kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Alifakovaç

Alifakovaç (Boşnakça ve ; ), Bosna-Hersek'in başkenti Stari Grad'nın Stari Grad belediyesinde bulunan bir mahalledir. Saraybosna'nın en eski kentsel yerleşimlerinden biri olarak, Trebević Dağı'nın kuzey ucunun omurgasında, Miljacka'nın son kıvrımında, dar kanyonundan dökülmeden önce, sıradaki en alçak tepede yer almaktadır.

Yol kenarında terk edilmiş bir köy olarak 15. yüzyılda Osmanlılar Bosna'yı fethettiğinde bulunmuştur. Osmanlıların gelişiyle tekrar aktif bir mezarlık haline gelen stećcinin daha küçük bir nekropolü olduğuna inanılmaktadır. Bugün Saraybosna'nın en büyük ve en güzel mezarlıklarından biridir.

Tarihçe
Alifakovaç, modern Saraybosna şehri kadar eskidir. Adını 1462'de İsa Bey'in şehrin vakfına tanıklık eden avukat Ali-Fakih'ten almıştır. O zamanlarda bile, mezarlıkta görülebilen yol çok sıktı ve yerel halkın yanı sıra Saraybosna'da ölen birçok gezgin ve göçmenin, aynı zamanda memurların, ulemanın ve sıradan vatandaşların son yeriydi. Yakub Paşa, 1491'de mezarlığın yakınına bir cami inşa etmeye karar verdi, ardından Veliki (büyük) Alifakovaç, Mali (küçük) Alifakovaç, Megara, Magoda ve Carina caddeleri kuruldu ve mahalle doğdu. 16. yüzyılın ortalarında, Alifakovaç'ın dibinde, Gazi Hüsrev Bey'in levazım subayı Mustafa Vekilharç, çoğu hacı hac yolculuğuna buradan başladığı için kısa sürede Hacılar Camii olarak bilinecek bir cami inşa etti ve aynı zamanlarda Saraybosna'nın bir belediye başkanı eski Çargrad yolunu Başçarşı Meydanı'na günümüzde Şehir Kahyası Köprüsü olarak bilinen bir taş köprü ile bağladı ve bu inşaatla Alifakovaç'ın modern manzarası neredeyse tamamlandı.

Kentsel manzaraya son dokunuş, nehrin hemen karşısında belediye binasının inşa edilmesiyle nehrin güney kıyısında kendine bir yer bulan İnat Kuća ile yapıldı, evin sahibi evin taş taş nehrin diğer tarafına taşınmasını istedi ve günümüzde bile hala orada duruyor.

Alifakovaç, insanlığa ve karşılıklı saygıya dayalı bir inşaat örneğidir. Komşuların, komşularının manzarasını ve güneş ışığını engelleyecek şekilde ev inşa etmelerine izin verilmiyordu; bu da çatıların alt alta sıralanmasına ve böylece eski Saraybosna'nın en güzel anıtlarından birinin oluşmasını sağladı.

Kaynakça
Alihan Samedov

Alihan Samedov (Azerice: Əlixan Səmədov, 27 Nisan 1964, Sumgayıt), Azerbaycan asıllı Türk balaban virtüözü.

Yaşamı ve kariyeri
Alihan Samedov, 27 Nisan 1964 tarihinde Sumgayıt'ta müzisyen bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Samed Vurgun Müzik Okulu'nda obua, Neriman Nerimanov Kültür Evi'nde de garmon eğitimi aldı (1979 -1982). Azerbaycan Devlet Pedagoji Üniversitesi'nde okuyup (1986-1990) eğitimini tamamladı. Nefesli çalgıları (balaban, klarnet, gaboy, tütek, zurna, saksafon) ve halk çalgılarını (nağara, goşa nağara, tef, garmon) büyük bir ustalıkla çalabiliyor. 1993 yılında müzik sanatını daha da geliştirmek amacıyla Türkiye'ye göçen Samedov, balabanı ile kısa sürede büyük dinleyici kitlesi kazandı. "Balaban Metodu" kitabının yazarı Alihan Samedov çeşitli ödüllere layık görüldü. Rusçayı iyi bilen Samedov ayrıca satranç ustasıdır ve Erenköy İlköğretim Okulu'nda satranç öğretmenliği yapmıştır. Kadıköy Halk Eğitim Merkezi'nde müzik direktörlüğü, Eyüboğlu Eğitim Kurumunda halk dansları müzik direktörlüğü, İstanbul Kafkas Dance Company'de müzik direktörlüğü ve Samanyolu TV Azerbaycan musiki sorumluluğu görevlerini üstlenmiştir.

