kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Akrep Yuvası

Akrep Yuvası yönetmeliğini Melih Gülgen'in üstlendiği, 1977 yapımı Türk sinema filmi.
Konusu
Komiser Kemal(Cüneyt Arkın) işini şerefle yapan biridir ve kanunsuz şekilde esrar, sigara ve benzeri şeylerin kaçakçılık ve satışının gerçekleşdiyi yerlere baskınlar düzenleyerek büyük "babalar"a zarar verir. Bu baskınları hayatını umursamaz kadar riskli bazen de tekbaşına görür. Bundan dolayı rahatsız olan kötü iş babalar'ı komiserin sevdiği kıza da tehditli aramalar yaparak korkutur. Kemal'in ise en büyük arzusu bir gün bu işlerin başında duran büyük babalar'a ulaşmak ve onları da adalete teslim etmektir.

Ne zaman ki artık Kemal işlerinde ireli gidip babalar'ın izine daha da yaklaşmaya başlar, Kemalı aradan kaldırmanın yollarını denerler ama hiç biri tutarlı olamaz. Sonunda kiralık katil olarak Kadırgalı Tahir (Eşref Kolçak) namlı geçmişte güçlü bir kabadayı olmuş şimdi ise hapisden yenice tahliye olan birinin yalnızca Kemalı yok ede bilecekleri kararına varırlar. Ama Kemal, Tahir ve babalar'ın bilmediği bir gerçek var ve bu da Tahir'le Kemal'in kardeş oldukları ama çocukluk'ta baba ve annelerinin ayrılması nedeniyle ayrı düşmüş olmasıdır. Filmin kalan kısmı Tahir ve Kemal'in babalar'a karşı birlikte mücadilede ne kadar başarılı olub olamayacaklarına odaklanır.

Oyuncular
Cüneyt Arkın - Komiser Kemal
Banu Alkan - Melike
Eşref Kolçak - Kadırgalı Tahir
Hayati Hamzaoğlu - Abbas(Şebeke Üyesi)
Hikmet Taşdemir -Cemil(Şebeke Üyesi)
Baki Tamer - Şebeke Üyesi
Burhan Talkılıç - Burhan(Şebeke Üyesi)
Natuk Baytan - Memduh(Şebeke Üyesi)
Memduh Ün - Büyükbaba(Şebekenin Başı)
Reha Yurdakul - Başkomiser
Ata Saka - Polis
Zafer Par - Komiser Yardımcısı
Asım Par - Asım(Öğrenci)
İlknur Taçbaş - Selma(Abbas'ın Kardeşi)
Alev Altın - Melike'nin Arkadaşı
Ayla Oranlı -
Şükriye Atav - Anne
Arsev Gümüş - Kadırgalı Tahir'in Oğlu
Nermin Özses - Asım'ın Annesi
Kudret Karadağ - Kapıcı Zühtü
Çetin Tolbas - Kadırgalı Tahir'i Vuran
Yusuf Sezer - Kaçakçı
Ahmet Karaca - Kaçakçı
Hasan Ceylan - Kaçakçı
Yavuz Selekman - Kaçakçı
Kamer Sadık - İmalatçı
Kenan Karagöz - İmalatçı
Mustafa Yavuz - İmalatçı
İhsan Bayraktar - İmalatçı
Yaşar Güçlü - İmalathane Bekçisi
Cihan Alp - Kiralık Katil
Ajlan Aktuğ - Kiralık Katil
Süheyl Eğriboz - Tombalacı
Aydın Haberdar - Fedai
Yılmaz Kurt - Fedai
Hüseyin Zan - Fedai
İhsan Gedik - Fedai
Adnan Mersinli - Fedai
Abdi Algül - Fedai
Tevfik Şen - Fedai
Kadir Kök - Fedai
İbrahim Uğurlu - Fedai
İbrahim Kurt - Fedai
Niyazi Gökdere - Fedai
Mehmet Samsa - Fedai
Yadigar Ejder - Fedai
Sönmez Yıkılmaz - Büyükbaba'nın Adamı
Masist Gül - Büyükbaba'nın Adamı

Kaynakça
Dış bağlantılar
Akrep Mustafa

Akrep Mustafa, 1972 yapımı Türk filmidir.

