Fëanor

Fëanor, J.R.R. Tolkien'in kurgusal Orta Dünya evreninde bir kahramandır. Fëanor, Valinor'un İki Ağacının ışığını içlerinde saklayan mücevherler olan Silmarillerin, görme taşları Palantír'in ve Elf alfabesi olan Tengwar'ın yaratıcısıdır. Yüce Noldor Kralı Finwë'nin ilk oğlu ve Míriel'den olma tek çocuğudur. Melkor'u lanetleyip ona Morgoth ismini veren baş düşmanıdır.

Fëanor'un Silmarilleri, Silmarillion'un ana temalarından birini oluşturur; İnsanlar ve Elfler onlara sahip olmak için kötülüğün güçleriyle savaşırlar. Karanlıklar Efendisi Morgoth Silmarilleri çaldıktan sonra Fëanor ve yedi oğlu Fëanor'un Yemini'ni ederler; Silmarilleri elinde tutan herkese—ister Elf, İnsan, Maia ya da Vala olsun— karşı savaşacaklarına ant içerler.

Yemin, Fëanor ve oğullarını Orta Dünya'ya gitmeye zorlar ve bu süreçte, Teleri'nin limanlarında ilk Akraba Kıyımı'nı gerçekleştirerek Elf kardeşlerine karşı vahşet işlemelerine neden olur. Fëanor, Orta Dünya'ya gelişinden kısa süre sonra ölür; oğulları ise Morgoth'u yenme ve Silmarilleri geri alma uğruna birleşirler fakat bu yolda Elf halkına daha çok zarar verirler.

Kurgusal tarihçe
Gençliği
Fëanor, Noldor'un ilk kralı Finwë'nin oğluydu; annesi Míriel ise onu doğurduktan kısa bir süre sonra "hem bedenen hem de ruhen tükenip gitti" ve öldü. Fëanor, "yiğitlik, dayanıklılık, güzellik, kavrayış, beceri, güç ve zekasıyla ve bedeniyle zihninin her bir parçasıyla Ilúvatar'ın çocukları içinde en güçlüsüydü, gözbebeğiydi ve içinde parlak bir alev titrerdi." Finwë, sonrasında yeniden evlendi ve Fingolfin ile Finarfin adında iki oğlu daha oldu. Fëanor, gençliğinde Vala Aulë'nin öğrencisi olan kayınpederi Mahtan'ın yanında çıraklık yaptı. Bir zanaatkkar ve mücevher ustası oldu, Tengwar alfabesini icat etti ve büyülü görme taşları olan palantírleri yarattı.

Silmariller
Fëanor, en büyük başarısı ve en ünlü eseri olarak, Valinor'un İki Ağacı'nın ışığını yakalayıp birbirine harmanlayarak Silmarilleri yarattı. Bunlar üç büyük mücevher biçimindeydiler fakat sadece parlayan taşlar değillerdi; canlıydılar, kutsaldılar ve yok edilemezlerdi. Tanrısal güçlere sahip Valar dahil kimse onların bir benzerini yaratamazdı. Hatta Fëanor'un kendisi bile bir benzerlerini yeniden yaratamazdı çünkü onların yapımına özünden bir parça katmıştı. Vala Varda ise "Silmarilleri kutsadı, ebediyete kadar onlara ne bir ölümlü beden, ne kirli eller, ne de kötücül varlıklar dokunamasın ve dokunan da kavrulup solsun diye."

Fëanor'un kalbi silmarillere bağlanmıştı ve ona göz diktiklerini düşündüğü Valar ve Elflerden süphelenmeye başladı. Yakın zamanda serbest bırakılmış ve şimdi Valinor’da yaşayan Vala Melkor, bunu Noldor arasında ihtilaf yaratmak için bir fırsat olarak gördü. Fëanor, Melkor ile hiç iletişimde bulunmadı fakat yine de onun tuzağına düştü. Melkor, Fëanor'u üvey kardeşi Fingolfin'in, Finwë'nin varisi olarak yerini gasp etmeyi ve Silmarilleri ele geçirmeyi planladığına inandırdı. Fëanor'un nefreti öyle büyüdü ki Fingolfin'i ölümle tehdit etti. Valar, Fëanor'u on iki yıl boyunca uzaktaki evi Formenos'a sürgün ederek cezalandırdı. Bu sürgüne babası Finwë de katıldı. Formenos'tan gelen ulaklar Melkor'un, babası Finwë'yi katledip Silmarilleri çalmasının haberini getirdi.

Fëanor, bunun üzerine Melkor'a "Morgoth" adını verdi, Dünyanın Kara Düşmanı. Fëanor yeni Noldor Kralı olarak halkının başına geçti ve Tirion şehrinde yaptığı konuşmasında çoğunu Orta Dünya'ya dönerek Finwë'nin intikamını almaya ve Valar'dan kurtulmaya ikna etti. Yedi oğluyla beraber Fëanor'un Yemini'ni etti: Yeminlerini bozmayacaklarına Ilúvatar adına söz verdiler ve bozarsak eğer kavlimizi, Ebedi Karanlığa gömülelim dediler. Manwë'yi, Varda'yı ve kutlu Taniquetil Dağı'nı şahit gösterip, ister Vala, ister İblis, Elf yahut da henüz doğmamış İnsan olsun, küçük büyük, hayırlı veya belalı, günlerin sonuna dek, zamanın doğuracağı her cinsten varlığı, Silmarillerin tekini bile ellerine almaları, çalmaları, yahut da saklamaları durumunda, Dünya'nın sonuna dek intikam ve nefret hisleriyle takip edeceklerine ant içtiler.

Beleriand'a Dönüş
Fëanor, Morgoth'un peşinden Orta Dünya'ya gitmek için Valinor'un kıyılarına hareket etti ve akrabaları denizci Teleri halkından yardım talep etti. Teleri bunu reddedince Fëanor Noldor'a gemileri çalmalarını emretti. Teleri buna karşı çıktı ve birçoğu Alqualondë Limanı'nda katledildi. Bu olay, sonrasında Alqualondë'deki Akraba Kıyımı veya Birinci Akraba Kıyımı diye bilinir oldu.

Akıbeti
Fëanor'un Yemini, iki sevgili Beren ile Lúthien'i de etkilemiştir. İkisi Morgoth'tan bir Silmarili çalmış ve bu da Eärendil Silmaril'i alıp Batı'ya götürene kadar Akraba Kıyımına ve Elfler arasında yıllarca süren çatışmalara yol açmıştır. Fëanor oğulları o Silmarili kaybetti ama diğer ikisi hala Morgoth'un tacında duruyordu. Fakat onlar da çalındı ve Silmarillerden biri dünyanın kalbindeki ateşlerin içinde, diğeri de denizin derinliklerinde nihai yerini buldu.

Aile ağacı
Başlıca eserleri
Fëanor Lambaları
Fëanor arması
Palantíri
Silmariller
Tengwar

Etimoloji
Fëanor ismi "Ateşin ruhu" anlamına gelir ve fëa ("ruh") ve naur ("ateş") kelimelerinin birleşiminden oluşur. Fëanor'a annesi tarafından verilmiş bu ismin Quenya dilindeki formu Fëanáro idir.

Curufinwë adı ise ona babası tarafından verilmiş olup "Yetenekli Finwë" anlamına gelir ve curu ("yetenek;beceri") elementini içerir.

Notlar
Kaynakça
Dış bağlantılar
Tolkiengateway.net'te Fëanor. (2 Temmuz 2024). Tolkien Gateway. Erişim: 6 Ekim 2024, 15:34.