Diskografi
Albümleri
Balaban - The Land Of Fire (2001)
"Sen Gelmez Oldun"
"Sarı Gelin (Improvise)"
"Sarı Gelin"
"Men Gülem"
"Gözelim Sensin"
"Apardı Seller Saranı"
"Gelmedin"
"Mirzeyi"
"Getti Yar"
"Heyva Gülü"
"Sen Gelmez Oldun"

Balaban 2 - Sızı (2002)
"Sızı"
"Yalgızam"
"Yaz Akşamı"
"Son Nefes"
"Laçin"
"Segah"
"Ayrılık"
"Alagözlüm"
"Aygız"
"Üsküdara Gideriken"
"Herşey Senin İçin"

Balaban - Türküler (2002)
"Ah Bir Ataş"
"Dağlar Oy"
"Sarı Gelin"
"Demir Kapı"
"Arzu Gızım"
"Yüksek Yüksek"
"Göçmen Kızı"
"Urfanın Etrafı"
"Reyhan"
"Leyla"

Nale (2004)
"Nerede Kaldın"
2-Düet Club"
3-Asya"
4-Yaz Akşamı (Remix)"
5-Nale"
6-Azerbaycan Maralı"
7-Sen Gelmez Oldun (Remix)"
8-Roket"
9-Aziz Dostum"
10-Karabağ Şikestesi"
11-Lay Lay (Ninni)"

Balaban 6 (2006)
Mutlu Anlar"
"Son Defa"
"Bugün Tarihi Bir Gündür"
"Masal Gibi"
"Bebek Şarkısı"
"Gel Ey Seher"
"İki Nefes"
"Tütek"
"Canım Lerik"
"Dilberim"
"Dilberim (Remix)"
"Mutlu Anlar (Intro)"
"Mutlu Anlar (Acoustic)"
"Bugün Tarihi Bir Gündür (Dance Mix)"

Balaban 7 (2008)
"Çırpınırdı Karadeniz"
"Halil İbrahim"
"Karagile"
"Keskin Bıçak"
"İncir Ağacı"
"Karaağaç"
"Şirvan Şikestesi"
"Azerbaycanım"
"Kör Arabın Mahnısı"
"10-20 Ocak"
"11-Halil İbrahim (remix)"

Ödülleri
1993 İstanbul Halk Dansları Yarışması (En iyi Müzik)
1996 Zakopane (En iyi müzik, En iyi müzisyen)
1997 Milliyet Gazetesi Yarışması (Özel Ödül)

Dış bağlantılar
Alijó

Alijó belediyesi, Portekiz'in Norte bölgesine bağlı Douro altbölgesinin belediyelerinden biridir.

Bucaklar
Belediyede 19 bucak (Por.: freguesia) yer almaktadır.

Alijó
Amieiro
Carlão
Casal de Loivos
Castedo
Cotas
Favaios
Pegarinhos
Pinhão
Pópulo
Ribalonga
São Mamede de Ribatua
Sanfins do Douro
Santa Eugénia
Vale de Mendiz
Vila Chã
Vila Verde
Vilar de Maçada
Vilarinho de Cotas
Alikahya, İzmit

Alikahya, Kocaeli'nin İzmit İlçesi'ne bağlı semt.

Coğrafya
Alikahya, Kocaeli ilinin doğusunda İzmit kent merkezine 10 kilometre mesafede 2100 hektarlık bir alanda bulunmaktadır. Coğrafi yapısının büyük bir bölümü düztabanlı bir araziye sahiptir.

Tarihçe
1958 yılına kadar iki çiftlikten ibaret olan yerleşime bu tarihten itibaren göç başladı. 1976'da Alikahya, artık bağlı bulunduğu Durhasan köyünü aşan bir nüfusa ulaşınca yapılan referandum ile bağımsız köy olma statüsü kazandı. Alikahya'da 30 Aralık 1986'da belde belediyesi kuruldu. Kentleşmeye dönük en önemli gelişmesi ise sınırları içerisinde İzmit Büyükşehir Belediyesi tarafından yaptırılarak 1 Kasım 1999 tarihinde hak sahiplerine teslim edilerek yerleşime açılan Yuvam-Akarca evlerinin inşası ve yerleşim alanına dönüştürülmesidir.

