kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Endonezya'daki adalar listesi

Bu Endonezya'daki adaların listesidir. Endonezya hükûmeti tarafından verilen bilgiye göre Endonezya'da 17.000'den fazla ada vardır.

2002 yılında LAPAN'ın yaptığı araştırmaya göre Endonezya'da 18.306 ada vardır. CIA araştırmasına göre ise 17.508 ada vardır. Binlerce irili ufaklı adanın bulunmasından ötürü net bir sayıya ulaşılamamıştır.

Ana adalar
Büyük Sunda Adaları
Cava / Jowo / Jawa
Borneo / Kalimantan
Sumatra / Sumatera
Sulawesi / Celebes
Yeni Gine / Papua

Diğer adalar
Aşağıdaki adalar bölgelerine göre düzenlenmiştir.

Cava
Banten
Sangiang
Panaitan
Tinjil

Cakarta
Bin adalar (Kepulauan Seribu)

Batı Cava
Pulau Biawak, Indramayu

Orta Cava
Karimun Jawa
Nusa Kambangan

Doğu Cava
Bawean
Kangean adaları
Madura
Raas
Raja

Sumatra
Açe
199 ada
Banyak adaları, 99 ada
Balai
Tuangku
Lasia
Weh
Simeulue

Kuzey Sumatra
419 ada
Nias
Hinako
Batu adaları, 51 ada
Berhala
Jake
Makole
Masa adası
Samosir, Toba gölü üzerinde.

Batı Sumatra
Mentawai adaları
Siberut
Sipura (Sipora)
Kuzey Pagai
Güney Pagai
Pasumpahan
Sikuai

Lampung
Anak Krakatau

Riau
Rupat
Bengkalis
Padang
Rangsang
Tebing Tinggi
Basu

Riau Adaları
yaklaşık 3,200 ada
Natuna adaları
Güney Natuna
Anambas
Natuna Besar
Tambelan
Badas
Riau takımadaları
Batam
Bunguran
Bintan
Bulan
Galang
Karimun
Kundur
Rempang
Lingga Adaları
Lingga
Singkep

Bangka-Belitung Adaları
Bangka
Belitung

Kalimantan
Doğu Kalimantan
Derawan Adaları
Kakaban
Bunaka
Balabalagan Adaları
Bunyu
Sebatik
Tarakan

Güney Kalimantan
Laut Kecil Adaları
Laut
Sebuku

Orta Kalimantan
Batı Kalimantan
Karimata Adaları
Karimata
Bawal
Galam
Maya Karimata

Sulawesi
Kuzey Sulawesi
Talaud Adaları
Karakelong
Sangihe Adaları
Sangir Besar
Siau
Tagulandang
Ruang Dağı
Karakaralong Adaları

Orta Sulawesi
Togian Adaları
Togian
Banggai Adaları
Peleng
Banggai
Bowokan Adaları

Güney Sulawesi
Pabbiring Adaları
Sabalana Adaları
Tengah Adaları
Selayar Adaları
Selayar
Takabonerate Adaları

Güneydoğu Sulawesi
Tukangbesi Adaları
Wakatobi
Wangiwangi
Wowoni
Buton
Muna
Kabaena

Küçük Sunda Adaları
Bali
Bali
Nusa Penida
Nusa Lembongan

Batı Nusa Tenggara
Lombok
Sumbawa
Sangeang
Moyo Adası

Doğu Nusa Tenggara
Alor Adaları, 14 ada + 1 (Doğu Timor)
Alor
Kepa
Pantar
Flores
Komodo
Palu'e (Palu)
Rinca
Rote
Savu (Sawu)
Solor Adaları
Adonara
Lembata (Lomblen)
Solor
Sumba
Timor

Maluku
Maluku
Buru
Seram
Ambon
Saparua
Gorong takımadaları
Watubela takımadaları
Banda Adaları
Tayandu Adaları
Kai Adaları
Aru Adaları
Enu
Kobroor
Maikoor
Trangan
Wokam
Tanimbar Adaları
Selaru
Yamdena
Babar
Barat Daya Adaları
Damar
Romang
Wetar
Leti Adaları
Banda Denizi'ndeki küçük volkanik adalar

Kuzey Maluku
Halmahera, çevresindeki adalar:
Machian (Makian)
Morotai
Ternate
Tidore
Bacan
Morotai
Widi Adaları
Obi Adaları
Sula Adaları

