Akrobatik jimnastik

Akrobatik jimnastik, jimnastik sporunun rekabetçi bir disiplinidir. Bu branşta, jimnastikçilerden oluşan ikili veya daha büyük gruplar birlikte çalışarak, akrobatik hareketler, dans ve tumbling unsurlarını birleştiren, müzik eşliğinde seriler gerçekleştirir. Spor, Uluslararası Jimnastik Federasyonu (FIG) tarafından yönetilmektedir. Üç tür seri vardır: güç, denge ve esnekliğe odaklanan denge serisi; fırlatma, takla ve yakalamaları içeren dinamik seri; her iki seriden de unsurlar barındıran kombine seri.

Akrobatik jimnastikler, beş birimden birinde yarışır: çiftler (aynı cinsiyetten veya karma) ya da aynı cinsiyetten gruplar (kadınlarda üçlü, erkeklerde dörtlü). Her ortaklıkta, jimnastikçilerin farklı boyut ve yetenekleri, karmaşık hareketleri gerçekleştirmek için birbirini tamamlayacak şekilde dengelenir. Bazıları ağırlıklı olarak destek ve fırlatma görevlerini üstlenir; bunlara base (taban) denir. Bunlar genellikle daha küçük ve çevik jimnastikçilerle dengelenir; bu jimnastikçilere top (üst) denir. Erkekler ve kadınlar gruplarında ayrıca bir veya iki middle (orta) bulunur. Orta, genellikle üstü desteklerken tabanın üzerinde denge sağlayan başka bir taban görevi görür.

Yarışmalarda ortaklıklar, genellikle onlar için özel olarak hazırlanmış müzik eşliğinde bir seri gerçekleştirir. Jimnastikçiler, akrobatik hareketlerini müzikle uyumlu ve tarzına uygun dans figürleriyle birleştirir. Ortaklıklar; artistik/dans, hareketlerin icrası ve hareketlerin zorluk derecesi açısından değerlendirilir, puanlamada ise icraya daha fazla önem verilir.

Sporun kuralları, Puanlama Kodu (Code of Points) olarak bilinir ve FIG tarafından yönetilir. Bu kurallar, jimnastiğin diğer branşlarında olduğu gibi Olimpiyat döngüsü ile uyumlu şekilde her dört yılda bir değiştirilebilir.

Tarihçe
Akrobasi binlerce yıl öncesine uzanan uzun bir geçmişe sahiptir ve dünyanın farklı bölgelerinde festivallerde, erken dönem sirklerde ve daha sonra vodevil gösterilerinde eğlence amacıyla yer almıştır. Akrobasi, belirli bir spor dalı olarak ilk kez 1930'larda Sovyetler Birliği'nde kullanılmış, ancak gelişimi II. Dünya Savaşı ile kesintiye uğramıştır. İlk yarışma, yalnızca erkekler kategorisinde olmak üzere 1939 yılında düzenlenmiş, ertesi yıl kadınlar kategorisi eklenmiştir.

1957'de, Sovyetler Birliği, Polonya, Bulgaristan ve Doğu Almanya arasında ilk uluslararası yarışma düzenlenmiştir.

Yarışmalar
Akrobatik jimnastik, Dünya Oyunları'nın bir parçasıdır ve ayrıca Avrupa Oyunları'nda da yer alır. Çift yıllarda düzenlenen Akrobatik Jimnastik Dünya Şampiyonası'na (2006 öncesinde Dünya Spor Akrobasisi Şampiyonası olarak bilinmekteydi) ek olarak, tek yıllarda kıta veya bölge şampiyonaları yapılır. Örneğin, 2017 Akrobatik Jimnastik Avrupa Şampiyonası Ekim 2017'de Rzeszów, Polonya’da düzenlenmiştir.

