Azerbaycan'da istenmeyen kişi ilan edilen kişilerin listesi

Azerbaycan hükümeti, 2023 yılına kadar, Azerbaycan makamları tarafından vize veya resmi bir izin belgesi verilmedikçe, yabancı vatandaşların Ermeni ayrılıkçı devleti Artsah'a, çevresindeki topraklara ve hukuken Azerbaycan'ın bir parçası olan (de jure) ancak Ermenistan'ın kontrolü altında bulunan Kerki, Yukarı Eskipara, Berhudarlı ve Sofulu Azerbaycan yerleşim bölgelerine yaptığı her türlü ziyareti kınadı. Azerbaycan, bu topraklara Ermenistan üzerinden (genellikle olduğu gibi) girmeyi vize ve göç politikasının ihlali olarak değerlendirdi. Bu topraklara giren yabancı vatandaşların Azerbaycan'a girişleri kalıcı olarak yasaklanacak ve Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı tarafından "istenmeyen kişiler" listesine alınacaktı.

Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı konuyu şu şekilde açıkladı:

"Azerbaycan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, Dağlık Karabağ'a ve Azerbaycan'ın diğer işgal altındaki bölgelerine seyahat etmek isteyen tüm yabancı ülke vatandaşlarına, Ermenistan Silahlı Kuvvetleri'nin devam eden işgali nedeniyle bu bölgelerin geçici olarak Azerbaycan Cumhuriyeti'nin kontrolü dışında olduğunu hatırlatmak ister.

Azerbaycan Cumhuriyeti'nin izni olmadan yukarıda belirtilen ve uluslararası alanda Azerbaycan'ın ayrılmaz bir parçası olarak tanınan bölgelere yapılacak her türlü ziyaret, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin egemenliğinin ve toprak bütünlüğünün ihlali ve ulusal mevzuatın yanı sıra uluslararası hukukun ilgili norm ve ilkelerinin de ihlali olarak kabul edilir.

Bu doğrultuda, Bakanlık tüm yabancı uyrukluları Azerbaycan Cumhuriyeti'nin işgal altındaki Dağlık Karabağ bölgesi ve çevresindeki topraklara seyahat etmekten kaçınmaya çağırmaktadır. Bakanlık, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin önceden izni olmadan işgal altındaki topraklara seyahat edenlerin Azerbaycan Cumhuriyeti'ne girişlerinin engelleneceğini hatırlatmak ister. Gerektiği takdirde, bu kişiler hakkında uygun yasal işlemler başlatılacaktır."

10 Eylül 2020 itibarıyla, istenmeyen kişiler ilan edilenler listesinde 1020 kişi bulunmaktaydı.
Shreela Flather, İngiliz Lordlar Kamarası üyesi

2009
/ Hamed Kazemzadeh Kafkas Araştırmaları Enstitüsü Direktörü ve Kanada'da Profesör

2010
Harout Chitilian, Kanadalı siyasetçi
Reda Haddad, Ürdünlü eski milletvekili
François Rochebloine, Fransız milletvekili
Arlette Grosskost, Fransız milletvekili
Pascale Crozon, Fransız milletvekili
Maurice Bonneau, bağımsız Fransız gözlemci
Hartmut Egger, Berlin Özgür Üniversitesi profesörü
Yuri Snigirev, "Izvestia" gazetesinden Rus gazetecisi
Yuri Vasiliyev, Rus ressam
/ Alexander Lapshin, Rus-İsrailli blog yazarı
Kutlay Erk, Kıbrıs Türkü siyasetçi
Emine Çolak, Kıbrıs Türkü siyasetçi
Meltem Samani, Kıbrıs Türkü tarihçi ve barış aktivisti
, Litvanyalı müzisyen
Alain Néri, Fransız milletvekili
Makvala Gonashvili, Gürcistan Yazarlar Birliği başkanı
, Romanyalı şair
Sophie Joissains, Fransız Senatör
Claude Nicollier, İsviçreli ilk astronot
Luc Barthassat, İsviçreli milletvekili
Keith David Watenpaugh, Amerikalı tarihçi ve profesör
Ivan Sukharev, Rus milletvekili
Eleni Theocharous, Avrupa Parlamentosu'nun Kıbrıslı üyesi
Beso Khvedelidze, Gürcü yazar
Bob Blumenfield, Los Angeles Şehir Konseyi Üyesi