Oyuncular
Tugay Toksöz ... Murat (ses. Hayri Esen)
Deniz Erkanat ... Doktor Ümit (ses. Nedret Güvenç)
Erol Taş ... Akrep Mustafa (ses. Sadettin Erbil)
Kadri Ögelman ... Cicoz Ali (ses. Rıza Tüzün)
Mine Sun (ses. Fatoş Tez)
Haluk Orçun ... Komiser (ses. Timuçin Caymaz)
Erdoğan Seren ... Soyguncu
Yusuf Sezer ... Yusuf
Ahmet Karaca
Erten Üçgözen (ses. Erdoğan Esenboğa)
Rıza Genç
Nermin Özses
Ferhat Ünal ... Polis
Yılmaz Kurt ... Soyguncu
Kadir Kök

Kaynakça
Akrep Kral 2: Bir Savaşçının Doğuşu

Akrep Kral 2: Bir Savaşçının Doğuşu, 2002 yapımı Akrep Kral'ın devamı niteliğinde olan 2008 Amerikan doğrudan DVD'ye aksiyon macera filmidir.

Oyuncular
Michael Copon - Mathayus
Pierre Marais - Genç Mathayus
Karen David - Layla
Simon Quarterman - Ari
Tom Wu - Fong
Andreas Wisniewski - Pollux
Randy Couture - Sargon / Sarkhan
Natalie Becker - Astarte
Jeremy Crutchley - Baldo
Shane Manie - Jesup

Devam filmi
Akrep Kral 3: Kurtarmak İçin Savaş başlıklı devam filmi 10 Ocak 2012'de DVD ve Blu-ray Disc olarak yayınlandı.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Akrep Kral 3: Kurtarmak İçin Savaş

Akrep Kral 3: Kurtarmak İçin Savaş, 10 Ocak 2012'de yayınlanan, 2012'de doğrudan videoya aktarılan bir aksiyon - savaş fantezi filmidir.

Oyuncular
Victor Webster - Akrep Kral Mathayus
Bostin Christopher - Olaf
Temuera Morrison - Kral Ramusan
Krystal Vee - Prenses Silda/Kobra
Selina Lo - Tsukai
Kevin 'Kimbo Slice' Ferguson - Zulu Kondo
Dave Bautista - Agromael
Billy Zane - Kral Talus
Ron Perlman - Horus
Brandon Cohen - Salim

Devam filmi
Serinin dördüncü filmi Akrep Kral 4: Güç Peşinde vizyona girdi. Victor Webster, üçüncü filmdeki rolünü tekrarladı. Michael Biehn, Rutger Hauer, Lou Ferrigno ve eski 2007 WWE Diva Search kazananı olan Eve Torres de kadroya katıldı.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Akrep Kral 4: Güç Peşinde

Akrep Kral 4: Güç Peşinde, 2015 yılında doğrudan videoya çekilen bir kılıç ve büyücülük filmidir. 6 Ocak 2015'te ev medyasında yayınlandı.

Oyuncular
Victor Webster - Mathayus, Akrep Kral
Ellen Hollman - Valina
Will Kemp - Drazen
Barry Bostwick - Sorrell Raskov
Michael Biehn - Kral Yannick
Rutger Hauer - Kral Zakkour
M. Emmet Walsh - Gorak
Eve Torres - Chancara
Brandon Hardesty - Boris
Rodger Halston - Roland
Leigh Gill - Şef Onus
Ian Whyte - Prince Duan
Corneliu Ulici - Radu
Esmé Bianco - High Priestess Feminina
Lou Ferrigno - Skizurra
Royce Gracie - Anngar
Roy Nelson - Roykus
Antônio Silva - Cronkus
Don "The Dragon" Wilson - Gizzan

Kaynakça
Dış bağlantılar
Akrep mevsimi

Akrep mevsimi ( ), 2022 Azerbaycan yapımı drama, gerilim ve dedektif filmdir. Dizi, Ceyhun Hidayetli'nin Akrep adlı romanına dayanıyor.

