kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Enderunlu Vâsıf

Enderunlu Vasıf (1771-1824) veya Enderunlu Osman Vasıf Bey, Osmanlı divan şairi. 19. yüzyılda muhammes, gazel ve şarkılarıyla tanınan şairin asıl adı Osman'dır.

Hayatı
İstanbul'da doğmuştur. Belgeler bulunmamakla beraber eğitim yılları ve aldığı görevlere dayanılarak doğum tarihinin takriben 1771 olduğu tahmin edilmektedir. Bostancılıktan sadrazamlığa yükselen Arnavut asıllı Hacı Halil Paşa'nın babasının amcası olduğu bilinmektedir. Ailesi, çocukluğu, gençliği ve eğitimi hakkında tam inanılır belgeler bulunmamaktadır. Fakat lakabının "Enderunlu" olması onun eğitim gördüğü kurumun Enderun olduğuna işaret etmektedir.

Eğitim ve öğrenim gördüğü Enderun Saray Mektebi'nde yetiştiği için Enderunlu veya Enderûnî lakabıyla anıldığı kabul edilmektedir. Hazırlamış olduğu Dîvân-i gülşen-i efkâr-i Vâsıf-i Enderûni adlı divanındaki şiirlerinde Enderun günlük hayatı hakkında gayet gerçekçi anlatımlar bulunmaktadır. İlk gençlik yıllarında büyük babasının kardeşi Hacı Halil Paşa'nın desteği ile Enderun'a girmeye aday Acemi oğlanların yetiştirildiği Galata Sarayı'na yerleştirildiği ve burada eğitim almaya başladığı da bilinmektedir. Fakat ya kendisinin yetenekli olmadığı kabul edilerek ya da hamisi Hacı Halil Paşa'ya düşman olanların iftira veya inandırıcı gayretleri nedeniyle önce Topkapı Sarayı'ndaki Enderun okuluna alınmadığı bildirilmektedir. Fakat daha sonra Silahdar Süleyman Paşa'nın kaftancısı olup bu görevle saray girebilmiştir. Çok geçmeden Topkapı Sarayı Enderun-u Hassa Koğuşuna kabul edilmiştir. ve Hicri 1257'de ve Hicri 1285 (1869)'da İstanbul'da iki edisyonun Osmanlıca baskısı yapılmıştır. Değişik yazma nüshalarda ve baskılarda divanın içeriği genellikle aynı olması gerekirken değişik yazma nüshalar arasında ve yazma nüshalar ile baskı edisyonları birbiriyle tıpatıp uyuşmamaktadır. Bulak, Kahire baskısı edisyon ile Istanbul'da Hicri 1285 (1869)'de basılan edisyon içerikleri birbiriyle aynıdır; fakat İstanbul Hicri 1257 edisyonunun içeriği diğer basımlar içeriğinden farklıdır.

Değerlendirme
Enderunlu Vâsıf'in divanında günlük dile ve gerçek anlatımlara rastlanır. Ahmet Hamdi Tanpınar onun için zevk çözülüşünün vesikası tanımını kullanır.

Kaynakça
Dış kaynaklar
İpekten, Halûk (1989), Enderunlu Vâsıf: hayatı, kişiliği ve şiirlerinden seçmeler, Ankara: Kültür Bakanlığı

Dış bağlantılar
Karahan, Abdülkadir, (2001) "Enderunlu Vâsıf”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. c.11 say. 189-190 Online:
Endless Forms Most Beautiful

Endless Forms Most Beautiful, Finlandiyalı senfonik metal grubu Nightwish'in sekizinci stüdyo albümü. 27 Mart 2015 tarihinde yayımlanmıştır. Bu albüm, grubun son vokalisti Floor Jansen'ın ve daha önce grupta konuk üye olarak çalan Troy Donockley'in sabit üye olarak katıldığı ilk albümdür. Albüm kaydında grubun davulcusu Jukka Nevalainen kronik insomnia hastalığından dolayı yer alamamış, davullar Wintersun'ın davulcusu Kai Hahto tarafından çalınmıştır.

