Erol Üyepazarcı

Erol Üyepazarcı (1938, İstanbul), Türk mühendis, bankacı, kitabiyâtçı, polisiye roman eleştirmeni ve koleksiyoncusu. İstanbul Teknik Üniversitesi Makina Fakültesi'nde eğitim gördü. Türkiye Sınai Kalkınma Bankası'nda ilk olarak, kurucu mühendis ardından da 40 sene süresince üst düzey yöneticilik görevlerinde bulundu. Osmanlı devletinin inkıraz döneminden İstanbul kent tarihine kadar muhtelif konularda yazılar yayımladı. II. Mahmut’un İstanbul’u - Bostancıbaşı Sicilleri (1992), Kandilli, Vaniköy, Çengelköy - Mekânlar ve Zamanlar (1993), Türkiye Sınai Kalkınma Bankası’nın Öyküsü (1995) ve Korkmayınız Mister Sherlock Holmes - Türkiye’de Polisiye Romanın Öyküsü 1881-1928 (1997) gibi eserler yayımladı ve birçok konuda tercümeleri yayınlandı. Raif Nezihi'nin İzmir’in Tarihi (2001) ile Ebüssüreyya Sami'nin Türklerin Sherlock Holmes’ü Amanvermez Avni’nin Maceraları Cilt: I - II (2006) gibi eserleri de yayıma hazırladı.

Eğitim

İstanbul Teknik Üniversitesi Makina Fakültesi'nden mezun olan Üyepazarcı, meslek hayatına Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları'nda (TCDD) başladı. TCDD'de yüksek mühendis, müdürlük, ve genel müdür olarak üst düzey bürokratlık yaptıktan sonra özel sektöre geçiş yaptı.

İş Hayatı

Türkiye Sınai Kalkınma Bankası'nın (TSKB) kuruluşu ve gelişiminde başat bir rol üstlenen Üyepazarcı, bu kurumda ilk olarak uzman mühendis olarak çalışmaya başladı; ardından yaklaşık kırk yıl boyunca çeşitli üst düzey yöneticilik görevlerinde bulundu. Bankacılık alanındaki uzun meslek yaşamı boyunca Dünya Bankası'nın Türkiye'deki en önemli muhataplarından biri oldu. Özel sektördeki görev süresi sırasında Cumhurbaşkanlığı ve Devlet Planlama Teşkilatı'na kritik konularda brifingler verdi.

Kitapları ve Ödülleri

Profesyonel yaşamının yanı sıra Üyepazarcı, hobi olarak başladığı kitabiyâtçılık ve araştırmacılık alanlarında da dikkate değer çalışmalar ortaya koydu. Osmanlıca bilgisi sayesinde Osmanlı Devleti'nin son döneminden İstanbul kent tarihine kadar geniş bir yelpazede arşiv belgeleri ve kaynaklarla çalışarak muhtelif konularda yazılar yayımladı. II. Mahmut'un İstanbul'u - Bostancıbaşı Sicilleri (1992), Kandilli, Vaniköy, Çengelköy - Mekânlar ve Zamanlar (1993), Türkiye Sınai Kalkınma Bankası'nın Öyküsü (1995) gibi eserleriyle hem tarih hem de bankacılık literatürüne önemli katkılarda bulundu.

Üyepazarcı'nın en önemli çalışması Korkmayınız Mister Sherlock Holmes - Türkiye'de Polisiye Romanın Öyküsü 1881-1928 (1997) adlı eseridir. Türkiye'de Cumhuriyet öncesi polisiye roman üzerine yapılmış ilk kapsamlı araştırma niteliğindeki bu çalışmada, 1823'ten 1928'e kadar eski harfli polisiye romanları, tefrikaları ve çevirileri titizlikle inceleyerek bu alandaki literatüre ışık tuttu. Bu öncü çalışmasıyla 2009'da Bilgi Üniversitesi Memet Fuat Ödülleri'nde "Eleştiri/İnceleme" kategorisinde ödüle layık görüldü.

Editörlük çalışmaları da Üyepazarcı'nın entelektüel katkılarının önemli bir parçasını oluşturur. İzmir Belediye Başkanı Ahmet Piriştina ile ortaklaşa kaleme aldığı Raif Nezihi'nin İzmir'in Tarihi (2001) ile Ebüssüreyya Sami'nin Türklerin Sherlock Holmes'ü Amanvermez Avni'nin Maceraları Cilt: I-II (2006) gibi değerli eserleri yayıma hazırladı. Ayrıca birçok konuda tercüme çalışmaları da yayınlandı.

Türkiye'de en geniş polisiye roman koleksiyonuna sahip kişilerden biri olan Üyepazarcı, bu koleksiyonu oluştururken Türk sahaflarla kurduğu yakın ilişkilerden büyük ölçüde faydalandı. Birçok makalesi, sahaf Lütfü Seymen'in kitabiyât dergisi Müteferrika'da yayımlandı.

Anadil düzeyinde Fransızca ve profesyonel derecede İngilizce bilgisinin yanı sıra Osmanlıca okuma ve yazma becerisine sahiptir. Altmış bin kitaptan oluşan kişisel kütüphanesi, pek çok nadir eseri barındırmaktadır.

Korkmayınız Mr. Sherlock Holmes adlı eseri Türkiye'de Cumhuriyet öncesi polisiye roman üzerine yapılmış ilk araştırmaydı. Üyepazarcı bu eserinde 1823'ten 1928'e kadar olan eski harfli polisiye romanları, tefrika ve çevirileri tanıtarak literatür hakkında bilgi verdi. Üyepazarcı bu eseriyle 2009'da Memet Fuat Ödülleri'nde "Eleştiri/inceleme" kategorisinde ödüle layık görüldü.

Üyepazarcı Türkiye'de en geniş polisiye roman koleksiyonuna sahip kişilerin başında gelmektedir. Bu koleksiyona sahip olmasında Türk sahaflarla olan ikili ilişkileri başat bir rol oynamıştır. Birçok makalesi de sahaf Lütfü Seymen'in kitabiyât dergisi Müteferrika da yayımlanmıştır.

Kaynakça