Badri Patarkatsişvili

Arkadi Şalvoviç "Badri" Patarkatsişvili (Gürcüce: ბადრი პატარკაციშვილი, 31 Ekim 1955 - 12 Şubat 2008), siyasete yoğun olarak katılan Yahudi-Gürcü iş adamıydı. 2008 Gürcistan cumhurbaşkanlığı seçimine itiraz etti ve oyların % 7,1'ini alarak üçüncü oldu. 1980'lerin başından ölümüne kadar, iş dünyasında gösterişli bir şahsiyetti ve bugünün Rusya'sındaki başarılı şirketlerden bazılarının arkasındaydı. Tahmini 12 milyar dolarlık serveti ile Gürcistan'ın en zengin vatandaşı oldu. Aynı zamanda ülkenin en büyük hayırseverlerinden biriydi.

Patarkatsişvili'nin ölümü ani oldu öldü. Şubat 2008'de devlet, yasal tarihin en büyük emlak savaşlarından birini kıvılcımladı. Ekim 2018'de, Gürcistan hükûmeti resmî olarak eski Gürcistan Devlet Başkanı Miheil Saakaşvili'yi Badri Patarkatsişvili'ye suikast emri vermekle suçladı.

Erken dönem
Tiflis'te Yahudi bir ailenin çocuğu olarak doğan Patarkatsişvili, 1980'lerde Sovyet Komünist Partisinin gençlik kanadı Komsomol'un aktif bir üyesi oldu. Sonunda büyük bir tekstil operasyonu olan Maudi'de Komsomol lideri oldu.

1984'te Patarkatsişvili, o zamanlar Sovyetler Birliği'nin en büyük otomobil üreticisi olan AvtoVAZ'dan araba ve yedek parça satın alan ve teslim eden bir şirket olan Gruzavtovazprom'un genel müdür yardımcısı oldu. Yakın bir arkadaş ve iş ortağı olacak Boris Berezovsky ile ilk tanışması AvtoVAZ fabrikasına yaptığı geziler sırasında oldu. 1989 yılında Patarkatsişvili ve Berezovski, AvtoVAZ'ın bazı üst düzey yöneticileriyle birlikte LogoVaz'ı kurdu. LogoVaz, AvtoVAZ için yazılım geliştirdi, Sovyet yapımı arabalar sattı ve yabancı arabalara bakım yaptı. O zamanlar Doğu ile Batı arasındaki ticari ilişkilerde öncü olarak görülen İtalyan bir şirket olan Logo Systems ile ortak girişim olarak kuruldu. LogoVaz Gürcistan'da bir ofis kurdu ve Patarkatsişvili şirketin genel müdür yardımcısı oldu. Patarkatsişvili ve Berezvoski daha sonra kanalın etkisini Boris Yeltsin'e 1996 başkanlık seçimlerinde zafere yardımcı olmak için kullandı. 1994'ten 2000'in ortalarına kadar Patarkatsishvili, ORT'de önemli bir şahsiyetti.

Sibneft özelleştirme
1997'de Sibneft petrol şirketinin özelleştirilmesini denetlemek üzere seçildi. Berezovsky'nin Menatep Grubu ile ilgisi vardı ve bu nedenle müzayedenin sabitlendiğine dair spekülasyonlar yayıldı.

Patarkatsishvili, 2012'de öldükten sonra Sibneft özelleştirmesi, Chelsea futbol kulübü sahibi Roman Abramovich ve Berezovsky arasında bir yüksek mahkemede hukuk savaşının konusu olacaktı. The Times'a göre Abramovich; Berezovsky ve Patarkatsishvili'yi belirsizlikten ayağa kalkmasına yardım ettiği için büyük meblağlar talep etmekle suçlayan 53 sayfalık bir mahkeme savunması sundu. Patarkatsishvili, Abramovich ve Berezovsky arasında mesajlar ileten kilit bir araçtı. Patarkatsishvili'ye Rusya'nın alüminyum savaşlarında Roman'ı koruması için kabul edilen savunma belgeleri Roman Abramovich tarafından 500 milyon dolar teklif edildi.

