1989'da Türkiye

Bu sayfada, 1989 yılında Türkiye'de görevdeki siyasi kurumlar ve kişiler, yaşanan olaylar, doğan ve ölen kişiler yer alır.

Meclis
TBMM 20. dönem

Görevdekiler
Cumhurbaşkanı
Kenan Evren (9 Kasım'a kadar)
Turgut Özal (9 Kasım'dan itibaren)
Başbakan
Turgut Özal (9 Kasım'a kadar)
Yıldırım Akbulut (9 Kasım'dan itibaren)
Anamuhalefet lideri
Erdal İnönü

İktidar partisi ve ana muhalefet
İktidar partisi - Anavatan Partisi (ANAP)
Ana muhalefet - Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP)

Kabine
46. Türkiye Hükûmeti (9 Kasım'a kadar)
47. Türkiye Hükûmeti (9 Kasım'dan itibaren)

Olaylar
Ocak
4 Ocak - Kaya Erdem, Turgut Özal ile yaşadığı fikir ayrılıkları ve yönetim anlayışındaki uyuşmazlıklar nedeniyle Başbakan Yardımcılığı görevinden istifa etti.
18 Ocak - Kıbrıs Türkü iş insanı Asil Nadir, Günaydın Gazetesi'nden sonra Gelişim Yayınları'nı da satın aldı.
20 Ocak - Malatyaspor ile oynayacağı lig maçı için otobüsle yola çıkan Samsunspor kafilesi Havza ilçesinde trafik kazası geçirdi. Kazada teknik direktörünü ve 3 oyuncusunu kaybeden ekip 1. Lig'den çekildi.
22 Ocak - Sovyetler Birliği'nde ilk kez Uluslararası Güzellik Yarışması düzenlendi. Yarışmada Türkiye'yi temsil eden Meltem Hakarar birinci seçildi.

Şubat
1 Şubat - 1987-88 sezonunda 39 golle bir sezonda en fazla gol atan futbolcu unvanını alan Tanju Çolak, France Football dergisinin Avrupa Altın Ayakkabı ödülünün de sahibi oldu. Çolak, ödülünü Monaco'da aldı.
16 Şubat - Danimarka'da yapılan karşılaşmada İskoç rakibi Pat Clinton'u yenen boksör Eyüp Can Avrupa Profesyonel Boks şampiyonu oldu.

Mart
3 Mart - İstanbul'da, Kadıköy Hali’nden dönüştürülen Kadıköy Haldun Taner Sahnesi açıldı.
3 Mart - İstanbul 4. Levent'teki bir boya fabrikasında meydana gelen patlama ve yangın sonrasında 3 bina tamamen çöktü, 12 kişi yaşamını yitirdi. 40'ı aşkın kişi yaralandı.
7 Mart - Anayasa Mahkemesi, Cumhurbaşkanı Kenan Evren'in başvurusu üzerine, "Üniversitelerde bayan öğrencilerin baş örtüsü takmalarına izin veren" yasal düzenlemeyi iptal etti.
7 Mart-18 Mayıs - Kamu işletmelerinde çalışan yüzbinlerce işçi tarafından gerçekleştirilen ve 1989 Bahar Eylemleri olarak bilinen protesto eylemle­ri ve grevler, 12 Eylül Darbesi'nden sonra yapılan ilk büyük işçi eylemi oldu.
15 Mart - Galatasaray, cezası nedeniyle Almanya'nın Köln şehrinde oynanan çeyrek final karşılaşmasında Fransa'nın Monaco ekibi ile 1-1 berabere sonuçlanan maç sonunda Şampiyon Kulüpler Kupası tarihinde yarı finale yükselen ilk Türk takımı oldu.
26 Mart - 1989 Türkiye yerel seçimleri yapıldı.
29 Mart - DYP Siirt Milletvekili Mehmet Abdurrezak Ceylan, TBMM'de bir tartışma sırasında vurularak öldürüldü. Dokunulmazlığı kaldırılan olayın zanlısı Siirt Bağımsız Milletvekili İdris Arıkan tutuklandı. Bu olay 1925 yılından beri TBMM çatısı altında yaşanan ilk silahlı ölüm vakası oldu.

Nisan
18 Nisan - Türkiye'nin ilk tüp bebeği (Ece Çokar), İzmir'deki Ege Üniversitesi Tüp Bebek Merkezi'nde dünyaya geldi.

Mayıs
15 Mayıs - 50000 TL'lik banknotlar tedavüle çıkarıldı.
19 Mayıs - Atatürkçü Düşünce Derneği kuruldu.
20 Mayıs - Sovyet Hava Kuvvetleri'nde görevli yüzbaşı Aleksandr Zuyev Senaki'deki üsten kaçırdığı Mikoyan MiG-29 model savaş uçağını Trabzon Havalimanı'na indirdi. Uçak SSCB'ye iade edilirken, Zuyev'in ABD'ye yaptığı iltica talebi kabul edildi.
24 Mayıs - Bulgaristan'daki asimilasyon politikası sonucu Bulgaristan Türklerinin Türkiye'ye göçü başladı ve yıl sonuna dek Türklerin büyük çoğunluğu zorunlu göçe tabi tutuldu.

