kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Endonezya küçük doğanı

Endonezya küçük doğanı (Microhierax fringillarius), gündüz yırtıcı kuşları (Falconiformes) takımının doğangiller (Falconidae) familyasından bir kuş türüdür. Dünya'nın en küçük yırtıcı kuşlarından biridir. Boyu yalnızca 14 – 16 cm'dir. Brunei, Myanmar, Tayland, Malezya, Singapur and Endonezya'da bulunur. Ağaç kovuklarına yuva yapar. Küçük kuşlar ve böceklerle beslenir. Doğal yaşam ortamı ormanlardır. Üst tüyleri siyah, alt tüyleri beyaz-pas rengindedir. Kulak çevresi ve ayak tüyleri karadır.

Kaynakça
Endosperm

Endosperm ya da besidoku çoğu çiçekli bitkinin tohumlarında bulunan bir besin dokusudur. Embriyo'yu sarar ve ona nişasta formunda besin sağlar. Ayrıca yağ ve protein de içerebilir.

Tahıl bitkilerinin endosperm'i insanlar için önemli bir nişasta kaynağıdır. Buğday endosperm'i ekmek yapımı için kullanılan un'un temelidir. Tam buğday ekmeğinde kepek (buğday'ın kabuğu) de bulunur. Buğday endosperm'i bira üretiminin ana kaynağıdır. Yenilebilir endosperm'in diğer örnekleri hindistan cevizi 'eti' ve hindistan cevizi 'suyu' dur.

Kaynakça
Endonim ve egzonim

Endonim, resmî ve iyi yerleşmiş bir dildeki coğrafi yer, halk ve dillerin isimlerine verilen addır. Egzonim ise, bir coğrafi adın ait olduğu ülkenin ana dilinden farklı olarak başka bir dildeki yazılışına verilen isimdir. Örneğin, Almanya için kullanılan "Deutschland", Almanca ve/veya Alman ulusu mensubu için kullanılan Deutsch kelimeleri endonim, "Germany"/"German", Türkçedeki "Almanya"/"Alman" kelimeleri ise egzonimdir. Diğer bir örnek olarak Gürcistan için kullanılan "Georgia" egzonim, "Sakartvelo" ise endonimdir.

Ayrıca bakınız
Ülkelerin yerel isimleri listesi
Ülkelerin ve başkentlerinin yerel isimleri listesi

Kaynakça
Endonezya devlet başkanı

Endonezya devlet başkanı ( ), Endonezya Cumhuriyeti yasalarına göre Devlet Başkanı ve hükûmetin başıdır. Devlet başkanı, Endonezya hükûmetinin yürütme gücünü yönetir ve Endonezya Ulusal Silahlı Kuvvetlerinin başkomutanıdır.

20 Ekim 2024 tarihinde Prabowo Subianto Endonezya'nın 8. cumhurbaşkanı olarak seçildi.

Endonezya devlet başkanları
Dış bağlantılar
Endonezya Cumhuriyeti Devlet Başkanlığı Belgeleri, Endonezya Milli Kütüphanesi'nden
1945 Anayasası
Geçici Anayasa

Kaynakça
Endor

Endor ve Ein Dor şu anlamlara gelebilir:

Endor (köy), İbrani Kitâb-ı Mukaddesi'nde bahsedilen bir Kenan köyü
Indur, Filistin'de eski bir köy
Ein Dor, İsrail'de bir kibutz
ENDOR, electron nuclear double resonance kısaltması
Endor (Yıldız Savaşları), Ewokların yaşadığı ormanlarla kaplı kurgusal uydu
Endor, J. R. R. Tolkien'in kurgusal dünyası Arda'da yer alan Orta Dünya'nın Quenya dilindeki adı
Endor, Dragon Quest IV video oyunundaki en başarılı ulus
Endonöryum

Endonöryum veya endonöral tüp, çevresel sinir sistemindeki her miyelinli sinir lifinin miyelin kılıfının etrafında yer alan hassas bir bağ doku tabakasıdır. Endonöryum, sardığı sinir lifleri ile birlikte sinir fasikülleri adı verilen gruplar halinde toplanır ve her fasikül kendi koruyucu kılıfı içinde perinöryum olarak adlandırılır. Yeterince büyük sinirlerde birçok fasikül, bir başka kılıf olan epinöryumun içinde toplanabilir.

