kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Ayas (film)

Ayas, Pepee'nin yapımcıları tarafından beyaz perde için hazırlanan, 2013 yılı Türk yapımı, ilk Türk çocuk çizgi sinema filmidir.

Düşyeri Çizgi Film Stüdyoları tarafından 3 yıllık bir çalışma sonucu doğan RGG Ayas, Düşyeri ve BKM'nin ortaklığı ile 22 Kasım 2013'te izleyicisiyle buluşuyor.

6 yaşındaki Ayas'ın maceralarının konu edildiği film İstanbul'da geçiyor. Filmin müziklerinde yöresel ezgilere yer verilmesi, Pepee gibi Ayas'ında gelenek ve değerlerine düşkün bir çocuk olduğunu gösteriyor.

Filmin hedef kitlesi 6 - 12 yaş olsa da, yapım şirketinin uzmanlar ışığında yaptığı açıklama; sinemada oturma ve film izleme bilincindeki her yaş grubu çocuğun Ayas'ı gönül rahatlığı ile izleyebileceği yönünde.

Film daha gösterime girmeden isminin İngilizce sanılmasından kaynaklı eleştiriler alsa da, aslında 'Ayas' karanlıkta parlayan ay ışığı anlamına gelen bir Türk ismi. Filmin afişinde de yer alan RGG'nin anlamı ise bir sır ve bu sırrı yalnızca RGG'si olanlar öğrenebiliyor.

Yapım
2013 yılında vizyona girmesi planlanan uzun metrajlı filmin maliyeti 4 milyon Dolar olarak açıklanmıştı. İspanyol yapımı Pocoyo ile benzerliğine ilişlin çıkan telif ihlali iddialarının ardından, yapımcı firma sürpriz bir şekilde vizyona Pepee yerine Ayas isimli yeni bir karakterle çıkma kararı aldı.

Pepee'nin mucidi Düşyeri ile BKM Film'in ortak projesi. 6 yaşındaki ‘Ayas'ın hayatından bir bölümü yansıtan film, 75 kişilik bir ekibin 3 yıllık emeği sonunda ortaya çıktı. Hikâyesinin yanı sıra kahramanları ve müzikleri ile de çocukların ilgisini çekmesi bekleniyor. Filmin bütçesi 5.000.000'dir.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Ayas filmine ait fragman
Ayas Danzırın

Ayas Danzırın (Tıva Türkçesi: Аяс Данзырын, Ayas Danzırın; 1976, Samagaltay - 2005), Tuvalı şarkıcı ve höömeycisi.

Yaşamı
Dаnzırın Аyas Vlаdimirоğlu, 31 Ocak 1976'da Tes-Hem bölgesinin Samgaltay yerleşiminde doğmuştur. Çocukluk yılları Kızıl-Çıraa beldesinin Ak-Erik köyünde eğitim öğretim ile geçmiştir. Okul yıllarında müziğe merak sardı. O çok zaman Tıva milli şarkılarını söyleyip kendini Tıva kültür müziğine yöneltti. "Tеvе-Hаya", "Sаmаgаltаy", "Hаndаgаytı", "Аldı bаştıg Kаrа-Dаg". İlköğreniminden sonra, "Sıgırgа" müzik-sanat grubuna girdi.. 1988 yılında "Högjümçü" adlı fоlklоrik ensemblesi okuluna girip müzik eğitimi aldı.

1988 yılında Tеs-Hеm bölgesi okulları arasında "Höömеy, sıgıt, kаrgırаа - isskustvо nаşih prеdkоv" adlı sıgıt-höömеy başarı ödülünü kazandı. 1992 yılında "Höömеy - kulturnıy fеnоmеn nаrоdоv Tsеntrаlnоy Аzii" adlı müzik sanat sempozyumunda yer aldı. 1993 yılında Kızıl-Çırаа orta öğrenimini bitirdi. 1994-2000 yılları arasında Müzisyenlik. "Tıvа", "Еrtinеlig Tıvа" gibi müzik gruplarının üyesi olarak görev yaptı. 2002 yılında Kızıl sanat okulunda "Nаtsiоnаl оrkеstr"da (milli orkestra) öğrenim gördü. Aynı yıl Tıva Devlet Üniversitesi "Tıvа dıl bоlgаş litеrаturа" (Tıva dil ve edebiyatı) bölümünde öğrenim gördü. 2004 yılında "Tıvа Rеspublikаnıñ аldаrlıg ırааjızı" (Tıva Cumhuriyeti şarkıcısı) unvanı aldı. 2005 yılında bir trafik kazasında öldü.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Ayano

