2026 İran katliamları

28 Aralık 2025'ten bu yana, İran rejim güçleri 2025–2026 İran protestoları sırasında muhaliflere yönelik katliamlara girişmiştir. 13 Ocak 2026 itibarıyla, öldürülen protestocuların toplam sayısına ilişkin tahminler 3,400 ile 30,000 arasında değişmekte olup, bu olaylar modern İran tarihindeki en büyük katliamlardan bazıları olarak değerlendirilmektedir. İran'daki İnsan Hakları Aktivistleri (HRAI) örgütüne göre, tahminen 135 güvenlik personeli hayatını kaybetmiştir.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Baghaei, güvenlik güçlerinin protestoculara ateş açtığını doğrulamıştır. İran hükûmeti yetkilileri ise resmi kayda geçmeyen beyanlarında, protestocular ve güvenlik güçleri dahil olmak üzere toplam can kaybının 2.000 ila 3.000 arasında olduğunu ileri sürmüştür.

Arka Plan
2025-2026 protestolarından önce, İslam Cumhuriyeti dönemindeki olaylarda protestocu ölümleri ve kitlesel siyasi mahkûm infazlarının üst sınırını gösteren rakamlar arasında, 1981–1982 İran katliamlarında 3.400 infaz ve 1988 yılında 1.000 ila 30.000 infaz, 2009 İran cumhurbaşkanlığı seçim protestolarında 72 protestocu ölümü, 2019–2020 protestolarında 300-1.500 protestocu ölümü ve 2022–2023 Mahsa Amini protestolarında 551 ölüm yer almaktadır.

{| class="wikitable sortable"
|+İran İslam Cumhuriyeti'nde Protestocu Ölümleri ve Siyasi Mahkûm İnfazları
!Tarih
!Olay
!Ölü sayısı
!Kaynaklar
|-
|1981-1982
|1981–1982 İran katliamları
|3,400
|
|-
|1988
|1988 infazları
|1,000–30,000
|
|-
|2009
|2009 seçim protestoları
|72
|
|-
|2022-2023
|Mahsa Amini protestoları
|551
| 7 Ocak'ta, 13 protestocunun daha öldüğü bildirilmiş ve toplam ölü sayısı 45'e ulaşmıştır.

Doğrulanmış raporlar ve video kayıtlarına göre, protestoların ilk yedi günü boyunca güvenlik güçleri canlı mermi, göz yaşartıcı gaz ve kalabalık kontrol silahlarını yoğun biçimde kullanmış ve şiddet içeren gözaltılar gerçekleştirmiştir.

The Guardian'a göre, sekiz günlük protestolar sırasında en az üç çocuk yaşamını yitirmiş ve 40'tan fazla reşit olmayan kişi gözaltına alınmıştır.

Iran International, 10 Ocak'ta yayımladığı bir tahmine göre, önceki 48 saat içinde 2.000 protestocunun öldüğü öne sürülürken, 10 Ocak 2026 itibarıyla internet kesintisi, ölü ve yaralı sayısına dair raporlamayı sınırlamıştır. Aynı gün Iran International, önceki 48 saat içinde hükûmet güçleri tarafından en az 2.000 protestocunun öldürüldüğünü tahmin etmiştir.

13 Ocak'ta Iran International çok aşamalı bir soruşturmayı tamamlamış ve hükûmet kaynakları, görgü tanıkları, saha raporları, hastane verileri ile İranlı doktor ve hemşirelerin tanıklıklarına dayanarak en az 12.000 sivilin öldürüldüğünü tespit etmiştir. Rapora göre, toplu katliamlar 8–9 Ocak tarihlerinde gerçekleşmiş ve büyük ölçüde Devrim Muhafızları ile Besic milis üyeleri tarafından gerçekleştirilmiştir.

Yetkililerin uygulamaları da soykırım iddialarının merkezinde yer almıştır. Bazı ailelerin yakınlarının cenazelerini teslim alabilmek için yüksek meblağlar ödemeye zorlandığı, cesetlerin başka şehirlerde gizlice defnedildiği, yaralıların hastanelerden güvenlik güçlerince alıkonulduğu ve kan nakillerinin engellendiği yönünde çok sayıda tanıklık aktarılmıştır. Besic milisleri ve Devrim Muhafızları'nın sokaklardan cesetleri topladığı, kontrol noktalarında insanların telefonlarının ve bedenlerinin kontrol edildiği, protestolara katıldığı düşünülen kişilerin derhal gözaltına alındığı bildirilmiştir. Doktorlar ve tanıklar, bu uygulamaların rastlantısal değil, protestoları fiziksel olarak yok etmeye ve toplumu yıldırmaya yönelik sistematik bir politika izlenimi verdiğini savunmuştur. Bu çerçevede, protestolar sırasında yaşanan kitlesel ölümler, zorla kaybetmeler ve tıbbi müdahalenin engellenmesi, bazı gözlemciler tarafından “soykırım” kavramı etrafında değerlendirilen ağır insan hakları ihlalleri olarak nitelendirilmiştir.

