416. Piyade Tümeni (SSCB)

416. Piyade Tümeni, Büyük Yurtseverlik Savaşı'ndaki askeri bir oluşumdu.

Kuruluşu
416. Piyade Tümeni'nin kuruluşu, Transkafkasya Askeri Bölgesi komutanlığının emriyle 22 Şubat 1942'de Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin Ucar bölgesinde başladı. 1054. ve 1374. alaylar Ağdam'da, 1373. alay Göyçay'da ve 1368. alay Sumgayit'te kuruldu. 22 Mart 1942'de alayların tamamı tümen personel alımı için askeri yemin törenine katıldı. Tümen personeli 11.050 Azerbaycanlı, 291 Rus, 225 Ermeni, 110 Gürcü, 99 Ukraynalı, 72 Tatar, 28 Yahudi, 23 Belaruslu ve diğer milletlerden çeşitli miktarda askerlerden ibaretti. Tümen teçhizat envanteri ise 5.156 tüfek, 1.022 piyade tüfeği, 167 hafif makineli tüfek, 50 ağır makineli tüfek, 217 tanksavar tüfeği, 308 top, 181 havan topu ve 65 araçtan oluşuyordu.

Kadro
1368. Piyade Alayı
1373. Piyade Alayı
1374. Piyade Alayı
1054. Topçu Alayı
444. Müstakil Tank Avcısı (kendinden tahrikli topçu) Taburu
222. Müstakil Keşif Bölüğü
348. Müstakil İstihkâm Taburu
921. Müstakil Haberleşme Hizmet Taburu (337. Ayrı Muhabere Bölüğü)
519. Sıhhiye Taburu
223. Müstakil Kimyasal Savunma Bölüğü
569. Motorlu Nakliye Bölüğü
480. Sahra Fırını
584. Tümen Veteriner Sağlık Noktası
1868. Sahra Posta İstasyonu
1185. Sahra Ödenek ve Maaş Ödeme Bürosu (Millî Banka)

Bağlı Olduğu Birimler
Tümen Komutanları
15.03.1942–06.07.1942 - Albay Semyon Storozhilov
7.07.1942–14.10.1942 - Albay Vasily Maslov
15.10.1942–19.11.1942 — Albay Tarlan Aliyarbekov
20.11.1942–19.12.1942 — Albay Mark Karakoz
20.12.1942 — ??.04.1946 — Albay (01.09.1943 tarihinden itibaren Tümgeneral) Dmitry Syzranov

Ödüller ve Ünvanlar
"Taganrog Tümeni" Onursal Ünvan (30 Ağustos 1943)
Kızıl Bayrak Nişanı (Ekim 1943)
2. Derece Suvorov Nişanı (9 Nisan 1944)

İlginç Bilgiler
Birinci Dünya Savaşı ve Azerbaycan-Ermenistan Savaşı gazisi Kamil Gasimov da bu tümende savaştı.
Sovyet yazar ve edebiyat eleştirmeni Vitaly Zakrutkin de bu tümendeydi.

Harekat Geçmişi
Kafkasya
416. Piyade Tüfeği'nin ilk savaşı Kafkasya'da başladı. Tümen, 1942 Eylül'ünün başlarında 44. Ordu'ya dahil edildi ve Kuzey Kafkasya'daki Hasavyurt bölgesine gönderildi. Tümen cepheye vardığında Kafkasya'daki çatışmaların en yoğun dönemiydi, Alman Güney Ordu Grubu Komutanlığına 25 Eylül 1942'de Bakü'yü ele geçirme emri verilmişti. Ekim 1942'de 416. Tümen, 58. Ordu'ya dahil edildi ve Mahaçkale yönündeki düşman saldırılarına karşı koymak için Sulak Nehri'nin doğu kıyısında konuşlandırıldı. Aynı yılın Kasım ayında tümen tekrar 44. Ordu'ya dahil edildi ve hızlıca Terek Nehri'ndeki yeni savaş hattına gönderildi. 30 Kasım 1942'de tümen taarruza geçti.

Taganrog’un Kurtarılması
Ocak 1943'ün başına kadarki süreçte tümendeki askerler Kafkasya'dan Azok kıyılarına doğru ilerleyerek sonraki savaşlarına hazırlanıyordu. O sırada tümen komutanlarından birisi ileride Tümgeneral olacak olan Albay Tarlan Aliyarbekov'du. Kasım 1942'de Kuzey Kafkasya'daki Alman birliklerine başlatılan karşı saldırılar sonucunda Kuzey Kafkasya üç ay içinde Alman işgalinden kurtarıldı ve Rostov yönündeki savaşların başlaması için zemin hazırlandı. 21 Şubat 1943'te 416. Tümen, ikinci harekât için hazırlıklara başladı. Harekâta destek olması için Azerbaycan'dan 1500 yeni savaşçı getirildi. 416. Tümen, 17 Ağustos 1943'te Taganrog yönünde başlatılan saldırılara katıldı ve 30 Ağustos'ta 28. Ordu'nun bir parçası olarak Taganrog şehrini düşmandan kurtarmada büyük kahramanlık gösterdi. Zaferdeki kahramanca fedakarlıklarından dolayı Tümen "Taganrog Tümeni" onursal unvanıyla ödüllendirildi.