Belde, 5747 sayılı "Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunu" ile 29 Mart 2009 Yerel Seçimlerinden itibaren mahalle statüsüne dönüştürüldü. Alikahya yeni kurulan İzmit İlçe Belediyesi sınırlarına yedi mahallesi ile birlikte katılmıştır.

Ekonomi
1967 – 1968 yılına gelindiğinde Sabancı ailesi sektörü bugünkü fabrikalarını kurmak için arazinin kalan bölümünü topluca satın alır. Bu gelişme Alikahya'nın oluşum târihinde önemli bir noktadır. Sırasıyla Brisa, Beksa, Sakosa, Enerjisa, Kordsa ve I-Bimsa olmak üzere Sabancı Holding beldede önemli yatırımlar yapar. Diğer yandan 1996 yılından itibaren Kore ortaklı Hyundai Assan, Assan Hanil, Posco ve Kocaeli Büyükşehir Belediyesi iştirâki İZAYDAŞ Alikahya'nın sanâyi merkezi olması anlamında ciddi bir konuma kavuşur.

Nüfus
Beldenin kurulu bulunduğu alandaki sanayi kuruluşları yoğunlaştıkça iş için gelen insan sayıları da önemli ölçüde artar ve bölge hızla göç edenlere yerleşim alanını yoğunlaştırır. Belde Merkez, Atatürk, Fatih ve Karadenizliler, Fevzi Çakmak, Cumhuriyet ve Akarca olmak üzere 7 mahalleden oluşmaktadır. 22 Ekim 2000 tarihinde gerçekleştirilen genel nüfus sayım sonuçlarına göre nüfusu 6.635'ten 16.300'e ulaşmıştır.



Alikahya Fotograf Galerisi
Kaynakça
Aliii

Aliii, 1960 yılında çekilen, yönetmenliğini ve senaristliğini Çetin Karamanbey'in yaptığı bir film'dir. Set amirliğini Basri Büyükcan, kamera asistanlığını Mahmut Demir üstlenmiştir. Yapım şirket Site Film iken hazırlığını Lale Film yapmıştır.

Oyuncu kadrosu
Fatma Girik (Fatma)
Ahmet Tarık Tekçe (Kaçakçı Ahmet Efendi)
Baki Tamer (Hasan)
Gönül Bayhan (Gönül)
Kadir Savun (Cambaz Kadir)
Ersun Kazançel
Hakkı Haktan (Kaçakçı Hakkı)
Nubar Terziyan
Tanju Eraslan (Ali)

Dış bağlantılar
IMDb'de Aliii
Alihaydar Karayev

Alihaydar Ağakerim oğlu Karayev ( ; d. 20 Haziran 1896 - ö. 24 Nisan 1938 ) eski Menşevik sonradan Bolşevik devrimci, Azerbaycan'ın sosyalist döneminde Adalet Halk Komiseri ve de Askerî ve Donanma İşleri Halk Komiseri.

Erken dönem
Şamahı'da doğdu. Bakü'de Rusça eğitim veren Şamahı Realni Okulu'ndan mezun oldu. Novoçerkassk Politeknik Enstitüsü'ne girdi ve bu dönemde devrimci faaliyetlerin içerisinde yer aldı. 1917'de Şamahı İşçi Köylü Sovyeti'nin başkanlığını yürüttü. 1918-1920 arasında Himmet'in liderliğini yürüttü. Kızıl Ordu'nun 27 Nisan 1920'de Azerbaycan'ı ele geçirmesiyle Azerbaycan Geçici Devrimci Komitesi üyeliği, Bakü Devrimci Komitesi üyeliği, Emek Halk Komiserliği, Askeri ve Donanma İşleri Halk Komiserliği, Bakü Şehri Yönetme Komitesi başkanlığı görevlerinde bulundu.

