kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
AGU

AGU, Mazhar-Fuat-Özkan'nün 11 yıl aradan sonra çıkarttığı 9. stüdyo albümü. Albümün ismi, Mazhar Alanson, Fuat Güner ve Özkan Uğur'un soyadlarının baş harflerinden oluşmaktadır. Albümün çıkış parçası "Sarı Laleler" oldu. Albümün ikinci klibi ise "Vurgun Yedim"e çekildi. "Ne Bileyim Ben", daha önce Mazhar Alanson'un solo çalışması olarak Her Şey Çok Güzel Olacak filminde, "Olduramadım" da Özkan Uğur'un solo çalışması olarak G.O.R.A. filminde kullanılmıştı. Şarkı sözlerinin beş tanesi Mazhar Alanson tarafından yazılan albümdeki diğer şarkılar farklı söz yazarları tarafından kaleme alınmıştır. Bu nedenle bu albüm MFÖ diskografisinde farklı bir yerde durmaktadır. Müziklerde ise grubun üç elemanının da imzası vardır.

Şarkı listesi
"Muaf" (3:40) (Söz: Eda Alanson, Müzik: Mazhar Alanson)
"Milli Park" (3:24) (Söz: İsmet Özel, Müzik: Mazhar Alanson)
"Vurgun Yedim" (3:13) (Söz: Aysel Gürel, Müzik: Fuat Güner)
"Amanın Aman" (3:37) (Söz: Mazhar Alanson, Müzik: Özkan Uğur)
"Sarı Laleler" (3:20) (Söz-Müzik: Mazhar Alanson)
"O Neydi O" (3:11) (Söz: Mazhar Alanson, Müzik: Özkan Uğur)
"Ne Bileyim Ben" (4:01) (Söz-Müzik: Mazhar Alanson)
"Gündüz Rüyası" (3:10) (Söz-Müzik: Mazhar Alanson)
"Silmez Gibisin" (4:10) (Söz: Aysel Gürel, Müzik: Fuat Güner)
"Biz İstersek" (2:43) (Söz: Ömer Kaplan, Müzik: Fuat Güner)
"Olduramadım" (3:39) (Söz: Aysun Uğur, Müzik: Özkan Uğur)

Künye
Mazhar Alanson: Vokal, aranjör (1)
Fuat Güner: Vokal, akustik ve elektrik gitar
Özkan Uğur: Vokal, bas gitar
İskender Paydaş: Klavye, piyano, aranjör (1, 2, 7, 8), mix ve kayıt (7)
Turhan Yükseler: Akustik ve elektro gitar, Aranjör (3, 4, 6, 9, 10)
Can Şengün: Elektro gitar
Gültekin Kaçar: Akustik ve elektro gitar
Reha Koçer: Bağlama
Hamdi Akatay: Cajon, tabla
Göksun Çavdar: Klarnet
Ferda Özbekligil: Tumba
Cengiz Tuncer: Davul
Altuğ Öncü: Ud

Cem Yılmaz: Aranjör (1)
Ercan Saatçi: Aranjör (5)
Ozan Çolakoğlu: Aranjör (11)
Fuad Abdullah: Mastering, Mix ve kayıt (1, 2, 4, 8, 10, 11)
Pieter Snapper: Mastering, Mix ve kayıt (1, 2, 4, 8, 10, 11)
Suat Durmuş: Mix ve kayıt (3, 4, 6, 9, 10, 11)
Ulaş Ağça: Mix ve kayıt (5)
Özgür Yurtoğlu: Mix ve kayıt (7)
Murat Elgün: Mix (1, 5, 7)
Talat Matbaacılık: Baskı
AGM-45 Shrike

