Ağcaalan, Erbaa

Ağcaalan, Tokat ilinin Erbaa ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Ağcaalan isminin kökeni, Anadolu’daki birçok yerleşim yerinde olduğu gibi doğrudan fiziksel çevre özelliklerine ve toprağın rengine dayanmaktadır. Köyün üzerinde kurulduğu arazinin toprak yapısı, kireçli veya açık renkli killi bir dokuya sahiptir. Yerel halk arasında ve tarihi kayıtlarda bu durum "beyaz topraklı alan" veya "akça yer" olarak ifade edilmiş, zamanla bu betimleme "Ağcaalan" şeklinde bir yer ismine dönüşmüştür. 1928 yılı kayıtlarında köyün adının bugün kullanıldığı şekliyle "Ağcaalan" olarak tescil edildiği görülmektedir.

Bu isimlendirme biçimi, Türk yerleşme geleneğinde yaygın olan "toprak rengine göre adlandırma" pratiğinin tipik bir örneğidir. "Ak" veya "Ağca" ön eki, Anadolu toponimisinde genellikle kireçli, bereketi yüksek veya güneş alan mevkileri belirtmek için kullanılmıştır. Ağcaalan özelinde bu beyaz toprak yapısı, aynı zamanda bölgenin temel ekonomik kaynağı olan bağcılık ve özellikle üzüm yaprağı kalitesi üzerinde doğrudan bir etkiye sahiptir; zira kireçli topraklar asma yetiştiriciliği için uygun mineral dengesini sağlamaktadır.

Coğrafya
Köy, Tokat il merkezine 96 km, Erbaa ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.

Ağcaalan köyü, Karadeniz ikliminin etki alanı içerisindedir. Ancak, Karadeniz sahil şeridinden Canik Dağları ile ayrılan Kelkit Havzası'nda yer alması nedeniyle, bu iklim bölgede daha ılıman ve nispeten daha az yağışlı bir "geçiş iklimi" karakteri sergiler. Bu mikro-klima, Akdeniz iklimine özgü bazı bitkilerin ve özellikle asma çeşitlerinin yetişmesine imkan tanıyan benzersiz bir ekolojik niş oluşturur.

Köyde görülen iklim tipi, kışların çok sert geçmediği, yazların ise güneşlenme süresinin asma yapraklarındaki aromatik bileşenleri sentezlemek için yeterli olduğu bir yapıdadır. Kelkit Çayı'nın vadi boyunca yarattığı hava akımları, don olaylarının etkisini azaltarak tarımsal üretimi korumaktadır. Beyaz toprak yapısı (ismini aldığı Ağca-alan), güneş ışığını yansıtarak toprağın aşırı ısınmasını önlemekte ve gece-gündüz sıcaklık farklarını bitki lehine dengelemektedir. Bu durum, bölgenin en önemli ekonomik değeri olan üzüm yaprağının neden bu kadar kaliteli olduğunu açıklayan temel bilimsel faktördür.

Ekonomi
Ağcaalan köyünün ekonomisi temel olarak tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Ancak klasik tarım anlayışı, son yıllarda yerini yüksek katma değerli bir tarım ürünü olan "Erbaa Üzüm Yaprağı" üretimine bırakmıştır.

Tokat ve özellikle Erbaa ilçesi, Türkiye’nin en kaliteli salamura üzüm yaprağı üretim merkezidir. Ağcaalan köyü de bu üretim zincirinin aktif bir halkasıdır. Bölgede yetişen "Narince" üzüm çeşidinin yaprakları, damarsız yapısı, ince dokusu ve pişirildiğinde ağızda dağılan yumuşaklığı ile dünya çapında ün kazanmıştır. Erbaa üzüm yaprağı, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaret ile tescillenmiş olup, bu tescil ürünün kalitesini ve bölgeye has özelliklerini koruma altına almaktadır.

Köy ekonomisinde yaprak hasadı, genellikle Mayıs sonundan Temmuz sonuna kadar devam eden yoğun bir süreçtir. Hasat edilen yapraklar, geleneksel salamura yöntemleriyle tuzlu suya basılarak işlenir ve yıl boyunca satışa sunulur.

Sağlık
Köyde yerleşik bir sağlık ocağı bulunmamaktadır. Sağlık hizmetleri Erbaa'dan gelen mobil ekipler veya ilçedeki tam teşekküllü devlet hastanesi aracılığıyla sağlanmaktadır.

Eğitim
Köydeki en büyük yapısal sorunlardan biri eğitim alanındadır. Köyde bir ilköğretim okulu binası mevcut olmasına rağmen, öğrenci sayısının yasal sınırların altına düşmesi nedeniyle okul kullanılamamaktadır. Bu durum, köydeki az sayıdaki öğrencinin "taşımalı eğitim" sistemi kapsamında Erbaa ilçe merkezindeki okullara gitmesine neden olmaktadır. Okulun kapalı olması, köydeki sosyal canlılığı azaltan ve ailelerin ilçeye taşınmasını tetikleyen en önemli faktörlerden biridir.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar