Düleym

Düleym, yedi milyondan fazla üyesi olan bir Arap kraliyet kabilesidir. Kabilenin tarihi İslam öncesi zamanlara kadar uzanır ve kabile mensupları bugün Irak, Suriye, Kuveyt ve Ürdün gibi ülkelerde yaşamaktadır.

Düleym kabilesi 7 milyondan fazla insanla Irak'ın en büyük kabilesidir.

Kökenler
Kabile, Irak'taki en büyük Sünni Arap kabilesidir ve mensupları Fırat Nehri üzerinde, El Hillah'ın hemen aşağısındaki bir noktadan ve güney Bağdat'tan Felluce, Ramadi, El-Kaim, Samarra ve Musul'a kadar olan bölgede yaşar. Bazı tarihçilere göre 7.yüzyıldaki Arap fetihlerin'den beri bölgede bulunuyorlardı.

Iraklı tarihçi Muhammed bin Hamad El-Bassam El-Tamimi (1831), Dulaim kabilesinin dört gruba (El-Bu Ridaini, El-Bu Fahd, El-Bu Alwan ve El-Mahamda kolları) ayrıldığını belirtmiştir.

Tarih
Dulaim üyeleri aslen Ramadi ve El-Kaim arasında yaşayan bedevilerdi, ancak on beşinci yüzyılın sonlarına doğru Dulaim klanları doğuya doğru göç etmeye başladılar ve Felluce ve Bağdat'ın güneyine ulaştılar. Dulaim kabilesinin prensliği (أمارة الدليم) neredeyse bağımsız bir devletti. Dulaim kabilesi on sekizinci yüzyılda gelişti, Dicle ve Fırat kıyılarındaki tarım ve pastoral alanlarda göç ve yerleşimlerine devam etti. Bölgedeki diğer kabileleri kontrol etti ve onları kendisine tabi tuttu.

18. yüzyılın başlarında Dulaymiler, Osmanlı Devleti'ne düşman kabileler ve İranlılarla mücadelede rol oynadılar.

Kabile, yaklaşık bir 150 yıl boyunca Osmanlı Halifeliğine vergi ödemekten kaçınınca, 1790, 1824 ve 1890 yıllarında bir dizi çatışma yaşandı.

Birinci Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında, Dulaim kabilesinin klanlarının çoğu iyi silahlanmış idi. Çöle yakınlıkları, silah ve mühimmat edinmelerinde kolaylık sağlıyordu. Dulaim kabilesi, Birinci Dünya Savaşı'ndan önce hem diğer kabilelere hem de Osmanlı İmparatorluğu'na karşı iyi savaş becerileri gösteren savaşçılar olarak tanındı. Osmanlı memurları her yıl Dulaim klanlarının mahsullerini değerlendirmeye çalıştığında, Dulaim birlikleri Osmanlı birlikleriyle çatışmaya girdi. Çatışmaların çoğunda, kabile birlikleri Osmanlı birliklerini yenilgiye uğrattı.

1.Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Ordusu Ramadi ve kabile topraklarının çoğunu işgal etti. Fakat kabile, İngilizlere karşı savaşlarında Osmanlıya yardım etti. Bu durum, İngilizlerin Eylül 1917'de Osmanlı birliklerini kabile topraklarından zorla çıkarmasıyla değişti, o sırada kabile lideri Şeyh Ali Süleyman İngilizlere "teslim oldu". Fakat toprakları hâlâ Osmanlı birlikleri tarafından kontrol edilen kabile'nin birçok klanı, toprakları İngilizler tarafından işgal edilene kadar Osmanlı Devletine yardım etmeye devam etti.

Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra Dulaim klanlarının çoğu dağıldı ve İngilizlerle savaştı. Özellikle Al-Bu Nimr, Al-Bu Qartan, Al-Bu Alwan ve Al-Bu Mahal, Zoba' kabilesiyle birlikte. Ebu Nimr, Al-bu Mahal, Al-Bu Ubaid, Al-Bu Risha ve Al-Mahamda da 1920 ayaklanması sırasında İngilizler'e karşı savaşmak için Jaghaifa ve Aqidat kabilelerine katıldı.

Irak Cumhuriyeti
Kabile, modern Irak devletinin kurulmasında büyük bir rol oynadı. Özellikle monarşi döneminde ve cumhurbaşkanı Abdul Salam Arif Al-Jumaili döneminde ordu, polis ve diğer hizmetlerden oluşan modern devlet kurumlarının ortaya çıkmasına katkıları oldu.