AGM-45 Shrike, radar vericilerini imha ve home için yapılmış havadan atılan anti-radyasyon füzesi. AGM-45 olarak adlandırılır. İlk anti-radar füzesi olan AGM-45 Shrike'ın ilk versiyonu 1958'de ABD NWC'de üretilmiştir. SA-2 Guideline SAM hava savunma bataryalarına karşı geliştirilmiştir. Özellikle Vietnam Savaşı'nda adından sıkça söz ettirmiştir. Savaşın başlarında hedef tespit ve imha yeteneği üst seviyede iken zamanla SAM bataryalarına yakalanma ve hedeften sapma oranının beklenenin üzerinde olması füzenin geliştirilmesi gerekliliğini ortaya koymuştur. ABD ve İsrail Hava Kuvvetleri envanterine katılmıştır. İsrail tarafından Arap-İsrail savaşlarında Mısır'ın SA-2 Guideline ve SA-3 Goa SAM bataryalarına karşı kullanılmış ve başarılı olmuştur. F-16CJ Wild Weasel, F-4G, F-15, A-4, A-6, A-7 ve F-105'ler tarafından taşınabilmektedir. Üretimin sona erdiği 1982'ye kadar A ve B versiyonlarından 18500 adet AGM-45 Shrike üretilmiştir. 1983'ten itibaren yerini daha modern ve pahalı olan AGM-88 HARM'a bırakmıştır. Türk Hava Kuvvetlerinin de envanterinde bir miktar AGM-45 Shrike bulunmaktadır.

Özellikleri
Fonksiyon: Havadan-Karaya Anti-Radar Füze
Üretici: ABD
Güç Kaynağı: Aerojet Mk 78 Roket Motoru
Fırlatma Ağırlığı: 177.6 kg
Uzunluk: 305 cm
Çap: 20.3 cm
Kanat Açıklığı: 45.7 cm
Hız: 2 mach
Menzil: 40 km
Patlayıcı Başlık: 67.5 kg
Güdüm: Pasif Radar Takibi
Hizmete Girişi: 1965
AGM-114 Hellfire

AGM-114 Hellfire (Helicopter launched fire-and-forget) helikopterden fırlatılan yarı aktif güdümlü at-ve-unut tipi tanksavar/gemisavar füzesidir. Menzili 8 kilometredir. NATO ülkelerinde bulunur. Apache helikopterinin Longbow adlı versiyonu ile radar kilitlemeli olarak ateş edilebilir. Böylece füzeyi attıktan sonra lazerle hedefi işaretlemesi gerekmez ve oradan uzaklaşabilir ya da farklı hedeflere füze gönderebilir.

Teknik Veriler
Üretici Firma(lar): Lockheed Martin/ABD
Hizmet giriş tarihi: 1985
Tipi: Havadan karaya taarruz füzesi
Güdüm Sistemi: Yarı aktif/Laser (IIR veya RF/IR)
Harp Başlığı: 8 kg (18 lb) HEAT(High Explosive Anti Tank)
Etkili Menzili: 500-8,000 m
Uzunluk: 1,63 m
Çap: 178 mm
Kanat açıklığı: 33 cm
Ağırlık: 45 kg

Kullanan ülkeler
AHDL (Altera)

AHDL (Altera Hardware Description Language), Altera ortaklığı tarafından kendi ürettiği CPLD ve FPGA türündeki aygıtlarla birlikte kullanılmak üzere geliştirilen ve pazarlanan bir sayısal donanım tanımlama dilidir. Bu donanım tanımlama dilinin C programlama diline benzer yapısı ve VHDL diline benzer işlevi vardır. Altera'nın Quartus ve Max+ serisi derleyicileriyle derlenir.

Örnek kod:

% a simple AHDL up counter, released to public domain 11/13/2006 %
% [block quotations achieved with percent sign] %
% like c, ahdl functions must be prototyped %

% PROTOTYPE:
FUNCTION COUNTER (CLK)
RETURNS (CNTOUT[7..0]); %

% function declaration, where inputs, outputs, and
bidirectional pins are declared %
% also like c, square brakets indicate an array %

SUBDESIGN COUNTER
(
CLK :INPUT;
CNTOUT[7..0] :OUTPUT;
)

% variables can be anything from flip-flops (as in this case),
tri-state buffers, state machines, to user defined functions %

VARIABLE
TIMER[7..0]: DFF;

% as with all hardware description languages, think of this
less as an algorithm and more as wiring nodes together %

BEGIN
DEFAULTS

TIMER[].prn = VCC; % this takes care of d-ff resets %
TIMER[].clrn = VCC;
END DEFAULTS;

TIMER[].d = TIMER[].q + H"1";
END;

Ayrıca bakınız
VHDL
Verilog
AGO C.I

AGO C.I, Almanya'nın kullandığı çift kanatlı pod-and-boom sistemiyle çalışan keşif uçağıdır. Makineli top taşır. Almanya Donanması'nda devriye görevi yapmıştır.

