Casus filmi

Casus filmi, casusluk konusunu kurgusal anlamda ya gerçekçi bir şekilde (John le Carré'nin uyarlamaları gibi) ya da bir fanteziyi temel alarak (birçok James Bond filmi gibi) ele alan film türüdür. John Buchan, le Carré, Ian Fleming (Bond) ve Len Deighton gibi yazarların eserleri de dahil olmak üzere casus kurgu türündeki birçok roman, film olarak uyarlandı. Alfred Hitchcock ve Carol Reed gibi önde gelen İngiliz yönetmenlerin kayda değer katkılarda bulunmaları ve İngiliz Gizli Servisi'nde geçen birçok film ile bu tür İngiliz sinemasının önemli bir koludur.

Casus filmleri, hükümet ajanlarının casusluk faaliyetlerini ve düşmanları tarafından keşfedilme risklerini gösterir. 1940'ların Nazi casusluk gerilim filmlerinden 1960'ların James Bond filmlerine ve günümüzün yüksek teknoloji gişe rekorları kıran filmlerine kadar, casus filmi her zaman dünya çapındaki izleyiciler arasında popüler olmuştur. Heyecan verici gerçeklerden kaçma, teknolojik gerilim ve mekanların bir kombinasyonunu sunan birçok casus filmi, aksiyon ve bilimkurgu türlerini bir araya getirerek, izleyicilerin destekleyebileceği kahramanları ve nefret etmeleri için kötüleri açıkça ortaya koyar. Ayrıca siyasi gerilim unsurları da içerebilir. Bununla birlikte, komedi yönü olan pek çok örneği de vardır. (çoğunlukla bu türe giriyorlarsa aksiyon komedileri).

James Bond, casus karakterlerin en ünlüsüdür, ancak le Carré'nin Soğuk Savaş'tan çıkan Soğuktan Gelen Casus gibi daha ciddi, araştırma çalışmaları da vardı. Soğuk Savaş sona erdikten sonra casus filmlerininin en yeni kötü adamı terörizm haline geldi ve daha çok Orta Doğu'yu içeriyordu.

Tarihi
Casus film türü, I. Dünya Savaş'ın başlamasıyla birlikte sinemanın sessiz film çağında başladı. Savaş ve işgal korkusunun tetiklemesi ile 1914 İngiltere yapımı, Parlamento Binası'nı havaya uçurma planına odaklanan The German Spy Peril ve 1913'te OHMS, gibi filmler yapıldı. OHMS, "Our Helpless Millions Saved" ve On His Majesty's Service anlamına gelir (ve ilk kez kahramana yardım eden güçlü bir kadın karakteri içerir.)

1928'de Fritz Lang, gizli karargahlar, sadece kendilerine verilen sayı ile bilinen ajanlar ve kahramanı seven güzel yabancı ajan da dahil olmak üzere daha sonraki casus dramalarında oldukça popüler hale gelen birçok durumu içeren Spies filmini yaptı. Lang'ın o döneme ait Dr. Mabuse filmleri de casus gerilim filmlerinden öğeler içerir, ancak ana karakter yalnızca kâr amaçlı casuslukla ilgilenen bir suç dehasıdır. Ek olarak, Lang'in Hangmen Also Die gibi Amerikan filmlerinden birkaçı, II. Dünya Savaşı sırasındaki casusları konu alır.

Alfred Hitchcock, casus filmini 1930'larda etkili gerilim filmleri The Man Who Knew Too Much (1934), The 39 Steps (1935), Sabotaj (1937) ve The Lady Vanishes (1938) ile popüler hale getirmek için çok şey yaptı. Bunlar genellikle, Sabotajcı'da (1942) olduğu gibi, uluslararası komplolara veya iç cephedeki sabotajcı ağlarına yakalanan masum sivilleri içeriyordu. Ancak bazıları, W. Somerset Maugham'ın Ashenden hikâyelerine dayanan Hitchcock'un Gizli Ajanı'nda (1936) veya John P. Marquand'ın kitaplarına dayanan Bay Moto serisinde olduğu gibi profesyonel casuslarla ilgiliydi.

