Cihan (albüm)

Cihan, Türk şarkıcı Birsen Tezer'in 19 Haziran 2009 tarihinde yayımladığı ilk albümü. Albüm, Kalan Müzik etiketiyle yayımlanmıştır. Prodüktörlüğünü Hasan Saltık'ın üstlendiği albümde beş parçanın sözlerini kendisi yazmıştır. Albümde Bülent Ortaçgil, İlhan Şeşen, Rüştü Şardağ ve Zafer Cınbıl gibi sanatçıların eserlerine de yer verilmiştir. Klasik Türk müziği ve caz tarzının sentezlendiği albümle olumlu tepkiler almıştır. 1990'lı yılların başından itibaren sahne alan Tezer, aynı yılların sonunda farklı sanatçıların albümlerinde yer almaya başladı. 2008 yılında ise Kalan Müzik ile anlaşarak ilk albümünün kayıtlarına başladı.

Şubat-Nisan 2009 tarihinde Ada Stüdyolarında kaydedilen albümde bas gitarda Mümtaz Solmaz, akustik gitarda Tunç Özdemir, elektro gitarda Emre Tankal ve perküsyonda Ahmet Özbilen yer almışır. Albümdeki tüm parçalar tek seferde hücum kayıt olarak kaydedilmiştir. Albümde yer alan "Bilsen" ve "Seher Vakti" adlı parçaların müziğini Erkan Oğur bestelemiştir. İlk albümüyle birlikte eleştirmenler tarafından da olumlu tepkiler alan Tezer, albümle birlikte sahne almaya devam ederek albümde yer alan parçaları ilk kez seslendirmiştir. "Çığlık Çığlığa" adlı parçayı ise ilk kez Bülent Ortaçgil'in 1999-2000 yılları arasında kaydedilen Şarkılar Bir Oyundur adlı saygı albümünde seslendirdi. "Aşk Bu Değil" adlı parçaya Tezer, kanun ile eşlik etmiştir. Albümde "Balıkesir", "İstanbul", "Çığlık Çığlığa", "Değirmenler" ve "Di Gel Yanıma" gibi parçalar ön plana çıktı.

Arka plan ve yayımlanma
Birsen Tezer, 1980'lerden itibaren müzikle iç içe bir yaşam sürmüş, İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuarı'nda kanun üzerine eğitimi alarak geleneksel müzik birikimini geliştirmiştir. 1990'lardan itibaren İstanbul ve Bodrum'da kendi grubuyla sahne almış, aynı yılın sonlarında Bülent Ortaçgil gibi ustalarla çalışarak adını duyurmuştur. Ancak buna rağmen uzun yıllar solo albüm yapmamış, müziğini sahne performanslarıyla sürdürmüştür. Tezer, 1998'de Ortaçgil'in Light albümünde "Kimseye Anlatmadım" adlı parçada düet yapmış, 2000 yılında Ortaçgil'in Şarkılar Bir Oyundur adlı saygı albümünde "Çığlık Çığlığa" yorumuyla dikkat çekmiştir. Ardından bir süre Bodrum'da sakin bir yaşam geçirmiştir. Cihan albümünün ortaya çıkışı, Tezer'in yaklaşık 9-10 yıllık Bodrum hayatından sonra İstanbul'a dönüşüyle başlar. Döner dönmez yılların birikimini, uzun süredir birlikte çaldığı müzisyen dostlarına aktaran sanatçı, onların da desteğiyle ev ortamında şarkı demoları hazırlamaya başlamıştır. Kendi ifadesiyle, bu süreç kaçınılmaz biçimde bir proje fikrine dönüşür ve sonunda bir albüm yapma kararı alınır.