Kullanıcılar
Almanya İmparatorluğu
Luftstreitkräfte
Kaiserliche Marine

Genel özellikler
Mürettebat: 2 pilot ya da gözlemci
Uzunluk: 9 m
Kanat Genişliği: 15 m
Kanat Yüzölçümü: 41 metre kare
Güç: 1 x Mercedes D.lll, 117 kW

Performans
Maksimum hız: 140/h
Menzil: 400 km
Yükseklik Sınırı: 4.800 m

Teçhizat
1 x 7.92 mm Parabellum Makineli Tüfeği

Kullanımı
Cinsi: Keşif uçağı
Tasarlayan: A. Haefeli
Hizmete giriş: Haziran 1915
İlk kullanan: Almanya
İmalatçı: AGO Flugzeugwerke

Kaynakça
Taylor, Michael J. H. (1989). Jane's Encyclopedia of Aviation. London: Studio Editions. pp. 39.
Das Virtuelle Luftfahrtmuseum

Kaynakça
AGO C.II

AGO C.II, I. Dünya Savaşı'nda Almanya tarafından kullanılmış çift kanatlı keşif uçağıdır. Bu uçak aslen C.I'den esinlenerek yapılmıştır. 2 şamandıralı ve Alman Donanması'nda sahil keşfi olarak kullanılmıştır.

Kullanıcılar
Almanya İmparatorluğu
Luftstreitkräfte
Kaiserliche Marine

Genel özellikler
Mürettebat: 2 pilot ya da gözlemci
Uzunluk: 9.84 m
Kanat genişliği: 14.5 m
Kanat yüzölçümü: 40 metre kare
Boş ağırlık: 1,360 kg
Tam ağırlık: 1,946 kg
Güç: 1 x Mercedes D.IV, 162 kW

Performans
Maksimum hız: 145 km/h
Yükseklik sınırı: 4,500 m

Teçhizat
1 x 7.92 mm Parabellum Makineli Tüfeği

Kullanımı
Cinsi: Keşif
Dizayn eden: A. Haefeli
Hizmete giriş: 1915
İlk kullanan: Almanya

Kaynakça
Das Virtuelle Luftfahrtmuseum
Angelucci, Enzo. The Rand McNally Encyclopedia of Military Aircraft, 1914-1980. San Diego, California: The Military Press, 1983. ISBN 0-517-41021-4.
Taylor, Michael J. H. Jane's Encyclopedia of Aviation. London: Studio Editions, 1989, p. 39.
AGOVV

AGOVV Apeldoorn Hollanda 'nın Apeldoorn şehrinde bulunan futbol takımı.

Kulüp 25 Şubat 1913 tarihinde kurulmuştur.Takımın tam ismi olan Alleen Gezamenlijk Oefenen Voert Verderın baş harfleriyle AGOVV kısaltması oluşmuştur.

Hollanda futbolunun en önemli forvetlerinden olan Klaas Jan Huntelaar 'ın yıldızı bu takımda parlamıştır.

Takım Kadrosu
Dış bağlantılar
Resmi Sitesi
Blauw Hart Taraftar Sitesi
AGM-88 HARM

AGM-88 HARM (High-speed Anti-Radiation Missile, Türkçe: "Yüksek-hızlı Anti-Radar Füzesi") Amerikan Raytheon firması tarafından üretilen bir havadan karaya taktik saldırı füzesidir. İlk olarak Texas Instruments tarafından geliştirilen HARM füzesi, radar sistemlerinden yayılan sinyallere odaklanabilmekte ve böylelikle özellikle düşman uçaksavar sistemlerine karşı doğrudan saldırı gerçekleştirilmesine olanak sağlamaktadır. Daha önce aynı amaçla geliştirilmiş olan AGM-45 Shrike ve AGM-78 Standard füzelerinin yerine geçen HARM füzesi, Texas Instruments firmasının silah sistemleri departmanının Raytheon tarafından satın alınmasını takiben bu firma tarafından geliştirilip üretilmektedir.

