Esaf ailesi

Esaf Ailesi (aynı zamanda Assaf hanedanı) 14.-16. yüzyıllarda Lübnan Dağı'nın Kisrevan bölgesinde hüküm süren Sünni Müslüman ve etnik Türkmen bir hanedandı. 1306 yılında, Bahri Memlükleri tarafından Beyrut ile Byblos arasındaki kıyı bölgesini korumak ve o dönemde çoğunluğu Şii Müslüman olan nüfusun gücünü kontrol etmek üzere bu bölgeye gönderildiler. Bu dönemde, Assafların hükümdarlığı boyunca üs olarak kullandıkları Ghazir'de karargahlarını kurdular.

Emir Assaf'ın liderliğinde, 1516'da Osmanlı fethi sonrasında Sultan Selim I tarafından Kisrewan'ın hükümdarları olarak onaylandılar. Emir Assaf iki yıl sonra öldü ve yerine oğlu Hasan geçti, ancak o da kardeşi Qa'itbay tarafından öldürüldü. Qa'itbay, 1523 yılında çocuksuz olarak ölene kadar Kisrevan'ı yönetti ve ardından Hasan'ın oğlu Mansur onun yerine geçti. Mansur uzun bir hükümdarlık dönemi geçirdi ve Osmanlılar tarafından Lübnan Dağı ve çevresindeki birçok bölgeyi vergi çiftliği olarak kendisine verdi. Sünni rakiplerinin çoğunu ortadan kaldırdı ve yerel iktidarı, Maronit Hıristiyanların desteğine ve Kisrevan'daki Şii Müslüman şeyhleri kontrol altında tutan Hubaysh klanının üyeleri olan Maronit ajanlarına dayanıyordu. Gücünün zirvesindeyken Mansur'un egemenliği Beyrut'tan Humus'a kadar uzanıyordu.

Mansur 1579'da görevden alındı ve yerine oğlu Muhammed geçti. Muhammed, İstanbul'a giden bir kervana yönelik yağma saldırısına karıştığı iddiasıyla 1584'te yetkililer tarafından hapse atıldı. 1585'te Kisrevan'a geri döndü ve Trablus Eyaleti'nin kırsal bölgelerinde vergi toplama yetkisi verildi. Bu durum onu, Assafların eski Türkmen müşterileri olan Sayfa klanıyla çatışmaya soktu. Bu klanın üyelerinden biri olan Yusuf Paşa, Trablus valisiydi. Assaf hanedanlığı, Muhammed'in Akkar'da Sayfalardan vergi toplamaya çalışırken öldürülmesiyle 1591'de dağıldı. Daha sonra Yusuf Paşa Sayfa, Muhammed'in dul eşiyle evlendi ve Assaf hanedanlığını miras aldı.

Tarihçe
Memlük Dönemi
Assaflar, Beirut'un kuzeyinde, Lübnan Dağı'nın merkezindeki Kisrevan bölgesine yerleşen Türkmen kabilelerinin torunlarıydı ve erken dönem Mısır Sultanlığı hükümdarları altında yaşıyorlardı. Yerel tarihçi Tannus al-Shidyaq'a (ö. 1861) göre, Türkmenler, Şam'ın Memlük valisi Aqqush al-Afram tarafından, isyancı Aleviler, Onikili Şiiler, Dürziler ve Maronitler'e karşı yaptığı seferin ardından buraya yerleştirildiler. İsyançılar 1306 yılının Ocak ayında kesin olarak bastırıldı, toprakları Şam'daki Memlük emirlerine ikta olarak devredildi ve aynı yılın ilerleyen aylarında Türkmenler buraya yerleştirildi. Ayn Shiqaq, Ayn Tura, Zuq Masba, Zuq Mikhayil, Zuq al-Amiriyya ve Zuq al-Kharab köylerine yerleştirildiler. Daha önce Kura bölgesinde, Tripoli yakınlarında yerleşmişlerdi. Assaflar veya genel olarak Türkmenler, Memlükler tarafından Beyrut ile Byblos arasındaki bölgeyi devriye gezmek ve Beyrut'tan Kisrevan'a girişi korumak için 300 kişilik bir süvari birliğini korumakla görevlendirilmişti. Bunların en azından bir kısmı, Yalbugha al-Umari adlı Memlük Sultanlığı'nın güçlü adamı tarafından Beyrut'a yerleştirildi. Bu yerleştirme, Kıbrıslıların İskenderiye'ye yaptığı baskının ardından, olası bir Haçlı saldırısına karşı şehri savunmak için orada konuşlanmış Şamlı birlikleri güçlendirmek amacıyla yapıldı. Assaf veya Türkmen egemenliği altında, Beqaa Vadisi'nden sürekli göç nedeniyle Onikili Şiiler Kisrevan'da çoğunluğu oluşturmaya devam ettiler, ancak bölgenin kıyı alanlarından zorla çıkarılmaları sonucunda nüfusları azaldı. Buna ek olarak, bölgedeki Alevi nüfus Assaf egemenliği altında büyük ölçüde ortadan kayboldu.