Endless Forms Most Beautiful'un ana teması bilim ve mantıktır. Albüm, Charles Darwin ve Richard Dawkins'in evrim kuramlarına yoğunlaşır ve albümün ikinci bölümünde bu yazarların kitaplarından alıntılara da yer verilir. Dawkins'in Ataların Hikâyesi kitabı "Endless Forms Most Beautiful" parçasına, Yeryüzündeki En Büyük Gösteri kitabı "The Greatest Show on Earth" parçasına ilham vermiştir.

Şarkı listesi
Kadro
Floor Jansen - Vokal
Emppu Vuorinen - Gitar
Marco Hietala - Bass, vokal
Tuomas Holopainen - Klavye
Troy Donockley - gayda, düdük ve bodhran

Misafirler
Kai Hahto - Bateri
Richard Dawkins - konuşma "Shudder Before the Beautiful" ve "The Greatest Show on Earth"
Pip Williams - orkestra düzenlemeleri
James Shearman - Orkestra şefi
Metro Voices - Koro

Dış bağlantılar
Enderun Kitabevi

Enderun Kitabevi, İstanbul Fatih'te bulunan Beyaz Saray No:46'da sahaf İsmail Özdoğan (ö. 2012) tarafından kurulmuş yayınevidir. Özdoğan'ın ölümünden sonra oğulları bir süre kitabevini işlettiler ancak sonrasında kapandı. Kitabevi İstanbul kültür hayatında yazar, sanatçı, akademisyen ve öğrenci gibi çeşitli kimliklere sahip insanların uğrak yeriydi ve bu haliyle "edebi bir mahfil" olarak görülür, cumartesi günleri ikindi sonrasındaki buluşmalarda bu çevrelerden insanlar bir araya gelirlerdi. Yakın dönem İstanbul kültür hayatında Küllük ve Marmara Kıraathanesi'ne benzetilen kitabevinde ağırlıkla edebi bir hava hakimdi ve ana sohbet konusu kitabiyâttı. Ramazan aylarında ise cumartesi günleri dükkân önünde iftar verilirdi ve iftarlara kitabevinin müdavimi olan çevreler katılım gösterirdi.

Abdülbaki Gölpınarlı, Orhan Şaik Gökyay, Osman Turan, İsmail Erünsal, Beşir Ayvazoğlu, Fethi Gemuhluoğlu, Mehmet Emin Ağar, Mahir İz, Turgut Kut, Mehmet Şevket Eygi, Ziyad Ebüzziya ve Mehmet Serhan Tayşi gibi isimlerin buraya sıklıkla uğradıkları bilinmekteyken Abdullah Uçman üniversite yıllarında kütüphanesini buradan genişletmiştir.

Kitabevinin ismi ortaklardan Ertuğrul Düzdağ'ın önerisiyle bulundu. Bir süre yayımcılık işleri de yapıldı ve Osmanlı Araştırmaları dergisinin ilk 34 sayısı (1980-2009) İsmail Özdoğan tarafından çıkarıldı.

Kaynakça
Endonezce

Endonezce ya da Endonezya dili (bahasa Indonesia), Endonezya ve çevresinde yaklaşık 300 milyon kişi tarafından konuşulan Avustronezya dil ailesine bağlı bir dil. Malaycanın standartlaştırılmış bir değişkesi olan Endonezce Endonezya'nın dünyanın en kalabalık dördüncü ülkesi olmasına bağlı olarak dünyanın en çok konuşulan dillerinden biridir. Tarih boyunca Güneydoğu Asya takımadaları (Endonezya, Malezya, Singapur, Filipinler) üzerinde lingua franca olarak kullanılmıştır. 700'den fazla yerel dilin konuşulduğu Endonezya'nın resmî dilidir. 1976-1999 yılları arasında Endonezya hâkimiyetine bağlı olarak Doğu Timor'da resmî dil olarak kullanılmış olup daha sonra İngilizce ile birlikte çalışma dili olarak kabul edilmiştir. Kasım 2023'te UNESCO'nun resmî dillerinden biri olarak kabul edilmiştir. Endonezya'nın 1945'te bağımsızlığını ilan etmesinden sonra standartlaştırılmış bir Malayca şivesi olmasına bağlı olarak Endonezce ve Malayca farklı diller olarak kabul edilmelerine rağmen neredeyse aynıdırlar.

