Fenerbahçe (erkek kürek takımı)

Fenerbahçe erkek kürek takımı Fenerbahçe Spor Kulübü'nün erkek sporcularından oluşan kürek branşıdır. Takım çalışmalarını Fenerbahçe Lefter Küçükandonyadis Tesisleri'nde (Dereağzı) yapmaktadır.

1908 yılında ilk adımlarını atan branş, kulüp binasının Kuşdili semtine taşınmasıyla birlikte resmi olarak 20 Mart 1914 tarihinde faaliyet göstermeye başlayan takım, 45 kez Türkiye şampiyonluğu ve 38 kez Türkiye Kupası kazanarak 2026 itibarıyla Türkiye'de açık ara en çok şampiyon olan takım konumundadır. Sarı-lacivertliler 2003'e kadar düzenlenen İstanbul Kürek Şampiyonası'nda 37, İstanbul Kupası'nde ise 30 kez şampiyonluğa ulaşarak ezelî rakipleri Galatasaray karşısında büyük üstünlük kurdular. (Sarı-kırmızılılar bu şampiyonalarda sırasıyla 27, 10, 32 ve 8 şampiyonluk kazandı)

Fenerbahçe; 1952 yılında ilk kez kurulan Türkiye Kürek Millî Takımı’na en çok sporcuyu yetiştiren kulüp olurken, 2025'e kadar ay-yıldızlı takıma sayısız sporcu verdi.

Tarihçe
Kuruluş ve serpilme dönemi (1908-1950)
1907 yılında kurulan Fenerbahçe Spor Kulübü ilk etapta Altıyol semtinde ilk kulüp binasında 1908 yılında kürek sporunda da faaliyet göstermeye başladı. Osmanlı İmparatorluğu'nun Balkan Savaşları'nda (1912-13) uğradığı ağır yenilgi ve Osmanlı donanmasının savaşta varlık gösterememesi sonrasında, Donanma Cemiyeti savaşın ardından gerek halka moral vermek gerek denizcilik ülküsünü geliştirmek amacıyla kürek ve yelken yarışları düzenlemeye başladı. Nitekim; 7 Eylül 1913 tarihinde Padişah V. Mehmed Reşad himayesinde Moda'da düzenlenen ilk yarışlar büyük ilgi gördü. Buna mukabil; 1914 yılında Birinci Dünya Savaşı'nın başlamasıyla da bu faaliyetlerin yavaşlamasına neden oldu.

Fenerbahçeli sporcular ise ilk olarak 1908 yazında, antrenman ve maçlara gidip gelmek amacıyla, aralarında birer Mecidiye altını toplayarak bir sandal alarak Fenerbahçe kürek şubesinin temelini attılar. Kulüp 20 Mart 1914 yılında Kuşdili semtindeki lokaline geçince dönemin kulüp başkanı Hamit Hüsnü Kayacan, Nehabet adlı ustaya dere kenarına bir kayıkhane inşa ettirdi (Fenerbahçe Spor Kulübü 2014 yılında bu kayıkhanenin kuruluşuyla resmi kuruluş yıldönümü sayar ve kulüp bu tarih baz alınarak 2014’te 100. yıldönümünü kutladı ). İstanbul milletvekilleri Salah Cimcoz ve Muhsin Yeğen Bey’lerin hediye ettikleri kikler ise kulübün ilk tekneleri oldu. Birinci Dünya Savaşı başlayınca mütekabiliyet ilkesi uyarınca, 1915 yılında İngiliz Yachting Kulübü’nün tekneleri müsadere edilince bunlar diğer Türk kulüplerine dağıtıldı ve Fenerbahçe'nin payına Bahriye Nazırı Cemal Paşa'nın gözetiminde üç futa, muhtelif kikler ve Belkıs kotrası düştü. 13 Temmuz 1917 tarihinde yapılan ilk kulüpler arası yarışta Fenerbahçe'nin iki ve üç çifte ekipleri Anadolu Üsküdar kulübünü iki yarışta da geçerken; Galip Kulaksızoğlu, Sait Selahattin Cihanoğlu, Hulki Göknar ve Ziya Denizer sarı-lacivertlilerin ilk şampiyon kürekçileri oldular. 24 Ağustos 1917’deki Heybeliada-Büyükada yarışının galibi de yine bu kürekçiler oldular. Padişah V. Mehmed Reşad'in yanı sıra, Osmanlı İmparatorluğu'nda gücü elinde tutan Sadrazam Talat Paşa, Harbiye Nazırı Enver Paşa ve Bahriye Nazırı Cemal Paşa'nın da takip ettikleri yarışlar sonucunda Sultan Reşad Fenerbahçe'ye kıymetli bir kupa hediye etti. Birinci Dünya Savaşı sonunda İstanbul'un 1918'de fiilen, 1920'de ise resmen işgali sonucunda kürek faaliyetleri durakladı. 1922 yılında uzun bir aradan sonra Padişah VI. Mehmed Vahideddin himayesinde düzenlenen Malûl Gaziler Cemiyeti Kupası ilk kez ezelî rekabete sahne oldu ve sarı-lacivertli kürekçiler Ziya Denizer ile Galip Kulaksızoğlu'nun tekneleri Galatasaray'ın iki teknesinin önünde ilk iki sırayı alırken bu tarihî kupayı da kazandılar. (gerek Sultan Reşad Kupası (1917) gerek bu yarışta kazanılan iki kupa, 1932’de Kuşdili’ndeki kulüp binasında gerçekleşen yangında kül oldular)

