kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Andican olayları

Andican Olayları, 13 Mayıs 2005 tarihinde Özbekistan'ın Andican kentinde yaşanan kanlı olaylardır.

Andican Özbekistan'da, Fergana Vadisi bölgesinde yer alan bir şehrin adıdır. 23 yerel iş insanının Ekremiler adında bir grubun üyeleri olduğu gerekçesiyle terör suçu ile yargılanmasını protesto gösterileriyle başlayan olaylar güvenlik güçlerinin sivil halka ateş açması sonucu yüzlerce kişinin ölümü ile sonuçlanmıştır. Özbekistan hükûmeti ölü sayısını 187 olarak açıklamış, Özbekistan Ulusal Güvenlik Kuvvetleri'nden firar eden bir görevli ise ölü sayısının 1500 olduğunu iddia etmiştir.

Olaylar Özbekistan hükûmetinin iç politikada baskıyı daha da artırmasıyla sonuçlanırken dış politikada da farklı bir kulvara yönelmesine neden olmuştur.Olayları kanlı bir şekilde bastırabilen Kerimov Yönetimi içeride daha sert önlemelere yönelirken, dışarıda ABD ve Batı'ya yaklaşma politikasını askıya aldı. Amerikan üssünü kapatırken Çin ve Rusya ile stratejik ilişki arayışına girdi.

Olayları başta İngiltere olmak üzere çok sayıda batılı ülke kınamıştır. Türkiye de bu tür olaylarda demokratik ve hukuk devleti sınırları içinde davranılması gerektiğini savunmuştur. Andican olayları toplumsal rahatsızlığın ne derece yaygınlaştığını ve uygulanan baskıcı siyasetin görünürde rahatsızlıkları bastırmış gibi gözükse de yalnızca yeraltına ittiğini gösterdi.

Ayrıca bakınız
Andican
Özbekistan
Orta Asya

Kaynakça
Andican (il)

Andican ili (Özbekçe:Andijon viloyati / Андижон вилояти), Özbekistan'ın doğu ucunda, Fergana Vadisi'nin doğu kesiminde yer alan bir bölgedir. Kırgızistan (Celal-Abad ve Oş Bölgeleri), Fergana Bölgesi ve Namangan ile sınır komşusudur. Andican Bölgesi'ni Özbekistan'ın en yoğun nüfuslu bölgesidir.

Andican Bölgesi, 14 idari ilçeye ayrılmıştır. Başkenti Andican şehridir. İklimi tipik bir karasal iklimdir; kış ve yaz sıcaklıkları arasında aşırı farklar görülür.

Doğal kaynaklar arasında petrol, doğalgaz, ozokerit ve kireç taşı yatakları bulunmaktadır. Özbekistan'ın diğer bölgelerinde olduğu gibi, çok tatlı kavunları ve karpuzları ile ünlüdür. Ancak tarım yalnızca sulanan arazilerde yapılabilmektedir. Başlıca tarım ürünleri pamuk, tahıllar, bağcılık (üzüm yetiştiriciliği), büyükbaş hayvancılık ve sebze yetiştiriciliğidir.

Sanayi faaliyetleri arasında metal işleme, kimya sanayi, hafif sanayi ve gıda işleme yer alır. Orta Asya'daki ilk otomobil montaj fabrikası, Andican Bölgesi'ndeki Asaka kentinde, Özbek-Kore ortak girişimi olan UzDaewoo tarafından kurulmuştur. Bu fabrikada Nexia ve Tico marka arabalar ile Damas minibüsü üretilmektedir.

İlçeleri
Şehirler
Büyük şehirleri Andican, Asaka, Şahrihan, Hanabad, Karasu vb.
Andie Valentino

Andie Valentino, 1 Şubat 1988'de ABD'nin Newport Beach, Kaliforniya kentinde doğan Amerikan pornografik film oyuncusu ve çıplak model. Porno endüstrisine 2006 güzünde 18 yaşındayken girdi.

