kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Az Şekerli

Az Şekerli, Türk yazar Sait Faik Abasıyanık'ın ölümünden sonra, 1954 yılının Aralık ayında Varlık Yayınları'ı tarafından yayımlanan bir öykü kitabıdır.

Az Şekerli de, Sait Faik'in son günlerinde ve gençlik günlerinde yazdığı hikâyeleri bir aradadır. Özellikle, son günlerinde yazdıklarında ölüme yaklaştığını anlayan bir sanatçının bekleyişi, boyun eğişi ve teslimiyeti fark edilebilir.

Yazarın bu kitapta yer alan Battaniye ve Kalinikhta isimli öyküleri Alemdağ'da Var Bir Yılan daki eşcinsel göndermeli öyküleri ile birlikte değerlendirilir. Bu hikâyelerde ortak karakterlere de rastlanır. Bunun dışında Kalinikhta, Abasıyanık'ın vefatın önce yayınlanmış son hikâyesidir ve yazarın dünyaya vedası gibidir: "Ekselsiyar kahvesinin garsonu, 'Kalinikhta Kiryos' diyor bana. Benden de bir kalinikhta sana. Panco!"

Fındık isimli öykü yazarın gençlik günlerinden kalmadır. Sait Faik'in ilk dönem hikâyeciliğinden kalma kişilere rastlanır. Öykünün kahramanı olan Çöpçü Mehmet, zehirlenmesi istenen bir köpeğe kıyamadığı için işinden istifa eder. Kitaba ismini veren Az Şekerli de yazarın küçük adamlarının hayatlarından bir kesit sunar. G... ise yazarın hastalığını anlattığı, tedavi olmak üzere gittiği hastanedeki gözlemlerini dile getirdiği bir öyküsüdür.

Az Şekerli'deki hikâyelerin bazılarının özgünlüğü sonraki yıllarda tartışma konusu olmuştur. 1975 yılında Metin Erksan tarafından televizyon filmi yapılan Müthiş Bir Tren de bu hikâyelerden birisidir. Çeşitli tartışmalara sebep olan film, Sait Faik'in hikâyesinin özgün olmadığı, Ferenc Herczeg'in bir hikâyesinden uyarlama olduğu iddialarını da canlandırmıştır. Zaten Sait Faik de 1948'de, Hürriyet gazetesindeki ilk yayınlanışında, hikâyesinin altına ”'yazan’ değil de ‘yayınlayan’ diye imza atmış"tır. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, bütün bu tartışmalardan hareketle 2017 baskısında, Az Şekerli'deki hikâyeleri, "Son Hikayeleri" ve "Eski Hikâyelerinden" şeklinde iki bölüme ayırmıştır. Müthiş Bir Tren de kitabın ikinci bölümünde yer almıştır.

Kaynakça
Notlar
Azad Azerbaycan TV

Azad Azerbaycan TV (ATV), Azerbaycan'da yayın yapan ikinci özel bir televizyon kanalı. Kanalda haber, eğlence, müzik, çizgi film gibi programlar yayınlamaktadır. ATV, son yıllarda Azerbaycan'ın en çok izlenen kanalları arasına girmiştir. Azad Azerbaycan International TV ve ANS TV adlarında bir de kardeş kanalları vardır.

Kaynakça
Aza

Aza - Türk, Altay, Yakut, Çuvaş ve Moğol mitolojisinde kötü ruh. Asa şeklinde de söylenir. Moğollar Ada derler. Azalar biçiminde çoğul olarak kullanılır.

Özellikleri
Yeraltındaki karanlık yurtlarında yaşarlar. Genel olarak kötücül ruhların ve kötü varlıkların tamamına verilen bir addır. Çoğu zaman, görüntüleri yoktur, yalnızca sesleri ve çıkardıkları gürültüler işitilir. İnsanlar onlardan korktukları için harabelerde ve kalıntılarda gezmeye çekinirler. Oyrotlarda 13 farklı kötücül ruh kategorisinin tamamını anlatır. Karşıtı Aya’dır. Bazı kaynaklarda üç türü sayılır.

Azabuk: Kötücül ruhlar.
Azaşulbus: Kötücül cadılar.
Azahortan: Kötücül hortlaklar.