1940'larda ve 1950'lerin başında, işgal altındaki Avrupa'daki Müttefik ajanların istismarları hakkında, muhtemelen bir alt tür olarak kabul edilebilecek birkaç film yapıldı. 13 Rue Madeleine ve OSS, Alman işgali altındaki Fransa'daki Amerikan ajanları hakkında kurgusal hikâyelerdi ve Odette ve Carve Her Name With Pride dahil olmak üzere gerçek hayattaki İngiliz SOE ajanlarının hikâyelerine dayanan bir dizi film vardı. Daha yakın tarihli bir kurgusal örnek, Sebastian Faulks'un romanına dayanan Charlotte Gray'dir.

Ayrıca bu dönem boyunca, gizemin gizli planları kimin çaldığını veya ünlü bilim adamını kimin kaçırdığını içeren birçok dedektif filmi (örneğin The Thin Man Goes Home ve Charlie Chan in the Secret Service) vardı.

Casus filmlerinin popülaritesinin zirvesi, genellikle Soğuk Savaş korkularının izleyicilerin heyecan verici ve gerilimli filmler izleme arzusuyla birleştiği 1960'lar olarak kabul edilir. Casusluk filmi o dönemde iki yönde gelişti. Bir yanda, Len Deighton ve John le Carré'nin gerçekçi casus romanları vardı. Bu romanlar casusluk dünyasının bazı gerçeklerini ele alan nispeten ciddi Soğuk Savaş gerilim filmlerine uyarlandı. Bu filmlerden bazıları Soğuktan Gelen Casus (1965), Ölümcül Olay (1966), Yırtık Perde (1966) ve Len Deighton'ın romanlarına dayanan Harry Palmer serisiydi.

Başka bir yönde ise Ian Fleming'in James Bond romanları vardı. Bu romanlar Sean Connery'nin başrolde olduğu. yapımcılar Harry Saltzman ve Albert R. Broccoli tarafından giderek daha fantastik bir dizi macera filmine uyarlandı. Bu yön, romancı Edgar Wallace'ın 1950'ler dönemi İngiliz ve Alman türünden ilham aldı, daha sonra 1960'ların ortalarından sonuna kadar casus filmlerinin patlamasının temelini oluşturacak bir arketip olan gizli ve gösterişli, süper kötüler içeriyorlardı. Bond serisinin olağanüstü başarısı, eurospy türüne ve Amerika'da bir taklitçi tufanına yol açtı. Dikkate değer örnekler arasında James Coburn'un başrol oynadığı iki Derek Flint filmi, George Segal'in oynadığı The Quiller Memorandum (1966) ve Dean Martin'in oynadığı Matt Helm serisi sayılabilir. ABD'de The Man from UNCLE ve I Spy, İngiltere'de Danger Man ve The Avengers gibi dizilerle televizyon da yer aldılar. Casuslar, Callan, Alias ve Spooks gibi dizilerle günümüze kadar televizyonda popülerliğini korumuştur.

Casus filmleri de 1990'ların sonlarında bir canlanma yaşadı, ancak bunlar genellikle casusluk unsurları olan aksiyon filmleri veya Austin Powers gibi komedilerdi. Bazı eleştirmenler, Casino Royale'den (2006) beri Daniel Craig'in rol aldığı Suriye'de, Bourne film serisinde ve James Bond filmlerinde gözlemlendiği gibi, fanteziden uzaklaşarak gerçekçilik lehine bir eğilim tespit etmektedir.

Filmler
Türün en popüler filmlerden bazıları şunlardır:

Film serileri (franchise)

