Azerbaycan-Fransa ilişkileri

Azerbaycan-Fransa ilişkileri, Azerbaycan Cumhuriyeti ile Fransa Cumhuriyeti arasında siyasi, sosyo-ekonomik, kültürel ve diğer alanlardaki ikili ilişkilerdir. Enerji (Total), çevre (Suez CNIM), ulaştırma (Alstom, Thales, Iveco, SYSTRA), tarım (Lactalis, Danone), uzay endüstrisi (Airbus, Thales), gaz sektörü, güvenlik, kültür, otel işletmeciliği (Accor), bankacılık (Societe Generale), havacılık vb. ilişkilerdir.

Diplomatik ilişkiler
Fransız hükûmeti Ocak 1992'de Azerbaycan'ın bağımsızlığını tanıdı.

Azerbaycan ile Fransa arasında diplomatik ilişkiler 21 Şubat 1992'de kuruldu.

Fransa Büyükelçisi, Azerbaycan'da resmi faaliyetine başlayan Türk diplomattan sonra ikinci diplomattır.

Azerbaycan'ın Fransa'daki olağanüstü Büyükelçisi Rahman Mustafayev'dir. Zachary Gross, Fransa'nın Azerbaycan Büyükelçisidir.

Azerbaycan Milli Meclisi'nde Azerbaycan ile Fransa arasındaki parlamentolar arası ilişkiler konusunda bir çalışma grubu bulunmaktadır. Grubun başkanı Sultan Memmedov'dur.

Fransız Senatosu, Fransa ile Kafkasya (Azerbaycan, Gürcistan) arasında parlamentolar arası bir dostluk grubuna sahiptir. Grubun başkanı Alain Uper'dir.

Yasal çerçeve
Yasal çerçeve: Azerbaycan ile Fransa arasında 53 belge imzalandı.

Üst düzey ziyaretler
Azerbaycan'ın bağımsızlığından bu yana devlet başkanları 21 kez, Cumhurbaşkanı Yardımcısı iki kez, Başbakan üç kez, Meclis Başkanı iki kez, Dışişleri Bakanları ise 28 kez devlet, resmi ve çalışma çerçevesinde Fransa'yı ziyaret etmiştir. Fransa'ya gelince, devlet başkanları Azerbaycan'ı üç kez (iki resmi ve bir çalışma ziyareti), Senato başkanı bir kez, Dışişleri Bakanları ise üç kez Azerbaycan'ı ziyaret etti.

20 Ocak 2010'da Fransa Dışişleri Bakanlığı, eski Azerbaycan'ın Fransa Büyükelçisi Tarık Aliyev'e Fransız Ulusal Onur Nişanı, kıdemli subay şeref derecesi verdi.

İlham Aliyev, 11 Şubat 2011'de Fransa Ulaştırma Bakanı Pieri Mariani ile görüştü. Pieri Mariani, iki ülke arasındaki ikili ilişkilerin son yıllarda genişlediğini kaydetti.

11 Mayıs 2014 tarihinde ülkeye resmi ziyarette bulunan İlham Aliyev, Mehriban Aliyeva ve Fransa Cumhurbaşkanı François Hollande, Bakü Fransız Lisesi'nin inşaatı ile tanıştı.

25 Nisan 2015 tarihinde Bakü'ye çalışma ziyaretinde bulunan İlham Aliyev ile François Hollande arasında başbaşa görüşme gerçekleştirildi. Görüşmede Dağlık Karabağ sorununun çözümüne ilişkin geniş görüş alışverişinde bulunuldu. Toplantıda bölgesel, uluslararası ve karşılıklı çıkarları ilgilendiren diğer konular da tartışıldı.

Nisan 2016'da Mihriban Aliyeva, Fransa'daki Azerbaycan Dostları Derneği Başkanı Jean Francois Mansel başkanlığındaki bir Fransız heyetiyle görüştü.

Temmuz 2018'de İlham Aliyev, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile bir araya geldi. Çok sayıda belge imzalandı.

30 Eylül 2019'da Fransa-Kafkaslar Dostluk Grubu Başkanı ve Azerbaycan-Alain Juper Başkan Yardımcısı başkanlığındaki Fransız heyeti Azerbaycan'a gitti.

Hikmet Hacıyev Eylül 2020'de Fransa'ya bir çalışma ziyareti gerçekleştirdi. Fransa Cumhurbaşkanı'nın Kabine diplomatik danışmanı Emmanuel Bonne, Savunma Bakanlığı danışmanı Xavier Chatel ve Fransa Avrupa ve Dışişleri Bakanlığı Kıta Avrupası Departmanı Direktörü Frédéric Mondoloni ile bir dizi görüşme gerçekleştirildi.

Ekonomik işbirliği
12 Mayıs 2014 tarihinde Bakü'de çeşitli şirketlerin ve hükûmet yetkililerinin 200'den fazla temsilcisinin katılımıyla Azerbaycan-Fransız ortak iş forumu düzenlendi.

Azerbaycan'da ekonomi, sanayi, enerji, ticaret, tarım vb. alanlarda 65 Fransız şirketi faaliyet göstermektedir.

Azerbaycan Fransız ekonomisine 2,1 milyon ABD doları yatırım yaptı. Fransa ise Azerbaycan ekonomisine yaklaşık 2,2 milyon ABD doları yatırım yaptı.

