2010 Şarm El-Şeyh köpekbalığı saldırıları

2010 Şarm El-Şeyh köpekbalığı saldırıları, Mısır'ın Kızıldeniz tatil şehri olan Şarm El-Şeyh'in deniz açıklarında yüzücülere yapılan bir dizi köpekbalıklarının saldırısıdır. 1 Aralık 2010'da üç Rus ve bir Ukraynalı birbirlerinden birkaç dakika sonra ciddi şekilde yaralanmış ve 5 Aralık 2010'da bir Alman kadın kıyı şeridine yakın sığlıklarda yüzerken ve şnorkel yaparken saldırıya uğrayarak ölmüştür. Saldırılar köpekbalığı uzmanları tarafından “eşi benzeri görülmemiş” olarak nitelendirildi.

Saldırılara tepki olarak, turistik şehirdeki plajlar bir haftadan fazla süreyle kapatıldı, düzinelerce şüpheli “saldırgan” köpekbalığı yakalandı ve öldürüldü ve yerel hükümet köpekbalığı beslemesinin yasaklanması ve yüzme kısıtlamaları ile ilgili yeni kurallar yayınladı. Saldırıları açıklamak için Kızıldeniz'de aşırı avlanma, köpekbalıklarında artan açlık ve saldırganlığa neden olmanın yanı sıra kıyıya yakın balıkların yasadışı, kasıtlı veya kasıtsız olarak beslenmesi (köpekbalıklarını çeken kokuların üretilmesi) dahil olmak üzere çeşitli teoriler önerilmiştir. Bir başka teori de koyun atılmasını göz önünde bulundurmaktadır. Kızıldeniz'deki leşler bir çiftlik hayvanları nakliyesi Kurban Bayramı sırasında köpekbalıklarını kıyıya yaklaştırmış olabilir.

Saldırılar
İlk saldırılar 1 Aralık'ta Ra's Nasrani bölgesinde dört kişinin birkaç dakika içinde saldırıya uğramasıyla gerçekleşti. 48 yaşındaki Olga Martsinko ellerinden, bacaklarından, belinden ve kalçasından yaralandı, 70 yaşındaki Lyudmila Stolyarova ise sağ elini ve sol bacağını kaybetti. Her ikisinin de yaralı uzuvlarının kısmen ampütasyon yapılması gerekmiştir. Yevgeniy Trishkin adlı 54 yaşındaki bir Rus erkeğin bacağında kısmi ampütasyon gerektiren ciddi yaralar oluşurken, 46 yaşındaki Ukraynalı Viktor Koliy de bacağından yaralanmış ancak ertesi gün hastaneden çıkabilecek kadar iyileşmiştir.

Lyudmilla Stolyarova'nın eşi Vladimir şunları söyledi: "Yanına koştum ve nefes nefese 'Köpekbalığı! Köpekbalığı! Köpekbalığı! Bir şekilde köpekbalığını kendisinden uzaklaştırmayı başardı. Köpekbalığı kolunu ısırdı ama o kıyıya doğru yüzmeyi başardı. Kadın sudan çıkmadan önce köpekbalığı tekrar saldırdı ve kadının ayağını ısırdı." Diğer tanıklar da Olga Martynenko'ya yapılan saldırıyı anlattı. Birisi “Kadın iskeleye kadar yüzmeyi başardı, ancak iskeledeki insanlar onu sudan çıkarmaya başladığında, köpekbalığı kadının sol kalçasını ısırdı,” dedi. "Kadın çok kan kaybetti. İskelede turistler vardı ve kadını çıkarmaya yardım ettiler. Bazıları köpekbalığını lastik yüzgeçlerle tokatlayarak uzaklaştırıyordu. Tüm bunlar olurken iskelede hiç kurtarma görevlisi yoktu. Bir kurtarıcı uzaktan bize doğru koşuyordu. Elimizde ne kordon ne de sedye vardı. Açılan yaradan kan akışını engellemek için bir mayo kullandık ve kadını kıyıya taşımak için bir şezlong aldık."

