kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Alta Gracia

Alta Gracia (İspanyolca: Yüksek Zarafet) Arjantin'deki Córdoba eyaletinin Santa María ilinin merkezidir.

Córdoba'nın 35 km güneybatısında, Las Sierras Chicas (Chica Dağları) üzerinde, Anizacate Nehri kıyılarındaki Paravachasca Vadisi'nde bulunmaktadır. Çevrede yoğun olarak bulunan ormanların yeşil renginden ötürü yörenin yerlileri olan "comechingón"lar tarafından vadiye bu ad verilmiştir. Kasım 2005 verilerine göre yaklaşık nüfusu 45.000 kişidir.

Yıl boyunca sakin bir iklime sahip olan ve kış boyunca, özellikle Temmuz ayında, karla kaplı ortamıyla şehir kurulduğu günden beri turist çekmektedir. Bu nedenle de bölgenin en önemli gelir kaynaklarından birisi turizmdir. Şehrin adındaki dini atfın da bu iklim özelliğinden kaynaklandığı düşünülmektedir.

Tarih
17. yüzyılda Alta Gracia Cizvitler tarafından yönetilen geniş bir çiftlikti. Colonia Caroya, Jesús María, Santa Catalina, La Candelaria gibi diğer çiftliklerle birlikte, Alta Gracia'nın kurulma amacı, Arjantin'in ilk üniversitelerinden biri olan Colegio Máximo'yu (şimdiki adıyla Universidad Nacional de Córdoba) ve diğer eğitim kurumlarını ekonomik olarak desteklemekti.

Alta Gracia'nın sahipleri:
Don Juan Nieto, 1588
Alonso Nieto de Herrera
Cizvitler
Santiago de Liniers, 1810
José Manuel Solares, 1868
AltaVista

Altavista, dünyadaki ilk arama motoru. Popülaritesini kaybettiği için Yahoo tarafından 2013 yılında kapatılmıştır.

Digital Equipment Corporation firması tarafından kurulmuştur. Altavista'nın İlk başta sadece internet üzerindeki dosyalara kolayca erişim sağlaması düşünülüyordu. Fakat Michael Burrows ve Louis Monier ikilisinin başını çektiği ekip, internette dizin oluşturmayı sağlayan bir yazılım geliştirdi. Araştırmacılar tüm hazırlıklarını tamamladı ve 15 Kasım 1995 tarihinde altavista.digital.com adresinde yayın hayatına başladı.

1996 yılında Yahoo'nun arama sonuçlarının tek sağlayıcısı oldu. İleriki yıllarda Dijital Compaq şirketine satıldı. Jack Marshall'ın elinde bulunan altavista.com alan adı için $3.300.000 değerinde ödeme yapıldı ve site bu isim üzerinde yayın hayatına devam etmeye başladı.

Compaq Dijital Haziran 1999 döneminde CMGI internet yatırım şirketine Altavista'nın çoğunluk hissesini sattı. Nisan 2000 geldiğinde halka arz eden ilk internet şirketi olma şansı kazanan Altavista bu hayalini gerçekleştiremedi. Bunun ardından çeşitli strateji hatalarından dolayı pazardaki üstünlüğünü Google'a kaptırdı. Özellikle Babelfish uygulaması zamanı için web tabanlı çeviri hizmetlerinin öncüsüydü.

Dış bağlantılar
AltaVista
Babel Fish
Altan (müzik grubu)

Altan, geleneksel İrlanda müziğiyle uğraşan County Donegal'den İrlandalı grup. Bu isimle ilk albümlerini 1989 'da çıkardılar. 2003 yılında BBC Radyo 2 Folk Ödülleri'nde en iyi grup seçildiler. Grup şu anda Mairéad Ní Mhaonaigh (keman, vokal), Dermot Byrne (akordeon), Ciarán Tourish (keman), Ciarán Curran (buzuki), Mark Kelly (buzuki, gitar) ve Dáithí Sproule (gitar)'den oluşmaktadır.

