kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Franz Josef Toprakları

Franz Josef Toprakları ( ), Avrupa'nın kuzeyinde, Arktik Okyanusu içinde yer alan Rusya'ya ait bir takımada. 16.134 km² karasal alana sahip takımadada 191 ada bulunmaktadır.

Rusya'nın Arhangelsk Oblastı'na bağlı takımada, Karl Weyprecht ile Julius von Payer liderliğindeki Avusturya Macaristan kâşiflerince 1873 yılında bulunmuştur. Avusturya-Macaristan imparatorunu Franz Joseph'in adının verildiği toprakları 1926 yılında Sovyetler Birliği ilhâk etmiştir.

Adaların çoğu Mezozoik zamanda oluşmuş çökellerin üzerinin bazaltlar ile kaplanmasıyla oluşmuştur. Buzulların olmadığı dönemde üst kısmı dümdüz olan adalarda şimdiye kadar hiçbir topluluk yaşamamıştır. Geçmiş zamanlarda adalar ile ilgilenmeyen Rusya, buzul erimelerinin ortaya çıkardığı ekonomik ve ulaşım fırsatlarını incelemeye başlamıştır.

İklim
Kaynakça
Franz Glaser

Franz Glaser (d. 6 Eylül 1950, Linz), Avusturya'da yürütülen arkeolojik kazı ve araştırmalar ile bilinen, Klagenfurt'taki Karintiya Müzesi ve Teurnia'daki Roma Müzesinde yönetici fonksiyonlar üstlenmiş Avusturyalı arkeolog.

Eserleri (Seçme)
Antike Brunnenbauten (ΚΡΗΝΑΙ) in Griechenland. Wien 1983 (Denkschriften der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, phil.-hist. Klasse, 161).
Das frühchristliche Pilgerheiligtum auf dem Hemmaberg. Verlag des Geschichtsvereins für Kärnten, Klagenfurt 1991 (Aus Forschung und Kunst Band 26).
Teurnia: Römerstadt und Bischofssitz: ein Führer zu den Ausgrabungen und zum Museum in St. Peter in Holz sowie zu den Fundorten im Stadtgebiet von Teurnia. Klagenfurt 1983, Neuauflage 1992.
Frühchristliche Denkmäler in Kärnten: ein Führer. Klagenfurt 1996.
Die Skulpturen des Stadtgebietes von Teurnia. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1997 (Corpus Signorum Imperii Romani: Österreich: Band II, Fasz. 6).
Franz Jonas

Franz Josef Jonas (4 Ekim 1899 - 24 Nisan 1974) Avusturyalı politikacıdır. 1965-1974 yılları arasında Avusturya Cumhurbaşkanı olarak görev yaptı.

Birinci Dünya Savaşı sırasında İtalyan cephesinde görev aldı, daha sonra 1919-1932 yılları arasında düzeltmen olarak çalıştı. Aynı zamanda sosyalist ve Esperantist bir aktivisttir. Avusturya Esperanto işçi sendikası sekreteri olarak 1922'den itibaren uluslararası dil Esperanto'yu öğrendi. 1925'te Viyana'da düzenlenen dünya ulusal derneğinin 5. kongresinin düzenleyicilerinden biriydi. 1935'te tutuklandı, 14 ay hapis yattı.

Avusturya Sosyal Demokrat Partisi'nin dizgicisi ve üyesiydi. II. Dünya Savaşı'ndan sonra 1951'den 1965'e kadar Viyana belediye başkanlığı yaptı. 1965'te federal başkan oldu ve 1971'de yeniden seçildi.

Esperanto'nun coşkulu bir destekçisiydi ve 1923'te başlayarak uzun süre dil öğretmenliği yaptı. Viyana'da düzenlenen 1970 Esperanto Dünya Kongresi için konuşması Esperanto dilinde iletildi.

1974'te, art arda gelen dört başkan gibi o da görevdeyken öldü.

Viyana'da, belediye başkanıyken inşa edilen ve resmi olarak Schottentor olarak adlandırılan büyük bir tramvay istasyonuna halk arasında onun adı verilmiştir.

