Ece Ayhan

Ece Ayhan Çağlar (10 Eylül 1931, Datça - 12 Temmuz 2002, İzmir), Türk şair, etikçi. İkinci Yeni şiir akımının öncülerindendir.

İlk yıllar ve gençliği
10 Eylül 1931 tarihinde Muğla'da doğdu. Tam adı Ece Ayhan Çağlar'dır. Babasının mal müdürlüğü göreviyle bulunduğu Datça'da, ailenin ikinci çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Behzat Çağlar, Gelibolulu'dur. Annesi Ayşe Hanım'ın baba tarafı Gelibolu'nun Kavak köyünden göçerek Eceabat'ın Yalova köyüne yerleşmiştir. Behzat Bey'in babası ağır ceza mahkemesi başkâtipliği, dedesi de Gelibolu müftülüğü görevlerinde bulunmuşlardır. Ayşe Hanım'ın babası Hafız İbrahim Deniz, yarı çiftçilik, yarı tüccarlıkla uğraşmış, Eceabat'a bağlı Sivli Köyü halkının imam istemesi üzerine, atandığı bu köyde imamlık yapmıştır.

1932'de Küre'ye mal müdürü olarak atanan Behzat Bey, 1933'e kadar sürdürdüğü bu görevinden istifa edip Çanakkale'ye yerleşmiş ve bir avukatın yanında arzuhalcilik yaparak ailesini geçindirmeye çalışmıştır. Ece Ayhan, ilkokula 1938'de Eceabat'ta başladı, ikinci sınıfı Çanakkale'nin İstiklâl İlkokulu'nda okudu. Ailesinin 1940 Kasım'ında Çanakkale'den ayrılarak İstanbul'a yerleşmesi üzerine, üçüncü sınıfa Karagümrük/Atikkale'de bulunan 19. İlkokul'da (daha sonraki adı Hırka-i Şerif İlkokulu) devam etti ve ilk öğrenimini bu okulda tamamladı.

Ortaokulu, Vefa Lisesi'nin karşısında bulunan Zeyrek Ortaokulu'nda; lise öğrenimini de Taksim Lisesi'nde (daha sonraki adlarıyla Beyoğlu Lisesi, İstanbul Atatürk Erkek Lisesi) tamamladı. Yüksek öğrenimine 1953'te Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde başladı ve 1959'da mezun oldu. Aynı yıl, İstanbul maiyet memurluğunda başladığı stajını ve kaymakamlık kursunu tamamladı. 1962'de Deniz Hafize Hanım ile evlendi ve kaymakam olarak atandığı Gürün'de göreve başladı. 1963'te Alaca'da (Çorum) kaymakamlık ve belediye başkanlığı görevlerine atandı; aynı yıl tek çocuğu olan Ege dünyaya geldi. 1964'te Tuzla Piyade Okulu'nda yedek subay öğrenci olarak başladığı askerlik hizmetini tamamladı ve 1965'te Çardak (Denizli) kaymakamlığına atandı.

Kariyeri
Disiplinli bir yaşam tarzı ve memurluk hayatı, edebiyat çevrelerinde bugün de “hırçın şair”, “huysuz şair” olarak anılan Ece Ayhan'ın yaradılış özelliğiyle bağdaşmayacak olgulardır. Ece Ayhan, 1966'da devlet memurluğu görevinden ayrılarak “soluk alıp verdiğini gerçekten duyduğum tek kent” dediği İstanbul'a yerleşti.

Kısa aralıklarla birçok işe giren sanatçının İstanbul'da yaptığı başlıca işler arasında; Meydan Larousse ansiklopedisinde yazarlık, Sinematekte ve Yeni Sinema Dergisi’nde müdürlük, Genç Sinema Grubu’nda yöneticilik, Ağaoğlu Yayınevi'nde çok kısa bir süre redaktörlük sayılabilir. Kansere yakalanan eşi Deniz Hafize Hanım'ı 1968'de kaybetti. Ekonomik durumunun çok kötü olması ve yaşının küçüklüğü gibi nedenlerle oğlunun bakımını eşinin ebeveynine bıraktı. Nilgün Marmara, Tezer Özlü, Haydar Ergülen, Cemal Süreya, Cahit Külebi ve Ülkü Tamer gibi isimlerle yakın ilişkiler kurdu. Hatta 1999 yılında yazdığı anılarında “Muzip kadın Nilgün Marmara. Tezer ile birlikte bana muziplikler yapmaya bayılırdı. İkisi de aynı anda göğüslerini gösterirlerdi. Güzeldi...”. ifadelerini kullanmıştır.

Emekli Vali İsa Küçük tarafından yazılan "Sarışın ve Kara" isimli roman, Ece Ayhan Çağlar'ın kaymakamlık döneminde yaşadıklarının bir bölümüne büyüteç tutmaktadır. Pazar Postası'nda İdris Damsarsar gibi mahlaslar kullanmıştır.

