kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Ermenek Çayı

Gevne Çayı (aşağı çığırında Ermenek Çayı), Türkiye'nin İç Anadolu ve Akdeniz bölgelerinden geçerek Göksu Nehri'ni besleyen en büyük ana koldur. Konya, Antalya, Karaman ve Mersin illeri sınırları içerisinde akar.

Coğrafya ve Akış
Akarsu, kaynağını Orta Toroslar'ın parçası olan Geyik Dağları'ndan alır. Konya'nın Hadim ilçesine bağlı Beyreli (Çamiçi) yerleşimi civarındaki derin Gevne Vadisi boyunca güneydoğu yönünde ilerler. Bu yukarı çığırında yerel olarak ve haritalarda Gevne Çayı adıyla anılır.

Antalya ili sınırlarından geçip Karaman'ın Göktepe ve Ermenek ilçeleri sınırlarına ulaştığında yan derelerle birleşerek debisini artırır. Bu orta çığırından itibaren akarsu literatürde ve resmî kayıtlarda Ermenek Çayı adını alır.

Akarsu, Ermenek ilçe sınırları içerisinde Ermenek Barajı (Turkuaz Gölü) ve ardından Gezende Barajı göl alanlarını oluşturur. Mersin'in Mut ilçesinin güneyinde, Suçatı mevkiinde kuzeyden gelen Göksu'nun diğer ana kolu ile birleşerek Göksu Nehri adını alır ve Akdeniz'e dökülür.

Hidroelektrik Santraller ve Ekosistem
Gevne Çayı ve devamı olan Ermenek Çayı havzası üzerinde enerji üretimi ve su kontrolü amacıyla kurulan başlıca yapılar şunlardır:

Gevne Çayı üzerindeki yapılar (Yukarı Havza) şunlardır:
Yalnızardıç Barajı ve HES: Hadim (Konya) ve Alanya (Antalya) sınırındaki Gevne Vadisi üzerinde yer alan baraj ve 41 MW gücünde santral.
Günder Barajı ve HES: Karaman, Sarıveliler sınırlarında, 1.038 m rakımda ve 28 MW gücünde hidroelektrik santrali.

Ermenek Çayı havzası üzerinde enerji üretimi amacıyla kurulan başlıca yapılar şunlardır:
Daran 1 ve 2 HES: Karaman ili sınırlarında 903 rakımda ve 67,16 MWe gücünde santral.
Ermenek Barajı ve HES: Karaman ili sınırlarında 694 rakımda ve 302 MW gücünde hidroelektrik santrali
Gezende Barajı ve HES: Mersin, Mut sınırlarında 333 rakımda ve 159 MW gücünde hidroelektrik santrali
Azmak-1, Azmak-2 ve Kirpilik Hidroelektrik Santralleri: Mersin, Mut sınırlarında, Gezende Barajı alt çığırında yer alan, nehir yatağına çevresel etkisi minimize edilecek şekilde tasarlanmış bağ tipi santraller.

Ayrıca akarsu üzerindeki kanyonlar, Yerköprü Şelalesi Tabiat Parkı ve mağara oluşumları bölgede ekoturizm ve doğa sporları açısından önem taşımaktadır.

Ayrıca bakınız
Göksu (nehir)
Geyik Dağları
Toros Dağları

Kaynaklar
Ermeni Sorunu

Ermeni Sorunu veya Ermeni Meselesi, Osmanlı döneminden başlayarak Türkiye dönemine uzanan, Türk devletleriyle Batı ülkelerinin arasında siyasi bir yaklaşımla ele alınan Ermeni konusudur. Osmanlı döneminde Ermeni vatandaşlarının hakları olarak sunulan, daha sonra ise I. Dünya Savaşı'ndan sonra yaşanan Ermeni Kırımı'nın Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Ermenilerin devlet yönetimi tarafından kasıtlı ve emirler dahilinde öldürüldüğü ve bu sebeple olayların soykırım niteliğinde olduğu iddiası ile içeriği politik ve hukuksal açıdan karmaşıklaşan, bu yeni iddiaya ilişkin olarak ise Türkiye tarafından yapılan "karşı iddia" ya da "açıklama" ile bu ölümlere "sistemli bir devlet politikası değil, savaş koşulları, hastalıklar, iklim, bölgedeki çete ve aşiretlerin saldırıları ve Ermenilerin zorunlu göçünü kolaylaştıracak imkânların bulunmaması" gibi etkenlerin sebep olarak gösterilmesi ile bugünkü halini alan konudur.