Bulldog Drummond serisi (1922–1969) – 24 film
Mr. Moto serisi (1937–39, 1965) – 9 film
The Saint serisi (1938–1943) – 8 film
Dick Barton serisi (1948-1950) – 3 film
OSS 117 serisi (1956–2021) – 10 film
Francis Coplan serisi (1957–1968) – 6 film
The Gorilla (1959–1962) – 3 film
The Black Monocle (1961–1964) – 3 films
James Bond serisi (1962–günümüz) – 25 film
Harry Palmer (1965–1996) – 5 film
Matt Helm series (1966–1969) – 4 film
Lupin III (1974 – günümüz) – 13 film ve 28 TV bölümü
Carl Hamilton (1989–günümüz) – 10 film
Jack Ryan (1990–2014) – 5 film
(1996–2024) – 8 film
Austin Powers (1997–2002) – 3 film
Charlie's Angels (2000–2019) – 3 film
Spy Kids series (2001–2011) – 4 films
The Bourne series (2002–2016) – 5 film
XXX (2002–2017) – 3 film
Infernal Affairs (2002-2003) – 3 film
Johnny English (2003–2018) – 3 film
Fast & Furious (2011– günümüz) – 5 casus filmi (İlk dördü casus filmi değildir)
Kingsman (2014–günümüz) – 3 film


