kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Ahlat, Artvin

Ahlat, Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Ahlat köyünün eski adı Aglaha'dır. Aglaha (აგლახა), eski Gürcü dilinde köylü, rençber anlamına gelen "glaha" (გლახა) kelimesinden türemiş olabilir. Türkçeye benzer biçimde girmiştir. Ancak 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde "Oglaha" (اوكلخا) şeklinde yazılmıştır. Artvin vilayeti hakkında 1927 tarihli kaynakta ise, Ağlaha (آغلاها) olarak geçer.

Aglaha köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde Ahoti (ახოთი), Vanati (ვანათი), Saçinke (საჭინკე), Sakavre (საყავრე), Lekta (ლეკთა), Didvake (დიდვაკე) gibi Gürcüce yer adları bu dönemden kalmış olmalıdır.

Aglaha, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'nin Livane sancağına bağlı köylerden biriydi. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 51 hane ve 141 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Aglaha köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 282 kişiden oluştuğu söylenebilir.

Ağlaha köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında Aglaha (Аглаха) olarak kaydettiği yerleşim, Artvin sancağının Artvin kazasına bağlı Sveti nahiyesinin altı köyünden biri ve bu nahiyenin idari merkeziydi. Nüfusu, 143'ü erkek ve 135'i kadın olmak üzere, 33 hanede yaşayan 278 kişiden oluşuyordu. Bir hane hariç, bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Bir hanede ise 7 Gürcü yaşıyordu.

Aglaha köyü, Birinci Dünya Savaşı sonlarında Rusların Artvin sancağından çekilmesinin ardından Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Nitekim bu durum 7 Mayıs 1920 tarihinde Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya tarafından da tanındı. Yaklaşık bir yıl sonra Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgalinin ardından imzalanan Moskova Antlaşması'yla Artvin bölgesi ve Aglaha köyü Türkiye'ye bırakıldı.

Aglaha köyü, Türkiye'ye bırakıldıktan sonra Artvin vilayetinin merkez kazasına bağlı köylerden biriydi. Aglaha veya Ağlaha Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Ahlat olarak değiştirildi. Ertesi yıl yapılan nüfus tespitinde köyde 52 hanede 203 kişi yaşıyordu. 1965 genel nüfus sayımıda 247 kişiden oluşan nüfus içinde 142 kişi okuma yazma biliyordu.

Coğrafya
Ahlat köyü, Artvin il merkezine 15 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Ahlaksız Teklif

Indecent Proposal 1993 yapımlı romantik dram filmidir. Yönetmenliğini Adrian Lynenin yaptığı film zamanında iyi bir çıkış yapmıştır, filmin senaristi Amy Holden Jones'dir ve filmin başrollerinde Robert Redford, Demi Moore ve Woody Harrelson vardır. Film Kanal D'de yayınlanan Binbir Gece dizisiyle benzerlikler taşımaktadır.

Konusu
Diana (Demi Moore) okuldan çıkarken bir arkadaşıyla birlikte eve gidiyordu. Aynı arabayı kullana David Murphyi gördüğü anda (Woody Harrelson) ona aşık olur. Anne-babaları çok genç olmaları sebebiyle onları evliliğini uygun görmeseler de onlar bunu dinlemez ve Las Vegas, Nevadada evlenirler. Ancak ikisinin mutlu evlilik günleri bir gün çok kötüleşir. Artık gittikçe fakirleşen David ve Diana Murphy çifti soluğu para kazanmak için kumarda alırlar. Ancak kumardada bir süre sonra başarısızlık başlayınca kendileri için zor günler başlayacaktır. Kumarhanede tanıştıkları milyarder John Gage (Robert Redford) Diananın kendisine şans getirdiğini filan söyleyerek onları kendi partisine davet eder. Partide söz dönüp dolaşıp, para her şeyi satın alır mı almaz mı konusuna gelince işleri bir teklif karıştırır, hem de ahlaksız bir teklif. John Gage Davide bir gecelik Diana ile gece geçirmek için 1 milyon dolar para teklif eder. Tüm geceyi düşünen ikili bunu kabul eder, ancak o gece geldiğinde David olaylara bir dur demek istese de artık çok geçtir. Aynı gece sonrası artık ikisinin ilişkilerinde çok farklı olaylar başlayacaktır. Buna John Gagenin David Murphynin evini alması, David'in sürekli kavga çıkartıp Dianaya saldırarak kıskanması ve Diana ile Johnun çıkması gibi olaylar işleri sarpa saracaktır.

