Eyüp Beşirov

Eyyub Balamammad oğlu Başirov ( ; 12 Aralık 1925 – 7 Kasım 2017) Azerbaycanlı bir biyolog-bilim insanı, akademisyen, Azerbaycan Hayvancılık Derneği başkanı, Rus Uluslararası Kalite Sorunları Akademisi'nin gerçek üyesi ve Azerbaycan Cumhuriyeti Yaşlılar Konseyi yönetim kurulu üyesiydi.

Biyografi
Eyyub Başirov, 12 Aralık 1925'te Salyan'ın Xol Qarabucaq köyünde (şimdiki Neftçala İlçesi) doğdu. 1943 yılında Salyan Pedagoji Teknik Okulu'ndan üstün başarıyla mezun oldu ve öğretmenlik kariyerine başladı. 1945 yılında Azerbaycan Devlet Tarım Üniversitesi Zooteknik Fakültesi'ne kabul edilen Eyyub Başirov, iki yıl sonra Kliment Timiryazev adına Moskova Timiryazev Tarım Akademisi Zooteknik Fakültesi'nin üçüncü sınıfına üstün bir öğrenci olarak geçti. Akademiden mezun olduktan sonra Azerbaycan'a dönen Eyyub, hayvancılık, tarım bilimi ve halk tıbbının geliştirilmesinde görev aldı. 1953 yılında Tüm Birlik Hayvancılık Enstitüsü'nden mezun oldu ve 1954 yılında bilim adayı bilimsel derecesini aldı.

Eyyub Başirov, bilimsel faaliyetlerine 20. yüzyılın ortalarında, 1947'de başladı. 1947-1954 yılları arasında Moskova Devlet Tarım Akademisi'nde çalışmalar hazırladı ve bilimsel araştırmalar yürüttü.

1961 yılında, bir bilim insanının önerisiyle Hindistan'ın Haydarabad şehrinde "Tüm Hindistan Hayvancılık Sergisi" düzenlendi. Bu sergide Eyyub Başirov, Hindistan'ın 12 manda ve 38 zebu ırkının gen havuzunu inceledi. Bombay süt çiftliğinden, "Murrah" ırkının rekor kıran manda boğaları ve düvelerini seçti. Bu rekor kıran hayvanlar Azerbaycan'a getirilecekti, ancak son anda Moskova'nın talimatıyla Bulgaristan'a gönderildiler. Eyyub Başirov, Bulgar bilim insanı Profesör Aleko Aliksiyev ile birlikte bu hayvanlara dayanarak "Bulgar Murrah" ırkını yarattı. "Bulgar Murrah" ırkı, yüksek verimliliği ve kalitesiyle bugün bile dünyada öne çıkmaktadır.

29 Haziran 2007'de, Cumhuriyet Tarım Bakanlığı Damızlık Konseyi iki yeni koyun ırkını onayladı. Bunlardan biri, Morul Damirov'un seçimiyle oluşturulan "Mil-Qarabagh" ırkı, diğeri ise Najaf Najafov tarafından oluşturulan "Absheron" ırkıdır. Her iki ırkın da oluşturulmasının bilimsel lideri ve organizatörü Eyyub Başirov'dur.

Başirov, farklı dönemlerde Hindistan, Cezayir, Şili ve Afganistan'da tarım sektörünün organizasyonu, geliştirilmesi ve güçlendirilmesi, hayvancılık ve gübreleme sistemleri konularında görev yaptı. 1971 yılında Şili'deki bilimsel görevi sırasında Eyyub Başirov, hayvancılık geliştirme, ilerici yöntemler ve teknolojiler gibi birçok bilimsel sorunun çözümü için 10 yıllık bir plan-program geliştirdi.

Eserleri
Eyyub Başirov, 700'den fazla yayınlanmış bilimsel ve kamusal makale, 2 ders kitabı, 3 monografi ve 4 talimat kitabının yazarıdır. Eserleri arasında şunlar yer almaktadır:
"Cezayir Hayvancılığı";

"Şili Hayvancılığı";

"Afganistan Hayvancılığı";

"Azerbaycan'da Safkan Sığır Yetiştiriciliğinin Sorunlarının ve Gelişiminin Bilimsel Temeli".

Ödüller
Eylül 1964'te Eyyub Başirov, İtalya'nın Trento şehrinde düzenlenen bilimsel konferansta bilimsel bir rapor sundu. Bilimsel raporu, V. Uluslararası Biyologlar Kongresi'nde birincilik ödülü ve altın madalya ile ödüllendirildi. Papa VI. Paul, bilim insanını başarısından dolayı tebrik etti ve portresini kendisine takdim etti.
Ayyub Başirov ayrıca Şeref Nişanı ile de ödüllendirildi.

Aile
Eyyub Başirov, Şamahı kökenliydi. 31 Mayıs 1859'da meydana gelen depremi sonrasında aileleri Salyan'daki Xol Karabucaq köyüne taşındı. Büyük dedesi Hacı Samed, deprem sırasında şehrin gazisiydi.

Eyyub Başirov, çocukluk aşkı Saadet Başirova ile 1955 yılında evlendi. Üç oğlu vardı. Büyük oğlu Yaşar, Azerbaycan Ulusal Karate Federasyonu Başkanı, Dünya ve Avrupa şampiyonu, Onursal Spor Ustası'dır. Yaşar aynı zamanda biyoloji bilimleri adayıdır. Hanlar, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin tanınmış bir dansçısı ve Azerbaycan Onursal Sanatçısı 'dır. En küçük oğlu Hagani ise iş adamıdır.

Kaynakça