Saddam Hüseyin döneminde kabile üyeleri, Irak ordusunun %20 ila %30'unu oluşturuyordu.

Dulaim ve Irak Savaşı
Dulaim, Irak'ta ABD güçlerine karşı isyanın merkezini oluşturan Anbar eyaletinin en büyük kabilesidir.

Savaş sırasında yaşanan olaylar, Felluce'nin bombalanması, Bağdat ve Basra'daki Sünnilerin hedef alınması ve daha pek çok neden, Sünni Dulaim aşiretlerini Irak hükûmetine ve ABD güçlerine karşı silahlanmaya itti.

Silahlı ayaklanma 2013-2014
Kabile üyeleri, 21 Aralık 2012'den 29 Aralık 2013'e kadar bir yıl boyunca hükûmet karşıtı mitinglere ve gösterilere katıldı. Nuri el-Maliki onlara baskı yaparak kabilenin isyan etmesine yol açtı.

ABD birliklerinin çekilmesinden sonra, Irak Şii hükûmet güçleri ile Anbar'daki Sünniler arasında çatışma çıktı. Dulaim kabilesi de dahil olmak üzere yüz binlerce Sünni, Felluce ve Ramadi'deki onur ve haysiyet meydanında haftalık gösteriler düzenleyerek, Sünni tutukluların serbest bırakılmasını ve ordunun Anbar eyaletinden çekilmesini talep etti. Fakat Aralık 2013'te hükûmet, Sünni milletvekili Ahmed el-Alwani'yi tutuklayarak ve kabilesinden bazı yakınlarını öldürerek yanıt verdi. Bu olaydan kısa bir süre sonra, kabile üyelerinin büyük bölümü silahlı ayaklanmaya geri döndü.

Kabile Bölgesi
Kabile, çoğunlukla Irak ve Suriye'de yaşayan 1.000'den fazla koldan oluşur. Kabilenin çoğu Sünni Müslümanlardır ve Irak'taki Sünnilerin çoğunluğunu oluştururlar. Necef, Kerbela, Basra, Babil ve Bağdat'ta kabilenin Şii üyeleri vardır. Şiilerin çoğu Al-Mahamda, Al-Bu Alwan, Al-Bu Sultan ve Al-Fatlah kollarındandır.

Kabile, esas olarak Anbar Valiliği'nde bulunmaktadır. Kabilenin diğer üyeleri, Selman-ı Pak ile güneyde Babil'e batıda Ramadi'ye ve kuzeyde Taji, Samarra ve Musul'a kadar uzanan alanda yaşamaktadır.

Kolları
Kabile kollara ayrılmıştır ve günümüzde 1.000'den fazla kolu vardır.

Al-Fattlah
Al-Bu Risha
Al-Bu Fahd
Al-Bu Ridaini
Al-Bu Assaf
Al-Bu Dhiyab
Al-Bu Ali al-Jaasim
Al-Bu Jaabir
Al-Bu Aitha
Al-Bu Dirnaj
Al-Bu Matroud
Al-Bu Ali
Al-Bu Pali
Al-Bu Ghnam
Al-Bu Zidan
Al-Bu Mahhal
Al-Bu Ubaid
Al-Karabla
Al-Bu Nimr
Al-Bu Khalifah
Al-Bu Mar'i
Al-Luhaib
Al-Bu Sodah
Al-Ghrer
Al-Bu Hussein Al-Ali
Al-Bu Ghanm
Al-Bu Shihab
Al-Bu Sakr
Al-Bu Salim
Al-Bu Chilaib
Al-Malahma
Al-Jrysat
Al-Maadeed
Al-Bu Hardan
Al-Bu 'Aamr
Al-Bu Qartan
Al-Bu Mfarag
Al-Bu Farraj
Al-Bu 'Asoha
Al-Bu Raba'ah
Al-Bu Hazeem
Al-Bu Thayab
Al-Bu Jaoojsh
Al-Bu Troky
Al-Bu Haian
Al-Bataha
Al-Jaghaifa
Al-'Aqaidat
Al-Mahamda
Al-Falahat
Al-Halabsa
Al-Fatla
Al-Bu Hamzah
Al-Bu Musa
Al-Bu Arab
Al-Bu Shaeeb
Al-Bu Sultan
Al-Bu Bilal
Al-Bu Younis
Al-Bu Salim
Al-Bu Khald
Al-Jawaanh
Salman
Al-Anbari
Al-Fattlah
Al-Bu Issa
Al-Jumeilat

Kaynakça