Diskografi
Horse with a Heart (1989)
The Red Crow (1990)
Harvest Storm (1991)
Island Angel (1993)
Once Again 1987-93 (1993)
The First Ten Years (1986-1995) (1995)
Blackwater (1996)
Best Of Altan (1997)
Runaway Sunday (1997)
Altan's Finest (1999)
Another Sky (2000)
The Blue Idol (2002)
Local Ground (2005)
25th Anniversary Celebration (2010)
Gleann Nimhe (The Poison Glen) (2012)
The Widening Gyre (2015)

Dış bağlantılar
Altan - Resmi site
Mairéad Ní Mhaonaigh - Resmi site
Altair

Altair (α Aql / α Aquilae / alfa Aquilae / Atair / Uçucu ), 0,77'lik kadiri ile, Kartal takımyıldızının en parlak ve gökyüzünün de 12. parlak yıldızıdır. A-tipi ana kol yıldızı olup Yer'den 17 ışık yılı uzaklıkta bulunmaktadır. Gözle görülebilen en yakın yıldızlardandır.

Altair ismi Arapça kuş anlamına gelen "الطائر" (Et-Tair) sözcüğünden gelmektedir. Arap gök bilimciler bu ismi vermiş, batılı gök bilimciler ise Altair olarak dillerine uyarlamıştır.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Star with Midriff Bulge Eyed by Astronomers, JPL press release, 25 Temmuz, 2001.
Imaging the Surface of Altair , University of Michigan news release detailing the CHARA array direct imaging of the stellar surface in 2007.
PIA04204: Altair , NASA. Image of Altair from the Palomar Testbed Interferometer.
Altair at SolStation.
Secrets of Sun-like star probed , BBC News, 1 Haziran, 2007.
Astronomers Capture First Images of the Surface Features of Altair , astromart.com.
Image of Altair from Aladin.
Altair at Alycone Software's Star Data Pages.
Alta Müzesi

Alta Müzesi, Norveç'in kuzeyinde Alta yerleşim biriminde Kuzey Kutup Dairesi içerisinde yer alan bir müzedir. Müze Kuzey Norveç'te en çok ziyaret edilen yaz müzesidir. Yazları günlük 1.000'den fazla kişi müzeyi ziyaret etmektedir. Müzede yerel kültüre ait parçalar ve UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan kaya yazıtlarına ait sergiler burada yer almaktadır.
Bu çevredeki eski yerleşim 11.000 yıl öncesine dayanmaktadır. Müze Haziran 1991 yılında açılmış olup 1993 yılında Avrupa'nın En İyi Müzesi ödülünü almıştır.

Kaynakça
Dış bağlantılar
ve
Altan

Altan, bir erkek ismi, kadın ismi ve soyadı, şu anlamlara gelebilir:
Soyadı Altan olanlar
Ahmet Altan (d. 1950), Türk yazar ve gazeteci
Alparslan Altan (d. 1968), Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi eski başkanvekili
Çetin Altan (1927–2015), Türk yazar ve gazeteci
Eyüp Altan (d. 1940), Türk iş adamı
Hasan Altan (d. 1948), Türk siyasetçi
İsmail Hakkı Altan (1871–1927), Türk siyasetçi
Kaan Altan, Türk gitarist
Kâmil Altan (1929–2011), Türk futbolcu
Mehmet Altan (d. 1953), Türk gazeteci, yazar ve akademisyen
Özdemir Altan (d. 1931), Türk ressam

Ön adı Altan olanlar
Altan Aksoy (d. 1976), Türk eski millî futbolcu
Altan Çelem (d. 1969), Türk ressam
Altan Çetin (d. 1969), Türk besteci, aranjör, şarkıcı ve prodüktör
Altan Çilingiroğlu (d. 1944), Türk arkeolog
Altan Deliorman (1936–2012), Türk tarihçi, yazar ve gazeteci
Altan Dinçer (1932–2010), Türk millî basketbolcu ve antrenör
Engin Altan Düzyatan (d. 1979), Türk oyuncu ve sunucu
Altan Erbulak (1929–1988), Türk karikatürist, oyuncu ve gazeteci
Altan Erkekli (d. 1955), Türk tiyatro, sinema ve televizyon oyuncusu
Altan Erol (d. 1983), Türk basketbolcu
Altan Gördüm (d. 1958), Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
Altan Günbay (1931–2014), Türk sinema sanatçısı
Altan Güneş (d. 1986), Türk futbolcu
Mehmet Altan Karapaşaoğlu, Türk siyasetçi
Altan Kavak (d. 1936), Türk siyasetçi
Altan Karındaş (d. 1928), Türk sinema, tiyatro, dizi oyuncusu ve seslendirme sanatçısı
Altan Öymen (d. 1932), Türk gazeteci ve siyasetçi
Altan Tan (d. 1958), Kürt asıllı Türk yazar ve siyasetçi
Altan Tuna (d. 1941), Türk bürokrat
Altamura

