Bahreyn

Bahreyn ( - El Bahreyn), resmi adıyla Bahreyn Krallığı ( - Memleketü'l-Bahreyn), Batı Asya'da bir ada ülkesidir. Basra Körfezi'nin ortasında yer alan ülke, 33 doğal ada ve ek olarak 50 yapay adadan oluşan küçük bir takımadadan oluşmaktadır ve bu takımadaların merkezinde, ülkenin kara kütlesinin yaklaşık %80'ini oluşturan Bahreyn Adası bulunmaktadır. Bahreyn, Katar ile Suudi Arabistan'ın kuzeydoğu kıyısı arasında yer almakta olup, Kral Fahd Köprüsü ile Suudi Arabistan'a bağlanmaktadır. 2024 yılı itibarıyla nüfusu 1.588.670 olup, bunun 739.736'sı (%46,6) Bahreyn vatandaşı, 848.934'ü (%53,4) ise yabancı uyrukludur. Bahreyn yaklaşık 760 kilometrekare (290 mil kare) bir alana yayılmış olup, Maldivler ve Singapur'dan sonra Asya'nın en küçük üçüncü ülkesidir. Başkenti ve en büyük şehri Manama'dır.

Günümüz Bahreyn topraklarını kapsayan bölge, bir zamanlar Antik Dilmun medeniyetinin bulunduğu yerdi. Antik Çağ'lardan beri inci balıkçılığıyla ünlüydü ve 19. yüzyıla kadar dünyanın en iyisi olarak kabul ediliyordu. Bahreyn, 628 yılında Muhammed'in yaşamı sırasında İslam'dan etkilenen ilk bölgelerden biriydi. Arap egemenliği döneminden sonra, Bahreyn 1521'den 1602'ye kadar Portekiz İmparatorluğu tarafından yönetildi ve bu tarihte Safevi İran'ının Şahı Büyük Abbas tarafından kovuldular. 1783'te Beni Utbe ve müttefik kabileler Bahreyn'i Nasr Al-Madhkur'dan ele geçirdi. O zamandan beri, Ahmed el Fateh'in Bahreyn'in ilk hakimi olduğu Al Khalifa kraliyet ailesi tarafından yönetilmektedir.

19. yüzyılın sonlarında, İngilizlerle yapılan ardışık anlaşmaların ardından Bahreyn, Birleşik Krallık'ın himayesi altına girdi. 1971'de bağımsızlığını ilan etti. Eskiden bir emirlik olan Bahreyn, 2002'de yarı anayasal monarşi ilan edildi ve anayasanın 2. maddesi şeriatı yasama için temel bir kaynak haline getirdi. 2011'de ülke, bölgesel Arap Baharı'ndan ilham alan protestolar yaşadı. İktidardaki Sünni Müslüman El Halife kraliyet ailesi, muhalifler, siyasi muhalefet figürleri ve Şii Müslüman nüfusu da dahil olmak üzere grupların insan haklarını ihlal etmekle eleştirildi.

Bahreyn, Basra Körfezi'ndeki ilk petrol sonrası ekonomilerden biri olarak bilinir ve bu, bankacılık ve turizm sektörlerine on yıllarca yapılan yatırımların sonucudur. Dünyanın en büyük finans kurumlarının birçoğu Manama'da bulunmaktadır, ancak petrol gelirleri hala hükûmet bütçesinin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Dünya Bankası tarafından yüksek gelirli bir ekonomi olarak kabul edilmektedir. Bahreyn, Birleşmiş Milletler, Bağlantısızlar Hareketi, Arap Birliği, İslam İşbirliği Teşkilatı ve Körfez İşbirliği Konseyi üyesidir. Şanghay İşbirliği Örgütü'nün Diyalog ortağıdır.

Etimoloji
Arapçada bahr deniz demektir. Bahreyn ise "iki deniz" anlamına gelir.

Tarih
Bahreyn antik zamanlardan beri insanlar için bir yerleşim yeri olmuştur. Tarihte ilk olarak Dilmun medeniyetinin bulunduğu bölgede önemli bir ticaret noktası olmuştur. Basra Körfezi'ndeki stratejik konumu sebebiyle ülke sırasıyla Asur, Babil, Yunan, Ahameniş İmparatorluğu ve Sasani İmparatorluğu kontrolüne geçmiştir.

İslam'ın ortaya çıkmasından sonra Müslümanlığı da beraberinde getiren Arap medeniyetlerinin etkisine ve kontrolüne girmiştir.