Çift tepkili, thiokol katı yakıtlı roket motoru sayesinde ses hızının iki katına (Mach 2) ulaşabilen AGM-88 HARM, asgari mürettebat katkısı ile düşman radar sistemlerinin yerini ve türünü tespit edip saldırı gerçekleştirebilecek şekilde tasarlanmıştır. Bunun için geliştirilen oransal güdüm sistemi ve buna ait sabit anten füzenin burun kısmında yer almaktadır. Tasarımı ABD Deniz Kuvvetleri öncülüğünde (ve finansmanında) gerçekleştirilen füze, 1985 yılından itibaren ilk olarak F/A-18 Hornet, A-6 Intruder ve A-7 Corsair II uçaklarında kullanılmaya başlamıştır.

AGM-88 HARM, ilk olarak 1986 yılında ABD'nin Libya'ya yönelik gerçekleştirdiği hava operasyonları sırasında bir SA-5 uçaksavar füze bataryasının etkisiz hale getirilmesinde kullanılmıştır. Bu dönemde ABD Hava Kuvvetleri envanterine de giren füze, I. Körfez Savaşı boyunca yaygın olarak kullanılmıştır.

ABD ve NATO'ya bağlı hava güçleri bünyesindeki telsiz muhaberelerinde bir HARM füzesinin ateşlenmesi "Magnum" kodu ile duyurulur.

ABD Hava Kuvvetleri ile İtalyan Savunma Bakanlığı tarafından ortaklaşa yürütülen bir program dahilinde HARM füzelerinin AGM-88E AARGM (Advanced Anti-Radiation Guided Missile, Türkçe: "Gelişmiş Anti-Radar Güdümlü Füze") standardına yükseltilmesi planlanmaktadır. AGM-88E AARGM, anti-radar füzelerine karşı sıklıkla uygulanan radar kapatma taktiklerine karşı geliştirilmiş, aktif radar güdüm sistemini de içeren bir dizi elektronik donanım ve yazılım ile güçlendirilmiştir.

Körfez Savaşı'nda yaşanan dost ateşi olayı
AGM-88 HARM füzesi, I. Körfez Savaşı sırasında yaşanan bir dost ateşi olayına konu olmuştur. Bir B-52 bombardıman uçağına eşlik eden bir F-4G Wild Weasel savaş uçağının ateşlediği HARM füzesi, B-52'nin kuyruk kısmında yer alan radar güdümlü savunma topunu Irak uçaksavar radarları ile karıştırmış ve uçağın kuyruk kısmına isabet etmiştir. Ancak füzenin patlayıcı gücü dev bombardıman uçağını düşürmek için yeterli olmadığı için olay hafif hasarla atlatılmıştır. Aynı B-52 daha sonra olaya atfen "In HARM's way" (Türkçe: "HARM'ın yolunda", ancak aynı deyim İngilizce "başı belada" anlamına da gelmektedir) olarak adlandırılmıştır.

Kaynakça
AGM-88 HARM hakkında bilgi (İngilizce) (PDF), Raytheon Corporation
AGİT Minsk Grubu

AGİT Minsk Grubu, Azerbaycan ve Ermenistan devletlerinin Karabağ sorunu için barışçıl bir çözüm bulmalarını teşvik etme amacıyla, 1992 yılında Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı tarafından kuruldu.

AGİT Minsk Süreci, 24 Mart 1992 tarihinde Helsinki'de toplanan AGİT Konseyi, konsey başkanından Karabağ sorununun bir an önce görüşmeler yoluyla sonuçlandırılabilmesi için çözüm yolunu açması talebiyle başladı. Bu amaçla Minsk şehrinde bir konferans toplantısı yapılması talep edildiyse de, bu hiç gerçekleşmedi.

6 Aralık 1994 tarihinde Budapeşte'de yapılan toplantıda, Minsk Süreci için eş başkanlık kurumlarınin oluşturulmasına ve bu eş başkanların ABD, Fransa ve Rusya olmasına karar verildi. Bu eş başkanlar sorunun tarafları olan Azerbaycan ve Ermenistan başta olmak üzere, tüm ilgili ülkelerle ve kurumlarla görüşmeler yapmak ve bu görüşmelerin sonuçlarını Minsk Grubu'na bildirmekle yükümlüydüler.

ABD, Fransa ve Rusya'dan eş başkanlara ek olarak, AGİT Minsk Grubu'nda Belarus, Almanya, İtalya, Portekiz, Hollanda, İsveç, Finlandiya, Türkiye ve sorunun tarafları olan Azerbaycan ve Ermenistan yer almaktaydılar.

