kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Denatonyum benzoat

Denatonyum benzoat, bilinen en acı kimyasal bileşiktlerden biridir. 10ppm'ye kadar seyreltilmiş miktarlarda bile çoğu insan için dayanılmaz acıdır. Genellikle yutulmaması gereken maddelere eklenmektedir böylelikle çocukların ve hayvanların yutmasını önlenmesi amaçlanmaktadır. Denatonyum Benzoat denatüre alkol, antifriz, tırnak yeme önleyici, sıvı sabunlar ve şampuanlara eklenmekte olup yüksek miktarlarda zehirli madde alınmaması için acı tada neden olur ayrıca boğulmayı ve yutmayı önlemek için Nintendo Switch oyun kartuşları da bu madde ile kaplanmıştır. Uzun süreli kullanımda herhangi bir sağlık riski bulunmamıştır.

Kaynakça
Denali Fay Hattı

Denali Fay Hattı, Kuzey Amerika'nın batısında, Kanada'nın kuzeybatısındaki Britanya Kolumbiyası'ndan ABD'nin Alaska eyaletinin orta bölgesine kadar uzanan büyük bir kıta içi sağ yanal doğrultu atımlı faydır.

Konumu
Denali Fayı, Alaska'nın Denali Ulusal Parkı'nda ve doğusunda yer almaktadır. Bu Milli Park, uzun devasa bir dağ sırasının bir bölümünü içerir. Denali Fayı boyunca yanal ve düşey ofset hareketi gerçekleşmektedir.

Denali'nin Wickersham Duvarı olarak bilinen dik kuzey yüzü, tabanından yükselir ve bu nispeten yeni hareketin bir sonucudur.

Etkileri
Alaska'nın fay ağı, tektonik aktivitenin bir sonucudur; Pasifik Plakası, Kuzey Amerika Plakasını aktif olarak dalıyor (altından kayıyor) ve Denali Fayı, iki plaka arasındaki sınırda bulunuyor. Fayın yer değiştirme oranı yılda 1 mm ile 35 mm arasında değişmektedir.

Büyüklüğü 7,9 Mw olarak ölçülen 2002 Denali depreminin meydana geldiği ana faydı. 3 Kasım 2002 günü öğleden sonra, Seattle'daki Lake Union'daki su aniden yüzen evleri demirleme noktalarından düşürecek kadar sert bir şekilde sallanmaya başladı. Teksas ve Louisiana kadar uzaktaki havuzlarda, göletlerde ve körfezlerde su yaklaşık yarım saat sıçradı.

Deprem 1:12'de başladı; öğleden sonra Alaska yerel saati ve Fairbanks'in yaklaşık güneyinde ve Anchorage'ın kuzeyinde merkezlenmişti. Merkez üssündeki sarsıntı yaklaşık 1,5 ila 2 dakika sürdü, ancak Fairbanks'te depremin süresi 3 dakikanın üzerindeydi.

Daha önce bilinmeyen Susitna Buzulu Fayı'ndan kaynaklanan deprem, güneydoğu Totschunda Fayı'na dallanmadan önce saatte 11.265 kilometrenin (7.000 mil) üzerinde bir hızla ünlü Denali Fayı boyunca doğuya doğru vurdu. Ortaya çıkan yüzey kırılması yaklaşık uzunluğundaydı ve akarsuları kesti, ormanları böldü, yollarda uçurumlar açtı ve hatta birkaç buzul boyunca görülebilen fay izleri oluşturdu. Deprem, enerjisinin çoğunu fayın seyrek nüfuslu doğu ucunda saldığı için, Alaska'nın büyük şehirleri ciddi hasarlardan kurtuldu.

Kaynakça
Den vises sten

Den vises sten ('filozofun taşı', el yazmasında adı geçmeyen bir metnin başyazısı), Felsefe Taşı hakkında yazılmış olan on dördüncü yüzyıldan kalma bir İsveç şiiridir.

Biçim
Şiir, Orta Çağ İsveç edebiyatı için benzersiz bir şekilde karmaşık bir ölçü biçimindedir. Şiir, AABCCBDEDEFFE kafiyeli, her biri 13 dizeden oluşan on iki dizeden oluşmakta olup; çoğu mısrada dört vurgu ve eril ya da dişil kafiye vardır, ancak 3, 6, 8, 10 ve 13. mısralarda (yani b ve e tekerlemeleri) üç vurgu ve dişil kafiye bulunmaktadır.

