Arnold Joseph Toynbee

Arnold Joseph Toynbee (14 Nisan 1889, Londra – 22 Ekim 1975, York), İngiliz bir tarihçi, tarih felsefecisi ve yazardı. London School of Economics ve King's College London’da uluslararası tarih alanında araştırma profesörü olarak görev yapmıştır. 1918–1950 yılları arasında uluslararası ilişkiler alanında önde gelen uzmanlardan biri olarak kabul edilen Toynbee, 1929–1956 yılları arasında Chatham House bünyesinde araştırmalar yöneticiliği yapmıştır. Bu görevi sırasında, Birleşik Krallık’ta alanın temel başvuru kaynaklarından biri sayılan Survey of International Affairs dizisinin 34 cildini hazırlamıştır.

Toynbee en çok, 1934–1961 yılları arasında yayımlanan 12 ciltlik eseri A Study of History ile tanınır. Geniş kapsamlı makale, söylev ve kitap yazımında üretkenliği sayesinde, özellikle 1940’lar ve 1950’lerde eserleri geniş bir okur kitlesi tarafından okunmuş ve tartışılmıştır.

Tarihin konusunun kültürler olduğunu ifade etmiş, kültürlerin ise dinamik yapılar olup, özelliklerini yaratıcı kişilerden aldığı, dolayısıyla tarihin kültürler hakkında olumlu ya da olumsuz değerlendirmelerde bulunmak yerine, kültürleri anlamaya çalışması gerektiği düşüncesiyle seçkinleşmiştir.

Hayatı
Kariyeri
Arnold J. Toynbee, 14 Nisan 1889’da Londra’da doğdu. Yunan ve Latin klasikleri üzerine eğitim aldıktan sonra, King's College London bünyesinde kurulan Korais Kürsüsü’nde Bizans ve Modern Yunanca dili, edebiyatı ve tarihi alanlarında profesör olarak görev yaptı. Aynı zamanda uluslararası tarih profesörü olarak da faaliyet gösterdi. 1925–1955 yılları arasında Chatham House (Kraliyet Uluslararası İlişkiler Enstitüsü) bünyesinde yöneticilik yaptı. Bu dönemde, başlıca eseri olan A Study of History’nin ilk on cildini kaleme aldı. 1933–1961 yılları arasında toplam on iki cilt olarak yayımlanan bu eser, Toynbee’nin uluslararası düzeyde tanınmasını sağladı.

I. Dünya Savaşı ve Paris Barış Konferansı
I. Dünya Savaşı sırasında Wellington House olarak bilinen Britanya Dışişleri Bakanlığı Savaş Propaganda Bürosu’nda görev aldı. Burada Osmanlı İmparatorluğu, Mezopotamya, Arabistan ve Mısır ile ilgili çalışmaların sorumluluğunu üstlendi.

Toynbee, James Bryce, 1st Viscount Bryce ile birlikte The Treatment of Armenians in the Ottoman Empire 1915–1916 adlı çalışmanın hazırlanmasına katkıda bulundu. Toynbee’nin bu çalışmaya ilişkin değerlendirmeleri ve kaynakların niteliğine dair görüşleri literatürde tartışma konusu olmuştur. Ayrıca, Wellington House bünyesinde yayımlanan Survey of International Affairs dizisinin editörlüğünü üstlendi. 1919 ve 1946 yıllarında düzenlenen Paris Barış Konferansı’nda Britanya delegasyonunda yer aldı.

Anadolu
Arnold J. Toynbee, University of Oxford’da tarih profesörü olduğu dönemde, The Manchester Guardian gazetesinin özel muhabiri olarak 1921 yılında Anadolu’ya geldi. Bu görevi, saha gözlemleri yapmasını ve bölgedeki gelişmeleri doğrudan incelemesini sağladı. The Western Question in Greece and Turkey (1927) ve Turkey (1927) adlı eserleri, önceki çalışmalarından farklı bir yaklaşım sergilemiş; Batı medeniyeti ve Yunan hükûmetine yönelik eleştiriler içermiştir. Bu eser, Toynbee’nin kariyerinde bir dönüm noktası olarak değerlendirilmiş; İngiltere ve Yunanistan’da eleştirilmesine yol açmış ve 1924’te Korais Kürsüsü’ndeki görevinden ayrılmasıyla sonuçlanmıştır.

Özel hayatı
Arnold J. Toynbee, 1913 yılında, Gilbert Murray’nin kızı Rosalind Murray ile evlendi. Bu evlilikten üç oğlu oldu; bunlardan biri olan Philip Toynbee edebiyat alanında tanınmıştır. Oğullarından Lawrence Toynbee (d. 1922) ressam olup, Jean Constance Asquith ile evlenmiştir; eşi, Birleşik Krallık başbakanlarından H. H. Asquith’in torunudur. Toynbee, 1946 yılında ilk eşinden boşanmış, aynı yıl araştırma asistanı Veronica M. Boulter ile ikinci evliliğini yapmıştır. 22 Ekim 1975’te, 86 yaşında hayatını kaybetmiştir.

Eserlerinin özellikleri
Tarihçinin insan türünün birtakım temel bölümlerinin yaşamlarını ele aldığını, toplum denen söz konusu varlıkları seçip incelediğini dile getiren Toynbee, tarih araştırmacısının toplumlar arasındaki ilişkileri yalnızca belli kavram ve kategoriler altında incelediğini savunur.

Kendisi bilhassa Yunan ve Doğu Medeniyetleri üzerine önde gelen tarihçilerden biri olup eserlerinde ehliyetli bir bilim adamı tarafından yapılan yüksek kaliteli yorumların ağırlığı hissedilir. Ufkunun genişliği ve anlatım gücü, dünya tarihini 26 medeniyete bölerek, yükseliş ve çöküşlerini "tehlikelerle yüz yüze gelme ve bunlara cevap verme" dönemlerine göre analiz ettiği, en önemli eseri olan, on iki ciltlik A Study of History - Tarih bilinci isimli eserinde de görülmektedir.

Kaynakça