Daegu

Daegu ( , hanja: 大邱), resmî adıyla Daegu Metropol Şehri ( , hanja: 大邱廣域市; Latin alfabesi ile Daegu Gwangyeoksi), Güney Kore'nin güneydoğusunda yer alan bir metropol şehridir.

Daegu, 2012 yılı itibarıyla yaklaşık 2,5 milyonluk nüfusuyla ülkenin dördüncü büyük şehridir, Seul, Busan ve İncheon'dan sonra gelmektedir. Şehir, tarihsel olarak Güney Kore'nin önemli sanayi merkezlerinden biri olmuş, özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısında tekstil üretimiyle öne çıkmıştır.

Ancak 1970'li yıllardan itibaren sanayideki dönüşüm ve tekstil sektörünün gerilemesi, şehirde nüfus artış hızının yavaşlamasına neden olmuştur. Günümüzde Daegu, sanayi, eğitim, tıp ve kültür alanlarında bölgesel bir merkez olma özelliğini devam etmektedir.

Tarihçe
Arkeolojik araştırmalar tarih öncesi "Mumun Seramik Dönemi"nde (yaklaşık MÖ 1500-300) dönemlerinde) Daegu civarında çok sayıda yerleşkeler ve büyük önemli dolmen mezarlar olduğunu göstermiştir. Antik çağlarda, günümüzde Teagu bölgesi olarak bilinen araziler Jinhan adı verilen bir konfederasyona bağlı idi. Tarihten önceki "Üç Kore Proto-Krallığı" çağlarında Teagu bölgesinde bir siyasi küçük krallık ve etrafı süslü kasaba merkezli olan Dalgubeol bulunduğu belgelenmiştir. Bu küçük krallık M.S. 5. yüzyılda Silla Krallığı'na katılmıştır. MS 7. yüzyılda "Silla Krallığı" Çin'deki Tang Hanedanı İmparatorluğu desteği ile Kore Yarımadasını birleştirmesi ile Daegu Kore krallığının bir parçası oldu.

MS 892-936'da Kore yine üç krallığa bölündü ve Daegu "Hubaekje Krallığı"'na bağlandı. 927'de kuzey Daegu'da yapılan "Gong Dağı Savaşı"'ndan sonra Daegu "Goryeo Krallığı"'na katıldı. Daegu'da bu savaşın anısına birçok mevki isimleri bulunmaktadır. Bu savaşa katılan ve sonradan Goryea Kralı olan general Wang Geon adına kuzey Teagu'da bir anıt bulunmaktadır. Bu krallık döneminde önemli bir tarihsel Kore belge/kitabı olan Tripitaka Koreananın ana kopyası Teagu'daki "Buinsa Tapınağı"nda saklanmakta idi. Sonra Kore Yarımadasını ellerine geçiren Moğol orduları 1254'te bu tapınağı ellerine geçirip talan etmişlerdir. Bu kitabın birinci baskısı bu talan sırasında tahrip edilip kaybolmuştur.

Geryong Krallığı'nın Joseon Krallığı döneminde Daegu Seul ile Busan arasınadaki tarihsel Büyük Yeongnam Yolu ile diğer bir anayol olan Gyeongju-Jinju yolu ile kavsak merkezi olup önemli bir ulaşım merkeziydi. Teagu 1601'de geleneksel Kore'nin sekiz ilinden biri olan Gyeongsang-do ilinin merkezi oldu. Daegu şehri bu yerel idare önemini 1896'da Kore'de il idare sistemi kurulunca da Kuzey Gyeongsang ilinin merkezi olma görevinde devam etti.

Daegu'daki önemli düzenli çarşı/pazarlar Joseon dönemi sonlarına doğru önem kazandı. Bunlarda günümüze gelen en önemlisi Yangnyeongsi bitkisel eczalar çarşısıydı ve bu çarşı günümüzde de önemini korumaktadır. Bu pazar/çarşıya Kore'ye komşu ülkelerden tüccarlar çekmekteydi. Japonya'dan gelen tüccarlar Nandong Nehri üzerinden gelmekte ama Teagu'ya girmelerine izin verilmemekteydi. Bu nedenle Japon tüccarlar istedikleri Kore mallarını satın almak için Koreli aracılar tutuyordu.

