Ahmet Ümit

Ahmet Ümit (d. 30 Eylül 1960, Gaziantep), Türk şair ve yazardır.

Daha çok polisiye roman türünde eser veren bir yazardır.

Yaşamı
Gaziantep'te yedi çocuklu bir ailenin en küçük çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası kilim tüccarı, annesi terzi idi. İlk öğreniminin ardından Gaziantep Atatürk Lisesi'ne devam etti. 14 yaşından itibaren sol görüşlü bir etkinci oldu. Ülkücülerle aralarında çıkan bir kavgadan dolayı 24 arkadaşıyla birlikte Gaziantep dışına sürgün edildiği için liseyi Diyarbakır'ın Ergani ilçesinde bitirdi. 1980 darbesinin ardından derneklerde sol görüşlü olarak çalıştı. 1983 yılında üniversite öğrenimini tamamladı.

Üyesi olduğu Türkiye Komünist Partisi (TKP) tarafından 1985'te Moskova'ya gönderildi. 1985-1986 yılları arasında Moskova Sosyal Bilimler Akademisi'nde eğitim gördü. TKP tarafından komünistlik eğitimi almak için Rusya'ya gönderilen altı gencin başından geçenleri anlattığı Kar Kokusu (1998) adlı romanı, bu dönemde yaşadıklarından izler taşır. Moskova'da iken şiir yazmaya başladı. 1989'da etkin siyasetten ayrıldı ve Sokağın Zulası adlı şiir kitabını yayımladı. Arkadaşı Ali Taygun ile bir reklam ajansı çalıştırmaya başladı.

1990 yılında bir grup edebiyat tutkunuyla birlikte Yine Hişt adlı kültür-sanat dergisini çıkardı. Şiir, öykü ve yazılarını Adam Sanat, Yine Hişt, Öküz ve Cumhuriyet Kitap dergileri ile Yeni Yüzyıl gazetesinde yayımladı.

1992 yılında yayınlanan ilk öykü kitabı Çıplak Ayaklıydı Gece, aynı yıl Ferit Oğuz Bayır Düşün ve Sanat Ödülü'nü aldı. Bu kitap Ahmet Ümit'i yazın dünyamıza tanıtan ilk kitap olma özelliğini de taşır.

Arkadaşı tiyatro yönetmeni Ali Taygun'un teşvikiyle polisiye yazmaya ağırlık veren Ahmet Ümit, 1993 yılında Atv için çekilen Çakalların İzinde adlı polisiye dizinin öykülerinin ve senaryosunun yazılmasına katkıda bulundu. Ardından da 1995'te Ahmet Ümit, çeşitli gazete ve dergilerde Franz Kafka, Dostoyevski, Patricia Highsmith, Edgar Allan Poe ve polisiye roman yazarları üzerine inceleme ve tanıtım yazıları kaleme aldı.

2024 yılında bkmkitap'a verdiği röportajda, polisiye türüne yönelme sürecini şu sözlerle anlatmıştır: "Aslında ben polisiye yazdığımın farkında değildim. İnsan karar verir ya, 'En iyi felsefe romanı yazarım, aşk romanı yazarım, tarih romanı yazarım' der insanlar. Yönelimi olur, yani bilir. Ben öyle değildim. Benim yazdığım şey polisiyeymiş. Sonra biri bana, 'Sen polisiye yazıyorsun' dedi. Çünkü 14 yaşından 30 yaşıma kadar çok hareketli bir yaşamım oldu. Aktif bir siyasi hayatım vardı. Bu süreç, 1974 ile 1990 arası dönemi kapsıyor. Çok sert bir dönemdi. Yaralandım, vuruldum, sahte pasaportla yurt dışına çıktım; tam James Bond gibi bir hayat yani. Dolayısıyla böyle yaşayınca, yazdığınız zaman da ortaya polisiye çıkıyor. Fakat mademki bundan zevk alıyorum, en iyisini yazmalıyım dedim. Böylece polisiye yazmaya başladım."

Bir Ses Böler Geceyi (1994) adlı uzun hikâyesinin ardından Masal Masal İçinde'yi (1995) yayımlandı. Annesinden dinlediği masalları düzenleyip yazdığı bu kitap çeşitli özel ilköğretim okulunda ve özel kolejlerde ders kitabı olarak okutuldu, Koreceye çevrildi. Kitaplarının tümünde var olan gerilim duygusu Sis ve Gece (1996) adlı polisiye romanında kendisini bütünüyle dışa vurdu. Sis ve Gece Türkiye'de yankı uyandırdı, tartışmalara yol açtı. Yunanistan'da yayımlanarak yabancı dile çevrilen ilk Türk polisiye yapıtı sanını kazandı.

