kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Azerbaycan'da metalurji

Azerbaycan Cumhuriyeti'nin metalurjik üretimi, büyük alunit yatakları, polimetalik cevherler, demir cevheri yataklarının olması nedeniyle gerçekleşmektedir. Azerbaycan'ın metalurji endüstrisi hem demirli hem de demir dışı branşları kapsamaktadır.

Demir metalurjisi
Demir metalurjisi; demir çıkarma, demir cevheri eritme ve rafine etme, haddeleme ve ferroalyaj üretimini içerir. Ülkenin demirli metalürji üretimi, petrol ve gaz endüstrisinin talebini (boru üretimine bağlı olarak) karşılamaya başlamış ve endüstrinin diğer dallarını geliştirmek için daha da büyümüştür. Daşkesen 4 mevduat (demir cevheri Dashkesen, Güney Daşkesen, Hamanchay, Demiroglu arasında vadi) Goshagarchay, demir çelik gelişiminde önemli bir rol oynamaktadır. Bakü, Sumgait ve Dashkesan şehirleri, demir cevherinin çıkarılması ve işlenmesi açısından metalurjinin başlıca merkezleridir. Sumgait Boru Haddeleme Tesisi, sondaj boruları, kaplama, borular, petrol ve gaz boruları vb. üretir. Gazakh ilçesine bağlı Dash Salakhly köyündeki bentonit kil yatakları çelik eritme işleminde kullanılmaktadır. Azerbaycan'ın en büyük metalurji kuruluşu olan Baku Steel Company, 2001 yılında Haydar Aliyev'in girişimiyle açıldı. İki elektrik ark ocağı ve üç haddeleme hattı ile şirketin yıllık çelik üretim kapasitesi 1.000.000 tona çıktı.

Demir dışı metalurji
Alüminyum, bakır, molibden, kobalt, cıva rezervleri ve en önemlisi eritme işlemi için elektrik, demir dışı metalurjinin gelişmesine yol açmıştır. Daşkesen bölgesindeki Zeylik madeni, alüminyum üretimi için alunitin ana tedarikçisidir. Çıkarılan cevher, Guschu-Alabashli demiryolu yoluyla Gence şehrinde bulunan alüminyum fabrikasına taşınır. Elde edilen alüminyum oksit, alüminyum metali üretmek için Sumgayit alüminyum fabrikasına getirilir. Gence Alüminyum Fabrikası, Daşkesen'deki Zalık yatağından çıkarılan cevherle sülfürik asit, alüminyum oksit ve potasyum gübre üretmektedir. Sumgait'te alüminyum oksit de üretilmektedir. AzerGold CJSC (11 Şubat 2015 tarihli Başkanlık Kararnamesi no.: 1047 ile oluşturulmuştur), ülke sınırları içinde bulunan değerli ve demir dışı metal cevheri yataklarının araştırılması, yönetimi ve çıkarılması, işlenmesi ve satışını gerçekleştirmektedir. Bu şirketin 2017 yılında gerçekleştirdiği değerli metallerin ihracatı hacmi 77.340.000 $ olarak gerçekleşti.

Altın madeni
Altın madenciliği, 2009 yılında Gedebey'de başladı. Azer Gold CJSC, 2016 yılında Chovdar yatağında altın madenciliğine başladı. 2017 yılında 6.390,8 kg altın çıkarıldı (2016 üretimini 3,4 kat aştı). Ocak-Mayıs 2018 altın üretimi 2.081,7 kg oldu ve geçen yılın verileri % 19,5 arttı. 2018'in ilk çeyreğinde şirketin ihracatı 30 milyon dolar olarak gerçekleşti. 2017 yılında, 59.617 ons Altın, Anglo Asian Mining PLC (Azerbaycan'ın ana altın üreticisi) tarafından Gadir Uğur ve Gosha yataklarından üretilmektedir.

