kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Baurçu

Baurçu ( ) Moldova Cumhuriyeti'nin Gagavuz Yeri Özerk Bölgesi'nde yer alan bir komün ve köydür, Çadır Lunga şehrinin 12 km batısında bulunur. Burası Kongaz ve Kıpçak'tan sonra Gagavuzya'nın üçüncü büyük köyüdür. 2004 nüfus sayımına göre Baurçu'da 8.783 kişi yaşıyordu.

%98"l'k Gagavuz kökenli nüfus sayısı ile Gagavuzya'da en fazla Gagavuz'un yaşadığı bölgedir.

Demografi
2004 yılı nüfus sayımına göre:

8.597 (%97,8) Gagavuz
53 (%0,6) Moldovalı
41 (%0,5) Bulgar
44 (%0,5) Rus
29 (%0,3) Ukraynalı
15 (%0,2) Çingene
4 (%0,1) diğer

Kaynakça
Baumé ölçeği

Baumé ölçeği, Fransız eczacı ve kimyager Antoine Baumé tarafından, 1768'de çeşitli sıvıların, özellikle şarabın yoğunluğunu ölçmek için geliştirilen bir çift hidrometre ölçeğidir. Baumé ölçeği bir çözeltinin konsantrasyonunun değil özgül ağırlığının bir ölçüsüdür. Baumé ölçeğinin birimi çeşitli dereceler olarak Baumé, B°, Bé° ve basitçe Baumé olarak gösterilir. Bir ölçek sudan daha ağır sıvıların yoğunluğunu ölçerken diğeri sudan daha hafif sıvıların yoğunluğunu ölçer. Damıtılmış suyun Baumé'si 0'dır. API yerçekimi ölçeği, Baumé ölçeğinin erken uygulamalarındaki hatalara dayanmaktadır.

Tanım
Baumé dereceleri (ağır) başlangıçta 60 °F (16 °C) sıcaklıktaki sudaki sodyum klorürün (tuz) kütlece yüzdesini temsil ediyordu. Baumé dereceleri (hafif) 0 °Bé (hafif) kütlece suda %10 NaCl yoğunluğu ve 10 °Bé (hafif) suyun yoğunluğu olarak kalibre edildi.

Oda sıcaklığına yakın bir sıcaklıkta düşünün:

+100 °Bé (özgül ağırlık, 3.325) diiyodometan gibi bilinen en yoğun akışkanlar arasında yer alır (bazı sıvı metaller hariç) .
0 °Bé'ye yakın olan değer suyun yoğunluğuna yakın olacaktır.
-100 °Bé (özgül ağırlık, 0,615) sıvı bütan gibi bilinen en hafif akışkanlardan biri olurdu.

Bu nedenle sistem, -100 ile 100 arasındaki sıvıların yoğunluğunun pratik bir spektrumunu temsil ediyor olarak anlaşılabilir; 0'a yakın değerler suyun yaklaşık yoğunluğudur.

Dönüşümler
Özgül ağırlık (sg; yani, suya göre özgül ağırlık, suya göre yoğunluk) ile Baumé derecesi arasındaki ilişki sıcaklığın bir fonksiyonudur. Ölçeğin farklı versiyonları farklı referans sıcaklıkları kullanabilir. Bu nedenle çeşitli el kitaplarında farklı dönüşüm formülleri bulunabilir.

Örnek olarak, 2008 tarihli bir el kitabında, 60 °F (16 °C) sıcaklıkta özgül ağırlık ile Baumé derecesi arasındaki dönüşümler belirtilmektedir:
Özgül ağırlık hesabında paya yaygın olarak "modül" denir.

Daha eski bir el kitabı aşağıdaki formülleri verir (referans sıcaklığından bahsedilmemiştir):

Ayrıca bakınız
Refraktometre
Şıra ağırlığı
Şaraptaki şekerler
Derişim
Brix
Normalizovaný moštomer
Plato ölçeği
Bira ölçümü
Klosterneuburger Mostwaage

Kaynakça
Baunt Gölü

Baunt Gölü ( ; ), Rusya'nın Buryat Cumhuriyeti'nde bulunan bir göldür. Göl, Güney Muya Dağları'nda Bolşoy Hapton Dağı'nın eteklerinde yer almaktadır.

