Dilovası

Dilovası (antik adı: Lbyssa), Kocaeli'nin bir ilçesidir. 2008 yılında çıkan kararla Gebze'den ayrılıp ilçe olmuştur. Bu tarihe kadar Dilovası, bir beldenin ismi iken, bu tarihte Tavşancıl, Tepecik, Çerkeşli, Köseler ve Demirciler mevkilerinin dahiliyetiyle ilçe haline getirilmiştir. Kocaeli Yarımadası'nın güney kıyı şeridinde yaklaşık 2000 hektarlık bir alan üzerinde kurulmuştur. İlçe olması ile beraber kaymakamlık belediye binası bünyesinde kurulmuş ve Dilovası'nın ilk kaymakamı Hasan Göç olmuştur. 2009 yerel seçimleri sonucunda Dilovası Belediye başkanı Cemil Yaman olmuştur.

İlçenin yüzölçümü 125 km²dir. Dilovası ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 97 metredir.

Tarihçe
Dilovası, adını Diliskelesi sahilinde, Dilderesi'nin biriktirmesi ile oluşan, karanın denize doğru yaptığı dil şeklindeki çıkıntıdan almaktadır. Diliskelesi'nin en önemli özelliği İzmit Körfezi'nin karşı kıyıya en yakın yerinin burada olmasıdır. Hersek burnu ile Diliskelesi arasındaki deniz mesafesi çok kısa olduğu için Roma, Bizans ve Osmanlı imparatorlukları zamanında önemli yerleşim yeri olan Bursa ve İznik'e en kısa ve hızlı yoldan ulaşım bu noktadan sağlanmıştır. Dilovası-Hersek Burnu arasında trafiği rahatlatmak için Osman Gazi Köprüsü yapılmıştır.

Dilovası'nda yaşayan imparatorlukların bıraktıkları eserler Liyssa Kalesi, Liyssa İskelesi (Diliskelesi) ve Kanuni Sultan Süleyman döneminde Mimar Sinan'ın yaptığı Mimar Sinan Köprüsü'dür.

Cumhuriyet döneminde Dilovası
1955 yılında yapılan E-5 karayolunun bu bölgeden geçmesiyle bölge değer kazandı.

1960 yıllarında Dilovası'nda sanayileşme başlamış olup 1980'li yıllarda nüfus hızla artarak gecekondulaşmayla birlikte kentleşme başlamıştır.

Dünya ve Türkiye ölçeğinde önemli bazı sanayi tesisi Dilovası'nda faaliyet göstermektedir.

31 Aralık 1986 tarihinde belde olan Dilovası, TBMM'nin 22 Mart 2008 tarihinde çıkardığı 5747 sayılı kanunla ilçe hüviyetine kavuştu.

Yerel yönetim
2014 yerel seçimlerinde Ali Toltar, 2019 yerel seçimlerinde Hamza Şayir Dilovası Belediye Başkanı olmuştur. Dilovası'nda 6 Eylül 2021 tarihinde ilçe kaymakamlığı görevine Metin Kubilay getirildi. 30 Mart 2024 itibarıyla Ramazan Ömeroğlu başkan seçilmiştir.

Coğrafi konum
Kocaeli iline bağlı Dilovası ilçesi Körfez ilçesinin batısında Gebze ilçesinin doğusunda yer almakta olup, güneyinde İzmit Körfezi, kuzeyinde Gebze ilçesi yer almaktadır. Anadolu Yakası'nı Avrupa Yakası'na bağlayan deniz, kara ve demiryolları ilçeden geçmektedir. Ayrıca Türkiye'nin önemli deniz limanları (9 adet) ilçede olup Sabiha Gökçen Havalimanı ilçeye 30 km mesafede bulunmaktadır. Ulaşım imkânlarının, ticaret merkezleri ile her yönden bağlantı kurmaya elverişli olması, Dilovası ilçesinde sanayileşmenin gelişmesini sağlamıştır. Dilovası-Hersek Burnu arasında TEM ve E-5 trafiğini rahatlatmak için Gebze - İzmir Otoyolu Projesi dahilinde İzmit Körfez Köprüsü yapılmıştır.

Dilovası ilçesinin bazı merkezlere olan uzaklıkları:

Dilovası-İstanbul: 69 km
Dilovası-İzmit: 39 km
Dilovası-Ankara: 384 km

Nüfus
1960'lı yıllara kadar Dilovası, geniş tarım alanları ve orman alanlarıyla kaplı olduğundan yerleşim yeri mevcut değildi. Bölgede sanayileşme başlamasıyla fabrikalarda çalışan işçiler bu bölgeye yerleşmişlerdir. 1980'den sonra fabrika sayısı ile birlikte, bölgede yaşayan nüfusta hızla artmıştır.


Eğitim-öğretim
İlçede toplam 13 ilköğretim okulu, 2 adet çok programlı lise, 1 adet anadolu lisesi bulunmaktadır. 353 öğretmenin görev yaptığı 2008-2009 eğitim ve öğretim yılında 10.510 öğrenci eğitim ve öğretim yapmaktadır. Bu öğrencilerin 5616 adedi erkek, 4894 adedi kızdır. Toplam derslik sayısı 260 adettir. 16 adet derslik okul öncesi eğitim için kullanılmaktadır.

İlkokullar
Akşemseddin İ.O.
Can Gülmen İ.O.
Çerkeşli Nuh Çimento İ.O.
Hasan Ali Yücel İ.O.
Kayapınar İ.O.
Köseler İ.O.
Mehmet Zeki Obdan İ.O.
Mübeccel Çolakoğlu İ.O.
Dilovası Solventaş İ.O.
Yıldız Mah. İ.O.
Ziya Toplan İ.O. (Tavşancıl)
Hacı Seyit Taşan İ.O.
Şehit İzzettin İnceoğlu İ.O.
TOKİ Osmangazi İ.O.