Endoneurium, içinde az miktarda protein içeren ve endonöral sıvı olarak da bilinen bir sıvı bulunur. Çevresel sinir sisteminde endonöral sıvı, merkezi sinir sistemindeki serebro-spinal sıvıya kavramsal olarak eşdeğerdir. Periferik sinir yaralanmalarında genellikle çevre dokulara artan miktarda endonöral sıvı salgılanır ve bu olay manyetik rezonans nörografisi ile tespit edilebilir. Bu, periferik sinirlerin yaralanmasının tespit edilmesine yardımcı olan bir görüntüleme yöntemi sağlar.

Ayrıca bakınız
Sinir dokusu
Epinöryum
Sinir fasikülü
Sinir lifi
Perinöryum

Kaynakça
Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi

Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi (ERCP), biliyer veya pankreatik kanal sistemlerinin bazı problemlerini teşhis etmek ve tedavi etmek için endoskopi ve floroskopi kullanımını birleştiren bir tekniktir. Endoskop aracılığıyla doktor mide ve duodenumun içini görselleştirir ve safra ağacı ve pankreastaki kanallara kontrast madde enjekte ederek radyografi ile görülebilmesine olanak sağlar.

ERCP öncelikle safra kanalları ve ana pankreas kanalını ilgilendiren, safra taşları, inflamatuar darlıklar (yaralar), sızıntılar (travma ve cerrahiden) ve kanser dahil olmak üzere durumları teşhis etmek ve tedavi etmek için kullanılır. Manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi (MRCP) ve endoskopik ultrason gibi daha güvenli ve nispeten invaziv olmayan görüntüleme yöntemlerinin geliştirilmesi, ERCP'nin artık tedavi amacı dışında nadiren gerçekleştirildiği anlamına gelmesine rağmen, ERCP tanısal ve terapötik nedenlerle gerçekleştirilebilir.

Kaynakça
Dış bağlantılar
National Digestive Diseases Information Clearinghouse
Endonezyalı karşıtlığı

Endonezyalı karşıtlığı, Endonezyalı düşmanlığı Endonezyalılara, Endonezya'ya ve Endonezya kültürüne karşı olan düşmanlık olarak tanımlanır.

Ülkelere göre
Avustralya
Tarihte Avustralya hükûmetlerinin genellikle Endonezya'nın politikalarını desteklemesine rağmen, Doğu Timor sorununun ve Endonezya tarafından işlenen Doğu Timor Soykırımı'nın Avustralya'da büyük ölçekte rapor edilmesi ülkede Endonezyalı karşıtlığının artması ile sonuçlanmıştır.

Çin
Endonezya'daki Çinlilere karşı yapılan sistematik ayrımcılık Çin'de Endonezyalı karşıtlığının gelişmesine neden oldu.

Malezya
1963 yılında Endonezya'nın Malezya'ya savaş ilan etmesi ile başlayan iki ülke arasındaki çatışmadan beri Malezya halkı arasında Endonezyalı karşıtlığı yükselmektedir. 1963'te, Endonezya'nın İngiliz Borneo'sunu işgalinden kısa süre sonra, Malezya'da bir dizi Endonezyalı karşıtı protestolar meydana geldi.

İki ülke arasındaki 2022 FIFA Dünya Kupası elemeleri - AFC ikinci tur maçı sırasında Endonezyalı seyircilerin takımlarının Malezya'ya kaybetmesine verdikleri şiddetli tepki, özellikle futbol hayranları arasında Malezya halkının Endonezyalı karşıtı görüşlerinin artmasına sebep oldu.