Yaşam öyküsü ve iş ilerlemeleri
1 Şubat 1988'de ABD'nin Newport Beach, Kaliforniya kentinde doğdu. 19 yaşına geldiğinde porno sektörüne girmeye karar verdi. 2006 güzünde de ilk filmini çekerek sektöre girmiş oldu. Valentino şu ana kadar 38 filmde oynadı. Oynadığı bu filmleri genelde tekli ve sevici türde oluşturdu. Ayrıca Wrap-Happy Model Captors gibi pornografik olmayan filmlerde de oynadı. Valentino Penthouse Dergisinin Mayıs 2007 sayısında kapak oldu.

Ödüller
2009 AVN Ödülleri adayı - En İyi Üçlü Kız İlişki Sahnesi, Jana Cova ile: Video Nasty

Kaynakça
Andimeşk

Andimeşk (Farsça: انديمشك), İran'ın Huzistan Eyaleti'nde şehir.

Konum
Sus'un 34 km. kuzeyinde, Tahran-Abadan arasındaki ana otoyol ile demiryolu üzerinde önemli bir merkezdir. 2006 yılı nüfusu 119.422 olan kent, kendi adını taşıyan Andimeşk şehristanı'nın idari merkezidir.

Ekonomi
Şehrin asıl kalkınması Şah Rıza Pehlevi zamanında Tahran'ı güneye bağlayan demiryolu projesinde kentin önemli bir konuma getirilmesiyle oldu. Kent yakınlarındaki Dez Barajı'nın kurulması, İran Hava Kuvvetleri'ne ait tesislerin de buraya getirilesiyle şehir İran'ın en önemli kentlerinden biri haline geldi.

Dış bağlantılar
Encyclopaedia İranica'da 'Andīmeshk'

Kaynakça
Andimeşk şehristanı

Andimeşk şehristanı (Farsça: شهرستان اندیمشک), İran'nde Huzistan Eyaleti'nin 24 şehristanından birisidir.

Şehristanın 2006 yılı toplam nüfusu 154.081 kişi ve 33.159 hanedir.,

Yönetim yapısı
Şehristanın yönetim merkezi aynı isimli Andimeşk şehridir. Şehirleri ise yönetim merkezi olan Andimeşk ve Hüseyniye'dir. Şehhristan idari olarak bahş denilen iki alt yönetim bölgesine ayrılmıştır:
Andimeşk merkezî bahşı
Alvar Garmsiri bahşı
Andican Havalimanı

Andijan Askeri Havaalanı ve Zahîreddîn Muhammed Bâbur Uluslararası Havaalanı (Özbekçe. Zahiriddin Muhammad Bobur nomidagi Andijon Xalqaro Aeroporti ) (IATA: AZN, ICAO: UTKA) Özbekistan Cumhuriyeti'nin Andijan ilindeki Zahîreddîn Muhammed Bâbur uluslararası havaalanı ve ortak üs havaalanıdır.

Havayolu şirketleri & uçuş noktaları
Kaynakça
Andi Knoll

Andi Knoll (doğum adı Andreas Knoll, 11 Haziran 1972, İnnsbruck), Avusturyalı radyo ve televizyon sunucusu.

1993 yılında Ticaret Akademisi'nden mezun olmuştur. 1999 yılından beri Avusturya'nın Eurovision yorumculuğunu yapmakta olan Knoll, ayrıca 2007 Eurovision Dans Yarışması da sunmuş ve 2002 yılından beri Avusturya'nın Eurovision delegasyon başkanlığını yapmaktadır.
Andigena

Andigena, Tukangiller (Ramphastidae) familyasında bir kuş cinsi. Güney Amerika'da Bolivya'dan Venezuela'ya Andlar'da yüksek irtifada nemli ormanlarda yaşarlar. Orta büyüklükteki bu tukanların hepsinin üst tüyleri yeşilimsi kahverengidir, tepeleri siyah, kıçları sarı, alt tüyleri mavi-gri ve kuyruk dipleri kırmızıdır.