Diğer filmler

The General (1926)
Spione (1928)
The Mysterious Lady (1928)
Three Faces East (1930)
Dishonored (1931)
A Woman of Experience (1931)
In the Employ of the Secret Service (1931)
Mata Hari (1931)
Under False Flag (1932)
The Invisible Front (1932)
Spies at Work (1933)
After Tonight (1933)
On Secret Service (1933)
The Lady of Lebanon (1934)
Madame Spy (1934)
Stamboul Quest (1934)
British Agent (1934)
The Man Who Knew Too Much (1934)
The Man Who Knew Too Much (1956)
The 39 Steps (1935)
The 39 Steps (1959)
The 39 Steps (1978)
The 39 Steps (2008)
The Crouching Beast (1935)
Second Bureau (1935)
Rendezvous (1935)
The House of a Thousand Candles (1936)
Till We Meet Again (1936)
Secret Agent (1936)
Sabotage (1936)
The Secret Agent (1996)
Dark Journey (1937)
Espionage (1937)
Secret Lives (1937)
Street of Shadows (1937)
Knight Without Armour (1937)
Midnight Menace (1937)
The Emperor's Candlesticks (1937)
The Silent Battle (1937)
Lancer Spy (1937)
Under Secret Orders (1937)
Invisible Enemy (1938)
The Lady Vanishes (1938)
The Lady Vanishes (1979)
Gibraltar (1938)
Q Planes (1939)
The Silent Battle (1939)
The Spy in Black (1939)
British Intelligence (1940)
Contraband (1940)
Night Train to Munich (1940)
Virginia City (1940)
Saboteur (1942)
Above Suspicion (1943)
Background to Danger (1943)
Journey into Fear (1943)
Action in Arabia (1944)
Candlelight in Algeria (1944)
The Conspirators (1944)
Hotel Reserve (1944)
The Mask of Dimitrios (1944)
Ministry of Fear (1944)
Storm Over Lisbon (1944)
Confidential Agent (1945)
The House on 92nd Street (1945)
O.S.S. (1946)
I See a Dark Stranger (1946)
Notorious (1946)
Cloak and Dagger (1946)
13 Rue Madeleine (1947)
A Southern Yankee (1948)
Sleeping Car to Trieste (1948)
Conspirator (1949)
The Third Man (1949)
Odette (1950)
Decision Before Dawn (1951)
My Favourite Spy (1951)
Valley of Eagles (1951)
5 Fingers (1952)
The Atomic City (1952)
The Devil Makes Three (1952)
Diplomatic Courier (1952)
Springfield Rifle (1952)
Walk East on Beacon (1952)
Alarm in Morocco (1953)
The Man Between (1953)
The Man from Cairo (1953)
Rough Shoot (1953)
Canaris (1954)
Captain Wronski (1954)
Night People (1954)
A Bullet for Joey (1955)
Mr. Arkadin (1955)
Rommel's Treasure (1955)
The Scarlet Coat (1955)
Foreign Intrigue (1956)
The House of Intrigue (1956)
The Lebanese Mission (1956)
The Man Who Never Was (1956)
Spy for Germany (1956)
Les Espions (1957)
Stopover Tokyo (1957)
Carve Her Name with Pride (1958)
The Silent Enemy (1958)
The Two-Headed Spy (1958)
The Quiet American (1958)
Sessiz Amerikalı (2002)
The Black Chapel (1959)
North by Northwest (1959)
Our Man in Havana (1959)
Rommel Calls Cairo (1959)
The Scarlet Baroness (1959)
Foxhole in Cairo (1960)
Man on a String (1960)
Mistress of the World (1960)
Who Was That Lady? (1960)
The Secret Ways (1961)
Who Are You, Mr. Sorge? (1961)
The Counterfeit Traitor (1962)
The Devil's Agent (1962)
The Pigeon That Took Rome (1962)
The Road to Hong Kong (1962)
The Manchurian Candidate (1962)
The Manchurian Candidate (2004)
Casablanca, Nest of Spies (1963)
Charade (1963)
The Prize (1963)
The Reluctant Spy (1963)
Hide and Seek (1964)
Hot Enough for June (1964)
Mata Hari, Agent H21 (1964)
That Man from Rio (1964)
Le Tigre aime la chair fraiche (1964)
Our Agent Tiger (1965)
Une ravissante idiote (1964)
36 Hours (1965)
Code Name: Jaguar (1965)
The Dirty Game (1965)
The Liquidator (1965)
Marie-Chantal contre le docteur Kha (1965)
Masquerade (1965)
Mirage (1965)
Operation Crossbow (1965)
Pleins feux sur Stanislas (1965)
The Satan Bug (1965)
The Spy Who Came in from the Cold (1965)
That Man in Istanbul (1965)
Train d'enfer (1965)
Trunk to Cairo (1965)
Agent for H.A.R.M. (1966)
Arabesque (1966)
Blindfold (1966)
The Deadly Affair (1966)
The Defector (1966)
Derek Flint series
Our Man Flint (1966)
In Like Flint (1967)
Dimension 5 (1966)
The Glass Bottom Boat (1966)
Kiss the Girls and Make Them Die (1966)
Kiss Kiss...Bang Bang (1966)
Modesty Blaise (1966)
Our Man in Marrakesh (1966)
The Quiller Memorandum (1966)
Requiem for a Secret Agent (1966)
The Spy with a Cold Nose (1966)
Target for Killing (1966)
To Skin a Spy (1966)
Torn Curtain (1966)
Triple Cross (1966)
Where the Spies Are (1966)
Casino Royale (1967)
Caprice (1967)
Danger Route (1967)
Dead Run (1967)
The Double Man (1967)
Fathom (1967)
The Man Outside (1967)
O.K. Connery (1967)
The Peking Medallion (1967)
The President's Analyst (1967)
The Road to Corinth (1967)
To Commit a Murder (1967)
The Venetian Affair (1967)
Assignment K (1968)
A Dandy in Aspic (1968)
Dead Season (1968)
Goa Dalli CID 999 (1968)
Hammerhead (1968)
House of Cards (1968)
Ice Station Zebra (1968)