Kaynakça
Endâze

Endâze, Osmanlı döneminde kullanılan bir ölçü birimidir. Metrik sisteme göre 65 santimetre uzunluğundadır. Genellikle çarşı ve pazarlarda kumaş ve benzeri ürünlerin ölçümünde kullanılmıştır. Çarşı arşını ve mimari arşın da olduğu gibi, şimşir, demir ve çelikten imâl edilirdi. Günümüzde Topkapı Sarayı'nda 3 adet endâze bulunmaktadır. Endâze, "rubu" denilen sekiz eşit bölüme ayrılırdı ve her rubu da iki eşit bölüme ayrılırdı. Bu iki bölüme de "girah" adı verilirdi.

Halil ibn Ahmed el-Ferahidi'ye göre endâze, Farsçada "ölçme" anlamına gelen "endâh" kelimesinden türemiştir. Atatürk Devrimleri ile 1 Nisan 1931'de kaldırılmıştır.

Kaynakça
Özel

Genel;
Endotermik reaksiyon

Termodinamikte, ısıalan (endotermik) kelimesi, ısı formunda enerji yutan reaksiyon veya işlem olarak tanımlanır. Endotermik kelimesinin köküne baktığımızda ‘’endo-‘’ “içine” anlamında önek, ‘’-termik’’ ise “ısıtmak” anlamına gelmektedir. Isıalan bir olayın zıddı, ısıveren yani ısı formunda enerji veren bir işlemdir. ”Endotermik” terimi ilk kez Marcellin Berthelot tarafından ortaya atılmıştır.

Kavram bilimde, örneğin; kimyasal bağ enerjisinin ısı enerjisine dönüştüğü kimyasal reaksiyonlarda sık sık kullanılır.

Tanım
Isıalan, enderjonik de denir, sistemin çevreden ısı aldığı bir dönüşümden bahseder:

Q > 0

Dönüşüm sabit basınçta gerçekleşirse:

∆H > 0

ve sabit hacimde gerçekleşirse:

∆U > 0

Eğer çevre ısı sağlamıyorsa (örneğin, sistem adyabatik ise), ısıalan dönüşüm sistemin sıcaklığında düşüşe sebep olur.

Isıalan işlemler
Isıalan işlemlerde çevre soğurken sistemin kendisi ısınır. Isıalan işlemlerin bazı örnekleri şunlardır:
Buzun erimesi
Yağmur yağması

Kimyasal reaksiyonlardaki uygulamaları
Kimyasal ısıalan reaksiyonlar oluşmak için ısıya ihtiyaç duyarlar. Isıalan termokimyasal bir reaksiyonda, ısı bir reaksiyonun oluşması için gereklidir ve reaksiyon esnasında absorbe edilir.

Isıalan işlemlerin uygulamaları
Pasif yangın korumasında ısıalan malzemeler
Isıalan malzemeler, hem alçıtaşı gibi doğal, hem de sentetik olanlar, ısı kalkanlarında, ablasyonda, uzay fiziğinde, ısıya dayanıklı kıyafetler ve bina korumada kullanılan popüler malzemelerdir. Tipik olarak, teknolojik temelleri, hidratların veya buharın içindeki suyun kimyasal bağlarındaki dönüşümüne dayanır.

Ayrıca bakınız
Isıveren

Kaynakça
Dış bağlantılar
Endothermic Definition - MSDS Hyper-Glossary
School experiment
Enduro motosiklet

Enduro motosiklet, İngilizce "endurance"den adını alan dayanıklılık sporunda kullanılan motosiklet türüdür. Ağırlıklı olarak 2 zamanlı tek silindir modeller enduroda kullanılır. Ağırlıkları 100 kg civarı, ortalama 40-60 beygir arasında iki zamanlı motosikletlerdir. Sıklıkla yüksek ve ağır tur motosikletleriyle karıştırılır. Tur motosikletleri görünüm itibarıyla enduro motosikletleri andırırken kullanım amacı tamamen geziye yöneliktir.

