kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Bilgisayar destekli çeviri

Bilgisayar destekli çeviri (computer-aided translation ya da computer-assisted translation; İngilizce kısaltması CAT, Türkçe kısaltması BDÇ) çeviri sırasında çevirmenleri destekleyen bilgisayar yazılımlarıyla yapılan bir tür çeviridir. BDÇ, çeviri işleminin herhangi bir insan yardımı olmaksızın ya da çeviri öncesinde ya da sonrasında çok az bir insan desteğiyle gerçekleşen makineli çeviri, makine çevirisi ya da bilgisayarlı çeviri ile karıştırılmamalıdır.

Özellikle, teknik belgeler, kullanım kılavuzları gibi kullanım metinleri denilen metin türlerinin çevirisinde ve özel bir çeviri türü olan yerelleştirme işlemlerinde BDÇ'den sıkça yararlanılır. BDÇ yazılımları başlıca üç bileşenden oluşur: çeviri belleği, terminoloji yönetimi ve çeviride proje yönetimi. Ayrıca metin düzenleme yazılımlarıyla uyumlu çalışabilmeleri için gerekli arabirimlere, daha önce yapılmış çevirilerin sisteme eklenmesi amacıyla kullanılan eşleştirme (alignment) yazılımlarına ve çevirmenlerin değişik dosya biçimleriyle çalışmasını sağlamak amacıyla kullanılan metin dönüştürücülere sahiptir.

Bu tür yazılımlar, yapılan çevirileri çeviri birimlerine ayırarak kaynak ve erek metin çeviri birimlerini eşleştirmek suretiyle çeviri belleğinde saklar. Daha sonra yapılan çevirilerde aynı ya da benzer çeviri birimlere rastlandığında çeviri belleği bu birimleri çevirmenin kullanımına sunar. Böylece çevirmen benzer cümlenin daha önce nasıl çevrildiğini öğrenir ve bellekteki çeviriden yararlanarak daha hızlı ve tutarlı çeviri olanağına sahip olur. BDÇ yazılımları, çeviri belleği olarak güçlü veritabanı yazılımlardan ya da paralel metinlerden yararlanır.

Özellikle çeviri alanında kalite olgusunun öne çıkmasıyla birlikte çeviri sürecinin toplam kalite yönetimi anlayışıyla ele alınmaya başlanmasından sonra entegre sistemler öne çıkmaya başlamıştır. Bu tür sistemler çeviri, uzman kontrolü, yazım kontrolü ve biçim kontrolü gibi alt süreçlerden oluşan çeviri sürecinin kontrol edilmesini ve yönetilmesini sağlar. Hatta, sunucu ve istemci temelinde çalışan sistemler sayesinde çevirmenlerin çevrimiçi ya da çevrimdışı olarak Internet üzerinden çeviri yapmalarına olanak sağlarlar.

BDÇ yazılımları
BDÇ yazılımlarında kaynak metnin işlenişi açısından iki yöntemden söz edilmesi mümkündür. Bazı yazılımlar (örneğin across, MemoQ, SDL Trados, Star Transit, Araya, Wordfast, Déjà Vu X) dosya temelli çalışırken, yani kaynak ve erek metin dosya şeklinde tutulurken veritabanı yalnızca çeviri belleği ve terminoloji yönetimi için kullanılır, diğer grup yazılımlar ise (örneğin across, Visual Localize) kaynak metni doğrudan doğruya veritabanına kaydeder. Bazı serbest (GPL) BDÇ yazılımları Virtaal, OmegaT, Lokalize olup lisanslı ve ücretli olanları arasında across, Swordfish, SDL Trados, Wordfast, Déjà Vu X gibi BÇG'ler bulunmaktadır.

Ayrıca bakınız
Çeviri
Çeviribilim

Dış bağlantılar
Machine Translation and Computer-Assisted Translation:a New Way of Translating?
Bilgisayar dosyası

Bilgisayar dosyası, sanal ortamdaki verilerin disk üzerinde saklanması için oluşturulan belirli büyüklükteki veri yapısıdır. Bilgisayarın ikincil hafıza birimlerinde tutulur. Hafıza birimi üzerinde bir başlangıç adresi ve bir de bitiş göstergesi olan EOF vardır.