Altamura, güney İtalya'da Puglia Bölgesi'nde, Bari iline bağlı ve Bari şehir merkezinin 45 km güneybatısında bulunan bir kent ve bir komün.

Coğrafi konumu
Altamura Bari şehrinin 45 km güneybatısında Basilicata bölgesinin sınırında Murga platosu üzerinde kurulmuştur.

Şehrin civarları Karstik vadiler ve mağaralarla doludur. Murga platosu üzerinde şehrin yakınında "Pulo di Altamura" adlı 550m çapında 92m derinliğinde bir çöküntü bulunmaktadır. Belediye sınırları içinde 12.600 hektar büyüklükte olan "Alatamura Alta Murgia Milli Parkı bu çöküntüye de ihtiva etmektedir. Bu tip kireçtaşı mağaraların biri olan ve "Lmalunga Grotosu" ile adlandırılan mağarada 130.000 yıl önce yaşamış ve kireçleşmiş bir iskelet bulunmuş ve bunun Avrupa'da yaşayan ilk insanlardan olduğu kabul edilerek "Alatamura Adamı" adı verilmiştir.



Nüfus gelişimi
Altamura'nin belediye sınırları içinde nüfusu (30.11.2010 itibarıyla) 70.023 kişidir. 19. yy ve 20.yy da Afragola'nin nüfusunun gelişmesi şu gösterimde görülebilir:

Kişi


Ekonomi
Altamura şehri civarında tarım, zahire, özellikle buğday, üretimi ve büyükbaş hayvancılık önemlidir.

Şehir antik Romalılardan beri çıkardığı ekmek ile ünlüdür. Antik Romalı yazar Horatius şehrin suyunu yermekle beraber ekmeğini övmüştür. Şehirde üretilen özel ekmek günümüzde de diğer İtalyan şehirlerinde satılmaktadır. Bunun yanında ekmek üretmek için eski, yeni ve modern mekanik fırın imalatı Altamura'da önemli bir sanayi kolu olmuştur. Şehirde son dönemlerde diğer imalat sanayileri de gelişmeye başlamıştır.

Turizm, özellikle içsel turizm, Altamura ekonomisnde önemli rol oynamaya başlamıştır. Altamura Katedrali, megaltık dönemden kalma kale ve diğer klasik dönemlerden kalıtılar ve doğal karst vadileri ve mağaraları çok turistik ilgi çekmektedir.


Komşu komünler
Altamura komünü şu komünlerle sınır komşusudur:Bitonto, Cassano delle Murge, Gravina in Puglia, Grumo Appula, Matera (MT), Ruvo di Puglia, Santeramo in Colle, Toritto

Altamura



Kaynakça
Ayrıca bakınız
Bari (il)
Puglia

Dış bağlantılar
Altamura Belediyesi resmi websitesi
Altamonte Springs, Florida

Altamonte Springs, Amerika Birleşik Devletleri'nin Florida eyaletinde yer alan ve Seminole ilçesinde yer alan bir şehirdir. Şehrin nüfusu 26 Kasım 2009 tarihinde 41.920'dir.

Demografi
2010 Sayımı
15 Mart 2010 tarihinde yapılan nüfus sayımına göre şehirde 41.200 kişi, 18.821 ev ve 10.012 aile bulunmaktadır. Şehrin nüfus dağılımı ise %79,0 Beyaz, %11,3 Afrikan Amerikan, %0,3 Yerli Amerikan, %5,2 Asyalı, %0,1 Pasifik Adalı, %1,1'i ise diğer gruplardandır.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Şehrin resmî web sitesi
Altamas Kabir

Altamas Kabir (19 Temmuz 1948 - 19 Şubat 2017), Hint avukat ve yargıçtır. 29 Eylül 2012'den 18 Temmuz 2013 tarihine kadar Başyargıç olarak Hindistan Yüksek Mahkemesi başkanlığı görevini yürütmüştür.