Kürekteki bu ilk ezelî rekabette üstünlük kuran Fenerbahçe, 1922-1926 arasında Moda ve Beykoz'da düzenlenen kürek yarışlarında ve İstanbul Şampiyonalarında birinciliklerini sürdürdü. Aynı dönemde, 18 futadan oluşan Fenerbahçe filosunun 16 Temmuz 1923 tarihinde misafir Slavia Prag takımı onuruna Kalamış'ta verilen çay ziyafetine konuk futbolcu ve yöneticilerini bu futalarla taşıması kulüp tarihinde unutulmaz hatıralardan biri oldu.

Bu parlak yılları yeni bir duraklama dönemi izledi. Nitekim, 5 Temmuz 1936 tarihli Kongre'de sportif faaliyetlerin futbola yoğunlaştırılması kararı şubenin tahsisatının 500 liraya düşürülmesine yol açtı. 1940 yılında müsabaka programlarına 4 ve 8 tek yarışları da eklenmesine rağmen, bu tekneleri inşa ettiremeyen sarı-lacivertli sporcular daha da dezavantajlı duruma düştüler. Öte yandan, Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü'nün 1938 yılında aldığı "öğrencilerin kulüp takımlarında spor yapmalarını yasaklama" kararı ve 1939 yılında İkinci Dünya Savaşı'nın başlaması da Türkiye genelinde sportif faaliyetlerin daralmasına neden oldu. Fenerbahçe'nin Ortaköy ve Büyükdere şubelerinin yıkılması, kürek ve yüzme takımları açısından bir başka darbe olurken; Kuşdili Deresi’ne dönen kürek takımı, yaptırılan 4 tek futasıyla 1942'de yeni bir canlanma gösterdi. 1947'de ise (1941'de Fenerbahçe'ye iltihak eden) Altınordu'nun kayıkhanesi yenilendi.

Taksim'le birleşme, şampiyonluklar ve duraklama (1951-1961)
1950 yılına gelindiğinde İstanbul'da kürek sporu Galatasaray ve (eski Güneş kulübünün sporcularının geçtiği) Taksim arasındaki kısır rekabetle devam ediyor, Fenerbahçe bu iki kulübün gerisinden geliyordu. 1951 yılı Fenerbahçe kürek tarihindeki en önemli dönüm noktası oldu. Taksim Kulübü’nün kürekçileri uğradıkları haksızlıklar ve mahrumiyetlerden usanarak 23 Haziran 1951'deki Kongrelerinde Fenerbahçe'ye katılma kararı aldılar. Bu karar Fenerbahçe'nin 1 Temmuz 1951 tarihli Kongresinde (Kabotaj Bayramı günü) oybirliğiyle kabul edildi. Kaptan Tonguç Türsan önderliğindeki yeni kürekçiler (kulübün bu tarihî gelişmeler öncesinde yaptırdığı yeni 4 tek ve 8 tek tekneleriyle birlikte) Fenerbahçe formasıyla kürek sporunda büyük bir kudret oluşturdular ve sarı-lacivertli kulüp 29 Temmuz'daki İstanbul Kürek Şampiyonası'nda hem büyükler hem de gençlerde çifte şampiyonluk kazanırken 12 Ağustos 1951 tarihinde ise Beykoz'da ilk kez düzenlenen Türkiye Şampiyonası'nda da şampiyonluğa ulaştı. . Sarı-lacivertliler 1954 ve 1955 İstanbul ve 1955 Türkiye şampiyonluklarını kazanırken, 1952'de gençlerde (o dönemin terminolojisinde büyükler "kıdemliler", gençler "kıdemsizler" ve yıldızlar "müptediler" olarak adlandırılıyordu) şampiyon oldular.