Ayrıca bakınız
Alçak motosiklet
Gezi motosikleti
Arazi motosikleti
Kruvazör motosiklet
Spor motosiklet
MotoX
Supermoto
Endüksiyon

Endüksiyon veya indüksiyon şu anlamlara gelebilir:

Fizik
Elektromanyetik indüksiyon, değişen bir manyetik alanda iletken üzerinde elektromotor kuvvet açığa çıkması.
Elektrostatik endüksiyon, bir cismin elektrik yüklerinin yakınındaki yüklerin etkisiyle yeniden dağılması.
Faraday'in indüksiyon kanunu, elektromanyetizmanın temel yasalarından biri.
İndüktans, elektriksel iletkenin elektrik akımındaki değişime gösterdiği tepki.

Matematik ve mantık
Matematiksel tümevarım, matematiksel ispat yöntemi.
Tümevarım, akıl yürütme yöntemi.
Endozom

Endozom, bir hücre organelidir. Hücre zarından türeyen birçok Endositotik taşıyıcıl Endozom'a taşınır ve onunla birleşir. Bazı Endositoza uğrayan maddeler ise lizozoma gitmeden Endozom'a uğrarlar. Endozomlar, Endositoz'a uğrayan maddeleri Lizozom'a gitmeden depolamakla görevlidir. Bu durum bazı maddelerin hücre zarına geri dönmesine olanak sağlar. Endozomlar, hücrelerdeki iç zar sisteminin ana ayırma bölmesini temsil eder.

Kaynakça
Endotelin

Endotelinler, 21 amino asitten oluşan vazokonstriktör peptidlerdir. Başlıca endotelde üretilirler ve damarların homeostazının (iç denge) düzenlenmesinde anahtar rol oynarlar. En güçlü vazokonstriktörlerden olan endotelinler, kalp, beyin ve genel kan dolaşımı dahil olmak üzere birçok organ ve sistemin hastalığında etkendirler.

İzoformları
Endotelinlerin, salgılanma yerlerine göre değişen Endotelin-1, Endotelin-2 ve Endotelin-3 olarak adlandırılan 3 izoformu ve ETA ve ETB olmak üzere iki tip reseptörü vardır.
ETA reseptörleri, damarların düz kas dokusunda bulunurlar. Endotelinin ETA reseptörüne bağlanması, vazokonstriksiyona ve sodyum geri emilimine sebep olur. Bu da kan basıncının artmasını sağlar.
ETB reseptörleri ise damarların iç yüzünü döşeyen endotelde bulunurlar. Endotelin ETB reseptörüne bağlandığında, natriürezde (idrarla sodyum atılımı) ve diürezde (idrar atılımı) artış olur. Ayrıca endotel hücrelerinden NO salınımı artar. Tüm bunlar kan basıncının düşmesini sağlar.
Her iki reseptör tipi, sinirsel ileti (nörotransmisyon) ve vasküler (damara ait) fonksiyonları düzenleyebildikleri sinir sisteminde de bulunur.

Beyin ve Sinirler
Tüm vücutta yayılmış olan endotelin reseptörleri, kan damarlarında, beyin hücrelerinde, plexus choroideus'ta ve periferik (çevresel) sinirlerde bulunurlar. Deneysel bir inme (stroke) yaratmak amacıyla sıçanların beyinlerine pikomolar (bir molün trilyonda biri) düzeylerde endotelin-1 enjekte edildiğinde, beynin bu bölümlerinde metabolizmanın tetiklenmesi(1) ile kan akışının azalmasıyla birlikte nöbetler(2) görülmüştür. Bu iki etki de kalsiyum kanalları aracılığıyla olur. Endotelin-1'in benzer bir etkisi, sıçanlarda çevresel sinir hasarında da gösterilmiştir.

Denge
Sağlıklı bir bireyde, vazokonstriksiyon ve vazodilatasyon arasındaki denge, bir yanda endotelinler ve diğer vazokonstriktörler ile diğer yanda nitrik oksit, prostasiklin gibi vazodilatatörler sayesinde korunur.