İçerik
Dizi tüm şehri korku ve dehşet içinde tutan gizemli bir seri katil hakkındadır. Katili bulmak için yapılan tüm girişimler başarısızlıkla sonuçlanır. Sonuç olarak, katili bulmak için deneyimli dedektifler Rauf Eyvazov (Azer Aydemir) ve Kenan Orucov (Hikmet Rahimov) görevlendirilir. Her cinayet kendi içinde bir mesaj taşır ve ceza davasını zorlaştırır. Başlangıçta bir film çekmesi planlanıyordu ancak daha sonra bir dizi çekmeye karar verildi. Örneğin romanda Kenan Orucov karakteri bağımsız bir dedektif olmasına rağmen dizide savcılık müfettişi olarak takdim edilmiştir. Toplam bütçe 249.643 manat olarak gerçekleşti. Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhuriyet Başsavcılığı serinin üretimi için organizasyonel destek sağlamıştır. Azer Aydemir ikinci sezonu geri çekme olasılığını kaydetti.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Akrep mevsimi serisi
Akria Kilisesi

Akria Kilisesi (Gürcüce: აკრიას ეკლესია), tarihsel Maçaheli bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı ve eski adı Akria olan Uğurköy'de Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir.

Tarihçe
Akria köyü ile kilisesinin bulunduğu Maçaheli vadisi tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu yöreyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Akria Kilisesi, Osmanlı döneminden önce köy halkının Hristiyanlık inancına mensup olduğu dönemde inşa edilmiştir. Akria köyü bir Gürcü yerleşimidir ve 1886 ile 1922 nüfus sayımlarında da köyün nüfusu Gürcü olarak kaydedilmiştir. 1921 yılında Sovyetler Birliği-Türkiye sınırı belirlenirken Maçaheli vadisinin Akria köyünü de kapsayan küçük bölümü Türkiye sınırları içinde kalmıştır.

Mimari
Küçük bir köy kilisesi olan Akria Kilisesi (5,2 x 3,8 m), Cami mahallesinin ormanlık alanında, eğimli çatı örtülü tek gözlü küçük bir yapıdır. Kireç harcı ve farklı büyüklükte kabaca işlenmiş taşlar kullanılarak inşa edilmiştir. Bu dikdörtgen planlı yapı, batı-doğu yönünde alçalmaktadır. Güney cephesinden girişi olmasına rağmen bu giriş bugün tahrip olmuş haldedir. Yapının diğer üç yönünde birer penceresi bulunmaktadır. Kuzey ve güney yönündeki duvarlarında oyulmuş birer niş vardır. Köylüler bu yapının bulunduğu yeri “Kilise” olarak adlandırmaktadır.

Ayrıca Akria Kilisesi'nin 30 metre güneydoğusunda, kireç harcıyla inşa edilmiş tonozlu küçük bir yapı kalıntısı bulunmaktadır. Bu yapının eski bir manastıra ait olduğu tahmin etmektedir. Söz konusu yapının bir duvarına oyulmuş küçük bir niş bulunmaktadır. Yapının batı tarafında ayrıca 6-7 metre uzunluğunda duvar da söz konusu yapının kuzey yönündeki uzantısıdır. Yapının girişinin de bulunduğu güney duvarı, son dönemde yol yapım çalışması sırasında yıkılmıştır.

Kaynakça
Akrostiş

Akrostiş ya da Türkçe söylemiyle ilkleme, bir şiirde dizelerin ilk harflerinin yukarıdan aşağıya doğru sıralandığında anlamlı bir sözcük meydana getirmesidir.

Divan edebiyatında akrostişe muvaşşah ya da istihrac denir.

Eski Yunan ve Latin dillerinde "akro-" ön eki "uç taraf" veya "sivri taraf" anlamına gelir. Ör. "akromegali" uçların (ellerin ve burun ucunun) irileştiği hastalık anlamındadır. "akrostiş" de "uç taraftaki dize" anlamındadır.

