2020-21 Ermenistan protestoları

2020-21 Ermenistan protestoları ( ), Ermenistan'da 9 Kasım 2020 tarihinde başlayan ve 25 Nisan 2021'de biten hükûmet karşıtı protesto gösterileridir. Protestolar, Başbakan Nikol Paşinyan'ın Facebook'ta Azerbaycan ile Dağlık Karabağ bölgesinde altı haftalık bir taktiksel geri çekilmenin ardından altı haftalık mücadeleye bir son veren bir ateşkes imzaladığını duyurmasının ardından binlerce kişinin sokağa çıkması ve yüzlerce kişinin başkent Erivan'daki Ulusal Meclis binasını basmasıyla başladı. Mitingler düzenlediği gerekçesiyle 12 kasım 2020'de Ermenistan'da 10 kişi tutuklandı.

Arka plan
27 Eylül 2020'de başlayan 2020 Dağlık Karabağ savaşı sırasında Azerbaycan güçleri, üç günlük bir savaşın ardından stratejik öneme sahip Şuşa şehri de dahil olmak üzere birçok yerleşimin kontrolünü ele geçirdi. Savaş, 9 Kasım'da Azerbaycan'ın zaferiyle sonuçlandı ve iki taraf ile Rusya arasında ateşkes imzalandı. Anlaşmaya göre Ermenistan, Dağlık Karabağ'ı çevreleyen bölgeleri (Kelbecer, Ağdam ve Laçin ilçeleri) Azerbaycan'a geri verene kadar Ermenistan ve Azerbaycan güçleri mevzilerinde kalacak. Azerbaycan savaş sırasında kazanılan tüm toprakları elinde tutacak ve kalan topraklarda yaklaşık 2.000 Rus barışı koruma kuvveti konuşlandırılacak. Anlaşma Azerbaycan'da geniş çapta kutlanırken bazı Ermeniler anlaşmanın hemen ardından sokaklara çıktı. Protestocular Başbakan Paşinyan'ı "vatan haini" olarak nitelendirerek istifa etmesini, barış anlaşmasını geçersiz kılmasını ve savaşı yeniden başlatmasını talep etti.

Zaman çizelgesi
10 Kasım
10 Kasım'da protestolar patlak verdiğinde, protestocular konuşmak için kürsüye çıkmaya çalışırken kavgalar oldu ve bazı şişeler fırlatılarak bağırıldı. Protestocular ayrıca metal bir kapıyı kırarak parlamento binasını ele geçirdi ve Paşinyan'ın nerede olduğunu öğrenmek için Ermenistan Millet Meclisi Başkanı Ararat Mirzoyan'ı arabadan indirdi. Protestocular tarafından dövüldü ve daha sonra hastaneye kaldırıldı, burada ameliyat oldu ve iyi durumda olduğu söylendi.

10 Kasım sabahı Paşinyan Facebook sitesinde göstericilerin bilgisayar, saat, parfüm, ehliyet ve diğer eşyalarının evinden çalındığını yazdı. Başbakanın kızı Mariam Paşinyan, Facebook sayfasında göstericilerin küçük kız kardeşlerinin odasına girdiğini söyledi. AFP haber ajansı, orada bulunan polis yetkililerinin kargaşayı önlemek için çok az şey yaptığını ve insanların, kapıların açıldığı ve ofislerdeki eşyaların etrafa atanların hükûmet binasının koridorlarında dolaştığını bildirdi.

11 Kasım
Sabah saat 4 civarında, yaklaşık 40 kişilik bir grup, Özgür Avrupa Radyosu'nun (RFE/RL) Ermeni servisi Azatutyun'un Erivan ofisine girmeye çalıştı. Yapımcı Artak Hambardzumyan, grubun önce Azatutyun ofislerine bağırarak çalışanlarına "Türkler" ve hainler dediğini ve gazetecilerin ülkeyi terk etmesini talep ettiğini söyledi. Saldırganlar aynı zamanda ofis kapısını tekmeledi ve yumrukladı, başarısız bir şekilde içeri girmeye ve "Azatutyun'un sunucusunu ele geçirmeye" çalıştı.

11 Kasım'da protestocular Erivan şehir merkezindeki Açık Toplum Vakıfları ofisini aradılar. Aynı gün, toplu isyanlar düzenlediği, iktidarı ele geçirmeye ve anayasal düzeni yıkmaya çalıştığı şüphesiyle altı kişi gözaltına alındı.

Erivan'da Özgürlük Meydanı'nda protestocularla Ermeni güvenlik güçleri arasında çatışma çıktı ve burada üç kolluk kuvveti yaralandı. Kısa bir süre sonra Ermeni kolluk kuvvetleri Müreffeh Ermenistan Partisi lideri Gagik Tsarukyan'ı tutukladı.Buna cevaben Ermeni muhalefeti Ulusal Kurtuluş Komitesi'nin kurulacağını duyurdu. Daha sonra Ermeni Ulusal Güvenlik Servisi, Ermenistan Cumhuriyetçi Partisi'nin basın sekreteri ve Ermenistan Millet Meclisi eski başkan yardımcısı Eduard Şarmazanov'u tutukladı.

12 Kasım
12 Kasım'da, Matenadaran Mesrop Maştots Antik El Yazmaları Enstitüsü ve Erivan Operası'nda küçük bir protestocu grubu toplandı ve Paşinyan'ın istifa etmesini istedi.

14-15 Kasım
Nikol Paşinyan'a yönelik bir suikast girişimi, büyüyen Ermenistan bakanının istifasına yol açtı. Dışişleri bakanı, 14 Kasım'da 100 kişinin katıldığı bir protesto gösterisinin ardından ateş altındaydı.

Analiz
Erivan merkezli Bölgesel Araştırmalar Merkezi Direktörü Richard Giragosian, protestoların oldukça küçük olması ve muhalefetin beğenilmemesi nedeniyle keskin bir güç değişikliği beklemediğini belirtti. Ancak Paşinyan'ın önümüzdeki haftalarda barış ve güveni yeniden tesis etmesi gerektiğini vurguladı ki Giragosyan'a göre bu kolay olmayacak.

Kaynakça