Dosya diske yazılırken başlangıç adresinden itibaren veriler sırayla EOF karakterine kadar yazılır. Silme esnasında ise basitçe dosyanın başlangıç adresi yok edilerek dosyanın yeri kaybedilir. Bu yüzden ikincil hafızaya dosya yazmak, silmekten daha uzun sürer.

Dosya türleri
Dosya tipi, dosyanın hangi formatta kaydedildiğini, ne şekilde okunabileceğini belirtir. Bir dosyanın tipi genellikle dosya adından sonra gelen nokta ve sonrasındaki birkaç harf ile ifade edilir.
Örneğin:
.jpg
.html
Bilgisayar korsanları listesi

0–9
0x80

A
Aaron Swartz
Adrian Lamo
Alan Kotok
Albert Gonzalez
Alexandra Elbakyan
Alexsey Belan "Abyrvaig," "Fedyunya," "Magg," "M4G," "Moy.Yawik," ve "Quarker"
Alisa Shevchenko
Andrew Auernheimer (weev)
Andrew Huang
Andy Müller-Maguhn
Ankit Fadia

B
Barrett Brown
Behzad Mesri "Skote Vahshat"

C
Chris Lamprecht (Minor Threat)
Chris Wysopal (Weld Pond)
Christien Rioux (DilDog)
Craig Neidorf (Knight Lightning)
Cris Thomas (Space Rogue)
Cyber Anakin

D
Dennis Moran (Coolio)
Dmitry Sklyarov

E
Edward Snowden
Ehud Tenenbaum
Erik Bloodaxe
Jan Krissler
Jean-Bernard Condat
Jeff Moss (Dark Tangent)
Jeremy Hammond
Joanna Rutkowska
Joe Grand (Kingpin)
John Draper (Captain Crunch)
Jonathan James
Joybubbles (Joe Engressia, Highrise Joe)
Jude Milhon (St. Jude)
Julian Assange (Mendax)
Justin Tanner Petersen (Agent Steal)
Justine Tunney

K
Karl Koch (hagbard)
Katie Moussouris
Kevin Mitnick (Condor)
Kevin Poulsen (Dark Dante)
Kim Dotcom
Kimberley Vanvaeck (Gigabyte)
Kris Kaspersky
Kristina Svechinskaya
Kyle Milliken

L
Leonard Rose (Terminus)
Loyd Blankenship (The Mentor)

M
MafiaBoy
Mark Abene (Phiber Optik)
Markus Hess ( )
Matt Suiche
Max Butler
Mitch Altman
Mixter
MLT (Matthew Telfer)
Mohamed Elnouby
Morgan Marquis-Boire
Moxie Marlinspike
Mustafa Al-Bassam (Tflow)

Q
R
Rafael Núñez (RaFa)
Rich Skrenta
Richard Greenblatt
Richard Stallman (rms)
Robert Tappan Morris (rtm)
Roman Seleznev (Track2)
Rop Gonggrijp
Ryan Ackroyd (Kayla)

S
Sam Jain Shaileshkumar "Sam" Jain
Sir Dystic
StankDawg
Steve Wozniak
Susan Headley (Susan Thunder)

T
The Jester
Tillie Kottmann
Topiary

U
V
Virgil Griffith (Romanpoet)

W
X
Y
YTCracker

Z
Ayrıca bakınız
Hacker
Gri şapkalı hacker
Beyaz şapkalı hacker
Siyah şapkalı hacker
Hacker manifestosu
2600: The Hacker Quarterly
Facebook Hacker Cup

Kaynakça
Bilgisayar müziği

Bilgisayar müziği, insanların bestecilerin yeni müzik oluşturmasına yardımcı olmak ya da bilgisayarın algoritmik komposizyon programaları gibi yöntemlerle bağımsız olarak müzik üretilmesini sağlamak için bilişim teknolojisinin müzik bestelemede uygulanmasıdır.

