2025-2026 Amerika Birleşik Devletleri-İran müzakereleri

12 Nisan 2025’te İran ve Amerika Birleşik Devletleri, nükleer barış anlaşmasına ulaşmayı amaçlayan bir dizi müzakereye başladı, ABD Başkanı Donald Trump’ın dönemin İran dini lideri Ali Hamanei’ye gönderdiği mektubun ardından. Trump, İran’a bir anlaşmaya varması için iki aylık (60 gün) bir süre tanıdı. Sürenin anlaşma olmadan dolmasının ardından İran tarafından haritadan silinmekle tehdit edilen İsrail İran’a saldırdı ve iki ülke arasında on iki gün süren bir savaşı tetikledi.

Üst düzey görüşmelerin ilk turu 12 Nisan 2025’te Umman’da yapıldı. Görüşmelere ABD özel temsilcisi Steve Witkoff ve İran dışişleri bakanı Abbas Erakçi liderlik etti. O dönemde hem İran Dışişleri Bakanı hem de Beyaz Saray, yapılan görüşmelerin yapıcı olduğunu açıkladı. Bunu yaklaşık bir hafta sonra Maskat’ta yapılan üçüncü üst düzey tur izledi, ayrıca olası bir nükleer anlaşma için bir çerçeve geliştirmeye yönelik uzman düzeyinde bir toplantı gerçekleştirildi, ABD tarafını Michael Anton, İran tarafını ise Mecid Taht-Ravanchi temsil etti.

ABD ordusu, savaş tehdidinin tırmanmasıyla birlikte Orta Doğu’daki varlığını artırıyordu. Bölgedeki ABD üslerinde yaklaşık 50.000 Amerikan askeri konuşlu bulunuyor, ayrıca bu, 2003 Irak Savaşı'ndan bu yana Orta Doğu’daki en büyük hava kuvveti varlığıydı. Barış önerilerinin bir parçası olarak İran, en az 19 ek reaktör inşa etmeyi teklif etti ve bu projelere ilişkin sözleşmelerin ABD nükleer endüstrisini canlandırabileceğini öne sürdü. Ancak Erakçi’nin bu planı açıklaması için yapması planlanan konuşma iptal edildi.

27 Mayıs’ta Trump, güçlü denetimler içeren bir anlaşmanın tamamlanmasına iki tarafın da çok yakın olduğunu söyledi. Erakçi, bir anlaşmanın yakın olup olmadığından emin olmadığını belirtirken, Hamaney’in danışmanı Ali Şemhani, Trump’ın İran nükleer programı üzerinde istediği kontrolün “bir hayal” olduğunu ifade etti. İsrail’in İran nükleer tesislerine önleyici saldırı düzenlemekle tehdit ettiği bildirildi. Ancak bu iddia İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu tarafından reddedildi. 31 Mayıs’ta Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), İran’ın rekor miktarda askerî düzeyde zenginleştirilmiş uranyum biriktirdiğini bildirdi. 11 Haziran’da ABD’nin Irak ve diğer Arap ülkelerindeki büyükelçilikleri, İran’ın ABD üslerine yönelik tehditleri nedeniyle personel tahliyesine başladı. Husiler, İran’a saldırı düzenlenmesi hâlinde ABD’ye misilleme tehdidinde bulundu. Başkan Trump’a CENTCOM tarafından İran’a yönelik bir saldırı için çeşitli seçenekler sunulduğu bildirildi. Birleşik Krallık, Basra Körfezi’ndeki gemiler için bir güvenlik uyarısı yayımladı. UAEA, 12 Haziran’da İran’ı nükleer silahların yayılmasının önlenmesine ilişkin yükümlülüklerini ihlal etmiş saydı.

Ertesi gün, 13 Haziran tarihinde İsrail, İran’a yönelik geniş çaplı saldırılar başlattı. Saldırılar İran’ın üst düzey askerî liderlerini ve nükleer bilim insanlarını hedef aldı. Saldırılar sonrası İran, nükleer müzakerelerden çekildiğini ve görüşmeleri süresiz olarak askıya aldığını açıkladı. Amerika Birleşik Devletleri de İran’daki nükleer tesislere yönelik bir dizi saldırı gerçekleştirdi ve ABD ile İran arasındaki müzakereler daha sonra askıya alındı. Görüşmeler, 2026’nın başlarında İran’da kitlesel protestoların ardından yeniden başladı. Bu sırada Orta Doğu’daki ABD askerî yığınağı, savaş tehdidi sürerken devam etti.

28 Şubat 2026’da Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail, 2026 İran Savaşı’nın başlangıcı olarak İran’a yönelik geniş çaplı saldırılar başlattı. İsrail'in "Aslanın Kükreyişi", Amerika'nın ise "Destansı Gazap" olarak adlandırdığı savaşta, İran lideri Ali Hamanei’nin yanı sıra müzakerelerde kilit bir isim olan Ali Laricani öldürüldü.