Tryohstanka Burnu adlı bir burunda antik kaya resimleri bulunur. Göl, 1988'den beri koruma altındadır. Çevresi, birçok balık ve kuş türünün yanı sıra kabuklu deniz canlısı olan su bitine da yaşam alanı sağlar.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Geography of tourism in the Republic of Buryatia
Bavyera Savaşı

Bavyera Savaşı, 1503-1504 yılları arasında yapılmış feodal Alman beylerinin savaşı.

Savaşın sebepleri
Wittelsbach ailesi mensubu Bavyera-Landshut baronu "Zengin" George'un ölümü, Bavyera'nın kontorlünü ele geçirmek isteyenler yüzünden üç yönlü bir savaşın başlamasına sebep olmuştu. Bavyera bir grup dük arasında güç mücadelesine sahne olan, çekişmeli bir bölgeydi. Yasaya göre Landshut arazileri, ailenin başka bir kolunun mensubu olan, Bavyera-Münih dükü Albert'e geçmeliydi. Ancak ailelerin arası açıktı ve oğlu olmayan George, topraklarını kızı ve damadına miras olarak bırakmıştı. Ailenin Münih kesimi, yasal bir karara varılmasını talep etmişti. Bu karar sonunda Münih tarafının lehine olmuştu ancak söz konusu seçmen, karardan memnun kalmamış ve bir ordu kurmuştu.

Gelişme
Kutsal Roma imparatoru I. Maximilian yasal yönetim için (yasanın geçerli olması için) bölgeye kendi birliklerini gönderdi, bu birliklere Alman asilleri de takviye kuvvet olarak katıldılar. Çarpışmalar seyrek aralıklarla gerçekleştiler ve birbirleriyle yarışan varislerden biri, aniden ölünce, karşı taraf galip gelmiş oldu. Toprakların bir kısmı imparatora kaldı kalanlar seçmen Albert'e bırakıldı. Albert bundan sonra Birleşik Bavyera hayalini gerçekleştirme yolunda ilerledi.

Notlar ve kaynakça
Bavyera Ormanı

Bavyera Ormanı (Almanca: ), Bavyera Eyaleti'nde, yükseltisi az olan dağlarda bulunan ağaçlık bölgedeki ormanlardır. Çek sınırına kadar uzanır ve Çek tarafından Šumava olarak devam eder. Coğrafik olarak Bavyera ve Bohemya Ormanları aynı sıradağlar üzerinde bulunurlar. Bavyera Ormanlarının bir kısmı, 240 km² alan kaplayan Bavyera Ormanları Ulusal Parkı içinde yer alır. Bu millî park, 1970 yılında açılmıştır ve Almanya'nın ilk ulusal parkıdır. Bavyera Ormanları, Roma İmparatorluğu zamanında var olan Hercynian Ormanı'nın zamanla kuzey Cermanya'ya gerilemesiyle oluşmuştur.

Bölgenin en yüksek dağı 1456 m yüksekliğindeki "Büyük Arber"'dir.

Galeri
Dış bağlantılar
Nationalpark Bayerischer Wald* Bavarian Forest - Bölgenin resmi Web-Sitesi
Bavyera (anlam ayrımı)

Bavyera, Almanya'nın 16 eyaletinden biridir. Şu anlamlara da gelebilir:

Bavyera Krallığı, 1806–1918 yılları arasında var olan bir devlet
Bavyera Ormanı, Bavyera Eyaleti'nde, yükseltisi az olan dağlarda bulunan ağaçlık bölgedeki ormanlar
Bavyera Savaşı, 1503-1504 yılları arasında yapılmış feodal Alman beylerinin savaşı