Bu alan, bilgisayar kullanılarak oluşturulan bir elektronik müzik türüdür. Ses sentezi, sayısal işaret işleme, ses tasarımı, sonik difüzyon, akustik ve psikoakustik gibi yeni ve mevcut bilgisayar yazılım teknolojilerinin teorisini ve uygulanmasını ve müziğin temel özelliklerini içerir.

Bilgisayar müziği kökleri, elektronik müzik ortaya çıkışına ve 20. yüzyılın başlarında elektronik enstrümanlarla yapılan ilk deney ve yeniliklere dayanır.

Ayrıca bakınız
Chiptune
Tracker (müzik)

Konuyla ilgili yayınlar
Kaynakça
Bilgisayar ekranı filmi

Bilgisayar ekranı filmi veya masaüstü filmi, eylemin tamamen bir bilgisayar veya akıllı telefon ekranında gerçekleştiği bir film alt türüdür. 2010'lu yıllarda internetin günlük yaşam üzerindeki etkisinin artmasıyla popüler hale geldi.

Yönetmen Timur Bekmambetov'a göre, bir bilgisayar ekranı filmi belirli bir ekranda yer almalı, asla ekranın dışına çıkmamalı, kamera çalışması cihazın kamerasının davranışına benzemeli, tüm hareketler görünür geçişler olmadan gerçek zamanlı olarak gerçekleşmelidir. ve tüm sesler bilgisayardan gelmelidir.

Bekmambetov, 2014 yılında ilk ana akım uzun metrajlı bilgisayar ekran filmlerinden biri olan Unfriended'ın yapımcılığını üstlendikten sonra, masaüstü arayüzü kullanılarak üretilen filmler için şemsiye terimi olan Screen Life'ın açılışını yaptı.

Bir masaüstü film alt türü olan "Masaüstü belgeseli," Kevin B. Lee ve School at Chicago Art Institute of Chicago'daki meslektaşları tarafından 2015 yılında icat edildi. Masaüstü belgeseli, bilgisayar ekranını hem kamera merceği hem de tuval olarak ele almak için ekran yakalama teknolojisini kullanan bir film yapımı biçimi olarak tanımlarlar. Masaüstü belgeseli, "dünyayı bilgisayar ekranından keşfetme yollarımızı hem betimlemeyi hem de sorgulamayı amaçlamaktadır." Masaüstü belgeseli, kurgusal bir anlatı dünyasından ziyade gerçek hayattaki materyallerle ilgilenen bilgisayar ekranlı filmlerin alt kümesi olarak düşünülebilir.

Örnekler
Filmler
The Collingswood Story (2006)
Megan Is Missing (2011)
Den (2013)
Sanalüstü (2014)
Sanalüstü 2: Dark Web (2018)
Open Windows (2014)
Ratter (2015)
Face 2 Face (2016)
Sickhouse (2016)
Kayıp Aranıyor (2018)
Profile (2018)
Host (2020)
C U Soon (2020)
Spree (2020)
Insiders (TBA)

Kısa filmler
Emily'nin Küçükken Başına Gelen Hasta Şey, V/H/S (2012)'nin bir bölümü
Noah (2013)
İnternet Hikayesi (2011)
2088 (2021)
TAUCHER (alternatif başlık: David (41) ve Karla (38)), Abschiede'nin bir bölümü (2009)

Masaüstü belgeselleri
Kevin B. Lee'nin TRANSFORMERS: THE PREMAKE (2014)
Chris Marker'ın İcadı (2020)

Web serisi
The Scene (2004)
Gameboys (2020)

Televizyon
Connection Lost (2015), Modern Family'nin altıncı sezonundan 16. bölüm

Ayrıca bakınız
Buluntu film
Gerçek zamanlı
Ekran görüntüsü
Bilgisayarlarla ilgili filmler

Kaynakça
Bilgisayardan kalıba pozlandırma (CTP)

Bilgisayardan Kalıba Pozlandırma (Computer To Plate – CTP), bilgisayarda yapılan çalışmayı doğrudan kalıba pozlandırır. Bu teknolojiden önce bilgisayarda yapılan çalışmalar önce filme pozlanır sonra da bu filmler kullanılarak filmden kalıba pozlama yapılırdı. Bu sisteme klasik pozlama sistemi denmektedir. CTP sisteminin en önemli avantajı: filmin ortadan kalkmasıyla birlikte iş akışının hızlanmasıdır. Filme bağlı olarak oluşabilecek hataların önüne geçilmesi ve film maliyetlerinin bulunmayışının yanında, kalıba pozlandırmadaki tutarlılık ve kalite, ürün kalitesinin artmasını sağlamaktadır. Sistemin diğer avantajı ise keskin nokta (tram) yapıları ve klasik sistemde kalıba çekilemeyen noktaların bu sistemde kullanılabilmesidir (FM tramlama, hibrit tramlama).

