Aranda Paşa

Aranda Paşa, d'Arenda Paşa, Arenda Paşa veya doğum adıyla Fernando de Aranda Neaudot-Bertrix (d. 8 Mart 1846, Madrid – ö. 11 Eylül 1919, Barselona), Osmanlı sarayında 23 yıl geçirmiş İspanyol-Fransız asıllı müzisyen, besteci, piyanist ve organist. 1899-1909 yılları arasında Muzika-i Hümâyun'un şefliğini sürdürdü.

Hayatı
Gençliği
Fernando de Aranda Neaudot-Bertrix, 8 Mart 1846'da Madrid'de doğdu. İspanyol İmparatorluğu'nun soylularından (grande) Fernando de Eraso Aranda y Salazar'ın (1788-1865) evlilik dışı oğludur. Annesi ise Bordo'lu Fransız Juana Octavia Neaudot-Bertrix (1828-1875) idi. Çocukluğunu önce Sevilla'da, ardından Madrid'de varlıklı bir aile çevresinde geçirdi. Müzik eğitimini Madrid'de bulunan Teatro Real'da aldı ve özellikle org üzerinde çalıştı. Daha sonra Saint Louis Şapeli'nde org sanatçısı olarak görev yaptı ve Kraliyet Konservatuvarı'nın öğretim kadrosunda yer aldı. 1867'de kaydoldu. 1878'de İspanya Eğitim Bakanlığı tarafından Paris'teki katılması için görevlendirildi. öğrencisi olarak piyano ve armoni bilgisini derinleştirdi. Madrid'e döndükten sonra yerel konservatuvarda yardımcı piyano öğretmeni olarak çalışmaya devam etti ve aynı zamanda konser piyanisti ve besteci kimliğiyle de tanındı.


Fransa'daki yaşamı
1880'de, o dönemde klasik müziğin merkezi kabul edilen Paris'in sitesine kalıcı olarak taşındı. Kendi ikametgâhında bir sanat atölyesi kurdu; bu atölye bünyesinde bir konser salonu da bulunuyordu. Burada org ve piyano dersleri vermeye başladı. Kısa bir süre içinde kentin sanat çevrelerinde hatırı sayılır bir üne kavuştu. Guatelli Paşa'nın yaşlanması üzerine Osmanlı Devleti, onun yerine tecrübeli bir isim arayışına girdi. Bu çerçevede, Aranda'nın itibarı Paris sefiri Mahmud Esad Paşa'ya ulaştığında, Osmanlı Devleti 1886'da Aranda'ya üç yıllık bir sözleşme teklif etti. Aranda, İspanyol vatandaşlığını koruma şartıyla bu teklifi kabul etti ve aynı sene Osmanlı İmparatorluğu'na yerleşti. Osmanlı Devleti'ne hizmet etmeyi kabul ederek, Osmanlı-İspanya ilişkilerinin canlanmasında önemli bir rol oynadı.

Osmanlı İmparatorluğu'ndaki yaşamı
Aranda, kariyerine Sultan II. Abdülhamid'in oğulları Şehzadeler Ahmed Nureddin, Mehmed Burhaneddin ve Abdürrahim Hayri'ye muallimlik yaparak başladı. Ayrıca, Muzika-i Hümâyun'un eğitim biriminde görevlendirilerek bando ve orkestra üyelerinin uygulamalı eğitim süreçlerini yönlendirme ve rehberlik etme sorumluluğunu üstlendi. Askerî muzıkaları denetlemekle sorumlu idi. 1887'de üçüncü derece Osmaniye Nişanı, 1889'da üçüncü derece Mecidiye Nişanı, 1892'de ikinci derece Mecidiye Nişanı alan Aranda'ya, 1893'te Miralay rütbesi verildi, 1894'te ikinci derece Osmaniye Nişanıyla ödüllendirildi. 1895'te Mirliva ve böylece paşalık rütbesine yükseltildi. Aynı sene saray orkestrasının şefi olarak atandı ve konserleri piyano eşliğinde yönetti. Aranda Paşa'nın ev kirası ödenmesiyle birlikte kendisine iki ev, araba ve at verildi. Hızla terfi etmesi, yabancı paşaların arasında özel konuma sahip olduğunu vurgular.

Aranda Paşa, günlük hayatında Ali ismini kullanırdı. 1897'de hem gümüş hem altın Liyakat Madalyası'nı kazandı ve aynı sene birinci derece Mecidiye Nişanıyla onurlandırıldı. 1899'da ise Ferîk rütbesine terfi etti ve Ermeni Katolik asıllı Osmanlı-Fransız vatandaşı olan Paul de Dussap Paşa'nın ardından Muzika-i Hümâyun'un kumandanlığına getirildi. Bu görevine ek olarak, saray orkestrasının baş şefliği görevini de sürdürmeye devam etti. 1903'te birinci derece Osmaniye Nişanı aldı, 1905'te altın ve gümüş İmtiyaz Madalyası ile taltif edildi. Son olarak 1908'de kendisine Murassa Osmaniye Nişanı verildi. Ayrıca paşa, Muzika-i Hümâyun'da pek çok öğrenci yetiştirdi; bilgisi, tevazusu ve yol göstericiliğiyle genç müzisyenlerin ufkunu açtı, onlara yardım etti ve aynı zamanda yetenekli isimleri padişaha tanıtma gibi önemli bir vazife üstlendi.

Son yılları
Ülkesine döndükten sonra Aranda, Barselona'da piyano dersleri vermeye ve oda müziği konserleri düzenlemeye devam ederek mesleki çalışmalarını sürdürdü. Özellikle keman sanatçısı olan kızı müzik kariyerine destek vermeye önem gösterdi ve konserlerinde ona piyano eşliği yaptı. Sanat hayatına Barselona'daki Katalan Müzik Sarayı, , ve gibi önemli klasik müzik salonlarında sahne alarak devam etti. Osmanlı hizmetinde 23 yıl bulunan Fernando de Aranda, 11 Eylül 1919'da Barselona'da 73 yaşında öldü.

Özel hayatı ve ailesi
Aranda'nın iki çocuğu olduğu bilinmektedir. Bunlardan biri Luisa Constantin ile olan kızı, kemancı . Diğeri ise Maria González ile olan oğlu ve kendisinin ismini taşıyan mimar . Fernando, yalnızca İstanbul'da değil, Osmanlı Suriyesi boyunca ve özellikle Şam'da da oldukça önemli mimari projelere imza attı. Bu başarıları dolayısıyla 1904'te II. Abdülhamid tarafından beşinci rütbeden Mecidiye Nişanıyla onurlandırıldı.

Kaynakça
Özel
Genel