Ayrıca bakınız
Bayern (anlam ayrımı)
Bavyera Sovyet Cumhuriyeti

Bavyera Sovyet Cumhuriyeti ya da diğer adıyla Münih Sovyet Cumhuriyeti ( ), 1918-1919 Alman Devrimi'nin bir parçası olarak Bavyera Serbest Devleti içinde kısa ömürlü bir sosyalist devlet kurma girişimidir. 6 Nisan 1919'da yeni bir devlet olan Weimar Cumhuriyeti'nden ayrılmıştır. Başkenti Münih'tir. Münih'te kentin sendikacı ve sosyalistleri bir Yahudi sosyalist olan Kurt Eisner'in başkanlığında "Bavyera Cumhuriyeti"ni ilan ettiler. Varlıklarına 3 Mayıs 1919'da son verildi.
Bavi şehristanı

Bavi şehristanı (Farsça : شهرستان باوی‎), İran'da Huzistan Eyaleti'nin 24 şehristanından birisidir.

Şehristanın 2006 yılı toplam nüfusu 81.665 kişi ve 14.423 hanedir. Yönetim merkezi Mollasani şehridir.

Yönetim yapısı
Bavi şehristanı'na bağlı olan iki bahş, üç şehir ve iki dehistan aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Bavyera Dükalığı

Bavyera Dükalığı ( ), Merovenj krallığının güneydoğusunda 6. ve 8. yüzyıllar arası var olmuş, Frank lordluğu altındaki dükler tarafından yönetilmiş bir sınır bölgesi. 9. yüzyılın sonlarında bu bölgede yeni bir dükalık yaratıldı. Bu, Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nun ve Almanya Krallığı'nın kabile düklüklerinden biriydi.

1070 ve 1180 yılları arası Bavyera, özellikle de Welf Hanedanı, İmparator'a karşı geldi. Dük Aslan Heinrich ve Hohenstaufen imparatoru I. Frederick arasındaki son çatışmada, Frederick zafer kazandı ve Henry'yi yurtluklarından mahrum bıraktı. Bavyera daha sonra 1918'e kadar elinde tutacak olan Wittelsbach Hanedanı'na devredildi.
Bavyera Elektörlüğü

Bavyera Elektörlüğü ( ), 1623 ile 1806 yılları arasında Kutsal Roma İmparatorluğu içerisinde yer almış bağımsız bir elektörlüktü. Elektörlük, Bavyera Dükalığı'nın ardılı olup, 1806 yılında kurulmuş Bavyera Krallığı'nın öncülüdür. Elektörlüğün yöneticileri olan prens elektörleri, devletin tarihi boyunca hep Wittelsbach Hanedanı'nın üyelerinden oluşmuştur. Devletin ilk elektörü I. Maximilian, son elektörü ise Kutsal Roma İmparatorluğu'nun dağılmasından sonra Bavyera Kralı ünvanını alacak Maximilian I. Joseph'tir.

Kaynakça
Bavua Ntinu André

Bavua Ntinu André (22 Mart 1939 - 5 Ekim 2013)'te Kongo-Central'daki Mbanza-Ngungu'da öldü, bir dövüş sanatı uygulayıcısı ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde büyük usta olarak bilinen Japon sporlarının (karate ve judo) başlatıcısı. Bavua Ntinu Decantor, ulusal dövüş sanatları okulunun (ENAM) kurucusu ve aynı zamanda kurucusu ve organizasyonun ilk manevi lideri olduğu Sözün Ruhsal Gücünün (PSV) yüce lideri.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Bavyera Prensesi Sophie

Bavyera Prensesi Sophie (Sophie Friederike Dorothea Wilhelmine; 27 Ocak 1805 - 28 Mayıs 1872), Bavyera Kralı I. Maximilian Joseph ile ikinci eşi Badenli Caroline'in kızıydı. Saksonya Kraliçesi Maria Anna'nın tek yumurta ikizi olan Sophie, Avusturya Arşidükü Franz Karl ile evlenerek Avusturya Arşidüşesi oldu. En büyük oğlu Franz Joseph, Avusturya İmparatoru ve Macaristan Kralı olarak hüküm sürdü; ikinci oğlu Maximilian kısa süreliğine Meksika İmparatoru olarak hüküm sürdü.

