kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Amphisbaena fuliginosa

Amphisbaena fuliginosa, Amphisbaena cinsine bağlı bir sürüngen türüdür.

Konuyla ilgili yayınlar
Linnaeus, C. Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Amphisbaena filiformis

Amphisbaena filiformis, Amphisbaena cinsine bağlı bir sürüngen türüdür.

Konuyla ilgili yayınlar
Ribeiro, Síria; Jerriane O. Gomes, Helder Lúcio Rodrigues Da Silva, Carlos Eduardo D. Cintra, Nelson Jorge Da Silva Jr. A new two-pored species of Amphisbaena (Squamata, Amphisbaenidae) from the Brazilian Cerrado, with a key to the two-pored species of Amphisbaena.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Amphisbaenidae

Amphisbaenidae, Amphisbaenia alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.

Taksonomi
Amphisbaenidae familyasına bağlı cinsler (2022):

Amphisbaena - Linnaeus, 1758
Ancylocranium - Parker, 1942
Baikia - Gray, 1865
Chirindia - Boulenger, 1907
Cynisca - Gray, 1844
Dalophia - Gray, 1865
Geocalamus - Günther, 1880
Leposternon - Wagler, 1824
Loveridgea - Vanzolini, 1951
Mesobaena - Mertens, 1925
Monopeltis - A. Smith, 1848
Zygaspis - Cope, 1885


Kaynakça
Dış bağlantılar
Amphisbaenia

Amphisbaenia, Squamata takımına bağlı bir sürüngen alttakımıdır.

Taksonomi
Amphisbaenia alttakımına bağlı familyalar (2022):

Amphisbaenidae - Gray, 1865
Bipedidae - Taylor, 1951
Blanidae - Kearney, 2003
Cadeidae - Vidal and Hedges, 2007
Rhineuridae - Vanzolini, 1951
Trogonophidae - Gray, 1865


Dış bağlantılar
Kaynakça
Amphisbaena vermicularis

Amphisbaena vermicularis, Amphisbaena cinsine bağlı bir sürüngen türüdür.

Konuyla ilgili yayınlar
Wagler, J. Serpentum Brasiliensium species novae, ou histoire naturelle des espèces nouvelles de serpens. In: Jean de Spix, Animalia nova sive species novae. [NAtrix bahiensis: 27,.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Amphisbaena uroxena

Amphisbaena uroxena, Amphisbaena cinsine bağlı bir sürüngen türüdür.

Konuyla ilgili yayınlar
Mott, T.; Rodrigues, M.T.; De Freitas, M.A. & Silva, T.F.S. New Species of Amphisbaena with a Nonautotomic and Dorsally Tuberculate Blunt Tail From State of Bahia, Brazil (Squamata, Amphisbaenidae).

Kaynakça
Dış bağlantılar
Amphisbaena persephone

Amphisbaena persephone, Amphisbaena cinsine bağlı bir sürüngen türüdür.

Konuyla ilgili yayınlar
Pinna, Pedro H.; Andre F. Mendonça, Adriana Bocchiglieri, and Daniel S. Fernandes. A New Species of Amphisbaena Linnaeus, 1758 from a Cerrado Region in Bahia, Northeastern Brazil (Squamata: Amphisbaenidae).

Kaynakça
Dış bağlantılar
Amphoe Mueang Nakhon Ratchasima

Mueang Nakhon Ratchasima (Tayland dilinde: เมืองนครราชสีมา), Tayland'ın kuzeydoğu illerinden Nakhon Ratchasima ilinin merkez ilçesidir.

Tarih
Nakhon Ratchasima Ayutthaya Krallığı'nın krallarından Narai tarafından inşa edilmiş antik bir şehirdir. Kral antik şehirler Sema ve Khorakha Pura'yı birleştirip Nakhon Ratchasima'nın günümüzdeki yerine taşımış ve şehri Ayutthaya'nın doğudaki hudut şehri olarak kurmuştur.