Jedara Bale (1968)
The Killer Likes Candy (1968)
The Limbo Line (1968)
A Man Called Dagger (1968)
Subterfuge (1968)
The Assassination Bureau (1969)
The Chairman (1969)
Fräulein Doktor (1969)
Justine (1969)
Operation Jackpot Nalli C.I.D 999 (1969)
Topaz (1969)
John Smith series
The Spy Killer (1969)
Foreign Exchange (1970)
Children of Mata Hari (1970)
Darling Lili (1970)
The Executioner (1970)
Hauser's Memory (1970)
The Kremlin Letter (1970)
The Looking Glass War (1970)
Mrs. Pollifax-Spy (1971)
To Catch a Spy (1971)
Zeppelin (1971)
Embassy (1972)
The Groundstar Conspiracy (1972)
Innocent Bystanders (1972)
Madame Sin (1972)
The Salzburg Connection (1972)
The Tall Blond Man with One Black Shoe (1972)
The Return of the Tall Blond Man with One Black Shoe (1974)
The Day of the Jackal (1973)
Çakal (1997)
The Mackintosh Man (1973)
Night Flight from Moscow (1973)
Scorpio (1973)
The Black Windmill (1974)
Callan (1974)
Caravan to Vaccarès (1974)
The Odessa File (1974)
S*P*Y*S (1974)
The Tamarind Seed (1974)
The Eiger Sanction (1975)
The Killer Elite (1975)
Permission to Kill (1975)
Rosebud (1975)
Russian Roulette (1975)
Three Days of the Condor (1975)
The Eagle Has Landed (1976)
Marathon Man (1976)
The Next Man (1976)
Black Sunday (1977)
Telefon (1977)
The Boys from Brazil (1978)
Brass Target (1978)
Operation Diamond Racket (1978)
Avalanche Express (1979)
Charlie Muffin (1979)
The Human Factor (1979)
The Riddle of the Sands (1979)
Gunmaster G9 series
Surakshaa (1979)
Wardat (1981)
Hopscotch (1980)
The Sea Wolves (1980)
The Amateur (1981)
Condorman (1981)
Eye of the Needle (1981)
Teheran 43 (1981)
Enigma (1982)
Espion, lève-toi (1982)
Firefox (1982)
The Soldier (1982)
Wrong Is Right (1982)
Agent 000 and the Deadly Curves (1983)
The Jigsaw Man (1983)
The Osterman Weekend (1983)
S.A.S. à San Salvador (1983)
TASS Is Authorized to Declare... (1984)
To Catch a King (1984)
Top Secret! (1984)
Code Name: Emerald (1985)
The Falcon and the Snowman (1985)
Gotcha! (1985)
The Holcroft Covenant (1985)
The Man with One Red Shoe (1985)
Spies Like Us (1985)
Target (1985)
The Whistle Blower (1986)
The Fourth Protocol (1987)
Ishtar (1987)
The Package (1989)
Scandal (1989)
Night of the Fox (1990)
The Russia House (1990)
Company Business (1991)
Eye of the Widow (1991)
Blue Ice (1992)
Şifreciler (1992)
Shining Through (1992)
Mike Graham series
Death Train (1993)
Night Watch (1995)
Doomsday Gun (1994)
The Patriots (1994)
Gerçek Yalanlar (1994)
Bad Company (1995)
Face/Off (1996)
The Long Kiss Goodnight (1996)
Spy Hard (1996)
Air Force One (1997)
Conspiracy Theory (1997)
Evde Tek Başına 3 (1997)
The Man Who Knew Too Little (1997)
The Peacemaker (1997)
The Saint (1997)
The Avengers (1998)
Ronin (1998)
Enemy of the State (1998)
Şifre Merkür (1998)
Swasthik (1998)
Wild Wild West (1999)
Spy Game (2001)
The Tailor of Panama (2001)
Undercover Brother (2002)
Undercover Brother 2 (2019)
Bad Company (2002)
Ben Casus (2002)
Confessions of a Dangerous Mind (2002)
The Recruit (2003)
Spy Sorge (2003)
Agent Cody Banks (2003)
Agent Cody Banks 2: Destination London (2004)
A Different Loyalty (2004)
Secret Agents (2004)
Spartan (2004)
Walk on Water (2004)
The Interpreter (2005)
Mr. & Mrs. Smith (2005)
Münih (2005)
Syriana (2005)
Black Book (2006)
Fay Grim (2006)
The Good German (2006)
The Good Shepherd (2006)
The Lives of Others (2006)
İhanet (2007)
Charlie Wilson's War (2007)
Body of Lies (2008)
Traitor (2008)
Get Smart (2008)
Get Smart's Bruce and Lloyd: Out of Control (2008)
Burn After Reading (2008)
Eagle Eye (2008)
Vantage Point (2008)
Duplicity (2009)
Farewell (2009)
Uluslararası (2009)
The Limits of Control (2009)
Totally Spies! The Movie (2009)
Whiteout (2009)
The Spy Next Door (2010)
Shanghai (2010)
Knight and Day (2010)
Ajan Salt (2010)
The American (2010)
Fair Game (2010)
The Debt (2010)
Red (2010)
Red 2 (2013)
Hanna (2011)
Cars 2 (2011)
Page Eight (2011)
Tinker Tailor Soldier Spy (2011)
The Double (2011)
The Cold Light of Day (2012)
Haywire (2012)
Jack Reacher (2012)
Jack Reacher: Asla Geri Dönme (2016)
Düşmanı Korurken (2012)
Ek Tha Tiger (2012)
(2012)
A Most Wanted Man (2014)
Captain America: The Winter Soldier (2014)
The November Man (2014)
Penguins of Madagascar (2014)
Bang Bang! (2014)
Blackhat (2015)
Ajan (2015)
The Man from U.N.C.L.E. (2015)
Bridge of Spies (2015)
Our Kind of Traitor (2016)
24 Hours to Live (2017)
Atomic Blonde (2017)
Tiger Zinda Hai (2017)
Spyder (2017)
The Spy Who Dumped Me (2018)
Red Sparrow (2018)
Goodachari (2018)
Anna (2019)
The Operative (2019)
Spies in Disguise (2019)
War (2019)
Spy Intervention (2020)
Kurye (2020)
Tenet (2020)
Black Widow (2021)
Kod 355 (2022)
(2022)