Yeni Gine
Yeni Gine adasının çevresindeki adalar

Batı Papua
610 ada
Asya Adaları
Ayu Adaları
Raja Ampat
Batanta
Fam Adaları
Boo Adaları
Misool
Waigeo
Gam
Kawe
Karas
Semai

Papua
Biak Adaları
Biak
Numfor
Yapen
Mios Num
Supiori
Komoran
Yos Sudarso

Kaynakça
Endonezya Ulusal Silahlı Kuvvetleri

Endonezya Ulusal Silahlı Kuvvetleri (Endonezce: Tentara Nasional Indonesia) Endonezya Kurtuluş Savaşı'ndan sonra kurulan ülke güvenliğinden sorumlu askeri güç.

Yüksek nüfus kapasitesi sebebiyle seferberlik anında 52.000.000 askeri silah altına alabilir. Her sene 2.000.000 kişi askerlik çağına gelir. Savunma Bütçesi yıllık 7,5 milyar ABD dolarıdır. Bu GSMH'nin %0,8'ine tekabül eder.

Resimler
Kaynakça
Endonezya'nın illeri

Endonezya, 28 il ve 5 özel statülü bölgeden (Açe, Yogyakarta, Papua, Batı Papua ve başkent Cakarta) oluşan toplam 33 en üst düzey idari birime ayrılmıştır. İdari birimler Cava, Batı Papua, Kalimantan, Küçük Sunda Adaları, Maluku Adaları, Sulawesi, Sumatra olmak üzere yedi coğrafi bölgeye göre ayrılmaktadır.



Kaynakça
Endonezya'nın vize politikası

Vizeden muaf ülkelerden birinden veya ülkeye varışta vize almaya uygun ülkelerden birinden gelinmediği sürece Endonezya ziyaretçilerinin Endonezya diplomatik temsilciliklerinden vize almak zorundadır. Tüm ziyaretçilerin en az 6 ay geçerli bir pasaporta sahip olmaları gerekmektedir.

Vize politikası haritası
Genel Vize Gereği
Pasaport, varış tarihinden itibaren en az 6 ay süreyle geçerli ve dönüş bileti olmalıdır. Girişte göçmenlik memuru (örneğin otel rezervasyonu ve finans kanıtı gibi) gerekli belgeleri yolcudan isteyebilir.

Vizesiz
Aşağıdaki 168 ülke ve bölgeden gelen pasaport sahibi vatandaşlar ülkeye girmek için uygundur ve 30 gün boyunca vizesiz Endonezya'da kalabilirler. Tüm vizeden muaf ülkelerden gelen pasaport sahipleri, belirlenen 124 sınır kapısından Endonezya'ya girebilirler.



Varışta Vize
Bazı ülkelerin vatandaşları $ 35 ödeyerek belirlenen giriş noktalarından, 30 gün kalış süresi boyunca ülkeye varışlarında vize için başvuruda bulunabilirler. Vize 30 günlük bir kez uzatılabilir.

Onay alması gereken Milletler
Varışta vizesiz giriş ya da vize için uygun olmayan ülke vatandaşlarının bir Endonezya büyük elçiliği veya konsolosluğuna vize için başvurması gereklidir.

Aşağıdaki 11 ülkenin vatandaşları, İş, Turizm ve Sosyal amaçlı ziyaretleri için seyahat etmeden önce Endonezya'da Göçmenlik Bürosundan onay almaları gerekmektedir:



Sıradan Olmayan pasaportlar
Aşağıdaki Ülkeler Tarafından Verilen Diplomatik Hizmet Ve Resmi Pasaport Sahiplerinin Vizesiz Endonezya Ziyaret Etmesine İzin Verilir.


D — diplomatik pasport
O — resmi pasport
S — hizmet pasportu
Sp — özel pasport

Kaynakça
Endonezya'da COVID-19 pandemisi

2 Mart 2020'de bir dans eğitmeni ve annesinin bir Japon vatandaşı tarafından enfekte olduğu ve COVID-19 salgınının Endonezya'ya yayıldığı doğrulandı. 9 Nisan'a kadar, salgın Gorontalo'nun ilk vakasını doğrulamasının ardından ülkedeki 34 ilin tamamına yayılmıştır. Jakarta, Doğu Java ve Batı Java en etkilenen yerler oldu.