Bu sözcüklerin hepsi de farklı niteliklerde olmak üzere hep kötü ruh demektir. Azarlamak fiili de buradan türemiştir. İnsanlara kötü ruhları göndermek demektir. Yakut mitolojisinde Abası adı ile kullanılır. Kumandılarda ise iki farklı sınıf olarak yer alırlar.

A. Çertegri: Şeytan.
B. Çor: Cin.

Ruhsal ve fiziksel hastalıkları tanımlamakta kullanılan Azar-Bazar (Asar-Masar, Eser-Meser, Azar-Pazar, Ezar-Bezar) veya Azar-Kazar (Ezer-Kezer) ya da Kasar-Pasar (Kazar-Pazar) tamlamaları da yine bu kavramla yakından alakalıdır ve olasılıkla üç tür kötücül varlıkla ilgilidir:

1. Azar (Ezer), 2. Kazar (Kezer), 3. Pazar (Bezer).

Çertegriler Türk ve Altay mitolojisinde ve halk inanışında Şeytan ile özdeşleşmiştir. Azaların en tehlikeli ve en kötüleridir. İnsanlara geri dönüşü olmayan zararlar verebilirler. Korkunç ve güçlü yetenekleri vardır. Yertanrı (Cer Tengri) ile de alakalı görünmektedir. Çorlar ise daha çok cinlere benzeyen varlıklardır.

Azar-Bazar
Azar-Bazar, Azerbaycan Türkçesinde, "her tür hastalık" manasına gelir. Yılın son Çarşamba gününde, Azerbaycan kırsal bölgelerinde tüm evlerin önünde ateşler yakılır ve herkes ateşin üstünden atlayarak, "Azarım-Bazarım, bu ateşin üstüne dökülsün" der. Buradaki "Azar-Bazar", şeytanî ruhların adlarıdır. Sonradan anlam kaymasına uğrayarak "her türlü hastalık" içeriğini ifade etmeye başlamıştır.

Etimoloji
(Az/Ad) kökünden türemiştir. Azmak, azarlamak fiilleri ile aynı kökene sahiptir. Yas tutmak anlamını da içerir. Aşırılık, sapkınlık, suç gibi anlamlar içeren ve Az- ile başlayan sözcükler bu kökten türemiştir. Moğolcada Az/Azh sözcüğü varoluş anlamına gelir. Eski Moğolca Ad/Ada, Eski Türkçe Ada/Aza sözcükleri tehlike ifade eder.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Türk Mitoloji Sözlüğü, Pınar Karaca
Sibirya Türklerinde Mitoloji, Naciye Yıldız
Az Haşlanmış Çavuş

Az Haşlanmış Çavuş Salinger, esere ilk olarak Bir Erin Ölümü (Death of a Dogface) ismini vermişti.

Bu öykü, Salinger'ın Bainbridge'de yaşarken yazdığı ve 1944 yılında Saturday Evening Post ta yayınlanan üç öyküsünden biridir. Diğerleri İlgili Taraflar ve Son İznin Son Günü dür.

Açıklama
Salinger, Nisan 1942'de 23 yaşındayken II. Dünya Savaşı'nda savaşması için Amerikan ordusuna alınır. Yazarın bu dönemde yazdığı pek çok öykü savaş ve ordu yaşamı üzerinedir. O günlerde Hollywood'da çekilen savaş filmlerinin gerçekçi olmamasını eleştiren Az Haşlanmış Çavuş da bu hikâyelerin tipik örneklerinden biridir.

Ocak 1944'te Salinger savaş yüzünden halen Avrupa'dayken ajansı Dorothy Olding'den üç çalışmasını Saturday Evening Posta sattığı haberini aldı. Gök Gürlediğinde Beni Uyandır isimli öykü Şubat 1944'te ismi yazarın bilgisi dışında değiştirilerek İlgili Taraflar olarak basıldı. Nisan ayındaki baskıda ise Bir Erin Ölümü, Az Haşlanmış Çavuş olarak dergide yer aldı. Bu değişikliklerin yazarı çok sinirlendirdiği ve bir daha Saturday Evening Post gibi kuşe kağıda basılan popüler dergilere çalışmalarını satmamaya karar verdiği iddia edilir.