Ayano (yazılışı: 彩乃, 綾乃, 亜弥乃 ya da 綾野) Japonca kadın adı ve bir soyadıdır.

Kişiler
Ad
(d. 1981), Japon şarkıcı-söz yazarı
(d. 1980), Japon senkronize yüzücü
(d. 1996), Japon model ve aktris
(d. 1969), Japon aktris
(d. 1988), Japon seslendirme sanatçısı
(d. 1988), Japon şarkıcı ve dansçı
(d. 1941), Japon voleybol oyuncusu
(d. 1978), Japon şarkıcı-söz yazarı
, Japon manga sanatçısı

Soyadı
(d. 1982), Japon aktör
(d. 1976), Japon aktris

Kurgusal karakterler
Ayano Tateyama, Vocaloid şarkı serileri Kagerou Project'ten bir karakter
Ayano Aishi, video oyunu Yandere Simulatordan bir kadın karakter (takma adı Yandere-chan)
Ayano Kannagi, Kaze no Stigmadan bir kadın karakter
Ayano Sugiura, Yuru Yuriden
Ayanoğlu, Yedisu

Ayanoğlu, Bingöl ilinin Yedisu ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köyün eski adı, 1902 ve 1916 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Amariç olarak geçmektedir. Köy, 20 Mayıs 1990 tarih ve 20523 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3644 sayılı ‘130 İlçe Kurulması Hakkında Kanun’un 20. Maddesi gereğince Kiğı ilçesinden ayrılarak Bingöl'ün yeni kurulan ilçesi Yedisu'ya bağlanmıştır.

Coğrafya
Köy, Bingöl il merkezine 148 km, Yedisu ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Ayandon, Lefkoşa

Ayandon ( ), Kıbrıs Cumhuriyeti'nin başkenti Lefkoşa'nın mahallelerinden biridir. Mahalle, kentin güneydoğusunda yer almaktadır. Mahallenin nüfusu 2011 yılı itibarı ile 5.801'dir.

Tarihçe
Ayandon, surların içindeki Lefkoşa'nın 24 tarihi mahallesinden biridir. 1923'te Larnaka Yolu ile Köstence burcu arasındaki surların dışındaki bir alanı kapsayacak şekilde genişletildi.

Kilise 1736'da kuruldu. Ancak surlarda önceki kiliselerin mimari parçaları da yer alır.

Kaynakça
Ayarlar (Windows)

Ayarlar, Windows 8, Windows 8.1, Windows 10, Windows 11 işletim sistemlerinde bulunan bir sistem yazılımıdır. Uygulama, kullanıcıların sistem davranışını ve görünümünü değiştirmesine olanak sağlamaktadır.



Tarihçesi
Ayarlar, ilk olarak 2012 yılında Windows 8 işletim sistemine eklendi. Uygulama eklenmeden önce Windows 95'ten Windows 7 işletim sistemine kadar Denetim Masası uygulaması kullanılmaktaydı. Ayarlar uygulaması eklendikten sonra Denetim Masası uygulaması kaldırılmadı. Günümüzde her iki uygulama da kullanılmaktadır.

Kaynakça
Ayaskent, Bergama

Ayaskent, İzmir ilinin Bergama ilçesine bağlı bir kasaba mahalledir.

