Arnavut prenslikleri

Arnavut prenslikleri terimi, Orta Çağ'da Arnavutluk'ta ve Batı Balkanlar'ın çevre bölgelerinde Arnavut soyluları tarafından yönetilen bir dizi prensliği (her ne kadar daha çok bir dizi krallık gibi işlev görseler de) ifade etmektedir. 12. yüzyılda, ilk Arnavut prensliği olan Arbanon Prensliği ortaya çıkmıştır. Ancak daha sonra, 14. yüzyılın 2. yarısında, özellikle 1355'ten sonra Sırp İmparatorluğu'nun yıkılmasıyla bu prenslikler güçlendi. Bu prensliklerden bazıları, 1444'teOsmanlı İmparatorluğu'nu 28'den fazla savaşta mağlup eden Leş Birliği adı verilen askeri ittifak altında 1480'e kadar birleşmişlerdir. Günümüzün Arnavutluk'unu, Batı ve Orta Kosova'yı, Epir'i, Korint'e kadar olan bölgeleri, Batı Kuzey Makedonya'yı ve Karadağ'ın güneyini kapsıyorlardı. Bu prensliklerin liderleri, Gjin Bua Shpata, II. Andrea Muzaka, Gjon Zenebishi, Karl Thopia, Andrea Gropa, Balşa ailesi, Cerc Aryaniti, Yuvan Kastriyota, İskender Bey, Dukagin ailesi ve Leka Dukagin gibi 14. ve 15. yüzyıllarda en çok tanınan Balkan figürlerinden bazılarıydılar.

Arnavut prensliklerinin listesi
Arbanon Prensliği
Valona Prensliği
Berat Lordluğu
Angelokastron ve Lepanto Despotluğu
Narda Despotluğu
Arnavutluk Prensliği (ortaçağ)
Ergiri Prensliği
Kastriyota Prensliği
Mataranga Prensliği
Dukakin Prensliği
Gropaj Prensliği
Zaharia ailesi
Topiya ailesi toprakları
Aryaniti ailesi toprakları

Arbanon Prensliği
Arbanon Prensliği (1190–1255), Orta Çağ'daki ilk Arnavut devletidir. Arnavutluk'un kuzeyinde başkenti Akçahisar olan feodal devlet Arbanon'un ilanı 1190'da gerçekleşmiştir. Bu devletin kurucusu olarak Progoni ve daha sonra Gjini ve Dhimiter bilinmektedir. Nderfandina bu beyliğin en önemli merkezi olarak bilinmektedir. Çünkü Aziz Maria Katolik Kilisesi'nde bir taşa oyulmuş olarak bulunan Arbanon amblemi bunu açıkça ifade etmektedir. Progon Hanedanlığı'nın yıkılmasından sonra prenslik, Arnavutluk'tan Grigor Kamona ve Gulam'ın yönetimine geçmiştir. Sonunda prenslik 1255'te feshedilmiştir. Prensliğin en iyi dönemi Dhimiter Progoni dönemindedir.

Angelokastron ve Lepanto Despotluğu
Angelokastron ve Lepanto Despotluğu (1358-1374), Epirus'ta Arnavut reisleri tarafından yönetilen bir Despotluktu . 1358'de II. Nikeforos Orsini'nin yenilgisinden sonra kurulmuş ve 1374'te despot Gjin Bua Shpata'nın bölgeyi Narda Despotluğu ile birleştirmesiyle varlığı sona ermiştir.

Valona Prensliği
Valona Prensliği (1346-1417), kabaca modern Arnavutluk ilçeleri Avlonya (Valona) ve Berat'ın topraklarını kapsayan bir Orta Çağ devletidir. Başlangıçta Sırp İmparatorluğu'nun tebaası olan bu bölge, 1355'ten sonra 1417'de Osmanlı Türkleri tarafından fethedilene kadar bağımsız bir prenslik haline gelmiştir. 1355-1417 yılları arasında Asen ailesinden Bulgar hükümdarlar ve Balşa ailesinden hükümdarlar vardır.

Dukakin Prensliği
Dukakin Prensliği ( ) Arnavut Dukakin ailesinin 14. yüzyıl ve 15. yüzyılda Kuzey Arnavutluk ve Batı Kosova'daki alanlarını ifade etmektedir. Dukakin 'nin etki alanı maksimum ölçüde kuzeybatıdaki Yukarı Zadrima'dan batı Kosova'daki Dukakin Ovası'na kadar uzanmaktadır. Dukakin ailesinin siyasi merkezi, 1393 yılında Osmanlı hakimiyetine girmemesi için Venedik'e teslim edilene kadar Leş idi. Osmanlı İpek Sancağı adını kendisini oluşturan bölgelerdeki aile yönetiminden almıştır. Prenslik resmi olarak 1479'a kadar varlığını sürdürmüş, ancak 1444'te İskender Bey tarafından diğer Arnavut soylu aileleriyle birleştirilmiştir.