Konusu
Philly Burns, dört sene önce savaştan dönmüş, on iki senelik evli bir erdir. Eşi Juanita'nın en büyük zevklerinden biri sinemaya gitmektir. Juanita ile birlikte her hafta sinemaya giden Philly Hollywood filmlerinin savaşı ve orduyu ele alışından çok rahatsızdır. Philly'e göre bu filmlerin hatası vurulmalarına rağmen güzel görünüşlerinden hiçbir şey kaybetmeyen birçok yakışıklı erkek bulundurmaları ve bu askerler ölmek üzereyken ailelerine mesaj gönderecek ya da çevrelerindeki arkadaşlarıyla konuşabilecek kadar geniş vakte sahip olabilmeleridir.

Gerçek hayatın böyle olmadığını bilen Philly karısına kendi çavuşunun öyküsünü anlatır. Philly'e orduduyken çok destek olmuş bu iyi kalpli çavuşun adı Burke'tür. Çok çirkin bir adam olan Burke Pearl Harbor'da başka hayatları kurtardıktan sonra tek başına, acı çekerek ve kimseye mesaj gönderemeden ölmüştür.

Sonrası
14 Nisan 1944'te, Salinger hâlâ II. Dünya Savaşı sebebiyle Avrupa'dayken, Story dergisinin sahibi ve yazarın Columbia Üniversitesi'nden hocası Whit Burnett yazara gönderdiği mektubunda öykülerinden oluşan bir derlemeyi antoloji olarak basmayı teklif etti. Kitabın ismi Gençler olacaktı. Salinger, Burnett'a böyle bir antoloji fikrinin onu korkuttuğunu itiraf etse de teklifi tamamen reddetmedi. Hatta Burnett'a kitapta yer alabilecek sekiz hikâyesinin listesini gönderdi. Bu hikâyelerden biri de Az Haşlanmış Çavuştu.

Bu kitabın basım tarihinin sürekli ertelenmesi ve sonrasında Salinger'ın Burnett'a küsmesi sebebiyle Az Haşlanmış Çavuş ne Gençler antolojisinde ne de başka bir öykü derlemesinde yer alamadı.

Yazarın diğer öyküleriyle karşılaştırma
Az Haşlanmış Çavuş ile Salinger'ın tek romanı Çavdar Tarlasında Çocukların temaları farklıdır. Ancak Philly Burns ile romanın kahramanı Holden Caulfield'ın benzer bir özellikleri vardır: Her ikisi de Hollywood filmlerini sevmezler. Tıpkı Philly gibi Holden da bu filmlerin gerçekleri yansıtmadığı savunur.

Kaynakça
Notlar
Az Gittik Uz Gittik

Az Gittik Uz Gittik ya da Evliya Çelebi ile Küheylan, Türk yapımı çizgi dizi. Pasin-Benice stüdyoları tarafından yapılmıştır. İlk olarak Eylül 1986 tarihinde TRT 1 ekranlarında gösterilmiştir. Evliya Çelebi ve atı Küheylan'ın başından geçen maceraları anlatır. Türkiye'deki şehirleri gezmelerinin yanı sıra çizgi dizi'nin yarısı gerçek görüntülerle geçer. Genel olarak şehirlerin tarihini ve kültürlerini konu alır.

Oluşumu
Az Gittik Uz Gittik, Derviş Pasin ve Ateş Benice'nin yapımcılık ve yönetmenliğinde, İstanbul'daki Pasin-Benice Animasyon Stüdyoları'nda oluşturulmuştur. Animasyon süreci Türkiye'de yapılmıştır. Dizinin bölümleri tarih konseptine uygun olarak hazırlanmıştır. Senaryosunu Yalvaç Ural yazmıştır. Dizi de Evliya Çelebi'ni Erol Kardeseci seslendirmiştir ve At'ı Küheylan'ı ise İstemi Betil seslendirmiştir. Çizgi dizi'deki şehir tanıtımı olan yerleri ise Şahap Sayılgan anlatmıştır. Yönetici-yapımcı Metin Devrim olmuştur. Çizgi dizi'nin ses formatını Ferruh Erdoğan ve İlhami Büyüktuna yapmıştır.

