2026 Orta Doğu'da ABD askerî güçlerinin artırılması

2026 yılının Ocak ayı sonlarında Amerika Birleşik Devletleri, İran ile artan gerginliklerine yanıt olarak Orta Doğu'daki askerî varlığını artırdı. 26 Ocak 2026'da, USS Abraham Lincoln uçak gemisi ve saldırı grubu, ek hava, deniz ve füze savunma güçleri eşliğinde bölgeye konuşlandırıldı. ABD yetkilileri, bu güç artışını, hem 2025-2026 İran protestoları hem de 2026 göstericilerin öldürülmesi ile bağlantılı olarak bölgesel istikrarsızlığı önlemek ve acil durum operasyonlarına hazır olduğunu göstermek amacıyla gerçekleştirildiğini söyledi. İranlı yetkililer, bu durumu kışkırtıcı olarak nitelendirirken, komşu hükûmetler, bunun daha geniş çaplı bir çatışmaya dönüşebileceği konusunda uyarıda bulundu.

Arka plan
ABD, stratejik çıkarlarını, deniz ticaret yollarını ve bölgesel istikrarı korumak için onlarca yıldır Orta Doğu'da askerî varlığını sürdürmektedir.

İran’a yönelik baskı, ekonomik ve diplomatik yaptırımları yoğunlaştıran "Maksimum baskı" kampanyasına işaret ederek 2015’te başladı. Baskı, ABD’nin 2018’de, 2015 tarihli İran nükleer anlaşmasından (KOEP) çekilmesinin ardından geldi ve daha sonra Şubat 2025’te Donald Trump döneminde yeniden yürürlüğe kondu. Amaç, İran'ın petrol ihracatını keserek ve ekonomik olarak izole ederek, Tahran'ı sadece nükleer programını değil, balistik füzelerini ve bölgesel faaliyetlerini de kapsayan daha kısıtlayıcı bir anlaşma imzalamaya zorlamaktı. Strateji hâlen İran'ın petrol gelirlerini, finansal kurumları ve ticaret ortaklarını hedef alan geniş kapsamlı yaptırımlara dayanmaktadır; böylece İran’ı ciddi mali sıkıntıya sokup taviz vermeye zorlamayı amaçlamaktadır.

2025 yılının sonlarında İran'da ülke çapında düzenlenen protestolar binlerce kişinin ölümüne sebebiyet vererek gerginliği artırdı. Buna karşılık olarak ABD Başkanı Donald Trump, protestoculara destek vererek "protesto etmeye devam edin" ve "yardım yolda" dedi. Amerikan personeline yönelik saldırıları caydırmak ve acil durum operasyonlarına hazır olduğunu göstermek için bölgedeki Amerikan askerî varlığını güçlendirdi.

Askerî gerginliğin tırmanabileceğine dair endişeler artarken, dini lider Ali Hamaney, herhangi bir çatışmanın daha geniş çaplı bir bölgesel savaşı tetikleyebileceği uyarısında bulundu. 2026 yılının Ocak ayı ortasında analistler, çatışmanın birkaç hafta içinde başlayabileceğini tahmin etmektedir ve Almanya Başbakanı Friedrich Merz dahil bazı Avrupalı liderler, İran yönetiminin "son günlerini ve haftalarını" yaşadığını öne sürmektedir. İsrail Savunma Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, savaşın 2 hafta veya 2 ay içinde başlayacağını tahmin etti. Gerginliği artıran bir diğer gelişme ise, İran'ın son Şahı'nın oğlu Rıza Pehlevi'nin İran rejimine yönelik hedefli askeri saldırılar çağrısında bulunmasıydı. Çağrı, muhalefet figürlerinin siyasi değişimi hızlandırmak için dış müdahaleyi savunduklarının bir göstergesiydi.