Kendisi Kalküta, Batı Bengal eyaletinde 19 Temmuz 1948'de doğan Hint hukukçu Altamas Kabir böbrek yetmezliği sonucu doğum yeri Kalküta'da 19 Şubat 2017'de 68 yaşında ölmüştür.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Profile at Supreme Court of India's official website
Altamira Mağarası ve Kuzey İspanya'daki Paleolitik Mağara Sanatı

Altamira Mağarası ve Kuzey İspanya'daki Paleolitik Mağara Sanatı, kuzey İspanya'nın farklı bölgelerinde yer alan, MÖ 35.000 ila MÖ 11.000 yıl önceye tarihlenen tarihleriyle, Avrupa'da Paleolitik mağara sanatının öncülüğünü arasında temsil eden ve 18 mağaradan oluşan topluluktur. Mağaralar, toplu bir şekilde bir Dünya Mirası olarak belirlenmiştir.

Kaynakça
Alta'daki Kaya Sanatları

Alta'daki kaya sanatı (Helleristningene i Alta), kuzey Norveç'teki Finnmark eyaletindeki Alta belediyesinin içinde ve çevresinde yer almaktadır. 1973 yılında ilk çizimler keşfedildiğinden beri, Alta çevresindeki çeşitli alanlarda 6000'den fazla kaya çizimi bulunmuştur. Alta'dan yaklaşık 5 kilometre uzaklıkta, Jiepmaluokta'daki en büyük alan, binlerce kaya çizimi içerir ve açık hava müzesine dönüştürülmüştür. Site, Storsteinen, Kåfjord, Amtmannsnes ve Transfarelv siteleri ile birlikte 3 Aralık 1985'te UNESCO tarafından Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir. Norveç'in tek tarihöncesi Dünya Mirası Alanıdır.

Kaya çizimleri, Tromsø Üniversitesi Kültür Bilimleri Bölümü'nden Profesör Knut Helskog tarafından beş ayrı gruba ayrıldı. Yapılan tarihlendirme çalışmaları sonucunda en erken boyamalar, M.Ö. 4200 yıllarına; en yeni oymalar M.Ö. 500 yıllarına tarihlendi. 2010'da araştırmacı Jan Magne Gjerde, en eski evreler için tarihleri 1000 yıl geriye çekti.

Kaynakça
Altai Kai

Altai Kai (stilize edilmiş, АлтайКАЙ ), 1997 yılında Urmat Yntaev tarafından kurulan, Rusya Federasyonu Altay Cumhuriyeti'nden bir Altay folk grubudur. Grup adları Altay Folkloru anlamına gelir. Müzikleri gırtlaktan şarkı söylemeyi ve kopuz ve tovşur dahil olmak üzere birçok yerel müzik enstrümanını içerir. Müzikleri genellikle Altay'ın doğası ve tarihi hakkındadır.

Albümleri
Where Altai Is In Rise - Musical Traditions Of Altai People (2002)
XXI Век (XXI Century) (2005)
Khan Altai (2005)
Made In USA (2006)
XXI Century (Version II) (2006)
Remix (2006)
Altyn-Taiga (Golden Taiga) (2011)
Altai Kabai (2013)
Altai Tele (2017)

Bağlantılar
Grubun Websitesi
Last.fm
Facebook
Kay Kojon (Alt Yazılı)
Kara Suu (Türkçe Alt Yazılı)
Oino Oino Altai

Ayrıca bakınız
Höömey
Altaf Fatima

Altaf Fatima (d. 1927 – ö. 29 Kasım 2018), Urduca dilinde yazar Pakistanlı öykü yazarı, romancı ve eğitimcidir.
Yaşamı
1927'de Lucknow'da doğdu. Kaleme aldığı romanı Dastak Na Do ("The One Who Did Not Ask ") Urduca dilinde yazılmış en iyi edebi eserler arasında yer almaktadır.
Ölümü
Pakistanlı yazar ve romancı Altaf Fatima 29 Kasım 2018'de Lahor'da geçirdiği inme sonucu 91 yaşında ölmüştür.