ADC'yi devirmesi
Kızıl Ordu'nun Azerbaycan'ı ele geçirmesini sağlayan Bolşeviklerden olmuştur. Cengiz Yıldırım ile birlikte Azerbaycan Parlamentosu'na ültimatom vererek iktidarın Bolşeviklerin eline geçmesini sağlamıştır. Bolşevik güçlerini Azerbaycan'a çağırdı. Aynı zamanda Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin yerine bir Sovyet rejimi kurmuştur. Böylece Kızıl Ordu Karabağ'daki Ermeni direnişini yok edebildi. Azerbaycan SSC kurulduktan sonra Karabağ ve Nahçivan Azerbaycan sınırları içerisinde kaldı. Sadece Zangezur bölgesi Ermenistan SSC'ye verildi. Bir söylentiye göre ADC'nin ve de Azerbaycan Millî Şurası'nın kurucusu Mehmed Emin Resulzade'nin yakalanmasını sağlamış lakin sonradan Stalin ile görüşerek iki kere affedilmesini sağlamış ve gitmesi serbest bırakılmıştır.

Sovyet dönemi
1921-1931 yılları arasında birçok görevde bulundu. Halk Gazetesi, Komünist (Ocak-Mayıs 1922) ve başka gazetelerin editörlüğünü yaptı. Azerbaycan'da Kimin sabaha ihtiyacı var (Azerice: Matəm kimə lazımdı) gibi birçok Bolşevik propaganda yaparak devlette din algısını yıkmaya çalıştı. Adalet Halk Komiserliği sırasında bazı Azeri entelektüelleri mahkûm edip tutuklattı. Yürüttüğü politikalar yüzünden pek popüler değildir. Azerbaycan basınında Azeri milliyetçiliğine destek veren veya sempati besleyen kişileri tutuklatmıştır. Neriman Nerimanov tarafından toy ve kanı kaynayan bir kişilik olarak eleştirilmiştir.

Bakü Kadınlar Kulübü, 1920'lerde Garayev'in ismiyle isim değişikliğine gitmiştir. Bunun sebebi ise kadınların eğitimi ve de gelişmesi için yürüttüğü politikalardır. Azerbaycan'ın Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını ilan etmesinden sonra Alihaydar Garayev Caddesi'nin ismi Ahmed Cevad şeklinde değiştirilmiştir.

Ölümü
Beria'nın Stalin'e önerisiyle "casusluk ve Sovyet devletini yıkmak için karşı devrimci faaliyetler yürütmek" suçundan yargılandı. 24 Nisan 1938 tarihinde Stalin'in emriyle İdam mangası tarafından öldürüldü.

Ödülleri
Azerbaycan'da yürüttüğü Bolşevik faaliyetler dolayısıyla Kızıl Bayrak İşçi Nişanı ile ödüllendirilmiştir.

Kaynakça
Alihan Bökeyhan

Alihan Nurmuhammedoğlu Bökeyhan (Kazakça: Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан, ءالیحان ءبوكه‌یحان, Alïxan Bökeyxan; 5 Mart 1866, Karkaralı - 27 Eylül 1937, Moskova), Kazak siyasetçi ve yayıncıdır. 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyıl başında Kazak aydınlarının milliyetçi önderi.

Hayatı
Bökeyhan, 1866 yılında Semey bölgesinde doğmuştur. İlk öğrenimden sonra Ombı Teknik Yüksek okulunu bitirmiş, sonra da Petersburg Orman Enstitüsünde öğrenimine devam etmiştir.
1904-1905 yıllarındaki Rus-Japon savaşı
Orınbur (şimdiki Orenburg)’da yayınlanan Kazak gazetesi 1913 - 1918 yılları arası Kazakların bilinçlenmesinde çok öneme sahip bir gazetedir. Gazetenin önemli yazarlarından Ahmet Baytursunov, Mircakıp Duvlatulı ve Alihan Bökeyhan bulunur.

1910- Bökeyhan Kırgız (Kazak) bozkırının Ruslar tarafından yerleştirilmesine karşı gelmiştir.

1913- Ali han Bökeyhan “Kazak” gazetesinin neşrine başlar. Az bir vakitte gazete milli aydınların fikir merkezi haline gelir. Gazetelerde açık imza ve “Qır balası”, “Stepniyak”, yani "Bozkır oğlu" adları ile “Duma partiyası”, “Duma və Kazaklar”, “Avqust Bebel” ve b. makaleler yayınlatır.

