kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Biyoliç

Genel tanım
Biyoliç, geleneksel liç yöntemlerine göre daha az yatırım maliyetine sahip olan, çevreye karşı daya duyarlı bir prosestir. Bugüne kadar doğada kendiliğinden gerçekleşmiş de olsa, bilimsel açıdan ilk defa 1940'larda keşfedilmiştir. Kısaca biyoliç; geleneksel liç yöntemleri ile çözünmeyen metal sülfürlerin, bakteriler yardımıyla çözeltiye alınma işlemidir. Bu işlemin doğada kontrolsüz şekilde oluşması, çevre açısından çok büyük risk oluşturmasına karşın, özellikle madencilik sektöründe kontrollü uygulamaları ile çok verimli ve ekonomik bir proses olabilmektedir.

Biyoliç mekanizmaları
Biyoliç prosesinde bakteriler, çözünmeyen metalleri belli biyolojik ve kimyasal reaksiyonlar sonucu, metal sülfatlara dönüştürmektedirler. Bu işlem doğrudan veya dolaylı olarak iki şekilde gerçekleşebilir.

Doğrudan (direkt) biyoliç
Doğrudan biyoliç mekanizmasında, bakteriler mineral yüzeyine yapışır ve hiçbir ara işlem olmadan minerali doğrudan oksitler.

ZnS + 2O2 → ZnSO4

Metallerin sülfatları genelde sulu liç çözeltisinde çözünür olmalarına karşın, sülfür formları suda çözünmezler.

CuS + 2O2 → CuSO4

Dolaylı (indirekt) biyoliç
İndirekt biyoliçte; doğrudan bakteriler yerine, bu bakterilerin ürettiği kimyasallar reaksiyona girerek işlemi gerçekleştirir.

Biyoliçi etkileyen faktörler
Besi maddeleri
Oksijen ve karbondioksit
pH
Sıcaklık
Mineral madde (substrat)
Ağır metaller

Biyoliçin avantaj ve dezavantajları
Avantajları
İşletme kolaylığı
Proseste düşük basınç ve sıcaklık
Toz ve SO2 oluşmaması
Çevre dostu teknoloji olması
Hidrometalurjik ve pirometalurjik proseslere nazaran daha az yatırım masrafı
Düşük tenörlü sülfürlü cevherlerin liç edilebilmesi
Pirometalurjik proseslerden çok daha az enerji harcaması
Kullanılan sistemin boyutundan bağımsız olması
Basit kimyasal işlemlerle elde edilemeyecek reaksiyonların oluşumu

Dezavantajları
Hidrometalurjik ve pirometalurjik proseslere göre çok daha yavaş olması
Kontrolünün zor olması

Daha fazla bilgi
Bioleaching, BioMineWiki
BHP Billiton -
Bactech -
T. A. Fowler and F. K. Crundwell - 'Leaching of zinc sulfide with Thiobacillus ferrooxidans'
BioHeap - Bioleaching process developed by Pacific Ore Ltd
Brandl H. (2001) Microbial leaching of metals. In: Rehm H.J. (ed.) Biotechnology, Vol. 10. Wiley-VCH, Weinheim, pp. 191–224
Bioleaching microbes (bacteria, archea, fungi, lichens), BioMinewiki
Bioleaching reactions, BioMineWiki
Biyokimyasal oksijen ihtiyacı

Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı veya Biyolojik Oksijen İhtiyacı (BOİ) suda var olan oksijenin, yine sudaki mikroorganizmalar tarafından ne kadar hızlı kullanıldığını tespit eden bilimsel bir prosedürdür. Bir başka deyişle, sudaki organik maddelerin, suda mevcut bulunan mikroorganizmalar tarafından parçalanması için gerekli oksijen miktarıdır.

BOİ, özellikle çevre mühendisleri bakımından sıklıkla kullanılan bir parametredir. Atık su arıtma tesislerinin yapımında ve işletilmesinde, BOİ değerlerinden yararlanılır. Bir sudaki BOİ miktarının yüksek olması, o sudaki kirliliğin o derece yüksek olduğunu belirtir.

