Celile Denizi'ndeki Fırtına

Celile Denizi'ndeki Fırtınada İsa, Hollanda Altın Çağ ressamı Rembrandt van Rijn'in 1633 tarihli tuval üzerine yağlıboya tablosudur. Bir tarih tablosu olarak sınıflandırılır ve Rembrandt'ın en büyük ve en eski eserleri arasında yer alır. Sanat tarihçisi Bernard Berenson tarafından Isabella Stewart Gardner için 1898'de (daha önce belirtildiği gibi 1869 değil, tarihi kayıtlara dayalı bir hata düzeltilerek) satın alınan tablo, 1990'daki çalınmasına kadar Boston'daki Isabella Stewart Gardner Müzesi'nde sergilendi; nerede olduğu hala bilinmiyor. Tablo, Markos İncili'nin dördüncü bölümünde anlatılan İsa'nın Celile Denizi'ndeki fırtınayı dindirdiği İncil mucizesini canlı bir şekilde tasvir eder ve Luka 8:22-25 ve Matta 14:22-33'teki anlatımlarla ek benzerlikler taşır. Özellikle, bu, Rembrandt'ın bilinen tek deniz manzarası tablosudur ve bu tablo, portreler, İncil sahneleri ve tarihsel anlatılarla dolu eserleri arasında öne çıkmaktadır.

Tarihçe
Tarih resmi olarak sınıflandırılan Celile Denizi'ndeki Fırtınada İsa yaklaşık 160 x 128 cm boyutlarındadır ve Rembrandt'ın 27 yaşında (doğum yılı 1606'ya göre ayarlandığında 29 değil) tamamladığı en erken büyük ölçekli eseridir. Leiden'den Amsterdam'a geçişi sırasında resmedilen eser, dramatik hikaye anlatımındaki gelişen ustalığını yansıtır. Bir sipariş olup olmadığını doğrulayan hiçbir kayıt olmadığından, orijinal amacı spekülatif kalır. İsa'nın deniz mucizelerinin bu ikili keşfi, Rembrandt'ın İncil'deki deniz manzaralarına olan erken hayranlığını vurgular. Tablonun Rembrandt'ın tek deniz manzarası olması, onu gelişen Hollanda sanat ortamıyla uyumlu hale getirirken, dini bir anlatıya odaklanması, o dönemde ilgi çeken seküler deniz manzaralarından ayırır. 1633'te yapılmış olması, eseri, Rembrandt'ın kariyerinde önemli bir dönüm noktasına yerleştirir; zira eser, tarih resminin ustalarından Pieter Lastman'ın çıraklığını takiben Amsterdam'da ün kazanmıştır. Lastman'ın etkisi, eserin teatralliğinde açıkça görülmektedir.

Esinlenme
Konunun yakın işlenişi ve genel kompozisyon, Flaman sanatçı Maarten de Vos'un bir çiziminden yola çıkarak Adriaen Collaert tarafından yapılan gravüre dayanmaktadır. Celile Denizi'ndeki fırtınayı tasvir eden bu baskı, Jan ve Raphael Sadeler tarafından 1583'te Anvers'te yayınlanan on iki parçalı Vita, Passio et Resvrrectio Iesv Christ adlı eserin 8. plakasıydı.

Rembrandt'ın tablosu, gravür baskısındaki gibi portre formatını tekrar ediyor ve teknenin pruvasını dalgalardan yükselmiş bir pozisyonda tasvir ediyor. Baskıda olduğu gibi, eserin alanının büyük bir kısmı yani ana motif, teknede fırtınaya karşı mücadele eden havariler tarafından oluşturuluyor.

Hırsızlık
18 Mart 1990'da, polis memuru kılığına giren iki hırsız, Isabella Stewart Gardner Müzesi'ne sızarak gardiyanları etkisiz hale getirdi ve Celile Denizi'ndeki Fırtınada İsa tablosunu, toplam değeri 500 milyon doları aşan 12 başka sanat eseriyle birlikte çalarak ABD tarihinin en büyük sanat soygununu gerçekleştirdi. 18 Mart 2013'te FBI, failleri tespit ettiğini duyurdu; ancak isimleri açıklanmadı ve herhangi bir tutuklama yapılmadı. Teoriler, organize suçun, muhtemelen Boston mafyasının olaya karıştığını öne sürmektedir.

