Endurance (gemi, 1912)

Endurance, Sir Ernest Shackleton'ın 1914-1917 İmparatorluk Trans-Antarktika Seferi için 27 kişilik mürettebatıyla Antarktika'ya yelken açtığı üç direkli bir barka yelkenliydi. Gemi, başlangıçta Polaris olarak adlandırılmış, Norveç'in Sandefjord kentindeki Framnæs tersanesinde inşa edilmiş ve 1912'de denize indirilmişti. Komisyoncularından biri olan Belçikalı Adrien de Gerlache iflas edince, kalan komisyoncu gemiyi tersanenin ücretinden daha düşük bir fiyata sattı - ancak Lars Christensen Polaris'in sahibi olduğundan herhangi bir zorluk yaşanmadı. Gemi, Shackleton tarafından Ocak 1914'te ilk seferi olacak olan keşif görevi için satın alındı. Bir yıl sonra buzullar arasında sıkışıp kaldı ve sonunda 21 Kasım 1915'te Antarktika açıklarındaki Weddell Denizi'nde battı. Mürettebatın tamamı geminin batışından sağ kurtuldu ve sonrasında 1916'da Fil Adası'na ulaşıldı. Buradan Shackleton, gemi kaptanı Frank Worsley ve dört arkadaşının giderek getirdikleri yardımla kurtuldular.

Endurance'ın enkazı, batmasından yaklaşık 107 yıl sonra 5 Mart 2022'de Endurance22 arama ekibi tarafından keşfedildi. derinlikte yer alan enkaz "koruma altındadır". Batık, Antarktika Antlaşması Sistemi kapsamında korunan bir tarihi alan ve anıt olarak belirlenmiştir.

Tasarım ve inşaat
Ole Aanderud Larsen tarafından tasarlanan Endurance, Norveç'in Sandefjord şehrindeki Framnæs tersanesinde inşa edildi. İnşası, işe aldığı tüm adamların sadece yetenekli gemi yapımcıları değil, aynı zamanda balina avlama veya fok avlama gemilerinde denizcilik deneyimine sahip olmaları konusunda ısrarcı olmasıyla tanınan usta ahşap gemi yapımcısı Christian Jacobsen'in gözetiminde yapıldı. İnşasının her detayı, maksimum dayanıklılık sağlamak için titizlikle planlandı: örneğin, maksimum güç için her birleşme yeri ve bağlantı çapraz olarak desteklendi.

Gemi, 17 Aralık 1912'de denize indirildi ve başlangıçta Kuzey Yıldızı'ndan esinlenerek Polaris olarak adlandırıldı. uzunluğunda, genişliğinde ve 350 groston olarak ölçüldü. Başlangıçtaki amacı, buzla mücadele edebilen bir buharlı yat olarak Arktik'te küçük turist ve av partileri için lüks konaklama sağlamaktı. Denize indirildiğinde 10 yolcu kabini, geniş bir yemek salonu ve mutfak (iki aşçı için konaklama yeri olan), bir sigara odası, yolcuların fotoğraf geliştirmelerine olanak tanıyan bir karanlık oda, elektrikli aydınlatma ve hatta küçük bir banyosu vardı.

Gövdesi dışarıdan benzer büyüklükteki diğer herhangi bir gemiye benziyor olsa da, aslında öyle değildi. Çok sağlam bir yapıyla kutup koşulları için tasarlanmıştı. Omurga elemanları, üst üste yerleştirilmiş dört adet masif meşe parçadan oluşuyordu ve toplamda kalınlığa ulaşıyordu. Yan tarafları ise ile kalınlığındaydı, normalden iki kat daha fazla çerçeveye ve çift kalınlıktaki çerçevelere sahipti. 30 inç (760 mm) kalınlığa kadar meşe ve Norveç köknarından yapılmış kalaslarla inşa edilmiş ve olağanüstü güçlü ve ağır bir ağaç olan yeşil yürek ağacıyla kaplanmıştı. Buzla doğrudan yüzleşmek üzere tasarlanan pruvasına özel bir önem verilmişti. Her bir ahşap, doğal şeklinin geminin tasarımının eğrisini takip etmesi için seçilmiş tek bir meşe ağacından yapılmıştı. Bir araya getirildiğinde, bu parçaların kalınlığı idi.