BOİ5 Testi
Şu an için dünyada geçerli olan ve standartlaştırılmış BOİ deneyi, BOİ5 testidir. BOİ5 testi, ilgili numune üzerinde BOİ testi gerçekleştirmek amacıyla gerekli deneyin yapılmasından sonra, örneklerin 5 gün süreyle karanlık ve oda sıcaklığında muhafaza edilmesinin ardından, sonuca ulaşıldığı uygulamadır.

BOİ5 testi, numunenin nihai BOİ değeri olarak bilinen değerine kolayca ulaşılmasını sağlar.
Biyokompleksite

Biyokompleksite, aktif biyoajanların lineer olmayan (nonlinear) etkileşimlerinden ortaya çıkan karmaşık yapı ve davranışları çalışan disiplindir. Neredeyse bütün biyolojik sistemler karmaşıktır. Karmaşık sistemlerde bir bütün olarak sistem, kendisini oluşturan parçaların özellikleri toplamından daha fazla özelliğe sahiptir. Biyolojik ajanlar arasında benzer bir ilişkiye örnek olarak biyolojik organizmanın, kendisini oluşturan dokuların özellikleri toplamından daha farklı özelliklere de sahip olması verilebilir. Moleküler düzeyde klasik örnekler ise hücre içi moleküllerin; bir bütün olarak hücre hareketi, hücre bölünmesi, nörolojik ağ ve embriyolojik gelişme esnasındaki hücrelerin organize olması ile olan ilişkisidir. Son zamanlarda biyokompleksite terimi evrim, biyolojik çeşitlilik ve ekoloji çalışmalarında da kullanılmaktadır.

Ayrıca bakınız
Kompleks sistemler
Gaia hipotezi
Sistem teorisi
Sistem biyolojisi

Dış bağlantılar
- Biocomplexity Thesaurus
- Knowledge Network for Biocomplexity (KNB)
- Just what is biocomplexity?
- Web site devoted to biocomplexity research
- Web site devoted to biocomplexity research
- Homepage on the journal Biocomplexity (publication cancelled) by its editor Hans V. Westerhoff
Biyolojik cinsiyet belirleme sistemi

Biyolojik cinsiyet belirleme sistemi, bir canlıdaki cinsel karakteristiklerin gelişimini belirleyen bir biyolojik sistem. Çoğu cinsel (eşeyli) canlı iki biyolojik cinsiyete sahiptir. Zaman zaman, bir veya her iki cinsiyet yerine hermafroditler bulunabilir. Döllenmenin olmadığı bir dişi üreme davranışı olan partenogenez sayesinde, yalnızca tek bir cinsiyetin olduğu türler de bulunabilir.

Birçok türde, cinsiyet belirleme kalıtsaldır: Eriller ve dişiler cinsel morfolojilerini belirleyen farklı alellere ve hatta farklı genlere sahiptirler. Hayvanlarda, buna genellikle XY, ZW, XO, ZO veya haplodiploidy kombinasyonları aracılığıyla, kromozomal farklılıklar eşlik eder. Cinsel farklılaşma, genellikle bir ana gen (bir "cinsiyet lokusu") tarafından tetiklenir ve çok sayıda diğer genler de domino etkisinde bunu izler.

Diğer durumlarda cinsiyet, çevresel değişkenler (sıcaklık gibi) veya toplumsal değişkenler (örneğin, bir canlının popülasyonunun diğer üyelerine oranla boyutları) tarafından belirlenir. Çevresel cinsiyet belirlemesi kuşlar ve memelilerin kalıtsal belirlenen sistemlerinden önce gelir; bir sıcaklığa bağlı amniyotanın cinsiyet kromozomlarına sahip amniyotaların ortak atası olduğu düşünülür.

Ayrıca bakınız
İkincil cinsiyet özellikleri

Bibliyografi
Beukeboom, L. & Perrin, N. (2014). The Evolution of Sex Determination . Oxford University Press. Online resources .

