Aria (Türk müzik grubu)

Aria, 1997 yılında İstanbul Boğaziçi Üniversitesi mezunlarından Cengiz Onural ve Bora Ebeoğlu tarafından kurulmuştur. İkili üniversite yıllarında okulun müzik kulübünde tanışmış ve birlikte müzik yapmaya başlamıştır. Temmuz 1997 tarihinde üniversite arkadaşlığından doğan bu birliktelik resmî bir ortaklık halini alarak Aria adıyla çalışmalarına başlamıştır. Grubun ismi klasik müzikte solo şarkı anlamına gelen "Aria" kelimesinden gelmektedir. Aria'nın ilk çalışmaları, 90'lı yılların sonunda yayınlanan Baba Evi ve Sıcak Saatler adlı televizyon dizilerinin müzikleridir. Bu başlangıcı, kısa sürede pek çok dizi ve film projesi takip etmiştir. Televizyon tarihinin popüler dizilerinden olan Deli Yürek adlı dizinin müziklerini de besteleyen grup, Deli Yürek (1999) ve Deli Yürek II (2001) adlı dizi müziği albümleriyle de en çok satanlar arasına girerek büyük başarı elde etti.

Bora Ebeoğlu'nun 1990'larda pop ikilisi Oya-Bora ile elde ettiği başarıların ardından, yeni albüm çalışmalarına ara verdiği dönemde Cengiz Onural ile birlikte film ve dizi müziklerine yönelmesi Aria'yı doğurmuştur. Aria özellikle televizyon için müzik üretmeye odaklanan öncü bir ekip olarak, ilerleyen yıllarda dizi, TV filmi, sinema filmi, belgesel, reklam jingle'ı ve tiyatro oyunu müziğine imza atmıştır.

Tarihçe
Kuruluşu
Aria'nın kuruluş dönemi, aynı zamanda Cengiz Onural'ın Yeni Türkü'den ayrıldığı ve Murat Aydemir ile İncesaz grubunu kurduğu zamana denk gelir. Onural, 1985-1997 tarihleri arasında Yeni Türkü ile birlikte Günebakan (2001), Yeşilmişik (1988) ve Süper Baba (1995) gibi birçok albümde yer aldıktan sonra, 1997'de kendi müzikal projelerine yönelmiştir. Bu sayede Aria, geleneksel ve modern unsurları harmanlama konusunda tecrübeli bir müzisyenin vizyonuyla yola çıkmıştır. Grup, 1998 yılında ilk kez geniş kitlelere ulaşan büyük bir başarı elde etti. Show TV'de yayınlanmaya başlayan Deli Yürek dizisinin müzikleri, Aria'yı ülke çapında tanınır hale getirdi. Deli Yürek için hazırlanan Deli Yürek (1999) adlı soundtrack albümü beklenmedik bir şekilde çok satarak Türkiye'de en çok satan dizi müziği albümleri arasına girmiştir. 2000'li yılların başından itibaren Aria, Hayat Bağları ve Ekmek Teknesi gibi popüler yapımlarının özgün müziklerini üretmiştir.

Özellikle Deli Yürek müziklerinin gördüğü ilgi, televizyon müziği alanında bir dönüm noktası olmuş ve soundtrack albümlerinin de ticari başarı kazanabileceğini göstermiştir. Bu başarılardan güç alan Aria, sonraki yıllarda da sürekli büyüdü ve projelerine yenilerini ekledi. 1999'da besteci ve piyanist Ceyda Piralı gruba katılırken, 2003'te gitarist ve besteci Cenk Erdoğan ekibe dahil oldu. Ayrıca post-prodüksiyon uzmanları Hüseyin Tuncel ve Emre Yahyagil'in teknik katkılarıyla grup, dizi-film müzikleri dünyasında hızlı ve güvenilir bir üretim merkezi haline geldi. 2000'li yıllarda birçok dizi müziğini besteleyen grup, 2008 yılında vizyona giren Issız Adam filminin müzikleriyle de büyük beğeni topladı.