Taksonomi
Türler
Cins içinde dört tür sınıflandırılmaktadır: || Kolombiya, Ekvador ve Peru
|-
| || Andigena laminirostris || Levhalı dağ tukaneti || Kolombiya ve Ekvador
|-
| || Andigena cucullata || Maskeli dağ tukaneti || Bolivya ve Peru
|-
| || Andigena nigrirostris || Kara gagalı dağ tukaneti || Kolombiya, Ekvador, Peru ve Venezuela
|}

Kaynakça
Restall, R. L., C. Rodner, & M. Lentino. (2006). Birds of Northern South America. Christopher Helm, London. (vol. 1). (vol. 2).
Schulenberg, T., D. Stotz, D. Lane, J. O' Neill, & T. Parker III. 2007. Birds of Peru. Christopher Helm, London.


Dış bağlantılar
Andiler

Andiler (Andi dilinde къӀваннал, Avar dilinde ГӀандал), Rusya'nın Dağıstan bölgesinde yaşayan yerli bir halktır. Andi halkının nüfusu yaklaşık 40.000 kişi olarak tahmin edilmektedir. Andi dili konuşurlar ve Sünni Müslümandırlar.

Demografi
1938 yılında Andi halkının nüfusu 9.750 iken, 1990 yılına gelindiğinde nüfus 10.600'e ulaşmıştır. 2002 yılı itibarıyla Andi nüfusu 21.808 kişiydi. Andiler, 1926 sayımında ayrı bir milliyet olarak sayılmış, ancak sonraki Sovyet nüfus sayımlarında Avarlar ile birlikte sayılmışlardır.

Dilsel Akrabalık
Andi dili, Kuzeydoğu Kafkas dilleri ailesinin bir dalı olan Avar–Andi dilleri grubuna aittir. Kadınlar ve erkekler arasında belirli fonetik, sözcüksel ve stilistik özelliklerle ayrılan konuşma farklılıkları bulunmaktadır.

Ayrıca bakınız
Andi köyü
Andi dili
Andi Koysu Nehri
Andi Kapıları
Andi Sıradağları

Kaynakça
Andice

Andice (къӀаваннаб мицӀцӀи khvannab mitsi), çoğunlukla Rusya'nın Dağıstan Cumhuriyeti'nde konuşulan bir Andi dilidir. Dil, Andi (Andi-Koisu nehri boyunca), Gunha, Gagatl, Aşali, Rikvani, Çanko, Zilo ve Kvanhidatl köylerinde konuşulmaktadır. Munin, Rikvani, Kvanhidatl ve Gagatl olmak üzere oldukça farklı görünen dört ana lehçesi bulunmaktadır.

Alfabe
Andice genellikle yazılı olmasa da, Rus Kiril alfabesi kullanılarak yazıya dökülme girişimleri mevcuttur. Konuşanlar genellikle Avarca veya Rusçayı edebi dilleri olarak kullanırlar.


Kaynakça
Ek okuma
Dış bağlantılar
Алексеев М. Е. Андийский язык // Языки мира. Кавказские языки. М., 1999.
Этимология 1539 андийских слов в БД «StarLing database server» Sergei Starostin
Andjety

Andjety, Yunanlar tarafından Busiris olarak bilinen dokuzuncu Nom'un eski bir Mısır tanrısıdır. Bu tanrı Anezti veya Anedjti isimleriyle de bilinir. Andjety, muhtemelen kökleri tarih öncesi Mısır'a dayanan en eski Mısır tanrılarından biri olarak kabul edilir.

Andjety'nin Osiris'in öncüsü olduğu düşünülmektedir. Osiris gibi o da elinde asa ve kamçı tutarken tasvir edilir ve Osiris'in Atef tacına benzer bir tacı vardır. İlk gerçek piramidi inşa eden Dördüncü Hanedan Firavunu Sneferu, Andjety'nin tacını giyerken gösterilmiştir. Piramit Metinlerinde ölen firavun Andjety ile özdeşleştirilir. I. Seti'nin tapınağında firavun, İsis'in eşlik ettiği Osiris-Andjety'ye tütsü sunarken gösterilmiştir.

