Birutė Galdikas

Birutė Marija Filomena Galdikas veya Birutė Mary Galdikas, OC (10 Mayıs 1946 - 24 Mart 2026), Litvanyalı-Kanadalı bir antropolog, primatolog, korumacı, etolog ve yazardır. Simon Fraser Üniversitesinde profesördür. Galdikas, primatoloji alanında, özellikle orangutanlar konusunda ülkesinde ve alanında önde gelen bir otorite olarak kabul edilmektedir. Orangutanlarla ilgili saha çalışmasından önce, bu türler hakkında daha çok bilgi edinilmesinde önemli bir rol oynamıştır.

İlk yılları
Galdikas, 10 Mayıs 1946'da o dönem Sovyetler Birliği tarafından işgal altında olan Almanya'nın Wiesbaden kentinde doğdu. Ebeveynleri Antanas ve Filomena Galdikas, II. Dünya Savaşı'nın ardından Baltık ülkelerinin Sovyet işgalinden kaçan Litvanyalı mültecilerdi. 1948'de henüz iki yaşındayken, Kendisinden küçük iki erkek kardeşi ve bir kız kardeşi vardır.

Eğitimi
1962 yılında ailecek, gelecekte evleneceği Rod Brindamour ile tanıştığı Vancouver'a taşındı. İki yıl sonra, Galdikas'ın Britanya Kolumbiyası Üniversitesinde (UBC) eğitim görmeye başlamasıyla, aile Amerika Birleşik Devletleri'ne taşındı. Daha sonrasında Galdikas Los Angeles California Üniversitesine (UCLA) kaydolarak burada psikoloji ve zooloji alanlarında eğitim aldı. Araştırması, doktora çalışmalarının temelini oluşturarak olarak adlandırılan üçlüde şempanzeler üzerinde çalışan Jane Goodall ve goriller üzerinde çalışan Dian Fossey de bulunmaktaydı. Ayrıca, bir yandan primatların ve yağmur ormanlarının korunması adına aktivist kampanyalar yürütürken, aynı zamanda bir memeli üzerinde şimdiye kadar yapılmış en uzun sürekli araştırmalar arasında yer alan saha araştırmasına devam etmektedir.

Galdikas'ın koruma çabaları, savunuculuğun ötesine geçerek, büyük ölçüde bakım için kendisine teslim edilen öksüz orangutanların rehabilitasyonuna da odaklanmaktadır. Bu canlıların birçoğu, bakıcıları tarafından başa çıkılmasının çok zor hale gelmesinden önce, yasadışı evcil hayvanlar olarak kabul ediliyordu. The Last Trimate (TV belgeseli, 2008), Terry Pratchett's Jungle Quest (belgesel, C4, İngiltere 1995) ve She Walks With Apes (CBC TV belgeseli, 2019) adlı belgesel yapımlarında rol almıştır.

Eleştiriler
Galdikas, 1990'ların sonunda rehabilitasyon yöntemleriyle ilgili olarak eleştirilmiştir. Primatologlar konuyu Primate-Talk adlı elektronik posta listesi üzerinden tartışmışlardır. Bu tartışma, Outside dergisinde (Mayıs 1998) ve Newsweek'te (Haziran 1998) yayımlanan makalelerle daha da alevlenmiş; her iki makalede ve Kanadalı romancı Linda Spalding'in 1999 tarihli A Dark Place in the Jungle adlı kitabında özetlendiği üzere Galdikas'ın ağaç kesme politikaları konusunda anlaşmazlığa düştüğü Endonezya Orman Bakanlığı'nın "çok büyük bir sayıda ve kötü koşullarda yaşayan yasadışı orangutanlara sahip olduğunu" iddia etmesi hükûmetin yasal yaptırımları değerlendirmeye almasına sebebiyet vermiştir.

Ayrıca bakınız
Hayvan hakları savunucuları listesi

Kaynakça
Dış bağlantılar
Galdikas'ın resmi blogu
Orangutan Vakfı Kanada
Uluslararası Birute Galdikas yardım fonu
Orangutan.org - Uluslararası Orangutan Vakfı
"Bir Orangutan özgürlüğü kelimelerin armağanında mı bulur? öyle mi?" Archived Susanne Antonetta (Mart 2005)
Science.ca'daki profil (20 Nisan 2004)
Tyler Çevresel Başarı Ödülü, 1997'de Galdikas'a verildi