Coğrafya
Komşu ilçeler kuzeyden başlayarak saat yönünde sırasıyla: Non Thai, Non Sung, Chaloem Phra Kiat, Chok Chai, Pak Thong Chai, Sung Noen ve Kham Thale So.

Yönetim
İlçe 25 yerleşim biriminden oluşur.
Ampirik tedavi

Ampirik tedavi. Bir hastalığın sebebi, etkileri ve seyri hakkında yeterli bilgi sahibi olunmadan; hastaya, ilgili hastalıktaki ve ilgili hastadaki etkinliği tam olarak bilinmeyen çeşitli ilaçlar, otlar veya karışımlar (kocakarı ilacı ) vermeye (yedirmek, içirmek, cildine sürmek gibi) ya da girişimlerde bulunmaya ampirik tedavi denir. Bazen tıp insanlarınca da kullanılır, örneğin etkeni henüz belirlenememiş pnömoni olgularında geniş spektrumlu antibiyotik kullanımı gibi.

Ampirik tedavi genelde gözlemlere dayanır. Daha önce yapılan uygulamaların sonuçlarına göre yapılan çıkarımlar ve toplumda bu konulardaki becerisiyle yer edinmiş kişilerin yorumları rehber edinir. Kısaca hastalığın ve tedavinin ne olduğunu bilmeden yapılan, sonucunda hastanın iyileşmesi umulan uygulamalarıdır. Ampirik tedavi, alternatif tedavi, yanlış tedavi ve tıbbi kötü uygulamalarla karıştırılmamalıdır.

Ampirik tedavi insanlarda olduğu kadar hayvanlarda da yapılmaktadır. İlk zamanlarda tıbbın gelişmemiş olmasından dolayı tercih edilen ampirik tedavi günümüzde genellikle maddi yetersizlikler, doktor korkusu, yakın çevrenin yönlendirmeleri, cahillik gibi nedenlerden dolayı tercih edilmektedir.

Yapılan bu uygulamalar çoğu zaman hastalık veya rahatsızlıkların kronik hale gelmelerine ya da ilerlemelerine neden olurlar. Yanlış ilaç kullanımı vücudun veya etkenlerin ilaca direnç geliştirmesine neden olabilmektedir.

Kaynakça
Ampisilin

Ampisilin, endokardit, idrar yolu enfeksiyonu, menenjit, salmonelloz ve solunum yolu enfeksiyonunun aralarında bulunduğu bazı hastalıkların önlenmesinde ve tedavisinde kullanılan bir antibiyotiktir. Yeni doğanlarda görülen b grubu streptokok enfeksiyonlarının önlenmesi amacıyla da kullanılabilir.

1958'de keşfedilen ampisilinin ticari kullanımına 1961'de başlamıştır. Molekül DSÖ'nün Temel İlaçlar Listesi'nde yer almaktadır.

Kaynakça
Amphitretidae

Amphitretidae, Incirrina alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır. Amphipetridae familyasında yer alan türler, her bir kolda tek sıra emiciler, jelatinli bir gövde ve yarım küre biçimli olmayan gözlere sahip olmalarıyla karakterize edilir.

Taksonomi
Amphitretidae familyasına bağlı cinsler (2022):
Amphitretus - Hoyle, 1885

Kaynakça
Ampithoidae

Ampithoidae Gammaridea alttakımına bağlı bir familyadır.

Taksonomi
Ampithoidae familyasına bağlı cinsler (2022):

Amphithoides - Kossmann, 1880
Amphitholina - Ruffo, 1953
Ampithoe - Leach, 1814
Cymadusa - Savigny, 1816
Paragrubia - Chevreux, 1901
Peramphithoe - Conlan and Bousfield, 1982
Pleonexes - Bate, 1856
Plumithoe - Barnard & Karaman, 1991
Pseudoamphithoides - Ortiz, 1976
Sunamphithoe - Bate, 1857
Sunamphitoe - Bate, 1857


Kaynakça
Dış bağlantılar
Amplification Refractory Mutation System (ARMS-PCR)

