kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Affeltrangen

Affeltrangen İsviçre'nin Thurgau kantonunun Weinfelden bölgesinde yer alan bir belediyedir.

Resim Kaynağı ve Lisans
Görsel: Affeltrangen.jpg, doğudan Affeltrangen'a bakış – Wikimedia Commons, CC0 (Public Domain) lisanslıdır. Kaynak: Commons sayfası: Affeltrangen panoraması (21 Nisan 2021) :contentReference[oaicite:3]{index=3}

Affeltrangen İsviçre'nin Thurgau kantonunda, Weinfelden bölgesinde yer alan bir belediyedir. 1 Ocak 1995'te Affeltrangen, Buch bei Märwil, Märwil ve Zezikon eski belediyeleri birleşerek günümüzdeki siyasi topluluğu oluşturmuştur.

Tarihçe
Alan uzun dönemlerden beri yerleşime açıktır. Affeltrangen ilk kez 779 yılında "Affaltrawangas" adıyla anılmış, Zezikon ise yaklaşık 813–816 yıllarında belgelenmiştir.
8.–9. yüzyıllarda St. Gallen Manastırı’na ait mülkiyetler vardı; 1228’de Tobel Johanniter Komtuarlığı tarafından devralınmış, 1280–1798 arasında bu yapı topluluğun yargı alanında kaldı.

Yönetim ve siyaset
Belediye yönetimi, belediye konseyi ve çeşitli komisyonlarca yürütülür.
Belediyenin yönetim merkezi Hptstrasse 6 adresinde yer alır.

Ekonomi
1870'ten itibaren tarım faaliyetlerinden süt ve peynir üretimine geçilmiş; 1898–1974 arasında tekstil fabrikaları faaliyet göstermiş, 1961’den sonra bir basınçlı hava makinaları fabrikası faaliyete geçmiştir.
2016 yılı itibarıyla tam zaman eşdeğer çalışan sayısı 1004’tür; bunların %11,2’si tarım, %58,6’sı sanayi ve inşaat, %30,2’si hizmet sektöründedir.

Hizmetler ve altyapı
Belediye okulları Lauchetal (Affeltrangen, Zezikon, …), ilkokullar ve iki anaokulu (Zezikon ve Märwil) sağlar.

Belediye tesisleri ve kurumlar
«Volg Affeltrangen» süpermarket
Birchöler ve Blättler gibi üretim / inşaat firmaları yerel ekonomi aktörlerindendir.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Offizielle Website der Gemeinde Affeltrangen
Historisches Lexikon der Schweiz – Artikel "Affeltrangen"
Afetler coğrafyası

Afetler coğrafyası, doğal ve beşerî afetlerin yeryüzündeki dağılışını, oluş nedenlerini ve etkilerini inceleyen coğrafya dalıdır. Bu alan, özellikle Doğal afet ve Afet risk yönetimi gibi konularla yakından ilişkilidir. Deprem, sel, heyelan ve kuraklık gibi afetlerin hangi bölgelerde daha sık görüldüğünü araştırır. Bu sayede riskli alanlar belirlenebilir. Yer şekilleri afetlerin oluşumunda önemli bir rol oynar. İklim özellikleri de afetlerin türünü etkiler. Örneğin, fazla yağış alan yerlerde sel olayları daha sık görülür. Kurak bölgelerde ise kuraklık yaygındır. Bazı bölgeler birden fazla afet türüne açıktır. Bu durum riskleri daha da artırır.

Nüfus yoğunluğu ve plansız kentleşme afetlerin etkisini artırabilir. İnsan faaliyetleri doğal dengeyi bozarak bazı afetlerin daha şiddetli yaşanmasına neden olabilir. Afetler hem ekonomik kayıplara hem de can kayıplarına yol açar. Bu nedenle afetlere karşı önlem almak büyük önem taşır. Erken uyarı sistemleri ve afet eğitimi zararların azaltılmasına katkı sağlar. Devletler ve kurumlar bu doğrultuda çeşitli planlar geliştirir. Afet yönetimi çalışmaları, riskleri azaltmayı ve toplumun güvenliğini artırmayı amaçlar. Bu çalışmalar bilimsel verilere dayanır. Afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik uygulamalar, afetler coğrafyasının sağladığı bilgilere dayanmaktadır.