1966'da Norveç Kraliyet St. Olav Nişanı'nın Yakalı Büyük Haçı ve 1969'da Pierre de Coubertin madalyası ile ödüllendirildi.

Kaynakça
Franz Eisenhut

Ferenc Eisenhut, Ferencz veya Franz Eisenhut olarak da bilinir, (* 26. Ocak 1857, Német-Palánka ; † 2. Haziran 1903, Münih) Macar oryantalist ressam ve illüstratördü. Tür ve tarih resimleri yarattı.

Hayatı ve eserleri
Eisenhut bir hancının oğluydu. Eğitimine Budapeşte'de Bertalan Székely ve Imre Greguss ile başladı. Ekim 1877'den itibaren Münih Akademisi'nde okudu. Öğretmenleri arasında Gyula Benczúr, Ludwig von Löfftz, Seitz ve Diez vardı. Doğu'ya ilk yolculuğunun sonucunda, 1883'te ilk kez Budapeşte'de sergilediği, birebir çevirisiyle Kuran Aracılığıyla Şifa ve Şifacı Beyrut olarak da bilinen tablosunu yaptı. Daha sonra dönüşümlü olarak Münih ve Doğu'da yaşadı; Kafkasya, Suriye, Buhara, Mısır ve Tunus'ta eskizleri yapılan tür resimleri kısa sürede tanınmasını sağladı. Gül-Baba'nın ölümü 1886'da Budapeşte'de altın madalya ile ödüllendirildi. 1892'de, Münih'teki Kinderschule in Cairo, ertesi yıl Büyük Berlin Sanat Sergisi'nde küçük bir altın madalya ile ödüllendirildi ve 1895'te Paris'teki sergi vesilesiyle anıldı. 1894'te Kahire'deki Horoz Dövüşü adlı resim Budapeşte'deki Güzel Sanatlar Müzesi tarafından satın alındı, Münih'teki Neue Pinakothek 1901'de 'Savaş Ganimetleri Anlaşmazlığı' eserini edindi. 1896 yılında yaptığı Zenta Savaşı' tasviri Bács-Bodrog ilçesinin eline geçti ve günümüzde hala Sombor belediye binasında sergilenmektedir. 1885'ten kalma Bir Doğu Okulu, Nottingham Kalesi Müzesi ve Sanat Galerisi'ne aittir.

Eisenhut, diğer ressamlarla birlikte, 1896'da Macaristan'ın milenyum kutlaması için Budapeşte'de dairesel bir resim yaptı. Yüzyılın başında Petofi'nin şiirlerini resimledi.

Eisenhut'un ölümünden sonra sanat mirası Budapeşte'de sergilendi.

Fotoğrafçı Carl Teufel, sanatçının kesin olarak tarihlendirilemeyen bir cam plaka fotoğrafını çekti.

Edebiyat
Eisenhut, Ferencz (Franz). In: Friedrich von Boetticher: Malerwerke des 19. Jahrhunderts. Beitrag zur Kunstgeschichte. Band 1/1, Bogen 1–30: Aagaard–Heideck. Fr. v. Boetticher's Verlag, Dresden 1891, S. 260 (archive.org).
Eisenhut, Franz. In: Hans Wolfgang Singer (Hrsg.): Allgemeines Künstler-Lexicon. Leben und Werke der berühmtesten bildenden Künstler. Vorbereitet von Hermann Alexander Müller. 5. unveränderte Auflage. Band 1: Aachen–Fyt. Literarische Anstalt, Rütten & Loening, Frankfurt a. M. 1921, S. 393 (Textarchiv – Internet Archive).
Károly Lyka: Eisenhut, Ferenc. In: Ulrich Thieme (Hrsg.): Allgemeines Lexikon der Bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart. Begründet von Ulrich Thieme und Felix Becker. Band 10: Dubolon–Erlwein. E. A. Seemann, Leipzig 1914, S. 434–435 (Textarchiv – Internet Archive).

Kaynakça
Franz Joachim Beich

Franz Joachim Beich, 15 Ekim 1666'da Ravensburg'da (bugünkü Baden-Württemberg'de) doğdu. Daniel Beich'in oğluydu.