Protestocuların gerçek mermi ile bastırılması ve hastanede yatan protestocuların infaz edilmesi
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi ve cumhurbaşkanlığı ofisine yakın kaynaklar, protestocuların öldürülmesinin, ülkenin en üst düzey yetkililerinin tam onayıyla, doğrudan İran'ın Dini Lideri Ali Hamaney'in emriyle gerçekleştirildiğini bildirmiştir. Konseyin gerçek mermi kullanılmasına yetki verdiği ve bunun, büyük ölçüde Devrim Muhafızları Ordusu tarafından, ölçek ve yoğunluk bakımından istisnai olarak tanımlanan kasıtlı ve organize bir operasyon kapsamında uygulandığı ileri sürülmüştür.

13 Ocak'ta The Guardian, İslam Cumhuriyeti güvenlik güçlerinin protestoculara karşı gerçek mühimmat kullanan av tüfekleri ve piyade tüfekleri kullandığının belgelendiğini, ayrıca ağır DŞK makineli tüfeklerinin de protestoculara karşı kullanıldığını bildirmiştir. Tahranlı bir doktor, güvenlik güçlerinin “öldürmek için ateş ettiğini” belirtmiştir. İnsan Hakları Merkezi'nden bir sözcü olan Abdorrahman Boroumand, rejim güçlerinin “daha az öldürücü” olarak tanımlanan silahları kullandıkları durumlarda dahi protestocuların baş, göz, cinsel organlar ve hayati organlarını bilinçli olarak hedef aldıklarına dair kanıtlar bulunduğunu, bunun amacının protestocuları sakatlayarak korku salmak ve kalıcı engellilik yaratmak olduğunu ifade etmiştir. Boroumand bu taktiğin 2022 Mahsa Amini protestolarında da kullanıldığını belirtmiştir.

Buna ek olarak, çok sayıda tanıklık İran rejim güçlerinin protestocuları tutuklamak, ve birçok vakada infaz etmek amacıyla hastanelere baskınlar düzenlediğini ortaya koymuştur. 4 Ocak'ta, İran Tıp Derneği Birleşik Krallık Başkan Yardımcısı Namdar Baghaei Yazdi'ye göre, tam teçhizatlı çevik kuvvet unsurları İlam'daki İmam Humeyni Hastanesi'ni basmış, sağlık personeline göz yaşartıcı gaz ve av tüfeği saçmalarıyla saldırmış ve yaralı protestocuları tutuklamıştır. 6 Ocak'ta Tahran'daki Sina Hastanesi'nde de rejim güçleri tarafından benzer bir saldırı gerçekleştirilmiştir. Yazdi, “Hastaneler artık İran'da dokunulmaz değil ve halihazırda rejimden kaynaklanan riskler altında olan meslektaşlarımız için çok endişeliyiz” demiştir. İran İnsan Hakları Kuruluşu, Reşt'te güvenlik güçlerinin protestocuları Reşt Pazarı içinde kuşatarak içeride mahsur bıraktığını, pazarı ateşe verdiğini, teslim olmaya ya da kaçmaya çalışan kişileri öldürdüğünü belirtmiştir. Aynı kuruluş, sokaklarda ve hastanelerde yaralı olarak ele geçen hayatta kalan protestocuların yine rejim güçleri tarafından “işlerinin bitirildiğini” bildirmiştir. Görüntülerde, rejim güçlerinin tehlikeli kimyasal maddelere karşı kullanılan koruyucu giysiler ve gaz maskeleri giyerek araçların üzerinde bulunduğu görüldü.

İç propaganda ve baskı
İran hükûmeti, protestocuların cesetlerine ait morg görüntülerini kullanarak ileride gerçekleşebilecek protestoları caydırmaya çalışmakla suçlandı. Hayatını kaybeden protestocuların ailelerinin, yakınlarının cenazelerini teslim alabilmek için, ölüme neden olan mermilerin bedeli olarak tanımlanan tazminatları ödemeye zorlandıkları sıkça rapor edildi. Rejim güçleri ile Devrim Muhafızları mensuplarının, öldürülen protestocuların ailelerine baskın düzenlediği, aileleri tehdit ettiği, cenazelerin teslimi ve defnedilmesine kısıtlamalar getirdiği ve ücret talep edileceği yönünde uyarılarda bulunduğu bildirildi.

