Fırat Kalkanı Harekâtı

Fırat Kalkanı Harekâtı veya Suriye İç Savaşı'na Türk askerî müdahalesi, Türk Silahlı Kuvvetleri ve Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından eğitilmiş Özgür Suriye Ordusu grupları tarafından yapılmış ve başarı ile sona eren operasyon. Operasyonun amacı Türkiye'nin kendi varlığına tehdit olarak gördüğü ve terör örgütü olarak tanımladığı grupları bölgeden uzaklaştırmak, sınır hattının ve bölgedeki halkın güvenliği sağlamak ve kontrol altına almak ve göç sorununu yok etmek için 5 bin km² alanda Irak ve Şam İslam Devleti (IŞİD), YPG ve Suriye Silahlı Kuvvetleri güçlerinden sivillerin güvenliği dolayısıyla tamamen temizlenmesi hedeflenen Güvenli Bölge oluşturmak olduğu bildirildi. Harekâtın bir diğer amacının ise PYD'nin bölgede kantonları birleştirerek otonom bir yapı kurma hedefini bitirmek olarak açıklanmıştır. Türk Silahlı Kuvvetleri operasyonda IŞİD ve YPG mevzilerinin yoğun ateş ile hava ve kara unsurlarınca vurulduğunu duyurmuştur. 29 Mart 2017 günü 12. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan önderliğinde toplanan MGK toplantısı sonucu harekâtın başarıyla tamamlandığı ilan edildi.

Arka plan
6 Ağustos 2016'da, ABD destekli YPG 31 Mayıs 2016'dan beri sürdürdüğü operasyonu başarı ile tamamladı ve Menbic'i IŞİD'den geri aldı. YPG, böylece Fırat'ın batısına geçti. Suriye'nin kuzeyinde koridoru tamamlamak için Cerablus ve El-Bab hattı kaldı. Türkiye, Fırat'ın batısını "kırmızı çizgi" olarak tanımlamıştı. Amerika Birleşik Devletleri'de bu konuda söz vermişti fakat söz tutulmadı. YPG'nin Fırat'ın batısında ilerleyişi devam etti.

20 Ağustos 2016'da sayıca büyük bir grup muhalif ağır teçhizat yüklü 80'e yakın araç ile sınır kasabası Çobanbey'den yola çıkarak Türk sınırına geldiler.

22 Ağustos 2016'da, Irak ve Şam İslam Devleti tarafından Gaziantep saldırısına misilleme olarak Karkamış'a 2 adet havan ateş yapıldı. Bunun üzerine Türk Kara Kuvvetleri 60 adet obüs mermisi ateşleyerek Cerablus ve Menbic'i ağır bombardıman ateşine tuttu. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin emri ile Karkamış'taki sivil halk kısa sürede tahliye edildi.

Operasyon
Cerablus'un kontrol altına alınması
24 Ağustos 2016, saat 04.00'de Türkiye "Cerablus'u IŞİD'ten almak için" askerî harekât başlattığını açıkladı. Bu açıklama sonrası Türk Silahlı Kuvvetleri Cerablus'u bombaladı. 1.Başbakanlıktan yapılan açıklamaya göre, 294 tane topçu atışı yapıldı ve 81 hedef imha edildi. 3 saat sonra Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı çok sayıda tank ve zırhlı birlik sınırı geçerek yüzlerce Özgür Suriye Ordusu mensubu Türkmen ve Araplarla bir araya geldi. Amerika Birleşik Devletleri de operasyonlara havadan destek vereceğini açıkladı. İlk taarruz sonrası ÖSO Keklice kasabasını ele geçirdi. Operasyon sırasında Arap birlikler kırmızı, Türkmen birlikler ise turkuvaz kol bandı taktı. İlk belirlemelere göre 49 IŞİD militanı öldürüldü. Türk ordusu, 15 saatte Cerablus'u IŞİD'den aldı. Türk ordusu, Cerablus'a girerken kayıp vermedi. Bir Özgür Suriye Ordusu militanı öldü. Türk ordusunun 15 saatte Cerablus'u ele geçirmesinden sonra Suriye hükûmetinden tepki geldi. Suriye hükûmeti Türk tanklarının sınırı geçip Cerablus'u kontrol altına almasını "egemenlik ihlali" olarak değerlendirdi.