Başlangıçta kısıtlı imkanlar nedeniyle stüdyo bulma konusunda tereddütler yaşanırken, ses mühendisi İhsan Apça onlara stüdyosunun kapılarını açar. Böylece beş kişilik ekiple keyifli kayıt oturumları gerçekleştirilir ve nihayetinde Birsen Tezer'in ilk albümü ortaya çıkar. Tezer, bu albümü 23 senelik müzik yolculuğunun bir meyvesi olarak tanımlamış, müzikal birikimini dostlarıyla bir araya getirerek Cihan ı oluşturduğunu söylemiştir. Cihan, Birsen Tezer'in 40'lı yaşlarında yayımladığı ilk solo albümüdür ve bu nedenle sanatçının kariyerinde özel bir yere sahiptir. Yıllardır sahnede söyleyip çeşitli projelere katkı verdikten sonra, kendi adıyla ve kendi müziğiyle dinleyici karşısına çıktığı çalışma budur. Tezer bu albümü, yıllarca süren üretim arayışının bir sonucu olarak görmüştür. Medyadan özellikle uzak duran, pek göz önünde olmayı sevmeyen Tezer, Cihan sonrasında kulaktan kulağa yayılan bir ün kazanmış; albüm raflara çıkar çıkmaz müzikseverlerin ilgisini çekip talep görmüş ve çeşitli müzik yazarlarınca övgüyle bahsedilmiştir. Geç kalınmış bir ilk albüm olmasına rağmen sanatçının kariyerine güçlü bir başlangıç ve saygınlık kazandıran bir dönüm noktasıdır. Albüm, 19 Haziran 2009 tarihinde Hasan Saltık prodüktörlüğünde Kalan Müzik etiketiyle yayımlanmıştır.

Müzik ve sözler
Cihan albümünde toplam 10 parça bulunmaktadır ve müzikal içerik olarak hem Birsen Tezer'in kendi bestelerini hem de usta müzisyenlerin eserlerinin özgün yorumlarını barındırmaktadır. Albümün genel çizgisi, Klasik Türk müziği ile caz tınılarının uyumlu bir harmanını sunar; bu durum, Tezer'in kariyeri boyunca geliştirdiği çok yönlü müzikal anlayışın bir yansımasıdır. Parçaların düzenlemeleri akustik enstrümanlar üzerine kuruludur. Albümde yaylı tambur formundaki kanunu bizzat Birsen Tezer çalarken, akustik ve elektrik gitarlar, bas gitar ve perküsyon gibi enstrümanlar canlı bir sahne atmosferi oluşturur. Bu sayede eserler, hem doğu makamlarının naifliğini hem de cazın doğaçlama ruhunu hissettiren zengin bir ses dokusuna kavuşmuştur. Tematik olarak, albümdeki şarkılar hayatın içinden duyguları, özlemleri ve hikâyeleri dile getirir. Aşkın tanımı, hüzün, umut ve yaşamın farklı halleri, sözlerde şiirsel bir dille işlenir. Tezer, şarkılarının çoğunda derin ve düşündürücü ifadeler kullanarak dinleyicide iz bırakan bir atmosfer yaratır. 10 şarkının dört tanesi doğrudan sanatçının yaratıcı katkısını taşımaktadır. Tezer, "Çal Kapımı", "İstanbul" ve "Sus Pus" adlı parçalarda söz ve müziği kendisi yazarak tamamen özgün eserler üretmiştir.

Ayrıca "Bilsen" ve "Seher Vakti" isimli şarkılarda, Türk müziğinin efsanevi ismi Erkan Oğur'un bestelerini temel alıp, bu bestelerin sözlerini kaleme almıştır. Birsen Tezer'in ifadesine göre, yıllarca içten içe süren neden üretemiyorum sızlanması bu albümle son bulmuş; yaklaşık iki yıl gibi kısa bir sürede ilham kapıları aralanarak kendi söz ve bestelerini ortaya çıkarmaya başlamıştır. "Çığlık Çığlığa" ve "Değirmenler", modern Türk müziğinin usta ismi Bülent Ortaçgil'in klasikleşmiş şarkılarıdır. Yine benzer şekilde, "Di Gel Yanıma", söz ve müziği İlhan Şeşen'e ait bir eser olup Tezer'in albümünde yerini almıştır. Albümün ilk parçası olan "Aşk Bu Değil" ise özel bir konumdadır: sözleri Rüştü Şardağ'a, bestesi Avni Anıl'a ait olan bu eser, bir Türk Sanat Müziği klasiğidir. Birsen Tezer, bu eski döneme ait hüzünlü aşk şarkısını kendine özgü çağdaş bir düzenlemeyle yorumlayarak albüme güçlü bir başlangıç yapmıştır. Kalan Müzik'in yayın notlarında da belirtildiği üzere sanatçı, kendi bestelerinin yanı sıra Bülent Ortaçgil, Erkan Oğur, İlhan Şeşen ve Zafer Cımbıl'ın eserlerini de yorumlamaktan büyük keyif almıştır. "Balıkesir" adlı parça da söz ve müziği Zafer Cımbıl'a ait olan ve albüme dahil edilen eserlerdendir.