Avrupa tarihinde kullanılan bu terim diplomatik çevreler ve zamanın popüler basını içinde Berlin Kongresi'nden başlayarak "Şark Meselesinde olduğu gibi Ermenilerin Osmanlı İmparatorluğu'ndaki konumlarını ve benimsenen bakışı" ifade etmekteydi.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Osmanlı İskan Politikası ve Ermeni Sorunu
Ermeni Lejyonu (Almanya)

Ermeni Lejyonu ( ), 1941 ve 1944 yılları arasında Nazi Alman ordusunun 808., 809., 810., 811., 812. 813., 814., 815., 816., I/125., I/198. ve II/9. piyade taburlarını kapsayan ve II. Dünya Savaşı sırasında Doğu Cephesinde Almanların Kızıl Ordu'dan ele geçirmiş olduğu Ermeni esirlerden oluşturduğu silahlı güç.
Aralık 1941'den başlayarak toplam 20 bin kişiden oluşturulan güç, Alman SS ve SD tarafından eğitilmiş ve Wehrmacht'ın Kırım ve Kuzey Kafkasya savaşlarına katılmıştır.

Sonderverband Bergmann
Ermeni millî hareketleri ve Lejyon
II. Dünya Savaşı'ndan önce Almanya'da bulunan Ermeni mültecilere Naziler “Ari göçmen” statüsü vermişler ve Berlin'de onların Ermenice Azat Hayastan (“Bağımsız Ermenistan”) ve Hayrenik (“Vatan”) adlı gazetaları yayınlanırdı. Filolog Artaşes Abetyan ve Albay Tigran Bagdasaryan başkanlığında “Ermeni Millî Komitesi” ve Ermeni Lejyonu yaratılmıştır. Lejyonun oluşturulmasında, bu amaçla Almanya'ya gelen eski Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti'nin liderlerinden Drastamat "Dro" Kanayan olmakla, yurtışında yerleşen Taşnaklar gönüllü şekilde yakından iştirak etmişler.

Kahire'de bulunan Taşnak Merkezi, Nazi Almanyası'na karşı müttefiklerin tarafını tutmaya kararlaştırdı. Ancak Bükreş'te oturan "Dro" Kanayan başta olmak üzere Balkanlarda bulunan bazı yerli Taşnakçılar, Kahire merkezin kararınına rağmen SSCB'ye karşı Almanya ile işbirliğine taraftar olduğunu açıkladılar.

1942'de Hossank (Ermeni Ulusal Sosyalist Hareketi) hareketinin kurucusu olup Almanya Propaganda Bakanlığı'nda Fransızca ve Ermenice yayın spikerlğini yapan Sovren Begzadyan Payhar Alman makamlarına başvurarak Odessa ile Rostov arasındaki Ermenilerin Hossank altında toplanmasını ve birlikte Ermenistan'ı zaptmeyi teklif etti. Payhar, Şark Bakanlığı tarafından Ermeni esirlerinin önderi tanıdığını iddia ettiyse de Şark Bakanlığı sonradan bunu yalanladı.

1942'de Mavi Durum için hazırlıkların yapıldığı dönemde, Tsehagron hareketinin kurucusu olup Bulgaristan'da oturan Garegin Njdeh, Alman makamlarına başvurarak 20-30 kişilik silahlılarla Ermenistan'a sızdırıp ayaklanma çıkartmayı teklif etti. Fakat Alman Dışişleri Bakanlığı tarafından reddedildi. Ancak Njdeh Ermeni Ulusal Komitesi'nin üyeliğine seçildi.

Formasyonlar
Ermeni Lejyonu'nun merkezi eğitim kampı Polonya'nın Puławy kentinde yerleşmiş, kampa, Tiflis'ten bir Ermeni kadının oğlu olan Obersturmbannführer Waldemar Frenzel başkanlık yapmıştır.

Ermeni Lejyonunun sabotajcı grubu nun lideri, 18 Temmuz 1921 tarihinde İstanbul'da Behbud Cavanşir (Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin eski İçişleri Bakanı)'i öldüren Misak Torlakyan idi. Türkiye'nin Kafkasya'nı istila planlarının Torlakyan'a bağlı grup tarafından ele geçirildiği düşünülmektedir. Bu belgeler Türkiye'nin Almanya için güvenilir bir müttefik olmadığının sübutu gibi Rosenberg'e sunulmuştur.