Manzaraları ve savaş sahnelerini boyamada kendini geliştirdi. En iyi eserleri, birkaç yıl çalıştığı Bavyera Sarayında yapılmıştır. Bunlar arasında Maximilian Emmanuel tarafından Macaristan'da karşı yapılan savaşların sahnelendiği birkaç büyük resim vardır.

Patronunun izniyle İtalya'yı ziyaret etti ve orada birçok manzara çizimi yaptı. Resimlerinin düzenlenmesinde Gaspar Poussin'in zevkli stilini taklit ettiği görülüyor.

1748'de Münih'te öldü. Viyana Galerisinde ona ait iki manzara ve Münih Galerisi'nde dört manzara resmi vardır. İkinci galeride 1774 yılında 78 yaşındayken yaptığı Des Marées'in portresi de vardır. Bir gravürcü olarak koleksiyonerlerin portföylerine çeşitli büyüleyici gravürlerle katkıda bulunmuştur.

Kaynakça
Franz Cižek

Franz Cižek (12 Haziran 1865 - 17 Aralık 1946), öğretmen ve sanat eğitimi reformcusu olan Avusturyalı bir tür ve portre ressamıydı. 1897'de Juvenile Art Class'ı açarak Viyana'da Çocuk Sanat Hareketi'ni başlattı.

Hayatı
Franz Cižek, 12 Haziran 1865'te, şimdi Çekya'da bulunan kuzey Bohemya'da, Litoměřice'de (Almanca: Leitmeritz) František Čížek'te doğdu. 19 yaşında Viyana'ya geldi. Orada 17 Aralık 1946'da öldü.

Kariyeri
1885'te Cižek Viyana Güzel Sanatlar Akademisi'ne girdi. Alman ressamlar Franz Rumpler, Josef Mathias von Trenkwald ve Siegmund L'Allemand'ın öğrencisiydi.

Cižek'ten etkilenenler arasında İsviçreli bir ressam ve Bauhaus lideri Johannes Itten de vardı.

Kaynakça
Dış bağlantılar
artfact.com'da Sanatçının Özeti
Dr. Franz Cizek'in Öğrencilerinden Daha Fazlası
Sanat Eğitimi Zaman Çizelgesi 1912
Franz Defregger

Franz Defregger (1883'ten sonra Franz von Defregger, 30 Nisan 1835 - 2 Ocak 1921, Münih), Avusturyalı ressamdır.

Biyografi
Franz Defregger, 30 Nisan 1835'te Avusturya İmparatorluğu'ndaki Tirol, Stronach'taki Ederhof'ta doğdu. Maria (doğumdaki soyadı Fercher) ve bir çiftçi olan ve aynı zamanda beş kızı olan Michael Defregger'in ikinci oğluydu. Annesi ve iki kız kardeşi 1841'de bir tifo salgını sırasında öldü. Franz'ın kendisi de neredeyse ateşten ölüyordu. Franz, ilk yıllarında güçlü bir müzik sevgisi geliştirdi ve flugelhorn çalmayı öğrendi. Kısa süre sonra Dölsach'ta yerel bir grubun üyesi oldu, düğünlerde, toplantılarda ve balolarda çaldı. Franz ayrıca, babasının çiftliğinde çalışırken otodidaktik olarak geliştirdiği çizim ve ahşap oymacılığı ile uğraştı.

1863 yazında, mimar Dominik Stadler'in teşvikiyle Defregger, akademideki çalışmalarını geliştirmek için Paris'e gitti. Alexander Laemlein'ın tavsiyesi üzerine École des beaux-arts'a kaydoldu.

Franz Defregger, 1921'de 85 yaşında Münih'te öldü. Münih'teki Nordfriedhof'a gömüldü.

Galeri
Kaynakça
Bibliyografya
Dış bağlantılar
Franz Horr Stadyumu

Resmi olarak sponsorluk nedenleriyle Generali Arena ve uluslararası maçlar için Viola Park olarak bilinen Franz Horr Stadyumu, Avusturya'nın Viyana kentinin güneyinde bir futbol stadyumudur .

