Calamity Jane

Martha Jane Canary (1 Mayıs 1852 – 1 Ağustos 1903), daha çok Calamity Jane adıyla bilinen, Amerikalı bir sınır bölgesi kadını, keskin nişancı ve hikâye anlatıcısıydı. Sayısız kahramanlıklarının yanı sıra, Wild Bill Hickok ile tanışıklığıyla da biliniyordu. Hayatının son dönemlerinde, Buffalo Bill'in Vahşi Batı gösterisinde ve 1901 Pan-Amerikan Fuarı'nda sahne aldı. Başkalarına, özellikle de hastalara ve muhtaçlara şefkat gösterdiği söylenmektedir. Kişiliğinin bu yönü, cesur tavırlarıyla tezat oluşturuyordu ve onun ünlü bir sınır bölgesi figürü olmasına katkıda bulundu. Ayrıca erkek kıyafetleri giyme alışkanlığıyla da tanınıyordu.

İlk yılları
Princeton’ın doğusu, Calamity Jane'nin doğum yeri olarak en yaygın kabul gören yeri gösteren bir işarettir. Bu alan daha sonra Premium Standard Farms adlı bir domuz çiftliği tarafından işgal edildi. Calamity Jane’in erken yıllarına dair bilgilerin çoğu, 1896 yılında tanıtım amacıyla dikte ettirdiği otobiyografik bir kitapçıktan gelmektedir. Bu kitapçık, ABD’nin dört bir yanındaki ucuz müzelerde sahne alacağı ve başlamak üzere olduğu turneye izleyici çekmeyi amaçlıyordu. Kitapçıkta yer alan bazı bilgiler abartılı veya tamamen yanlıştır.

Calamity Jane, 1 Mayıs 1852 tarihinde Martha Jane Canary (veya Cannary) adıyla Missouri eyaletinin Mercer İlçesi’ne bağlı Princeton’da dünyaya geldi. 1860 nüfus sayımına göre, anne ve babası Princeton’ın yaklaşık 11 km kuzeydoğusundaki Ravanna’da yaşıyordu. Babası Robert Wilson Canary’nin kumar sorunu vardı; annesi Charlotte M. Canary hakkında ise çok az şey bilinmektedir. Jane, iki erkek ve üç kız kardeşiyle birlikte altı çocuğun en büyüğüydü.

1865 yılında aile, bir at arabası konvoyuyla Missouri’den Montana eyaletindeki Virginia City’ye taşındı. 1866 yılında Charlotte, yol üzerinde, Montana’nın Blackfoot kasabasında zatürreeden hayatını kaybetti. 1866 ilkbaharında Virginia City’ye vardıklarından sonra Robert, altı çocuğunu da yanına alarak Utah eyaletindeki Salt Lake City’ye gitti. Yaz aylarında oraya vardılar ve Robert'ın 40 dönümlük (16 hektar) arazide çiftçiliğe başladığı söylenmektedir. Aile Salt Lake City'de sadece bir yıl kaldıktan sonra Robert 1867'de öldü. 14 yaşındaki Martha Jane, beş küçük kardeşinin sorumluluğunu üstlendi, at arabasına tüm eşyaları yükledi ve ailesini Wyoming Bölgesi’ndeki Fort Bridger’a götürdü; buraya Mayıs 1868’de vardılar. Oradan Union Pacific Demiryolu ile Wyoming’deki Piedmont’a seyahat ettiler.

Jane, Piedmont’ta, kalabalık ailesinin geçimini sağlamak için bulabildiği her türlü işi yaptı. Bulaşıkçı, aşçı, garson, dans salonu dansçısı, hemşire ve öküz arabası sürücüsü olarak çalıştı. Sonunda, 1874’te Fort Russell’da izci olarak iş bulduğunu iddia etti. Bu dönemde, Fort Laramie Three-Mile Hog Ranch’ta ara sıra fahişelik yapmaya başladığı da bildirildi. Daha zorlu, çoğunlukla açık havada geçen ve macera dolu bir hayata geçerek Büyük Ovalar’a taşındı.