Hiwi
Silahlı taburların dışında, Wehrmacht'ta Ermenilerden 22 Hilfswilliger (gönüllü yardımcı) tabur oluşturulmuştur.

Kaynakça
Ayrıca bakınız
Doğu lejyonları
Nazi Almanyası'nda yabancı gönüllü birlikleri (SSCB doğu halkları)
Ermeni Operası

Ermeni operası, Ermenistan'daki veya Ermeni bestecilere ait opera sanatıdır. Ermeni opera geleneğinin kurucusu İstanbul'da doğmuş ve Verdi'nin büyük bir hayranına dönüştüğü Milano'da müzik eğitimi almış Dikran Çuhacıyan'dır. Siyasi ve müziksel anlamda milliyetçi olan Çuhacıyan, Batı ve Ermeni etkilerini çalışmalarında birleştirmiştir. Arshak Erkrord adlı operası ilk Ermeni operası sayılır. 1868'de yazılmış olsa da gösterimi için 1945 yılına kadar beklemesi gerekmiştir. Librettosu Tovmas Terziyan tarafından yazılıp 4. yy kralı Arşak'ın hayatından esinlenmiştir. Çuhacıyan'ın diğer eserleri Gogol'un aynı adlı eserine dayanan Arifi hardahutyune (Hükümet Müfettişi), Türkçe yazılıp İstanbul'da gösterilen Kyose Kyohva (Kelleşen Yaşlı), Ledebidj (Bezelye Satıcısı) ve Indianadır.

Ermeni operasının diğer bir önemli yazarı ise Rusya Ermenistanı ve Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nde yaşayan Armen Tigran Tigranyan'dır (1878-1950). Ermeni kırsalında geçen Anuş adlı eserini 1912'de yazmış, ilk kez Gümrü'de gösterilmişse de Ermenistan Ulusal Opera ve Tiyatrosu'nda profesyonel anlamda ilk kez sahnelenmesi için 1935 yılını beklemesi gerekmiştir. Bu eser Tigranyan'ın son operası David Bek (1950) gibi yoğun biçimde geleneksel müzik içermektedir. Adını ulusal bir kahramandan alan eser 18. yüzyıl'da geçer ve Ermeniler ve Safeviler arasındaki mücadeleyi konu alır.

Diğer önemli Ermeni opera yazarları Aleksander Spendiyaryan ve Haro Stepanyan'dır.

Kaynakça
Donald Grout A Short History of Opera (Columbia University Press, 4. basım, 2003)
Ermeni Kıpçakçası

Ermeni Kıpçakçası ya da Ermeni harfli Kıpçak Türkçesi (Kendilerince χıpçak tili, բիզիմ տիլ bizim til, թաթարչա tatarça; Ermenice Հայ-ղփչաղերեն, Հայ-ղփչաղական լեզու, Հայատառ ղփչաղ), Eski Kıpçakçaya giren ölü bir Türk dilidir. Hristiyanlığın Gregoryen mezhebine mensup Ermenilerin ve Gregoryen Kıpçakların Orta Türkçe dönemine ait 16-17. yüzyıllarda batı Ukrayna'da Ermeni alfabesini kullanarak Kıpçak Türk dilinde meydana getirdikleri vakayinameler (kronikler), dini ve hukuki belgelerle bilinir.

Ermeni Kıpçakçası Türk dili tarihinde önemli bir yere sahiptir. Bu edebî dilin 1559-1664 yıllarından kalma eserleri daha eski 12. yüzyılın Codex Cumanicus dilinin devamı niteliğindedir. Ses bilgisi ve gramer özellikleri bakımından Karaimce, Kumanca, Urumca ve Kırım Tatarcasıyla büyük bir benzerlik göstermektedir.
1. Konuşma dili olarak benimsenmesi ve dilin yazı öncesi dönemi (XIII. yy sonu – XV. yy)
2. Yazı dili olarak ortaya çıkışı ve yazı dilinin parlak dönemi (XVI. yy – XVII. yy ilk yarısı)
3. Düşüşü ve kaybolma dönemi (XVII. yy ikinci yarısı)

Yayılımı
16-17. yüzyıllarda başta Lvov ve Kamyanets-Podilski olmak üzere Ukrayna’da, Polonya’da, Romanya, Moldova, Kırım ve Türkiye’de bir buçuk yüzyıl boyunca rağbet gören Ermeni Kıpçakçası metinler 1521-1669 yıllarında Ermeni alfabesiyle, fakat Kıpçak dilinde düzenlenmiş ve günümüze kadar ulaşmış olan 112 yazılı eser yaklaşık 25-30 bin sayfaya ulaşmaktadır.