Bunun üzerine yetkililer plajları kapattı ve tüm dalış ve su sporları faaliyetlerini askıya aldı. Olayları araştırmak üzere Mısır Çevre Bakanlığı'ndan uzmanlar çağrıldı ve saldırılardan sorumlu olduğu iddia edilen uzunluğunda ağırlığında bir beyaz yüzgeçli köpekbalığı yakalandı. Köpekbalığı, balığı hasarlı yüzgecinden tanıdığını iddia eden yerel bir dalgıç tarafından “teşhis edildi.” Ayrıca uzunluğunda ve ağırlığında bir mako köpekbalığı da yakalanmıştır. Ancak dalgıçlar ve çevreciler yakalanan köpekbalıklarının saldırılardan kısa bir süre önce bölgede görülen ve fotoğraflanan köpekbalıklarıyla aynı olmadığını söyledi.

Saldırıların yerel turizm endüstrisi üzerinde ciddi bir etkisi oldu. Saldırı sırasında al-Bahr sahil restoranında barmen olarak çalışan Mohamed Rashad şunları söyledi: "Tüm insanlar otele geri kaçtı, kimse sahilde kalmak istemedi. Şimdi çok sessiz. İnsanlar sahile gelmeye korkuyor. Sadece bir şeyler içmek için bara geliyorlar. Şezlonglarda bile kalmak istemiyorlar."

Köpekbalıklarının yakalanmasının ardından Mısırlı yetkililer 4 Aralık'ta plajları yeniden açmıştır. Ertesi gün, 5 Aralık'ta, 11 yıldır tesisi ziyaret eden 71 yaşındaki Alman turist Renata Seifert bir Mako köpekbalığı tarafından Hyatt Otel'inin yakınındaki Naama Körfezi'nde yüzerken öldü. Kızıldeniz Dalış Koleji'nden Jochen Van Lysebettens saldırıyı gördü ve Sky News'e anlattı: "Aniden bir yardım çığlığı ve suda çok fazla şiddet vardı. Cankurtaran onu resifin üzerine çıkardı ve ağır yaralı olduğunu fark etti." Yerel yetkililere göre, saldırıda kolu kopmuş ve birkaç dakika içinde ölmüştü.

Saldırıların ardından su sporları faaliyetleri tekrar askıya alındı, ancak köpekbalığı saldırılarına karşı çok daha az risk altında olduğu düşünülen tüplü dalışın yakında yeniden başlamasına izin verilmesi bekleniyordu. Mısırlı yetkililer durumu değerlendirmeleri ve bir çözüm önermeleri için uluslararası köpekbalığı uzmanlarını görevlendirdi. Mısır turizm bakanlığı da yaralanan turistlerin her birine yerel turizm endüstrisi tarafından ödenmek üzere 50.000 dolar tazminat verileceğini açıkladı.

Saldırılar hem medyada çıkan haberlerde hem de Miami, Florida'daki Bimini Biyolojik Saha İstasyonu'nda köpekbalıkları üzerinde çalışan bir deniz biyoloğu olan Samuel H. Gruber tarafından “eşi benzeri görülmemiş” olarak nitelendirilmiştir.

Olası nedenler
Köpekbalıkları Şarm El Şeyh yakınlarında yaygın olarak görülmektedir, ancak özellikle 2010 saldırılarına karışan iki tür tarafından insanlara yapılan saldırılar çok nadirdir. Son 430 yıl içinde dünya çapında beyaz yüzgeçli köpekbalığı tarafından sadece dokuz saldırı rapor edilmiştir ve daha önce sadece bir tanesi ölümcül olmuştur. Bununla birlikte, oşinografi araştırmacısı Jacques Cousteau okyanus beyaz yüzgecini “tüm köpekbalıklarının en tehlikelisi” olarak tanımlamıştır. Kıyıya daha yakın yerlerde bulunan diğer köpekbalıklarının şöhreti daha fazla olmasına rağmen, okyanus beyaz yüzgecinin gemi enkazlarından kurtulanları avlaması sonucu birçok can kaybından sorumlu olduğuna inanılmaktadır. Bu tür olaylar 20. ve 21. yüzyıllara ait yaygın köpekbalığı saldırı endekslerine dahil edilmemiştir ve bunun sonucu olarak okyanus beyaz yüzgeci en fazla “kaydedilen” olay sayısına sahip değildir; 2009 itibarıyla sadece 5 saldırı kaydedilmiştir. Köpekbalıklarının korunmasına adanmış bir İngiliz hayır kurumu olan Shark Trust'ın başkanı şu yorumu yapmıştır: “Bu trajik saldırıların belirli bir faaliyet ya da olay tarafından tetiklenmiş olması muhtemeldir... Köpekbalıkları tarafından insanlara yapılan saldırılar son derece nadirdir ve bu tür normalde yüzme plajlarında kıyıya yakın yerlerde bulunmaz”. Bölgede çevrenin korunmasından sorumlu bir hükümet kuruluşu olan Güney Sina Koruma Örgütü'nden Muhammed Salam, “genellikle bu tür köpekbalıklarının insanlara saldırmadığını, ancak bazen sinir sistemlerinde sorun yaşadıklarını ve yanlışlıkla insanların peşine düştüklerini” söyledi.

Şarm El Şeyh Dalış ve Su Sporları Odası (CDWS) Başkanı, saldırıların bölgede süregelen bir sorun olan aşırı avlanma nedeniyle gerçekleşmiş olabileceğini öne sürdü. Hesham Gabr yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Köpekbalığı davranış uzmanlarıyla yaptığımız ilk görüşmelerden, okyanus beyaz yüzgeçli köpekbalığının bu son derece olağandışı saldırılarının, büyük olasılıkla yasadışı balıkçılık veya bölgede beslenme gibi bir faaliyet tarafından tetiklendiği açıktır.“

Köpekbalığı saldırılarına ilişkin diğer hipotezler arasında, 16 Kasım'daki Kurban Bayramı sırasında kesim için koyun taşıyan sığır gemilerinin koyun leşlerini Kızıldeniz'e atarak köpekbalıklarını kıyı şeridine alışılmadık derecede yaklaştırması yer almaktadır. Vicdansız dalış şirketleri de müşterilerini çekmek için köpekbalıklarını beslemekle suçlandı.

9 Aralık 2010 tarihinde, uluslararası bir uzmanlar ekibi saldırılara iki türün -mako ve okyanus beyaz dudaklılarının- karıştığını tespit ettiğini açıkladı. Raporda olası etkenler arasında “yakın sularda bir ya da daha fazla yasadışı hayvan leşi atma vakası; aşırı avlanma nedeniyle bölgedeki doğal avın azalması; yüzücüler, şnorkelle dalanlar ve bazı dalgıçlar tarafından resif balıklarının ve/veya köpekbalıklarının yerel olarak beslenmesi; ve Şarm El Şeyh'te alışılmadık derecede yüksek su sıcaklıkları” sayılmıştır.“

İsrail'in olay hakkında komplo teorisi
Saldırılar ayrıca İsrail'in olası müdahalesi hakkında komplo teorilerine de yol açtı. Mısır televizyonu Güney Sina valisi Muhammed Abdul Fadil Şuşa'nın İsrailli dalgıçların sırtında Mossad tarafından yerleştirildiği iddia edilen bir GPS ünitesi bulunan bir köpekbalığı yakaladığı iddialarını yayınladı. Teoriyi “üzücü” olarak nitelendiren Süveyş Kanalı Üniversitesi'nden Profesör Mahmud Hanefi, GPS cihazlarının deniz biyologları tarafından köpekbalıklarını uzaktan kontrol etmek için değil, izlemek için kullanıldığına dikkat çekti.

Vali Muhammed Abdul Fadil Şuşa nihayetinde 16 Kasım'daki Kurban Bayramı sırasında koyun leşlerinin denize atılmasının en olası açıklama olduğunu düşündüğünü söyledi.

Ayrıca bakınız
Mısır'da turizm

Kaynakça