Endonezcenin kelime dağarcığı yer yer Cavaca, Minangkabauca, Bugice, Banjarca gibi yerel diller ve Arapça, İngilizce, Felemenkçe diğer gibi dillerden etkilenmiştir. Bu dillerden alınan birçok kelime Endonezcenin fonetik ve gramer kurallarına uyacak şekilde uyarlanmıştır. Cümle yapısı özne-fiil-nesne şeklinde olup bu farklı dil ailelerine ait olmalarına rağmen çoğu modern Avrupa dilinin yanı sıra İngilizce ile benzerdir. Endonezcenin yazımı için Latin alfabesi kullanılıp bölgesel olarak "Tulisan Jawi" olarak adlandırılan, Arap harflerinden oluşturulan Cavi alfabesi de kullanılmaktadır.

Kaynakça
Endoderm

Endoderm, gastrulasyon sırasında, hücrelerin aktif ve pasif olarak yer değiştirmesi sonucu oluşur. Bu yer değiştirmeler sonucunda hücreler Gastrula boşluğuna göre dışta, ortada ve içte olmak üzere sıralanırlar. Porifera, Ctenophora ve Cnidaria takımlarında orta tabaka bulunmaz ve diğer iki tabaka hayvanın tüm dokularını oluşturur. Buna diploblastik gelişim denir. Echinodermata ve Chordata gibi diğer yüksek hayvanlarda ise ektoderm ve endoderm arasında mezoderm denen üçüncü bir tabaka oluşur ki bu olaya triploblastik gelişim denir. Bu hücre tabakaları görünüm ve genetik aktivite yönünden birbirlerinden farklıdırlar. Bu tabakaların en içtekine endoderm denir. Endoderm yetişkin canlıda sindirim sistemini, sindirim sisteminin iç yüzeylerini, pankreas, karaciğer ve diğer bezlerle solunum sistemini oluşturur.

Bazı hayvan takımlarında (örneğin Mollusca ve Annelida) bazı hücrelerin kaderleri bu gibi erken safhalarda belirlenir ve hatta bazen döllenmeden önce bile sabitlenmiş olabilir.

Ayrıca embriyonik dönemde oluşan notokord bu evrede sinir sistemiyle paralel oluşmaktadır.

Ayrıca bakınız
Embriyonik gelişim
Kaynakça
Endodonti

Endodonti diş minesi, dentin ve diş pulpasının incelenmesi ve tedavisi ile ilgili diş hekimliği uzmanlık alanıdır. Endodontik kök kanal tedavisi en sık uygulanan işlemlerden biridir. Diş pulpası (sinirleri, arteriyolleri, venülleri, lenfatik sistem ve fibröz dokuyu içerir) iltahaplanırsa uygulanacak tedavi seçeneklerinden biri endodontik kök kanal tedavisidir. Periradiküler cerrahi, kök kanal tedavisi, diş beyazlatma ve diş apsesi temizliği, apikoektomi, kanal tedavisi, kök rezeksiyonu, apikoektomi, pulpa kaplaması, pulpotomi, apeksifikasyon ve rejeneratif endodonti işlemlerini yapar.

Ayrıca bakınız
Diş kökü erimeleri
Oral diyagnoz
Ağrılı dentin sendromu
Dentofobi
Diş cerrahisi
Diş çekimi
Prostodonti
Periodontoloji
Ortodonti
Diş anatomisi

Kaynakça
Endoepiteliyal bezler

Endoepiteliyal ya da İntraepiteliyal bezler veya Endoepitel bezler; örtü epitelinin arasında yer alan bezlerdir.