2014
Anastasia Karimova, Rus gazeteci
Alexander Shmelev, Rus gazeteci

2016
Antonia Arslan, İtalyan yazar
John Marshall Evans, Amerika Birleşik Devletleri'nin Ermenistan eski büyükelçisi

2017
Rubina Berardo, Portekiz Cumhuriyeti Meclisi Üyesi
Anthony Bourdain, Televizyon kişiliği ve şef
Tulsi Gabbard, ABD Temsilciler Meclisi eski üyesi ve şu anki ABD Ulusal İstihbarat Direktörü.
Frank Pallone, ABD Temsilciler Meclisi üyesi
Ronnie Grob, gazeteci, İsviçre aylık dergisi Schweizer Monat'ın genel yayın yönetmeni

2020
Harald Maass, Cicero dergisi muhabiri
Lukas Rühli, Schweizer Monat'ta gazeteci
Theodoros Roussopoulos, Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi Başkanı Nagorno-Karabağ'da yayın yapan bir televizyon kanalında verdiği röportajda Dağlık Karabağ'ı "yüzde 100 Ermeni toprağı" olarak nitelendirdiği bildirildi. Alçı daha sonra böyle bir açıklama yapmadığını ve bölgenin tarihinden hiç bahsetmediğini söyledi. 2013 yılında Azerbaycan hükûmetine "kara listeden" çıkarılmasını talep eden ve "kardeş Azerbaycan"ın toprak bütünlüğüne olan desteğini yineleyen bir başvuru gönderdi. Talebi Aralık 2013'te kabul edildi.
Aleksey Mitrofanov, Rus siyasetçi, Stepanakert'teki bir ziyafet salonunun açılış törenine katıldığı için 2011 yılında kara listeye alındı. Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı'na yazdığı bir mektupta, Dağlık Karabağ'ı ziyaret ettiği için "samimi pişmanlığını" dile getirdi. Azerbaycan'a giriş yasağı Eylül 2013'te kaldırıldı.
James Brooke, 2011'de kara listeye alınan Amerikalı bir gazeteci, aynı dönemde listeden çıkarıldı. Kasım 2013'te, El Bano'nun Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı'na gönderdiği ve ziyareti sırasında Dağlık Karabağ çevresindeki durum hakkında hiçbir bilgisi olmadığını belirttiği mektubun ardından yasak kaldırıldı. Aralık 2013'te Al Bano, 1970'lerin diğer İtalyan pop yıldızlarıyla birlikte Azerbaycan'ı ziyaret etti ve ortak bir konser verdi.
Jürgen Klimke, Alman Parlamentosu üyesi olan Klimke, Eylül 2013'ten beri listedeydi; bu listeye, Stepanakert'te Dağlık Karabağ Ermeni topluluğu üyeleriyle yaptığı bir görüşmenin ardından alınmıştı. Klimke, Azerbaycan hükûmetine yazdığı mektupta, ziyaretinin plansız olduğunu ve sonuçlarından habersiz olduğunu belirtti. Azerbaycan'ın toprak bütünlüğüne desteğini dile getiren Klimke, ziyaretinden duyduğu pişmanlığı da ifade etti. 17 Mart 2014 itibarıyla adı listeden çıkarılmıştı.
Constantin Moscovici, Moldovalı şarkıcı, Şubat 2014'te, Karabağ'a yaptığı ziyaretin kasıtlı olmadığını ve Azerbaycan'ın toprak bütünlüğü konusundaki görüşünün kendi ülkesinin görüşüyle örtüştüğünü belirttiği bir mektup yazdıktan sonra listeden çıkarıldı.
Artemy Lebedev, Rus tasarımcı ve iş adamı, Şubat 2015'te Azerbaycan'ın Rusya Büyükelçisine gönderdiği özür mektubunun ardından listeden çıkarıldı. Lebedev, LiveJournal hesabında beş yıl önce yeterli araştırma yapmadan ve Azerbaycan'dan özel izin almadan Dağlık Karabağ'ı ziyaret ederek "aptalca bir şey" yaptığını yazdı. Bölgeyi ziyaret etmeye karar veren diğer kişilere de izin almaları çağrısında bulundu.
Luis Faraoni, Tiempo Argentino gazetesinin yardımcı editörü, Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı'na yazdığı bir mektupta Dağlık Karabağ'ı ziyaret ettiği için pişmanlığını dile getirmesi ve Azerbaycan'ın toprak bütünlüğüne destek vermesi üzerine Nisan 2015'te listeden çıkarıldı.
Peter Semneby, İsveçli diplomat ve eski AB Güney Kafkasya Özel Temsilcisi, Nisan 2015'te listeden çıkarıldı. Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı sözcüsüne göre, Semneby Bakanlığa gönderdiği bir mektupta, izinsiz olarak gerçekleştirdiği Dağlık Karabağ gezisinin, çatışmaya ilişkin görüşünün aslında Azerbaycan'ınkiyle örtüştüğü sonucuna varmasını sağladığını belirtmişti. Semneby, 2012'den 2015'e kadar kara listeye alındığı gerçeği hakkında yorum yapmayı reddetti.
Yannick Pelletier ve Kevin O'Connell, Bakü'de düzenlenen 42. Satranç Olimpiyatı'nın ardından, Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı'na gönderilen ve Bakanlığın Azerbaycan'ın işgal altındaki topraklarını ziyaret etmekten duydukları üzüntüyü dile getirip Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünü teyit ettiğini belirttiği resmi mektupların ardından isimler, listeden çıkarıldı.