Amplification Refractory Mutation System (ARMS) Türkçeye Amplifikasyona dirençli mutasyon sistemi olarak çevrilebilen bir polimeraz zincir reaksiyonudur (PCR). Tek baz değişiklikleri veya küçük delesyonlar içeren herhangi bir mutasyonu tespit etmek için kullanılır. ARMS, numune içerisinde bulunan hedef alenin DNA zincirine özgü primerler yardımıyla yalnızca hedef allelin amplifikasyonuna izin verir. Bir başka deyişle hedef diziye spesifik PCR primerlerinin kullanımına dayanarak sadece o zincirin kopyalanarak çoğaltılmasına izin verir. Bu yöntem genotipleme başta olmak üzere birçok hastalığın tanısında, virüs gibi hastalık etmenlerinin tespitinde ve genetik tarama testlerinde kullanılmaktadır.

Kaynaklar
Amphoriscidae

Amphoriscidae Leucosolenida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.

Taksonomi
Amphoriscidae familyasına bağlı cinsler (2024):

Amphoriscus - Haeckel, 1870
Leucilla - Haeckel, 1872
Paraleucilla - Dendy, 1893


Konuyla ilgili yayınlar
Hooper, John N. A., and Rob W. M. van Soest, eds., 2002. Systema Porifera: A Guide to the Classification of Sponges. xlviii + 1708.
Parker, S.P. (ed). (1982). Synopsis and Classification of Living Organisms. McGraw-Hill, New York. 2 volumes.
Dendy, A. (1892). Synopsis of the Australian Calcarea Heterocoela; with a proposed Classification of the Group and Descriptions of some New Genera and Species. Proceedings of the Royal Society of Victoria (New Series). 5: 69-116.
Van Soest, R.W.M. (2001). Porifera, in: Costello, M.J. et al. (Ed.) (2001). European register of marine species: a check-list of the marine species in Europe and a bibliography of guides to their identification. Collection Patrimoines Naturels. 50: 85-103.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Amphiuridae

Amphiuridae, Amphilepidida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.

Taksonomi
Amphiuridae familyasına bağlı cinsler (2023):

Acrocnida - Gislén, 1926
Amphichondrius - Nielsen, 1932
Amphicontus - Hill, 1940
Amphiodia - Verrill, 1899
Amphiomya - H.L.Clark, 1939
Amphioncus - Clark, 1939
Amphioplus - Verrill, 1899
Amphipholis - Ljungman, 1866
Amphipholizona - Clark, 1915
Amphistigma - H.L.Clark, 1938
Amphiura - Forbes, 1843
Bibophiura - Bignot et al., 1987
Deckersamphiura - Jagt, 2000
Dougaloplus - A.M.Clark, 1970
Microphiopholis - Turner, 1985
Nannophiura - Mortensen, 1933
Nudamphiura - Tommasi, 1965
Nullamphiura -Fell, 1962
Ophiocentrus - Ljungman, 1867
Ophiocnida - Lyman, 1865
Ophiodaphne - Koehler, 1930
Ophionephthys - Lütken, 1869
Ophiophragmus - Lyman, 1865
Ophiosphaera - Brock, 1888
Ophiostigma - Lütken, 1856
Pandellia -
Paracrocnida - Mortensen, 1940
Paramphichondrius - Guille & Wolff, 1984
Paramphicondrius
Paramphiura - Koehler, 1895
Silax - Fell, 1962
Unioplus - Fell, 1962
Xanthamphiura - Hess, 1970


