Bakıcı hükûmet

Bakıcı hükûmet, bir ülkede düzenli bir hükûmet seçilene veya kurulana kadar bazı hükûmet görevlerini ve işlevlerini yerine getiren geçici bir ad hoc hükûmettir. Spesifik uygulamaya bağlı olarak, genellikle ya rastgele seçilmiş ya da onaylanmış milletvekillerinden ya da görevden alınana kadar giden üyelerden oluşur.

Temsili demokrasilerdeki bakıcı hükûmetler genellikle işlevleriyle sınırlıdır ve gerçekten yönetmek ve yeni yasalar önermek yerine yalnızca statükoyu korumaya hizmet ederler. Geçici olarak yerini alması amaçlanan hükûmetin aksine, bakıcı hükûmetin yukarıda belirtilen işlevleri yerine getirmek için meşru bir yetkisi (seçim onayı) yoktur.

Tanım
Bakıcı hükûmetler, parlamenter sistemdeki bir hükûmetin gensoru önergesi ile yenilmesi veya hükûmetin sorumlu olduğu meclisin feshedilmesi halinde, seçime kadar geçici bir süre için görevde kalmak üzere kurulabilir. Bu anlamda, bir Westminster hükûmet sistemi kullanan bazı ülkelerde, bakıcı hükûmet basitçe görevdeki hükûmettir ve bir seçim yapmak amacıyla parlamentonun normal olarak feshedilmesi ile seçim sonrası yeni hükûmetin kurulmasına kadar geçen sürede faaliyetini sürdürür. Sıradan zamanlardan farklı olarak, bakıcı hükûmetin faaliyetleri sınırlıdır.

Koalisyon hükûmetlerinin sık olduğu sistemlerde, yeni bir koalisyon kurma müzakereleri yapılırken geçici olarak bakıcı bir hükûmet kurulabilir. Bu genellikle ya kesin bir kazananın olmadığı bir seçimden hemen sonra ya da bir koalisyon hükûmeti çöktüğünde ve yenisinin müzakere edilmesi gerektiğinde ortaya çıkar. Bakıcı hükûmetlerin günlük sorunları ele almaları ve tartışma için bütçeler hazırlamaları beklenir, ancak bir hükûmet programı oluşturmaları veya tartışmalı faturalar getirmeleri beklenmez.

Bir bakıcı hükûmet, genellikle bir savaşın ardından, istikrarlı bir demokratik sistem geri yüklenene veya kurulana kadar kurulur; bu durumda, genellikle geçici hükûmet olarak anılır.

Seçimlerle ilişkili bakıcı hükûmetler
Birçok ülke, seçim dönemlerinde bakıcı hükûmet tarafından yönetilir, örneğin:

Avustralya'nın bakıcı hükûmeti
Bangladeş bakıcı hükûmeti
İstifacı kabine, Hollandalı bir bakıcı kabinesi.

Benzer mekanizmaları kullanan diğer ülkeler arasında Pakistan ve Yeni Zelanda bulunmaktadır.

Savaşlar veya yeni rejimlerle ilişkili bakıcı hükûmetler
Ocak 2020 itibarıyla Irak hükûmeti bakıcı bir hükûmettir.

Bakıcılar
Bakıcı hükûmet başkanlarına genellikle "bakıcı" başkan, örneğin "bakıcı başbakan" denir.

Benzer şekilde, ancak esas olarak Amerika Birleşik Devletleri'nde, bakıcılar, kendi başlarına görevde kalmaya devam etme hırsı olmaksızın geçici olarak hükûmetteki koltukları dolduran kişilerdir. Bu, özellikle, görevdeki bir senatörün ölümü veya istifası nedeniyle oluşan bir boşluğun ardından eyalet valisi tarafından göreve atanan Birleşik Devletler senatörleri için geçerlidir. Bazen valiler bir sonraki seçimde aday olmak isterler ama bu arada kendi atamalarını ayarlayarak adaletsizlikle suçlanmak istemezler. Ayrıca, bazen bir grup parti fraksiyonu içinde taraf tutuyor ya da pozisyon için aktif aday olmaya uygun birini seçerek bir ön seçime ön yargılı davranıyor olarak görülmek istemezler. Bir zamanlar, politikacıların dul eşleri, merhum kocalarının halefleri için genellikle bakıcı olarak seçilirdi; Bu gelenek, bazıları tarafından nepotizm olarak görülebileceğinden, bugün nadiren uygulanmaktadır.

Kanada ve diğer birçok İngilizce konuşulan ülkelerde, bu bağlamda geçici ve geçici lideri daha yaygın kabul gören terimdir. İtalya'da bu tür bir başbakan, Uzmanlar Hükümetinin Başkanıdır.

Bakıcı bireylerin listesi
Aşağıdakiler, bakıcı (veya geçiş veya geçici) devlet başkanları veya hükûmet başkanları olarak kabul edilen kişilerin listesidir:

Devlet başkanları
Pehr Evind Svinhufvud, Finlandiya Kral Naibi, 1917 – 1918
Carl Gustaf Emil Mannerheim, Finlandiya Kral Naibi 1918 – 1919
José Linhares (Brezilya)
Pascoal Ranieri Mazzilli (Brezilya)
Alain Poher (Fransa, özellikle ikinci dönemi)
Émile Jonassaint (Haiti)
Eduardo Rodriguez (Bolivya)
Eduardo Duhalde (Arjantin)
Alejandro Maldonado Aguirre (Guatemala)
Kgalema Motlanthe (Güney Afrika)
Wasim Sajjad (Pakistan)
Muhammed Mian Soomro (Pakistan)
Varahagiri Venkatagiri (Hindistan) (sadece ilk dönemi)
Muhammed Hidayetullah (Hindistan)
Basappa Danappa Jatti (Hindistan)
Bronisław Komorowski (Polonya) (sadece ilk dönemi)
Ahmed eş-Şara (Suriye)

Hükümet başkanları
Marin Raykov, Bulgaristan
Hashim Thaçi (Kosova, birinci dönemi)
Arthur Wellesley (Birleşik Krallık, ikinci dönemi)
Vincent Auriol (Fransa)
Waldemar Pawlak (Polonya, ilk dönemi)
Malik Meraj Halid (Pakistan)
Moeenuddin Ahmed Qureshi (Pakistan)
Balah Şir Mezari (Pakistan)
Malcolm Fraser (Avustralya, yalnızca ilk dönemi)
Jorge B. Vargas (Filipin İcra Komisyonu başkanı olarak)
Jean Kambanda (Ruanda)
Mehdi Bazergan (İran)
Muhammed Rıza Mehdevi Kani (İran)
Muhammed Mian Soomro (Pakistan)
Gulam Mustafa Jatoi (Pakistan)
Yves Leterme (Belçika)
Madhav Kumar Nepal (Nepal)
Mir Hazar Han Hoso (Pakistan)
Vasiliki Tanu-Hristofilu (Yunanistan)
Emil Dimitriev (Kuzey Makedonya)
Enda Kenny (İrlanda)
Mariano Rajoy (İspanya)
Nasirul Mülk (Pakistan)
Gülzarilal Nanda (Hindistan)
Leo Varadkar (İrlanda)
Stefan Löfven (İsveç)
Muhammed Gazi el-Celali (Suriye)
Muhammed el-Beşir (Suriye)

Ayrıca bakınız
Geçici hükûmet
Topal ördek (politika)
Hollanda siyasetinde istifacı kabine
Hollanda siyasetinde kıç kabinesi
Vasiliki Tanu-Hristofilu'nun Bakıcı Kabinesi

Kaynakça