Çocukluk
Bavyera Prensesi
Bavyera Kralı I. Maximilian Joseph ve Baden Prensesi Caroline'in dördüncü çocuğu Prenses Sophie Friederike Dorothea Wilhelmine, 27 Ocak 1805'te Münih'teki Nymphenburg Sarayı'nda doğdu. Çok sevdiği annesine daha bağlı olmasına rağmen babasının en sevdiği kızı olduğu söylenirdi. Sophie ikiz kardeşi Maria Anna'ya hayrandı ve tüm kız kardeşlerine çok yakındı.

Evlilik
4 Kasım 1824'te Avusturya Arşidükü Franz Karl ile evlendi. Babasının üvey kız kardeşi Bavyeralı Caroline Augusta, 1816'da damadın dul babası Francis II ile evlenmişti. Sophie ve Franz Karl'ın altı çocuğu vardı. İmparator II. Francis, Sophie'ye gerçekten düşkündü. Sophie'nin kocasıyla pek az ortak noktası olmasına rağmen, onu seven ve ona saygı duyan Franz Karl'a şefkatli ve sadık bir eşti.

Sophie, kocasının aksine tüm çocuklarına, özellikle Francis Joseph'e ve en sevdiği oğlu Ferdinand Maximilian'a bağlıydı. Doğası gereği güçlü iradeli ve otoriter biri olarak ün yapmıştı ama aynı zamanda ailesine ve evlendiği Habsburg imparatorluğuna bağlı, tanıdık ve girişken biri olarak biliniyordu.

En büyük oğlunu Avusturya tahtına yerleştirme hırsı, Avusturya siyasetinde süregelen bir alışkanlıktı. O zamanlar "mahkemedeki tek adam" olarak adlandırıldı. 1848 Devrimi sırasında, zayıf iradeli kocasını, oğulları Franz Joseph'in lehine taht haklarından vazgeçmeye ikna etti.

Franz Joseph'in tahta çıkmasından sonra Sophie tahtın arkasındaki güç oldu. Tarihsel olarak, Sophie, Franz Joseph'in aynı zamanda yeğeni olan eşi Sisi ile aşırı düşmanca ilişkisiyle hatırlanır. Elisabeth, kendisine karşı katı ve talepkar olduğu için Sophie'den nefret ediyordu ama Arşidüşes'in yeğenine karşı aynı duyguları beslediğine dair hiçbir kanıt yoktu, çünkü genellikle Elisabeth'i günlüğünde ve mektuplarında oldukça hoş bir şekilde tanımlıyordu. Yine de diğer gelinleriyle iyi ilişkileri vardı ve kayınvalidesi Arşidüşes Maria Annunziata'ya bakıyordu.

Sophie, hayatının büyük bir bölümünde Avusturya saray hayatı hakkında çok şey anlatan ayrıntılı bir günlük tuttu. 1867'de ikinci oğlu Maximilian'ın Meksika'da idam edilmesinden derinden etkilendi. Şoku bir türlü atlatamadı ve toplum hayatından çekildi. 1872'de zatürreden öldü.

Ayrıca Avusturya Sarayı'nda Reichstadt Dükü olarak yaşayan II. Napolyon ile yakın ilişkisi nedeniyle de dikkat çekti. Aralarında cinsel ilişki olduğu söylentileri vardı. Hatta 1832'de Reichstadt'ın ölümünden iki hafta önce doğan Maximilian'ın aslında onun çocuğu olduğuna dair şüpheler vardı. Bu iddialar hiçbir zaman doğrulanmadı, ancak çok iyi arkadaş oldukları ve ölümünün onu çok etkilediği aşikardı. O öldükten sonra anlatılan sert, hırslı kadına dönüştüğü söylenir.


Kaynakça
Bavra

Bavra (Gürcüce: ბავრა), Gürcistan'ın Samtshe-Cavaheti bölgesinde, Ahalkalaki Belediyesi'nde bir köydür. Ahalkalaki Platosu'nda, Abuli Deresi'nin Paravani Irmağı'na katıldığı noktada, deniz seviyesinden 1.590 metre yükseklikte yer alır.

