Dunbar Savaşı (1296)

Dunbar Muharebesi, Birinci İskoç Bağımsızlık Savaşı'nın başlangıcı sırasında 1296'da yapılan seferin tek önemli saha harekâtıydı.

Geçmiş
İngiltere Kralı I. Edward, Fransa'daki İngiliz askerî harekâtına destek vermeyi reddeden Kral John Balliol'u cezalandırmak için Mart 1296'da İskoçya'yı işgal etmişti. Berwick-upon-Tweed'in yağmalanmasından sonra, Edward İskoçya'nın fethini tamamlamak için acele etti ve bir ay boyunca kasabada kalarak savunmanın güçlendirilmesini denetledi. 5 Nisan'da Kral John'dan bağlılığını reddeden bir mesaj aldı ve bu mesaja şöyle dedi: "Ahmak herif! Ne kadar aptalca davranıyor. Eğer o bize gelmezse biz ona gideriz."

Seferdeki bir sonraki hedef March Kontu'nun Berwick'ten birkaç mil ötedeki Dunbar'daki kalesiydi. March İngilizlerle birlikteydi ama Buchan Kontu'nun kız kardeşi olan karısı Marjory Comyn kocasının siyasi sadakatini paylaşmıyor ve İskoç dostlarının kaleyi işgal etmesine izin veriyordu. Edward baş teğmenlerinden biri olan ve John Balliol'un kayınpederi olan 6. Surrey Kontu John de Warenne'i güçlü bir şövalye kuvvetiyle kaleye saldırması için kuzeye gönderdi. Savunmacılar, ordusunun ana gövdesiyle birlikte Haddington yakınlarında konaklayan Kral John'a mesaj göndererek acil yardım istediler. Bunun üzerine ordu ya da ordunun büyük bir kısmı Dunbar'ı kurtarmak için ilerledi. Bir komutan olarak kral olduğundan bile daha az yetenek gösteren John orduya eşlik etmedi. 1296 seferi artık son aşamasına girmişti.

Savaş
Dunbar'ın iki atlı süvari birliği (zırhlı süvari) arasındaki bir çarpışmadan başka bir şey olduğunu gösteren çok az kanıt vardır. Surrey'nin kuvveti İngiliz süvarilerinin bir düzenini (dörtte birini) içeriyor gibi görünmektedir; kısmen Comyns tarafından yönetilen İskoç kuvveti muhtemelen süvari unsurlarının büyük bölümünü temsil ediyordu. İki kuvvet 27 Nisan'da karşı karşıya geldi. İskoçlar batıdaki yüksek bir arazide güçlü bir mevzi işgal etmişlerdi. Surrey'in süvarileri onları karşılamak için Spott Burn tarafından kesilen bir vadiyi geçmek zorundaydı. Bunu yaptıklarında safları dağıldı ve İskoçlar, İngilizlerin sahayı terk ettiğini düşünerek düzensiz bir yokuş aşağı hücumla mevzilerini terk ettiler, ancak Surrey'in kuvvetlerinin Spottsmuir'de yeniden toparlandığını ve mükemmel bir düzen içinde ilerlediğini gördüler. İngilizler dağınık İskoçları tek bir hücumda bozguna uğrattı. Çarpışma kısa sürdü ve muhtemelen çok kanlı geçmedi, çünkü kayda değer tek kayıp küçük bir Lothian şövalyesi olan Sir Patrick Graham'dı, ancak yaklaşık 100 İskoç lordu, şövalyesi ve silah arkadaşı esir alındı. Bir İngiliz kaynağına göre Dunbar savaşında on binden fazla İskoç ölmüştür, ancak bu muhtemelen Berwick'e yapılan saldırıda meydana gelen kayıplarla karıştırılmıştır. Hayatta kalanlar batıya, Ettrick Ormanı'nın güvenliğine doğru kaçtı. Ertesi gün Kral Edward bizzat ortaya çıktı ve Dunbar kalesi teslim oldu. Bazı önemli esirler alındı: Buchan Kontu John Comyn, Atholl, Ross ve Menteith kontları ile birlikte 130 şövalye ve toprak sahibi. Hepsi İngiltere'ye esarete gönderildi.

Sonrası
Dunbar muharebesi 1296 savaşını bir İngiliz zaferiyle fiilen sona erdirdi. Seferin geri kalanı büyük bir temizlik harekâtından biraz daha fazlasıydı. İskoçya'nın kalıtsal Yüksek Vekilharcı James, Roxburgh'daki önemli kaleyi savunma girişiminde bulunmadan teslim etti ve diğerleri de onun örneğini izlemekte gecikmedi. Sadece Edinburgh Kalesi, Edward'ın kuşatma araçlarına karşı bir hafta boyunca direndi. Kuzeye, Forfar'a kaçan Kral John'a yardım etmek için gönderilen bir İskoç garnizonuna kendi güvenliklerini sağlamaları söylendi. Edward sözünde durarak Kral John'un peşinden orta ve kuzey İskoçya'ya doğru ilerledi. Forth Nehri üzerindeki hayati geçidi koruyan Stirling Kalesi, anahtarları İngilizlere teslim etmek üzere geride kalan bir kapıcı dışında terk edilmişti. John 21 Haziran'da Perth'e ulaştı ve burada Edward'dan barış isteyen mesajlar aldı.

John Balliol teslim oldu ve uzun süreli bir zillete boyun eğdi. Kincardine Kalesi'nde 2 Temmuz'da isyan ettiğini itiraf etti ve affedilmek için dua etti. Beş gün sonra Stracathro kirkyard'ında Fransızlarla yaptığı anlaşmadan vazgeçti. Son aşağılanma 8 Temmuz'da Montrose'da gerçekleşti. Tören için giydirilen John'un kraliyet giysileri törenle çıkarıldı. Durham Piskoposu Antony Bek, İskoçya'nın kırmızı ve altın armalarını paltosundan söktü ve böylece John'un İskoç okul çocuklarının nesiller boyu bildiği Toom Tabard (boş palto) lakabını tarihe miras bıraktı. O ve oğlu Edward güneye esarete gönderildi. Kısa bir süre sonra İngiliz Kralı da onu takip etti ve beraberinde Scone Taşı ile İskoç ulusunun diğer kalıntılarını taşıdı.

Savaş alanı
Savaş alanı, 2009 İskoç Tarihi Çevre Politikası kapsamında Historic Scotland tarafından koruma altına alınmıştır.

2012 yılında alan İskoçya'daki Tarihi Savaş Alanları Envanterine ( ) eklenmiştir. Historic Environment Scotland, savaş alanında herhangi bir arkeolojik keşif rapor edilmediğini ve 2007 yılında yapılan bir kazıda savaşla ilgili herhangi bir buluntuya rastlanmadığını bildirmektedir. Bununla birlikte, savaştan kalma silah ve diğer metal nesnelerin üst toprakta keşfedilmemiş olarak yatıyor olabileceğini düşünmektedir.

Kaynakça
Kaynaklar
Young, Alan. Robert Bruce's Rivals: The Comyns 1212–1314, p. 158.
Barrell, A., Medieval Scotland
Brown, M., 'Wars of Scotland
Brown, C., Scottish Battlefields
Nicholson, R. Scotland. The Later Middle Ages
Ayton, A. Knights and their Warhorses
Watson, F., Under the Hammer
Brown, C., Knights of the Scottish Wars of Independence

Dış bağlantılar