Bir sonraki Türkiye yerel seçimleri

Bir sonraki Türkiye yerel seçimleri, Türkiye'deki yerel yönetimlerin belirlenmesi için 25 Mart 2029 tarihinde yapılması planlanan yerel seçimlerdir. Seçim sonucunda belediye başkanı, büyükşehir belediye başkanı, belediye meclisi üyesi, il genel meclisi üyeleri, muhtarlar ve ihtiyar heyetleri belirlenecektir.

Arka plan
Ekonomik kriz
Türkiye ekonomik krizi, Türkiye'de devam eden ve finansal bulaşma yüzünden uluslararası yansımaları olan bir ekonomik krizdir. Türk lirasının değer kaybı, yüksek enflasyon, artan borç ve karşılık gelen kredi temerrütleri, krizin öne çıkan özellikleridir.

Kriz, liranın dalgalanmalar hâlinde büyük oranda değer kaybetmesiyle 2018 yılında görünür olmaya başladı ve sonraki aşamada, ödenemeyen borçlar ve ekonomik daralma ile daha derin bir boyuta ulaştı. Süreç, kredi genişlemesi ve devlet bütçesiyle desteklenen inşaat sektörü patlamasının yarattığı, Erdoğan liderliğindeki ekonomik büyüme döneminin sonunu getirdi. 2022 yılına gelindiğinde, cumhuriyet tarihinde ilk defa kamunun faiz borcu, anapara borcunu geçti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Aralık 2021'de tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) bir önceki aya göre %13,58 ve yıllık bazda %36,08'e yükseldiğini açıkladı. Böylece yıllık enflasyon, Eylül 2002'den beri en yüksek seviyeye gelmiş oldu.

Enflasyon nedeniyle Türkiye'de ucuz ürün satışlarında uzun kuyruklar görülmeye ve belirli alanlarda ürün yokluğu hissedilmeye başladı. Yurdun dört bir yanında şeker, un, yağ bulunamazken ekmek kuyrukları yeniden baş gösterdi. Ayrıca bazı marketlerde ve bakkallarda temel tüketim maddelerine satış sınırlaması getirildi.

TÜİK'in 3 Kasım 2022 tarihli açıklamasına göre yıllık TÜFE %85,51 oldu. Endekste en yüksek artış %117,15 yükselişle ulaştırma, ikinci sırada ise %99,05 artışla gıda ve alkolsüz içecekler grubunda görüldü. Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) adlı sivil bir inisiyatife göre ise TÜFE, aynı dönemde %185,34 artış gösterdi. Aynı süreçte yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ise TÜİK tarafından %157,69 olarak açıklandı. Bu endekste en yüksek artış %554,56 ile elektrik, gaz ve buhar grubunda, ardından %417,61 ile enerji grubunda görüldü.

2024 yerel seçimleri
2024 yılında Özel liderliğinde Cumhuriyet Halk Partisi, 46 yıl aradan sonra birinci parti oldu ve ülke genelinde 22 yıl sonra ilk kez AK Parti'yi geçti. 2024 yerel seçimlerinde parti, Hatay hariç mevcut büyükşehirlerinin hepsini korudu ve Bursa, Balıkesir, Denizli ve Manisa Büyükşehir Belediyelerini kazandı.

İktidarda olan AK Parti, 22 yılın ardından ilk kez Türkiye genelinde ikinci parti konumuna geldi. Erdoğan, "Partimizin organlarında 31 Mart neticelerini değerlendireceğiz, özeleştirimizi yapacağız. Sandık sonuçları irtifa kaybı yaşadığımızı gösteriyor." dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan için bir "seçim felaketi" olarak nitelendirilen yerel seçimlerle ilgili yorumcular, hükûmetin Erdoğan'ın cumhurbaşkanlığı süresini uzatmak için anayasada değişiklik yapma niyetinin askıya alınacağını öne sürdü. Seçimlerin ardından İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun bir sonraki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ana muhalefetin adayı olacağı iddia edildi.