1973'ten beri FK Austria Wien'in stadı olmuştur. Stadyum, 1925 yılında Çek göçmenlerin takımı SK Slovan'ın yeni stadı olarak inşa edildi ve 10.850 kişilik kapasiteye sahipti. Zamanında stadyum, adını başka bir Çek kulübü olan SK Slovan'dan "České srdce"("Çek kalbi") olarak aldı. II. Dünya Savaşı sırasında büyük ölçüde yıkılan dört tribünin her biri, o zamandan beri birkaç kez yeniden inşa edildi. Stadyumun adı, 1974'te Viyana Futbol Federasyonu'nun başkanı Franz Horr'un onuruna Franz-Horr-Stadion olarak değiştirildi.

2008 yılında ve 2016 ile 2018 yılları arasında Doğu, Batı ve Kuzey tribünleri iki aşamalı olarak yeniden inşa edildi. Kuzey standında ayrıca yeni bir Üst VIP alanı da bulunuyor. Bu değişikliklerden sonra stadyumun maksimum kapasitesi şu anda 17.600'dür.

Ocak 2011'de stadyum, FK Austria Wien ile sigorta grubu Generali arasındaki sponsorluk anlaşmasının bir parçası olarak adı Generali Arena olarak değiştirildi. UEFA sponsorlu stadyum isimlerini tanımadığı için, stadyum Avrupa müsabakalarında Viola Park olarak anılır, daha önce Austria Arena olarak adlandırılmıştır.

Kaynakça
Franz Conrad von Hötzendorf

Franz Xaver Josef Conrad von Hötzendorf (1919'dan sonra Franz Conrad; 11 Kasım 1852 - 25 Ağustos 1925), bazen Hoetzendorf olarak İngilizleştirilir, I. Dünya Savaşı'nda merkezi bir rol oynayan Avusturyalı bir generaldi. Kuk olarak görev yaptı. Feldmarschall (mareşal) ve 1906'dan 1917'ye dek Avusturya-Macaristan Ordusu ve Donanması ordusunun Genelkurmay Başkanı. Birinci Dünya Savaşı'na neden olan 1914 Temmuz Krizi sırasında görevdeydi. Yıllarca, parçalanmaya yaklaştığına inandığı çok uluslu Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nu kurtarmak için Sırbistan'a karşı önleyici savaş çağrısında bulundu. Daha sonra, Çifte Monarşi'nin on birinci saatte harekete geçtiğine inanmaya başladı. Ordu da hazırlıksızdı ve hedeflerini ilerletmek için siyasete başvurmuştu. Almanların kuvvetlerinin çoğunu Balkanlar yerine Doğu Cephesine kaydıracağının farkında değildi. Conrad, Rusya'yı işgal etme konusunda endişeliydi ve Çar'ın orduları Karpat dağ geçitlerini ele geçirip Macaristan'ı işgal etmenin eşiğine geldiğinde, İtalya Müttefiklerin yanında savaşa girdi. Yine de Avusturya-Almanlar, 1915 yazında Gorlice-Tarnów Taarruzu sırasında Galiçya ve Polonya'yı temizlediler ve daha sonra Ekim ayında Bulgaristan'ın yardımıyla Sırbistan'ı işgal ettiler. 1915'ten başlayarak birlikleri giderek daha fazla Alman desteğine, komutasına bağımlı duruma geldi. Alman müttefiklerinin desteği olmadan Avusturya-Macaristan Ordusu bitkin bir güçtü.

Mart 1917'de I. Charles, İmparator Franz Joseph öldükten ve Conrad'ın Trentino Taarruzu amacına ulaşamayınca onu Genelkurmay Başkanı olarak görevden aldı; daha sonra 1918 yazında emekli olana dek İtalyan Cephesinde ordu grubuna komuta etti. 1925'te öldü.