Metalurji işletmeleri
Sumgait Alüminyum Fabrikası
Ganja Alüminyum Fabrikası
Bakı Poladtökmə
Bakusteelcompany
Sumgait Boru Fabrikası
AzerGold
CJSC Global İnşaat
CJSC Atahan Dirmir Sənaye
Daşkəsən Filizsaflaşdırma
Azərboru
Azərqızıl
Azertexnolayn LLC

Ayrıca bakınız
Azerbaycan'ın doğal kaynakları
Azerbaycan çevresi

Kaynakça
Azerbaycan'da izcilik

Azerbaycan İzci Derneği (ASA) 11 Ekim 1997'de, derneğin eski başkanı Namık Jafarov önderliğinde, Nabran'da yer alan izci kampının yapılanmasıyla kurulmuş ve 20 Ağustos 2000'de Dünya İzcilik Teşkilatı, Avrasya izcilik kolu'na tam üye olmuştur. ASA, Dünya İzcilik Teşkilatı'nın amaçlarına, ilkelerine, yasalarına ve düzenlemelerine tabidir. Azerbaycan İzcilik Teşkilatı'nın, Şeki, Berde, Nahçıvan, İsmayıllı, Haçmaz, Zakatala, Ağcabedi, Gence ve Yevlah şehirlerinde şubeleri bulunmaktadır.

2004 yılı itibarıyla Azerbaycan bünyesinde 1.356 adet kayıtlı izci bulunmaktadır. Bu sayının yarısı civarında kısmı Bakü'de yer almaktadır. Azerbaycan izcileri, Şili'deki 1998 -1999 yılında düzenlenen Dünya İzciler Jamboree'sine ve ayrıca birkaç bölgesel ulusal Jamboree ile birlikte, Eylül 2004'te Bakü'de düzenlenen ikinci Avrasya İzci Konferansı'na katılmışlardır.
Dünya Kız İzcileri Derneği'nden (WAGGGS) bir heyet 29-31 Ocak 2016 tarihleri arasında Azerbaycan'ı ziyaret etti ve 2017 yılına kadar WAGGGS'ye üyelik olanaklarını görüşmüştür. Heyeti üyeleri ASA, Bakü, Şeki ve Bilasuvar İzci grupları başkanı ve milli komitesi, NAYORA (Azerbaycan Cumhuriyeti Ulusal Gençlik Örgütleri Konseyi) başkanı Seymur Hüseyinov, Azerbaycan Cumhuriyeti Gençlik ve Spor Bakan Yardımcısı İntigam Babayev ve Daire Başkanı İndira Hacıyeva ile görüşmüştür.

İzci kampları sırasında, izciler olağandışı durumlarda, dağcılık vb. ile nasıl başa çıkacaklarını öğrenirler. Bu tür sporlarda modern ekipman kullanma ve yaralılara ilk yardım sağlama kuralları öğretilmektedir. Yıllar içinde, Meksika, ABD, İsviçre, Polonya, Yunanistan, Macaristan, Fransa'daki XI.Dünya İzci Liderleri Toplantısına katıldılar. Rusya, Belarus, Gürcistan, Almanya, Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, Türkiye ve diğer ülkelerdeki uluslararası gençlik kamplarında ortak etkinliklere katıldılar.

Amaç ve programları
Azerbaycan İzcilerinin Sloganı "Daima Hazır" şeklindedir. Azerice'de izci kelimesi Skaut şeklinde yazılmaktadır.

İzci amblemi, Azerbaycan bayrağının üç rengi olan mavi, kırmızı ve yeşil renkleri ile, iple yuvarlatılmış ve altta bir camadan düğümü ile bağlanmış iki beş kenarlı yıldızın birleşiminden oluşmaktadır. İzci üniforması, omuz askılı, ayarlanabilir kollu haki renkli bir gömlek, kahverengi kemerli haki renkli pantolon veya şort ve beyaz kenarlı üç renkli mavi-kırmızı-yeşil bir fulardan oluşmaktadır.

Azerbaycan İzci andı

"Allah'a ve vatanıma karşı görevimi yerine getirmek, her zaman başkalarına yardım etmek, izci türesine uymak için elimden gelen her şeyi yapacağıma şerefim üzerine yemin ederim." şeklindedir.

Azerbaycan izcilik mertebeleri 4 gruptur.