Kaynakça
Biyolojik Silahlar Sözleşmesi

Biyolojik Silahlar Sözleşmesi (BWC) veya tam adı ile Bakteriyolojik ve Toksin Silahların Geliştirilmesi, Üretilmesi ve Depolanması Yasaklanması ve İmha Edilmesi Sözleşmesi, biyolojik silahların üretimini yasaklayan ilk çok taraflı bir antlaşmadır.

Birleşik Krallık tarafından sunulan BWC taslağı 10 Nisan 1972'de imzaya açılmış ve 26 Mart 1975 tarihinde yürürlüğe girmiş olup 22 hükûmet onay belgelerini göndermiştir. Şubat 2025 itibarıyla 188 ülke sözleşmeye taraftır.

Kaynakça
Dış bağlantılar
The Biological Weapons Convention website
Biyolojik filtre

Biyofiltrasyon, kirleticileri yakalamak ve biyolojik olarak parçalamak için canlı materyal içeren bir biyoreaktör kullanan bir çevre kirliliği kontrol tekniğidir. Yaygın kullanımlar arasında atık suyun işlenmesi, zararlı kimyasalların yakalanması veya yüzey akışından kaynaklanan siltler ve havadaki kirleticilerin mikrobiyotik oksidasyonu bulunur.

Biyofiltrasyon örnekleri
Biyofiltrasyon örnekleri şunları içerir:
Vermifiltre ve damlama filtresi
Yapılı sulak alan ve doğal sulak alanlar
Yavaş kum filtresi
Arıtma göleti
Yeşil kuşak
Yeşil duvar
Riparian alan, Kıyı ormanı
Bivalvia biyobirikim

Kaynakça
Biyokütleden sıvıya

Biyokütleden sıvıya (BtL veya BMtL ), termokimyasal bir yolla biyokütleden yapılmış sentetik hidrokarbon yakıtların üretilmesi için çok aşamalı bir işlemdir. Böyle yakıtlara grassolin denir.

Ana işlemi
ABD Tarım Bakanlığı ve Enerji Bakanlığı tarafından yapılan bir araştırmaya göre, ABD her yıl en az 1,3 milyar ton selülozik biyokütle üretebilir (gıda, hayvan yemi ya da ihracat için gerekli biyokütle hariç).

Fischer – Tropsch işlemi
Fischer – Tropsch işlemi, gazlaştırılmış biyokütleden senkron yakıtlar üretmek için kullanılır. Karbonlu malzeme gazlaştırılır ve bu gaz, saflaştırılmış syngaz (bir karbon monoksit ve hidrojen karışımı) yapmak için işlenir. Fischer – Tropsch işlemi, oluşan syngazı dizel- aralığındaki hidrokarbonlara polimerize eder. Biyodizel ve biyo-etanol üretimi şu ana kadar sadece bir bitkinin parçalarını, yani yağ, şeker, nişasta veya selüloz kullanırken, BtL üretimi tüm bitkiyi gazlaştırabilir ve kullanabilir.

Flaş pirolizi
Flaş piroliz, 350-550 °C arasındaki sıcaklıklarda (maruziyet süresi
Biyolojideki araştırma yöntemleri listesi

Biyolojide araştırma yöntemleri listesi, biyolojinin çeşitli dallarında kullanılan araştırma yöntemleriyle ilgili maddelerin bir dizinidir.

Araştırma tasarımı ve analizi
Araştırma tasarımları
Grafikler ve diyagramlar
İstatistiksel analizler
Laboratuvar teknikleri
Saha teknikleri
Hesaplama araçları
Matematiksel modeller
Algoritmalar
Kaynakça
Biyomedikal mühendisliği

Biyomedikal mühendisliği, geleneksel mühendisliğin analitik deneyimlerinden yararlanarak, biyoloji ve tıpta karşılaşılan problemlerin çözümü için çalışan ve teşhis, izleme ve tedavi dahil olmak üzere sağlık bakımı konusunda genel anlamda ilerlemeler sağlamayı hedefleyen, mühendisliğin tasarım ve problem çözme becerilerini tıbbi biyolojik bilimlerle birleştirerek mühendislik ve tıp arasındaki boşluğu kapatmayı hedefleyen bir mühendislik dalıdır. Öğrencilerin bu mühendislik dalını seçmelerindeki etkenler; insanlara hizmet etme hazzı, canlı sistemlerle yapılan çalışmalarda görev alma ve en ileri teknolojileri tıbbi bakımın kompleks alanlarında uygulayabilme heyecanı olarak özetlenebilir.

