Batman Dönüyor

Batman Dönüyor, Tim Burton tarafından yönetilen 1992 yapımı süper kahraman temalı filmidir. DC Comics, Batman karakterinin uyarlandığı 1989 yapımı Batman filminin devamıdır. Michael Keaton bu filmde de başrol oyuncusu olarak yer aldı. Batman Dönüyor da düzenbaz iş insanı Max Shreck (Christopher Walken) ve garip Penguen'in (Danny DeVito) Gotham şehrini kontrol altına almaya çalışması anlatılmaktadır. Ancak Batman'in ortaya çıkan Kedi Kadın ile de mücadele etmesi gerekmektedir.

Başlangıçta Burton, önceki filme dair karışık duyguları olduğu için devam filmini yönetmeyi istemedi. Daniel Waters, Burton'ı memnun eden bir senaryo teslim etti. Daha sonra jenerikte adı geçmeyen Wesley Strick senaryoyu tekrar yazdı ve Robin ve Harvey Dent'in karakterizasyonları silerken final sahnesini de baştan yazdı. Filmin çekimleri 1991 yılının Haziran ayında Burbank, Kaliforniya'da başladı. Batman Dönüyor vizyona girdiğinde finansal ve eleştirel açıdan başarı sağladı ancak aile filmi tarzında olmadığı yönünde eleştirilere sebep oldu. Burton, 20th Century Fox için Edward Makaseller filmini yönetmeyi kararlaştırdı. Bu arada Sam Hamm önceki filmin programında iki taslak teslim ederken, Bob Kane de tekrar yardımcı danışmanlığa getirildi. Hamm'ın taslağında Penguen ve Kedi Kadın gizli hazinelerdi. Warner Bros. şirketi Jon Peters ve Peter Guber'i yapımcılıktan yürütücü yapımcılığa düşürerek Burton'a yaratıcılık kontrolü verdi. Sam Hamm'in yazdığı senaryodan memnun olmayan Burton, Waters'ı metni tekrar yazmak ile görevlendirdi. Waters toplamda beş taslak yazdı.



Waters, Kedi Kadın'ın karakter tanımlaması hakkında "Sam Hamm, çizgi romanlardaki genellikle fetiş seksüel fantazisi gibi olan kadınlardan esinlenmişti. Ben toplumun alçak kısımlarında yer alan ezilmiş bir sekreter ile başlamayı tercih ettim" dedi. Warner Bros. Strick'e Gotham şehrinin ısınmasını veya donmasını söyledi (sonradan bu fikir Batman & Robin filminde kullanıldı). Strick, Penguen'in şehirdeki bütün ailelerin doğan ilk çocuklarını öldürme planını Musa'dan ilham alarak yazdı. Benzer bir düşünce, Penguen'in ailesi tarafından nehre atmasında da kullanılmıştı.

Michael Keaton ücretinde 10 milyon dolar gibi ciddi bir artış olması sebebiyle geri döndü. Raquel Welch, Jennifer Jason Leigh, Lena Olin, Ellen Barkin, Cher, Bridget Fonda ve Susan Sarandon rol için yarıştı. İlk filmde Vicki Vale rolü için ilk tercih olan ve Kedi Kadın rolünün kendisine gelmesi gerektiğine inanan Sean Young, yapım ofisini evde yaptığı Kedi Kadın kostümüyle ziyaret etmiş ve bir ses denemesi talep etmişti. Burton, Pfeiffer'n çalışmasına alışamamıştı, ama onunla bir toplantı yaptıktan sonra kadroya girmesini kararlaştırdı. Waters, Danny DeVito'nun oyuncu kadrosunda yer alması hakkında "Ben DeVito'nun Penguen'i oynayabilecek biri olduğunu biliyordum. Biz onu oyuncu kadrosunda düşünmüyorduk, ama kısa boylu bir kötü adam için oyuncu listesi kısaydı. Ben karakteri yazarken Danny DeVito ile çalıştım" dedi.

