Dilber Ay

Dilber Ay Karakaş (1 Ocak 1956, Kahramanmaraş - 29 Nisan 2019, Ankara), Türk halk müziği-arabesk şarkıcısı.

Barak havaları ve 1981 yılında söylediği "Meyrik" türküsüyle Türkiye'de büyük bir kitlenin sevgisini kazandı; "Tavukları pişirmişem" olarak bilinen Adıyaman türküsü ile fenomen haline geldi. 2011-2015 yılları arasında tam teşekküllü bir hapishane simülasyonu içinde, demir parmaklıkların ardından arabesk şarkılar seslendirdiği "Kadere Mahkûmlar" adlı televizyon programını sundu. Türkücü, 2012 yılında ana akım televizyonlara konuk olmaya başladıktan sonra hızla popüler kültür ikonuna dönüştü.

Erkeksi, güçlü, sert, özgüveni yüksek bir imaj yaratan Dilber Ay, seslendirdiği hüzünlü türküler ve arabesk formundaki şarkıların yanı sıra sinema filmlerinde aldığı roller, televizyonda yaptığı reytingi yüksek programlar, rol aldığı reklam filmleri ile hatırlanır. Hayat öyküsü 2021 yılında çekilen Dilberay adlı filme konu olmuştur.

Hayatı
1 Ocak 1956'da Kahramanmaraş ilinin Pazarcık ilçesinde doğdu. Kureyşan aşiretine mensup olan Ay'ın asıl soyadı Bağbuş'tur. Yörük ve Kürt bir ailenin çocuğu idi. İlköğrenimine Kahramanmaraş'ta başladı; bu şehirde ilkokul üçüncü sınıfa kadar okudu, daha sonra eğitimine devam edemedi. Ailesi ile birlikte önce Ankara'ya, oradan da Bolu-Düzce taraflarına göç ederek yerleşti. Düzce'de "güzel ses" aramak üzere TRT Radyosu'nun 1969'da yaptığı çalışma sırasında "Gönül gel seninle muhabbet edelim, araya kimseyi alma sevdiğim" türküsünü seslendirmesiyle yeteneği fark edildi. Ancak yarışmaya katıldığı için babası Hüseyin Bağbuş'tan çok ağır işkenceler gördü.

13 yaşında iken 50 yaşında bir erkekle evlendirildi.

Almanya'da bir konser sırasında şarkı isteği için kulise izinsiz girerek kendisini taciz eden kişiyi yaraladı. Bu olaydan sonra Hollanda’ya kaçan sanatçı yakalanıp Almanya'ya gönderilmiş ve hapse girerek Frankfurt'ta 8 ay 20 gün tutuklu kaldıktan sonra Türkiye'ye iade edilmiştir. Karıştığı bir kavgadan dolayı yeniden tutuklanıp bir süre daha cezaevinde kalan Dilber Ay'ın TRT Radyo da işine bu olaydan sonra son verildi.

Dilber Ay, 2006 yılından itibaren sinema filmlerinde rol aldı. Rol aldığı ilk film olan Beynelmilel (2006)'de bir şarkıcıyı, Yol Arkadaşım (2017) filminde bir araba tamircisini canlandırdı. Beynelmilel filmindeki rolü ile 14. Altın Koza Film Festivali'nde En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Ödülü'ne değer görüldü. Beynelmilel filminde bir pavyon sahnesinde söylediği Akşama Geleceğim (bilinen adıyla "Tavukları pişirmişem") adlı anonim Adıyaman tükrüsü fenomen haline geldi. Birçok eğlence ve kutlamalarda Dilber Ay’ın seslendirdiği bu türküye özel bir yer verildi.