Her ülkede çok sayıda ulusal, eyalet ve bölgesel yarışma da yapılır. Yerel ve bölgesel yarışmalar, genellikle ulusal şampiyonalara katılım için gereken eleme aşamalarını oluşturur. FIG, sporcuların uluslararası yarışmalara katılabilmeleri için kendi ulusal şampiyonalarından geçmiş olmalarını şart koşmaz; ancak yerel federasyonlar, millî takımlarını genellikle ulusal yarışmalardaki performanslara göre belirler.

Londra 2012 Olimpiyatları’nda, akrobatik jimnastik çiftleri Olimpiyat jimnastik yarışmaları öncesinde ve açılış ile kapanış törenlerinde performans sergilemiştir.

Altın, gümüş ve bronz madalyalar genellikle olağan şekilde verilir, ancak bazı yarışmalarda madalya kazanabilmek için asgari bir puan barajını aşmak gerekir.

FIG, yarışmalar için dört yaş kategorisi tanımlar; küçük yaş kategorilerindeki sporcular, daha büyük yaş grubundakilere kıyasla daha sınırlı seriler sergiler:

Ön-Yıldız (11–16 yaş) – FIG bu kategoride yarışma düzenlemez, ancak kıta veya ulusal jimnastik kuruluşları, akrobatik jimnastiğin gelişimini teşvik etmek amacıyla düzenleyebilir.
Yıldızlar (12–18 yaş)
Gençler (13–19 yaş)
Büyükler (15 yaş ve üzeri)

Sporcular, bir yarışmada yalnızca bir seviyede ve bir birimde (çift veya grup) yer alabilir.

Hakemlik
Akrobatik jimnastikteki hakem kurulları, diğer jimnastik disiplinlerindekine benzer şekilde çalışır; farklı hakem panelleri bir başhakem tarafından denetlenir ve her panelin çalışmalarını denetleyen bir “Hakem Kurulu Başkanı” (CJP) bulunur. Akrobatik jimnastikte ayrıca yalnızca serilerdeki hareketlerin zorluk derecesini değerlendiren zorluk hakemleri (DJ), yalnızca performansın ve serinin sanatsal değerlerini değerlendiren artistik hakemler (AJ) ve yalnızca hareketlerin kusurlu icrasına göre puan kesen icra hakemleri (EJ) görev yapar.

Güvenlik
Jimnastikçiler yeni hareketleri, bol miktarda güvenlik minderi ve spotting belt olarak da adlandırılan güvenlik kemerleri ile çalışırlar. Jimnastik salonlarının, piramitlerin en üstündeki sporcuların veya havaya fırlatılan sporcuların tavana çarpmaması için yüksek tavanlı olması gerekir. Bağ yaralanmaları yaygındır; ancak bir araştırma, kadın sporcuların en çok bağ yaralanması, erkek sporcuların ise en çok tendon yaralanması yaşadığını ortaya koymuştur.


Türkiye'de Gelişimi
Türkiye, akrobatik cimnastik branşında ilk uluslararası madalyasını 2023 yılında Bulgaristan'ın Sliven kentinde düzenlenen Uluslararası Stefka Spasova Akrobatik Cimnastik Turnuvası'nda kazandı. İdol Cimnastik Kulübü sporcuları Osman Avcı, Alperen Ertürk, Mustafa Ferhan Dedemen ve Tarık Buğra Tobay'ın yer aldığı erkek grup takımı, turnuvayı üçüncü sırada tamamlayarak bronz madalya elde etti. Bu organizasyon, Türkiye'nin akrobatik cimnastik branşında ilk uluslararası madalyası olarak kayıtlara geçti.


Ayrıca bakınız
Akrobasi
Akroyoga

Kaynakça
Dış bağlantılar
FIG sitesinde akrobasi
ABD Jimnastik Federasyonu sitesinde Akrobatik Jimnastik
İngiltere Jimnastik Federasyonu sitesinde Akrobatik Jimnastik
Club Flic Flac İspanyol Takımı
Japon Akrobatik Jimnastik Federasyonu sitesinde Akrobatik Jimnastik