Akciğerlerde çok fazla endotelin salınması pulmoner hipertansiyona neden olabilir. Bazen bosentan ve sitaxsentan gibi reseptör antagonistleri (reseptörlere bağlanarak endotelinin bağlanmasını engelleyen maddeler) tedavi amacıyla kullanılabilir. Sitaxsentan, Endotelin A (ETA)reseptörlerine bağlanarak Endotelin B reseptörünün daha fazla uyarılmasını sağlar ve böylece NO salınması gibi etkilerle vazodilatasyona destek olur.
Endotel lipaz

Endotel lipaz (EL) veya endotel hücre kaynaklı lipaz (İngilizce endothelial cell-derived lipase, EDL) endotel hücreler tarafından salgılanan bir lipazdır.

Gen
Endotel lipaz, LIPG geni tarafından kodlanır. LIPG kromozom 18 üzerinde, 18q21.1 konumunda yer alır. Gen, 11 eksondan oluşur ve 71.4 kb uzunluğundadır.

EL; hepatik lipaz, lipoprotein lipaz ve pankreatik lipaz enzimleri ile aynı evrimsel aileye aittir, bu proteinlerin amino asit dizisiyle, sırasıyla, %45, %40% ve %27 oranında benzerlik gösterir.

Proteinin, alternatif uçbirleştirmeden (splicing) kaynaklanan üç izoformu vardır. EDL1a olarak adlandırılanı tam uzunluktadır. EDL2a ve EDL2b'nin ilk 80 aminoasidi eksiktir. Ayrıca EDL2b'nin 74 aminoasitlik bir bölümü daha eksiktir, bu bölüm aktif bölgenin üstünü örten kapak bölgesidir.

İşlev
EL'nin başlıca fosfolipaz aktivitesi vardır, trigliserit hidroliz aktivitesi göreceli olarak daha azdır.
Farelerde aşırı ifadesi durumunda HDL kolesterolu ve apoA-I düzeyleri azalır. Her iki çalışma da EL'in HDL metabolizmasında önemli bir rol oynadığını gösterir.

Kaynakça
OMIM'de LIPG maddesi
Endre Ady

Endre Ady, (d. 22 Kasım 1877 - 27 Ocak 1919), Macar şairdir. Macar şiirine biçim ve öz açısından birçok yenilik getirmiştir.

Hayatı
Erdindszent'de doğdu. Daha önce varlıklı olan sonradan yoksullaşmış bir ailenin çocuğuydu. Debrecen'de hukuk eğitimi aldı. 1899 yılında Nagyvarad'a taşındı. Aynı yıl ilk kitabı Versek`i yazdı. 1900 yılında gazetecilik yapmaya başladı. 1904-1907 yıllarında yaptığı Fransa seyahatleri dünya görüşünü etkiledi. 1905 yılında Macar edebiyatının önde gelen dergilerinden Nyugat dergisinde görev aldı. 1906 yılında Uj Versek kitabını yayımladı, kitap öz ve biçim açısından yenilikler getirdiği için uzun süre tartışıldı. I. Dünya Savaş sırasında antimilitarist ve insancıl şiirler yazdı. 12 şiir kitabı, öykü ve sayısız makale yazdı. 1919 yılında alkolün etkisiyle Budapeşte'de öldü.

Çalışmalar
Versek ("Poems", 1899)
Még egyszer ("Once Again", 1903)
Új versek ("New Poems", 1906)
Vér és arany ("Blood and Gold", 1907)
Az Illés szekerén ("On Elijah's Chariot", 1909)
Szeretném, ha szeretnének ("I'd Love to Be Loved" 1910)
A Minden-Titkok versei ("The Poems of All Secrets", 1911)
A menekülő Élet ("The Fleeing Life", 1912)
Margita élni akar ("Margita Wants to Live", 1912)
A magunk szerelme ("Our Own Love", 1913)
Ki látott engem? ("Who Have Seen Me?", 1914)
A halottak élén ("Leading the Dead", 1918)
Az utolsó hajók ("The Last Ships", 1923)

Kaynakça
Endrin

Endrin, kimyasal formülü C12H8Cl6O olan; ilk olarak 1950 yılında Shell ve Velsicol Chemical Corporation tarafından üretilmiş bir organoklorürdür. Asıl kullanım amacı insektisit olan endrin ayrıca kemirgen ve balık öldürmek için de kullanılmıştır. Renksiz ve kokusuz bir katı madde olan endrin ticarî kullanımda mat beyaz renklidir. Endrin, ticarî olarak Endrex adı altında sıvı asıltı olarak üretilmiştir. Bileşik kalıcı organik kirletici olarak kötü ün kazanmış ve bu nedenle çok sayıda ülkede kullanımı yasaklanmıştır.