1521'de Portekizlilerin eline geçen ada 1559'da Osmanlıların eline geçmiştir ve burada Osmanlı Devleti bir üs kurmuştur, ancak bir süre sonra tekrar ada Portekizlilerin eline geçmiştir. 1602'de Portekizliler İranlılar tarafından adadan uzaklaştırılmıştır. Bu tarihten Halife Hanedanı'nın Bahreyn'de hakimiyeti ele geçirdiği 1783 yılına kadar ada İranlılar ile Arap kabilelerinin mücadele alanı olmuştur. 1957 yılında Pehlevî İranı'nın 14. eyaleti olarak ilan edilen ancak gerçekte İngiliz sömürgesiyle yönetilen ada 1971'de Birleşik Krallık hakimiyetinden çıkarak bağımsızlığına kavuşmuştur.

2011 yılında ortaya çıkan Arap Baharı sırasında nüfusu Şii çoğunluktan oluşan halk Sünni yöneticilere karşı ayaklanma başlatmış ancak bu ayaklanma bastırılmıştır.

Coğrafya
Bahreyn 3 büyük adadan meydana gelir. En geniş adası Bahreyn Adasıdır, 48 km uzunluğunda ve
19,3 km genişliğindedir. Baş şehri Manama, bu ada üzerindedir. Diğer büyük adaları Muharrak ve
Sitra'dır. Kıyıları nakliyat ve gemilerin yaklaşması için elverişlidir. Adalar genel olarak denizden çok yüksek değildir. En tepe noktası 137 m ile Bahreyn Adasındaki bir tepedir.

Ekonomi
Bahreyn 2006 yılında Arap dünyasının en hızlı büyüyen ekonomisi oldu. 2011 yılında, Wall Street Journal gazetesine bağlı Heritage Foundation isimli derneğin yayımladığı, Index of Economic Freedom (Özgür Ekonominin Listesi) 'e göre Bahreyn Orta Doğu bölgesinin en özgür, tüm dünyada ise 10. özgür ekonomi olarak kabul edilmiştir. Bankacılık sektörünün büyük gelişimi, özellikle İslami Bankacılıktaki gelişme, bölgedeki büyük ekonomik gelişmenin etkisi ile çok hızlı gelişmiş ve bu büyüme sayesinde 2008 yılında dünyanın en hızlı büyüyen finans merkezi unvanını almıştır.

İşsizlik, özellikle gençler arasında, petrol ve su kaynaklarının azalması ile birlikte devletin en büyük sorunlarındandır. 2008'de işsizlik oranı %4 olarak tespit edilmiş olmasına rağmen, kadın nüfusunun %85'i ülkede çalışmamaktadır. Söz konusu %4 olarak belirlenen işsizlik oranı içerisinde kadın nüfusunun işsizliği dahil edilmemişti. 2007'de ise Bahreyn Arap bölgesindeki ilk işsizlik sigortası hakkı veren ülke olmuştur. İşsizlik sigortası yanı sıra, çalışma koşullarında da çeşitli gelişmeler sağlanmaktadır.

Demografi
Ülkenin kuzeyinde çok fazla yerleşim görülürken güneyinde yaklaşık 20 kilometre kuzeyine kadar yerleşim görünmemektedir.

Nüfusun yarısına yakını Bahreyn'in yerlilerine ilaveten Filistin, Umman ve Suudi kökenli Araplardan oluşurken, kalan kısım İran, Hindistan, Pakistan, Filipinler, Endonezya hatta ABD ve İngiltere kökenli vatandaşlardan meydana gelmektedir. 2000 sonrası ülkede Sünni nüfusun oranının arttırılması için sistematik olarak bazı Sünni göçmenlere vatandaşlık verilmektedir. Şii Farslar da (Acem olarak isimlendirilirler) ülkeye eski zamanlarda göç etmiş bir gruptur.

Bunun bir etkisi de erkek/kadın oranında görülmektedir. Bahreyn'de her 100 kadına 154 erkek düşer, 25-54 arasında bu oran 192'ye kadar çıkar. Bu oranlar Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden sonra erkeklerin aleyhine olan dünyanın en yüksek üçüncü cinsiyet oranlarıdır.

İdarî yapılanma
Bahreyn idari olarak 5 ile (Arapça: محافظة / muhafaza) ayrılır;

Manama
Merkez ili
Muharrek ili
Kuzey ili
Güney ili

Kaynakça
Dış bağlantılar
CIA World Factbook