Akşar, Şenkaya

Akşar, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kentsel mahalledir.

Tarihçe
Akşar mahallesinin eski adı Kosor'dur. Nitekim Osmanlıca kaynaklarda Kosor (قوصور) olarak geçer. Gürcüce kaynaklarda köyün adı Kosori (კოსორი) biçiminde yazılmıştır.

Yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ının bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirdi. Mahallenin bugünkü sınırları içindeki mağara kilisesi bu dönemden kalmış olmalıdır.

1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre köy, Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Büyük bir yerleşim olan köyün nüfusu 39 Hristiyan haneden oluşuyordu. İspenç vergisi vermekle yükümlü erkek adlarına bakınca, köyün nüfusunun Gürcü ve Ermenilerden oluştuğu söylenebilir. Köyde buğday, çavdar, darı ekiliyor, şarapçılık ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de Kosor (قوصور) şeklinde geçer. Bu defterde aynı idari konuma sahip olan köyün hasılası Hicri 1121 (1709/1710) tarihinde 10.000 akçe idi.

Yerleşim, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 29 hanede 59 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, bu tarihte köyün nüfusunun yaklaşık 118 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatının bir parçası olarak Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin de Kosor (Косор) adıyla kaydettiği köy Oltu sancağının (okrug) Oltu kazasına (uçastok) bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köyde 110 kişi yaşıyordu. Bu nüfus içinde 7 kişi Türk, 107 kişi Kürt olarak kaydedilmiştir.

1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Erzurum vilayetinin Oltu kazasında yer alıyordu. Bu kazanın nahiyelerinden biri olan Kosor nahiyesinin 56 köyünden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında Kosor köyü aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 503 kişiden oluşuyordu. Kosor nahiyesi ise bu tarihte 31 köyden, nüfusu da 10.882 kişiden oluşuyordu.

Yerleşimin Kosor olan adı "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Akşar olarak değiştirildi. Ancak nahiyenin adı bir süre daha Kosor olarak kaldı. 1964'te Kosor bucağının ismi Akşar olarak değiştirildi. 1965 genel nüfus sayımında Akşar köyünün nüfusu 757 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 346 kişi okuma yazma biliyordu. Akşar bucağının toplam nüfusu 12.308 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 3.359 kişi okuryazardı.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm belde ve köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu belde de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Mahalledeki Mağara Kilisesi, Gürcü tarihçi Ekvtime Takaişvili’nin 1907 yılında verdiği bilgiye göre, Mehmed Bey adlı kişinin evinin avlusunda yer alıyordu. Kilisenin yuvarlak formlu apsisi, duvara bitişik taştan bir sunak masası vardı. Duvarda iki adet niş bulunuyordu. Kilise o tarihten beri depo olarak kullanılmaktadır. Anca sonradan kilisedeki sunak taşı sökülmüştür.

Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 172 km, Şenkaya ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeyinde olup, numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yolu kenarındadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar