Bahai İnancında Ahit ve Misak

Bahai İnancı’nda iki ahit vardır: “büyük ahit ve misak” ve “küçük ahit ve misak” olarak kabul edilir. Büyük ahit, tedricen ilerleyici vahiy kabulünü ifade eder: Tanrı yaklaşık her bin yılda bir elçiler gönderecektir ve insanlığın görevi onları tanımak ve öğretilerine cevap vermektir. Küçük ahit ise, inancın kurucusu Bahaullah ile takipçileri arasında, liderliğin veraseti ve birliğin korunması hakkında yapılan anlaşmadır.

Bahai ahdinde veraset açık ve yazılı şekilde belirlenmiştir ve bu, Bahailerin Bahaullah’ın vefatından sonra kutsal yazıların yetkili yorumcusu ve toplumu yönlendirecek kişi olarak Abdülbaha’yı takip etmelerine yol açmıştır. Bahaullah, dinî konularda yasa koyabilecek dokuz üyeli bir kurum olan Yüce Adalet Evini belirlemiş ve ayrıca soyundan gelenlere ait atanmış bir role işaret etmiştir; bunların her ikisi de Abdülbaha tarafından, Şevki Efendi’yi Emrin Velisi olarak atamasıyla detaylandırılmıştır. 1963 yılında ilk kez seçilen Yüce Adalet Evi, dünya çapındaki Bahai toplumunun en yüksek yönetim organı olmaya devam etmektedir. Bu liderlik zincirindeki herhangi bir halkayı reddeden kişi Misakı bozmuş olarak kabul edilir.

Bahailer için Bahaullah’ın Ahit ve Misak’ı ve onun sağladığı birlik güvencesi, dinlerinin benzersiz bir özelliğini temsil eder. Örneğin, İsa’dan Aziz Petrus’a ve Muhammed’den Ali’ye olan veraset, birliği korumaya yönelik yazılı olmayan girişimler olarak görülür ve sonuçta bu dinler farklı gruplara ayrılmıştır. Ahit ve Misak sayesinde Bahai İnancı bölünmeyi önlemiş ve alternatif liderlik oluşturma girişimleri, kutsal metin temeline dayanmadıkları için geniş bir takipçi kitlesi kazanamamıştır.

Büyük Ahit ve Misak
Büyük ahit ve misak, Tanrı’dan gelen tüm elçilerin, takipçileriyle, Tanrı’nın kendilerine göndereceği bir sonraki elçi hakkında yaptıkları ahdi ifade eder. Bahaullah’a göre Tanrı, tedricen ilerleyici vahiy olarak bilinen süreçte, insanlığa rehberlik etmek üzere her zaman ilahî öğretmenler göndermeyi vaat eder. Bahailer, Tanrı’nın büyük ahdine dair öngörülerin tüm dinlerin kutsal yazılarında bulunduğuna ve her ilahî elçinin kendisinden sonra gelecek olanı açıkça müjdelediğine inanır. Bu ahit kapsamında, her dinin takipçilerinin görevi, kendi inançlarının vaat ettiği elçi olduğunu iddia eden bir kişinin bu kriterleri ruhani açıdan yerine getirip getirmediğini açık fikirli bir şekilde araştırmaktır.

Tanrı Mazharları
Bahailer Tanrı’yı, eşsiz, ezelî ve ebedî, her şeye gücü yeten ve her şeyi bilen bir yaratıcı olarak kavrar. Tanrı, yaratılışın ötesinde olmakla birlikte, sevgisini ve iradesini insanlığa Tanrı Mazharları olarak adlandırılan peygamberler veya ilahî elçiler aracılığıyla bildirir.

Bu Mazharlar, Tanrı’nın iradesini yeryüzüne yansıtarak, insanların kapasitesine ve bulundukları zaman ile mekânın ihtiyaçlarına uygun ruhani ve toplumsal ilkeleri ve yasaları ortaya koyarlar. Tanrı ile insanlık arasında aracılık eden bu ilahî öğretmenlerin getirdikleri öğretiler zamanla bugün dünya dinleri olarak bilinen yapıların temelini oluşturmuştur.

