Aytül Akal

Aytül Akal (d. 1952, İzmir), Türk yazardır.

Yazma uğraşını çocuk edebiyatı üzerine kurmuş bir edebiyatçıdır. Çocuk kitapları yayımlayan Uçanbalık Yayınları 'nın kurucusudur.

Yaşamı
1952 yılında, İzmir'de doğdu. 1971 yılında İzmir Amerikan Kız Koleji'ni bitirdi. Uzaktan eğitimle Washington International University'den mezun oldu. Aynı üniversitede uzaktan eğitimle, eğitim dalında yüksek lisansını yaptı (2002).

1973 yılında Hayat Mecmuası'nda "Aklınızda Bulunsun" başlığıyla sürekli bir köşe yazmaya başladı. Ayna, Yıllar Boyu, Hayat ve Gezinti dergilerinde çeşitli yazıları ve röportajları yayımlandı. 1976'dan 1980'e kadar Elele Dergisinde, "Bindallı" adıyla 16 sayfalık bir ek dergi hazırladı. 80'li yıllarda sahneye konan bir çocuk oyununun metin yazarlığını yaptı.

Üç şiiri Cenk Taşkan tarafından bestelendi ve Nükhet Duru tarafından seslendirildi.

1990-91'de Günaydın Gazetesi'nin "Sobe" adlı çocuk dergisinde masalları yayımlandı. Aynı gazetede çocuklara köşe yazıları yazdı.Çeşitli çocuk dergilerinde masal, öykü ve şiirleri yayımlandı.

1981 yılında ilk kitabı "Kent Duygusu" (şiir) yayımlandı. 1991 yılında yayımladığı ilk masal kitabı Geceyi Sevmeyen Çocuk'u, 1993'te Canı Sıkılan Çocuk, 1994'te Kardeş İsteyen Çocuk, 1995'te Sabahı Boyayan Çocuk ve 1997'de Masalları Arayan Çocuk izledi. 1995'te iki yazar arkadaşıyla birlikte, Uçanbalık Yayınları'nı kurarak, çocuk kitapları yayımlamaya başladı.

3-10 yaş arası çocuklar için hazırladığı ciltli masal kitapları, ayrıca, 52 kitap halinde karton kapaklı bir masal dizisi olarak yayımlandı. 10-14 yaş arası çocuklar için hazırladığı, buluğ çağı temasını işleyen dört kitaplık eğlenceli öykü dizisi Oğlum ben çocukken, Kızım ben çocukken, Oğlum nerdesin, Kızım nerdesin yaş sınırlarını aşan geniş bir okuyucu kitlesine ulaştı.

T.C. Kültür Bakanlığı'nın 1995'te ilk kez düzenlediği Eflatun Cem Güney 0-6 yaş çocuk kitabı yarışmasında Ben Minicik Bir Bebektim adlı kitabıyla ödül aldı. Atatürk'ü küçük yaştaki çocuklara evrensel boyutta tanıtan Atatürk Olmak adlı kitabı, Türkçe ve İngilizce olarak yayımlandı. Aç Perdeyi Ben Geldim adlı müzikli piyeslerden oluşan kitabını ve 2-4 yaş grubuna yönelik iki kitaplık Ben Minicik Bir Bebektim serisini hazırladı. 1999'un Ağustos'unda yayımladığı Yatağın Altında Kim Var, 50.000 adet basılarak depremden etkilenen çocuklara armağan olarak dağıtıldı.

"En Matrak Canavar Öyküleri" dizisiyle, çocukların duygusal dünyalarını sarsan canavara karşı eğlenceli bir bakış açısı getirerek korkularını yenmelerine destek olmayı hedefledi.

İlk gençlik grubuna yönelik "Süper Gazeteciler" serüven dizisinin ilk üç romanı yayımladı.

"Sihirli Kapı" ve "Mevsimler Kralı'nın Maceraları" adlı iki özgün dizisiyle, resimli çocuk kitapları alanında yepyeni bir tarz yarattı, Sihirli Kapı dizisi Bulgarcaya çevrilerek Bulgaristan'da yayımlandı.