15 Mayıs itibarıyla, Singapur'un ardından Güneydoğu Asya'da vaka sayısı en yüksek ikinci ülke olarak olarak 16.496 can kaybetti. Ölüm sayıları bakımından Endonezya, 1.076 ölümle Asya'da beşinci sırada yer almaktadır.


Kaynakça
Dış bağlantılar
Endonezya'daki Coronavirus vakalarındaki Son Güncellemeler – Endonezya Sağlık Bakanlığı
CoronaTracker – Endonezya'daki koronavirüs vakalarına ilişkin istatistikler
Koronavirüs COVID-19 Küresel Vakalar ve Johns Hopkins Üniversitesi'nin tarihsel verileri
Endonezya-Türkiye ilişkileri

Endonezya-Türkiye ilişkileri, Endonezya ile Türkiye arasında sürdürülen uluslararası politikaları içerir. İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler, özellikle her ikisi de Müslüman çoğunluklu modern demokrasiler olmaları nedeniyle önemlidir.

Tarihçe
Osmanlı Devleti ile resmi ilişkiler 16. yüzyılda Açe Sultanlığı'nın Malakka'daki Portekizlilere karşı yardım talebine yanıt olarak Açe Seferi ile başlamıştır.

Türkiye, 29 Aralık 1949'da Endonezya'yı tanıdı ve 1950'de diplomatik ilişkiler kuruldu. Cakarta'daki Türkiye Büyükelçiliği 10 Nisan 1957'de açıldı.

Siyasi ilişkiler
Endonezya'nın Ankara'da bir büyükelçiliği ile İstanbul'da bir başkonsolosluğu bulunmaktadır. Türkiye'nin ise Cakarta'da bir büyükelçiliği ile Medan'da bir fahri konsolosluğu bulunmaktadır. Her iki ülke de Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), İslam İşbirliği Örgütü (İİT), MIKTA, D-8 Ekonomik İşbirliği Örgütü ve G-20 büyük ekonomilerinin tam üyesidir.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Endonezya - Türkiye Siyasi İlişkileri
Embassy of the Republic of Indonesia in Ankara, Turkey
Endonezya Hava Kuvvetleri

Endonezya Hava Kuvvetleri (Komando Pertahanan Udara Nasional TNI / Kohanudnas TNI), Endonezya Ulusal Silahlı Kuvvetlerinin Endonezya hava sahasının hava gözetimi, erken uyarı sistemi ve hava savunmasından sorumlu başlıca Harekât Komutanlıklarından biridir.

Kohanudnas, Endonezya Cumhuriyeti'nin hava savunma kapasitesi için hayati bir rol oynamaktadır. Kohanudnas, personelinin çoğu Hava Kuvvetleri'nden seçilmesine rağmen, Endonezya Hava Kuvvetlerinin bir parçası değil ve doğrudan Ulusal Silahlı Kuvvetler Genel Merkezine rapor verir.

Envanter
Hava araçları
Endonezya'da İslam

Endonezya'da İslam, en yaygın dindir. Nüfusun %86.7'si Müslüman'dır. Bu Müslüman nüfusun içinde %99'u Sünni, %1'i Şii'dir. Dünyada en fazla Müslüman nüfusa sahip ülkedir. Endonezya'daki Sünnilerin ameldeki mezhepleri Şâfiîliktir.

Tarihi
İslam Endonezya'ya 8. yüzyılda Arap tüccarların aracılığıyla yayılmıştır. Bu durum 13. yüzyıla kadar sürmüştür.

Galeri
Kaynakça
Endonezya'da zaman

Endonezya'da zaman, Endonezya'daki zaman dilimlerini ifade eden kavram. Ülkede UTC+7 ilâ +9 arasında uygulanan üç farklı zaman mevcuttur.

Batı Endonezya Saati
Sumatra, Cava, Batı Kalimantan, Orta Kalimantan bölgelerinde uygulanan bu zaman UTC+7'ye tekabül eder.

Orta Endonezya Saati
Güney Kalimantan, Doğu Kalimantan, Kuzey Kalimantan, Sulawesi, Bali, Batı Nusa Tenggara, Doğu Nusa Tenggara bölgelerinde uygulanan bu zaman UTC+8'e tekabül eder.