Afet Türleri
Doğal Afetler
Deprem
Sel
Heyelan (toprak kayması)
Volkanik patlama
Tsunami
Kuraklık
Çığ
Fırtına

Beşeri Afetler
Yangın
Savaşlar
Nükleer kazalar
Endüstriyel kazalar
Çevre kirliliği

Kaynakça
Afgan Bağımsızlık Günü

Afgan Bağımsızlık Günü, 8 Ağustos 1919 tarihinde imzalanan Britanya'dan bağımsızlık anlaşması olan ünlü Ravalpindi Antlaşması'nın ardından, 19 Ağustos 1919 tarihinde Emanullah Han tarafından Afganistan'ın bağımsızlığının ilan edilmesini anma günüdür.

Gün, 1992'ye kadar kutlanmıştır. Sivil savaşlar ve tedirginlik kutlamaları engellemiştir. Taliban, 1996'da Kabil'i ele geçirince bayram tekrar başlamıştır.

Dış bağlantılar
CIA Fact Book
2000 Newspaper article
Afgan Silahsızlanma, Terhis ve Reentegrasyon Programı

Afghan Disarmament, Demobilization and Reintegration Program (DDR) (Türkçe: Afgan Silahsızlanma, Terhis ve Reentegrasyon Programı), Afgan Milis Kuvvetleri/Afgan Ordusundan binlerce savaşçıyı silahsızlandırmayı, terhis etmeyi ve yeniden bütünleştirmeyi ve onlara Afgan Ulusal Ordusuna, Afgan Ulusal Polisine veya alternatif bir iş koluna katılma fırsatları sağlamayı amaçlıyordu. Afganistan hükûmeti ve ANBP, sivil hayata entegre edilebilecek 100.000 eski savaşçı olabileceğini tahmin etmiştir.

Kanada hükûmeti görevin Temmuz 2005'te tamamlandığını, 63.000 askerin yakalanıp sivil hayata entegre edildiğini söyledi. Muhammed Fahim'e sadık yaklaşık 40.000 asker bulunmaktaydı.

İlk safhada 1 Temmuz 2003'te operasyon başlamış ve Kunduz, Bamyan ve Khost eyaletleri göz önünde bulundurulmuştur.

Silahzızlandırma programı görevi için Afganistan Kentsel Gelişim Bakanı Yousuf Pushtun görevlendirilmiştir.

Kıdemli DDR danışmanı UNAMA'da görev yapan Sultan Aziz'di.

DDR için toplam bütçe US$200 milyon olarak tahmin edilmektedir, sadece 41 milyon dolar ilk evrede sağlanmıştır, Japon hükûmeti 35 milyon dolar sağlamıştır.

Kaynakça
Afgan Ulusal Ordusu

Afganistan Kara Kuvvetleri, Afgan Silahlı Kuvvetlerinin kara harp koluydu. Afganistan İslam Cumhuriyeti altında, Kabil'deki Savunma Bakanlığı'na bağlıydı ve büyük ölçüde ABD liderliğindeki NATO kuvvetleri tarafından eğitildi. Bu kuvvet 2002 yılında kurulmuştur. Afganistan Silahlı Kuvvetleri komutası altındaki en büyük kuvvetiydi.

Tarihi
Afganistan ordusu ilk olarak Abdurrahman Han'ın saltanatı sırasında İngiliz desteği ile 1880 yılında kuruldu. 1880 yılında Emir Abdur Rahman Han'ın saltanatı sırasında yeniden düzenlenmişti Afganistan, Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sırasında tarafsız kaldı. 1960'lardan 1990'ların başına kadar, Afgan Ordusu Sovyetler Birliği tarafından donatıldı.

Ocak 2011 itibarıyla, Afganistan Kara Kuvvetleri yedi bölgesel Kolorduya ayrılmış ve yaklaşık 150.000 aktif personelden oluşuyordu. Amerika Birleşik Devletleri tarafından öncelikle desteklenen ve finanse edilen Afganistan Savunma Bakanlığı, 2014 yılına kadar yaklaşık 260.000 asker olarak orduyu genişletmeyi planlamıştır. Orduda gelişmiş savaş eğitimi veren diğer NATO ülkelerinden ek sayıları 4.000'den fazla olan Amerikan askeri eğitmenleri vardı.

