Aeroflot'un 6551 sefer sayılı uçuşu

Aeroflot'un 6551 sefer sayılı uçuşu, 11 Mayıs 1973'te Bakü Havalimanı'ndan duraklama noktası olan Taşkent Havalimanı üzerinden Novosibirsk Severny Havalimanı'na yapılan bir tarifeli uçuş sırasında düşerek uçaktaki 63 kişinin ölmesiyle sonuçlanan bir Aeroflot uçuşudur.

Uçak
Kaza yapan uçak, Azerbaycan Sivil Hava Filosu İdaresi Aeroflot filosuna ait bir İlyuşin İl-18B CCCP-75687 idi (fabrika numarası 189001202, seri numarası 012-02). 30 Haziran 1959'da Znamya Truda Uçak Fabrikası'nda üretilen uçağın kaza yaptığında 21.663 uçuş saatine sahipti ve 11.787 iniş yapmıştı. Uçağın başlangıçta kabin düzeni 80 yolcu alabilecek şekilde tasarlanmıştı ancak daha sonra kapasiteyi dokuz yolcu daha arttıracak şekilde düzenlenmiştir.

Mürettebat
Uçakta sekiz mürettebat üyesi vardı. Kokpit ekibi şunlardan oluşuyordu:
Kaptan pilot Viktor Sergeyeviç Loginov
Yardımcı pilot Yuri Aleksandroviç Filin
Uçuş mühendisi Valentin Nikolayeviç Perşin
Seyrüseferci Viktor Mikhayloviç Filatov
Radyo operatörü Dmitri Korneyeviç Markin

Uçuş ve kaza
Uçak 10 Mayıs'ta 23.25'te (MSK) Taşkent Havalimanı'ndan üçü çocuk 63 kişiyle havalandı. Uçak kalktıktan sonra ~25.500 fit (7.800 m) irtifadayken, saat 00.56'da (MSK) Almatı Havalimanı bölge hava trafik kontrolörü mürettebata ~29.500 ft (9.000 m) irtifaya yükselmesi ve uçuş başını 43°ye çevirmesi talimatını verdi; mürettebat talimatı aldığını kontrolöre teyit etti ve talimatlara göre yükselmeye başladı. Saat 01.12'de mürettebat Ayaguz Havalimanı kontrolörü ile temasa geçti. Birkaç dakika sonra, 01.22'de Semey'e varmak üzere olduklarını bildirmek için Ayaguz kontrolörüyle tekrar iletişime geçti. Semey kontrolörüyle iletişime geçtikten sonra 360° sola dönüş yaparak irtifalarını 7.800 metreye düşürmeye başladılar. Semey kontrolörü, 01.52'de üstlerinden geçmiş olması nedeniyle uçakla iletişim kurmaya çalıştı ancak uçaktan cevap alamadı. O saatlerde 1.000-1.300 metre irtifada bulutlar mevcuttu, hafif rüzgar esiyordu ve hafif yağmur yağıyordu; görüş mesafesi ise yaklaşık 10 km idi.

İl-18 otopilot ile uçarken, altı saniye içinde uçuş hızı 400'den 370 km/sa'e düştü. 17 saniye sonra, uçak saniyede 100 dereceden daha fazla sağa dönmeye başladı ve 700 km/sa hızla 5.000 m irtifada parçalanmaya başladı. İl-18'in maksimum güvenli hızının çok üstündeydi (675 km/sa). Yerel saatle 04.37'de, düşüşün başlamasından 38 saniye sonra; uçak ve havada kopan parçaları Semey'in 84 kilometre güneyindeki bozkır araziye düştü. Araştırmacılar enkaza ulaşabildi ve yanan kalıntılara yerel saatle 04.50'de vardılar. Acil durum ekipleri enkaza vardığında uçakta bulunan 63 kişinin hepsi kaza sonucunda ölmüştü.

Sonuç
Araştırmacılar tarafından incelenen iki yerel askerî birlik, kaza anında havaya herhangi bir mermi atılmadığını veya uçakla çarpışabilecek herhangi bir hava kuvvetleri uçağı bulunmadığını bildirdi. Araştırmacılar, olası nedenlerden birinin acil bir alçalma sırasında irtifa dümeninin kontrolünü kaybedilmesi olduğunu tespit ettiler ancak bu, kesin olarak doğrulanamadı.

Uçağın gövdesinde, arka bagaj bölmesinde iki yuvarlak delik bulundu ve araştırmacılar bunun bir topçu mermisinin hasarı olup olmadığını öğrenmek için parçayı analiz edilmesi için gönderdiler ancak analiz, bu hasarın kazanın kendisinden kaynaklandığı sonucuna vardı. Karakutuların kurtarılmasına ve enkazın çoğuna sahip olmalarına rağmen araştırmacılar kazanın kesin nedenini tespit edemedi.

Kaynakça