Azem Hajdari

Azem Hajdari ( , 11 Mart 1963 - 12 Eylül 1998), Arnavut siyasetçi. 1990-1991 yıllarında Arnavutluk'ta Marksizm-Leninizm'in çöküşüne yol açan öğrenci hareketinin lideriydi. Arnavutluk Sosyalist Halk Cumhuriyeti'nin sona ermesinin ardından Arnavutluk Demokratik Partisi'nin (PP) milletvekili oldu. Arnavutluk'ta demokratik dönemin başlangıcını simgeleyen siyasetçilerden biridir. Arnavutluk Meclisi'nin bir üyesi ve Savunma Komisyonu Başkanı idi. 12 Eylül 1998'de Tiran'da gerçekleştirilen bir suikast sonucu öldürüldü.

Hayatı
11 Mart 1963 tarihinde Arnavutluk'un kuzeyinde, Kosova sınırındaki Tropoja beldesinin merkezi olan küçük Bayram Curri şehrinde doğdu. Aynı şehirde liseden mezun olduktan sonra, 1993 yılında Tiran Üniversitesi'nde öğrenim görmek için başkente gitti. Önce felsefe öğrenimi gören Hajdari, Siyasal ve Hukuk Bilimleri Fakültesi'nde eğitimine devam ederek 1995 yılında avukat olarak mezun oldu.

1991 ile 1993 yılları arasında, ülkenin ilk yasal muhalefet partisi olan Arnavutluk Demokratik Partisi'nin başkan yardımcılığı görevini yürüttü. 22 Mart 1992 tarihindeki seçim zaferinin ardından Arnavutluk Demokratik Partisi'nin 92 milletvekilinden biri olan Azem Hajdari, partinin Başkanlık Divanı üyesi ve 1992-1996 yıllarında Kamu Düzeni ve Arnavutluk gizli servisi SHIK (Arnavutça: Shërbimi Informativ Kombëtar) Komisyonu Başkanı oldu. Mazreku Hacdari'yi beş kez tabancayla vurdu ve salondan kaçtı. Hajdari ağır yaralı olarak kaldırıldığı bir askerî hastanede kurtarıldı. Mazreku, yakındaki Arnavut telgraf ajansı binasına sığındı ve burada polise teslim oldu.

Mazreku parlamento tarafından önce sekiz yıl hapse mahkûm edildi.

17 Aralık'ta Tiran'daki mahkemede savcı 16 yıl hapis istedi ve mahkeme Mazreku'yu cinayet teşebbüsü nedeniyle on bir yıl hapse mahkûm etti. Mazreku, Hajdari'nin sözlü saldırıya uğraması ve yumruklaması sonrasında intikam almak için ateş ettiğini savundu. Ancak Hajdari, saldırının siyasi olarak motive edildiğini iddia etmişti.

Mazreku'nun cezası en son 12 yıl hapis cezası olarak onandı, ancak Sosyalist başbakan Fatos Nano tarafından verilen af ile 5 yıl sonunda salıverildi. Hajdari, Demokrat üyesi Besnik Docaj tarafından hastaneye kaldırıldı. Ağır yaralanan Cangu da kaldırıldığı hastanede daha sonra öldü.

Hajdari, göğüs ve midede çok sayıda yara nedeniyle oluşan travma ve kanama nedeniyle şiddetli şoktan öldü. Protestolar ve ayaklanmalar sırasında yaralıların 3 ilâ 7, ölenlerin ise 14 ila 76 arasında olduğu tahminleri yapılıyordu. 72 saat sonunda, hükûmet düzeni sağladı ve DP destekçileri tarafından ele geçirilen tankları ve zırhlı personel taşıyıcıları geri aldı. Şubat 2002'de bir Tiran bölge mahkemesi tarafından Jaho Mulosmani dahil beş kişi cinayetten hapse mahkûm edildi.

Diğer taraftan, Hajdari suikastının ardından terör olayları hız kazandı. Hemen ertesi gün başbakanlık binası önünde gerçekleştiren barışçı gösteride, başbakanlık korumaları tarafından topluluğa saldırıldı ve beşi çocuk onu kadın olmak üzere 40 kişi hastanelik edildi, Skender Kalenja öldürüldü. İki gün sonrasında 14 Eylül 1998'de Azem Hajdari, Besim Çera ve Skender Kalenja'nın cenaze törenine katılan 20 kişi silahlı saldırı sonucu yaralanarak hastaneye kaldırıldılar. Yaralıların ifadelerine göre canaze kalabalığına ateş edenler polis ve askerlerdi. Aynı gün Adem Shehu polis tüfekleri ile vurularak öldürüldü. Bir DP destekçisi ve Bağımsız Sendika lideri, Azem Hajdari'nin cenazesinden evine dönerken öldürüldü. Yine aynı gün, DP'nin Burrel şubesi üyesi Isuf Uka, Tiran sokaklarında öldürüldü. Uka, arkadaşı Azem Hajdari'nin ölümü nedeniyle düğün gününü ertelediğini açıklamıştı.