İçerik
Şiir, insanlara bilgelik ve güç bahşedebilen, insanların sağlığını iyileştirebilen (körlüğü, sağırlığı ve topallığı iyileştirmek dahil) ve hatta insanları ölümden diriltebilen harika bir taşın özelliklerini anlatmaktadır. Şiir, onu tutan mestare'nin ("usta, bilgin") onu düşmanlarının pençelerinden nasıl uzak tutması gerektiğiyle ilgilenmektedir. Şiir, taşı Tanrı'nın sevgisi ve getirebileceği kurtuluş umudu için bir alegori olarak kullanır.

Stephen A. Mitchell, şiirin on dördüncü yüzyıl İsveç'inin yalnızca Hristiyan mistik edebiyatındaki değil, aynı zamanda simya yazısındaki Kıtasal eğilimlerle güncel ilişkisini gösterdiğini savunmaktaydı.

köken
Şiir, 1379'da Vadstena manastırının bir keşişi olan Sturkarus Thurgili'nin çevresinde üretilen UUB C 391 adlı bir el yazmasında geçmektedir. Bestelendiği yüzyıla ait bir elyazmasında saklanan İsveç kafiyeli iki şiirden biridir.

Sürümler
Geete, Robert (ed.) Den vises sten: En hittils okänd rimdikt från 1300-talet, after en upsalahandskrift from år år 1379 , Småstycken på forn svenska, andra serien (Stockholm: Svenska fornskriftsällskapet, 1900).

Kaynakça
Den 11. time

Den 11. time, DR2 kanalında her hafta Pazartesi, Salı ve Çarşamba günleri yayınlanan bir televizyon programıydı. Programın sunuculuğunu Mikael Bertelsen yaptı ve editörü Mads Brügger ara sıra belirli bir programın sunucusu olarak devreye giriyordu.

O dönemin Danimarka Kültür Bakanı Brian Mikkelsen gibi konukları vardı ama aynı zamanda Phillip Blond ve hatta sunuculara yazdığı bir mektupta en ilginç röportajlardan biri olduğunu belirten Mikhail Gorbaçov gibi yabancı konuklar da vardı.

Bazen program canlı yayınlanırdı ancak diğer zamanlarda genellikle Danimarkalı olmayan konuklar için altyazıları açabilmek için önceden kaydedilirdi.

Büyük popülaritesine rağmen en son 21 Mayıs 2008 tarihinde son bölümü yayınlandı.

Kaynakça
Kaynakça
Den Haller Su Değirmeni

Den Haller Su Değirmeni, (Felemenkçe: Watermolen Den Haller), Hollanda'nın Overijssel eyaletine bağlı Hof van Twente Belediyesi'nin Diepenheim kasabasında yer alan tarihi bir su değirmenidir. Değirmen, Hollanda'nın günümüzde hala çalışan en eski su değirmenlerinden biri olarak kabul edilmektedir.


Tarihçesi
Den Haller Su Değirmeni'nin geçmişi 1169 yılına kadar uzanmaktadır. İlk olarak, bölgedeki tahıl öğütme işlemleri için inşa edilen değirmen, yüzyıllar boyunca hem yerel halkın hem de çevredeki malikanelerin tarımsal ihtiyaçlarını karşılamıştır. Değirmen, Diepenheim kasabası yakınındaki üzerinde kurulmuştur.

Den Haller, adını 17. yüzyılda değirmenin sahibi olan Haller Ailesi'nden almıştır. Tarih boyunca birçok kez el değiştirip restore edilse de orijinal yapısı büyük ölçüde korunmuştur.

Mimari yapısı
Değirmen, geleneksel Hollanda su değirmeni mimarisine sahiptir. Taş ve ahşap malzemelerden inşa edilen yapı, iki taşlı bir öğütme mekanizmasına sahiptir. Su çarkı, Schipbeek Nehri'nden gelen suyun gücünü kullanarak dönmektedir.