Tarihi
Yerleşim 15. yüzyılda Ayasili adı ile anılmıştır. Osmanlı döneminin sona ermesi ve Cumhuriyetin ilanından sonra Ayasköy olarak adlandırılmıştır. 6 Haziran 1976 tarihi itibarıyla dönemin muhtarı Refik Altuğ tarafından belediye kurularak, Meclis ve Bakanlar kurulu kararı ile Ayazkent adını almıştır. Beldenin adı, 20 Temmuz 1995'te "Ayaskent" olarak değiştirilmiştir.
Beldenin tüzel kişilikleri, 2008 yılında kaldırılarak köye dönüştürülmüştür.

1984 yılında Büyükşehir olan İzmir'de, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köy ve beldelerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Bergama Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur. Bu tarihe kadar mahalleleri olan Atatürk, Cennet ve Fevzipaşa belde nüfusunu oluşturuyordu. 2013 ve sonraki yılların TÜİK ADNKS kayıtlarında artık yalnızca Ayaskent Mahallesi adı geçmektedir.

Ekonomi
Yerleşimde toplam 3000 ton/gün kapasiteli salça ve konserve fabrikaları mevcuttur. Ayrıca sadece ihracata yönelik, kurutmalık domates ile tohumluk mısır üretimi yapılmaktadır. Bölgede 3 tane un fabrikası faal olarak hizmet vermektedir. Bunun yanında süt ve ürünlerini işleyen mandıra bulunmaktadır. Günlük 400 ton kapasiteli kontini zeytinyağ fabrikası faal olarak çalışmaktadır. Çırçır fabrikasının yanında pamuk yağı üretimi yapan fabrika da mevcuttur. Bunların yanında 77 adet küçük sanayi, bölgeye hizmet vermektedir. Bölge vatandaşlarının geçim kaynağı, tarım olup, bölge tarıma dayalı sanayi alanında da gelişme içindedir.

Coğrafya
Mahalle, İzmir il merkezine 127 km, Bergama ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.

Mahalle, Bergama'nın kuzeydoğusunda olup, numaralı Bergama-Gökçebeyli il yolu kenarındadır.

Nüfus
Belediye Başkanları
06.06.1976 - 12.09.1980 Refik ALTUĞ (Kurucu Belediye Başkanı)
19.09.1980 - 27.04.1981 Abdullah ARSLAN(askeri dönem)
27.04.1981 - 25.03.1984 Muammer BAYRAKTARLAR(askeri dönem)
25.03.1984 - 29.03.1989 Vahittin GİRGİN
29.03.1989 - 27.03.1994 Fevzi KÖKEN
27.03.1994 - 18.04.1999 Refik ALTUĞ
18.04.1999 - 29.03.2009 İbrahim ÖZDEMİR
29.03.2009 - 30.03.2014 Hasan Gürsel ALTUĞ

Kaynakça
Dış bağlantılar
Ayasofya (Selanik)

Ayasofya veya Kutsal Bilgelik Kilisesi (Yunanca: Ἁγία Σοφία), Selanik'te bulunan dinî yapılardan biridir. Kilise olarak kurulup sonradan camiye dönüştürülen bu yapı, şehrin en eski yapılarından biridir ve UNESCO listesindedir. Üçüncü asırdan beri bu yerde bir kilise bulunmaktadır fakat şimdiki yapı 7. asırda inşa edilmiştir. İstanbul'daki Ayasofya örnek alınmıştır. Kilisenin içine ikonlar çizilmiştir. Binanın planı Yunan haçı şeklindedir ve orta Bizans devri mimarisinin en iyi örneklerinden biridir.

Selanik şehrini Sultan II. Murat 1430 senesinde Osmanlı Devleti topraklarına katınca kilise camiye çevrilmiştir ve bir minare eklenmiştir. Şehir 1912'de Yunanların eline geçince o dönemki adıyla Ayasofya Camii (veya Büyük Ayasofya Camii) tekrar kiliseye çevrilmiştir. Caminin minaresi yıkılmıştır.

1988 yılında Selanik'in on beş anıtı UNESCO tarafından Dünya Mirası olarak listelenmiştir.