Konuyla ilgili yayınlar
Ljungman A. V. Ophiuroidea viventia huc usque cognita enumerata, Öfversigt af Kongelige Vetenskapsakademiens Forhandlingar Stockholm 1866 9, 303-336
Clark W. B., Twitchell M. W. (1915) The Mesozoic and Cenozoic Echinodermata of the United States, United States Geological Survey Bulletin 54, 1-341
Matsumoto H. (1915) A new classification of Ophiuroidea: with description of genera and species, Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia 67, 43-92
Berry C.T. (1941) Tertiary ophiurans from Venezuela, Journal of Paleontology 15 1, 68-70
Skwarko S. K. (1963) A new Upper Cretaceous ophiuroid from Australia., Palaeontology 6 3, 579-581
Spencer W. K., Wright C.W. (1966) Asterozoans, Moore R.C. ed, Treatise on invertebrate paleontology, Echinodermata, University of Kansas Press and the Geological Society of America 3 1, U4-U107
Jagt J. W. M. (2000) Late Cretaceous-Early Paleocene echinoderms and the K/T boundary in the southeast Netherlands and the northeast Belgium. - part 3: Ophiuroids, Scripta Geologica 21, 1-179
Storc R. (2004) The ophiuroid Amphiura? plana in nearhore settings of the Bohemian Cretaceous basin (Czech Republic), Geologica Carpathica 55 1, 37-41
Storc R., Zitt J. (2008) Late Turonian ophiuroids (Echinodermata) from the Bohemian Cretaceous Basin, Czech Republic, Bulletin of Geosciences 83 2, 123-140

Kaynakça
Dış bağlantılar
Ampirik formül

Kimyada, bir kimyasal bileşiğin ampirik formülü, bir bileşikte bulunan atomların en basit tam sayı oranıdır. Bu kavramın basit bir örneği, kükürt monoksitin veya SO'nun ampirik formülü, S2O2 formüllü disülfür dioksitin ampirik formülü (SO) ile aynıdır. Bu nedenle, hem kükürt hem de oksijenin bileşikleri olan kükürt monoksit ve disülfür dioksit aynı ampirik formüle sahiptir.
Örnekler
Glukoz ( ), riboz ( ), asetik asit ( ) ve formaldehit ( ) farklı moleküler formüllere sahiptir ancak ampirik formülleri aynıdır: . Bu, formaldehit için gerçek moleküler formüldür, ancak asetik asit atom sayısının iki katına, ribozun atom sayısının beş katına ve glukozun atom sayısının altı katına sahiptir.

Kaynakça
Amr Musa

Amr Musa (d. 1936), Arap Birliği eski genel sekreteri, eski Mısır dışişleri bakanı ve diplomat.

Amr Musa, eski milletvekili Muhammed Musa'nın oğludur. Babasının 1920'lerde Fransa'da yaptığı çalışmalar sırasında Pierre adında bir oğlu vardı Ancak, Musa'nın üvey kardeşi Pierre Fransız vatandaşıdır ve Mısır ile hiçbir bağı yoktur.

1958 ve 1972 yılları arasında Mısır'ın İsviçre'de Büyükelçiliği ve Birleşmiş Milletler Mısır misyonu da dahil olmak üzere, çeşitli görevlerde çalıştı. 1974 ile 1977 arasında Dışişleri Bakanı danışmanı oldu. 1977'den 1981 ve yine 1983 yılından 1990 yılına kadar, Dışişleri Bakanlığı Uluslararası Kuruluşlar Dairesi Başkanı oldu. 1981 ile 1983 arası, New York'ta Birleşmiş Milletler Daimi Temsilci Yardımcılığı yaptı. 1983'ten 1986 yılına kadar Hindistan Büyükelçisi oldu.

1990'de Mısır'ın Birleşmiş Milletlerdeki büyükelçisi oldu. 1991'den 2001'e kadar Mısır dışişleri bakanı olarak görev yaptı. Amr Musa 2001 tarihinden 2011 tarihine kadar Arap Birliği genel sekreterliği görevini sürdürdü. 1 Temmuz 2011 tarihinde görevini yeni seçilen Nebil El Arabiye devretti. Amr Musa 2012 Mısır cumhurbaşkanlığı seçimlerinde adaylığını koydu.
% 11,13 oranında oy aldığı seçimlerde 5. sırada yer aldı.

2009 tarihinde, Vatikan ile bir mutabakat imzalanmış ve ortak projeler güçlendirmek ve kültürel ve politik düzeyde barış ve diyaloğu teşvik etmek için Papa Benedikt ile bir araya geldi.

2009'da Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın Davos çıkışında salonu terk ederken tokalaşıp tepkisinden dolayı tebrik etmiş fakat Birleşmiş milletler genel sekreteri Ban Ki-mun'un "otur" işaretiyle salonu terk etmemiştir.