1997-2005 İlk yılları ve popüler dizi müzikleri
Aria'nın en büyük çıkışını sağlayan Deli Yürek dizisinin müzikleri, 1998 yılında Show TV kanalında yayınlanmaya başlayan bu politik-dram türündeki dizi için bestelenmiştir. Cengiz Onural ve Bora Ebeoğlu liderliğindeki ekip, Yusuf Miroğlu karakterinin hikâyesine eşlik eden unutulmaz melodiler yarattı. 1999 yılında Deli Yürek adıyla kaset ve CD formatında yayınlanan soundtrack albümü, büyük bir ticari başarı kazandı. Bu albümde enstrümantal jenerik müziğinin yanı sıra dizi içinde yer alan türküler ve şarkılar da bulunuyordu. Albümün enstrumentalleri arasında ise gerilim dolu sahneler için hazırlanmış ud ve bağlama ağırlıklı motifler ile duygusal anlara eşlik eden piyano temaları dikkat çekiyordu. Deli Yürek albümü, gördüğü yoğun ilgi sayesinde Türkiye'de tüm zamanların en çok satan dizi müziği albümlerinden biri haline gelmiştir. 2001 yılında dizinin sonraki sezon müziklerini içeren Deli Yürek II albümü de yayınlanmış ve ilk albümün başarısını sürdürmüştür. Bu iki albüm, Aria'nın popülaritesini pekiştirirken, Türkiye'de dizi müziği albümü yayınlama trendini de başlatmıştır. Aria'nın ilk dönem işlerinden bir diğeri, Sıcak Saatler dizisine yaptığı müziklerdir. 1997-2000 yıllarında yayınlanan ve dönemin sevilen polisiye-dram dizilerinden olan Sıcak Saatler in müziklerinde, Aria hem aksiyonlu sahneler için tempolu motifler hem de duygusal sahneler için soft melodiler bestelemiştir. Bu dizinin jenerik müziği de akıllarda kalmış ve yıllar sonra dijital platformlarda Sıcak Saatler Orijinal Dizi Müzikleri adıyla yayımlanmıştır.

Yine 1990'ların sonundaki Baba Evi dizisinin müzikleri, Aria'nın ilk işlerdendir. Dizide İstanbul'un mahalle yaşamını yansıtan sıcak tınılar, keman ve akordeon gibi enstrümanlarla dile getirilmiştir. Yine aynı dönemde Aynalı Tahir (1998-2001) dizisinin müzikleri Aria tarafından bestelenmiş, dizinin adını taşıyan hareketli jenerik parçası büyük beğeni toplamıştır. 2000'li yılların başında Aria, arka arkaya popüler dizilerin müziklerini yapmaya devam etti. Hayat Bağları (2000-2003) adlı aile dramasının fon müzikleri Aria tarafından hazırlandı ve 2003 yılında Hayat Bağları Dizi Müzikleri albümü yayınlandı. Bu albümde Bora Ebeoğlu, Cengiz Onural ve İncesaz'dan Murat Aydemir ortak imzasıyla yer alan parçalar, dizinin hüzünlü atmosferini yansıtan klasik Türk müziği ezgileri barındırıyordu. 2002 yılında yayınlanmaya başlayan ve fenomen haline gelen Ekmek Teknesi dizisinde ise müzikleri İncesaz ile birlikte yaptı. Bu dizi müzikleri daha sonra derlenerek dinleyiciyle buluşmuştur.

