kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Akyaka, Demirözü

Akyaka, Bayburt ilinin Demirözü ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Akyaka köyünün eski adı, Püşke veya Püşge'dir. Yerleşim 1530 yılı Osmanlı tahririnde Püşke adıyla Bayburd kazasına bağlı bir köy olarak görülmektedir. 1591 yılında köyde tamamı Müslüman 18 erkek yaşamaktadır. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi tahsil etme amacıyla 1835 yılındaki nüfus tespiti sırasında sadece erkek nüfus sayılmış olup bu tarihte Püşge (پوشگه) adıyla görülen köyde, 37'si (13 hane) Hristiyan ve 4'ü (3 hane) Müslüman olmak üzere toplam 41 erkek yaşamaktadır.

Püşge veya Püşke olarak adlandırılan yerleşim, 1928 tarihli köy listesinde, Gümüşhane vilayetinde Bayburt kazasına bağlı Pulur nahiyesinin köylerinden biriydi. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 192 kişiden oluşuyordu.

Püşke veya Püşge "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Akyaka olarak değiştirilmiştir. 1960 genel nüfus sayımı sonuçlarında "Akyaka (Püşke)" olarak geçer. Bu sırada Akyaka köyü, Gümüşhane ilinin Bayburt ilçesinin Pulur bucağına bağlıydı. Nüfusu 323 kişiden oluşuyordu.

Akyaka köyünde, Hristiyan nüfusun kullandığı eski kilise camiye çevrilmiş ve bugün de cami olarak kullanılmaktadır. Bu yapı (14 x 8,8 m), üç nefli bir bazilika olarak inşa edilmiştir. Yeniden yapılan doğu duvarı ile güney ve kuzey duvarlarında üçer pencere yer alır. Kilisenin içi camiye çevrilirken beyaza boyanmıştır. Köyde ayrıca eski bir yerleşmenin izleri ve eski bir çeşme bulunmaktadır.

Coğrafya
Akyaka köyü, Bayburt il merkezine 43 km, Demirözü ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Yerelnet
Akyamaç, Hemşin

Akyamaç, Rize ilinin Hemşin ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Akyamaç köyünün eski adı Tezina'dır. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde de Tezina (طزینە) olarak geçer.

Tezina köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.

Tezina köyü, 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasının Hemşin nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 36 hanede yaşayan 140 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 80 inek, 12 öküz ve 3 at tespit edilmiştir.

Tezina köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rusya sınırları içinde kalmıştır. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Tezina (طزینە) olarak geçer. Bu sırada köy, Rize vilayetinin Atina kazasının Hemşin nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Tazina" şeklinde yazılmış olan yerleşim, aynı idarî konuma sahipti ve nüfusu 703 kişiden oluşuyordu.

Tezine veya Tezina Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Akyamaç olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Akyamaç köyünün nüfusu 821 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 217 kişi okuma yazma biliyordu. Bu tarihte Hemşin nahiyesinin adı Ortaköy olarak değiştirilmişti.

Köyde Aptioğlu Köprüsü bulunmaktadır.

Coğrafya
Akyamaç köyü, Rize il merkezine 71, Hemşin ilçe merkezine 4 km uzaklıktadır. Köyde Akyamaç Şelalesi bulunmaktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Yerelnet
Akviran

Akviran, Giresun ilinin Şebinkarahisar ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köy, 1522 yılından beri aynı adı taşımaktadır.

Coğrafya
Köy, Giresun il merkezine 172 km, Şebinkarahisar ilçe merkezine 54 km uzaklıktadır. Köy, Şebinkarahisar'ın güneybatısında olup, Kızılkaya Baraj Gölü kenarındadır. numaralı Tokat-Bayburt (Koyulhisar-Şebinkarahisar) devlet yoluna Güvercinlik ve Suşehri'nin Yelkesen Köyü üzerinden 23,3 km'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Akyapı, Çamoluk

Akyapı, Giresun ilinin Çamoluk ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köyün eski adı 1522 ve 1928 yılı kayıtlarında Panlu ya da Panlı olarak geçmektedir. Daha önceleri Giresun ili Alucra ilçesine bağlı olan köy, 1990 yılında, yeni kurulan Giresun ili Çamoluk ilçesine bağlanmıştır.

