Akciğer kanserinde evrelendirme

Akciğer kanserinde evrelendirme primer tümörün büyüklüğü ve yayımına (T), bölgesel lenf bezi tutulumuna (N), uzak metastaz varlığına (M) dayanan TNM evrelendirmesi kullanılır. Küçük hücreli akciğer kanserinde TNM sınıflaması kullanılabilmekle beraber, bu hastalarda genellikle TNM sistemi yerine VALG (Veterans Administration Lung Cancer Group) tarafından önerilen evreleme sistemi kullanılmaktadır.

TNM sistemi ilk kez 1946 yılında Denoix tarafından önerilmiştir. Bu sistem 1966 ve 1973 yıllarında Uluslararası kanser mücadele birliği (UICC) ve Amerikan kanser birliği (AJCC) tarafından akciğer kanserlerine uyarlanmıştır. 1986'da yeniden gözden geçirilmiş tek sistem haline getirilmiştir. TNM sınıflaması, histolojik alttiplerdeki prognoz farklılıkları olması nedeniyle yetersiz gelmesi sebebiyle, UICC ve AJCC tarafından 1996 yılında yeni bir evreleme sistemi geliştirilmiştir. TNM sisteminin yeniden geliştirilmesi ile skuamöz, büyük hücreli ve adenokarsinomlu (Küçük hücreli dışı, Non-small cell, NSCLC) hastalar yapılacak tedavi ve prognoz yönünden Evre IA, IB, IIA, IIB, IIIA, IIIB ve IV şeklinde sınıflandırılmaktadır. Küçük hücreli kanserli hastalarda TNM sistemi yerine VALG (Veterans Administration Lung Cancer Group) tarafından önerilen evreleme sistemi kullanılmaktadır. Buna göre hastalık bir hemitoraksta lokalize ise "sınırlı" ve hemitoraksın dışında daha yaygın ise "yaygın" olarak evrelendirilmektedir. Fakat TNM evreleme sistemi küçük hücreli hastalarda da kullanılabilmektedir. Akciğer kanseri tanısı konduktan sonra, hastaların prognozları hakkında sağlıklı bir yaklaşımda bulunmak, en etkili tedavi yöntemini belirleyebilmek ve alınan tedavi sonuçlarının bilimsel kıyaslamasını yapabilmek için, hastalığın anatomik yaygınlığının saptanması yani evrelendirilmesi gerekir. Bu bakımdan evrelendirme büyük öneme sahiptir.

Küçük hücreli akciğer kanserinde evreler
Sınırlı %30
Primer tümör bir hemitoraksta sınırlı, aynı taraf hiler lenfadenopati
Aynı veya karşı taraf supraklavikular veya mediastinal lenfadenopati
Atipik hücre içermeyen plevral sıvı
Yaygın %70
Karşı akciğer metastazı
Karaciğer, kemik, beyin metastazı
Malign (kötücül) hücre

Akciğer kanserinde TNM sistemi
Primer tümör büyüklüğü (T)
Tx:Balgam ya da bronş lavajında malign hücrelerin tespit edilip görüntüleme tetkikleri ya da bronkoskopi ile tümörün gösterilememesi
T0:Primer tümör belirtisi yok.
Tis:Karsinoma in situ
T1:En geniş çapı 3 cm
Ana bronş invaze ancak karinaya uzaklık > 2 cm
Visseral plevra invazyonu
Hiler bölgeye ulaşan ancak tüm akciğeri kapsamayan atelektazi ya da obstrüktif pnömoni
T3: Tümörün herhangi bir büyüklükte olup göğüs duvarı (süperior sulkus tümörleri dahil) diyafram, mediastinal plevra, parietal plevra ve perikard gibi yapılardan herhangi birine direkt invazyon göstermesi; veya karinaya 2 cm'den daha yakın ancak karinayı tutmayan ana bronştaki tümör; veya bütün bir akciğeri kapsayan atelektazi veya obstrüktif pnömoni ile birlikte olan tümör
T4: Tümörün herhangi bir büyüklükte olup mediasten, kalp, büyük damarlar, trakea, özefagus, vertebral kolon, karina gibi yapılardan herhangi birini invaze etmesi; veya malign plevral veya perikardial sıvı ile birlikte olan tümör; tümörle aynı lop içinde satellit tümör nodül ve nodülleri
Bölgesel lenf nodu (N)
Nx:Bölgesel lenf nodlarının değerlendirilememesi
N0:Bölgesel lenf nodu metastazı yok
N1:Aynı taraf peribronşial ve/veya aynı taraf hiler lenf nodu metastaz ve primer tümörün direkt yayılması ile intrapulmoner bezlerin tutulması
N2:Aynı taraf mediastinal ve/veya subkarinal lenf bezlerine metastaz
N3:Karşı taraf mediastinal, hiler; aynı veya karşı taraf supraklavikular veya skalen lenf bezi metastazı
Uzak metastaz (M)
Mx:Uzak metastaz varlığının değerlendirilememesi
M0:Uzak metastaz yok.
M1:Uzak metastaz var.

Akciğer kanserlerinde evreler
Mountain sınıflaması
Teksaslı cerrah Clifton Mountain tarafından tedavi ve prognozda benzerlikler temel alınarak ileri bir sınıflama yapılmıştır



Evre 0 »»»» TisN0M0
Evre IA »»»» T1N0M0
Evre IB »»»» T2N0M0
Evre IIA »»»» T1N1M0
Evre IIB »»»» T2N1M0 ya da T3N0M0
Evre IIIA »»»» T3N1M0 ya da T1-2-3 N2M0
Evre IIIB »»»» T1-4 N3M0 ya da T4 N1-4M0
Evre IV »»»» T1-4 N0-3 M1

Özetle;

Evre 1: Tümör, sadece akciğerin küçük bir bölümünde görülme halidir.
Evre 2: Hastalık, en yakın lenf bezelerine atlamış durumdadır.
Evre 3: Tümör, akciğer içinde akciğeri saran zara veya iki akciğer arasındaki mediasten denen boşluğa veya buradaki bezelere yayılmışsa bu durum 3. evredir.
Evre 4: Karaciğer, kemik, böbrek üstü bezi gibi uzak organlara yayılmış durumudur. rowspan="2" | Evre !! colspan="5" | Hayatta kalma oranları (yüzde)
|-
| Bir yıl
| İki yıl
| Üç yıl
| Dört yıl
| Beş yıl
|-
| IA
| 91%
| 79%
| 71%
| 67%
| 61%
|-
| IB
| 72%
| 54%
| 46%
| 41%
| 38%
|-
| IIA
| 79%
| 49%
| 38%
| 34%
| 34%
|-
| IIB
| 59%
| 41%
| 33%
| 26%
| 24%
|-
| IIIA
| 50%
| 25%
| 18%
| 14%
| 13%
|-
| IIIB
| 34%
| 13%
| 7%
| 6%
| 5%
|-
| IV
| 19%
| 6%
| 2%
| 2%
| 1%
|}

Kaynakça
Akkoçlu, Atilla. Akciğer kanserlerinde tanı, evreleme ve tedavi öncesi değerlendirme. Türk toraks derneği. Tam metin