Maukli İzciler: 6-10 yaş arası.
İzciler: 11-13 yaş arası.
Cengaver İzciler: 14-17 yaş arası.
Seyyah İzciler: 18-22 yaş arası.
Kaynakça
Azerbaycan'da kürtaj

Azerbaycan'da kürtaj, 1955'ten bu yana, hamileliğin ilk 28 haftalık döneminde istenildiğinde özgürce gerçekleştirilebilen, yasal bir tıbbi operasyondur.

Azerbaycan'ın mevcut kürtaj yasası, ülkenin Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti olarak Sovyetler Birliği'nin bir parçası olduğu, 1955 yılının Sovyetler Birliği kürtaj yasasına dayanmaktadır. Azerbaycan 1991'de bağımsız olduktan sonra, bu kürtaj yasasında hiçbir değişiklik yapılmamıştır.

Yasaya göre kürtaj 28 haftalık dönemden sonra, şu aşağıdaki koşullarda gerçekleştirilebiliyor:
Gebeliğin annenin fiziksel sağlığını doğrudan tehdit ettiği durumlarda
Hamilelik annenin akıl sağlığını tehdit ettiği durumlarda
Hamilelik bir ırza geçme ya da ensest ilişkinin sonucunda gerçekleştiyse
Fetus herhangi bir sakatlığa ya da zihinsel bir engele sahip olacaksa
Ailede engelli varsa ve genetik bozukluklar fetusa aktarılıyorsa
Ebeveynlerden herhangi biri hapsedilmişse
Ebeveynler boşanmışsa

Ek olarak, doktor kürtaj yapmak için başka herhangi bir nedeni onaylayabilir.

Kaynakça
Azerbaycan'da Nevruz

Nevruz ( ), Azerbaycan'ın ulusal, bahar ekinoksunu ve baharın gelişini kutlayan geleneksel bir bayramdır. Geleneklere göre Nevruz'da yetişen semeni, ilkbahar gelişinin, doğanın ve tarımın canlanmasının simgesidir.

Azerbaycan Sovyetler Birliği'nin bir parçasıyken, Nevruz kutlamaları genellikle gayriresmiydi ve hatta zaman zaman yasaklanmıştı. Şu anda Azerbaycan'da Nevruz resmi bir bayram olarak kabul edilmektedir. 2006 yılında kabul edilen Azerbaycan İş Kanunu'nun 105. maddesine göre, çalışanlar Nevruz için beş gün izin alırlar.

İran'dan sonra Azerbaycan, Nevruz ile ilgili en uzun kutlama ve en fazla resmi tatil gününe ev sahipliği yapmaktadır.

Nevruz gelenekleri ve kutlamaları
Genellikle Nevruz hazırlıkları bayramdan bir ay önce başlar. Her Salı günü insanlar dört unsurdan birinin (su, ateş, rüzgar ve toprak) gününü kutlarlar. İnsanlar ev temizliği yapar, ağaç diker, yeni elbiseler diker, yumurta boyar ve şekerbura, baklava, şorgoghal gibi ulusal hamur işleri ve çok çeşitli ulusal yemekler yaparlar. İslam öncesi Zerdüşt inançlarına bir saygı göstergesi olarak, bayramdan önceki dört hafta boyunca her Salı günü çocuklar küçük ateşlerin üzerinden atlarlar ve mumlar yakılır. Bayram arifesinde akrabaların mezarları ziyaret edilir ve bakımı yapılır.

Nevruz boyunca, "Kos-kosa" (baharın gelişini simgeler), "Hıdır Ilyas" (bereket ve çiçeklenmeyi simgeler) gibi çeşitli geleneksel oyunlar ve etkinlikler düzenlenir ve müzikli toplantılarda fal bakılır. Halk şarkıcıları şarkılar söylerken güreşçiler güçlerini sınarlar.

Nevruz bir aile bayramıdır ve bayramdan önceki akşam, tüm aile yeni yılı zenginleştirmek için çeşitli yemeklerle donatılmış bayram sofrasının etrafında toplanır. Bayram birkaç gün sürer ve şenlikli halk dansları, milli spor yarışmaları ve halk müzik gruplarının gösterileri gibi diğer eğlencelerle sona erer.

