2024 Azerbaycan cumhurbaşkanlığı seçimi

2024 Azerbaycan cumhurbaşkanlığı seçimi veya Zafer Seçimi, Azerbaycan cumhurbaşkanını belirlemek için 7 Şubat 2024 tarihinde yapılan seçimdir.

Arka plan
2018 cumhurbaşkanlığı seçimi, planlanan tarihten aylar önce düzenlendi ve 2003'ten beri görevde bulunan uzun süredir iktidarda olan ve otoriter olarak tanımlanan lider İlham Aliyev'in toplamda dördüncü kez cumhurbaşkanı olarak seçilmesiyle sonuçlandı. Aliyev, %86 oy alarak oyların ezici çoğunluğuyla dördüncü kez göreve seçildi. Ancak seçim, Azerbaycan muhalefeti tarafından boykot edildi ve usulsüzlük ve seçim hileleri iddialarıyla eleştirildi.

Aliyev'in dördüncü başkanlık dönemi, başlangıçta bir dizi sosyoekonomik reformla başladı. Aliyev, yüksek kredi borçlarıyla başa çıkmayı amaçlayan dekreler yayınladı, askeri gazilerin ailelerine tazminat sağladı, öğrenci burslarını artırdı ve birçok siyasi mahkûmu affetti. Aynı zamanda petrole bağımlı Azerbaycan ekonomisini çeşitlendirmeye yönelik çaba sarf etti. 2019'un sonlarında Milli Meclis kendini feshederek Şubat 2020 parlamento seçimini tetikledi. Bu hamle, Aliyev'in olası bir halefi için hazırlık yapma olasılığı olarak görüldü, iddialara göre nihayetinde cumhurbaşkanlığını eşi, Birinci Başkan Mehriban Aliyeva'ya devredecekti; bu da Aliyev ailesinin Azerbaycan üzerindeki 'hanedanlık' yönetimini sağlamanın bir yolu olarak kabul edildi. Parlamento seçim kampanyası, başlangıçta siyasi değişikliklerin bir belirtisi olarak görünse de, Aliyev'in hükûmeti yöneten Yeni Azerbaycan Partisi'nin çoğunluğunu korumasıyla sonuçlandı. 2020'den itibaren Aliyev, Azerbaycan'da COVID-19 salgınına karşı harekete geçti ve bu süreçte tartışmalı karantina karşıtı yasaların uygulandığı bir döneme tanıklık etti. Bu yasalar, Azerbaycan hükûmetine siyasi muhalefeti bastırmak ve hükûmet eleştirmenlerini susturmak için olanak tanıdı; Aliyev, bu kişileri "Azerbaycan'ı yok etmeye çalışan beşinci kol" olarak adlandırarak, pandemiye verilen ülke tepkisi üzerinden eleştirdi. Azerbaycan hükûmeti, koronavirüs salgınının neden olduğu ekonomik etkiyi hafifletmeyi amaçlayan bir dizi ekonomik destek paketi de sundu; ancak acil yardımın, iddia edildiğine göre vatandaşların bu yardımı almakta zorlanmasına neden olduğu eleştirilerle karşılandı.

Azerbaycan'da 2016 yılında yapılan anayasa referandumu sonrasında kabul edilen değişikliklere göre Azerbaycan Cumhurbaşkanı 7 yıllığına seçiliyor. İlham Aliyev, referandumun ardından Ekim 2018'de cumhurbaşkanlığı döneminin sona ermesine rağmen erken seçim kararı aldı. Böylece 11 Nisan 2018 tarihinde olağanüstü seçimler yapılmış ve Cumhurbaşkanı İlham Aliyev 3.394.898 (%86,02) oy alarak seçimleri birinci bitirerek 4. kez ve 7 yıllığına Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı seçilmiştir.

Bir sonraki cumhurbaşkanlığı seçimlerinin son seçimden 7 yıl sonra, en geç 9 Nisan 2025 tarihinde yapılması bekleniyordu, ancak Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in imzaladığı 7 Aralık 2023 tarihli emirle Azerbaycan'da olağanüstü cumhurbaşkanlığı seçimlerinin tarihi 7 Şubat 2024 olarak belirlendi. O gün tatil günü ilan edildi.

Adaylık
Azerbaycan Cumhuriyeti topraklarında 10 yıldan fazla daimi olarak yaşayan, seçimlere katılma hakkı olan, ciddi bir suçtan hüküm giymeyen, diğer devletlere karşı hiçbir yükümlülüğü olmayan, yüksek öğrenim görmüş, çifte vatandaşlığı bulunmayan Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşı Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı seçilebilir.

Seçim sistemi
Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, evrensel, doğrudan ve eşit oy hakkıyla, kişisel ve gizli bir oyla yedi yıl süreyle seçilir. İki tur sistemini kullanarak; eğer ilk turda hiçbir aday çoğunluğu elde etmezse, ilk turda en çok oy alan ilk iki aday arasında bir ikinci tur oylama yapılır. Savaş durumunda, Cumhurbaşkanlığı süresi, askeri operasyonun sonuna kadar uzatılmalıdır; bu konuda karar, seçimleri düzenleyen devlet organının başvurusu üzerine Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi tarafından alınmalıdır.

Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşı olan, Azerbaycan topraklarında sürekli olarak 10 yıldan fazla süredir yaşayan, ağır bir suçtan mahkûm olmamış, diğer devletlere karşı yükümlülükleri olmayan, yüksek öğrenime sahip ve çifte vatandaşlığı bulunmayan bir birey, Cumhurbaşkanı olarak seçilebilir.


Kaynakça