Galeri
Kaynakça
Ayasofya Katedrali (Kiev)

Ayasofya Katedrali Kiev'de şehrin sembollerinden biri olan, temeli 11. yüzyıl başında atılmış tarihi yapı.

1990 yılında Dünya Mirası listesine giren yapı, 2007'de yapılan oylama sonucuna göre Ukrayna'nın yedi harikasından biridir. İnşası kimi kaynaklara göre 1037'de, kimi kaynaklara göre 1011 yılında başlamıştır. UNESCO ve Ukrayna hükûmeti temelinin 1011'de Kiev Büyük Knezi I. Vladimir devrinde atıldığını kabul ederek 2011 yılında katedralin 1000. yaşını kutlamıştır. Katedralin etrafı 17.-18. yüzyıllarda Ukrayna Barok tarzında inşa edilmiş yapılarla çevrilidir.

Katedralin içinde muhafaza edilen, 11. yüzyıldan kalma mozaik ve freskler dünyanın söz konusu devirden kalma en büyük fresk ve mozaik koleksiyonunu teşkil eder. Katedralin duvarlarında bulunan mozaik ve freskler, İncil'den sahneleri olduğu gibi dönemin siyasi olaylarını ve tarihi kişiliklerini gösterdikleri için büyük önem taşırlar.

Taç giyme törenleri, yabancı elçileri karşılama gibi önemli olaylara ev sahipliği yapan katedral, Orta Çağ'da Kiev knezlerinin mezar yeri olarak da kullanılmıştır. Yapı, genellikle Ortodoks Hristiyanların ibadet mekanı olarak kullanılmış olsa da Rum Katolik Kilisesi'nin kuruluşundan (1596) sonra 1632'de Rum Katolik Kilisesi haline geldi. 17. yüzyılda Kiev Metropoliti Peter Mogila yapının dışını Ukrayna Barok tarzında yeniden inşa ettirdi; içindeki Bizans yapısı ise olduğu gibi korundu. Yapının etrafında çan kulesi, yemekhane, fırın gibi birçok manastır yapısı eklendi.

1917 Rus Devrimi'nden sonra katedralin yıkılması gündeme geldiyse de bazı tarihçi ve bilim adamlarının çabaları ve uluslararası tepkiler sonucu bu önlendi; Yapı, 1980'lerden sonra yeniden kilise olması imkânı doğdu ancak katedralin kimin tarafından kullanılacağı Ortodoks ve Rum Katolik Kiliseleri arasında çok ciddi bir mesele haline geldiğinden günümüzde Ukrayna Hristiyanlığı Kilisesi olarak turistlerin ziyaretine açık bir mekandır.

Galeri
Kaynakça
Ayase

Ayase ( Ayase-shi), Japonya'nın Kanagawa prefektörlüğünde bulunan bir şehirdir. Şehir prefektörlüğün ortasında Sagami Nehri'nin doğu kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 22.28 km² olan şehrin nüfusu 1 Haziran 2012 tarihi itibarı ile 83.453'tür.

Ayase et endüstrisi ile bilinmektedir. Şehirde ABD Deniz Kuvvetleri'ne ait Atsugi Deniz Hava Üssü bulunmaktadır.

Kardeş şehirler
Kashiwa, Japonya (1967'den beri)

Dış bağlantılar
Ayasofya (Sofya)

Ayasofya veya Azize Sofya Kilisesi ( Sveta Sofiya), Bulgaristan başkenti Sofya'da bulunan tarihî dinî yapılardan biridir. Sofya'nın ismi şehirde bulunan bu kiliseden gelir. Kilise olarak kurulup sonradan camiye dönüştürülen bu yapı, şehrin en eski yapılarından biridir. Dördüncü asırdan beri bu yerde bir kilise bulunmaktadır fakat şimdiki yapı 6. asırda inşa edilmiştir. Ayasofya kutsal bilgelik anlamını taşır. Kilisenin içine 12. yüzyılda ikonlar çizilmiştir. Binanın planı haç şeklindedir ve Roma İmparatorluğu'nun devri mimarisinin en iyi örneklerinden biridir.