Bayram sofrasının süslenmesine honça denir. Ortaya samani (buğday tohumundan çıkan yeşil filizler) ile doldurulmuş büyük bir gümüş veya bakır tepsi yerleştirilir ve üzerine mumlar ve boyanmış yumurtalar konulur. Gelenek gereği sofrada en az yedi çeşit yemek bulunmalıdır.

Sofra kültürü
Azerbaycan'da zengin Nevruz gelenekleri bulunmaktadır. Novruz sofrasında honça, semeni, şekerbura, goğal, baklava, helva, badambura, kuru yemiş, kurutulmuş meyve, bayram yumurtası, innab, iğde, pilav, levengi, sarma gibi nimetler mutlaka bulunuyor. Nevruz bayramında artış, halay, kel, menekşe, khakhishta, cıdır, enzali, Kos-kosa, yumurta dövüşü, Kuşak Tutma, papaqatdi, baharbandi, mum ve şenlik ateşi yakma, kulak falı gibi gelenekler popülerdir. Kosa ve Kel, Bahar Kızı, Nane Sarma, teke karakterleri ile halk oyunları ve festivaller düzenlenir. Nevruz bayatileri, Nevruz bilmeceleri, vasfi-hal Azeri folklorunda önemli yere sahiptir.

Diğer ülkelerde Nevruz
Afganistan'da Nevruz
Arnavutluk'ta Nevruz
İran'da Nevruz
Bahá'í Nev-Ruz
Kürtler'de Nevruz
Mazandaraniler'de Nevruz
Özbekistan'da Nevruz
Kırgızistan'da Nevruz
Tacikistan'da Nevruz

Gallery
Ayrıca bakınız
Azerbaycan'daki resmî tatiller

Kaynakça
Dış bağlantılar
Azerbaycan'da kaplan avları tarihi

Azerbaycan'da kaplan avları,1932 yılına kadar ağırlıklı olarak Azerbaycan'ın güneydoğu bölgesinde (Göytepe ve çevresi) yapılıyordu. Bu avlarda Turan kaplanları avlanmaktaydı.

Tarihi
Tarihsel olarak Turan kaplanı Roma İmparatorluğu'nda yapılan gladyatör savaşlarında kullanılmış, Anadolu ve Kafkasya'da avlanmıştır. Bu süreç geçtiğimiz yüzyıllarda da devam etmiş ve Sovyet döneminden 1930'lara kadar çeşitli Sovyet cumhuriyetlerindeki kaplan avcıları ödüllendirilmiştir.

Azerbaycan'da kaplan avcılığı uzun yıllar boyunca süregelen bir avcılık olmuştur. 1846 yılında çıkan Qafqaz gazetesinin 13. sayısında, Talış ormanlarında yapılan kaplan avlarından bahsedilmektedir. Buradaki kaplanların aile formunda (dişi ve çift) olduğu belirtilmektedir. Ayrıca ahırda bir kaplanla karşılaşan ve kocasını kurtarmak için hayvanı baltayla öldüren bir kadının hikâyesi de yazılmıştır. Kaplanı öldüren kadın, kaplanı boğa ya da başka bir hayvan sanarak saldırmıştır. Kaplanı öldüren kadınla ilgili bilgiler Alexandre Dumas'nın "Kafkasya Yolculuğu" adlı eserinde yer alır. Dumas, bu kadının Kafkasya Genel Valisi Prens Voronstov tarafından Tiflis'e davet edildiğini ve kendisine madalya verildiğini söyler. "Qafqaz" gazetesinin iki baskısında ve Dumas'nın "Kafkasya gezisi"nde olayın meydana geldiği yer olarak Goytepe, Privolnoye (Celilabad) ve Jangamiran (Lerik) gibi arklı bölgeler gösterilmektedir. Her ne kadar Duma kadınla doğrudan görüşse de "Qafqaz" gazetesinin olayı ilk haberleştirirken Goytepa adını kullanması, olayın burada yaşanma ihtimalini artırmaktadır. Olayın halk arasında yayılıp değiştiği düşünülmektedir. Ayrıca Dumas, Lenkeran-Astara yolunda bir kaplanla karşılaşan tüccarları ve Shanaka köyünden bir çocukla on dakika boyunca oynayan ve onu öldürmeyen bir kaplandan bahsetmektedir.