Tarihçe
Bavra köyünde 10. yüzyılda inşa edilmiş olan Bavra Kilisesi, buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir. Nitekim Osmanlılar köyün bulunduğu bölgeyi 1578 yılında Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin Bavra (باورە) şeklinde kaydettiği köy, Gürcistan Vilayeti içinde Ahakalak livasının Akşehir nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu 6 Hristiyan haneden oluşuyordu. Bavra köyünde, buğday, arpa, çavdar ve keten tohumu tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. İki adet su değirmeni bulunuyordu.

Bavra köyü, uzun süreOsmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Çarlık Rusya'nın eline geçti. Osmanlı döneminde köy halkının Müslümanlaştığı ve bu savaşın ardından Samtshe-Cavaheti bölgesindeki Müslüman nüfusun büyük bölümünün Osmanlı ülkesine göç ettiği bilinmektedir. Osmanlı ülkesinden göç eden Ermeni nüfusun bir kısmı ise, Rus idaresi tarafından Bavra köyüne yerleştirilmiştir. Nitekim 1886 tarihli nüfus sayımında Rus idaresinin Bavra (Бавра) olarak kaydettiği köyün nüfusu bir hane hariç Ermenilerden oluşuyordu. Bir hanede ise, 3'ü erkek ve 2'si kadın 5 Kürt yazılmıştı. Köydeki diğer 41 hanede ise, 154'ü erkek ve 142'si kadın olmak üzere, 296 Ermeni yaşıyordu. Bu sırada Bavra, Ahalkalaki sancağının (uyezd) Baraleti kazasına bağlı Aragva nahiyesinin 13 köyünden biriydi.

Gürcü tarihçi Aleksandre Proneli, 1914 yılında, Bavra, Hulgumo, Kartikami ve Turtshi köylerinde yaşayan Katoliklerin Ermenice bilmediğini yazmıştır. Bazılarının Proneli'ye verdiği bilgiye göre, Gürcü olan köy halkı Ardahan bölgesindeki Veli köyünden göç etmişti. Proneli, bu köylerde yaşayanların Ermeni tipikonuna bağlı Gürcü Katolikler olduğunu belirtmiştir.

Bavra köyünün kilisesi olan Bavra Kilisesi, 10. yüzyılda inşa edilmiş tek nefli bir yapıdır. Kapısı güneyde yer alır. Doğu duvarındaki kabartmanın altında bulunan Asomtavruli Gürcüce yazıt „ქრისტე ადიდე სოფრონ“ (İsa, Sopron'u yücelt) şeklinde okunmuştur. Bavra Kilisesi, 2006 yılında Gürcistan'ın Ulusal Öneme Sahip Taşınmaz Kültür Anıtları arasında sayılmıştır.

Kaynakça
Bavyera-Straubing Düklüğü

Bavyera-Straubing, 1353-1432 yılları arasında Wittelsbach hanedanı mensubu Straubing dükleri tarafından yönetilen Bavyera ve Alçak Ülkeler topraklarını belirtmek için kullanılan bir isimlendirmedir. Kutsal Roma İmparatorluğu'nun hudut bölgeleri ve uzak kesimlerinden müteşekkil olan bu siyasal yapı; primogenitür veraset sisteminin mevcut olmadığı şartlarda, toprakların parçalanması sürecini berrak bir şekilde göstermektedir.

Bavyera Düklüğü, 1255 senesinde ve olmak üzere ikiye bölünmüştür. Bu iki düklük, 1340 yılında tekrar birleşmiş ancak 1349 yılında İmparator IV. Ludwig'in vefat etmesinin ardından, oğulları Bavyera'yı aralarında tekrar bölmüştür. Aşağı Bavyera, II. Stephan (1375'te öldü), Wilhelm (1389'da öldü) ve Albrecht'e (1404'te öldü) miras kalmıştır. Üç kardeş, daha sonra yaptıkları ile, Aşağı Bavyera'yı Bavyera-Landshut ve Bavyera-Straubing olarak ikiye bölmüştür. Wilhelm ve Albrecht, antlaşma neticesinde Aşağı Bavyera'da bir kısım toprağı devralmıştır (Straubing ve havalisi). Buna ek olarak, Hainaut ve Hollanda'nın idaresi hakkına da sahip olmuşlardır. Bu sayede Bavyera-Straubing dükleri, aynı zamanda Hainaut, Hollanda ve Zeeland kontu olarak hüküm sürmüştür.