13 Haziran 2010 tarihinde, Hamas yönetimindeki Gazze üzerindeki ekonomik ablukanın kaldırılması için İsrail'e baskı amaçlı bir hareket ile Gazze'yi ziyaret etti. Musa tarafından yapılan bu ziyaret 2007 yılında Hamas'ın seçimlerde galip gelmesinden bu yana Arap Birliği'nden bir yetkili tarafından yapılan ilk ziyaret oldu.

Kaynakça
Ampul

Ampul (Fransızca: (une) ampoule), elektrik akımıyla temas ettiğinde akkor durumuna gelerek ışık yayan, içinde argon gazı bulunan, armut biçimli cam şişedir. Ampulün içinde çok ince biçimde tasarlanmış filaman adı verilen, genelde tungsten metalinden yapılmış, iki ince destek çubuğu ile tutulmakta olan bir tel bulunur. Bu telden geçen elektrik akımı bu teli aşırı derecede ısıtır (yaklaşık 3000 °C) ve sonuç olarak tel ışık yaymaya başlar. Ampul, Humphry Davy tarafından icat edilmiştir, fakat Edison tarafından geliştirilerek günümüzdeki çalışma prensibini benimsemiştir.

Kökenbilim
Ampul kelimesi Türkçeye; Fransızcadan ampoule (şişecik, tüp, ampul), Fransızcaya da Latinceden ampulla, ampora (testi) ve Latinceye de
Grekçeden αμφορεύς (okunuşu: amphoreús) şeklinde geçmiştir.

Tarih
Ampul ile ilgili birçok çalışma yapılmıştır. Ampulün mucidi ise Humphry Davy'dir. Fakat ampullerin ömürleri çok kısa olmuştur. İngiliz Joseph Wilson Swan ve Amerikalı Thomas Alva Edison, şaşırtıcı bir şekilde aynı yıllarda daha uzun ömürlü ampulü bulmuşlardır. Daha sonra Edison, 1880 yılında daha uzun süre dayanabilen ampulü yapmıştır.

Ampul çeşitleri
Günümüzde evlerde ve iş yerlerinde yaygın şekilde kullanılan ampuller şu teknolojilerden yararlanmaktadır:
Akkor (Incandescent light)
Floresan Işık (Fluorescent Light, FL)
Işık yayan diyot (Light-emitting Diode, LED)

Bu üç yaygın teknoloji dışında tarihsel olarak kullanılmış veya günümüzde daha özel kullanım alanlarında tercih edilen veya henüz geliştirilmekte olan şu teknolojiler mevcuttur:
High-intensity Discharge (HID)
Gas Discharge
Electric Arc
Yanma (Combustion)
Solid-state Lightning, SSL (Aynı zamanda LED'in dahil olduğu grup)
Elektroluminesans
Kemiluminesans
Radyoluminesans

Ampul araştırmalarının önemi
Birçok ülke aydınlatma teknikleri üzerine ciddi araştırmalar sürdürüyor. Bunun temel nedeni aydınlatma için kullanılan enerjinin ve dolayısıyla harcamaların ciddi rakamlara ulaşması. 2006 yılı verilerine göre ABD, harcadığı enerjinin %7.5'ini aydınlatmaya kullandı. Aynı yıl ABD, Dünya enerji tüketiminin yaklaşık %21'ini sahiplendi. Dolayısıyla ABD aydınlatması aslında tek başına 2006 Dünya enerji tüketiminin yaklaşık %1.6'sını oluşturdu.

Lamba türleri
Kaynakça
Ampullariidae

Ampullariidae, Architaenioglossa takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.

Taksonomi
Ampullariidae familyasına bağlı cinsler (2023):

Afropomus - Pilsbry and Bequaert, 1927
Asolene - d'Orbigny, 1837
Lanistes - Montfort, 1810
Marisa - Gray, 1824
Pila - R ding, 1798
Pomacea - Perry, 1810
Saulea - Gray, 1867


Dış bağlantılar
Applesnail website
Kaynakça
Amr Zeki

Amr Zeki (d. 1 Nisan 1983, Mansûre), Mısırlı futbolcudur.

