Afganistan Komünist (Maoist) Partisi

Afganistan Komünist (Maoist) Partisi Afganistan’daki en radikal sol örgütlerden biri olarak bilinir ve özellikle Maoist ideolojiye dayanan siyasi çizgisiyle diğer Afgan partilerinden ayrılır. Bu parti, Afganistan’ın modern tarihinde hem Sovyet yanlısı komünist hareketlerden hem de İslamcı gruplardan farklı bir çizgi geliştirmiştir.
----

Kuruluş ve Tarihsel Arka Plan
Afganistan Komünist (Maoist) Partisi’nin kökleri 1960’lar ve 1970’lerde Afganistan’da ortaya çıkan Maoist hareketlere dayanır. Bu dönem, ülkede ideolojik çeşitliliğin arttığı ve özellikle sol düşüncenin üniversiteler ve entelektüel çevrelerde yayıldığı bir zamandı.

Maoist hareketler, Çin’deki Çin Kültür Devrimi’nden etkilenmiştir.
Bu gruplar, Sovyet yanlısı komünistlere karşı çıkarak daha radikal bir devrim anlayışını savunmuştur.
Afganistan’da Maoist hareketler genellikle küçük, yeraltı örgütleri şeklinde faaliyet göstermiştir.

Parti, daha sonra bu dağınık Maoist grupların birleşmesiyle 2000’li yıllarda daha organize bir yapı haline gelmiştir.
----

İdeoloji ve Teorik Temeller
Partinin ideolojisi açık biçimde Maoizm üzerine kuruludur. Bu da onu Afganistan’daki diğer sol hareketlerden ayırır.

Maoizm
İlham kaynağı Mao Zedong’dur.
Kırsal alanlarda devrimci mücadeleyi esas alır.
Uzun süreli halk savaşı stratejisini savunur.

Anti-Revizyonizm
Sovyetler Birliği’nin çizgisini “revizyonist” olarak görür.
Afganistan Demokratik Halk Partisi gibi Sovyet yanlısı partileri eleştirir.

Anti-Emperyalizm
ABD başta olmak üzere tüm büyük güçlerin Afganistan üzerindeki etkisine karşıdır.
ABD'nin Afganistan'ı işgali sert biçimde eleştirilmiştir.

İslamcılığa Karşı Tutum
Taliban ve benzeri İslamcı hareketleri gerici olarak tanımlar.
Dini siyasetin dışında tutmayı savunur.

----

Siyasi Hedefler
Parti, Afganistan’da köklü bir sistem değişikliği hedefler:

Monarşi, İslamcı yönetim ya da dış destekli hükûmetlerin yerine devrimci bir halk iktidarı kurulması
Toprak reformu ve feodal yapının ortadan kaldırılması
İşçi ve köylü sınıflarının iktidarı
Bağımsız, emperyalizme karşı bir devlet

Bu hedefler, klasik Maoist devrim stratejisiyle uyumludur.
----

Örgüt Yapısı ve Faaliyetler
Afganistan Komünist (Maoist) Partisi:

Büyük ölçüde yeraltı örgütü olarak faaliyet göstermiştir.
Açık siyasi faaliyet yürütmesi, Afganistan’daki savaş ve istikrarsızlık nedeniyle sınırlı olmuştur.
Propaganda, ideolojik eğitim ve küçük çaplı örgütlenme faaliyetlerine odaklanmıştır.

Silahlı mücadele teorik olarak savunulsa da, pratikte büyük ölçekli bir gerilla hareketi oluşturduğu söylenemez.
----

Afganistan’daki Diğer Güçlerle İlişkisi
Sovyet Yanlısı Komünistler
Afganistan Demokratik Halk Partisi ile ideolojik olarak karşıttır.
Sovyet müdahalesini emperyalist olarak değerlendirir.

İslamcı Gruplar
Taliban ve mücahit gruplara karşıdır.
Bu grupları feodal ve gerici olarak tanımlar.

Batı Destekli Hükümetler
2001 sonrası kurulan hükûmetleri emperyalist etkide görür.

----

Etki ve Sınırlılıklar
Partinin Afganistan siyasetindeki etkisi oldukça sınırlı kalmıştır. Bunun başlıca nedenleri:

Afgan toplumunun büyük ölçüde geleneksel ve dini yapıda olması
Sol ideolojilere karşı güçlü toplumsal direnç
Sürekli savaş ortamı
Büyük güçlerin müdahalesi

Bu koşullar altında Maoist bir hareketin geniş kitlelere ulaşması zor olmuştur.
----

2021 Sonrası Durum
2021’de Taliban’ın yeniden iktidarı ele geçirmesiyle:

Tüm sol ve muhalif hareketler gibi bu parti de ciddi baskı altına girmiştir.
Açık faaliyet yürütmesi neredeyse imkânsız hale gelmiştir.
Muhtemelen yeraltına çekilmiş veya yurt dışına yönelmiştir.

----

Genel Değerlendirme
Afganistan Komünist (Maoist) Partisi:

Afganistan’daki en ideolojik ve radikal sol hareketlerden biridir
Maoist devrim teorisini benimser
Hem Batı müdahalesine hem Sovyet etkisine hem de İslamcı gruplara karşı çıkar

Ancak ülkenin sosyo-politik gerçekleri nedeniyle geniş bir siyasi güç haline gelememiştir ve daha çok teorik ve yeraltı düzeyinde etkili olmuştur.

Kaynakça