Çok hücreli ya da tek hücreli olabilirler. Çok hücreli bezler; larinksteki yalancı çok katlı prizmatik epitel içinde ve erkek üretrasında bulunur. Tek hücreli bezler; solunum yollarında yalancı çok katlı silli prizmatik epitelini oluşturan hücrelerinin arasında, bağırsak kanalında silindirik hücreler arasında ve karaciğer dışındaki safra kanalında bulunan goblet hücreleridir.

Endoepiteliyal bezler; besin maddelerinin örtü epiteline zarar vermeden kaydırılmasını ve nemliliği sağlayan bezlerdir.

Ayrıca bakınız
Ekzoepiteliyal bezler
Endonezce Vikipedi

Endonezce Vikipedi veya Endonezyaca Vikipedi (Wikipedia bahasa Indonesia) Vikipedi'nin Endonezce sürümüdür. Endonezce Vikipedi 7 Kasım 2007'de başlayıp 31 Mayıs 2005'te 10.000 maddeye ulaştı. tarihi itibarıyla, Endonezce Vikipedi'nin maddesi, kullanıcısı ve hizmetlisi bulunmaktadır.

Dış bağlantılar
Endonezce Vikipedi sitesi
Endokardit

Endokardit (bakteriyel endokardit; infektif endokardit), kalbin iç zarının (endokard) enfeksiyon hastalığıdır. Kalp kapaklarında ve endokard yüzeyinde mikrop kolonileri içeren gevrek ve dağılgan fibrin kümeleri (vejetasyonlar) oluşur. Mikroplar, endokarda genellikle bakteriyemi (bir infeksiyon odağındaki bakterilerin kan dolaşımına girmesidir) ya da sepsis sırasında ulaşırlar. Sosyoekonomik sorunları olan toplumlarda görece sıktır.


Endokarditler etkenleri
Genellikle bakteri kökenli infeksiyon hastalığı olarak ortaya çıkarlar.

Streptokoklar: Subakut olguların etkenidir.
Staphylococcus: Staph. aureus, olguların %20-30%'unda etkilidir. Staph. epidermidis kalp kapak protezleri çevresinde yerleşir.
Öteki olası etkenler: Streptococcus pneumoniae, Gram negatif enterik basiller ve mantarlar endokarditlere neden olabilmektedir.

Risk faktörleri
Romatizmal kalp hastalığındaki deforme kapaklar
Konjenital kalp hastalıkları (interventriküler septal defekt, patent ductus arteriosus, Fallot tetralojisi)
Mitral kapak prolapsusu
Dejeneratif kapak kalsifikasyonlarıAkciğer öde
Biküspid aort kapağı
Damar greftleri
Hemodiyaliz hastaları

Yardımcı faktörler
Nötropeni
İmmun yetmezlikler (HIV; terapötik immunosüpresyon-transplantasyon sonrası, kanser tedavisi)
Damar içi kateter uygulaması
Diabetes mellitus
Alkolizm
İntravenöz madde kullanımı (eroin)

Akut Bakteriyel Endokardit
Önceden normal olan kalp kapaklarına virülansı çok yüksek bir bakterinin oturması sonucudur. Hızlı ve yıkıcı bir klinik gidiş gösterir. Hastaların ½’si birkaç gün/hafta içinde yitirilir. Madde bağımlıları ve damar içi katater uygulananlar büyük risk taşırlar. İnvazif kapak lezyonları nedeniyle kalp kapakları parçalanır (nekrotizan, ülseratif, destrüktif yangı).

Subakut Bakteriyel Endokardit
Bir bakteriyemi sırasında, önceden deforme olan kalp kapaklarına virülansı düşük bir bakterinin oturması sonucudur. Streptococcus viridans, Streptococcus faecalis ve Escherichia coli en sık rastlanan etkenlerdir. Sessizce başlar ve yavaş gelişir. Erken tanı ve tedavi başarılı sonuçlar verir. Hastada önemli bir klinik bulgu saptanmaz. Kan dolaşımına giren bakterilerin başlıca kaynakları bağırsak kökenli infeksiyonlar, ağız boşluğu infeksiyonları ve önemsiz yara infeksiyonlarıdır. Madde bağımlılığı ( eroin, vb injeksiyonlar), diş çekimi ya da cerrahi girişimler önemli risk faktörleridir. Kalp kapaklarında yıkım azdır, bazıları katılaşmış (organize olmuş) fibrin kümeleri oluşur.