Kaynakça
Andon

Andon, özellikle Japon üretim yöntemlerini izleyen Otomotiv endüstrisinde kullanılan hata önleme sistemidir. Sistemin özü, personelin önündeki düğmeler yardımıyla sıra dışı durumu yetkililere bildirebilmesi esasına dayanır.

Yapılan bildirim;
Genellikle LED-Matrix panolarda kullanıcı kodu-hata kodu şeklinde görünür
Günümüzde LCD ve Plazma televizyonların ucuzlaması ile, led matrix panolar yerine bu tür görüntü arabirimleri daha sık kullanılmkatadır.
Sesli uyarı sistemi ile birlikte anons edilir.
Bilgisayar yazılımı yardımıyla raporlanır.

Andon Panolarda, üretim hattının verimi, çalışma-durma süresi, üretim adedi gibi hatta ilişkin veriler de yer alabilir.

Sistem, konveyörlü hatlarda, parça bazlı üretim/kontrol yapılan yerlerde, takım çalışması gerektiren durumlarda daha verimli olarak kullanılır. Örneğin, yöneticiler, parça başı zamanlamayı, takımdaki ideal personel sayısını Andon raporlarına bakarak değerlendirirler.

Fabrika otomasyonu içinde sürekli iyiye doğru geliştirmeyi öngören (Kaizen) üretim tarzına yardımcı olduğu için Japon üretim firmaları tarafından daha yoğun kullanılmaktadır.
Ando

Ando ( ), Japonya'nın Nara prefektörlüğünde bulunan bir kasabadır. Kasaba, prefektörlüğün kuzeyinde Nara Havzası'nda Yamato Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 4,31 km² olan kasabanın nüfusu 20 Eylül 2024 tarihi itibarı ile 6.962'dir.

Ando'nun ekonomisi ağırlıklı olarak tarım ve hafif imalata dayanmaktadır.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Andonios Katinaris

Antonios Katinaris (Yunanca Αντώνιος Κατινάρης) (d. 1931 Hanya, Girit; ö. 28 Ekim 1999 Atina, Yunanistan), Yunan rebetiko ve Laiko müzisyeni.

Maria Katinari'nin babasıdır.

Albümleri
12 Fylla tis Kardias, (Yunanca 12 Φύλλα της Καρδιάς),Columbia, 1971
Palia Merakia, (Παλιά Μεράκια), Columbia, 1973
Baglamades, (Μπαγλαμάδες), Columbia, 1973
Asta na pane, (Αστα Να Πάνε), Columbia, 1974
Neotera ki Anotera, (Νεώτερα κι Ανώτερα), Columbia, 1974
Synanastrofes, (Συναναστροφές), Columbia, 1974
Aytapates, (Αυταπάτες), Columbia, 1975
Bouzozkokelaidismata, (Μπουζουκοκελαϊδίσματα ), Polyphone 1978
Akou ti tha po, (Άκου Τι Θα Πω), Relans, 1982
12 Epityxies (12 Επιτυχίες), Relans, 1982
Laiko Palko (Λαϊκό Πάλκο), Polyphone, 1987
Gia sas ta dialeksa, (Για σας Τα Διάλεξα) WEA, 1994

Dış bağlantılar
mp3—müziği "Ti na sou kanei mia kardia"
Ando Masahashi

Ando Masahashi, Heroes dizisinde yer alan kurgusal karakter.