Konusu
Çizgi dizi de, Evliya Çelebi ve At'ı olan Küheylan'ın Türkiye'de yaşadıkları maceralar anlatılır. Yer yer gerçek görüntülerinde yer aldığı çizgi dizide her bölüm farklı bir şehir'de maceralar yaşanırdı. Dizide, Şahap Sayılgan şehir'in önemli yerlerini, gelenek göreneklerini ve tarihi olaylarını dış ses olarak anlatır. Dizinin ilk bölümü 1986 yılının Eylül ayında yayınlanır ve hikâye İstanbul'da geçer. İlk bölümde Evliya Çelebi ve atı küheylan, hekimbaşının verdiği tüm uyku otunu içtikleri için gözlerini günümüzde açar. Çelebi her bölümde günümüz illerini elindeki Seyahatname ile karşılaştırır ve bilgilerini izleyicilere aktarır. Senaryo gereği Evliya Çelebi görünmezlik otu içerek kentlerde dolaşır.

Bazı iller birden fazla bölümde irdelenirken bazı bölümlerde iki il birden verilir (Örneğin Erzincan ve Bayburt aynı bölümde art arda gösterilmiştir) Türkiye'de mevcut 67 ili gösteren dizi 1991 yılının Nisan ayında ekranlara veda eder. Çocuklar için kültürel ve tarihî açıdan hem eğitici hem de öğretici bir çizgi dizi olmuştur.

Çocuklara gülmece, bilmece, örf, adet, gelenek eğitimi yanında tarım, hayvancılık, arıcılık, ipek böcekçiliği, nüfusun bölgelere göre dağılımı hemşirecilik ve aşı zamanları hakkında bilgi veren çizgi diziydi.

Seslendirmeler
Çizgi dizideki karakterler aşağıdaki seslendirme sanatçıları tarafından seslendirilmiştir.

Erol Kardeseci; (Evliya Çelebi)
İstemi Betil; (Küheylan)
Şahap Sayılgan; (Anlatıcı)

Kaynakça
Dış bağlantılar
sinema sitesi
youtube.com
Az gelişmiş ülke

Az gelişmiş ülke, Birleşmiş Milletler tarafından dünyadaki diğer tüm ülkeler arasında ekonomik ve sosyoekonomik açıdan en az gelişmiş ülkeler için kullanılan bir tanımdır.

Az gelişmiş ülkeler
Afrika (33 ülke)
Asya (9 ülke)
Okyanusya (4 ülke)
Amerika (1 ülke)
Eski az gelişmiş ülkeler
Sikkim (1975 yılında Hindistan'ın eyaleti oldu)
(1994'te gelişmekte olan ülke statüsü almıştır)
(2007'de gelişmekte olan ülke statüsü almıştır)
(2011'de gelişmekte olan ülke statüsü almıştır)
(2014'te gelişmekte olan ülke statüsü almıştır)

Ayrıca bakınız
İnsani gelişme endeksi'ne göre ülkeler listesi

Kaynakça
Dış bağlantılar
Office of the High Representative for the Least Developed Countries, United Nations
United Nations List of LDCs
UNCTAD Least Developed Countries Report 2012
Az én apám

"Az én apám" ( ), Joci Pápai tarafından seslendirilen şarkı. Şarkı 23 Aralık 2018 tarihinde Origo Produkció tarafından yayınlanmıştır. 2019 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Macaristan'ı temsil eden şarkı. Şarkı Macarca dilinde seslendirilmiştir. Şarkı Ferenc Molnár 'Caramel' tarafından yazılmıştır.

Çalma listesi
Yayınlanma tarihi
Kaynaklar
Azad Filiz

Azad Filiz (d. 10 Haziran 1991, Mardin), Türk futbolcudur. 2. Lig takımlarından Karaman'da forma giymektedir.

Kariyeri
Futbol kariyerine 2008 yılında Feneryolu SK'de başlayan Filiz, 2007 yılında Kartalspor'un altyapı kadrosuna katıldı.

Profesyonel kariyerine 201 yazında İstanbul 4. lig ekibi Sancaktepe Belediyespor ile başladı. Burada kadroda yer buldu ve sezonu 34 lig maçıyla bitirdi. Bu performansla profesyonel oyuncu olarak Kartalspor tarafından sezon sonuna kadar kadroda kaldı, ancak önümüzdeki sezon için Fatih Karagümrük SK ile başka bir İstanbul dördüncü lig kulübüne kiralık verildi. Bu kulüpte sezonu sadece üç lig maçıyla tamamladı. Sezon sonunda Kartalspor'a geri dönerek düzenli bir pozisyon elde etti ve aynı zamanda zirveye yükseldi.