Kaynakça
Franz Jägerstätter

Franz Jägerstätter, OFS (doğum adı Franz Huber, 20 Mayıs 1907 - 9 Ağustos 1943), II. Dünya Savaşı sırasında Avusturyalı bir vicdani retçiydi. Jägerstätter, Nazi Almanyası için savaşmayı reddettiği için ölüm cezasına çarptırıldı ve idam edildi. Daha sonra şehit ilan edildi ve Katolik Kilisesi tarafından aziz ilan edildi.

Hayatı
Jägerstätter Yukarı Avusturya'daki Sankt Radegund'da, Salzburg ile Braunau am Inn arasında neredeyse herkesin Katolik olduğu küçük bir köyde doğdu. Oda hizmetçisi Rosalia Huber ile çiftçi Franz Bachmeier'in çocuğuydu. Ebeveynlerinin evliliğe gücü yetmediği için, Franz'a ilk olarak, son derece dindar bir kadın olan büyükannesi Elisabeth Huber baktı. Hemen tutuklandı ve önce Linz tutukevinde, ardından 4 Mayıs'tan itibaren Berlin-Tegel'de gözaltına alındı. Eşi ve köyünden bir rahip onu hapishanede ziyaret etti ve orduya hizmet etmesi için ikna etmeye çalıştı, ancak başarılı olamadı. Hitler yemini etmeyi reddettiği için idam edilen Avusturyalı rahip Peder Franz Reinisch'in kaderini duyunca aynı yoldan gitmeye karar verdi. Jägerstätter, kızlarının babalarını bir Nazi işbirlikçisi olarak değil, bir şehit olarak görmelerinin daha iyi olacağını ifade etti. JJägerstätter'in ölümünden önce kaydedilen son sözleri, "Rab ile içsel birliğe tamamen bağlıyım" oldu. Jägerstätters'in cesedi Brandenburg şehrinde yakıldı. Orada çalışan Avusturyalı rahibeler, savaşın sona ermesinden sonra kül kabını ele geçirip Yukarı Avusturya'ya getirmeyi başardılar. 1946'da kül kabı Sankt Radegund mezarlığına gömüldü.

Kaynakça
Franz Joseph Emil Fischer

Franz Joseph Emil Fischer (19 Mart 1877, Freiburg im Breisgau - 1 Aralık 1947, Münih), Alman kimyagerdir. Kaiser Wilhelm Kömür Araştırma Enstitüsü'nün kurucusu ve ilk yöneticisiydi. Fischer-Tropsch sürecinin keşfiyle tanınır.

Kariyeri
1925'te Hans Tropsch ile birlikte, Fischer-Tropsch sürecini keşfettiler. Bu keşif, 150-300 °C (302–572 °F) sıcaklıklarda metal katalizörle karbon monoksit ve hidrojenden sıvı hidrokarbonların üretilmesine olanak sağladı..

1930 yılında, Hans Schrader ile birlikte, geleneksel bir kaya petrolü ekstraksiyonundan beklenecek bitümlü şistten elde edilen petrol verimini belirlemek için standartlaştırılmış bir laboratuvar testi olan Fischer tahlilini geliştirdiler. Ayrıca Wilhelm Ostwald ve Hermann Emil Fischer ile çalıştı. 1913'te Mülheim'daki Kaiser Wilhelm Kömür Araştırma Enstitüsü'nün Müdürü oldu.

1933'te NSDAP'ye katıldı ve 1943'te emekli olana kadar görevde kaldı.

Ödüller
Melchett Madalyası, 1936
Wilhelm Exner Madalyası, 1936

Kaynakça
Franz Blücher

Franz Blücher (24 Mart 1896 - 26 Mart 1959) Alman siyasetçi ve Alman Parlamentosu (Bundestag) üyesiydi.

Biyografi
Blücher, Prusya Krallığı'nın Essen kentinde doğdu.

II. Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra, Hür Demokrat Parti'nin (FDP) kurucularından biriydi. 1946-1949 yılları arasındaki İngiliz işgal bölgesinde Federal Başkan (1949-1954) olarak görev yaptı.

1949'dan 1957'ye kadar, Şansölye Konrad Adenauer'in kabinesinde yer aldı. İkinci büyük hükümet partisinin temsilcisi olarak, Almanya'nın ilk başbakan yardımcısıydı.