Kulüp kariyeri
Zaki, futbola 2001 yılında El Mansoura takımında başlamış burada 2 yıl forma giydikten sonra ENPPI takımına transfer olmuştur. 2006 yılında Rusların köklü ekiplerinden Lokomotiv Moskova'ya transfer olan Zaki, burada hiçbir maçta forma giymemiştir. Zaki, 2006 ve 2012 yılları arasında Mısır'ın köklü ekiplerinden Zamalek'te forma giymiştir. Ayrıca 2008-09 sezonunda Wigan Athletic'te, 2010 yılında da Hull City'de kiralık oynamıştır. Kısa süren Türkiye ve Elazığspor macerasından sonra Zaki, kariyerine Fas'ın köklü kulüplerinden Raja'da devam etmektedir.

Millî takım kariyeri
Zaki, 2004 yılından beri Mısır millî futbol takımında oynamaktadır. Millî formayla çıktığı 63 maçta 30 gol kaydetmiştir.

Dış bağlantılar
Amr Fehim

Amr Fehim (d. 4 Ekim 1976), defans pozisyonunda görev yapmış Mısırlı millî futbolcudur.

Futbol kariyeri
Kulüp takımları kariyeri
Profesyonel kariyerine 1996 yılında Aswan SC kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Zamalek, Ismaily, ENPPI ve El-Entag El-Harby kulüplerinde oynadı.

Millî takım kariyeri
Mısır millî futbol takımı formasını 17 kez giydi.

Dış bağlantılar
Amr Verda

Amr Verda (d. 17 Eylül 1993), orta saha pozisyonunda görev yapan Mısırlı millî futbolcudur. A' Katigorias ekiplerinden Ammohostu takımında forma giymektedir.

Futbol kariyeri
Kulüp takımları kariyeri
Profesyonel kariyerine 2013 yılında El-Ehli kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla El-İttihad, Panetolikos, PAOK, Atromitos ve AEL kulüplerinde oynadı.

Millî takım kariyeri
Mısır millî futbol takımı formasını 30 kez giyip bir gol kaydetti.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Ampute Futbol Dünya Kupası

Ampute Futbol Dünya Kupası veya Ampute Futbol Dünya Şampiyonası 1984'te başlayan ve 4 yılda bir düzenlenen ampute futbolda bir dünya şampiyonasıdır.

Tarihi
Dünya Ampute Futbol Federasyonu (WAFF) tarafından organize edilmektedir. İlk kez 1984 yılında Seattle, ABD'de düzenlendi. Son şampiyon, 2022'de finalde Angola'yı 4-1 yenen Türkiye'dir.

Sonuçlar
Madalya Durumu
Ayrıca bakınız
Ampute futbol
Avrupa Ampute Futbol Şampiyonası
Avrupa Ampute Futbol Şampiyonlar Ligi

Kaynakça
Ampuri Kilisesi

Ampuri Kilisesi (Gürcüce: ამპურის ეკლესია), tarihsel Cavaheti bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı ve eski adı Ampuri olan Kenardere köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma kilisedir.

Tarihçe
Ampuri Kilisesi ile Ampuri köyünün bulunduğu Cavaheti, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu köyü 1578 yılında Gürcülerden ele geçirmişti. 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan Osmanlı tahrir defterine göre bu tarihte köyde sadece 5 Hristiyan hane kalmıştı. Ampuri Kilisesi söz konusu köyün kilisesiydi. Gürcü arkeolog ve tarihçi Ekvtime Takaişvili 1902 yılında Ampuri Kilisesi'ni görmüş ve tanımlamıştır. Bu sırada kilise ayakta duruyordu. Yapının daha sonra yıkıldığı anlaşılmaktadır.