7 Nisan 2026’da İran ve Amerika Birleşik Devletleri, geçici iki haftalık bir ateşkes ilan etti. 11 Nisan tarihinde delegasyonların İslamabad'da buluşmalarının ardından tarafların bir anlaşmaya varamaması nedeniyle görüşmeler sona erdi. 12 Nisan tarihinde zirvenin başarısızlıkla sonuçlandığı resmen duyuruldu. ABD, Hüzmüz Boğazı'na tam kuşatma uygulamaya başladığını duyurdu.

2026 İran Savaşı - Ateşkes - Müzakereler
1 Mart 2026'da, ABD ve İsrail'in İran'a karşı bir hava savaşı başlatmasının ertesi günü, Donald Trump İranlı liderlerin müzakerelere yeniden başlamak istediğini ve kendisinin bunu kabul ettiğini iddia etti. İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani herhangi bir görüşmeyi reddetti.

Trump 6 Mart 2026'da şunları yazdı: “İran ile kayıtsız şartsız teslim dışında bir anlaşma olmayacak!”. 9 Mart'ta Trump, savaşın büyük ölçüde tamamlandığını ve İran ordusunun yok edildiğini belirtti. Trump, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açıldığını, gerçekleri yansıtmayacak şekilde iddia etti.

21 Mart'ta, ABD'nin İran'ın kabul etmesi gereken altı talep içeren olası barış görüşmelerine hazırlandığı bildirildi. Ancak İran'ın müzakereye isteksiz olduğu ve daha önce bu taleplerin birkaçını reddettiği belirtildi.

Buna rağmen 23 Mart'ta Trump, “çok iyi ve verimli görüşmeler” olduğunu belirterek Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına ilişkin verdiği ültimatomu erteledi. ABD'nin İran'da “üst düzey bir kişiyle” görüştüğünü söyledi ve “Onlar aradı, ben aramadım. Bir anlaşma yapmak istiyorlar ve biz de anlaşmaya çok hazırız” iddiasında bulundu. İran Devrim Muhafızları Ordusu'na (DMO) bağlı Fars Haber Ajansı herhangi bir görüşme yapıldığını yalanladı. İran'ın görüşmeleri hızla reddetmesi, ABD'ye yönelik derin güvensizliğe işaret etti. Zira son iki müzakerenin İsrail ve ABD'nin İran'a karşı savaş başlatmasıyla kesintiye uğradığı belirtildi. DMO'ye bağlı Tasnim Haber Ajansı, ABD'nin İran'daki siyasi yapının yalnızca bir kısmıyla gizli görüşmeler önererek ülke içinde bölünme yaratmaya çalıştığını ileri sürdü. İran muhalefetine yakın Iran International ise Trump'ın bilerek muğlak konuştuğunu ve hangi İranlılarla görüşüldüğünü belirtmemesinin rejim içinde güvensizlik ve bölünme yaratma amacı taşıdığını öne sürdü.

Trump 24 Mart'ta ABD ve İsrail'in savaşı kazandığını tekrar iddia etti. Bu zafer ilanı hem ABD'nin hem de İsrail'in saldırıları devam ederken yapıldı. Trump'ın açıklamasına rağmen Hürmüz Boğazı kapalı kalmaya devam etti. İran Khatam el-Enbiya Merkezi Karargâhı komutanı Abdolrahim Mousavi Abdollahi, ABD ve İsrail'in başarısız olduğunu ve savaştan çıkış yolu aradığını söyledi. Abdollahi, İran'ın “tam zafer”e kadar savaşmaya devam edeceğini vurguladı. Aynı karargâhın sözcüsü İbrahim Zülfikari müzakereleri reddetti ve ABD'nin “bölgesel istikrarın İran silahlı kuvvetleri tarafından garanti edildiğini kabul etmesi gerektiğini” söyledi.

25 Mart'ta Pakistanlı yetkililer ABD'nin İran'a ilettiği “15 maddelik öneri”yi İran'a aktardı. Pakistan daha sonra taraflar arasında arabuluculuk yaptığını doğruladı. ABD önerisi; İran'ın nükleer programının sona erdirilmesi, füze kapasitesine sınırlamalar getirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, İran'ın silahlı gruplara desteğine kısıtlamalar ve yaptırımların hafifletilmesini içeriyordu. İranlılar bu öneriyi reddetti. Press TV'ye konuşan ismi açıklanmayan bir yetkili “İran, savaşı ne zaman bitireceğine ve kendi şartları karşılandığında sonlandıracaktır” dedi. İran ayrıca “5 maddelik karşı teklif” sundu. Bu teklifte ABD-İsrail saldırılarının sona ermesi, Lübnan ve Irak'taki İran yanlısı güçlere yönelik saldırıların durması, gelecekteki saldırıları önlemek için güvenlik garantileri, savaş tazminatı ve Hürmüz Boğazı üzerinde İran egemenliğinin uluslararası tanınması gibi maddeleri içeriyordu. Bir başka rapor, İranlı yetkililerin ABD'nin Basra Körfezi'ndeki üslerini kapatmasını talep ettiğini bildirdi. Bir ABD yetkilisi ise İran'ın taleplerini “gülünç ve gerçek dışı” olarak nitelendirdi. Buna rağmen Trump 26 Mart'ta İran'ın anlaşma için “yalvardığını” söyledi.