2006-2012: Film ve reklam müzikleri
Aria, televizyon dizilerinin yanı sıra bazı sinema filmleri için de müzikler üretmiştir. Özellikle Çağan Irmak'ın 2008 yapımı Issız Adam filminin orijinal müziklerinde Aria ekibinin imzası vardır. Filmde 70'lerin pop şarkıları öne çıkmış olsa da, Aria'nın bestelediği duygusal tema müzikleri filme derinlik katmış ve bu çalışma ile 2009'da "En İyi Film Müziği ödülü" kazanılmıştır. Ayrıca Tayfun Pirselimoğlu'nun Siya Mem û Zîn veya Turgut Yasalar'ın bazı filmleri gibi daha sanatsal yapımlarda da Aria ekibi müzik besteleyerek farklı tarzlarda işler üretmiştir. Aria'nın müzikleri, film festivallerinde ve sinema çevrelerinde takdir toplamış, filmlerin atmosferine yaptıkları katkılar vurgulanmıştır. 2010'lu yıllarda da Aria üretmeye devam etti. Dini temalı bir dizi olan Sırlar Dünyası (2002-2010) ve yine manevi temalı Beşinci Boyut (2005-2009) gibi yapımların müzikleri Aria tarafından hazırlandı; yıllar sonra bu dizilerin müzik albümleri dijital platformlarda yayınlanarak nostaljik bir değer kazandı. Yağmurdan Sonra (2006-2007), Kollama (2008-2011) ve Akasya Durağı (2008-2012) gibi 2000'lerin sonu ve 2010'ların çeşitli dizi projelerinde müziklerini bestelediler.

Aria, uzun yıllar boyunca biriken geniş kataloğunu derlemek adına 2022 yılında özel bir albüm yayınladı. Aria, Vol. 1 adını taşıyan bu albüm, Bora Ebeoğlu ve Cengiz Onural'ın yaklaşık 25 yıllık eserlerinden seçilmiş 32 parçadan oluşmaktadır. 1,5 saatlik bu derleme albümde "Acemaşiran Reggae" gibi doğu-batı sentezi deneysel parçalar, "Aynalı Tahir" jeneriği gibi klasikleşmiş dizi müzikleri, "Adım Adım Üsküdar", "Erzincan Bağları" gibi hem İstanbul hem Anadolu esintileri taşıyan eserler bir araya getirilmiştir. Albüm, dijital platformlarda yayınlanarak Aria'nın farklı dönemlerdeki çalışmalarını yeni nesil dinleyicilere tanıtmıştır. Bunların yanı sıra, Aria'nın bestelediği müziklerin şarkı formuna dönüştüğü projeler de olmuştur.

2013-günümüz: Derleme ve Dizi müzik albümleri
2014 yılında Ossi Müzik etiketiyle çıkan Aşk Güzel Şeydir / Adı Aşk Olsun albümü, Bora Ebeoğlu ve Oya Küçümen'in (Oya-Bora olarak) uzun bir aradan sonra stüdyoya girip hazırladıkları çift CD'lik bir konsept albümdür. Bu albümün özelliği, Aria grubunun yıllar boyunca dizi ve filmler için yaptığı en güzel bestelerin üzerine söz yazılarak Oya-Bora tarafından seslendirilmiş olmasıdır. Toplam 34 şarkıdan oluşan bu albümdeki eserlerin söz-müzik kredileri Bora Ebeoğlu, Cengiz Onural ve Cenk Erdoğan üçlüsüne aittir. Ayrıca enstrümantal parçaların bir kısmının bestecisi Aria üyelerinden Ceyda Pirali'dır. Bu proje, Aria'nın enstrümantal müziklerinin ne denli melodik ve güçlü olduğunu, üzerine söz yazıldığında bağımsız birer şarkı olarak da başarılı olabildiğini göstermesi bakımından anlamlıdır. Albümde "Başkadır Başka", "Üsküdar'a Giderken" gibi aslında Aria'nın bir dizi için bestelediği temaların şarkılaştırılmış halleri bulunur. Aria'nın diskografisi çoğunlukla film ve dizi müziği albümleriyle şekillenmiştir. Bu albümlerin bir kısmı doğrudan soundtrack formatında (tamamen enstrümantal), bir kısmı ise çeşitli sanatçıların seslendirdiği jenerik şarkıları ve türkülerini de barındıran derlemeler şeklindedir. Aria ayrıca reklam müzikleri alanında da üretken olmuştur.