Warner Bros. Batman Dönüyor un çekimlerinin gizlilik içinde gerçekleştirilmesine çalıştı. Sanat departmanı ofisi sürekli korundu. Oyuncu ve yapım ekibi, fotoğraflarının olduğu ve filmin sahte başlığı Dictel isminin yazıldığı rozetler takmak zorundaydı. Seti ziyaret etmek isteyen Kevin Costner'ın isteği reddedildi. Bir eğlence dergisi Danny DeVito'nun ilk Penguen fotoğraflarının sızdırınca, Warner Bros. suçluyu bulmak için özel dedektif tuttu. Elfman bütün hafta boyunca günde 12 saat çalışıyordu. Elfman "Filmi tamamlayabilmek için film bestesi ve opera gerektiğini fark ettim. Film müziği çift miktarı ortalama 95 dakikaydı" dedi. Ayrıca Rusya mimarisi ve Alman dışavurumculuğu da düşünüldü. Bruce Wayne'in Yarasa Mağarası'na girişinde bir işkence cihazı kullanıldı. Burton ile Edward Makaseller filminde çalışan Stan Winston, Danny DeVito'nun hazırlanması için iki saat gereken protez makyajını tasarladı. Winston, Penguen'in ağzından akan balçığın garip görünmesi için gargara kombinasyonu uyguladı.

Her biri 1000 dolar maliyet ile altı ayda hazırlanan 60'tan fazla Kedi Kostümü tasarlandı. Yarasa Kostümü, biraz daha esnek bir kauçuk maddeden yapılarak yenilendi. Danny DeVito kostümünden rahatsız oluyordu ama o karakteri anlayabilmesi için kolaylık sunuyordu. Max Schrek'in kostüm tasarımı hazırlanırken, J. P. Morgan'ın gardırobundan ilham alındı.

Film ekibi, gerçek yarasaların yönetilmesinin zor olacağını düşündüğünden yarasaların görüntüleri bilgisayar ile oluşturuldu. Coblepot Konak'ının dışarısı için ve açılış sahnesindeki Wayne Köşkü için minyatür efektler kullanıldı. Yarasa Kayak botu için aynı metotlar kullanıldı.

Karşılama
Tepkiler
Batman Dönüyor, 19 Haziran 1992 tarihinde Amerika'da gösterime girdi. Film ilk hafta sonunda 2,644 sinema salonunda 45.69 milyon dolar kazandı. Bu, 1992 yılının en yüksek hafta sonu açılışı hasılatıydı. Film, Kuzey Amerika'da 162.83 milyon dolar kazanırken, dünyanın geri kalanında da 104 milyon dolar elde ederek toplamda 266.83 milyon dolarlık gişe hasılatının sahibi oldu. Film, finansal bir başarı olarak kabul görürken, Warner Bros. şirketi filmin daha fazla hasılat yapması gerektiğini düşünüyordu. Batman Dönüyor un içindeki bulunan, çocuklara uygun olmayan şiddet ve cinsel öğeleri yüzünden ailelere uygun olmadığı eleştirildi. Yorumlara yanıt veren Burton "Ben Batman Dönüyor u ilk filmden daha fazla seviyorum. Burada daha büyük bir karanlık boşluk var, ancak ben bu filmi kesinlikle karanlık bulmuyorum" dedi. Batman Dönüyor da kötü adamların gelişimi için ekranda çok fazla vakit ayrılması eleştirildi. Keaton'ın da fikri, ekranda kendisine daha az yer verildiğiydi. Desson Thomson çoğunlukla Penguen, Kedi Kadın ve Max Shreck'in trajik hikâyelerinden etkilendi. Yine de Keaton'a ekranda daha fazla yer verilmesini belirtti ve filme olumlu yönde eleştiri verdi. Variety dergisinden Todd McCarthy, filmi katkıda bulunan en önemli öğelerin Stan Winston, Danny Elfman, Bo Welch ve görüntü yönetmeni Stefan Czapsky olduğunu söyledi. McCarthy, Burton'ın filmin hikâyesiyle değil de görselliğiyle ilgilendiğini belirtti ama yine de Batman Dönüyor dan hoşlandı. Jonathan Rosenbaum, Danny DeVito'nun ilk filmdeki Jack Nicholson için soluk bir ardıl olduğunu yazdı.