Doğu Endonezya Saati
Maluku, Kuzey Maluku, Batı Papua, Papua bölgelerinde uygulanan bu zaman UTC+9'a tekabül eder.
Endonezya demografisi

Endonezya hükûmetinin istatistik ofisi, 2019 yılında nüfusu 270 milyon kişi olarak belirledi. Bu, Endonezya'yı dünyadaki nüfusu en fazla dördüncü ülke ve nüfusu en fazla olan Müslüman ülke yapmaktadır. Java adası, 140 milyonluk nüfusuyla dünyanın en yoğun nüfuslu adalarından biridir.

Nüfus verileri
Nüfus: 255.993.674 (Temmuz 2015, tahmin edilen / tahmin edilen)

Yaş yapısı:

0-14 yaş: %25,82 (erkek 33.651.533; kadın 32.442.996)

15-24 yaş: %17.07 (erkek 22.238.735; kadın 21.454.563)

25-64 yaş: %42.31 (erkek 55.196.144; kadın 53.124.591)

65 yaş ve üstü: %6.62 (erkek 7.368.764; kadın 9.579.379) (2015 tahmini

Çocuk ölüm hızı: 24,29 ölüm / 1000 canlı doğum (2015 tahmini)

Doğuşta beklenen yaşam süresi:

Toplam nüfus: 72,45 yıl

erkek: 69,85 yıl

kadın: 75,17 yıl (2015 tahmini)

Doğurganlık: Kadın başına doğan 2,15 çocuk (2015 tahmini)

Uyruk:

Endonezyalı

Dinler
Müslüman %87, Protesanlık, %6, Katoliklik %3, Hinduizm %2, Budizm %1, diğerleri %1 (2005).

Yaklaşık 182 milyon Müslüman (2005) ile Endonezya; Pakistan, Hindistan ve Bangladeş'in önünde, dünyadaki en büyük Müslüman ülkedir.

Okuryazarlık
Tanım: 15 yaş ve üzeri bir kişi okuyup yazabilir.

Toplam nüfus: %87,9

erkek: %92,5

kadın: %83,4 (2005 tahmini)

Okul eğitimi ücretsiz değildir; ancak 9 yaşına kadar olan çocuklar için zorunludur. Tüm çocukların %92'si okula kayıtlı olmasına rağmen, çocukların çok daha küçük bir kısmı tam zamanlı olarak okula gitmektedir.

Kaynakça
Dış bağlantılar
CIA World Factbook'taki Endonezya makalesi (İng.)
Endonezya'da yüksek hızlı demiryolu

Endonezya'da yüksek hızlı demiryolu ilk (YHD) projesinin ülkenin en büyük şehirleri olan Jakarta ile Batı Java'nın başkenti Bandung'u birbirine bağlaması ve yaklaşık 142,3 kilometre mesafe kat etmesi beklendi. Endonezya'da uzun yıllardır yüksek hızlı tren (YHD) için planlar ve çalışmalar yapılıyor. Ancak 2008 yılına kadar ciddi bir şekilde düşünülmedi. Sonunda Jakarta-Bandung YHD inşaatına başlamaya yönelik yeni plan, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve dünya liderlerinin Bandung Konferansı sırasında ziyaret etmesinden sonra Endonezya hükûmeti tarafından Temmuz 2015'te açıklandı. YHD'nun Doğu Cava'daki Surabaya'ya olası bir uzantısı için planlardan da bahsedildi. Cakarta-Bandung yüksek hızlı demiryolu hattı, 7 Eylül 2023'te açıldı ve 2 Ekim 2023'te ticari faaliyete başladı.

Kaynakça
Endonezya'daki UFO görülmeleri

Bu liste Endonezya'da raporlanan UFO görülmelerini içermektedir.