İkinci ligde yeni gelen Yeni Malatyaspor'a, 2015 yaz transfer döneminde imzaladı. Yarım sezon sonra Pendikspor'a geçti.

Sancaktepe Belediyespor'da profesyonelliğe geçiş yapan Azad Filiz, sırasıyla Kartalspor, Fatih Karagümrük, Yeni Malatyaspor, Pendikspor, Tokatspor, Bayburt Özel İdarespor formalarını giydi. 2020-2021 sezonunda Sakaryaspor'a transfer oldu.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Aza Lihitçenko

Azalia Vladimirovna Lihitçenko (Rusça:Аза́лия Влади́мировна Лихи́тченко; 20 Kasım 1937 – 6 Eylül 2024), Sovyet-Rus televizyon sunucusu, radyocu ve aktris.

Hayatı
Lihitçenko, 20 Kasım 1937'de Moskova, Sovyetler Birliği'nde doğdu. 1968 ile 1993 yılları arasında Sovyetler Birliği Merkez Televizyonu (CCCP) bünyesinde radyo ve televizyon sunucusu olarak görev aldı. 1968'den itibaren yayınlanan Vremya adlı haber bülteninin daimi sunucusu oldu. 1993'te çalıştığı kurumdan emekli oldu. Hizmetleriyle RSFSR Onurlu Sanatçısı (1976), RSFSR Halk Sanatçısı (1988) ve Dostluk Nişanı (2011) ödüllerini aldı.

Lihitçenko, 6 Temmuz 2024'te memleketi Moskova, Rusya'da doğal nedenlerden 86 yaşında öldü.

Ödülleri ve başarıları
RSFSR Onurlu Sanatçısı (1976)
RSFSR Halk Sanatçısı (1988)
Dostluk Nişanı (2011)

Kaynakça
Azad Bey Emirov

Emirov Azad Bey Abbas oğlu (1883, Şuşa – 1939, Bakü) doktor, pedagog, Azerbaycan'da ilk fizyologlardan birisidir. Transkafkasya (Gori) Öğretmenler Okulundan mezun olmuştur.

Hayatı
Azad Bey 1883 yılında Şuşa şehrində doğdu. Azad Bey 1904 yılında Gori Öğretmenler Okulunu, Odessa Üniversitesi'nin hukuk ve tıp fakültelerini bitirmiştir.

1926 yılından itibaren ADÜ'de ders vermiştir. Üzeyir Hacıbeyov'un çocukluk arkadaşı olmuş, Gori okulunda onunla birlikte eğitim almıştır. Müzik yeteneğine ve güzel sese sahip olan Azad bey 1912 yılında Şuşa'da "O olmasın, bu olsun" müzikli komedisini sahnelemiştir. Ü.Hacıbeyov, hatıralarında Meşedi İbad rolünün A.Emirov'un yorumuyla eşsiz olduğunu söylemiştir. 1918 yılında "Leylia ve Mecnun" operasının 10. yılı dolayısıyla Ü.Hacıbeyov'a yazdığı mektupta A.Emirov, onun Azerbaycan tarihindeki önemli rolünü büyük bir öngörüyle göstermiştir: "Vakit gelecek, tarih, yalnız adil tarih kendi ihtiyatlı eliyle kendi sayfalarında Müslüman hayatındaki bu eşsiz ve istisnai olayı altın harflerle yazacak ve senin, sevgili Üzeyir, cefakâr milletinin sevinçsiz hayatına çok zengin bir hazine, nadir bir inci gibi bahşettiğin güzel, ilahi hale getirilmiş akımı özel olarak belirtecektir".
Kaynakça
Azad Demir

Cemal Azad Demir (d. 17 Şubat 2004, İstanbul), Sol kanat mevkiinde oynayan Türk profesyonel futbolcu. 3. Lig ekiplerinden Galata forması giymektedir.

Kulüp kariyeri
Kavacık Spor
Futbola 25 Eylül 2013 tarihinde Kavacık Spor kulübünde başladı. Bir yıl sonra Beşiktaş Futbol Akademisine geçti.

→ Batman Petrolspor (kiralık)
4 Temmuz 2024 tarihinde Azad Demir 2. Lig ekiplerinden Batman Petrolspor'a kiralandı.