Üç direğinden ön direği kare yelken, ana direk ile mizana direği ise hem baş hem de kıç yelkenle donatılmıştı, bu da onu bir barka yapıyordu. Endurance'ın yelkenlerinin yanı sıra 'lik kömürle çalışan bir buhar motoru vardı, bu da geminin varan hızlara çıkabilmesini sağlıyordu.

1912'de denize indirildiği zaman Endurance, muhtemelen Fridtjof Nansen ve daha sonra Roald Amundsen tarafından kullanılan gemi Fram hariç, şimdiye kadar inşa edilmiş en güçlü ahşap gemiydi. Gemiler arasında önemli bir fark vardı. Fram çanak tabanlıydı, bu da buz etrafını sardığında geminin sıkışıp yukarı ve dışarı doğru itileceği ve sıkıştıran buzun basıncına maruz kalmayacağı anlamına geliyordu. Öte yandan Endurance, ne yoğun buz kütlelerinin içine hapsolmamak için tasarlanmıştı ve ne de bu nedenle bir sıkışmadan yukarı çıkmak için. Keşif gezisinde bunun yerine, basıncı hafifletmek için buz çatlayana kadar kütleler tarafından ezilmeye direnme eğiliminde olduğu gözlemlendi.

Shackleton tarafından satın alınması
Polaris başlangıçta Belçikalı kâşif Adrien de Gerlache ve Norveçli hayırsever Lars Christensen için inşa edilmişti. Mali sorunlar, Gerlache'ın ortaklıktan çekilmesine yol açtı, bu da Christensen'i Framnæs tersanesine gemiyi teslim etmek ve donatmak için son ödemeleri yapamaz duruma düşürdü. Bir yıldan fazla bir süre boyunca Christensen gemiyi satmak için uğraştı. Ancak, buz üzerinde gidebilen bir yolcu taşıma gemisi olarak benzersiz tasarımı, depolar için nispeten az alanı ve kargo ambarı olmaması nedeniyle balina veya fok avcılığı endüstrileri için işe yaramaz hale getiriyordu. Bu arada, özel bir buharlı yat olmak için de çok büyük, yavaş ve konforsuzdu. Sonuç olarak, Christensen, Ocak 1914'te gemiyi Ernest Shackleton'a 14.000 sterline satmaktan memnundu, bu da Christensen için, geminin toplam inşa maliyetlerini bir yana bırakın, Framnæs'e olan ödenmemiş borçları bile zar zor karşıladığı için önemli bir kayıp anlamına geliyordu. Yazar Alfred Lansing, "Shackleton gibi bir kâşifin planlarını ilerletmek için zararı karşılamaktan memnun olduğunu" bildiriyor. Shackleton'ın o sırada parası yoktu, ancak Christensen gemiyi satın alması için istekliydi ve depozitoyu kendisi ödedi. Shackleton gemiyi satın aldıktan sonra, Shackleton ailesinin sloganı olan ("Dayanıklılıkla fethederiz")'e atfen gemi Endurance olarak yeniden adlandırıldı. Geminin başlangıçta Mayıs ortasına kadar hazır olması planlanıyordu, ancak tamamlanması bir ay gecikti.

Shackleton gemiyi Norveç'ten Londra'ya götürdü. 1914 baharında Millwall Rıhtımı'na ulaştı ve Shackleton orada Temmuz sonuna kadar ekipman, depo, finansman desteği ve mürettebat topladı. Ara güverte bir kargo ambarına dönüştürüldü ve mürettebat baş güvertede konaklama alanı oluşturdu. Karanlık oda, kazan dairesinin arkasında kalmaya devam etti. Yenilemede geminin beyaz ve yaldızlı boyadan siyaha boyanması da yapıldı. Geminin kıç tarafında orijinal ismine atıfta bulunan büyük beş köşeli yıldızı da korudu.