1914- Haziran ayında geçirilen Umum Rusya Müslümanları Kurultayın'a iştirak eder. Rusya Devlet Dumasında Müslüman milletvekillerin teşkilatlanmasından ve faaliyetlerini güçlendirmelerinden sorumlu olur. Tomsk'ta Sibir (Sibirya)'in bağımsızlığını isteyenlerin kurultayında görev alır. Alihan Bökeyhan'ın teşebbüsü ile bu kurultayın oluşturulması, planlanan Sibir Cumhuriyetinin Kazakistan ile bütünleşmesi kararı alınır.

Alihan Bökeyhan'ın esas maksadı Sibirya ve Orta Asya'yı da kapsayan Türk milli hükûmeti kurmaktı.

Gürcü kökenli Stalin'in emriyle Kazak milliyetçilerine karşı sert tedbirler başlar. 1920-1937- yılları arasında Alihan Bökeyhan üç defa hapsedilir.

Alihan Bökeyhan, 27 Eylül 1937 tarihinde Sovyet Rusya yönetiminin emriyle kurşuna dizilir.

Edebiyat
Аккуыулы С. А. Букейханов и русское масонство // Простор. −1994. -№ 3.
Сеитов Э. А. Н. Букейханов как историк и общественно-политический деятель: Канд. диссертация. — Алматы, 1996.
Мамраева А. К. Общественно-политическое развитие Казахстана начала XX века и А. Букейханов. — Алматы, 1998.
Мамраева А. К. Общественно-политическая деятельность и политико-правовые взгляды А. Букейханова. Караганда. Болашак-Баспа. 1998.
Государственная дума Российской империи, 1906-1917 : Энциклопедия. Москва : Российская политическая энциклопедия, 2008. С. 70. ISBN 978-5-8243-1031-3.

Onun hakkında filmler
1994 — Alaş hakkında film. Alaşorda rejisörü: Kalila Namatulı Omarov
2009 — Alaşorda (film). Rejisörü: Kalila Namatulı Omarov

Suretlik
Kaynakça
Alihan (şarkıcı)

Ali Kızıltepe (d. 2 Şubat 1974, Sivas), Türk şarkıcı-şarkı yazarı.

Hayatı
2 Şubat 1974 yılında Sivas'ta doğdu. İlk öğretimini Kurtuluş ilköğretim okulunda tamamlamış ardından da Kurtuluş Lisesini bitirmiştir. 1992 yılında ilk albümü Bu Gece de Yalnız Kaldım adlı albümü piyasada sürdü. 1994 yılında Oyuncak Gibi adlı albümünde olan Kime Aşıksın isimli şarkıyı Güllü seslendirmiştir.

Olayları
2002 yılında birtakım sorunlardan ötürü Boğaziçi Köprüsü'nde aracı ile beraber kendisini yakmaya çalıştı. 2007 yılında şarkıcı Ajdar ile aralarında çıkan kavga dönemin medya kuruluşlarında çokça konuşuldu. 2015 yılında Silivri'de çalıştığı gazinonun patronu tarafından darp edildi ve 70 gün iş göremez raporu aldı.

Albümleri
Bu Gece de Yalnız Kaldım (1992)
Bu Kadın Neden Ağlıyor & Sana mı Tapacaktım (1994)
Huzurundayım (1995)
Duygularımla Baş başa (1996)
Toprağım & Sen Özelsin (1997)
Yavrucum (1998)
Yürekli (1999)
Yaralı Kadın (2001)
Sen Yanacaksın (2002)
Yakamadığım Anılarım & Vefasız (2003)
Teksin & Yürek Yangını (2004)
Önce Bana Para Lazım (2006)
Her Mevsim Bende Kış & Sahte Sevgililer (2015)

Kaynakça
Dış bağlantılar
Alihan Kubalas

Alihan Kubalas (d. 26 Ekim 1991, İstanbul), stoper pozisyonunda görev yapan Türk futbolcudur. 2. Lig ekiplerinden Yeni Mersin İdman Yurdu forması giymektedir.

Profesyonel kariyer
Maltepespor,Fenerbahçe, Kartal Bulvarspor takımlarının altyapısında farklı kategorilerde forma giydi. Anadolu Üsküdar (Bağcılarspor) ile profesyonel futbol hayatına başladı. Daha sonra sırasıyla Sivasspor, Tokatspor, Altay, Fatih Karagümrük, İstanbulspor, MKE Ankaragücü, Vanspor FK formalarını terletti. Altay sonrasında sezon başında Alanyaspor ile anlaşmış fakat bu transfer son gün iptal olmuştur ve o sezon forma giymemiştir. Bir yılın ardından İstanbulspor ile anlaşarak başarılı bir yıl geçirmiştir.