Yazar Mavisel Yener ile internet üzerinden yıllarca sürdürdüğü şiirleşmeler, yedi kitapta yayımlandı. İki yazarın tek tema üzerindeki şiirleri, Mavi Ay (ay), Kar Sesi (kar) ve Denizin Büyüsü (deniz) adlı kitaplarında, karışık konulardaki şiirleri ise Kuş Uçtu Şiir Kaldı ve Şiirimi Kedi Kaptı kitaplarında toplandı. Denizin Büyüsü adlı şiir kitabı, CGYD tasarım ödülünü aldı. Kuş Uçtu Şiir Kaldı ve Şiirimi Kedi Kaptı şiir kitapları ise, bugüne kadar denenmemiş bir tasarımla, yepyeni bir tarz yarattı.

İki yazar, beş şiir kitabının ardından, yeni bir deneyime girişerek, Ay Kaç Yaşında ve Kaç Güneş Var başlıklı şiir kitaplarında, aynı üslupta birleşip, şiirleri birlikte yazdılar. İki yazarın eğlenceli serüvenleri, Kırmızı Şemsiye adlı kitapla sürdü. Öykü ve şiirlerle, kaybolan bir şemsiyenin öyküsünü anlatan kitap, alışıldık tasarımın sınırlarını aşarak, kimi sayfalarda çizgi romana dönüşen karışık bir tasarım tekniğiyle yayımlandı. Kitap, 2008'de CGDY'nin tasarım dalında özendirme ödülünü aldı.

Çocuklarla yaptığı edebiyat söyleşileri ve hazırladığı nitelikli edebiyat eserleriyle topluma okur kazandırmayı amaçlayan Aytül Akal, 1998-2003 yılları arasında beş yıl boyunca Cumhuriyet Kitap Eki'nde haftalık "Çocuklar İçin Kitaplar" sayfasını hazırlayarak, çocuk kitapları hakkında tanıtım ve eleştiri yazdı; yazar, çizer ve çevirmenlerle röportaj yaptı. 2007'de tekrar aynı göreve çağrıldı, Mavisel Yener, Nilay Yılmaz ve Çiğdem Gündeş'le birlikte çocuk sayfalarını hazırladı.

Çocuk yazını alanında gerçekleşen sempozyumlarda bildiriler sundu; üniversitelerde konferanslar verdi. Öykü ve masalları Türkçe ders kitaplarında yer aldı.

1973'ten beri yayın hayatında olan Akal'ın, 2-15 yaş arası çocuklar için 200'e yakın kitabı yayımlandı.

Yetişkinler için yazdığı öyküler 1998'de"Beni Bırakma Hayat" ve 2001'de "İki Ucu Yolculuk" başlıklarıyla Bilgi Yayınevi'nde basıldı, daha sonra 2008'de iki kitaptan seçilen öykülerle Uçanbalık Yayınları tarafından “İki Ucu Yolculuk” başlığı altında tek kitapta toplandı.

2006'da, okullarda giderek artan şiddete karşı çocuklarda duyarlılık geliştirmek, şiddetin, sorunlarda ilk çözüm olamayacağını fark ettirmek amacıyla Hani Her Şey Oyundu projesini hazırladı; derleme kurulundaki 8 arkadaşıyla birlikte gönüllü çalışarak projeyi 11 ile ulaştırdı. 8-12 yaş aralığındaki çocukların sınıf kitaplıklarına birer adet armağan edilmesi hedeflenen projede 11 ilin baskılarıyla 100'e yakın kitap, sınıflarda öğretmen ve öğrencilerle buluştu. Bu alandaki çalışmaları halen sürüyor. (bu konuda ayrıntılı bilgi için: www.haniherseyoyundu.com)

Barış yolunun birbirini sevip saymaktan, farklıları kabul etmekten ve çok yönlü bir bakış açısına sahip olmaktan geçtiği görüşüyle, 2008'de "Yol Boyunca Renkler" projesini hazırladı ve 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk bayramında çocuklara armağan edilmesi önerisiyle TBBM'e sundu. Çocukların farklılıkları bütüncül olarak algılayarak, bu çeşitliliğin yarattığı güzelliği duyumsamalarına katkıda bulunması hedeflenen proje, TBBM tarafından onaylanmakla birlikte, proje tamamlandığında Meclis'in takibini durdurması nedeniyle projenin başka platformlara taşınması için yeni çalışmalar başlatılmıştır.

2008'de dört arkadaşıyla birlikte “Bebeğimi Seviyorum, Ona Kitap Okuyorum” projesini hazırladı. Bebek doğduğu andan itibaren kitapla tanıştırılmasının öneminden ve ona neden kitap okunması gerektiğinden söz ederek, fiziksel gelişiminin yanı sıra duygusal gelişiminin de desteklenmesi konusunda anne ve babaya katkı vermek amacıyla hazırlanan kitap, Anadolu Sigorta'nın desteğiyle basılarak, doğum yapan annelere armağan edilmek amacıyla, doğum hastanelerine dağıtıldı.

