Asurbanipal'in Aslan Avı

Ashurbanipal'in Aslan Avı, şu anda British Museum'un 10a odasında sergilenen Nineveh Kuzey Sarayı'ndan ünlü bir Asur saray kabartmaları grubunda gösterilmektedir. Bunlar yaygın olarak "Asur sanatının en üstün başyapıtları" olarak kabul edilmektedir. Kral Asurbanipal (MÖ 669-631 yılları arasında hüküm sürmüştür) tarafından bir arenada, yakalanan Asya aslanlarının kralın ok, mızrak veya kılıcıyla katletmesi için kafeslerden salıverildiği resmi bir ritüel "avı" göstermektedir. Bunlar MÖ 645-635 yılları arasında yapılmış ve orijinal olarak sarayın etrafına yerleştirilmiş farklı diziler oluşturmuştur. Muhtemelen orijinal olarak boyanmış ve parlak renkli genel dekorun bir parçasını oluşturmuşlardır.

Kuzey Sarayı'ndaki levhalar veya ortostatlar 1852-54 yıllarında Hormuzd Rassam ve 1854-55 yıllarında William Loftus tarafından kazılmış ve çoğu British Museum'a gönderilmiştir, o zamandan beri hem halkın hem de sanat tarihçilerinin gözdesi olmuşlardır. Aslanların gerçekçiliği her zaman övülmüştür, ancak modern izleyicilerin hissetme eğiliminde olduğu acıma belki de Asurluların tepkisinin bir parçası değildi. İnsan figürleri çoğunlukla profilden resmi pozlarda görülür, özellikle de kralın çeşitli görünümlerinde, ancak aslanlar canlı, ölmekte olan ve ölü olmak üzere çok çeşitli pozlardadır. Oymalar, Asur saray kabartmalarının yapıldığı yaklaşık 250 yıllık dönemin sonlarına aittir ve gerileme başlamadan önce üslubun en gelişmiş ve en iyi halini göstermektedir. Aşurbanipal son büyük Asur kralıydı ve saltanatı sona erdikten sonra Yeni Asur İmparatorluğu onun soyundan gelenler, generaller ve imparatorluğun isyan eden kısımları arasında kötü kaydedilmiş bir iç savaş dönemine girdi. Bu kayıtların yapılmasından belki de 25 yıl kadar kısa bir süre sonra, 612 yılına gelindiğinde imparatorluk dağılmış ve Ninova yağmalanıp yakılmıştır.

Asur aslan avları
Bu kabartmalardan bin yıldan uzun bir süre önce, Mezopotamya'da aslan öldürmenin kraliyete ayrıldığı ve kralların sanatta sık sık bunu yaparken gösterildiği anlaşılmaktadır. Bu faaliyetin dini bir boyutu da olabilir. Bir kil tablet üzerinde günümüze ulaşan bir mektup, bir aslan taşradaki bir eve girdiğinde tuzağa düşürülmesi ve tekneyle krala götürülmesi gerektiğini kaydetmektedir. Günümüzde yalnızca Hindistan'da küçük bir popülasyon halinde hayatta kalan Asya aslanı, genellikle Afrika türü'nden daha küçüktür ve çok daha sonraki kayıtlar, kabartmalarda tasvir edildiği gibi yakın mesafeden öldürülmelerinin imkânsız bir başarı olmadığını göstermektedir. Kılıç kullanıldığında, nispeten yakın zamanlarda olduğu gibi, asıl tekniğin "aslan katilinin sol kolunu büyük miktarda keçi kılı ipliği veya çadır beziyle sarması" ve aslanı buna saldırması için kışkırtması, sağ elindeki kılıcın ise onu göndermesi olduğu muhtemel görünmektedir. Bu yastıklı savunma hiçbir zaman tasvir edilmemiştir. Daha sık olarak, kral aslana ok atar; bunlar onu durduramazsa ve aslan sıçrarsa, kralın yanındaki avcılar mızraklarını kullanır.