Coğrafya
Köy, Giresun il merkezine 195 km, Çamoluk ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır. Köy, Çamoluk'un kuzeyinde olup İlçe merkezine bir köy yoluyla doğrudan bağlıdır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Akyaka Sınır Kapısı

Akyaka Sınır Kapısı, Kars ilinin en doğusunda yer alan Akyaka ilçesinde, Ermenistan sınırında bulunan demiryolu sınır kapısıdır. Kapı 1993'ten beri kapalıdır. Deniz seviyesinden 1532 metre yüksekliktedir.

Yöre halkının Doğu kapı adını verdiği sınırın karşı tarafı Ermenistan'ın Ahuryan sınır kapısıdır. Türkiye Karabağ Savaşı sonrası Ermenilerin Azerbaycan topraklarının %20'sini işgal etmesi, Azeri vatandaşlarının topraklarını terk etmek zorunda kalması sonrası sınırı kapatmıştır. Bu nedenlerin yanında Ermenistan, Türkiye sınırını çizen 1920 Gümrü Anlaşması, 1921 Kars Antlaşmasının geçersiz olduğunu iddia etmektedir. 1990 Bağımsızlık bildirisinde Doğu Anadolu Bölgesinden Batı Ermenistan olarak söz etmiş, devlet armasında Ağrı Dağını kendi sınırlarında göstermiştir.

10 Ekim 2009 tarihinde Türkiye ile Ermenistan Kars Anlaşmasından sonra ilk defa aynı protokole imza atarak sınırın açılmasını kabul etmiştir. rağmen geçen zamanda sınır kapısı açılmamıştır.

Kaynakça
Akwá

Fabrice Alcebiades Maieco ya da kısaca Akwá (d. 30 Mayıs 1977), forvet pozisyonunda görev yapmış Angolalı millî futbolcudur.

Profesyonel kariyerine 1993 yılında Nacional de Benguela kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Benfica, Alverca, Académica, Vekre, El-Ğarafe, Qatar, Vekre ve Petro Atlético kulüplerinde oynadı.
Akwasi Afrifa

Tuğgeneral Akwasi Amankwaa Afrifa (24 Nisan 1936 - 26 Haziran 1979), Ganalı asker ve siyasetçi. Afrifa, Afrika kıtasında bulunan Gana'da 1969 ile 1970 yılları arasında devlet başkanlığı makamında bulunmuştur.

2 Nisan 1969 tarihinde askerî cuntanın yeni devlet başkanı olarak göreve gelen ve Tuğgeneral rütbesine sahip olan Afrifa, cunta başkanı olarak bu görevi 3 Eylül 1969 tarihine kadar yürütmüş, bu tarihten itibaren Gana'da oluşturulan ikinci cumhuriyet sürecinin sivil başkanı olarak görevi 7 Ağustos 1970 tarihine kadar yürütmüştür. Afrifa bu tarihte görevi Nii Amaa Ollennu'ya devretmiştir.

Kaynakça
Ocran, Albert Kwesi (1968). A Myth Is Broken: An Account of the Ghana Coup d'Etat of 24 February 1966. Longmans
Akyaka Tren İstasyonu

Akyaka Tren İstasyonu, Kars'ın Akyaka ilçesinde yer alan Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları'ye ait hemzemin tren istasyonudur.

İstasyon, İstasyon Mahallesi'nde yer almakta olup, TCDD Taşımacılık tarafından işletilen Kars – Akyaka Bölgesel Trenleri'ne hizmet vermektedir.

İstasyon, 1899'da Rus İmparatorluğu döneminde Transkafkasya Demiryolu tarafından Şöregel (Шурегель) adıyla inşa edildi. Kurtuluş Savaşı'ndan sonra Kars'ın Türkiye'ye verilmesinin ardından 1922'de Kızılçakçak olarak değiştirildi. İstasyon, 1925 yılında Havâlî-yi Şarkiye Demiryolları daha sonra 1929'da Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları tarafından devralındı. 1962 yılında istasyon yeniden inşa edildi ve raylar standart hat açıklığı ile değiştirildi. 1966 yılında günümüzdeki adını aldı. 1993'te Türkiye - Ermenistan arasındaki sınırın kapanması nedeniyle Kars'ın doğusundaki tren seferleri Şubat 2011'de Kars – Akyaka Bölgesel Treni'nin açılmasına kadar kadar askıya alındı.

