Emine Semiye Önasya

Emine Semiye Önasya veya Emine Semiye Hanım (İstanbul, 28 Mart 1864 - 1944), Türk edebiyatçı, öğretmen, kadın hareketi öncüsü.

Meşrutiyet dönemi yazar ve romancılarındandır. Osmanlı İmparatorluğu'nun değişik bölgelerinde eğitimcilik yapmış; yaşamı boyunca siyasal ve sosyal faaliyetler içinde yer almıştır. Osmanlı kadın hareketinin öncü isimlerindendir.

Tarihçi Ahmet Cevdet Paşa'nın kızı, ilk Türk romancı Fatma Aliye Hanım ile mantıkçı Ali Sedat Bey'in kardeşidir.

Yaşamı
1864 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Babası hukukçu ve devlet adamı Ahmet Cevdet Paşa, annesi Adviye Hanım'dır. Emine Semiye, üç çocuklu ailenin en küçüğü idi. Ablası Fatma Aliye “ilk Türk kadın romancı” kabul edilen bir yazardır; Ali Sedad (1859-1900) adında bir de ağabeyi vardır. Emine Semiyye, abla ve ağabeyi gibi evde öğrenim görerek yetişti. Paris ve İsviçre'de psikoloji ve sosyoloji okudu.

İlk evliliğini Kazaskerlerden Mustafa Paşa ile yaptı. Bu evlilikten Hasan Rıza (d. 1885) adlı bir oğlu ve Fatma Zahire adlı bir kızı oldu. İkinci evliliğini Reşit Bey (sonradan Paşa) yaptı. 1892'de öğretmenliğe başladı ve 1895'ten itibaren eşinin Selanik'te görev yaptığı dönemde "İnas Mektepleri" (Kız okulları) müfettişliği yaptı. Aynı dönemde Selanik'te Mütalaa Gazetesi'nde başyazarlık yaptı. 1897'de Cevdet, üç sene sonra Hasan İzzet adlı iki erkek çocuğu dünyaya geldi. Hasan İzzet, sekiz aylık bir bebekken Selanik'te öldü. Reşit Paşa'nın Serez'de görev yaptığı dört sene Serez'de yaşadı. Eğitimciliğe memur kızlarının evinde ders vererek devam etti. Bu dönemde İttihat ve Terakki Cemiyeti adlı gizli örgüte katıldı. Reşit Paşa ile evliliği bir süre sonra boşanma ile sonuçlandı.

1912 Balkan Harbi sırasında Şişli Etfal Hastanesi’nde gönüllü hemşirelik yaptı. Eserlerinin çoğu tefrika edilmiş olarak gazete sayfalarında kaldı.

Basılmış iki eseri vardır. Bunlardan birincisi, “Hülsa-i Hilm-i Hisab” adlı kitaptır. Eserde, temel matematikten bahsedilir. Maarif Nezareti tarafından kendisine ısmanlarmıştır. İlk önce Selanik’te Mütala Gazetesi’nde tefrika edilmiş olan bu roman, Sırpça’ya çevrilerek Sırpça yayınlandı ve1899’da Sırp hükümeti tarafından “Saint Sava” nişanı ile ödüllendirildi. Bu ödülden önce de saray tarafından kalem gayretine ve hizmetlerine karşılık “şefkat nişanı” ile ödüllendirildi.

II. Meşrutiyet’in ilanından sonra yazı faaliyetleri azaldı, Cumhuriyetin ilanından sonra tamamen yazın dünyasından uzaklaştı.

Sosyal ve Siyasal Faaliyetleri
Çocuklarını şehit vermiş ve maddi sıkıntı içinde bulunan kadınlar için Selanik’te “Şefkat-i Nisvan” adıyla bir dernek kuran Emine Semiyye, İstanbul’da ise Selma Hanım ile birlikte “İnasa mahsus sultaniye” kurulması için hazırlıklar yapmış; ancak 31 Mart İsyanı üzerine bu çalışmaları yarım kalmıştır.

Meşrutiyet’in ilanından önce Edirne'de bulunduğu sırada “Hizmet-i Nisvan” adlı bir dernek kurdu. Derneğin üyeleri arasında Sultan Murad’ın kızı Fehime Sultan da yer alıyordu.

Eserleri
Bîkes (roman)
Muallime (roman)
Sefâlet (roman)
Gayyâ Kuyusu
Bir Mütehassisenin Tefekkürâtı
Terbiye-i Etfâle Ait Üç Hikâye (roman)
Hiss-i Rekâbet (roman)
Emir Çoban Kızları Yahud İki Kadında Aynı Tâlih: Bağdat Hatun(roman)
Dilşâd Sultan (piyes)
Selânik Hâtıraları (anı)
Hürriyet Kokuları (roman)
İktitaf
Kalem Tecrübeleri
Hülâsa-i İlm-i Hisap

Hakkında yazılmış kitaplar
Şefika Kurnaz, '"Osmanlı Kadın Hareketinde Bir Öncü, Emine Semiye, Timaş Yayınları, 2008
Kadriye Kaymaz, "Gölgedeki Kalem Emine Semiye", Küre Yayınları, 2009

Kaynakça