Televizyon dizileri
Türün en popüler televizyon dizilerinden bazıları şunlardır:


Some of the most popular television series include:

Klasik dönem
Peter Gunn (1958–1961)
Tightrope! (1959–1960)
Danger Man (1960–1968)
The Avengers (1961–1969)
The Saint (1962–1969)
The Man from U.N.C.L.E. (1964–1968)
I Spy (1965–1968)
The Wild Wild West (1965–1969)
Get Smart (1965–1970)
(1966–1973)
Hawk (1966)
The Prisoner (1967–1968)
Stawka większa niż życie (1967–1968)
Callan (1967–1972)
It Takes a Thief (1968–70)
Search (1972–73)
Seventeen Moments of Spring (1973)
Kojak (1973–1978)
The Six Million Dollar Man (1973–1978)
The Bionic Woman (1976–1978)
Bionic Woman (2007)
The Sandbaggers (1978–1980)
Tinker Tailor Soldier Spy (1979)
A Man Called Intrepid (1979)
Danger Mouse (1981)
Smiley's People (1982)
Reilly, Ace of Spies (1983)
Charters and Caldicott (1985)
The Equalizer (1985–1989)
MacGyver (1985–1992)
Hannay (1988–1989)
Modern dönem
Æon Flux (1991–1995)
Ashenden (1991)
The Secret Agent (1992)
Acapulco H.E.A.T. (1993–1999)
La Femme Nikita (1997–2001)
Nikita (2010–2013)
Alias (2001–2006)
Charlie's Angels (2011)
Totally Spies! (2001–2015)
The Amazing Spiez! (2009–2012)
24 (2001–2014)
Kim Possible (2002–2007)
Foyle's War (2002–2015)
Spooks (2002–2011), aka MI-5
L/R: Licensed by Royalty (2003)
Cambridge Spies (2003)
Burn Notice (2007–2013)
The Company (2007)
Chuck (2007–2012)
The Middleman (2008)
M.I. High (2007–2011)
Archer (2009–present)
Covert Affairs (2010–2014)
Human Target (2010–2011)
Night Raid 1931 (2010)
Rubicon (2010)
Strike Back (2010–2020)
Homeland (2011–2020)
Person of Interest (2011–2016)
Missing (2012)
Hunted (2012)
The Americans (2013–2018)
The Blacklist (2013–present)
The Assets (2014)
The Honourable Woman (2014)
Legends (2014–2015)
The Game (2014)
(2014–2017)
Madam Secretary (2014–2019)
K.C. Undercover (2015–2018)
The Bureau (2015–present)
Deutschland 83 (2015)
Blindspot (2015–2020)
London Spy (2015)
Fauda (2015–present)
X Company (2015–2017)
The Secret Agent (2016)
Berlin Station (2016-2019)
Counterpart (2017–2019)
Condor (2018)
Killing Eve (2018)
The Looming Tower (2018)
Tom Clancy's Jack Ryan (2018)
The Family Man (2019)
The Rook (2019)
The Spy (2019)
Treadstone (2019)
Caliphate (2020)
Tehran (2020)
Teşkilat (2021)


Kaynakça