Hatlar
TCDD
Kars – Gümrü – Tiflis demiryolu

Hizmetler
Güzergâh
Çevre alanı
PTT Akyaka Şubesi
Ziraat Bankası Akyaka Şubesi

Görseller
Kaynakça
Dış bağlantılar
TCDD resmî sitesi
TCDD Taşımacılık resmî sitesi
Akya (torpido)

Akya torpidosu, ArMerKom, TÜBİTAK ve Roketsan tarafından geliştirilmekte olan yeni nesil, ağır sınıf, uzun menzilli torpidodur. Akya'nın 2021 yılında Türk Deniz Kuvvetleri envanterine girmesi planlanmışsa da

Kalifikasyon testleri tamamlanan AKYA ile birlikte Türkiye; Almanya, ABD ve İngiltere'nin de aralarında bulunduğu denizaltı platformlarına yönelik 'Ağır Torpido' üreticileri arasına girmiştir.

Gelişim
Akya, 2009 yılında Türk Deniz Kuvvetlerinin 533 mm ağır sınıf torpido ihtiyaçlarını karşılamak üzere Savunma Sanayii Başkanlığı ile ArMerKom, TÜBİTAK ve ROKETSAN'nın yaptığı anlaşmayla geliştirilmeye başlandı. Projenin tasarımı ArMerKom tarafından, sonar sistemi TÜBİTAK tarafından, harp başlığı ve güdüm sistemi ROKETSAN tarafından sağlanmaktadır.

Kronoloji
Temmuz 2013 yılında Akya torpidosunun ilk test atışı gerçekleştirildi.
25 Ocak 2021 tarihinde Marmara denizinde Akya torpidosu TCG Gür (S-357) denizaltısından atıldı ve test başarıyla gerçekleştirildi.
Menzil: 50+ km
Sürat: 45+ knot

Kaynakça
Akwamu

Akwamu, günümüz Gana'sında Akwamu halkı tarafından kurulmuş bir devletti. Akwamu'nun Akan kurucuları Bono eyaletinden göç ettikten sonra Twifo- Heman'a yerleştiler. Akwamu, 17. ve 18. yüzyıllarda yayılmacı bir imparatorluğa liderlik etti. İmparatorluklarının zirvesindeyken, Akwamu doğuda Ouidah, Benin'den batıda Gana, Winneba'ya kadar kıyı boyunca toprağa sahip oldu.

Kaynakça
Akwo Ayuk

Akwo Ayuk (d. 7 Aralık 1992), orta saha pozisyonunda görev yapmış Kamerunlu millî futbolcudur.

Profesyonel kariyerine Les Astres kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Botafogo FC (Douala), Dunajská Streda, US Roye-Noyon, Union Douala, FC Renaissance du Congo, AS Vita Club, Maidstone United, Cheshunt, Maidstone United ve Akhisar Belediyespor kulüplerinde oynadı.

Dış bağlantılar
Akyarlar

Akyarlar, Muğla ilinin Bodrum ilçesine bağlı bir mahalledir.

Tarihçe
Müsgebi bucağına bağlı Karabağ köyünün Mandıra, Aspat, Kemer ve Kefaluka mahalleleri, 1 Mart 1946'da birleşerek Akyarlar adıyla bağımsız bir köy haline geldi. Akyarlar, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra yeniden mahalle oldu.

Coğrafya
Bodrum'a 21 km, Turgutreis'e 8 km, Milas-Bodrum Havalimanı'na 58 km, İstanköy'e deniz yoluyla 5 km uzaklıktadır. Mahalle yakınlarında Akyarlar Yanardağı bulunmaktadır.

Nüfus
Galeri
Kaynakça
Dış bağlantılar
Yerelnet Akyarlar
Akyayık, Ovacık

Akyayık, Tunceli ilinin Ovacık ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Akyayık köyünün eski adı Solhasan'dır. Nitekim mülki teşkilata dair 1928 tarihli Osmanlıca kaynakta "Sol Hasan" (صول حسن) olarak geçer.

