Aliye Rona

Aliye Rona doğum adıyla Aliye Dilligil (1 Ocak 1921, Dera - 29 Ağustos 1996, İstanbul), Türk sinema ve tiyatro oyuncusudur. Türk sinemasında çok sayıda karakter rolünde oynamış, özellikle sert Anadolu kadınlarını canlandırmıştır.

Yaşamı
İlk yılları
1921 yılında günümüzde Suriye sınırları içinde kalan, o zamanlar Fransız Suriye Mandasına bağlı Ürdün sınırındaki Dera şehrinde doğdu. Babası, Trabzonlu demiryolu işletmecisidir. Tiyatrocu Avni Dilligil ve gazeteci Turhan Dilligil'in kardeşidir.

Beyoğlu Akşam Kız Sanat Okulu'nda okudu. 1930'ların sonlarında Kadıköy Halkevi'nde amatör olarak tiyatro oyunculuğuna başladı. Ulvi Uraz ve Avni Dilligil ile Arena Tiyatrosu'nda sahneye çıktı. İzmir Şehir Tiyatrosu'nda birlikte çalıştığı Zihni Rona ile evlendi.

Sinema kariyeri
Sinema oyunculuğuna 1947 yılında Kerim'in Çilesi filmiyle başladı. Sanat hayatı boyunca 204 filmde rol aldı; çilekeş, direnen, dikbaşlı, hakkını hukukunu arayan, kavgacı, töreci köylü kadını ve ana rollerini canlandırdı. Oyunculuğun yanı sıra seslendirme de yapmıştır.

Rona, 1965'te Hepimiz Kardeşiz, 1967'de Zalimler, 1968'de Son Gece ile Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde "En Başarılı Yardımcı Kadın Oyuncu" ödüllerini aldı. 1969 Adana Altın Koza Film Festivali'nde Kuyu filmiyle "En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu" seçildi.

Son yılları ve ölümü
Ömrünün son yıllarında sağ tarafına felç inen ve tekerlekli sandalyeye mahkûm olan Rona, İstanbul'un Pendik ilçesindeki bir huzurevinde kalmaya başladı. Rona, bu huzurevinde yaşanan sağlık ve şiddet olayları televizyon haberlerinde gündeme gelmiş ve Aliye Rona burada kötü bir hâlde bulunmuştur. Yine bu huzureviyle ilgili haberler sırasında son isteğinin "Mustafa Kemal Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım'ı oynamak" olduğunu belirtmiştir.

Sanatçı, 29 Ağustos 1996'de kaldığı huzurevinde geçirdiği beyin kanaması nedeniyle 75 yaşında öldü. Cenazesi Karacaahmet Mezarlığı'ndaki aile kabristanına defnedildi.

Özel arşivi İstanbul'da Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı'nda bulunmaktadır.