19. yüzyılın sonlarında Kore pazarları yabancılara açıldı. 1890'lı yıllar sonlarında birçok Japon tüccar ve işçi Daegu'ya gelmeye başladı. Japonların baskısı ile 1895'te Daegu'da Kore'nin ilk modern posta merkezi açıldı. Daegu, 19. yüzyıl sonlarında yine Japon baskısı altında yapılan Gwangju Reformları arasında inşa edilen ve Kore'nin ana ulaşım omurgası olan Seul-Busan demiryolu hattı üzerinde önemli bir demiryolu merkezi oldu. Bu nedenle birçok Japon tüccar ve işçi Daegu'ya yerleştiler.

1905'te Daegu şehir surları imarlaşma kapsamında neredeyse tamamen yıkıldı. Günümüzde bu şehir surlarından sadece Birinci Yeongmam Kapısı Dalseong Parkı'nda ayakta durmaktadır. Fakat şehirdeki sokaklar bu surlarının anısını taşımaktadır [örneğin eski yıktırılan surlar yerine açılan Döngseongno (doğu surları sokağı) ve Bükseongno (kuzey surlar sokağı)].

1904-1905 Rus-Japon Savaşı'nda Kore iki büyük savaşan devlet arasında kalmıştı. 23 Şubat 1904'te Japon-Kore Temel Protokolü (Birinci Japon Kore Antlaşması) ile 17 Kasım 1905'te Eulsa Antlaşması ile Kore, Japonya'nın himayesi altına girdi. 1910'da Japonya tarafından ilhak edildi. Bu durum üzerine şehrin Koreli yerlileri Kore'nin Japonlardan bağımsızlık kazanma çabalarına katkı sağladılar. Örneğin 1919'da Daegu'da Japonlara karşı her birine 23.000 kişinin iştirak ettiği dört büyük miting yapıldı. Japonya'ya bağlanma döneminde Daegu'da hem özel sektöre hem de kamuya ait birçok okul ve kolej açıldı. Bunlar arasında önce Daegu Normal Öğretmen Okulu olarak kurulan, daha sonra 1945 yılında Kyungpook Ulusal Üniversitesi olan okul da bulunmaktadır.

1945'te Japonya idaresinin sona ermesinin ardından Daegu şehri karışmaya başladı. İlk Amerikan USAMGİK askeri idaresi ve sonraki birinci cumhuriyet idaresi altında Daegu siyasal ve sosyal karışıklıkların merkezi oldu. 1940'lı yılların sonunda Daegu ve Kuzey Gyeongsang civarlarında çok ciddi ve sık gerilla ve eşkıyalık hareketleri görüldü. Şehir Jeolla'daki çatışmalar dolayısıyla büyük sayıda mülteci çekti. 1 Ekim 1946'da Bahar Ayaklanması çıktı ve çok sayıda köylü ve öğrenci polisle büyük çatışmalara girişti. Sonradan Ekim Ayaklanması olarak da adlandırılan polisin üç öğrencinin ölümüne sebep olması nedeniyle ortaya çıkan polis-öğrenci çatışmalarında 38 polis öldürüldü. 19 Ekim 1948'de Yeosu adasında solcu ve hükûmet karşıtı askerlerin harekete geçmesiyle başlayan Yeosu-Suncheon İsyanı'na ertesi ay Daegu'dan birçok grup katıldı. Bu isyan hükûmet güçleri tarafından bastırıldı, 439 ila 2000 arası sivil öldürüldü.