Afgan Ulusal Ordusu'nun eğitiminin çoğu Afgan Ulusal Güvenlik Üniversitesi'nde verilmekteydi. 2019'da, Afgan Ulusal Ordusu'nun yetkili gücü 195.000'den yaklaşık 180.000 askeri vardı.

2001 yılının sonlarında Taliban'ın ülkeden çıkarılmasından sonra, yeni Afganistan Silahlı Kuvvetleri, özellikle Amerika Birleşik Devletleri ve NATO'nun desteği ile oluşturuldu. 2002 yılından itibaren milyarlarca dolar değerinde askeri ekipman, tesis ve yardım Afgan Ordusuna sağlanmıştı. Orduya çoğu silah, Humvee, M-16 saldırı tüfeği, vücut zırhlı ceket gibi araçlar ve askeri teçhizat diğer türleri dahil Amerika Birleşik Devletleri'nden gelmiştir.

NATO'yu destekleyen birliklerin 2021 yazında Afganistan'dan çekilmesinin ardından, Taliban tarafından yürütülen hızlı bir saldırıyla Afgan Ulusal Ordusu tamamen dağıldı. Bu çöküş, Kabil'in düşüşü ve Başkan Eşref Ghani'nin Özbekistan'a kaçmasıyla sonuçlandı. Çok sayıda birlik, başta ABD yapımı silah ve erzakların önemli miktarda ele geçirilmesiyle birlikte Taliban karşısında geri çekildi.

Cumhurbaşkanı Eşref Gani'nin kaçması ve Kabil'in düşmesinin ardından, Afgan Ulusal Ordusu'nın geri kalan güçleri ya görevlerini terk etti ya da Taliban'a teslim olarak Afgan Ulusal Ordusu'nun fiili varlığı sona erdi.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Ayrıca bakınız
Affet Sevgilim

Affet Sevgilim, Osman F. Seden'in senaryosunu yazdığı, Nuri O. Ergün'ün yönettiği 1966 yapımı Türk filmidir.

Oyuncular
Filmin başlıca oyuncuları şunlardır,
Ediz Hun-Ekrem Sarter (ses. Toron Karacaoğlu)
Filiz Akın-Filiz Sarter (ses. Jeyan Mahfi Tözüm)
Ajda Pekkan-Leyla
Hulusi Kentmen-Hulusi
Nubar Terziyan-Filiz'in Amcası
Muammer Gözalan-Savcı
Nezihe Güler-Dadı

Dış bağlantılar
Afgan Sosyal Demokrat Partisi

Afgan Sosyal Demokrat Partisi, daha çok Afgan Mellat adıyla bilinir, (Peştuca: افغان ملت‎ - Afğān Mellat; "Afgan Ulusu") Afganistan'da Peştun milliyetçisi bir partidir. Parti yönetimi kendilerini sosyal demokrat olarak tanımlar ancak parti Sosyalist Enternasyonal tarafından tanınmamıştır. Partinin şu anki lideri 3 Ekim 2012'de gerçekleştirilen 6. parti kongresinde başkan seçilen Stanagul Şerzad'dır.

Tarihi
Afgan Sosyal Demokrat Partisi 8 Mart 1966'da yönetici elit tabaka ile ilişkiler içerisinde olan bir grup bürokrat tarafından kuruldu ancak resmi olarak kurulma tarihi 27 Mart 1966'dır.

Afgan aydını Gulam Muhammed Ferhad partinin ilk başkanı olarak görev yaptı. Parti Peştun etnik grubunun çıkarlarını gözetir ve destekçilerinin büyük çoğunluğu yine Peştunlardır. Parti Peştunizasyon ve Büyük Afganistan fikrini benimsemiştir. (Parti Peştunların çoğunlukta olduğu Pakistan bölgelerinin aslında Afganistan toprağı olduğunu iddia eder.)

