Farsça söz varlığı

Farsça söz varlığı, Farsçanın sözcük hazinesidir.

Farsça, İran'ın resmî dilidir. Okullarda öğretilen dil ile konuşma dili farklıdır. Okullarda öğretilene ketābi (kitaptaki gibi) denir.

Konuşmada bazı harfler düşer, kısaltılır veya değişime uğrar. Örneğin kitap dilinde nemidānam (bilmiyorum) sözü söylenişte nemidunam olarak, nemikhāham (istemiyorum) sözü nemikhām olarak telaffuz edilir.

Konuşmada "ā" (uzun a) harfi "u" olarak telaffuz edilir. Örneğin Hāne (Türkçe: ev) sözcüğü Hūne, Pānsad (Türkçe: beş yüz) Punsad olarak telaffuz edilir.

Kelime oluşumu
Farsça türetilmiş sözcükler açısından çok zengin bir dildir. Ön adlardan, adlardan, eylemlerden yeni sözcükler türetmek için ekler kullanılır. Profesör Mahmoud Hessaby Farsçada 226 milyon sözcük türetilebileceğini göstermiştir.

Aşağıdaki tabloda sözcüğünün şimdiki zaman kökünden türemiş yeni sözcüklere örnekler mevcuttur:



Geçmiş zaman köküne gelen eklerle oluşturulan sözcükler için örnek tablo:



Kişi adılları: ضمیرهای شخصی
Sayılar ve Sıra Sayıları
Farsçada yazı, sağdan sola doğru yazılırken sayılar, Türkçedeki gibi soldan sağa doğru yazılır ve okunurlar. Farsçada sayılar arasına و harfi getirilir. Sayıların arasına getirilen bu bağlaç harfi, "o" sesi olarak okunur.



Not: Farsçada sayıları, sıra sayılarına dönüştürmek için sayıların sonuna م (om) veya مین (omin) eklerinden biri getirilir.

Günler: روزها
Mevsimler: فصلها
Miladî Aylar: ماه‌های میلادی
Hicrî-Şemsî Aylar: ماه‌های هجری-شمس
İran'da iki çeşit takvim vardır. Resmi olarak hicri-şemsi takvimi kullanılır. Baharın gelişinin habercisi olan 21 Mart (Nourūz) hicri-şemsi takviminin yılbaşısı olarak kabul edilir. Ayların başlangıç ve bitiş zamanları zodyaktaki 12 burçla uyumludur ve bu yüzden kişinin doğduğu ay aynı zamanda burcudur.

Daha çok bilgi için: İran Takvimi



Renkler: رنگها
Eylemler ve Kökleri: فعلها
Not: Farsça kökler aynı zamanda geniş zaman kipinin kökleridir.

Örnek cümleler
bale, Beli: Evet. / Nakheir, Nekheyr, ne. : Hayır.
Be bahşīd, Be bekhşid! : Afedersiniz!
Lotfan, Lotfen! : Lütfen!
Esm-e şomā çīst? : Adınız nedir? / Esm-e man.... e (ast), Esm-e men ... est. : Benim adım ... dır.
Haletan çetor e (ast)? Hale şoma çetor e (ast)? : Nasılsınız? / Çetori? : Nasılsın?
Motaşokkuram. (Moçakkeram). Moteşekkirem., Taşakkor mi konam: Teşekkür ederim. / Khaheş mi konem. : Bir şey değil.
Khūbī? : İyi misin? / Khūbam, Khūbem. : İyiyim. / Bad nīst, Bed nīst. : Fena değil.
Çand sal darid, Çend sal darid? : Kaç yaşındasınız?
Khodā hāfez, Khodā hāfiz: Allahaısmarladık! / Beselamet! : Güle güle!
(Āyā) zabān-i farsī mi dani (mi duni), Āyā zebān-i farsī mi dani (mi duni)? : Fars dili biliyor musun? / Bale, mi danam (mi dunam), Beli, mi danem (mi dunem). : Evet, biliyorum. / Nakheir, nemi danam (nemi dunam) Nekheyr, nemi danem (nemi dunem). : Hayır, bilmiyorum.
Ahl-e koca hastīd, Ehl-i koca hestīd (kocastīd)? : Nerelisiniz? / Man ahl-e Ankara hastam, Men ehl-i Ankara hestem. : Ben Ankaralıyım. / Man ahl-e .... hastam, Men ehl-i ... hestem. : Ben ... lıyım.
Sa'at çand e (ast), Sa'et çend est? : Saat kaçtır?
Man to (ra) dūst dāram, Men to ra dūst dārem. : Seni seviyorum.
(Āyā) to zabān-e farsī (ra) dūst dāri?, Āyā to zebān-i farsī ra dūst dāri? : Sen Fars dilini seviyor musun? / Man zebān-e farsī (ra) dūst dāram, Men zebān-i farsī ra dūst dārem. : Ben Fars dilini seviyorum.

Not
Bu maddede kullanılan transkriptler,

S. Haim, The Lager Persian English Dictionary, Ferhang-e Moaser Publishing Co., Tehran, Iran, 1991. adlı sözlükteki yazılışların Türkiye Türkçesine uygun (' sh → ş, ch → ç, ee → ī, oo → ū ' olarak) şekilde değiştirilmiş halidir. Ayrıca sözcüğün sonundaki okunulmaz ه harfi yazılmamaktadır.

Kaynakça
"Türkçe Telaffuzu" başlığı altında verilen okunuşların kaynakçası:
Arş. Gör. Osman ASLANOĞLU, "Kendi Kendine Kolay Farsça", Kent Yayınları, İstanbul 2008.
Yrd. Doç. Dr. Nimet YILDIRIM, "Farsça Dilbilgisi", Kültür ve Eğitim Vakfı Yayınevi, Erzurum 1997.
Fono Yayınları Sözlük Dizisi, "Farsça Cep Sözlüğü", İstanbul 2006.
H. HATEMİ, Fars Dili, Bakı 1986.


Dış bağlantılar
Aryanpour sözlük
Farsça telaffuzla ve Farsçanın latin alfabesiyle yazımı ilgili güzel bilgilerin olduğu bir site
İngilizce bilenler için kolay Farsça öğreten site