Kore Savaşı başlarında Daegu, Güney Kore ordusu ve Amerikan ordusunun güneye çekilip kurdukları Pusan Çemberi içinde kalmıştı. Daegu yakınlarında Kuzey Kore ordusu ile Nakdong Nehri kıyılarında çok ağır çarpışmalar yapıldı. Kuzey Kore birliklerinin Nankong Nehri'nin geçmelerini önlemek için Daegu Nehri civarında yapılan bu seri muharebelere bütünüyle "Daegu Muharebesi" adı verilmektedir.

Daegu Pusan Çemberi içinde kaldığı için Kuzey Kore ordusunun işgaline uğramadı. Fakat Kore Savaşı'nın başından sonuna kadar rejimin aleyhinde tarlarının ele geçirilmesi Daegu'daki karşıt güçlerin de siyasi katliamlarla ortadan kaldırılmasına neden oldu.

20. yüzyılın ikinci yarısında şehir özellikle tekstil sanayinin ve diğer imalat sanayiinin gelişmesi ile çok hızlı büyüme gösterdi ve şehir nüfusu Kore Savaşı'nın 1953'te sona ermesinden sonra 10 kat arttı. Daegu şehri ve bölgesi Güney Kore'de 1963-1979 yılları arasında uzun müddet askeri diktatörlük rejimi kurucusu ve idarecisi General Park Chung-hee'nin muhafazakâr ana politikasının merkeziydi. Bu nedenle şehir merkezi hükûmetten çok büyük siyasi ve ekonomik destek gördü. Günümüzde de Daegu Güney Kore'de muhafazakâr siyasi güçlerin ve muhafazakâr sağcı siyasal akımların ve siyasal partilerin merkezi olma niteliğini korumaktadır.

Daegu Şubat 1960'ta o yıl ki şikeli cumhurbaşkanı seçiminden önce büyük siyasi mitinglere ve halk hareketlerine sahne oldu.

1980'li yıllarda Daegu şehri "Doğrudan Doğruya İdareli Şehir (Jikhalsi) statüsü kazandı ve etrafındaki il bölgesinden ayrı olarak idare edilmeye başlandı. 1995'te bağımsız şehir yerel idaresine "Metropol Şehir (Gwangyeoksi)" unvanı verildi.

18 Şubat 2003'te Daegu Metrosu'nda bir kundaklama olayı yaşandı. Daegu Metrosu yangını olarak da bilinen olayda, Jungangno istasyonunda duran bir trende akli dengesi yerinde olmayan Kim Dae-han isimli vatandaş tarafından, içinde yanıcı madde bulunan iki süt kutusunun tutuşturulması ve alevlerin ikinci trene doğru yayılmasıyla ortaya çıkan büyük yangında 192 yolcu hayatını kaybetti .

Coğrafya
Daegu Kore yarımadasının Güney Kore'ya ait kısmının güneydoğusunda, en yakın deniz kıyısından yaklaşık olarak 80' km uzaklıkta yer alan karasal bir şehirdir.

Şehir Yeongnam bölgesinin merkezi ovasında bulunan Daegu Havzası adı verilen ovalık bir geniş vadide bulunmaktadır. Şehrin etrafında tepelik araziler vardır. Şehrin kuzeyinde Palgong tepesi; güneyinde Biseelul tepesi; doğusunda Gaya tepesi ve batısında çok daha düşük rakımlı tepelik arazi bulunmaktadır. Şehrin yakınından Gyeongsang'da Nakdong Nehri ve onun yan akarsuyu olan Geumho Nehri geçmektedir. ve en yüksek ısı 40.0 °C olmuştur.

Şehrin güneşli ve yazları sıcak havası Daegu'da elma bahçeciliğinin gelişmesi için ideal iklim olup şehir etrafında elam bahçelerinin kurulmasına neden olmuştur. Daegu'da yetiştirilen kaliteli elmalar dolayısıyla şehir "Elma Şehri" olarak tanınmaktadır.



