Bahçelievler Katliamı

Bahçelievler Katliamı, 8 Ekim 1978 günü Ankara'nın Bahçelievler mahallesinde Türkiye İşçi Partisi üyesi Latif Can, Efrahim Ezgin, Hürcan Gürses, Osman Nuri Uzunlar, Serdar Alten, Faruk Erzan ve Salih Gevence isimli solcu öğrencilerin öldürüldüğü olaydır.

Olayın failleri Abdullah Çatlı, Haluk Kırcı, Ünal Osmanağaoğlu, Mahmut Korkmaz ve Kadri Kürşat Poyraz'dır. ve Zafer Boz isimli sol eğilimli öğrenciler de birkaç gün arayla öldürüldü. Solcuların elinde olan Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi gibi okullar bombalanarak süresiz tatil edilmeleri sağlandı.

Abdullah Çatlı liderliğindeki ülkücüler Bahçelievler bölgesindeki en önemli eylemini ise 8 Ekim'i 9 Ekim'e bağlayan gece gerçekleştirdi. Çatlı ekibinde yer alan Duran Demirkıran Bahçelievler 15. Sokak'ta gözcü olarak beklerken, 56 numaralı apartmanın kapısında ise Ömer Özcan nöbet tuttu. Haluk Kırcı, Ercüment Gedikli, Mahmut Korkmaz ve Kürşat Poyraz 2 numaralı dairenin kapısını çaldılar. O sırada ekibin lideri Abdullah Çatlı, apartmanın dışında park halindeki araçta beklemekteydi. Kırcı ve ülkücüler önce kapıyı zorladı, ancak kapı açılamadı. Bunun üzerine zili çaldılar ve kapı aralanınca zorlayarak içeri girdiler.

2 numaralı daireye girdiklerinde içeride önceki gün Ankara'da yapılan Türkiye İşçi Partisi İl başkanları toplantısına katılmak için çeşitli şehirlerden gelen, TİP ve TİP'in gençlik örgütü Genç Öncü üyesi 5 üniversite öğrencisi vardı: Orta Doğu Teknik Üniversitesi Elektrik Bölümü öğrencisi Serdar Alten, Ankara Devlet Mimarlık Mühendislik Akademisi öğrencisi Hürcan Gürses, AİTİA Gazetecilik öğrencisi Efrahim Ezgin, Hacettepe Üniversitesi İstatistik Bölümü öğrencisi Latif Can ve Osman Nuri Uzunlar.

İçerideki öğrenciler, bu sırada televizyon seyretmekteydiler. Eve giren kişiler evi gezerken silah bulamadıkları için şaşırıp kızmışlardır. Haluk Kırcı "Bu nasıl devrimcilik... Evde silah bile yok." diye söylenmiş, arkadaşları ise TİP üyesi 5 kişiyi yüzükoyun yere yatırıp ellerini bağlamıştır.

Evdekilerin sayısı ülkücülerin beklediklerinden fazla çıkınca, nasıl hareket edeceklerini danışmak için dışarıda arabada bekleyen Çatlı'nın yanına gittiler. Bunun üzerine Çatlı, Kürşat Poyraz'ı yanına alarak eve bir şişe eter ve biraz pamuk ile gelmiş, yerde yatan gençleri eter ile bayıltmıştır. Tam bu sırada kapı çalmış, eve iki TİP'li daha gelmiştir: Faruk Erzan ve Salih Gevence. Çatlı olaya tekrar hemen müdahale edip son gelenleri otomobile götürmüştür. Kürşat Poyraz şoför koltuğunda, Çatlı yanında, Kırcı ve iki TİP'li arabanın arkasında oturdu. Bahçelievler'den Eskişehir yoluna giden araç 13. kilometrede durdu. İki TİP'li yol kenarındaki tarlanın 600 metre içine kadar götürüldüler. Araç Bahçelievler'e dönerken Faruk Erzan ve Salih Gevence'nin kafasına üçer kurşun sıkılarak öldürüldü.

Eskişehir yolundan geri dönen Abdullah Çatlı, Türkiye İşçi Partisi (TİP) üyesi yedi kişinin Eskişehir yoluna götürülerek öldürülmesini planlamıştı. Ancak bölgede bulunan polis araçlarının varlığı nedeniyle bu plan değiştirilmiş ve infazın Bahçelievler'deki evde gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. Sessizlik ve hız öncelikli olduğundan dolayı Haluk Kırcı'nın boğarak öldürme önerisi kabul edilmiştir. Kırcı, Osman Nuri Uzunlar'ı evde bulduğu bir tel askı ile boğmaya çalışmış, askının etkili olmaması üzerine bir havlu kullanarak diğer TİP üyelerini de boğma girişiminde bulunmuştur. Ancak Uzunlar'ın uzun süren can çekişmesi ve Kırcı'nın yorgun düşmesi üzerine infaz yönteminde değişikliğe gidilmiş ve ateşli silah kullanma kararı alınmıştır. Bu doğrultuda Haluk Kırcı, evde bulunan kişileri sırayla vurarak öldürmüştür: Serdar Alten'e üç kurşun karın bölgesine, Hürcan Gürses'e üç kurşun göğüs bölgesine, Efrahim Ezgin'e dört kurşun başına, Latif Can'a ise iki kurşun göğüs bölgesine isabet ettirmiştir. Olayın ardından Kırcı evden ayrılmıştır.

