1960'ta Türkiye

Bu sayfada 1960 yılında Türkiye'de görevdeki siyasi kurumlar ve kişiler, yaşanan olaylar, doğan ve ölen kişiler yer alır.

Meclis
TBMM 11. dönem (27 Mayıs'a kadar)

Görevdekiler
Cumhurbaşkanı
Celal Bayar (27 Mayıs'a kadar)
Cemal Gürsel (27 Mayıs'tan itibaren)
Başbakan
Adnan Menderes (27 Mayıs'a kadar)
Cemal Gürsel (27 Mayıs'tan itibaren)
Ana muhalefet lideri
İsmet İnönü (27 Mayıs'a kadar)

İktidar partisi ve ana muhalefet
İktidar partisi
Demokrat Parti (DP) (27 Mayıs'a kadar)
ana muhalefet
Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) (27 Mayıs'a kadar)

Kabine
23. Türkiye Hükûmeti (27 Mayıs'a kadar)
24. Türkiye Hükûmeti (27 Mayıs'a kadar)

Olaylar
2 Nisan - Yeşilhisar'da muhalefet lideri İsmet İnönü, iktidar yanlılarının müdahalesi nedeniyle seçim kampanyasını sürdüremedi.
8 Ocak - Yapımı tamamlanan Hirfanlı Barajı açıldı.
18 Nisan - Meclis görüşmelerinde CHP genel başkanı İsmet İnönü Demokrat Parti'ye karşı : ... Biz demokratik rejimi kurduk. Bu demokratik rejimi, istikametinden ayırıp baskı rejimi haline getirmek tehlikeli bir şeydir. Bu yolda devam ederseniz, ben de sizi kurtaramam... diyerek iktidarı darbeye karşı uyardı.
27 Nisan - Hükûmet, muhalefetin siyasi huzursuzluklar çıkardığı iddialarını araştırması ve gerekirse siyasi yasaklar getirebilmesi için Tahkikat Komisyonu kurdu.
28 Nisan
Demokrat Parti tarafından çıkarılan ve muhalefetin her faaliyetini kısıtlayıcı hükümler içeren Tahkikat Komisyonu kanunu Ankara'da üniversite öğrencileri ve öğretim üyeleri tarafından protesto edildi. Bir gün sonra protestolar İstanbul'a sıç binrayacak ve Adnan Menderes hükûmeti olayları bu şehirlerde olağanüstü hal ilanı ve polis zoruyla engelleyecektir.
Hükûmet protestoların yaşandığı İstanbul ve Ankara üniversitelerini eğitime kapattı.
3 Mayıs- Kara Kuvvetleri Komutanı Cemal Gürsel bir muhtıra yayınlayarak hükûmeti uyardı ve istekleri olan yapılması gereken devlet işlerini açıkladı.
5 Mayıs – 555K: Ankara'da hükûmete karşı protesto eylemleri duzenlendi. Haberlere göre Başbakan Menderes de aracıyla bu eylemlerin içinde kaldı. Başbakan öğrencilere ne istiyorsunuz? diye sordu. O sırada öğrenciler arasında bulunan Vedat Dalokay "hürriyet isteriz" dedi. Başbakan Menderes: "Başvekilin yakasını tutmuş hürriyet istersin. Bundan büyük hürriyet mi olur?" diyerek cevap vermiştir.
6 Mayıs - Darbeciler tarafından komutan olarak seçilen Kara Kuvvetleri Komutanı Cemal Gürsel izin alarak İzmir'e gitti. Bununla gerçekleşecek darbe dışında olmayı umuyordu.
21 Mayıs - Kara Harp Okulu öğrencileri yasak olmasına rağmen bir protesto gösterisi düzenledi.
25 Mayıs - Meclis darbe öncesi son kez toplandı ve meclisi 20 Hazirana kadar tatil etti.
27 Mayıs Darbesi: Orgeneral Cemal Gürsel'in başkanlığındaki MBK, ordu adına yönetime el koyarak başarılı bir askeri darbe yaptı. Meclis feshedildi; cumhurbaşkanı, başbakan ve bakanlar tutuklandı.
28 Mayıs - Askerler tarafından hükûmeti devam ettirmek için Milli Birlik Komitesi Kabinesi açıklandı.
30 Mayıs - Demokrat Parti mensuplarını suçlayacak ve yargılayacak Yüksek Soruşturma Kurulu kuruldu.
1 Haziran - Ana muhalefet lideri İsmet İnönü, bir demeç vererek darbeden haberi olmadığını belirtti.
12 Haziran - MBK, TBMM'i feshetti. Yürütmeyi ele aldığını açıkladı.
Haziran - Celal Bayar, Adnan Menderes ve DP milletvekilleri yargılanmak üzere Yassıada'ya getirildi.
23 Haziran - MBK, tüm ülkede siyasi faaliyetleri yasakladı. Partilerin tüm teşkilatları kapatıldı.
12 Haziran - Beşiktaş, Türkiye futbol ligi şampiyonluğunu kazandı.
2 Ağustos - TSK'den bazı general ve subayların tasfiyesi başladı. EMİNSU Olayı olarak anılacak bu tasfiyelerde 235 general ve amiral ile beşbine yakın subay emekli edildi.
18 Ağustos - Bir kararname ile tutuklanan Demokrat Parti mensuplarını yargılayacak Yüksek Adalet Divanı kuruldu.
29 Eylül - Milli Birlik Komitesi tarafından Demokrat Parti kapatıldı.
22 Ekim – Sayım (nüfus 27754820)
15 Ekim - DP'lilerin Yüksek Adalet Divanı tarafından yargılanmasına Yassıada'da başlandı. Savcı, sabık başbakan Adnan Menderes'in anayasayı ihlal suçuyla yargılanmasını istedi.
27 Ekim - MBK tarafından üniversitelerde görevli 147 profesör hiçbir gerekçe gösterilmeden görevlerinden alındı.
15 Kasım - 27 Mayıs darbesini yapan cunta içinde olan fakat MBK içinde görüş ayrılığı içinde bulunan 14 subay diplomatik görevlerle ülkeden uzaklaştırıldı.
13 Aralık - Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı, Yenigün ve Öncü gazetelerini 3 gün süreyle kapattı.
31 Aralık - 1960 yılında 1 US Dolar 4,73 Türk Lirası'dır.

Doğumlar
1 Şubat - Cevdet Karakaş, sağ görüşlü militan (ö. 1981, idam)
16 Mart - Güven Kıraç, oyuncu
5 Haziran - Kerem Alışık, oyuncu
10 Ağustos - Kibariye, şarkıcı
17 Ekim - Burhan Çaçan, şarkıcı (ö. 2023)
21 Kasım - İhsan Oktay Anar, yazar

Ölümler
18 Ocak - Nahid Sırrı Örik, yazar
18 Şubat - Bedri Ruhselman, hekim
22 Mayıs – İbrahim Çallı, ressam
30 Mayıs – Namık Gedik, eski İçişleri Bakanı (intihar)
23 Haziran - İsmail Hakkı Tonguç, Köy Enstitüleri'nin kurucularından
29 Temmuz - Hasan Saka, eski başbakan
12 Eylül - İrfan Baştuğ, general

Ayrıca bakınız
1960 yapımı Türk filmleri

Kaynaklar