Boccia

Boccia ( ), hassasiyet gerektiren bir top sporu olup bocceye benzer ve bowls ile petank ile akrabadır. "Boccia" ismi, Latince "şef" anlamına gelen kelimesinden türetilmiştir. Spor, ağır fiziksel engellere sahip sporcular tarafından yerel, ulusal ve uluslararası düzeyde icra edilmektedir. İlk olarak serebral palsili bireyler için tasarlanmış olsa da, günümüzde motor becerilerini etkileyen diğer ağır engellere sahip sporcuları da kapsamaktadır. 1984 yılında Paralimpik spor statüsü kazanmış ve 2020 yılı itibarıyla, 75 ülke boccia federasyonu bir veya birden fazla uluslararası kuruluşa üye olmuştur. Boccia, Boccia Uluslararası Spor Federasyonu (BISFed) tarafından yönetilmektedir ve golbol ile birlikte Olimpiyat programında karşılığı olmayan iki Paralimpik spordan biridir; ancak bocce (boules) sporunun Paralimpik bir varyantıdır.

Oyun hakkında
Boccia, bireysel, çiftler veya üç kişilik takımlar halinde oynanabilir. 2024'e kadar tüm kategorilerde karma cinsiyetli yarışmalar yapılmıştır. Oyunun amacı, deriden yapılmış kırmızı veya mavi renkteki topları (hangi tarafın hangi rengi kullanacağı yazı tura ile belirlenir), beyaz hedef topa (jack) mümkün olduğunca yaklaştırmaktır. Önce jack atılır, ardından ilk iki normal top oynanır (ilk olarak jack'i atan oyuncu, ardından rakip taraf). Daha sonra, jack'e en uzak olan taraf, ya jack'e yaklaşmak ya da rakibin topunu uzaklaştırmak için bir atış yapar. Her tur (veya "end") bu şekilde devam eder; bir taraf tüm toplarını oynadığında, diğer taraf kalan toplarını oynar. Toplar elle, ayakla veya engeli ağır olan sporcular için rampa gibi yardımcı cihazlarla hareket ettirilebilir. Her turun sonunda, hakem jack'e en yakın topların mesafesini ölçer ve ona göre puan verir—rakip takımın en yakın topundan daha yakın olan her top için bir puan. Oyun sonunda en fazla puanı alan takım/oyuncu kazanır. Eğer tüm turlar sonunda puanlar eşitse, kazananı belirlemek için ek bir tur oynanır.

Her turun ve tur başına oynanan top sayısı, müsabaka formatına göre değişir. Bireysel yarışmalarda her oyuncu dört turda, her turda altı top atar. Çiftlerde dört turda, her çift tur başına altı top atar (oyuncu başına üç top). Takım müsabakalarında ise altı turda, her turda takım başına altı top atılır (oyuncu başına iki top).

Çiftler ve takım karşılaşmalarında, yedek oyuncu bulundurmak mümkündür. Yedek oyuncu, oyun sırasında bir tur arasında sadece bir kez değiştirilebilir.

Boccia, ölçülerinde, etrafında boş, oyun alanı sınırları içinde kalan bir sahada oynanır. Kortun yüzeyi düz ve pürüzsüzdür—genellikle parke basketbol veya voleybol salonu zemini ya da sert suni zemin olur. Atış alanı, sporcuların oyun sırasında tamamen içinde kalmak zorunda oldukları altı dikdörtgen kutuya ayrılmıştır. Sahada, jack'in geçmesi gereken V şeklinde bir çizgi bulunur. Sahanın sonunda, oyun süresi dolan, oyun alanı dışına çıkan ya da kural ihlaliyle atılan topların konulduğu ‘ölü top kutusu' yer alır. Jack, sınır çizgisine temas ederse veya tiebreak durumunda, belirli bir noktaya yerleştirilir. Boccia topları, tenis topundan biraz daha büyük ve deri kaplıdır; yaklaşık ağırlığında ve çevresi yaklaşık (yaklaşık çapında) olur. Farklı sertlik derecelerinde üretilen bu toplar, müsabakadaki taktik gereksinimlere uygun olarak seçilir.

Sınıflandırma
Boccia'da ulusal veya uluslararası düzeyde yarışabilmek için sporcuların engelli olmaları ve tekerlekli sandalye kullanmaları gereklidir. Bu engellilik durumu, serebral palsi veya benzer etkileri olan başka bir nörolojik durumdan (örneğin müsküler distrofi veya Travmatik beyin hasarı) kaynaklanabilir. Sporcular, engellilik düzeylerine göre değerlendirilir ve benzer fiziksel işlev seviyesine sahip sporcularla rekabet edebilecekleri bir spor sınıfına atanır. 2022 itibarıyla, erkek ve kadın kategorileri ayrılmış, böylece 4 yeni sınıf eklenmiş ve takım/çiftler etkinlikleri, en az bir kadın sporcu içerecek şekilde karma cinsiyetli hale getirilmiştir.

Boccia sporcuları, cinsiyetlerine (E erkekler için, K kadınlar için) ve işlevsel yeteneklerine göre sekiz spor sınıfından birine atanır:

BC1E/K – Bu sınıftaki sporcular topu elle veya ayakla atarlar. Oyuncunun, oyun kutusunun dışında kalan bir asistandan (yardımcı) destek almasına izin verilir. Asistan, oyuncunun sandalyesini sabitleyebilir veya topu istediğinde verebilir.
BC2E/K – Bu sınıftaki sporcular topu elle atarlar. Asistan desteği alamazlar.
BC4E/K – Bu sınıftaki sporcularda dört uzuvda ciddi hareket bozukluğu ve zayıf gövde kontrolü bulunur. Sahaya top atacak yeterli el becerisine sahiptirler. Asistan desteği alamazlar.

2007 Boccia Dünya Kupası'na (9–19 Mayıs 2007, Vancouver, Kanada) 24 ülke ve bölgeden 179 sporcu katıldı ve bu turnuva, 2008 Yaz Paralimpik Oyunları öncesinde uluslararası sıralama ve sınıflandırma hakkı için son fırsattı.

2008 Yaz Paralimpik Oyunları'nda (7-17 Eylül, Pekin) 19 ülkeden 88 sporcu mücadele etti. Brezilya ve Kore, ikişer altın ve birer bronz madalya ile genel sıralamada ilk sırayı paylaştı.

2010 Boccia Dünya Şampiyonası'na 36 ülkeden sporcular katıldı ve takım yarışmalarında 28 ülke yer aldı. Son yıllarda, güç dengesi Avrupa hakimiyetinden daha küresel bir rekabete kaydı: Brezilya BC4 sınıfında, Kore ise BC3 sınıfında öne çıkmaktadır. Karma Takım branşında ise son dönemde üstünlük Büyük Britanya'dan Kore'ye geçmiş olsa da, İspanya ve Portekiz gibi eski güçlü ülkeler her zaman sürpriz yapabilir.

2020 Yaz Paralimpik Oyunları'nda 25 ülkeden 116 sporcu yer aldı. Madalya tablosuna ağırlıklı olarak Avrupa ve Asya ülkeleri damgasını vurdu; Slovakya, Tayland ve Japonya, 2020 Yaz Paralimpik Oyunları'nda aldı. Ev sahibi Japonya 3 madalya kazanırken, Hidetaka Sugimura BC2 sınıfında altın madalya elde etti. Slovakya, BC4 bireysel ve çiftler turnuvasında hakimiyet kurdu; Samuel Andrejčík bireyselde, Michaela Balcová ile birlikte ise çiftlerde altın madalya aldı. David Smith, BC1 bireysel branşında üçüncü Paralimpik altınını kazandı. BC3 sınıfında ise Adam Peška, Paralimpik Oyunlar'daki ilk yarışmasında altın madalya kazandı.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Boccia Uluslararası Spor Federasyonu (BISFed)
[//www.bocciainternational.com/home.html Uluslararası Boccia Komitesi]
[//www.paralympic.org/sport/boccia Uluslararası Paralimpik Komitesi'nin Boccia sayfası]