Daniil Harms

Daniil İvanoviç Harms ( ; 30 Aralık 1905, St. Petersburg - 2 Şubat 1942, Leningrad) Rus avangard şair, yazar ve dramaturg. Gerçek soyadı Yuvaçov'dur. Şiirde ve düzyazıda Rus modernizminin en parlak temsilcilerinden ve Rus absürd ve sürrealizm geleneklerinin kurucularındandır. St. Petersburg merkezli Rus edebiyatı enstitüsü Puşkin Evi tarafından hazırlanan "Herkesin okuması gereken 100 temel Rusça eser" başlıklı kronolojik listede Harms'ın şiir ve hikayeleri 80. sırada yer alır. Yaşadığı dönemde daha ziyade çocuk dergileri için yazdığı şiirlerle tanınsa da, Perestroyka döneminde kitap ve dergi yayıncılığının önündeki sansür engelinin kalkmasıyla, yetişkinler için kaleme aldığı şiir ve hikayeler yayınlanmaya başlamış ve Harms büyük bir popülariteye kavuşmuştur.

Yaşamı
Ailesi
Dedesi Pavel İvanoviç Yuvaçov, Kışlık Saray'da yer silici olarak çalıştıktan sonra Mariinski Tiyatrosu'nun çar locasında yer göstericilik yaptı. Darya Harlampiyevna Fokina ile evlenen Pavel Yuvaçov'un dokuz çocuğundan biri Daniil Harms'ın babasıdır. İvan Pavloviç Yuvaçov 1860'da ailenin yedinci çocuğu olarak dünyaya geldi. Denizcilik Bakanlığı'na bağlı bir yüksek okulu bitiren İvan Pavloviç, Karadeniz Donanması'nda görev yaptığı yıllarda Narodnaya Volya hareketine katıldı. Yuvaçov 1884'te "On dörtlerin davası" olarak bilinen davada idama mahkûm oldu, ancak cezası 15 yıl sürgüne çevrilip Sahalin'e sürüldü. 1895'te serbest kaldıktan sonra bir süre Vladivostok'ta yaşadı ve gemiyle dünyanın etrafını dolaştı. İvan Pavloviç 1899'ta Petersburg'a döndü. Anton Çehov ve Lev Tolstoy'la tanışıklığı bulunan Yuvaçov 1940'ta Leningrad'da hayatını kaybetti.

Evlilik
1934'te Marina Maliç'le evlendi. Aynı yıl Sluçai (Olaylar) adıyla bilinen hikaye derlemesini tamamladı.

Eserleri
V iyule kak-to, v leto naşe'nin (Bir temmuz günü), 1922
Yelizevata Bam, 1927
İvan İvanoviç Samovar, 1928
O tom, kak Pankin Kolka letal v Braziliyu, a Yerşov Petka niçemu ne veril (Kolka Pankin Brezilya'ya Nasıl Uçtu), 1928
Ozornaya probka (Yaramaz sigorta), 1928
Vo-pervıh i vo-vtorıh (Birincisi ve İkincisi), 1929
O tom, kak staruşka çernila pokupala (Kocakarı nasıl mürekkep satın aldı), 1929
O tom, kak papa zastrelil mnye horka (Babam Benim İçin Nasıl Gelincik Vurdu), 1929
Million (Milyon), 1931
Plih i Plyuh, 1936
İz doma vışel çelovek (Adamın biri evden çıkmış, çıkış o çıkış), 1937
Sluçai (1917-1939)
Staruha (Kocakarı), 1939

Hatırası
Son defa tutuklandığı tarihe kadar yaşadığı Nadejdinskaya Sokağı 11 numaradaki evinin girişinde hatırasına adanmış granit bir tabela bulunur. St. Petersburg sakinleri tabelanın silmesine çeşitli andaçlar koyarak yazarın hatırasını canlı tutar.

Rusya'nın uzun yılbaşı tatilinde Harms'ın anısında Harms-Yolka (Harms-Yılbaşı Ağacı) adı verilen bir sahne etkinliği yapılmaktadır. Etkinliğin organizatörleri son birkaç yıldır her haziranda, Harms'ın başyapıtı Staruha'da (Kocakarı) olayların geçtiği güzergahta bir yürüyüş alayı düzenler.

St. Petersburg'da Daniil Harms'ın da aralarında bulunduğu OBERİU'nun mensuplarına adanmış bir müze bulunmaktadır.
Türkçede Harms
Daniil Harms'ın eserlerinin Rusçadan diğer dillere çevrilmesi, tıpkı bu yapıtların Rusça yayını gibi Perestryoka sonrasına rastlar. Türkçedeki ilk Harms çevirileri İngilizce gibi ikincil diller üzerinden yapılmıştır. Ancak 2010'lardan itibaren doğrudan Rusçadan yapılmış çevirilerin sayısında artış gözlenmektedir. Bunlardan bazıları:

Bugün Hiçbir Şey Yazmadım (çev. Erdem Erinç, Everest)
Seçme Öyküler (çev. Erdem Erinç, Everest)
Bir Zamanlar Bir Masal Varmış (çev. Mustafa Kemal Yılmaz, Nesin)
Kolka Pankin Brezilya'ya Nasıl Uçtu (çev. Mustafa Kemal Yılmaz, Nesin)
Şardam Sirki - Çocuk Öyküleri Seçkisi (çev. Eyüp Karakuş, Dönüşüm)

Kaynakça