Atatürk çiçeği

Euphorbia pulcherrima veya Atatürk çiçeği, Euphorbia cinsine bağlı Meksika ve Guatemala'ya özgü bir bitki türüdür.

Özellikleri
Çalı veya küçük ağaç formundadır. Yaklaşık yüksekliğe erişebilir. Koyu yeşil yaprakları uzunluğundadır. Normalde ateş kırmızısı olan brakteleri, turuncu, soluk yeşil, krem rengi, pembe veya beyaz kültivarlarının olması ve grup halinde durmaları sebebiyle genelde taç yapraklarıyla karıştırılır. Brakte renkleri fotoperiyodizm ile oluşturulur. Canlı ve parlak renkli olabilmesi için gün içinde yüksek oranda ışığa maruz kalması gerekir.

Sınıflandırma
Etimoloji
"Atatürk çiçeği" adı bir süs bitkisi olarak Türkiye'de tanınması ve yetiştirilmesine önayak olan Mustafa Kemal Atatürk'ten gelir. Yetiştirilmesi sırasında görev alan bitki bilimcilerden gelen öneri üzerine bitkiye bu isim takıldı. 8 Temmuz 1935 tarihli Cumhuriyet Gazetesi'nin birinci sayfasındaki tek sütunluk "Atatürk çiçeği" üst ve "Amerika'da yeni sarı bir çiçeğe Büyük Önderimizin adı verildi" alt başlıklı, Şikago kaynaklı özel haberde "Geçenlerde Vanderbild Üniversitesi profesörlerinden Kırklend laboratuvarında muhtelif operasyonlar neticesinde sarışın renkte yeni bir çiçek elde etmeye muvaffak oldu. Profesör bu yeni çiçeğe isim ararken Kayseri'de Amerikan Koleji'ni ziyareti esnasında Atatürk'ü gören diğer bir profesör yeni elde edilen çiçeğe "Gazi Atatürk" adının verilmesini teklif etti. Bu teklif memnuniyetle kabul edildi ve tescil edilmek üzere bu isim nebatat dairesine gönderildi..." denilmektedir.

Günümüzde Meksika ve Guatemala'da flor de nochebuena veya kısaca nochebuena (Noel çiçeği), İspanya'da flor de Pascua veya Pascua (Paskalya) olarak geçer. Klotzsch türü pulcherrima olarak adlandırarak Carl Ludwig Willdenow'a atıfta bulundu ve Willd. ex Klotzsch olarak kayıtlara geçti. Holotip, 1803-1804 yıllarında Alexander von Humboldt ve Aimé Bonpland'ın keşif gezisinde Meksika'da toplandı.

Kullanımı
Pulcherrol ve pulcherryl asetat, lateksin bileşenleri arasındadır. Euphorbia pulcherrimanın yaprak ve latekslerinde Triterpene bulunur. Karbon iskeletli triterpenoidleri Alzheimer hastalığı biyoaktivitesine karşı araştırmalarda incelenmiştir.

Kültür
Aztekler kırmızı boya yapımında ve antipiretik ilaç olarak kullanmıştır.

Konuyla ilgili yayınlar
Allg. Gartenzeitung (Otto & Dietrich),2: 27,1834
Bernal, R., S.R. Gradstein & Celis, M. (eds.). (2015). Catálogo de plantas y líquenes de Colombia. Instituto de Ciencias Naturales, Universidad Nacional de Colombia, Bogotá, D.C. Disponible en
Willd. ex Klotzsch (1834) In: Allg. Gartenzeitung 2: 27
Parlakova Karagöz F. (2018). Bitki büyümeyi teşvik edici rizobakteri izolatları ile kimyasal gübre kombinasyonlarının Atatürk çiçeği (Euphorbia pulcherrima L.)'nde bitki gelişim parametrelerine etkisi
Kübra YAZICI. İç Mekân Süs Bitkilerinin Önemi ve Tüketici Eğilimlerinin Belirlenmesi: Tokat Kenti Örneği. Bartın Orman Fakultesi Dergisi, 22 (3): 738-747; 15 Aralık/December, 2020
Karakoca, E.M. 2001. Atatürk Çiçeği (Euphorbia pulcherrima) Çeliklerinin Köklenmesi Üzerine İndol Bütirik Asit ve Fosforun Etkisi. Ankara Üniv. Fen Bilimleri Enstitüsü Toprak Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi (Yayımlanmamış), Ankara.
C. KÜTÜK, B. TOPCUOĞLU. Atatürk Çiçeği (Euphorbia pulcherrima)'nin Kalite Parametreleri ile Gelişimi ve Mineral Madde Kapsamı Üzerine Değişik Düzeylerde Uygulanan Fosforun Etkisi. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 22002, 15(1). 37-42.

Kaynakça
Dış bağlantılar