1 euro madenî para

1 euro madeni para (€1), değeri bir euro olan bir euro madeni parasıdır. İki alaşımdan yapılmıştır: iç kısmı bakır nikelden, dış kısmı nikel pirinçten yapılmıştır. Tüm madeni paraların ortak bir arka yüzü ve ülkeye özgü ulusal yüzleri vardır. Madeni para, 2007'den kalma mevcut ortak yüz tasarımıyla 2002'den beri kullanılmaktadır.

Temmuz 2019 itibarıyla dolaşımda yaklaşık 7,5 milyar bir euroluk madeni para mevcuttur ve bu dolaşımdaki tüm euro madeni paralarının değer olarak %25,3'ünü, miktar olarak ise %5,6'sını oluşturur.

Tarih
Madeni paranın tarihi, euro madeni paralarının ve banknotların on iki üyeli Avro Bölgesi ve ilgili bölgelerde tanıtıldığı 2002 yılına dayanmaktadır. Ortak yüz, yeni madeni paraları tasarlamak için Avrupa çapında açılan bir yarışmayı kazanan Belçikalı sanatçı Luc Luycx tarafından tasarlandı. Bir ve iki euroluk madeni paraların tasarımı, 10 ila 50 sentlik madeni paralara göre daha yakın bir şekilde birbirine bağlı olan 15 ülkeyle birlikte Avrupa Birliği'ni (AB) bir bütün olarak göstermeyi amaçlıyordu (1 ila 5 sentlik madeni paralar AB'yi bir bütün olarak gösteriyordu, ancak dünyadaki yerini gösterme niyetindeydi).

O tarihlerde ulusal tarafların 15 versiyonu vardı (avro bölgesi + Monako, San Marino ve Vatikan kendi baskılarını üretebiliyordu) ve her durumda, on iki yıldız içerme zorunluluğu (bkz. euro paraları) gibi tek tip spesifikasyonlara uyması gereken tasarıma karar vermek için ulusal bir yarışma vardı. Bir monark (paraların üzerinde genellikle portresi görünen) ölmediği veya tahttan çekilmediği sürece, 2008 yılı sonuna kadar ulusal tasarımların değişmesine izin verilmiyordu. Bu, Monako ve Vatikan Şehri'nde gerçekleşti ve üç yeni tasarımın dolaşıma girmesiyle sonuçlandı (Vatikan, yeni Papa seçilene kadar geçici bir sede vacante tasarımına sahipti). Ulusal tasarımlarda artık belgeyi veren ülkenin adının bulunması zorunlu olduğundan bazı değişiklikler yapılmıştır: daha önce ne Finlandiya ne de Belçika bunu göstermemişti. 2010 itibarıyla Avusturya, Almanya ve Yunanistan bu zorunluluk nedeniyle gelecekte tasarımlarını değiştirmek zorunda kalacaktı.

AB'nin üyeliği 2004 ve 2007'de genişlediğinden ve daha fazla genişlemenin de öngörülmesinden bu yana, değeri 10 sent ve üzeri olan tüm euro madeni paralarının ortak yüzü, yeni bir harita gösterecek şekilde 2007 yılında yeniden tasarlandı. Bu harita sadece AB'yi değil, Avrupa'yı daimi bir kara parçası olarak gösteriyordu; ancak haritanın Boğaz'dan sonra kesilmesi nedeniyle Kıbrıs batıya kaydırıldı (siyasi nedenlerle Türkiye'yi dışlıyor olarak görülüyordu). 2007'deki yeniden tasarım, avro bölgesinin o yılki ilk genişlemesi olan Slovenya'nın katılımıyla aynı zamana denk geldi. Böylece dolaşımdaki tasarımlara Sloven tasarımı da eklendi. O zamandan bu yana Kıbrıs, Malta, Slovakya, Estonya, Letonya, Litvanya ve Hırvatistan için tasarımlar, bu devletlerin her birinin avro bölgesine katılmasıyla eklendi. Andorra, 2014 yılında bu hakkı kazandıktan sonra kendi tasarımlarını basmaya başladı.

Tasarım
Madeni paralar iki alaşımdan oluşur. İç halka üç katmandan (bakır-nikel, nikel, bakır-nikel) ve dış halka nikel pirinçten oluşur ve bu da madeni paraya iki renkli bir görünüm kazandırır. Madeni paranın çapı 23,25'tir mm, kalınlık 2,33 mm ve ağıtlıüı 7,5 gram'dır. Madeni paraların kenarları alternatif parçalardan oluşur: üçü pürüzsüz, üçü ince nervürlü. Madeni paralar 2002'den beri kullanılıyor, ancak bazıları euronun para birimi olarak yaratıldığı ancak genel dolaşıma girmediği 1999 yılına ait.

Ters (ortak) taraf
Ters yüz, Luc Luycx tarafından tasarlandı ve İzlanda'yı içermeyen, Boğaz'ı yarım daire şeklinde kesen, kuzeyden Ukrayna'nın ortasına, ardından Rusya'ya ve kuzey İskandinavya'ya kadar uzanan bir Avrupa haritasını gösterir. Kıbrıs olması gerekenden daha batıda yer alır ve Malta haritada görünmesi için orantısız bir şekilde büyük gösterilir. Kara kütlesinin olduğu yerler dışında haritayı altı ince çizgi keser ve her iki ucunda Avrupa bayrağındaki on iki yıldızı yansıtan birer yıldız vardır. Haritanın karşısında EURO kelimesi var ve madalyonun sol tarafında büyük bir 1 rakamı görünür. Tasarımcının baş harfleri olan LL şeklinde bir işaret, Kıbrıs'ın yanında görünür.

