Danzig için neden ölelim?

"Danzig için neden ölelim?" (Fransızca: Pourquoi mourir pour Dantzig ?), II. Dünya Savaşı arifesinde faşizm sempatizanı Marcel Déat tarafından literatüre kazandırılan ve yatıştırma politikası yanlılarının sıkça kullandığı bir slogandır.

Makale
İfade, Fransız Neo-Sosyalist yazar Marcel Déat'ın 4 Mayıs 1939'da Paris gazetesi L'Œuvre'de yayımlanan bir makalesinin Mourir pour Dantzig ? başlığından türemiştir. Makale, Nazi Almanyası'nın İkinci Polonya Cumhuriyeti'ne, Danzig Serbest Şehri'nin (günümüzdeki adı Gdańsk) kontrolünün Almanya'ya devredilmesi talebiyle ilgili ültimatomlarından biriyle ilgiliydi. Makalede Déat, yatıştırma politikası lehine argümanlar sundu. Fransa'nın Polonya'yı savunmakla ilgilenmediğini ve Almanya Şansölyesi Adolf Hitler'in (Déat'a göre haklı olarak) talep ettiği toprakları aldıktan sonra tatmin olacağını ileri sürdü. Polonyalıları savaş çığırtkanlığı yapmakla ve Avrupa'yı bir savaşa sürüklemekle suçladı. Déat, Fransızların sorumsuz Polonya siyasetinin bedelini ödeyerek ölmeye çağrılmaması gerektiğini savundu ve Polonya'nın önemli bir süre savaşıp savaşamayacağı konusunda şüphelerini dile getirdi. "Topraklarımızın, mülklerimizin, özgürlüklerimizin ortak savunması için Polonyalı dostlarımızla birlikte savaşmak," diye yazdı Déat, "barışın korunmasına katkıda bulunacaksa, bu cesurca öngörülebilecek bir bakış açısıdır. Ancak Danzig için ölmek, hayır!" (Mais mourir pour Dantzig, non!)

Etkisi
Sloganın önemi ve etkisine ilişkin görüşler farklılık göstermektedir. Makale ve buna benzer birkaç parça, Fransız ve yabancı diplomatlar ve hükûmet yetkilileri tarafından fark edilmiş ve Başbakan Édouard Daladier ve Dışişleri Bakanı Georges Bonnet'ten basın açıklamaları yapmıştır. Bu açıklamaların, bu duygunun Fransız halkının veya Fransız hükûmetinin çoğunluk görüşlerini temsil etmediğini belirtmiş ve Polonya-Fransa ittifakına desteklerini yeniden teyit etmişlerdir.

Slogan, Henry Kissinger tarafından 1940'ta Fransızları demoralize etmekle övülmüştür, ancak tarihçi David Gordon o zamana kadar büyük ölçüde marjinalleştirildiğini savunmaktadır. Tarihçi Julian T. Jackson, sloganın İngiliz Halk Partisi gibi bazı aşırı gruplar tarafından benimsenmesine rağmen, yazıldığı dönemde çoğunlukla "büyük ölçüde sağır kulaklara gittiğini" belirterek buna katılmaktadır. Tarihçi Karol Górski'ye göre, Déat'ın makalesi ve ortaya çıkan slogan Fransa'da ve yurtdışında bir miktar popülerlik kazanmıştır. Fransız aydınları, aşırı sağcılar ve izolasyonistler de slogandan etkilenmişlerdir. Ancak genel halk arasında daha az popülerdi; Thomas Sowell, o dönemde yapılan bir Fransız anketinin halkın %76'sının Danzig yüzünden savaşa girmeyi desteklediğini gösterdiğini belirtmektedir.

Bu slogan özellikle Polonya'da olumsuz karşılandı ve "umierać za Gdańsk" ifadesi olarak Lehçeye girdi ve hiç kimsenin katılmaması gereken bir argümanı tanımlayan gayri resmi bir yanılgı türü olarak kullanıldı. Hala Polonya siyasi söyleminde yer alıyor ve 2012 itibarıyla genel halk tarafından tanınan bir referans olarak görünüyor. Birçok modern Polonya kaynağı, bu sloganı Fransızların çoğunluğu ve hatta İngilizler tarafından paylaşılan baskın görüş olduğunu savunarak alıntılıyor ve bu ülkelerin genel ruh halinin vatandaşlarının Polonyalı müttefikleri için savaşmak istememesi yönünde olduğunu iddia ediyor. İfade ayrıca zaman zaman modern Fransızca ve İngilizce siyasi söylemlerde de kullanılmıştır. 1939'da ifade Nazi Alman propagandası tarafından kolayca benimsendi ve Tuhaf Savaş sırasında Fransızca yayınlarda kullanıldı.

Fransa'nın Almanya'ya yenilmesi ve Vichy rejiminin kurulmasının ardından Déat, faşizmin savunucusu ve Nazi işbirlikçisi oldu; hatta Vichy rejiminden daha radikal olan faşist partisine Nazi Almanyası'nda destek aramaya kadar gitti.

Ayrıca bakınız
Yalnızcılık
Batı ihaneti
II. Dünya Savaşı'nda ideolojiler

Kaynakça