Doğu Asya

Doğu Asya, Asya'nın jeokültürel bir bölgesidir. Çin, Japonya, Moğolistan, Kuzey Kore, Güney Kore ve Tayvan'ı ve ayrıca Çin'in iki özel idari bölgesi olan Hong Kong ve Makao'yu içerir. Çin, Japonya, Güney Kore ve Tayvan'ın ekonomileri dünyanın en büyük, en hızlı büyüyen ve en müreffeh ekonomileri arasındadır. Doğu Asya, kuzeyde Kuzey Asya, güneyde Güneydoğu Asya, güneybatıda Güney Asya ve batıda Orta Asya ile sınır komşusudur. Doğusunda Pasifik Okyanusu bulunur.

Doğu Asya, özellikle Çin uygarlığı, uygarlığın en eski beşiklerinden biri olarak kabul edilir. Günümüzde bağımsız ülkeler olarak varlığını sürdüren diğer eski uygarlıklar arasında Japon, Kore ve Moğol uygarlıkları yer almaktadır. Geçmişte Doğu Asya'da bağımsız siyasi yapılar olarak var olan ancak günümüzde komşu uygarlıklara dahil edilen çeşitli başka uygarlıklar da vardır; bunlar arasında Tibet, Mançurya ve Ryukyu (Okinawa) sayılabilir. Tayvan, tarih öncesi dönemden sonra bölgede nispeten genç bir tarihe sahiptir; Başlangıçta, 17. yüzyıldan itibaren Avrupa sömürgeci güçleri ve Çin tarafından sömürgeleştirilmeden önce, Avustronezya uygarlığının önemli bir merkeziydi. Binlerce yıl boyunca Çin, bölgedeki önde gelen uygarlık olmuş ve komşuları üzerinde etkili olmuştur. Tarihsel olarak, Doğu Asya'daki toplumlar Çin'in etki alanına girmiş ve Doğu Asya'nın sözcük dağarcığı ve yazıları genellikle Klasik Çince ve Çin yazısından türemiştir. Çin takvimi, diğer birçok Doğu Asya takviminin türetildiği köktür.

Doğu Asya'daki başlıca dinler arasında Budizm (çoğunlukla Mahayana), Konfüçyüsçülük ve Neo-Konfüçyüsçülük, Taoizm, atalar kültü ve Çin anakarası, Hong Kong, Makao ve Tayvan'daki Çin halk dini, Japonya'daki Şintoizm ve Kore'deki Hristiyanlık ve Musok yer almaktadır. Tengerizm ve Tibet Budizmi Moğollar ve Tibetliler arasında yaygınken, Şamanizm gibi diğer dinler Mançular gibi kuzeydoğu Çin'in yerli halkları arasında yaygındır. Doğu Asya'daki başlıca diller arasında Mandarin Çincesi, Japonca ve Korece yer almaktadır. Doğu Asya'nın başlıca etnik grupları arasında Çin ve Tayvan'daki Hanlar, Japonya'daki Yamatolar, Kuzey ve Güney Kore'deki Koreliler ve Moğolistan'daki Moğollar bulunmaktadır. Doğu Asya'da resmi olarak tanınan 76 azınlık veya yerli etnik grup vardır; 55'i anakara Çin'e özgüdür (sınır bölgelerindeki Hui, Mançular, Çinli Moğollar, Tibetliler, Uygurlar ve Zhuanglar dahil), 16'sı Tayvan adasına özgüdür (topluca Tayvan yerli halkları olarak bilinir), 1'i Japonya'nın Hokkaido adasına özgüdür (Aynular) ve 4'ü Moğolistan'a özgüdür (Türk halkları). Ryukyu halkı, Japonya'nın güneyindeki Kyushu'dan Tayvan'a uzanan Ryukyu Adaları'na özgü, tanınmayan bir etnik gruptur. Ayrıca Çin anakarasında ve Tayvan'da da tanınmayan birçok yerli etnik grup bulunmaktadır.

Doğu Asya, yaklaşık 1.648 milyon insan tarafından iskan edilmekte olup, bu da kıtasal Asya nüfusunun yaklaşık %33'ünü ve küresel nüfusun %20'sini oluşturmaktadır. Bölge, Pekin-Tianjin, Busan-Daegu-Ulsan-Changwon, Chongqing, Guangzhou-Hong Kong-Makao, Osaka-Kyoto-Kobe, Seul-Incheon, Şanghay, Shenzhen, Taipei ve Tokyo gibi büyük dünya metropollerine ev sahipliği yapmaktadır. Bölgenin kıyı ve nehir kenarı bölgeleri dünyanın en kalabalık yerlerinden birini oluşturmasına rağmen, karayla çevrili bölgeler olan Moğolistan ve Batı Çin'deki nüfus çok seyrek dağılmıştır ve Moğolistan, egemen bir devletin en düşük nüfus yoğunluğuna sahiptir. 2025 yılı itibarıyla bölgenin genel nüfus yoğunluğu kilometrekare başına 133 kişidir (340/mil kare), bu da dünya ortalaması olan 45/km2'nin (120/mil kare) yaklaşık üç katıdır.

Ekonomi
Bölgesel veri
Etimoloji
Etnik gruplar
Şehirler ve kasabalar


Dipnot

Kaynakça
Ayrıca bakınız