Örnek:

Elimde Değil Yapamıyorum

Gelip söyleyebilsem yanına

Ölümüne sevdiğimi seni aslında

Kızar mıydın acaba bana

Çabaladım her gün unutmaya

Elimde değil yapamıyorum

Gerçekleşmeyecek bir şey olsa da

Özrümü kabul etmek bir yana

Kaybettim seni biliyorum ama

Çabalıyorum senin için hala

Elimde değil yapamıyorum

Geri gidebilsem keşke zamanda

Özlemin kalbimde ölümcül yara

Kalbine girmek mümkün olsa

Çıkabilecek cesaret olsa karşına

Elimde değil yapamıyorum
Akromegali

Akromegali (Yunanca akros "yüksek" ve megalos "büyük") beyin tabanında bulunan hipofiz bezinin ön lobundan (adenohipofiz) çok fazla miktarda büyüme hormonu (growth hormone, GH) salgılanması nedeniyle oluşan hastalıktır. Büyüme tamamlanmadan, kemiklerin uzaması sona ermeden erken çağlarda baş gösterirse gigantizm adı verilen dev görünüm oluşur. Bozukluk büyüme çağının bitiminden sonra baş gösterirse, kemiklerdeki büyüme plaklarının kapanması nedeni ile sadece el ve ayakların genişlemesi, çene ve burnun büyümesi ve sesin kalınlaştığı görülür.

Gece uyurken horlama ile aşırı terleme olmaktadır. Kaslarda hissedilebilir halsizlik görülmektedir. Erken teşhis ve tedavi edilmez ise ileriki dönemlerinde iç organlarda anormal bir büyüme gerçekleştirir. IGF-1 (insulin-like growth factor) yüksekliği pankreas düzenini bozabileceği için şeker hastalığına yakalanma riski yüksektir. Kabızlık daha gençlik dönemlerinde sıkça yaşanan belirgin olarak yaşanmaktadır.

Saç tellerinde kalınlaşma belirtileri görülmektedir. Kafa tasının arka kısmında aşırı şekilde kendini gösteren dışa doğru genişleme kendini göstermektedir.

Akromegali hastalığı tedavi edilmezse hastalarda diabetes mellitus, yüksek tansiyon, kalp kası tutulması sonucu kalp yetmezliği görülür. Akromegali hastalığının %90 ı hipofiz bezindeki tümörden kaynaklanır. Bu tümör optik sinire baskı yaptığı için görmede darlık bitemporal hemianopsia olur. Ayrıca bu tümör beynin sağlıklı kısımlarına baskı yaptığı için baş ağrısı görülür. Erkek ve kadınlarda eşit oranda görülür. Büyüme hormonu yükselmeye başladığı andan itibaren yaklaşık olarak üç yıl sonra vücut değişiklikleri başlar. ilk belirtileri ise yüzüklerin dar gelmesi ayakkabı numarasını artması ile fark edilebilir. Hastalığın yıllık görülme yüzdesi prevalans 1 milyonda 4, tüm zamanlarda görülme sıklığı ise insidans 1 milyonda 60-70'tir. Ölüm riskini 2-4 kat arttırır.

Tedavi
Birinci seçenek cerrahi tedavidir. 2 türlü cerrahi uygulanabilir. Transkranial yöntemde alın kemiğinden hipofiz bezine ulaşılarak tümor çıkartılır. Günümüzde tercih edilen cerrahi yöntem transsfenoidal yoldur. Ağız tavanından hipofiz bezine ulaşılır. İkinci tedavi yöntemi ilaç tedavisidir. Somatostatin analogları octeroid ve lanreotid kullanılmaktadır. Ayrıca radyoterapi bir diğer tedavi seçeneğidir. Tedavide GH ve IGF-1 düzeylerinin normale dönmesi, tümörün beyine baskısının giderilmesi ve klinik semptomların kaybolması hedeflenir.

Dış bağlantılar
Endocrine and Metabolic Diseases Information Service
AcromegalyAnswersWebinar.com A webinar series
acromegaly.org A satellite site of the Pituitary Network Association
Acromegaly and Gigantism (a very comprehensive article)
Acromegaly and Gigantism (Image of a patient with macroglossia - enlargement of the tongue)
Akrozom

Akrozom, (anatomik olarak Galea Kapitis de denir), erkek üreme hücresi olan spermlerin uç kısmından baş kısmında yer alan sperm kısmıdır. Baş kısmındaki çekirdeğin hemen üstünde yer alır. İçerisinde golgi aygıtı ve lizozom gibi organelleri bolca ihtiva eder. Ayrıca, içerdiği enzimler sayesinde dişi yumurta hücresi olan oositin çevresini saran zarların(zona pellucida ve corona radiata) eritilmesini sağlar.
Akropolis Müzesi

Akropolis Müzesi mimar Bernard Tschumi tarafından Yunanistan'ın başkenti Atina'da inşa edilen ve Akropolis Tepesi'nden çıkarılan arkeolojik buluntulara ev sahipliği yapan müzedir. Atina Akropolisi'nin eteklerinde bulunan müze Dionysíou Areopagítou Sokağı'ndadır. Yeni müzenin inşaatı Selanik Aristoteles Üniversitesi'nden Arkeoloji Profesörü Dimitrios Pandermalis tarafından organize edildi.