Kaynakça
Azerbaycan'da grafiti

Azerbaycan'da grafiti, modern zamanlarda ortaya çıkan sanat alanlarından biridir. Azerbaycan'da bu sanat bireysel ve grup halinde çalışan gençler tarafından yapılmaktadır.

Özellikler
Azerbaycan'da grafiti sanatına yönelik genellikle olumsuz tutum sergilenmektedir. Bu nedenle Azerbaycan'da bu sanat çok gelişmemiş ve bu sanatla uğraşan gençlerin sayısı da azdır. Bakü'nün ilk grafiti sanatçılarından biri olarak kabul edilen Yunis Krylov, çalışmalarından dolayı birçok kez tutuklandığından dolayı bazı gençler gizlice grafiti yapmayı tercih etmektedir.

Bakü kentindeki grafitilerin çoğu, genellikle konut yönetim ofislerinin çalışanları tarafından birkaç gün sonra boya ile kapatılsa da son zamanlarda grafiti sanatına yönelik olumlu tutum gösterildiği de olmuştur. 2015 yılında Bakü'de düzenlenen Avrupa Oyunları arifesinde şehrin birçok yerine, örneğin otogar çevresindeki köprünün duvarlarına devasa grafitiler çizilmiş ve bu grafitiler yetkililer tarafından silinmemiştir.

Eski Sovetski caddesinin yıkılan duvarlarında orak çekiç sembolleri, Sovyetler Birliği'nin sembolleri ve halkın hareketini protesto eden sloganlar vardı. Bakü'de garfiti yapılmak suretiyle hükûmet karşıtı yazılar da yazılmıştır. 2013 cumhurbaşkanlığı seçimleri sırasında kara kalemle yazılan "İlham Yok" yazısı 2015 yılına kadar Hatai metro istasyonunun yakınında kalmıştır.

2019 yılında Azerbaycan'da cinsiyet eşitliğine adanan "Kız Kalesi: Kadın Olmak" festivali kapsamında İsveçli grafiti sanatçısı Karolina Falkholt'un çizdiği çıplak kadın grafiti, sosyal ağlarda tartışmalara ve tartışmalara neden olmuş, yerel halkın protestosu üzerine kaldırılmıştır.

Sanat eleştirmeni Ziyadkhan Aliyev, Azerbaycan'da grafiti çizmek için özel duvarların ayrılmasını önermiştir. Aynı yılın Ekim ayında ikinci kez düzenlenen festivale Rusya, İran ve Türkiye'den gençler katılım göstermişlerdir.

Mayıs 2013'te Azerbaycan'da ilk kez Uluslararası Yeşil Grafiti Festivali düzenlendi. Toplumu küresel çevre sorunları hakkında sanat yoluyla bilgilendirmeyi amaçlayan etkinliğe Türkiye, Azerbaycan, Gürcistan ve İngiltere'den grafiti sanatçıları katılmıştır.

Eylül 2014'te Dede Korkut Parkı'nda Leyla Aliyeva'nın katılımıyla 3 boyutlu grafiti projesinin açılışı yapılmış ve Azerbaycan'da ilk yüzey grafiti çalışmaları sergilenmiştir.

2016 yılında Gence'nin Avrupa'nın gençlik başkenti seçilmesi münasebetiyle şehirde graffiti festivali düzenlenmiş ve katılımcılar beton levhalara graffiti yaptmıştır.

Aralık 2021'de Haydar Aliyev Merkezi'nde Brezilyalı grafiti sanatçısı Nina Pandolfo'nun sergisi açılmış ve grafiti enstalasyonları sergilenmiştir.

2022 yılında Bakü'nün "Park Bulvar" alışveriş merkezinde Şuşa yılına ithaf edilen "Şuşa Grafiti Festivali" etkinliği düzenlenmiştir. Festival kapsamında alışveriş merkezinin 2. bodrum katının duvarlarına grafitiler çizilmiştir.

