Ferman Salmanov

Farman Gurban oğlu Salmanov ( ; ; 28 Temmuz 1931, Morul – 31 Mart 2007, Moskova) 1961 yılında Batı Sibirya'da Tyumen Oblastı'nda geniş petrol sahaları keşfetmesiyle tanınan Azerbaycanlı bir jeolog idi.

Biyografi
Farman Salmanov, Azerbaycan kökenli bir çiftçi ailesinde, Azerbaycan SSR'nin Şamkir Bölgesi'ndeki Morul köyünde doğdu. Okulu onur derecesiyle bitirdikten sonra Azerbaycan Sanayi Enstitüsü'ne girdi ve mezun olduktan sonra Kuznetsk Havzası'nda petrol aramak üzere gönderildi. Kısa süre sonra Kuznetsk'te petrol olmadığını fark etti ve Sovyet yetkililerinin izni olmadan, arama ekibinden gönüllülerle birlikte Sibirya'daki Surgut'a gitmeye karar verdi. O dönemde Sovyet jeoloji biliminde geçerli olan doktrine göre Sibirya, petrol yatağı bölgesi olarak kabul edilmiyordu. Yetkililer Salmanov hakkında cezai kovuşturma başlatmaya çalıştılar, ancak ekibi greve gideceklerini söyleyince görevine sonradan onay vermek zorunda kaldılar.

Salmanov, 21 Mart 1961'de Megion sahasında petrol buldu. Tüm muhaliflerine benzer telgraflar gönderdi: "Sevgili yoldaş, Megion'da 2180 metre derinlikten bir petrol fışkırıyor. Anlaşıldı mı?" Sovyet Jeoloji Bakanlığı'ndaki rakipleri bunun doğal bir anormallik olduğunu ve petrol kaynağının yakında tükeneceğini söylediler. Salmanov, Ust-Balyk'ta ikinci petrol rezervini bulduğunda, Sovyetler Birliği Komünist Partisi 22. Kongresi'ne, Sovyet lideri Nikita Kruşçev'e bir telgraf gönderdi: "Petrol buldum. İşte bu kadar." Sovyet liderleri Salmanov'un keşiflerinin önemini anladılar ve Sibirya petrolü kısa sürede Sovyet ekonomisinin ana itici gücü ve Sovyet bütçesi için başlıca döviz kaynağı haline geldi.

Farman Salmanov, Sovyetler Birliği ve Rusya'nın petrol ve doğalgaz endüstrisinde elli yıl geçirdi ve Mamontovskoye, Megionskoye, Pravdinskoye, Ust-Balykskoye, Surgutskoye, Urengoyskoye, Yamburgskoye gibi devasa petrol ve doğalgaz rezervleri de dahil olmak üzere yüzün üzerinde sahanın keşfinde yer aldı veya keşif çalışmalarına katıldı. 1966'da Sosyalist Emek Kahramanı unvanını ve 1970'te Lenin Ödülü'nü aldı. 1978'den 1987'ye kadar, Tyumen Oblastı'ndaki petrol ve doğalgaz aramalarından sorumlu bir kuruluş olan Raul Yuri Georgievich Ervier'in adını taşıyan "Glavtyumengeology"nin başkanlığını yaptı. 1987-1991 yılları arasında SSCB Jeoloji Bakanı'nın birinci yardımcısıydı. Ölümüne kadar Salmanov, Rus Itera Gaz Şirketi başkanının danışmanıydı. Farman Salmanov, jeoloji-mineraloji bilimleri doktoru, Rus Bilimler Akademisi'nin muhabir üyesi ve 160'tan fazla monografi ve bilimsel çalışmanın yazarıydı. Khanty-Mansi ve Yamalo-Nenets Özerk Okrugu, Surgut şehri ve Teksas eyaletinin fahri vatandaşıydı. Salmanov'un öyküsüne adanmış birçok uzun metrajlı ve belgesel film yapıldı.

Farman Salmanov 31 Mart 2007'de öldü. Moskova'da Vagankovo Mezarlığı'na defnedildi.

Miras
Salmanov'un hayatı ve çalışmalarıyla ilgili materyaller, Tyumen Bölgesi ve Surgut'taki Hantı-Mansi Özerk Bölgesi müzelerinde muhafaza edilmektedir.

2008 yılında, Sibirya Bilimsel Analitik Merkezi, Tyumen tarafından düzenlenen gençlik bilimsel-pratik konferansına Salman Okumaları adı verildi.

Farman Salmanov'un anısına Moskova, Bakü, Surgut, Salekhard ve Hantı-Mansiysk'te anıtlar ve büstler açıldı.

Nizhnevartovsk'taki Surgut'ta bir caddeye, bir petrol ve doğalgaz kondensat sahasına ve bir motorlu gemiye Salmanov'un adı verildi.

Farman Salmanov adı, UTair havayollarının Tu-154M uçağına, daha sonra aynı şirketin Boeing 737-800 uçağına verildi.

29 Ağustos 2013'te Tyumen'de Farman Salmanov'a adanmış bir anıt levhası açıldı. Boyalı bronzdan yapılmış anıt levhanın yazarı, Rusya Sanatçılar Birliği üyesi Zaur Rzayev'dir.

Aralık 2018'de, Batı Sibirya'daki Surgut Uluslararası Havalimanı'nın Salmanov'un adıyla anılacağı duyuruldu. Bu, ülke genelindeki havalimanı isimleri üzerine yapılan ulusal bir oylamanın sonucuydu.

Kaynakça