Biyomedikal mühendisi, doktor, hemşire, terapist, tekniker ve teknisyen gibi tıbbın diğer profesyonelleriyle bir arada çalışır. Biyomedikal mühendislerinin çalışma konuları, cihazların ve yazılımların tasarımından, pek çok teknik kaynaklardan bilgileri derleyip yeni prosedürler geliştirmeye ve klinik problemleri çözme amacıyla araştırmalar yapmaya kadar geniş bir alana yay teşhis ve tedavi amacıyla kullanılan mekanik ve elektronik cihaz ve sistemlerin tasarım, üretim, geliştirme, teknik işletme ve bakım-onarım faaliyetleri de yer alır. Bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans, nükleer tıp ve ultrasonik görüntüleme sistemleri, pet görüntüleme, renkli ultrasonik fiber endeskoplar, çeşitli tipte lazer cihazları, defibrilatör, EKG, EEG ve EMG bu alanda kullanılan örnek cihazlardandır.

Kaynakça
Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi

1992 BM Rio Zirvesi'nde biyolojik çeşitliliğin mevcut ve gelecek nesillerin yararına korunmasını ve sürdürülebilir şekilde kullanılmasını hedef alan sözleşmedir.

1992 Rio Çevre Zirvesi'nin en somut sonuçlarından birisi, Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi'nin imzaya açılması olmuştur.

Bağlayıcı bir sözleşme olan Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi taraflarına bazı yükümlülükler getirmektedir. Bunları kısaca şöyle özetleyebiliriz:

• Ulusal stratejilerin belirlenmesi, bir eylem plan ve programının oluşturulması.

• Biyolojik çeşitliliğin acil olarak korunma gereksinimi olan türlere veya mekanlara öncelik verilerek izlenmesi.

• Koruma alanlarının belirlenmesi ve kurulması

• Koruma altına alınmayan bölgelerde de doğa ve kaynakların kullanımında sürdürülebilirlik ilkesinin geçerli olması.

• Sözleşmenin uygulanması için gerekli yasal ve idari düzenlemelerin yapılması.

• Halkın biyolojik çeşitliliğin değeri ve önemi konusunda eğitilmesi.

• Bu konuda yapılan araştırmaların ve bulguların ülkeler arasında serbestçe paylaşılması

• Kalkınmış ülkelerin, biyolojik çeşitliliğin korunabilmesi için kalkınmakta olan ülkelere gerekli parasal ve teknik yardımları sağlamaları.

Çevre ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından GEF mali desteğiyle ve ilgili bütün kurum ve kuruluşların yanı sıra çeşitli üniversiteler ve sivil toplum örgütlerinin katılımıyla Türkiye Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Stratejisi ve Eylem Planı 2007 yılında hazırlanmış ve 2008 yılında ilgili kurumlara dağıtılmıştır.Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Sitesi
Biyolojik yakıt hücresi

Biyolojik yakıt hücresi, mikro-organizmaların katalitik reaksiyonu ile kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren bir aygıttır.

Katyon spesifik (yarı geçirgen) bir membran ile ayrılmış anot ve katot odalarından oluşur. Anot odasında yakıt, mikro-organizmalar tarafından oksitlenerek elektron ve proton oluşturur.

Dış bağlantılar
Microbial Fuel Cell blog
Microbial Fuel Cells
Microbial Fuel Cells from Rhodopherax Ferrireducens
Biyolojik saat

Biyolojik saat, insan vücudundaki hormonların ne zaman salgılanacağı gibi metabolik işlemleri düzenler. Son araştırma bilgilerinde bu saatin işleyişini beyinde bulunan pineal bezi adlı ışığa duyarlı yapı sağlamaktadır. Ayrıca Washington Üniversitesinden araştırmacılar beyinde birden fazla biyolojik saat olduğunu ortaya çıkarmışlardır.