Tepkiler
Azerbaycan
Resmi
Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Elman Abdullayev, listenin devam eden olası giriş ihlallerine ilişkin soruşturma nedeniyle eksik olduğunu söyledi. Abdullayev ayrıca, "Azerbaycan tarafının izni olmadan Azerbaycan'ın işgal altındaki topraklarını ziyaret eden kişi, eylemlerinden pişmanlık duyarsa, ziyaretinin yasadışı olduğunun farkındaysa ve Azerbaycan'ın ilgili makamlarına bir açıklama ile başvurursa, Azerbaycan tarafı bu kişinin listeden çıkarılmasına ilişkin başvuruyu değerlendirmeye hazırdır."

Resmi olmayan
Hükûmet karşıtı yayınlarıyla tanınan araştırmacı gazeteci ve radyo muhabiri Hatice İsmailova, listede adı geçen bazı kişilerin, özellikle de yasaklanma nedeni belirtilmeyenlerin, Azerbaycan hükûmetini makalelerinde eleştirdikleri için Azerbaycan'a girişleri engellenen gazeteciler ve insan hakları aktivistleri olduğunu, zira Dağlık Karabağ'ı ziyaret edip etmediklerinin belli olmadığını belirtmiştir.

Ermenistan ve Dağlık Karabağ
Eski Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, 2013 yılında Azerbaycan'ın tutumunu eleştirerek şunları belirtti: Azerbaycan, çatışma çözüm sürecini, meseleyi BM, Avrupa Konseyi, Avrupa Parlamentosu ve diğer uluslararası kuruluşların himayesine havale etme girişimleriyle değiştirmektedir. Bu arada, Azerbaycan partisinin uluslararası kuruluşlardan, devletlerden ve siyasi şahsiyetlerden Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünü tanımalarını istemesi siyasi bir farsa dönüşmekte ve Dağlık Karabağ'ı ziyaret eden vatandaşları "istenmeyen kişi" ilan etmesi ise bir komediye dönüşmektedir. Azerbaycan'ın tutumu, herhangi bir uzlaşma veya taviz vermeye hazır olduğuna dair en ufak bir ipucu bile içermemektedir. Bu durum, resmi Bakü'nün Karabağ sorununu çözmek istemediğini ve başarısızlığın sorumluluğunu Ermenistan'a atmaya çalıştığını yeniden teyit etmektedir.