Alıntılar
Ermeni Kıpçakçasının söz varlığında Arapça, Farsça, Ermenice ve Slavca (Lehçe, Ukraynaca ve Rusça) kökenli alıntılar da bulunmaktadır.

Eserler
Ermeni Kıpçakçası ile kaleme alınmış eserlerden günümüze kadar gelebilenleri: Kiev’de (28 adet mahkeme defteri), Lvov’da (1 sözlük ve 26 farklı belge), Erivan’da (9 elyazması), Sankt-Peterburg’da (1 sözlük, velilerin yaşamlarını anlatan 1 kitap, 1 Zebur), Viyana’da (3 sözlük, 13 elyazması), Venedik’te (10 el yazması), Kraków, Varşova ve Vrotslav’da (11 elyazması), Paris’te (4 elyazması), Gerl’de (1 Zebur), Leiden’de (1 dua kitabı).

Örnek
Ayrıca bakınız
Memlûk Kıpçakçası

Kaynakça
Ermeni Riti

Ermeni Riti, Ermeni Apostolik ve Ermeni Katolik Kiliseleri tarafından uygulanan bağımsız bir liturji. Rit Gürcistan'daki önemli sayıdaki Doğu Katoliklerce de uygulanmaktadır. Liturji Ermeni Kilisesinin kurucusu ve koruyucu azizi Aydınlatıcı Grigor'un öğretileri üzerine oluşmuştur. Bizans Riti'nin aksine Ermeni Riti'nde ikonalar yoktur ve kiliselerde rahibi ve mihrabı insanlardan gizleyen bir perde bulunur. Episkoposun mitresi ve mayasız ekmek bir zamanlar Ortodoks ve Katolik Ermeniler üzerinde batılı misyonerlerin etkisinin izleridir.
Ermeni Oblastı

Ermeni Oblastı ( Armyanskaya oblast; ), Rus İmparatorluğu'nun oblastlarından biriydi. Oblast, günümüz Ermenistan ile Azerbaycan'ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ve Türkiye'nin Iğdır ilini kapsamaktaydı. Oblastın merkezi Erivan idi.

Oblast, 1828 yılında Türkmençay Antlaşması sonucu Kaçar Hanedanı'nın Nahçıvan ve Revan hanlıklarının Rus İmparatorluğu'na geçmesi sonucu kurulmuş olup 1840 yılında Gürcistan-İmeretya Guberniyası'na bağlandı.

Kaynakça
Ermeni SSC Halk Sanatçısı

Ermeni SSC Halk Sanatçısı ( ), Sovyetler Birliği'ndeki Ermeni SSC vatandaşlarına verilen onursal bir unvandır. Performans sanatlarında (tiyatro, müzik, dans, sirk, sinema vb.) üstün performans sergileyen kişilere verilir.

Sahip olan kişiler (kısmi liste)
Aleksandr Harutyunyan
Tigran Levonyan
Hovhannes Abelyan
Khoren Abrahamyan
Henrik Malyan
Svetlana Navasardyan
Konstantin Orbelyan
Niyazi
Aram Haçaturyan
Frunzik Mkrtchyan
Vladimir Kocharyan
Mariam Aslamazian

Ayrıca bakınız
Sovyetler Birliği Halk Sanatçısı

Kaynakça
Ermeni Liberal Partisi

Ermeni Liberal Partisi ( ), Ermenistan'da liberal bir siyasi parti. Partinin lideri Hovhannes Hovhannisyan'dır. Parti 2008'de kuruldu.

Tarihi
Parti, 2008-2012 yılları arasında Ermeni Ulusal Kongresi üyesiydi.

İdeoloji
Parti, Ermenistan'da insan haklarının ve temel özgürlüklerin güçlendirilmesini ve rekabetçi bir ekonomik sistem yaratılmasını savunmaktadır.