2020 yılındaki patlak veren İkinci Dağlık Karabağ Savaşıyla, 2022 yılında Rusya'nın Ukrayna'yı işgaliyle ABD ve Fransa'yla ilişkilerin zedelenmesiyle ve 2023 Dağlık Karabağ çatışmalarından sonra Azerbaycan'ın tüm Karabağ'ı geri alıp de facto Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin lağvedilmesiyle, Karabağ sorunu çözülmüş oldu ve AGİT Minsk Grubu işlevsiz kaldı.

2024 yılında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Ermenistan-Azerbaycan çatışmasının geçmişte kaldığını ve AGİT Minsk Grubu ve ona bağlı tüm kuruluşların feshedilmesinin zamanı geldiğini açıkladı.

1 Eylül 2025 tarihinde AGİT Bakanlar Konseyi, AGİT Minsk Grubu'nu ve ilgili yapıların feshedilmesine ilişkin bir karar aldı. AGİT Minsk Grubu'nun feshedilmesine ilişkin karar, AGİT'in 57 üye devleti tarafından oybirliğiyle kabul edildi.

Kaynakça
AGİT Minsk Süreci web sitesi (İngilizce)

Dipnotlar
AG Vulcan Stettin

Aktien-Gesellschaft Vulcan Stettin (kısaca AG Vulcan Stettin veya A. G. Vulcan Stettin), Stettin'de yer almış Alman gemi ve lokomotif inşa firmasıydı. AG Vulcan Stettin Kaiserliche Marine ve Kriegsmarine için inşa ettiği savaş gemileri ve U-bootlar ile iki Dünya Savaşı'nda da önemli rol oynadı. Firma, ayrıca diğer ülkelere gemi planları da sattı. Firma ve tersane II. Dünya Savaşı'nın ardından Polonya hükûmetine geçti ve kapatıldı.

Dış bağlantılar
Summary of AG Vulcan Stettin
Eisenbahnbau bei Vulcan
AG Weser

Aktien-Gesellschaft Weser veya sıkça kullanılan kısaltmasıyla AG Weser, Almanya'nın Bremen şehrinden geçen Weser nehri kıyısında yer alan ve günümüzde faaliyet göstermeyen bir gemi yapım şirketi. 8 Kasım 1843 tarihinde kurulan şirket, savaş gemileri de dahil olmak üzere 1.400 kadar farklı tipte gemi inşa etti. 1926-1945 yılları arasında Deutsche Schiff- und Maschinenbau adlı kooperatife bağlı olan AG Weser, 1983 yılında kapatıldı.

Dış bağlantılar
AG Weser Müzesi
AGO Rethimnu

Rethymno Cretan Kings B.C. ( ), Resmo, Girit, Yunanistan'da yer alan profesyonel basketbol kulübü. Rethymno BK olarak da bilinir. Kulübün şubesi olduğu spor kulübü 1965 yılında kuruldu. A1 Ethnikis'te mücadele etmektedir.

Tarihçe
Kulübün basketbol şubesi 1986 yılında kuruldu. Takımın en büyük başarısı 2006-07 sezonunda Yunanistan Basketbol Kupası'nda oynadığı final oldu. Kulüp finale yükselene kadar; PAOK, Panionios, Sporting ve Kolossos Rodou gibi takımları eledi. Finalde EuroLeague devi Panathinaikos'a 87-48 yenilerek kupayı kaçırdı. Bu yenilgiye rağmen kulüp gösterdiği performansla ligde kalıcı olmayı başardı.

Kimi eski basketbolcuları
Kimi eski koçları
Argyris Pedoulakis

Dış bağlantılar
Resmî takım sayfası
Eurobasket.com takım sayfası
Resmî YouTube kanalı
AHD Kamera

AHD Kamera, yüksek görüntü elde edebilen Analog HD kamera sistemleri anlamına gelmektedir. Analog CCTV altyapısı kullanılarak 720p ve 1080p çözünürlüklerde görüntü alabilen yüksek düzey performansa sahip kamera sistemleridir. HD Kalite de görüntü elde eden bu cihazlar koaksiyel kablo aracılığıyla aktarılan analog video sinyallerini işlemektedir. 2014 yılının son çeyreğinde duyurulan AHD teknolojisi, AHD-DVR dijital kayıt cihazı tarafından işlenerek kaydedilmektedir.

