Bahşi Gelenderli

Gelenderli Bahşi Hasan oğlu (20 Temmuz 1903, Hankendi, Şuşa Kazası, Yelizavetpol Guberniyası, Rus İmparatorluğu - 14 Eylül 1985, Nahçıvan, Nahçıvan ÖSSC, Azerbaycan SSC, Sovyetler Birliği) - tiyatro yönetmeni, Ermenistan SSC'nin (1939) ve Azerbaycan SSC'nin (1974) Emekdar Sanatçısı.

Hayatı
Bahşi Hasan oğlu Gelenderli 20 Temmuz 1903'te Hankendi şehrinde doğdu. İlkokulu bitirdikten sonra Bakü'ye taşındı ve burada orta öğrenimini tamamladı. Tiyatroya olan tutkusu, 1926 yılında Bakü Tiyatro Teknik Okulu'na kaydolmasına neden oldu ve 1930 yılında eğitimini başarıyla tamamladı. Çok sevdiği sanat alanında yüksek öğrenim görmeyi arzuladığı için eğitimine Leningrad'daki (şimdiki adıyla Saint Petersburg) Sahne Sanatları Enstitüsü'nde devam etti. 1934'te mezun olduktan sonra Erivan'a taşındı.

Erivan'da Cafer Cabbarlı Azerbaycan Dram Tiyatrosu'na baş yönetmen olarak atandı. Burada 1934'ten 1951'e kadar çalıştı ve 1939'da Ermenistan SSC'nin Emekdar Sanatçısı unvanıyla onurlandırıldı.

1964'ten 1982'ye kadar aralıklı olarak Nahçıvan Devlet Müzikal Dram Tiyatrosu'nda sahne yönetmeni, baş yönetmen ve baş yönetici olarak çalıştı. Samed Vurgun, Celil Memmedguluzade, Mirza Fetali Ahundov, Necef Bey Vezirov, Süleyman Sani Ahundov, Aleksandr Şirvanzade, Aleksandr Şirvanzade, Boris Lavrenyov, Vsevolod İvanov, Carlo Goldoni, Konstantin Simonov, Aleksandr Ostrovski, Üzeyir Hacıbeyov, Memmed Said Ordubadi ve Said Rüstemov'un eserlerini sahneye koydu.

Bahşi Gelenderli 14 Eylül 1985'te 82 yaşında hayata veda etti ve Erivan'da defnedildi.

Faaliyeti
1944 yılında Erivan'da William Shakespeare'in 380. yıldönümüne adanan 6. Uluslararası Bilimsel Konferansta ve Shakespeare gösterileri festivalinde "Othello" oyunu birinciliğe layık görüldü. Jüri üyelerinden Profesör Mikhail Morozov, oyunun Azerice metni üzerine şu sözleri yazdı: "Shakespeare festivalinde 'Othello'nun Azerice performansını gerçekten çok beğendim." Nahçıvan Tiyatrosu'nun eski oyuncularından Yusuf Allahverdiyev, Bahşi Gelenderli'nin bu konudaki konuşmasını hatırlıyor:



1964'ten 1982'ye kadar aralıklı olarak Nahçıvan Devlet Müzikal Dram Tiyatrosu'nda sahne yönetmeni, baş yönetmen ve baş yönetici olarak çalıştı.

1964 yılında Nahçıvan Devlet Müzikal Drama Tiyatrosu'na davet edilen yönetmen, topluluğa hızla adapte olur. "Mösyö Jordan ve Derviş Mestali Şah" (M.F. Ahundzade), "Ateş Gelin" (C. Cabbarlı), "Yaşayan Heykel" ve "Onu Arıyorum" (Süleyman Rüstem), "Ev Sahibesi" (C. Goldoni), "Çeyizsiz Kız" (A. Ostrovsky), "Dördüncü" (K. Simonov), "Mutluluk Şarkısı" (A. Yusuflu), "Hüzünlü Günler" (N. Aliyev) ve diğerleri. Bu performanslar onun yaratıcı hayal gücünü sahne prodüksiyonlarına dönüştürdü. Kemale'nin "Mehseti" şiirini "Mehseti" adıyla oyuna uyarlaması, Mehseti Gencevi'ye adanmış ilk sahne eseri olarak kabul edilir. Ünlü tiyatro eleştirmeni Cafer Caferov, basında şunları yazıyor:



1978 yılında Süleyman Raşid'in (Aliyev) senaryosuna dayanarak "Yaşayan Heykel" adlı oyun hazırlandı. Oyunun yönetmeni Bahşi Gelenderli idi. Prodüksiyonun ressamı M. Kasimov, müziği ise M. Alekperov tarafından bestelendi. Z. Hemzeyeva (Anna Ivanovna), N. Hemzeyev (Mahir), S. Huseynova (Valide) ve S. Mirzayeva'nın (Valya) başlıca rolleri paylaştığı oyunun prömiyeri 15 Mart'ta yapıldı. C. Vazirov ve A. Hakverdiyev tarafından kaleme alınan ve "Şerk Kapısı" gazetesinde yayınlanan bir eleştiride, oyuncuların "Yaşayan Heykel "deki performansları, ilgi çekici ve etkili canlandırmalarıyla dikkat çekti.

Bahşi Gelenderli'nin Celil Memmedguluzade'nin adını taşıyan Nahçıvan Devlet Müzikal Drama Tiyatrosu'ndaki çalışmaları büyük beğeni topladı. 1974 yılında "Emekdar Sanatçısı" unvanı ile onurlandırıldı.

Ödülleri
Onur Rozeti Nişanı (iki kere)
Ermenistan SSC'nin "Emekdar Sanatçısı" (1939)
Azerbaycan SSC'nin "Emekdar Sanatçısı" (1974)

Kaynakça
Kaynak