2024 İrlanda genel seçimleri

2024 İrlanda genel seçimleri, 33. Dáil'in 8 Kasım'da Taoiseach Simon Harris'in talebi üzerine Cumhurbaşkanı Michael D. Higgins tarafından feshedilmesinin ardından, 29 Kasım 2024 Cuma günü gerçekleşti. Oy kullanma işlemi UTC saatine göre sabah 7'den akşam 10'a kadar devam etti. Bu seçimde, Oireachtas'ın alt meclisi olan Dáil Éireann için 43 seçim bölgesinde, her biri 3 ila 5 sandalye arasında değişen temsilci sayısıyla toplam 174 Teachtaí Dála (TD) seçildi. 2023 Seçim (Değişiklik) Yasası uyarınca, TD sayısı 160'tan 174'e çıkarıldı ve seçim bölgesi sayısı 39'dan 43'e yükseltildi.

Böylece, 34. Dáil, devlet tarihindeki en büyük Dáil olacak. Seçim kampanyalarının ana konuları, yaşam maliyeti, konutun erişilebilirliği ve uygun fiyatlı olması, göç ve sığınma yönetimi ile dış ticaret belirsizlikleri arasında ekonomik istikrar gibi seçmenlerin endişelerini yansıtan meselelerdi. Bu durum, ülkenin genel olarak güçlü mali sağlığına rağmen seçmenlerin önceliklerini belirledi.

Öncesi
33. Dáil, 20 Şubat 2020'de ilk kez toplandı ve en geç 19 Şubat 2025'te feshedilebilirdi. Bu, The Irish Times'ta yapılan bir hesaplamaya göre, seçimlerin en geç 22 Mart 2025'te yapılabileceği anlamına geliyordu.

Haziran 2020'de Fianna Fáil, Fine Gael ve Yeşil Parti bir koalisyon hükûmeti kurdu. Partiler, iki büyük parti liderinin Taoiseach olarak dönüşümlü görev yapacağı bir düzenleme üzerinde anlaştılar. Fianna Fáil lideri Micheál Martin, 27 Haziran 2020'den 17 Aralık 2022'ye kadar Taoiseach olarak görev yaptı; Fine Gael lideri Leo Varadkar, 17 Aralık 2022'den 9 Nisan 2024'e kadar Taoiseach olarak görev yaptı; ve Simon Harris, Varadkar'ın Fine Gael lideri olarak yerine geçmesinden kısa bir süre sonra, 9 Nisan 2024'ten itibaren Taoiseach olarak görev yaptı.

2024 yılının büyük bir kısmında, birçok yorumcu bir sonbahar seçiminin olası olduğunu düşündü; koalisyon liderleri, hükûmetin tam dönemini tamamlamasını istediklerini ancak koşullar uygun olduğunda erken bir seçime açık olduklarını tekrar tekrar dile getirdiler. Ekim 2024'te yapılan anketler, halkın çoğunluğunun aynı yılın Kasım ayında erken bir seçim yapılmasını desteklediğini gösterdi.

1 Ekim 2024'te 2025 bütçesinin açıklanmasının ardından Kasım veya Aralık ayında bir seçim çağrısı yapılacağına dair spekülasyonlar yoğunlaştı. Ekim ayının sonlarında Harris, seçimin 2024 yılı bitmeden yapılmasını beklediğini söyledi. 6 Kasım'da Harris, Dáil'in feshi için 8 Kasım'da talepte bulunacağını doğruladı. İki gün sonra, başkandan Dáil'i feshetmesini istedi. Aynı gün, Konut, Yerel Yönetim ve Miras Bakanı Darragh O'Brien, seçimlerin 29 Kasım 2024'te yapılması için emirnameyi imzaladı ve üç haftalık seçim kampanyası başladı.

Dáil Éireann seçimlerine katılmak için adayların en az 21 yaşında İrlanda vatandaşı olması gerekir ve kayıtlı bir siyasi partiye bağlı değilse ya seçim bölgesinden 30 destekçi bulmaları ya da 500 € depozito yatırmaları gerekir.
Seçim bölgelerinde değişiklik
Ağustos 2023'te Seçim Komisyonu, 43 seçim bölgesinden 174 TD'nin seçileceği bir temsilci sayısının arttığı bir Dáil önerdi – bu, 14 TD ve dört seçim bölgesi artışı anlamına geliyordu. Bu, daha önce Seçim Bölgesi Komisyonu tarafından gerçekleştirilen seçim bölgelerinin ilk kez 2022 Seçim Reformu Yasası kapsamında kurulan Komisyon tarafından incelenmesiydi. Bu öneri, 1981'den 2016'ya kadar olan 166 TD'lik önceki sayıyı aşarak, Devlet tarihindeki en büyük Dáil olacaktır. Seçim (Değişiklik) Yasası 2023, komisyonun tavsiyelerini uyguladı.

2022 nüfus sayımının ön sonuçları, 5.1 milyonun üzerinde bir nüfus ortaya koydu ve bu da minimum 171 TD'lik bir Dáil büyüklüğünü gerektiriyordu. Komisyonun, yasa gereği, Dáil büyüklüğünü 171 ile 181 TD arasında önermesi gerekiyordu. Bu aralık, devletin nüfusundaki büyümeyi ve İrlanda Anayasası'nın 16.6.2° Maddesi'nin her 20.000 nüfus için en az bir ve her 30.000 nüfus için en fazla bir TD seçilmesini gerektiren şartını yansıtmaktadır.

Sonuçlar
Oy verme işlemi 29 Kasım'da UTC saatine göre sabah 7'de (UTC) başladı ve akşam 10'da sona erdi.

Oyların sayımı 30 Kasım'da sabah 9'da başladı.

Katılım oranı rekor seviyede düşük kaldı. RTÉ News'e göre, "Ulusal katılım oranı %59,7'ye düştü ve bu, 1923'ten bu yana, yani katılımın %60'ın altında olduğu son seferinden beri en düşük oran oldu."




Sandalye özet dağılımı
Notlar
Kaynakça
Dış kaynaklar