Forma numaralarının geçmişi
Kaynak: Azad Demir Forma numaralarının geçmişi


Millî takım kariyeri
Azad Demir, 5 kez Türkiye U-15, 3 kez Türkiye U-16, 2 kez Türkiye U-18. olmak üzere 10 kez milli formayi giydi.

İstatistikleri
Kulüp istatistikleri
Şampiyonluk yaşadığı sezonlar. İkincilik yaşadığı sezonlardır. Üçüncülük yaşadığı sezonlar.

Millî takım istatistikleri
Başarıları
Takım
Beşiktaş
Türkiye Kupası : 2023-24

Kaynakça
Dış bağlantılar
Aza Taho-Godi

Aza Alibekovna Takho-Godi ( ; 26 Ekim 1922, Mahaçkale – 8 Eylül 2025, Moskova, Rusya), Sovyet-Rus dilbilimci ve akademisyen.
Hayatı
Takho-Godi, 26 Ekim 1922'de Mahaçkale, Dağıstan, Sovyetler Birliği'nde doğdu.

Moskova Pedagoji Devlet Üniversitesi'nde mezun oldu. 1944'te başladığı akademik kariyerini 2023 yılına kadar sürdürdü. Aynı zamanda Platon'un tüm eserlerini Rusça olarak yayımlandı (1990-1994). Ayrıca eşide olan Aleksey Losev'in eserlerinin yayınlanmasını denetledi ve "A.F. Losev Evi" Kütüphane-Müzesi'nin organizatörlüğünü üstlendi. 1952'den 2023 yılına kadar olan bibliyografyası yaklaşık 1.000 maddeden oluşmaktadır. Yaşam ve Kader: Anılar adlı kitabı iki defa yeniden basılmıştır (2009; 2023).
Hizmetleriyle; Rusya Federasyonu Bilim İnsanı Onur Ödülü'nü (1998), Dağıstan Bilim Adamı Onur Ödülü'nü (2012) ve Havarilere Eşdeğer Prenses Olga Nişanı'nı (Birinci Derece; 2022) aldı.

Ekim 2022'de 100. yaş gününü kutlayan Takho-Godi, 1954-1988 yılları arasında dilbilimci ve filozof Aleksei Losev ile evli kalmış 8 Eylül 2022'de Moskova, Rusya'da doğal nedenlerden 102 yaşında vefat etmiştir.

Ödülleri ve başarıları
Filoloji Bilimleri Doktoru (1959)
Havarilere Eşdeğer Prenses Olga Nişanı (Birinci Derece; 2022)

Kaynakça
Aza Köprüsü

Aza Köprüsü — Azerbaycan'ın Ordubad ilçesi, Azadkend köyünde yer alan, Safeviler döneminde inşa edilmiş tarihî bir mimarlık eseridir, köprü niteliğindedir.

Köprü, Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu'nun 2 Ağustos 2001 tarihli 132 sayılı kararı ve Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu'nun 21 Kasım 2007 tarihli 98 sayılı kararı ile ülke önemi taşıyan mimarlık eserleri listesine dahil edilmiştir.

Tarihi
Aza Köprüsü, 17. yüzyılda Ordubad ilçesi, Azadkend köyünde, Gilançay üzerine inşa edilmiştir . Azadkend ile Darkend'i birleştiren bu köprünün genişliği 3,5 m, uzunluğu 46 pogonometredir. Beş kemeri bulunan köprü, kırmızımtıl renkli yontulmuş yerel dağ taşından yapılmıştır. İnşa edilirken bulunduğu arazi dikkate alınmış ve kemerler arasındaki mesafe farklı ölçülerde bırakılmıştır . Kemerlerin dördünde dalga kıran bulunmaktadır. Köprü, Büyük İpek Yolu üzerinden doğudan batıya ve tersine hareket eden ticaret kervanlarının işini kolaylaştırmak amacıyla Safevî hükümdarı I. Şah Abbas döneminde yapılmıştır.

Azerbaycan bağımsızlığını yeniden kazandıktan sonra, Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu'nun 2 Ağustos 2001 tarihli 132 sayılı kararıyla köprü, yerel öneme sahip taşınmaz tarihî ve kültürel eserler listesine dahil edilmiştir. Köprü, çeşitli dönemlerde meydana gelen doğal felaketler ve bazı tarihî olaylar nedeniyle hasara uğramıştır. Güçlü sel suları köprünün bir kısmını yıkıp tahrip ettiğinden, köprü 1997 yılında kapsamlı bir şekilde restore edilmiştir.

Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu'nun 21 Kasım 2007 tarihli 98 sayılı kararı ile Aza Köprüsü, ülke önemi taşıyan mimarlık eserleri listesine dahil edilmiştir.

Köprü kullanıma uygundur. Nahçıvan ve Ordubad'dan Azadkend köyüne giden halk ve araçlar bu köprüyü kullanmaktadır.

Kaynakça
Kaynak
Azadiya Welat

Azadiya Welat, Türkiye'de Kürtçe günlük yayın yapan Rojname gazetesinden sonra ikinci gazetedir. Gazete 26 Şubat 1994'ten 2006'ya kadar haftalık olarak yayınlanan bir gazeteydi. 15 Ağustos 2006'dan 16 Ağustos 2016'ya kadar günlük olarak yayımlanmaktaydı.

Gazetenin yayımı türlü nedenlerle birkaç kez durdurulmuştur. Gazete, 16 Ağustos 2016'da "terör örgütü PKK'nın propagandasını yaparak, örgütün yayın organı gibi hareket ettiği" gerekçesi ile geçici olarak kapatıldı. 29 Ekim 2016'da çıkarılan kanun hükmünde kararname ile Özgür Gündem gazetesi ile birlikte tamamen kapatılmasına karar verildi.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Resmi web sitesi
Azak Kalesi

Azak Kalesi, Azak Denizi'nde Don Nehri'nin Karadeniz'e döküldüğü noktada kurulan, 17. ve 18. yüzyıllarda Osmanlı Devleti ve Rusya Çarlığı (1721'den sonra Rus İmparatorluğu) arasında birçok mücadeleye sahne olmuş kale. Günümüzde kalenin kalıntısı Rusya'nın Rostov Oblastı'na bağlı Azak şehrinin limanın güneyinde ve şehir merkezi olan Petrovskaya Meydanı'nın kuzeybatısında bulunmaktadır. Azak şehri de yanı başındaki Rostov-na-Donu şehrinin ve limanının gelişmesiyle geçmişteki önemini yitirmiştir.

Tarihi
Daha önceleri "Tana" adıyla bilinen Azak, XIII. yüzyıldan itibaren Karadeniz ticaretinin en önemli kenti haline geldi. Aynı yüzyılda Altınordu egemenliğne giren kale 1395'te Timur tarafından yıkıldı. Cenevizliler tarafından yeniden inşa edilen kale 1475'e kadar bu deniz gücün elinde kaldı.

Azak Kalesi II. Mehmet döneminde, 1475 yılında Gedik Ahmet Paşa'nın komutasındaki Kırım seferi sırasında ele alındı ve buradaki Ceneviz kolonilerine son verildi.

1637'de Kırım'da başgösteren karışıklıklardan faydalanan Don Kazakları, Rusya Çarlığı'nın da yardımıyla kaleyi ele geçirdilerse de Osmanlı Padişahı İbrahim'in (1640-48) Rusya Çarlığı'na verdiği ültimatoma savaşla karşı veremeyecek durumda olan Rusya Çarlığı, 1642'de kaleyi teslim etti.

İkinci Viyana Kuşatması'nı (1683) takip eden savaşlar sırasında Osmanlı Devleti'nin birçok cephede harp halinde olmasından faydalanmak isteyen Rus Çarı I. Petro 1695 yılında ani bir baskınla kaleyi almak istediyse de onbeşbin deniz, altmışbin kara askeri ve üç yüz toptan mürettep Rusya Çarlık ordusu Azak Sancakbeyi Mustafa Bey'in ve takviyeye gelen Trabzon Beylerbeyi Ali Paşa'nın emri altındaki Osmanlı ordusu karşısında ağır kayıplar vererek doksan altı günlük bir kuşatmadan sonra geri çekildi.

1695-96 kışını Don Nehri üzerindeki Voronej kentinde kurulan tersanede nehir donanması oluşturmakla geçiren ve kalenin bulunduğu bölgeye daha büyük yığınak yapan Çar I. Petro komutasındaki ordu 3 Haziran 1696'da taarruza geçti. İki aydan fazla bir süre dayanan Osmanlı kuvvetleri 6 Ağustos 1696'da teslim oldu.