CTP sisteme geçen matbaalarda işin doğruluğunu kontrol etmek için dijital prova kaçınılmazdır. Sistem herhangi bir hata durumunda süratli bir geri dönüşe imkân tanımaktadır. Filmden pozlandırma yapılarak kalıp oluşturulan klasik sistemde, baskıda fark edilen herhangi bir hatanın geri dönüşü uzun zaman almaktadır. Hatanın giderilmesi için bilgisayar operatörünün müdahalesi, film çıkışlarının alınması, gerekirse prova, ardından gerekirse montaj yapılması ve kalıp çekimi gerekirken CTP'de ise bu müdahale bilgisayarda yapıldıktan sonra kalıp alınmakta ve süratli geri dönüş sağlanabilmektedir.

CTP matbaa bünyesine dâhil edilirken verilmesi gereken birçok karar vardır. Öncelikle firmanın üretim potansiyelinin bu yatırım için uygun olup olmadığının kararı verilmelidir.

Daha sonra ise teknik olarak kullanılacak makine özellikleri belirlenmelidir. Bugün CtP makineler: Termal, Violet ve UV (ultraviyole) teknolojiye uygun olarak üretilmektedir. Violet teknolojide iç tambur, termalde ise dış tambur pozlama sistemi tercih edilmektedir (İstisnaları vardır). Violet sistem gümüş veya fotopolimer bazlı kalıpları pozlayabilir, termal sistem ise silikon bazlı kalıpları pozlar. Bu sebeple violet sisteme 60 mW lazer yeterli iken, termal sistemde 30 W lazere ihtiyaç duyulur. Termal sistemlerin daha yüksek güç gerektirmesi nedeniyle de Violet sisteme göre pozlama hızı düşük olmaktadır. Bu handikaptan dolayı termal teknolojide çoklu lazer teknolojisi kullanılarak hız yükseltilmektedir.

Ağustos 2008 verilerine göre (Matbaa Haber dergisi araştırması) Türkiye'de 322 adet CtP sistemi bulunmaktadır. Bunların 280 adedi ofset, 33 adedi flekso, 5 adedi tifdruk CtP'dir ve bu sayı gün geçtikçe artmaktadır.
Hızlı sistemlerin tercih edildiği gazeteler violet sistemleri tercih ederken hızın çok önemli olmadığı ticari matbaalar duruma göre hem violet hem termal hem de UV sistemleri tercih etmektedir.
Bilgisayar tabanlı görüntü

Bilgisayar üretimli imgeleme, kısaca CGI (İngilizce: Computer-generated imagery), görsel oluşturmayı sağlayan bir bilgisayar grafikleri uygulaması. Sanatta, basılı medyada, video oyunlarında, filmlerde, televizyon programlarında, reklamlarda, videolarda ve simülatörlerde bulunan görselleri oluşturmada kullanılır. Görsel sahneler dinamik veya statik olabilir. "CGI" terimi daha çok televizyon ve filmlerdeki özel efektleri ve sahneleri oluşturmada kullanılan 3B bilgisayar grafiklerini belirtmek için kullanılmasına karşın, iki boyutlu (2B) da olabilir. Ayrıca ev kullanıcıları tarafından da kullanılabilen uygulama Windows Movie Maker veya iMovie gibi programlarda da düzenlenebilir.

