Alâeddin Bey (Osman Gazi'nin oğlu)

Alâeddin Ali Bey (Alâeddin Paşa, Alâeddin Ali Paşa, Erden Ali Bey ), Osmanlı Devleti'nin kurucusu Osman Gazi'nin oğullarından birisidir. Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk veziri.

Osmanlı kroniklerine göre Osman Gazi'nin ölümünden sonra Orhan Gazi ile birlikte Şehzade Alâeddin'in ismi beylik için konuşulmuş; iki kardeş arasında yapılan görüşme sonunda Şehzade Alâeddin, kendi isteğiyle beylikten feragat etmiştir. Tarihî kaynaklarda alçakgönüllü kişiliği öne çıkarılır.

Bursa'daki tekkesinde derviş hayatı yaşamayı tercih eden Alâeddin Bey'in daha sonra Orhan Bey'in isteği ile bazı bürokratik görevler aldığı ve bazı seferlere katıldığı düşünülür. Kimi kaynaklara göre Alâeddin Bey, vezirlik sisteminin kurulmasına rol oynamış bir kişidir ve Osmanlı'nın ilk veziridir; ayrıca "paşa" unvanını kullanan ilk hanedan mensubudur.

Kaç yaşında ve hangi nedenle öldüğü kesin olarak bilinmez, hayatının son yıllarını Bursa'da Kükürtlü'de bulunan tekkesinde geçirmiş ve öldüğünde Osman Gazi'nin türbesine defnedilmiştir.

Yaşamı
Osman Gazi'nin oğullarından birisi olan Alâeddin Bey'in hayatına dair Osmanlı Devleti'nin kuruluşuna ilişkin kaynaklarda çok az bilgi mevcuttur. Hatta bu bilgilerin azlığı nedeniyle Osman Gazi'nin Alâeddin adında bir oğlu olmayıp bunun kronik yazarlarının uydurması olduğu da ileri sürülmüş ancak tarihçiler arasında bu görüş kabul görmemiştir.

Araştırmacı Hüseyin Hüsameddin Yaşar'ın Alâeddin Bey hakkındaki makalesinde doğum tarihi, kaynak gösterilmeksizin 1279-1280 olarak belirtilmiştir.

Türkler arasında büyük oğla paşa denildiğinden ordu içinde de bu sanla anıl(mıştır).

Tahttan feragati
Araştırmacı Hüseyin Bey'e göre babası öldüğünde Şehzade Alâeddin 20 yaşında idi. İlk Osmanlı tarihçileri (Aşıkpaşazade, Oruç Bey, Nesri, İbn-i Kemal) ve geleneksel kabul edilen anlatıma göre beylik ileri gelenleri ve Osman Bey'in çocukları bir toplantı yapmışlar; bu toplantıda Şehzade Orhan, kardeşi Şehzade Alâeddin'in Bey olmasını önermiş ama Alâeddin bunu kabul etmeyip devlet ileri gelenlerinin uygun gördüğü gibi beylik tahtına ağabeyi Orhan'ı münasip gördüğünü ifade etmiş ve böylece Orhan tahta geçmiştir.

Tahta Şehzade Orhan'ın geçişi ile ilgili farklı görüşler de öne sürülmüştür. Ahiler'in Orhan'ı desteklemesi üzerine Alâeddin Bey'in sessiz kaldığı ve iki kardeşin arasında taht meselesi nedeniyle soğukluk yaşanmış olduğu görüşünü benimseyen tarihçiler vardır. Geç tarihli bazı Arap tarihçilere göre Osman Gazi'nin oğlu Alâeddinin asıl adı Erden Ali idi, babasının ölümünden sonra kısa süre de olsa beylik yapmıştı; bu bilgilere dayanarak onun Osmanlı Devleti'nin ikinci padişahı olduğunu yazan tarihçiler olmuştur. Bazı kaynaklar ilk vezirin ismini "Alaaddin Paşa bin Hacı Kemaleddin" ve "Hacıkemalettinoğlu Alaaddin Paşa" şeklinde verirler ve buna göre ilk vezir Osman Bey'in oğlu değil "Hacı Kemalettin" adlı bir kişinin oğludur.

Ordu komutanlığı
Vezir Alâeddin Paşa, ordu komutanı olarak bazı seferlere de katılmıştı. Vakfiyesindeki "emîr- kebir mücahid" ifadesi, onun ordu komutanlığı yaptığını gösterir. Bazı tarihçiler onun Maltepe Savaşı'na katıldığını ve savaşın kazanılmasında rolü olduğunu yazarlar ancak bu konuda kesin bilgi yoktur. Oğlu Hızır Bey aracılığıyla soyu devam etmiştir.

Eserleri
Bursa'da Hisar içinde bir mescit yaptırmıştır; bu mescit Bursa'da yapılan ilk cami olarak bilinmektedir. Kükürtlü'de Kaplıca Kapısı'ndan içeride bir tekke yaptırmış olduğu bilinir ancak Kaplıca Kapısı'ndaki yapının nerede olduğu ve ne zaman yıkıldığı bilinmemektedir.

Popüler kültürdeki yeri
2019'da yayın hayatına başlayan Kuruluş Osman dizisinde Alâeddin Bey'in çocukluğunu Yaman Çınar Balcı, yetişkinliğini Ömer Faruk Aran canlandırmaktadır.

Kaynakça