25 Ağustos'ta Türkiye, Cerablus'a doğru hareket ettiği belirlenen YPG'li bir grubu Karkamış'ta bulunan fırtına obüsleriyle vurdu. 26 Ağustos günü, saat 00:20'de TSK tarafından yapılan basın açıklamasında, "Fırat Kalkanı Harekâtının devam ettiği, bölgede yaşayan sivil halkın zarar görmemesi için her türlü tedbirin alındığı ve bu konuda azami hassasiyet gösterildiği" belirtildi. Ek olarak, Türk Silahlı Kuvvetleri, "Topraklar ilhak edilmeyecek Özgür Suriye Ordusu'na bırakılacaktır." açıklamasını yaptı.

27 Ağustos 2016'da YPG'li bir grubun Türk birliklerine yaptığı roketli saldırı sonucu bir tank hafif diğeri ağır olmak suretiyle iki tank zarar gördü. Ayrıca Türk ordusundan 3 asker yaralandı ve 1 asker de öldü.

29 Ağustos 2016 itibarı ile 400 km²'lik alanda bulunan Tukhar Kabir, Halwanji, Muhsinli ve Arap Hasan Saghir gibi 43 köy IŞİD ve YPG'nin elinden alarak kontrol altına alındı.

30 Ağustos 2016'da TSK 21 hedefe 108 atım yapıldığını açıkladı. Aynı zamanda "tank avcısı" olarak bilinen ve IŞİD karşıtı Uluslararası Koalisyona ait A-10 tipi uçaklar tarafından IŞİD'e ait 2 hedef imha edildi. Türk ordusu 30 Ağustos itibarıyla 24 kilometre Suriye'ye girdi.

Türk ordusu 31 Ağustos 2016'da 25 hedefin Fırtına obüsleriyle 107 atım yapılarak tam isabetle vurulduğunu açıkladı. Diğer yandan sınıra tank sevkiyatı sürmeye devam etti. Cerablus'un batısında IŞİD'e karşı operasyonda 1 Türk tankı roketle vuruldu, 3 asker yaralandı. TSK, "tanka saldıran teröristler imha edildi" açıklamasını yaptı.

1 Eylül 2016'da Türk Silahlı Kuvvetleri 15 hedefe 99 atım yapıldığını açıkladı. Bu atımlarla birlikte operasyon başladığından beri TSK, 262 hedefe 1128 atış yapmış oldu. Bununla birlikte Cerablus'un batısında Zavgar, Tel Ağbar, Şaine, Külliye ve Es Sabuniye köyleri ele geçirildi.

Operasyonun ikinci cephesi - Çobanbey
3 Eylül 2016 tarihinde Türk zırhlı araçları, Kilis'in Elbeyli ilçesinden Suriye'ye Çobanbey ilçesine (El Rai) giriş yaptı böylece operasyonun ikinci evresi başladı. Gün içinde Türk Silahlı Kuvvetleri'nin desteklediği Özgür Suriye Ordusu Arap İzzah, Er Fursan ve El Rai bölgelerinde toprak kazanmaya başladı. Türk Silahlı Kuvvetleri yaptığı açıklamada IŞİD militanlarının mevzileri bırakıp kaçtığını belirtti. Kubba Turkuman Havaalanı, IŞİD'den alındı ve ilk kez El-Bab'a yürüyüşün başlanacağı söylenmeye başlandı.

4 Eylül 2016'da El-Rai bölgesine yapılan taarruz, Azez-Cerablus hattının da tamamen Türk Silahlı Kuvvetlerinin eline geçmesiyle birlikte IŞİD'in sınırdaki varlığına son verildi. Türk Silahlı Kuvvetleri, Tuvayran, Kubba Turkuman, El Kadı, Tall Ar, Es Suveydah, Vukuf ve Tall Battal bölgelerine 293 atım yapıldığını ve 83 hedefin vurulduğunu açıkladı. 24 Ağustos 2016 tarihinden 4 Eylül 2016 tarihine Türk Silahlı Kuvvetleri toplam 383 ayrı hedefe 1599 atım yaptı. 11 mayın ve 325 el yapımı patlayıcı imha etti.

5 Eylül 2016'da IŞİD'in tamamen sınırdan uzaklaştırılması ile Azez-Cerablus arasındaki hat ulaşıma açıldı. 12 bölge Türk Silahlı Kuvvetlerinin eline geçti.

Harekâtın 14. gününde, 6 Eylül 2016'da IŞİD'in Vukuf bölgesinde 2 Türk tankına roketli saldırısında Türk ordusu kayıplar verdi. Türk Silahlı Kuvvetleri bu kayıpları "Vukuf bölgesinde meydana gelen çatışmalar esnasında DEAŞ unsurlarınca güdümlü TAS roketleriyle 2 tankımıza yönelik yapılan saldırıda maalesef 3 kahraman silah arkadaşımız şehit olmuş; 5 kahraman silah arkadaşımız ise yaralanmıştır." şeklinde açıkladı.