Bilgisayar animasyonu terimi, film olarak ortaya çıkmış bir dinamik CGI'yi ifade eder. Sanal dünya terimi ise etkin kişiyi temel alan interaktif ortamları ifade eder. Bilgisayar grafikleri yazılımı, film vs. için bilgisayar üretimli imgeleme yapmada kullanılır. CGI yazılımı kullanılabilirliği ve artan bilgisayar hızları, bireysel sanatçılar ve küçük şirketlere ev bilgisayarlarından profesyonel kalitede filmler, oyunlar ve güzel sanatlar üretecek olanağı sağlamaktadır.

Dış bağlantılar
Bilgisayar Grafikleri ve Animasyonunun Eleştirel Tarihi – a course page at Ohio State Üniversitesi that includes all the course materials and extensive supplementary materials (videos, articles, links).
CG101: A Computer Graphics Industry Reference ISBN# 073570046X Unique and personal histories of early computer graphics production, plus a comprehensive foundation of the industry for all reading levels.
F/X Gods , by Anne Thompson, Wired, February 2005.
“History Gets A Computer Graphics Make-Over” Tayfun King, Click, BBC World News (2004-11-19)
NIH Visible Human Gallery
Bilgisayar simülasyonu

Bilgisayar simülasyonu bir bilgisayar tarafından Matematiksel modelleme yöntemi ile, gerçek veya fiziksel dünyanın tahmini için modellenmesidir. Bilgisayar simülasyonları seçilmiş olan matematiksel modellerin güvenilirliklerini kontrol edebilmeleri sayesinde, birçok doğal sistemin fizik (sayısal fizik), astrofizik, iklim bilimi, kimya, biyoloji and üretim, aynı zamanda insan kaynaklı sistemlerinekonomi, psikoloji, sosyal bilimler, sağlık hizmetleri ve mühendislik, matematiksel modellemesinde faydalı bir araç olmuştur. Bir sistemin simülasyonu, o sistemin modelinin çalışmasını temsil eder. Keşif için, yeni teknoloji lere yeni bakış açısı getirmek için ve karmaşık sistemlerin performansını tahmin etmek, analitik çözüm
ler bulmak için kullanılır.

Kaynakça
Bilgisayar terminali

Bilgisayar terminali, elektronik veya elektromekanik bir donanım cihazıdır. Bir bilgisayara veya bir bilgi işlem sistemine veri girmek ve bu verilerden kopyalamak için kullanılabilir. İlk terminaller ucuz cihazlardı ancak delikli kartlara veya giriş için delikli bantlara kıyasla çok yavaştı.

İnteraktif kiosk gibi modern terminallar dokunmatik ekran ve klavye kullanır, kiosk yazılımı, Linux ve BSD gibi modern işletim sistemleri ve sanal konsollara sahiptir. Modern bilgisayarlarda konsol için yerleşik bir klavye ve ekran bulunur. Linux ve FreeBSD gibi bazı Unix benzeri işletim sistemlerinde, tek bir bilgisayarda birkaç metin terminali sağlamak için sanal konsollar bulunur. Modern grafik terminalleri, görüntülerin renkli ve farklı boyutlarda, renklerde ve yazı tiplerinde metinlerin görüntülenmesine izin verir.

Ayrıca bakınız
Terminal sunucusu
Sistem konsolu
Terminal emülatörü
Kurumsal dijital asistan
Teleprinter

Kaynakça
Bilgisayarlar listesi

Bilgisayar listeleri, dönem, tür, satıcı ve bölgeye göre bilgisayarları veya programlanabilir makineleri kapsar.

İlk bilgisayarlar
Vakum tüplü bilgisayarlar listesi
Transistörlü bilgisayarlar listesi
İlk mikrobilgisayarlar listesi
Yerleşik BASIC bulunan bilgisayarlar listesi
CP/M çalıştıran bilgisayarlar listesi

Daha yeni bilgisayarlar
Ev bilgisayarları listesi
Video donanımına göre ev bilgisayarları listesi
En hızlı bilgisayarlar listesi
Mikrobilgisayarlar listeleri
Mobil bilgisayarlar listesi
Kurgusal bilgisayarlar listesi

Satıcıya özel
HP iş masaüstü bilgisayarları
Macintosh modelleri listesi
CPU tipine göre gruplandırılmış Macintosh modelleri listesi
Vaka tipine göre Macintosh modelleri listesi
TRS-80 ve Tandy markalı bilgisayarları listesi
VAX bilgisayarları listesi

