Ali Laricani suikastı

17 Mart 2026'da, Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani, üst düzey İranlı yetkilileri hedef İsrail hava saldırıları kapsamında Tahran'da suikaste uğrayarak öldü. Laricani'nin ölümü, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in, İranlı yetkililere düzenlediği hava saldırılarıyla başlayan 2026 İran Savaşı sırasında olarak gerçekleşti. Laricani, İran'ın Dini Lideri Ali Hamenei'nin suikastının ardından öldürülen en üst düzey yetkiliydi.

Arka plan
2025 yılının Ağustos ayında Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi sekreterliğine atanan Ali Laricani, 2026 İran Savaşı öncesinde birçok gazete tarafından İran’ın en güçlü adamı ya da fiili lideri olarak nitelendirildi. Laricani, 2025-2026 İran protestolarına yapılan baskının ve ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu (İDMO) tarafından İranlı protestoculara yönelik katliamlara öncülük etti; genellikle Yüce Lider Ali Hamenei'nin emriyle gerçekleştirilen bu katliamların arkasındaki beyin olarak anılmaktadır. The New York Times'a göre, Laricani Ocak 2026'dan itibaren İran'ı fiilen yönetiyordu ve "rejimin sona ermesini talep eden son protestoları ölümcül güç kullanarak bastırmakla görevliydi." ABD, 15 Ocak'ta protestocuları bastırdığı gerekçesiyle Laricani'ye yeni yaptırımlar uyguladı. 28 Şubat'ta Ali Hamaney'in İsrail ve ABD tarafından suikaste uğrayarak ölümünün ardından Laricani, İran hükûmetinin "Trump'ı rahat bırakmayacağını" söyledi.

Suikast
Üst düzey savunma kaynaklarına göre Laricani, yakalanmaktan kaçınma konusunda deneyimliydi ve savaşın başlamasından bu yana çeşitli gizli yerler arasında dolaşmak gibi, İsrail tarafından tespit edilmemek için birçok önlem aldı. Bu bilgilerin ardından Larican'nin yerini tespit etmek için önemli miktarda istihbarat ve operasyonel kaynak ayrılmıştır. Saldırılarının ardından İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, Laricani'nin öldürüldüğünü açıkladı. İran, birkaç saat sonra Laricani'nin saldırıda öldürüldüğünü doğruladı. Laricani'nin oğlu Morteza ve ofis şefi Alireza Bayat da saldırıda öldü. Fars Haber Ajansı, Laricani'nin, Tahran'ın doğu banliyölerinde kızını ziyaret ederken ABD-İsrail ortak saldırısı sonucu öldürüldüğünü bildirdi. Öte yandan İsrailli istihbarat yetkilileri, Tahran sakinlerinden aldıkları ihbar sayesinde onun hareketlerini takip edebildiklerini ve Tahran'ın banliyölerindeki bir sığınakta diğer yetkililerle görüşürken onu bombaladıklarını belirttiler. Aynı gece düzenlenen ayrı bir İsrail hava saldırısında İran'ın iç güvenlik gücü olan Besic'in komutanı Gulam Rıza Süleymani de öldü.

Misilleme
18 Mart 2026'da İran, Tel Aviv'in doğusundaki Ramat Gan'a yoğun bir füze saldırısı düzenleyerek misilleme yaptı ve bu saldırıda iki İsrailli sivil öldü. İDMO, "şehit Dr. Ali Laricani ve yoldaşlarının kanının intikamını almak için" İsrail'in merkezine füzeler fırlattığını açıkladı.

Analiz
Analistlere göre, Laricani’nin suikastı İslam Cumhuriyeti’ni zayıflatmış olsa da, İran Savaşı'nı müzakere yoluyla sona erdirme çabalarını önemli ölçüde aksatması beklenmektedir. Genellikle pragmatist olarak tanımlanan Laricani, İran'ın stratejik kararlarının şekillenmesinde merkezi bir rol oynayan diplomatik bir figürdü. Bu nedenle, Laricani'nin ani bir şekilde görevden düşmesi, İran Savaşı, 2025-2026 İran protestoları ve İran'ın nükleer programı gibi meseleleri çözümsüz bırakmakta ve bunları kırılgan bir durumla karşı karşıya olan halefine devretmesi düşünülmektedir. Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'ın açıklamaları, üst düzey lider kadrosu ortadan kaldırılırsa İran Silahlı Kuvvetleri’nin harekete geçmek için geniş yetkiye sahip olacağını ortaya koymuştur. İranlı muhafazakar siyasi analist Hatef Salehi'ye göre, Laricani'nin "bu kritik ve tehlikeli dönemeçte ortada olmaması, savaşı sona erdirmek için yürütülen diplomatik çabaların üzerine derin bir gölge düşürecek ve savaşı sona erdirmek için düşük maliyetli bir siyasi çözüm bulunma olasılığını azaltacaktır." Eski İran milletvekili Ali Ekber Musevi Hueyni, "Laricani ılımlı bir siyasetçi olarak görülüyordu ve ondan bir ölçüde değişim getirmesi bekleniyordu. Nihayetinde, sadece beklenen bu değişimi gerçekleştirememekle kalmadı, kendisi de (sistemin) bir kurbanı haline geldi" dedi.

Tepkiler
: Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı olan Laricani'nin ölümünü doğrulanarak, "İran'ın ve İslam Devrimi'nin ilerlemesi için ömür boyu süren mücadelesinin ardından, nihayet uzun süredir beslediği arzuyu gerçekleştirdi, ilahi çağrıya cevap verdi ve hizmet siperinde şerefli bir şekilde şehitliğin tatlı lütfuna kavuştu" denildi. İran Ordusu Başkomutanı Emir Hatemi, suikastın ardından "kararlı ve acı verici" bir misilleme başlatacağına söz verdi. Yüce Lider Mücteba Hamenei, Laricani'nin öldürülmesinden duyduğu üzüntüyü dile getirerek onu "bilgili, ileri görüşlü, zeki ve adanmış" bir kişi olarak nitelendirerek bu suikastın "İslam düşmanlarının nefretini" ortaya koyduğunu söyledi. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İranlı liderleri hedef almanın yararsız olduğunu vurgulayarak, "İran İslam Cumhuriyeti, köklü siyasi, ekonomik ve sosyal kurumlara sahip güçlü bir siyasi yapıya sahiptir" ve "Lider şehit olsa bile sistem işleyişine devam etti ve derhal yerine birini atandığını" söyledi. Arakçi,"Bunu biz başlatmadık. Bunu ABD başlattı ve bu savaşın tüm sonuçlarından ABD sorumludur" diye ekledi.
: Başbakan Binyamin Netanyahu, Laricani'nin ölümünü duyurarak onu "İran'ı fiilen yöneten" bir grubun lideri olarak nitelendirdi ve İran rejimini bu şekilde zayıflatmanın "İran halkına bu rejimi devirme fırsatı vereceğini" umduğunu ifade etti. Savunma Bakanı Yisrael Katz, “Laricani ve Besic komutanı dün gece ortadan kaldırıldı ve yok etme programının başı Hamenei ile 'şeytan ekseninin ortadan kaldırılan tüm üyeleriyle birlikte cehennemin derinliklerinde buluştu” dedi.
: Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov, Laricani'nin öldürülmesini ve "egemen ve bağımsız İran'ın lider kadrosuna mensup kişilerin öldürülmesini ve ortadan kaldırılmasını" kınadı.

Ayrıca bakınız
Ali Hamenei suikastı
2026 İran Savaşı
2025-2026 İran protestoları

Kaynakça