Hastalık dönemi
Ece Ayhan, 1974'ten ölümüne kadar, beynindeki tümörün yol açtığı birtakım hastalıkların sıkıntılarıyla yaşamıştır. Sağ kulağının ileri derecede işitme engeline ve sağ gözünde de hasara sebebiyet veren tümör, dünyaca ünlü beyin cerrahı Prof. Dr. Gazi Yaşargil'in ameliyatlarıyla ölümcül olmaktan çıkarılmıştır. Ancak, tümörün diğer organlarda meydana getirdiği hasarlar, sanatçıya yaşamı boyunca sıkıntı vermiştir.

Büyük bir ekonomik sıkıntı içinde yaşayan sanatçı, Çanakkale Belediye Başkanlığının yardımlarını görmüştür. Belediyenin geçici işçi kadrosuna alınarak sosyal güvenliğe kavuşması sağlanmış ve böylece SSK hastanesinden ücretsiz olarak yararlanmıştır. Sağlığının günden güne bozulması ve bacaklarının felç olması üzerine, yakın dostu şair Metin Üstündağ'ın yardımıyla Ağustos 1999'da Çapa Tıp Fakültesi'ne yatırılmıştır. Buradaki tedavi giderleri SSK tarafından karşılanmıştır. Sigorta kapsamı dışında kalan kurumlarda gördüğü tedavilerin giderleri ise, arkadaşlarının ve eserlerinin yayın hakkını alan Yapı Kredi Yayıncılık'ın yardımlarıyla karşılanmıştır.

İstanbul'da önce Maltepe Huzurevi'ne, daha sonra da şair arkadaşı (dönemin başbakanı) Bülent Ecevit'in isteğiyle bakım şartları ve fizikî kapasitesi daha iyi olan Özel Acıbadem Huzurevi'ne yerleştirilmiştir. Bu süre içinde, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Haseki Hastanesi, Haydarpaşa Hastanesi, Şişli Osmanoğlu Kliniği (2 defa), Central Hospital ve en son da Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde yatılı tedavi görmüştür.

Bütün bu tedavilerin sonucunda felçten kurtulup ayağa kalkabilen sanatçı, Nisan 2001'de tekrar Çanakkale'ye yerleşti ve geçimini telif hakkını Yapı Kredi Yayınları'na verdiği eserlerinin geliriyle sağladı. Düzenli ve yerleşik bir yaşam tarzını bir türlü sevemeyen Ece Ayhan, âdeta tüm sevenlerini ve dostlarını terk ederek tedavi görmekte olduğu Çanakkale'den Temmuz 2002'de ayrılarak İzmir Büyükşehir Belediyesi Gürçeşme Huzurevi'ne yerleşti ve 12 Temmuz 2002'de rahatsızlandığı için kaldırıldığı Eşrefpaşa Hastanesi'nde öldü. 16 Temmuz 2002'de, Çanakkale'nin Eceabat ilçesi Yalova köyünde toprağa verildi.

Şiir kitapları
1959: Kınar Hanım'ın Denizleri
1965: Bakışsız Bir Kedi Kara
1968: Ortodoksluklar
1973: Devlet ve Tabiat
1977: Yort Savul (Toplu Şiirler)
1981: Zambaklı Padişah
1982: Çok Eski Adıyladır
1991: Çanakkaleli Melâhat'a İki El Mektup ya da Özel Bir Fuhuş Tarihi
1993: Sivil Şiirler
1993: Son Şiirler
1994: Bütün Yort Savul'lar!
1999: Bütün Yort Savul'lar! (Genişletilmiş 2. Baskı)

Öyküleri (seçme)
1947-1957: Seçilmiş Hikâyeler
1952-1957: Yenilik
1957-1973: Dost

Bibliyografya
Ahmet Soysal: "A'dan Z'ye Ece Ayhan" (Kitaplık Dergisi Eki: 2003)
Ahmet Soysal: "Eşsiz Olana Yakınlık" (Kanat Yayınları, 2006)
Erdoğan Kul: Ece Ayhan'ın Şiirleri Üzerine Bir Araştırma (Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2007)
Hulusi Geçgel: "İkinci Yeni Şiirinin Çevresinde Ece Ayhan" (Doktora Tezi, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2002)
Kenan Yücel: "Anacığım, Merhaba!" Ece Ayhan'dan Ülkü Başsoy'a Mektuplar, Kartlar , (Ve Yayınevi, İstanbul, 2014)

Kaynakça
Dış bağlantılar
Ece Ayhan - Portreler Galerisi , TRT Belgesel
Ece Ayhan'ın Poetika Sözlüğü, Aralık dergisi