Grup Üyeleri
Cengiz Onural
1961 İstanbul doğumlu olan Onural, mühendislik eğitimi almasına rağmen gençlik yıllarından itibaren müzikle ilgilenmeye başlamıştır. 1985-1997 arasında Yeni Türkü'nün üyesi olarak birçok albüm ve konsere imza atmıştır. Yeni Türkü dönemi, Onural'a Anadolu folk ezgileri ve çağdaş düzenlemelerin iç içe geçtiği bir müzikal birikim kazandırdı. 1997'de Yeni Türkü'den ayrıldıktan sonra Murat Aydemir ve Derya Türkan ile İncesaz grubunu kuran Onural, Türk müziği geleneklerine dayanan ince tınılı eserler üretmeye başladı. Aynı yıl üniversiteden sınıf arkadaşı Bora Ebeoğlu ile Aria'yı kurarak dizi ve film müziği alanına yöneldi.

Cengiz Onural, Yeşim Ustaoğlu, Zeki Demirkubuz ve Çağan Irmak gibi önemli yönetmenlerin filmlerinde müzik bestelemiş veya besteci ekibinde yer almıştır. Ayrıca Onural'ın bireysel albüm çalışmaları da bulunmaktadır. Aria'da Onural, hem besteci hem icracı kimliğiyle grubun müzikal yönünü belirleyen isimlerden biridir.

Bora Ebeoğlu
1962 Ankara doğumlu olan Bora Ebeoğlu, geniş kitlelerin 1980'ler ve 90'larda yakından tanıdığı Oya-Bora pop ikilisinin de yer almaktaydı. Boğaziçi Üniversitesi Elektrik Mühendisliği mezunu olan Ebeoğlu, üniversite yıllarında Melih Kibar vasıtasıyla tanıştığı Oya Küçümen ile profesyonel müzik kariyerine adım attı. İkili, önce Grup Denk adıyla yarışmalara katılıp Akvaryum (1987) ve Tiryaki (1990) albümlerini yayımlayarak başarı kazandı, ardından Oya-Bora adıyla Seni Bana Yazmışlar (1992), Saraylı (1994) ve Aşk, İhanet, Vs... (1997) gibi çok satan albümlerle 90'ların Türk pop müziğine damga vurdu. 90'ların sonunda müzik piyasasındaki zorluklar nedeniyle Oya-Bora bir süre albüm yayımlamayı durdurunca, Bora Ebeoğlu odağını film ve dizi müziklerine çevirdi. 1997'de üniversiteden arkadaşı Cengiz Onural ile birlikte Aria grubunu kurarak yeni bir müzikal kulvara girdi.

Bora Ebeoğlu, bazı dizi müziklerine veya jenerik şarkılarına sesiyle katkıda bulundu. 2000'li yılların başında, Aria faaliyetlerinin yanı sıra Onural'ın İncesaz grubunda solistlik yapmaya başlayan Ebeoğlu, Türk müziğinin klasikleşmiş eserlerini seslendirmiştir. Bora Ebeoğlu'nun pop müzik altyapısı ile Onural'ın geleneksel motifleri birleşince, Aria projelerinde hem akılda kalıcı melodiler hem de derinlikli düzenlemeler ortaya çıkmıştır. Ebeoğlu, kariyeri boyunca birçok ödül kazanmış üretken bir sanatçıdır ve Aria'nın müzikal yönetmenliğinde önemli rol oynar.

Cenk Erdoğan
1979 yılı İstanbul doğumlu olan Cenk Erdoğan, Aria ekibine 2003 yılında katılmıştır.Cenk Erdoğan genç yaşta caz ve modern müzik eğitimine yönelerek İstanbul Bilgi Üniversitesi Müzik Bölümü'nde kompozisyon okumuş, 2001'de mezun olmuştur. Aria'ya katılmadan önce çeşitli caz projelerinde bestelerini çalan Erdoğan, 2003'te Cengiz Onural'ın Bir Nefes Hayat albümünde aranjör olarak yer alarak Aria ekibine dâhil olmuştur. Klasik gitar tekniğini Türk müziği makamlarıyla harmanlayan bir üsluba sahip olan Cenk Erdoğan, 2008'de yayımladığı İle adlı caz albümü ve uluslararası caz festivallerindeki performanslarıyla tanınan Erdoğan, Aria bünyesindeki çalışmalarıyla popüler kültüre de hitap etmeyi başarmıştır.