Kaynakça
Ermeni Sovyet Ansiklopedisi

Ermeni Sovyet Ansiklopedisi (aynı zamanda Sovyet Ermeni Ansiklopedisi olarak da çevrilmiştir; , Haykakan sovetakan hanragitaran ; ESA) Ermeni dilindeki ilk genel ansiklopedidir. 1974-1987 yılları arasında Ermeni Ansiklopedisi'nin ana yayın ofisi tarafından yayımlandı. Ermenistan SSC Bilimler Akademisi Başkanı Viktor Ambartsumyan'ın yönetiminde yayımlanan eser, 12+1 ciltten oluşmaktadır. 2011 yılında Creative Commons BY-SA 3.0 ücretsiz lisansı altında lisanslanmıştır.

Hükümetin Marksist-Leninist bakış açısını yansıtmasına rağmen, bugüne kadar Ermenice dilindeki en kapsamlı ansiklopedi olma özelliğini taşımaktadır. Her cilt 100.000 kopya olarak basılmıştır.

Tarihi
1964 yılında Ermenistan Komünist Partisi Merkez Komitesi, Ermeni Sovyet Ansiklopedisi'nin yayımlanmasına ilişkin bir kararname yayınlamıştır. 1965 yılında Ermenistan SSR Bakanlar Kurulu, bu amaçla özel bir yazı işleri ofisi kurulmasına ilişkin bir kararname yayınlamıştır.

1967 yılında Ermeni Ansiklopedisi'nin (şimdiki adıyla Ermeni Ansiklopedisi Yayınevi) ana yayın kurulu oluşturulmuştur. Ermenistan SSR Bilimler Akademisi Başkanı Viktor Ambartsumyan'ın himayesinde kurulmuştur.

ESA, 1974-1987 yılları arasında yılda bir cilt olmak üzere yayımlanmıştır.

Yapı
ESA, 12 ana cilt ve Ermenistan SSC'si hakkında bir ek ciltten oluşmaktadır. Bu koleksiyon 38.767 makale, 15.263 görsel ve 858 harita içermektedir. ESA, kendisi için özel olarak oluşturulmuş bir ansiklopedik yazı tipi kullanılarak yayınlanmıştır.


Kaynakça
Ermeni diasporası

Ermeni diasporası, Ermenilerin yerli halk olarak kabul edildiği bölgeler dışında yaşayan Ermeni topluluklarını ifade eder. Ermenistan dışında 3-4 milyon kadar Ermeni'nin yaşadığı iddia edilmektedir. Ancak sağlıklı istatistikler yoktur. Ermenilerin diasporada en yoğun olduğu ülkeler Rusya, ABD ve Fransa'dır.

Ülkelere göre dağılım
Aşağıda, Ermenilerin ülkelere göre dağılımı tablosu bulunmaktadır. Yıldız (*) ile işaretli ülkelerdeki Ermeniler diaspora değildir, ancak tabloda belirtilmiştir.



Dipnot


Ayrıca bakınız
Ermeni Kırımı
Diaspora
Amerika Ermeni Ulusal Komitesi

Notlar

Kaynakça
Ermeni dramı

Dram (Ermenice: Դրամ; ISO 4217: AMD), Ermenistan'ın millî para birimidir. Dramın alt birimi "luma" (լումա)dır. "Dram" kelimesi Ermenicede para demektir, Yunanca drahmi (δραχμή) kelimesinden gelmektedir. Ermenistan Merkez Bankası tarafından tedavüle sürülmüştür. Ermeni dramının uluslararası numarası 051'dir.

Tarihçe
Ermenistan'da dram ismi verilen sikkelere 10. yüzyılda rastlanır.

21 Eylül 1991'de yapılan bir referandumdan sonra Ermenistan, Sovyetler Birliği'den ayrılarak bağımsız bir cumhuriyet oldu. Ermenistan Merkez Bankası İsahak İsahakyan başkanlığında 27 Mart 1993'te kuruldu. İlk dram 22 Kasım 1993'te basıldı. O güne kadar kullanımda olan rubleyi piyasadan çekmek üzere, 200 ruble 1 dram karşılığında değiştirilmeye başlandı. (1 USD: 14.5 AMD). 21 Ocak 1994'te 10, 25, 50, 100, 200 ve 500 dramlık banknotlar, madeni paralar 10, 20, 50 luma 1, 3, 5, 10 dram olarak piyasaya sürüldü. 1994 yılında 1.000 ve 5.000 dramlık banknotlar basıldı. İhtiyaçlar doğrultusunda daha sonra 20.000 dramlık banknot basıldı ve Hristiyanlığın Ermenilerce kabulünün 1.700'üncü yılı onuruna hatıra 50.000 dramlık banknotlar piyasaya sürüldü.