Dük III. Johann'ın 1425'teki ölümüyle birlikte, Straubing düklerinin erkek nesli tükenmiştir. Dükün Bavyera'daki toprakları, 1429 yılında Kutsal Roma İmparatoru'nun hakemliğinde Bavyera-Münih, Bavyera-Landshut ve Bavyera-Ingolstadt dükleri arasında pay edilmiştir. III. Johann'ın yeğeni Jakobäa ise kendi başına (sui iuris) Hainaut Kontesi olmuştur.

Bavyera-Straubing Dükleri
I. Wilhelm ve I. Albrecht, 1347-1388, müştereken yönetim
I. Albrecht, 1388-1404
II. Albrecht, 1389-1397, I. Albrecht ile müştereken yönetim
II. Wilhelm, 1404-1417
III. Johann, 1418-1425, Jakobäa ile arasında ihtilaf mevcuttu
Jakobäa, 1417-1432, iddia olarak kaldı, fiiliyatta Straubing'i yönetemedi

Jakobäa ve amcası III. Johann arasındaki taht mücadelesinin sonucunda Bavyera-Straubing; Bavyera-Ingolstadt, Bavyera-Landshut ve Bavyera-Münih arasında bölünmüştür.

Kaynakça
Bavyera-Ingolstadt Düklüğü

Bavyera-Ingolstadt ( veya ), 1392-1447 yılları arasında Kutsal Roma İmparatorluğu'nun bir parçası olarak mevcut olmuş bir düklüktür.

Tarihi
II. Stephan'ın 1375'te vefat etmesinin ardından; oğulları III. Stephan, Friedrich ve II. Johann, Bavyera-Landshut'u eş-hükümdarlar olarak yönetmeye başlamışlardır. On yedi yıl süren müşterek yönetimin ardından, üç kardeş miraslarını resmen paylaşmaya karar vermişlerdir. En büyük evlat olan III. Stephan, Bavyera-Ingolstadt'ı, en küçük evlat olan II. Johann Bavyera-Münih'i devralmıştır. Ortanca evlat olan Friedrich ise Bavyera-Landshut topraklarının geri kalanını elinde tutmuştur.

III. Stephan'ın 1413 yılında vefat etmesinin neticesinde, oğlu VII. Ludwig babasının yerine Ingolstadt dükü olmuştur. VII. Ludwig'in saltanatı esnasında Bavyera-Landshut dükü XVI. Heinrich ile Bavyera Savaşı yaşanmıştır. 1429 senesinde Bavyera-Straubing'in bazı toprakları, Bavyera-Ingolstadt Düklüğü tarafından ilhak edilmiştir. VII. Ludwig, kendi oğlu VIII. Ludwig tarafından darbeyle tahttan indirildiği 1443 yılına değin hüküm sürmüştür. Darbeyle tahta oturan yeni dük VIII. Ludwig, babası VII. Ludwig'i Landshut dükü XVI. Heinrich'e teslim etmiştir. VIII. Ludwig, iki yıl kadar düklük yaptıktan sonra 1445 senesinde, herhangi bir varisi olmaksızın, vefat etmiştir. VII. Ludwig ise 1447'ye kadar XVI. Heinrich'in mahpusu olarak yaşamını sürdürmüştür. VII. Ludwig'in vefatıyla birlikte Bavyera-Ingolstadt düklerinin nesli tükenmiş ve düklüğün toprakları Bavyera-Landshut'a devrolmuştur.

