Dağıstan'da güreş

Güreş, Rusya'nın cumhuriyetlerinden Dağıstan’da en popüler sporlardan biridir. Yaklaşık 3,1 milyonluk nüfusa sahip olan Dağıstan, tarih boyunca Olimpiyat ve Dünya Şampiyonası düzeyinde çok sayıda serbest güreş şampiyonu yetiştirmesiyle dikkat çekmiştir. Dağıstan’dan dünya şampiyonluğu kazanan ilk güreşçi, beş kez dünya şampiyonu olan Ali Aliyev’dir. Ayrıca cumhuriyet, sambo sporunda da birçok dünya şampiyonu çıkarmıştır. Sambo, Dünya Güreş Birliği tarafından tanınan üçüncü uluslararası güreş stili olarak kabul edilmektedir.

Son yıllarda karma dövüş sanatları (MMA), güreşin temel bir unsur olması sebebiyle Dağıstan’da hızla yaygınlaşmıştır. Bölgeden çıkan ilk UFC şampiyonu Habib Nurmagomedov olmuş, güreş altyapısını kullanarak UFC Hafif Sıklet Şampiyonluğu’nu kazanmış ve yenilgisiz bir şekilde kariyerini noktalama başarısı göstermiştir. Günümüzde UFC Hafif Sıklet Şampiyonu olan İslam Mahaçev, Habib ile birlikte onun babası Abdulmanap Nurmagomedov’un gözetiminde yetişmiştir. Ayrıca MMA dövüşçüsü Karimula Barkalayev, ADCC Submission Fighting Dünya Şampiyonası’nda altın madalya kazanan ilk ve şu ana dek tek Rus sporcu olarak Dağıstan’da yetişmiştir.

Arka plan
Güreş, Dağıstan halkının yaşamında önemli bir yere sahiptir. Bölge erkekleri, tarih boyunca dağ köyleri arasında geleneksel güreş karşılaşmaları yaptıklarını ifade etmektedir. Kafkasya’da bulunan Dağıstan’ın coğrafi konumu, tarih boyunca sürekli savaş tehdidi altında kalmasına yol açmış ve bu durum dövüşe yönelik bir kültürün oluşmasına katkıda bulunmuştur. Komşu ülkeler Gürcistan, Azerbaycan ve Ermenistan ile komşu bölgeler Osetya, Çeçenya, İnguşetya ve Abhazya’da da güreş yaygın olmakla birlikte, Dağıstan bu alanlarda bile öne çıkmaktadır.

Rus İmparatorluğu’nun son döneminde, Al-Klych Hasayev, Osman Abdurrahmanov ve Dağıstan Spor Bakanlığı’nın en yüksek ödülüne adı verilen Sali Süleyman (Махтулаев Мама) öne çıkan güreşçiler arasındaydı. Sovyetler Birliği döneminde ise spor yeterince desteklenmemiş, köylerde çok az spor salonu bulunmuş ve güreş gerileme göstermiştir.

Dağıstan’daki güreş, farklı etnik grupları bir araya getiren bir spordur. Sporcular sabah koşularını Hazar Denizi kıyısında yaparken, hafta sonları dağlarda idman yapmaktadır. Güreş metodolojisi yüzyıllar boyunca geliştirilmiş olup kültürel güreş geleneklerinin izlerini taşımaktadır. Antrenmanlarda pliometrik esaslı kondisyon çalışmaları, kucaklama, el mücadelesi ve karşı saldırı gibi tekniklere büyük önem verilmektedir. 2024 Yaz Olimpiyatları’nda Rusya’nın işgal nedeniyle yasaklanmasına rağmen, erkekler serbest stil güreşte dağıtılan altı altın madalyanın üçü Dağıstanlı güreşçilere gitti. Bu güreşçiler Bahreyn adına yarışan Akhmed Tazhudinov, Özbekistan adına yarışan Razambek Jamalov ve Bulgaristan adına yarışan Magomed Ramazanov’dur.

Önemli isimler
Serbest güreş
Dağıstan’ın en tanınmış güreşçilerinden biri beş kez dünya şampiyonu olan Ali Aliyev’dir. Aliyev, 1959 Dünya Güreş Şampiyonası’nda elde ettiği zaferle dünya şampiyonu olan ilk Dağıstanlı güreşçi olmuştur.

Zagalav Abdulbekov, 1972 Yaz Olimpiyatları’nda şampiyon olarak Olimpiyat altın madalyası kazanan ilk Dağıstanlı güreşçi olmuştur.

Üç kez Olimpiyat şampiyonu ve altı kez dünya şampiyonu olan Buvaysar Saytiyev, tarihin en büyük serbest güreşçisi kabul edilmektedir.

Dağıstanlı Olimpiyat ve dünya şampiyonları
Sambo
Serbest güreşin yanı sıra, Dağıstan birçok spor ve dövüş sambosu şampiyonu yetiştirmiştir. Ayrıca çok sayıda Spor Ustası ve Onurlu Antrenör unvanı sahibi çıkarmıştır. Öne çıkan sambocular arasında Habib Nurmagomedov, Şamil Zavurov, Ikram Aliskerov, Rasul Mirzayev, Ali Bagautinov ve antrenör Abdulmanap Nurmagomedov bulunmaktadır.

Habib’in yakın arkadaşı ve uzun süreli antrenman partneri İslam Mahaçev de UFC Hafif Sıklet Şampiyonu olmuştur. Mahaçev’in deyimiyle “ABD’nin Amerikan futbolu varsa, Dağıstan’ın da güreşi vardır.”

Diğer öne çıkan Dağıstanlı MMA sporcuları şunlardır:
Usman Nurmagomedov — Bellator Hafif Sıklet Dünya Şampiyonu
Magomed Ankalaev — UFC Yarı-Ağır Sıklet Şampiyonu
Umar Nurmagomedov — UFC dövüşçüsü
Zabit Magomedşeripov — UFC dövüşçüsü
Magomed Magomedkerimov — 2018 ve 2023 PFL Yarı-Orta Sıklet Şampiyonu
Movlid Haybulaev — 2021 PFL Tüy Sıklet Şampiyonu
Marat Gafurov — ONE Tüy Sıklet Şampiyonu

Submission grappling
Dağıstanlı sporcular submission grappling (teslimiyet güreşi) branşında da başarı göstermiştir. En dikkat çekici isim, MMA dövüşçüsü Karimula Barkalayev olup, ADCC Submission Wrestling Dünya Şampiyonası’nda altın madalya kazanan ilk ve tek Rus sporcu olmuştur. Ayrıca UWW grappling dünya şampiyonu Magomed Abdulkadirov ve jiu-jitsu dünya şampiyonu Marat Gafurov da bu alanda öne çıkan isimlerdir.

Notlar

Kaynakça