Medan, Sumatra, 28 Ocak 1953
Malang, Java, 21 Şubat 1953
Gorontalo, Sulawesi, 23 Şubat 1953
Medan, Sumatra, 26 Haziran 1955
Jakarta, 1962
Surabaya, Doğu Cava, 1964
Yogyakarta, Yogyakarta Özel Bölgesi, 1964
Agung Dağı, Bali, 1973
Jakarta, 7 Ekim 1977
Jakarta, 11 Kasım 1977
Yogyakarta, Yogyakarta Özel Bölgesi 1980
Tarakan, Doğu Borneo, 1984
Jakarta, 1986
Bandung, Batı Cava, 1989
Bali, 1991
Probolinggo, Doğu Cava, 1994
Salatiga, Orta Cava, July 1995
Pengandonan, Şubat 1996
Denpasar, Bali, 3 Şubat 2000
Salatiga, Orta Cava, 12 Ekim 2003
Seminyak, Bali, 18 Mart 2011

Kaynakça
Endonezya arması

Endonezya arması, Endonezya'nın resmî devlet armasıdır.

Armada altın sarısı renkte Garuda adı verilen kuş ve insan melezi yaratık bulunur. Bu yaratığın göğsünde bulunan kalkan içinde yer alan beş farklı sembol Sanskritçe'de beş ilke anlamına gelen Pancasila adını verdikleri Endonezya ulusal ideolojisini temsil eder. Bu semboller sırasıyla yıldız, zincir, banyan ağacı, bufalo kafası ve pirinç ile pamuktan oluşur. Garuda pençelerinde, Eski Cava dilinde Bhinneka Tunggal Ika (Türkçe çeviri: Çoklukta teklik) yazan beyaz bir şerit tutar. Arma 1950 yılında kullanıma girmiştir.

Tarihi Armalar
Ayrıca bakınız
Endonezya bayrağı
Pancasila

Notlar
Kaynakça
Dış bağlantılar
Endonezya ulusal sembolleri (İngilizce)
Endonezya'nın Doğu Timor'u işgali

Endonezya'nın Doğu Timor'u işgali veya Lotus Operasyonu ( ), Endonezya ordusunun 7 Aralık 1975'te sömürgecilik karşıtlığı ve antikomünizmi gerekçe göstererek Doğu Timor'da Fretilin liderliğindeki hükûmetin devrilmesi için başlayan işgal.

Savaş suçları
Hakikat ve uzlaşma komisyonu 1974'ten 1999'a kadar yaşanan dönem boyunca, 18.600 kişinin savaş suçlarından dolayı öldüğü ve 84.200 kişinin ise hastalık ve açlıktan öldüğü, en az 102.000 çatışmalardan dolayı öldüğünü belgeledi.

Birleşmiş Milletlerin Tepkisi
12 Aralık 1975'te Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Endonezya'nın işgal ettiği yerlerden çekilmesini ve bölge halkının kendi kaderini tayin hakkını kullanmasını talep etti.

22 Aralık 1975'te Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi toplandı ve ardından BMGK'nin 384 sayılı kararı oy birliği ile kabul edildi.

Kaynakça
Endonezya Bankası

Endonezya Bankası (BI), Endonezya Cumhuriyeti'nin merkez bankasıdır . 1953'te Java Bankası'nın ( , DJB), 1828'de Hollanda Doğu Hint Adaları'nın mali ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulmuştu.

Tarihçe
Java Bankası
Hollanda Kralı I. William, 1826'da Hint Adaları'nda adında özel bir banka kurma hakkını verdi. 24 Ocak 1828'de kuruldu ve daha sonra Hollanda Doğu Hint Adaları'nın ihraç bankası oldu.

1881'de Amsterdam'da Java Bankası'nın bir ofisi açıldı. Daha sonra New York'ta bir ofis açıldı. 1930'a gelindiğinde bankanın Hollanda Doğu Hint Adaları'nda on altı ofis şubesi vardı: Bandung, Cirebon, Semarang, Yogyakarta, Surakarta, Surabaya, Malang, Kediri, Banda Aceh, Medan, Padang, Palembang, Banjarmasin, Pontianak, Makassar ve Manado.

Java Bankası özel bir banka olarak işletiliyordu ve bireyler, endüstriler vb. bankanın ofislerinden yardım alabiliyordu.

Endonezya Bankası
Endonezya Bankası, Endonezya'nın bağımsızlığının Hollanda tarafından tanınmasından üç yıl sonra, 1 Temmuz 1953'te De Javasche Bank'ın millileştirilmesiyle kuruldu.