Değirmenin iç kısmında, tahıl öğütme sürecinde kullanılan eski mekanik aksamlar hala görülebilir. Ayrıca, yapının yanında küçük bir değirmenci evi bulunmaktadır.

Günümüzde kullanımı
Den Haller Su Değirmeni, uzun yıllar boyunca tahıl öğütmek için kullanılmıştır. Günümüzde ise tarihi ve turistik bir mekan olarak halka açıktır. Değirmenin çalışır durumda olması, ziyaretçilere geleneksel tahıl öğütme tekniklerini gözlemleme fırsatı sunmaktadır.

Koruma durumu
Değirmen, Hollanda Ulusal Anıtlar Listesi ( ) kapsamında koruma altına alınmıştır. Doğal çevresiyle birlikte önemli bir kültürel miras olarak kabul edilmektedir.

Ziyaret bilgileri
Bahar ve yaz aylarında belirli günlerde halka açıktır.Girişler Ücretsizdir.
Kaynakça
Dena (gemi)

Dena, İran Deniz Kuvvetleri tarafından tasarlanıp inşa edilen dördüncü Moj sınıfı gemisidir. Bu gemi Haziran 2021'de Bender Abbas'ta İran Deniz Kuvvetlerine katıldı. Dena, kendi sınıfının üçüncü örneğidir ve Cemaran, Demavend ve Sehend gemilerinden sonra inşa edilmiştir.
20 Mayıs 2023 tarihinde, İslam Cumhuriyeti İran Donanması'nın 86. Filosu, tamamen yerli üretim Dena destroyeri ve Makran lojistik destek gemisinden oluşan filo, 8 aylık deniz seferini ve dünyanın çevresinde 360 derecelik bir tur atmayı hedefleyerek 65 bin kilometreden fazla deniz mili katettikten sonra Bender Abbas Limanı'na demir attı.
Bu gemi, sınıfındaki diğer korvetlere kıyasla daha gelişmiş elektronik sistemlere, savaş yönetim sistemine ve radar teknolojisine sahiptir. Örneğin radar bölümünde, ilk kez 2022 Naval Ions tatbikatında görülen döneminin gelişmiş bir radarı yer alıyor.

Özellikleri
Tipi: gemi
Ağırlık: 1300-1500 ton
Uzunluk: 94 metre
Radar menzili: 300 km
Ayrıca bakınız
Zagros (gemi)

Kaynakça
Den Ham, Overijssel

Den Ham, Hollanda'nın doğusunda, Overijssel ilinde bulunan Twenterand belediyesine bağlı bir köydür. Köy, tarihi yapıları, doğal çevresi ve kırsal yaşam tarzı ile tanınır.

Tarihçe
Den Ham, Orta Çağ'dan bu yana yerleşim yeri olarak bilinmektedir. 19. yüzyıla kadar bağımsız bir belediye olarak varlığını sürdürmüştür. 2001 yılında Vriezenveen ile birleşerek yeni kurulan Twenterand belediyesine dâhil olmuştur.

Coğrafya
Den Ham, Salland ve Twente doğal bölgeleri arasında bir geçiş alanında yer alır. Çevresi ormanlık alanlar, tarım arazileri ve sulak alanlarla çevrilidir. Köyün yakınında Eerder Achterbroek gibi doğal yürüyüş alanları bulunmaktadır.

Kültür ve etkinlikler
Köy, yıl boyunca geleneksel festivallere ev sahipliği yapar. Bunlar arasında yaz panayırı, yerel pazarlar ve kırsal yaşamı tanıtan etkinlikler öne çıkar. Den Ham'daki tarihi kilise ve eski çiftlikler mimari açıdan dikkat çeker.

Ulaşım
Den Ham, karayolları aracılığıyla Almelo, Ommen ve Hardenberg gibi şehirlere bağlanır. Toplu taşıma otobüs hatları ile sağlanmaktadır.

Kaynakça
Den danske Super Cup

Den danske Super Cup ya da Türkçesi ile Danimarka Süper Kupası. Danimarka'da 1994-2004 yılları arasında düzenlenen futbol turnuvası. Turnuva Danimarka Süper Ligi şampiyonu ile DBU Pokalen kazananı arasında oynanmaktadır.