Galeri
Kaynakça
Dış bağlantılar
Azerbaycan'da askerî müdahaleler

Azerbaycan'da askerî müdahaleler, Azerbaycan Silahlı Kuvvetlerinden bir grup askerin ya da bazı subayların kendi başlarına inisiyatif alarak mutlak itaati terk ederek sivil yönetime yaptığı müdahalelerdir.

Darbeler
Bağımsızlığın Ardından İlk Darbe
1993 yılında dönemin seçilmiş Azerbaycan Cumhurbaşkanı Ebulfez Elçibey'e karşı Azeri Ordusu komutanlarından Suret Hüseynov tarafından Rusya desteği ile gerçekleştirilmiş askeri darbedir. Darbe girişimi sonucunda Elçibey görevinden ayrılmış, yerine Haydar Aliyev geçmiştir. Hüseynov ise Aliyev tarafından başbakan olarak atanmıştır. Darbe 9-15 Haziran tarihlerinde sürmüş bu süre içerisinde Ermenistan Silahlı Kuvvetleri Azerbaycan'a ait bazı bölgeleri işgal ederek ele geçirmiştir.

1994 darbe girişimi
Ekim 1994 tarihinde Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev ve Başbakan Suret Hüseynov arasında ilişkiler bozulmuş ve Aliyev, Hüseynov'u Özel Amaçlı Polis Birimi (ÖAPB) ile işbirliği yaparak kendisine karşı bir darbe planlamakla suçlamıştır. Ebulfez Elçibey'e karşı Rusya desteği ile göreve gelen Haydar Aliyev hükûmetine 1993 Azerbaycan Darbesinden yalnızca bir sene sonra bir grup asker tarafından başarısız darbe girişiminde bulunulmuştur. Darbenin arkasında ABD olduğu düşünülmektedir.

1995 darbe girişimi
13-17 Mart tarihleri arasında Özel Amaçlı Polis Birimi (ÖAPB) Komutanı Albay Rövşen Cevadov yönetiminde ordu içindeki bir grup Azerbaycan askeri tarafından Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'e karşı ülke hâkimiyetini almak ve önceki Cumhurbaşkanı Ebulfez Elçibey'i tekrar iktidara getirmek için darbe girişiminde bulunulmuştur. Ancak Türkiye Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, darbe girişiminden önce Türkiye'de darbeyi destekleyen bazı unsurlar olduğunu haber vermek için Aliyev'i telefonla arayarak bilgilendirmiş, darbe girişimi engellenmiş, 17 Mart 1995 tarihinde Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri ordu içindeki bir grup cuntacının bulunduğu askerî kampı kuşatmış, çıkan çatışmada Cevadov ölü olarak ele geçirilmiştir.

Kaynakça
Azerbaycan'da iklim değişikliği

İklim değişikliği, 21. yüzyılın başından beri Azerbaycan üzerinde belirgin etkiler yaratmıştır. Ülkede 2010 yılı itibarıyla ortalama sıcaklıkların, uzun dönem ortalamasına kıyasla yaklaşık 1,3 °C arttığı tespit edilmiştir Bu süreçte Hazar Denizi'nin su seviyesinde azalma gözlemlenmiş ve denizin küçülme eğilimi devam etmiştir. Azerbaycan, iklim değişikliğiyle mücadele ve küresel çevre politikaları kapsamında, COP29 olarak adlandırılan 2024 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'na ev sahipliği yapmıştır.

Tanım
Climate Trace verilerine dayanan tahminlere göre, Azerbaycan'da 2022 yılı itibarıyla sera gazı emisyonlarının yaklaşık 91 milyon ton CO2 eşdeğerine ulaştığı ve bu emisyonların %40'ından fazlasının fosil yakıt üretiminden kaynaklandığı değerlendirilmektedir. Ülke ekonomisinde önemli bir yer tutan petrol ve doğalgaz sektörü, fosil gaz ihracatını da kapsamaktadır. Azerbaycan'dan yapılan ihracatın %90'ından fazlası petrol ve petrol türevli ürünlerden oluşmaktadır. Ayrıca Azerbaycan'ın Hazar Denizi altındaki kanıtlanmış ham petrol rezervlerinin 7 milyar varilin üzerinde olduğu belirtilmektedir. Enerji tüketiminin toplam sera gazı emisyonlarının yaklaşık %16'sını, ulaşım sektörünün ise yaklaşık %10'unu oluşturduğu tahmin edilmektedir. Kıyı bölgelerinde görülen ekolojik sorunların ise iklim değişikliği nedeniyle daha da derinleştiği belirtilmektedir.

Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından Azerbaycan ekonomisi büyük ölçüde devlet kontrolü altında, petrole dayalı bir yapıya bürünmüştür. Petrol sektörü, ülke ekonomisine en büyük katkıyı sağlayan alan olup, küresel petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar ekonomik istikrar üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. aşırı sıcaklık artışları ve daha uzun süren sıtma mevsimleri nedeniyle sağlık harcamaları ile halk sağlığı üzerinde olumsuz etkilerin ortaya çıkabileceği öngörülmektedir.

Ayrıca bakınız
Azerbaycan'da enerji

Kaynakça
Dış bağlantılar
Reports to the UNFCCC
Other documents submitted to the UNFCCC
Climate Laws - Laws, policies and litigation
Azerbaycan'da bira

Azerbaycan'da bira popüler alkollü içeceklerden biridir. Biraya Azerbaycan'da "narıncı qızıl" da denir. Carlsberg Azərbaycan ülkedeki en büyük bira üreticisidir. 2014 yılındaki verilere göre Azerbaycan müslüman ülkeler arasında bira üretiminde dördüncü sıradadır. 2020 yılında Azerbaycan'da 54,7 milyon litre bira üretilmiş ve Azerbaycan'daki arpanın %0.96'sı (13.203 ton) bira üretiminde kullanılmıştır.



Tarihi
1868-1960
Azerbaycanda bira üretiminin temeli 19. yüzyılda Yelenendorf'da yaşayan Almanlar tarafından atılmıştır. Yelenendorf'daki Almanlar'dan olan Forer kardeşler 1868 yılında Yelenendorf'da bir bira fabrikası kurmuşlardır. Fabrikanın ilk bira üretimi toplam 12 bin litreden ibaretti. Vakit geçtikçe Azerbaycan'da biraya olan talep artmış ve 1911 yılında fabrikada 21.990 kova bira üretilmiştir. Bu fabrika, üretim kapasitesine göre Zığ'da kurulmuş olan Bakü bira fabrikasından sonra ikinci sırada gelmekteydi. Forer kardeşlerin Bakü'de de bir mağazaları vardı. Mağaza, Kolyubakinsky ve Mariinskiy sokaklarının kesişmesinde, Nağıyevin evinde bulunmaktaydı.

Sovyet hakimiyetinden sonra fabrika kapatıldı. 1949 yılında Kirovabad bira fabrikası adı altında faaliyete tekrar başlayıp 2006 yılında tekrar kapanmıştır.

Azerbaycan'daki ikinci bira fabrikası Zığ'da inşa edilmiştir. Bu fabrikada Zhigulevskoye birası üretilirdi. Fabrikanın temeli Avusturyalı tüccar ve aristokrat Alfred von Vacano tarafından atılmıştır. Alfred von Vacano 1889 yılında Bakü'de (bugünkü İsrafil Memmedov sokağında) bir bira ambarı da inşa ettirmiştir.

1960-günümüz
1960-1970 yılları arasında Azerbaycan'da artan bira talebi karşılanamadığı için bu dönemde yeni bira fabrikaları açılmaya başlamıştır. Bu fabrikalardan bir tanesi eski Dağlık Karabağ Özerk Oblastı'nda Askeran alkolsüz bira fabrikasıdır. Salyan (1965), Yevlah (1967), Haçmaz (1969), Mingeçevir (1975), Sumgayıt (1975) ve Zakatala'da (1979) bira fabrikaları açılmıştır. 1969 yılında Azerbaycan SSC'de en büyük bira fabrikası olan Hırdalan bira fabrikası üretime başlamıştır. Bu fabrika Bakü'den 10 kilometre uzaklıkta, Hırdalan kasabasında yer almaktaydı. Aynı dönemde fabrika Bakü-Bira üretim birliğine üyeydi ve SSCB'deki en büyük altı bira fabrikasından biriydi.

