Espiye

Espiye, Giresun ilinin bir ilçesidir. İlçe merkezi deniz kıyısına kurulmuştur. Espiye'ye bağlı 12 mahalle ve 31 köy vardır. Boyuna geniş olan ilçe sınırları denizden dağlara, yaylalardan derelere pek çok coğrafî olguyu barındırır. İlçe sakinleri Çepnilerdir.


Etimoloji
"Espiye" ve eski yazılışı "Esbüyeli" ilçenin Türkçe isimleridir. Espiye'nin Farsça bir kelime olan "at" anlamına gelen "Esb" ve "oradan" veya "oralı" anlamına gelen Türkçe "-yeli" ve "-yelü" eki veya muhtemelen "sahil" veya "su kenarı" anlamına gelen "yalı" kelimesinden geldiği üzerine iki varsayım düşünülmektedir. Yani Esbüyeli, "atlar diyarı" veya alternatif olarak "su kenarındaki ahırlar" anlamına gelir.


Tarihçe
13. yüzyılın ilk yarısında Trabzon İmparatorluğu döneminde kurulduğu sanılmaktadır. Ancak hem Tirebolu (Tripolis) hem de Zefre (Rumca Zephyrion) isimleri dönemin yazılı metinlerinde yer alırken Espiye ile ilgili bilgilere rastlanmaz. İlçede bulunan Zefre Limanı ünlü İpek Yolu'nun önemli bir limanıdır. Buradan yüklenen mallar gemilerle Romanya ve Rusya üzerinden Avrupa'ya taşınmıştır. Cenevizliler ya da Trabzon İmparatorluğu tarafından yaptırılan Andoz Kalesi Yağlıdere'nin Karadeniz'e döküldüğü yerdeki yüksek bir tepenin üzerindedir. Çepniler ilçeye Selçuklu döneminde Horasan/Kürtün yoluyla gelerek yerleşmeye başlamışlardır. Espiyeli Çepniler Güvendi Yaylası'nda türbesi bulunan Güvenç Abdal'a bağlıydılar. II. Mehmed döneminde Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katıldıktan sonra idari taksimatta Dikmen Melikliği olarak yer almıştır. Önceleri Tirebolu ilçesine bağlı bir nahiye olan Espiye 1957 yılında ilçe olmuştur.

Coğrafya
Ünlü İpek Yolu'nun Zefre Limanı ilçenin kuzeybatısında bulunmakta olup, eski zamanlardaki sert rüzgarlara kapalı, Doğu Karadeniz'in en ünlü doğal limanıdır.
Karadeniz Bölgesi'nin coğrafi yapısının özelliklerini taşımaktadır. Bu nedenle arazi yapısı engebelidir. Bu engebeler ilçe merkezinin hemen arkasından başlar ve gittikçe yükselir. İlçenin doğusunda Gelivera - Galavera anlamında, batısında Yağlıdere ve kollarının açmış olduğu vadiler ile dağlar arasındaki akarsu yatakları araziyi oldukça parçalamıştır. Ortalama 248 km² yüz ölçümüne sahip olan ilçenin doğusunda Tirebolu ve Güce, batısında Keşap ve Yağlıdere, güneyinde Alucra, Şebinkarahisar ve Gümüşhane iline bağlı Kürtün ilçeleri ile kuzeyinde Karadeniz bulunmaktadır.

Espiye ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 9 metredir. İlçenin yüzölçümü 248 km²dir.


Kültür
Giresun (Vilayeti Çepni) ilinin Orta Asya, Oğuz, Türkmen, Şaman, Alevi, Bektaşi kültür yapısı yer yer devam etmektedir. Başta saz ve kemençe geleneksel müzik aletlerindendir ve düğünlerde çalınır. Göçebe Türkmen kültüründen kalan Hıdırellez ve yayla göçleri, Ocak ve Sacayağı adetleri devam etmektedir.

Gurbetçilik
1960'lı yılların sonunda ABD'ye başlayan göç hareketinde Espiye'den ilk göçenler ağırlıkla New York, New Jersey ve Paterson gibi şehirlere gitmiştir. Buna bağlı olarak ilçeden
Amerika'ya göç sürekli artarak devam etmiştir.

Nüfus
Turizm
İlçedeki en önemli tarihi yapı Cenevizliler tarafından yapılan ve Zefre Limanı'nı koruyan Andoz Kalesi'dir. Kale Giresun-Trabzon sahil yolu üzerinde Espiye girişinde bulunmakta olup buraya 180 basamakla çıkılmaktadır. Kalenin muhteşem bir Zefre Limanı ve deniz manzarası bulunmaktadır. Ayrıca Espiye pidesi turistik olarak ilgi görmektedir. Kent Ormanı da ilçe sınırlar içinde yapılarak ilçe turizmine canlılık kazandırmıştır. Ayrıca Espiye Belediyesi ve esnafın katkılarıyla ilki 2006 yılında yapılan Espiye Kültür, Turizm ve Pide festivali de temmuz ayı içerisinde yapılmaktadır.

Galeri
Notlar
Kaynakça
Dış bağlantılar
Espiye Kaymakamlık Sitesi
Espiye Belediye Sitesi