Yeni teçhizatı arasında üç adet gemi botu da yer aldı. İkisi boyunda olan kıçtan takma kürekli tekneler, balina avcılığı endüstrisinden ikinci el olarak satın alınmıştı. Üçüncüsü, Endurance'ın yeni kaptanı Frank Worsley tarafından hazırlanan spesifikasyonlara göre keşif gezisi için inşa edilmiş, boyunda çift uçlu kürekli bir balina teknesiydi. Endurance, yenilenmesinin hemen ardından, Almanya'nın Rusya'ya savaş ilan ettiği gün olan 1 Ağustos 1914'te Plymouth'a doğru kısa bir kıyı yolculuğuna başladı.

Shackleton Endurance'a mürettebat bulmak için The Times gazetesine şöyle bir ilan vermişti:

Endurance'ın satın alınmasından önceki 16 yıl içinde Antarktika Dairesi'ne yapılan yolculuklar neredeyse tamamen başarılıydı ve sadece 30 yıllık balina avcısı Antarctic adlı bir gemi buz içinde ezilmişti. Buzun tüm dalgaları durdurduğu bir denizde amaca yönelik inşa edilmiş bir gemiye çok az zarar gelebileceği düşünülerek, Endurance yolculuğu için sigortalanan ilk gemi oldu. Önceki tüm örneklerin sigortası, buza doğru yolculuklarından önceki son limanda sona eriyordu. Lloyd's of London ve Indemnity Marine Insurance Company, Endurance'ı 15.000 £ değerinde sigortaladı.

Yolculuk
İlk seferine çıkan Endurance, 8 Ağustos 1914'te Plymouth'dan ayrıldı ve Worsley'in komutası altında Arjantin'in başkenti Buenos Aires'e doğru yola çıktı. Shackleton, keşif gezisinin organizasyonunu tamamlamak ve son dakika bağış toplama çalışmalarını yürütmek için İngiltere'de kaldı. Bu Endurance'ın yenilenmesinin ardından gerçekleştirdiği ilk büyük deneme yolculuğu olarak tanımlanmıştı. Buz için inşa edilmiş gövdesi, mürettebatının çoğu tarafından açık okyanus için fazla yuvarlak olarak değerlendirildi.

Shackleton başka bir gemiyle Buenos Aires'e gitti ve Endurance'ın birkaç gün ardından keşif gezisine yetişti. Ertesi gün boyunca, daha fazla malzeme ve erzak kurtarmak için gemiye geri ekipler gönderildi. Endurance'ın tüm iskele tarafının içeri doğru itilip sıkıştırıldığını ve buzun pruva ve kıç bölümlerini tamamen doldurduğunu gördüler; altı kabinden sadece biri buz parçaları tarafından delinmemişti. Shackleton, geminin tüm kıç tarafının "akordeon gibi ezildiğini", ön motor motorunun mutfağa itildiğini ve güvertede istiflenmiş benzin bidonlarının güverte binası duvarından yarıya kadar koğuşa itildiğini yazdı. Geminin Mavi Sancağı, Shackleton'ın sözleriyle "renkleri gönderde batması" için mizana direğine çekildi.

Botları ve malzemeleri kızaklarla karadan çekme yönündeki başarısız bir girişimin ardından Shackleton, çabanın çok yoğun olduğunu ve ekibin buz onları kuzeye taşıyıp kırılana kadar buzda kamp yapmak zorunda kalacağını fark etti. Kalan eşyaları kurtarmak için, hala direkleri ve arma takımları sağlam olan ve pruvası dışında tamamı buzun altında olan Endurance'a daha fazla ekip gönderildi. O zamana kadar, terk edildikten iki gün sonra, gemi baş üstüne kadar batmıştı. Erzakın büyük bir kısmı, su altında kalan alt güvertede bırakılmıştı. Onları geri almanın tek yolu, yer yer bir fitten fazla kalınlığa sahip olan ve kendisi de üç fit su altında bulunan ana güverteyi kesmekti. Bir delik açıldıktan sonra bazı sandıklar ve kutular yüzdü, diğerleri ise bir kancayla alındı. Toplamda, batık gemiden yaklaşık 3,5 ton malzeme kurtarıldı.

