Azerbaycan'ın idari birimleri

Azerbaycan, coğrafî durum, ekonomik şartlar ve kamu hizmetlerinin gerekleri göz önünde bulundurularak meydana getirilmiş olup Azerbaycan'daki en büyük idarî birim, özerk cumhuriyettir. Azerbaycan'ın sonraki idarî birimleri "şehirler” ve “rayonlar" olarak belirlenmiştir. Şehirler ve rayonlar, Türkiye'deki illere tekâbül eder. Azerbaycan'daki bazı şehirler direkt olarak merkezî yönetime bağlıdır. Bu şehirler, ekonomik ve kalkınma açısından daha gelişmiş olduğu için Türkiye'deki büyükşehirlere denk gelir. Şehirler de şehir rayonlarına bölünmüştür. Şehir rayonları, Türkiye'deki ilçelere tekâbül eder.

İdari birimler
Azerbaycan'da:
1 özerk cumhuriyet
66 rayon (il)
11 büyükşehir
12 şehir rayonu (ilçe)
262 kasaba
1.724 köy idari birimi
4.246 köy
vardır.



Tarihi
Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti döneminde ülke 18 kazaya bölünmüştü. Azerbaycan'ın işgali ile kazalar feshedilerek yerine önceleri vilayetler 1929'dan sonra ise Sovyet sisteminde idari birim olan rayonlar kuruldu. Ayrıca Azerbaycan SSC'de 7 Haziran 1923'te Dağlık Karabağ Muhtar Vilayeti oluşturulmuş, 26 Kasım 1991'de feshedilmiştir. 1923'te Kürdistan Kazası kurulmuş, 1929'da feshedilmiştir.

Dağlık Karabağ bölgesi günümüzde Azerbaycan'ın rayonları Hocavend, Şuşa, Hocalı, Kelbecer'in doğu kısmı ve Terter'in batı bölümünü oluşturmaktadır. Sovyetler Birliği döneminde bölge Dağlık Karabağ Özerk Oblastı olarak biliniyordu ancak 26 Kasım 1991'de Azerbaycan SSC Parlamentosu, Dağlık Karabağ Muhtar Vilayeti'nin özerk statüsünü kaldırdı.

1991'de Azerbaycan Cumhuriyeti kurulduktan sonra rayon idari birimleri kalmış, zamanla bazılarında değişiklikler yapılmıştır.

13 Ekim 1992'de Ağdere Rayonu feshedilerek Terter, Ağdam, Kelbecer arasında bölünmüştür.

2008'de Hanlar Rayonu adı Göygöl Rayonu, 2010'da Deveci Rayonu ismi Meclis tarafından Şabran Rayonu olarak değiştirilmiştir.

2014'te Bakü'nun Hazar Rayonu'na dâhil olan Pirallahı adasında Pirallahı Rayonu (ilçe) kurulmuştur.

2019'da Azerbaycan Mimarlar İttifakı başkanı Elbey Kasımzade'nin teklifi, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in onayı ile Bakü'nün Merkezi Rayonu kurulması ileri sürülmüştür. 2021'e kadar kurulması planlanan merkezî rayon, Bakü'nün 4 rayonunu (ilçesini) ihtiva edecektir: Nerimanov Rayonu, Nesimi Rayonu, Nizami Rayonu, Yasamal Rayonu.

2 Nisan 2022 tarihinde Gence'nin rayonları olan Nizami ve Kepez Rayonu feshedilmiştir.

Büyükşehirler
Bakü (Plaka no.: 10, 90, 99)
Gence (Plaka no.: 20)
Nahçıvan (Plaka no.:70, 85)
Hankendi (Plaka no.: 26)
Lenkeran (Plaka no.: 42)
Mingeçevir (Plaka no.:45)
Naftalan (Plaka no.: 46)
Sumgayıt (Plaka no.: 50)
Şeki (Plaka no.: 55)
Şirvan (Plaka no.: 18)
Yevlah (Plaka no.: 66)