Olay sırasında karşı apartmanda bulunan ve komiserlik sınavlarına hazırlanan polis memuru Tuncay Özkul, silah seslerini duyduktan sonra ev arkadaşı Komiser Seyfi Eroğlu ile birlikte olay yerine gitmiş ve cesetleri ilk bulan kişiler olmuşlardır. Dört kişi olay yerinde hayatını kaybetmiş, Serdar Alten ise ağır yaralı olarak bulunmuştur. Alten, yerde yaralı halde yatarken saldırganlara dair bilgi vermiş ve çağrılan ambulansla Hacettepe Hastanesine kaldırılmıştır.

Hastanede yapılan müdahalede vücudundan dokuz kurşun çıkarılan ve bir akciğeri alınan Serdar Alten, hayati tehlikesine rağmen Savcı Mehmet Bağış'a ifade vermiştir. Alten, saldırganları ayrıntılı bir şekilde tarif etmiş; saldırıyı gerçekleştirenlerin ülkücü hareket mensupları olduğunu, aralarında "Reis" olarak hitap edilen bir kişinin bulunduğunu ve arkadaşlarının 34 PD plakalı bir araca bindirildiğini beyan etmiştir.

Alten'in sağ kaldığını ve ifade verdiğini haberlerden öğrenen failler, olayın ertesi günü Ankara'yı terk etme kararı almışlardır. Bu doğrultuda Abdullah Çatlı Nevşehir'e, Haluk Kırcı ise Erzurum'a gitmiştir.

Alten, 8 gün ölümle pençeleştikten sonra 17 Ekim 1978'de saat 11.30'da hayatını kaybetti.

Katliamın çözülmesi
Nevşehir-Avanos yolundaki Kozaklı Petrol İstasyonunda mavi renkli ve Amerikan malı bir araç şüpheli olarak polise bildirilince, aracın 34 PD 137 olan plakasının, 34 yazan kısmının kartonla yazıldığı, aslında 06 olduğu anlaşılır. 06 PD 137 plakalı araç araştırıldığında aracın Ülkücü Mustafa Mit'e ait olduğu ve örgüt adına bu kişi üzerine alındığı öğrenilir. Mustafa Mit gözaltına alınır ve Deniz Kuvvetleri Savcısı Yüzbaşı Enis Tunga, dava dosyasında Mustafa Mit ile yapılan görüşmeyi detaylı şekilde yazar: Aracın örgüt için alındığını ve Ali Şerit tarafından sürüldüğünü, Muhsin Yazıcıoğlu ve Abdullah Çatlı’nın günlük kullanımında olduğu belirtildi. Mustafa Mit ayrıca Bahçelievler Katliamının yapıldığı gün aracı, Abdullah Çatlı’nın kullandığını söyledi ve Mustafa Mit, ülkücü camianın bilinen isimlerinden olduğu için Cebeci’de Acem Çayevinde yine örgüt üyesi Şefkat Çetin ile yaptığı konuşmada Bahçelievler olaylarıyla ilgili soru sorduğunda, cevap olarak Şevkat Çetin’den “Bizim Çatlı’nın işi” cevabını aldığını söyledi.

Yargı Süreci
Bahçelievler Katliamı ile ilgili yargılamalar, 1986 yılında tamamlandı. Ankara 1 no’lu Sıkıyönetim Mahkemesi kararıyla Haluk Kırcı ve Ahmet Ercüment Gedikli yedişer kez ölüm cezasına; Duran Demirkıran ve Ömer Özcan 28’er yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı. Kürşat Poyraz, Mahmut Korkmaz, Abdullah Çatlı, Ünal Osmanağaoğlu, Bünyamin Adanalı hakkında, kararın verildiği tarihte yurt dışında oldukları için gıyabi tutuklama kararı verildi.