Uluslararası
Resmi
Azerbaycan'ın protestolarının ardından, işgal altındaki topraklara ziyarette bulunan vatandaşları olan bazı ülkelerin hükûmetleri ve ziyaret sırasında bağlı oldukları kuruluşlar, bu ziyaretleri söz konusu kişilerin "kişisel kararları" olarak nitelendirmiş ve bu ziyaretlerin resmi pozisyonlarını temsil etmediğini belirtmiştir.

ABD Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk İşleri Bürosu internet sitesinde, "Azerbaycan Hükümeti'nin izni olmadan Ermenistan üzerinden Dağlık Karabağ bölgesine ve çevresindeki işgal altındaki bölgelere seyahat etmeniz, gelecekte Azerbaycan'a seyahat etme hakkınızı kaybetmenize neden olabilecektir" denilmektedir.

Resmi olmayan
François Rochebloine, Fransa Ulusal Meclisi üyesi ve Fransa-Ermenistan Dostluk Grubu Başkanı, Azerbaycan'ın kendisine giriş yasağı getirme kararıyla ilgili olarak, Azerbaycan'da istenmeyen kişi ilan edilmenin kendisi için bir "onur" olduğunu belirtti.

İsviçreli Parlamento Üyesi Ueli Leuenberger, Azerbaycan'dan kara listeye alınmasından dolayı "minnettar" olduğunu belirtti. 9 Haziran 2013'te Ermenistan Cumhurbaşkanı Serzh Sargsyan, Caballé'ye Ermenistan Onur Madalyası verdi.

Seçimleri gözlemlemek için defalarca Dağlık Karabağ'a seyahat eden Rus siyasi uzman Konstantin Zatulin, "Azerbaycan'ın böyle bir listeye sahip olmasıyla aptallık sergilediğini" belirtirken, meslektaşı Sergey Markedonov ise alaycı bir şekilde Caballe ve diğer ünlülerin arasına katılmaktan duyduğu mutluluğu dile getirdi.

Listede yer alan Rus-İsrailli blog yazarı Alexander Lapshin'e göre, "Azerbaycan'ın Ermenilere karşı tutumu çok karmaşık ve Azerbaycanlılar kendi hükümetlerinin yaklaşımını açıklayamıyorlar."

Emekli Amerikalı diplomat ve Amerikan Dış Politika Konseyi'nde Avrupa ve Avrasya kıdemli uzmanı Wayne Merry, Azerbaycan hükûmetini kınayarak şunları söylemiştir: "Bu adım her şeyden önce Azerbaycan yetkililerine zarar vermektedir." Ayrıca, bu liste için şunları söylemiştir: "..... kendini tecrit etmenin ve basit bir politikanın çarpıcı bir örneğidir."

Kafkasya uzmanı Nicholas Wondra, Karabağ'da hiç bulunmamış olmasına rağmen Azerbaycan'ın "kara listesinde" yer aldı. "Listeye dahil edildiğime göre, artık Kafkasya uzmanı olarak Karabağ'ı ziyaret etmeliyim" diye ekledi.

Etnik olarak Türk olan bilek güreşçisi Zafer Noyan'ın, soyadının Ermeni soyadına benzemesi nedeniyle Azerbaycan'a girişine izin verilmedi.

Ermeni kökenli Suriyeli Amerikalı gazeteci Harut Sassounian, Ağustos 2013'te yazdığı bir makalede, "Bakü'nün Artsah ziyaretçilerine kara liste uygulaması Ermenistan'a yardım ediyor, Azerbaycan'a zarar veriyor" dedi. Ayrıca, "Azerbaycan liderleri, bazı beceriksiz astlarının kendi ülkelerinin çıkarlarına ve itibarına büyük zarar verdiğinin farkında olmayabilirler" diye ekledi.

Kaynakça