Burhan Belge

Hüseyin Burhanettin Daybelge (2 Ocak 1899, Şam – 23 Ağustos 1967), Türk gazeteci, siyasetçi.

Atatürk, İnönü ve Menderes dönemlerinin üçünde de önde gelen gazetecilerindendir. 1930'lu yıllarda Türkiye'de kapitalizmle sosyalizm arasında bir yol öneren Kadrocular hareketinin faaliyetleri içinde yer alarak tanındı. Çok partili döneme geçildiğinde Demokrat Parti çevresinde yer aldı. 1957 genel seçimlerinde XI. dönem Muğla milletvekili olarak TBMM'ye girdi.1960 darbesinin ardından tutuklandı; yazıları ve konuşmaları nedeniyle yargılandı ve hüküm giydi. 1964 affı ile serbest kaldıktan sonra Almanya'ya yerleşti ve 1967'de ölümüne kadar Alman Radyosu'nda çalıştı.

Yaşamı
Ailesi ve gençlik yılları
1899 yılında babasının görev yapmakta olduğu Şam'da doğdu. Babası mutasarrıf Mehmed Asaf Bey, annesi Emine Rana Hanım'dır.

Burhan Asaf, 1907 yılında Yafa’da bir Fransız Okulu'na devam etti. Eğitimini 1908’de İstanbul'un Kadıköy ilçesine Menba-ül İrfan adlı bir okulda, daha sonra St. Joseph Lisesi’nde sürdürdü. 1914’te okul kapatılınca Galatasaray Lisesi ve Beyrut Amerikan Lisesi’nde birer yıl okudu. Arapça, Farsça, Fransızca ve İngilizce'yi iyi derecede öğrendi. Türk-Alman Dostluk Cemiyetinin girişimleriyle 1916 yılında eğitimlerini tamamlamak veya sürdürmek için Almanya'ya götürülen 250 öğrenci arasında yer aldı. Lise öğrenimini Almanya'nın Kassel şehrinde tamamladı. Münih ve Karlsruhe kentlerindeki Technische Hochschule’ye devam ederek mimarlık eğitimini tamamladı ve Kassel’de sosyoloji eğitimi gördü. Öğrencilik döneminde Annemarie adlı bir Almanla evlendi. Edebiyatla yakından ilgilendi. Goethe ve Schiller gibi Alman Romantiklerinden etkilendi. Almanya'daki sosyalist harekete çıkardıkları "Kurtuluş" dergisi ile destek veren Türk öğrenci grubunun önderi Vedat Nedim ile tanıştı ve sosyalist fikirlere yakınlaşmaya başladı. Burhan Asaf, bir yıl sonra buradan istifa edip çeşitli kamu kurumlarında değişik görevler aldı.

Gazeteciliğe başlaması
Hükûmetin yayın organı olan Hâkimiyeti Milliye'de ilk köşe yazısı 1928'de yayımlandı. 1929 yılında bu gazetede düzenli olarak sanat ve kültür üzerine yazıları yayınlanmaya başladı. Yazılarının temel konusu batılılaşma fikri idi. Bir yandan da geçimini temin için çeşitli işlerde çalıştı. Kısa bir süre Brüder Redlich & Berger adlı bir Avusturya inşaat şirketinde çalıştı 1930-1932 arasında İktisat Vekâleti İktisadi Neşriyat Müşavirliği'nde bulundu.

Hakimiyet'teki yazılarına devam ederken çok partiliğe geçiş için Serbest Fırka denemesi sırasında İnkılap gazetesinde gündelik politika yazıları yazdı.

Kadro dergisi
1932'de Ankara'da Şevket Süreyya, Yakup Kadri, Vedat Nedim ve İsmail Hüsrev ile birlikte Kadro dergisini çıkarmaya başladı. Kadrocular, Türk devrimini yorumlayarak ona teorik çerçeve oluşturma konusunda kendilerini sorumlu görmekteydiler.

Matbuat Umum Müdürlüğü'ndeki görevi
Burhan Asaf, 1933 yılından itibaren 12 yıl Matbuat Umum Müdürlüğü'nde çalıştı. Soyadı Kanunu'nun çıkmasından sonra "Belge" soyadını aldı. Kendisine bu adı Vedat Nedim buldu. 1934 yılında görevi gereği çıktığı bir Orta Avrupa seyahati sırasında, Macaristan'da düzenlenen bir güzellik yarışmasında tanıştığı Zsa Zsa Gabor ile üçüncü evliliğini 17 Mayıs 1935 tarihinde Budapeşte`de yaptı. Belge ile Gabor 1938 yılında ayrıldı ve Gabor ABD'ye gitti. Belge dördüncü evliliğini Zeynep Cavide Hanım ile yaptı. Cavide Hanım ile evliliğinden oğulları Murat Belge dünyaya geldi. Çift, 1950'li yıllarda boşandı.

Belge, II. Dünya Savaşı boyunca Ankara Radyosu'nda "Günün Meseleleri" başlıklı bir radyo programı hazırlayıp sundu. Matbuat Umum Müdürlüğü'nün Radyo Mecmuası adlı yayınının başyazarlarından biri olarak çalıştı. 1945 yılında Matbuat Umum Müdürlüğü'nden ve CHP'den istifa ederek ayrıldı. Demokrat Parti kurulunca 1946 yılı Mayıs ayında partiye girdi. Adnan Menderes'in isteği ile İzmir'de Demokrat İzmir gazetesini kurdu. Kurucularla anlaşmazlığa düşerek 1948'de partiden ve İzmir'den ayrıldı.

1948-1950 arasında "Haftalık Siyasi Mektup" adıyla tek başına çıkarıp yayımladığı iki yapraklık bir tür gazete çıkardı. Cenazesi Ankara'daki Karşıyaka Mezarlığı'na defnedilmiştir.

Hayatı, araştırmacı Aytaç Yıldız'ın doktora tezine konu olmuş ve Üç Dönem Bir Aydın: Burhan Asaf Belge' adıyla kitap olarak yayımlanmıştır.
Notlar
Kaynakça