Sonraki 15 yıl boyunca Endonezya Bankası, ticari faaliyetlerin yanı sıra ülkenin ulusal bankası olarak da faaliyet gösterdi ve Endonezya rupiahı para biriminin çıkarılmasından sorumlu oldu. Bu durum, Endonezya Bankası'nı merkez bankası haline getiren 1968 tarihli 13 sayılı Merkez Bankası Kanunu ile sona erdi.

Kanun daha sonra 1999 tarihli 23 Sayılı Kanunla değiştirildi ve bankaya hükûmet kontrolünden bağımsızlık kazandırıldı. Daha sonra banka, Başkan yerine parlamentoya (DPR) rapor verdi ve bankanın yöneticisi artık kabine üyesi olmaktan çıktı.

Ofisler
Endonezya Bankası'nın Endonezya genelinde 37 ofisi ve New York, Londra, Tokyo, Singapur ve Pekin'de beş temsilciliği bulunmaktadır. Buna ek olarak Endonezya Bankası, Jakarta (eski Jakarta'daki eski De Javasche Bank merkez ofis binasında yer almaktadır), Surabaya ve Padang gibi eski De Javasche Bank ofis binalarında yer alan çeşitli müzeleri de işletmektedir.

Endonezya ofisleri
Endonezya Bankası'nın Endonezya'nın hemen hemen tüm büyük şehirlerinde şubeleri bulunmaktadır.

Başkanların listesi
Ayrıca bakınız
Endonezya Ekonomisi
Endonezya rupiahı

Kaynakça
Endonezya'nın Ankara Büyükelçiliği

Endonezya'nın Ankara Büyükelçiliği ( ), Türkiye'nin başkenti Ankara'da bulunan ve Endonezya'ya ait olan bir büyükelçiliktir. Büyükelçilik binası 1958 yılında açılmış olup Çankaya ilçesinde yer almaktadır.

Endonezya'nın ilk Ankara büyükelçisi Subiyakto 1959-1964 yılları arasında görev yaptı. Günümüzdeki büyükelçi 26 Haziran 2023 tarihinden itibaren Ahmed Rizal Purnama'dır.

Ayrıca bakınız
Türkiye'nin Cakarta Büyükelçiliği
Endonezya-Türkiye ilişkileri

Kaynakça
Dış bağlantılar
Endonezya Deniz Kuvvetleri

Endonezya Deniz Kuvvetleri ( ), Endonezya Ulusal Silahlı Kuvvetleri'nin deniz kuvvetleridir. Deniz kuvvetleri, 10 Eylül 1945 tarihinde kurulmuş olup Endonezya'nın uzun kıyı şeridini devriye gezmek, Endonezya'nın kara sularını ve münhasır ekonomik bölgesini (MEB) denetlemek ve devriye gezmek, Endonezya'nın deniz stratejik çıkarlarını korumak, Endonezya'yı çevreleyen adaları korumak ve denizden gelen tehditlere karşı savunmaktan sorumludur.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Indonesian Navy ships and equipment (Navy Recognition)
Endonezya Ulusal Polisi

Endonezya Ulusal Polisi ( ), Malezya'nın ulusal polis teşkilatıdır. 19 Ağustos 1945 tarihinde ülkenin bağımsızlığının ardından kurulmuş olup kamu düzeni ve kamu güvenliğini sağlamaktan sorumludur. Merkezi başkent Cakarta'da yer almaktadır.

Endonezya Ulusal Polisi, 1962'den 1999 yılına kadar Endonezya Ulusal Silahlı Kuvvetleri'nin bir parçasıydı. Polis, 1 Nisan 1999'da silahlı kuvvetlerden resmen ayrılarak sivilleştirildi ve bu süreç 1 Temmuz 1999'da resmen tamamlandı.

Endonezya Ulusal Polisi, bağımsız bir kuruluş olarak doğrudan Endonezya cumhurbaşkanına karşı sorumludur ve Endonezya genelinde kanun uygulama ve polislik görevlerini yerine getirir. Endonezya Ulusal Polisi, merkez teşkilatı ile 38 il teşkilatından oluşmaktadır.