TV6 ve Kommersant
ORT'deki başarısının ardından Nisan 2001'de Patarkatsishvili, ORT gibi kısmen Berezovsky'ye ait olan Rusya'nın TV6 kanalına genel müdür olarak atandı. Onun kontrolü altındaki TV6, Kremlin karşıtı çizgisiyle ünlendi.

Rusya'da siyasi sorun
1999 yılının ortalarında Boris Yeltsin, iktidarını kaybetmeye başladı ve Boris Berezovsky, halefinin aranmasında önemli bir rol oynamaya başladı; bunu, daha çok devletçi olarak görülen Başbakan Yevgeny Primakov'un siyasi özlemlerine karşı koymak için yaptı. Berezovsky, Kremlin'in gözünü kaybederken, Berezovsky'nin politik olarak motive edildiğini iddia ettiği ticari ilişkileriyle ilgili soruşturmalar başladı. Nisan 1999'da Başsavcı Yuri Skuratov tarafından Berezovski için tutuklama emri çıkarıldı. Patarkatsishvili, kendisini Berezovsky'nin siyasi ilişkilerinden uzaklaştırmaya çalışmasına rağmen Berezovsky'ye olan yakınlığından dolayı tutuklanabileceğinden korkmaya başladı; bu nedenle 2000 yılında, memleketi Gürcistan'a gitmek üzere Moskova'dan ayrıldı.

Mart 2000'de Vladimir Putin iktidara geldiğinde Patarkatsishvili, Rusya'da Berezovsky ve kendisi için durumun iyileşeceğini umuyordu. O ve Berezovsky, Putin'i seçim kampanyasında desteklemişlerdi. Patarkatsishvili daha sonra Putin'i o zamanlar Cumhurbaşkanı Boris Yeltsin'in Kremlin yönetiminin kıdemli bir üyesi olan Pavel Borodin'e tavsiye ettiğini iddia etti. Berezovsky ayrıca Putin'i Rus FSB direktörü olarak atamıştı.

Ancak, Berezovsky yeni başkanla hızla düştü. 31 Mayıs'ta Berezovsky, Putin tarafından önerilen ve Kremlin'e seçilmiş valileri görevden alma hakkı verecek olan anayasa reformuna sert bir şekilde saldırdı. O zamanlar Duma milletvekili olan Kommersant Berezovsky'de yayımlanan Putin'e açık bir mektupta, cumhurbaşkanının "devletin yapısını değiştirmeye yönelik" ve "Rusya'nın toprak bütünlüğüne ve demokrasisi için bir tehdit" temsil eden yasama projesine karşı oy vermek zorunda kalacağını söyledi. Ağustos 2000'de Berezovsky, Kursk denizaltısının batışını idare ettiği için ORT'yi kullanarak Putin'e saldırdı ve 118 denizcinin ölümünü Kremlin'in yabancı yardımı kabul etme konusundaki isteksizliğinden sorumlu tuttu. Bu durum, Berezovsky ile ilişkisi iyi bilinen ve o sırada ORT istasyonunu kontrol eden Patarkatsişvili'ye de baskı yapmaya başladı.