Coğrafyası
Bavyera-Ingolstadt Düklüğü, mevcut olduğu süre boyunca Bavyera'nın birbirine komşu olmayan, farklı farklı bölgelerini egemenliğinde barındırmıştır. Düklüğün başkenti Ingolstadt olup, Schrobenhausen, Aichach, Friedberg, Rain am Lech ve Höchstädt an der Donau gibi civar yerleşimleri de idare etmiştir. Bunların haricinde, Bavyera-Ingolstadt şu kentleri de yönetmiştir:

Güney Bavyera:

Wasserburg am Inn
Ebersberg
Kufstein
Kitzbühel
Rattenberg

Doğu Bavyera:

Schärding
Dingolfing
Mallersdorf ve Pfaffenberg

Kuzey Bavyera:

Hilpoltstein
Hersbruck
Lauf an der Pegnitz
Weiden in der Oberpfalz
Waldmünchen

Kaynakça
Bavuujap Ondar

Bavuujap Ondar (Tuvaca: Ондар, Бавуужап Чадамба оглу / Bavuujap Çadambaoğlu Ondar) (24 Ekim 1940; Kök-Terek, Çağdaş Tuva edebiyatında eserler bırakan öğretmen, yazar ve şairdir.

Hayatı ve Eserleri
Bavuujap Ondar Çadambaoğlu, 24 Ekim 1940 tarihinde doğmuştur. O Hör-Taygalıdır. Kızılda Devlet Öğretmen Enstitüsü'nü bitirmiştir. Çok yıl Sug-Aksı ortaokulunda fizik, matematik derslerinde öğretmenlik yapmıştır.
Kendisi matematik ve fizik öğretmeni de olsa onun çocuklar için yazdığı şiirleri, anaokullarında verilen eğitim ve dersler, ilkokullarda eğitim çalışmaları da vardır.

Sug-Aksı'da ulusçu teşkilatlanmalar ile "Bilig" derneğinin başkanlığını da yapmıştır.

Onun gençliğinde yazdığı "Arbay-Hoor" (bestesi Karakat Oorjak'ın) adlı şarkısı halk tarafından çok sevilmiştir. O şarkı onun ulusçu yönü ile tanınmasını sağlar. Biçe-ool Ondar'ın bestesi ile onun bazı şarkıları Tıva'da ödüllendirilmiştir.

Yazarın ilk eseri "Tölge Bijii" (1997), sonra "Teve Töptüg Tıva Çuragay" (2005) adlı eserleri yayınlanmıştır. Bu kitap onun üçüncü kitabıdır. Bavuujap, Rusya'nın ünlü ressamı Tovariştay'ın yakın akrabasıdır. Tovarişçtay Ondar Tıva'nın ilk profesyonel heykeltraşı oluup Moskova Surikova Sanat Enstitüsünden mezundur. Onun oğlu Bayza da ağabeyinin bitirdiği Surikov Resim Akademisini bitirmiş, bilindik bir heykeltraştır.
Tovarişçtay Ondar "Tiilettirbeen Arat", "Kadarçı" heykellerinin yapıcısıdır. Buyan-Badırgı Noyan'ın heykelini yaparken 1999 yılında hayatını kaybetmiştir. O heykeli de heykeltraşın ağabeyi Bavuujap Ondar'ın oğlu, Tıva'nın ulusçu sanatkarı Bayza Ondar tamamlamıştır.

Bavuujap Ondar şiirlerini daha geniş kitlelere ulaştırmaya başlar. Yazıları Tıva gazeteleri ve Uluğ-Hem dergisinde de yayınlanır.

"Süt-Höl Dalgaları" (Сүт-Хөлдүң чалгыглары) adlı edebiyat derneğinin başkanlığını yapmıştır.

Eski Türk pazırığı Kök-El yakınlarında yaşamış olan destancı Çadamba'nın soyundan böyle kişilerin çıkması ilginç ve nadir olarak görülür.

Türk halkımın balbalları anlamındaki Türk çonum köjeeleri (Tuvaca: Түрк чонум кѳжээлери) adlı şiiri şarkı olarak Tıva'nın ünlü şarkıcısı Borbaana Barjay tarafından klibi yapılmıştır.