Bahaullah, Tanrı Mazharlarının hem ilahî hem de insanî olmak üzere iki yönlü bir doğaya sahip olduğunu ifade eder. Onlar Tanrı’nın bedenlenmiş hâli değildir; ancak sıradan insanlar da değildir. Bahaullah, bu Mazharları Tanrı tarafından yaratılmış, O’nun bilgi ve sıfatlarını kusursuz şekilde yansıtan parlak aynalara benzetir. Bu aynalar aracılığıyla Yaratıcı’nın iradesi, insanlığa verilen öğretiler yoluyla açıkça ortaya konur:

“[Allah] insanlar arasından en temiz ve lekesiz birinin zaman zaman mülk ve melekutta zuhura gelmesini takdir buyurmuştur. Allah, bu latif, esiri ve esrarengiz Varlığa iki türlü tabiat vermiştir: madde alemi ile ilgili cismani tabiat, Tanrının Özünden sudur eden ruhani tabiat. Aynı suretler, Ona iki makam ihsan eylemiştir. Birisi, batın hakikati ile ilgili makamdır. Bu makamdan söz söyleyen Mazharın sesi bizzat Tanrının sesidir. …Öbürü beşerlik makamıdır. …Bu Tecrid Cevherleri, bu Hakikat Meşaleleri, Tanrının şamil inayetinin mecraladırıdır.”

Tedricen İlerleyici Vahiy
Bahai İnancı’nın temel öğretilerinden biri olan tedricen ilerleyici vahiy, dinî hakikatin Tanrı tarafından tarih boyunca aşamalı olarak açıklandığını ifade eder. Bu süreç, Tanrı’nın büyük ahit ve misakta verdiği söz doğrultusunda, bir dizi Tanrı Mazharının gönderilmesiyle gerçekleşir. Bu kesintisiz süreç, Bahai İnancı’nın iki Mazharından biri olan Bab tarafından şu şekilde açıklanmıştır:

“Alemlerin Rabbi, bir sonraki Vahyi ve bir sonraki Kitabı kabul etmelerini isteyerek tüm insanlarla ahdini kurmadan, hiçbir peygamber göndermemiş, hiçbir kitap indirmemiştir; zira O'nun lütfunun tecellileri kesintisiz ve sınırsızdır.”

Her Tanrı Mazharı, ortaya çıktığı zaman ve mekânın ihtiyaçlarına uygun bir vahiy getirir. Vahiyler arasındaki farklılıklar, belirli bir Mazharın bilgisiyle ilgili değildir; aksine toplumların ihtiyaçları, çağın şartları ve insanların ruhani kapasitesi ile ilgilidir. Bu ilahî eğitim süreci sayesinde insanlık, ailelerden kabilelere, şehir devletlerinden uluslara kadar giderek genişleyen birlik halkalarına ulaşarak gelişmiştir.

Bu anlayışa göre Bahailer, tüm büyük dünya dinlerinin ilahî kökenli olduğunu kabul eder ve onları Tanrı tarafından düzenlenmiş tek bir büyük eğitim sürecinin farklı aşamaları olarak görür. Bahailer ayrıca Bahaullah’ın Tanrı tarafından gönderilmiş en yeni Tanrı Mazharı olduğuna ve onun öğretilerinin uygulanmasıyla insanlığın kolektif olgunluğa ulaşacağına inanır.

Öngörüler
Tanrı'nın tüm insanlarla yaptığı büyük ahdin doğası ve vaadi, hem kehanetlerle ifade edilen hem de ilahi eğitmenlerin kendileri tarafından dile getirilen dini literatürün önemli bir bileşenidir.

Bahailer, Bab’ın, Muhammed tarafından müjdelenen Mehdi’nin dönüşüne dair İslamî kehanetleri yerine getirdiğini kabul eder. Bahaullah’ı ise, büyük dünya dinlerindeki mesihî ve ahir zamanla ilgili kehanetlerin sembolik bir gerçekleşmesi olarak görürler. Buna göre:

Yahudilikte: Yeşaya 9:6’daki “Ebedî Baba” ve “Orduların Rabbi”,
Hristiyanlıkta: İncil’de geçen “Hakikat Ruhu” veya “Teselli Edici” ve Mesih’in “Baba’nın yüceliğinde dönüşü”,
Zerdüştlükte: Şah Behram Varjavand’ın dönüşü,
Şii İslam’da: Üçüncü İmam Hüseyin’in dönüşü,
Sünni İslam’da: İsa’nın dönüşü, Babi İnancı’nda: “Allah’ın zahir edeceği Kimse”,

Bahaullah ile gerçekleşmiş kabul edilir. Bahailer ayrıca onun gelişini, Hindular için Krişna’nın yeniden gelişi, Budistler için ise beşinci Buda’nın gelişi olarak da yorumlar.