Yaş sınırı
Ahlaksız Teklif (İndecent Proposal) aşırı cinsellik içeren sahneler, bazı küfürlü konuşmalar ve kısa şiddet içeren sahnelerden dolayı 17 yaşın altındakı izleyici kitlesi için film zararlı olabilir.

İlginç bilgiler
Charlie Sheen ve John Cusack filmde David rolünü geri çevirdiler.
Birçok insan filmde Diana'yı Halle Berry'nin oynamasını istiyordu.
Senaryo yazılırken David karakerini Val Kilmer'in oynaması düşünülmüştü.
Randy West, Robert Redfordun beden düblorüydü.

Oyuncu kadrosu
Demi Moore ... Diana Murphy
Woody Harrelson ... David Murphy
Robert Redford ... John Gage
Seymour Cassel ... Bay Shackleford
Oliver Platt ... Avukat Jeremy
Billy Bob Thornton ... Day Tripper
Pamela Holt ... David'in kız arkadaşı
Cameo:Sheena Easton ve Herbie Hancock

Dış bağlantılar
Filmdeki rolleri geri çevirmiş isimlerin listesi
Ahlar Köprüsü

Ahlar Köprüsü (İngilizce: Bridge of Sighs, İtalyanca: Ponte dei Sospiri), Venedik'teki birçok köprüden biridir. Etrafı çevrili olan köprü beyaz kireç taşından yapılmıştır ve pencerelerinde taştan ızgaralar vardır. Rio di Palazzo üzerinden geçen yapı, eski esirleri Venedik Cenova Saraylarındaki sorgu odasına götürmek için kullanılırdı. Antonio Contin (Antonio da Ponte'nin amcası) tarafından tasarlanmış ve 1602 yılında inşa edilmiştir.

Ahlar Köprüsü'nden görülen, mahkûmların hücrelerine gitmeden önce Venedik'in görmüş oldukları son manzarasıydı. Köprünün ismi, (19. yüzyılda Lord Byron tarafından verilmiştir) esirlerin hücrelerine götürülmeden önce Venedik'in manzarasını son defa görecekleri telkininden gelmektedir. Gerçekte, sorgulama günleri ve yargısız infazlar köprünün inşa tarihinden önce bitmiştir ve saray çatısının altındaki hücreler çoğunlukla ikinci derecedeki suçluları barındırmıştır. Ayrıca, pencereleri kaplayan taş ızgaralar nedeniyle köprünün içinden fazla bir şey görmek mümkün değildir.

Kaynakça
Ahlaki ve Siyasi Bilimler Akademisi üyeleri listesi

Institut de France üyelerinden biri olan Fransa Ahlaki ve Siyasi Bilimler Akademisi üyelerinin listesi:


__NOTOC__

I. Kısım : Felsefe
| width="50%"|

Koltuk 2
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 3
| width="50%"|

Koltuk 4
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 5
| width="50%"|

Koltuk 6
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 7
| width="50%"|

Koltuk 8
|}
II . Kısım : Ahlâk ve sosyoloji
| width="50%"|

Koltuk 2
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 3
| width="50%"|

Koltuk 4
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 5
| width="50%"|

Koltuk 6
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 7
| width="50%"|

Koltuk 8
|}

III. Kısım : Yasama ve hukuk
| width="50%"|

Koltuk 2
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 3
| width="50%"|

Koltuk 4
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 5
| width="50%"|

Koltuk 6
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 7
| width="50%"|

Koltuk 8
|}


IV. Kısım : Siyâsî iktisat, istatistik ve mâliye
| width="50%"|

Koltuk 2
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 3
| width="50%"|

Koltuk 4
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 5
| width="50%"|

Koltuk 6
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 7
| width="50%"|
Koltuk 8
|}