Konuşlandırma
7 Ekim saldırısından sonra Amerika Birleşik Devletleri, Orta Doğu veya Doğu Akdeniz'de en az bir uçak gemisi bulundurdu. İkinci Trump döneminde, Amerika Birleşik Devletleri'nin Husi'lere karşı hava ve deniz saldırıları başlattığında (Sert Binici Operasyonu) Orta Doğu'da iki uçak gemisi bulunuyordu. 2025 yılının Ekim ayında USS Gerald Ford gemisi, Güney Mızrağı Operasyonu kapsamında Karayipler'e gönderildiğinde ABD'nin Orta Doğu'da uçak gemisi bulunmuyordu. 2026 yılının Ocak ayına gelindiğinde, bu güç birikimi 2023 yılında Orta Doğu krizinin başlamasından bu yana Orta Doğu ve çevresinde gerçekleştirilen en büyük deniz kuvvetleri konuşlandırması haline geldi.

26 Ocak 2026 tarihinde nükleer enerjili uçak gemisi USS Abraham Lincoln, güdümlü füze muhripleri, kruvazörler, destek gemileri ve gözetleme uçaklarından oluşan saldırı grubuyla birlikte Orta Doğu'ya sevk edildi. Ayrıca ABD, USS Frank E. Petersen Jr., USS Michael Murphy, USS Spruance (DDG-111), F/A-18E Super Hornet, EA-18G Growler, E-2 Hawkeye, MH-60S Sea Hawk, MH-60R Sea Hawki ve F-35C Lightning II sevk etti. Hürmüz Boğazı'ndaki ilave ABD gemileri arasında, USS McFaul ve USS Mitscher (DDG-57), Kızıldeniz'de USS Delbert D. Black, Akdeniz'de USS Roosevelt (DDG-80) ve USS Bulkeley, Basra Körfezi'nde kıyı muharebe gemileri olan USS Canberra (LCS-30), USS Tulsa (LCS-16) ve USS Santa Barbara (LCS-32) bulunmaktadır. Hava desteği kapsamında ise Ürdün'deki RAF Lakenheath'teki Muvaffak Salti Hava Üssü'ne konuşlandırılan F-15E savaş uçakları bulunmaktadır. İngiltere'nin Eurofighter Typhoon uçakları Katar'daki El Udeid Hava Üssü'ne konuşlandırıldı.

The Wall Street Journal, 11 Şubat 2026 tarihinde Donald Trump'ın, şu anda Virginia açıklarında tatbikatlarını tamamlamakta olan USS George H. W. Bush adlı ikinci bir uçak gemisi filosunu bölgeye konuşlandırmak için ön hazırlıklara başladığını söylediğini açıkladı. 11 Şubat 2026'da, İspanya'daki Rota Hava Üssü'nde mahsur kalan altı adet F-35A hayalet savaş uçağının Moron Hava Üssü'ne taşındığı, altı adet F-35'in ise İngiltere'deki Lakenheath Hava Üssü'ne ulaştığı bildirildi. Ayrıca Trump'ın, Orta Doğu'ya bir uçak gemisi daha göndermeyi düşündüğü de bildirildi.

Olaylar
3 Şubat 2026'da, İDMO Donanması'na bağlı altı savaş gemisi, Hürmüz Boğazı'nda bir ABD tankerini durdurup ele geçirmeye çalıştı. Stena Imperative, müdaheleyi görmezden gelerek USS McFaul (DDG 74) gemisinin eşliğinde Umman Denizi'ne doğru yoluna devam etti. Ayrıca, bir ABD F-35 savaş uçağı, USS Abraham Lincoln uçak gemisine yaklaşan bir İran Şahed 139 ihasını düşürdü.

5 Şubat'ta İran'ın İDMO Donanması, Basra Körfezi'ndeki Farsi Adası yakınlarında iki yabancı petrol tankeri ele geçirdiğini ve bu gemileri Buşehr limanına naklettiğini duyurdu. İDMO Donanması, her iki geminin de yakıt kaçakçılığı faaliyetlerinde bulunduğunu iddia etti.