1969 Parlamento seçimlerinde Ferhad meclise seçildi. 1978'deki Sevr Devrimi'nden sonra parti yasaklandı. Ferhad tutuklandı ancak 1980 yılında serbest bırakıldı. Pakistan'daki sürgünde, Afganistan Ulusal İslami Cephesi çatısı altında faaliyet gösterdi. 1886-87'de parti, hükûmet ve hapisten çıkan bazı parti liderleri arasında diyaloglar gerçekleşti. Ancak parti iktidar koalisyonunun dışında kalmayı tercih etti. Hükûmetle parti arasındaki ilişkiler partinin 3 fraksiyona bölünmesine neden oldu; biri Şems-ül-Hüda Şems liderliğindeki, biri Kudretullah Hadad liderliğindeki ve diğeri Muhammed Emin Vakman liderliğinde fraksiyondu.

Vakman cephesi
1995'te Vakman cephesinin liderliğini Şems-ül-Hüda Şems üstlendi. Onun liderliğinde parti, Peştun milliyetçisi profilini yumuşattı ve bu sayede diğer etnik gruplardan oy aradı. Partinin Vakman cephesi Afgan hükûmeti tarafından "Afgan Mellat Partisi" olarak tanındı.

Taliban hükûmetinin düşüşünden sonra parti lideri Ahadi yeni hükûmette Maliye Bakanı olarak yer aldı. Parti Hamid Karzai'yi başkanlık seçimlerinde destekledi ve Karzai'nin desteğini elde etti. Partinin 10 civarında belediyesi vardır. Parti Afganistan'da kendini resmi olarak 16 Mayıs 2004'te kayıt ettirdi.

Şems cephesi
Şems-ül-Hüda Şems 2004'te partisini kayıt ettirmek için başvurdu ancak bunu başarabilen kişi Mayıs 2007'de partiyi Afgan Mellat Milli Müterakki Gwand - افغان ملت ملي مترقي ګوند" (Afgan Milli Halk İlerici Partisi) adıyla resmi olarak tanıtan oğlu Ecmel Şems oldu.

Liderler
Kaynakça
Affogato

Affogato (İtalyanca, "boğulmuş") kahve temelli tatlıdır. Genellikle bir kaşık vanilyalı gelato ya da dondurma üzerine sıcak espresso dökülerek hazırlanır. Bazı türleri amaretto, Bicerin veya likör içerebilir. Kahve ve dondurmanın birleşimi olarak değil, başlı başına bir içecek olarak kabul görür.

Ayrıca bakınız
Macchiato

Kaynakça
Affligem

|- class="mergedtoprow" id="25"
| colspan="2" id="26" style="text-align:center" | AffligemLocation in Belgium
Affligem in the Province of Flemish Brabant

|- class="mergedbottomrow" id="42"
| colspan="2" id="43" style="text-align:center" |Coordinates: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Affligem&params=50_54_N_04_06_E_region:BE_type:city 50°54′N 04°06′E / 50.900°N 4.100°E / 50.900; 4.100]Coordinates: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Affligem&params=50_54_N_04_06_E_region:BE_type:city 50°54′N 04°06′E / 50.900°N 4.100°E / 50.900; 4.100]
|- class="mergedtoprow" id="45"
! id="46" scope="row" |Ülke
| id="48" |Belçika
|- class="mergedrow" id="51"
! id="52" scope="row" |Komünite
| id="55" |Flandre
|- class="mergedrow" id="58"
! id="59" scope="row" |Bölge
| id="62" |Flaman Bölge
|- class="mergedrow" id="65"
! id="66" scope="row" |İl
| id="69" |Vlaams-Brabant
|- class="mergedrow" id="72"
! id="73" scope="row" |İlçe
| id="76" |Halle-Vilvoorde
|- class="mergedtoprow" id="79"
! colspan="2" id="80" style="text-align:center;text-align:left" |Yönetim
|- class="mergedrow" id="83"
! id="84" scope="row" | • Vali
| id="86" |Walter De Donder
|- class="mergedrow" id="88"
! id="89" scope="row" | • Yöneten parti
| id="91" |VLD, CD&V
|- class="mergedtoprow" id="95"
! colspan="2" id="96" style="text-align:center;text-align:left" |Alan
|- class="mergedrow" id="99"
! id="100" scope="row" | • Total
| id="102" |17.70 km2 (6.83 sq mi)
|- class="mergedtoprow" id="104"
! colspan="2" id="105" style="text-align:center;text-align:left" |Nüfus(1 Ocak 2017)
|- class="mergedrow" id="109"
! id="110" scope="row" | • Total
| id="112" |13,129
|- class="mergedrow" id="114"
! id="115" scope="row" | • Yoğunluk
| id="117" |740/km2 (1,900/sq mi)
|- class="mergedtoprow" id="119"
! id="120" scope="row" |Posta kodu
| class="adr" id="123" |1790
|- class="mergedrow" id="126"
! id="127" scope="row" |Alan kodu
| id="130" |053 - 02
|- class="mergedtoprow" id="132"
! id="133" scope="row" |Web sitesi
| id="135" |www.affligem.be
|}
Affligem ( ), Brüksel'in 20 km kuzeybatısında yer alan bir semttir. Flaman Brabant ilinde bulunur ve önemli bir demiryolu rotasının üstündedir.