Aralık 2000'de, AvtoVAZ'ın kurucu ortağı ve Patarkatsishvili ile Berezovsky'nin yakın bir ortağı olan Nikolay Glushkov, Rus Başsavcısının Berezovsky'nin ilgilendiği bir şirket olan Aeroflot'taki soruşturması kapsamında tutuklandı. Patarkatsishvili ve Berezovski tutuklamanın siyasi amaçlı olduğuna ve Kremlin'in işlerine baskı yapma girişiminin bir parçası olduğuna inanıyorlardı. Gluşkov, kalıtsal bir kan hastalığına yakalandı ve hastanede özel tıbbi tedavi görmek zorunda kaldı. Patarkatsişvili ve Berezovski, hükûmetin serbest bırakılması için medya çıkarlarından vazgeçmesi ve Berezovsky'nin siyasi hedeflerine son vermesi için görüşmelere başladı. Ancak, Haziran 2001'de Rus Başsavcılığı Patarkatsişvili'yi Gluşkov hapishanesinden kaçmaya teşebbüs etmekle suçladı ve kendisi için Interpol aracılığıyla tutuklama emri çıkardı. AvtoVaz'ın zimmetine geçirilmesiyle ilgili başka suçlamalar Ekim 2002'de eklendi.

Gürcistan'a yatırım ve hayırseverlik
Döndükten sonra, Patarkatsişvili Rusya'da biriktirdiği servetin çoğunu anavatanına yatırmaya başladı. Kişisel olarak tüm devlet bütçesinden daha zengin hâle gelmişti ve böylece daha önce yoksul ülke için hayal bile edilemeyen bir ölçekte ticari girişimlere ve hayır projelerine yatırım yapabildi.

2007 yılının sonlarında, eski savunma bakanı Irakli Okruashvili'nin 25 Eylül 2007'de Gürcistan Cumhurbaşkanı Miheil Saakaşvili'yi Patarkatsişvili suikastını planlamakla suçlaması üzerine siyasi bir skandala karıştı. Ancak yolsuzluk suçlamalarından tutuklanan Okruashvili, başkana yönelik suçlamalarını geri çekerek 10 milyon Gürcü lari (yaklaşık 6.250.000 dolar) kefaletle serbest bırakıldı. Ayrıca, Saakaşvili'ye yöneltilen daha önceki suçlamalarının doğru olmadığını ve kendisi ve Patarkatsişvili için siyasi temettü elde etmeyi ve Gürcistan Cumhurbaşkanını itibarsızlaştırmayı amaçladığını söyledi. Okruaşvili, 6 Kasım'da Patarkatsişvili'nin Imedi TV'sinde - daha sonra Fox TV'nin ana şirketi News Corporation tarafından yönetiliyordu- Saakashvili'ye yönelik suçlamalarını hapishanede katlandığı baskısıyla geri çekmek zorunda kaldığını söyledi. Münih'ten sonra şöyle dedi: "Tüm bu suçlamalar, Saakashvili'ye karşı getirdiğim tüm gerçekler, onun hakkında söylediğim her şey apaçık gerçektir."

Patarkatsişvili, Saakaşvili hükûmetinin beğenisini kaybederken 2007 yılında, ona karşı çok sayıda yolsuzluk iddiası yapıldı. Gürcistan Ulusal Olimpiyat Komitesi başkanı olarak görevden alındı ve ayrıca Gürcistan İş Federasyonu başkanlığından da ayrıldı. Saakaşvili hükûmeti tarafından kontrol edilen bir kanal olan Tiflis merkezli Rustavi 2 TV, adını Vlad Listyev suikastı da dâhil olmak üzere Rusya ve Gürcistan'daki birçok kötü şöhretli cinayetle ilişkilendirdi.

29 Ekim 2007'de Patarkatsişvili, on muhalefet partisinin Nisan 2008'de erken parlamento seçimleri düzenlemeyi amaçlayan kampanyasını finanse etme planlarını kamuoyuna duyurdu. 2 Kasım 2007'de Tiflis şehir merkezinde düzenlenen büyük bir hükümet karşıtı mitingde konuştu ve bunu daha fazla destekleme sözü verdi. Kısa süre sonra Gürcistan'dan Londra'ya giti. Gösterinin polis saldırılarının ardından şiddete dönüşmesinin ardından, 7 Kasım 2007'de Gürcistan Başsavcılığı, hükûmeti devirmek için komplo kurmaktan şüphelenildiğini açıkladı. 5 Ocak 2008'de erken cumhurbaşkanlığı seçimlerinde "Saakaşvili'siz Gürcistan, Terörü Olmayan Gürcistan'dır" sloganıyla aday olacağını söyledi. Büyük muhalefet partilerinin liderleri, bağımsız bir cumhurbaşkanı adayı olarak aday olmak zorunda kalan Patarkatsişvili'den uzaklaştı.