Tepkiler
İran
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ile doğrudan müzakereye hazır olduğunu kamuoyuna açıkladı ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'ye ABD ile "adil ve eşitlikçi" görüşmeler yürütmesini talimat verdi. Pezeşkiyan, tehditler ve gerçekçi dışı beklentiler olmadan yürütülen diplomasiyi kabul edilebilir olarak nitelendirdi. İran liderliği, Ali Laricani'ye ABD ile müzakereleri yürütme yetkisi verdi. Ali Şemhani, İran'ın uranyum zenginleştirmesini %20 ile sınırlayacağını açıkladı. İran, Avrupa Birliği'nin İran Devrim Muhafızları Ordusu'nu (İDMO) terör örgütü olarak tanımlamasının ardından, ABD güçlerine ve bölgesel müttefiklerine karşı askerî misilleme yapacağı konusunda uyarıda bulundu ve Avrupa ordularını "terörist" olarak nitelendirdi. Alman Bundeswehr daha sonra İran ile ilgili casusluk ve siber saldırıların arttığı konusunda uyarıda bulundu.

ABD Merkez Komutanlığı, İran'ı Hürmüz Boğazı'nda güvenli olmayan deniz faaliyetleri konusunda uyardı. Uyarının ardından İranlı bir yetkili, Devrim Muhafızları'nın canlı ateş tatbikatları yapma planı olmadığını belirtti. Şubat ayı sonlarında Rusya ve Çin ile ortak tatbikatların planlandığı bildirildi, ancak sonrasında İran bu tatbikatlardan çekildi. İran, Rusya'dan MiG-29 jetleri ve Mi-28NE savaş helikopterleri aldı, devlet medyası ise Tahran'daki Behişt-i Zehra'da olası Amerikan kayıpları için mezarların hazırlandığını açıkladı.

Ayrıca, İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Abdurrahim Musevi, İran'ın, ABD ordusu ve müttefiklerine karşı intikamcı darbeler vurmaya tamamen hazır olduğunu ve İran'ın askerî doktrinini değiştirerek "saldırı" yönünde revize ettiğini söyleyerek ilgili ülkeleri uyardı. İran Devrim Muhafızları Komutanı Tümgeneral Muhammed Pakpur, İDMO'nun "parmağının tetikte" olduğunu belirterek ABD ve İsrail'i yanlış hesap yapmamaları konusunda uyardı. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Trump'ın "bazı unsurlar ve taraflar tarafından savaşa sürüklendiğini" söyledi.

İran yönetimi, olası bir ABD askerî saldırısı ile yeniden başlayan halk protestolarının birleşmesinin İslam Cumhuriyeti'nin varlığını tehdit edebileceğinden korkmaktaydı. Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi, savaşın caydırıcılığını güçlendirme hedefini gerekçe göstererek komuta zincirinde önemli değişiklikler yaptı. İslam Cumhuriyeti, Ordu ile Devrim Muhafızları'nın birleştirilmesinin zamanının geldiğini belirten bir makale yayınlarken, yönetime yakın gazeteler Keyhan ve Devrim Muhafızları'na yakın Javan gazetesi, farklı görevleri nedeniyle birleştirilemeyeceklerini, bunun Amerikalıların taleplerinden biri olduğunu savundu.

5 Şubat'ta İran, Horramşehr-4 uzun menzilli füzesini bir yeraltı füze tesisine konuşlandırarak, askerî doktrininde savunmacı tutumdan saldırgan tutuma geçiş sinyalini verdi. The New York Times tarafından yayınlanan uydu görüntüleri, İran'ın füze tesislerindeki onarımları hızlandırırken nükleer tesislerinde sınırlı onarımlar yaptığını gösterdi. Bu durum, füze altyapısına odaklandığını göstermektedir. Çin'in YLC-8B UHF-Band 3D uzun menzilli anti-gizlilik gözetleme radarının İran'a konuşlandırıldığı bildirildi. Uydu görüntüleri, İran rejiminin İsfahan nükleer tesisinin yeraltı girişini tünelle kapattığını göstermektedir. 16 Şubat 2026'da, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun (İDMO) Hürmüz Boğazı'nda askerî deniz tatbikatlarına başladığı bildirildi.