Dram ayrıca 1991-2023 yılları arasında Dağlık Karabağ ve çevresindeki illerde varlığını sürdüren de facto bağımsız bir devlet olan Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin de para birimiydi.

Ayrıca bakınız
Karabağ dramı

Kaynakça
Dış bağlantılar
Ermenistan Merkez Bankası
Güncel Ermeni Dramı - Avro kuru
Ermenistan'dan banknotlar
Ermeni alfabesi

Ermeni alfabesi ( - hayots' aybuben), Ermenicede kullanılan 38 harfli alfabedir. Ermenistan'da, Diaspora'daki Ermeni okullarında, kiliselerde, gazetelerde kullanılır.

Tarihçe
Ermeni alfabesi, 405 yılında Mesrop Maştots tarafından geliştirilmiştir. 19. yüzyıla kadar Klasik Ermeni edebiyat dilinin yazımında kullanılırken, 19. yüzyıldan beri Ermeni alfabesi aynı zamanda gelişen iki çağdaş lehçede, Batı Ermenicesi ile Doğu Ermenicesinde kullanılmaktadır.



Alfabe
Kaynakça
Konuyla ilgili yayınlar
Ermeni Yurttaşlar Birliği

Ermeni Yurttaşlar Birliği, ilk olarak Mıgırdiç Portakalyan tarafından 1880'li yılların başlarında Van merkezli olarak kurulmuş gizli bir Ermeni derneğidir. 1885 yılında Van'da oturması Osmanlı Devleti tarafından yasaklanınca, Portakalyan önce Paris'e taşınmış ardından da Garabed Agopyan ile birlikte derneğin merkezini Londra'ya taşımıştır. Derneğin amacı Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki Ermeni gençler arasında milliyetçilik düşüncesini yaymak ve Avrupa'daki Ermeni diasporasının Ermenistan'daki halka finansal ve politik destek vermesine olanak sağlamaktır.

Kaynakça
Ermeni Tehciri (kitap)

Ermeni Tehciri, Yusuf Halaçoğlu tarafından yazılan ve 2004 yılında Babıali Kültür Yayıncılığı tarafından yayımlanan tarih kitabı. Tehcir Kanunu'na dayanarak Ermenilerin sürülmesini, yaşanan olayların Türkiye tarafındaki yansımasını anlatmaktadır.

Kitap giriş bölümüyle birlikte üç bölümden oluşmaktadır. Girişte, Türkler ile Ermeniler arasındaki ilk ilişkilerin kurulmasından başlayarak Ermenilerin Türk idaresindeki yaşamları açıklanmaktadır. Kitabın ekler bölümünde, yaşanan tüm bu olaylarla ilgili belgeler yer almaktadır.

Ayrıca bakınız
Ermeni Kırımı

Kaynakça
Ermeni Soykırımı (kitap)

Ermeni Soykırımı (fr. Le Génocide des Arméniens), Raymond Kévorkian'ın Ermeni Kırımı'na ilişkin kitabı. İlk kez 2006'da Fransızca olarak yayınlanan kitap yazarın yirmi yıllık araştırmalarının sonucudur.

Osmanlı Ermenilerinin yaşadığı bölgelerin, sosyal, ekonomik ve kültürel durumlarının ayrıntılı dökümünü içeren kitapta, değişik arşivlerdeki belgelerin ve araştırmaların yanı sıra, yazışmalar, hatırat, konsolosluk raporu telgraf, gazete haberi ve tanıklıklar kullanılmıştır. Kitapta tehcirin güzergâhları, olayların yaşandığı alanlar gibi ayrıntılara yer veriliyor ve Ermeni Patrikhanesi Enformasyon Bürosu'nun belgeleri de ilk kez yayımlanıyor.