24 ve 25 Aralık 2007 tarihlerinde Gürcistan başsavcılığı, Gürcistan İçişleri Bakanlığı üst düzey yetkilisi Erekle Kodua'nın Patarkatsişvili ve seçim öncesi kampanyası Valeri Gelbakhiani ile yaptığı iki ayrı toplantının bir dizi ses ve video kaydını yayımladı. Hükûmete göre Patarkatsişvili, planlanan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin bir sonraki 6 Ocak 2008 tarihinde Gürcü yetkililerin darbe girişimi olarak nitelendirdiği şeye katılabilmesi için Koda'ya rüşvet vermeye çalışıyordu. Plan, hükûmete karşı kitlesel bir açıklama yapmayı ve İçişleri Bakanı Vano Merabişvili'yi "etkisiz hâle getirmeyi" içeriyordu. Daha sonra bağımsız gazeteci Vakhtang Komakidze, Patarkatsishvili'nin şiddete karşı tavsiyede bulunduğunu ve serbest bırakılan alıntıların değiştirildiğini gösteren kayıtlı konuşmanın tam metni olduğunu söyledi. Suçlamalar Patarkatsishvili'yi savunmaya zorladı. Kodua ile Londra'da görüştüğünü doğruladı, ancak rüşvetin iddia edilen bir darbe planıyla bağlantılı olduğunu reddetti ve bunun yerine, niyetinin seçime hile yapmak için resmî planlar olduğunu söylediği şeyi ortaya çıkarmak olduğunu iddia etti. Ayrıca, Ocak ayındaki mitinglere karşı hükûmet tarafından olası bir güç kullanımını engellemek için yetkililerden kaçma karşılığında Kodua'ya "büyük miktarda para" teklif ettiğini de doğruladı.

28 Aralık 2007'de Patarkatsishvili, cumhurbaşkanlığı adaylığını geri çekeceğini, ancak 4 Ocak 2008'e kadar aday kalacağını açıkladı. 3 Ocak 2008'de tersine döndü ve cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılmaya karar verdi. Yanıt olarak, üst düzey kampanya yetkilisi Giorgi Jvania (Başbakan Zurab Jvania'nın kardeşi), Patarkasishvili'nin bir ülkenin başkanından beklenebilecek tartışılmaz bir üne sahip olmadığını açıklayarak istifa etti.

Spora ilgisi
Patarkatsishvali, Dinamo Tiflis futbol kulübünün başkanıydı. Ayrıca, hükûmetle aranın ardından 9 Ekim 2007'de görevden alınana kadar Gürcistan Ulusal Olimpiyat Komitesi'nin (GNOC) başkanı olarak görev yaptı.

Eylül 2006'da Patarkatsişvili, Londra futbol kulübü West Ham için teklif almayı düşündüğünü açıkladı. Ancak anlaşma hiçbir zaman sonuç vermedi.

Kişisel hayatı
Patarkatsişvili, İnna Gudavadze ile evlendi. Çiftin Lianna Jmotova ve İya Patarkatsişvili adında iki çocuğu vardır.

Ölümü
52 yaşında Patarkatsişvili, Downside Malikanesi'nde, Leatherhead, Surrey, İngiltere'deki konağında 12 Şubat 2008'de saat 22:45'te çöktü. Ambulans ekibi, başarısızlıkla onu hayata döndürmeye çalıştı, ancak saat 22.52'de öldüğü açıklandı. Diğer beklenmedik ölüm vakalarında olduğu gibi, Surrey polisi vakayı "şüpheli" olarak değerlendirdi ve resmî bir soruşturma başlattı.