Semt, Essene, Hekelgem ve Teralfene köylerini içerir. 1 Ocak 2006 istatistiklerine göre nüfusu toplam 11956 idi. Toplam yüzölçümü 17.7 km2, nüfus yoğunluğu da 676/km2dir.

Semt, Affligem abbey biraları ile ünlüdür.
Dış bağlantılar ve kaynaklar
Affligem Municipality Official site (Felemenkçe)



Kaynakça
Afgan Yerel Polisi

Afgan Yerel Polisi (İngilizce: The Afghan Local Police (ALP) Afganistan İçişleri Bakanlığı'nın bir parçası olarak Afganistan'da ABD-İngiltere destekli bir yerel kolluk kuvveti, savunma gücü ve milis gücüydü. Öncelikle Taliban isyancılarına karşı yerel bir savunma gücü olarak kurulan bu grubun üyelerinin tutuklama yetkisi yoktu ve yalnızca Afgan Ulusal Polisi (ANP) tarafından talep edilmesi halinde suçu soruşturma yetkisine sahipti. Uluslararası Güvenlik Destek Gücü'nün (ISAF) talebi üzerine 2010 yazında kurulmuş ve maaşlar ABD tarafından ödenmekteydi. Subaylar, ISAF personeli tarafından üç haftalık askeri ve polis eğitimine tabi tutuldu ve silah ve üniforma almışlardı. Köylerini asi saldırılarına karşı savunmayı ve ANP'nin saldırı operasyonlarına odaklanmasını sağlamayı amaçlamışlardı. Başlangıçta iki ila beş yıl arasında çalışması amaçlanmıştı.

ABD hükûmeti, ALP'yi 45.000 üyeye çıkarmak ve programı en az 2018'e kadar sağlamak için Şubat 2013'te fon sağladı ve çoğu yabancı askerin 2014'ün sonuna kadar ülkeden çekilmesini öngördü.

ALP için sağlanan uluslararası finansman 30 Eylül 2020'de sona erdi ve o yıl dağıtıldı. Ancak, NATO güçleri Haziran 2021'de Afganistan'dan çekilirken, İçişleri Bakanı vekili ALP'nin bir parçası olarak 30.000 personeli silahlandırmayı planladığını duyurdu.

Kaynakça
Affoltern (bölge)

Affoltern, İsviçre'nin Zürih kantonuna bağlı bir bölgedir. Başkenti Affoltern am Albis'dir.
Belediyeler
Affoltern'de toplam 14 belediye vardır.

Aeugst am Albis
Affoltern am Albis
Bonstetten
Hausen am Albis
Hedingen
Kappel am Albis
Knonau
Maschwanden
Mettmenstetten
Obfelden
Ottenbach
Rifferswil
Stallikon
Wettswil am Albis
Affet Sevgilim / Bitsin Bu Hasret

Affet Sevgilim / Bitsin Bu Hasret, Uğur Bayar'ın 29 Ağustos 1990'da Uğur Plak firmasından çıkardığı, 7. stüdyo albümdür. Albümdeki tüm besteler Uğur Bayar'a aittir. Uğur Bayar'ın yurt dışında yaptığı ilk ve son albümdür.