Çevrede endrin su kaynaklarının tabanında endrin aldehid ya da endrin keton olarak bulunur. Endrine soluma, bileşiği içeren maddeleri sindirme ve deri yolu ile maruz kalınır.

Her ne kadar endrin henüz mutajen

Dış bağlantılar
Endrin ChemSub Online

Notlar
Endospor boyama

Endospor boyama bakteri sınıflandırmasında kullanışlı olabilen, bakteri numunesinde endospor varlığını tanımlamak için bakteriyolojide kullanılan teknik. Bakterilerin içinde, endosporlar extrem koşullarda yaşama devam etmek için hayli koruyucu bir doğaya sahiptirler. Fakat bu koruyucu doğa normal yollar ile boyamayı zorlaştırır. Endosporları boyamak için kullanılan methodlar arasında Schaeffer–Fulton boyaması ve Moeller boyaması mevcuttur. Spor boyamak için kullanılacak iyi boyalardan biri malakit (bakır taşı) yeşilidir. Sporların yoğun yapısından dolayı boyama çok uzun sürer, bu süreçte zaman mordan olarak görev alır. Bu ayrımsal boyama yapıldığında bakteri taşıyan slayt malakit yeşilin içerisine en az 30 dakika batırılmalıdır. Su renksizleştirici rolünü oynar. Vejetatif hücreleri farklılaştırmak için 0.5% safranin kontrast boyası(counterstain) kullanılır. Farklı endospor türleri mevcuttur. Bu boyama metodu boyanan Mycobacterium olduğunda canlının kalın yapısı engeline takılır. Bazı hücreler yeşile boyanır ve sporların varlığında dair pozitif sinyal verir ama aslında bu bakteriler spor üretmezler.

Kaynakça
Endust

Endust, Nakoma Products tarafından üretilen bir toz yardımcısıdır. Bir tozuma yardımı, doğrudan mobilya üzerine değil, toz bezi veya toz bezi üzerine püskürtülür.

Marka, 1950'lerde Martin Marietta'nın bir bölümü olan O-Cedar tarafından geliştirildi; Drackett, 1960'larda Martin Marietta'dan O-Cedar'ı satın aldı. Orijinal olarak, Endüst, bütan ve izopropanın itici bir karışımı ile kokusuz mineral ruhları ve 1,1,1-trikloroetandan oluşuyordu. Montreal Protokolü, ozonun tükenmesinden sorumlu bileşiklerden biri olarak 1,1,1-trikloroetanı hedefledi ve 1996'da başlamasını yasakladı. O zamandan beri, 1,1,1-trikloroetanın üretimi ve kullanımı kısırlandı.

Fisher İşletme Koleji'nden Roger Blackwell, Doktora, Harry Drackett'in Endüst'i icat ettiğini söyledi. Ancak 1970'lerde Drackett şirketi, Endüst ürününü Chicago'daki küçük bir şirketten satın aldıklarını belirten tek sayfalık bir şirket geçmişi teklif etti.

Federal Ticaret Komisyonu, S. C. Johnson & Son'un 1992 yılında Drackett'i, bir yıl içinde belirli Drackett ürün hatlarını elden çıkarmaları koşuluyla satın almalarına izin verdi. O-Cedar, Vining Industries ile birleşmek için elden çıkarıldığı sırada Sara Lee, Ondust ve Behold'u satın aldı. Sara Lee 2011'de Endust and Behold'u Nakoma Ürünlerine sattı.