Susurluk kazasından sonra Bahçelievler katliamı ile ilgili dava yeniden açıldı. 1987 yılında Mahmut Korkmaz’ın İstanbul’a sahte pasaportla giriş yaparken yakalandığı ancak serbest bırakıldığı ortaya çıktı. Mahkeme halen aranmakta olan sanıkların bulunması için kırmızı bülten çıkarılmasına karar verdi. 10 Ocak 1999’da Bünyamin Adanalı, yanlışlıkla serbest bırakıldığı için aranan Haluk Kırcı ile birlikte yakalandı. Yine Nisan 1999’da Ünal Osmanağaoğlu yakalandı. 1 Kasım 1999’da Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesi Adanalı ve Osmanağaoğlu’nu 7’şer kez idam cezasına çarptırdı. Mahkeme ayrıca Susurluk kazasında ölen Abdullah Çatlı’nın davasını da düşürdü. 12 Temmuz 2000 tarihinde Yargıtay 9. Ceza Dairesi temyiz incelemesi sonucunda Adanalı ve Osmanağaoğlu’nun cezalarında suçun asli failleri olmadığı gerekçesi ile indirim yapılması gerektiğini kararlaştırdı. Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 15 Şubat 2001 tarihinde eski kararında direnmesinin ardından Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 21 Haziran 2001 tarihinde 5’e karşı 18 üyenin onayı ile Adanalı ve Osmanağaoğlu hakkında verilen 7’şer kez idam kararını onayladı.

Yakın Geçmiş
Haluk Kırcı, 23 Temmuz 2020 tarihinde Haber Global isimli televizyon kanalında Jülide Ateş'in sunduğu "40 Soruda" programında, Bahçelievler katliamının katliam değil "intikam" olduğunu ileri sürmüş ve şunları söylemiştir: "Katliam katliam denilip geçiliyor. Sanki başka katliam olmadı Türkiye’de. Hep Bahçelievler ön plana çıkarıldı. İstanbul’da 1 Mayıs Mahallesi’nde 5 işçi ülkücü diye öldürüldü. Adana’da 5 tane ülkücü öğretmen öldürüldü. Bahçelievler katliam değildir, biz öldürülen arkadaşlarımızın intikamı için oraya gittik.”

Programın yayımlanması sonrasında Kemal Türkler Eğitim ve Kültür Vakfı ve Türkiye İşçi Partisi tarafından Haluk Kırcı hakkında suç duyurusunda bulunulmuş; İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Basın Suçları Soruşturma Bürosunca yürütülen soruşturmada şiddeti, silahlı direnmeyi veya ayaklanmayı teşvik eden ifadeler dışında, devletin veya toplumun bir kesiminin hoşuna gitmeyen incitici, rahatsız edici, ürkütücü, bilgi ve düşüncelerin ifade özgürlüğü kapsamında olduğu belirtilip, "Şüphelinin işlenen bir suçu ya da işlediği suç nedeniyle bir kişiyi övücü, yüceltici, sempatikleştirici nitelikte bulunmayıp kendi değer yargısını açıkladığı" ileri sürüldü ve Kırcı hakkında kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildi.

Faillerin akıbeti
Abdullah Çatlı: Yakalanamadı. 1996 yılında Susurluk kazasında öldü.
Haluk Kırcı: Yedi kez idama mahkûm edildi. 1996'da yakalandığı gün emniyetten kaçtı. 1999'da yeniden yakalandı. 18 Mart 2004 tarihinde tahliye edildi. Ekim 2004'te Ukrayna'da yakalandı. 27 Mayıs 2010'da tekrar tahliye edildi. 8 Şubat 2011 tarihinde tekrar tutuklandı ve 4 Şubat 2015 tarihinde tahliye oldu.
Ünal Osmanağaoğlu: 1999 yılında Kuşadası'nda yakalandı ve yedi kez idam cezasına çarptırıldı. Kemal Türkler'in öldürülmesiyle ilgili sanık olarak yargılandığı dava 1 Aralık 2010 tarihinde zaman aşımı nedeniyle ortadan kaldırıldı. "3. Yargı Paketi" olarak bilinen yasal düzenleme doğrultusunda 10 Temmuz 2012'de tahliye edildi.
Bünyamin Adanalı: 1999 yılında Pendik'de yakalandı ve yedi kez idam cezasına çarptırıldı. "3. Yargı Paketi" olarak bilinen yasal düzenleme doğrultusunda 10 Temmuz 2012'de tahliye edildi.
Kadri Kürşat Poyraz: Yakalanamadı.
İbrahim Çiftçi: Ankara Cumhuriyet Savcısı Doğan Öz'ün öldürülmesi olayından, Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi'nde dört kez ölüm cezasına çarptırıldıktan sonra beraat etti, bu karara paralel olarak Bahçelievler Katliamı davasında da beraat etti.

Ayrıca bakınız
Türkiye'de sağ-sol çatışması
Ümraniye Katliamı
Balgat Katliamı
Kanlı Pazar
1 Mayıs 1977
Stefano Delle Chiaie
Gladio
Stay-behind
Kontrgerilla

Konuyla ilgili eserlerden bazıları
Kırcı / 5 - 6 - 2 Tamam Reis, Saygı Öztürk, Doğan Kitapçılık 2008, ISBN 9752935297
Reis Gladio'nun Türk Tetikçisi, Soner Yalçın - Doğan Yurdakul, Doğan Kitapçılık 2008, ISBN 9759914929
Gecenin Kapıları, Ozan Özgür, Yordam Kitap 2008, ISBN 9944122535

Kaynakça