Dacia Mediterranea

Dacia Mediterranea (Türkçe: İç Bölge Daçyası veya Akdeniz Daçyası; ), Geç Antik Çağ Roma İmparatorluğu'nun idari bölünmesinde yer alan önemli bir eyalettir. Eyaletin başkentliğini, dönemin en stratejik merkezlerinden biri olan ve günümüzde Bulgaristan'ın başkenti Sofya olarak bilinen Serdica (Sardica; sonraki dönemlerde Sradetz veya Sredets) kenti üstlenmiştir.

Dacia Mediterranea eyaletinin tam olarak hangi tarihte kurulduğu konusu kesinlik kazanmamıştır. Geleneksel akademik görüş, bu idari birimin Dacia Ripensis ile aynı dönemde kurulduğunu savunmaktaydı. Bu yaklaşıma göre her iki eyalet, İmparator Diocletianus'un 290'lı yıllarda Roma topraklarında gerçekleştirdiği büyük idari reformların ve eyaletleri yeniden yapılandırma dalgasının bir parçası olarak, eski Dacia Aureliana topraklarının bölünmesiyle ortaya çıkmıştı.

Buna karşın, güncel araştırmalar bu tezi sarsacak önemli bulguları ortaya koymaktadır. Dacia Mediterranea sınırları içerisinde yer alan Naissus gibi bazı antik kentlerin, geçmişte Dacia Aureliana'nın parçası olmadığı bilinmektedir. Bu somut veri ışığında modern tarihçiler, eyaletin aslında 320'li yıllarda, Büyük Konstantin (I. Konstantin) döneminde kurulduğunu kabul etmektedir. Yeni idari planlamaya göre bu eyalet; Dardania ve Trakya eyaletlerinden alınan topraklar ile Dacia Ripensis'in bölünmesiyle meydana getirilmiştir. Bu sancılı toprak paylaşımı sürecinde Dacia Ripensis, eski Dacia Aureliana'nın da merkezliğini yapmış olan başkenti Serdica'yı (Sardika) Dacia Mediterranea'ya kaptırmıştır.

Dacia Mediterranea, coğrafi olarak Dacia Ripensis eyaletinin hemen güneyinde uzanmaktaydı ve idari olarak bir Consularis (Roma eyalet valisi) tarafından yönetilmekteydi.

İmparatorluğun Geç Antik Çağ'daki dini ve idari dönüşüm sürecinde, 535 yılında İmparator I. Justinianus (527–565), bölgedeki kilise yapılanmasını yeniden şekillendirdi. Bu doğrultuda, Dacia Mediterranea da dahil olmak üzere Dacia Eyalet Bölgesi'ndeki tüm taşra yönetimlerini dini otoritesi altına alan bölgesel bir başpiskoposluk merkezi, yani Justiniana Prima Başpiskoposluğu'nu kurdu.

İmparator I. Justinianus, bu köklü dini reformların yanı sıra eyaletin savunma stratejisini güçlendirmeye yönelik kapsamlı tahkimat projelerini de hayata geçirdi. Bu askeri imar faaliyetleri kapsamında, eyaletin öne çıkan stratejik merkezleri olan Serdica, Naissus, Germania ve Pautalia gibi kentlerin sur duvarları ile savunma yapıları köklü bir biçimde güçlendirildi. Ayrıca Remesiana gibi mevcut antik yerleşimlerin savunma hatlarına yeni garnizon kaleleri eklenerek bölgenin askeri altyapısı tahkim edildi.

Dacia Mediterranea, 6. yüzyılın sonları ile 7. yüzyılın başlarında Balkanlar'ı sarsan yıkıcı Avar ve Slav istilalarının hedefi oldu. Bu büyük göç ve istila dalgası sonucunda, bağlı bulunduğu Dacia Eyalet Bölgesi (Diocese of Dacia) ile aynı kaderi paylaşarak bütünüyle imparatorluk kontrolünden çıktı.

Buna rağmen eyaletin tamamı tek bir anda düşmedi; başta başkent Serdica ve yakın çevresi olmak üzere bazı korunaklı cepler, Doğu Roma (Bizans) hâkimiyetinde kalmaya devam etti. İmparatorluğun bölgede tutunmayı başaran bu güneydoğu kalıntıları, askeri ve idari sistemin yeniden yapılanması sürecinde, 7. yüzyılın sonlarına doğru Thrace (Trakya) Teması'na bağlanarak tamamen bu yeni idari yapıya entegre edildi.

Kaynaklar
Literatür