Dörtdivan

Dörtdivan, Bolu ilinin bir ilçesidir. 1953'te merkezi Çavuşlar köyü olmak üzere, Gerede ilçesine bağlı Dörtdivan bucağı kurulmuştur. Dörtdivan bucağı, 1990'da Gerede ilçesinden ayrılarak ilçe olmuştur. İlçede Yağbaşlar Köyü'nde Bizans kale kalıntıları vardır. Yukarısayık ve Sorkun köyleri arasında bir tepede Himmet Dede Türbesi, Kılıçlar köyünde Kırklar Türbesi, Çalköy'de Seyyid Ümmi Kemal Hazretlerinin ablası olan Şehriban Nine Türbesi, Merkez Camii yanında Secamehmet Dede Türbesi bulunmaktadır. Ayrıca Yağbaşlar Köyü Mürseller mahallesinde Ayvadibi Şifalı Suyu bulunur. Her yıl temmuz ayı içinde Dörtdivan yaylalarında Köroğlu Şenlikleri yapılmaktadır. Çalköy, Çetikören, Aladağ, Karaçayır, Ömerpaşalar, Kapaklı ve Kirazlı yaylaları en önemli yaylalarıdır. Halk şairi Köroğlu, ilçe köylerinden Aşağısayık Köyü Hesinler mahallesinde doğmuştur.

İlçenin yüzölçümü 634 km²dir.

Tarihçe
Malazgirt Savaşı ile Anadolu'ya gelen Oğuz Türklerinin Kayı boyundan bir bölümü 1074-1076 yıllarında Dörtdivan ve çevresine yerleşmişlerdir. Yerleştikleri yerlere Oğuz boylarına özgü isimler vermişlerdir. Bu durumu ilçedeki köylerin isimlerinde sıkça görmek mümkündür. (Doğancılar, Adakınık, Dülger, Bünüş, Çalköy, Cemaller, Çardak, Göbüler, Gücükler...) Dörtdivan'ın bir yerleşim birimi olarak kurulmasının 1197'de I. Alaaddin Keykubat zamanında olduğu tahmin edilmektedir. Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nde, Sultan I. Alaaddin Keykubat'ın Bolu Beyi iken fethettiği dağlarda Divan kösü çaldırdığı, bu nedenlede bu yerlere “DİVAN” denildiği yazmaktadır. Bu yerlerin önce 7 adet olduğu, fakat bunlardan 3'ünün küçük olduğu için kapatılıp 4'ünün kaldığı ve bu yüzden de bölgeye “DÖRTDİVAN” denildiği belirtilmektedir. Ayrıca Ankara Savaşı'nda yenilen Osmanlı ordusu geri çekilmesi sırasında Timur'un Ordusu tarafından takip edilmiş, Gerede ve Dörtdivan'a kadar gelen Osmanlı askerleri yöre halkı tarafından sahiplenilip korunmuştur. Bu tavrın Osmanlıların yeniden toparlanmasında da önemli rol oynadığı belirtilmektedir.

Osmanlı idaresine geçtikten sonra Dörtdivan'ın idari durumu sırasıyla şöyledir: 1-Bolu Sancakbeyliği ve Kütahya eyaletine bağlı bir kasaba (1396-1462) 2-Bolu Voyvodalığı'na bağlı bir subaşılık (1692-1812) 3-Bolu Viranşehir Sancağına bağlı 19 kasabadan birisi (1812-1864) 4-Bolu Mutasarrıflığı Kastamonu vilayetine bağlı kasaba (1864-1869) 5-1890 Devlet salnamesine göre Gerede Bolu Mutasarrıflığının bir kasabası, Dörtdivan nahiyesi. 1908-1916 yıllarında Dörtdivan, Gerede'ye bağlı bir nahiye olarak kalmıştır. Cumhuriyetin ilanı ile birlikte Bolu il olmuştur ve Dörtdivan 1990 yılına kadar Bolu ili Gerede ilçesine bağlı bir nahiye olarak kalmıştır. Dörtdivan, 9.5.1990'da ilçe olmuştur ve o tarihten beri Bolu iline bağlı bir ilçedir.

15. Yüzyılda, Türk Tasavvuf edebiyatının önemli isimlerinden olan Seyyid Ümmi Kemal hazretlerinin de bir dönem Dörtdivan'ın Çalköy köyünde yaşadığı bilinmektedir. Köyde Seyyid Ümmi Kemal hazretlerinin ablası olan Şıh Şehriban'a ait bir türbe yer almaktadır.

Ekim 1811'de Bolu'da ayaklanma çıktığında Çalköylü Dörtdivan Âyanı Kalınbacakoğlu İsmail Ağa Gerede ve Dörtdivan'dan topladığı askerleri ile Bolu'daki ayaklanmayı bastırmış ve padişah tarafından “iftihar madalyası”yla (Nişân-ı iftihâr) ödüllendirilerek, madalyanın yanında paye olarak, “silahşorân-ı hâssa”ya dahil edilmiştir. Kalınbacakoğlu İsmail Ağa'nın kökeni, Seyyid Ümmi Kemal Hazretlerine dayanmaktadır. Onun tarafından muteber kılınan bu hanedanın ilk kolunu günümüzde Kalınbaçoğlu ailesi idame ettirmektedir.

Coğrafya
Bolu ilinin doğusunda yer alan ilçenin doğusunda Gerede, batısında Bolu, kuzeyinde Yeniçağa, güneyinde ise yine Gerede ve Bolu toprakları ile sınırlı olarak yaklaşık 284 km² alana sahiptir. Dörtdivan ilçesi 40'-50'-00' kuzey paralelleri ile 32'-10'-12' doğu meridyenlerinin kesiştiği yerdedir. Dörtdivan ilçesinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.166 metredir. Kuzey Anadolu Sıradağları, Ilgaz tepesinden batıya doğru ikiye ayrılarak uzanırlar. Bu sıradağların güney kolu ilçenin güneyinde Ankara ile Dörtdivan tabii sınırlarını çizer. Doğu batı doğrultusunda uzanan bu sıradağlara Benli ve Kütüklü adı verilir. Bu sıradağların devamını teşkil eden Köroğlu Dağları da ilçenin güneybatısından hafif bir yay çizerek kuzeye doğru uzanırlar ve ilçenin batı tabii sınırlarını çizerler. Bu dağların en yüksek tepesi Köroğlu Tepesi olup, 2.378 m'dir. Köroğlu Dağları volkanik dağlardır. Dörtdivan ilçesi yerleşim yerleri ve tarımsal alanlar genelde düzlük ve ovalıktır. Bu nedenle de yerleşim birimleri birbirine çok yakındır. İlçe en önemli akarsuyu Köroğlu Dağlarının doğu yamacında iki kol halinde çıkıp, Dörtdivan Ovasında birleşen, Gerede Ovası ortasından batı-doğu doğrultusunda akan, Çankırı topraklarından sonra Zonguldak topraklarından Filyos Çayı'na karışarak Karadeniz'e dökülen Ulusu çayıdır. Ulusu Çayı ilçe sınırları içerisinde Sorkun, Yalacık, Düğer dereleri ile beslenmektedir.

Nüfus
634 km²'lik bir alana sahip olan ilçe, 8'i mahalle 24'ü köy olmak üzere toplam 32 idari birimden oluşmaktadır. 2020 yılı Genel Nüfus tespitine göre toplam nüfus 6.585'tir.


Kaynakça
Dış bağlantılar
Dörtdivan Kaymakamlığı
Dörtdivan Belediyesi