Dersu Uzala (film, 1975)

Dersu Uzala ( ), (Japonca: デルス・ウザーラ) Akira Kurosava tarafından yönetilmiş 1975 Sovyet-Japon ortak yapımı bir filmdir. Başrollerinde Maxim Munzuk ve Yury Solomin yer alır. Film, Vladimir Arsenyev’in 1923 tarihli anı kitabına dayanmakta olup, yazarın 20. yüzyılın başlarında Uzak Doğu Rusyası'nda gerçekleştirdiği keşifleri konu edinir. Bu süreçte Arsenyev, tayga koşullarında kendisine rehberlik eden avcı Dersu ile yakın bir dostluk kurar.

Kurosawa, kişisel ve mesleki açıdan zorlu bir dönemin ardından 1972 yılında Sovyetler Birliği tarafından film yapması için davet almıştır. Mart 1973’te Mosfilm ile sözleşme imzalanmış, çekimler 1974 yılında başlamıştır. Sovyet yapım tarafı, Japon ekip sayısının sınırlandırılması gibi bazı koşullar ileri sürmüş; buna karşın Kurosawa’nın sanatsal denetimi koruması kabul edilmiştir. 70 mm formatında çekilen film, zorlu doğal koşullar altında gerçekleştirilmiştir. Yapım sürecinde hastalıklar, düşük sıcaklıklar ve çekim güçlükleri gibi çeşitli sorunlarla karşılaşılmıştır. Çekimler, sekiz ay süren saha çalışmasının ardından Ocak 1975’te Rusya’nın Uzak Doğu bölgesinde tamamlanmış; nihai çalışmalar Nisan 1975’te Moskova’da sona ermiştir. Filmin tahmini bütçesi 4 milyon ABD dolarıdır.

Film, ilk gösterimini 1975 yılında Moskova Uluslararası Film Festivali’nde yapmış; ardından Ağustos ayında Japonya’da, Eylül ayında ise Sovyetler Birliği’nde vizyona girmiştir. Kurosawa’nın bu dönemde düzenli bir gelire sahip olmaması, filmin yönetmenin kamusal imajı üzerindeki etkisini artırmıştır. ABD’de Şubat 1976’da gösterilen film, 1976 yılında En İyi Uluslararası Film Akademi Ödülü'nü kazanmıştır. Aralık 1977’de sınırlı bir gösterimle yeniden vizyona girmiştir. ABD’de eleştirmenler arasında farklı tepkiler alan film, bazı araştırmacılar tarafından yönetmenin önceki eserlerine kıyasla daha olumsuz değerlendirilmiştir. Akademik incelemelerde ise özellikle Dersu karakterinin temsili ile doğa ve medeniyet arasındaki ilişki üzerinde durulmuştur.

Ekip
Yönetmen: Аkirа Kurоsаvа
Yazar: Аkirа Kurоsаvа, Yuri Nаgibin
Görüntü Yönetmeni: Аsаkаzu Nаkаi, Yuri Gаntmаn, Fyоdоr Dоbrоnrаvоv
Besteci: İsаk Şvаrts

Oyuncular
Mаksim Munzuk - Dеrsu Uzаlа
Yuriy Sоlоmin - Vlаdimir Аrsеnyеv
Svеtlаnа Dаnilçеnkо - Аnnа
Dimа Kоrşikоv - Vоvа
Suymеnkul Çоkmоrоv - Çjаn Bао
Vlаdimir Krеmеnа - Turtıgin
Аlеksаndr Pyatkоv - Оlеnеv

Yapım süreci
Arka plan
Akira Kurosawa, Vladimir Arsenyev’in Dersu Uzala adlı eserini sinemaya uyarlama düşüncesini, yardımcı yönetmen olarak çalıştığı yıllarda geliştirmiştir. Budala (1951) filmini tamamladıktan sonra, senaryo taslağı hazırlaması için Eijirō Hisaita ile çalışmaya başlamıştır. Bu ilk taslakta hikâye Japonya’ya uyarlanmış ve Dersu karakteri Hokkaidōlu bir Orok yerlisi olarak kurgulanmıştır. Ancak Kurosawa, bu versiyonu yeterince ilgi çekici bulmamış ve mekân değişikliğinin işlevsel olmadığına karar vererek projeyi rafa kaldırmıştır. 1971 yılında Kurosawa’nın Sovyetler Birliği’nde bir film çekmesine yönelik ilgi ortaya çıkmıştır. Ancak somut görüşmeler, yönetmenin Dodes'ka-den (1970) filmini Moscow International Film Festival’nde tanıttığı sırada başlamıştır. Aynı yılın Aralık ayında Kurosawa, kariyerinin zorlu geçtiği bir döneminde intihar girişiminde bulunmuştur. Bu dönemde, Dodes'ka-den’in ticari başarısızlığı, Tora! Tora! Tora! (1970) yapımındaki sorunlar ve Japon stüdyolarının projelerine finansman sağlamayı reddetmesi, yönetmenin kendi yaratıcılığını sorgulamasına yol açmıştır.. Bu süreçte Kurosawa’nın hem zihinsel hem de fiziksel sağlık sorunları yaşadığı belirtilmektedir. Film tarihçisi ve biyografi yazarı Donald Richie ise, yönetmenin aynı dönemde özel hayatında da sorunlar yaşadığını ifade etmektedir.

Ayrıca bakınız
Dersu Uzala
Vladimir Arsenyev

Kaynakça
Dış bağlantılar
www.dersu-uzala.info
Дерсу Узала - IMDb adlı websayfasında
Дерсу Узала - Rotten Tomatoes
Дерсу Узала - allrovi
Дерсу Узала - Kinopoisk sayfasında

Görünümler