Ahmediye Camii ve Medresesi

Ahmediye Camii ve Medresesi ( ), Meydan Camii (جامع الميدان) olarak da bilinir, Irak'ın başkenti Bağdat'ta bulunan bir cami ve medresedir. Cami, 1796 yılında Osmanlı döneminde Kethüda Ahmed Paşa tarafından inşa edilmiş olup Er-Rusafe semtinde Er-Reşid Caddesi üzerinde ve El-Meydan Meydanı'nın doğusunda, Murad Paşa Camii'nin yakınında yer almaktadır.

Tarihçe
Cami, 1796 yılında Memlûk hükümdarı Büyük Süleyman'ın vekili Kethüda Ahmed Paşa tarafından El-Meydan Meydanı'nda inşa edilmiştir. Cami, Kethüda Ahmed Paşa ile bağlantılı olarak "Ahmadiyye" adını da almıştır. Paşanın, camiyi inşa etmek için zamanının en iyi mühendis ve mimarlarını çağırdığı ve inşaat çalışmalarına çok para harcadığı rivayet edilir. Paşa'nın ölümünden sonra, kardeşi Abdullah Bey çalışmaları devam ettirmiştir. Minare daha sonra kardeşi tarafından medrese ile birlikte eklenmiştir. Cami ayrıca Abbâsî döneminden kalma el-Hulafe Camii'ne de yakındır.

İnşasından kısa bir süre sonra, cami, 1816'da Bağdat'ı ziyaret eden James Silk Buckingham tarafından ziyaret edildi. Buckingham, yapıyı "güzel bir kubbe ve minareye" sahip olarak tanımladı ve renkli çini ve fayanslarına hayran kaldığını, ancak iç kısmının temiz ve iyi aydınlatılmış olması dışında özel bir yanı olmadığını görünce hayal kırıklığına uğradığını belirtmiştir.

Kompleks, son Memlûk valisi Bağdatlı Davut Paşa tarafından 1831 yılında binanın cephesindeki yazıların ve kitabelerin yenilenmesi de dahil olmak üzere birçok olaya sahne oldu. Sadrazam Mithat Paşa döneminde, medrese odaları yıkıldı ve zemini halka açık sokağa eklendi. Namaz yeri, mihrap avlusunun kubbesinin boynuna yazılan bir kitabeye dayanarak 1893 yılında yenilendi.

Irak bağımsızlığını kazandığında, kral I. Faysal, caminin sadece Cuma namazları için tahsis edilmesini emretti.

2019 yılında, sürekli yağmur, yeraltı suyu ve ihmal nedeniyle, Bağdat çevresindeki birçok binanın siyasi hırsızlık, ihmal ve siyasi farklılıklar ve gerilimler nedeniyle zarar görmesi gibi, Ahmediye Camii ve Medresesi'nin kubbesi çöktü.

Mimarisi
Ahmediye Camii ve Medresesi iki kompleksten oluşmaktadır; birincisi kubbeli ana cami, güney tarafında ise medreseyi içeren iki katlı ikinci bir bina bulunmaktadır. İki bina arasında, çevresine açılan dört kapısı olan yüksek duvarlarla çevrili bir avlu vardır. Avlunun sağ tarafında mukarnaslı bir yaz mihrabı bulunmaktadır. Bina yaklaşık 2600 metrekare alana sahiptir. Caminin içinde, koridorun önünde geniş bir namaz kılma alanı vardır. Sol tarafta, kaşanî çinilerinden yapılmış ve 11 metre çapında yüksek bir kubbe ile örtülü yaz namazı kılma alanı bulunmaktadır. Kubbenin güneyinde bir minare yer almaktadır. Caminin duvarı, 1850 yılında hattat Süfyan el-Vehbi tarafından yazılan ve cami avlusuna gömülen Kur'an ayetleriyle boyanmıştır.

Cami, kubbesi ve üç banda bölünmüş uzunluğuyla öne çıkar. Ortası pencerelerle açılır, bazı pencereler pencereli, bazıları penceresizdir. Boyun kısmının üzerinde, çift kubbe tipinde bir kubbe bulunur. İç kubbe yarım küre şeklinde alçak, dış kubbe ise soğan şeklinde yapılmış olup, ikincisi kütlesiyle karakterize edilir. Bağdat iklimi nedeniyle, caminin duvarları 2,5 metre kalınlığındadır ve Haydarhane Camii'nin duvarlarına benzer.

Yüksek minare, çok renkli çini işçiliği içerir. Sekizgen bir kaide üzerinde durmaktadır, ancak bu kaide yalnızca caminin batı tarafından görülebilir. Minare, yivli kubbe tepesiyle geometrik şekiller içerir.

Kaynakça