Mimari
Ampuri Kilisesi, yaklaşık 8,5 x 5,5 metre ebatlarında tek nefli bir yapıydı. 1902 yılında kiliseyi görüp tanımlamış olan Ekvtime Takaişvili'nin verdiği bilgiye göre, o tarihte ayakta duran kilise kesme taşlardan inşa edilmişti. Giriş kapısı güneyde bulunuyordu. Doğu ve batı cephelerinde pencereleri vardı. Doğudaki penceresi iki adet oymalı şerit biçimindeki yarım kemerle süslenmişti. Kilisenin güneyinde, o tarihte sökülmüş olan bir yapının izleri bulunuyordu.

Kaynakça
Amrithapura

Amrithapura ya da Amritapura Hindistan'ın Karnataka eyâletinin Çikmagalur ilinde bulunan bir şehirdir. Hassan şehrinden 110 km uzakta bulunan ve Bhadra nehri yakınlarında yer alan şehir Amriteşvara tapınağıyla tanınmıştır. Tapınak Hoysala kralı II. Veera Ballala zamanında yaptırılmıştır. Hoysala mimarisinin örneklerinden biri olan bu tapınağın inşası 1196 yılında tamamlanmıştır.
Amritsar Katliamı

Amritsar Katliamı, ya da Jallianwala Bagh Katliamı Britanyalıların, sömürgeleri altındaki Hintlere karşı gerçekleştirdiği en ağır katliamlardan biridir.

Olayların arka planında Rowlatt Yasası yatmaktadır. Hindistan'da sivil özgürlükleri kısıtlayan bu yasa, yargısız tutuklama ve uzun süreli gözaltına imkân tanıdığından Hintlerin sert tepkisine yol açtı. Bunun sonucunda 10 Nisan 1919'da Amritsar'da çıkan protestolarda kontrolden çıkan kalabalık beş Avrupalıyı öldürdü.

13 Nisan 1919'da ise Rowlatt Yasası'nı protesto etmek amacıyla toplanan 10.000'den fazla kişi, Amritsar'ın Jallianwala Bagh meydanında toplandı. Dağılmayı reddeden kalabalığa, Britanyalı Tuğgeneral Reginald Dyer'ın (1864-1927) emriyle Gurkha birlikleri tarafından uyarısız ateş açıldı. Resmi rakamlara göre 379 kişi hayatını kaybetti ve 1.500'den fazla kişi yaralandı. Katliamın ardından Punjab'da sıkıyönetim ilan edildi. Tuğgeneral Dyer kendi emrettiği katliamın "sorumlularının bulunmasını" istedi. Birkaç "sözde sorumlu" kamçılanarak olay kapatıldı. Tuğgeneral'in eylemleri Britanya Avam Kamarasında kınansa da, Lordlar Kamarasında destek gördü. Britanya'nın oluşturduğu Hunter Komisyonu, Tuğgeneral Dyer'ın eylemlerini "aşırı ve haksız" olarak nitelendirdi ve Dyer görevden uzaklaştırıldı; ancak herhangi bir yargılama yapılmadı.

Kaynakça
Amr bin Âs

Amr bin Âs ( , 573 - 664), Arap komutan.

Kureyş'in Beni Sehm kabilesindendi. Müslüman olmadan önce İslam orduları ile birkaç kez savaştı. 629'da İslam dinine girmesiyle beraber İslam devleti hiyerarşisinde hızlıca yükselen bu asker, İslam peygamberi Muhammed'in çağdaşıydı. İslam'ı seçtikten sonra İslam ordusunun en önemli komutanlarından biri oldu.

Amr, özellikle 640'ta Mısır'ın Müslümanlarca fethinde yaptığı önderlikle bilinen Arap ordu komutanıdır. Mısır'a başkentlik yapacak olan Fustat'ı (bugünkü Kahire) kurdu ve Afrika kıtasında ilk cami olan Amr bin Âs Camii bu şehrin merkezinde inşa ettirdi.