Galeri
Kaynakça
Dış bağlantılar
Endonezya Menkul Kıymetler Borsası

Endonezya Menkul Kıymetler Borsası ( ), Endonezya merkezli bir menkul kıymetler borsasıdır. 14 Aralık 1912 tarihinde Cakarta Menkul Kıymetler Borsası (JSX) adıyla kurulmuş olup 30 Kasım 2007 tarihinde Surabaya Menkul Kıymetler Borsası ile birleşerek günümüz halini aldı. Aralık 2025 itibarıyla Endonezya Menkul Kıymetler Borsası'nda 956 kayıtlı şirket bulunmaktaydı ve toplam yatırımcı sayısı 19 milyona ulaşmıştı. Endonezya Piyasa Değeri, 2025 yılında nominal GSYİH'sının %72'sini oluşturuyordu. 2025 yılı itibarıyla yaklaşık 1 trilyon ABD doları piyasa değeriyle ASEAN'ın en büyük borsasıdır.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Endositoz

Endositoz, hücrelerin zarlarından geçemeyecek büyüklükteki maddelerin içeri alınma şekli. Enerji gerektiren bir alınımdır. Bakteri ve mantar hücrelerinde hücre duvarı endositozu engeller. Monomerler, hücre zarından geçebilir. Ancak polimer maddeler hücre zarından geçemeyecek kadar büyüktür. Bu maddeleri içeri alırken hücre endositoz yapar. Polimer maddelere örnek olarak nişasta, glikojen ve protein verilebilir. Temelde endositoz iki ana başlıktan oluşur. Bunlar fagositoz ve pinositozdur.

Fagositoz
Hücre zarından geçemeyecek kadar büyük katı maddelerin, hücre zarı tarafından yalancı ayak oluşturulduktan sonra organik maddeyi sararak hücrenin içine alınmasıdır. Fagositozda ATP harcanır. Fagositoz yapabilen canlılara örnek olarak amip, öglena ve insan akyuvar hücreleri verilebilir. Hücre çeperine sahip canlılar fagositoz yapamazlar.
Bir hücrenin fagositoz yapma sıralaması şu şekildedir:
Fagositoz yapılacak olan molekülün etrafı sarılır ve hücre zarının çıkıntıları sayesinde yalancı ayaklar oluşturulur.
Hücre besini koful oluşturarak içeri alır. Bu aşamadan sonra sitoplazmada boş halde bulunan lizozomlar gelip bu koful ile birleşirler.
Bu yapıya besin kofulu denir. Lizozom besin kofulundaki maddeyi sindirdikten sonra madde difüzyon ya da aktif taşıma ile hücre içine alınır.
Geri kalan artık maddeler ekzositoz, aktif taşıma ya da difüzyon ile dışarı verilir.
Pinositoz
Hücre zarından geçemeyecek kadar büyük olan sıvı maddelerin içeri alınma şeklidir. Tıpkı fagositozda olduğu gibi canlı bu alımı yaparken enerji harcar. Fagositozun aksine hücre çeperine sahip canlılar da pinositoz yapabilir.

Bir hücre şu şekilde pinositoz yapmaktadır:
Hücre organik besinin etrafını sarar ve hücre zarı içine doğru çökerek organik besinle beraber hücre zarından içeri girer.
Koful oluşturulduktan sonra maddeler yine lizozom yardımıyla sindirildikten sonra monomerler hücre sitoplazmasına geçer.
Kalan artıklar hücrenin dışına atılır.

Ayrıca bakınız
Ekzositoz
Aktif taşıma

Kaynakça
Endonezya rupiahı

Endonezya rupiahı (Endonezce: Rupiah Indonesia; simge: Rp, ISO 4217: IDR) ya da sadece rupiah, Endonezya'da kullanılan resmî para birimidir. Endonezya Bankası tarafından dağıtılır. Her nakit ve madenî parada kullanılan simge Rp. Hint para birimi olan rupiden türetiyor. Rupiahın alt birimi sen ve bir tane rupiah 100 tane sene bölünür, fakat enflasyon nedeniyle artık senler kullanılmamaktadır. Endonezya rupiahı, gayriresmî olarak Doğu Timor'da da kullanılmaktadır.

Madeni paralar: 50, 100, 200, 500, 1000 (yeni) Rp
Kağıt paralar: 1000, 2000 (yeni), 5000, 10000, 20000, 50000 (yeni), 100000 (yeni) Rp

Kaynakça
Endonükleaz

Endonükleazlar bir polinükleotit zincirindeki fosfodiester bağını kesen enzimlerdir. Buna karşın eksonükleazlar polinükleotit zincirinin sadece en ucundaki fosfodiester bağını keser. Doğada endonükleazlar çeşitli hücresel işlevlere sahiptir. Bu enzimlerin bazıları moleküler biyoloji laboratuvarlarında birer araç olarak da kullanılır.