8 Kasım'da, Shackleton daha fazla kurtarma çalışması yapmak için gemiye geri döndüğünde, ekip hala Endurance'ın kalıntılarından daha az bir mesafede kamp yapıyordu. O zamana kadar gemi buza 18 inç (46 cm) daha batmıştı ve üst güverte neredeyse buzla aynı seviyedeydi. Geminin içi neredeyse tamamen sıkışmış buz ve karla doluydu, bu da daha fazla çalışmayı imkansız hale getiriyordu.

13 Kasım'da yeni bir basınç dalgası buz kütlesini hareketlendirdi. Pruva en sonunda ezilirken, öndeki üst direk ve tepe direkleri devrildi. Bu anlar, keşif seferinin fotoğrafçısı Frank Hurley tarafından filme alındı. Ana direk tabanına yakın bir yerden çatladı ve kısa bir süre sonra ana direk ile mizana direği kırılıp birlikte devrildiler. Bu anlar da Hurley tarafından filme alınmıştır.

21 Kasım'ın geç saatlerinde, başka bir basınç dalgası vururken kalan enkazın hareketi fark edildi. Bir dakika içinde, buz kütleleri bir araya gelirken Endurance'ın kıç tarafı buzdan kurtarıldı ve ardından basınç geçip ayrıldıklarında tüm enkaz okyanusa gömüldü. Endurance'ın battığı noktayı çevreleyen buz, enkazın izini silerek hemen tekrar bir araya geldi. Worsley, konumu 68°39′30″ G, 52°26′30″ B olarak kaydetti, ancak o sırada bir sekstant görüşü elde edememişti ve konumu ertesi gün öğlen Ocean Kampı'nın konumuna dayandırmıştı.

Sonrası
Mürettebat, buz kütlesinin onları çeşitli adalardan birine yaklaştıracağı umuduyla buzda kamp yapmaya devam etti. Nisan 1916'da, Endurance'ın üç cankurtaran botunu kullanarak ilerlediler ve sonunda Fil Adası'na ulaştılar. Ada uzak ve nadiren ziyaret edildiği için Shackleton, yardım aranması gerektiğine karar verdi. 24 Nisan'da kendisi, Worsley ve dört kişi ile birlikte, James Caird adlı bir camkurtaran botuyla Güney Georgia'ya doğru bir yolculuğa başladılar. Güney Georgia'ya ulaştıktan sonra Shackleton, Fil Adası'nda kalanlar için bir kurtarma operasyonu düzenlemeye çalıştı. Shackleton ve Worsley, onlara ulaşmak için buzdan geçemeyen farklı gemilerle üç yolculuk yaptılar. Dördüncü deneme, (Şili hükûmeti tarafından ödünç verilen) Yelcho adlı gemi ile başarılı oldu ve Fil Adası'nda kalan mürettebatın yirmi iki üyesinin tamamı, Shackleton'ın James Caird ile ayrılmasından 128 gün sonra, 30 Ağustos 1916'da güvenli bir şekilde kurtarıldı. Adamların sahilden fiili olarak kurtarılması, buzun tekrar kapanmasından önce mümkün olduğunca hızlı bir şekilde yapıldı. Ancak, bu acele içinde bile, seferin tüm kayıtlarını ve fotoğraflarını toplamak için özen gösterildi, çünkü bunlar Shackleton'ın başarısız seferin masraflarını karşılaması için tek umuduydu.

Enkaz
1998'de Fil Adası'nın güneybatı tarafındaki Stinker Point'te bulunan enkazın, gemiden kalan yüzer malzemeler olduğu yanlış bir şekilde tespit edildi. Aslında, 1877'de batan Connecticut fok avlama gemisi Charles Shearer'a aitti. 2001 yılında, enkaz avcısı David Mearns, Endurance'ın enkazını bulmak için başarısız bir keşif gezisi planladı. 2003 yılına gelindiğinde, iki rakip grup enkazı bulmak için bir keşif gezisi planlıyordu, ancak o dönemde hiçbir keşif gezisi düzenlenmedi.