16 Şubat'ta İDMO, donanımlı teknelerle Hürmüz Boğazı'nda tatbikat başlattı. Hamaney, Trump'ın nükleer barış anlaşması için koyduğu şartları reddederek anlaşmayı geri çevirdi ve Trump'ın, İslam Cumhuriyeti'ni deviremeyeceğini söyledi.

Amerika Birleşik Devletleri
ABD yetkilileri, askeri baskı artmasına rağmen İran ile diplomatik ilişkilerin sürdürülmesinin mümkün olduğunu savundu. Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt, gerginliğin artmasına rağmen İranlı yetkililerle görüşmelerin planlandığı gibi devam edeceğini belirterek, yönetimin, diplomasiye odaklanmaya devam edeceğini, ancak gerekirse diğer seçenekleri de masada tutacağını vurguladı. Diplomasi için "iki tarafın da katılımı gerekir" diyen Trump, önce müzakere yolunu tercih ettiğini belirtirken, bir dizi askeri seçeneğin de masada olduğunu kabul etti.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD'nin İran ile görüşmelere hazır olduğunu belirtti, ancak anlamlı bir müzakere için İran'ın balistik füze programı, bölgesel militan gruplara verdiği destek ve diğer temel güvenlik endişelerinin görüşmelerde ele alınması gerektiğini vurguladı. Rubio, Washington'un diplomasi yoluna gitmeye hazır olduğunu belirtmesine rağmen, başarılı bir anlaşmaya varılma olasılığı konusunda şüpheci olduğunu da ifade etti.

Fox News'te kıdemli stratejik analist olarak görev yapan emekli ABD Ordusu Generali Jack Keane, İran'a yönelik yönetimin "azami baskı" yaklaşımını övdü ve bunun İran'ın davranışını değiştirmek ve baskı uygulamak için etkili bir yol olduğunu savundu, ancak kısa vadede büyük çaplı bir askerî harekâtın olası olmadığını belirtti.

Amerika Birleşik Devletleri, Tahran üzerindeki baskıyı artırmak için ekonomik araçlar kullandı ve hükûmetin protestolara yönelik baskısına yanıt olarak ve uluslararası normlara uyumu teşvik etmek amacıyla, 2026 yılının Ocak ayı sonunda, İran İçişleri Bakanı Eskandar Momeni ve iş adamı Babak Zanjani dahil olmak üzere İranlı siyasi ve ekonomik figürleri hedef alan yeni yaptırımlar uyguladı. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İranlı üst düzey liderlerin on milyonlarca doları ülke dışına çıkardığını belirterek, bu finansal çıkışların, devam eden protestolar ve ekonomik çöküşün ortasında rejimin "gemiyi terk ettiğinin" kanıtı olduğunu ve bakanlık, bu transferleri yurtdışındaki bankalara ve finans kurumlarına takip ettiğini bildirdi.

Buna paralel olarak, İran'daki ABD Sanal Büyükelçiliği, 2026 yılının Ocak ve Şubat aylarında güvenlik uyarıları yayınlayarak, Amerikan vatandaşlarını kargaşa ve seyahat aksaklıkları nedeniyle ülkeyi terk etmeye çağırdı ve komşu ülkelere açık sınırlardan karayoluyla ayrılmalarını tavsiye etti.

Diğer ülkeler
Komşu ülkeler gerginliğin tırmanmasından endişe duyduklarını ifade ettiler. Suudi Arabistan, barışçıl ve diplomatik bir çözüm çağrısında bulundu. Birleşik Arap Emirlikleri, kendi topraklarından veya hava sahasından askeri operasyonlara izin vermeyeceğini açıkladı. Türkiye, Amerikanın bir askeri operasyonunu desteklemeyerek arabuluculuk yapmayı teklif etti. Katar, gerilimi azaltmak ve daha geniş çaplı bir çatışmayı önlemek için bölgesel diplomasi yürüttü. Irak, daha fazla tırmanmanın bölgesel istikrarı tehdit edeceği konusunda uyarıda bulunarak, itidal ve egemenliğine saygı gösterilmesi çağrısında bulundu. Pakistan, tüm tarafları itidal göstermeye çağırarak daha geniş çaplı bir bölgesel çatışmayı önlemek için müzakerelerin gerekliliğini vurgulamıştır.