20 Eylül 1998'de bağımsız telsiz İletişim direktörü Alfons Zeneli ve Arnavutluk Telgraf Ajansı eski direktörü Ilir Zhilla, silahlı ayaklanmanın organizatörlerinin suçlanmasıyla tutuklandı. Savcılık, Antoneta Malja, Luan Malltezi, Mentor Shehu, Arta Sakja vb.Gibi diğer birçok gazeteci ve gazetecinin ceza takibini açıkladı. Albay rütbeli İzet Haxhia hakkında vur emri verilip, başına 200 bin dolarlık ödül kondu. Haxhia, ailesini geride bırakarak ülkeyi terk etti. 1999 yılında sahte pasaport ve kimlikle kaçak olarak Türkiye'ye geçti. Suikastten 8 yıl sonra 4 Haziran 2006'da İzet Haxhia, Kuşadası'nda 7 yıldır saklandığı arkadaşına ait bir otelde yakalanarak tutuklandı ve Aydın E Tipi Kapalı Cezaevi'ne kondu.

Davanın yeniden açılması
Eşi Fatmira Hajdari, beş kişinin suikastten sorumlu olarak cezalandırılmasından 12 yıl sonra, gerçeğin hâlâ ortaya çıkmadığını düşündüğünü, olayın savcılık tarafından yeterince incelenmediğini, olay ve delillerin dikkate alınmadığını ve yeniden soruşturma açılması gerektiğini açıklamıştır.

Izet Haxhia'nın talebi üzerine inceleme yapan Temyiz Mahkemesi, Azem Hajdari dosyasının ilk derece mahkemesinde en baştan yargıla ma yapılmasına karar vererek, verilmiş hükmü bozup davayı yeniden açmış oldu. Karar üzerine Haxhia'nın avukatı, ellerindeki yeni bulgularla müvekkilinin masum olduğunu kanıtlayacaklarını ve çağrılacak tanık listesinin başında Sali Berisha olduğunu ifade etti, ayrıca soruşturma dosyasında olan örneğin eski İçişleri Bakanı Perikli Teta'nın günlüğü gibi kanıtların ilk mahkeme tarafından dava dosyasından çıkarıldığını da ekledi. ve ölümünün 10. yılı anısına 10 Eylül 2008'de Cumhurbaşkanı Bamir Topi tarafından nişanıyla onurlandırıldı. ( )

Yönetmenliğini Saimir Kumbaro'nun yaptığı adlı 2008 yapımı bir belgesel gerçekleştirildi. Ölümünün 10. yıldönümünden iki gün önce 10 Eylül 2008'de gerçekleştirilen belgesel filmin galasına, bir konuşma yapan Başbakan Sali Berisha'nın aralarında bulunduğu devletin önde gelenleri de katıldı. Belgeselde Hajdari'nin siyasi faaliyetleri ve suikastıyla ilgili konular yer alır.

Azem Hajdari, doğumunun 50. yıldönümünde farklı etkinliklerle anıldı ve Cumhurbaşkanı Bujar Nishani, Meclis Başkanı Jozefina Topalli ve Başbakan Sali Berisha'nın katılımıyla yapılan törende Cumhurbaşkanı Nishani, 12 Eylül 1998'de öldürülen Hajdari'yi ülkedeki en prestijli ödüllerden olan Ulusal Bayrak nişanıyla onurlandırdı ve nişanı, Haydari'nin eşi Fatmira Haydari'ye takdim etti.

Verilen ödüller
Tiran fahri vatandaşlığı Arnavutluk (1998) (Ardından birçok şehir ve belediye de fahri vatandaşlık vermiştir.)
"Ulusal Onur" nişanı, Arnavutluk (2002)
Prizren Ligi altın madalyası, Kosova (2003)
nişanı, Arnavutluk (2007)
"Ulusal Bayrak" nişanı, Arnavutluk (2013)

Ayrıca bakınız
Arnavutluk tarihi

Kaynakça
Konuyla ilgili yayınlar
Dış bağlantı