Yükümlülükler
Bahaullah, Tanrı’nın sürekli elçiler gönderme vaadine karşılık olarak insanların yerine getirmesi gereken iki temel yükümlülük olduğunu öğretir:

Yeni gelen Tanrı Mazharını tanımak ve kabul etmek,
Onun getirdiği öğretileri itaat ederek uygulamak.

Bahaullah, bu iki görevin birbirinden ayrılmaz olduğunu vurgular ve Akdes Kitabı’nda şöyle ifade eder:

“Allah’ın kulları için yazdığı ilk görev, Vahyinin Doğuş Yeri ve yasalarının Kaynağı olan ve hem Emir hem de yaradılış aleminde O’nun makamını temsil eden Kimse’yi tanımaktır. Her kim bu görevi yerine getirirse, bütün iyiliklere ulaşır… Bu en ulu makama, bu en yüce ufkun zirvesine ulaşan her insanın, alemin Maksudu olan Kimse’nin her emrine itaat etmesi gerekir. Bu iki görev birbirinden ayrılamaz. Biri olmadan diğeri kabul edilmez.”

Tanrı, büyük ahit ve misakını tedricen ilerleyici vahiy süreciyle yerine getirirken, İkan Kitabı’nda açıklandığı üzere, aynı zamanda insanların samimiyetini ve kalplerinin temizliğini da sınar. Bu, bireylerin Tanrı'nın yeni bir mazhar aracılığıyla seslendiğini anlayacak kadar ruhani olarak duyarlı olup olmadıklarını veya din adamları tarafından desteklenen geleneklere ve manevi gerçekliğin yanlış yorumlarına körü körüne bağlı kalarak onu reddedip reddetmediklerini netleştirmek için çeşitli şekillerde yapılır.

Tüm Tanrı Mazharlarının aynı Tanrı adına konuştuğu gerçeğine dayanarak, Bahaullah şunu da belirtir:

“Sen kendi içinde şuna iyice inan ki bu Cemalden yüz çevirmiş olan bir kimse bundan önce gelen bütün Tanrı Elçilerinden yüz çevirmiş ve ezelden ebede dek Tanrı’nın karşısında kibirlenmiş olur.”

Küçük Ahit ve Misak
Tanrı’nın insanlıkla yaptığı ebedi ahitten ayırt etmek için, Bahailer bir Tanrı Mazharının kendi takipçileriyle, suudundan hemen sonra kime yönelmeleri ve itaat etmeleri gerektiğine dair yaptığı anlaşmaya küçük ahit ve misak adını verirler.

Bahai İnancı’nda Bahaullah’ın Ahit ve Misak’ı olarak anılan bu küçük ahdin iki ayırt edici özelliği vardır:

Açık (sarih) olması,
Doğrulanmış yazılı belgelerle iletilmiş olması.

Bu ahit, ideolojik bölünmelere karşı bir koruma aracıdır. Bahaullah’ın ilahî görevi dünya birliğini gerçekleştirmek olduğundan, dininin kalıcı birliğini güvence altına almak bu hedefin gerçekleşmesinin teminatıdır. Abdülbaha, bu konuyu şöyle açıklar:

“Birinci koşul, Tanrı Misakı’nda sabit kalmaktır. Çünkü Misak’ın gücü, Hz. Bahaullah’ın Emri’ni, yanılgıya düşen kimselerin şüphelerinden koruyacaktır. O, Allah’ın Emri’nin sağlam kalesi, Allah’ın Dini’nin güçlü bir direğidir. Bugün, Allah’ın Misakı’ndan başka hiç bir şey Bahai dünyasının birliğini koruyamaz; aksi halde ihtilaflar, büyük bir fırtına gibi Bahai dünyasını saracaktır. İnsanlığın birliğinin ekseni, Misak’ın gücünden başka bir şey değildir. Eğer Misak olmasaydı, eğer Yüce Kalem vasıtasıyla dile gelmesiydi ve eğer Kitab-ı Ahit, Hakikat Güneşi misali dünyayı aydınlatmasaydı, Tanrı Emri’nin kuvvetleri tamamen dağılır, kendi nefis ve gelip geçici heveslerinin esiri olan bazı kişiler ellerine bir balta alır ve bu Mübarek Ağacın kökünü keserlerdi.”

Bahaullah’ın tayin ettiği halefine itaat etmekle yakından bağlantılı olarak, bu ahit aynı zamanda bireylerin ve tüm Bahai toplumunun, Bahaullah’ın İnancı için kurduğu tüm idari kurumların liderliğini sevgiyle desteklemesini de emreder.