Eserleri (seçme)
Nishaan-i-Mehfil
Dastak Naa Do (The One Who Did Not Ask (Roman) İngilizceye çevirisini yapan 1994'te Heinemann Yayınevi)
Chalta Musafir
Khwabgar
Kaynakça
Altair 8800

Altair 8800, 1974 yılında Micro Instrumentation and Telemetry Systems (MITS) tarafından 2 MHz Intel 8080 işlemci tabanlı olarak piyasaya sürülen bir mikrobilgisayar. Ticari olarak başarılı olan ilk kişisel bilgisayardır. Altair 8800'e olan ilgi, Popular Electronics dergisinin Ocak 1975 sayısının kapağında yer almasının ardından hızla arttı. Popular Electronics, Radio-Electronics ve diğer hobi dergilerindeki reklamlar aracılığıyla posta siparişiyle satıldı. Altair 8800'ün dâhili ekranı veya video çıkışı yoktu, bu nedenle herhangi bir çıktı alabilmesi için bir seri terminale veya teleprintere bağlanması gerekiyordu. Bir terminale bağlamak için bir seri arayüz kartı takılması gerekiyordu. Alternatif olarak, Altair ön panel anahtarları kullanılarak programlanabiliyordu.

Tanıtım fiyatı kit olarak 439 dolar (2019'da 2100 dolara eşdeğer) ve monte hâlinde 621 dolardı (2019'da 3000 dolara eşdeğer).
Kaynakça
Altamiro Moyses Zimerfogel

Altamiro Moyses Zimerfogel (1939, Rio de Janeiro - 27 Nisan 2020, Rio de Janeiro), Brezilyalı topluluk aktivistidir.

Hayatı
1930'larda Nazilerden kaçan Polonyalı Yahudi göçmenlerin oğlu olarak Rio de Janeiro'da doğdu, neredeyse on yıldır CIB'de, Rio'daki Yahudi aileler için bir buluşma yeri ve sosyal ve kültürel bir merkez olan CIB (Clube Israelita Brasileiro)'ın başkanlığını yaptı.

27 Nisan 2020'de 80 yaşında COVID-19 nedeniyle öldü.
Kaynakça
Altan Akışık

Altan Akışık (d. 30 Ağustos 1943, Ankara), Türk oyuncu ve yönetmendir. Kurtlar Vadisi dizisinde canlandırdığı Doğu Eşrefoğlu rolüyle bilinir.

Hayatı
Aslen, Malatya'lı olup Ankara'da doğan Akışık, ilkokul'u Balıkesir’de okudu. İstanbul Haydarpaşa Lisesinde ortaöğrenimini tamamladı. Gençlik yıllarında, tiyatro öncesi ve beraberinde boksla etkin olarak uğraşmıştır. Lisede tiyatroyla ilgilenmeye başlayan Akışık, 1962 yılında arkadaşlarıyla Kadıköy’de kurdukları Deney Sahne’de oyunlar sergilediler. İÜ Gençlik Tiyatrosunda çalışmalar yapan Altan Akışık, burada Duvarların Ötesi (1965) ve Ayakta Durmak İstiyorum adlı oyunları yönetti ve oyunlarda oynadı. Son oyunu İtalya-Parma Festivali’nde en iyi ekip ödülünü kazandı. 1963 yılında Abdurrahman Palay Tiyatrosu’nda profesyonel oyuncu olarak çalıştı. Daha sonra "Karınca Tiyatrosu" adını alacak olan Dost Oyuncuları'nda 1966 yılına kadar görev aldı. 1968 yılında İÜTB Gençlik Tiyatrosunda sahneye koyduğu Büyük Otmarlar adlı oyun, Zürih’te üniversiteler arası yarışmada Avrupa birincisi oldu. Ardından Ayfer Feray-Nisa Serezli Tiyatrosu, Pisi Pisi Kabare Tiyatrosu ve Üç Maymun Kabare Tiyatrosunda oyuncu olarak çalıştı. 1970'te İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesini bitirdi. TRT için yapılan Mehmet Akif belgeselinde çalıştı.