Fenerbahçe'nin 1951 yılında kürek sporuna getirdiği bu büyük hareketlilik 1952 yılında Türkiye Kürek Federasyonu'nun Kürek Millî Takımını kurmaya itti. İlk millî takımda Fenerbahçe'den Tonguç Türsan, Edip Öke, Osman Baydar, Adem Çavdar, Sudi Tombaz, Mustafa Tokay ve Kazım Deniz, Galatasaray'dan ise Ahmet Yavaşoğlu ve Petro Fenoryatis yer aldı. Bu takım 1952 Helsinki Olimpiyatları'na katılamayınca, Sait Selahaddin Cihanoğlu ile Su Sporları Federasyonu temsilcileri Orhan Saka ve Efdal Noyan'ın temasları sonucunda Ay-yıldızlılar Frankfurt'ta Olimpiyatlardan yeni dönen Alman, Avusturyalı, İsviçreli, Yugoslav ve Danimarkalı sporcularla yarıştılar. 16-17 Ağustos'taki yarışlarda tek çiftede Tonguç Türsan, iki çiftede Tonguç Türsan-Adem Çavdar ve iki çifte süratte Ahmet Yavaşoğlu-Petro Fenoryatis ekipleri birincilik kazandı. 1954 yılında Almanya Üniversitelerarası şampiyonu olan Tonguç Türsan en prestijli ödül olan Golden Skiff'i kazandı. 1955 yılında İspanya'nın Barselona kentinde düzenlenen Akdeniz Oyunları'nda Tonguç Türsan tek çiftede Akdeniz ikinciliğini alarak Türkiye'nin kürek sporu tarihinde ilk resmî uluslararası başarıyı elde etti. Kendisine verilen kötü durumdaki tekne nedeniyle önce yarışa girmekten imtina eden Türsan İspanyolların verdiği tekneyle sadece 20 dakika çalışarak yarışa girebildi. İlk 700 metreyi önde götüren Türsan, dünya dördüncüsü Fransız Bultele'ye geçildiyse de 7.46.5'lik derecesiyle Mısırlı ve İspanyol rakiplerinin önünde yarışı ikinci sırada tamamladı. Bu büyük başarısından dolayı Fenerbahçe Kulübü de bir telgrafla sporcusunu tebrik etti.

Fenerbahçe küreğinin bu parlak dönemi 1956'dan itibaren gölgelenmeye başladı. 1955 yılında seçilen yeni yönetim kurulunun İstinye'deki kürek şubesine olumsuz bakışı neticesinde 1956 yılında sarı-lacivertliler sadece 23 Eylül'deki Beykoz-Moda 1. Maraton Yarışı'nda şampiyon olurken İstanbul Kürek Şampiyonası'nda başarıların uzağında kaldılar (o dönemde İstanbul Şampiyonaları aynı zamanda Türkiye Şampiyonaları’nın elemesi mahiyetindeydi ve ilk sırayı alan kürekçiler Türkiye Şampiyonası'na katılabiliyordu. Dolayısıyla, İstanbul'da başarılı olamayan kulübün Türkiye Şampiyonası'nda derece alma olasılığı yoktu). 1957 ise Fenerbahçe kürek tarihine hazin bir yıl olarak geçti. Nitekim; Boğaziçi sahil yollarının yapımı sırasında İstinye'deki Fenerbahçe kürek tesisleri de yıkıldı.

Dereye dönüş ve yeni şampiyonluklar (1962-1975)
Kürek sporunda benzersiz ambargo (1976-1986)
Sarsıntılar ve yeni bir ambargo (1987-2006)
Ezelî rekabetin kızışması ve yeni bir ambargo (2007-2025)
Teknik Ekip
Başarıları
Türkiye Kürek Şampiyonası:
Şampiyon (45): 1951, 1955, 1962, 1963, 1964, 1965, 1968, 1969, 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1990, 1991, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2008, 2011, 2014, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026

Türkiye Kupası (1977'den beri düzenlenmektedir):
Şampiyon (38):1977, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1990, 1991, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2011, 2012, 2014, 2016, 2017, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2026.

İstanbul Kürek Şampiyonası:
Şampiyon (37): 1922, 1923, 1924, 1925, 1926, 1951, 1954, 1955, 1962, 1963, 1964, 1968, 1969, 1973, 1974, 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1994, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003 (2003'ten beri düzenlenmemektedir).

İstanbul Kupası:
Şampiyon (30): 1965, 1966, 1967, 1968, 1972, 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991, 1994, 1995, 1996, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003 (2003'ten beri düzenlenmemektedir).

Uluslararası Başarılar
Büyük çaplı organizasyonlar
Diğer organizasyonlar
Head of the Charles Regatta
5.lik Hafif Kilo 8+ 2014
23.lük Ağır Kilo 8+ 2014 (34 Ekip)
5.lik Genç 8+ 2009
3.lük (1): 2006
4.lük (1): 2002
D-Inverno Uluslararası Maraton Kürek Şampiyonası
4.lük (1): 2007

Dış bağlantılar
Kürek Şubesi Resmî Sitesi

Kaynakça