Rayonlar (iller)
Abşeron (Plaka no: 01)
Ağcabedi (Plaka no: 04)
Ağdam (Plaka no: 02)
Ağdaş (Plaka no: 03)
Ağstafa (Plaka no: 05)
Ağsu (Plaka no: 06)
Astara (Plaka no: 07)
Balaken (Plaka no: 08)
Berde (Plaka no: 09)
Beylegan (Plaka no: 11)

Bilesuvar (Plaka no: 12)
Cebrail (Plaka no: 14)
Celilabad (Plaka no: 15)
Daşkesen (Plaka no: 16)
Füzuli (Plaka no: 19)
Gedebey (Plaka no: 21)
Goranboy (Plaka no: 22)
Göyçay (Plaka no: 23)
Göygöl (Plaka no: 25)
Hacıgabul (Plaka no: 24)

Haçmaz (Plaka no: 27)
Hızı (Plaka no: 29)
Hocalı (Plaka no: YOK)
Hocavend (Plaka no: 28)
İmişli (Plaka no: 30)
İsmayıllı (Plaka no: 31)
Kelbecer (Plaka no: 32)
Kürdemir (Plaka no: 33)
Kah (Plaka no: 34)
Kazah (Plaka no: 35)

Kebele (Plaka no: 36)
Kobustan (Plaka no: 37)
Kuba (Plaka no: 40)
Kubatlı (Plaka no: 39)
Kusar (Plaka no: 38)
Laçın (Plaka no: 41)
Lerik (Plaka no: 43)
Lenkeran (Plaka no: 42)
Masallı (Plaka no: 44)
Neftçala (Plaka no: 46)

Oğuz (Plaka no: 48)
Saatlı (Plaka no: 49)
Sabirabad (Plaka no: 54)
Salyan (Plaka no: 52)
Samuh (Plaka no: 51)
Siyezen (Plaka no: 53)
Şabran (Plaka no: 17)
Şamahı (Plaka no: 56)
Şemkir (Plaka no: 57)
Şuşa (Plaka no: 58)

Terter (Plaka no: 59)
Tovuz (Plaka no: 60)
Ucar (Plaka no: 61)
Yardımlı (Plaka no: 65)
Yevlah (Plaka no: 66)
Zagatala (Plaka no: 62)
Zengilan (Plaka no: 64)
Zerdab (Plaka no: 63)

Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti: (Plaka no: 85)
Babek (Plaka no: 67)
Culfa (Plaka no: 72)
Kengerli (Plaka no: YOK)
Ordubat (Plaka no: 69)
Sederek (Plaka no: YOK)
Şahbuz (Plaka no: 71)
Kelbecer (Plaka no: 68)

Şehirler
Her rayonun (il) merkezinde aynı isimde şehirler bulunmaktadır. Bu şehirler; büyükşehirlerden farklı olarak merkezî hükûmete değil, bulunduğu ile bağlıdır.

Her ilde genel olarak bir şehir bulunmaktadır. Şehirlerin çoğu bulunduğu ille aynı isimdedirler.

Ek olarak aşağıdaki şehirler de vardır.

Delimammadli (Goranboy rayonunda)
Askeran (Hocalı rayonunda)
Göktepe (Celilabad rayonunda)
Horadiz (Füzuli rayonunda)
Hırdalan (Abşeron rayonunda)
Hudat (Haçmaz rayonunda)
Kovlar (Tovuz rayonunda)
Liman (Lenkeran rayonunda)

Şehir rayonları (ilçeler)
Bakü'nün ilçeleri:
Binegedi
Hatai
Hazar
Karadağ
Nerimanov
Nesimi
Nizami
Sabuncu
Sebail
Surahanı
Pirallahı
Yasamal

Kaynakça
Ayrıca bakınız
Azerbaycan'daki şehirler listesi
ISO 3166-2:AZ