V. Kısım : Tarih ve coğrafya
| width="50%"|

Koltuk 2
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 3
| width="50%"|

Koltuk 4
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 5
| width="50%"|

Koltuk 6
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 7
| width="50%"|

Koltuk 8
|}

VI. Kısım : Genel kısım
| width="50%"|

Koltuk 2
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 3
| width="50%"|

Koltuk 4
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 5
| width="50%"|

Koltuk 6
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 7
| width="50%"|

Koltuk 8
|- valign="top"
| width="50%"|

Koltuk 9
| width="50%"|

Koltuk 10
|}

Kaynakça
Site de l'Académie des sciences morales et politiques
Site de l'Institut de France
Ahiza Kalesi

Ahiza Kalesi (Gürcüce: ახიზის ციხე; translit.: “ah’izis tsih’e”), günümüzde Türkiye sınırları içinde kalan tarihsel Klarceti bölgesinde, Artvin iline bağlı Ardanuç ilçesinde Orta Çağda inşa edilmiş olan kale. Evliya Çelebi'nin seyahatnamesinde Harbe Kalesi olarak geçer. Bugün bu kaleye Ferhatlı köyünün adından dolayı Ferhatlı Kalesi de denir.

Eski Ahiza köyünde bulunan Ahiza Kalesi, Ferhatlı köyünün iki kilometre kadar kuzeyinde, Cehennem Deresi'nin sağ kıyısında yer alır. Kale 5. yüzyılda Gürcü kralı Vahtang Gorgasali tarafından yenilenmiştir.

Kartlis Tshovreba adlı Gürcü tarihine göre Gürcü kralı Vahtang Gorgasali ve Klarceti prensi Artavaz, Klarceti'nin geri alınmasından sonra bölgeyi dolaştılar. Bu tarihin yazarlarından biri olan Cuanşer'in yazdığına göre, Klarceti'de o dönemde iki büyük kale vardı. Bunlar Tuharisi Kalesi ve Ahiza Kalesi'ydi. Ahiza Kalesi zarar görmüş olduğu için kral kalenin yeniden inşa edilmesini emretti. Bunun üzerine kale yenilendi ve Vahtang Gorgasal adına kale içinde bir de kilise inşa edildi.

Bölgeyi gezen Karl Koch Ahiza Kalesi'nden Gocibore olarak söz etmiştir. Bu tarihlerde kalenin yanındaki piskoposluk merkezi artık mevcut değildi. Yaklaşık olarak 1910 yılında bölgeyi dolaşan Rus din adamı Pavel Aleksandroviç Florensky, kalenin büyük ölçüde yıkılmış olmasına karşın, duvarlarının hâlâ sağlam olduğunu yazmıştır. Kale içindeki kilisede mozaik Meryem Ana freski de sağlamdı. Ahiza Kilisesi'nin tavan süslemelerinde bir yerde haçın, başka bir yerde haç ile geyik figürünün bulunduğu bilinmektedir.

Günümüzde Ahiza Kalesi'nin sur duvarlarının bir kısmı ayakta olmasına rağmen moloz taş kullanılarak yapılmış olan kale günümüzde harap hâldedir.

Galeri
Kaynakça
Ahlaksızlık

Ahlaksızlık, ahlaki yasaların, normların veya standartların ihlalidir. Ahlaksızlık normalde insanlara veya eylemlere uygulanır veya daha geniş anlamda gruplara, kurumsal organlara ve sanat eserlerine de uygulanabilir. Ahlaksızlık birçok toplumlarda suç ve günah olarak kabul edilmekdedir.

Ahlak doğru olan şeyleri ifade ettiğinden, ahlaksızlık çalmak, yalan söylemek ve öldürmek gibi yanlış şeylerle ilgilidir. Ancak bu tam olarak doğru değil ve karışık bir durumdur, çünkü bireylerin ahlaksızlık hakkında kendi düşünceleri vardır. Birçok insana göre öldürmenin ahlaksızlığın bir örneği olduğu kabul edilebilir, ancak bazı insanlar argo dil kullanmak gibi şeylerin ahlaksızlık olup olmadığına katılmıyor olabilir. Her ne kadar farklı dinlerin kendi ahlaksızlık fikirleri olsa da kelime her zaman yanlışlık ve saldırganlık ile ilişkilidir.

