Gaixia Muharebesi

Gaixia Muharebesi (Çince: 垓下之戰), MÖ 202 yılında gerçekleşmiş, Batı Chu Hegemonyası ile Han Hanedanlığı arasında yapılan, Chu-Han Çekişmesi'nin en belirleyici ve son muharebesidir. Bu muharebe, Liu Bang liderliğindeki Han kuvvetlerinin, Xiang Yu liderliğindeki Chu güçlerini kesin bir yenilgiye uğratmasıyla sonuçlanmış ve Çin'in yeniden birleşmesinde kritik bir dönüm noktası olmuştur. Muharebe, Xiang Yu'nun dramatik intiharı ve Han Hanedanlığı'nın kuruluşunun önünü açmasıyla tarihe geçmiştir.

Arka Plan
Qin Hanedanlığı'nın MÖ 206'da çökmesinin ardından, Çin'de bir güç boşluğu ortaya çıktı. Bu boşluk, iki ana güç arasında şiddetli bir mücadeleye yol açtı: Chu Devleti'nin soyundan gelen ve askeri dehası ile tanınan Xiang Yu ile, halktan gelerek yavaş yavaş yükselen ve stratejik zekasıyla dikkat çeken Liu Bang. Xiang Yu, Qin'in yıkılmasından sonra kendini "Batı Chu Hegemonyası Kralı" (Xī Chǔ Bà Wáng) ilan etmiş ve eski Qin topraklarını on sekiz krallığa bölmüştü. Liu Bang'ı ise Han bölgesine (bugünkü Sichuan ve Chongqing) sürgüne göndermişti. Ancak Liu Bang, Han bölgesinde gücünü toparladıktan sonra, Xiang Yu'nun otoritesine meydan okumaya başladı. Chu-Han Çekişmesi olarak bilinen bu beş yıllık (MÖ 206-202) süreç, sayısız muharebeye sahne oldu. Başlangıçta Xiang Yu'nun askeri üstünlüğü belirgindi ve Liu Bang birkaç kez ağır yenilgiler aldı (örneğin Pengcheng Muharebesi). Ancak Liu Bang, diplomatik yeteneği, generallerinin sadakati ve halk desteğini kazanma becerisi sayesinde yavaş yavaş avantaj elde etmeye başladı. Özellikle Xiao He'nin lojistik desteği, Han Xin'in askeri dehası ve Zhang Liang'ın stratejik danışmanlığı Han tarafının zaferinde kilit rol oynamıştır. MÖ 203'ün sonlarına doğru, Xiang Yu'nun kaynakları tükenmeye başlamış, müttefikleri onu terk etmiş ve ordusu yorgun düşmüştü. Liu Bang ise Han Xin'in Qi Devleti'ni fethi gibi önemli zaferlerle gücünü artırmıştı. Xiang Yu ve Liu Bang, Guangwu Boğazı'nda uzun bir süre karşılıklı olarak kilitlenmişlerdi. Sonunda bir barış anlaşması imzalandı ("Hong Kanalı Anlaşması" olarak da bilinir), bu anlaşmaya göre Çin ikiye bölünecek ve Xiang Yu batıya çekilecekti. Ancak Liu Bang, Zhang Liang ve Chen Ping'in tavsiyesi üzerine anlaşmayı ihlal etti ve Xiang Yu'yu takip etmeye karar verdi. Kuşatma ve Psikolojik Harp Han ordusu, Chu kampını tamamen kuşattı. Gece çöktüğünde, Han kuvvetleri, Chu askerlerinin anadili olan Chu Şarkısı'nı (楚歌, Chǔ gē) söylemeye başladı. Bu, Chu askerlerinin moralini çökertmek için tasarlanmış deha ürünü bir psikolojik savaş taktiğiydi. Kendi ana vatanlarının şarkılarını duyan Chu askerleri, Han kuvvetlerinin Chu topraklarını tamamen işgal ettiğini ve ailelerinin artık güvende olmadığını düşündüler. Bu durum, onların zaten düşük olan morallerini daha da altüst etti. Xiang Yu, askeri dehasına rağmen politik ve stratejik hataları nedeniyle yenilmiş, Liu Bang ise stratejik zekası, halk desteği ve yetenekli danışmanlarıyla zafere ulaşmıştır. Gaixia Muharebesi, Çin tarihinde strateji, liderlik, psikolojik savaş ve kaderin rolünü gösteren önemli bir örnektir.

Konum
Gaixia'nın tam konumu hala tartışmalıdır, ancak çoğu tarihçi ve arkeolog, modern Anhui eyaletindeki Lingbi ilçesi yakınlarında olduğuna inanmaktadır. Bölgede yapılan arkeolojik kazılar ve yerel efsaneler, bu konumlandırmayı desteklemektedir.

Popüler Kültürde
Gaixia Muharebesi ve Xiang Yu'nun sonu, Çin operalarında, romanlarında, filmlerinde ve dizilerinde sıkça işlenen bir konudur. En bilinen adaptasyonlardan biri, Chen Kaige'nin yönettiği ve muharebenin psikolojik yönlerine odaklanan 1993 yapımı "Elveda Cariyem" (霸王別姬, Bà Wáng Bié Jī) filmidir. Bu film, Xiang Yu'nun Lady Yu ile olan ilişkisine ve Gaixia'daki trajik sonuna derinlemesine değinir.

Kaynakça