2024 Dünya Satranç Şampiyonası

2024 Dünya Satranç Şampiyonası veya sponsorluk adıyla Google 2024 Dünya Satranç Şampiyonası, Dünya Satranç Şampiyonu Ding Liren ile 2024 FIDE Adaylar Turnuvası'nı birinci bitirerek şampiyonluk maçına çıkmaya hak kazanan Gukesh Dommaraju arasında Dünya Satranç Şampiyonunu belirlemek için düzenlenen satranç turnuvasıdır. Turnuva, 25 Kasım ile 13 Aralık 2024 tarihleri arasında Singapur'da 14 oyunluk bir seri olarak düzenlendi.

Ding Liren, son şampiyon Magnus Carlsen'in unvanını korumayı reddetmesinin ardından, Yan Nepomnyaşi'yi yenerek 2023 Dünya Satranç Şampiyonası'nı kazandı. Gukesh, Nisan 2024'te düzenlenen sekiz oyunculu Adaylar Turnuvasını kazanarak Dünya Şampiyonluğu için Ding'e meydan okuma hakkını kazandı. Turnuva başlamadan önce Gukesh, 2783 ELO derecesiyle FIDE sıralamasında beşinci sırada yer alırken, Ding ise 2728 ELO derecesiyle 23. sırada yer alıyordu.

Turnuvayı 14 karşılaşma sonunda 7½-6½ skorla kazanan Gukesh, Dünya Satranç Şampiyonası'nı kazanan tarihteki en genç oyuncu oldu. Ding iki oyun kazanırken, Gukesh üç oyun kazandı. Turnuvanın ilk 13 karşılaşmasında 6½-6½ beraberlik vardı. Belirleyici olan son karşılaşmada Ding, oyun sonunda yaptığı hata ile kayıp konumda kaldı ve oyundan çekildi. Bu galibiyet, Gukesh'i tartışmasız en genç dünya şampiyonu yaptı.

Arka planı
Magnus Carlsen'in çekilmesi
Magnus Carlsen, 2021 Dünya Satranç Şampiyonası'nda Yan Nepomnyaşi'yi 7½-3½ mağlup ederek, beşinci kez unvanını korudu. Kasım 2021'de Carlsen, Dünya Satranç Şampiyonası'nın formatını eleştirdi, eskisi kadar motivasyonunun kalmadığını ve rakibinin genç yetenek Alireza Firouzja olmadığı takdirde turnuvadan çekilmesinin muhtemel olduğunu söyledi. 20 Temmuz 2022'de Carlsen, turnuvadan çekildiğini açıkladı.

2023 Dünya Satranç Şampiyonası
Carlsen'in çekilmesinden sonra, 2022 FIDE Adaylar Turnuvası'nı birinci sırada bitiren Yan Nepomnyaşi ile ikinci sırada bitiren Ding Liren'in 2023 Dünya Satranç Şampiyonası'nda karşılaşacağı açıklandı. Kazakistan'ın başkenti Astana'da düzenlenen turnuvada, 14 karşılaşma sonunda eşitlik bozulmadı. Eşitlik bozma oyunlarında Liren, 2½-1½'lik skorla rakibini yenerek, klasik satrançta Dünya Şampiyonu olan ilk Çinli oldu.

Ding Liren'in durumu ve depresyon sorunu
Çinli büyükusta unvanı kazanmasının ardından uzun süre profesyonel turnuvalarda yer almadı. 2023 Asya Oyunları da dâhil olmak üzere turnuvalardan çekildi ve 2024 Büyük Satranç Turu'nun ilk dört etkinliğine katılmadı. Daha sonra verdiği röportajlarda bunun yorgunluk ve depresyondan kaynaklandığını açıkladı. Ocak 2024'te Tata Steel Satranç Turnuvası'nda klasik satranca geri döndü ve dünya şampiyonu unvanını korumayı amaçladığını açıkladı. Ding'in dünya şampiyonluk maçındaki rakibi belirlemek için Nisan 2024'te Adaylar Turnuvası düzenlendi ve Gukesh, 9 puanla turnuvayı birinci sırada bitirerek Ding'in rakibi olmaya hak kazandı.

Adaylar turnuvası
Adaylar Turnuvası 3 Nisan - 22 Nisan 2024 tarihleri arasında Toronto, Kanada'da gerçekleşti. Gukesh Dommaraju, sekiz oyunculu çift turlu bir turnuva olan 2024 FIDE Adaylar Turnuvası'nı birinci bitirerek dünya şampiyonluk maçına katılmaya hak kazandı.


Sonuçlar
Şampiyonluk maçı
Organizasyon
Organizasyona ev sahipliği yapmak isteyen ülkeler, tekliflerini 31 Mayıs 2024 tarihine kadar FIDE'ye sunmak zorundaydı. Haziran 2023'te Arjantin, Hindistan ve Singapur tarafından ev sahipliği için erken ilgi gösterildi. Haziran 2024'te FIDE CEO'su Emil Sutovsky, FIDE'nin şampiyonaya ev sahipliği yapmak için ikisi Hindistan'dan (Chennai ve Yeni Delhi) ve biri Singapur'dan olmak üzere üç teklif aldığını açıkladı. Temmuz 2024'te FIDE, maçın 20 Kasım ile 15 Aralık 2024 tarihleri arasında Singapur'da yapılacağını ve dört mekanın değerlendirildiğini açıkladı. Nihayetinde Singapur Satranç Federasyonu, Resorts World Sentosa'daki Equarius Hotel'in dünya şampiyonası maçına ev sahipliği yapacak mekan olarak seçildiğini açıkladı.

Turnuva için ayrılan ödül fonu 2,5 milyon Amerikan dolarıdır. Her oyuncu, kazandığı her oyun için 200.000 Amerikan doları kazanacak, geriye kalan para eşit olarak paylaştırılacaktır. Ancak karşılaşmalar berabere biter ve eşitlik bozma oyunlarına kalınırsa, kazanan 1,3 milyon Amerikan doları, kaybeden ise 1,2 milyon Amerikan doları alacaktır. Final skorunun 13 belirleyici oyunla 7½-6½ veya 14 belirleyici oyunla 8-6 olması durumunda da dağıtım bu şekilde olacaktır.

Yardımcılar
Maçtan önce Gukesh, 2024 Adaylar Turnuvası'nda da yardımcısı olan Grzegorz Gajewski ile çalıştığını belirtti. Ding Liren ise 2023 şampiyonasında ana yardımcısı olan Richárd Rapport ile çalışmaya devam etmektedir.

Sonuçlar
Turnuva başlamadan önce çeşitli büyükustalar arasında yapılan bir ankette, Ding'in son birkaç yıldaki kötü formu nedeniyle Gukesh'in önemli bir favori olduğu görüldü.


Notlar

Kaynakça