Konumu
Yeni Akropolis Müzesi Akropolis Tepesi'nin güneydoğusunda, antik çağlarda "kutsal kaya" olarak bilinen yolun üzerinde bulunmaktadır.

Tartışmalar
Tartışmalar yeni müzenin planı ve konumu üzerinde yoğunlaştı. Özellikle de müzenin Makrygianni'deki arkeolojik alana yapılması tartışmaları alevlendirdi.

Akropolis Müzesi ile ilgili diğer bilgiler
Müzeye giriş ücretinin ilk yıl için 1€, sonraki yıllar için 5€ olması kararlaştırılmıştır.
Kazı çalışmaları yeraltında devam etmektedir. Bu alandaki çalışmaları ziyaretçiler yer seviyesindeki cam zemin üstünden izleyebilirler. Kazı çalışmaları tamamlandığında alan ziyaretçilere açılacaktır.
Akropolis Müzesi kısa süre önce Yunanistan'da özel olarak bastırılan 10€ değerindeki madeni paraya motif olarak seçilmişti.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Resmi sitesi
Acropolis Museum
Akron

Akron birden fazla yerleşim yerinde verilmiş bir isimdir.

Akron, Iowa veya:

Yerleşim yerleri
ABD
Akron, Alabama
Akron, Colorado
Akron, Indiana
Akron, Iowa
Akron, Kansas
Akron, Michigan
Akron, Missouri
Akron, Nebraska
Akron, New York
Akron, Ohio, ABD'nin Ohio eyaletindeki bir şehir
Akron, Pennsylvania
Akron, West Virginia
Akron Township, Illinois
Akron Township, Michigan
Akron Township, Big Stone County, Minnesota
Akron Township, Wilkin County, Minnesota

Kanada
Akron, Ontario

Ayrıca bakınız
Akron Art Museum
Akron Üniversitesi (:Kategori:Akron Üniversitesi)
Akron, Ohio

Akron, ABD’nin Ohio eyaletinde yer alan bir şehirdir. Summit Kontluğu'nun da yönetim merkezidir.

Coğrafya
Şehir ağırlıklı olarak Ohio ve Erie Kanalı ile Little Cuyahoga Nehri arasında yayılmış olup Cleveland şehrinin 39 mil güneyindedir. Coğrafi olarak da New York ile Chicago şehirlerinin ortasında konumlanmıştır.
Demografi
Akron sehir sınırları içindeki nüfusu (2010 Nüfus Sayımı itibarıyla) 199.110 kişi olup Ohio eyaletinin en kalabalık 5. şehri ve ABD'nin en kalabalık 113. şehri olmuştur. Akron Metropol İstatiksel alanı hem Summit hem de Portage kontluklarını (county) kapsamaktadır ve (2010 Nüfus Sayımı'na göre) nüfusu 701.456 kişi olup ABD metropoliten şehirler arasında 75. sıradadır.

Akron Şehrinin nüfusunun gelişmesi ABD Nüfus Sayım Bürosu'nun 10 yıllık sayımlarına göre 1870 ile 2010 arasında aşağıda görülen grafikte verilmiştir:



Önemli insanlar
Simon Perkins
Colonel Simon Perkins
John Brown
Wendell Willkie
Rex Humbard
John S. Knight
Hugh Downs
Alan Freed
John Dean
LeBron James
Stephen Curry
Gus "Honeycomb" Johnson
Nate "The Great" Thurmond
Thurman Munson
Gorilla Jones
Michael Dokes
Whitney Mercilus
Ara Parseghian
Butch Reynolds
James Harrison
Mike Vrabel
James Ingram
Joseph Arthur
Jani Lane
Rachel Sweet
David Allan Coe
Frank Dicopoulos
David McLean
Melina Kanakaredes
Elizabeth Franz
William Boyett
Lola Albright
Jesse White
Clark Gable
John Lithgow
Stanford R. Ovshinsky
Judith Resnik
Willard van Orman Quine
Dave Adolph