7 Eylül 2016'da, Türk Silahlı Kuvvetleri Şandır bölgesindeki 4 hedefi 10 atış yaparak imha etti. Bu atışlarda Irak ve Şam İslam Devleti'ne ait iki karargah kullanılamaz hale getirildi. 24 Ağustos 2016'dan, 7 Eylül 2016'ya Türk ordusu 441 ayrı hedefe tam 1967 atım yaptı.

8 Eylül 2016'da Kantara, Eş Şehid, El Humran ve Taşlıhüyük mahalleleri Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından ele geçirildi. Türk Silahlı Kuvvetleri, IŞİD'in karargah olarak kullandığı binaları imha etmeye devam etti. 7 Eylül'de imha edilen 2 karargahtan sonra 8 Eylül'de de 3 IŞİD karargahı imha edildi. 8 Eylül gününde 12 IŞİD hedefi, 51 fırtına öbüsü mermisi ile vuruldu. Türk ordusu harekâtın başından beri 457 hedefe 2032 atım yaptığını duyurdu.

9 Eylül 2016'da Türk tankı roket isabeti aldı. Tankın isabet almasından sonra Türk Silahlı Kuvvetleri "3 kahraman silah arkadaşımız şehit olmuş; 1 kahraman silah arkadaşımız yaralanmıştır." şeklinde açıklama yaptı. Türk tankına saldırı sonrası Türk Silahlı Kuvvetleri Tall Ali, Tell El Hava ve Vukuf bölgelerinde 4 IŞİD karargahını daha imha etti.

Harekâtın 18. gününde, 10 Eylül 2016'da, Türk Silahlı Kuvvetleri 10 hedefe 25 atış yaptığını duyurdu. Gün içinde 6 mayın 41 EYP imha edildi. AFAD Ve Kızılay lojistik faaliyetini kesintisiz sürdürürken Türk Silahlı Kuvvetleri 24 Ağustos'tan 10 Eylül 2016'ya 501 hedefe 2189 atım gerçekleştirdi.

11 Eylül 2016'da 2 IŞİD hedefine 7 atım yapıldı. Türk ordusunun ilerleyişi, IŞİD'in geri çekilişi devam etti. Ek olarak, Gaziantep'ten sıcak çatışma bölgelerine tank ve askerî personel sevkiyatı aralıksız devam etti. 4 tank, 3 zırhlı araç 5 kamyon konuşlu bulundukları Soylu mahallesinden çıkarak Suriye'ye sevk edildi.

12 Eylül 2016'da, Türk Silahlı Kuvvetleri operasyonun 20. gününde 845 kilometrelik alanın kontrol altına alındığını, ilerleyişin devam ettiği ve düzenlenen 2 hava saldırısında biri mühimmat deposu olmak üzere bir havan mevzisinin de imha edildiğini duyurdu.

Türk Silahlı Kuvvetleri 13 Eylül 2016'da Irak ve Şam İslam Devleti'ne karşı 5 hedefe 11 atım yaptı. Koalisyon güçleri Yahmul, Kafer Khan, Güzel Mezra ve Cakka bölgelerinde IŞİD'i bombaladı. Gün sonunda 3 IŞİD militanı öldürülürken biri savunma mevzisi olmak üzere, dörtte havan mevzisi imha edildi. Rai, Azez ve Cerablus bölgelerinde keşif, gözetleme hareketleri devam etti.

14 Eylül 2016'da IŞİD'e ait bir hedefe 6 fırtına obüsü atışı yapıldı. Harekâtın başlangıcından 14 Eylül 2016'ya kadar 525 hedefe 2251 atım yapıldı. 15 Eylül 2016'da yapılan açıklamada harekâtın başlangıcından 15 Eylül 2016'ya kadar 26 mayın ve 671 EYP'nin imha edildiği lojistik faaliyetlerin kesintisiz sürdüğü belirtildi.

16 Eylül'de Genelkurmay Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, "Azez-Çobanbey arasındaki bölgede icra edilen harekâta koalisyon kapsamında ABD Özel Kuvvetleri destek vermiştir." denildi.

Operasyonda 92 gün sonunda, tuzaklanmış 40 mayın ve 1707 El Yapımı Patlayıcı kontrollü olarak etkisiz hale getirildi ve 215 yerleşim yerinde, yaklaşık 1800 kilometrekarede kontrol sağlandı.