Futbola 2020 yılında Ankaragücü forması giydiği dönemde sözleşmesini kendi isteği ile feshetmiş futbola iki yıl ara vermiştir. Yeşil sahalara Van forması ile tekrar dönmüştür. 2022 yılı devre arasında Kocaelispor'a transfer olmuş ve futbol hayatını burada sürdürmekte takıma liderlik etmektedir.

Ankaragücü ve Kocaelispor formaları altında şampiyonluklar yaşamıştır. İstanbulspor forması giydiği dönemde 1. lige yükselme şansını play oflarda final oynamış ve finali kaybetmişlerdir o sezon TFF 1. Lige Bandırmaspor yükselmiştir.

BAŞARILAR

• MKE Ankaragücü 2. Lig Şampiyonluk 2016-17

•MKE Ankaragücü TFF 1. Lig Şampiyonluk 2017-18

• Kocaelispor 2. Lig Şampiyonluk 2022-23

Kaynakça
Dış bağlantılar
Alikalkan, Malazgirt

Alikalkan, Muş ilinin Malazgirt ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köyün eski adı, 1916 yılı kayıtlarında Alikalkan ya da Alikulek olup, Kurmanci'de "Elikulekan" sözcüğü "topal Aliler" anlamına gelmektedir.

Coğrafya
Köy, Muş il merkezine 175 km, Malazgirt ilçe merkezine 40 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Alihan Kuriş

Alihan Kuriş (d. 28 Temmuz 1982, Sakarya), Türk iş adamı, mimar ve din adamı. Kuriş, Süleymancıların şu anki lideridir.

Alihan Kuriş'in annesi Gülderen Kuriş, babası Mahmut Sabri Kuriş dayısı Arif Ahmet Denizolgun, annesinin eniştesi Kemal Kacar, annesinin dedesi de Süleyman Hilmi Tunahan'dır. Kuriş, 8 Eylül 2016'da Arif Ahmet Denizolgun'un ölümünden sonra Süleymancıların lideri olmuştur.

13 Ağustos 2026 tarihinde Kuriş, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında; suç örgütü kurma ve yönetme, suç örgütüne üye olma, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık, Vergi Usul Kanunu’na muhalefet ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçlamalarıyla gözaltına alındı. İddialara göre Kuriş, gözaltı kararı sonrası ikametgahında bulunamadı ve cep telefonunu bu adreste bıraktı; ardından geçiş yaptığı belirlenen ikinci adresteki gizli bir bölmede saklanırken yakalandı.

Kaynakça
Alikan

Alikan veya Aliki Aşireti, Kürtçenin Kurmancî lehçesini konuşan, çoğunluğu Sünni Müslüman olan bir Kürt aşiretidir. Aşirete mensup kişiler, başta Batman ve Beşiri olmak üzere Siirt, Muş, Malatya, Adıyaman, Diyarbakır, Nusaybin, Tatvan, Hizan, Kurtalan, Van, Erciş, Dargeçit, İdil ve Cizre gibi birçok il ve ilçede yaşamaktadır.

Geçmişte hayvancılıkla ve göçerlikle uğraşan Alikanlılar, bu nedenle geniş bir coğrafyaya dağılmışlardır. Yaklaşık 150 yıl önce göçebe yaşamı terk ederek yerleşik hayata geçmişlerdir. Bugün Batman'ın Beşiri ilçesinde 50'ye yakın köy ve mezrada yaşamakta olup, bu bölgede en büyük aşiret gruplarından birini oluştururlar.

Kollar
Alikan Aşireti sekiz ana koldan oluşur. Bunlar:

Cındikî
Mala Dibo
Mala Sînô
Mala Remo
Axikê
Katıxoka
Hasikan kolu
Çengoxa

Tarihsel Arka Plan ve Akademik Çalışmalar
Sosyolog İsmail Beşikçi, Alikan Aşireti hakkında "Doğu'da Değişim ve Yapısal Sorunlar (Göçebe Alikan Aşireti)" adlı doktora tezinde kapsamlı bilgiler sunmuştur. Bu çalışma, aşiretin göçebe yaşam tarzından yerleşik hayata geçiş sürecini ve karşılaştığı toplumsal yapısal sorunları incelemektedir.