2010 yılında Mearns, enkazı aramak için yeni bir plan açıkladı. Plan, National Geographic Society tarafından desteklendi, ancak tahmini 10 milyon ABD Doları tutarındaki maliyetin dengesi için sponsorluk bulmaya bağlıydı. 2013 yılında, Londra Doğa Tarihi Müzesi'nden Adrian Glover tarafından yapılan bir çalışma, Antarktika Kutup Çevresi Akıntısı'nın, tahta delici "gemi kurtlarını" uzak tutarak enkazı deniz tabanında koruyabileceğini doğru bir şekilde öne sürdü. Enkazı bulmak ve muhtemelen fotoğraflamak için uzun menzilli otonom su altı araçları (AUV'ler) kullanarak bir Weddell Denizi Seferi, 2018-2019 Antarktika yazında devam ediyordu. Araştırmacıların AUV'si buza yenik düştüğünde bu sefer başarısız oldu.

Lars Bergman ve Robin Stuart, Yeni Zelanda'nın Christchurch kentindeki Canterbury Müzesi'nde bulunan kaptan Frank Worsley'nin orijinal seyir defterlerini inceleyip onun seyir yöntemlerini yakından öğrendikten sonra, enkazın seyir defterinde verilen konuma göre en olası konumunun bir analizini yayınladılar.

Uzmanlar, enkazın yaklaşık derinlikte düz bir arazide, büyük tortu birikimi ve çok az veya hiç erozyon olmadan yattığını tahmin ettiler. Scott Polar Araştırma Enstitüsü'nden Julian Dowdeswell'e göre, deniz tabanındaki bilinen koşullar, Endurance'ın hasar görmemesi gerektiğini ve büyük olasılıkla 1915'te buz kütlesinde battığı zamankiyle aynı durumda olacağını gösteriyordu. Ayrıca, Endurance'ı bulmaya yönelik gelecekteki girişimlerin, Larsen buz sahanlıklarının erimesini ve geri çekilmesini incelemek için başlatılan 2019'daki gibi, bölgedeki diğer ana bilimsel keşif gezilerine "ekler" olacağını belirtti. Bulunursa enkaz rahatsız edilmeyecek, bunun yerine 3 boyutlu olarak taranacaktı.

7 Şubat 2022'de Lars Bergman, David Mearns ve Robin Stuart, daha önce Temmuz 2021'de Journal of Navigation'a sunulan Endurance'ın navigasyonu üzerine yazdıkları makalenin bir ön baskısını yayınladılar. Makale, modern ay efemerisleri ve yıldız konumları katalogları kullanılarak, keşif gezisinin fizikçisi Frank Worsley ve Reginald W. James tarafından yapılan orijinal ay örtülmesi zamanlamalarının yeniden analizine dayanıyordu; bu, yazarların Endurance'ın tahmini batma konumunu hassaslaştırmasına olanak sağladı. Yazarlara göre, en son makaleleri "Endurance'ın en olası batma konumunu belirlemek için daha eksiksiz, doğru ve güvenilir bir temel"dir. David Mearns, analizleri üzerine 2022 EGR Taylor Konferansı'nı verdi ve son makale 21 Şubat 2023'te çevrimiçi olarak yayınlandı. Bergman, Mearns ve Stuart, Kraliyet Navigasyon Enstitüsü tarafından "Endurance'ın enkazının başarılı bir şekilde bulunmasına yol açan öncü veri analizi ve modellemeleri takdir edilerek" özel bir Başarı Sertifikası ile ödüllendirildi.