Bölgesel
İngiliz bilgisayarları listesi
Hırvatistan bilgisayar sistemleri listesi
Sırbistan bilgisayar sistemleri listesi
Slovenya bilgisayar sistemleri listesi
Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti bilgisayar sistemleri listesi
Sovyet bilgisayar sistemleri listesi

İlgili
Dizüstü bilgisayar markaları ve üreticileri listesi
OLPC
Bilgisayar donanımı üreticileri listesi
Dizüstü bilgisayarlar tarihi
Bilgisayar donanımı tarihi
Bilgisayar sistemi üreticileri listesi
Bilgisayar boyutu kategorileri listesi
Bilgisayar dergileri listesi
Bilgisayar müzeleri listesi
Bilgisayar satrancı

Bilgisayar satrancı, satranç oynayabilen özel donanımları (satranç bilgisayarları) ve yazılımları kapsayan bir kavramdır. Bu sistemler; insan rakiplerin bulunmadığı durumlarda oyunculara pratik yapma imkânı sunmasının yanı sıra oyun analizi, antrenman ve eğlence amacıyla da yaygın olarak kullanılır. Günümüzde, süper bilgisayarlardan akıllı telefonlara kadar geniş bir yelpazedeki cihazlarda bir büyükusta seviyesinde hatta daha güçlü oynayabilen bilgisayar satrancı uygulamaları bulunmaktadır. Ayrıca yalnızca bu amaca hizmet eden bağımsız satranç makineleri de mevcuttur. Stockfish, Leela Chess Zero, GNU Chess, Fruit gibi birçok ücretsiz ve açık kaynaklı uygulama çeşitli platformlarda kullanılabilir durumdadır.

Donanım veya yazılım tabanlı olması fark etmeksizin bilgisayar satrancı uygulamaları, hamle seçimi yaparken insanlardan farklı bir yaklaşım izler. Mevcut konumdan başlayarak olası hamle dizilerini temsil eden arama ağaçları oluşturur, bu ağaçları tarar ve konum değerlendirmesi yapmak için sezgisel algoritmalar kullanır. Amaç, en yüksek değerlendirmeye sahip hamleyi seçmektir. Bu arama ağaçları genellikle binlerce ila milyonlarca düğümden oluşur. Saniyede milyonlarca düğümü işleyebilen modern bilgisayarların yüksek işlem gücü, arama ağacını yalnızca mantıklı düğümleri içerecek şekilde daraltan genişletme ve budama (indirgeme) sezgiselleriyle birleştiğinde bu arama yöntemi son derece etkili sonuçlar verir.

Kaynakça
Bilim Araştırma Vakfı

Bilim Araştırma Vakfı (BAV), Adnan Oktar'ın fahrî başkanlığını yaptığı, çalışmaları genellikle evrim kuramına karşı yaratılış görüşünü savunmak üzerine olan, bu konuda konferans ve paneller düzenleyen bir vakıf. 1990 yılında kurulmuştur. Vakıf halini almadan önce Bilim Araştırma Grubu adıyla faaliyet göstermiştir. Kendi amacını "dünya çapında barış, huzur ve sevgi ortamı oluşturmak" olarak ilan eden BAV, basında zaman zaman "gizli ve ketum bir islami tarikat" veya "kayda değer servetini gizleyen ve özenerek koruyan kült benzeri bir organizasyon" olarak tanımlanır. Bu vakfın evrim teorisine karşı hızlı yaratılışçılığı savunduğu bilinmektedir. Avrupa Parlamentosu Konseyi raporuna göre, BAV'nin ABD'deki American Institute for Creation Research (Amerikan Yaratılış Araştırma Enstitüsü) (ICR) ile sıkı bağları olduğu gözlenmektedir. Olay medyada geniş yankı bulmuş ve olumlu tepkilerin yanında kitabın Fransa'da yasaklanmasını istemeye varan karşıt tepkiler de almıştır. Avrupa Konseyi Parlamentler Meclisi'nin 4 Kasım 2007 tarihli oturumunda ele alınan "Eğitimde Yaratılışçılığın Tehlikeleri" adlı raporda Yaratılış Atlası kitabına da geniş yer verilmiştir.