2025 Türkiye'de hükûmet karşıtı protestolar
Ekrem İmamoğlu'nun 19 Mart 2025'te gözaltına alınması ve ardından 23 Mart'ta tutuklanması, Türkiye'de büyük çaplı hükûmet karşıtı protestoların başlamasına neden oldu. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı olan İmamoğlu, yolsuzluk, rüşvet, ihaleye fesat karıştırma ve PKK'ya yardım gibi suçlamalarla gözaltına alındı. Bu gelişme, muhalefet tarafından siyasi bir hamle olarak görülürken, hükûmet suçla mücadele olarak savundu. Tutuklama, İmamoğlu'nun diplomasının 18 Mart'ta İstanbul Üniversitesi tarafından iptal edilmesinin hemen ardından geldi; bu karar, onun gelecekteki cumhurbaşkanlığı adaylığını engelleyebilecek bir adım olarak yorumlandı. Olaylar, Türkiye'de demokrasi ve hukuk devleti tartışmalarını başlattı.

Protestolar, 19 Mart'ta İmamoğlu'nun gözaltına alınmasıyla başladı ve hızla İstanbul'dan, ülke geneline yayıldı. Üniversite öğrencileri, işçiler ve muhalif gruplar, ifade özgürlüğü, medya sansürü ve otoriter yönetim gibi konuları gündeme getirerek sokaklara döküldü. Göstericiler, sadece İmamoğlu'nun serbest bırakılmasını değil, aynı zamanda hükûmetin istifasını da talep etti. Polis biber gazı, tazyikli su ve plastik mermi kullanırken, İstanbul Valiliği tüm toplantıları yasakladı. İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, 1.400'den fazla kişinin gözaltına alındığını ve sosyal medyada kısıtlamalar uygulandığını açıkladı. Uluslararası toplum, Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları İzleme Örgütü gibi kuruluşlar, bu baskıyı kınadı.

Ekonomik açıdan, İmamoğlu'nun tutuklanması piyasalarda ciddi dalgalanmalara yol açtı. Türk lirası ABD doları karşısında %14,5 değer kaybederken, BIST 100 endeksi %8,72 düşüşle 9.860 puana geriledi. Türkiye'nin 2045 vadeli tahvilleri de değer kaybetti ve JPMorgan gibi kuruluşlar enflasyon tahminlerini yükseltti.

Partiler arası geçişler
Seçim sistemi
Ülke genelindeki sandıklarda aynı gün ve tek turlu olarak yapılacak seçimlerde seçmenler yerel yönetimlerin farklı pozisyonlarını belirlemek için oy kullanacaklardır.



Belediye başkanlıkları ve muhtarlık seçimlerinin tamamında en çok oyu alan aday seçimi kazanacaktır. Belediye meclisi üyelikleri ise, partilerin aldıkları oy oranına göre belirlenecektir.

Oy kullanma yeterliliği
Genel seçimlerde oy kullanabilmek için, ilgili kanunda herhangi bir değişiklik yapılmadığı sürece, bu yeterliliklere sahip olmak gereklidir:

Oy kullanılan bölgede nüfus müdürlüklerine bildirilen ikametgâh,
seçim günü itibarıyla 18 yaş ve üzerinde olmak,
Türk vatandaşı olmak,
yasal olarak oy kullanma hakkından mahrum olmamak (örn. "görev yapan erler ve askeri öğrenciler", "kamu hizmetlerinden yasaklı olanlar", "taksirli suçlardan hüküm giyenler hariç ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler")

Oy kullanma yeterliliğine sahip olan Türkiye vatandaşlarının MERNİS adres kayıt sisteminde yer almaları gerekmektedir. Bir kişi kayıtlı ikamet ettiği bölge dışında oy kullanmak için başka bir bölgeyi kaydettiremez. Seçmen bilgilerinde yanlışlık olması durumunda nüfus müdürlüğüne başvurulması gerekmektedir. Ayrıca, oy kullanırken kişinin resmi bulunan kimlik kartı, pasaport, evlenme cüzdanı, askerlik belgesi, sürücü belgesi, yargı mensuplarına verilen özel meslek kartı, askerî kimlik kartı belgelerinden birini bulundurmak gereklidir.

Kaynakça