Roger Ebert “Ben filme negatif bir değerlendirmede bulunuyorum.Fakat henüz onun kötü bir film olduğunu düşünmüyorum. Daha ziyade yanlış bir yola yöneltme söz konusu. Büyük bir yaratıcılıkla yapılmış, fakat bize az çok hakkettiğimiz/layık olduğumuz Batman hikâyesini vermiyor. Ne kadar çaba harcadığınız önemli değil, süperkahramanlar ve "film noir" türü birlikte yürümez, "film noir"ın özünde artık kahraman yoktur” diye yazdı. Paul Dini, Bruce Wayne'in karakterizasyonunu beğendi. Çizgi roman hayranlarının ortak eleştirisi Batman'in insanları öldürmesiydi. Ortak senarist Daniel Waters bunu "Biz karanlık bir zamanda yaşıyoruz. Siz sadece valilik önünde örümcek ağı düşüren kötü evlatları yapamazsınız" diyerek yanıtladı. Mike Mignola, Penguen'in Batman Dönüyor versiyonunu beğenirken, Bruce Timm de Michelle Pfeiffer'ın Kedi Kadın oyununu kusursuz buldu. Alex Ross, Max Shreck'i senaryodaki en heyecan verici karakter olarak tanımladı.

Etkileri
Batman Dönüyor, 65. Akademi Ödülleri'nde En İyi Makyaj ve En İyi Görsel Efekt dallarında aday oldu. 46. BAFTA Ödülleri'nde bazı dallarda adaylık elde etti. Makyaj bölümü Saturn Ödülü kazandı. Ayrıca Tim Burton, Danny DeVito ve kostüm tasarımcıları da adaylık elde ettiler. Batman Dönüyor, En İyi Fantezi Filmi dalında aday oldu. Film, Hugo Ödülleri'nde En İyi Dramatik Sunum adayı oldu. DeVito'ya Altın Ahududu Ödülleri'nde En Kötü Yardımcı Erkek Oyuncu dalında adaylık verildi.

Batman Dönüyor, Tim Burton ve Michael Keaton'ın yönetmen ve başrol oyuncusu olarak yer aldığı Batman film serisi'ndeki son film oldu. Warner Bros. şirketi Batman Daima ile daha genel bir tonda devam filmi kararı aldı. Burton'ın devam filmini yönetmek için belirgin bir isteği yoktu ama yine de yapımcılık ile görevlendirildi. Batman Daima filmini geliştirilmesi için 1993 Haziran'ında harekete geçen Warner Bros. bir Kedi Kadın yan ürünü yapılacağını ilan etti. Karakterin kendi küçük filminden dolayı Batman Daima da yer almaması kararlaştırılırken Michelle Pfeiffer da rolünü tekrarlayacaktı.

Burton yönetmen olarak atanırken, yapımcı Denise DiNovi ve senarist Daniel Waters da Burton ile Kedi Kadın'ın sinema filmi için geri döneceklerdi. Burton, 1994 yılının Ocak ayında Kedi Kadın ve The Fall of the House of Usher ın uyarlamasını yönetmek konusunda şüpheye düşmüştü. Batman Daima nın gösterime girdiği 6 Haziran 1995'te Daniel Waters'ın yazdığı Kedi Kadın senaryosu Warner Bros.'a teslim edildi. Burton'ın filmi yönetmesi için çabalar sürüyordu. Şaka yapan Waters "Senaryonun Batman Daima nın gösterime girdiği günlerde teslim edilmesi, benim en iyi lojistik hareketim olmayabilir. Batman bir tüm aile için eğlence filmiydi. Kedi Kadın'ın senaryosu tüm aile için eğlence filmi değildi" dedi.

Kaynakça
Dış bağlantılar