Ayrıca bakınız
Kaynakça
Ahlaki nihilizm

Ahlaki nihilizm ya da Etik nihlizm, ahlakın hiçbir şekilde olmadığına dair meta-etik görüştür; bu nedenle, hiçbir eylem bir diğerine göre daha tercih edilebilir değildir. Örneğin, ahlaki bir nihilist, herhangi bir nedenden ötürü birini öldürmenin ne doğru ne de yanlış olduğunu söyleyebilir. Ahlaki nihilizm, bireysel veya kültürel ahlaki değerleri kabul eden ahlaki görecelilikten farklıdır.

Diğer nihilistler, ahlak olmadığını iddia edebilirler, ancak eğer varsa, insan yapısıdır ve dolayısıyla da yapaydır; bu da olası farklı sonuçlar için göreceli anlamlar olduğu anlamına gelecektir. Örnek olarak, eğer birisi başka birini öldürürse, böyle düşünen bir nihilist öldürmenin doğal olarak kötü bir şey olmadığını ya da ahlaki inançlarımızdan bağımsız olarak ahlaki bir ilkel ikilik olarak inşa edildiğinden dolayı kötü olduğunu iddia edebilir. Böylece, bu şekilde düşünen bir nihilist, tüm ahlaki iddiaların herhangi bir nesnel gerçek değerinin geçersiz olduğuna inanır. Felsefi açıdan alternatif bir perspektif, ahlaki nihilizmin kendi içinde bir ahlak olduğudur. Cooper, "Ahlak" kelimesinin en geniş anlamında, ahlaki nihilizm bir ahlaktır der".

Kaynakça
Ahlak psikolojisi

Ahlak psikolojisi ya da ahlaki psikoloji, hem felsefe hem de psikoloji alanlarını ortak bir zeminde inceleyen çalışma alanıdır. Tarihsel olarak, ahlaki psikoloji terimi, ahlaki gelişim çalışmasını ifade etmek için nispeten daha dar bir şekilde kullanılmıştır. Ahlaki psikoloji sonuç olarak etik, psikoloji ve zihin felsefesinin kesişimindeki çeşitli konulara daha geniş olarak değinmeye başlamıştır. Alanın bazı ana konuları ahlaki yargı, ahlaki akıl yürütme, ahlaki duyarlılık, ahlaki sorumluluk, ahlaki motivasyon, ahlaki kimlik, ahlaki eylem, ahlaki gelişim, ahlaki çeşitlilik, ahlaki temeller, ahlaki karakter (özellikle erdem etiği ile ilgili olarak), fedakarlık, psikolojik egoizm, ahlaki şans, ahlaki tahmin, ahlaki duygu, duygusal tahmin ve ahlaki anlaşmazlık olarak verilebilir.

Günümüzde, ahlaki psikoloji biyolojik, bilişsel / hesaplamalı ve kültürel ahlaki yargının ve davranışın temeli ve yapay zeka bağlamında ahlaki yargıyla ilgili konuların arasında gelişen bir araştırma alanıdır.

Kaynakça
Ahlakçılık yanılgısı

Ahlakçılık yanılgısı, bir durum ya da davranışın ahlakî açıdan istenmezliğinin, doğaya aykırı olduğunu iddia etmek için temel olarak kullanıldığı bir safsatadır. Terim, 1978 yılında biyolog Bernard Davis (1916-1994) tarafından ahlakçı safsata olarak ortaya atılmıştır. Almanca'da kavram, Norbert Bischof tarafından "moralistischer Trugschluss" (Türkçe: ahlakçı safsata) terimi altında kullanılmıştır.

Bu türden safsatalar tipik olarak "N doğru olsaydı, U olacaktı" şeklindedir. Burada U toplumsal, ahlakî veya siyasî olarak istenmeyen bir şey olabilir. Ahlaki olanın a priori olarak doğal olduğu savına dayanır. Ahlakçılık yanılgısı kimi zaman doğalcılık yanılgısının tersi olarak anlaşılır. Ancak doğalcılık yanılgısının değişik bir türü olarak görülebilir. Aralarındaki fark, argümanı kuranın niyetine bağlıdır. Eğer mevcut toplumsal davranışlar, sözkonusu olguların doğal oldukları argümanı ile gerekçelendirilirse, bu doğalcılık yanılgısı; fakat aynı toplumsal davranışlar, doğaya aykırı oldukları argümanı ile gerekçelendirildiğinde ise, bu ahlakçılık yanılgısı olur.