Son yılları
1881 yılında Jane, Montana eyaletinin Miles City kasabasının batısında, Yellowstone Irmağı kıyısında bir çiftlik satın aldı ve burada bir han işletmeye başladı. Haziran 1887'de, Cheyenne Daily Leader gazetesi muhabiri, Cheyenne'de Jane ile röportaj yaptı; Jane, en heyecan verici deneyimlerinin Bismarck ve Rawlins'te yaşandığını anlattı; Bismarck'ta, kendisiyle flört eden bir subay ile başka bir adam arasında çıkan düellonun bir adamın ölümüyle sonuçlandığını ve neredeyse hem Jane'in hem de arkadaşının linç edilmesine yol açmıştı. Muhabir, Jane’in kısa süre önce Bay Steers ile evlendiğini ve Rawlins’e doğru yola çıktığını kaydetti. Jane, 1884 yılında El Paso’da Clinton Burk ile evlenmişti ve ondan 1883 doğumlu bir kızı vardı; Burk 1895 yılında vefat etti; onun en büyük arzusu, kızlarına iyi bir eğitim sağlamaktı.

1893 yılında Calamity Jane, Buffalo Bill’in Vahşi Batı gösterisinde hikâye anlatıcısı olarak sahne almaya başladı. Ayrıca 1901 Pan-Amerikan Fuarı’na da katıldı.

1901 tarihli bir profilde Jane’in vücudunda bir düzine kurşun izi olduğu belirtilmiş ve Güney Dakota’daki Fort Mead’in inşasına yardım ettikten sonra 1878’de onurlu bir şekilde ordudan terhis edildiği kaydedilmiştir; o zamana kadar maceralarını anlattığı bir kitap satarak geçimini sağlamaya başlamıştı. Alkol bağımlılığı gençlik yıllarında bile barizdi. Örneğin, 10 Haziran 1876’da Cheyenne’de bir at ve at arabası kiralayarak Fort Russell’a gidip gelmek üzere bir mil uzunluğunda keyifli bir gezintiye çıkmıştı, ancak o kadar sarhoştu ki varış noktasını fark etmeden yanından geçip gitti ve sonunda yaklaşık 90 mil (140 km) uzaklıktaki Fort Laramie’ye ulaştı.

Ölümü
Jane, 1903 yılının ilkbaharında (Nisan/Mayıs) Black Hills’e geri döndü; burada genelev sahibi Madam Dora DuFran hâlâ işini sürdürüyordu. Sonraki birkaç ay boyunca Jane, Belle Fourche’da Dora’nın kızları için yemek pişirip çamaşırlarını yıkayarak geçimini sağladı. Temmuz ayının sonlarında Jane, bir maden cevheri treniyle Deadwood yakınlarındaki küçük bir maden köyü olan Güney Dakota’daki Terry’ye gitti. Tren yolculuğu sırasında aşırı derecede içki içtiği ve hastalandığı bildirildi. Kondüktör S. G. Tillett onu trenden indirdi, bir barmen Calloway Oteli’nde ona bir oda ayarladı ve bir doktor çağrıldı. Jane’in durumu hızla kötüleşti ve 1 Ağustos 1903 Cumartesi günü, bağırsak iltihabı ve zatürreeden dolayı otelde hayatını kaybetti. Cenazesini düzenleyen erkeklerden dördü daha sonra, Hickok’un hayattayken Jane’e “hiçbir şekilde ilgi duymadığını” belirterek, onu Hickok’un yanına gömerek ona ölümünden sonra bir şaka yapmaya karar verdiklerini ifade ettiler. Başka bir anlatımda ise şöyle denmektedir: “Jane'in son arzusu doğrultusunda, Black Hills Öncüleri Derneği cenaze törenini üstlendi ve onu Wild Bill'in yanına, Mount Moriah Mezarlığı'na defnetti. Sadece eski dostlar değil, aynı zamanda aşırı meraklı olanlar ve Calamity Jane hayattayken onu tanımayan pek çok kişi de 4 Ağustos'taki cenaze töreni için First Methodist Kilisesi'ni doldurdu ve cenaze arabasını takip ederek Deadwood'un Boot Hill'ine giden dik ve virajlı yolu tırmandı.”

Kaynakça