Finaller
Şampiyonlar
İstatistikler
En farklı galibiyet Brondby tarafından 1994 yılında Silkeborg IF ve 1996 yılında AGF Aarhus karşısında 4-0 skoru ile alınmıştır.
Turnuvada atılan son gol; Aalborg forması ile Kopenhag'a 2004 yılında oynanan maçın 70. dakikasında gol atan Baard Borgesen
İlk gol; Brondby formasıyla Silkeborg IF'a 1994 yılında oynanan maçın 49. dakikasında gol atan Mark Strudal
Bir final maçında en çok atan futbolcular; 2 gol ile Mark Strudal (1994 yılında Brondby formasıyla Silkeborg'a karşı) ve Mukremin Jasar (1995 yılında Kopenhag formasıyla Aalborg'a karşı)
2 farklı finalde gol atan futbolcu Peter Møller
Finallerde en çok atan futbolcular; Peter Møller, Mukremin Jasar ve Mark Strudal
Turnuvada atılan gol sayısı 25
En çok gol atan takım 11 gol ile Brondby
En çok gol yiyen takım 6 gol ile Silkeborg IF ve Aalborg
En çok final oynayan takımlar 4 kez ile Kopenhag ve Brondby
Oynadığı tüm finalleri kazanan ekipler; Brondby, Viborg ve Akademisk Boldklub Gladsaxe
En çok final kaybeden 3 kez ile Aalborg
Hiç gol yemeyen tek takım Brondby
Hiç gol atamayan takımlar; Silkeborg IF, AGF Aarhus ve Odense BK
Üst üste en çok final oynayan takım 2 kez ile 1996 ve 1997 finallerinde yer alan Brøndby IF
Kupayı en çok kazanan futbolcu 4 kez ile Brondby forması giyen Kim Daugaard

Golcüler
Den Bommel

Den Bommel, Hollanda'nın Güney Hollanda iline bağlı Goeree-Overflakkee belediyesinde yer alan küçük bir köydür. Adanın kuzeybatı kesiminde konumlanmış olan yerleşim, kırsal dokusu, doğal alanları ve tarihi yapısıyla dikkat çeker.

Coğrafya
Den Bommel, Goeree-Overflakkee adasının kuzeyinde, Haringvliet su kütlesine yakın bir konumdadır. Çevresi geniş tarım arazileriyle çevrili olan köy, tipik bir polder (denizden kazanılmış toprak) yerleşimidir. Bölgede deniz seviyesinden düşük olan araziler, setler ve su pompa sistemleriyle korunmaktadır.

Tarihçe
Den Bommel'in yerleşim tarihi 15. yüzyıla kadar uzanır. Bölge, sulak alanların tarıma açılmasıyla gelişmiş ve yüzyıllar boyunca balıkçılık ve tarım ana geçim kaynakları olmuştur. 1966 yılına kadar bağımsız bir belediyeydi, bu tarihten sonra Oostflakkee'ye bağlandı. 2013'te yapılan birleşmelerle birlikte Goeree-Overflakkee belediyesi sınırları içine girdi.

Nüfus ve yaşam
Köyde 2023 yılı itibarıyla yaklaşık 1.700 kişi yaşamaktadır. Nüfusun çoğu tarım, küçük işletmeler ve yerel hizmet sektöründe çalışmaktadır. Den Bommel, huzurlu kırsal yaşamı tercih edenler için cazip bir yerleşimdir.

Ulaşım
Den Bommel, kara yolu ile Middelharnis, Oude-Tonge ve Rotterdam yönlerine bağlanmaktadır. Toplu taşıma hizmetleri sınırlıdır; otobüs hatları belirli saatlerde çalışır. En yakın büyük şehir olan Rotterdam'a araçla ulaşım yaklaşık 45 dakika sürer.

Gezilecek yerler
Gereformeerde Kerk (Reform Kilisesi): 17. yüzyıldan kalma mimari yapı.

Polder manzaraları: Bisiklet ve yürüyüş rotalarıyla doğa turizmi için uygundur.

Yel değirmeni: Köy merkezine yakın konumda bulunan restore edilmiş geleneksel Hollanda değirmeni.