Komplikasyonlar
Kardiyovasküler komplikasyonlar
Kapaklarda darlık ve yetmezlik
Myokard abseleri
İrinli (süpüratif) perikardit
Embolizm (beyin abseleri, meninjit, dalak abseleri, akciğer abseleri, pnömoni, renal abseler, infarksiyon)

Renal komplikasyonlar
Embolizm ve infarksiyon
Fokal glomerülonefrit (mikroembolizm)
Diffüz glomerülonefrit (immun kompleks sendromu)

Septik embolizm
Metastatik abseler (beyin abseleri, meninjit, dalak abseleri, akciğer abseleri, pnömoni, böbrek abseleri)

Tedavi


Dış bağlantılar
Kaynakça
Endohedral fulleren

Endohedral fullerenler, aynı zamanda endofullerenler, iç kürelerde kapalı kalmış ek atomlar, iyonlar veya kümülere sahip fullerenlerdir. İlk lantan C60 kompleksi 1985'te sentezlenen La@C60' tır. İsimdeki @ (kuyruklu a işareti) bir kabuk içine hapsolmuş küçük molekülü ifade etmektedir. İki tür endohedral kompleks mevcuttur: endohedral metallofullerenler ve metal olmayan takviyeli fullerenler.

Ayrıca bakınız
Fulleren ligandları
İçerme bileşikleri
Kaynakça
Dış bağlantılar
Movie "Helium atom trapped in fullerene (C60) and dodecahedrane (C20H20)" (Youtube)
Endometriyum

Endometriyum, memeli rahminin -mukoza ile birlikte- iç epitel tabakasıdır. Bir bazal katman ile işlevsel bir katmana sahiptir; fonksiyonel katman kalınlaşır ve insansılar, köpeksi maymunlar, bazı yarasa türleri ve fil sivri fareleri dahil bazı memelilerle insanlarda âdet sırasında dökülür. Diğer çoğu memelilerde endometriyum, östrus döngüsünde emilir. Hamilelik sırasında, endometriyumdaki bezler ve kan damarları boyut ve sayı olarak daha da artar. Vasküler boşluklar kaynaşır ve birbirlerine bağlanır, plasentayı oluşturur ve embriyo ve fetuse oksijen ve besin sağlar.

Kaynakça
Endoktrinasyon

Endoktrinasyon ya da öğretilendirme ( ) katiyen eleştiri ve tartışma kabul etmeyen bir öğreti biçimidir. Bu öğretide insanlar manipüle edilerek, belirli seçimler yapmaya ve belirli ideolojik amaçları takip etmeye zorlanır. Endoktrinasyon, bireylerin mantıklı karar verme yeteneklerini yok edecek tarzda, onlara nasıl davranmaları gerektiğinin işaretini veren bir ideolojik yaklaşımdır.

Endoktrinasyon, devletlerce kendi belirledikleri ideolojileri halka aşılamak ve dayatmak için yapılmaktadır. Endoktrinasyon, okullardaki öğrencilerin aldığı eğitim sürecinde öğrencilere belirli fikirleri aşılama sürecinde kullanılmaktadır.

Kavram her ne kadar başta eğitime atıfta bulunsa da I. Dünya Savaşı'ndan sonra beyin yıkama ve propaganda anlamı kazandı. Bazı kişiler, öğretiyi eğitimden ayrı tutarlar çünkü öğretiye tabi tutulan kişinin öğrendiği öğretiyi sorgulaması veya eleştirel olarak incelemesi beklenmez. Bu nedenle terim; aşağılayıcı bir anlamda veya siyasi görüşler, teoloji, dinsel dogmalar veya din karşıtı inançlar bağlamında kullanılabilir. Endoktrinasyonun uygulandığı yerler arasında genellikle devlet, eğitim kurumları, dinler, sanat, kültür ve medya yer alır. Devletlerce "ideal tip" bir insan topluluğu yaratılmak istenir, bu telkinler hem demokratik hem de otoriter yönetim biçimlerinde mevcuttur.

