Daniel Ortega

Daniel Ortega Saavedra (d. 11 Kasım 1945, Chontales, Nikaragua), Nikaragualı siyasetçi ve mevcut Nikaragua devlet başkanı. Aynı zamanda Sandinista Ulusal Kurtuluş Cephesinin (FSLN) lideridir.

Augusto César Sandino'nun önderliğindeki köylü ordusunda savaşmış bir askerin oğluydu. Managua'daki Orta Amerika Üniversitesine devam ettikten sonra 1963'te yer altına geçti ve FSLN'ye katıldı. 1967'de iktidardaki Somoza ailesine karşı FSLN'nin kent direniş hareketinin başına getirildi. 1967'de katıldığı bir banka soygunu nedeniyle tutuklanan Ortega, yedi yıl tutuklu kaldı. 1974 sonunda öbür tutuklu Sandinistalarla birlikte, Somoza yanlısı rehineler karşılığında serbest bırakıldı. Küba'ya sürülen gerillalarla birlikte bu ülkede aylarca gerilla eğitimi gördü.

Ortega, gizlice Nikaragua'ya döndükten sonra FSLN içindeki çeşitli hizipleri uzlaştırılmasında, ayrıca iş ve siyaset çevreleriyle ittifaklar kurulmasında önemli rol oynadı. FSLN'nin sürdürdüğü gerilla hareketi giderek bir iç savaşa dönüştü ve 1979'da Sandinistaların zaferiyle sonuçlandı. FSLN yönetimindeki beş kişilik kurulun üyesi olan Ortega, 1981'de bu kurulun koordinatörlüğüne getirildi. Ortega yönetiminde Sandinista hükûmeti bir dizi devletleştirmeye girişerek sosyalist ülkelerle yakın ilişkiler kurdu. Bu arada ABD'nin desteklediği sağcı Contra gerillalarının direnişiyle karşılaştı. 1984'te yapılan seçimlerde %63 oyla Devlet Başkanlığına seçildi. 1988 ve 1989 yıllarında diğer Orta Amerika devlet başkanlarının arabuluculuğuyla Contra'larla uzlaşmayı kabul etti.

25 Şubat 1990'daki başkanlık seçimini, 14 partinin oluşturduğu Ulusal Muhalefet Birliğinin (UNO) adayı Violeta Barrios de Chamorro karşısında kaybetti. 1996 ve 2001 yıllarında girdiği başkanlık yarışlarını da kaybetti. Muhalefette kaldığı yıllarda devrimci çizgiden uzaklaşarak sosyal demokrasiye yakınlaştı. Kasım 2006 yapılan başkanlık seçimlerini %38 oy alarak kazandı ve 16 yıl sonra tekrar devlet başkanlığına seçildi.

Otrtega, 2021 genel seçimleri sırasında Cristiana Chamorro Barrios da dahil olmak üzere birçok potansiyel rakip adayı hapse attı. Ortega hükûmeti, eski siyasi ortakları Dora María Téllez ve Hugo Torres Jiménez gibi diğer muhalifleri de hapse attı. Ağustos 2021'de Nikaragua, altı ABD'li ve Avrupalı STK'nın faaliyet izinlerini iptal etti. Muhalefet liderleri, gazeteciler ve sivil toplum mensupları da dahil olmak üzere Ortega hükûmetinin pek çok eleştirmeni, 2021 yılının ortalarında ülkeden kaçmıştır. Ortega, dördüncü görev döneminde birçok sivil toplum kuruluşunun, üniversitenin ve gazetenin kapatılmasını emretti ve kısa süreli normalleşmenin ardından Katolik Kilisesi'ne yönelik baskılarını yeniden başlatarak piskopos Rolando José Álvarez Lagos'u hapse attı.

İlk yılları
Çocukluk yılları
Ortega, Chontales ilindeki La Libertad'da, işçi sınıfı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Ebeveynleri, Daniel Ortega Cerda ve Lidia Saavedra, Anastasio Somoza Debayle rejimine karşı çıkmaktaydı. Ortega'nın annesi, polisin şifreli siyasi mesajlar olduğunu iddia ettiği “aşk mektupları”na sahip olduğu gerekçesiyle Somoza'nın Ulusal Muhafızlar'ı tarafından hapse atılmıştır. Ortega ve iki erkek kardeşi büyüdüklerinde devrimci olmuşturlar. Ölen kardeşi Humberto Ortega, eski bir general, askeri lider ve yayınlanmış eserleri olan yazardı; üçüncü kardeşi Camilo Ortega ise 1978'de Somoza rejimine karşı savaşırken öldü. Ayrıca Ortega'nın Germania adında bir kız kardeşi vardı; o da ölmüştür.

Juigalpa ve Managua
Düzenli bir iş bulmak amacıyla aile, La Libertad'dan eyalet başkenti Juigalpa'ya, oradan da Managua'daki orta sınıf bir mahalleye taşınmıştır. Managua'da Ortega ve kardeşi, üst-orta sınıf lise olan LaSalle Enstitüsü'nde okumuşturlar; Ortega, burada daha sonra Managua belediye başkanı (1990-1995) ve ardından Nikaragua cumhurbaşkanı (1997-2002) olacak Arnoldo Aleman ile aynı sınıftaydı. Ortega'nın babası Daniel Ortega Cedra, ABD'nin Nikaragua'ya askerî müdahalesinden ve Washington'un Somoza hükûmetine verdiği destekten büyük nefret duyuyordu. O, Amerikan karşıtlığı duygusunu oğullarına da aşılamıştır.

