Balıkesir Türküleri

Balıkesir Yöresi Halkbilimi (Folklor) araştırmacılarının ve TRT Türk Halk Müziği Derleme Komisyonunun yaptığı çalışmalar sonucu, Balıkesir ve civarından derlenen pek çok türkü kayda geçirilmiştir.

Balıkesir ili konum itibarıyla Marmara ile Ege arasında geçiş yöresidir. Köy ezgilerinde zeybek motiflerine rastlanır. Dağlık bölgelerde barana ağzı adı verilen türkülere rastlanmaktadır. Akpınar eğlenceleri olarak adlandırılan köy etkinlikleri de Balıkesir türkü kaynaklarının temelini oluşturmaktadır.

Yörede ikamet eden alevi-bektaşi köylerinde ise sadeliğin ve bağlamanın ön plana çıktığı ve yörede çepni(çetmi) ağzı olarak adlandırılan türkülere rastlanılmaktadır.

Kına geceleri ve kadınlar arasında yapılan eğlenceler aracılığıyla geçmişten günümüze gelmiş pek çok türkü de Balıkesir yöresinde söylenmektedir. Kadınlar tarafından söylenen türkülerde "nina nina", "nina nina nom" gibi ifadelere sık rastlanır.

Diğer yörelerde olduğu gibi Balıkesir'de de türküler genel olarak dörtlüklerden oluşur ve ilk dörtlüğün ilk iki mısrası, türkünün asıl anlatmak istediği bölüme geçiş sağlayan bölümdür. Bu bölümde genelde benzetmeler, tasvirler ön plana çıkar. Takip eden diğer iki mısrada ise türkünün temel konusu belirlenmiştir. Ayrılık, sevgi, özlem gibi duygular türkünün takip eden mısralarından ve dörtlüklerinden anlaşılır. Türkünün tekrar kısımları ya da vurucu noktası duygunun tam empoze edildiği bölümlerdir.

Gerçekte türküler, sözlü halk edebiyatının temel kaynağı olan manilerin ezgili formudur. Bu açıdan maninin tüm özellikleri türküye geçmektedir. Bu özellik, Balıkesir türkülerinin de temel noktasıdır.

Balıkesir türküleri genel olarak 9/4lük, 9/2lik, 9/8lik türkülerdir. Bunun yanında 2/2lik ve 4/4lük türkülere de rastlanmaktadır. Balıkesir Türküleri genellikle hece vezninin 7, 8 ve 11'li kalıplarıyla söylenir.

Balıkesir Türküleri
TRT Türk Halk Müziği Komisyonu tarafından derlenmiş Balıkesir Türkülerinin Alfabetik Listesi:

Ayrıca bknz. Balıkesir yöresi halkoyunları

A
Acı Biberim
Ahmed Handadı Handadir Handa
Akpınar Yapısına Gün Doğmuş Kapısına
Al Geydim Alsın Diye
Ali Efe'nin Evleri Gonağa Yakın
Arabam Taşa Geldi
Arabamin Isbiti
Asma Da Salmiş Filizi
Aşağı Yoldan Geliyormuş Üç Atlı
Aşağıdan Çıktı Bayrağın Ucu
Aşağı Mahahlle Hocası
Atım Durdu Ben Yoruldum
Atina Da Köşeli
Ayva Çiçek Açmiş Yaz Mı Gelecek
Azime'nin Avlusunda Kuyu Var
Azime'nin Bahçesinde Kuyu Var

B
Bahçelerde Üzerlik
Balıkesir İçinde Körük Paytona Bindim
Balıkesir Yolunda Sepeti Var Kolunda
Bir Yakadan Bir Yakaya Bakılmaz
Biz Gidelim Sazlara
Bugün Heva Pusarmış
Balıkesir Yolunda

C
Cezayirin Harmanları Savrulur
Cınga Cezve Kaynıyor

Ç
Çay Benim Çeşme Benim

D
Damda Kürek Kırıldı
Dere Boyu Düz Gider
Dere Kumları Gibi
Duman Olur Tepelerin Yolları
Dursunbey'in Hanları

E
Eminemin Dört Yolları
Engin Derelerin Suyu Çağlasın
Entarisi Damgalı
Evimizin Ardında Bir Tarla Mercimek
Evleri Var Üst Başta
Evlerinin Önleri Sarı Karınca
Eyişmem Ben

F
G
Geçelim Yoldan Geçelim
Goyun Meler Çoban Güler
Güzel Pirden Bize Bir Dolu Geldi
Güzelim Güzelim De Allı Basmalar Aldım

H
Hambar Altı Kum Altı
Hatçam Çaylar Yaptın Mı

I
İ
İki Keklik

J
K
Karyolamın Demiri Yandım Ayşem
Kayalcanın Daşları
Kocakuşun Yüksektedir Oyunu
Kozak Dağinin Çamları
Köprü Altında Miller
Kurban Olam Kalem Tutan Ellere
Kuyu Dibi Derinden

L
M
Mendili Oyaladım

N
Ninna Ninna

O
Ö
Ördek Suya Dal da Gel Ninanam

P
R
S
Sabahtan Kavuştum Ben Bir Güzele
Seni Benden Çalan Yıllara
Süpürgesi Aynalı

Ş
Şu Derenin Taşları
Şıngır

T
U
Uzun Çarşı Baştan Başa

Ü
V
Vangel Çantası Elinde
Vişne Dalı Eğilmiş

Y
Yağmur Yağıyor Yağmur
Yağsın Yağmurlar Yağsın
Yaz Gelir De Her Dereler Yurt Olur
Yol Üstünde Bağlama

Z
Kaynakça
Balıkesir Yörük-Çetmi Türküleri, Kamil Özer - 1970.
Karesiden Günümüze Balıkesir Türküleri, Mesude Eğilmez - 2001.
TRT THM Arşiv Kayıtları
Balıkesir Türküleri CD, Ulus Müzik - 2001.