Hiro Nakamura ile aynı iş yerinde çalışan Ando, onun güçlerini keşfedip dünyayı kurtarma misyonunu üstlenmesi üzerine ona katılır. Herhangi bir gücü olmayan Ando, sonradan Hiro'yu kurtarmak için bir güç kazanmıştır ve bu da aşırı yüklemeyle alakalı bir güçtür. Bazen Hiro'ya gönülden inanır bazen de onu dönmeye ikna etmeye çalışır. Ancak en kritik anlarda Hiro'nun yanında bulunup ona yaptığı destekle ayrılmaz bir ikiliye dönüşürler. Gelecekte geçen bölümlerde Hiro'nun geçmişe dönüp dünyayı Sylar tarafından yapılacak büyük patlamadan kurtarma çabalarının da ona bağlı olduğu bilinmektedir. Zira Ando bu patlamada ölmüştür ve Hiro ise bunu geleceğe gittiğinde öğrenmiştir. Üçüncü sezonda Hiro formülü yok etmek için 16 yıl öncesine gittiğinde Arthur Petrelli tarafından güçleri alındığında bunları Isaac Mendez'in çizim defterinden öğrenmişlerdir. Daphne Pineharst'ten formülü alıp Ando'ya enjekte ettiklerinde Ando'nun başkalarının güçlerine 1000 kat katkı sağlayabildiğini keşfetmiştir. Daphne'ye dokunduğunda Daphne'nin zamanda geriye gittiklerini keşfettiklerinde 16 yıl geriye gitmiş ve Hiro'yu kurtarmışlardır. Ayrıca kendine Kızıl Ark adını takmıştır. Super Şarj dışında bir şekilde şarjda kullandığı elektriği fırlatabilme özelliği vardır.
Andoloz sosu

Andoloz sosu, mayonez, domates, hardal ve çeşitli baharatların karışımından yapılan soğuk bir sostur. Genellikle Belçika mutfağında patates kızartması ile birlikte sıklıkla tercih edilmektedir. En popüler tüketim şekli ise, Belçika patatesi ile tüketmektir. Andalouse sos aynı zamanda Fransa'da da yaygın olarak tüketilmektedir. Andalouse sos, mayonez, yumurta, domates, hardal ve çeşitli baharatların karışımından oluşur. 1903 yılında Andalouse sos, Fransız Escoffier tarafından ilk kez yapılmıştır. Sosun, ilk fabrikasyon üretimi Belçika'da 1960 yılında, Londerzeel'deki La William tarafından başlatılmıştır. La William şirketi tarafından üretilen Andalouse sosun içinde hardal, kapari ve avrupa hamsisi bulunmaktadır. Andalouse sosunun yapımında, Gazpaço çorbasından esinlenilmiştir.

Fotoğraflar
Kaynakça
Andoni Iraola

Andoni Iraola (d. 22 Haziran 1982), İspanyol eski futbolcudur. İngiltere Premier League takımlarından Liverpool'un teknik direktörüdür.

Başarıları
Athletic Bilbao
UEFA Avrupa Ligi: Finalist 2011-12
Copa del Rey: Finalist 2008-09, 2011-12
Supercopa de España: Finalist 2009

Bireysel
Premier League Ayın Teknik Direktörü: Mart 2024, Ocak 2025

Kaynakça
Dış bağlantılar
Athletic Bilbao profile
BDFutbol profile
Soccerway profile
Andonios Yeorgulis

Andonios Yeorgulis ( ; d. 25 Mart 1928), Yunan güreşçi. Grekoromen kategorisinde yarışmıştır.

İskenderiye'deki 1951 Akdeniz Oyunları'nda, +87 kg'da gümüş madalya kazandı. Melbourne'de gerçekleştirilen 1956 Yaz Olimpiyatları'ndaki +87 kg kategorisinde ülkesini temsil etti.

Dış bağlantılar
Sports-Reference.com'daki profili
Andoni Goikoetxea

Andoni Goikoetxea Olaskoaga (d. 23 Mayıs 1956), defans pozisyonunda görev yapmış İspanyol millî futbolcu ve teknik direktördür.

Profesyonel futbolculuk kariyerine 1974 yılında Bilbao Athletic kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Athletic Bilbao ve Atlético Madrid kulüplerinde oynadı. 24 Eylül 1983'te Diego Maradona'yı sakatladığı bir maçtan sonra 11 maç ceza almıştır.

Dış bağlantılar
Andong

Andong ( , Andong-si), Güney Kore'nin Kuzey Gyeongsang ilinde bulunan bir şehirdir. Şehir Nakdong Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 1,590.91 km² olan şehrin nüfusu 2012 yılı itibarı ile 167.942'dir.