1956'da diğer on beş bakan ve parlamenterle birlikte Şansölye Adenauer'in partisine muhalif oldu ve Hür Halk Partisi'ni (FVP) kurdu. 1957'nin başlarında Alman Partisi (DP) ile birleşti.

1956 yılında Blücher, Avusturya Cumhuriyeti'ne yaptığı hizmetlerden dolayı Altın Kuşaklı Büyük Onur Madalyası'nı aldı.

Blücher, 26 Mart 1959'da Batı Almanya'nın Bonn kentinde, Bad Godesberg'de öldü.

Kaynakça
Franz Josef Adası

Franz Josef Adası ( ), Arnavutluk'ta Boyana Nehri'nde bulunan eski bir adadır. Ada, nehrin ağzında yer almaktaydı ve adı 1870 yılında Avusturya-Macaristan imparatoru Franz Joseph'in onuruna verildi. İdari olarak İşkodra ilinin İşkodra belediyesine bağlıdır.

Ada, zengin alüvyonlu topraklardan oluşuyordu ve nehrin akış hızına bağlı olarak bir yarımadaya dönüşüyordu. Bu ada, özellikle Ardeidae familyası olmak üzere birçok deniz kuşu için önemli bir yuvalama alanıydı.

Ada, 2011 yılında kaybolmuştur.

Kaynakça
Franz Marc

Franz Moritz Wilhelm Marc (d. 8 Şubat 1880, Münih, Alman İmparatorluğu – ö. 4 Mart 1916, Verdun, Fransa), önde gelen bir dışavurumcu Alman ressamdır.

Yaşamı
Babası Wilhelm, profesyonel bir manzara ressamı, annesi Sophie ise katı bir Kalvenciydi. Franz Marc, 1900 yılında Münih Güzel Sanatlar Akademisi'ne girdi. 1903 ve 1907 yıllarında bir müddet Paris'te bulundu. Bu dönemde Vincent van Gogh'un yapıtlarına duyduğu yakınlığı keşfetti.

Franz Marc, 1910 yılında ressam August Macke ile önemli bir arkadaşlık geliştirdi. 1911'de sanatçı Ağustosu Macke'yle önemli bir arkadaşlığı geliştirdi. 1911'de August Macke, Vasili Kandinski ve Münih Yeni Ressamlar Birliği'nden gelen diğer ressamlarla birlikte Mavi Atlılar grubunu kurdu.

Aralık 1911 ile Ocak 1912 arasında ilk Mavi Atlılar sergisini Münih'teki Thannhauser Galerisi'nde düzenledi. Bu sergi, Alman dışavurumculuğunun doruk noktası oldu ve yapıtlar, Münih'in ardından Berlin, Köln, Hagen ve Frankfurt'ta da sergilendi.

1912 yılında, kendisini gelecekçilik ve renk kullanımı yönünden etkileyecek olan Fransız ressam Robert Delaunay ile tanıştı. Bu tanışıklığın ardından Marc, gelecekçilik ve kübizmden etkilenmeye başladı. Bu etkilenmeyle birlikte, sanatı gittikçe yalın ve soyut bir doğayı yansıtır oldu.

I. Dünya Savaşı'nın Batı Cephesi'nde Fransa ve Alman İmparatorluğu arasında yapılan Verdun Savaşı'nda, Franz Marc da gönüllü olarak Alman ordusundaydı. 4 Mart 1916 günü, Verdun Savaşı'nın başlamasının üzerinden yaklaşık 1,5 hafta geçmişken, başına aldığı isabetin ardından öldü.

Yapıtlarında kullandığı biçem ve geriye bıraktıkları
Franz Marc, olgun yapıtlarının pek çoğunda genellikle doğal hâliyle hayvanları resmetti. Keskin bir basitlik, parlak ana renkler ve yoğun duygularla kübist yapıtlar ortaya koydu. Yapıtlarının bazılarında da (altmış tane civarı), gravür ve litografiyi kullandı.