Fransa Milli Eğitim Bakanı Gilles de Robien, "bakanlığın hazırladığı müfredat ile uyuşmayan" bu kitabın tüm okul kütüphanelerinden çıkarılması talimatını verdi. Paris Üniversitesi'nde Evrimsel Biyoloji profesörü olan Hervé LeGuyader'dan kitabın detaylı analizini istedi. LeGuyader, "bu kitabın daha önceki çoğunluğu Anglosakson kökenli olan yaratılışçı girişimlerden çok daha tehlikeli olduğunu, hiçbir masraftan kaçınılmayan bu gösterişli çalışmanın ve yazarın izlediği yöntemin bilgisiz halk üzerinde oldukça etkili olabileceğini düşündüğünü" söyledi. Ayrıca kitaptaki bilimsel içeriğin "gülünç derecede yetersiz" olduğunu belirtti.

Kaynakça
Bilican Dağları

Bilican Dağları, Muş'un Bulanık ilçesinde bulunan dağlardır.

Muş ili Bulanık ilçesi sınırları içinde bulunan bu dağ, doğuda Süphan Dağı'nın uzantısı olan Yakupağa Dağları´nın batıya doğru uzantısının sonunda yükselir. Yaz ayları hariç, tüm yıl zirvesinde kar vardır. Güney-Batı tarafı yatık, kuzey-doğu tarafı diktir. Bitki örtüsü seyrek Meşe ağaçlarıdır.

Tepeleri
Bilican Tepesi (Ziyaret Tepesi, Vangesor Tepesi) (Rakım: 2950 metre)
Avni Kalesi Tepesi (Rakım: 2754 metre)
Şeyhtokum Tepesi (Rakım: 2300 metre)
Karaburun Tepesi (Rakım: 2500 metre)
Hasan Tepesi

Kaynakça
Bilha

Bilha ( ), Yaratılış Kitabına göre Rahel'in hizmetçisi ve Yakup'tan Dan ve Naftali isimleri çocukları dünyaya getiren İbrani kadındır.

Ölü Deniz parşömenlerinin bir parçası olan Naftali Ahitine göre Bilhah ve Zilpa'nın babasının adı Ahiyot tur (Anlam: kızkardeşler). Rahel ve Lea'nın babası Lavan, Ahiyot'u kölelikten kurtarmış ve ona Hanna isimli bir kadın vermiştir. Hanna, Bilhah ve Zilpa'nın annesidir. Bazı Talmudik kaynaklara göre ise Bilhah ve Zilpa Lavan'ın kızları dolayısıyla Lea ve Rahel'in yarı kardeşleridir.

Raşi'ye göre, Yakup yatağını en sevdiği eşi olan Rahel'in çadırında kurdu. Rahel ölünce, Yakup'un Rahel'e olan bağlılığından dolayı yatağını Rahel'in hizmetçisi Bilhah'ın yanına koydu. Fakat, Lea'nın en büyük oğlu Reuven bu hareketi annesi ve Yakup'un ilk eşi Lea'ya yapılan bir saygısızlık olarak gördü ve Yakup'un yatağını annesinin yatağının yanına çekti. Yakup'un özel hayatına karışıldığı için Tora bunu zinayla eş değer tutar ve böylece Reuven çifte miras hakkını elinde bulunduran ilk-doğan hakkından da olmuş oldu. Bilhah'ın Taberiye'deki Analar Mezarlığında gömüldüğüne inanılır.

Kaynakça
Bilici Gad Kitabı

Bilici Gad Kitabı veya Bilici Gad'ın tarihi, peygamber Gad tarafından yazıldığı düşünülen kayıp bir Yahudi metnidir. Kitabın adı 1 Tarihler 29:29 'da geçmektedir: "Kral Davut'un krallığı dönemindeki öteki olaylar, başından sonuna dek Bilici Samuel'in, Peygamber Natan'ın, Bilici Gad'ın tarihinde yazılıdır." Natan'ın ve Gad'ın bu yazılarının Samuel Kitaplarında yer alması mümkündür.