Bazı eserleri:

Tölge Bijii (1997)
Teve Töptüg Tıva Çuragay (2005)

Yazar Bavuujap Ondar, 2023 yılında ölse de onun Tıva kültürünü anlatan birçok çalışması Tıva edebiyatının hazinesi olarak durmaktadır.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Bavuujap Ondar 85 yaşında
Bavyera Ormanı Millî Parkı

Bavyera Ormanı Millî Parkı ( ), Almanya'nın Bavyera eyaletinde bulunan bir millî parktır. 7 Ekim 1970 tarihinde kurulmuş olup 242,17 km² bir alana sahiptir ve Bavyera Ormanı'nın bir kısmını kapsamaktadır. Park, Almanya'nın ilk millî parkıdır.

Bavyera Ormanı, komşu Çekya'daki Šumava Millî Parkı'nın parçası olan Bohemya Ormanı ile birlikte Orta Avrupa'daki en büyük kesintisiz orman alanını oluşturmaktadır. 1 Ağustos 1997 tarihinde parkın sınırları genişletilmiştir.

Kaynakça
Ek okuma
Nationalpark Bayerischer Wald. Dokumentarfilm, 45 Min., Deutschland, 1987, von Robert Anzeneder und Jens-Uwe Heins, Produktion: Komplett-Media-GmbH, Grünwald ( ), Kurzbeschreibung des NDR
Natur erleben im Nationalpark Bayerischer Wald – Neuer Film, der sich mit dem Ökosystem Wald beschäftigt, DVD, Informationen und Vorschau hier:


Dış bağlantılar
Bay

Bay, erkeklerin ad veya soyadlarının önüne gelen saygı sözcüğüdür, bir nevi kadınlarda kullanılan "bayan"ın erkekler için olan kullanımıdır. Ancak daha yaygın olarak, addan sonra kullanılan bey sözcüğü nedeniyle bu anlamı arka planda kalmıştır.

Etimoloji
Çağatay Türkçesi'nde "zengin" anlamına gelir. Cumhuriyetin ilk yıllarında İngilizcedeki "Mr" hitabının Türkçedeki karşılığı olarak kullanılmaya çalışıldı ise de sonradan hakaret anlamlı kullanılmaya başlanmıştır. Mesela "Sayın Mehmet Bey" yerine "Bay Mehmet" hitabı kinayeli bir hakaret olarak kullanılabilmektedir. Ayrıca Türk-Müslüman olmayan kişilere veya dönmelere karşı da yine kinayeli kullanılmıştır.

Divânu Lügati't-Türk te de şöyle geçer:
Bawean geyiği

Bawean geyiği, Bawean domuz geyiği ya da Kuhl domuz geyiği (Axis kuhlii) geyikgiller (Latince: Cervidae) familyasından Endonezya'nın Bawean Adası'na özgü bir geyik türüdür.

Erkeklerin tipik yüksekliği 60–70 cm. civarındadır. Erkeklerin üç dallı boynuzları bulunur. Domuz geyiğinin aksine yavruları doğuşta benekli değildir.

Bawean geyiğinin bilimsel adı Alman zoolog Heinrich Kuhl'a ithafen verilmiştir.

Kaynakça
Bax (protein)

Bax veya Bcl-2-associated X protein, p53 adlı tümör baskılayıcı proteinin kofaktörü olma işlevine sahip, insanda bulunan bir proteindir. Bax geni, Bcl-2 gen ailesinin bir üyesidir. Bax, p53 aracılığıyla indüklenir ve bulunduğu hücrenin apoptoza gidişini hızlandırır. Azalmış Bax oluşumu, ağız boşluğu kanserlerinde kötü bir prognoza işaret eder.

Kaynakça
Toshiyuki Miyashita and John C. Reed (1995). Tumor Suppressor p53 Is a Direct Transcriptional Activator of the Human bax Gene. Cell, 80, 293-299. PMID 7834749
Oltvai, Z., Milliman, C., and Korsmeyer, S. J. (1993). Bcl-2 Heterodimerizes in vivo with a Conserved Homolog, Bax, that Accelerates Programmed Cell Death. Cell, 74, 609-619. PMID 8358790