Faşir Katliamı

26 Ekim 2025'ten itibaren, Sudan'ın Faşir şehrinde 2.500'den fazla sivil (bunlar arasında El-Saudi doğum hastanesinde tahminen 460 kişi de bulunmaktadır ) infaz edilmiştir veya katledilmiştir. İnfazlar, Sudan Silahlı Kuvvetleri'nin (SSK) Darfur'daki son kalesi olan Faşir şehrini ele geçiren Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu katliamlar, Masalit Katliamları (2023-günümüz) kapsamında yer almaktadır. Şehirdeki iletişim kesintisi, bilgilere erişimi sınırlamaktadır. Yale İnsani Yardım Laboratuvarları, ölü sayısının on binlerle ifade edilebileceğini tahmin etmektedir.

Arka plan
2023 yılından bu yana Sudan genelinde bir iç savaş sürmektedir. Faşir kenti kuşatma altına alınmış, buradaki ilk büyük muharebe Nisan 2023’te gerçekleşmiştir. Bunu izleyen iki yıl boyunca silahlı güçler arasında çeşitli çatışmalar yaşanmıştır. Ekim 2025 itibarıyla Faşir, Sudan Silahlı Kuvvetleri’nin elinde kalan son önemli üs konumunda bulunmaktaydı. Tahminlere göre, Eylül ve Ekim 2025 döneminde kuşatma nedeniyle 260.000’den fazla sivil şehirde mahsur kalmıştır. Bu süreçte insani durumun giderek kötüleştiği rapor edilmiştir. Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (HDK) şehirde gerçekleştirdiği saldırıların ardından Sudan Silahlı Kuvvetleri geri çekilmiş ve 27 Ekim 2025 tarihinde El-Faşir’in düşmesiyle sonuçlanmıştır. 28 Ekim’de Abdülfettah el-Burhan, ordunun şehirden çekildiğini doğrulamıştır.

Katliam
HDK'nın kenti ele geçirmesinin ardından, yerel kuruluşlar, uluslararası sivil toplum örgütleri, Birleşmiş Milletler ve bağımsız izleme grupları da dâhil olmak üzere birçok kaynak, silahsız sivilleri hedef alan infaz dalgasını bildirmiştir. Raporlara göre, aralarında kadınların, çocukların ve yaşlıların da bulunduğu 2.000’den fazla kişi idam edilmiştir. Siviller, yerlerinden edilmiş ailelere ait barınaklarda, hastanelerde ve evlerinde öldürülmüştür. Tanıklar ve sağlık personeli, sivilleri kasten hedef alan saldırılarda insansız hava araçlarının, topçu ateşinin, ateşli silahların ve kamçıların kullanıldığını aktarmıştır. Kaçmaya çalışan sivillerin kaçırıldığı ve serbest bırakılmaları karşılığında fidye talep edildiği bildirilmiştir. Yaya, deve veya araçlarla hareket eden HDK milislerinin evlere baskınlar düzenleyip ardından infazlar gerçekleştirdiği rapor edilmiştir. Omdurman İslam Üniversitesi’ndeki Dar el-Erkam Yerinden Edilmişler Merkezi de dahil olmak üzere birçok sığınma merkezi saldırıya uğramıştır. Raporlara göre, tek bir olayda 22’si kadın ve 17’si çocuk olmak üzere 60’tan fazla kişi öldürülmüştür. SSK, HDK’yi camileri ve yardım görevlilerini hedef almakla suçlamıştır.

Reuters’ın bildirdiğine göre, erkekler kadınlardan ayrılmış ve HDK’ye katılmayı reddedenler infaz edilmiştir.

Hızlı Destek Kuvvetleri, sivillerin korunacağını açıklamıştır.

Sınır Tanımayan Doktorlar (Médecins Sans Frontières, MSF) tarafından bildirildiğine göre, kentin düşüşünden önceki hafta içerisinde Tawila Mülteci Kampı’na ulaşanlar arasında çocukların %5’i akut yetersiz beslenme, %26’sı ise ağır yetersiz beslenme belirtileri göstermiştir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), bu katliamı doğrulamış; HDK’yi 4 doktor, bir eczacı ve bir hemşireyi rehin almakla suçlamış ve bu kişilerin serbest bırakılması için 150.000 ABD dolarını aşan fidyeler talep edildiğini açıklamıştır. Birleşmiş Milletler, sivillerin şehirden güvenli biçimde tahliye edilebilmesi için güvenli bir koridor oluşturulmasını talep etmiştir. BM İnsan Hakları Ofisi, yargısız infazlara ve öldürmelerin etnik saiklerle gerçekleştirildiğine dair dehşet verici vakaları rapor etmiştir.

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), Faşir’deki artan şiddetin binlerce insanı kaçmaya zorladığını, ancak çok sayıda sivilin yoğun çatışmalar arasında halen mahsur kaldığını bildirmiştir.

Diğer uluslararası tepkiler ve Türkiye'nin tutumu
Afrika Birliği, HDK’nın (Hızlı Destek Kuvvetleri) ele geçirmesinin ardından yaşanan toplu katliamlar ve insan hakları ihlalleri karşısında derin endişe duyduğunu ifade etmiştir.

Avrupa Birliği, şiddet olayları karşısında ciddi kaygı belirterek, ihtiyaç sahiplerine yardım ulaştırılması ve sorumluların hesap vermesi çağrısında bulunmuştur.

Almanya, yaşanan katliamları, tecavüzleri ve işkenceleri güçlü biçimde kınamış ve şiddetin derhâl durdurulmasını talep etmiştir.[29]

Suudi Arabistan, Mısır, Katar ve Arap Birliği, sivillere yönelik saldırılarını kınadı. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, Hızlı Destek Kuvvetleri’nin Faşir’e yönelik son saldırılarında yaşanan “ağır insani ihlalleri” şiddetle kınayarak, sivillerin korunması ve insani yardımın şehre ulaştırılmasının sağlanması çağrısında bulunmuştur.

Türkiye, Sudan’daki son gelişmeleri derin bir kaygıyla izlediğini ve konuya ilişkin Arap Birliği tarafından yapılan açıklamadaki değerlendirmeleri paylaştığını belirterek, “Hızlı Destek Kuvvetleri’nin kontrolüne geçen Faşir şehrinde sivillere yönelik gerçekleştirilen zulmü şiddetle kınıyoruz” ifadelerini kullanmıştır.

İnsani ve siyasi sonuçlar
Faşir’de yaşanan olaylar, Sudan’da yardım ve diplomasi taleplerini artırmıştır. Uluslararası kuruluşlar, 2025 sonlarına kadar Darfur’da 14 milyondan fazla insanı etkileyebilecek büyük bir felaket, kitlesel katliamlar, tecavüz, açlık ve yerinden edilme olasılığı konusunda uyarılarda bulunmuşlardır. Söz konusu katliam, barış çabalarının çökmesinin ardından yaşanan daha geniş çaplı şiddetin bir sembolü haline gelmiş olup, yakın gelecekte müzakere yoluyla bir anlaşmanın sağlanmasını muhtemel kılmayabilir.

Kaynakça