Siyasi hayatı
Amr bin Âs Müslüman olmadan önce ticaretle uğraşmıştır. Yaptığı ticari seyahatler sırasında Habeşistan hükümdarı Necâşî ile dost olmuş, bundan dolayı Habeşistan'a giden Müslümanlara sığınma hakkı tanınıp iade edilmemeleri için Kureyşliler adına elçi olarak Necâşî'ye gönderilmiştir, fakat Necâşî, Amr'ın bu talebini reddetmiş ve Habeşistana hicret eden müslümanlara sığınma hakkı vermiştir. Uhud ve Hendek savaşlarında Kureyş ordusunun süvari birliklerini kumanda etti. Mekke'nin fethedilmeden önce 629 yılında Müslümanlığı kabul etti. İslamiyet'i yaymak ve vergi toplamak üzere Umman'a gönderildi. Ebu Bekir döneminde Güneydoğu Filistin'i ele geçirdi. Yermük Muharebesi'ne katılan Amr bin el-Âs, Ömer döneminde Filistin’i kesin olarak Raşidun Halifeliği topraklarına kattı. Daha sonra 642 yılında İskenderiye’yi teslim alarak Mısır’ın ele geçirilmesini sağladı. Bu başarılarından dolayı "Mısır fatihi" unvanını alarak bu eyalete vali tayin edildi. Fustat (Kahire) şehrini kurdu ve burada kendi adıyla anılan camiyi inşa etti. Osman'ın halifeliği döneminde Mısır valiliğine bir süre daha devam etti. 646 yılında, Bizanslılar tarafından ele geçirilen İskenderiye'yi geri aldı. Halife Osman'la olan anlaşmazlık neticesinde 648 yılında görevinden alındı.

Cephedeki başarılarının yanı sıra siyasetin de önemli şahsiyetlerindendi. Önceleri Ali'nin hilafetini desteklerken daha sonra Muaviye'ye destek verdi. Sıffin Savaşı sonrasındaki Hakem Olayı'nda Muaviye'nin hakemliğini yaptı. Ali'nin Haricilerce öldürülmesinin ardından Muaviye hilafeti ele geçirince, Muaviye tarafından 658 yılında Mısır valiliğine atandı. Bu tarihten itibaren Mısır'ı Emevilere bağlı olarak Muaviye adına yönetti.

Muaviye döneminde, 664 yılında 90 yaşının üzerinde iken öldü.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Muhammad ibn Jarir al-Tabari: Tarih ar-Rusul ve el Muluk
(ed. Ehsan Yar-Shater çev. David Stephan Powers)(1989-2007) The History of al-Ţabarī 40 Cilt, Albany: State University of New York Press ISBN 0-88706-563-5 (Cilt 24)
La Chronique Volume II, Mohammed le sceau des prophètes, Actes-Sud. ISBN 2-7427-3318-3
Amrak

Amrak, 6. yüzyılda hüküm sürmüş bir Göktürk yabgusu ve kağanıdır. Egemenlik süresi çok kısadır. Siyasi dengeler onu kağanlıktan kendi isteği ile el çekmeye zorlamıştır. Amrak kişisel adıdır. Kağanlık adı bilinmemektedir. Çin kaynaklarında adı Anluo Kağan olarak geçmektedir.

Göktürk Kağanlığı, Orta Asya bozkırlarında hüküm süren bir imparatorluktu. Amrak'ın babası Taspar Kağan imparatorluğun dördüncü kağanı idi. Amrak 581'de babasının ölümüyle birlikte tahta geçti. Onun tahta geçmesinden kısa bir süre sonra Mukan Kağan'ın oğlu Apa Kağan ayaklandı. Apa Kağan, Taspar'ın ölmeden önce hükümdarlık hakkını kendisine vasiyet ettiğini iddia etti. Issık Kağan'ın oğlu olan Şetu ise Amrak'ın egemenliğine destek verdi. Bunun üzerine yönetim üzerindeki etkisini devam ettirmeyi amaçlayan Amrak, Şetu'unun lehine kağanlıktan çekildi. Buna karşılık Şetu (hükümdarlık adıyla İşbara) onu şimdiki Moğolistan'da bulunan Tuul Nehri vadisine yabgu olarak gönderdi.

Ayrıca bakınız
Göktürk İç Savaşı





Kaynakça