Türleri
Endonükleazların kimi RNA, kimi DNA'yı keser. Bazılarının 5' fosfomonoesterli bir ürün meydana getirir, bazısı 3' fosfomonoesterli bir ürün meydana getirir

Restriksiyon endonukleazları (restriksiyon enzimleri) DNA'yı spesifik konumlarda keser. Bu enzimler genetik mühendislikte kullanılır, elde edilen rekombinant DNA bakteri, hayvan veya bitki hücrelerine sokulur. Restriksiyon endonukleazları tanıdıkları dizinin neresinde kestiklerine bağlı olarak Tip I, Tip II ve Tip III olarak gruplandırılırlar. Tip I enzimler tanıdıkları diziden uzakta (en az 1000 baz çifti) bir yerdeki DNA'yı keserler. Tip II enzimleri aynı diziyi tanır ve keserler. Tip III enzimler ise tanıdıkları diziden 20-30 baz çifti uzakta bir konumda keserler.

DNA tamirinde etki eden deoksiribonükleazlardan (DNazlardan) biri yalnızca timidin dimerlerini tanır ve bunları kesip çıkarır, bir diğeri ise bazsız nükleotitleri kesip çıkarır.

Bazı endon kleazlar belli bir DNA şeklini spesifiktir. Örneğin, DNaz X substrat olarak süpersarımlı DNA'ya tercih gösterir. Krosover bağlantı endonükleazı ise Holliday bağlantısı'nın ayrışmasını sağlar.

RNA üzerine etki edenler endoribonükleaz olarak da adlandırılır. Bazı ribonükleazlar diziye spesifik olarak RNA'yı keserler. Örneğin RNaz T1, eşleşmemiş G kalıntılarının 3' tarafını keser. RNaz H çift sarmallı RNA'yı keser, bu özelliği hücrenini viral RNA'ya karşı korunmasına yarar.

Bazı RNazlar hücredeki RNA'ların işlenmesinde kullanılır, örneğin RNaz III, pre-ribozomal RNA ve pre-miRNA'yı keserek bunlardan olgun ürünlerin meydana gelmesini sağlar.

Endonükleazların bazıları sadece çift ipliklikçikli, bazıları sadece tek iplikli, bazıları ise her iki tip nükleik asitleri keser. RNaz H gibi kimi nükleazlar DNA-RNA hibritlerinde sadece bir tip nükleik asidi sindirip öbürünü bırakır.

Ayrıca bakınız
Eksonükleaz
Nükleaz
Ribonükleaz
Endonezya pasaportu

Endonezya pasaportu, Endonezya vatandaşlarına yurt dışı seyahatleri için verilen belgedir. Endonezya pasaportu verildiği tarihten itibaren 5 yıl süreyle geçerlidir.

Endonezya pasaportu yeşil renktedir. Endonezya pasaportunun ön yüzünde Endonezya arması, bunun aşağısında ülkenin adı ve "pasaport" yazısı bulunmaktadır. Pasaportta genellikle ad, fotoğraf, imza ve sahibinin doğum tarihi ve bunu tanımlamak için yardımcı diğer faktörler içerir.

Eski pasaportlar 2014 sonuna kadar Endonezya vatandaşlarınca kullanılabilir. 2015 yılından itibaren, sadece elektronik pasaport göçmenlik ofisleri tarafından verilecektir. 2015'ten önce yayımlanan eski pasaportlar son kullanma tarihleri kadar geçerli olacaktır. Son Endonezya pasaportunda iki dilli vardır; Endonezyaca ve İngilizce.

Endonezya vatandaşlarının Yeni Zelanda'ya vizesiz sehayat hakları 21 Ekim 1998 tarihinden itibaren kaldırılmıştır.

Henley Vize Kısıtlamaları Endeksi'nin 2016 Raporu'na göre Endonezya vatandaşları sınır kapısında vize alarak veya vizesiz 58 ülkeye seyahat edebilirler. Bu sayede Endonzeya vatandaşları Dünya'da seyahat özgürlüğü açısından 80. sırada yer almaktadır.

Kaynakça