Abbas Erakçi

Abbas Erakçi ( , ; d. 5 Aralık 1962), İranlı diplomat ve politikacıdır. Ağustos 2024'ten beri İran Dışişleri Bakanı olarak görev yapmaktadır. Daha önce Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü ve İran'ın, Finlandiya ve Japonya Büyükelçisi olarak görev yapmıştır.

İlk yılları ve ailesi
Erakçi, 5 Aralık 1962'de İran'ın Tahran kentinde İranlı ailenin çocuğu olarak doğdu. Üç kız kardeşi ve üç erkek kardeşi vardır. Kardeşlerinin çoğu ticaretle uğraşmaktadır. Büyükbabası halı tüccarıydı. Babası, Erakçi 17 yaşındayken öldü. Gençken, İran Devrimi'ne katıldı ve ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu'na da katıldı, Devrim Muhafızları'nda yaklaşık on yıl görev yaptı. Görev sırasında Irak-İran Savaşı'na katıldı.

İki abisi önemli pozisyonlarda görev yapmaktadır; biri İhracatçılar Birliği Yönetim Kurulu üyesi, diğeri ise Satıcılar Birliği üyesidir. İran Merkez Bankası'nın dövizden sorumlu başkan yardımcısı olan yeğeni Ahmed Arakçi, İran'ın para krizine ilişkin genişleyen soruşturma kapsamında görevinden alınmış ve ardından birkaç kişi ile birlikte tutuklanmıştır. 2019'da Ahmed Arakçi, Dışişleri Bakanlığı'nın siyasi işlerden sorumlu yardımcısıydı.

Arakçi, Bahare Abdullahi ile evliydi; iki oğulları ve bir kızları vardı, ancak daha sonra boşandılar.

Eğitimi
Erakçi, Dışişleri Bakanlığı'na bağlı Uluslararası İlişkiler Fakültesi'nden uluslararası ilişkiler alanında lisans derecesi aldı. Ardından, Tahran'daki İslami Azad Üniversitesi'nden siyaset bilimi alanında yüksek lisans derecesi aldı. Marksizm uzmanı David McLellan'ın danışmanlığında yazılan tez, modern İslam siyasi düşüncesinin, Batı demokratik teorisinin bazı unsurlarını İslam ilkelerine dahil ederek ilahi egemenlik doktrini ile halk egemenliği kavramını uzlaştırmaya çalıştığını ve böylece İslam hukuku çerçevesinde demokratik kurumlar geliştirdiğini savunmaktadır. Arakçi, Arapça ve İngilizce'yi akıcı bir şekilde konuşabilmektedir.

Kariyeri
Erakçi, 1989'da İran Dışişleri Bakanlığı'nda işe başladı. 1990'larda, Suudi Arabistan'ın Cidde kentinde bulunan İslam İşbirliği Teşkilatı'nın İran daimi temsilciliğinde maslahatgüzar olarak görev yaptı ve daha sonra Siyasi ve Uluslararası Araştırmalar Enstitüsü (SUAE) genel müdürü olarak görev yaptı. 2008'den 2011'e kadar Japonya Büyükelçisi olarak görev yaptı. 2013'te yeniden dışişlerinde bakan yardımcısı oldu ve aynı zamanda bakanlığın sözcüsü oldu. İran ile Amerika Birleşik Devletleri arasında 2015'te imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'na giden süreçte P5+1'de yapılan müzakerelerde İran'ın baş nükleer müzakerecisiydi.

2017'den 2021'e kadar dışişleri bakanlığında siyasi işlerinden sorumlu yardımcısı olarak görev yaptı. Ağustos 2021'de, Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'nin göreve başlamasının ardından Abbas Arakçi, dışişleri bakan yardımcısı ve baş nükleer müzakereci görevlerini Ali Bakıri'ye devretti. Devlet medyası, Arakçi'nin bakanlık danışmanlığına düşürüldüğünü bildirdi. Analistler bu hamleyi, İran'ın nükleer politikasında daha sert bir yaklaşıma doğru bir dönüşün işareti olarak değerlendirdi.

Dışişleri bakanlığından ayrılmasının ardından Arakçi, bir süre kamu hayatından çekildi, ardından Yüce Lider Ali Hamenei tarafından Yüce Liderlik Ofisi'nin danışma organı olan Stratejik Dış İlişkiler Ofisi'nin sekreterliğine atandı. Gözlemciler tarafından beklenmedik bir atama olarak değerlendirilen bu görev, Arakçi'nin dış politikadaki etkisini geri kazandırarak kendisini Hamenei'nin yakın çevresine daha da yaklaştırdı. Aralık ayında verdiği bir röportajda "2025, İran'ın nükleer sorunu açısından önemli bir yıl olacak" demiştir. Arakçi bu açıklamasını, Donald Trump'ın yakında yeni ABD başkanı olarak göreve başlayacak olması, yeni ekonomik yaptırımlar hakkında yapılan görüşmeler ve İran riyalinin dolar karşısında 820.500 gibi düşük bir seviyeye ulaşması sonrasında yaptı.

Ocak 2025'te Arakçi, 2017'den bu yana Afganistan'ı ziyaret eden ilk İran dışişleri bakanı ve 2021'de Taliban'ın iktidara geçmesinden bu yana ziyaret eden ilk bakan oldu. 2025 yılının Nisan ve Mayıs aylarında Arakçi, İran'ın nükleer programı hakkında Amerika Birleşik Devletleri ile yapılan müzakerelerde yer aldı.

2025 yılının Ocak ayında, Gazze Savaşı sırasında imzalanan ateşkes anlaşmasının ardından Arakçi, Hamas liderleriyle görüşmelerde bulundu. 2025 yılının Eylül ve Ekim aylarında, Donald Trump, İran'ın nihayetinde İbrahim Anlaşmalarına katılabileceğini önerdi ve bunu İsrail-Hamas çatışmasında ateşkes anlaşmasının ardından bölgesel barışa giden potansiyel bir yol olarak sundu. Erakçi bu açıklamaları kesin bir dille redderek, bunları "hayal ürünü" olarak nitelendirdi. İran'ın, soykırım suçlamalarından sorumlu olan ve "işgalci rejim" olarak nitelendirdiği yapıyı asla tanımayacağını vurguladı.

Kaynakça