Keşif
Endurance'ın enkazı 5 Mart 2022'de keşfedildi. Endurance22, 9 Mart 2022 tarihli bir basın açıklamasında, enkazı Weddell Denizi'nde derinlikte bulduklarını duyurdu. Enkazın konumu başlangıçta Worsley'in orijinal olarak hesapladığı konumun yaklaşık güneyinde olarak tanımlanmış olsa da, gerçek konumun daha sonra 68°44′21″ G, 52°19′47″ B koordinatları olduğu ortaya çıktı. Bu da günlükte verilen konumun Güneyinde, Doğusunda (toplam mesafede) olduğu anlamına geliyordu. Seferin keşif direktörü Mensun Bound, Worsley'in navigasyon becerilerinin keşif gezisinin enkazı bulmasına yardımcı olduğunu söyledi; tarihi "ayrıntılı kayıtları paha biçilemezdi". Ek olarak, Weddell Denizi'ni yıl boyunca kaplayan ve tarihsel olarak su altı keşfini neredeyse imkansız hale getirecek kadar kalın olan deniz buzu, uzay uydusu kayıtlarının tutulmaya başlandığı 1970'lerden bu yana Antarktika çevresindeki en düşük seviyelerde olduğu da kaydedildi.

Güney Afrika araştırma gemisi S. A. Agulhas II'deki keşif yapanlar, enkazın oldukça iyi durumda olduğunu ve ultra yüksek çözünürlüklü 3D tarama da dahil olmak üzere kapsamlı bir şekilde filme aldıklarını ve fotoğrafladıklarını söylediler. Kıç tarafındaki Endurance adı hala açıkça okunabiliyordu. Enkaz etrafındaki yasal koruma çemberi 500 metreden 1.500 metreye çıkarıldı.

Endurance'ın aranması ve keşfi, seferin eğitim ortağı Reach the World'ün çabaları sayesinde dünyanın dört bir yanındaki öğrenciler tarafından takip edilebildi. Reach the World, canlı yayınlar yaptı, eğitim kaynakları oluşturdu, ve seferden önce, sırasında ve sonra düzenli aralıklarla bilgilendirme güncellemeleri yayınladı.

Mürettebat
Endurance'ın son yolculuğundaki mürettebatı, aşağıda listelenen Sir Ernest Shackleton da dahil olmak üzere toplam 28 kişiden oluşuyordu. Yanlarında, dişi olarak bilinen ancak aslında erkek bir gemi kedisi olan Mrs. Chippy ve başlangıçta altmış dokuz kızak köpeği ve sefer sırasında doğan ek yavru köpekler de vardı. Endurance buz kütlesine sıkışıp yok edildikten sonra Shackleton, Mrs. Chippy ve bazı genç köpeklerin hayatta kalamayacağına karar verdi ve vurularak öldürülmelerini emretmişti.


Miras
İngiliz Kraliyet Donanması'nın iki Antarktika devriye gemisine, Shackleton'ın gemisinin onuruna Endurance adı verilmiştir. İlki olan HMS Endurance, Mayıs 1956'da denize indirildi ve bir süre sonra A171 borda numarası verildi; 1986 yılına kadar bir buz devriye ve hidrografik araştırma gemisi olarak hizmet verdi. İkinci HMS Endurance ise 1991'de Norveç'ten satın alındı ve orada MV Polar Circle adını taşıyordu. Başlangıçta o adı koruduktan sonra, buzkıran olarak hizmet veren Endurance olarak yeniden adlandırıldı. SpaceX Crew Dragon Endurance'a kısmen geminin onuruna bu isim verildi. 2021'de Lindblad Expeditions, National Geographic ile işbirliği içinde, Shackleton'ın yolculuğunun onuruna Endurance adını taşıyan bir kutup yolcu gemisini hizmete soktu.

Danimarka merkezli oyuncak firması LEGO, 29 Kasım 2024'te Black Friday için Endurance'a dayalı bir oyuncak seti yayınladı.

Ayrıca bakınız
Kahramanlık Çağı, 1897–1922'den Antarktika keşif gemilerinin listesi

Notlar ve alıntılar
Notlar
Alıntılar
Kaynakça
Konuyla ilgili yayınlar
Dış bağlantılar