Kevorkian kitabın önsözünde şöyle diyor:
“...her soykırım şiddeti vakasının itaat ettiği ve onu eşsiz kılan bir iç mantık vardır. Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşayan Ermeni halkının fiziksel imhasının da ayırt edici bir özelliği vardır: [Bu fiziksel imha] Jön Türklerin nihai hedefi olan Türk ulus-devletinin kurulması için gerekli bir koşul olarak düşünülmüştür. Bir başka deyişle bu iki olgu birbiriyle ayrışmaz bir şekilde bağlantılıdır: Birini es geçerek diğerini anlayamayız.”

Kitabın bölümleri
Birlikte Muhalefet Yapan Jön Türkler ve Ermeniler
İktidar Sınavındaki Jön Türkler ve Ermeniler
Jön Türkler ile Ermeniler Karşı Karşıya
Savaş Girdabında: Soykırımın İlk Aşaması
Soykırımın İkinci Aşaması
Osmanlı İmparatorluğunun Son Günleri

Dış okumalar
Kitap İncelemesi: Raymond Kevorkian/Ermeni Soykırımı - Candan Badem
Ermeni Soykırımıyla Yüzleşme Medeniliğin Gereğidir-Ahmet İnsel
Bir halkı yok etmek-Onur Koçyiğit
“Yok ediş”in toplu dökümü-Yavuz Baydar
Kaynakça
Ermeni asıllı Amerikalılar

Ermeni asıllı Amerikalılar ( , amerikahayer), Ermeni kökenli ABD vatandaşları veya sakinleri. Rusya Ermeniler' inden sonra Ermeni diasporasındaki en büyük ikinci toplululuktur. ABD'ye ilk büyük Ermeni göçleri, on dokuzuncu yüzyılın sonlarında ve yirminci yüzyıl başlarında meydana geldi. 1890'lardaki Hamidiye katliamlarından ve 1915'teki Ermeni Kırımı'ndan sonra binlerce Ermeni, Osmanlı İmparatorluğu'nu terk ederek ABD'ye yerleşti. 1960'lar ve 1980'ler arasında ise siyasi istikrarsızlık sebebiyle Lübnan, İran, Suriye ve Türkiye'den ABD'ye göçler gerçekleşti. Aynı dönemde Sovyetler Birliği'nden göçler de başlayarak 1980'lerin sonunda ve 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından artarak devam etti.

Kaynakça
Konuyla ilgili yayınlar
Apkarian-Russell, Pamela E. Armenians of Worcester. Charleston, SC: Arcadia Publishing, 2000.
Jordan, Robert Paul and Harry Naltchayan. The Proud Armenians, National Geographic 153, no. 6 (Haziran 1978), ss. 846–873.
Ermeni Soykırımı anıtları listesi

Ermeni Kırımı sırasında hayatını kaybedenlerin anısına yapılmış anıtların listesidir.


Liste
Aşağıdaki tabloda, soykırım kurbanlarının anısına ithaf edilen dünyanın birçok yerindeki önemli anıtlar sıralanmıştır.


Diğer anıtlar
Lübnan’ın Bzoummar kentindeki Ermeni Katolik Patrikhanesi’nde bulunan bir anıt haçkar (1960)
Buenos Aires, Arjantin’deki Ermeni Soykırımı Anıtı (1985)
Lübnan’ın Bzoummar kentindeki Ermeni Katolik Patrikhanesi’nde yapılan yardım çalışması (1993)
Hollanda’nın Assen kentindeki De Boskamp Mezarlığı’nda bulunan Ermeni Anıtı (24 Nisan 2001)
Cardiff, Galler’deki Galler Soykırım Anıtı (2007)
İspanya’nın Valensiya kentindeki Mislata’da bulunan anıt (2010)
Scottsdale, Arizona’daki Aziz Abgar Kilisesi’ndeki anıt (2011)
Los Angeles’taki Ermeni Soykırımı Anıt Meydanı, henüz tamamlanmadı
Amerika Ermeni Soykırımı Müzesi, henüz açılmadı
Slovakya’nın Bratislava kentindeki Petržalka semtinde bulunan anıt (2011)
Slovakya’nın Košice kentindeki anıt (2016)
Décines-Charpieu'daki Ermeni Soykırımı Anıtı, 24 Nisan 1915 Caddesi, Décines-Charpieu, Fransa
Ermeni Soykırımı Anıtı, Paul Mistral Parkı, Grenoble, Fransa
Anıt, Ermeni Soykırımı Caddesi, Chasse-sur-Rhône, Auvergne-Rhône-Alpes, Fransa
Ermeniler, Yunanlılar ve Asurluların Soykırımı Anıtı, Anma Parkı, Berlin, Almanya
Ermeni Soykırımı Anıtı, Nairyan Caddesi, Seven, Ermenistan
Fransa’nın Nîmes kentindeki haç şeklindeki anıt (2022)
İsrail’in Hayfa kentindeki Ermeni Soykırımı Meydanı (2023)
Ermeni Soykırımı Anıtı, Costa Mesa, Kaliforniya (2015)