Sofya şehri Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katılınca kilise 16. yüzyılda camiye çevrilmiştir ve minareler eklenmiştir. Fakat minareleri 19. yüzyılda bir depremde yıkılmıştır ve cami terk edilmiştir. Şehir Bulgarların eline geçince o dönemki adıyla Ayasofya Camii (veya Büyük Ayasofya Camii) tekrar kiliseye çevrilmiştir.

Fotoğraflar
Kaynakça
Ayas Paşa Türbesi

Ayas Paşa Türbesi, Ayas Mehmet Paşa Türbesi, İstanbul, Eyüpsultan ilçesinde, Eyüp Sultan Camii'nin hemen arkasında yer alır. Bostan İskelesi'ne açılan bulunan türbe, çevresindeki mezarlık alanıyla birlikte Osmanlı dönemine ait önemli bir yapıdır. Ayas Mehmet Paşa'nın mezarının bulunduğu bu türbe, zamanla çevresindeki başka mezarlarla birlikte tarihi bir alan haline gelmiştir. Hem mimarisi hem de konumu, Eyüpsultan bölgesinin tarihi dokusuyla uyumlu bir şekilde dikkat çeker.

Tarihçe
Ayas Paşa Türbesi, Osmanlı İmparatorluğu'nun sadrazamı Ayas Mehmet Paşa için inşa edilmiştir. Ayas Mehmet Paşa, Osmanlı Devleti'nde önemli bir devlet görevlisiydi ve dönemin yönetiminde etkili bir konumdaydı. Türbenin yapımında Mimar Sinan'ın adı öne çıkmaktadır. Türbenin Mimar Sinan tarafından inşa edildiğine dair bazı kaynaklar bulunsa da, bu durum kesin olarak doğrulanmamıştır. Bununla birlikte, Mimar Sinan'ın mimari tarzı ve dönemin mimarlık anlayışı göz önüne alındığında, türbenin ona ait olma olasılığı bulunmaktadır. Ancak, bazı araştırmacılar, türbenin inşasında farklı mimarların da etkili olmuş olabileceğini savunmaktadır.

Mimarisi
Ayas Paşa Türbesi, mimari açıdan dikkat çekici özelliklere sahip olmamakla birlikte, Mimar Sinan tarafından yapıldığı düşünüldüğü için İstanbul'daki tarihi yapılar arasında yerini alır. Türbe, dört mermer sütun üzerine oturtulmuş tek kubbeli bir yapıdır. Yapımında kullanılan kesme taşlar ve dört sivri kemerli açıklık, dönemin mimarlık anlayışına uygun bir tasarım sunar. Türbenin içinde, kubbenin altında yüksek bir mermer sanduka bulunmaktadır. Sandukanın yerleştirildiği mermer, türbenin iç mekanındaki düzeni tamamlayan bir unsurdur. Türbenin her iki başında yazıt taşları yer alır. Baş şahidesi mihrap biçiminde işlenmiştir. Ayak taşı düz olup, kabrin sahibine ait olduğunu belirten Arapça bir ibare yer almaktadır. Bu ibarede, türbenin sahibinin adı ve ölüm tarihi belirtilmiştir. Ayrıca, türbenin mimarisi ve iç mekan düzeni, Osmanlı türbe yapılarıyla benzerlikler taşır.
Ayas Monguş

Ayas Monguş, doğum adıyla Ayas Semis-ool oğlu MONGUŞ; d. 2 Nisan 1973; Tıva Cumhuriyeti), Tıva asıllı pehlivan.
Sumo güreşinde Rusya'nın ünlü spor ustası, Sumo güreşte dünyaca iki kere şampiyon, dünya kupasının sahibi, Avrupa'da yedi kere şampiyon, Rusya'nın dokuz defa şampiyonu, sambo güreşte Asya'nın şampiyonu, Tıva güreşte Naadım bayramının on yedi kez şampiyonu, «Tıva Cumhuriyeti'nin devletinin Küçüten mögezi, «Tıva Cumhuriyeti'nin Beden eğitimi Күnin ve sporunun ünlü emekçisi» değerli unvanların ve Cumhuriyet ödülünün sahibi. «Avrupa'nın İyi Derece Sumocusu» adıyla Ayas Monguş sumo güreşte Rusya'nın en ünlü lideri, dünyada ise bilinen güreşçiler arasında yer alır.
Tuva Cumhuriyeti Fiziksel Kültür, Spor ve Turizm Devlet Komitesi Khüreş adlı Güreş Çocuk ve Gençlik Spor Okulu'nda antrenörlük yaptı.