Biyolojik saati bozan olaylar
Uzun uçak yolculuğunda biyolojik saatlerin düzeni bozulur, bundan dolayı yorgunluk, uykusuzluk gibi sorunlar ortaya çıkabilir.
Gece vardiyaları
Uykusuz bırakma (Yeni doğan çocuk, işkence altındaki kişiler)
Kutup ve uzay yolculukları
Işık (Geceleri ışıkların kapatılmaması ya da yeterince karartılmaması)
Gece istirahatini ve uyku düzenini bozan eğitimler, gürültüler, yaşam tarzı vs.

Ancak bazı ülkelerde geleneksel yaşam tarzının bir parçası olan gündüzleri az miktarda uyumanın biyolojik saati bozmadığı düşünülmektedir.

Etkileri
Stres hormonlarının artışı
Melatonin salgısının baskılanması
Yorgunluk, halsizlik, uykusuzluk
RAS (Retiküler aktive edici sistem) etkilenmesi
Mevsimsel Affektif Bozukluk
Diyabet ve obezite gibi metabolik bozukluklar

Kaynakça
Biyolojik savaş

Biyolojik savaş, zehirli maddeler kullanılarak insan, hayvan ve bitkilerin öldürülmesi ya da etkinliklerinin kısıtlanmasına yönelik bir savaş yöntemidir. Entomolojik savaş da biyolojik savaşın alt türlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Bakteriler, riketsialar, virüsler, funguslar, protozoalar gibi mikroorganizmalar biyolojik savaş maddesi (ajanı) olarak kullanılır.

Biyolojik savaş maddelerinin özellikleri
Kolay ve ucuz üretilirler.
Dayanırlıkları fazladır.
Salgın başlatırlar.
Kuluçka devreleri genellikle kısadır.
Teşhis ve tedavileri zordur ve çok zaman almaktadır.
Öldürücü olabilir.
Biyolojik savaş maddelerinin vücuda giriş yolları
Solunum sistemi
Deri
Sindirim sistemi
Üreme sistemi
Göz konjonktivaları
Biyolojik pasaport

Biyolojik pasaport, sporcuların vücutlarındaki kimyasal değişimlerin düzenli olarak kaydedildiği elektronik belgedir. Sporcunun kimyasal bir profilini oluşturan biyolojik pasaport, kişisel normal değerlerden sapmalara bakarak, doping tespitinde otoritelere yardımcı olur.

Tarihçe
İlk kez 2008 yılında Uluslararası Bisiklet Birliği tarafından kullanılmaya başlanan biyolojik pasaportlar, zamanla diğer spor dallarında da kullanılmaya başlanmıştır.
Biyometal

Biyometal veya Biyopolimerler, canlı organizmaların hücreleri tarafından üretilen doğal polimerlerdir. Biyopolimerler, daha büyük moleküller oluşturmak üzere kovalent olarak bağlanmış monomerik birimlerden oluşmaktadır. Kullanılan monomerlere ve oluşan biyopolimerin yapısına göre sınıflandırılan üç ana biyopolimer sınıfı vardır: polinükleotitler, polipeptitler ve polisakkaritler' dir. RNA ve DNA gibi polinükleotitler, 13 veya daha fazla nükleotit monomerinden oluşan uzun polimerlerdir. Polipeptitler ve proteinler, amino asitlerin polimerleridir ve bazı önemli örnekler arasında kolajen, aktin ve fibrin bulunmaktadır. Polisakaritler, doğrusal veya dallı polimerik karbonhidratlardır ve örnekler arasında nişasta, selüloz ve aljinat bulunmaktadır. Biyopolimerlerin diğer örnekleri arasında doğal kauçuklar (izopren polimerleri), süberin ve lignin (kompleks polifenolik polimerler), kütin ve kutan (uzun zincirli yağ asitlerinin karmaşık polimerleri) ve melanin bulunmaktadır. Biyopolimerlerin gıda endüstrisi, imalat, paketleme ve biyomedikal mühendisliği gibi çeşitli uygulamaları vardır.


