Aengus

Aengus (veya Óengus), İrlanda mitolojisinde Tuatha Dé Danann’ın bir üyesi olup, büyük olasılıkla gençlik, aşk, yaz mevsimi ve şiirsel ilhamla ilişkilendirilen bir tanrıdır. Dagda ile Boann’ın oğlu olan Aengus, “genç oğul” anlamına gelen Macan Óc adıyla da bilinir. Galler mitolojisindeki Mabon ve Kelt tanrısı Maponos ile benzerlik gösterir. Kökeninin, “gerçek kudret” anlamına gelen bir Proto-Keltik addan türediği düşünülmektedir. Orta İrlandacada bu ad Áengus biçimini almış, Modern İrlandacada ise Aonghus şeklinde söylenmiştir.

Aengus aynı zamanda Óengus Óc / Aengus Óg (“Genç Aengus”), Mac ind Óc (“Genç olanın oğlu”), Maccan / Macán ya da Mac Óc / Mac Óg (“Genç oğul”) adlarıyla da anılır.

Ailesi
Aengus'un ebeveynleri Dagda ile Boann’dır; süt babası ise kaynaklara göre Elcmar ya da Midir olarak geçer. Aengus'un, Boyne Nehri kıyısındaki Newgrange’de yaşadığı ve burada, Manannán’ın sarı saçlı kızı Curcog’u evlat edinip büyüttüğü anlatılır. Kardeşleri arasında Aed, Cermait, Bodb Derg ve Brigid yer alır. Aengus, Fianna savaşçılarından Diarmuid Ua Duibhne’nin hem süt babası hem de koruyucusudur. Diarmuid ile Gráinne Fianna tarafından takip edilirken ikisine yardım ederek kaçmalarını sağlar. Diarmuid’in ölümünden sonra Aengus, onun bedenini alıp Brú na Bóinne’ye götürür ve onunla konuşmak istediğinde cesedine yeniden nefes verir. Tuatha Dé Danann’ın Ölüm Hikâyeleri adlı metnine göre Aengus, Midir’i öldüren üvey babası Elcmar’ı intikam amacıyla öldürür. Aengus’un, Ventry Savaşı’nda adı geçen Nemanach adlı bir oğlu olduğu da belirtilir.

Betimlenmesi
İskoçya’da derlenmiş geç dönem bir halk hikâyesinde Aengus’un fiziksel görünümü şu şekilde betimlenir:“Ardından Aengus beyaz atına bindi ve doğuya doğru yola koyuldu... Üzerinde parıldayan altından giysiler vardı; omuzlarından sarkan kraliyet kaftanıysa kızıl renkteydi ve rüzgâr onu havalandırıp gökyüzünde ışıl ışıl sererek göz kamaştırıcı bir ihtişamla dalgalandırdı.”

Sonra bir ozan, Aengus hakkında aşağıdaki şarkıyı besteledi:

Aengus geldi – genç ve güzel,
Mavi gözlü, altın saçlı tanrı,
Dünyaya getiren tanrı o,
Bu sabah baharın vaadini.
savaş birliklerinin üyesi (Aed ve Cermait ile birlikte),
kızıl kollu,
kudretli ve haşin. The Wooing of Etain versiyonunda ise Aengus'un süt babası Midir olarak geçer.

“The Fosterage of the House of the Two Pails” adlı anlatıda, Tuatha Dé’nin Yüksek Kralı olarak anılan Manannán mac Lir, Aengus'u, “Şans ve Bereket” adlı şiiri üvey babası Elcmar'a okuyarak bir büyü yapmaya ikna eder. Bu büyü, Elcmar’ı “oghamla sütun, gök ile yer, güneş ile ay birbirine karışıncaya dek” Brú’dan uzaklaştırır. Sonunda Elcmar, Aengus'a eğer Brú’yu kendisinden istemiş olsaydı, ona zaten vereceğini söyler. Ancak artık Manannán’ın tılsımı nedeniyle kendisi ve halkı, hayatlarının geri kalanında felaket ve delilik içinde yaşamaya mahkûmdur. Bu versiyonun sonunda Aengus, Elcmar’ı ve onun halkını Brú’dan kovduğu için güçlü bir pişmanlık duyar.

Aengus, “Ejderhanın Ağzı” gölüne gider ve 150 kızın ikişer ikişer zincirlenmiş halde olduğunu görür; bu kızlar arasında rüyalarında gördüğü Caer Ibormeith de vardır. Her ikinci Samhain’da Caer ve diğer kızlar bir yıl boyunca kuğuya dönüşürler. Aengus’a, Caer’i kuğu formunda tanıyabilirse onunla evlenebileceği söylenir. Bunun üzerine Aengus kendisi de bir kuğuya dönüşür ve birlikte uçarlar; müzikleri öyle güzeldir ki, dinleyen herkes üç gün üç gece uykuya dalar.

Mülkleri
Aengus’un, Manannán mac Lir tarafından kendisine verilen Moralltach (“Büyük Öfke”) adlı bir kılıcı vardır. Bu kılıcı, yanında Beagalltach (“Küçük Öfke”) adlı bir kılıç ve Gáe Buide ile Gáe Derg adlı iki güçlü mızrakla birlikte süt oğlu Diarmuid Ua Duibhne’ye vermiştir.

İskoç halk anlatısına göre Aengus, gümüş telli altın bir arp taşır; bu arpı çaldığında kızlar ve gençler ormanın derinliklerinde yayılan müziğini izleyerek peşinden giderler. Ayrıca âşıkları öper; âşıklar birbirinden uzaklaştığında Aengus’un öpücükleri görünmez kuşlara dönüşür ve bu kuşlar âşıkları eve kadar izleyip aşk şarkıları söyler, kulaklarına anılarını fısıldar.
Aengus Óg ise James Stephens’in The Crock of Gold adlı romanında görünür; burada Filozof, Aengus Óg’un yardımını talep etmektedir.
“Copper” dizisinin “Husbands and Fathers” adlı bölümünde Corcoran, O'Brien'e Annie'yi üst kata çıkarıp ona bir hikâye anlatmasını söyler. O'Brien de Annie'ye, “Aengus’un Rüyası ve Etáin’in Kur Yüzü”nü anlatacağını ifade eder.
Aengus ve babası Dagda, Kate Thompson’ın genç yetişkin romanı The New Policeman’da boy gösterir. Aengus, eserde başkahramanın Tír na nÓg’da rehberi olur ve bu diyara yeniden eski hâlini kazandırmasına yardımcı olur.
Aengus, The Iron Druid Chronicles serisinin birinci kitabı Hounded’da baş düşman olarak yer alır.
’ta ise babasının cenaze törenine önderlik ederken görünür; bu sahnede konuşmaz ancak babası Dagda, diğer Hellboy hikâyelerinde sık sık karşımıza çıkar.
Aengus’un adı ayrıca Johnny Flynn’in 2017 tarihli Sillion albümünde yer alan “Wandering Aengus” adlı şarkıda geçer.
SyFy kanalının The Magicians dizisinin dördüncü sezonunda ise bulmacaları seven, alaycı bir tanrı olarak tasvir edilir.
Mark Ellis'in James Axler takma adıyla yazdığı Outlanders kitap serisinde de Maccan adıyla üç romanda kötü karakter olarak yer alır.

Kaynakça