Kayıt Cihazları
Analog verilerin koaksiyel kablolar aracılığıyla aktarıldığı kayıt cihazları vardır. AHD Kamera sistemleri ile uyumlu kayıt cihazlarının AHD-DVR özelliğine sahip olması gerekmektedir. DVR (Digital Video Recorder) özelliğine sahip tüm kayıt cihazlarına AHD Kamera sistemleri bağlanılabilir.

AHD Kamera Avantajları
Mevcut analog altyapılar değiştirilmeden, aynı altyapı ile kamera sistemi yükseltmesi yapılabilir.
Uzun mesafelerde görüntü aktarımı HD sağlanır. (700metre/720p - 450metre/1080p)
HD-SDI ve IP Kamera sistemlerine göre daha ucuz maliyet
Yüksek çözünürlükte görüntü alır.
Gerçek zamanlı izleme ve kayıt imkanı daha hızlıdır.

İzleme
AHD Kameralar, diğer kameralara göre çok daha yüksek çözünürlükte veri alırlar. 1 - 450 metre arasındaki görüntüyü 1080p alırken, 451 - 700 metre arasındaki görüntüleri 720p kaydeder. Alınan bu görüntüleri gerçek zamanlı izleme özelliği olan yazılımlar ile gecikme, donma olmadan izlenebilmektedir. Üstün performans teknolojiler olarak kabul edilen bu cihazların kullanımı oldukça yaygındır.
AIM-9 Sidewinder

AIM-9 Sidewinder, Amerikan yapımı kısa menzilli bir havadan havaya füzedir. 1956 yılında Amerika Birleşik Devletleri Donanması, 1964 yılında ise Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri'nde hizmete girdi. En eski, en düşük maliyetli ve en başarılı havadan havaya füzelerden biri olarak kabul edilmektedir. En son varyantları olan AIM-9X, Batı ile müttefik birçok hava kuvvetinde standart teçhizat olarak kullanılmaya devam etmektedir. AIM-9B'nin tersine mühendislik yoluyla geliştirilen bir kopyası olan Sovyet yapımı K-13 de geniş ölçüde kullanılmaktadır.

Sidewinder'in yapısı
AIM-9M Sidewinder'ın temel olarak 12,7 cm bir tüp şeklindeki borunun içine yerleştirilmiş yüksek teknoloji ürünü parçalardan oluşmaktadır, 287 cm uzunluğundaki AIM-9 tüpünün, ön kısmında BSU-32 kanatçıkları vardır. Bunların uzunluğu 38 cm'dir. Arka tarafta bulunan kuyruk kısmının kanat uzunluğu ise 63 cm'dir. Ağırlığı 88 kg olan Sidewinder'in burun kısmında bu füzenin beyni sayılan, WGU-4A/b Güdüm Kontrol Kısmı arayıcısı bulunmaktadır. Burada kızıl ötesi enerji yayan kaynakları algılayan bir algılayıcı vardır. Bir magnesyum florür transparan cam yüzeyin arkasında bulunan indiyum-antimonide (InSb) detektörü ve Joule-Thompson cryosat soğutucunun bulunduğu bu baş kısmında, bir hedef bulunduğunda bilgileri sinyal işlemcisine gönderilir ve bu bilgi daha sonra füzenin yön kanatcıklarına iletilerek füzenin yön kumandaları verilir. Bu sistemin en ölümcül yanı, iki değişik dalga boyunda da işlem yapabilmesidir. Yani bu baş kısım hem kısa, hem de orta dalga boylarındaki kızıl ötesi ışınları tespit edebilmektedir. Roket motorlarının önünde WDU-17 harp başlığı bölümü bulunmaktadır. Buradaki 12 kg başlık, proximity tapa taşımaktadır. DSU-15/B Aktif optik Hedef Detektörü, lazer detektör halkaları sayesinde bir hedef kaçırıldığı zaman kendi kendini imha ederek şarapnellerin aktif hale gelmesini sağlamaktadır.