Ayrıca bakınız
Davranış değiştirme
İşe alım
Kültürleşme
Psikolojik manipülasyon
Zihin kontrolü

Kaynakça
Endonez Kayıt Endüstrisi Birliği

Endonez Kayıt Endüstrisi Birliği (ASIRI) (Endonezce: Asosiasi Industri Rekaman Indonesia) kayıt endüstrisi için tröst sağalayan Endonezya kurumu.

Sertifika seviyeleri
ASIRI, Endonezya'daki altın ve platin albümleri sertifikalandırmaktan sorumludur. Seviyeler şu şekildedir:

Yerli albümler
Altın: 15.000
Platin: 30.000

Uluslararası albümler
Altın: 5.000
Platin: 10.000

ASIRI 2016 yılı itibarıyla, albüm ve single'ların hem fiziksel hem de dijital satışından kazanılan paraya göre Altın ve Platin sertifika vermektedir.

Altın : 500 milyon Rp (37.300$)
Platin : 1 milyar Rupi (74.600$)

Ayrıca bakınız
Müzik endüstrisi
Müzik sertifikaları listesi

Kaynakça
Dış bağlantılar
ASIRI'nin resmi sitesi (İngilizce ve Endonezce)
Endometrit

Endometrit, rahim iç zarının (endometriyum) iltihaplanmasıdır. Semptomlar ateş, alt karın ağrısı ve anormal vajinal kanama veya akıntı olabilir. Doğumdan sonra en sık enfeksiyon nedenidir. Aynı zamanda pelvik inflamatuar hastalığı oluşturan hastalık yelpazesinin bir parçasıdır.

Endometrit, akut ve kronik formlara ayrılır. Kronik endometrit menopozdan sonra daha sık görülür. Ultrason, uterus içinde tutulan doku olmadığını doğrulamak için faydalı olabilir.

Tedavi genellikle antibiyotiklerle yapılır. Doğumdan sonra endometrit tedavisi için öneriler, gentamisin ile klindamisin içerir. Risk altındaki kişilerde gonore ve klamidya için test yapılması ve tedavi edilmesi de önerilir. Tedavi ile sonuçlar genellikle iyidir.

Endometrit oranları, vajinal doğumdan sonra yaklaşık %2, planlanmış sezaryen sonrasında %10 ve koruyucu antibiyotikler kullanılmadığında sezaryen öncesi membran rüptürü ile %30 civarındadır. "Endomyometrit" terimi, endometriyum ve miyometriyum iltihabı mevcut olduğunda kullanılabilir. Durum, inekler gibi diğer hayvanlarda da nispeten yaygındır.

Kaynakça
Endogonaceae

Endogonaceae Endogonales takımına bağlı bir mantar familyasıdır.

Taksonomi
Endogonaceae familyasına bağlı cinsler:
Acaulospora Gerdemann and Trappe, 1974
Endogone Link Ex Fries, 1823
Gigaspora J. W. Gerdemann and J. M. Trappe, 1974
Glaziella Berkeley, 1879
Glomus L. R. and C. Tulasne, 1845
Modicella Harkness, 1936
Sclerocystis Berkeley and Broome, 1873

Kaynakça
Dış bağlantılar
Endojen viral element

Endojen viral element, viral olmayan bir organizmanın germ hattında varlığını sürdüren, bir virüsten gelen DNA sekansıdır. EVE'ler, viral genomun tamamı (provirus) veya bir kısmı olabilir. Bir viral DNA sekansı, hayata tutanabilir bir organizmayı meydana getirecek germ hücresinin genomuna entegre olur. Bu yeni yerleşmiş viral element, konakçı türde bir alel olarak bir nesilden bir sonrakine aktarılabilir ve hatta fiksasyona (popülasyonun genetik dağılımında kalıcı hale gelme) tabi olabilir.