Yönetim bölümleri
Daegu yerel yönetim bölümleri 7 semt (gu) ve 1 ilçeden (gun) oluşmaktadır:

Jung Gu (중구, 中區) – merkez semti
Dong Gu (동구, 東區) – doğu semti.
Seo Gu (서구, 西區) – batı semti
Nam Gu (남구, 南區) – güney semti
Bük Gu (북구, 北區) – kuzey semti
Suseong Gu (수성구, 壽城區)
Dalseo Gu (달서구, 達西區)
Dalseong Gun (달성군, 達城郡)


Ekonomi
Daegu imalat sanayisinde merkezi konumda bulunan bir şehridir. 1960'lı yıllarda Güney Kore'nin tekstil üretim merkezi haline gelmişti. 1970'li yılların başından itibaren Çin'in tekstil üretim ve ihracatı alanında büyük ilerlemeler göstermesi ve 1978'de Güney Kore'deki ekonomik reformların sonucu olarak şehir ve sanayileri büyük bir ekonomik buhran içine girmiş ve şehrin ekonomik durumu gerileme göstermiştir. Günümüzde Daegu'da yine önemli imalat sanayi olarak tekstil sanayi, metal sanayi ve makine sanayi bulunmaktadır. Şehirde Daegu Bankası, Korea Delphi, Hwasung Corp. ve DaeguTec gibi büyük şirketlerinin merkezleri bulunmaktadır.

Şehir bazı önemli Güney Kore şirketinin kuruluş merkezi olarak isim yapmıştır. Ünlü Güney Kore elektronik şirketi Samsung 1938'de bu şehirde kurulmuş ve idare merkezi 1947'de Seul'e taşınmıştır. Şehrin batısında ve güneyinde imalat sanayii birimlerinin yerleşik olduğu Seongseo Sınai Kompleksi, Batı Daegu Sınai Kompleksi ve Daegü Tekstil Boya Sınai Kompleksi adlarını taşıyan büyük sanayi merkezleri bulunmaktadır.

Güney Kore merkezi ve yerel idareleri, neoliberal teorilere uygun olarak içindeki sınai ve ticari kurumları kamu kontrolünden ve vergilerinden arındıran "Daegu-Gyeongbuk Serbest Ekonomik Bölgesi" adli bir ekonomik bölge kurmuştur ve bunun yerli ve yabancı yatırımcı çekmesini beklemektedir. Diğer taraftan Ağustos 2008'den itibaren kamu kurumları moda tekstil-konfeksiyon ile yüksek-teknoloji sektörlerine yüksek teşvikler sağlamaktadırlar. Bunların Deagu'nun buhranına ne kadar etkili olduğu ve olacağı tartışmalıdır.

Şehrin 2010 yılı kişi başına GSMH'si USD$18,887 olup bu Güney Kore şehirleri arasında en düşük yıllık kişi başına millî hasıladır. 2010 yılında Daegu'nun bölgesel GSYH değeri $5,387 milyon olup, aynı yıl reel GSYH büyüme hızı %7.2'ye yetişmiştir.

Daegu 2003'te Yaz Universiade oyunlarına ve 2011 Dünya Atletizm Şampiyonası'na ev sahipliği yapmıştır. Güney Kore ve Japonya'nın ortaklaşa düzenlediği 2002 FIFA Dünya Kupası'nda dört maça ev sahipliği yapmış ve Türkiye A Millî Futbol Takımı, 29 Haziran 2002 tarihinde Daegu Stadyumu'nda oynanan üçüncülük maçında Güney Kore'yi 3-2 yenerek Dünya üçüncüsü olmuştur.

Kardeş şehirler
Daegu şehrinin resmî kardeş şehirleri aşağıdaki gibidir:


Atlanta, Georgia, ABD (1981)
Almatı, Kazakistan (1990)
Qingdao, Çin (1993)
Minas Gerais, Brezilya (1994)
Hiroşima, Japonya (1997)
Sankt-Peterburg, Rusya (1997)
Filibe, Bulgaristan (2002)
Taipei, Tayvan (2010)
Natal, Brezilya (2012)


Resimler



Kaynakça
Dış bağlantılar
Resmî şehir websitesi
Daegu : "Korea Tourism Org" websitesinde Daegu
Şehir otobüs hatları ve tarifeler