Kardeş şehirler
Akron, Ohio'nun şu şehirlerle resmî kardeş şehir bağlantısı bulunmaktadır:

Chemnitz, Almanya (1997)
Kiryat Ekron, İsrail

Ayrıca bakınız
Akron, Ohio'daki en yüksek binalar listesi
Ohio'daki şehirler listesi

Kaynakça
Dış bağlantılar
Akron Sehri Resmi site
DMOZ Open Directory Projesi "Akron" maddesi
Wikivoyage "Akron" maddesi
Akronim

Akronim veya kısma ad, iki veya daha fazla sözcüğün baş harflerinden veya ilk birkaç harfinden oluşturulmuş kelime. Akronimler -ABD ve TBMM örneklerinde olduğu gibi- kısaltmalar şeklinde olabilmesinin yanı sıra radar, Aids ve İnterpol örneklerinde olduğu gibi kelimeleşmiş de olabilirler. Bazı kaynaklarda bir kelime gibi telaffuz edilemeyen, yani harfleri tek tek söylenen -AİHM, TDK gibi- kısaltmalar akronim kabul edilmezler.

Türkçede kısaltmalar oldukça yaygın olmakla birlikte kelime hâlindeki akronimler görece azdır ve çoğunluğu yabancı kökenlidir.

Örnekler
radar > radio detection and ranging
HAYTAP > Hayvan Hakları Türkiye Aktif Güç Birliği Platformu
MOBESE > mobil elektronik sistem entegrasyonu

Kaynakça
Akroyoga

Acroyoga (ayrıca yazılı Akro-Yoga veya Akro Yoga) yoga ve akrobasiyi birleştiren bir fiziksel uygulamadır.

Yüzyılın başına kökleri dayanan Acroyoga, uygulayıcılar tarafından o zamandan beri geliştiriliyor. En eski vidyolardan birisi Akro Yoga ile ünlü Sri Tirumalai Krishnamacharya kendisi taban rolünde ve bir çocuk bazı asana hareketleri yaparken, 1938'de çekilmis vidyodur. O zamandan beri, Akro Yoga devam etmektedir ve edindiği bazı yeni hareketler ile hala değişmektedir. Yoga gibi, Akro Yoga özgür doğmuştur, evrensel kültür kapsamında, insan olmak için ve insanlık icin var olmaktadır.

Günümüzde, Akro Yoga'nın aynı kökten gelen farklı stilleri vardır. Bunlar Akro Yoga karma dans, Tay masajı, jimnastik, Yoga ve benzeridir.

Akro Yoga fiziksel ve zihinsel sağlık yararları sağlayabilir. Egzersiz ve güçlendirici yönlerine ek olarak Akro Yoga, eşler arası dengeyi artırmak,konsantrasyon ve masaj elemanları sağlayarak stres azaltmaya yarayabilir. Ancak Acroyoga geleneksel yoga uygulamalarına kıyasla daha çok dinçlik gerektirir ve daha fazla yaralanmalara neden olabilir.

Kaynakça
Akron Stadyumu

Chivas Stadyumu (eskiden Estadio Omnilife ve Estadio Chivas olarak bilinmektedir) ( ), Meksika'nın Zapopan şehrinde bulunan ve çoğunlukla "Chivas" olarak bilinen Club Deportivo Guadalajara takımının iç saha maçları da dahil olmak üzere çoğunlukla futbol maçlarında kullanılan çok amaçlı bir stadyumdur. J.V.C kompleksinin bir parçası olan stadyum 46.232 koltuk kapasitesine sahiptir. İnşaat, Şubat 2004'te başladı, ancak finansal ve diğer sorunlar nedeniyle stadyumun tamamlanması birkaç yıl gecikti.