Andong, çevredeki tarım alanları için bir pazar merkezidir. Şehir aynı zamanda kültürel bir merkez olup Konfüçyüsçülük'ün tüm Kore'ye yayıldığı yerdir.

Kardeş şehirler
Bacolod, Filipinler
Pingdingshan, Çin
Qufu, Çin
Sagae, Japonya

Kaynakça
Dış bağlantılar
Andok Dağı

Andok Dağı, Diyarbakır ili Kulp ilçesinin Muş sınırında bulunmakta olup 2840 metre yüksekliğiyle Diyarbakır'ın en yüksek dağı konumundadır.

Etkileyici bir floraya sahip olan dağda onlarca doğal su kaynağı bulunmaktadır. Bölgede doğa sporları açısından önemli bir yeri olan Andok Dağı, yüksek irtifa dağcılığı için bölgedeki en önemli tırmanma parkurudur. Daha önceleri Türkiye Dağcılık Federasyonunun faaliyet programında yer alan Andok, son yıllarda güvenlik sorunları nedeniyle tırmanışlara kapatılmıştır. Ancak yine de her yıl temmuz ayında dağın zirvesinde bulunan Şeyh Muhammede Andok'un türbesine yapılan geleneksel ziyaretlerden dolayı bu tarihlerde dağa tırmanış etkinlikleri mevcuttur.

Kaynakça
Andire

Andros veya Türkçe adıyla Andre ( , ), Eğriboz Adası'nın yaklaşık güneydoğusunda ve İstendil'in yaklaşık kuzeyinde, Kiklad Adaları'nın en kuzeyde bir adadır. Yaklaşık uzunluğundadır ve en uzun genişliği civarındadır. Verimli ve iyi sulanan birçok vadiye sahip, çoğunlukla dağlıktır. Andros adasını ve birkaç küçük, ıssız adayı içeren belediye alana sahiptir. En büyük şehirler Andros (kasaba), Gavrio, Batsi ve Ormos Korthiou'dur.

Antik başkent olan Palaeopolis, dik bir yamaçta inşa edilmiştir ve limanındaki dalgakıran hala su altında görülebilmektedir. Apoikia köyünde, suyun yontulmuş bir aslan başından aktığı kayda değer Sariza pınarı vardır.

Önemli kişiler
Andreas Embirikos (1901–1975), Yunan sürrealist şair ve ilk Yunan psikanalist
Michael Dertouzos (1936–2001), Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde Profesör ve1974'ten 2001'e M.I.T. Bilgisayar Bilimleri Laboratuvarı (LCS) direktörü.


Kaynakça
Konuyla ilgili yayınlar
"Large Bronze Age Town Unearthed On Andros." New York, N.Y.:Hellenic Times. Sep 2- 30, 2005. Vol. XXXII, Iss. 11; pg. 2. ISSN 1059-2121 (link)
Dış bağlantılar
Official website of Municipality of Ándros
Official website of Municipality of Korthío
Andros365 e-mag of Andros Island
Richard Stillwell, ed. Princeton Encyclopedia of Classical Sites, 1976: "Andros, one of the Cyclades, Greece"
Latest News
Andon Qesari

Andon Qesari (27 Haziran 1942, Qeparo - 13 Şubat 2021, Tiran), Arnavut aktör ve tiyatro yönetmenidir.

Yaşamı
Qesari, 27 Haziran 1942'de Qeparo, Himara, Arnavutluk'ta doğdu. 1966'da başladığı oyunculuk ve sahne kariyerini 2007 yılına kadar devam ettirdi. Az sayıda sinema filminde yer aldı; daha çok tiyatro alanındaki çalışmalarıyla dikkat çekti. Arnavutluk hükûmeti tarafından oyunculuk alanındaki çalışmaları sebebiyle Arnavutluk Kültür ve Sanat Liyakat Nişanı ile mükafatlandırıldı.

Qesari, 13 Şubat 2021'de başkent Tiran'da 78 yaşında öldü.