1382 yılında, Memlük emiri Barquq Kahire'deki tahtı ele geçirerek Burji hanedanını kurdu. Burji hanedanı, Türkmen Bahri hanedanının aksine etnik Çerkes kökenliydi, bu da Kisrevan Türkmenleri ile yeni yöneticiler arasında gerginliklere yol açtı. Kisrevan Türkmenleri ile Burji yetkilileri arasındaki gerginlik, Sultan Barquq'u destekleyen Lübnan Dağı'ndaki Türkmenlerin başlıca rakipleri olan Dürzi Buhturids ile tezat oluşturuyordu. 1389'da Bahri isyanında kısa süreliğine devrilen Buhturidler, Şam'da Bahri isyancılara karşı savaşırken, Türkmen kabileleri Beyrut ve çevresindeki tepelerde Dürzi Tanukhi kabilelerine saldırdı. Bu çatışmalarda ve ardından gelen infazlarda Türkmenler, Buhturidlerin Dürzi müttefikleri olan Tanukhi Abi al-Jaysh Arslan emirlerinin sekizinden yedisini öldürdü.

Barquq 1390'da yeniden iktidara geldi, ardından Türkmen kabileleri Beyrut çevresindeki tepelere bir kez daha baskın düzenledi, ancak Ainab ve Aramoun köylerini ele geçiremediler. Barquq'un emriyle Memlükler, ordularını, Dürzi savaşçılarını ve Beqaa Vadisi'nden gelen kabile üyelerini seferber ederek Kisrevan Türkmenlerine ağır bir darbe indirdiler. Bununla birlikte, Barquq, Türkmen emirlerini zayıflamış olsalar da Kisrevan'ın efendileri olarak tutmaya karar verdi. Barquq, muhtemelen Buhturidlerin Lübnan Dağı'nda çok fazla güç kazanmasını önlemek veya Buhturid güçlerinin aşırı genişlemesini engellemek için Türkmenleri yerinde tuttu. Tarihçi Kamal Salibi'ye göre, birincil kaynaklarda sadece dört Türkmen emiri adı geçmektedir: 1361'de hüküm süren Sa'id, kardeşi ve halefi Isa, Ali ibn al-A'ma ve kardeşi Umar ibn al-A'ma. Son ikisi, Barquq'a karşı isyana katılan Türkmen emirleriydi. Ali, Barquq'un cezalandırma seferinde öldürüldü, Umar ise hapsedildi ve serbest bırakıldı.

Osmanlı Dönemi
Assaf ve Hasan'ın hükümdarlıkları
Tarihçi Muhammed Adnan Bakhit'e göre, 16. yüzyılın başlarında Assaflar hakkında güvenilir bilgi nispeten azdır. Kisrevan'daki Türkmen kabilelerinden Emir Assaf, Osmanlı sultanı I. Selim tarafından Kisrevan nahiya (alt bölge; çoğul nawahi) valisi olarak atandı.
|-
|}

Kaynakça
Biblicoğrafya