İş adamı son gününü, uluslararası hukuk firması Debevoise ve Plimpton'un Londra Şehri ofisinde iş ortağı Boris Berezovski, sözcüsü Tim Bell ve avukatı Lord Goldsmith QC'nin yanı sıra sürgün arkadaşları olan Rus Nikolai ile görüşerek geçirdi. Gluşkov ve Yuli Dubov, Şehirden Berezovski'nin ofisini ziyaret etmek için Mayfair Down Caddesi'ne gitti ve saat 19.00'da Maybachı'yla Leatherhead'e geri döndü. Patarkatsişvili, yemekten kısa bir süre sonra ailesine kendini iyi hissetmediğini söyledi ve bir kalp krizi sonrası bilinçsiz hâlde bulunduğu yatak odasına çıktı.

İlk raporlar, ölüm nedeninin kalp krizi olduğunu gösterdi. Ölüm sonrası ilk testlere göre, Patarkatsişvili'nin ölümünün doğal kardiyak nedenlerden kaynaklandığı ortaya çıktı. Patolog Ashley Fegan-Earl'e göre bölümü, "herhangi bir zamanda ani ve açıklanamayan bir çöküş ve ölümle sonuçlanabilecek bir ciddiyet" olarak tanımlandı. Ayrıca Patarkatsişvili'nin geçirdiği göğüs ağrısı ve ani bir çöküşün "koroner kalp hastalıklarına bağlı ölümle tutarlı olduğu" sonucuna vardı. Patarkatsişvili'nin babası Şalva Patarkatsişvili de 48 yaşında kalp krizinden öldü. İş adamının herhangi bir hastalığı yoktu, ancak sağlıksız bir yaşam tarzı sürdürdüğü, aşırı sigara içtiği ve egzersiz yapmadığı bildirildi.

Tim Bell'e göre, "o [Patarkatsişvili] her zaman ondan 10 yaş büyük görünüyordu." Ancak, olası bir suikast teorileri bazıları tarafından ciddiye alındı. "[A] Eski KGB tarafından kullanıldığı bilinen bir dizi bileşik kalp yetmezliğine neden olabilir, ancak neredeyse hiç iz bırakmaz. Bunlardan biri, pestisitten elde edilen ince beyaz bir toz olan sodyum floroasetattır." İngiliz polisi Patarkatişvili'nin Surrey malikanesini radyoaktif unsurlar açısından kontrol etti, ancak bildirildiğine göre şüpheli bir şey bulamadı.

İngiliz basınında yer alan haberler
London Lite, İngiliz kamuoyunu 13 Şubat 2008 akşamı Gürcü oligarkın ölümünden haberdar eden ilk gazeteydi. 14 Şubat 2008 tarihli haberde Patarkatsişvili'nin ölümü The Guardian, The Times, Financial Times, The Daily Telegraph, The Independent vb. gazetelerde yer aldı. Çoğu gazete Patarkatsişvili'nin Boris Berezovsky, Roman Abramovich, Alexander Litvinenko, Mikheil Saakashvili ve Vladimir Putin ile yakın bağları da dâhil olmak üzere iş tarihini tartıştı.

Uluslararası basın haberleri
Reuters, ölen iş adamına yakın bir kaynak ölüm gününde Patarkatsişvili'nin Gürcü yetkililerin onu öldürmek için plan yapmaktan korktuğunu bildirdi.

Associated Press, 26 Aralık 2007'de Patarkatsişvili'nin anavatanının İçişleri Bakanlığı'ndan bir Çeçen savaş ağasından Londra'daki kralı öldürmesini isteyen bir memurun kaset kaydını aldığını söylediğini bildirdi. "Beni öldürmek istediklerine inanıyorum" dedi. Kasetin polise verildiğini söyledi.