Türk Hava Kuvvetleri ve AIM-9
AIM-9 Sidewinder füzesi, Türk Hava Kuvvetleri envanterine ilk defa 1960'lı yıllarda girmiştir. Sidewinder'ın ilk modeli olan AIM-9B füzesi, o zamanların en gelişmiş uçakları olarak sayılan ve Türk Hava Kuvvetleri envanterine yeni giren F-5A ve F-104G uçaklarında kullanılmak üzere satın alınmışlardır. Daha sonra AIM-9P füzesi F-4 Phantom uçaklarının alınması sonucunda envantere girmiştir. AIM-9L/M Sidewinder füzesinin gelmesi ise F-16'ların seçilmesi ve filolarda görev başlamasıyla beraber gerçekleşmiştir. Türk F-16'ları L/M/S varyantlarındaki AIM-9 füzelerini modellerini taşımaktadır. Türk Hava Kuvvetleri envanterinde B modelinden 210, M modelinden 500, L modelinden 640, S modelinden 310 ve P modelinden de 750+ adet AIM-9 Sidewinder füzesi olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye ayrıca F-16C ve D modellerinde kullanılmak üzere F-16 CCIP kapsamında 35.7 milyon dolar maliyetle 127 adet AIM-9X ve 22 adet AIM-9X Captive eğitim füzesi satın almaktadır.

Kaynakça
MSI Aylık Savunma Teknolojileri Dergisi Sayı: 2006-012
Savunma ve Havacılık sayı:1999-2,sy.82-85.

Dış bağlantılar
Füze ile ilgili bir video
AIM-120 AMRAAM

AIM-120, savaş uçaklarından fırlatılan yeni nesil bir orta menzilli görüş ötesi havadan havaya füzedir.

1980'lerin sonunda ABD'de geliştirilmiş olan bu radar güdümlü füze, ABD müttefiki ülkelerin envanterindeki en öldürücü havadan-havaya füzedir. BVR (beyond visual range) görüş ötesi kapasiteli olup her hava ortamında kullanılmak üzere dizayn edilmiştir. AMRAAM süpersonik, havadan havaya, kendi önlemesini yapan aktif radar izlemesi ile hedef izler. Aktif (kendi başına) veya yarı aktif (uçak radarından bilgi alarak) olarak kullanılabilir. 340 poundluk katı yakıt kapasitesiyle 4 mach hızında yaklaşık versiyonuna göre 55 (AIM-120A) ila 160 (AIM-120D) km arasında bir menzile sahiptir. Uzun menzilli takiplerde AMRAAM kendi güdüm mekanizmasıyla hedefe kilitlenirken data link vasıtasıyla uçak radarından gelen bilgilerle hedef malümatını yeniler. Hedef kendi monopulse radar menziline geldiğinde terminal moduna geçer. Elektronik karıştırma uygulandığında "Home-on-jam " karıştırmanın merkezine yönlenme kabiliyeti vardır. AIM-7 SPARROW füzesinin daha gelişmişi olarak düşünülebilir.

AIM 7 için füze atıldıktan hedefe vuruncaya kadar mevcut radar kilidinin kırılmaması gerekirken AMRAAM da bu belli bir menzilden sonra kendi radarı görevi devraldığından daha farklı ve yeteneklidir. AMRAAM füzelerinin burnunda hedefe kilitlenen bir radar vardır. Bu radar F-16'nın radarından küçük olduğu için hedefi uçağın radarı kadar uzağa izleyemez. Bu yüzden önce F-16 radarı hedefi bulur ve füzeyi füzenin küçük radarının hedefi yakalayabileceği en yakın noktaya güdümlendirir. Füze bu noktaya gelince özerkleşir ve F-16'dan başka yardım almadan hedefe güdümlenir. AIM-120'nin A, B, RB 99, C ve D modelleri mevcuttur. Tüm Dünyada Amerika dahil 34 ülke envanterinde yer alan bu füzeden HvKK envanterinde 176 adet A, 138 adet de B ve 145 adet C modelinden olmak üzere yaklaşık 459 AIM-120 AMRAAM füzesi bulunmaktadır. F-16, F-4, F-15, F/A-18, F-22, F-35 JSF, EuroFighter, Harrier, Tornado, JAS-37 ve JAS-39 uçaklarında kullanılmaktadır.