2008 yılında Endust, astım ve alerji dostu, kokusuz, hipoalerjenik bir temizlik ürünü olan Endust Free'yi piyasaya sürdü.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Sitesi
Endoterm

Endoterm tamamen ortam ısısını kullanmadan vücut içi işlevleriyle vücut sıcaklığını metabolik olarak uygun bir sıcaklıkta tutan organizmalar için kullanılan terimdir. Vücut içinde oluşturulan ısı, asıl olarak hayvanın rutin metabolizmasının bir atık ürünüdür ancak aşırı soğuk ortam ya da düşük aktivite koşullarında endoterm hayvanlar ısı üretimi için özel olarak uyum sağlamış özel mekanizmalar da uygulayabilir. Bu özel mekanizmalara örnek olarak özel işlevli kasların çalışması ile oluşan titreme ve kahverengi adipoz doku içindeki ayrık oksidatif metabolizma sayılabilir.

Günümüzde yaşayan hayvanlar arasında yalnızca kuşlar ve memeliler evrensel endotermik hayvanlar grubunu oluşturur. Dikburungiller familyasından bazı köpekbalıkları ile bazı ton ve kılıç balıkları da endotermiktir.

Gündelik konuşmada endotermler "sıcakkanlı" olarak belirtilirler. Endoterminin karşıtı ektotermidir, ancak genel olarak endoterm ve ektotermlerin doğası arasında kesin ve belirgin bir ayrım yoktur.

Kökeni
Endotermi yaklaşık 252 ila 259 milyon yıl önce Permiyen Dönemin sonuna doğru terapsitlerde ortaya çıkmış ve torunları memelilere miras kalmıştır. Endoterminin Triyas'ta, bağımsız olarak kuşların atalarında (veya dinozorlarda) ortaya çıktığı düşünülür.

Ayrıca bakınız
Sıcakkanlı hayvanlar

Notlar
Kaynakça
Endosteal hiperostozis

Endosteal hiperostozis (Hyperostosis corticalis generalisata; Osteoskleroz), uzun kemiklerin kortekslerinin kalınlaşmasıyla karakterize, otosomal dominant yolla aktarılan kalıtsal bir sendromdur. Benzer bulguları içeren, ancak farklı nitelikleri iki osteoskleroz olgusu daha vardır; van Buchem hastalığı (sklerozan kemik displazisi) ve osteopathia striata.

Endosteal hiperostozis olgularında çocukluk yaşlarında herhangi bir belirti yoktur. Puberte ile birlikte, önce kafatası ve yüz bulguları ortaya çıkmaya başlar. Ense kalınlaşır. Sonraları, uzun kemiklerde kırılmaya karşı oldukça dirençli korteks kalınlaşmaları oluşur (skleroz).

Kafa kemikleri de sklerotik ve kalındır. Kafatası iri (makrosefali) ve biçimsizdir; kafa kemiklerinin eklemleşmeleri (suturalar) geniş, kemikleri kalın ve yoğun, alın kubbesi oldukça geniş ve düzdür. Hipertelorizm belirgindir. İşitme sorunları ve kafa içi basıncı artışı (intrakraniyal hipertansiyon) gibi nörolojik bulgulara rastlanabilir. Altçene gövdesi giderek uzar ve kemik yoğunluğu artar. Ağız içi incelemede, damakta simetrik kemik tümsekleri (torus palatinus) saptanır. Diş kayıpları ve çiğneme düzlemi deformasyonu görülür. Kosta, klavikula, omurga, pelvis ve parmak kemiklerinin kortekslerinde hafif yoğunlaşma (osteoskleroz) vardır.

Kaynakça
Endotermik gaz

Endotermik gaz (endogaz), temas ettiği yüzeylerde oksidasyonu engelleyen veya tersine çeviren bir gazdır. Bu gaz, kontrollü bir ortamda yetersiz yanmanın ürünüdür. Örnek olarak hidrojen gazı (H2), azot gazı (N2) ve karbonmonoksit (CO) verilebilir. Hidrojen ve karbon monoksit indirgeyici maddelerdir, bu nedenle yüzeyi oksidasyondan korumak için birlikte çalışırlar.

Endotermik gaz genellikle gaz karbonlama ve karbonitrürleme için taşıyıcı gaz olarak kullanılır. Bir endotermik reaksiyon oluşturmak üzere ısı sağlamak için bir endotermik gaz jeneratörü kullanılabilir.