Endojen retrovirüsler ve provirüsler olarak ortaya çıkan diğer EVE'ler potansiyel olarak, endojen durumlarında bulaşıcı virüs üretme yeteneğine sahip olabilir. Retrovirüsler haricindeki diğer virüslerin çoğu için germ hattı entegrasyonu nadir, anormal bir olay gibi görünmektedir ve var olan EVE'ler genellikle yalnızca ana virüs genomunun parçalarıdır. Bu tür parçalar genellikle bulaşıcı virüsler üretme yeteneğine sahip değildir ancak protein veya RNA ve hatta hücre yüzeyi reseptörü üretebilir.

Çeşitlilik ve dağılım
EVE'lere hayvanlarda, bitkilerde ve mantarlarda rastlanmıştır. Omurgalılarda, retrovirüslerden gelen EVE'ler görece daha yaygındır çünkü replikasyon döngülerinin doğal bir parçası olarak konakçı hücrenin nükleer genomuna entegre olduklarından, konakçı germ hattına girmeye yatkındırlar. Buna ek olarak, omurgalı genomlarında parvovirüsler, filovirüsler, bornavirüsler ve sirkovirüslerle bağlantılı EVE'lere rastlanmıştır. Bitki genomlarında, pararetrovirüs elementleri görece daha yaygındır. Ayrıca, Geminiviridae gibi retrotranskripsiyon yapmayan diğer virüs ailelerinden gelen EVE'lere de bitki genomlarında rastlanmıştır. Dahası, Aureococcus anophagefferens virus'e (AaV) benzeyen, Nucleocytoviricota (NCLDV) şubesinin dev virüslerinden gelen EVE'ler (diğer adıyla GEVE'ler) 2019/2020'de tespit edildi.

Kaynakça
Endokannabinoid sistem

Endokannabinoid sistem (ECS) karmaşık bir hücre sinyalizasyon sistemidir. Bu sistem vücudumuzun homeostazının (iç ortamın istikrarı) korunmasında kilit bir rol oynar ve hormon seviyelerinin, vücut ısısının, uykunun, ruh halinin ve diğer birçok şeyin düzenlenmesi gibi çeşitli işlevlerden sorumludur. Sistem, başlıca CB1 ve CB2 reseptörleri, endokannabinoidler ve bunların metabolizmasında görev alan enzimlerden oluşur.

Endokannabinoid sistem, beyinde, organlarda, bağ dokularında, bezlerde ve bağışıklık hücrelerinde olmak üzere vücudun her yerinde bulunan geniş bir kimyasal sinyal ve hücresel reseptör ağından oluşur.
Kaynakça
Endonezler

Endonezler ( ), Endonezya vatandaşları veya kişileridir. Endonezya'da 1.300'den fazla etnik grup bulunmaktadır, bu da onu dil, kültür ve dini inanç çeşitliliğine sahip çok kültürlü bir takımada ülkesi yapmaktadır. 2020 ulusal nüfus sayımına göre Endonezya nüfusu 270,2 milyondur. Nüfusun %56'sı dünyanın en kalabalık adası olan Cava adasında yaşamaktadır. Endonezyalıların yaklaşık %95'i, çoğunlukla Avustronezya ve Melanezya kökenli olan Yerli Endonezlerdir (eskiden "Pribumi" olarak gruplandırılırdı), %40'ı Cava ve %15'i Sunda kökenlidir; diğer %5'i ise Arap Endonezler, Çinli Endonezler, Hint Endonezler ve Hint kökenliler gibi yabancı kökenli Endonezyalılardır.

Kaynakça
Endonezya bayrağı

Endonzeya bayrağı, (Endonezce: Sang Saka Merah Putih) Endonezya Cumhuriyeti'nin resmî simgesidir.

Bayrağın kökeni 13. yüzyılda kurulmuş olan Majapahit İmparatorluğu'nun bayrağından gelmektedir. Bayrak ilk olarak 17 Ağustos 1945 tarihinde Endonezya Bağımsızlık Günü kutlamalarında halka duyurulmuş ve göndere çekilmiştir. O günden beri bayrağın tasarımında herhangi bir değişiklik yapılmamıştır.