Yaklaşık 200 yıl önce Nimrud'daki sarayına başka aslan avı kabartmaları dikmiş olan daha önceki bir kral, Ashurnasirpal II (hükümdarlık dönemi 883-859), MÖ yaklaşık 865 tarihli yazıtlarda övünerek şöyle der: "Rahipliğimi seven tanrılar Ninurta ve Nergal bana ovaların vahşi hayvanlarını vererek avlanmamı emrettiler. 30 Suriye filini tuzağa düşürüp öldürdüm; 257 büyük vahşi öküzü arabamdan saldırarak silahlarımla yere serdim; 370 büyük aslanı av mızraklarıyla öldürdüm". Asurnasirpal arabasından aslanlara ok atarken gösterilmiştir, bu yüzden belki de bu açık arazide daha geleneksel bir avdı ya da bir arenadaydı. Daha sonraki kabartmalarda yakalanan aslanlar, kalkan duvarı yapan askerlerin oluşturduğu kapalı bir alana bırakılır. Bazıları tahta sandıklardan, daha küçük bir sandıkta oturan ve bir kapıyı kaldıran bir görevli tarafından serbest bırakılırken gösterilmiştir. Aslanlar bazen esaret altında yetiştirilmiş olabilir. II. Asurnasirpal, hayvanat bahçesiyle övündüğü bir yazıtta şöyle demiştir: "Vahşi kalbimle Zagros dağlarından ve ormanlardan 15 aslan yakaladım. 50 aslan yavrusunu götürdüm. Onları Kalhu'ya (Nimrud) ve ülkemin saraylarına kafesler içinde sürdüm. Yavrularını çok sayıda yetiştirdim."

Sahneler
Bazı aslan avı kabartmaları levhanın tüm yüksekliğini kaplar; aynı sarayda bulunan çoğu Asur kabartmasında olduğu gibi askeri sefer sahneleri çoğunlukla iki yatay şeride bölünmüştür. Tek kayıt sahneleri bir koridorun bir tarafından üç büyük sahne gösterir. Kalkanların arenası, iyi bir manzara için ağaçlık bir tepeye tırmanan ya da bu tehlikeli faaliyetten kaçan insan kalabalığıyla birlikte gösterilir. Tepenin zirvesinde, kralın aslan avını gösteren bir sahneyi taşıyan küçük bir bina vardır. Kral arabasında hazırlanır, atlar seyisler tarafından tutulmaktadır. Büyük mastiff köpekleri ve mızrakları olan avcılar, kalkan duvarına çok yaklaşan herhangi bir aslan için arenada beklemektedir. Kralın arabasıyla avlandığı büyük sahnede, çoğu ölü ya da yaralı olmak üzere toplam 18 aslan gösterilir. Koridorun diğer tarafında da kraliyet arabasının hareket halinde olduğu benzer sahneler iki kez gösterilmiştir. Bazıları orijinal olarak üst katta, bazıları da küçük bir "özel kapı odasında" bulunan bir başka kabartma grubu, figürlerin çok daha küçük olduğu, aralarında düz bir şerit bulunan üç kayıt halinde düzenlenmiştir. Bazı sahneler iki grup arasında tam olarak olmasa da tekrarlanır. Kafeslerden salıverilen aslanların yaya olarak krala saldırması ve kralın ölü aslanların toplanmış cesetleri üzerine libasyon dökmesi buradan alınmıştır. Bu grubun bir kısmı Paris'tedir ve diğerleri çizimlerde kaydedilmiş ancak kaybolmuştur. Bunlar arasında kralın vahşi doğada aslan ve diğer hayvanları avladığını gösteren sahneler de vardır; ceylanlar ok ve yayla bir çukurda saklanan krala doğru dövülür. Bir sahnede, aynı aslan birbirine yakın üç kez gösterilir: kafesinden çıkar, krala doğru hücum eder ve modern bir çizgi film tarzında ona sıçrar.

Ayrıca bakınız
İştar Kapısı
Babil Aslanı (heykel)

Kaynakça