Stadyumdaki ilk büyük uluslararası etkinlik 2010 Copa Libertadores finalinin ilk ayağıydı. Ayrıca 2011 Panamerikan Oyunları'nın açılış ve kapanış törenlerine de ev sahipliği yaptı. Stadyumun mevcut yapay zemini, büyük tartışmalara neden oldu ve birçok oyuncudan eleştiri aldı. Mayıs 2012'de stadyumun suni çim zemininin doğal çim ile değiştirileceği açıklandı.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Akrolein

Akrolein, en küçük doymamış aldehit. Keskin kokulu, renksiz bir sıvıdır. Yağların yanması ile ortaya çıkar; pişirme yağlarının dumanlanmaya başlaması, yağdaki gliserolün akroleine bozunmasına işarettir. Kanserojendir.

Üretim
Sanayide propilenin oksidasyonu ile üretilir. Katalizör olarak metal oksitler gereklidir.
CH2CHCH3 + O2 -> CH2CHCHO + H2O

Bu yolla her yıl 500,000 ton akrolein üretilmektedir.
Gliserin 280 °C'ye kadar ısıtıldığında akroleine parçalanır.

(CH2OH)2CHOH -> CH2=CHCHO + 2 H2O
Akroleini üretmenin bir başka yolu ise formaldehit ile Asetaldehitin katılmasıdır.
HCHO + CH3CHO -> CH2=CHCHO + H2O

Sağlık riskleri
Akrolein toksiktir ve cilt, gözler ve burun pasajları için güçlü bir tahriş edicidir. Akroleinin ana metabolik yolu glutatyonun alkilasyonudur. DSÖ, vücut ağırlığının kilogramı başına günde 7,5 μg "tolere edilebilir oral akrolein alımı" önermektedir. Akrolein patates kızartmasında (ve diğer kızarmış yiyeceklerde) bulunmasına rağmen, seviyeleri kilogram başına sadece birkaç μg'dır. Akroleine mesleki maruziyetlere yanıt olarak, ABD İş Güvenliği ve Sağlık İdaresi, sekiz saatlik zaman ağırlıklı ortalamada 0,1 ppm (0,25 mg/m3) izin verilen maruziyet limiti belirlemiştir. Akrolein, bağışıklık sistemini baskılayıcı bir şekilde etki eder ve düzenleyici hücreleri destekleyebilir, böylece bir yandan alerjilerin oluşmasını önlerken diğer yandan kanser riskini de artırabilir.

Sigara dumanı
Tütün sigaralarının dumanındaki akrolein ile akciğer kanseri riski arasında bağlantılar mevcuttur. Akrolein, solunum yolu karsinojeneziyle en çok ilişkilendirilen sigara dumanındaki yedi toksik maddeden biridir. Akroleinin etki mekanizmasının, oksidatif stresle ilgili artan reaktif oksijen türlerinin ve DNA hasarının indüklenmesini içerdiği görülmektedir.

Akrolein, sigara dumanındaki kanser dışı sağlık risklerine en önemli katkıda bulunan bileşendir ve bir sonraki bileşen olan hidrojen siyanürden 40 kat daha zararlıdır. Sigara dumanındaki akrolein içeriği, sigara türüne ve eklenen gliserine bağlı olarak, sigara başına 220 μg akroleine kadar çıkabilir. Önemli olarak, içen kişinin solduğu dumanın bileşenlerin konsantrasyonu filtrelerle azaltılabilirken, bu durum akroleinin genellikle bulunduğu ve pasif içim yoluyla solunan dumanın bileşimini önemli ölçüde etkilemez.

Kemoterapi metaboliti
Siklofosfamid ve ifosfamid tedavisi akrolein üretimine neden olur. Siklofosfamid tedavisi sırasında üretilen akrolein idrar kesesinde birikir ve tedavi edilmezse hemorajik sistite neden olabilir.

Kaynakça
Aks izi

Aks izi, otomobillerde ve aks üzerinde iki veya daha fazla tekerlek bulunan diğer tekerlekli taşıtlarda, aynı aks üzerindeki iki tekerleğin merkez çizgisi arasındaki mesafedir. Çift tekerleğe sahip olan akslarda, çift tekerleğin ortasındaki merkez çizgisi aks izi spesifikasyonu için kullanılır.

İki akslı bir araçta bu, "ön iz" ve "arka iz" olarak ifade edilir.