Yabancı milislerin görevlendirilmesi
Protestoların bastırılmasında Irak Halk Seferberlik Güçleri'ne (Haşdi Şabi) bağlı unsurların, Arapça konuşan paralı askerlerin, Lübnan Hizbullahı'nın, Pakistan merkezli Liwa Zeynebiyun'un ve Afgan Liwa Fatemiyun'un varlık gösterdiği bildirildi. Iran International, 2 Ocak 2026 tarihinde İran rejimiyle bağlantılı Iraklı milis grupların, İran'daki protestoların bastırılmasına destek olmak amacıyla güç topladığını bildirdi.[59]

6 Ocak 2026'da yayımlanan haberlerde, Kataib Hizbullah, Harakat el-Nüceba, Seyyid el-Şüheda ve Bedir Örgütü dahil olmak üzere Iraklı Şii milis gruplarına mensup yaklaşık 800 kişinin İran'a gönderildiği aktarıldı.

9 Ocak 2026'da Amerika Birleşik Devletleri, İran'ı protestoları bastırmak amacıyla yabancı milis güçler kullanmaması konusunda uyardı. The Media Line'a göre, Iraklı Şii milis mensupları İran'daki protestoların bastırılmasına yardımcı olmaları için kişi başı 600 ABD doları karşılığında görevlendirildi. 11 Ocak itibarıyla, her biri yaklaşık 50 kişi taşıyan 60'tan fazla otobüsün Irak-İran sınırını geçtiği bildirildi. 15 Ocak'ta ise bir Iraklı kaynak CNN'e, önceki haftalar içinde Iraklı milis gruplarından “yaklaşık 5.000” savaşçının İran'a geçtiğini söyledi.

İnfazlar
Hak grubu HRANA'ya göre, İran, 5 Ocak ile 14 Ocak tarihleri arasında protestolar sırasında en az 52 infaz gerçekleştirdi.

BBC'ye göre, 8 Ocak 2026 tarihinde Fardis'teki protestolarla bağlantılı olduğu iddiasıyla giyim mağazası sahibi Erfan Soltani evinde gözaltına alındı. Soltani'ye avukat sağlanmadı ve ailesi kendisine yöneltilen suçlamalardan haberdar edilmedi. Gözaltına alınmasından birkaç gün sonra, Soltani'ye 14 Ocak'ta idam edileceği bildirildi. Rejim yetkilileri 18 Ocak'ta, protestolar sırasında tutuklanan kişilerin infazına devam edilebileceğini açıkladı.

İşkence ve cinsel şiddet
18 Ocak'ta The Guardian, bir hak örgütünün gözaltındaki kişilerin tutukluluk sırasında işkenceye ve cinsel saldırıya maruz bırakıldığı yönündeki iddialarını aktardı. Iran International ise, bazı tutuklulara kimliği belirsiz kimyasal maddelerin enjekte edildiğini bildirdi. Iran International tarafından aktarılan ve Fransa merkezli bir insan hakları kuruluşu olan KHRN'nin raporlarına göre, İran genelindeki protestolar sırasında Kirmanşah kentinde iki protestocu gözaltında kötü muameleye maruz kaldı. Gözaltına alınanlardan birinin çocuk olduğu belirtildi. Bu anlatımlara göre, güvenlik görevlileri tutukluların nakli sırasında cinsel içerikli fiziksel kötü muamele uyguladı. Bu uygulamalar arasında darp ile copların kıyafet üzerinden ve anal bölgeye yönelik kullanımı yer aldı. Videolarda, Kahrizak morgunun çeşitli hangar ve binalarında siyah torbalar içinde yüzlerce erkek cesedi ile açık alanda yerde bulunan cesetler görülmektedir. Bunların yalnızca bir kısmı teşhis edilmiştir. Bazı cesetlerde baş, karın ve göğüs bölgelerinde ateşli silah yaraları bulunmaktadır. Bir videoda, morgun bilgisayar sistemine ait olduğu anlaşılan bir monitörde ceset fotoğrafları ve ölenlerin isimleri yer almakta; başka bir videoda ise bir kamyondan cesetlerin indirildiği görülmektedir.

Videolarda dikkat çeken bir ayrıntı, kadın kurbanların görünmemesidir. Görüntülerde yer alan bilgilere göre kadın cesetleri ayrı bir salonda tutulmaktadır. Bir bölümde sağlık personelinden bir kişi, kadın cesetleri teslim edilmeden önce rahmin açılması gerektiğini ve bunun ölüm belgesi düzenlenmesi için uygulanan rutin bir işlem olduğunu belirtmektedir. HRANA'nın tahminlerine göre yalnızca Kahrizak morgunda yaklaşık 250 ceset bulunmaktadır.