Şarkı listesi
Künye
Yapım: Uğur Plak ve Kasetçilik
Prodüksiyon: Uğur Bayar
Yönetmen: Uğur Bayar
Tonmaister: Abdullah (Mısır) Tanju Arıhan
Aranjör: Mustafa Özhan
Stüdyo: Marşandiz 24 Eko Sound (Kahire)

Kaynakça
Affetmem Asla Seni

Affetmem Asla Seni, Türk pop müziği sanatçısı Ajda Pekkan tarafından Sen Mutlu Ol albümünde seslendirilmiş, Yıldırım Gürses tarafından bestelenmiş ve Mustafa Sevilen tarafından sözleri yazılmış, Kemal Sunal tarafından Şabaniye filminde yer verilmiş, Ferdi Özbeğen, Yıldırım Gürses gibi birçok sanatçı tarafından yeniden seslendirilmiş, Nihâvend makamında, "Düyek" usûlünde söylenen şarkı.

Dış bağlantılar
Ferdi Özbeğen — Affetmem Asla Seni şarkısı
Ajda Pekkan - Affetmem Asla Seni (Yayınlanma tarihi: 4 Kasım 2018), Youtube
Afgan Haşalov

Afgan Haşalov ( ; d. 7 Haziran 1997, Yukarı Salahlı, Kazak), Azerbaycanlı serbest stil güreşçidir. 57 kiloda mücadele eden sporcu, 2021 Avrupa Güreş Şampiyonası'nda bronz madalya kazanmıştır. Ayrıca 2016 Dünya Gençler ve 2017 Avrupa Gençler şampiyonudur. 2010 yılından itibaren güreşle ilgilenmeye başladı. 2013'ten sonra antrenör Cavid Gurbanzade ile çalıştı.

Alt yaş kategorilerinde önemli başarılar elde etti. 2014 yılında Samokov'da düzenlenen Avrupa Yıldızlar Şampiyonası'nda altın, Snina'daki Dünya Yıldızlar Şampiyonası'nda gümüş madalya kazandı. Daha sonra verdiği bir röportajda, savaş sırasında sol gözüne isabet eden bir kovan nedeniyle bu gözünde ciddi görme kaybı yaşadığını ifade etti. 24 Haziran 2021'de, savaş sırasında gösterdiği cesaret nedeniyle Füzuli'nin kurtuluşu madalyası ile ödüllendirildi.

2021 yılında Varşova'da düzenlenen 2021 Avrupa Güreş Şampiyonası'nda 57 kiloda bronz madalya kazandı. Bronz madalya maçında Belaruslu Aryan Tsiutryn'i yenerek kürsüye çıktı.

Aynı yıl Oslo'da düzenlenen 2021 Dünya Güreş Şampiyonası'nda ilk kez büyükler dünya şampiyonasında mücadele etti. Son 16 turunda Meksikalı Roberto Alejandro Blanco'yu yendi, çeyrek finalde Alman Horst Lehr'e yenildi. Rakibinin yarı finalde elenmesi üzerine repesaj şansını kaybetti.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Dünya Güreş Birliği sayfasında Afgan Haşalov
IAT veritabanındaki sporcu bilgisi Afgan Haşalov
Afgan-Sih Savaşları

Afgan-Sih savaşları, 1748'den 1837'ye kadar Hint yarımadasında süren, Durrani İmparatorluğu ile Sih İmparatorluğu (ve öncülleri) arasında, özellikle Pencap bölgesi ve çevresinde yaşanan çatışmalardır. Çatışmanın kökenleri Dal Khalsa dönemine dayanmaktadır ve Kabil Emirliği'nin Durrani İmparatorluğu'nun yerini almasından sonra da devam etmiştir.

