Arslanca, Gümüşhane

Arslanca, Gümüşhane ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köyün eski adı "Salmankas"tır. Köyün adının anlamına ilişkin birtakım görüşler bulunsa da Oğuzların 24 boyundan birisi olan Peçenek boyu ile ilişkili olduğu düşünülmektedir.

Kimi köylülerden aktarılan bilgilere göre Salmankas köyü, Trabzon'un Sürmene ile Of ilçesinden göç eden kişiler tarafından kurulmuştur. Arşiv kayıtları ve Of tarihine ilişkin çalışmalarla birlikte değerlendirildiğinde köyü kuran ve buraya ilk yerleşen insanların Of'tan geldiği bilgisi doğrulayabilecek nitelikte verilere ulaşılmaktadır.

Zira köyün kurulduğu dönemde Of ilçesinden dışarıya doğru önemli göçlerin yaşandığı bilgisi akademik çalışmalarda yer almaktadır. Ayrıca köyde bulunan aile ve sülale adları aynı biçimde Of ve Çaykara'da da bulunmaktadır.

Köyün bulunduğu bölge Araklı Karadere vadisinin en yüksek bölümüdür ve Karadere'nin başlıca kollarından birisinin doğduğu yerdir. Daha sonra köyün bulunduğu bölgede 1520, 1530 ve 1592 yıllarında da tahrir çalışmaları yapılmıştır. Ancak bu kayıtların hiçbirinde doğrudan Salmankas adına rastlanmamaktadır.

Köyün adının geçtiği en eski kayıt, 1682 yılına ait Trabzon Eyaletine ilişkin avarızhanede bulunmaktadır. İlgili kayıtta köyün 16 Müslüman'dan oluştuğu görülmektedir.

1875 yılında Arslanca (Salmankas) köyünün Bayburt'a bağlanması durumu gündeme gelse de köy halkı bunu istemediği için köy, Bayburt'a bağlanmamıştır.

1876 yılına ait Trabzon Salnamesine göre köy, Trabzon vilayetinin Gümüşhane sancağının Yağmurdere nahiyesine bağlı idi. İlgili Salnameye (yıllık) göre Salmankas'ta 1876 yılında 45 nüfus, 85 hane, 65 inek, 30 öküz, 22 at, 43 keçi, 511 koyun vardır. Küçükbaş hayvanlardan 1662 kuruş vergi alınmıştır. 4422 kuruş da aşar vergisi alınmıştır. Ayrıca Salmankas, Yağmurdere nahiyesi içerisinde 3288 kuruş ile en fazla vergi veren köydür. köyün adı 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.

Karşısında yer alan ve 1954 yılına kadar Salmankas köyünün bir mahallesi olan Örenler köyü ise 1954 yılında köy tüzel kişiliğini kazanarak Salmankas'tan ayrılmıştır.

Kültür
Ağız, gelenek/görenekler, kültürel altyapı bakımından Trabzon'a daha yakındır. Dilde Doğu Karadeniz Bölgesi'nde olduğu gibi Rumca, Lazca ögeler bulunur. Bununla birlikte, geçmişten bugüne köyde Türkçeden başka bir dilin bilinmediği ve konuşulmadığı da köylüler tarafından dile getirilmektedir. Gümüşhane içerisinde diğer bölgelerden ayrışarak Trabzon ağzının özelliklerini yansıtan bir özelliği vardır. Konuşma özellikleri Trabzon'un Araklı ilçesini andırır. Bu konuda Gümüşhane yöresi ağızlarını inceleyen uzmanlar Salmankas ve civarındaki köylerin ağızlarının Gümüşhane'den ayrıştığını ve Trabzon'a yakın olduğunu ortaya koymuştur.

Yemek kültürü Karadeniz/ Trabzon yöresinin yemekleriyle aynıdır, Muhlama, Dönme kuymağı, Lahana sarması, Arpa pilavı, Kavut haşlaması, Lapa, fırında patates közleme vb. meşhur olanlarıdır. Tandır Ekmeği, Kete, Peynirli Gazinti, gibi hamur işi çeşitleri bulunmaktadır.

Köyün geleneksel halk oyunu horondur ve temel çalgısı kemençe ve kavaldır. Geçmiş dönemlerde kavalın da kullanıldığı köylüler tarafından aktarılmaktadır. Folklorik özellikleri bakımından köy, içinde bulunduğu Trabzon-Araklı Karadere Vadisi’nin kültürel yapısını yansıtmaktadır. Sözlü kaynaklara göre, geçmişte Salmankas’ta düğünlerde türküler söylenerek horon oynanmıştır. Ayrıca köyde ‘Ziya’ adında bir kemençecinin ve kaval çalan kişilerin bulunduğu, atma türkülerin söylendiği ve bu türküler eşliğinde horon oynandığı ifade edilmiştir. Köy, Araklı - Dağbaşı - Bayburt yolu üzerinde olup Araklı'ya 60 ve Bayburt'a ise 43 km uzaklıkta bulunmaktadır. Araklı Karadere vadisinin önemli kollarından birisi de Salmankas'tır. Köy sınırları içerisinde Trabzon ile Bayburt'u birbirine bağlayan Salmankas Şehit Hamit Şahin Tüneli bulunmaktadır. Ayrıca köy, rakımı 2280'de olan Salmankas Geçidi'ni sınırlarında barındırmaktadır.

Arslanca (Salmankas) köyünün bulunduğu bölge, tarih boyunca önemli geçit güzergahlarından biridir. Sürmene-Bayburt kervan yolu Arslanca (Salmankas) köyünün bulunduğu bölgeden geçmektedir. Araklı (Sürmene) Susurmania ve Canayer kalelerinden başlayıp Karadere Vadisi içinden, Çatak, Salmankas, Toroslu, Aydıntepe üzerinden Bayburt’a ulaşmaktadır.

Altyapı
Köy, idari olarak Gümüşhane'ye bağlı olsa da elektrik ve telefon altyapısı Trabzon'un Araklı ilçesinden sağlanmaktadır. Ayrıca köyde Trabzon'a ait 0462 alan kodu kullanılmaktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Yerelnet