Müze, çalınan eserlerin kurtarılmasına yardımcı olacak bilgi için 10 milyon dolarlık bir ödül teklif ediyor ve Hollanda Odası'nda, kaybın dokunaklı bir hatırlatıcısı olarak boş çerçeveler asılı duruyor. 15 Ekim 2025 itibarıyla dava hala çözülememiş durumda ve tablonun akıbeti hakkında spekülasyonlar devam ediyor: özel bir koleksiyonda mı, suç örgütüne mi ait yoksa telafisi imkânsız bir şekilde mi kaybolmuş?

Yeni Ahit'teki anlatı
Rembrandt, Matta 14:22–33'ten esinlenerek "Dalgalar Üzerinde Yürüyen İsa"'nın taslağını çizer; burada İsa su üzerinde yürür ve sendeleyen Petrus'u kurtarır; bu olay tematik olarak fırtına sahnesiyle bağlantılıdır. Ancak, "Celile Denizi'ndeki Fırtınada İsa" tablosu ise Markos 4:35-41 ve Luka 8:22-25'teki olay örgüsünü anlatmaktadır.

Matta 14:22-33

Bundan hemen sonra İsa öğrencilerine, tekneye binip kendisinden önce karşı yakaya geçmelerini buyurdu. Bu arada halkı evlerine gönderecekti. Halkı gönderdikten sonra dua etmek için tek başına dağa çıktı. Akşam olurken orada yalnızdı. O sırada tekne kıyıdan bir hayli uzakta dalgalarla boğuşuyordu. Çünkü rüzgar karşı yönden esiyordu.

Sabaha karşı İsa, gölün üstünde yürüyerek onlara yaklaştı. Öğrenciler, O'nun gölün üstünde yürüdüğünü görünce dehşete kapıldılar. “Bu bir hayalet!” diyerek korkuyla bağrıştılar.

Ama İsa hemen onlara seslenerek, “Cesur olun, benim, korkmayın!” dedi

Petrus buna karşılık, “Ya Rab” dedi, “Eğer sen isen, buyruk ver suyun üstünden yürüyerek sana geleyim.”

İsa, “Gel!” dedi.

Petrus da tekneden indi, suyun üstünden yürüyerek İsa'ya yaklaştı. Ama rüzgarın ne kadar güçlü estiğini görünce korktu, batmaya başladı. “Ya Rab, beni kurtar!” diye bağırdı.

İsa hemen elini uzatıp onu tuttu. Ona, “Ey kıt imanlı, neden kuşku duydun?” dedi.

Onlar tekneye bindikten sonra rüzgar dindi.

Teknedekiler, “Sen gerçekten Tanrı'nın Oğlu'sun” diyerek O'na tapındılar.

Markos 4:35-41

O gün akşam olunca öğrencilerine, “Karşı yakaya geçelim” dedi.

Öğrenciler kalabalığı geride bırakarak İsa'yı, içinde bulunduğu tekneyle götürdüler. Yanında başka tekneler de vardı. Bu sırada büyük bir fırtına koptu. Dalgalar tekneye öyle bindirdi ki, tekne neredeyse suyla dolmuştu. İsa, teknenin kıç tarafında bir yastığa yaslanmış uyuyordu. Öğrenciler O'nu uyandırıp, “Öğretmenimiz, öleceğiz! Hiç aldırmıyor musun?” dediler.

İsa kalkıp rüzgarı azarladı, göle, “Sus, sakin ol!” dedi. Rüzgar dindi, ortalık sütliman oldu.

İsa öğrencilerine, “Neden korkuyorsunuz? Hâlâ imanınız yok mu?” dedi.

Onlar ise büyük korku içinde birbirlerine, “Bu adam kim ki, rüzgar da göl de O'nun sözünü dinliyor?” dediler.

Luka 8:22-25

Bir gün İsa öğrencileriyle birlikte bir tekneye binerek onlara, “Gölün karşı yakasına geçelim” dedi. Böylece kıyıdan açıldılar. Teknede giderlerken İsa uykuya daldı. O sırada gölde fırtına koptu. Tekne su almaya başlayınca tehlikeli bir duruma düştüler. Gidip İsa'yı uyandırarak, “Efendimiz, Efendimiz, öleceğiz!” dediler. İsa kalkıp rüzgarı ve kabaran dalgaları azarladı. Fırtına dindi ve ortalık sütliman oldu.

İsa öğrencilerine, “Nerede imanınız?” dedi.

Onlar korku ve şaşkınlık içindeydiler. Birbirlerine, “Bu adam kim ki, rüzgara, suya bile buyruk veriyor, onlar da sözünü dinliyor!” dediler.

Ayrıca bakınız
Taberiye Gölü
Celile Denizi teknesi
Hollanda Altın Çağı resmi

Kaynakça
Dış bağlantılar