Doğal olarak oluşan biyometaller
Metal iyonları, kofaktör olarak metal iyonlarına ihtiyaç duyan metalloproteinler ve enzimler gibi canlı organizmalarda bulunan birçok proteinin işlevi için gereklidir. Oksijen taşınması ve DNA replikasyonu gibi işlemler, insanlarda magnezyum ve çinkonun düzgün çalışması için gereken DNA polimeraz gibi enzimler kullanılarak gerçekleştirilmektedir. İnsan tiroid hormonlarındaki iyot gibi diğer biyomoleküller de yapılarında metal iyonları içermektedir.

Tıpta biyometaller
Metal iyonları ve metalik bileşikler tıbbi tedavi ve teşhislerde sıklıkla kullanılmaktadır. Metal iyonları içeren bileşikler, lityum bileşikleri ve auranofin gibi ilaç olarak kullanılmaktadır. Metal bileşikleri ve iyonları, çeşitli metal türlerinin toksisitesi nedeniyle vücut üzerinde zararlı etkiler de üretebilmektedir. Örneğin, arsenik, enzim inhibitörü olarak etkilerinden dolayı güçlü bir zehir olarak çalışır ve ATP üretimini bozmaktadır.

Kaynakça
Biyolojik sistem mühendisliği

Biyolojik sistem mühendisliği veya biyosistem mühendisliği biyoloji ve kimyaya özel önem veren geniş tabanlı bir mühendislik disiplinidir.

Konuyla ilgili yayınlar
2003, Dennis R. Heldman (ed), Tarım, gıda ve biyolojik mühendislik Ansiklopedisi .
2002, Teruyuki Nagamune, Tai Hyun Park & Mark R. Marten (ed), Biyolojik Sistemler Mühendisliği, Washington, DC: American Chemical Society, 320 sayfa.
2012, Paige Brown Jarreau, Biyoloji Mühendisliği Nedir
Biyolojik süreç

Biyolojik süreçler, bir organizmanın yaşaması için hayati önem taşıyan ve çevresiyle etkileşime girme kapasitesini şekillendiren süreçlerdir. Biyolojik süreçler, yaşam formlarının devamlılığı ve dönüşümünde rol oynayan birçok kimyasal reaksiyon veya diğer olaylardan oluşur. Metabolizma ve homeostaz örnek olarak verilebilir.

Bir organizma içindeki biyolojik süreçler de biyoendikatör olarak çalışabilir. Bilim insanları, çevresel değişikliklerin etkilerini izlemek için bir bireyin biyolojik süreçlerine bakabilirler.

Biyolojik süreçlerin düzenlenmesi, herhangi bir sürecin sıklığı, hızı veya kapsamı modüle edildiğinde gerçekleşir. Biyolojik süreçler birçok yolla düzenlenir; örnekler arasında gen ifadesinin kontrolü, protein modifikasyonu veya bir protein veya substrat molekülü ile etkileşim yer alır.

Homeostaz: sabit bir durumu korumak için iç ortamın düzenlenmesi; örneğin, sıcaklığı düşürmek için terleme
Organizasyon: yapısal olarak bir veya daha fazla hücreden oluşmak - yaşamın temel birimleri
Metabolizma: kimyasalları ve enerjiyi hücresel bileşenlere dönüştürerek (anabolizma) ve organik maddeyi ayrıştırarak (katabolizma) enerjinin dönüşümü. Canlılar, iç organizasyonu (homeostaz) sürdürmek ve yaşamla ilişkili diğer olguları üretmek için enerjiye ihtiyaç duyar.
Büyüme: katabolizmadan daha yüksek bir anabolizma oranının sürdürülmesi. Büyüyen bir organizma, sadece madde biriktirmek yerine tüm parçalarının boyutunu artırır.
Uyaranlara tepki: bir tepki, tek hücreli bir organizmanın dış kimyasallara karşı kasılmasından, çok hücreli organizmaların tüm duyularını içeren karmaşık reaksiyonlara kadar birçok şekilde olabilir. Bir tepki genellikle hareketle ifade edilir; örneğin, bir bitkinin yapraklarının güneşe doğru dönmesi (fototropizm) ve kemotaksi.
Üreme: tek bir ebeveyn organizmadan eşeysiz olarak ya da iki ebeveyn organizmadan eşeyli olarak yeni bireysel organizmalar üretme yeteneği.
Organizmalar arası etkileşim: bir organizmanın aynı veya farklı türden başka bir organizma üzerinde gözlemlenebilir bir etkiye sahip olduğu süreçler.
Ayrıca: hücresel farklılaşma, fermantasyon, döllenme, çimlenme, tropizm, hibridizasyon, metamorfoz, morfogenez, fotosentez, transpirasyon.