Kaynakça
Den Deijl

Den Deijl, Hollanda'nın Güney Hollanda ilinde, Wassenaar belediyesi sınırları içinde yer alan küçük bir yerleşim bölgesidir. Wassenaar yakınlarında, genellikle yerel olarak bilinen bir mahalle veya küçük yerleşim olarak anılır.

Coğrafya
Den Deijl, Wassenaar'ın hemen doğusunda yer alır ve ormanlık alanlara, park bölgelerine ve açık doğa alanlarına komşudur. Bölge, tipik Güney Hollanda kırsal yerleşim özellikleri taşır.

Nüfus ve yapı
Bölge küçük olup, nüfus verileri resmi kayıtlarda ayrı olarak belirtilmemiştir. Yerleşim ağırlıklı olarak konutlardan oluşmaktadır.

Ulaşım
Wassenaar'a yakınlığı nedeniyle karayolu ulaşımı kolaydır. Ayrıca çevredeki yerleşimlere bisiklet yolları üzerinden ulaşım mümkündür.

Özellikler
Den Deijl, özellikle doğaya yakın, sakin bir yerleşim arayanlar için tercih edilen bir bölgedir. Ormanlık alanlara ve yürüyüş parkurlarına yakınlığıyla bilinir.

Kaynakça
Den Dool

Den Dool, Hollanda'nın Güney Hollanda ilinde yer alan küçük bir yerleşimdir. Molenlanden belediyesi sınırları içinde bulunan Den Dool, genellikle kırsal bir mahalle ya da yerleşim yeri olarak tanımlanır.

Coğrafya
Den Dool, Alblasserwaard bölgesinde yer alır. Çevresi genellikle tarım arazileri, meralar ve su yollarıyla çevrilidir. Bölge, tipik Hollanda polder (deniz seviyesinin altında kalan topraklar) manzarasına sahiptir.

Nüfus ve yapı
Yerleşim oldukça küçük olup, nüfusu resmi kayıtlarda ayrı olarak belirtilmemektedir. Bölge ağırlıklı olarak çiftlikler ve kırsal konutlardan oluşmaktadır.

Ulaşım
Den Dool, bölgedeki diğer yerleşimlere karayolu ve bisiklet yolları ile bağlıdır. Yakın çevresinde büyük yerleşim yerleri olmadığından, genellikle özel araç kullanımı yaygındır.

Yaşam ve özellikler
Kırsal bir yaşam tarzı hakimdir. Tarım ve hayvancılık, yerleşimin ekonomik temelini oluşturur. Doğa yürüyüşleri ve bisiklet rotaları bölgenin öne çıkan özelliklerindendir.

Kaynakça
Denali (drag queen)

Cordero Matthew Zuckerman, daha bilinir sahne adıyla Denali Foxx ya da kısaca Denali (d. 1 Nisan 1992), Amerikan drag queen, artistik buz patenci ve koreograf.

Denali'nin en bilinen işleri RuPaul's Drag Race yarışmasının 13. sezonuna, ardından RuPaul's Drag Race All Stars yarışmasının 10. sezonuna katılmasıdır.

Filmografi
Televizyon
Kaynakça
Dış bağlantılar
Den danske Liga Cup

Den danske Liga Cup (Türkçes: Danimarka Lig Kupası). Danimarka Lig Kupası, Divisionsforeningen tarafından düzenlenen ve Danimarka'nın en üst düzey futbol takımlarının katıldığı bir futbol müsabakasıydı.

Müsabaka, sponsorlara bağlı olarak ligin tam adı değişmekle birlikte, çeşitli formatlarda var olmuştur. Örneğin, Danimarka Lig Kupası 1984'te Carlsberg Grand Prix olarak adlandırılmış ve kupayı Brøndby IF kazanmıştır. 1996'da ise adı Spar Cup olarak değiştirilmiş ve kupayı FC Copenhagen kazanmıştır. Den danske Liga Cup Kupası'nın resmi bir turnuva olarak düzenlendiği son tarih görünüşe göre 1996 yılıdır.