Rusya, diplomatik bir çözüm çağrısında bulunarak İran'ın zenginleştirilmiş uranyumunu depolama ve işlemeyi teklif etti. Çin ise ABD'nin tehditlerini kınayarak diplomatik bir çözüm çağrısında bulundu. Şanghay İşbirliği Örgütü, ABD'yi, İran yönetimine müdahale etmemesi konusunda uyardı. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, Tahran'ı müzakereleri kabul etmeye ve savaşı önlemek için taviz vermeye çağırdı. İsrail, ABD'nin İran üzerindeki baskısını destekledi, ancak Tahran'ın niyetlerine karşı temkinli kaldı. Binyamin Netanyahu, yenilenen nükleer müzakereler sırasında İran'a karşı şüpheci olunması gerektiğini vurguladı ve İran'ın anlaşmaları yerine getireceğine güvenilmemesi gerektiğini belirtti.

Hindistan, yaptırım baskısı ve Tahran'ın "gölge filosunu" hedef alan yaptırımların uygulanması nedeniyle İran petrolü alımlarını azalttı. Hindistanlı yetkililer, yaptırım uygulanan enerji ticaretini kısıtlamak ve uluslararası yaptırımların uygulanmasına uyum sağlamak amacıyla, Şubat 2026'da İran'ın yasadışı petrol sevkiyatlarıyla bağlantılı birçok gemiyi ele geçirdi. Bu gemilerin çoğu ABD tarafından yaptırımlara tabi tutuldu. Ayrıca, Hindistan böyle bir durumun ortaya çıkması halinde bir hafta sürecek bir çatışma olasılığına karşı teyakkuzda kaldı. Ancak, Hindistan'ın Visakhapatnam kentinde düzenlenen 2026 Uluslararası Filo Geçit Töreni'ne İran fırkateyni IRINS Dena ve Amerikan muhribi USS Pinckney katıldı.

Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, 62. Münih Güvenlik Konferansı'nda İran'ın dahil olduğu herhangi bir savaşın tüm bölgeye yansıyacağı uyarısında bulunarak, gerginliğin tırmanmasının Orta Doğu'nun genelinde istikrarsızlığa yol açabileceğini vurguladı.

Taliban sözcüsü Zebihullah Mücahid, Tahran'ın talebi halinde Afganistan'ın ABD saldırısı durumunda İran ile işbirliği yapmaya hazır olacağını belirterek, İran'ın İsrail ile son savaşında galip geldiğini ve Washington ile bir çatışmada da bunu tekrarlayabileceğini ekledi.

Devlet olmayan gruplar
El Kaide lideri Seyfü'l Adl, Afganistan'ın Yüksek Lideri Hibetullah Ahundzade'ya bir mektup yazarak, İslam Cumhuriyeti'nin çökmesi durumunda örgütün üyelerinin Afganistan'a taşınmasına izin verilmesini talep etti.

Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım, İran'ın Dini Lideri Ali Hamaney'i, İmam Mehdi'nin temsilcisi olarak nitelendirdi ve Hizbullah ile on milyonlarca takipçisinin Hamaney’in liderliğiyle derin bir ideolojik ve dinî bağ paylaştığını; ona yönelik tehditleri kendi topluluklarına yapılmış saydıklarını ve buna karşılık verme yükümlülüğü gördüklerini söyledi. Aynı zamanda Yemen'deki Husi Hareketi, Kızıldeniz'deki ticari gemilere yönelik saldırıları yeniden başlatmakla tehdit etti. 11 Şubat'ta Husi milislerinin füze rampları kurdukları ve Kızıldeniz'deki deniz ulaşım yollarına olası bir saldırı için tüneller kazdıkları bildirildi.

