Angevin İmparatorluğu

Angevin İmparatorluğu veya Anjulu İmparatorluğu ( ), 12. ve 13. yüzyıllar arasında Plantagenet Hanedanı'nın yönetimi altında İngiltere Krallığı ile Fransa'nın batı bölgelerini kapsayan siyasi yapıya verilen modern tarihsel addır. Dönemin hükümdarları bu birliği hiçbir zaman resmî bir “imparatorluk” olarak tanımlamamış, kavram tarihçiler tarafından geriye dönük olarak kullanılmıştır. Başkenti yoktu ancak Angers ve Chinon merkezdi. 1189 yılında en geniş sınırları Akitanyalı Eleanor döneminde oldu. Fransa'dan İngiltere ve İrlanda'ya kadar toprak sahibiydiler. 4 Aralık 1259'da yıkıldı. Son hükümdarı III. Henry'dir.

Kuruluşu ve Genişlemesi
Angevin İmparatorluğu'nun temelleri, 1154 yılında II. Henry Plantagenet'in İngiltere tahtına çıkmasıyla atıldı. II. Henry, babası V. Geoffrey'den Anjou Dükalığı'nı, annesi İmparatoriçe Matilda'dan Normandiya Dükalığı üzerindeki hak iddialarını devralmıştı. Ayrıca 1152'de Akitanya Düşesi Eleanor ile evlenerek Akvitanya Dükalığı'nı da yönetimine kattı.

Bu evlilik ve miraslar sonucunda Plantagenetler, İngiltere Krallığı'nın yanı sıra Anjou, Maine, Touraine, Normandiya, Poitou ve Akitanya üzerinde doğrudan hâkimiyet kurdu. Bretonya Dükalığı ve Gaskonya ise imparatorluğun etkisi altındaki bölgelerdi.

İç Çekişmeler ve Fransa ile İlişkiler
Angevin hükümdarlarının çoğu, Fransa Kralı'nın teorik olarak üstünlüğünü kabul etmek zorundaydı. Bu durum, II. Henry ile Fransa kralı II. Philippe (Philippe Auguste) arasında sık sık gerilimlere yol açtı. II. Henry'nin oğulları arasında çıkan taht kavgaları da imparatorluğun bütünlüğünü sarstı. 1173–1174 yıllarında patlak veren Oğulların İsyanı bunun en bilinen örneğidir.

I. Richard döneminde (1189–1199) imparatorluk deniz aşırı bir güç hâline gelse de, Haçlı Seferleri ve Fransa ile yapılan savaşlar mali kaynakları tüketti. Richard'ın 1199'da ölümüyle kardeşi Yurtsuz John tahta geçti. Ancak 1204'te Fransa Kralı Philippe Auguste, Normandiya ve Anjou'yu ele geçirerek Angevin İmparatorluğu'nun büyük bölümüne son verdi.

Çöküş ve Miras
1204'ten sonra İngiltere Kralları yalnızca Gaskonya'da tutunabildi. Bu durum, ilerleyen dönemde Yüzyıl Savaşları'na zemin hazırladı. "Anjulu İmparatorluğu" kavramı tarihçiler tarafından farklı şekillerde değerlendirilmiştir. Bazıları bu yapıyı gevşek bir feodal birlik olarak, bazıları ise erken bir İngiliz-Fransız ikili monarşi denemesi olarak yorumlar.

Yönetim ve Feodal Yapı
Angevin yöneticileri, yerel dükalıkların özerkliğini korurken güçlü bir kraliyet idaresi oluşturmayı başardı. Feodal beylerin bağlılığı genellikle kişisel çıkarlara ve bölgesel güç dengelerine dayanıyordu. İngiltere'de ise bu dönemde Ortak hukuk sisteminin temelleri atıldı.

Askerî ve Deniz Gücü
II. Henry ve oğlu I. Richard dönemlerinde imparatorluk, Avrupa'nın en güçlü donanmalarından birine sahipti. Richard'ın Akdeniz seferleri sırasında inşa edilen filo, hem Haçlı seferlerinde hem de Fransa'ya karşı mücadelede stratejik rol oynadı. Bunun yanında, Anjulu kaleleri (özellikle Chinon Kalesi, Rouen Kalesi ve Château Gaillard) dönemin en gelişmiş savunma yapıları arasındaydı.

Kültürel Etkiler
Anjulu döneminde saraylar, Fransız şövalyelik kültürünün merkezleri hâline geldi. Marie de France ve Chrétien de Troyes gibi yazarlar bu dönemde faaliyet göstermiştir. Eleanor'un sarayı, özellikle trubadur şiirinin ve aşk romansları geleneğinin yayılmasında etkili olmuştur.

Başlıca Hükümdarlar
II. Henry (1154–1189)
I. Richard (1189–1199)
Yurtsuz John (1199–1216)

Kapsadığı Bölgeler
İngiltere Krallığı
Normandiya Dükalığı
Anjou Dükalığı
Maine ve Touraine
Poitou ve Akitanya Dükalığı
İrlanda Lordluğu (1171 sonrası)
Gaskonya
Bretonya Dükalığı

Kaynakça