26 Kasım 2015 tarihinde Ekonomi ve Sanayi Bakanlığının girişimiyle, Yerinden Yönetim ve Kamu Hizmeti Bakanı Andre Vallini başkanlığında bölgesel reformlar için Devlet Bakanı başkanlığındaki heyetin ziyareti çerçevesinde Azerbaycan-Fransız iş toplantısı düzenlendi. Bakü İş Merkezi'nde gerçekleştirilen toplantıda Azerbaycan-Fransız Bölgesel İşbirliği Konseyi'nin kurulmasına yönelik yapılan çalışmalar ele alındı.

Azerbaycan Devlet İstatistik Komitesi'ne göre, 2017 yılında iki ülke arasındaki ticaret cirosunun hacmi 739 milyon euro olarak gerçekleşti.
Birleşmiş Milletler Ticaret Ofisi'nin (COMTRADE) istatistiklerine göre 2019 yılında Fransa'dan Azerbaycan'a ihracat hacmi 536,65 milyon ABD doları oldu.

Mayıs 2020'de Azerbaycan İhracat ve Yatırımı Teşvik Vakfı (AZPROMO), Fransız girişimciler örgütü (MEDEF) ve Azerbaycan-Fransa Ticaret ve Sanayi Odası'nın (AZPROMO) girişimiyle ortak bir web semineri düzenlendi.

Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi (SOCAR) ile Fransız petrol şirketi "Total" işbirliği yapıyor. Umid ve Babek açık deniz sahalarının araştırılması ve geliştirilmesi gibi projelerin hayata geçirilmesi planlanıyor.

Hava savunma sistemleri, Dassault Rafale avcı-bombardıman uçakları, uzay araçları ve benzerlerinin alımları yapılıyor.

Uluslararası işbirliği
Uluslararası alanda çeşitli uluslararası kuruluşlar çerçevesinde işbirliği yürütülmektedir: Avrupa Konseyi, AGİT vb.

Kültürel bağlar
2007 yılında Haydar Aliyev Vakfı, Versailles Sarayı'nın iç mekanını restore etmek için belirli bir miktar tahsis etti. Vakıf, 2009 yılında Strazburg'daki Notre-Dame Katedrali'nin üç vitray penceresinin restorasyonu için 40.000 Euro (53.776 ABD doları) bağışta bulundu.

Sonra bir milyon euro Louvre'a ve mobil sanat sergisine bağışlandı.

2008 yılında Avrupa-Azerbaycan Topluluğu kuruldu. Şirketin başkanı Taleh Heydarov'dur. Topluluğun Paris şubesine Eliza Pieter başkanlık ediyor.

14-31 Temmuz 2015 tarihleri arasında Haydar Aliyev Vakfı'nın desteğiyle Cannes'da Azerbaycan Kültür Günleri düzenlendi.

"Sanatta Azerbaycan halıları" sergisi 15 Temmuz'da Cannes'daki Palais des Festivals'de açıldı. Sergide Azerbaycanlı sanatçılar Latif Kerimov, Vugar Muradov, Butunay Hagverdiev ve Elchin Veliyev'in eserleri yer aldı.

13 Temmuz 2017'de Haydar Aliyev Vakfı'nın desteğiyle Cannes'da Azerbaycan Kültür Günleri başladı. Kültür günleri kapsamında "Toğrul Nerimanbekov: Renklerin Melodisi" sergisinin açılış töreni kentin Gare Maritime sergi pavilyonunda gerçekleştirildi. Serginin açılışına Haydar Aliyev Vakfı Başkan Yardımcısı Leyla Aliyeva katıldı.

Son dönemde yapılan eğitim reformlarından, meslek okullarının sayısındaki artıştan ve özel sektör ile eğitim kurumları arasındaki işbirliği olanaklarından bahsedildi.

Ekim 2019'da Azerbaycan Ulaştırma, Haberleşme ve Yüksek Teknolojiler Bakanı Ramin Guluzade, Fransa'nın Azerbaycan Büyükelçisi Zachary Gross ile görüştü. Bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) alanında ortak faaliyet olasılıkları tartışıldı.

Fransız-Azerbaycan Üniversitesi (UFAZ)
Azerbaycan ve Fransa cumhurbaşkanlarının girişimiyle 2014 yılında kurulan Fransız-Azerbaycan Üniversitesi (UFAZ), Eylül 2016'dan bu yana faaliyet gösteriyor. Öğrenciler 4 teknik uzmanlık alanına kabul edilir:

Kimya mühendisliği
Bilgisayar mühendisliği
Jeofizik mühendisliği
Petrol ve gaz mühendisliği

Fransa tarafında ise proje, Strasbourg Üniversitesi (Unistra) liderliğindeki Fransız üniversitelerinden oluşan bir konsorsiyumu içeriyor. Azerbaycan tarafında proje, Azerbaycan Eğitim Bakanlığı ile yakın işbirliği içinde Azerbaycan Devlet Petrol ve Sanayi Üniversitesi (ASUNP) tarafından yönetilmektedir. Üniversitede eğitim, Fransız ve Azerbaycanlı öğretmenlerden oluşan uluslararası bir akademik kadro tarafından Fransız eğitim sistemine uygun olarak yürütülmektedir.

Kaynakça