Filmografi
Gadhnjim mbi vdekjen (1967)
Gjurma (1970)
Në fillim të verës (1975)
Pylli i lirisë (1976)
Ata ishin kater (1977)
Dëshmorët e monumenteve (1980)
Tela për violinë (1987)
Në emër të lirisë (1987)
Dashuria e fundit (1995)

Kaynakça
Dış bağlantılar
Andon Boşkovski

Andon Boşkovski (5 Ekim 1974 – 24 Eylül 2022), Makedon eski hentbol oyuncusu ve antrenörü.

Yaşamı ve kariyeri
Boşkovski, 5 Ekim 1974'te Üsküp, Makedonya, Yugoslavya'da doğdu. Elindeki sakatlık nedeniyle genç yaşta sporu bırakmadan önce Makedon hentbol kulüplerinden HC Rabotnicki ve Makedonya genç milli hentbol takımında yer almıştır. 2004'ten 2022 yılındaki ölümüne kadar sürdürdüğü aktif antrenörlük kariyerinde ise ülkesi Makedonya'daki hentbol külüpleri ile Kuzey Makedonya ve Gürcistan milli hentbol takımlarını çalıştırmıştır.

Ölümü
Boşkovski, 24 Eylül 2022 tarihinde geçirdiği kalp krizi nedeniyle 47 yaşında ölmüştür.

Kaynakça
Ando Leps

Ando Leps (6 Kasım 1935 – 4 Kasım 2023), Eston siyasetçi.

Hayatı
Leps, 6 Kasım 1935'te Rakvere, Estonya'da doğdu. Tartu Devlet Üniversitesi'nde hukuk eğitimi gördü. Estonya Ulusal Cephesi, Estonya Milliyetçi Partisi ve Estonya Merkez Partisi bünyesinde yürüttüğü siyasi yaşamında 1995-2003 yılları arasında iki dönem Estonya Parlamentosu'nda delege olarak yer aldı. Hizmetlerinden dolayı 2015'te Tallinn şehri fahri hemşerisi ünvanını almıştır. Kaie Leps ile evliliğinden iki kız çocuk sahibi olan Leps, 4 Kasım 2023'te Tallinn, Estonya'da doğal nedenlerden 88 yaşında ölmüştür.
Kaynakça
Andon Zako Çajupi Tiyatrosu

Andon Zako Çajupi Tiyatrosu; Arnavutluk'un Görice şehrinde bulunan bir tiyatro sahnesidir. Söz konusu yapı; ülkedeki sosyalist yönetimin Sovyetler Birliği'ndeki post-Stalinci iktidar ile arasının açılmasından önceki dönemde, Moskova'nın bir hediyesi olarak inşa edilmiştir. 2000'li yılların sonunda başlatılan yenileme çalışmaları esnasında orijinal tasarımdaki Sovyet klasizminin esintileri Balkan tarzı Art deco elementler kullanılarak törpülenmiştir.

Tarihçe
Yenileme çalışmaları
2009 yılında, Görice'nin tarihi şehir merkezinde bir yeniden planlama çalışmasının başlatılması gündeme geldi. Tiyatro Meydanı olarak anılan ve ulusal panayırların düzenlendiği geniş alan da söz konusu plana dahil edilerek kentin yeni merkezi olan Aziz Yorgi Bulvarı'na (Shën Gjergji Bulevard) kadar uzanacak bir yaya koridoru oluşturulması hedeflendi. Yapılan çevre düzenlenmesin ardından 2017'de, meydanın odak noktasında yer alan tiyatro binasında hayata geçirilen bir dizi değişiklik sonrasında mekanın yeni bir cephe ve iç tasarıma kavuşması sağlandı. Önceden iki kademeli olarak inşa edilmiş olan seyirci alanı, geniş eğimli bir düzleme dönüştürülerek salonun oturma kapasitesi arttırıldı. Ana cephede, yapının orijinal tasarımındaki beyaz panel olduğu gibi korunarak üzerine siyah bir trajedi maskesi yerleştirilirken; geleneksel mimariye göndermede bulunan taş duvarlı bölüme ise komediyi temsilen beyaz bir maske monte edildi. Maskelerden birinin içbükey, diğerinin dışbükey olarak tasarlanmış olması ise komedi ve trajedi arasındaki tezat ilişkinin somutlaştırılmasına katkı sağladı. Bu iki büyük Sock ve Buskin rölyefine ek olarak, yerel bir çömlek ustası olan Vasillaq Kolevica tarafından yapılan ve tiyatro seyircisini temsil eden 140 küçük terakota maske de Art deco tarzındaki ana cephenin ızgaraları arasına konumlandırıldı.