Dış bağlantılar
Brauer, K.: "All Lined Up Retrieved on 2009-06-04.
Akromelik frontonazal disostoz

Akromelik frontonazal disostoz (acromelic frontonasal dysostosis), otosomal dominant yolla aktarılan kalıtsal bir sendromdur (ZSWIM6 geninin mutasyonu sonucudur). Frontonazal displazilerin ender görülen tiplerinden biridir. Kafatası, çene ve yüz bulgularının yanı sıra görülebilen beyin ve iskelet sistemi bulguları önemlidir.

Kafatası brakisefal bir yapı gösterir; ön bölgedeki yarıktan (cranium bifidum) fışkıran bir ensefalosel vardır. Gözler arası mesafe normalin üzerindedir (hipertelorizm). Gözler aşağı çekiktir. Burun yayvandır; burun sırtındaki ve ucundaki yarıklar nedeniyle, burun delikleri birbirlerinden uzaktadır. Dudak ve damak yarıkları vardır.

Tibia hipoplazisi ile ellerde ve ayaklarda polidaktili saptanır. Patella'nın gelişmesi yetersizdir (hipoplazi). Ayaklar çarpıktır (equinovarus).

Corpus callosum yokluğu ya da hipoplazisi, koroid pleksusu kistleri, koku merkezinin yokluğu, beyincik arka bölümünde kistik oluşum, beyin zarlarının birleştiği alanda (falks) kalsifikasyonlar ve beyin yarımküreleri arasında (interhemisferik) lipoma santral sinir sisteminde saptanan önemli malformasyonlardır. Bazı hastalarda, hipofiz ön lobunun gelişememesine karşın sella turcica normalden geniştir; bu hastalarda hipopituitarizm bulguları vardır. Epileptik ataklar ve zeka geriliği gözlenir.

Kaynakça
Aks-ı Sadâ

Aks-i Sadâ, İkinci Meşrutiyet döneminde Samsun'da çıkarılmaya başlanan gazetedir. Samsun'da çıkarılan ilk gazete olma özelliği taşır.


Tarihçe
Samsun'da 1908 yılına kadar herhangi bir gazetecilik girişimi olmamıştır. Şehrin idari işlerde Trabzon'a bağlı bir sancak olması da kendi adına bir gazete yayımlamasını engellemekteydi. Ancak İkinci Meşrutiyetin ilanı sonrası ilk sivil teşebbüs gerçekleşmiş ve 15 Ağustos 1908 tarihinde Aks-i Sadâ ismiyle Samsun'un ilk gazetesi çıkarılmıştır. Gazete kendisini "Erbab-ı hamiyetin vicdanlarından feverân edecek sadâlara ma'kestir" şeklinde bir sloganla tanıtmaktadır.

Yine 1887 yılında Samsun'da kurulmuş olan Matbaa-i (Avnizâde) Cemil uhdesinde basım işleri gerçekleştirilmiştir. Gazetenin imtiyaz sahibi Avnizâde Cemil, başyazarı ise İbnü'l Hilmi İsmail Hakkı'dır. Gazetenin sorumlu müdürü ise Dr. Sıtkı Avni'dir.

Haftada Cumartesi ve Salı günleri olmak üzere iki defa yayınlanan gazete, 140. sayı ile birlikte haftada üç defa yayınlanmaya başlamıştır. 1916 tarihinden itibaren kağıt darlığı nedeniyle sorunlar yaşayan gazetenin yayın sayısı azaltılmıştır. 1918 yılında Dr. Sıtkı Avni'nin ölümüyle 1022. sayısı ile birlikte gazete faaliyetlerine bir süre ara vermiştir.

1920 yılından sonra tekrar Dr. Sıtkı Avni'nin kardeşi Şefik Avni Bey tarafından haftada iki gün olmak üzere çıkarılmaya devam etmiştir. Milli Mücadele dönemine denk gelen bu süreç içerisinde gazete, Samsun halkının milli birlik ve duygusunu güçlendirecek yazı ve şiirler kaleme almış, Ankara Hükümeti'ni desteklemiştir.

Gazetenin arşivine İBB Atatürk Kitaplığı internet sitesi üzerinden erişilebilmektedir.

Kaynakça
Konuyla ilgili yayınlar