Antropolog Martin van Bruinessen de Alikan Aşireti üzerine bilgi vermektedir. Ona göre, aşiret Botan Emirliği'nin Cezire bölgesindeki askerî gücün önemli bir parçasını oluşturmuştur.

Botan Emirliği'nde, Mir'in ölümüyle ortaya çıkan kargaşa ve iktidar boşluğu, emirliğin üç oğul arasında bölünmesine sebep olmuştur. Bruinessen'e göre, emirlik Gürkel, Finik ve Cezire olmak üzere üçe ayrılmıştır. Cezire bölgesinin askerî gücünü oluşturan iki konfederasyon bulunmaktaydı. Alikan aşireti, Çox Sor adlı konfederasyonun içinde yer almaktaydı. Bu konfederasyon; Alikan, Miran, Duderan, Soran ve Garisan aşiretlerinden oluşuyordu. Diğer konfederasyon olan Şıllet ise Kiççan, Teyyan, Herikan ve Mûsreşan aşiretlerinden meydana geliyordu.

Bruinessen'in aktardığına göre, Yezidiler tarafından kullanılan "çox sor" (kırmızı kumaş) meselesi, bu konfederasyonların oluşumuna etki etmiştir. Rivayete göre Botan Miri, bu kumaşın sadece mir ve beyler tarafından kullanılabileceğini belirterek Yezidilerden bu kumaşları istemiş, reddedilince Şıllet Konfederasyonu'na bağlı aşiretlerle sefer düzenlemiş ancak başarısız olmuştur. Ardından Çox Sor Konfederasyonu'na bağlı aşiretlerle yapılan ikinci sefer başarılı olmuş ve bu aşiretlere "Çox Sor", ilk gruba ise "Şıllet" adı verilmiştir.

Kaynakça
Alihan Töre

Alihan Töre ( ; ; ; 21 Mart 1884-28 Şubat 1976), İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı olan Özbek asıllı siyasetçi.

Biyografi
Alihan Töre, 21 Mart 1884 tarihinde Rus Türkistanı'nın Tokmok kentinde doğdu. 1920 yılında Sovyetler Birliği'nden Sincan'daki Kaşgar kentine kaçtı. Nisan 1944'te Alihan Töre, Abdülkerim Abbas ve diğer on kişi ile birlikte, Doğu Türkistan'ı Kuomintang yönetiminden kurtarmak için Gulca'da bir kurtuluş örgütü kurdu.

Alihan Töre, 12 Kasım 1944 tarihinde Gulca kentinde elde edilen isyanın zaferinin ardından ertesi gün İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti'nin cumhurbaşkanı seçildi. 8 Nisan 1945'te mareşal rütbesiyle Doğu Türkistan Millî Ordusu'nun genelkurmay başkanı oldu. Alihan Töre, İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti liderliğinde Josef Stalin'in Doğu Türkistan Millî Ordusu'nun Urumçi'ye yönelik taarruzunu sonlandırma ve Ekim 1945'te Kuomintang ile müzakerelere başlama emrine karşı çıkan tek kişiydi.

12 Haziran 1946'da, Urumçi'de İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti ve Kuomintang temsilcileri arasında barış anlaşması imzalanmasından altı gün sonra, 14 Ekim 1945'te Çan Kay Şek'in teklifine uygun olarak Sovyet arabuluculuğunda başlayan zorlu sekiz aylık müzakereler sonuçlandı. Alihan Töre, Çan Kay Şek'in Sincan krizini barışçıl bir şekilde çözme teklifine uygun olarak NKVD tarafından tutuklanarak zorla Sovyetler Birliği'ne geri getirildi ve burada hapsedildi. Ömrünün geri kalanını Taşkent'te ev hapsinde geçirerek Sincan hakkında Türkistan kaygısı adlı bir kitap yazdı.

Türkistan İslam Partisi, İslamî Türkistan dergisinin ilk sayısında bölge tarihi ile ilgili bir makalede Alihan Töre'den bahsetti.

