2005'te Türkiye

2005'teki Türkiye olayları.

Siyaset
Cumhurbaşkanı, Ahmet Necdet Sezer.
TBMM başkanı, Bülent Arınç. (bkz. TBMM 22. dönem milletvekilleri listesi)
Başbakan, Recep Tayyip Erdoğan. (bkz. 59. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti)

Olaylar
Ocak
1 Ocak - Türk lirası'ndan (TL) 6 sıfır atıldı. Yeni Türk Lirası (YTL) tedavüle girdi.
6 Ocak - Afyon ilinin adı Afyonkarahisar olarak değiştirildi.
15 Ocak - Tunceli'nin Mazgirt İlçesi'ne kırsalında çıkan çatışmada 2 asker yaşamını kaybetti, 3 asker yaralandı. Operasyonda, 2'si kadın, 5 terörist ölü ele geçirildi.
19 Ocak - "Türkler: Bin Yılın Yolculuğu 600-1600" Sergisi, Londra'daki Kraliyet Sanat Akademisi’nde açıldı.
25 Ocak - Hakkari'de 5.5 Mw büyüklüğünde deprem oldu. Depremde 2 kişi enkaz altında kalarak öldü.
29 Ocak - Cumhuriyet Halk Partisi 13. Olağanüstü Kurultayı'nda Deniz Baykal 674 oyla ilk turda yeniden genel başkan seçildi. Rakibi Mustafa Sarıgül ise 460 oy aldı.

Şubat
5 Şubat - Yazar Orhan Pamuk, bir yabancı gazeteye "bu topraklarda 30 bin Kürt ve 1 milyon Ermeni öldürüldü. Benden başka kimse bundan bahsetmeye cesaret edemedi" şeklinde demeç verdi. Pamuk hakkında soruşturma başlatıldı.
8 Şubat - Eski Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Hüsamettin Özkan ve eski Devlet Bakanı Recep Önal'ın Yüce Divan'da yargılanmalarına başlandı.
15 Şubat - Kültür ve Turizm Bakanı Erkan Mumcu, AK Parti'den ve bakanlık görevinden istifa etti.
16 Şubat - Eski başbakan Mesut Yılmaz ve eski devlet bakanı Güneş Taner'in Türkbank ihalesine fesat karıştırmak suçundan Yüce Divan'da yargılanmalarına başlandı.
19 Şubat - SSK'ya bağlı olan hastaneler Sağlık Bakanlığı'na devredildi.
22 Şubat - Türk Hava Kuvvetleri'ne ait bir keşif uçağı Manisa'nın Tilkisüleymaniye köyü yakınlarında düştü. Uçağın iki pilotu yaşamını kaybetti.
24 Şubat - Sabancı Holding, Dupontsa'nın ardından Dusa LLC 'deki Dupont hisselerini alarak, toplam 1.5 milyar doları aşan cirosu bulunan iki şirketle, polyester, endüstriyel naylon iplik ve kord bezinde dünya devi oldu.

Mart
16 Mart - Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü resmen kapandı.
17 Mart - Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, “öğrenci affı” olarak bilinen ve üniversitelerle ilişiği kesilen öğrencilere yeni haklar getiren Yükseköğretim Kanununa Geçici Maddeler Eklenmesine Dair Kanun'u onayladı.
17 Mart - Sivas'ın Koyulhisar ilçesindeki Sugözü Köyü Kuzulu Mezrası'nda meydana gelen heyelan sonucu 15 kişi toprak altında kalarak yaşamını kaybetti.
29 Mart - Antalya'nın Kale ilçesinin adı Demre, Konya'nın Hadım ilçesinin adı Hadim olarak değiştirildi.

Nisan
14 Nisan - Siirt'in Pervari ile Şırnak'ın Eruh ilçeleri arasında düzenlenen operasyonda, üç asker yaşamını kaybederken, 21 terörist öldürüldü.
14 Nisan - Ankara'ya gelen Roh Moo-hyun, 48 yıl aradan sonra Türkiye'ye resmi ziyarette bulunan ilk Güney Kore devlet başkanı oldu.
17 Nisan - Fenerbahçe-Beşiktaş derbisinde Beşiktaş kalecisiz 10 kişi kalmasına rağmen Fenerbahçe'yi Kadıköy'de 4-3 yenerek tarihi bir derbi başarısına imza attı.
23 Nisan - İstanbul, Göztepe'de, şair Sunay Akın tarafından kurulan İstanbul Oyuncak Müzesi açıldı.
26 Nisan - CHP İstanbul Milletvekili Kemal Derviş Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı başkanlığına seçildi.

Mayıs
25 Mayıs - Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattına ilk petrol verildi.
25 Mayıs - İstanbul'da, Atatürk Olimpiyat Stadyumu'nda oynanan UEFA Şampiyonlar Ligi finalinde, Liverpool normal süresi ve iki uzatma devresi 3-3'lük skor ile biten maçta Milan'ı penaltı atışlarında 3-2 yendi.
28 Mayıs - Suriye'nin bir füzesi Hatay'ın Kırıkhan ilçesine düştü. Füze Suriye sınırına 25 kilometre uzaklıkta iki ayrı noktada patlamaya neden oldu. Suriye Genelkurmayı, Türkiye Genelkurmay Başkanlığına konuyla ilgili bilgi vererek üzüntülerini bildirdi.