Tiyatro camiasının yakından tanıdığı bir sima olan Akışık, 2003-2005 yılları arasında rol aldığı Kurtlar Vadisi dizisindeki Doğu Eşrefoğlu rolüyle geniş çevrelerce tanındı.

Aynı zamanda, 2006'da yönettiği, Memet Baydur'un "Yeşil Papağan Limited" oyunu ile perde açan Yalova Belediyesi Şehir Tiyatrosu'nun kurucu yönetmenidir.

Filmografisi
2026 - Asırlık Gece - İsmail Kahraman
2017 - Bir Annenin Feryadı
2016 - Somuncu Baba Aşkın Sırrı
2013 - İmbatla Dol Kalbim (Seslendirme)
2012 - Sübhün Səfiri
2012 - Ayaz
2012 - Atatürk'ün Fedaisi Topal Osman
2010 - Sultanın Sırrı
2010 - Maskeli Balo (TV dizisi)
2010 - Konstantin'in Şifreleri (TV dizisi)
2010 - Herkes mi Aldatır?
2008 - Dantel (TV dizisi)
2008 - Adanalı (TV dizisi)
2007 - Zincirbozan
2005 - Cumbadan Rumbaya (TV dizisi)
2005 - Beşinci Boyut (TV dizisi)
2005 - Belalı Baldız (TV dizisi)
2003-2005 - Kurtlar Vadisi (TV dizisi)
2000 - Üvey Baba (TV dizisi)
1996 - Kurtuluş (TV dizisi)
1994 - Gayret / Ebül Vefa Hz. (TV dizisi)
1994 - Ateşin Teslim Olduğu Gün / Maruf-i Kerhi Hz. (TV dizisi)
1993 - İslam ve Ekoloji (Anlatıcı)
1993 - İskilipli Atıf Hoca / Kelebekler Sonsuza Uçar
1993 - Tatlı Betüş (TV dizisi)
1991 - Yalnızlar (TV dizisi)
1990 - Topkapı
1990 - Sevdiğim Adam (TV dizisi)
1990 - Minyeli Abdullah 2
1989 - Sahibini Arayan Madalya
1987 - Su Perisi Kayıklar (TV filmi)
1986 - Ölümünün Ellinci Yılında Mehmet Akif Ersoy (TV dizisi)
1986 - Duvardaki Kan (TV Dizisi)
1984 - Parkta Bir Sonbahar Günüydü (TV dizisi)

Dış bağlantılar
.

Kaynakça
Alta Verapaz

Alta Verapaz, Guatemala'nın 22 ilinden biridir. Merkezi Cobán'dır.

İdari yapılanması
Alta Verapaz, idari olarak 16 belediyeye ayrılır.

Chahal
Chisec
Cobán
Fray Bartolomé de las Casas
Lanquín
Panzós
Raxruha
San Cristóbal Verapaz
San Juan Chamelco
San Pedro Carchá
Santa Cruz Verapaz
Santa María Cahabón
Senahú
Tactic
Tamahú
Tucurú
Santa Catalina la Tinta
Alta Nehri

Alta Nehri (Ukrainian, Alta, Iltytsya) Ukrayna'da yer alan küçük bir nehirdir ve aynı zamanda Trubizh'in bir koludur. Pereyaslav antik kenti, Trubizh ve Alta ırmaklarının arasında bulunmaktadır.

Alta nehri, 1015 yılında Boris ve Gleb isimli azizlerin Lanetli Svyatopolk tarafından gönderilen suikastçılar tarafından öldürüldüğü yer olarak kabul edilir. Nehir, 1019'da Svyatopolk ile kardeşi Bilge I. Yaroslav arasında yapılan ve Yaroslav'ın zaferiyle sonuçlanan savaşın da mevkisiydi.

1068'de gerçekleşen Alta Nehri Savaşı'nda, Kievli I. Izyaslav'ın ordusu Kumanlar tarafından yenilgiye uğratıldı.

25 Mayıs 1630'da nehir üzerindeki Pereyaslav yakınlarındaPolonyalı hetman Stanisław Koniecpolski, Taras Triasylo liderliğindeki Zaporojya Kazakları tarafından yenilgiye uğratıldığı. Bu savaş Taras Gecesi olarak da bilinir ve Taras Şevçenko şiiri Taras Nich'te anlatılır .