İnşa edildiği tarihten beri ilk defa onarımdan geçen tiyatronun açılışına dönemin başbakanı Edi Rama, kültür bakanı Mirela Kumbaro, Görice belediye başkanı Sotiraq Filo ve eski başbakan Niko Peleshi katıldı.

Mimari
Kaynakça
Andohahela Millî Parkı

Andohahela Millî Parkı, Madagaskar'ın güneydoğusundaki Anosy'de yer alan bir millî parktır. İçinde temsil edilen habitatların aşırı uçları ile dikkat çekmektedir. Park, Madagaskar Tepeleri'nin en güneyindeki uzantısı olan Anosy sıradağlarının 760 km2 alanını kaplamakta ve güney kesimdeki son nemli yağmur ormanlarını barındırmaktadır.

Park, 2007 yılında Atsinanana Yağmur Ormanları'nın bir parçası olarak Dünya Mirası listesine dahil edildi.

Kaynakça
Andon Tıngır Yâver Paşa

Andon Tıngır Yâver Paşa ya da doğum adıyla Antuvan Tıngıryan ( ; 1812, İstanbul – 1908, İstanbul), Ermeni asıllı Osmanlı devlet adamı, hukukçusu, muallimi ve tercümanıdır.

Hayatı
Antuvan Tıngıryan, 1812'de İstanbul'da Katolik Ermeni kökenli bir âileye doğdu. Pangaltı Ermeni Lisesi'nin ilk öğrencilerindendir. 1836'da tercüman olarak Osmanlı Devleti'nin hizmetine girdi. 1846'da Osmanlı'nın Paris büyükelçisi olan Süleyman Refet Paşa'nın tercümanlığına atandı. 1848'de Süleyman Paşa ile birlikte Bükreş'te diplomatik faaliyetlerde bulundu. Akabinde Devlet Vapurları'nda çalıştı ve burada yâver ünvanını elde etti. Kırım Savaşı esnâsında Ömer Lütfi Paşa ve cephedeki diğer komutanların tercümanı oldu; bu sırada önemli devlet sırlarına vâkıf oldu.

Daha fazla makamlarda görev yaptıktan sonra 1859'da mirliva rütbesine yükseltildi. 1864'te Harbiye Nezâreti Yabancı Diller Mektupçuluk Şûbesi'nin reisi oldu. 1868-1871 yıllarında Posta ve Telgraf Nâzırlığı vazîfesini yürüttü. 1871'de Surp Andon Kilisesi'ni yaptırdı, 1877'de ise Ermeni Katolik Patriği'ne bağışladı. 1875-1876 senelerinde Rumeli'de Beylerbeyi mertebesiyle görev yaptı. Hayatının son yılları Düyûn-ı Umûmiye müfettişi ve Mâliye Encümeni âzâsı olarak sürdürdüğü çalışmalarıyla geçti. Andon Tıngır Yâver Paşa, 1908'de İstanbul'da 95-96 yaşlarındayken öldü ve Şişli Ermeni Mezarlığı'na defnedildi. Çeşitli nişanlarla taltif edilmiş olup birden fazla dil bilmekteydi.

Çalışmaları
Fransızcadan Türkçeye Istılahat Lügati. İstanbul: Bağdadlıyan Matbaası, 1892.
Sarf-ı Tahlil-i Lisân-ı Türkî. İstanbul: Türk Derneği.
Türk Dilinde (Ne) Edât-ı Selbi. Bilgi Mecmuâsı, (6), 664-667. İstanbul: Matbaa-i Âmire, 1914.

Kaynakça
Notlar