olan Stoacı filozof Publius Egnatius Celer'i suçlayabildi ve onun mahkum edilmesini sağladı. Musonius'un en ünlü öğrencisi Epiktetos'a ders verdiği dönem de muhtemelen bu zamanlara denk gelmektedir. Musonius, Roma'da o kadar büyük saygı görüyordu ki, diğer filozoflar şehirden sürgün edildiğinde (MS. 71) Vespasian onun Roma'da kalmasına izin verdi, ancak sonunda yine de sürgüne gönderildi (muhtemelen MS. 75 civarında) ve ancak Vespasian'ın ölümünden sonra (MS. 79) geri dönebildi. Ölümüne gelince, Pliny'nin damadı Artemidorus'tan bahsettiği MS. 101 yılına kadar hayatta olduğunu biliyoruz.

Yazıları
Musonius'un yayınlanmak üzere herhangi bir eser yazıp yazmadığı bilinmemektedir. Felsefi görüşleri, iki öğrencisi tarafından derlenmiştir. Lucius adlı bir kişi tarafından derlenen Söyleşiler (Discourses) adlı bir derleme, Stobaeus tarafından korunmuş olan 21 uzun alıntının temelini oluşturmaktadır. İkinci bir derleme ise Pollio adlı bir kişi tarafından hazırlanmıştır; bu derleme kaybolmuştur, ancak bazı parçaları sonraki yazarların alıntılarında günümüze ulaşmıştır.

21 konuşmanın başlıkları (Cora Lutz baskısı) şöyledir:

Bir Sorun İçin Çok Sayıda Kanıt Sunmaya Gerek Yoktur
İnsan Erdem Eğilimi ile Doğar
Kadınlar da Felsefe Çalışmalıdır
Kız Çocukları Oğullarla Aynı Eğitimi Almalı mı?
Hangisi Daha Etkilidir, Teori mi Pratik mi?
Eğitim Üzerine
Zorlukları Küçümsemek Gerekir
Kralların da Felsefe Çalışması Gerekir
Sürgün Bir Kötülük Değildir
Felsefeci, Kişisel Zarar Nedeniyle Kimseyi Dava Eder mi?
Bir Felsefeci İçin Hangi Geçim Yolu Uygun?
Cinsel Zevkler Üzerine
Evliliğin Başlıca Amacı Nedir?
Evlilik, Felsefeyi Arayışta Bir Engel midir?
Doğmuş Her Çocuk Yetiştirilmeli mi?
Her Koşulda Ebeveynlere İtaat Etmek Zorunlu mu?
Yaşlılık İçin En İyi Yol Arkası Yiyeceği Nedir?
Yiyecek Üzerine
Giyim ve Barınma Üzerine
Mobilya Üzerine
Saç Kesimi Üzerine

Felsefesi
Öğrencisi Epiktetos'un felsefesiyle birçok açıdan örtüşen felsefesi, güçlü pratik eğilimiyle öne çıkmaktadır. Herkesin benimsemesini istediği felsefe, sadece sözlerden, öğretilerden ya da okuldan ibaret değildir; aksine, herkesin kendi düşüncesi ve uygulamasıyla kendisi için izleyebileceği bir felsefedir. Yine de bir filozofun, filozof cüppesini giymesini, saçlarını uzatmasını ve genel toplumdan uzaklaşmasını uygun bulur. Felsefesi tamamen yaşamın yürütülmesine ilişkin kurallardan oluşur; tüm bilgi, eyleme hizmet etmelidir. ancak aynı zamanda sofistlerin kibirini besleyen sayısız dogmaya da tiksintisini dile getirir. Stoacıların fiziksel öğretilerine çok az önem verir; tanrılar için hiçbir şey belirsiz ya da bilinmez olamayacağına göre, tanrıların akıl yürütmeye gerek duymadan her şeyi bildiklerini savunur. Akılcı ruhun ( ) özgürlüğünü şiddetle savunur. Bu nedenle felsefeyi zihinsel bir şifa sanatı olarak görür ve erdemin uygulanmasına büyük önem verir; ilkelere uymaktan ziyade uygulamayı tercih eder.

Doğaya uygun bir yaşam, sosyal ve dostane duygular ile mizaçtan ve doğanın temel ihtiyaçlarını basitçe karşılayacak olanla yetinmekten ibarettir.

Notlar
Konuyla ilgili okumalar
Çeviriler
Cora Lutz, (1947), Musonius Rufus: "The Roman Socrates". Yale University Press (New Haven), Oxford University Press (London). [Yunanca metin ve İngilizce çevirisi karşılıklı sayfalarda yer almaktadır.]
Cora Lutz, (2020), Musonius Rufus, That One Should Disdain Hardships: The Teachings of a Roman Stoic. Gretchen Reydams-Schils'in Önsözüyle. Yale University Press. .
Cynthia King, (2011), Musonius Rufus: Lectures and Sayings. William B. Irvine tarafından düzenlenmiştir. CreateSpace. .

Araştırmalar
J. T. Dillon, (2004), Musonius Rufus and Education in the Good Life: A Model of Teaching and Living Virtue. University Press of America.
L. Dottarelli, (2015), "Musonio l'Etrusco. La filosofia come scienza di vita", Annulli Editori .
Dış bağlantılar
Diotima, Philosophers on the Role of Women
International Vegetarian Union: C. Rufus Musonius
Musonius Rufus entry in the Internet Encyclopedia of Philosophy
Online edition of Lectures and Fragments