Afgan Muhtarlı

Afgan Muhtarlı ( ; 9 Ocak 1974 doğumlu) Azerbaycanlı bir gazeteci, insan hakları savunucusu ve eski siyasi tutukludur.

Hayatı ve Kariyeri
Afgan Muhtarlı, Azerbaycan'ın "Yeni Musavat" gazetesinde çalıştı, bağımsız haber ajansı Meydan TV, IWPR ve OCCRP ile işbirliği yaptı. Çalışmalarının ana konusu Azerbaycan'daki yolsuzluktur. Diğer şeylerin yanı sıra, Azerbaycan Savunma Bakanlığı'ndaki yolsuzluğu ortaya çıkaran bir dizi soruşturma sayesinde ünlendi.

2015 yılında, Azerbaycan'da gazetecilik faaliyetleri nedeniyle tehditler alan Afgan Muhtarlı ve eşi, gazeteci Leyla Mustafayeva, Gürcistan'a kaçarak kendi isteğiyle sürgünde yaşamaya ve araştırmacı gazetecilik çalışmalarına devam ettiler. Gürcistan'dan kaçırılıp Azerbaycan'da hapsedildikten sonra, eşi Leyla ve kızları Ekim 2017'de ülkeyi terk ederek Almanya'da sığınma hakkı aldılar.

Son yıllarda Muhtarlı, kaçırılma güzergahı boyunca, Tiflis'ten Gürcistan-Azerbaycan sınırının Lagodekhi-Belakani bölümüne kadar olan ve Azerbaycan tarafına teslim edildiği yerle ilgili soruşturmalar yürüttü.

Kaçırılma ve Tutuklanma
29 Mayıs 2017'de Muhtarlı, Tiflis'te kaçırıldı ve bir gün sonra Azerbaycan'da tutuklandı. Meslektaşı ve bağımsız araştırmacı gazeteci Khadija Ismayilova tarafından yayınlanan bir Facebook gönderisine göre, Muhtarlı tutuklanmadan önce Azerbaycan'ın iktidardaki ailesinin Gürcistan'daki mülklerini araştırıyordu.

12 Ocak 2018'de, devlet sınırını yasadışı geçme, kaçakçılık ve hükûmet yetkililerine karşı direniş suçlarından 6 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Avukatı aracılığıyla Muhtarlı, "Gürcü polis üniformalı adamlar tarafından kaçırıldığını, arabada dövüldüğünü, başına bir kapüşon geçirildiğini, ceplerinin parayla doldurulduğunu ve Azerbaycan devlet güvenlik görevlilerine teslim edildiğini" iddia etti. Gürcistan Başbakanı Giorgi Kvirikashvili ise herhangi bir Gürcistan devlet organının olaya karışmadığını kesin bir dille reddetti.

Kaçırılması, tutuklanması ve ardından gelen mahkûmiyeti, ABD Dışişleri Bakanlığı, Avrupa Parlamentosu ve Bergen İnsan Hakları Evi Vakfı, OpenDemocracy, Avrupa Gazeteciler Federasyonu, İnsan Hakları İzleme Örgütü ve diğerleri gibi uluslararası insan hakları örgütleri tarafından şiddetle kınandı. Uluslararası Af Örgütü onu vicdan mahkumu olarak tanıdı.

17 Mart 2020'de, özellikle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ndeki davalar başta olmak üzere artan uluslararası baskı altında serbest bırakıldı ve Almanya'ya iade edildi.

Gürcistan Başsavcılığı Soruşturması
Temmuz 2017'de Gürcistan Başsavcılığı, Afgan Muhtarlı'nin davasıyla ilgili olarak Gürcistan Ceza Kanunu'nun 143. maddesinin birinci fıkrası (yasadışı hapis) kapsamında soruşturma başlattı.

Tiflis'teki İnsan Hakları Evi'ne göre: "Çeşitli nedenlerden dolayı, soruşturma, Muhtarlı'nin naklini tasvir edebilecek Tiflis'ten Gürcistan-Azerbaycan sınırına kadar olan video kayıtları gibi objektif delilleri toplayamadı. Soruşturma sırasında, Devlet Güvenlik Servisi'nin Karşı İstihbarat Dairesi ve İçişleri Bakanlığı Sınır Polisi başkanları istifa etti, ancak sorumlulukları henüz soruşturulmadı ve toplumun yüksek düzeydeki ilgisine rağmen, Gürcistan makamlarının kaçırma olayına karışması bugüne kadar düzgün bir şekilde incelenmedi."

2021 yılında, savcılık Muhtarlı'ye mağdur statüsü verdi, "bu da gazetecinin birkaç kişinin katılımıyla Tiflis'ten kesin olarak kaçırıldığının devlet tarafından yasal olarak tanınması anlamına gelir."

Ödüller
2017 yılında Afgan Muhtarlı, Doğu Ortaklığı Sivil Toplum Forumu tarafından verilen Pavel Sheremet Gazetecilik Ödülü'ne layık görüldü.

Kaynakça