Novaya Gazeta, aşağıdaki bilgileri bildirdi: Londra'da yaşayan Patarkatsişvili'ye, Saakaşvili hükûmetinin üyeleri, muhalif Imedi TV ağındaki kontrol hissesini satmasını talep etti. Başlangıçta, Patarkatsişvili reddetti, ancak daha sonra benzeri görülmemiş bir anlaşma teklif edildi: Imedi'nin mülkiyetini tüm Gürcü demiryolu sisteminin mülkiyeti ile değiştirmek. Bir iş adamı olan Patarkatsişvili, bildirildiğine göre; Saakaşvili tarafı ona sözleşmeyi gönderdiğinde, Patarkatsişvili'nin demiryolu mülklerinin "iyileştirilmesi" için 2.000.000.000 dolar yatırım yapmasını gerektiren yeni bir madde ortaya çıktı. Reddetti, ancak kısa bir süre sonra öldü. Novaya Gazeta'nın kaynağı, bu anlaşmanın hukuki yönünü avukatlara biridir.

Emlak savaşı
Patarkatsişvili'nin ölümünün ardından en yakın iş ortakları, geçerli bir vasiyet bırakmadan öldüğü için Gürcistan yasalarına göre kalan mülküne hak kazanan aile üyelerinden iş varlıklarını sahtekârlıkla talep etmek için girişimlerde bulundu.

Patarkatsişvili'nin ölümünden kısa bir süre sonra, teyzesinin üvey oğlu ve iş işlerinde ona yardım eden biri olan Joseph Kay, Amerikalı avukat Emmanuel Zeltser ile birlikte, Imedi, Mtatsminda Parkı ve Gürcistan'daki Rustavi Metalurji tesisinin yanı sıra İnna Gudavadze ve Patarkatsişvili ailesine ait diğer varlıkların kontrolünü ele geçirmeye çalıştı. Bu belgelerin daha sonra İngiltere Yüksek Mahkemesi'nde sahte olduğu açıklandı. Kay'ın davası, Şubat 2010'da Cebelitarık Yüksek Mahkemesinde Yargıç Dudley tarafından kapsamlı bir şekilde reddedildi. Yargıç Dudley, Kay'ın davasını "tamamen ikna edici olmayan" şekilde nitelendirdi ve "yalancı bir birey" olduğunu ve "kesinlikle gerçeğin tanığı olmadığını" ekledi. ABD, İngiltere ve Gürcistan'daki birkaç başka yasal savaştan sonra varlıkları, Patarkatsişvili'nin ailesine iade edildi. Bununla birlikte, Gloster J'nin 2012'de Berezovski'nin karakterine ilişkin korkunç bir rapor veren Berezovski v Abramoviç davasında verdiği kararın ardından, Berezovski, Patarkatsişvili ailesine karşı açtığı davayı hızla çözdü. Ancak anlaşmanın detayları gizli kaldı.

2013 yılında İnna Gudavadze, iki kızı İya Patarkatsişvili ve Liana Jmotova ve Patarkatsişvili'nin annesi Natela Patarkatsişvili, iş ortakları Vasily Anisimov'a karşı 1.8 milyar dolarlık dava açtı. Aile, daha önce Anisimov'un maden şirketi Metalloinvest'de sahip olduğu % 20'lik hisseye kısmen hak sahibi olduklarını iddia etti. Dava, mahkemeye gelmeden önce Mart 2014'te karara bağlandı.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Badri Patarkatsishvili , Civil Georgia profili. 2008-02-13
Patarkatsişvili: Oligarş Yolu. NewsGeorgia adlı kişinin profili. 2008-02-38
Mark Hollingsworth ve S Lansley, Londongrad: Rusya'dan Nakit: Oligarşların İç Hikâyesi. 4. emlak, 2009
Badri Patarkatsişvili biyografisi