Haziran
11 Haziran - Fenerbahçe, 1. Lig şampiyonu oldu.
15 Haziran - TBMM kararıyla Aksaray, Bayburt, Karaman ve Kırıkkale il oldular.

Ağustos
7 Ağustos - 89/14391 sayılı Kararname (11 Ağustos 1989'da Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi) ile Türkiye'de kambiyo rejimi tam serbestliğe geçirildi. Yerleşiklere ve yerleşik olmayanlara döviz bulundurmak, döviz hesabı açmak, döviz transfer etmek izin alınmaksızın serbest hale getirildi. Bu serbesti ile Türk lirasının konvertibilitesi ilan edilmiş oldu.
21 Ağustos - 24 Mayıs'ta başlayan Bulgaristan'dan gelen göçmen sayısının 300 bine ulaşması üzerine Bakanlar Kurulu, sınır kapılarının 22 Ağustos Salı günü saat 02.00'den itibaren zorunlu göçe kapatılması kararı aldı.

Eylül
17 Eylül - Merkez Bankası ertelenen dış borçların ödendiğini açıkladı.
17 Eylül - Halterci Naim Süleymanoğlu, Atina'da düzenlenen Dünya Halter Şampiyonası'nda 4 altın madalya kazandı.

Ekim
15 Ekim - 1989-1990 Sezonu'ndaki bir lig maçında Beşiktaş, Adana Demirspor'u 10-0 yenerek kendi tarihinde rekor kırdı. Bir diğer rekor ise 23 Mart 1941'deki Beşiktaş 7-1 Fenerbahçe maçı oldu.
20 Ekim - İki Suriye savaş uçağı, Türkiye içinde bir sivil haritacılık uçağını düşürerek beş kişiyi öldürdü.
31 Ekim - TBMM'de yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonunda Turgut Özal, Türkiye'nin 8. Cumhurbaşkanı seçildi.

Kasım
9 Kasım - Turgut Özal Cumhurbaşkanlığı görevini Kenan Evren'den devraldı. Aynı gün Yıldırım Akbulut'u başbakan olarak atadı.
17 Kasım - Yıldırım Akbulut, Anavatan Partisi genel başkanı seçildi.
24 Kasım - Hakkari'nin Yüksekova ilçesine bağlı İkiyaka köyüne baskın düzenleyen PKK'lı militanlar, 29 köylüyü öldürdü, 2'sini yaraladı.
29 Kasım – Türkiye, Avrupa Sosyal Şartı'nı onayladı.

Aralık
8 Aralık - Birleşik Komünist Parti yasal statüsünü geri kazanma niyetini açıkladı.
12 Aralık - Mardin'den Cevizlik köyüne giden bir minibüse PKK militanları tarafından açılan ateş sonucunda 6 kişi öldü, aralarında bir bebeğin bulunduğu 3 kişi yaralandı.

Ölümler
Ocak
12 Ocak - Adil Candemir, güreşçi (d. 1917)
20 Ocak
Mete Adanır, futbolcu (d. 1961)
Muzaffer Badalıoğlu, futbolcu (d. 1960)

Şubat
15 Şubat - Hüseyin Akbaş, milli güreşçi (d. 1933)
21 Şubat - Kenan Çığman, doktor ve siyasetçi

Mart
6 Mart - Fecri Ebcioğlu, söz yazarı ve besteci (d. 1929)
13 Mart - Fahrettin Özdilek, subay ve siyasetçi (d. 1898)

Nisan
16 Nisan - Hakkı Yeten, futbolcu (d. 1910)
18 Nisan
Adil Atan, pehlivan (d. 1929)
Candan Tarhan, futbolcu ve teknik direktör (d. 1942)

Mayıs
Haziran
20 Haziran - Hasan İzzettin Dinamo, yazar (d. 1909)
24 Haziran – Saadet Çağatay, türkolog ve yazar (d. 1907)

Temmuz
15 Temmuz - Nesuhi Ertegün, Atlantic Records kurucusu (d. 1921)

Ağustos
14 Ağustos - Bergen, şarkıcı (d. 1959)
23 Ağustos - Afif Yesari, yazar

Eylül
13 Eylül – İsmail Rüştü Aksal, bürokrat ve siyasetçi (d. 1911)
21 Eylül – Ertem Eğilmez, yönetmen, yapımcı ve senarist (d. 1929)

Ekim
9 Ekim – Yusuf Atılgan, romancı (d. 1921)
20 Ekim - Alpay İzer, oyuncu (d. 1944)

Kasım
27 Kasım - Fethi Tevetoğlu, yazar ve siyasetçi

Aralık
15 Aralık – Ali Şen, oyuncu (d. 1918)

Ayrıca bakınız
1988-89 Türkiye 1. Futbol Ligi
1988-89 Türkiye Basketbol Ligi
1989 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Türkiye
1989 yapımı Türk filmleri
1989 Sedat Simavi Ödülleri
26. Altın Portakal Film Festivali

Kaynakça