Erken siyasi kariyeri
Ortega, küçük yaşlardan itibaren Nikaragua Cumhurbaşkanı Anastasio Somoza Debayle'ye karşı çıktı ve onun hükûmetine karşı yürütülen gizli muhalif hareketine katıldı. Ortega ve kardeşi Humberto, "İsyancılar" ya da "Tercerista" (Üçüncü Yol) kanadını kurdular; bu hareket, Nikaragua Devrimi'yle sonuçlandı. Somoza Debayle hükûmetinin devrilip sürgüne gönderilmesinin ardından Ortega, iktidardaki çok partili Ulusal Yeniden Yapılanma Cuntası'nın lideri oldu.

Ortega, 15 yaşındayken siyasi faaliyetleri nedeniyle ilk kez tutuklandı ve 1963 yılında, o dönemde gizlice faaliyet gösteren Sandinista Ulusal Kurtuluş Cephesi'ne (FSLN) kısa sürede katılmıştır. 1964 yılında Ortega, Guatemala'ya gitti; burada polis tarafından gözaltına alınarak Nikaragua Ulusal Muhafızlar'ına teslim edildi. Gözaltından serbest bırakıldıktan sonra Ortega, Ağustos 1967'de kendisine işkence eden Muhafız Gonzalo Lacayo'nun suikastını düzenledi.

Hapis cezası
1967 yılında Bank of America'nın bir şubesine yönelik silahlı banka soygunu suçundan tutuklandı. Ortega, 1974 yılının sonlarında, diğer Sandinista tutuklularıyla birlikte, Somocista rehineleri karşılığında serbest bırakıldı. Managua'nın hemen dışınndaki Modelo Hapishanesi'nde tutukluyken Ortega, 1971 yılında Casa de las Américas adlı edebiyat dergisinde yayımlanan "En la prisión" ("Hapishanede") adlı şiir de dahil olmak üzere çeşitli şiirler yazdı. Şiirin son dizeleri, mahkumların Managua'yı"mini etekli" haliyle görmemiş olduklarına atıfta bulunmaktadır. Bu cümle zaman zaman ayrı bir şiirin başlığı olarak aktarılmıştır; ancak biyografi yazarı Kenneth E. Morris, böyle ayrı bir şiirin var olmayabileceğini ve bu aktarımların aslında "Hapishanede" şiirinin son kısmına atıfta bulunabileceğini iddia etmiştir. Hapis yattığı süre boyunca Ortega işkence görmüştür. El Modelo'da tutukluyken, annesi, siyasi tutuklular için düzenlenen protestolara ve açlık grevlerine destek verdi; bu, tutuklu Sandinistlere yönelik koşullarının iyileştirilmesine katkı sağladı.

Küba'ya sürgünü
1974'te serbest bırakıldıktan sonra Ortega, Küba'ya sürgüne gönderildi. Orada, Fidel Castro'nun Marksist-Leninist hükûmetinden gerilla savaşı eğitimi aldı. Daha sonra gizlice Nikaragua'ya geri döndü.

FSLN içindeki bölünme
1970'lerin sonlarında, FSLN'nin Somoza'ya karşı yürüttüğü mücadele konusunda ortaya çıkan görüş ayrılıkları, Ortega ve kardeşi Humberto'nun "İsyancılar" ya da "Tercerista" (Üçüncü Yol) kanadını kurmalarına neden oldu. Terceristalar, diğer iki grubun -Tomás Borge'nin Guerra Prolongada Popular'ı (Uzun Süreli Halk Savaşı (GPP)) ve Jaime Wheelock'un, Proleter Eğilim'i- birbirinden farklı gerilla savaşı stratejilerini birleştirmeyi amaçlamıştırlar. Ortega kardeşler, Katolik ve Protestan aktivistlerin yanı sıra Marksist olmayan diğer sivil toplum grupları da dâhil olmak üzere, Somoza karşıtı çok çeşitli kesimlerle ittifaklar kurdu. Terceristas, siyasi ve askerî gücü kullanma konusunda etkili grup haline geldi ve FSLN ile destek çağrıları, Fidel Castro gibi devrimci liderlerin desteğini aldı. Ortega, Cuntadaki FSLN Ulusal Yönetimi'nin tek üyesi olarak, ülkenin fiili lideri konumundaydı. İktidara geldikten sonra, FSLN iddialı bir sosyal reform programına girişti. Yaklaşık 100.000 aileye 20.000 kilometrekarelik (5 milyon akre) araziyi yeniden dağıtmak üzere düzenlemeler yaptı. Ayrıca bir okuryazarlık kampanyası başlattılar, kitlesel aşılamalar yoluyla çocuk felcini ortadan kaldıran sağlık hizmetlerinde iyileştirmeler yaptılar ve tedavi edilebilir diğer hastalıkların görülme sıklığını azalttılar. Sandinistlerin kamulaştırma çabaları, büyük ölçüde Somoza ailesine ait bankaları ve sanayi kuruluşlarını etkiledi. Tüm çiftliklerin, işletmelerin ve sanayi kuruluşlarının yarısından fazlası özel sektörün elinde kaldı. Devrimci hükûmet, karma ekonomiyi korumak ve özel sektör yatırımlarını desteklemek istiyordu. Özel Girişim Yüksek Konseyi (COSEP), Sandinistlerin ekonomik reformuna karşı çıktı. Nikaragua'daki büyük iş dünyasının ana yapısı, ticaret ve bankacılık sektörlerinde hakimiyet kurmuş Pasifik kıyısı şehirlerinden gelen varlıklı ailelerden oluşuyordu.

Kaynakça
|-



|-