Filmografisi
1947: Kerim'in Çilesi
1948: Silik Çehreler
1949: Kanlı Döşek
1949: Şehitler Kalesi
1949: Zehirli Şüphe
1951: Avare
1952: Bergama Sevdalıları
1952: Efelerin Efesi
1952: Kanlı Çiftlik
1952: Kanun Namına
1953: Kanlı Para
1953: Köroğlu - Türkan Sultan
1953: Mahallenin Namusu
1954: Bozkurt Obası
1955: Ebediyete Kadar
1956: Fakir Kızın Kısmeti
1956: İntikam Alevi
1958: Funda
1958: Milyoner Çocuk
1958: Vicdan Azabı
1959: Poyraz Osman
1959: Serseri
1960: Ayşecik Şeytan Çekici
1960: Kırık Kalpler
1960: Liman Yosması
1961: Acı Zeytin
1961: Aşkın Saati Gelince
1961: Küçük Hanımefendi
1961: Seni Kaybedersem
1962: Allah Seviniz Dedi
1962: Belalı Torun
1962: Beş Kardeştiler
1962: Hodri Meydan
1962: Kiralık Koca
1962: Mağrur Kadın
1962: Yılanların Öcü
1963: Aşk Tomurcukları
1963: Büyük Yemin
1963: Cilalı İbo Kızlar Pansiyonunda
1964: Dullar Tercih Edilir
1964: Erkekler Ağlamaz
1964: Hayat Kavgası
1964: Hepimiz Kardeşiz
1964: Lekeli Aşk
1964: Mor Defter
1964: Mualla
1964: Plajda Sevişelim / Neşeli Aşıklar
1964: Şeytanın Uşakları
1964: Uçurumdaki Kadın
1964: Yüz Karası
1965: Akrep Kuyruğu
1965: Bitmeyen Yol
1965: Garip Bir İzdivaç
1965: Konuşan Gözler
1965: Korkusuzlar
1965: Murad'ın Türküsü
1965: Şoförün Kızı
1965: Son Kuşlar
1965: Üçünüzü de Mıhlarım
1965: Uzakta Kal Sevgilim
1965: Veda Busesi
1965: Yasak Cennet
1965: Yıldızların Altında
1965: Yıldıztepe
1966: Anadolu Kanunu
1966: Anaların Günahı
1966: Çalıkuşu
1966: El Kızı
1966: Garip Çalıkuşu
1966: İstanbul'da Randevu
1966: Kucaktan Kucağa
1966: Nikahsızlar
1966: Zalimler
1967: Allaha Adanan Toprak
1967: Azap Yolları
1967: Dokuzuncu Hariciye Koğuşu
1967: Dördü de Seviyordu
1967: Kanunsuz Toprak
1967: Kara Duvaklı Gelin
1967: Kelepçeli Melek
1967: Mühür Gözlüm
1967: Son Gece
1967: Üvey Ana
1968: Acı Yıllar
1968: Affet Beni Allahım
1968: Çatallı Köy
1968: Derebeyi
1968: Eşkiya Halil (Haydut)
1968: Kader Böyle İstedi
1968: Kanun Namına
1968: Kezban
1968: Kuyu
1968: Talihsiz Meryem
1969: Ala Geyik
1969: Anadolu Soygunu
1969: Aysel Bataklı Damın Kızı
1969: Belanın Yedi Türlüsü
1969: Bir Çirkin Adam
1969: Bir Şarkısın Sen
1969: Buruk Acı
1969: Çakırcalı Mehmet Efe
1969: Ebu Müslim Horasani
1969: Galatalı Fatma
1969: İki Günahsız Kız
1969: Kanlı Aşk
1969: Kapıcının Kızı
1969: Kınalı Yapıncak
1969: Sana Dönmeyeceğim
1969: Yalnız Adam
1970: Adım Kan Soyadım Silah
1970: Ankara Ekspresi
1970: Bülbül Yuvası
1970: Gelin Kız
1970: Hippi Perihan
1970: Kader Bağlayınca
1970: Meçhul Kadın
1970: Yaban Gülü
1970: Zeyno
1971: Afacan Küçük Serseri
1971: Ali Cengiz Oyunu
1971: Allı Turnam
1971: Çirkin ve Cesur
1971: Hasret
1971: Öldüren Şehir
1971: Sezercik Yavrum Benim
1971: Tanrı Şahidimdir
1971: Üvey Ana
1972: Afacan Harika Çocuk
1972: Bir Garip Yolcu
1972: Cemo
1972: Çoban Ali
1972: Elif ile Seydo
1972: Gümüş Gerdanlık
1972: Hazreti İbrahim
1972: Kadersizler
1972: Kahbe / Bir Kız Böyle Düştü
1972: Kahpe Tuzağı
1972: Kara Duvak
1972: Paprika Gaddarın Aşkı
1972: Ustura Behçet
1973: Ablam
1973: Beklenmeyen Adam
1973: Dikiz Aynası
1973: Gelin
1973: İki Süngü Arasında
1973: Kara Toprak
1973: Kızım
1973: Lekeli Kadın
1973: Meryem (2)
1973: Pembe Dünya
1973: Yunus Emre
1974: Düşmanlarım Çatlasın
1974: Kuma
1974: Sahipsizler
1974: Silemezler Gönlümden
1974: Sokaklardan Bir Kız
1974: Talihsiz Yavrum
1974: Tanrı Sevenleri Korur
1974: Taşralı Kız
1974: Vur Be Ramazan
1974: Yazık Oldu Yarınlara
1975: Bunalım
1975: Çalkala Yavrum Çalkala
1975: Haydi Gençlik Hop Hop
1975: Kara Çarşaflı Gelin
1975: Kara Murat Kara Şövalyeye Karşı
1975: Oy Emine
1975: Vur Davula Tokmağı
1976: Alev
1976: Hayırsız Evlat
1976: Perişan
1976: Söyleyin Anama Ağlamasın
1976: Sürgün
1976: Yazgı
1977: Aşk Mahkumları
1977: Avrupa Macerası
1977: Dokunmayın Dünyama
1977: Şıpsevdi
1977: Yuvanın Bekçileri
1978: Aldırma Gönül
1978: Batan Güneş
1978: Derviş Bey
1978: Düzen
1978: Kadınlar Koğuşu
1978: Kılıç Bey
1978: Son Sabah
1978: Tatlı Nigâr
1979: Fakir
1979: Garibin Çilesi Ölünce Biter
1979: Gazeteci
1979: Günahkar Kadın
1979: Lekeli Kadın
1979: Nemrud
1979: Skandal
1979: Uçurumdaki Kadın
1979: Yedi Kocalı
1979: Yuvasız Kuşlar
1980: Ayrılık Kolay Değil
1980: Ben Topraktan Bir Canım
1980: Havar
1980: Perişanım
1981: Aşk Pınarı
1981: Hamaylı Boynundayım
1981: Harman Sonu
1981: Kan Bağı
1981: Kara Bahtım
1981: Kara Gurbet
1981: Milcano
1981: Su
1981: Yılanı Öldürseler
1982: Şıngırdak Şadiye
1982: Yürek Yarası
1984: Geçim Otobüsü
1984: Kaşık Düşmanı
1984: Şabaniye
1985: Haram Oldu
1985: Katiller de Ağlar
1985: Keriz
1985: Öfkenin Bedeli
1985: Parmak Damgası
1986: Alın Yazım
1986: Canım Sevgilim
1986: Çoban Aşkı
1986: Gelin Oy
1986: Güvercinim
1986: Kanlı Su
1986: Kara Diken
1986: Yıkıla Yıkıla
1986: Zehirli Çiçek
1987: Allı Gelin
1987: Kuruluş / Osmancık
1987: Tapulu Irgat
1987: Toprak Parası
1988: Emanet
1988: Üçüncü Göz
1989: Kavgamız
1989: Korkmuyorum
1989: Yüzünü Şeytan Görsün
1991: Müsibet
1992: Bizim Eller
1992: Kopuk Dünyalar
1993: Berlin in Berlin
1996: Dünya Kadınla Güzel


Ödüller
1965: 2. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu - Hepimiz Kardeşiz
1967: 4. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu - Zalimler
1968: 5. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu - Son Gece
1994: 8. Altın Koza Film Festivali - Yaşam Boyu Onur Ödülü

Ayrıca bakınız
Yeşilçam oyuncuları

Kaynakça
Dış bağlantılar
Beyazperde´de Aliye Rona
IMDb´de Aliye Rona
Sinemalar´da Aliye Rona
SinemaTürk'te Aliye Rona
TSA´de Aliye Rona