Dipnotlar
Altair BASIC

Altair BASIC, 1975 yılında Bill Gates, Paul Allen ve Monte Davidoff tarafından MITS Altair 8800 mikrobilgisayarı için geliştirilmiş bir BASIC yorumlayıcısıdır. Dünyanın ilk kişisel bilgisayarı için yazılan ilk yüksek seviyeli programlama dili olma özelliğini taşır. Microsoft'un (o dönemki adıyla Micro-soft) dağıtılan ilk ürünüdür ve modern yazılım endüstrisinin temel taşı olarak kabul edilir.

Tarihçe ve Gelişim
Altair BASIC'in geliştirilme süreci, Gates ve Allen'ın Popular Electronics dergisinde Altair 8800'ü görmeleriyle başlamıştır. Donanımın geniş kitlelere ulaşması için makine dilinden daha basit bir arayüze ihtiyaç olduğunu fark eden ekip, sekiz haftalık bir süreçte yazılımı tamamlamıştır.

Yazılım, fiziksel bir Altair cihazı olmadan, PDP-10 ana bilgisayarı üzerinde çalışan bir Intel 8080 emülatörü aracılığıyla yazılmıştır. Monte Davidoff, yazılımın matematiksel hassasiyetini sağlayan kayan nokta (floating-point) aritmetik rutinlerini kodlayarak projeye kritik katkıda bulunmuştur.

50. Yıl Dönümü ve Kaynak Kod
Microsoft'un 50. kuruluş yılı olan 2025'te Bill Gates, kariyeri boyunca yazdığı "en havalı kod" olarak tanımladığı Altair BASIC'in 157 sayfalık orijinal kaynak kodunu kamuoyuyla paylaşmıştır. Gates, bu kodun herhangi bir hazır kütüphane olmaksızın, tamamen sıfırdan ve kısıtlı bellek koşullarında yazılmış olmasının tarihsel önemini vurgulamıştır.

Teknik Özellikler
Altair BASIC, programlama dünyasında birkaç teknik devrimi beraberinde getirmiştir:
Erişilebilirlik: Programlamayı makine dilinden uzaklaştırıp İngilizce benzeri bir yapıya kavuşturarak, bilgisayar kullanımını demokratikleştirmiştir.
Bellek Optimizasyonu: Sadece 4 KB ve 8 KB bellek kapasitelerinde çalışabilecek şekilde aşırı optimize edilmiştir.
Dağıtım Yöntemi: İlk sürümleri kağıt bant (paper tape) üzerine basılmış, daha sonra geniş kitlelere disket (floppy disk) yoluyla ulaştırılmıştır.

Etkileri ve Mirası
Altair BASIC'in başarısı, yazılımın donanımdan bağımsız bir ticari ürün olarak satılabileceğini kanıtlamıştır. Bu durum, Bill Gates'in 1976'da yazdığı ve yazılım korsanlığına karşı telif haklarını savunan "Hobilere Açık Mektup" bildirisine zemin hazırlamıştır. Ayrıca bu yazılım; C, Java ve Python gibi modern dillerin ve genel yazılım ekosisteminin gelişimine öncülük etmiştir.

Ayrıca bakınız
Altair 8800
Microsoft BASIC

Kaynakça
Bill Gates şimdiye kadar yazdığı "en havalı" kodu paylaştı, NTV Teknoloji, Erişim Tarihi: 3 Şubat 2026.
Altair BASIC: Mikrobilgisayar Devriminin Temel Taşı, Askweb, Erişim Tarihi: 3 Şubat 2026.
Dictionary: Altair BASIC, The Codest, Erişim Tarihi: 3 Şubat 2026.
Gates, Bill. "My Coolest Code: Altair BASIC", GatesNotes (2025).
Altan Debter

Altan Debter, Altın Defter (Moğol Kiril alfabesi : Алтан дэвтэр , Moğol harfleri : ) Moğolların erken dönem, günümüde kayıp tarihidir. Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî, vakainamesi Câmiu't-Tevârîh'i yazarken buna erişebilmiştir. Bazıları Moğolların Gizli Tarihi'nin buna dayandığına inanır, ancak tarihçi David Morgan iki kaynağın geniş gerçekler ve olaylar üzerinde fikir birliğine varmasına rağmen "açıkça birbirinden oldukça bağımsız" olduğunu savunur. Aynı zamanda hala mevcut olan Shengwu qinzheng lu'ya da ilham kaynağı olmuştur.