Marc'ın en iyi tanınan yapıtı muhtemelen, 1913'te yaptığı "Tierschicksale" adlı yapıtıdır. Resim, Basel'deki Basel Kunstmuseum'da sergilenmektedir.

1988'in Ekim ayında, Marc'ın bazı resimleri rekor ederlere satıldı. Londra'da Christie's sanat açık artırım evinde "Rote Rehe I" (Kızıl Geyik 1) adlı tablosu 3,3 milyon İngiliz Sterlini'ne satıldı. Bu rekoru, 1999'un Ekim ayında "Der Wasserfall" (Şelale) adlı tablosu kırdı. Dünyanın en eski ikinci açık artırım evi olan Sotheby's'de yapılan açık artırmada, bu tablo özel bir koleksiyoner tarafından 5,06 milyon İngiliz Sterlini'ne satın alındı. Bu fiyat, Franz Marc ve 20. yüzyıl Alman resim sanatı için verilmiş en yüksek fiyat oldu.

Galeri


Kaynakça
Rosenthal, M. Franz Marc, Prestel, 2004. ISBN 3-7913-3094-2

Dış bağlantılar
Franz Marc'ın yapıtları (İngilizce)
Marc'ın çalışmalarının galerisi (İngilizce)
Marc'la ilintili bağlantılar (Almanca), (İngilizce), (Fransızca)
WebMuseum'un Franz Marc sayfası (İngilizce)
Franz Oppenheimer

Franz Oppenheimer (d. 30 Mart 1864, Berlin - ö. 30 Eylül 1943, Los Angeles), Alman-Yahudi sosyolog ve politik ekonomist.

Devletin sosyolojik temelleri ile ilgili bilimsel çalışmalar yaptı. Freiburg ve Berlin'de tıp eğitimi aldıktan sonra 1886-1895 yılları arasında doktorluk yapmıştır. 1890'dan sonra ise sosyopolitik meseleler ve sosyal ekonomi üzerine yoğunlaşmıştır. İlerleyen zamanda ise Welt am Morgen adlı dergide editörlük yapmaya başlamıştır.

1909'da, David Ricardo ile ilgili teziyle Kiel'de felsefe doktorası programını tamamlamıştır. 1909 - 1917 yılları arasında ise Berlin'de Privatdozent (Almanca konuşulan bazı ülkelerde bulunan üniversitelere ait akademik unvan) olarak görev yapmıştır. Sonrasında ise 2 yıl titularproffesor (unvanını adı ile birlikte kullanma yetkisi olan profesör) olarak çalışmıştır.
1914'te Rus Yahudilerin özgürleşmesi için oluşturulan komitenin kurucu ortaklığını yapmıştır.
1919'da, Frankfurt'ta bulunan Johann Wolfgang Goethe Üniversitesi'nden sosyoloji ve teorik politik ekonomi kürsüsüne çağrı almıştır. Bu aynı zamanda Almanya'daki ilk sosyoloji kürsüsüdür.

1934'ten 1935'e kadar Filistin'de çalıştı, 1936'da Amerikan Sosyoloji Derneği tarafından onursal üyelik verildi. 1938'de Nazi baskısının artmasıyla, öncelikle Tokyo ve Şangay aracılığıyla ABD, Los Angeles'a iltica etmiştir. 1941'de, Amerikan ekonomi ve sosyoloji dergisinin kurucu üyesi olmuştur.

Kaynak metin
Madde, İng. F. Oppenheimer maddesinin 15.02.2009 sürümünün çevirisidir.
Franz Lehár

Franz Lehar (d. 30 Nisan 1870 – 24 Ekim 1948) (Macarca Lehár Ferenc olarak bilinir), Macar asıllı Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'da doğup genellikle Viyana'da yaşayıp bestecilik yapan bir müzisyendir. Genellikle operetleri ile ün yapmıştır.