Arka plan
Sih Konfederasyonu, 1716 yılında Babür İmparatorluğu'ndan fiilen bağımsızlığını kazanmış ve Chhota Ghallughara'ya rağmen sonraki yıllarda Babür İmparatorluğu'nun aleyhine genişlemeye devam etmiştir. Afşarlı Türkmen imparatoru Nadir Şah'ın Babür İmparatorluğu'nu işgali (1738-40), Babürlere ağır bir darbe vurmuş, ancak Nadir Şah'ın 1747'deki ölümünden sonra, Durrani İmparatorluğu'nun kurucusu Ahmed Şah Abdali, Afşarlılardan bağımsızlığını ilan etmiştir. Dört yıl sonra da bu yeni Afgan devleti Sih ittifakıyla çatışmaya girmiştir.
Afganistan'daki şehirler listesi

Bu liste Afganistan'da nüfusu 10.000'den fazla olan şehirleri listelemetedir.

2006 yılı resmi tahminine göre ülkenin en büyük kenti başkent Kabil'dir. Ülke halkının % 14'ü bu şehirde yaşamaktadır. Liste hazrlanırken esas alınan son nüfus bilgisi, Afganistan İstatistik Dairesi'nin (CSO) 21 Eylül 2006 tarihinde açıkladığı tahmini verilere dayanmaktadır.



Ayrıca
Afganistan'ın vilayetleri
Afganistan'ın ilçeleri

Kaynakça
Afgan tilkisi

Afgan tilkisi (Vulpes cana), köpekgiller (Canidae) familyasının Vulpini oymağına ait, Asyada bulunan bir tilki türü. En küçük köpekgillerden biridir.

Özellikleri
Afgan tilkisinin tüyleri yumuşak, üst kısmı gri-kahverengi, karnı ise beyaz renk olur. Sırtında siyah bir şeridi, bazen de siyah arka bacakları olur. Kulakları büyük, ağzı kısadır. Kuyruğu neredeyse aynı vücudunun uzunluğu kadar uzun, gür tüylü ve ucu siyah renktir.

Uzunluğu 40–50 cm (+ 33–41 cm kuyruk), ayakta dururken boyu 30 cm ve ağırlığı 0,9-1,3 kg olur.

Yayılımı ve yaşam alanı
Kısa zaman öncesine kadar afgan tilkisinin Orta Asya'da; Afganistan, Kuzeydoğu İran, Türkmenistan ve Pakistan'da yaşadığı kabul edilirdi. Ancak 1981 yılında İsrail'de ve son 10 yıl içerisinde Sina Yarımadasında, Umman'da, Suudi Arabistan'da, Ürdün'de ve diğer Arap ülkelerinde bulunmuştur. Böylece artık Arap Yarımadası'nın tümünde yaygın olan bir tür olduğu kabul edilir.

Yaşam alanı kurak, kayalık ve dağlık bölgelerdir. Dağlık bölgelerde 2000 metre yüksekliğe kadar rastlanılabilir. Bazen çöllerde veya bozkırlarda da görülür.

Yaşam şekli
Afgan tilkisinin şahsi av alanı 1,6 km²'dir. Bu alanı, bütün ömrü boyunca beraber kaldığı eşi ile birlikte savunur. Gece avcısıdır ve kesinlikle gündüz ava çıkmaz. Gündüzleri kayaların altındaki boşluklarda ya da mağaralarda uyuyarak geçirir. Geceleri yalnız başlarına ava çıkar ve her gece 7–11 km yürürler.

Diğer tilkilerden daha çok bitki yer. Başlıca Böcekler, karpuz ve üzüm gibi meyveler yer. Bazen yiyeceğini tarlalarda arar. Çok nadir olarak, küçük omurgalı hayvanlar ile beslenir. Afgan tilkisi su ihtiyacını yediği şeyler ile giderir ve doğrudan su içme gereği duymaz.

Üreme
Üreme zamanları Aralık ve Şubat ayları arasındadır. 50-60 gün süren bir gebelikten sonra dişi tilki dünyaya 1-3 yavru getirir. Yavrular 30-45 gün boyunca emzirilir ve 8-12 ay sonra kendileri üreyebilecek olgunluğa ulaşırlar. Afgan tilkisinin ömrü 4-5 yıl civarındadır.

Sınıflandırma
Afgan tilkisinin en yakın akrabası Çöl tilkisidir. Bu akrabalıktan dolayı, uzun kulaklı çöl tilkisinin Fennecus adında ayrı bir cins olarak sınıflandırılmasından artık vazgeçilmiştir.