Yaşamı
Ayas Monguş, 1973 yılının Nisan 2'de Tıva ÖSSC'nin Çöön-Hemçik kojununun Bayan Tala sumuzunda doğmuştur. Kızıl kojuununun Şambalıg sumuzunun ilköğretim ve lisesini bitirmiştir. Tıva ulusunun "Naadım" bayramının 17 defa galibi (1991, 1992, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008 yıllar).

Ayas Monguş 7 yaşında güreşe başlamıştır. Tıva güreşinde çok başarılar kazanmış ve yakıştırmalı unvanlar almıştır.
Arslan savaşçı adlandırması — 18 yaşında.
Fil savaşçı unvanı— 21 yaşında.
Küçügen unvanı— 23 yaşında.
Serbest güreşte, samboda, judoda ve Tıva güreşte büyük başarılar kazanmıştır.

Sumo güreşe 1998 yılında ilgilenmeye başlamıştır. 2000 yılında Japonya'nın Aomori şehrinde suma güreşte Dünya kupası almıştır. 2000-2001 yıllarda Brezilya'da (San-Laulu şehri), daha sonra Japonyada (Aomori) dünya şampiyonlarının altın madalyalarının sahibi. 2000 yılında 115 kg'da Dünya kupası iyi derecede şampiyonu, 2001 yılında - Moskova'nın dünya açık müsabakasının iyi derecede şampiyonu.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Ayas Monguş biyografisi
Ayasofya'daki runik yazıtlar

Ayasofya'nın mermer korkuluklarında en az iki tane runik yazı bulunmaktadır. Bu yazılar Viking Çağı'nda Konstantinopolis'te bulunan Vareg Muhafızları'nın üyeleri tarafından kazınmış olabilir.

Halfdan yazıtı
Ayasofya'nın güney galerisi üst katındaki bir parapet üzerinde 1964 yılında keşfedilen ilk runik yazı, günümüzde ne yazık ki aşınmış durumdadır. Yazıdan günümüze yalnızca İskandinav adı Halfdan anlamına gelen "-ftan" okunabilmektedir. Yazıtın geriye kalan kısmının okunamadığı düşünülse de, yazının "NN bu runları kazıdı" şeklindeki ortak formülü takip etmesi mümkündür.

İkinci yazıt
Ayasofya'nın aynı galerisinin kuzey kısmında bulunan bir niş içinde 1975 yılında Uppsala'dan Folke Högberg tarafından ikinci bir runik yazı keşfedildi. Keşif 1984 yılında Stockholm'deki Run Bölümü'ne bildirildiyse de yayımlanmadı. Arkeolog Mats G. Larsson 1988 yılında rünleri yeniden keşfetti ve buluntuyu "Nyfunna runor i Hagia Sofia", Fornvännen 84 (1989), 12-14'te yayımladı. Larsson, yazıyı "ari:k" olarak okudu ve bunu "Ári yaptı" veya "Ári runları yaptı" şeklinde yorumladı. Okunmasındaki belirsizlik nedeniyle, yazıt 1989 yılı Nytt om runer 4 sayısında kayıt altına alınmadı.

1975 yılında Högberg, Larsson'un okumasından farklı bir okuma yapmıştı ve bu okuma, 1997 yılında Bergen Üniversitesi'nde arkeoloji profesörü olan Svein Indrelid tarafından desteklendi. Högberg ve Indrelid'in okuması ismin "Árni" olduğu yönündedir ve Larsson'ın aksine yazıtın basit bir grafiti olduğunu düşünmektedirler. Larsson, Högberg'in yorumundan 1989 yılında haberdar olmuştur ancak kendi yorumunu savunmaya devam etmiştir.

