Erenköy, Kadıköy

Erenköy, İstanbul ilinin Kadıköy ilçesine bağlı bir mahalledir. Batıda Göztepe, güneyinde Caddebostan ile Suadiye, kuzeyinde Sahrayıcedit ve 19 Mayıs mahalleleriyle komşudur. Mahallenin ekseni ve ticaret merkezi Ethem Efendi Caddesi'dir.

Tarihçe
Erenköy'ün tarihi prehistorik dönemlere kadar götürülebilirse de bir yerleşme olarak bilinen tarihi 14. yüzyılda başlar. 1331'de, Orhan Gazi'nin komutanlarından Konuralp, Kayışdağı'nın batı eteklerini ve bugünkü İçerenköy bölgesini fethetmişti. Konuralp'in savaşçı dervişlerinden Geyikli Baba'nın müritlerinden olan erenlerin öncülüğünde bölgeye gelenler, başta Merdivenköy olmak üzere Erenköy-Göztepe bölgesine yerleştirildiler. 1335'te Tekkebağ Köyü adıyla kurulan ilk yerleşim yeri Eren Baba ile Ali Gazi'nin yönetimindeydi. 1465'ten sonra bölgenin adı, tapu kayıtlarında Eren Baba'dan gelerek "Erenköy" diye geçer.

1872'de Haydarpaşa-İzmit demiryolu Tellikavak mevkisinden geçirilerek Bostancı'ya uzatıldığında yapılan yeni istasyonun çevresindeki bölgeye "Erenköy" adı verilmiş ve ilk yerleşme olan asıl Erenköy, istasyona göre içeride kaldığından "İçerenköy" diye anılmaya başlamıştır.

Cumhuriyetin ilk yıllarında Erenköy; nüfuzlu ve zengin kesimin, bir de köklü Levanten ailelerinin oturduğu sayfiye yeri kimliğini korumuştur. 1934 tarihli şehir rehberine göre Erenköy Mahallesi; aslında Erenköy, Bostancı, Suadiye, Caddebostan, Sahrayıcedit, Göztepe ve Merdivenköy olmak üzere 7 yerleşmeyi kapsıyordu. 1930'dan 1967'ye kadar Erenköy, Kızıltoprak'la beraber Kadıköy'ün iki bucağından biri olarak kaldı. 1967'de doğrudan Kadıköy ilçesine bağlanan Erenköy, 1974'te bugünkü mahalle sınırlarına kavuştu.

Tarihi yapılar
Kazım Karabekir Paşa Müzesi (Zürafalı Köşk) — İtalyan mimar Rozette tarafından inşa edilen, Kazım Karabekir Paşa'nın evi olan ve 2005'ten beri müze olarak hizmet veren tarihi köşk.
Arif Hikmet Paşa Köşkü — 1900 yılında bir İtalyan mimar tarafından inşa edilen, Bahriye Nazırı Arif Hikmet Paşa'nın adını taşıyan köşk.
Zihni Paşa Camii — Avlusunda tarihi çeşmesiyle birlikte Erenköy'ün merkez camisi.
Erenköy İstasyonu — 1979'dan bu yana korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli tarihi istasyon binası.

Günümüzde Erenköy
1950'lerden sonra hızlanan iç göç sırasında bir çekim bölgesi hâline gelen Kadıköy yakası, apartmanlarla dolmaya başladığında Erenköy uzunca bir süre bu oluşumun dışında kaldı. Ancak 1972'de çıkarılan Bostancı-Erenköy Bölgeleme Planı ve 1973'te Boğaziçi Köprüsü'nün açılması Erenköy'ün içinde bulunduğu bölgedeki yapılaşmayı olağanüstü hızlandırdı. Bağlar ve bostanların sökülmesi ve konak ve köşklerin çoğunun yıkılmasıyla çok katlı apartmanlar inşa edildi.

Semtteki en eski yapılar; Sokullu Mehmed Paşa Köşkü, Zihni Paşa Camii (1902), Ahmed Reşid Paşa Çeşmesi (1902) ve Seyit Paşa Çeşmesi'dir (1860). Erenköy'de bulunan eğitim kurumlarının en ünlüsü Zihnipaşa İlköğretim Okulu'dur. 17 yıl önce açılan kurum 1908 yılında faaliyete başlamıştır.

2018 yılında 32.900 olan Erenköy'ün 2024 yılı itibarıyla nüfusu 34.438'tür ve ilçenin Göztepe ve Kozyatağı'ndan sonra en kalabalık 3.mahallesidir. Kentsel dönüşüm sebebiyle nüfus dinamikleri günden güne değişmektedir.

Bünyesinde toplam 14 dükkanı barındıran Tarihî Erenköy Çarşısı ve Kâzım Karabekir Paşa Müzesi'ne ev sahipliği yapmaktadır.

Semtte dönem dönem, Kanuni Sultan Süleyman'ın kızı Mihrimah Sultan tarafından tarım yapılması şartıyla bağışlanan ve günümüzde Tarım İl Müdürlüğü bulunan arazinin özelleştirilmesine karşı eylemler düzenlenmektedir.

Nüfus
Ayrıca bakınız
Erenköy Kız Lisesi
Galib Paşa Camii
İstanbul Fotoğraf ve Sinema Amatörleri Derneği
Erenköy Cemaati
Erenköy İstasyon Çeşmesi

Kaynakça
Dış bağlantılar