2008'de hazırladığı “İlk Aşkım” projesiyle, özellikle ergenliğe geçişte yaşadığı aşkın ilk ve son olduğunu sanan ve bu duygusal dönemdeki düş kırıklıklarını şiddete dönüştürebilen çocuklara ve gençlere, “ilk aşk”ı herkesin yaşadığını ve geride bıraktığını örneklemeyi hedefledi. Editörlüğünü Ayla Çınaroğlu’nun üstlendiği projeye, çocuk kitapları alanında tanınmış yazarların, çizerlerin ve editörlerin yanı sıra, yetişkin dünyasının tanınmış yazarları ve üniversite öğrencileri de ilk aşklarını anlatarak destek verdi; kitap, “Aşık Oldum” başlığıyla, Uçanbalık Yayınları'ndan Nisan 2009'da yayımlandı.

Sekiz masal kitabı TEDA projesi desteğiyle Almanya'da Talisa Verlag tarafından Almanca/Türkçe, üç masal kitabı, aynı yayınevi tarafından ayrıca Almanca/İspanyolca olarak yayımlandı. (www.talisa-verlag.de)

Dört öykü kitabı Farsçaya çevrilerek İran'da Oraman Publishing tarafından yayımlandı. En Matrak Canavarlar dizisinin iki kitabı, Almanya'da Edition Orient tarafından 2008'de yayımlandı. (www.edition-orient.de)

Sihirli Kapı dizisinin dört kitabı, Bulgarcaya çevrilerek Lettera Publishers tarafından 2008 yılında Bulgaristan'da yayımlandı. (www.lettera.bg/bg/index.php)
2003'te İngiltere'de yayımlanan "Lines in the Sand" antolojisinde yer alan bir öyküsü, Zaner Bloser tarafından 2007'de 5. sınıf ders kitabına alınarak Amerika'da yayımlandı. Kitaplarından bazıları, e-book olarak Avustralya'da yayımlandı.

Mavisel Yener ve Nilay Yılmaz'la birlikte yazdıkları “Mor Gece Mavi Gün” adlı oyun, 2007'de Ankara Devlet Tiyatrolarında sahnelendi, Küçük Hanımlar Küçük Beyler uluslararası Tiyatro festivalinde Türkiye'yi temsil etti. Oyun, ayrıca Hindistan'da seyirciye sunuldu.

Çocuk Müzeleri Araştırma ve Kültür Derneği (Ankara) ve Oyun Yazarları ve Çevirmenleri Derneği kurucu üyesi.

Evren (1980) ve Alper (1986) adlı iki oğlu ve Alya ile Can adlı torunları var.