Bayrağın yapısı ve şekli oldukça basit olup, üstte kırmızı, altta beyaz olmak üzere iki eşit büyüklükte şeritten oluşmaktadır. Polonya bayrağına oldukça benzer olup, Monako bayrağı ile oranı dışında biçimsel olarak birebir aynıdır. Endonezya gelenklerine göre bayraktaki renklerden kırmızı; cesareti, beyazsa ruhsal ögeleri simgeler. Endonezya toplumu bayraklarını Merah Putih yani Kırmızı-Beyaz olarak adlandırır.

Tarihi bayraklar
Endonezya Birleşik Devletleri (1949-1950) bayrakları
Endonezya'nın illeri bayrakları
Günümüz bayrakları
Ayrıca bakınız
Endonezya arması

Kaynakça
Endonezya'daki Yahudilerin tarihi

Endonezya'daki Yahudilerin tarihi ilk Avrupa kaşiflerinin bölgeye yerleşmesiyle başlar. Yahudiler, Endonezya'da 20 kişilik nüfuslarıyla çok küçük bir cemaat oluşturmaktadır, ve bunların çoğu Sefarad'dır.

Tarihçe
1850'lerde, Yahudi seyyah Jacob Saphir Batavia'yı ziyaret ettikten sonra Hollanda Doğu Hint Adaları'ndaki Yahudi cemaatiyle ilgili yazı yazan ilk kişidir. Batavia'da konuştuğu yerli bir Yahudiden aldığı bilgiye göre şehirde 20 Yahudi aile vardı ve birkaç aile de Surabaya ve Semarang'da yaşamaktaydı. 19. yüzyılda Hollanda Doğu Hint Adalarında yaşamış Yahudilerin çoğu sömürge rejimiyle bağdaşmış ticaretle uğraşan Hollanda Yahudisiydi. Fakat Yahudi cemaatinin bazı üyeleri ise Irak ve Aden'liydi.

İki dünya savaşları arasında Israel Cohen tarafından Hollanda Doğu Hint Adaları'ndaki Yahudi sayısının 2000 dolaylarında olduğunu hesap edilmiştir. Japonya'nın Endonezya'yı işgali sırasında zor dönemler geçiren Yahudiler çalışma kamplarına gönderildi. Savaştan sonra tüm mal varlığını kaybeden Yahudiler ABD, Avustralya veya İsrail'e göç etti.

1960'ların sonlarında Cakarta'da 20, Surabaya'da 25 Yahudi kaldı; bir kısmı da Manado yaşıyordu.

Nüfus
Dünya Yahudi Konseyi'ne göre Endonezya'daki Yahudi sayısı 20'dir.

Asimilasyon ve nüfus değişimi
Endonezya'nın benzer sosyal ve kültürel karakteristikleri ekonomik, politik ve sosyal alanda sıra dışı başarılara imza atan Yahudilerin asimilasyona uğramasını kolaylaştırmıştır.

1944'te %55 olan karışık evlilikler oranı 2004'te %90-%99'a çıktı. Karışık evlilikler yapan çiftler çocuklarını yerel dinlerine göre yetiştirdi. Karışık evlilikler sonucu doğan çocuklar kültürel olarak "Endonezyalı"dır.

Endonezya hükûmeti 17 yaşından gün almış herkesin KTP (Kartu Tanda Penduduk) isimli kimlik kartı bulundurmalarını şart koştu. Din hanesi bulunan bu kimlikte İslam, Protestanlık, Roma Katolikliği, Budizm, Hinduizm ve Konfüçyüsçülük tanınırken Yahudilik ve diğer dinler Endonezya hükûmetince tanınmamaktadır.

Ayrıca bakınız
Yahudi

Dış bağlantılar
Beth Hatefutsoth - The Jewish Community of Indonesia
The Jews of Surabaya

Kaynakça