Büyük Kuzey Savaşı sırasında Osmanlı Ordusu tarafından kuşatılan I. Pedro, müzakerede kalenin Osmanlı Devleti'ne geri verilmesini kabul etti.

1686-1700 Osmanlı-Rus Savaşı'nı kazanan Rusya Çarlığı, 13 Haziran 1700 tarihinde imzalanan İstanbul Antlaşması ile kaleyi aldı ve 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında Osmanlı ile Rus İmparatorluğu arasında imzalanan 21 Temmuz 1774 tarihli Küçük Kaynarca Antlaşması'nın 20. maddesinde sonsuza kadar Rusya'da kalacağı belirtildi.



Not
Azak Kuşatması (1736)

Azak Kuşatması, 1735-1739 Osmanlı-Rus Savaşı'nda evre.

Petro Lassi komutasındaki Rus ordusu 10 Nisan 1736'da kuşattığı Azak Kalesi'ni 15 Temmuz 1736'da ele geçirdi.

Kuşatma
Rus ordusunun öncü kuvvetleri 10 Nisan 1736'da Azak Kalesi'nin önüne gelerek yağma faaliyetinde bulunduktan sonra 11 Nisan'da Petro Lassi komutasındaki yaklaşık 90.000 kişilik Rus ordusunun üçte birlik bölümü kaleyi kuşattı.

Buna mukabil, Osmanlı İmparatorluğu İran cephesinden Kefe kalesine kuvvet sevkedip, Özi kalesinin savunması için ise Trabzon Beylerbeyi Yahya Paşa'yı görevlendirdiyse de, Azak kalesini takviye edemedi. Kırım yarımadası da Rus ordusunun hedefinde olduğu için, Kırım Hanı I. Kaplan Giray da yardıma gelemedi. Keza, Osmanlı İmparatorluğu'nun cepheye acilen yetişmesi emrini verdiği Rumeli ve Bosna Beylerbeyleri ile Vidin Sancakbeyinin uzun mesafeyi katederek bölgeye zamanında ulaşma olanağı da yoktu (Osmanlılar bir yıl sonra Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nun da Rusların müttefiki olarak savaşa girecekleri istihbaratına sahip değildi).

Rus ordusu öncelikle Azak kalesine yakın Paşakalesi'ni ve karşısındaki Yeniçeri kalesini baskınla zaptetti. Ardından ise, Rusların Don nehri üzerinden gelmiş ince donanmanın da katkısıyla günde 800-1.000 top ateşine karşı direnen 3.000 kişilik Osmanlı garnizonu, kale surlarının ve iç mahallelerin tamamen yıkılmasının ardından teslim oldu. Osmanlı garnizonu kaleyi tahliye ederek Osmanlı topraklarına geçti.

Kuşatma sonrası
Rus ordusu bir taraftan Azak Kalesi'ni kuşatıp ele geçirirken, ikinci bir Rus ordusu da (tarihte ilk kez) Kırım'ı istila etti ve büyük güçlüklerle yarımadadan çıkarılabildi. Bunun üzerine, Kırım'ın Hanlık ordusuyla korunamayacağını anlayan Osmanlı İmparatorluğu Kefe Seraskerliği ve Trabzon Beylerbeyine Vezir Mehmet Paşa'yı tayin etti.

Kaynakça
Azadi Meydanı

Özgürlük Meydanı Anlamını taşıyan Azadi Meydanı ( ) veya Şehyad Meydanı (میدان شهیاد), İran'ın Başkenti Tahran'ın simgelerinden birisidir. Eski adı Şehyad olan bu meydan ve Azadi Kulesi 50.000 metrekare ölçümüyle İsfahan'daki Nakş-ı Cihan Meydanı'ndan sonra İran'ın en büyük Meydanıdır.

Azadi Meydanı Muhammed Rıza Pehlevi döneminde Hüseyin Emanet adlı bir mimar tarafından yapılmıştır.

Meydandaki Azadi Kulesi'nin yüksekliği 48 metredir. Kulede İslam öncesi ve İslam sonrası İran mimari öğeleri kullanılmıştır.

Dış bağlantılar
Farsça BBC
Hemşehri Gazetesi