Sis ve Gece'yi, Kar Kokusu (1998) adlı romanı, Agatha'nın Anahtarı (1999) adlı polisiye öykü kitabı takip etti. 2000'den itibaren Patasana (2000), Kukla (2002), Şeytan Ayrıntıda Gizlidir (2002), Beyoğlu Rapsodisi (2003), Aşk Köpekliktir (2004), Ninatta'nın Bileziği (2006), Kavim (2006) adlı kitaplarını ardı ardına yayımladı. 2007'de İnsan Ruhunun Haritası adlı denemesi yayımlandı. 2008'da yayınlanan Bab-ı Esrar'da Şems-i Tebrizi cinayetini konu edindi. İstanbul hakkında çok ayrıntılı bilgiler de içeren İstanbul Hatırası adlı polisiye romanı Haziran 2010'da okuyucularla buluştu. Yazarın Başkomser Nevzat: Çiçekçinin Ölümü, Başkomser Nevzat: Tapınak Fahişeleri, Başkomser Nevzat: Davulcu Davut'u Kim Öldürdü?, Elveda Güzel Vatanım-İttihatçıların Yükselişi adlı çizgi romanlarıda bulunmaktadır.

Öykülerinden yola çıkılarak Uğur Yücel tarafından Karanlıkta Koşanlar ve Cevdet Mercan tarafından Şeytan Ayrıntıda Gizlidir dizileri yapılmış, Sis ve Gece adlı romanı 2007 yılında Turgut Yasalar tarafından sinemaya uyarlanmıştır. Şeytan Ayrıntıda Gizlidir, Agatha'nın Anahtarı ve İstanbul Hatırası kitapları radyo tiyatrosu formatına uyarlanarak NTV Radyo'da yayımlanmıştır. 2010 Anayasa Referandumu'nda oy vermeyeceğini boykot edeceğini açıklamıştır.

Ayrıca, Okan Üniversitesi Danışma Kurulu üyesidir.

TV programı
Ahmet Ümit, 25 Eylül 2010 tarihinden beri Habertürk Televizyonu için "Yaşadığın Şehir" adlı bir program serisi yapmaktadır. Pazar günleri gündüz kuşağında yayına verilen programın sunuculuğunu da yapan Ümit, başta İstanbul olmak üzere Türkiye'deki kentlerin gizli tarihlerine ve gizemlerine ışık tutmaktadır. Programın kapsamı içinde "Efes Antik Kenti", "Kapadokya" gibi tarihi önemi olan bölgeler de bulunmaktadır.

Eserleri
Sokağın Zulası (1989)
Çıplak Ayaklıydı Gece (1992)
Bir Ses Böler Geceyi (1994)
Masal Masal İçinde (1995)
Sis ve Gece (1996)
Kar Kokusu (1998)
Agatha'nın Anahtarı (1999)
Patasana (2000)
Şeytan Ayrıntıda Gizlidir (2002)
Kukla (2002)
Beyoğlu Rapsodisi (2003)
Aşk Köpekliktir (2004)
Başkomser Nevzat: Çiçekçinin Ölümü (2005)
Başkomser Nevzat 2: Tapınak Fahişeleri (2005)
Kavim (2006)
Ninatta'nın Bileziği (2006)
İnsan Ruhunun Haritası (2007)
Olmayan Ülke (2008)
Bab-ı Esrar (2008)
İstanbul Hatırası (2010)
Başkomser Nevzat 3: Davulcu Davut'u Kim Öldürdü? (2011)
Sultanı Öldürmek (2012)
Beyoğlu'nun En Güzel Abisi (2013)
Elveda Güzel Vatanım (2015)
Kırlangıç Çığlığı (2018)
Aşkımız Eski Bir Roman (2019)
Kayıp Tanrılar Ülkesi (2021)
Bir Aşk Masalı (2022)
Yırtıcı Kuşlar Zamanı (2024)

Filmografi
Senarist/yazar olarak
Merhaba Güzel Vatanım (2019)
Kaynakça
Dış bağlantılar
Ahmet Ümit Websitesi
Ahmet Ümit'le "Yaşadığın Şehir" programı ile ilgili bir röportaj