Rus uçağı krizinin yıl dönümü olan 24 Kasım günü Suriye Ordusu'na bağlı Suriye Hava Kuvvetleri, Türk Silahlı Kuvvetlerini vurdu.

21 Aralık 2016'da, IŞİD tarafından bombalı araçla yapılan intihar saldırısında 14 Türk askeri hayatını kaybederken 33 Türk askeri de yaralandı. Bunun üstüne Türk Hava Kuvvetleri, 67 IŞİD hedefini vurdu. 138 IŞİD militanı öldürüldü.

9 Şubat 2017'de Rusya, kazayla Türk askerini vurdu, 3 Türk askeri öldü.

24 Şubat 2017'de Türk Silahlı Kuvvetleri destekli Özgür Suriye Ordusu, El-Bab'ın kontrolünü tamamen Irak Şam İslam Devleti'nden aldı.

Fırat Kalkanı Harekâtı kapsamında, 198 gün sonunda, TSK ve ÖSO tarafından 243 yerleşim yeri ve yaklaşık 2015 km² alan kontrol altına alındı. PYD Lideri Salih Müslim : "Türkiye, Suriye batağında çok şey kaybedecektir." açıklamasında bulundu.
: ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mark Toner, "Her iki tarafa da burada asıl düşmanın IŞİD olduğunu hatırlatmaya çalışıyoruz." ifadesini kullandı. Beyaz Saray tarafından yapılan açıklamada, "NATO Müttefikimiz Türkiye, IŞİD karşıtı çabalara değerli katkılarda bulundu." denilirken ertesi gün yapılan açıklamada ise ABD Savunma Bakanlığı Sözcüsü Cook, "Fırat Kalkanı Operasyonu IŞİD'e büyük bir darbe vurdu." şeklinde konuştu.
: Rusya Dışişleri'nden yapılan açıklamada, Türkiye-Suriye sınırında yaşanan gelişmelerin Moskova'da derin bir endişeye neden olduğu bildirildi. Açıklamada "Türkiye'nin Cerablus'taki operasyonlarında Şam ile iş birliği yapmalı." ifadelerine yer verildi.
: Fransa Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, "Fransa, uluslararası koalisyonun ortağı olan Türkiye'nin IŞİD'le mücadeledeki çabalarını yoğunlaştırmasını memnuniyetle karşılamaktadır." denildi. Ertesi gün cumhurbaşkanı François Hollande, "IŞİD'in saldırılarına sahne oluşunu göz önüne aldığımızda Türkiye'nin bu operasyonunu anlayışla karşılıyoruz. Fakat aynı zamanda bu operasyonun, müzakereye götüren ortak bir iradeye dönüşmesini sağlamalıyız." açıklamasında bulundu.
: Almanya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Martin Schäfer, "Türkiye'nin başlattığı harekâtı anlayışla karşıladıklarını" belirterek, "Ankara'nın Uluslararası Koalisyon güçlerinin IŞİD'e karşı mücadeledeki hedefleri ve amaçları ile uyumlu hareket ettiğini" dile getirdi.
: İsrail Büyükelçiliği Ankara Maslahatgüzarı Amira Oron, "Türkiye, sınırlarında IŞİD’in olmasına izin veremez. Türkiye’yle hemfikiriz ve destekliyoruz” açıklamasında bulundu.
: İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bahram Kasimi yaptığı açıklamada, "Suriye topraklarındaki terörist gruplarla mücadele, uluslararası hukukun temel ilkelerinden biri olan o ülkenin toprak bütünlüğü ve egemenlik haklarına saygı gösterilerek merkezi yönetimle koordineli şekilde yapılmalı" ifadesinde bulundu.

Operasyon sonrası
Fırat Kalkanı Harekâtı bölgesi tamamen Türk ordusu tarafından kontrol edildikten sonra, 15 Temmuz 2020'de Rusya Hava Kuvvetlerine bağlı savaş uçakları el-Bab'ta sivillerin yaşadığı bir binayı bombaladı. Binanın enkazından yaralı kadın ve çocuklar çıkarılırken 1 sivil saldırı sırasında öldürüldü, 10'dan fazla sivil yaralandı. Saldırı sonrası bölgedeki Türk kuvvetleri teyakkuza geçti, yerel halk Türk askeri üslerinde siren çaldığını söyledi.

Ayrıca bakınız
Türkiye-IŞİD çatışması
Menbic taarruzu
Zeytin Dalı Harekâtı
Barış Pınarı Harekâtı
Bahar Kalkanı Harekâtı

Kaynakça
Konuyla ilgili yayınlar
Dış bağlantılar
Fırat Kalkanı Şehitler Listesi