2007 yılında harita, AB'nin 2005 ve 2007 yıllarındaki genişlemelerini yansıtacak şekilde güncellendi. Yeni eklenen ülkeleri tasvir etmenin dışında yeni tasarım eskisiyle hemen hemen aynıydı. Harita daha az ayrıntılıydı ve ulusal sınırları göstermiyordu. Madeni paranın en sağdaki üçte birlik kısmı boyunca uzanan dikey çizgiler, doğu Avrupa'ya yer açmak için ortada kesintiye uğramıştır.

Ön (ulusal) taraf
Madalyonun ön yüzü, parayı basan ülkeye bağlıdır. Hepsinde on iki yıldız (çoğu durumda kenar çevresinde bir daire), gravürcünün baş harfleri ve yayınlanma yılı bulunmalıdır. Yeni tasarımlarda, parayı çıkaran ülkenin adı veya baş harfleri de bulunmalıdır. Yüz, parayı basan ülke Latince dışında bir alfabe kullanmadığı sürece madalyonun değerini tekrarlayamaz (şu anda Yunanistan bu tür tek ülkedir, dolayısıyla madeni paranın üzerine "1 ΕΥΡΩ" kazınmıştır. Avusturya şu anda revize edilen kuralları ihlal etmektedir, ancak şu ana kadar "1 EURO"yu madeni paradan çıkarma planlarını açıklamamıştır).


Planlanan tasarımlar
Avusturya, Almanya ve Yunanistan'ın bir noktada tasarımlarını, parayı basan devletin adını veya baş harfini içermesi ve madeni paranın değerini tekrarlamaması gerektiğini belirten yönergelere uyacak şekilde güncellemeleri gerekecektir.

Buna ek olarak, henüz avroyu benimsememiş olan birkaç AB ülkesi var; bunlardan bazıları madeni para tasarımları üzerinde zaten anlaşmış durumda; ancak para birimini ne zaman benimseyecekleri tam olarak bilinmediğinden bunlar henüz basılmamıştır. Bu ülkelerin beklenen giriş tarihleri için Avro bölgesinin genişlemesine bakın.

Darphane
Belçika, Finlandiya, Fransa, Hollanda ve İspanya'da her yıl bir euroluk madeni paralar üretiliyor. Avusturya, Almanya, Yunanistan, İrlanda, Lüksemburg, Portekiz, San Marino ve Vatikan'da 1999, 2000 ve 2001 tarihli 1 €'luk madeni paralar basılmıştır. Monako'da 1999, 2000, 2005, 2008 ve 2010 yıllarında 1€'luk madeni para basılmadı. Malta 2009'da 1€'luk madeni para basmadı. Slovenya ve Slovakya, avro bölgesine girişlerinden bu yana her yıl madeni para ürettiler.

Kanıt parası olan 1 €'luk madeni paralar, avro bölgesi eyaletlerinin hepsi olmasa da çoğunluğu tarafından basılmaktadır.

1 €'luk bir madeni paranın planlanmış en değerli basımlarından biri, 2002 yılında Vatikan Şehri tarafından birkaç yüz avroya satılabilen bir madeni paraydı. Bununla birlikte, Fransız darphane işaretleri yanlışlıkla bazı 2007 Monako madeni paralarına yerleştirilmemiştir ve bu nedenle koleksiyoncular için değeri 200 €'dan fazladır.

} || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 14/14
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 17/17
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 7/0
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 4/1
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 16/16
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 16/16
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" |80/80
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 14/4
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 13/4
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 13/12
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 2/1
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 1/1
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 13/13
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 5/0
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 9/3
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 16/16
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 13/13
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 13/7
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 8/6
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 6/6
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 17/12
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
|style="text-align: left;"| || align="center" | 14/13
| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
!style="text-align: left;"| Toplam (388) || align="center" | 312/255
| 5 || 4 || 5 || 4 || 6 || 5 || 20 || 14 || 19 || 15 || 18 || 15 || 19 || 15 || 18 || 16 || 20 || 16 || 21 || 17 || 22 || 18 ||21|| 18 ||24||20
|23
|20
|24
|19
|26
|20
|5
|3
|-
|colspan="36" style="text-align: left; padding: 0;"|

|}

PP, kanıt koşullu madeni paralar anlamına gelir. Rakamlar, o yıl içinde ülke tarafından bu durumda birden fazla madeni paranın basılıp basılmadığı anlamına gelir. Almanya'da Euro madeni paralarının üzerindeki işaretlerin belirleyip basan beş darphane vardır, böylelikle her yıl on çeşit madeni para basılıyor. Yunanistan'da 2002 yılında Finlandiya'da S darphane işaretiyle basılan madeni paralar vardı. Vatikan'da II. John Paul'un heykelinin ve 2005 yılında "Sede Vacante" resminin yer aldığı madeni paralar basılmıştı.

Hata (erör) paraları
Birkaç hatalı 1 euroluk madeni para bulunmaktadır: 2002'den itibaren darphane işareti olmayan İtalyan türleri; Portekiz madeni paraları, yine 2002'den itibaren başka bir kenar tipine (29 yerine 28 şerit) ve 2008'den itibaren ilk ortak taraf tipine sahip, 2007'ye kadar resmi olarak kullanıldı; ve 2007'den kalma, darphane işareti olmayan ünlü Monegasque parası.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Information about the euro coin issues