Örnekler
Ahlakçılık yanılgısı
"Savaş insanlar için yıkıcı ve trajiktir, dolayısıyla insan doğasında yoktur."
"Et yemek hayvanlara ve çevreye zarar verir, bu nedenle kimse onu fizyolojik olarak kullanamaz."
"Erkekler ve kadınlar eşit fırsatlara sahip olmalı, böylece kadınlar ve erkekler her şeyi eşit derecede iyi yapabilir."
"İçtiğim hapın üzerimde iyileştirici etkileri olmalı, bu yüzden üzerimde iyileştirici etkileri vardır." (Plasebo etkisine örnek)

Doğalcılık yanılgısı
"Savaşa izin verilmeli çünkü şiddet insanda içgüdüseldir."
"Veganlık aptalcadır çünkü insanlar binlerce yıldır et yiyor."
"Erkekler ve kadınlar toplumda aynı rollere sahip olmamalı çünkü erkeklerin kas kütlesi daha çoktur ve kadınlar doğum yapar."
"Zina kabul edilebilirdir çünkü insanlar doğal olarak daha çok cinsel partner ister."

Kaynakça
Ahlaki gerçekçilik

Ahlaki gerçekçilik ya da ahlaki realizm, ahlaki cümlelerin evrenin özelliklerini nesnel (yani, öznel görüşten bağımsız) olarak ifade eden önermeler olduğunu ve bunlardan bazılarının doğruluğunun bilinebileceğini savunan görüş. etik bilişselciliğin nihilist olmayan ve her türlü gerçekçilik karşıtı ontolojik görüşü reddeden bir şekli olarak görülebilir. Ahlaki önermelerin kişiye ve topluma bağlı olduğunu savunan ahlaki göreceliliği ve ahlaki cümlelerin birer önerme sayılamayacağını savunan gayribilişselciliği reddeder. Ahlaki realizmin iki ana alt kolu ahlaki doğalcılık ve ahlaki gayridoğalcılıktır.

Kaynakça
Ahlak Polisi (İran)

İrşad Devriyesi (Farsça: گشت ارشاد, geşt-i irşād), aynı zamanda Moda Polisi veya Ahlak Polisi olarak da bilinir, çoğunlukla kılık kıyafet kurallarına göre "uygunsuz" giyinen kadınları (ama aynı zamanda bazı erkekleri de) tutuklamak amacıyla 2005 yılında kurulan İran İslam Cumhuriyeti Kolluk Kuvvetleri'nde bir tür yardımcı ekiptir.
Uygulama
Devriyeler genellikle, alışveriş merkezleri, meydanlar ve metro istasyonları gibi halkın yoğun bir şekilde bulunduğu kamusal yerlerde duran ve kötü örtülmüş başörtülüleri gözetlemek, durdurmak ve alıkoymak için çarşaflı kadınların eşlik ettiği erkek mürettebatlı bir minibüsten oluşur. ve halk tarafından talep edildiğini belirtmektedirler. Ayrıca İslam dışı bir uygulama olduğu düşüncesiyle de eleştirdiler, en önemlisi, fitneye yol açtığında, şartları yerine getirmenin haram olması nedeniyle. Nisan 2018'de İranlı bir trans kadın dövüldüğünde polis ona yardım etmeyi reddetti.

27 Aralık 2017'de Tahran Emniyet Müdürü Hüseyin Rahimi şunları söyledi: "İran İslam Cumhuriyeti Kolluk Kuvvetleri Komutanı'na göre İslami değerlere uymayan ve bu alanda ihmali olanlar artık gözaltı merkezlerine alınmayacak, onlar için yasal bir dava açılmayacak ve onları mahkemeye göndermeyeceğiz; bunun yerine, davranışlarını düzeltmeye yönelik eğitim sınıfları sunulacaktır.”