Cenk Erdoğan'ın Aria'daki en dikkat çeken başarılarından biri, yönetmen Çağan Irmak'ın Issız Adam (2008) filmi için Aria ekibiyle bestelediği müziklerin 2009 yılında Yeşilçam Ödülleri'nde "En İyi Film Müziği" ödülünü kazanmasıdır. Ayrıca Şems Unutma adlı tiyatro oyunu müzikleriyle "Özgün Tiyatro Müziği" ödülüne layık görülmüştür. Erdoğan'ın caz kökenli yenilikçi yaklaşımı, Aria'nın müziklerinde modern ve gelenekselin dengeli bir birleşimini yakalamaya yardımcı olmaktadır.

Ceyda Pirali
1977 İstanbul doğumlu olan Ceyda Piralı, Aria'ya 1999 yılında katılmıştır. Klasik müzik eğitimiyle yetişen Pirali, İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'nda piyano bölümünü bitirdikten sonra işletme eğitimini tamamlamış ve Berklee College of Music'te film müziği üzerine ihtisas yapmıştır. Ardından İstanbul Teknik Üniversitesi'nde Müzik İleri Araştırmalar Merkezi müzik prodüksiyonu yüksek lisansı yapan Piralı, Aria ekibine dahil olduktan sonra sayısız dizi, film ve reklam müziğinin bestelenmesinde görev almıştır. Klasik batı müziği altyapısı ve akademik film müziği bilgisi sayesinde Aria'nın eserlerine orkestral zenginlik ve teknik birikim kazandırmıştır.

Ceyda Piralı, Aria'daki çalışmalarının yanı sıra 2005'te kurduğu kendi stüdyosu JW Müzik'te aranjör ve tonmeister olarak pek çok albüm kayıt projesine imza atmıştır. İncesaz, Şevval Sam ve Mircan Kaya gibi çeşitli sanatçılar ve gruplarla performanslar sergileyen Piralı, 2007'de Piatango adlı bir tango grubunu da kurarak farklı türlerde üretkenliğini sürdürmüştür.

Katkıda bulunanlar
Aria, çekirdek kadronun yanı sıra dönem dönem başka müzisyen ve vokalistlerin katkılarıyla da zenginleşmiştir. Özellikle Bora Ebeoğlu'nun eşi ve eski müzik partneri Oya Küçümen, Aria'nın bazı soundtrack çalışmalarında konuk vokal olarak yer almıştır. 1998-2002 yılları arasında yayınlanan Deli Yürek dizisinin müziklerinin bazı vokalli parçalarında Oya Küçümen'in sesi duyulmaktadır. Bununla birlikte, Aria'nın kurulduğu ilk yıllarda Cengiz Onural ve Ebeoğlu'nun yakın müzisyen çevresi de projelere destek vermiştir. İncesaz grubundan tambur üstadı Murat Aydemir'in ismi, Hayat Bağları gibi bazı dizi müzikleri albümlerinde Aria ile birlikte geçmektedir. Bu durum, Aria ekibine teknik ve düzenleme anlamında katkı sunan Hüseyin Tuncel ve Emre Yahyagil gibi profesyoneller de grubun başarısında pay sahibidir. Aria'nın kadrosu sabit iki kurucu üzerinden şekillense de grup, pek çok müzisyenin ile birlikte çalışmaktadır.