Sol Hasan köyü, 1928 yılında, Elaziz vilayetinin Ovacık (اوواجق) kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Merkez nahiyesi ise Pulur (پلور) adını taşıyordu. 1935 genel nüfus sayımında "Solhasan" şeklinde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 82 kişiden oluşuyordu. 1950 yılında köyün nüfusu 146 kişiye yükselmişti. Solhasan'ın "iltibasa yol açtığı" gerekesiyle köyün adı 1959 yılında Akyayık olarak değiştirilmiştir. Akyayık köyünde 1965 yılında 289 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 64 kişi okuma yazma biliyordu.

Coğrafya
Tunceli il merkezine 67 km, Ovacık ilçesine 7 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Yerelnet
Akyazı, Adilcevaz

Akyazı, Bitlis ilinin Adilcevaz ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köyün eski adı 1925 yılı kayıtlarında Akkilise olarak geçmektedir.

Coğrafya
Köy, Bitlis il merkezine 133 km, Adilcevaz ilçe merkezine 40 km uzaklıktadır. Köy, Adilcevaz'ın kuzeydoğusunda ve numaralı Ağrı-Bitlis (Patnos-Adilcevaz) devlet yoluna 2,5 km'lik bir yolla bağlıdır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Akyayla, Dursunbey

Akyayla, Balıkesir ilinin Dursunbey ilçesine bağlı bir mahalledir.

Tarihçe
Mahallenin 1960 yılından önce eski adı Karlam olup, bu ismin mahallede bulunan Kara İmam isminde bir alimden geldiği söylenmektedir. Kara İmam'ın oğlu da ilk kadılık devrinde kadı olarak buraya gelerek kadılık yaptığı ve mahallenin Kara kadı ile bağları olduğu söylenir.

Coğrafya
Balıkesir iline 102 km, Dursunbey ilçesine 25 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Akyazı, Aziziye

Akyazı, Erzurum ilinin Aziziye ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe
Mahallenin eski adı 1522 ve 1916 yılı kayıtlarında Genepe ya da Kenpe olarak geçmektedir.

Daha önceleri Erzurum ili Merkez ilçesine bağlı olan köy, 1990 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Ilıca ilçesine bağlanmıştır.
2008 yılında bağlı olduğu Ilıca ilçesinin adı Aziziye olarak değiştirilmiştir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Aziziye Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 102 km, Aziziye ilçe merkezine 89 km uzaklıktadır. Mahalle, Aziziye'nin kuzeybatısında olup, numaralı Rize-Erzurum (İspir-Aziziye) devlet yoluna Kapılı, Kızılkale ve Karakale mahalleleri üzerinden 32,2 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Akyazı, Düzce

Akyazı, Düzce ilinin idarî merkezi Düzce ilçesine bağlı bir mahalledir.

Tarihçe
Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Muhacir Akyazı olarak geçmektedir.

Düzce Belediye Meclisi'nin 26 Aralık 2023 tarihli kararıyla mahalle olmuştur.

Coğrafya
Köy, Düzce il merkezine 9 km. uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Akyayla, Burdur

Akyayla, Burdur ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köyün adı, 1925 yılı kayıtlarında Halebi olarak geçmektedir. Daha önceleri Bucak ilçesine bağlı olan köy, 17 Mayıs 1934 tarihli bir kararname ile Burdur merkez ilçeye bağlandı.
Halebi köyü, Burdur merkez

Coğrafya
Burdur il merkezine 26 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Yerelnet
Akyazı, Ortahisar

Akyazı, Trabzon ilinin Ortahisar ilçesine bağlı bir mahalledir.

Tarihçe
Yerleşimin eski adı "Suga/Suğa"'dır. 1530 yılı kayıtlarında Trabzon sancağındaki köyler arasında yerleşimden bahsedilmemektedir. 19. yüzyıldaki kayıtlarda eskiden beri Trabzon'un mesire/sayfiye yeri olarak kullanıldığı görülmektedir. 1877 yılı kayıtlarında Müslüman ve Ermeniler'den oluşmak üzere yerleşimde 103 hane kaydedilmiştir.

Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasından sonra da Suğa adıyla Akçaabat kazasına bağlı görülen köy 1952 yılının Kasım ayında Hacıbeşir deresinin batı yakasında bulunan diğer köyler ile Trabzon merkez kazasına bağlanmıştır.

Yerleşimin adı 1959 yılında, "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla Akyazı olarak değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren yeni adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır. 30 Aralık 1993 tarihinde belediye statüsü alarak belde olmuştur. 12 Kasım 2012'de TBMM'de kabul edilen 6360 sayılı kanun ile mahalle olmuştur.

Coğrafya
Trabzon'un batısında, Hacı Beşir Köprüsü'nden 1 km içerdedir. Sınırları içerisinde Süper Lig takımlarından Trabzonspor'un iç saha maçlarını oynadığı Akyazı Stadyumu bulunmaktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Yerelnet
Kaynakça
Akyazı, Adıyaman

Akyazı, Adıyaman ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köy, 2000 yılına kadar Akdere'ye bağlı bir mezra konumunda iken bu tarihten hemen sonra Akdere'den ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur. Köyün adı 1914 ve 1928 yılındaki kayıtlarda Kürtçede "seslipınar" anlamına gelen Holholik olarak geçmekteydi.

Coğrafya
Köy, Adıyaman il merkezine 22 km uzaklıktadır. Köyün; batısında Bebek ve Kuyulu (Turuş), güneyinde Adıyaman-Şanlıurfa sınırı ve geri kalan yönlerinde ise Atatürk Barajı yer alır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Akyar Barajı

Akyar Barajı, Ankara'da, Bulak Çayı üzerinde, içme suyu üretmek amacıyla 1996-2001 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.

Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 2.650.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 85,00 m, normal su kotunda göl hacmi 56,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 1,92 km²dir. Baraj yıllık 60 hm³lük içme suyu sağlamaktadır.

Ayrıca bakınız
Türkiye'deki barajlar listesi

Kaynakça
Dış bağlantılar
Akyayan Gölü

Akyayan Gölü, Çukurova ovasının güneydoğusunda Ceyhan Irmağının denize döküldüğü yerin batısında yer alan bir göldür. İdari olarak Adana il sınırları içerisindedir. Bölgede herhangi bir koruma statüsü yoktur. Ceyhan nehrinin yatak değiştirmesi, deniz hareketleri ve Ceyhan nehrinin taşıdığı alüvyonların birikmesi ile bugünkü halini almıştır. Alüvyal baraj gölüdür.

Göl alanı ortalama 3100 hektardır. Denizden yüksekliği 2 metre, en derin yeri yaklaşık 3 metredir. Dar bir boğazla denizle ilişkili olmasına rağmen yakınından geçen Ceyhan nehrinden etkilendiği için suları çok az tuzludur. Özellikle taşkın dönemlerinde göle bol miktarda tatlı su karışmaktadır. Bu nedenle ekolojik olarak Akyatan lagününden daha farklı bir yapısı vardır. Saz, kamış, kındırandan oluşan hayli zengin bir bitki örtüsüne sahiptir. Akyatan lagününde olduğu gibi göl ile deniz arasında yüksek kumullar bulunmaktadır. Lagünde sazan, yılan balığı gibi tatlı su balıklarının yanı sıra kefal, levrek gibi deniz balıkları da avlanmaktadır. Ekolojik yönden bol gıdalı bir göldür. Akyatan lagününde olduğu gibi ılıman bir iklime sahip olması, besin maddeleri yönünden oldukça zengin oluğu su kuşlarının tercih sebebidir.
Akyatan lagününden küçük olmasına rağmen, kuluçkaya yatan, kışlayan türler bakımından aynı zenginliği göstermektedir.Kış aylarındaki kuş popülasyonu, 100.000'in üzerindedir.

Ayrıca bakınız
Oluşumlarına göre Türkiye'nin gölleri listesi
Türkiye'deki göller

Kaynakça
Dış bağlantılar
Akyatan Gölü

Akyatan Gölü, Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin oluşturduğu Çukurova delta ovasında yer alan Türkiye'nin en büyük lagün gölüdür. Delta alanlarının deniz kıyısına yakın alanlarda göller, bataklıklar ve lagünler oluşur. Göl Adana ilinin Karataş ilçesi sınırlarında yer alır.