Kapatıldığı iddiası
İran Başsavcısı Muhammed Cafer Muntazeri, 3 Aralık 2022'de Kum'da polis Rehberlik Devriyesinin yargı sisteminin denetimi altında olmadığını ve dağıtılma sürecinde olduğunu bildirdi. Ayrıca başörtüsü yasasının da gözden geçirildiğini söyledi. Ancak 5 Aralık itibarıyla İran hükûmeti, rehberlik devriyesinin dağıtıldığına dair herhangi bir resmi doğrulama yapmadı ve İran devlet medyası devriyenin kapatıldığını yalanladı. Zorunlu başörtüsü uygulamasının ve rehberlik devriyesinin özellikle dini şehirlerde yoğunlaştığı bildirildi. Buna karşılık, protestocular tarafından üç günlük bir genel grev çağrısı yapıldı ve esnaf işyerlerini kapattı; birkaç uzman ve protestocu, tasfiye haberlerinin İran hükûmeti tarafından grev haberlerini gölgelemek için duyurulduğunu iddia etti. İran devleti tarafından yönetilen Arapça kanal El-Alem TV, rehberlik devriyesinin feshedildiğini yalanladı ve Muntazeri'nin açıklamalarından "alınabilecek maksimum izlenimin" ahlak polisi ile hükûmet kolu olan yargının ilgisiz olduğunun anlaşılması gerektiğini sözlerine ekledi.

Ayrıca bakınız
İslam eleştirisi
Kadın düşmanlığı
Şeriat
İran'da kadın hakları

Kaynakça
Ahlam Tamimi

Ahlam Ahmed et-Tamimi (Arapça: أحلام التميمي, d: 1 Ocak 1980; veya 20 Ocak 1980; veya 20 Ekim 1980; veya 20 Kasım 1980) Ürdün vatandaşıdır. 2001 yılında Kudüs'te Sbarro restoranına düzenlenen intihar saldırısının gerçekleştirilmesine yardım etmesiyle bilinir. İsrail askeri mahkemesi tarafından suçlu bulunmuş ve çok sayıda müebbet hapis cezasına çarptırılmış, ancak 2011 yılında Gilad Şalit esir takasının bir parçası olarak serbest bırakılmıştır. İsrail hapishanelerindeki Filistinliler hakkında bir televizyon programı sunmaktadır.

Kaynakça
Konuyla ilgili yayınlar
Dış bağlantılar
Ahlam al-Tamimi İzzeddin el-Kassam Tugayları
"Can Civilized People Let a Sociopath Like Tamimi be Adulated ..." Arutz Sheva. 21 August 2012.
الأسيرة القسامية أحلام التميمي، El-Aksa TV، 1 فبراير 2010
أحلام التميمي.. طائر الأسر، جريدة الدستور المصرية، 25 يناير 2010
Ahiza (Güney) Kilisesi

Ahiza Kilisesi (Gürcüce: ახიზის ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı Ahiza olan Ferhatlı köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma kilisedir. Köyde günümüze kalıntıları ulaşan iki kiliseden biridir.

Tarihçe
Ahiza köyü, Gürcü kralı Vahtang Gorgasali'nin Tao-Klarceti bölgesinde kurdurduğu on iki Gürcü piskoposluğundan birinin merkeziydi ve burada bu dönemde kurulmuş bir manastır bulunuyordu. Köyün güneyinde yer alan Ahiza Kilisesi ise, köyün batısındaki kilise gibi, 9. yüzyılın sonları veya 10. yüzyılın başlarında inşa edilmiştir. Bu dönemde köy Gürcü krallığı sınırları içinde bulunuyordu. Nitekim Osmanlılar Ahiza köyünü ve Klarceti bölgesini 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlı mufassal defterine göre 1574 yılında köyün nüfusu, tamamı Hristiyan olan 24 haneden oluşuyordu. 1595 yılında köyde 16 hane kalmış ve 4 hane de Müslüman olmuştu. Rus idaresi 1886 nüfus tespitinde 28 haneden oluşan köyün nüfusunu, bir hane hariç "Türk" olarak kaydetmiştir. Osmanlı döneminde köyün nüfusunun tamamen Müslüman olmasıyla kilisenin işlevini yitirdiği ve zaman içinde yıkılmaya başladığı anlaşılmaktadır. 2015 yılına gelindiğinde Ahiza Kilisesi'nin çatı örtüsü ortadan kalkmış, duvarları da belli seviyeye kadar yıkılmıştı.