Narda Despotluğu
Narda Despotluğu (1355-1416), Epir'in Arnavut reisleri tarafından yönetilen bir despotluktur. 1358'de II. Nikeforos Orsini'nin yenilgisinden sonra oluşturulmuş ve 1416'da varlığı sona ermiştir. ancak direnişi etkisizdi. Onun taleplerini kabul eden Sultan, onu haraç ödemeye ve yerel yöneticilerin sadakatini sağlamaya mecbur etti. Jorj Kastriyota ve üç erkek kardeşi, Sultan tarafından rehin olarak sarayına götürüldü. İskender Bey, hem Küçük Asya'da hem de Avrupa'da birçok Osmanlı seferinde en iyi subaylardan biri olarak seçildi ve Sultan onu Paşa olarak atadı. 28 Kasım 1443'te İskender Bey, Varna Haçlı Seferi'nin bir parçası olarak Niş'te János Hunyadi liderliğindeki Macarlara karşı yapılan bir muharebe sırasında isyan etme fırsatını gördü. Osmanlı ordusunda görev yapan diğer 300 Arnavut ile birlikte taraf değiştirdi. Arnavutluk'a doğru uzun bir yolculuğun ardından, sonunda Sultan'ın ağzından Akçahisar Valisine, bölgenin kontrolünü kendisine vermesini isteyen sahte bir mektup İslam'ı inkâr etti ve kendisini ailesinin ve ülkesinin intikamcısı ilan etti. Akçahisar'ın ele geçirilmesinin ardından İskender Bey, tüm Arnavut prenslerini Leş kasabasında bir araya getirmeyi başardı (bkz. Leş Birliği, 1444). Gibbon Son üyelerden biri, Dusan'ın ölümünden sonra 1355'ten 1367'deki ölümüne kadar hüküm süren hükümdar Blasius Matarango'ydu, ölümünden sonra Mataranga ailesinin toprakları Arnavutluk Prensliği'ne dahil edilmiştir.

Gropaj Prensliği
Gropa ailesi, doğu Arnavutluk'taki en büyük ve ünlü Arnavut soylu ailelerinden birisidir. Hanedan 12. - 14. yüzyıllar arasında Pogradaş, Ohri ve Debre arasındaki bölgeyi kontrol ediyordu. 1218'de Andrea adında birinin güçlü bir sebast olduğundan bahsedilmektedir. 1273 yılında, Gropa ailesinin topraklarını bir kez daha teyit eden ve hatta sadakatini sağlamak için Anjoulu I. Charles tarafından genişletilmiş ayrıcalıklar verilen Pal Gropa'dan bahsedilir. Gropa soylu ailesi, Osmanlı İmparatorluğu'nun hızla genişlemesine maruz kaldığı 1395 yılına kadar hüküm sürmüştür.

Zahariaj Prensliği
Zaharia ailesinin ilk hükümdarı, 1396'da Dagnum kalesini ele geçiren Koja Zaharia'ydı ; kendisini Sati ve Dagnum Lordu ("dominus Sabatensis et Dagnensis") ilan etti ve oradan da çevresindeki toprakları bir Osmanlı vasalı olarak yönetti. Ekim 1400'de Koja, Venediklilere, kendisinin ve kuzeni Dhimitër Jonima'nın yıllık 500 düka karşılığında mallarını Venediklilere kaptırıyormuş gibi yapacakları bir savaş oyunu yapmalarını önerdi. Venedikliler hemen yanıt vermedi ve Koja, padişahın yanına döndü. Koja, İshak Bey'in 1430'da Koja Zaharia'dan Dagnum'u ele geçirmesiyle Evrenosoğlu Ali Bey'in kontrolündeki bölgeye bağlandığı 1430 yılına kadar hüküm sürmeye devam etti, Koja ise ya hapsedildi ya da sınır dışı edildi. 1432-1436 Arnavut İsyanı bastırıldıktan sonra padişah, Dagnum'un valisi olarak Koja'nın oğlu Lekë Zaharia'yı görevlendirmiştir.

Ayrıca bakınız
Arnavutluk Prensliği
Arnavut hükümdarlarının listesi

Kaynakça
Özel


Genel
"History of Albanian People" Albanian Academy of Science.