Yaşamı
Lehar o zamanki Avusturya-Macaristan ülkesinin kuzeyinde Komaron (şimdi Slovakya'da bulunan Komarano) şehrinde doğmuştur. Babası Macar asıllı "Avusturya-Macar" ordusunun "50. Piyade Alayı" bando şefi idi. Franz "Prag Konservaturı"'nda keman ve kompozisyon dersleri aldı ve hocaları kemancı "Antonín Bennewitz" ve besteci Antonín Dvořák olmuştur. Bu okuldan diploma aldıktan sonra 1899'da Franz Viyana'da babasının idare ettiği bir askeri bandoya yardımcı şef olarak girdi. 1902'de Franz Lehar Viyana'da ünlü Theater an der Wien'e orkestra şefi olarak atandı ve aynı yıl Kasım'da ilk bestelemiş olduğu opera eseri "Wiener Frauen" orada sahnelendi.



Franz Lehar operet besteleri ile çok ünlüdür ve tüm opera ve operet eserlerinin sayısı 41 olarak gösterilmiştir. Bunlar arasında en ünlüsü Şen Dul (Die lustige Witwe) olarak kabul edilebilir. Bu operet eserlerinde bulunan tek şarkılar da çok popüler olmuşlardır. Bunlar arasında Şen Dul operetinde bulunan "Vilja Şarkısı" ve Tebessümler Diyarı operetindeki "Dein ist mein ganzes Herz" sayilabilir. Lehar operetleri Lehar'in arkadaşı olan opera tenörü Richard Tauber tarafından yorumlanmaları ile genellikle bilinmektedir. 1922'de "Frasquita" opereti ile başlayarak 1925-1936 döneminde Lehar'in yazdığı 6 operet Tauber'in sesinin özelliklerine göre kurulmuştur.

Operetleri kadar ünlü olmamakla beraber Franz Lehar "sonatlar", "senfonik şiirler", "marşlar" ve "valsler" de bestelemiştir. Bunlardan bazıları kendi ünlü operetlerden uyarılmıştır.

1935'te eserlerinin yapım haklarını kendi elinde kontrol edebilmek için "Glocken Verlag" adlı bir yayınevi kurmuştur. Müziksel eserleri Adolf Hitler ve Nazilerin çok beğendiği Richard Wagner'in eserlerinde çok değişik olmakla beraber, Franz Lehar'in operetleri Adolf Hitler tarafından çok beğenilmekte idi. 1940'ta Lehar'a Nazi Almanyası'inda Sanat Madalyası verilmiştir.
Hâlbuki Lehar'in karısı Yahudi asıllı idi ve arkadaşı ve en iyi libretto yazarı olan "Fritz Löhner" Auschwitz Nazi toplama kampında öldürülmüştü.

1948'de Avusturya'da Bad Ischl kür şehrinde ölmüştür ve mezarı orada bulunmaktadır.

Sahne eserleri ve eserlerinin ses kayıtları
Lehar'in opera ve operet eserlerinin tüm ayrıntılı listesi Lehar opera ve operet eserleri listesi maddesinde bulunabilir.

Lehar'in eserleri daha nispeten yeni oldukları için telif ve sahneleme hakları yasa ve kuralları altındadır. Bu eserlerin ses kayıtları eski siyah 78'lik plaklardan başlayarak bulunmaktadır ve Audio CD ses kayıtlarının listesi Lehar besteleri diskografisi maddesinde bulunabilir.

Dipnotları
Ayrıca bakınız
Lehar opera ve operet eserleri listesi
Lehar besteleri diskografisi

Dış bağlantılar
IMSLP projesinde bulunan Franz Lehar eserlerini partisyon notaları (Erişme:11.3.2009)
Franz Lehar biyografisi . (Erişme:9.3.2009)
Lehar: Müziksel Tiyatro Kılavuzu sayfası (Erişme:9.3.2009)
Franz Lehar opera ve operetleri listesi

Bu liste Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ülkesi doğumlu Macar asıllı besteci Franz Lehár (1870–1948'in opera ve operet eserlerinin tüm listesidir:



Kaynakça
Lamb, Andrew, 'Lehár, Franz'makalesi, ed. Sadir, Stanley (1992)The New Grove Dictionary of Opera, Londra ISBN 0-333-73432-7
Lehar sahne eserleri (Erişme:11.3.2009)

Ayrıca bakınız
Operet
Franz Lehár