Müzakereler
ABD, İran'dan kalan 400 kg zenginleştirilmiş uranyumu teslim etmesini, nükleer silah geliştirme programını durdurmasını, balistik füze programını sınırlamasını ve Hizbullah, Hamas ve Husi gibi silahlı gruplara verdiği desteği sonlandırmasını talep etti.

Görüşmelerin öncesindeki günlerde İran, bölgesel diplomatik faaliyetlerini artırdı. Ali Laricani, Vladimir Putin ile görüşmek üzere Moskova'yı ziyaret etti, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi İstanbul'da müzakerelerde bulundu ve Katar Başbakanı Muhammed bin Abdurrahman Âl-i Sani, Tahran'ı ziyaret etti. Sonrasında Laricani, yapılandırılmış bir müzakere çerçevesinin şekillenmeye başladığını belirtti.

Aynı zamanda Türkiye, Mısır ve Katar, ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Dışişleri Bakanı Arakci başkanlığındaki üst düzey İranlı yetkililer arasında bir toplantı düzenlemek için girişimde bulundu. İlk olarak Ankara müzakereler için ev sahibi şehir olarak önerildi. Amerika Birleşik Devletleri ve İran, görüşmelerin yapılacağı konusunda prensipte anlaşmaya vardılar, ancak görüşmelerin tam olarak nerede yapılacağı henüz kesinleşmedi. Sonrasında İran, tarafsız bir yer olarak Umman'ın rolünü gerekçe göstererek görüşmelerin Umman'da yapılmasını talep etti. Ardından Beyaz Saray, ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın Kıdemli Danışmanı Jared Kushner'in İran ile yapılacak görüşmelerde ABD'yi temsil edeceğini doğruladı.

6 Şubat'ta, Amerika Birleşik Devletleri ve İran, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaydi'nin arabuluculuğunda Umman'ın Maskat kentinde dolaylı görüşmeler gerçekleştirdi. Görüşmeler İran'ın nükleer programına odaklandı ve İranlı yetkililer tarafından "iyi bir başlangıç" olarak nitelendirildi. Her iki taraf da, gündemle ilgili derin güvensizlik ve anlaşmazlıklara rağmen diplomatik ilişkileri sürdürme konusunda mutabık kaldı.

Trump, İran ile görüşmelerin zor olduğunu belirterek, ABD askerlerine korkunun güçlü bir motivasyon kaynağı olabileceğini söyledi ve rejim değişikliğinin “olabilecek en iyi şey” olabileceğini öne sürdü.

Müzakerelere muhalif çağrılar
8 Şubat'ta, İran'daki İranlıların, ülkedeki katliamların ardından Trump'a İslam Cumhuriyeti ile müzakere etmemesini istedikleri bildirildi. Aynı şekilde, Buşehr'den İranlı Pouria Hamidi, intihar etmeden önce Trump ve Batılı hükûmetlere İslam Cumhuriyeti ile herhangi bir anlaşma yapmamaları için çağrıda bulunan bir video yayınladı. İran'da yaşayan İranlılar ve İran diasporası arasında, Amerika'nın İran'a askeri saldırı düzenlemesi yönündeki çağrılar arttı.

13 Şubat Cuma günü Tahran'da, cuma namazındaki bir imam, müzakereleri bir aldatmaca olarak nitelendirdi.

Piyasa analizi
3 Şubat'ta İran'a ait bir insansız hava aracının düşürüldüğü haberlerinin ardından altın fiyatları 5.000 doların üzerine çıktı. 6 Şubat Cuma günü Petrol fiyatları işlemler öncesinde yükseldi. Suudi Arabistan endeksi %0,6, Birleşik Arap Emirlikleri'nin Dubai endeksi %1 ve Abu Dabi endeksi %0,3 düştü. Katar endeksi ise %0,5 değer kaybetti.

Ayrıca bakınız
Amerika Birleşik Devletleri-İran ilişkileri
İran-İsrail Savaşı

Kaynakça