Aydın Çubukçu

Aydın Çubukçu (d. 1947; Sivas) Türk yazar, düşünür, yayıncı ve 1968 kuşağı öğrenci hareketinin önde gelen isimlerinden biridir. 1970’li yıllarda Türkiye’deki sol hareketler içinde yer almış, 12 Mart döneminde yargılanarak uzun süre cezaevinde kalmıştır. Tahliyesinin ardından yazarlık, yayıncılık ve düşünsel faaliyetlerini sürdürmüştür. İlkokulu Deniz Gezmiş ile aynı sınıfta Sivas Selçuk İlkokulunda okudu.

1968 kuşağı ve siyasal faaliyetleri

Aydın Çubukçu, 1960’ların sonlarında Türkiye’de yükselen öğrenci hareketlerinin ve toplumsal muhalefetin şekillendiği dönemde siyasal faaliyetlere katıldı. 1968'de Ankara Üniversitesi Basın Yayın Yüksek Okulu'nda öğrenciydi. Bu dönem, dünya genelinde 1968 hareketlerinin etkisiyle gençlik, üniversite ve işçi hareketlerinin yaygınlaştığı, Türkiye’de ise anti-emperyalist, bağımsızlıkçı ve sosyalist fikirlerin üniversite gençliği arasında güç kazandığı bir tarihsel bağlama karşılık gelmektedir. Çubukçu, üniversite yıllarında Devrimci Gençlik (Dev-Genç) içinde yer aldı. Devrimci Gençlik Federasyonu'nun genel yönetim kurulu üyeliği yaptı. Dev-Genç, dönemin en etkili öğrenci örgütlerinden biri olarak, üniversitelerdeki boykotlar, işgaller ve kitlesel protestoların örgütlenmesinde merkezi bir rol oynamaktaydı. Bu yapı içerisinde Çubukçu, öğrenci hareketinin örgütlenmesi, politik hatlarının tartışılması ve eylem süreçlerinin koordinasyonu gibi alanlarda aktif görevler üstlendi.

1968 kuşağı olarak adlandırılan bu siyasal nesil, Türkiye’de yalnızca üniversite talepleriyle sınırlı kalmayıp, daha geniş bir toplumsal dönüşüm perspektifi geliştirmiştir. Bu çerçevede hareket, NATO karşıtlığı, ABD etkisine karşı bağımsızlık söylemi, işçi sınıfı ile dayanışma ve sosyalist bir toplum hedefi gibi politik yönelimler etrafında şekillenmiştir. Çubukçu’nun da içinde yer aldığı bu çevreler, üniversite gençliği ile işçi hareketi arasında bağ kurmaya çalışan politik hatların oluşturulmasına katkı sunmuştur.

Bu dönemde öğrenci hareketleri yalnızca barışçıl protestolarla sınırlı kalmamış, giderek daha radikal eylem biçimlerine yönelmiştir. Türkiye’de siyasal kutuplaşmanın derinleştiği ve devletin güvenlikçi politikalarının arttığı bir ortamda, bazı sol gruplar silahlı mücadele stratejilerini tartışmaya açmış ve bu doğrultuda çeşitli örgütlenmelere yönelmiştir. Çubukçu da bu tarihsel bağlam içinde şekillenen siyasal süreçlerin bir parçası olarak değerlendirilir.

1969–1971 yılları arasında Türkiye’de artan öğrenci eylemleri, üniversite işgalleri ve kitlesel protestolar, aynı zamanda devletin müdahalesini de beraberinde getirmiştir. Bu süreç, 12 Mart Muhtırası ile sonuçlanan siyasal krizin önemli bileşenlerinden biri olmuştur. Çubukçu’nun siyasal faaliyetleri de bu dönemde yoğunlaşmış ve söz konusu müdahale sonrasında kesintiye uğramıştır.

Tutuklanma ve yargılanma süreci

12 Mart Muhtırası sonrasında yürütülen operasyonlar kapsamında gözaltına alındı ve çeşitli davalarda yargılandı.13 gün boyunca Kontrgerilla işkencehanelerinde sorgudan geçirildi. İzmir'e gönderildi ve tutuklandı ve Şirinyer Askeri Cezaevi'ne gönderildi Ziraat Bankası Soygunu davasında yargılandı. 24 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Ardından yargılandığı mahkemenin lağv edilmesi üzerine Ankara Sıkıyönetim Mahkemesinde idam cezasına çarpıtırıldı. Üç yıl boyunca Şirinyer'de kaldıktan sonra Mamak Askeri Cezaevi'ne gönderildi. 1974 yılında ilan edilen af sonucu idam cezası 36 yıl ağır hapse çevrildi. Toplam 19 yıl hapiste kaldı. Niğde Cezaevi'nde firara teşebbüs ve silahlı isyan suçundan iki defa daha ceza aldı. Bu gerekçe ile 1987'de çıkartılan infaz düzenlemesi'nden yararlananmadı. 1991 yılında tahliye olduğunda "en uzun süre hapiste kalan siyasi mahkûm" unvanına sahip oldu.

Uzun yıllar boyunca, 29 Ekim 2016'da Kanun Hükmünde Kararname'yle kapatılan Evrensel Kültür Dergisi ve Hayat Televizyonu Genel Yayın Yönetmenliğini yaptı.

Çalışmaları
Teoride ve Eylemde Diyalektik Materyalizm
Mantık ve Diyalektik
Bilim Adamlarından Savaşa Karşı Yazılar
Kültür ve Politika
Kültür ve İdeoloji sorunları
Bizim '68.

Ayrıca bakınız
Mustafa Yalçıner
Yaşar Ayaşlı
Oğuzhan Müftüoğlu
Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu

Kaynakça