Haziran
1 Haziran - Yeni Türk Ceza Kanunu yürürlüğe girdi.
6 Haziran - Bingöl'ün Karlıova İlçesi'nde 5.7 Mw büyüklüğünde deprem oldu, 46 kişi yaralandı.

Temmuz
1 Temmuz - Türk Telekom ihalesinde en yüksek teklifi, 6 milyar 550 milyon usd ile Oger Telekomünikasyon A.Ş. verdi.
10 Temmuz - İzmir'in Çeşme ilçesinde, parça tesirli bomba ile gerçekleşen saldırıda en az 20 kişi yaralandı.
13 Temmuz - Cep telefonlarının kayıt altına alınmasını da düzenleyen Telsiz Kanunu'nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Resmî Gazete'de yayımlandı.
16 Temmuz - Kuşadası'nda bir minibüse bırakılan bombanın patlaması, 2'si turist 5 kişinin ölümüne yol açtı.
25 Temmuz - Anayasa Mahkemesi Başkanlığına Tülay Tuğcu seçildi. Tuğcu, Yüksek Mahkeme'nin ilk kadın başkanı oldu.
28 Temmuz - Bolu Dağı Tüneli'nde ilk ışık göründü.

Ağustos
3 Ağustos - Irak Hava Yolları'nın 14 yıl aradan sonra Bağdat'tan gerçekleştirdiği ilk seferini yapan uçağı İstanbul'a geldi.
11 Ağustos - 23. Dünya Üniversite Yaz Spor Oyunları'nın (Universiade) açılış töreni, İzmir Atatürk Stadyumu'nda gerçekleştirildi.
21 Ağustos - Formula 1 tarihinde yapılan ilk Türkiye Grand Prix'si İstanbul Park'ta düzenlendi. 110 bin izleyicinin seyrettiği Grand Prix, o zamana kadar Türkiye tarihinde gerçekleşmiş en kalabalık spor organizasyonu oldu.

Eylül
11 Eylül - TÜPRAŞ'ın yüzde 51'lik bölümünün özelleştirilmesine ilişkin nihai pazarlık görüşmelerinde en yüksek teklifi 4 milyar 140 milyon dolarla Koç Holding - Shell grubu verdi.
12 Eylül - Kütahya'da yeni eğitim-öğretim yılının açılışında, Mustafa Bağdat adlı kişi Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ı protesto etmeye çalışırken gözaltına alındı. Yapılan kontrolde zanlının poşet içinde taşıdığı ekmeğin içine saklanmış tabanca bulunduğunu bildirdi. Mustafa Bağdat, ertesi gün tutuklandı.
21 Eylül - Avrupa Birliği, Türkiye’nin 29 Temmuz 2005’te imzaladığı Ankara Anlaşması Ek Protokolü'ne eklediği "Kıbrıs'ı tanımıyoruz" deklarasyonuna karşı resmi bir Karşı Deklarasyon yayımladı. Deklarasyon’da, “tüm AB üyesi ülkelerin tanınması, katılım sürecinin zaruri bir parçasıdır” ifadesi yer aldı.
26 Eylül - TMSF'nin satışa çıkardığı Star TV'yi 306.5 milyon dolarla en yüksek teklifi veren Doğan Grubu aldı.

Ekim
3 Ekim - Türkiye'nin Avrupa Birliği üyelik süreci başladı.
4 Ekim - Erdemir'in yüzde 46.12'lik bölümünün özelleştirilmesine ilişkin ihalede en yüksek teklif 2 milyar 770 milyon usd ile OYAK'tan geldi.
13 Ekim - Anavatan Partisi TBMM'de grup kurdu.
14 Ekim - Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Yücel Aşkın, Tıp Fakültesi Araştırma Hastanesi'ne tıbbi cihaz alımındaki ihalede usulsüzlük yapıldığı gerekçesiyle tutuklandı.

Kasım
9 Kasım - Şemdinli Olayı: Hakkâri'nin Şemdinli ilçesinde Umut Kitabevi'ne bombalı saldırı düzenlendi. Olayla ilgili olarak 12 Kasım'da biri kamu görevlisi, iki kişi tutuklandı.
13 Kasım - Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde (YYÜ) tıbbi cihaz alımında usulsüzlük yapıldığı iddiaları üzerine başlatılan soruşturma kapsamında temmuz ayında tutuklanan genel sekreter yardımcısı Enver Arpalı, Van M Tipi Kapalı Cezaevi'nde intihar ederek yaşamına son verdi.
14 Kasım - Türk Telekom ihalesinde en yüksek teklifi veren Oger Telekomünikasyon A.Ş., peşinatı yatırarak 21 yıllığına Türk Telekom'un yüzde 55 hissesini devraldı.
17 Kasım - Mavi Akım'ın resmî açılış töreni Samsun'da gerçekleştirildi. Açılışa Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan katıldı.
24 Kasım - “Picasso İstanbul'da” sergisi Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi'nde açıldı. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer ve eşi de ilerleyen günlerde sergiyi gezdi.
25 Kasım - Malatya'da 0-6 Yaş Çocuk Esirgeme Kurumu'nda çekilen çocuklara kötü muamele görüntüleri ortaya çıktı. Olayların ertesi günü dokuz kişi görevden uzaklaştırıldı. Ardından yedi bakıcı tutuklandı, üçü serbest bırakıldı.
26 Kasım - Terör zanlılarını taşıyan ABD gizli servisi CIA uçaklarının Avrupa havaalanlarını yasadışı kullandığı yönündeki haberler gündeme otururken, Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım, bir CIA uçağının 15 kasım'da Sabiha Gökçen Havaalanı'na iniş yaptığını doğruladı.

Aralık
13 Aralık - TMSF'nin satışa çıkardığı Telsim, 4 milyar 550 milyon usd ile dünyanın en büyük mobil telekomünikasyon operatörlerinden olan Birleşik Krallık merkezli Vodafone'un şirketi Vodafone Telekomünikasyon A.Ş.'ye ihale edildi.

Kültür & Sanat
4 Ağustos - Senarist Safa Önal, filme çekilmiş 395 senaryosuyla Guinness Rekorlar Kitabı'na girdi.
1 Ekim - 42. Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Erkek Oyuncu ödülü Şener Şen'in (Gönül Yarası), En İyi Kadın Oyuncu ödülü Beste Bereket (Türev) ve Vildan Atasever'in (İki Genç Kız) oldu. En İyi Film ödülü Türeve verildi.
15 Kasım - Sanat Kurumu, bu yılki Onur Ödülü'nü Şu Çılgın Türkler adlı kitabın yazarı Turgut Özakman'a verdi.

Spor
11 Mayıs - Atatürk Olimpiyat Stadyumu'nda oynanan 2005 Türkiye Kupası Finali'nde Galatasaray, Fenerbahçe'yi 5-1 yendi.
22 Mayıs - Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadyumu'nda oynanan derbi maçında Fenerbahçe, Galatasaray'ı 1-0 yendi ve sezonun bitmesine bir hafta kala 2004-05 Süper Lig şampiyonluğunu ilan etti.
5 Haziran - 2005 Dünya Ralli Şampiyonası'nın (WRC) 7. ayağı olan Türkiye Rallisi'ni Citroën pilotu Fransız Sébastien Loeb, co-pilotu Daniel Elena ile birlikte 4:21:48.0'lık derecesiyle kazandı.
7 Haziran - Beşiktaş'a final serisinde 4-1 üstünlük sağlayan Efes Pilsen, Türkiye Basketbol Ligi'nde 12. kez şampiyon oldu.

Doğumlar
25 Şubat - Arda Güler, futbolcu
15 Nisan - Su Burcu Yazgı Coşkun, oyuncu
15 Ağustos - Semih Kılıçsoy, futbolcu
4 Ekim - Emir Berke Zincidi, oyuncu

Ölümler
3 Ocak - Faruk Sükan, siyasetçi (d. 1921)
18 Ocak - Yıldırım Gencer, sinema oyuncusu (d. 1936)
20 Ocak - Sabri Demirbağ, asker (d. 1921)
22 Ocak - Atilla Özkırımlı, edebiyat tarihçisi (d. 1942)
10 Şubat - Fahrettin Kırzıoğlu, tarihçi ve Türkolog (d. 1917)
24 Şubat - Coşkun Kırca, eski dışişleri bakanı (d. 1927)
26 Mart - Murat Çobanoğlu, halk ozanı (d. 1940)
7 Nisan - Melih Kibar, besteci (d. 1951)
12 Mayıs - Ömer Kavur, yönetmen (d. 1944)
18 Haziran - Nuri İyem, ressam (d. 1915)
25 Haziran - Kâzım Koyuncu, şarkıcı (d. 1971)
11 Temmuz - Kenan Onuk, spor yazarı (d. 1954)
6 Ağustos - İbrahim Ferrer, müzisyen (d. 1927)
16 Eylül - Pekcan Koşar, tiyatro ve sinema oyuncusu (d. 1935)
21 Eylül - Tanju Korel, sinema oyuncusu ve yönetmeni
11 Ekim - Attilâ İlhan, yazar, şair (d. 1925)
13 Ekim - Kenan Çoygun, emekli general (d. 1924)
26 Ekim - Fahrettin Aslan, Maksim Gazinosu sahibi (d. 1932)
8 Kasım - Sulhi Dölek, yazar ve senarist (d. 1948)
25 Kasım - Jale Öz, sinema oyuncusu. (d. 1923)
11 Aralık - Nihat Aybars, oyuncu, yönetmen

Kaynakça