Detaylar
Kitap, İlhanlıların devlet arşivinde ayrı sayfalar halinde saklanıyordu. Sayfaların bazıları hiç sıraya konulmamıştı. Kitap Moğol dilinde yazılmıştı ve bu nedenle kutsal kabul ediliyordu. Kitaba yalnızca iktidardaki Moğol hanedanına mensup soylular ve prensler erişebiliyordu.

Kitabın yazarının gerçek kimliği bilinmemektedir.

Kaynakça
Altair Engineering

Altair Engineering Inc., merkezi Troy, Michigan'da bulunan çok uluslu bir Amerikan bilgi teknolojisi şirketidir. Simülasyon, IoT, yüksek performanslı bilgi işlem (HPC), veri analitiği ve yapay zeka (AI) için yazılım ve bulut çözümleri sunmaktadır. Altair Engineering, diğer birçok yazılım paketi ve süitinin yanı sıra HyperWorks CAE yazılım ürününün de yaratıcısıdır. Şirket 1985 yılında kurulmuş ve 2017 yılında halka açılmıştır. Nasdaq borsasında ALTR hisse senedi sembolü altında işlem gördü. 2024 yılında Siemens tarafından 10,6 milyar dolara satın alındı.

Hypermesh
Altair Engineering tarafından yayınlanan Hyperworks CAE paketindeki pre ve post işlemci yazılımıdır. Popüler sonlu eleman analiz yazılımlarını destekler. (Ansys, Nastran, Abaqus, Ls-Dyna, Radioss, OptiStruct, Permas, CFX, CFD++, Pamcrash, MARC,Fluent,Star-CD, Moldflow, Samcef, OpenFOAM vb.)

CAD formatı olarak ; Catia V4/V5, Step, Unigraphics/NX, Iges, Pro-Engineer WILDFIRE, Parasolid, dxf, I-deas, Stl, VDAFS, JT, Acis, SolidWorks formatlarını destekler.

Morphing özelliği ile mesh üzerinde istediğiniz tasarım değişikliğini yapabilirsiniz.Bu esnada eleman ve node ID leri değişmez. Böylece tasarım için tekrar CAD yazılımına dönmenize gerek kalmaz. Bir boyutlu, yüzey ve üç boyutlu (tetra ve hexa ) kaliteli mesh yaratma konusunda kullanıcıya birçok imkân sunar. Montaj için kullanılan kollektör (connector) modülü oldukça gelişmiştir.

Sonlu eleman üzerinden geometri elde edilmesine imkân tanır.Böylece yapılan şekil değişiklikleri CAD verisi olarak kaydedilebilir.
Volume Hexa mesh oluşturma özelliği sayesinde hızlı ve kaliteli hexa mesh oluşturabilirsiniz.

Kaynakça
Altadena, Kaliforniya

Altadena Pasadena, Kaliforniya, ABD'deki yerleşim yeridir. 2020 yılı itibariyla nüfusu 42,846 kişidir. Los Angeles şehir merkezine yaklaşık on dört mil uzaklıktadır. Pasadena'ya bağlı bir yerleşim olarak 1887'de kuruldu. Burada yaşayanlar Pasadena'nın bir parçası olmayı redetmektedir.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Altadena Town Council
Altadena Chamber of Commerce
Alta Murgia Millî Parkı

Alta Murgia Millî Parkı ( ), İtalya'nın Puglia bölgesinde bulunan bir millî parktır. 10 Mart 2004 tarihinde kurulmuş olup 677,39 km² bir alana sahiptir ve Murge Platosu'nu kapsamaktadır.

Güney İtalya'nın en ünlü kalelerinden biri ve Dünya Mirası listesinde yer alan Castel del Monte, parkın içinde bulunan en önemli yerlerden biridir.

Kaynakça
Dış bağlantılar