Kısa bir süre sonra 2005-2006'da Tele2 LigaCup adıyla tekrar ortaya çıkmıştır. Ancak Tele2 LigaCup'ta oynanan maçlar, Danimarka Futbol Federasyonu tarafından resmi maç olarak sayılmamıştır, çünkü maçlar sadece bir normal devre (45 dakika) üzerinden oynanmıştır. Tele2 LigaCup'ta ayrıca sınırlı sayıda kulüp temsil edilmiştir, çünkü format sadece Danimarka Süper Ligi'nin ilk 3'ünü tamamlayan takımlar arasında yapılan bir lig usulü turnuvadır.

Finaller
En Çok Kazanana Takım(lar)
Denden işareti

Denden işareti, bir yazı veya çizelgede alt alta yinelenen sözcük veya sözcük gruplarının yeniden yazılmaması için kullanılan bir noktalama işaretidir. Metin okunurken, denden işareti yerine, metnin eksiksiz yazıldığı satırda aynı yere denk gelen sözcük veya sözcük grubu getirilir.

Etimoloji
Denden kelimesinin Farsça "dişler" anlamındaki دَندان (dandān) kelimesinden geldiği düşünülmektedir. Denden işareti görüntü olarak yan yana iki dişe benzemektedir.

Örnek:
Çarpma işleminin bazı özellikleri aşağıda sıralanmıştır:
1. Kapalılık özelliği
2. Dağılma ″
3. Birleşme ″
Kaynakça
Dendrit

Dendrit (Yunanca déndron, "ağaç"), nöronda diğer nörondan alınan elektrokimyasal uyartının somaya (hücre gövdesine) iletilmesini sağlayan, dal benzeri yapılardır. Elektriksel uyartı dendrite art arda dizili nöronlar ve aralarındaki sinapslardan geçerek ulaşır. Dendritler uyartının sinapsdan alınması ve nöronunda oluşacak aksiyon potansiyelinin büyüklüğünü belirlemede etkin bir rolü vardır. Son araştırmalarda, dendritlerde de aksiyon potansiyeli görülebileceği ve dendritlerin nörotransmitter madde salgılayabileceği bulunmuştur.

Dendritlerin elektriksel özellikleri
Dendritin yapısı ve dallarının dağılımı, uyartıyı diğer hücreden, özellikle de zayıf bir iletim söz konusuysa, alımını etkiler.

Dış bağlantılar
Dendritic Tree - Cell Centered Database
Stereo images of dendritic trees in Kryptopterus electroreceptor organs
Dendera

Dendera (Arapça: دندرة Dandarah), güney Mısır'da Nil ırmağının batı kıyısında bulunan bir kasabadır. Mısır'ın Kena ilinde, Kina kentinin 5 km kadar güney batısında yer almaktadır. Kasabanın önemi 2,5 km güney batısında bulunan ve aynı adı taşıyan dünyaca ünlü Dendera Tapınağı'ndan kaynaklanmaktadır. Dendera kompleksindeki başlıca tapınak Hathor Tapınağı'dır. Dünyanın en iyi korunmuş tapınaklarından biridir.

Tarihi
Eski Mısır'da Dendera Tapınak kompleksi Iunet ya da Tantere adı ile bilinirdi. Bugünkü Dendera kasabası, Ta-ynt-netert adında, daha sonra Yunanların Tentyra ismini verdikleri antik bir yerleşim birimi üzerine kurulmuştur. Bu yerleşim antik dönemde Yukarı Mısır'ın 6. Nome'sinin başkenti idi. Kentin baş tanrısı olarak timsah kabul edilirdi.

Araplar'ın gelmesinden sonra kentin adı Dendera'ya dönüştü, daha sonra Osmanlılar zamanında 6,000 nüfuslu bir yerleşim halini aldı.

Ayrıca bakınız
Mısır'daki şehirler listesi

Kaynakça
"Tentyris." Catholic Encyclopedia. (1913). New York: Robert Appleton Company.
Falling Rain Genomics, Inc. - Dendera, Mısır

Dış bağlantılar
Dendarah Tapınağı

Dendarah Tapınağı (Arapça: دندرة; Dendera olarak da anılır), Mısır'da Nil Nehri'nin batı yakasında aynı adla bulunan yerleşim yerindeki bir tapınaktır.

Antik Mısır tanrıçası Hathor için yapılmıştır. Kraliçe Kleopatra, Hathor'a burada tapmıştır. Tapınakta kabartma tasvirleri vardır. Tapınağı MS 60 yılında Romalılar tamamlamıştır.

Dendarah Tapınağı o çevrede Koptlar'ın ve Araplar'ın yaktığı ateşlere maruz kalmıştır. Ayrıca tanrı ve firavun tasvirlerine de zarar verilmiştir.

Dış bağlantılar
Sanal tur
Dendera Temple kompleksi
Dendera: Temple of Hathor
L'intérieur du temple d'Hathor à Dendera
Denağinaca

Denağinaca ya da Denağina dili (kendilerince Dena’ina Qenaga; İngilizce Dena’ina, Tanaina), ABD'nin Alaska eyaletinde Cook Inlet bölgesinde konuşulan Atabask dillerinden yok olma tehlikesindeki Kızılderili dilidir. Alaska Yerli Dil Merkezine göre 1.000 kişilik nüfustan 50 kadarı anadillerini konuşabiliyor.

Denağinaca dil sahasının komşuları olarak batısında en yakın akrabası olan Ahtnaca bulunur. Kuzeyde ise daha uzak Atabask akrabaları (Aşağı Tananaca, Kuskokvimce, Değinakça) vardır. Batı (Yupikçe) ve güneyde (Supikçe) ise Eskimo dilleri konuşulur.

Denağinacada, bu Eskimo dillerinden geçen alıntılar olduğu gibi geçmişteki Rus egemenliğinin kalıntısı olarak Rusçadan da büyük ölçüde alıntılar vardır. Ruslaşmanın en yoğun olduğu Kızılderili dili ve kabilesidir. Adları dena 'kişi' ile ’ina 'çok' sözlerinden köken almıştır. Denağina dilinin ünlü siması yazar, etnograf ve çevirmen olan Peter Kalifornsky (1911 – 1993)'dir.

Diyalektler ve kabileler
Yukarı Denağinaca [İngilizce Upper Inlet dialect]. Eklutna (Eydlughet), Knik (K’enakatnu), Susitna ve Tyonek yörelerinde konuşulur. Yabancı komşuları Kuskokvim, Koyukon, Aşağı Tanana, Ahtna ve Supiklerdir
K’enaht’ana kabilesi (İngilizce Knik Dena'ina)
Susitnuht’ana kabilesi (İngilizce Susitna Dena'ina)
Aşağı Denağinaca [kendilerince Kahtnuht’ana Qenaga; İngilizce Outer Inlet dialect, Kenaitze]. Kenai Yarımadasında Kenai, Kustatan ve Seldovia yörelerinde konuşulur. Yabancı komşuları Supiklerdir
Kahtnuht’ana kabilesi (İngilizce Kenai River Dena'ina)
Q’es Dudilent Ht’ana kabilesi (İngilizce Skilak Lake Dena'ina)
Sqilan Ht’ana kabilesi (İngilizce Kenai Lake Dena'ina)
Tsaht’ana kabilesi (İngilizce Kenai Mountains Dena'ina)
İliamna Denağinacası [İngilizce Iliamna dialect]. Pedro Bay, Old Iliamna ve Lake Ilıamna yörelerinde konuşulur. Yabancı komşuları Yupiklerdir.
İçbölge Denağinacası [İngilizce Inland dialect]. Nondalton ve Lime Village yörelerinde konuşulur. Yabancı komşuları Yupik, Değinak, Kuskokvimlerdir
Nundaltinht’ana kabilesi (İngilizce Nondalton Dena'ina)

Alfabe
Denağina alfabesinde 41 harf bulunur:
’ a b ch ch' d dl dz e f g gg gh h ĥ i j k k' l ł m n q q' r s sh t t' tl tl' ts ts' u v w x y ŷ z zh

Çizgili l (ł) harfi yerine alternatif olarak ters eğik çizgi (\) yazıldığı da olur. O harfi kullanılmaz. F ve R harfleri yalnızca Rusça alıntılarda kullanılır.

