Erol Tümertekin

Erol Tümertekin, (23 Temmuz 1926, İstanbul – 15 Mayıs 2012, İstanbul), Türk coğrafyacıdır. Beşerî ve iktisadî coğrafya alanında gerçekleştirdiği çalışmalarla Türk coğrafya bilimine katkıda bulunmuştur.

Hayatı
Erol Tümertekin 23 Temmuz 1926 tarihinde İstanbul'da doğmuştur. 1948 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Enstitüsü'nden mezun olmuştur. 1950 yılında aynı okulda beşeri ve iktisadî coğrafya kürsüsünde araştırma görevlisi olarak akademik hayatına başlamıştır. 1952'de coğrafya doktoru, 1956'da doçent ve 1964'te de coğrafya profesörü unvanlarını almıştır.

Erol Tümertekin, doktora çalışmalarını tamamladıktan sonra Whitbeck Vakfı bursu ile ABD'de bulunan University of Wisconsin-Madison'a gitmiştir. Orada, şu anda "coğrafyanın öncüleri" olarak anılan, coğrafî metodolojinin önde gelen adlarından Richard Hartshorne'un, iklim çalışmalarıyla ünlü Glenn Trewartha'nın, ünlü fiziki coğrafyacı Vernor Finch'in ve o sıralarda adı geçen üniversitede misafir öğretim üyesi olarak bulunan, Alman çağdaş coğrafya biliminin kurucularından Carl Troll'ün öğrencisi olmuş ve kazandığı çağdaş coğrafî görüşleri Türkiye'ye aktarmıştır. Tümertekin'in yaptığı çok yönlü ve uygulamalı coğrafya çalışmaları, geleneksel coğrafya çalışmalarından farklı olarak, güncel sorun ve konuların çağdaş yöntemlerle ele alınması, Türkiye'de coğrafya bilim dalının gelişmesine önemli katkılar sağlamıştır. "Ağır Demir Sanayii ve Türkiye’deki Durumu" başlıklı doktora tezi, sistemli ve uygulamalı coğrafya çalışmalarının Türkiye'de coğrafya biliminin ilgi alanına girmesine vesile olmuştur.

Doçentlik çalışması ise bölgesel uygulamalı coğrafyaya bir örnek olarak kurak bölgelerde ziraat konusundadır. Ulaşım, coğrafi metodoloji, iklimle ilgili istatistiksel çalışmalar, planlama–coğrafya ilişkisi, merkezî iş alanları gibi birçok konudaki hemen hemen ilk yayınları kendisinin gerçekleştirmiş olmasının yanında, Türkiye'deki coğrafî çalışmalarda önceden ihmal edilen "kadın" kavramını ilk kez inceleme konusu olarak ele almıştır.

Çağdaş coğrafi görüşü benimseyerek yaptığı pek çok çalışması vardır, aynı zamanda çoğu kitabı güncellenerek tekrar tekrar basılmıştır. Bunun Türkiye'de coğrafya bilim dalının geçmişte fazla üretken olmamasından doğan boşluğu doldurma ihtiyacı ve çabasıyla da ilişkisi vardır.

Örneğin 1968 tarihli Türkiye’de İç Göçler başlıklı eseri, yalnız coğrafya alanında değil, sosyal bilimler alanında da Türkiye'de tamamlanmış ve yayımlanmış ilk çalışmalardan biridir. Türkiye'nin nüfus haritası ve nüfus yapısıyla, özellikle de iç göçler ve kademeli göçlerle ilgili birçok yayını bulunmaktadır. Tümertekin, Türkiye'deki nüfus çalışmalarına coğrafî açıdan yaklaşan ilk akademisyenlerden biridir.

Kitaplar
İstanbul İnsan ve Mekân, 2017, ISBN 978-9753330701
Coğrafya: Geçmiş - Kavramlar - Coğrafyacılar, (Prof. Dr. Nazmiye Özgüç ile birlikte), 2014, ISBN 978-9757206347
Ekonomik Coğrafya, (Prof. Dr. Nazmiye Özgüç ile birlikte), 2006, ISBN 978-9757206071
Beşeri Coğrafya: İnsan, Kültür, Mekân (Prof. Dr. Nazmiye Özgüç ile birlikte), 1998, ISBN 978-9757206156
Ağır Demir Sanayii ve Türkiye’deki Durumu, İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Yayını, No: 16, 1954.
Kurak Bölgelerde Ziraat, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Yayını No: 96, 1957.
Türkiye Nüfusu - Population of Turkey, (N. Tunçdilek ile), İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Yayını No: 25, 1959.
Türkiye’de Şehirlerin Fonksiyonel Sınıflandırılması. A Functional Classification of Cities in Turkey, İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Yayını, No.43, 1965.
Amerika Birleşik Devletleri Coğrafyası, İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Yayını, No.46, 1967.
Makaleler
Türkiye'de filoksera, (Phylloxera in Turkey), İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Dergisi, No.1:67-86, 1951.
Tuz Gölü bölgesinde coğrafî müşahadeler, (A.Ardel ile), İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Dergisi, No.5-6:169-178, 1953-1954.
Türkiye’nin 1954 buğday istihsali hakkında bir araştırma, Türk Coğrafya Dergisi, No.13-14:173-178, 1955.
Sanayinin kuruluş yeri, İkinci İskan ve Şehircilik Haftası Konferansları, Siyasal Bilgiler Fakültesi Yay., No.79-61:33-48, 1958.
Türkiye’de yağışlı günler, (H.Cöntürk ile), İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Dergisi, No.10:129-137, 1959.
Sanayi bölgelerinin tespiti meselesi, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, Sayı 1-4, 1959.
Bölge planlamasında coğrafyacının rolü, İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Dergisi, No.11:51-55, 1960.
İzmir’de sanayi faaliyetlerinin bünyesi ve dağılışı, Türk Coğrafya Dergisi, No.21-45-62, 1961.
İstanbul’da sanayi faaliyetlerinin bünyesi ve Türkiye sanayiindeki yeri, İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Sayı 10:105-125, 1961.
Pazarlama coğrafyası, İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Dergisi, No.12:117-124, 1961.
1960'ta Türkiye nüfusu, (N. Tunçdilek ile), İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Dergisi, No.12:78-89, 1961.
Bölge düzenleme ve gelişme problemlerinin incelenmesinde coğrafyacının yeri, (J.Tricart'dan çeviri), İstanbul Üniversitesi Sosyal Antropoloji ve Etnoloji Dergisi No.2:79-94, 1975.
Türkiye’de iç göçler üzerine, İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Dergisi, No.22:29-42, 1977.
Türkiye’de iç göçlerde yeni eğilimler, İTÜ Mimarlık Fakültesi Şehircilik Enstitüsü Dergisi No.14:18-33, 1977.
Türkiye coğrafyasında Ord. Prof. Ali Tanoğlu’nun yeri, İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Dergisi, No.23:97-110, 1980.
Beşerî coğrafya: Cumhuriyet Döneminde Türkiye’de Bilim, s.187-215, Türkiye Bilimler Akademisi, Ankara, 1997.

Kaynakça