Avalanche (Blok zincir platformu)

Avalanche, Ava Labs tarafından geliştirilen merkeziyetsiz ve açık kaynaklı bir Katman-1 (Layer-1) blok zinciri platformudur. 2020 yılında kullanıma sunulmuştur. Ağ; C-Chain, P-Chain ve X-Chain olmak üzere her biri farklı işlevler için tasarlanmış üç zincirden oluşur ve geliştiricilerin kendi Katman-1 blok zincirlerini (L1) oluşturmasına olanak tanır. Platform akıllı sözleşmeleri destekler; merkeziyetsiz finans (DeFi) uygulamaları ve merkeziyetsiz uygulamaların (dApp) geliştirilmesinde kullanılır. Ağın yerel kripto para birimi AVAX; işlem ücretlerinin ödenmesi, ağ güvenliği için stake edilmesi ve yönetişime katılım amacıyla kullanılır. Ağ, güvenliğini ve işlem doğrulamasını hisse ispatı (Proof of Stake, PoS) temelli bir konsensüs mekanizmasıyla sağlar.

Tarihçe
Avalanche konsensüs protokolü; Emin Gün Sirer, Maofan "Ted" Yin ve Kevin Sekniqi tarafından geliştirildi ve çökme ile Bizans hatalarına karşı dayanıklı olacak şekilde tasarlandı. Protokolün temelleri, Mayıs 2018'de "Team Rocket" takma adlı anonim bir grup tarafından yayımlanan bir makaleye dayanır. Protokolün geliştirilmesinin ardından, bu teknolojiyi finans sektörünün gereksinimlerine uygun biçimde geliştirmek amacıyla Ava Labs adlı girişim kuruldu. Mart 2020'de protokole ait kod tabanı açık kaynak olarak yayımlandı ve ağın ana sürümü 21 Eylül 2020'de kullanıma açıldı.

Eylül 2021'de Ava Labs; Polychain Capital ve Three Arrows Capital gibi yatırımcılardan 230 milyon dolar fon topladı. Aynı yıl, Deloitte ile yapılan iş birliği kapsamında ABD'deki doğal afet yardım programlarına yönelik bir platform geliştirildi. Ocak 2023'te Amazon Web Services (AWS) ile bir ortaklık duyuruldu.

16 Aralık 2024'te ana ağda etkinleştirilen ve ağın o tarihe kadarki en büyük güncellemesi olarak nitelenen Avalanche9000 (teknik çekirdeği "Etna" güncellemesidir), bağımsız Katman-1 blok zinciri (L1) kurmayı kolaylaştırdı ve maliyetini düşürdü. Güncellemeyle, L1 doğrulayıcıları için zorunlu olan yaklaşık 2.000 AVAX'lık asgari teminat (stake) kaldırılarak yerine düzenli ücrete dayalı bir model getirildi. 2025 yılında devreye alınan Octane güncellemesiyle C-Chain'de dinamik gaz limiti ve ücret mekanizması getirilerek işlem ücretlerinin yoğun dönemlerde daha istikrarlı olması amaçlandı.

Mimari
Avalanche'ın ana ağı (Primary Network), her biri belirli bir işlev için özelleşmiş, birlikte çalışabilen üç zincirden oluşur. Bu zincirler ile bağımsız L1'ler arasındaki iletişim, üçüncü taraf köprülere gerek kalmadan Avalanche'ın Zincirler Arası Mesajlaşma (Interchain Messaging, ICM) protokolüyle sağlanır.

C-Chain (Contract Chain)
C-Chain, Ethereum Sanal Makinesi (EVM) ile uyumlu bir zincirdir ve akıllı sözleşmelerin çalıştırılmasına olanak tanır. Geliştiriciler bu zincir üzerinde merkeziyetsiz uygulamalar (dApp) geliştirebilir.

Konsensüs
Avalanche'ın konsensüs mekanizması, geleneksel Bizans hata toleransı (BFT) sistemlerinden farklı olarak Slush, Snowflake, Snowball ve Avalanche adı verilen aşamalardan oluşan, tekrarlı örneklemeye dayalı bir oylama süreci kullanır. Mekanizma, katılımcıların tam bir fikir birliğine varmasını gerektirmeden olasılıksal kesinlik sağlar; bu yapı, işlemlerin sürekli kabul edilmesine (canlılık) ve yüksek hata toleransına olanak tanır. Ava Labs'a göre işlemler genellikle birkaç saniye içinde kesinleşir ve C-Chain saniyede birkaç bin işlem işleyebilecek kapasitededir.

Kaynakça