Avrupa Futbol Şampiyonası elemeleri

Avrupa Futbol Şampiyonası elemeleri, UEFA'ya bağlı millî futbol takımlarının Avrupa Futbol Şampiyonası finallerine katılabilmek için yaptığı mücadelelerdir.

Avrupa Futbol Şampiyonası, 1960 yılından beri her dört yılda bir yaz aylarında düzenlenmektedir. Şampiyonaların elemeleri ise finallerden önceki iki yıl içerisinde yapılmaktadır (örneğin, 2016 Avrupa Futbol Şampiyonası elemeleri Eylül 2014 ile Kasım 2015 arası).

Genel eleme formatı tablosu
1960 ve 1964 elemeleri eliminasyon sistemi ile düzenlenmiş olup çeyrek finalleri kazanan dört takım şampiyona finallerine katılmıştır. Bu dört takımdan biri ev sahibi ülke olarak seçilmiştir.

1968, 1972 ve 1976 elemeleri sekiz gruptan oluşan grup aşamasından oluşmuştur. Sekiz grup birincisi elemelerin diğer aşaması olan çeyrek finallerde mücadele etmiş kazanan dört takım şampiyona finallerine katılmıştır. Yine bu dört takımdan biri ev sahibi ülke olarak seçilmiştir.

1980 elemeleri ve sonrasında ev sahipliği elemeler başlamadan önce bir veya iki ülkeye verilmiştir. Ev sahibi ülke takımı otomatik olarak finallere katılım hakkı elde etmiş ve elemelerde oynamamıştır. 1980 ile 1992 yılları arasında finaller sekiz takımlı olarak oynanmıştır. Elemeler yedi grup üzerinden oynanmış olup grup birincileri finallere katılmıştır.

Not: Yugoslavya, 1992 eleme aşamasını kazanıp 1992 finallerine katılım hakkı elde etmesine rağmen ülkesindeki savaş nedeniyle Birleşmiş Milletler kararı ile turnuvadan men edilmiş ve yerine aynı grupta ikinci olan Danimarka finallere davet edilmiştir.

1996 ile 2012 yılları arasında 16-takımlı finaller formatı uygulanmıştır. Sekiz gruptan oluşan 1996 elemelerinde, sekiz grup birincisi ile en iyi altı grup ikincisi doğrudan finallere katılmıştır. Diğer iki grup ikincisi ise play-off oynamıştır.

2000 elemeleri ise dokuz gruptan oluşmuş olup dokuz grup birincisi ile en iyi grup ikincisi doğrudan finallere katılmıştır. Geri kalan sekiz grup ikincisi play-off oynamış ve dördü finallere katılmıştır. İlk defa bu turnuvada iki ev sahibi seçilmiştir.

2004 elemeleri on gruptan oluşmuş olup on grup birincisi doğrudan finallere katılmıştır. On grup ikincisi play-off oynamış ve beşi daha finallere katılmıştır.

2008 elemeleri yedi gruptan oluşmuş olup yedi grup birincisi ve yedi grup ikincisi toplam on dört takım doğrudan finallere katılmıştır.

2012 elemelerinde 2000 elemeleri gibi dokuz gruptan oluşmuş olup dokuz grup birincisi ile en iyi grup ikincisi doğrudan finallere katılmıştır. Geri kalan sekiz grup ikincisi play-off oynamış ve dördü finallere katılmıştır.

2016'dan 24-takımlı finaller formatı uygulanmıştır. 2016 elemeleri dokuz gruptan oluşmuş olup dokuz grup birincisi ve ikincisi ile en iyi grup üçüncüsü toplam 19 takım doğrudan finallere katılmıştır. Geri kalan sekiz grup üçüncüsü play-off oynamış ve dördü daha finallere katılmıştır.

2020 finalleri ilk defa çoklu ülkede düzenlenecek ve otomatik katılım uygulaması olmayacaktır. 55 UEFA üyesinin tamamının elemelere katılımı beklenmektedir. 2020 elemeleri yeni uygulamaya konulacak olan 2018-19 Uluslar Ligi ile birlikte işleyecektir. Buna göre, 2020 Avrupa Futbol Şampiyonası elemeleri on gruptan oluşacak ve her grubun birincisi ile ikincisi doğrudan finallere katılacaktır. Geri kalan dört takım ise henüz katılım hakkı kazanmamış takımlar arasında UEFA Uluslar Liginde en iyi dereceye sahip toplam on altı takım arasındaki play-offlar ile belirlenecektir.

Elemelere katılan takımlar
UEFA üyesi tüm millî takımlar Avrupa Şampiyonasına katılabilirler. Politik nedenlerle bazı ülkeler bağımsız ülke haline gelmeden önce başka takımlar olarak elemelere katılmış, bazıları birleşmiş bazıları ayrılmıştır (bakınız notlar). Şimdiye kadar toplam 55 farklı ülke takımı elemelerde yer almış olup bunların 54'ü hâlen aktif durumdadır. Doğu Almanya millî futbol takımı artık yoktur.

Kosovo 2016'da UEFA üyesi olmuş olup henüz elemelere katılmamıştır.



UEFA ve FIFA tarafından ardılı kabul edilen millî futbol takımları:


Başka takım olarak oynayan millî futbol takımları:


Elemeler özeti
Anahtar
= Elemelerde başarı (otomatik katılım hariç)
= Finallere katılım (otomatik katılım dahil)
Qhost = Ev sahibi
QW = Çeyrek final kazananı olarak finallere katıldı
QF = Çeyrek finalde elendi
r16 = Son 16 turunda elendi
pr = Ön eleme turunda elendi
X/Y = Y takımlı grupta X. sırayı aldı
X/Y+QW = Y takımlı grupta X. sırayı aldı sonra Çeyrek final kazananı olarak finallere katıldı
X/Y+QF = Y takımlı grupta X. sırayı aldı sonra Çeyrek finalde elendi
X/Y+p = Y takımlı grupta X. sırayı aldı sonra play-off oynadı
dsq = Katılım hakkı kazandıktan sonra diskalifiye edildi (1992'de Yugoslavya)
inv = Katılım hakkı kazanamamasına rağmen davet edildi (1992'de Danimarka)
= Elemelere katılmadı
(boş) = UEFA üyesi değildi
DNE = UEFA üyesi olmasına rağmen katılmadı
wdr = Katıldı ancak maç yapmadan çekildi
susp = Cezalı (1996'da Yugoslavya)

Takımların istatistikleri
2016 Avrupa Futbol Şampiyonası elemeleri dahildir.

Not:
2016 Avrupa Futbol Şampiyonası elemelerinde Sırbistan'ın 3, Hırvatistan'ın 1 puanı silinmiştir.



Dipnotlar


Kaynakça
Dış bağlantılar
European Championship , RSSSF

Ayrıca bakınız
Avrupa Futbol Şampiyonası
FIFA Dünya Kupası elemeleri