Lagün alanı 14.000 ha, en derin yeri 4 m, genişliği 4 km, uzunluğu 17 km'dir. Deniz ile arasında yer alan 20 m yüksekliğindeki kum tepeleri arasından 2 km'lik bir kanalla fazla sularını Akdeniz'e boşaltır. Miktarı mevsime ve denize yakınlığa göre değişse de göl suları tuzludur. Gölde dalyan balıkçılığı, kuş gözlemi, balık tutma ve avlanma gibi etkinlikleri yapılır.

Lagün çevresi göçmen kuşların göç yollarının kavşak noktasıdır. İç bölgelerin kışın donması ve Balkanlar ile Kafkasya'dan güneye inen göç yollarının üzerinde yer alması binlerce kuşun burada kışlamasına neden olur. Göl çevresinde kışlayan kuş türleri; Yaz ördeği, turaç, sazhorozu, kocagöz, akça cılıbıt, mahmuzlu kız kuşu ve küçük sumru, suna, fiyu, elmabaş patka, dikkuyruk, sakarmeke ve flamingodur.

Lagünü kıyıdan ayıran şeritte yeşil deniz kaplumbağasının (Chelonia myda) ve adi deniz kaplumbağasının (Caretta caretta) yumurtlama ve yuva alanıdır.

Gölün tamamını ve ağaçlandırma alanını kapsayan 11.244 hektarlık alan 1987 yılında Orman Bakanlığınca ‘Yaban Hayatı Koruma Sahası' ilan edilmiştir.

Kumul tepelerinin sabitlenmesi amacıyla 1955 yılında ağaçlandırma çalışması yapılmıştır. 3687 hektar alana okaliptüs, fıstık çamı, Kıbrıs akasyası, yalancı akasya, selvi ve kızılçam dikilmiştir. Alanda başta çakal olmak üzere, tilki, tavşan, yaban kedisi ve kirpi görülür. Sulak alanlara kuyruksüren yaşar.

Denizle bağlantısı olan lagüne kefal, levrek, çipura, yılanbalığı, yayın, bıyıklı balık, karabalık, sazan, aynalı sazan, sıraz, gökkuşağı alası ve mavi yengeç girmektedir.

Galeri
Ayrıca bakınız
Oluşumlarına göre Türkiye'nin gölleri listesi
Türkiye'deki göller

Kaynakça
Dış bağlantılar
Uzaydan Akyatan Gölü
Akyazı, Yazıhan

Akyazı, Malatya ilinin Yazıhan ilçesine bağlı bir mahalledir.

Coğrafya
Mahalle, Malatya il merkezine 50 km Yazıhan ilçesine 10 km uzaklıktadır. Dağlık bir mahalledir. Mahallenin ana gelir kaynağı kayısıdır. Mahallede küçükbaş hayvancılık yapanlar da vardır. Mahallenin ortasından Kuru Çay geçmektedir. Mahallenin kurucularından olan Musa Dede 1800'lü yıllarda yaşamıştır.

Nüfus
Kaynakça
Akyayla, Kağızman

Akyayla, Kars ilinin Kağızman ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Akyayla köyünün eski adı Kızılöküz'dür. Nitekim 1886 tarihli Rus nüfus sayımında "Kızıl-öküz" (Кизил-окюзъ) şeklinde geçer. Bu tarihte bu yerleşim merkezi, Kağızman sancağının Kağızman kazasına (uçastok) bağlı Kars (Kers) nahiyesinin 10 köyünden biriydi. Köydeki 15 hanede, 58'i erkek ve 67'si kadın olmak üzere, 125 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Kürtlerden oluşuyordu. Rus idaresi sırasında köyün nüfusu 1896'da 162 kişiye, 1906'da da 203 kişiye yükselmişti.

Kızılöküz köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Kızıl Öküz" (قیزیل اوكوز) şeklinde geçer. Bu tarihte bu yerleşim merkezi, Kars vilayetinin Kağızman kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kızılöküz" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 240 kişiden oluşuyordu. "İltibasa yol açtığı" gerekçesiyle Kızılöküz adı 1959 yılında Akyayla olarak değiştirilmiştir. 1965 yılında Akyayla köyünde 516 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 23 kişi okuma yazma biliyordu.

Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Kızılöküz olarak geçmektedir.

Coğrafya
Köy, Kars il merkezine 103 km, Kağızman ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır.

Nüfus
Köyde 1886 yılında 125 Kürt yaşamaktaydı.



Kaynakça
Dış bağlantılar
Akyayla, Tillo

Akyayla, Siirt ilinin Tillo ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köyün adı, 1865 ve 1928 yıllarındaki kayıtlarda Nepîle, 1968 yılı kayıtlarında ise Kılbasan olarak geçmektedir. Daha önceleri Pervari'nin Palamutlu köyüne bağlı mezra iken, Tillo ilçesinin kurulmasıyla bu ilçeye bağlı bir köy oldu.

Coğrafya
Köy; Siirt il merkezine 31 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Akyarlar Yanardağı

Akyarlar Yanardağı, Türkiye'de bulunan en küçük yanardağdır. 172 metre yüksekliğindeki bu yanardağ şu anda uykudadır. Bodrum yarımadasının güneybatısında bulunan Akyarlar Yanardağı, Akyarlar'a sadece birkaç kilometre uzaklıktadır. Akyarlar Yanardağı altında halen enerji bulundurduğu için sönmüş yerine 'uykuda' olarak değerlendirilmiştir. Akyarlar yanardağı, Güney Ege Volkanik Yayı'nın bir parçasıdır.

Ayrıca bakınız
Türkiye'deki dağlar listesi
Türkiye'deki yanardağlar

Kaynakça
Akyuvar

Akyuvarlar ya da lökosit olarak da adlandırılan beyaz seri kan hücreleri; ilikte ve lenf bezlerinde üretilirler. Bağışıklık sisteminin hücresel bileşenini oluşturan, vücudu bulaşıcı hastalıklara ve yabancı maddelere karşı korumaya koşullanmış hücrelerdir. Sağlıklı bir yetişkin insanın bir milyon hücreli kanında 4×103–11×103 adet, bir başka tanımla bir damla kanda yaklaşık 4.000 ilâ 11.000 arasında akyuvar bulunur.
Türleri
Akyuvarlar 3 ana grupta toplanırlar:

Fagositoz yapan hücreler (fagositler)
Canlı etkenleri ve yabancı gördükleri cisimleri/maddeleri yutarlar (fagositoz) ve eriterek ortadan kaldırmaya çalışırlar.

Mikrofajlar (Granülositler; Granulocyte): Polimorf çekirdekli lökositler -- Nötrofil polimorflar, Eozinofil polimorflar, Bazofil polimorflar
Makrofajlar: Monositler, Doku makrofajları

Lenfositler
Bir bölümü kanser hücreleri ve virüsleri ortadan kaldırmaya progamlanmış hücrelerdir. Bir başka bölümü ise canlı etkenlere özgü proteinlerin (antijen) ya da yabancı olarak algılanan antijen nitelikli maddelerin etkisini ortadan kaldırmaya programlanmış akyuvarlardır.

T-lenfositleri: Hedeflerini eriten (sitotoksik) hücreler (CD8+); Yardımcı (helper) lenfositler (Th, CD4+)
B-lenfositleri
NK hücreler

Plazma hücreleri
Plazma hücreleri (plasmosit) yabancı olarak (antijen)algılanan proteinlerin etkisizleştirilmesi için gereken karşı-maddeyi (antikor; immunoglobulin) üreten hücrelerdir.

İlgili hastalıklar
Akyuvarlarla ilgili başlıca hastalıklar:
Lökopeni, kandaki akyuvar sayısının azalmasıdır. Nötrofil sayısının azalmasına "nötropeni", lenfosit sayısının azalmasına "lenfopeni / lenfositopeni" nitelemesi yapılır.
Lökositoz, kandaki akyuvar sayısının artmasıdır; daha çok nötrofil polimorfların artması için kullanılır. Lenfosit sayısının artışı "lenfositoz" tanımıyla açıklanır.
Lösemi ve lenfoma türlerinde akyuvarların kontrolsüz biçimde çoğalmasıdır.

Kaynakça