Bahai İnancı’nda her inananın kişisel dini görüşlere sahip olması mümkündür; ancak bunları başkalarına dayatmaması gerekir. Bahaullah’ın Ahit ve Misak’ına sadık olmak, hükümlerine bağlı kalmak ve Bahai İnancı’nın merkezî otoritesinin kararlarının Tanrı’nın iradesini yansıttığına sarsılmaz bir güven duymak, Bahailer için temel bir ruhani erdemdir.

Ahdimin Kitabı
Bahaullah, Bahai İnancı’ndaki halefiyet düzenini kendi el yazısıyla kaleme aldığı “Ahdimin Kitabı” ile tesis etmiştir. Bu belge, vefatından önce Abdülbaha’ya emanet edilmiştir. Bu dokümanda Bahaullah:

Tanrı’dan aldığı görevi yeniden teyit etmiş,
İnsanları kendilerini yüceltecek olanı uygulamaya teşvik etmiş,
Çatışma ve ihtilafı yasaklamış,
Ve açık ve kesin bir şekilde dinin liderliğini En Büyük Dal (yalnızca Abdülbaha için kullanılan bir unvan) olarak belirlediği Abdülbaha’ya vermiştir.

Daha önce, Edirne döneminin sonlarında (Eylül 1867 – Ağustos 1868), Bahaullah Dal Levhi adlı bir belge kaleme almış ve burada Abdülbaha’nın yüce makamını ilan etmiş, onu En Büyük Dal olarak adlandırmış ve daha sonra “Ahdimin Kitabı”nda yapılacak tayini haber vermiştir. Ayrıca Akdes Kitabı’nda, suudundan sonra Bahailerin “Allah’ın irade buyurduğu, bu Ezeli Kök’ten filizlenen Kimse’ye” yönelmeleri gerektiğini hükme bağlamıştır.

Bahaullah’ın vefatından sonra “Ahdimin Kitabı” okunduğunda, bu önceki atıflar teyit edilmiş ve inananlar tarafından tam olarak anlaşılmıştır. Önceki dinlerden farklı olarak, Bahaullah, Abdülbaha’yı Ahit ve Misak’ın Merkezi olarak tayin etmekle kalmamış, aynı zamanda onu herkes için örnek alınması gereken eşsiz ve kalıcı bir örnek şahıs olarak da açıkça ortaya koymuştur; zira Tanrı onu kişisel ve toplumsal davranışta mükemmellik ile donatmıştır.

Sonraki Gelişmeler
Kendi Vasiyetnamesinde Abdülbaha, Bahaullah’ın inananlarla yaptığı küçük ahdi genişleterek, en büyük torunu Şevki Efendi’yi Bahai İnancı’nın Emrin Velisi ve başı olarak tayin etmiştir. Bahaullah’ın ahdi, Abdülbaha’ya dinin kutsal yazılarının tek yetkili yorumcusu olma makamını vermişti. Abdülbaha da kendi vasiyetinde bu aynı rol ve yetkiyi Şevki Efendi’ye “Tanrı’nın sözlerinin açıklayıcısı” olarak devretmiştir.

Abdülbaha ayrıca vasiyetinde, Emrin Velisi’ne ek olarak, Bahaullah’ın Akdes Kitabı’nda dininin en yüksek yasama organı olarak kurduğu Yüce Adalet Evi’nin de Bahai İnancı’nda küresel liderlik ve yetki sahibi diğer kurum olduğunu teyit etmiştir. Yüce Adalet Evi’nin görevi, Bahai yazılarında açıkça belirtilmemiş konularda yasalar koymak veya düzenlemeler yapmaktır; ve Bahaullah, Tanrı’nın “dilediği her şeyi onlara ilham edeceğini” vaat etmiştir. Yüce Adalet Evi, 1963 yılında dünya çapındaki Bahailer tarafından seçilmesinin ardından Bahai dininin başı olmuştur.

Bahaullah’ın Ahit ve Misak’ı, Şevki Efendi tarafından özellikle, Bahaullah’ın vahyi ile bu dünyada açığa çıkan ruhani güçleri yönlendiren bir araç olarak tanımlanmıştır . Ayrıca bu Ahit ve Misak’ın amacının, dinin etkisini ve bütünlüğünü korumak, birliğini muhafaza etmek ve dünya çapında gelişimini teşvik etmek olduğunu ifade etmiştir.

Kaynakça
Bibliografya