Trump 29 Mart 2026'da İran'ın ABD taleplerinin çoğunu kabul ettiğini söyledi. Ertesi gün, ABD'nin İran'da “yeni ve daha makul bir rejimle ciddi görüşmeler içinde olduğunu” ve “büyük ilerleme” kaydedildiğini belirtti. Aynı açıklamada, kısa süre içinde bir anlaşma sağlanmazsa ve Hürmüz Boğazı "derhal" açılmazsa İran'ın tüm enerji santrallerini, petrol kuyularını ve tuzdan arındırma tesislerini yok etmekle tehdit etti. Aynı gün İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, İran'ın ABD'nin “teslimiyet” şartlarını kabul etmeyeceğini söyledi. Washington'u çelişkili mesajlar göndermekle suçlayarak “Düşman açıkça müzakere ve diyalog mesajları gönderirken, gizlice kara saldırısı planlıyor” dedi.

30 Mart'ta İran Dışişleri Bakanlığı, Pakistan aracılığıyla ABD ile dolaylı görüşmeler yapıldığını kabul etti ancak Amerikan tutumlarını “aşırı ve makul olmayan” olarak nitelendirdi. The Wall Street Journal'a göre Katar müzakerelere liderlik etme teklifini reddetti.

Trump 1 Nisan 2026'da İran'ın ABD'den ateşkes istediğini iddia etti. ABD'nin bunu değerlendireceğini ancak yalnızca Hürmüz Boğazı “açık, özgür ve temiz” hale geldikten sonra kabul edeceğini söyledi ve “O zamana kadar İran'ı yerle bir ediyoruz ya da onların dediği gibi Taş Devri'ne geri gönderiyoruz!” ifadelerini kullandı.

7 Nisan'da Trump, İran anlaşmaya varmazsa “Bütün bir uygarlık bu gece ölecek, bir daha asla geri gelmeyecek” tehdidinde bulundu.

ABD ve İran, 8 Nisan 2026'da müzakereleri sürdürmek amacıyla iki haftalık bir ateşkes ilan edildiğini açıkladı. Aynı gün İsrail, ateşkesin Lübnan'ı kapsamadığını belirterek, bu ülkeden kendi topraklarına roket saldırılarında bulunan Hizbullah'a karşı büyük hava saldırıları başlattı. İranlı yetkililer ve Pakistanlı arabulucular, İsrail'in açıklamasının aksine, uzlaşılan ateşkesin Lübnan'ı da kapsadığını belirtti. İran, İsrail'in Lübnan'da Hizbullah'a karşı saldırılarını sürdürmesi halinde ateşkesi sonlandıracağını açıkladı. İran Ulusal Güvenlik Danışmanı Mahdi Mohammadi, Lübnan'da ateşkes olmadan, ABD ile müzakerelerin yapılamayacağını belirtti. İsrail ise bir kez daha ateşkesin Lübnan'ı kapsamadığını belirtti. 9 Nisan'da İsrail, ABD baskısı sonrası Lübnan hükûmetiyle doğrudan görüşmeleri kabul etti ancak Lübnan'daki ateşkese uymayacağını belirtti.

Ateşkes açıklamasının ardından Trump, İranlıların kabul etmeleri gereken her şeyi kabul ettiklerini iddia etti. ABD, boğazı mayınlardan temizlemek için bir deniz operasyonu başlattı.

11 Nisan 2026'da ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Başkan Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner ile birlikte İranlı yetkililerle barış görüşmeleri için İslamabad'a geldi. İran heyetinde Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf da daha önce bölgeye ulaşmıştı. 12 Nisan'da Vance Pakistan'dan ayrılarak müzakerelerin bir anlaşmayla sonuçlanmadığını söyledi.

Müzakerelerin başarısız olmasının ardından Trump, İran'a karşı “tam bir deniz ablukası” tehdidinde bulundu.

Ayrıca Bakınız
2026 İran Savaşı

2025-2026 İran protestoları

2026 Türkiye'de İran füzelerinin önlenmesi

Kaynakça