Daha fazla yazıt
Professor Indrelid, 1997 yılında parmaklık üzerindeki beş olası runik yazıtın kopyasını çıkardı ve bunları Norveç Rün Arşivi'ne teslim etti. Ayasofya'nın duvarlarında ve diğer bölümlerinde bulunmayı bekleyen başka runik yazıtlar da olabilir.

Kaynakça
Kaynaklar
James E. Knirk, Runer i Hagia Sofia i Istanbul, Nytt om runer 14 (1999), 26-27
Relics Of The Varangians - Grafitti in Hagia Sophia (Resimli)
Ayasofya (Drama)

Ayasofya veya Kutsal Bilgelik Kilisesi (Yunanca: Ναός Αγίας Σοφίας), Yunanistan'ın Drama kentinde bulunan 10. yüzyıla tarihlenen bir Bizans kilisesidir.

Tarih
Ayasofya Kilisesi, Drama kentinde günümüze ulaşabilen en eski yapıdır. M.S. 10. yüzyılda inşasında kilise ile aynı tipte taşlar kullanılan kent surlarıyla birlikte yapılmıştır. Meryem Ana'ya adanmış olduğu ve daha eski bir Erken Hristiyanlık dönemi bazilikasının üzerine inşa edildiği düşünülmektedir. Eski kilisede saklanan kalıntılar, avluda yapılan yenileme çalışmaları sırasında ortaya çıkarılmıştır.

Kilisenin inşa edildiği kesin tarih bilinmemekle birlikte yapının inşası, Bizans İmparatorluğu'nda büyük bir refah dönemi yaratan Makedon hanedanının tahta çıktığı döneme denk gelmektedir.

Drama Metropoliti Agathangelos'a göre kilise, Drama'nın Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethedildiği 1430 yılında camiye çevrilmiştir ancak Sultan I. Murad döneminde (1359-1389) camiye çevrildiği de iddia edilmektedir.

Drama'nın Balkan Savaşları sırasında Yunanistan'a ilhak edilmesinden kısa bir süre sonra yeniden bir Hristiyan kilisesine dönüştürülmüştür. 1922 yılında, Anadolu ve Doğu Trakya'dan Drama'ya yerleştirilen Yunan göçmenleri tarafından kilise, Tanrı'nın kutsal bilgeliğine adanmıştır.
Mimari
Mimari açıdan kilise, Selanik'teki Ayasofya ve İznik'teki Meryem'in Ölümü Kilisesi gibi Bizans kilise mimarisinin simgesel anıtlarıyla benzerlikler taşımaktadır ve imparatorluğun en önemli iki merkezi olan Konstantinopolis ve Selanik'in etkilerini gösterir.

Ayasofya Kilisesi'nin başlangıçta kentin en yüksek noktasına inşa edilmiş olduğu varsayılmaktadır. Sonraki dolguların toprağın yükselmesine neden olarak kilisenin zemin kotunun altında kalmasına ve yapısal dayanıklılığının artmasını sağlamış olduğu düşünülmektedir. Bu durumun kilisenin Drama'nın geri kalanını yok eden 1829 depremine dayanmasının nedeni olduğu iddia edilebilir. Günümüze ulaşan kilise, Bizans dönemine kadar uzanan çeşitli değişiklilerin bir ürünüdür. Revaklı, kubbe ile örtülü geçiş dönemi tarzında bir yapıdır.

Kilise, iç uzunluğu 13,40 m ve genişliği 10,46 m olan dikdörtgen planlı bir yapıdır. Osmanlı döneminde sıva ile kapatılan Meryem'in Ölümü'nü tasvir eden özgün duvar resmi günümüzde görülebilmektedir. Nartekste ise 1917 yılına tarihlenen ve İsa'nın İkinci Gelişi'nden çeşitli sahneleri tasvir eden bir duvar resmi bulunmaktadır.