Müzik Tarzı ve Etkileri
Aria'nın müzik tarzı, üyelerinin farklı müzikal geçmişlerinin doğal bir sentezi olarak ortaya çıkar. Grup, kurulduğu günden bu yana film, televizyon dizisi, belgesel, reklam ve tiyatro için müzik ürettiği için son derece geniş bir yelpazede çalışmıştır. Kimi zaman bir aksiyon dizisi için rock ve elektronik ögeler taşıyan gerilim motifleri, kimi zaman bir aile dramı için bağlama, kemençe gibi enstrümanlarla bezeli duygusal melodiler besteleyebilmişlerdir. Grubun müziğinde Türk Halk Müziği ve Türk Sanat Müziği motifleri önemli bir yer tutar. Cengiz Onural ve İncesaz bağlantısı sayesinde tambur, kanun, klasik kemençe gibi geleneksel çalgılar ile Türk müziğinin çeşitli makamlarını bestelerinde duymak mümkündür. Öte yandan Bora Ebeoğlu'nun pop altyapısı ve Cenk Erdoğan'ın caz birikimi, Aria'nın müziğine modern armoniler ve batı müziği enstrümantasyonu katmıştır. Geleneksel ile moderni buluşturan, gerektiğinde senfonik orkestrayı gerektiğinde saz ve söz geleneğini kullanan bir tarz benimsemiştir.

Grup, geleneksel Türk çalgıları ile gitar ve piyano gibi batı enstrümanlarını harmanlayarak kendine özgü bir tını yakalamıştır. Dizi müziğinde tambur eşliğinde çalan gitar, hem doğu hem batı ezgilerine göndermeler yapabilir. Bu yaklaşım, izleyicide bazen nostaljik bazen de yenilikçi duygular uyandıran etkileyici melodiler ortaya çıkarmıştır. Aria'nın eserleri arasında klasik Türk müziği formlarından tango'ya uzanan çeşitlilikte parçalar bulunur. 2014 yılında Oya-Bora ikilisinin çıkardığı Aşk Güzel Şeydir / Adı Aşk Olsun albümünde Aria'nın bestelediği dizi/film müziklerine yazılan sözlerle oluşan şarkılarda pop, klasik Türk müziği ve tango üslupları bir arada yer almıştır.

Aria'nın müzik anlayışı, kendinden önceki bazı film müziği yaklaşımlarından farklılık gösterir. 90'lı yıllara kadar Türk dizilerinde müzik genellikle arka planda kalan veya hazır kütüphane müzikleriyle geçiştirilen bir unsurken, Aria her diziye özgün tema müzikleri ve leitmotifler kazandırma misyonuyla hareket etti. Bu nedenle Aria'nın çalıştığı yapımlarda müzik, hikâyenin karakteri haline geldi ve izleyiciyle duygusal bir bağ kurdu. Aria ekibi, bir sahnenin duygusunu tam olarak verebilmek için geleneksel Türk ezgilerinin gücünden yararlanmayı ihmal etmezken, dramatik etkiyi artırmak adına batı klasik müziğinin armonik zenginliğini de kullandı. Deli Yürek dizisinde yer alan bazı sahnelerde, Anadolu türkülerinin motifleri modern düzenlemelerle yeniden yorumlandı; Hayat Bağları gibi dizilerde ise klasik Türk müziği usullerinden ilham alan melankolik temalar dikkat çekti. Aria'nın üslubunda melodi her zaman başroldedir – akılda kalıcı ve duygusal melodik temalar, grubun alametifarikası oldu. Bununla birlikte, aranje ettikleri parçalarda modern ritimler ve gerektiğinde elektronik altyapılar kullanarak döneminin ses paletine uygun işler çıkarmayı da başardılar. Grubun farklı türlerden etkilenme becerisi, yaptığı işlerin birbiriyle tekrara düşmeden, her projeye özgün bir sound ile yaklaşmasını sağladı. Bu sayede Aria, Türk dizi ve film müziği alanında bir ekol yaratarak kendinden sonraki bestecilere de ilham verdi.

Diskografi
Aria diskografisi

Ayrıca bakınız
Oya-Bora
İncesaz

Kaynakça
Dış bağlantılar
Aria Web Site
SinemaTürk'te Aria