Örnekler
Dena'ina ełan [İçbölge: eshlan] shi da Ben Denağinayım
Kahtnuht'ana ełan shida Ben Kenai Denağinasıyım
łik'a köpek
shlik'a köpeğim
nlik'a köpeğin
velik'a (Nondalton) / belik'a (Kenai) köpeği
nalik'a köpeğimiz
(n)hlik'a köpeğiniz
qevlik'a / qulik'a köpekleri
ts'ełq'i bir
nutiha iki
tuq'i üç
dink'i dört
ch'qilu beş
k'uzhch'en'i altı
qents'ughi'i yedi
łtaqul'i sekiz
łq'ich'idi dokuz
qeluzhun on
ts'ełq'i beq'di on bir

Ayrıca bakınız
Alaska Yerli Dil Merkezi

Kaynakça
Dış bağlantılar
Dena’ina Qenaga
Dendi

Dendi (Farsça: دندی), İran'ın Zencan Eyaleti'nde şehir.

Kent bağlı olduğu eyaletin kuzeybatısında Batı Azerbaycan sınırı yakınlarında yer alır. Zencan ile Takab arasındaki kara yolu üzerinde, Zencan'a 100 km. uzaklıktadır.

Dandi bir maden şehridir. Çevresinde zengin çinko ve kurşun yatakları bulunur ki Orta Doğu'nun en zengin kurşun yatakları buradadır. Kentte 140 ton/saat kapasiteli kurşun ve çinko işleme tesisi bulunmaktadır. Kent ayrıca Angoran Milli Parkı yakınlarında bulunur. 25 yıl önce kurulan milli park pek çok vahşi türün yaşam alanıdır.

Dış bağlantılar
Kentin uydu haritası

Kaynakça
Dendritik hücre

Dendritik hücreler memelilerin bağışıklık sistemini oluşturan immün hücrelerden biridir. Bu hücrelerin ana işlevi antijenleri işlemek ve immün sistemin diğer hücrelerine yüzeyinden sunmaktır. Diğer bir deyişle dendritik hücreler antijen sunan hücre görevi görürler. Doğuştan bağışıklık sistemi ve adaptif immün sistem arasında haberci olarak hareket ederler.

Tarihçe
Dendritik hücreler ilk olarak 19. yüzyıl sonlarında Paul Langerhans tarafından tanımlanmıştır (bu nedenle "Langerhans hücreleri" ismini almıştır). Bununla birlikte 1973 yılında Ralph M. Steinman ve Zanvil A. Cohn tarafından "dendritik hücreler" tanımı ortaya çıkarılmıştır. Adaptif immün yanıtta dendritik hücrelerin rolünü keşfettiği için
Steinman, 2007 yılında Albert Lasker Temel Tıp Araştırma Ödülü ve 2011 yılında Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü kazanmıştır.

Kaynakça
Dış bağlantılar
, Website of the Center for Infection and Immunity of Lille contains information on DCs and their study in research
www.dc2007.eu : 5th International Meeting on Dendritic Cell Vaccination and other Strategies to tip the Balance of the Immune System
Website of Dr. Ralph M. Steinman at The Rockefeller University contains information on DCs, links to articles, pictures and videos
Cancer 'danger receptor' found , BBC News, 15 February 2009
Dendritik dal

Dendritik dallar memeli beyinlerinde bulunan eksitatör sinapsların post-sinaps kısımıdırlar. Doğum sonrası dönemde hızlı şekilde çoğalırlar yetişkinliğe erişilmesiyle niceliklerinde önemli azalma görülür. Dendirik dalların sayıları ve büyüklükleri çeşitli kalıtsal ve çevre faktörleri tarafından belirlenmektedir. Dendirik dalların dinamik yapıları Beyin plastisitesinde önemli rol oynamaktadır. Ayrıca dentrik dalların beyinde bilgi depolanmasında da önemli rol oynadıkları iddia edilmektedir.

Ayrıca bakınız
Dendrit
Sinir hücresi
Sinir sistemi

Kaynakça
Dendrobates

Dendrobates, Dendrobatinae altfamilyasına bağlı bir hayvan cinsidir.

Taksonomi
Dendrobates cinsine bağlı türler (2022):

Dendrobates auratus - (Girard, 1855)
Dendrobates leucomelas - Steindachner, 1864
Dendrobates nubeculosus - Jungfer ve Böhme, 2004
Dendrobates tinctorius - (Cuvier, 1797)
Dendrobates truncatus - (Cope, 1861)


Kaynakça
Dış bağlantılar