Bu metin ayrıca Bilici Gad veya Bilici Gad'ın yaptıkları olarak da bilinir.

Ön bilgi
Bilici Gad, Gad kabilesinin bir mensubuydu. Gad kabilesi, bugün Ürdün'de bulunan Gad nehrinin yakınlarında Gad diye adlandırılan bölgede yaşamaktaydılar. Bu kabile, İsrail'in on iki kabilesinden biridir. Büyük bölünme gerçekleştiği zaman kuzeye, Adriyatik Denizi'nde bulunan İtalya veya Yunanistan'a göç ettiler. Bu dönemde soyadı kullanılmadığı için isimlerinin başına "Gadlı" gibi ifadeler kullanılıyordu, bu sonradan soyadları oldu. Soyadı kullanılmaya başlandığı zaman Gaditicus, Gadero, Gadaleta, Gadvecchia, Gadollini, Gadi gibi soyadları edindiler ve yıllar içinde bu isimler modernleşip değişti.

İçerik
Gad Kitabı'nda isimler, olaylar, gelenekler, evlilikler, talimatlar, kanunlar ve Gadlıların günlük ve iş yaşamına dair değerli bilgiler bulunuyordu. Örneğin, Beytüllahimli Yeoşua bar Yosef'in modern takvime göre 15 Eylül'de doğduğu yazılıydı. Hangi gün hangi yemeklerin yeneceği, Yehova'ya ne zaman ve nasıl ibadet edileceği, nasıl kamp kurulacağı, bir erkekle kadının ne zaman birlikte olacağına dair bilgiler mevcuttu.

Ayrıca bakınız
Kayıp Yahudi metinleri

Notlar
Bilici İddo'nun görümü

Bilici İddo'nun görümü, Eski Ahit'te adı geçen ve Rehavam zamanında yaşamış peygamber İddo tarafından yazıldığı düşünülen bir kitaptır. Bu kitaptan 2 Tarihler 9:29 'da bahsedilmektedir: "Süleyman'ın yaptığı öbür işler, başından sonuna dek, Peygamber Natan'ın tarihinde, Şilolu Ahiya'nın peygamberlik yazılarında ve Bilici İddo'nun Nevat oğlu Yarovam'a ilişkin görümlerinde yazılıdır."

Bu kitap ayrıca, Rehavam ile ilgili bir pasaj olan 2 Tarihler 12:15 ve Aviyam ile ilgili bir pasaj olan 2 Tarihler 13:22 'de de bahsedilmektedir.

Bu metin için bazen İddo'nun görümü de denir.

Ayrıca bakınız
İddo
Kayıp Yahudi metinleri
Bilicilerin deyişleri

Bilicilerin deyişleri veya Musavî metinlerde geçen adıyla Hozay'ın deyişleri veya Hozay'ın tarihi, 2 Tarihler 33:19 'da adı geçen kayıp bir Yahudi metnidir. Bu pasajda şöyle denmektedir:
"Duası, Tanrı'nın ona yanıtı, gururundan dönmeden önce işlediği bütün günahlar, ihaneti, yaptırdığı tapınma yerleri, Aşera putlarıyla öbür putları diktirdiği yerler Hozay'ın tarihinde yazılıdır."

Bilicilerin deyişleri, başlı başına ayrı bir kaynak olabileceği gibi bu bilgilerin okuyuculara "ileriki bölümlerde" aktarılacağı anlamına da gelebilmektedir.

Ayrıca bakınız
Kayıp Yahudi metinleri
Bilgiyle Sohbet

Bilgiyle Sohbet veya Bilgiyle Sohbet - Popüler Bilim Yazıları, Celâl Şengör'ün 2014 yılında yazmış olduğu bilim kitabı. Kitap, İş Bankası Kültür Yayınları tarafından yayımlandı.

Dış bağlantılar
Şengör'den 'Bilgiyle Sohbet'
Celâl Şengör'ün "Bilgiyle Sohbet" Kitabı Raflarda
Celâl Şengör'den “Bilgiyle Sohbet: Popüler Bilim Yazıları”