1997 yılında fabrika Fransa'nın "Group Castel"i tarafından devralınmış ve 1998 yılında fabrikanın yeniden kurulmasına başlanmıştır. İlk üretim gücü 6 milyon dekalitre olan "Bakı Kastel" fabrikasının açılışı 2000 yılında gerçekleşmiştir. Resmi açılışa Azerbaycan cumhurbaşkanı Haydar Aliyev de katılmıştır. Bu işletmede Hırdalan birası üretimine başlanmış, "Xırdalan Qara", "Xırdalan 7/7", "33 Export", "Bizim pivə", "Əfsanə" bira markaları ortaya çıkmıştır. 2008'e kadar bu şirketin ürünleri Azerbaycan bira pazarının %70'inden fazlasını oluşturmaktaydı.

18 Mayıs 2021'de Azerbaycan Ekonomi Bakanlığı ve Carlsberg Azərbaycan arasındaki anlaşmaya göre şirket, 2021-2025 yılları arasında bira imalatına 25 milyon manattan fazla yatırım yapacaktır. 2021 yılında Carlsberg Azərbaycan tarafından ilk defa yerli arpadan bira üretimi yapılmıştır.

Kaynakça
Azerbaycan'daki futbol stadyumları listesi

Azerbaycan henüz yeni bir ülke olduğundan dolayı futbol ve futbol stadyumları konusunda zengin bir ülke değildir. Bağımsızlık ilanı ve UEFA'nın Azerbaycan'ı kendi kontenjanına almasının ardından bu ülkede futbola olan ilgi artmıştır. Özellikle son 5 yıl içerisinde hem kurulan kulüp sayısında hem de tesisleşme faaliyetlerinde hızlı bir gelişme yaşanmıştır.

Azerbaycan'ın en büyük stadyumu Bakü Olimpiyat Stadyumu'dur. Azerbaycan'da son yapılan stadyum da Bakü'de inşa edilen ve 2015 yılında açılan Bakü Olimpiyat Stadyumu'dur



Kaynakça
Azerbaycan'da yayınlanan gazeteler listesi

Azerbaycan'da yayınlanan gazetelerin listesi:

Şu anda yayınlanan gazeteler
Adalet
Adalet ve Hakikat (Azerice, Rusça ve İngilizce)
Azerbaycan
Davam Gazetesi
525’inci Gazete
Alma
Ayna
Azadlık
Azerbaydjanskiye İzvestiya (Rusça)
Bakinskiy Raboçiy (Azerice, Rusça)
Bakü Haber
Birja (Azerice ve Rusça)
Bizim Asır
Bizim Yol
Edebiyat
Eho (Rusça)
Ekspress
Futbol+
Hafta İçi
Halk Gazetesi
Halk Cephesi
Horoskop
Hürriyyet
İki Sahil
İpekçi
Kaspi (1999)
Kaspiy (Rusça)
Merkez
Mövke
Novoye Vremya (Rusça)
Olaylar
Palitra
Paritet
Paralel
Respublika
Reyting
Ses
Şark (gazete)
Şeki Fehlesi
Şeki'nin Sesi
Şeki Tahsili
Üç Nokta
Vışka (Rusça)
Yeni Azerbaycan
Yeni Müsavat
Zaman
Zerkalo (Rusça)

Kapanan gazeteler
Yeni Diriliş
İstiklal (gazete)
Avrupa (gazete)
Gündelik Azerbaycan
Ekinci
Kaspi
İnşaatçı
İntiba
Molodyoj Azerbaydjana (Rusça)
Rezonans
Çeşme
Yol
Ruh
Sayfalar
Muhalefet
Nezavisimaya Gazeta (Rusça)
Müstakil Gazete

Dış bağlantılar
Azerbaycan gazetelerinin internet adresleri (Dmoz.org)