Amaçları
Isıl işlem endüstrisinde atmosferlerin iki ortak amacı vardır:

İşlenmiş malzemeyi yüzey reaksiyonlarından korumak (kimyasal olarak inert)
İşlenmiş malzemenin yüzeyinin değişmesini sağlamak (kimyasal olarak reaktif)

Kimyasal Bileşimi
N2 (Azot) → %45,1 (hacim)
CO (Karbonmonoksit) → %19,6 (hacim)
CO2 (Karbondioksit) → %0,4 (hacim)
H2 (Hidrojen) → %34.6 (hacim)
CH4 (Metan) → %0,3 (hacim)
Çiy Noktası (İşbâ) → +20/+50
Gaz Oranı → 2,6:1

Uygulamaları
Tavlama: Demir ve çelik
Sert Lehimleme: Bakır ve gümüş
Karbon Tamamlama: Karbonlama, Karbonitrürleme, Nitrokarbürleme
Nötr Sertleştirme: Düşük, orta ve yüksek alaşımlı karbon çelikleri
Normalleştirme: Demir ve çelik
Sinterleme: Toz metaller

Endotermik gaz jeneratörlerinin çalıştırılması ve bakımı nispeten basittir, ancak yanma süreci gibi bakımlar genellikle göz ardı edilir.

Endotermik Gaz Jeneratöründe Sorun Giderme (1040°C'de Çatlama)
Çiy noktası yüksek ve karbon gücü (potansiyeli) düşük olduğunda, genellikle hava kaçağına yol açar. Bu, contalar, bağlantılar, ey yerleri ve flanşlar kontrol edilerek önlenmelidir. Ayrıca izabe odasında sızıntı olup olmadığı da kontrol edilmelidir. Numune noktasının konumunu ve konumunu kontrol ederek kompresörü kontrol etmek de hava sızıntısını önlemek için idealdir.

Çiy noktası düşük ve karbon gücü yüksek olduğunda, izabe odasındaki katalizör kontrol edilmelidir. Tahliyedeki soğutucu da fırına giden borularla birlikte kontrol edilmelidir.
Endost

Endost ya da Endosteum, Kemikler, transvers eksenden kesildiğinde dış ve iç yüzeyinde zarlar görülmektedir. Dıştaki zarına periosteum, içteki zarına ise endosteum denir. Endosteum, astar zarı olarak da bilinir. Bölgelerine göre üç tipe ayrılır. Her türün adı, bulunduğu iç kemiğin alanını ifade eder:

Kortikal endosteum: Kemik iliği boşluğunu kaplayan endosteum.
Osteon endosteum: Osteonları kaplayan endosteum esas olarak sinirleri ve kan damarlarını içerir. Bunlar kompakt kemikte bulunur. Havers Kanalları'nın içini döşerler.
Trabeküler endosteum: Trabekül'ü kemiğin gelişen kısmının yakınında sıralar. Kemiğin büyümesinde ve gelişmesinde rol oynar. HSC'leri içeren ve vücut için yeni kan hücreleri oluşturmaktan sorumlu olan kırmızı ilik içerirler.

Yapısal özellikleri
Tek tabakalıdır.
Düzleştirilmiş osteoprogenitör hücrelerden ve tip III kollajen liflerden (retiküler lifler) oluşan bir tabakadan oluşur.

Bir kişi yetersiz beslendiğinde, bu doku vücut tarafından yeniden emilir. İç kemiğin bir parçası olduğu için, bir azalma, daha az kemik kalınlığı ve yoğunluğu ile sonuçlanır. Böylece kortikal kemik, kalsiyumun depolanması ve salınması da dahil olmak üzere birçok vücut işlevinden sorumlu olduğu için vücuda zarar veren kemiğin kortikal kalınlığını azaltır. Ayrıca ağırlığı azaltabilir, çünkü kortikal kemik insan iskeletinin ağırlığının yaklaşık yüzde 80'ini oluşturur.
Kaynakça