18. İstanbul Bienali

18. İstanbul Bienali, 2025 yılında İstanbul'da gerçekleşmiş çağdaş sanat bienalidir.

İstanbul Kültür Sanat Vakfı tarafından, Koç Holding sponsorluğunda 1987'den beri düzenlenen İstanbul Bienali'nin on sekizincisidir. Bienalin küratörünün belirlenme süreci, Türkiye kültür sanat ortamında kurumların karar alış süreçlerinin sorgulandığı bir tartışma başlatmıştır. 2024 sonbaharında arasında gerçekleşeceği duyrulmuşken küratör seçim sürecine dair skandal ve ardından gelen şeffaflık ve çıkar çatışması tartışmaları sonrası bienal 2025'e ertelenmiştir.

Küratör seçimi ile ilgili tartışmaların ve tepkilerin ardından, 18. İstanbul Bienali'nin küratörlüğüne Beyrutlu küratör Christine Tohmé getirildi. Tohmé, 25 Şubat 2025 te bienalin başlığının "Üç Ayaklı Kedi” olduğunu açıkladı ve küratöryel yaklaşımını katılımcılarla paylaştı. Bienalin, önceki bienallerden farklı olarak üç bölüm halinde, 2025'te başlayıp 2027'de son bulan geniş bir süreye yayılması planlanmış, ancak bu gerçekleşmemiş, ilk bölüm bittiğinde sonlandırılmıştır.

Planlanan bölümlerin iptali
Üç bölüm halinde planlanan bienalin ilk ayağı 20 Eylül–23 Kasım 2025 tarihleri arasındaki, kendini koruma ve gelecek olasılıklarına ilişkin temalara odaklanan sergiler ve kamusal programları içerdi. 2026'daki ikinci bölümde, kalıcı bir akademik yapı kurulması için çalışmaların yürütülmesi ve yerel inisiyatifler işbirliğinde dört etkinlikten oluşan bir programın hayata geçirilmesini planlandı. Bienalin üçüncü ayağı ise süreç boyunca kurulan işbirlikleri ve araştırmaların sonucu ortaya çıkaran sergiler, yayınlar ve diğer etkinliklerin 18 Eylül–14 Kasım 2027'de gerçekleştirilmesi planlandı. 29 Aralık 2025'te küratör Christine Tohmé'un istifa etmesi ile ikinci ve üçüncü ayakların iptal edildiği ve 2027'de bir sonraki bienal olan 19. İstanbul Bienali'nin yapılacağı açıklandı.

Bienalin 2024'ten 2025'e ertelenme süreci
2023'ün Ağustos ayında, 18. İstanbul bienalinin 14 Eylül–17 Kasım 2024 arasında gerçekleşeceği ve küratörlüğünü Iwona Blazwick'in üstleneceği açıklanmıştır. Bu açıklamanın ardından, küratör seçim sürecinde, danışma kurulu tarafından seçilip önerilmiş olan küratör Defne Ayas'ın İKSV yönetimi tarafından reddedildiği ve Danışma Kurulu'nun bir üyesi olan Iwona Blazwick'in küratör tayin edildiği ortaya çıktı; böylece çıkar çatışmalarıyla ilgili sorular gündeme geldi.

Bu durum, danışma kurulunun diğer bazı üyelerini istifa etmeleri ve çeşitli kişi ve gruplardan şeffaflık çağrıları ve Türkiye'den katılacak dört sanatçının bienalden çekilmeleri dahil olmak üzere birçok tepkiye yol açtı. İKSV, sanatçıların tepkisi ve çekilmeleri konusunda hiçbir yorumda bulunmamış , bir süre sonra İstanbul Bienali Direktörü Bige Örer açıklama yapmadan görevinden ayrılmış ve bienal 2025 yılına ertelenmiştir.

İKSV, sanat dünyası ve kamuoyundan gelen geri bildirimleri dikkate alarak yönetmeliklerinde Danışma Kurulunu güçlendiren değişiklikler yaptığını duyurdu ve Kasım 2024'te 18. İstanbul Bienali'nin küratörlüğünü Beyrutlu küratör Christine Tohmé'nin üstlendiğini açıkladı. Tohmé, 25 Şubat 2025'te Beyoğlu Spor Kulübü'nde düzenlenen toplantıda 18. İstanbul Bienali'nin başlığı ve kavramsal çerçevesini sundu.

Kaynakça