Kaynakça
AIR-2 Genie

Douglas AIR-2 Genie (önceki adı MB-1 idi), 1,5 kt W25 nükleer savaş başlığına sahip, güdümsüz bir havadan havaya füzeydi. Soğuk Savaş sırasında Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri (USAF 1957–1985) ve Kanada (Kanada Kraliyet Hava Kuvvetleri 1965–1968, Hava Komutanlığı 1968–1984) tarafından konuşlandırıldı. Üretim 3.000 adetten fazla yapıldıktan sonra 1962 yılında sona erdi ve daha sonra ilgili bazı eğitim ve test türevleri üretildi.

Kaynakça
AIK

AIK ya da tam adıyla Allmänna Idrottsklubben, 1891 yılında İsveç'in Solna şehrinde kurulmuş olan çok takımlı spor kulübü. Sarı lacivert renklere sahip olan kulüp futbol, voleybol, bovling, tenis, hentbol, buz hokeyi, badminton, bandy, florbol ve atletizm branşlarında faaliyet göstermektedir. Futbol takımı ülkenin en üst seviye ligi Allsvenskan'da oynamaktadır.

Branşlar
AIK (futbol takımı)
AIK (kadın futbol takımı)
AIK (buz hokeyi takımı)
AIK (florbol takımı)
AIK (bandy takımı)
AIK (hentbol takımı)
AIK (bovling takımı)

Kaynakça
Dış bağlantılar
AIM-54 Phoenix

AİM-54 Phoenix, ABD tarafından yapılan radar güdümlü uzun menzilli hava-hava füzesidir.

AİM-54 füzesi'ni sadece F-14 Tomcat uçağı kullanır. Menzili yaklaşık olarak 184 km'dir. Günümüzde sadece İran Hava Kuvvetleri tarafından kullanılır. Ana amacı, Sovyet süpersonik jetlere (Su-27, Mig-29, Su-33) ve cruise füzelerine karşı önleme yapmaktır.

Teknik veriler
Üretici firma: Hughes havacılık-Raytheon
Üretici ülke: ABD
Tipi: Uzun Menzilli Hava-Hava
Servise girişi: 1974
Güdüm sistemi: Yarı Aktif Radar ve Aktif Radar
Harp başlığı: 60kg yüksek patlayıcı
Azami Etkili Menzili: 184km
Azami Etkili İrtifası: 33,000m
Sürati: 5 mach
İtki tipi: Katı Yakıtlı Roket Motoru
Uzunluk: 3,9m
Çap: 380mm
Ağırlık: 454kg
Kanat açıklığı: 900mm
Fiyatı: $477,131 Amerikan doları

Versiyonlar
AIM-54A
AIM-54C
AIM-54 ECCM

Kullanan ülkeler
(Hizmet dışı 30 Eylül 2004)
Dış bağlantılar
Directory of U.S. Military Rockets and Missiles: AIM-54
FAS AIM-54 page
NASA Dryden Flight Research Center - Phoenix Missile Hypersonic Testbed
AIMA kehaneti

AIMA kehaneti, Bizans İmparatoru, I. Manuil'un hükümdarlığında duyulmuş bir kehanettir. Komninos Hanedanı'nın imparatorluğunun isimlerinin ilk harflerinden oluşan aima ( ) kelimesi Yunancada kan anlamına geliyordu. İmparatorlar, sırayla, Aleksios I (A, alpha), Ioannes II (I, iota) ve Manuil I (M, mu) idi (Manuil'in iktidara gelmesi Ioannes II'nin dördüncü oğlu olarak beklenmiyordu). Manuil'in bu inancı nedeniyle, ardılının isminin alpha (A) ile başlamalıydı. Manuil, kızı Maria'nın ilk nişanlısı Béla'nın adını Aleksios olarak değiştirtmiş ve en az bir ya da muhtemelen iki gayrı meşru çocuğuna Aleksios ismi vermiştir. En sonunda ikinci evliliğinden olan meşru çocuğu Aleksios'a da bu ismi verdi.

Aleksios'un hükümdarlığı, kuzeni I. Andronikos tarafından tahtan indirilip, öldürülmesine kadar sadece üç yıl sürdü. Böylece AIMA serisi yeniden başladı. Bu durumda Andronikos'un ardılının isminin iota (I) ile başlaması gerekmekteydi. Bu nedenle Andronikos, yerine bir diğer kuzeni İsaakios Komnenos'un gelmesinden korktu. Ancak Andronikos 1185 yılında, II. İsaakios tarafından öldürüldü ve kehanet sona erdi.

Kaynakça
Özel


Genel