Ara Sarafyan

Ara Sarafyan ( , d. 1961), Ermeni kökenli Britanyalı bir tarihçidir. Sarafyan, modern Ermeni çalışmaları ile bölgesel çalışmalar üzerine araştırmalar yürütüp bu araştırmaları destekleyen ve bu alanlarda kitaplar yayınlayan Londra merkezli Gomidas Enstitüsünün kurucu yöneticisidir.

Erken yaşam
Sarafyan, 1961 yılının temmuz ayında Kıbrıs'ta doğdu. 1974 yılında Londra'da tatildelerken Sarafyan ve ailesi, Türk ordusunun Kuzey Kıbrıs'ı işgal etmesi sebebiyle mülteci durumuna düştüler. Daha sonra Sarafyan, Türk devletinin Ermeni Soykırımı'nı reddine muhalefet edebilmek amacıyla Türkçe öğrenmeye karar verdi ve Türk dili üzerinde çalışmak için Ankara'ya başvuru yaptı. Türk Eğitim Bakanlığı bu başvuruyu reddetse de Sarafyan, yine de Türkçe eğitimi aldı ve bu eğitimin masraflarını da İngilizce öğretmenliği yaparak karşıladı. New Yorker da yayınlanan bir profiline göre Sarafyan'ın "Türkiye'ye gelmesi, onu beklenmedik bir yönde değiştirdi. Türk vatandaşlarını tanımak, yüksek eğitim, olgunluk ve değişen Türkiye siyasetinin birleşik etkisi; gençlik yıllarındaki nefret duygusunu ortadan kaldırdı ve onu uzlaşma fırsatları aramaya yöneltti."

Gomidas Enstitüsü
Sarafyan, 1992 yılında Michigan Üniversitesi bünyesinde hâlen yürütücü direktörlüğünü yapmakta olduğu Gomidas Enstitüsünün kurucuları arasında yer aldı. Yıllık Ermeni Forumu nu yayınlayan bu enstitü, Talât Paşa'nın Ermeni Soykırımı'yla ilgili raporunun yanı sıra ilk olarak 1916'da Britanyalı tarihçiler Lord James Bryce ve Arnold J. Toynbee tarafından yayınlanan ve yaygınca Mavi Kitap olarak bilinen The Treatment of Armenians in the Ottoman Empire, 1915-1916 (Osmanlı İmparatorluğu'nda Ermenilere Yönelik Muamele, 1915-1916) kitabının eleştirel bir basımını ve Türkçe çevirisini yayınladı. Ayrıca Gomidas Enstitüsü, ABD'nin eski Ermenistan Büyükelçisi John Marshall Evans'ın hatıratını da yayınladı ve Hrant Dink Vakfı ile iş birliği yaptı.

Araştırmalar
Sarafyan, 1990'larda Hilmar Kaiser ile beraber Türkiye'nin Osmanlı Arşivi'nde araştırmalar yürüttü.

Şubat 2007'de Sarafyan, dönemin Türk Tarih Kurumu Başkanı Yusuf Halaçoğlu'nun ortak bir proje yürütme teklifini kabul etti. Sarafyan, Halaçoğlu'ya tehcir sırasında "Harput Ovası'nda ne yaşandığı" ve "ne kadar insanın öldüğü" ile ilgili ortak bir vaka incelemesi yapmayı önerdi.

Bir ay sonra Halaçoğlu, Sarafyan'ın çalışmayı yürütmekten vazgeçtiğini duyurdu ve Sarafyan'ın "enstitünün Ermeni Devrimci Federasyonu Taşnak'ın arşivlerini incelemeye yönelik girişimlerinden rahatsız olduğunu" ekledi. Bir röportajda Sarafyan, Halaçoğlu'nun açıklamasının doğru olmadığını ve kendisinin böyle bir şey söylemediğini belirtti. Sarafyan'a göre ortak çalışma, Halaçoğlu'nun "ilk etapta ortak vaka incelemesinin temelini oluşturacağını söylediği ilgili kayıtların erişilemez olduğunu söylemesi sebebiyle sonlandı". Halaçoğlu'nun arşiv kayıtlarını esirgemesi ve projeden çekilmesi, dönemin Türk basınında eleştiriyle karşılandı.

The Nation dergisi, Sarafyan'ı "İngiliz dilindeki soykırım (Ermeni Soykırımı) tarihinin önde gelen otoritesi" olarak tanımladı. Sarafyan iki bağımsız belgesel projesine konu oldu: Gagik Karagheuzian'ın 2009 yapımı The Blue Book, Political Truth or Historical Fact (Mavi Kitap, Siyasal Doğruluk veya Tarihsel Gerçeklik) filmi, Sarafyan'ın Mavi Kitap üzerindeki çalışmalarına odaklandı. John Lubbock'un 2015 yapımı 100 Years Later (100 Yıl Sonra) filmi ise, Sarafyan'ın Ermeni Soykırımı'nın 100. yılına yaklaşan günlerde Türkiye'deki Kürt sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte yaptığı çalışmaları konu aldı.

Kaynakça