Elasa Muharebesi

Elasa Muharebesi, MÖ 160 yılının Nisan ayında, Makabi Ayaklanması sırasında, Yehuda Makkabi liderliğindeki Yahudi isyancılar ile Bakkides komutasındaki Seleukos İmparatorluğu ordusu arasında gerçekleşti. Savaş, Seleukos kuvvetlerinin zaferiyle, Makabilerin yenilgisiyle ve Yehuda Makkabi'nin ölümüyle sonuçlandı.

Makabilerin liderliği Yehuda'nın kardeşi Yonatan Apfus'a geçti ve o da MÖ 160'ın geri kalanında Bakkides'e karşı savaşmaya devam etti. Seleukoslar büyük ölçüde zafer kazandı; Kudüs de dahil olmak üzere şehirlerin kontrolü onlara geri verildi, önemli Yahudi ailelerinin rehineleri alındı ve Yahudiye'nin etrafına Seleukos yanlısı garnizonlar yerleştirildi. Bu gerilemeye rağmen kırsal kesimde huzursuzluk devam etti. Matatyahu'nun Haşmonayim oğulları, sonraki sekiz yıl boyunca hükûmete karşı çıkmaya devam etti ve sonunda hem Seleukos yöneticileri hem de Romalılar arasında özerkliğe izin verecek müttefikler edinmeyi başardılar. Yehuda'nın kardeşi Şimon HaTarsi, MÖ 142-141'de bağımsız bir Haşmonayim Krallığı kurarak Makabilerin amacını yerine getirdi.

Birincil kaynaklar
Elasa Muharebesi, 1. Makabiler kitabında (1. Makabiler 9:1–22) ve Josephus'un Yahudilerin Eski Eserleri 12. Kitap, 11. Bölüm'ünde yer almıştır. 1. Makabiler'deki anlatım, orduların hareketlerini takip etmeyi mümkün kılan ayrıntılı topografik bilgiler sunarak yüksek kalitededir; ancak aynı zamanda ordunun tamamı yerine Yehuda Makkabi'nin kişisel eylemlerine odaklanır. Yazarın ya bir görgü tanığı olması ya da görgü tanığı olan birinden bilgi almış olması mümkündür. Bu bölüm, 1. Makabiler'in diğer savaşlarından farklı, daha şiirsel ve "destansı" bir Koine Grekçesi üslubuyla yazılmıştır; bu da, Elasa'yı anlatan pasajlar için varsayılan orijinal İbranice metnin yeniden yapılandırılmasını zorlaştırır.

Josephus, ana kaynağı olan 1. Makabiler'i büyük ölçüde yorumlamıştır. Yehuda Makkabi'nin kamp kurduğu Arbela ve "Beytzeto" gibi bazı yerlerin adlarını da ekler; ancak bunlar, İbraniceden Yunancaya çevrilmiş daha belirsiz yer adlarını fark etmemesinden kaynaklanan hatalar olabilir. Savaşın "sabahın erken saatlerinden akşama kadar" sürdüğü belirtiliyor; bu da Yehuda Makkabi'nin kuvvetlerinin Bakkides'i takip etmesinin bir süre sürmüş olabileceğini düşündürüyor. Ancak bu geri çekilme, Bakkides'in zayıflık taktiği olarak Makkabilerin kuşatılıp yenilebilecekleri bir yere çekmek için kullandığı bir taktik olabilir. İster kasıtlı olsun ister olmasın, Seleukoslar yeniden toparlanmayı sağladılar ve isyancı ordusunu kendi sol kanat süvarileriyle tuzağa düşürdüler; süvariler de Yehuda Makkabi'nin kaçış yolunu kesmek için etrafını sardılar. Yehuda Makkabi sonunda öldürüldü ve kalan Yahudiyeli Makkabiler kaçtı.




Sonuçları
Zaferlerinin ardından Seleukoslar, Yahudiye'deki otoritelerini kısa bir süreliğine yeniden tesis edebildiler. Ancak Yehuda Makkabi'nin kardeşleri Yonatan Apfus ve Şimon HaTarsi, Seleukos generaline karşı yeni savaşlar açtılar. Her iki taraf için de yıllarca süren mücadelelerin ardından Şimon HaTarsi, Yahudiye'nin kontrolünü ele geçirip Seleukosları kovmayı başardı. Halefleri, iç güç mücadeleleri nedeniyle yalnızca yaklaşık yüz yıl sürecek olan Haşmonayim Hanedanı'nı kurdu.

Ayrıca bakınız
Yehuda Makkabi
Makkabiler
1. Makabeler
2. Makabeler

Kaynakça
Özel
Genel
Dış bağlantılar