Eserleri
Türkistan kaygısı, Taşkent, Özbekistan, East Publishing House, 2003
Tarihiy Muhammadiy, Taşkent, Özbekistan, Yayımcı: Kutluhan Şakirov
Drifter Saghuniy

Kaynakça
Dış bağlantılar
Alihan İsmailov

Alihan Ashanoğlu İsmailov ( ; d. 18 Aralık 1972), Kazak siyasetçi ve 11 Ocak 2022 - 5 Şubat 2024 tarihleri arasında Kazakistan başbakanı. Daha önce, Askar Mamin'in hükûmetinde Kazakistan'ın birinci başbakan yardımcısı olarak görev yaptı. Aynı zamanda Eylül 2018'den Mayıs 2020'ye kadar maliye bakanı olarak görev yaptı. İsmailov, 2022 Kazakistan protestolarının ardından ülkenin cumhurbaşkanı tarafından Kazakistan'ın yeni başbakanı olarak aday gösterildi. Adaylığı ülke parlamentosu tarafından oybirliğiyle kabul edildi. Ocak 2023'ten bu yana JSC Ulusal Refah Fonu Samruk-Kazına'nın yönetim kurulu başkanlığını yürütmektedir.

Biyografi
İlk yılları ve eğitimi
İsmailov, Kazak SSC'sinde Alma-Ata (şimdi Almatı) şehrinde doğdu. 1994 yılında Al-Farabi Kazak Ulusal Üniversitesinden uygulamalı matematik derecesi ile mezun oldu ve ardından 1996 yılında KİMEP Üniversitesinden kamu yönetimi alanında yüksek lisans derecesi aldı.

Kariyeri
1993 yılında A-Invest Yatırım ve Özelleştirme Fonu'na üye oldu. 1995'ten itibaren İsmailov, Almatı Şehir İdaresi Ticaret ve Sanayi Departmanının baş uzmanıydı. 1996 yılında Kazakistan cumhurbaşkanına bağlı Yüksek Ekonomi Konseyinin stajyerliğini yaptı. Ağustos 1996'dan Şubat 1998'e kadar İsmailov, Kazakistan Ulusal İstatistik Kurumunun başkan yardımcısı ve ardından da bölüm başkanıydı.

11 Aralık 2015'te İsmailov, Kazakistan cumhurbaşkanı yardımcısı olarak atandı. Maliye bakanı olduğu 18 Eylül 2018 tarihine kadar bu görevi sürdürdü.

25 Şubat 2019'da Mamin hükümetinde Kazakistan'ın birinci başbakan yardımcısı oldu. Aynı zamanda İsmailov, yerine Erulan Jamaubaev'in geçtiği 18 Mayıs 2020 tarihine kadar maliye bakanı olarak görev yaptı. 27 Mayıs 2020'den itibaren İsmailov, Kazakistan'ın Avrasya Ekonomik Komisyonundaki temsilcisidir. 1 Ocak 2022 tarihinde Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile Kazakistan Cumhuriyeti Başbakanlığı görevine atandı.

19 Ocak 2023 tarihinde Samruk-Kazına Ulusal Refah Fonu Yönetim Kurulu Başkanlığına seçildi.

Başbakanlık (2022-2024)
İsmailov, devam eden şiddetli 2022 Kazakistan protestoları sırasında Mamin Kabinesinin istifasının ardından Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev tarafından 5 Ocak 2022'de başbakan vekili olarak atandı. Eurasianet'ten Joanna Lillis'e göre, İsmailov diğer bakanlarla birlikte "kusurlu bir kabinenin" "bagajını taşımada" rolü olan bir teknokrat ve onun hükûmet başkanı olarak atanması Tokayev'in gelecekteki politikalarında daha fazla ipucu sağlayacak.

11 Ocak 2022'de Meclis, İsmailov'u yeni başbakan olarak onayladı ve tüm partilerden 89 milletvekili, adaylığı için oy kullandı. Oturumda Cumhurbaşkanı Tokayev, İsmailov'un Kazakistan'ın gelecekteki ekonomisine ilişkin görüşünün "doğru" olduğunu ve "kesin bir planı" olduğunu ileri sürdü. İsmailov, destek için teşekkür etti, bunun "büyük bir sorumluluk" olduğunu belirtti ve Tokayev'in mevcut politikalarını övdü. Bakanlar kuruluyla yaptığı ilk toplantıda İsmailov, hükûmetin "bu zor anda tüm ülke için devlet başkanının yüksek güvenini haklı çıkarması gerektiğini" ilan etti.

Kaynakça