Raporlara ve tanık ifadelerine göre, protestocuların cenazelerine insanlık dışı ve onur kırıcı bir muamelede bulunulmuştur. Cesetler, soğutmalı kamyonlardan yere dökülmüş ve çoğu zaman üst üste yığılmıştır. Yaslı aileler, sevdiklerinin naaşlarını bulabilmek için bu yığınlar arasında arama yapmaya zorlanmıştır. Bazı ailelerin cenazeleri teslim alabilmek için 6.000 ABD dolarına varan fahiş meblağlar ödemek zorunda kaldıkları bildirilmiş; pek çok diğer naaş ise toplu mezarlara nakledilmiştir. Mezarlık personeli, cenazelere özensiz ve saygısız bir biçimde muamele etmiş; küçük torbalara konulan çocukların diğer cesetlerin üzerine atıldığı ve kimi zaman onların altında ezildiği belirtilmiştir. Yetkililer, yeni protestoları engellemek amacıyla defin alanlarını kontrol altında tutmuş ve yas törenlerini kısıtlamış; güvenlik güçleri, aileleri son vedaları sırasında dahi gözetim altında tutmuştur.

Kaveh Enteghamjou (Kave İntikamcı)
28 Aralık 2025'te Tahran'da başlayıp ülke geneline yayılan rejim karşıtı protestoların kanlı biçimde bastırılmasının ardından ortaya çıkan, sosyal medyada örgütlenen rejim karşıtı bir yapılanmadır.

Muhalif yayın organı Iran International'a göre olaylarda on binlerce kişi hayatını kaybetmiştir. Güvenlik güçlerinin gerçek mermi kullanımı, hastanelerde infaz iddiaları, kimyasal maddeler, işkence ve cinsel şiddet gibi ağır hak ihlalleri rapor edilmiştir.

Bu süreçte ortaya çıkan Kaveh Enteghamjou adlı sosyal medya hesabı, protestoculara yönelik şiddet uyguladığı iddia edilen rejim görevlilerinin kimlik ve adres bilgilerini ifşa etmekte, sokak eylemlerine ve kişisel intikam çağrılarına yer vermekte, ayrıca VPN kullanımı ve kimlik gizleme yöntemleri gibi dijital güvenlik tavsiyeleri paylaşmaktadır. 12 Ocak 2026 tarihli haberinde Yeni Şafak, protestoların güvenlik yetkililerinin adreslerinin sosyal medyada “işaretlenmesi” yoluyla yeni bir boyut kazandığını aktarmış; haberde hesap adı açıkça anılmasa da görsellerde Kaveh Enteghamjou ibaresi yer almıştır. Yapılanmanın adı, İran ve Kürt mitolojisindeki zalim hükümdar Dehak'a karşı isyan eden Demirci Kave (Kave Ahenger) efsanesine dayanmaktadır; efsaneye göre Kaveh, halkı örgütleyerek Nevruz gecesi başlattığı ayaklanmayla Dehak'ı devirmiş ve özgürlüğün simgesi hâline gelmiştir.

Dezenformasyon
Sahte Besic üyeliği iddiası: Amirhesam Khodayarifard
Bu protestolar sırasında öldürülen bir protestocunun Besic üyesi olduğu yönündeki ilk resmi iddialardan biri, Amirhesam Khodayarifard vakası oldu. 31 Aralık 2025'te, 2004 doğumlu Amirhesam Khodayarifard, Kuhdeşt kentinde düzenlenen protestolardan birine katıldı. Protestocu grup, saatler boyunca barışçıl biçimde gösteri yaptı ve hükûmet karşıtı sloganlar attı. Kalabalık, Ruhullah Humeyni'nin heykelinin bulunduğu İmam Meydanı'na doğru ilerledi. Heykele taş atıldı. Bunun üzerine Besic güçleri, polis ve sivil kıyafetli güvenlik görevlileri ateş açtı. Uluslararası medya, hükûmetin Besic üyeliği iddiasını geniş biçimde haberleştirdi.

Iran International, 2 Ocak 2026'da Khodayarifard'ın cenazesinin 1 Ocak'ta Kuhdeşt'te yoğun güvenlik önlemleri altında defnedildiğini; törenin, güvenlik güçleri ve hükûmete bağlı unsurların baskıları ve müdahaleleri nedeniyle gergin bir ortamda gerçekleştiğini bildirdi. Bu haberlere karşın 5 Ocak'ta IranWire, Khodayarifard'ın cenazesinin halen ailesine teslim edilmediğini aktardı.

Ayrıca Bakınız
2025-2026 İran protestoları
2026 İran internet kesintisi
Rıza Pehlevi
Kaveh Enteghamjou
Iran International

Kaynakça