Ejderha Dövmeli Kız

Ejderha Dövmeli Kız (İsveççe orijinal adı: Män som hatar kvinnor, 'Kadınlardan nefret eden erkekler') İsveçli yazar Stieg Larsson tarafından yazılmış bir psikolojik gerilim romanıdır. Ölümünden sonra 2005 yılında yayımlanmış, 2008 yılında İngilizceye çevrilmiş ve uluslararası birçok satanlar olmuştur.

Ejderha Dövmeli Kız, Milenyum serisinin ilk kitabıdır. Başlangıçta Larsson tarafından yazılan bir üçleme olan seri, o zamandan beri hakları elinde bulunduran yayıncıların başka yazarlarla anlaşması nedeniyle genişletilmiştir.

Arka plan
Larsson, 15 yaşındayken meydana geldiğini söylediği bir olaydan bahsetti: Lisbeth adında bir tanıdığına üç adam toplu tecavüz ederken seyirci kalmış. Günler sonra, ona yardım etmek için hiçbir şey yapmadığı için suçluluk duygusuyla kıvranırken, ondan af diledi - ki kadın bunu reddetti. Bu olayın daha sonra yıllarca peşini bırakmadığını ve kısmen Lisbeth adında, kendisi de tecavüz kurbanı olan bir karakter yaratmasına ilham verdiğini söyledi. Expo dergisinden bir meslektaşının Rolling Stone'a Larsson'un kendisine hikâyeyi ikinci elden duyduğunu ve kendi hikâyesi gibi anlattığını söylemesinin ardından, Larsson'un ölümünden bu yana bu hikâyenin doğruluğu sorgulanmaktadır. Catrine da Costa cinayeti de Larsson'a kitabı yazarken ilham kaynağı olmuştur.

Kurgusal Hedestad dışında, roman gerçek İsveç kasabalarında geçmektedir. Kitaplardaki Millennium dergisi, solcu sosyo-politik eğilimleri, İsveç Nazizmi ve mali yolsuzlukları ifşa etmesi ve mali sıkıntıları gibi Larsson'un dergisi Expo ile benzer özelliklere sahiptir.

Hem Larsson'un uzun süreli ortağı Eva Gabrielsson hem de İngilizce çevirmen Steven T. Murray, İngiliz yayıncı Quercus için çalışan Christopher MacLehose'un İngilizce çeviriyi “gereksiz yere güzelleştirdiğini” söyledi; bu nedenle Murray, “Reg Keeland” takma adıyla anılmasını talep etti. Larsson'un İsveçli yayıncının bunu yapmasına izin vermeyi özellikle reddetmesine rağmen İngilizce baskıda kitabın adı ve Salander'in ejderha dövmesinin boyutu da değiştirildi; tüm sırtını kaplayan büyük bir parçadan küçük bir omuz dövmesine.

Başlıca temalar
Roman İsveç'te ve daha sonra birçok Avrupa ülkesinde yayımlandığında büyük beğeni topladı. Orijinal dilinde, 2006 yılında yılın en iyi polisiye romanı dalında İsveç'in Glass Key Ödülü'nü kazandı. Ayrıca 2008 Boeke Ödülü'nü ve 2009'da Galaxy British Book Awards'ta Yılın Doğrudan Polisiye Romanı Ödülü'nü ve En İyi İlk Roman dalında prestijli Anthony Ödülü'nü kazandı. The Guardian, Ejderha Dövmeli Kız'ı 21. Yüzyılın En İyi 100 Kitabı listesinde 98. sırada göstermiştir. Larsson 2008 yılında ITV3 Polisiye Gerilim dalında Yılın Uluslararası Yazarı ödülüne layık görülmüştür.

Ejderha Dövmeli Kız Amerikalı eleştirmenlerden karışık eleştiriler aldı. Book Marks'a göre, kitap 15 eleştirmen yorumuna dayanarak “olumlu” bir fikir birliği aldı: 6 “övgü”, 8 “olumlu” ve 1 “karışık”. Kitap, The Lit Review tarafından 27 eleştirmen yorumuna dayanılarak %79'luk bir not almış ve eleştirmenlerin ortak görüşü “Alışılmadık bir çift hafiye ve merhum yazarın siyasi vicdanı tarafından yönlendirilen karanlık, çok katmanlı bir suç hikayesi” olmuştur. Bookmarks'ın Kasım/Aralık 2008 sayısında kitap (5 üzerinden 3.5) almış ve eleştirel özette “Eleştirmenlerin merhum Stieg Larsson'un ilk romanına tepkileri çeşitlilik göstermiştir” denilmiştir. Dünya çapında ise genel olarak iyi karşılandı ve Complete Review tarafından “Bazı pürüzler var ama genel olarak çok etkilendim” şeklinde değerlendirildi.

Kitap, farklı eleştirmenlerden karışık tepkiler alarak The New York Times Çok Satanlar listesine dört numaradan giriş yaptı. Eleştirmenler, romanın çeşitli yönlerini inceleyerek farklı görüşler ortaya koydular.

Öte yandan, Nature dergisinde yazan Dr. Abdallah Daar, “Büyük yeğenin kayboluşunu çevreleyen olaylar titizlikle ve ustalıkla bir araya getirilmiş, bol miktarda bilimsel içgörü var” dedi. Pittsburgh Post-Gazette ise şöyle yazdı: “İroniler, ilginç ama inandırıcı karakterler ve ancak bu türün ve tarihinin ustasının ortaya çıkarabileceği edebi bir oyunbazlıkla zengin, büyük, karmaşık bir şekilde kurgulanmış, kara mizahi bir eser.”

Ejderha Dövmeli Kız 2010 yılı itibarıyla 30 milyondan fazla satmıştır. Amerika Birleşik Devletleri'nde ciltli veya e-kitap formatlarında 3,4 milyondan fazla, Haziran 2011 itibarıyla ise toplam 15 milyon kopya satmıştır.

Denemeler kitabı
Wiley, Eric Bronson'ın editörlüğünde Ejderha Dövmeli Kız ve Felsefe (2011) başlıklı bir deneme derlemesi yayımlamıştır.

Kaynakça