Mimari
Ahiza Kilisesi, görece irice dikdörtgen (10,20 x 6,60 m) planlı bir yapıdır. Kilisenin çatı örtüsü çökmüş, duvarları yer yer tahrip olmuştur. Yapı doğuda yarım daire planlı bir apsisle sonlanmaktadır. Batı cephesinde kemerli bir kapı açıkılığı bulunmaktadır. Doğu ve batı duvarı ekseninde üst kısımları yıkılmış pencere olabilecek birer açıklık bulunmaktadır. Duvarları dolgu duvar tekniğinde harç kullanılarak inşa edilmiştir. Kabaca yontulmuş ve sarımsı yüzey taşları sadece apsisin alt kısmında kalmıştır.

Kaynakça
Ahiza Kilisesi

Ahiza Kilisesi veya Ahiza Piskoposluk Kilisesi (Gürcüce: ახიზის საკათედრო ტაძარი), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı Ahiza olan Ferhatlı köyünde erken Orta Çağ'da inşa edilmiş Gürcü piskoposluk kilisesiydi.

Tarihçe
Gürcü kralı Vahtang Gorgasali'nin hükümdarlığı sırasında kurulan 12 piskoposluk merkezinden biri Ahiza'da bulunuyordu. Ahiza Piskoposluk Kilisesi, Ahiza Kalesi kralın süt kardeşi Eristavi Artavazi tarafından 5. yüzyılda yenilenirken, kalenin dibinde inşa edilmiştir. Ahıska Piskoposluğu Ardanuç Deresi ve İmerhevi vadilerini kapsıyordu. Emevi halifesi II. Mervan'ın 730'lardaki saldırıları sonucunda Ahiza Piskoposluğu'nun varlığı sona erince, kilise de bu işlevini yitirmiştir. Söz konusu kilisenin 16. yüzyılda Tao-Klarceti bölgesini ele geçiren Osmanlılar tarafından yıkıldığı tahmin edilmektedir. Gürcü sanat tarihçisi Vahtang Cobadze 1960'larda Ahiza Kalesi hemen yanındaki Ahiz Manastırı'na ait kiliseleri tanımlamıştır. Ancak bu sırada piskoposluk kilisesi definecilerin de verdiği tahribat sonucunda tamamen yıkılmıştı.

Kalıntılar
Ahiza Piskoposluk Kilisesi'nden geriye bir iz kalmamıştır. Sağlam olduğu zamanda kilisenin mimarisi hakkında bilgi veren bir kaynak bulunmamaktadır. Bununla birlikte kilisenin apsisindeki Meryem'i Orans pozisyonunda tasvir eden mozaiğe ait bazı malzemeler günümüze ulaşmıştır. Bölgenin uzmanı olan A. Florenskiy 1913 yılında kiliselerin yıkıntılarını incelerken kilisenin birinde taşları tamamen dökülmüş mozaiği tespit etmiştir. Defineciler tarafından sökülmüş olan mozaik taşların izleri sayesinde tasvirin niteliği tespit edilmiştir. Ancak bu tasvirin apsisin kubbe kısmında mı yer aldığı ve yakarış pozisyonunun Gürcü kiliselerinden yaygın olan Teopane'nin kompozisyonun bir parçası mı olduğu konusunda bilgi mevcut değildir. Bu mozaiğe ait smalt parçaları, otuz kadar mozaik taşı ve ayrıca üç adet antefiks Florenskiy tarafından Ahiza'dan Tiflis'e götürülmüştür. Antefikslerin ikisinde haç figürleri yer alır; diğerinde ise bir bütün olarak geyik tasvir edilmiştir. Mozaiğin taşları bugün Gürcistan Simon Canaşia Müzesi'nde korunmaktadır.

Kaynakça