Yapıtları
Canı Sıkılan Çocuk
Kardeş İsteyen Çocuk Lina
Sabahı Boyayan Çocuk
Masalları Arayan Çocuk
Geceyi Unutan Fil
Şımarık Fil
Kızamık Olan Fil
Büyük Yatakta Kim Yatacak
İki Kavgacı Ağaç
Gezmeyi Seven Ağaç
Dilek Ağacı
Dünyanın En Güzel Ağacı
Meraklı Uzay çocuğu
Üç Uçan Çocuk
Kimin Yatağı Uçuyor
Uzaylı Çocuğun Ödevi
Çöp Kafalı Çocuk
İp Bacaklı Uzaylı Çocuk
Fasulye Motorlu Uçan Daire
Çikolata Çocuk
Reklamları Çizen Çocuk
Canı Sıkılan Aydede
Cadı Burunlu Fabrika
Park Yiyen Robot
Denizin Altını Merak Eden Vapur
Buruşuk Kağıt Parçası
Rengini Arayan Top
Yaramaz Trafik Lambası
Işığını Yitiren Yıldız
Bu Dünya Kimin?
Suda Oynamayı Kim Sevmez
Küçük Kertenkele
Ormandaki Apartman
Masalını Arayan Ejderha
Ormanın Renkleri Kimde
Ormanın Yeni Komşuları
Eğlence Ülkesini Arayan Dinozor
Yatağın Altındaki Harfler
Soru Balonları
Kitap Perisi
Karanlıktan Korkan Çocuk
Sinderella Olmak İsteyen Çocuk
Üç Sihirli Öpücük
Üç Gözlü Çocuk
Uyumak İstemeyen Zürafa
Işıkları Dolaşan Çocuk
Bana Bir Rüya Ver
Ben Büyüküm
Dağınık Çocuk
Küçük Anne
Nerden Çıktı Bu Kardeş?
Yaşlı Çocuk
Terlikleri Kim Giyecek?
Bütün Oyuncaklar Benim
Ben Ne Zaman Büyüyeceğim?
Ben Ne Olacağım?
Ben Minicik Bir Bebektim
Ben Minicik Bir Bebektim-2
Atatürk Olmak
Şeker Canavarı
Uyku Canavarı
Kitap Canavarı
Oğlum, Ben Çocukken
Kızım, Ben Çocukken
Oğlum, Nerdesin
Kızım, Nerdesin
Babam Duymasın
Aç Perdeyi Ben Geldim
Süper Gazeteciler
Süper Gazeteciler-2 Parktaki Esrar
Süper Gazeteciler-3 Likörlü Çikolata
Süper Gazeteciler-4 Belalı Davetiye
Sanatçının Sihirli Odası/The Artist's Magical Studio
Kardeşimin Sihirli Okulu/My Brother's Magical School
Öğretmenimin Sihirli Şapkası/The Teacher's Magical Hat
Dedemin Sihirli Dolabı/My Grandad's Magical Wardrobe
Küçük Prens'in Doğum Günü/The Little Prince's Birthday
Saray Horozu'nun Doğum Günü/The Palace Cockerel's Birthday
Mevsimler Kralı'nın Doğum Günü/The King of Seasons' Birthday
Kraliçe'nin Doğum Günü/The Queen's Birthday
Mavi Ay, A.Akal-Mavisel Yener
Kar Sesi, A.Akal-Mavisel Yener
Denizin Büyüsü, A.Akal-Mavisel Yener
Kuş Uçtu Şiir Kaldı, A.Akal-Mavisel Yener
Şiirimi Kedi Kaptı, A. Akal-Mavisel Yener
Ay Kaç Yaşında A. Akal-Mavisel Yener
Kaç Güneş Var A.Akal-Mavisel Yener
Kırmızı Şemsiye A. Akal-Mavisel Yener
Benim Babam Sihirbaz
Beni Bırakma Hayat (Bilgi Yayınları)
İki Ucu Yolculuk (Uçanbalık Yayınları)
Esrarengiz Duman (FOM Kitap)
Hexonya Gezegeni 1 / Gökten Uzaylı Düştü (FOM Kitap)
Esrarengiz Duman 2016 (FOM)
Uçan Nine, 2016
İmdaat! Uzaylı Yağıyor (Hexonya Gezegeni-1) 2017
Mıymıy Teyze-4, 2017
Çok Uslu Yaramazlar-1, İkiz Arkadaşlar, 2017
Kayıp Kitaplıktaki İskelet-3, Fare Sarayı, (A. Akal-M. Yener) Mayıs 2017
Bu Ne Biçim Kardeş-4, (Mavisel Yener - Aytül Akal) Mayıs 2017
Bir Ayağı Yerde, Bir Ayağı Gökte, 2017
Koku Delisi (Süper Çocuklar-3) 2017
Çok Uslu Yaramazlar-1, İkizler 2, 2017
Mıymıy Teyze-5, 2018
Süs Delisi (Süper Çocuklar-4) Nisan 2018
Odamdaki Hayalet, Nisan 2018
Sihirbazın Kuyruğu, Mayıs 2018
Söz Vermiştin Ama Baba, Kasım 2018
Söz Vermiştin Ama Anne, Kasım 2018
Hexonya Gezegeni-3 Çılgın Uzaylılar Geldi, 2019
İmdat Bizimkiler Blogger Oldu, 2019
Elmaları Nasıl Toplarsın? (A. Akal-M. Yener) 2019
Köpeğim Kayboldu, 2019
Kedim Kayboldu, 2019
Tittirikler-1, En Korkunç Şeyler, 2019
Tittirikler-2, En Gürültücü Şeyler, 2019
Tittirikler-3, En Eğlenceli Şeyler, 2019
Tittirikler-4, En Çılgın Şeyler, 2019
Tittirikler-5, En Komik Şeyler, 2019

Kaynakça
Ramazan Volkan Çoban, "Aytül Akal'ın Eserlerinde Kültür Aktarımı ", V. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Yaşayan Yazarlar Sempozyum Dizisi Çocuk veGençlik Edebiyatında Aytül Akal Sempozyumu, Eskişehir, 2012.