Dış bağlantılar
Afgan İslam Basını

Afgan İslam Basını, 1982'de Sovyetler Birliği'nin Afganistan'a müdahalesi sırasında Muhammad Yaqub Sharafat tarafından Afganistan'da oluşturulmuş ajans. 2001 Afganistan saldırıları sırasında da sık sık kaynak olarak kullanılmıştır.

Ajansın günümüzdeki merkezi Peşaver, Pakistan'dadır.

Dış bağlantılar
Afgan İslam Basını
Afganistan'ın illeri

Afganistan, idari olarak 34 il (ولايت) adı verilen yönetim bölgesine ayrılmıştır. Bir vali tarafından yönetilen bu illerin federal bir yapısı bulunmaz. İller, daha alt yönetim birimleri olan ilçelere ayrılmıştır.

İller
Kaynakça
Dış bağlantılar
Afghanistan Information Management Services (AIMS)
USAID-Afghanistan: Activities by Province
Provincial Governors
Afganistan'daki havalimanları listesi

Bu liste Afganistan'da bulunan askeri ve sivil havalimanlarını göstermektedir.

Afganistan'da uluslararası standartlarda iki havalimanı bulunmaktadır. Bunlar; başkent Kabil'deki Kabil Uluslararası Havalimanı ve ülkenin güneyindeki Kandehar şehrinde bulunan Kandehar Uluslararası Havalimanı'dır. Ülkenin stratejik konumu ve askeri operasyonlar Afganistan'daki havaalanlarını ve havalimanlarını daha önemli hale getirmektedir.

Havalimanları
Ayrıca
Afgan Milli Havayolu Şirketi
Afganistan'da ulaşım
Kaynakça
- includes IATA codes
Great Circle Mapper: Airports in Afghanistan - IATA and ICAO codes
World Aero Data: Afghanistan - ICAO codes
Afganistan'da afyon üretimi

Afganistan, 2001 senesi hariç olmak üzere, 1992 yılından beri Myanmar ve "Altın Üçgen" ülkelerini geçerek en yüksek yasadışı afyon üreticisi konumuna yerleşmiştir. 2001 senesi bu istatistiğin dışında tutulur. İran, Pakistan ve Afganistan'dan oluşan Altın Hilal isimli afyon üretici ülkeler arasında Afganistan ana üretici konumundadır. 2001 senesinde Taliban yönetiminin devrilmesinin ardından haşhaş üretimi arttı. Taliban bu dönemden sonra afyon üretiminden haraç keserek milyon dolarlar kazandı. UNODC veritabanına göre, afyon çiçeği üretimi Taliban yönetiminde geçmişteki 4'lü (2004–2007) gelişim yıllarından daha fazladır. Aynı zamanda şimdilerde Afganistan'da afyon çiçeği tarımı için kullanılan tarım alanı Latin Amerika'daki kola tarımı topraklarından daha fazladır. 2007 senesinde, tıp için uygun saflıkta olmayan afyonlu ilaçların %92'si Afganistan'dan dünya pazarına açılmıştır. Bu da 4 milyar dolar civarında bir ihracata denk gelir. Bunun dörtte biri afyon çiçeği tarımcılarına giderken geri kalanı bölgenin resmi yetkililerine, isyancılara, diktatörlere ve uyuşturucu kaçakçılarına gitmektedir. Taliban'ın afyon çiçeği yasağından önceki yedi yıl içerisinde (1994-2000), Afgan tarımcıların brüt gelirdeki payı 200.000 aile arasında bölüştürüldü. Afyonlu ilaçlara ek olarak, ülke haşhaş üretiminde de dünyada birinci sıradadır.

Dış bağlantılar
Afganistan'da haşhaş üretimi: Batı'nın kabusu geri mi dönüyor? - BBC Türkçe
Opium production in Afghanistan on rise since 2001 - TehranTimes
Narco-Terrorism in Afghanistan: Counternarcotics and Counterinsurgency - International Affairs Review
Afghan drug war debacle - Dailymail
The Afghan War: “No Blood for Opium” - Global Research

Kaynakça