Ayrıca bakınız
Kimyasal süreç
Yaşam
Organik reaksiyon

Kaynakça
Biyomagnifikasyon

Biyomagnifikasyon, biyolojik artış olarak da bilinir, bir maddenin, besin zincirinde ardışık olarak daha yüksek seviyelerdeki organizmaların dokularındaki konsantrasyonunun artmasıdır. Bu artış şu nedenlerden kaynaklanabilir:

Kalıcılık: Maddenin çevresel süreçlerle parçalanamaması.

Besin zinciri enerjisi: Maddenin konsantrasyonunun besin zincirinde yukarı doğru ilerledikçe kademeli olarak artması.

Maddenin içsel bozunma veya atılım oranının düşük veya hiç olmaması: Esas olarak suda çözünmezliğinden kaynaklanır.

Biyomagnifikasyon, genellikle pestisitler veya ağır metaller gibi maddelerin göllere, nehirlere ve okyanusa karışıp, daha sonra zooplankton gibi sucul organizmaların beslenmesine dahil edildikçe giderek artan konsantrasyonlarda besin zincirinde yukarı doğru hareket etmesi sürecini ifade eder; bu organizmalar da belki balıklar tarafından, balıklar da daha büyük balıklar, büyük kuşlar, hayvanlar veya insanlar tarafından tüketilebilir. Maddeler, zincirde yukarı doğru ilerledikçe dokularda veya iç organlarda giderek daha fazla yoğunlaşır. Biyoakümülatörler, kirlenmiş hava, su veya yiyecekleri alan canlı organizmalarda konsantrasyonları artan maddelerdir, çünkü bu maddeler çok yavaş metabolize edilir veya atılır.

Bazen "biyoakümülasyon" ile eş anlamlı olarak kullanılsa da, ikisi ve biyokonsantrasyon arasında önemli bir ayrım vardır:

Biyoakümülasyon, bir trofik seviye içinde meydana gelir ve bir maddenin organizmaların vücutlarının belirli dokularında besin ve çevreden emilim nedeniyle konsantrasyonunun artmasıdır.

Biyokonsantrasyon ise sudan alımın atılımdan daha fazla olması durumunda meydana gelir.

Kaynakça
Biyosfer 2

Biosfer 2 (Biosphere 2), John Polk Allen tarafından Oracle, Arizona'da kurulmuş suni bir kapalı ekosistemdir. 1987-1989 arası insanoğlunun kapalı bir biyosferde nasıl yaşayacaklarını test etmek üzere kurulmuştur. Uzay kolonizasyonu için kapalı ekosistemlerin kullanım imkânlarını ve dünyaya zarar vermeden biyosfere yapılabilecekleri araştırma olanağı vermiştir. İsim ilk biyosfer olan dünyadan esinlenmiştir. 200 milyon $'lık proje Edward Bass tarafından desteklenmiştir. Yankı uyandırması beklenen deney, başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Beklenenin aksine ortamda bulunan canlıların çoğu can vermiş, deneyin içinde yer alan ikisi kadın, ikisi erkek toplam dört kişi de uykularından nefes darlığı, oksijen yetersizliği gibi sorunlarla uyanmıştır.

Ayrıca bakınız
Biyosfer
Biyosfer 3

Dış bağlantılar
Resmi sayfası
Biyosfer 2 ilgi sayfa (İngilizce)
Kitap "The Human Experiment: Two Years and Twenty Minutes Inside Biosphere 2" (İngilizce)