Restorasyon
Yunan Kültür Bakanlığı, geçmişte cami olarak da kullanılan kilisenin batı kısmının ve çevrilen minarenin kaldırılması, Bizans kilisesinin batı kısmının tamamen kazılması ve ortaya çıkarılması ile fresklerin ve asıl zeminin vurgulanması gibi çalışmalar içeren restorasyon projesini duyurmuştur. Bu çalışmalar ile kilisenin daha yeni ek yapılarından arındırılarak özgün görünümüne kavuşması amaçlanmaktadır.

Galeri
Ayrıca bakınız
Yunanistan Kilisesi

Kaynakça
Dış bağlantılar
Ayasofya (Mistra)

Ayasofya ( ), Yunanistan'ın Mistra kentinde bulunan bir Bizans kilisesidir. Kilise, 14. yüzyılda inşa edilmiştir. Saray kompleksi içinde inşa edilen yapı, Osmanlı'nın Mistra'yı fethine ve camiye dönüştürülmesine kadar kraliyet saray kilisesi olarak işlev görmüştür. Mistra Ayasofyası, Yunanistan'ın 19. yüzyılın başlarında bağımsızlığını kazanmasıyla tekrar kiliseye dönüştürüldü ve Mistra Arkeolojik Alanı'nın 1989 yılında UNESCO Dünya Mirası listesine kaydedildi.

Tarihçe
Ayasofya, on dördüncü yüzyılda Mistra'nın ilk despotu Manuel Kantakuzenos tarafından yaptırılmıştır. Monogramları kilisenin mermer plakalarında korunmaktadır. Osmanlı döneminde, Osmanlıların eline geçen eski Bizans İmparatorluğu'ndaki diğer birçok kilise gibi Ayasofya da camiye çevrildi.

1830'da Yunanistan'ın bağımsızlığını kazanmasıyla tekrar kiliseye çevrildi. 1989'da Ayasofya, Mistras'ın diğer kalıntıları, kalesi, sarayı, kiliseleri ve manastırlarıyla birlikte UNESCO Dünya Mirası listesine kaydedildi.

Mimarisi
Ayasofya, büyük ölçüde, güney Yunanistan'da yaygın olan tuğla ile çevrili duvar örgüsü sistemiyle inşa edilmiştir. Anıt, doğuda üç adet üç taraflı dış apsis, batıda bir narteks ve kuzey ve batıda iki kemerli, bunlardan yalnızca birincisi ve ikincisinin kuzey kısmı korunmuş olan kubbeli iki stildeki haç biçimli kilisenin mimari tipine aittir. Bununla çağdaş olan, kuzey revakının doğusunda yeraltı kripti, batıda üç katlı çan kulesi ve kilisenin kuzeybatısında eski iki katlı sunak bulunan mezar şapeli iken, güney tarafındaki üç şapel daha sonra eklenmiştir. Ayasofya, çoğunlukla tuğla ile çevrili ritme göre inşa edilmiştir ve haç antenlerinin davullarında zengin seramik dekorasyona sahiptir.

Kilisenin iç kısmının ayrıntılı dekorasyonu mermer kakmalarla tamamlanmıştır; batıdaki iki sütun ve ikonostasisin on ikinci yüzyıla tarihlenen eski arşitravı, bunların yalnızca bir kısmı günümüze kadar ulaşmıştır.

Kilise sanatı
1348-1354 dönemine ait parçalı freskler binanın içinde korunmuştur. Katolikonun orijinal duvar resimlerinden, kilisenin nişindeki tahtta oturan Pantokrator'un duvar resmi, boyalı süslemelerin neredeyse tamamen korunduğu doğu şapellerinin aksine, en iyi korunanıdır. On dördüncü yüzyılın sonuna tarihlenen kuzeydoğu şapelindeki duvar resimleri hariç, tasvirlerin geri kalanı aynı yüzyılın ikinci yarısına yerleştirilmiştir.

Galeri
Kaynakça