Galeri
Kaynakça
Dış bağlantılar
Ermeni Ulusal Enstitüsü: Ermeni Soykırım Anıtı
Ermeni edebiyatı

Ermeni edebiyatı, Ermenice olarak üretilmiş sözlü veya yazılı eserleri kapsar.

Tarihçe
Ermenice kayda geçirilmiş ilk yazılar MS 5. yüzyıl başlarına, halkın Hristiyanlaştığı zamana tarihlenmektedir. Mesrop Maştots'un icat ettiğine inanılan Ermeni alfabesi Ermenice Kutsal Kitap çevirisi sırasında kullanılmıştır. 5. yüzyıldan itibaren yazı dili olarak Klasik Ermenice baskın olmuştur. MS 5.-6. yüzyıl arası dönem "Ermeni edebiyatının altın çağı" olarak nitelendirilmekte olup, çeviri metinlerin yanı sıra Kolblu Eznik ve Koryun gibi yazarlar özgün içerikler de üretmiştir.

Orta Çağ'da dini metinlerin üretimi gözlemlenmektedir. Çeviri alanında Kilise Babaları sayılan Nissalı Gregor ve İskenderiyeli Cyril gibi din adamlarının eserlerinin Ermeniceye aktarımı gözlemlenmiştir. 10 yüzyılda yaşamış şair ve teolog Surp Krikor Naregatsi önemli Ermeni edebiyatçılardan sayılmaktadır. Bir Haçlı devleti olan Kilikya Ermeni Krallığı'nda da "Kilikya rönesansı" olarak adlandırılan ve Ermeni edebiyatının geliştiği bir dönem gözlemlenmiştir. Bu dönemde Tüm Ermeniler Katolikosu olan IV. Nerses eserler vermiştir. Orta Çağ'ın sonuna doğru Tatevli Gregory "Sorular Kitabı" adlı Katoliklik karşıtı bir eser yayımlamıştır.

19. ve 20. yüzyılda Ermenilerin yaşadığı İstanbul ve Tiflis gibi şehirlerde yeni edebi canlanmalar yaşanmıştır. Bu dönemde Siamanto, Hagop Baronyan, Vahan Tekeyan, Hovhannes Hovhannisyan, Levon Şant, Krikor Zöhrab, Rupen Zartaryan, Avetis Aharonyan, Garegin Nzhdeh, Atrpet, Gostan Zaryan, Hrand Nazariantz, Haçatur Abovyan, Mikael Nalbandian, Raffi, Hovhannes Tumanyan ve Nigol Aghpalian gibi yazarlar içerik üretmiştir. Dönemde en çok işlenen konulardan biri Ermeni milliyetçiliği olmuş, romantizm ve realizm etkin akımları oluşturmuştur.

Sovyetler Birliği altında, Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nde Yeğişe Çarents, Paruyr Sevak, Gevork Emin, Silva Kaputikyan, Hovhannes Şiraz, Henrik Edoyan ve Artem Harutyunyan yazarları eserler üretmiştir.

Kaynakça
Herbermann, Charles, ed. (1913). " ". Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.
Ermeni Ulusal Konseyi

Aşağıdaki kurumlar Ermeni Ulusal Konseyi'nin adını kullanır veya kullanmıştır:

Ermeni Ulusal Konseyi (1917-18), ilk olarak 1918'de Birinci Ermenistan Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını ilan ettiği Tiflis'te kuruldu.
Karabağ Ermeni Ulusal Konseyi, Eylül 1918'de Karabağ Konseyi olarak yeniden adlandırılmadan önce Karabağ Halk Hükûmeti olarak da anılır
Bakü Ermeni Ulusal Konseyi