Ortaokullar
Mübeccel Çolakoğlu Ortaokulu
Mehmet Akif Ersoy Ortaokulu
Mehmet Akif Ersoy İmam Hatip Ortaokulu
Hasan Ali Yücel Ortaokulu
Tavşancıl Ziya Toplan Ortaokulu
Şehit Ömer Özavcı Ortaokulu
Çerkeşli Nuh Çimento Ortaokulu
Polisan Ortaokulu
Köseler Ortaokulu
Şehit Mehmet Kocabay Ortaokulu
Şehit Mehmet Kocabay İmam Hatip Ortaokulu
TOKİ Osmangazi Ortaokulu

Sağlık
İlçe merkezinde 3 Sağlık Ocağı, Tavşancıl'da 1 ve Çerkeşlide 1 adet Sağlık Evi olmak üzere toplam 5 adet resmi sağlık kuruluşu bulunmaktadır.

1 nolu sağlık ocağında 4 doktor 8 ebe 1 hemşire 1 sağlık memuru bulunmaktadır.

2 nolu sağlık ocağında 2 doktor 1 hemşire 5 ebe ile 1 laborant bulunmaktadır.

3 nolu sağlık ocağında 2 doktor 5 ebe 1 sağlık memuru bulunmaktadır.

Tavşancıl ve Çerkeşli Sağlık evlerinde, Sağlık Ocaklarından 1'er doktor haftada bir defa görev yapmakta, sağlık ocaklarından görevlendirilen 1'er ebe ise her gün görev yapmaktadır.

1 adet özel sağlık polikliniğinde 7 uzman doktor ve diğer teknik elemanlar çalışmaktadır. İlçede 5 adet eczane bulunmaktadır.
Bölgedeki geniş sanayi hava kirliliğine neden olmaktadır. Bu hava kirliliği halkı olumsuz etkilemekte ve hastalıklara neden olmaktadır.

Çevre
Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı eski Başkanı Prof. Dr. Onur Hamzaoğlu'nun yaptığı araştırmalar sonucunda, Türkiye genelinde ölümlerin %13'ü kanserden meydana gelirken, Dilovası'nda bu oranın %33 civarında olduğu olduğu ortaya çıktı. Sanayi tesislerinin konut alanları ile bir arada olduğu bölgede, 10 yıl ve üzerinde yaşayanlarda ölme riskinin 10 yıldan daha az yaşayanlara göre 4,5 kat fazla olduğu belirlendi. Dilovası'nda hava kirliliğinin, Dünya Sağlık Örgütü'nün belirlediği sınır değerinden 2009'da 3.7, 2010'da 3.9, 2011'de 3.6, 2013'te 4.6 ve 2014'te yaklaşık 4.0 kat daha yüksek olduğu kaydedildi. 2023 yılı Ekim ayında basında yer alan haberlerde kimya sektöründe kümelenmeden dolayı Dilovası bölgesindeki solvent ve kimyasal tankları dolayısıyla olağandışı bir durumda bölge alev topuna dönebileceği iddia edilmiştir.

Ekonomik durum
Dilovası ilçesinin ekonomisi sanayiye dayalıdır. İlçe sınırlarında 5 adet OSB ve 1 adet sanayi sitesi mevcuttur. 5 OSB'nin 4 tanesinde altyapı çalışmaları sonuçlanma aşamasına gelmiştir. Dilovası OSB faal durumdadır. Dilovası'nda faaliyet gösteren sanayi kuruluşlarından bazıları Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşları sıralamasında ilk sıralarda yer almaktadır. Uluslararası birçok markanın da üretim yeri Dilovası'dır.

Sanayi
Dilovası ilçesinde kurulan Organize Sanayi Bölgeleri yaklaşık 2200 hektarlık sanayi alanını kapsamaktadır. Dilovası OSB'de 193 sanayi kuruluşu ve 20.000 çalışan bulunmaktadır.

Dilovası OSB: 822 hektar.

IV Makina OSB: 300 hektar.

V GEBKİM (Kimyacılar) OSB: 243 hektar.

VI İMES OSB (Makina İhtisas): 300 hektar.

Kömürcüler OSB: 78 hektar.

Mermerciler Sanayi Sitesi: 270 hektar.

İlçe, E-5 karayolu, TEM karayolu ve Demiryolu taşımacılığına uygun bağlantılarıyla, özellikle bölge sınırlarında bulunan 9 adet kuru ve sıvı yük tahmil ve tahliyesine uygun yüksek liman kapasitesiyle yatırımcılar için cazip bir OSB olmuştur.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın 2012 yılında yaptığı denetimlerde, 157 işyerinden sadece 2'sinin iş sağlığı ve güvenliği yönünden gerekli önlemler aldığı belirlendi. 8 Kasım 2025'te bir fabrikada meydana gelen ve 3'ü çocuk 7 işçinin hayatını kaybettiği patlama, iş güvenliği ve çeşitli kamu kurumlarının görevlerindeki ihmaller yönünden kamuoyunda çeşitli tartışmalara neden olmuştur.

Ayrıca bakınız
Dilovası Organize Sanayi Bölgesi
Kocaeli

Yerel medya
İlçede Dilovası Gazeteciler Derneği bulunmaktadır.

Dilovası Haber
Kocaeli Güven Gazetesi
41Havadis Gazetesi

Kaynakça
Dış bağlantılar
Dilovası Kaymakamlığı