7 Eylül 1943'te, 416. Piyade Tümeni, Nazilerin 3. Dağ Piyade Tümeni tarafından savunulan güçlü bir tahkimat hattına yaklaştı. Almanlar, Maruipol ve Osypenko şehirlerine giden yolları kapatmıştı. 8-9 Eylül'de saldırıya geçen tümen düşmanın direnişini kırdı. Nazilerin 10 karşı saldırısına sonunak adar direnen askerler, ele geçirdikleri mevzileri korudular. Bu çatışmalarda tümen, 4 binden fazla düşman askeri ve subayını imha etti ve büyük miktarda savaş teçhizatı ele geçirdi. Bu çatışmalarda, Yüzbaşı Firuddin Süleymanov, bir grup savaşçıyla yakın dövüşte düşmanı geri çekilmeye zorladı. Bu esnada şehit düşen Yüzbaşı 1. derece Vatanseverlik Nişanı ile ödüllendirildi.

Tümene Eylül 1943'te Azerbaycan'dan 2.500 yeni asker katıldı. Eğitimini tamamlayan takviyeyle beraber tümen 10 Ekim'de tekrardan cepheye yollantı ve Mikolayev şehrinin düşmandan kurtarılmasına aktif olarak rol aldı. Tümen, Ekim 1943'te Konstantinovka yakınlarında düşmanı tank birliklerinin yardımıyla yendi ve Melitopol'ü özgürleştirdi. Tümen, Kızıl Bayrak Nişanı ile ödüllendirildi.

Melitopol savaşında makineli tüfekçi Agashirin Jafarov özellikle öne çıktı. 1943 yılında 500'den fazla Alman askerini öldürdü. 1 Kasım 1943 tarihli Başkanlık Kararnamesi ile kendisine Sovyetler Birliği Kahramanı Onursal Unvanı verildi. Daha sonra da SSCB Yüksek Sovyeti tarafından Sovyetler Birliği Kahramanı unvanıyla ödüllendirildi.

Ocak 1944'te 3. Ukrayna Cephesi'ndeki 5. Şok Ordusu'na dahil olan 416. Tümen, Dinyester Nehri'ni geçerek Dinyeper Nehri kıyılarına ulaştı ve burada çatışmalara girdi. Dinyeper'i geçmedeki kahramanlıkları nedeniyle Mikayil Alakbarov, Bahaddin Mirzayev, Ablul Valiyev, Fariz Safarov ve Agashirin Jafarov'a Sovyetler Birliği Kahramanı Onursal Ünvanı verildi. Başçavuş Hasan Rahimov'a ise Kızıl Bayrak Nişanı verildi.

Aynı yıl 9 Nisan'da tümen Odessa şehrinin yakınlarına ulaştı ve şehrin düşmandan kurtarılmasında aktif rolünden dolayı II. derece Suvorov Nişanı ile ödüllendirildi. 1944 yazından itibaren, 3. Ukrayna Cephesi'nin bir parçası olarak 416. Tümen, ünlü Yaş-Kişinev askeri harekatına katıldı ve Moldova'nın başkenti Kişinev ile tüm Moldova'nın kurtarılmasına aktif olarak rol aldı. Mart 1945'te tümenin 1054. Alayına Kızıl Bayrak Nişanı, 1368. Alayına Bohdan Hmelnitski Nişanı ve 44. Tabura Aleksandr Nevski Nişanı verildi.

5. Şok Ordusu'nun bir parçası olarak 1. Beyaz Rusya Cephesi'ne giden 416. Tümen, Vistüşl Nehri yönünde taarruza devam etti Varşova'nın kurtuluşuna katıldı ve Oder Nehri'nin batı kıyısına ulaşarak Alman işgalindeki Küstrin'i ele geçirdi. Ayrıca 416. Tümen, Berlin'e ilk giren askerî birlikler arasındaydı. Tümen, Berlin'e 1 Mayıs'ta girdi. Yüzbaşı Gulmammadov'un taburu, Berlin savaşlarında özellikle öne çıktı. 1 Mayıs'ta, Kayzer Sarayı'na Zafer Sancağı'nı diken askerlerden biri olan Teğmen Vahab Osmanov, düşman kurşunlarıyla öldürüldü. 2 Mayıs'ta ise Teğmen Majidov ve savaşçıları, Brandenburg Kapısı'na Zafer Sancağı'nı dikenler arasındaydı. Kafkaslardan Berlin'e kadar savaşan 416. Azerbaycan Milli Tümeni ve alayları, savaş boyunca Tümgeneral Tarlan Aliyarbekov, Heybat Heybatov ve Hacıbaba Zeynalov (tümen kurmay başkanı) tarafından komuta edildi.