Kayıt süreci
Cihan albümünün kayıtları Şubat-Nisan 2009 tarihlerinde, İstanbul'da bulunan Ada Stüdyo da gerçekleştirilmiştir. Birsen Tezer, Bodrum'da geçirdiği uzun yılların ardından İstanbul'a döndüğü gibi bu projeye başlamış ve albüm kayıtlarını da şehrin müzikal dokusuna uygun şekilde burada yapmıştır. Kayıtlar için belirleyici olan, sanatçının samimi sahne atmosferini stüdyoya taşıma isteğiydi. Bu amaçla, stüdyo ortamı canlı bir performans mekanı gibi kullanılmıştır. Kayıt sürecinde İhsan Apça önemli bir rol oynadı; Apça kendi stüdyosunu Tezer ve ekibine açarak prodüksiyona büyük katkı sağladı. Albümün kayıt sürecinde Birsen Tezer'e uzun yıllardır birlikte çaldığı yakın müzisyen dostları eşlik etmiştir. Vokallerde ve aynı zamanda kanun enstrümanında Birsen Tezer yer alırken, akustik gitarda Tunç Öndemir, elektrik gitarda Emre Tankal, bas gitarda Mümtaz Solmaz ve perküsyonda Ahmet Özbilen bu projede bir araya gelmiştir. Kayıt ve miks sürecini üstlenen İhsan Apça, aynı zamanda albümün tonmaisteri olarak anılabilir. Albümünün kayıtları, günümüz stüdyo teknolojilerinin imkanlarını kullansa da ruhen bir hücum kayıt anlayışıyla gerçekleştirilmiştir. Albüm notlarında açıkça belirtildiği üzere şarkılar stüdyoda birebir sahne performansı ortamı sağlanarak, tek seferde çalınarak kaydedilmiştir.

Ses mühendisliği açısından da Cihan dikkat çeken detaylara sahiptir. İhsan Apça'nın stüdyosu, beş müzisyenin aynı anda performans sergilemesine uygun şekilde düzenlenmiş, her enstrümanın ve vokalin temiz şekilde duyulması sağlanmıştır. Kayıtlar sırasında muhtemelen her bir enstrüman için ayrı kanal kullanılmış, ancak yine de müzisyenler aynı odada çaldıkları için birbirlerinin seslerini duyarak etkileşim içinde olmuşlardır. Bu, canlı bir oda akustiği hissi yaratmıştır. Albüm stereo miksajında enstrümanlar dengeli bir biçimde dağıtılmıştır: Kanun ve gitarların tınıları, basın derinliği ve perküsyonun ritmik dokusu Tezer'in vokalini destekleyecek şekilde ayarlanmıştır. Miks aşamasında büyük olasılıkla minimal efekt kullanılmış, doğallığı bozmamak için yankı ve benzeri işlemler abartıya kaçmadan uygulanmıştır. Nihai ses çıktısı, odyofil meraklılarınca da takdir edilecek berraklıkta ve dinamiktedir.

Şarkı listesi
Yapım görevlileri
Birsen Tezer – Vokal, kanun
Mümtaz Solmaz – Bas gitar, aranje
Tunç Özdemir – Akustik gitar
Emre Tankal – Elektro gitar
İhsan Apça – Kayıt, mix, tonmaister, düzenleme
Burcu Kayalar – Grafik tasarım
Ada Stüdyo – Kayıt stüdyosu
Hasan Saltık – Yapımcı
Kalan Müzik – Yapım


Yayımlanma tarihleri
Ayrıca bakınız
Birsen Tezer diskografisi

Kaynakça