Dilber Ay, 2011-2015 arasında Flash TV kanalında müzisyen Devran İskender ve Cihan Akboğa ile birlikte Kadere Mahkûmlar adlı arabesk müzik programını sundu. Programda konuklarını demir parmaklıklarla çevrili stüdyoda ağırladı; mahkûmlardan gelen mektupları okuyup, istek türkü ve şarkılarını seslendirdi. Geniş. bir izleyici kitlesine ulaşan bu program sayesinde ana akım medya tarafından keşfedilen Dilber Ay, çeşitli reklam filmlerinde rol aldı ve ana akım medyadaki haber programlarında canlı yayına çıkarıldı. 2012'de CNN Türk televizyonunda konuk olarak katıldığı 5N1K programında, haberci Cüneyt Özdemir’in onu yanlış anlaması (Şarkı ismi olan "Zorunda mıyım" sözünü anlamayıp "Zorunda mıyım?" diye sorduğunu sanması) sosyal medyada büyük etki yarattı. Bu olay, bir mobil operatörün reklam kampanyasına esin kaynağı oldu ve Dilber Ay'ın, Türk kamuoyunun büyük bölümü tarafından tanınmasında etkili oldu. Cenazesi 30 Nisan 2019'da Düzce'ye getirilerek şehir mezarlığında defnedildi.

Sinema sanatçısı Dilber Ay ile isim benzerliği
Gerçek adı Gülşen Demirci olan sinema sanatçısının bu ismi seçmesinin en önemli nedeni kendisinin sinema sektörüne yeni girdiği dönemde henüz yeterince ünlü olmayan, daha yeni tanınmaya başlamış olan şarkıcı Dilber Ay'ın adını kendisine kullanması için yönetmen Yavuz Figenli'nin önermesidir. Ölümünden sonra da, bu durumu bilmeyenler tarafından bir süre boyunca şarkıcı Dilber Ay ile aynı kişi olduğu zannedilmiştir. Ancak bu durumun yanlışlığının anlaşılması üzerine konuyla ilgili olarak şarkıcı Dilber Ay da açıklamalarda bulunmuştur.

Kültürel yansımaları
Hayat öyküsü 2021 yılında çekilen Dilberay adlı filme konu olmuştur. Ketche tarafından çekilen filmde Dilber Ay'ı Büşra Pekin canlandırdı.

Diskografi
1974: Dilberay
1975: 3 - Türküola
1981: Meyrik
1986: HazaL
1987: Barak Muhabbeti 1
1988: Barak Muhabbeti 2
1990: Postaci Emmi
1990: Oturak Havaları
1993: Yandim Eyvah
1993: Dağlar Oy
1994: Bırak Ona Da Dokunma
1995: Kisi Bitmez Daglarimin
1996: Barak Kızı
1999: Ölesen Gelin
2000: Sürdüler Beni - Sen Tasmisin Demirmi
2001: Bırakmadı Sevdan Beni - Yabancı
2002: Oturdum Mezar Taşına
2004: Maraşlı Gelin
2005: Hasrete Koştuk
2005: Alıp Başımı Gideyim
2007: Hacı Ağa (Sarı Sabahlık)
2008: Ellerin Olmuş
2009: Ötme Bülbül
2010: Be Zalim - İtfaiyeci
2011: Darıldım Sana
2019: Yasmı Varda Mahallede

Filmografisi
2006: Beynelmilel
2013: Hayat Sana Güzel
2014: Mazlum Kuzey
2015: Figüran
2015: Arka Sokaklar
2017: Yol Arkadaşım
2018: Yol Arkadaşım 2

Ödüller
2007: 14. Altın Koza Film Festivali - En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu - Beynelmilel

Kaynakça
Dış bağlantılar
Maraş'tan Haber Geldi (Meyrik Türküsü), 1981
Beynelmilel filmi "Tavukları pişirmişem" sahnesi
Televizyon yayınında "Zorunda mıyım?" diyaloğu (18 Ekim 2011)
Beyazperde'de Dilber Ay
Türkücü ve Oyuncu Dilber Ay aynı kişi değiller! , Sinematik Yeşilçam