kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Art brut

Fransızca bir terim olan art brutun tam karşılığı "ham sanat"tır. Art brutda profesyonel olmayan, kendiliğinden bir sanat söz konusudur.

1948 yılında Dubuffet, Breton ve Tapie, 'art brut'yu kurdular. Bu sanatçıların amacı; kendi kendini yetiştirenlerin, meşhur olmayanların, mahpusların ve ruh hastalarının ürünlerini ortaya çıkarmaktı. Jean Dubuffet'nin topladığı çalışmalardan bir 'art brut' koleksiyonu oluşturuldu.

Dubuffet, kazanılmış kültürün ürünleri olan sanatları reddetti ve 'art brut'nun ateşli bir savunucusu oldu. Kendi resimlerinde de bu yaklaşımı açıkça görülmektedir.

Kaynakça
Sanat Sözlüğü N. Keser Ütopya Yayınları 2005

Dış bağlantılar
www.bernabermek.com
Demirel Collection
Art Ensemble of Chicago

Art Ensemble of Chicago, 1960'ların sonlarında AACM bünyesinde doğmuş, öncü Caz gruplarından birisidir. Kurucu üyelerinden ikisinin ölmesine rağmen, turlarına ve kayıtlarına devam etmektedir.

The Art Ensemble, Caz'ın kendi tarihi içerisinde hatırı sayılır bir şöhrete sahiptir. Ayrıca "çoklu enstrüman", hatta kendi deyişleriyle "küçük enstrümanlar" dalında da -ki geleneksel Caz'a bir eklenti anlamında- bu küçük enstrümanlar, bisiklet kornası, rüzgâr çanı ve uçsuz bucaksız perküsyon enstrümanlarını da kapsar. Grup ayrıca konserlerde, kostüm ve yüz boyaları kullanır.
Art Directors Guild

Art Directors Guild, International Alliance of Theatrical and Stage Employees (IATSE)'in yerel birliğidir. Batı Amerika temelli iki bin film ve televizyon mesleği sunmaktadır. Local 800, ADG adıyla da bilinmektedir.

ADG, film toplumunda aktivitelerini sürdürmektedir. Her yıl ADG Excellence in Production Design Ödülleri ziyafeti ve ödül töreni düzenlemekte, yıllık üye dizini, teknoloji-eğitimi programı ve Perspective adlı profesyonel bir üç aylık haber dergisi yayımlamaktadır. Ayrıca, ilk kez Long Beach, Kaliforniya'da düzenlenen 5D Conference'ın sponsorluğunu üstlendi.

Dış bağlantılar
IMDb'de Art Directors Guild
Arta, Cibuti

Arta ya da 'Arta, 'Artha, Artha Cibuti'nin kuzeydoğusunda bulunan bir şehirdir. Aynı zamanda Arta Bölgesi'nin başkentidir. 2007 - 2008 Cibuti nüfus sayımlarına göre şehrin nüfusu 6.219'dur. Rakımı 739 metredir. (2425 fit) Doğu Afrika Zaman Dilimi'nde, UTC +3 formatında bulunur. 11°, 31' K 42°, 50' D koordinatlarında bulunur. N4 Karayolu 'nun çevresine kurulmuştur ve bu kara yolu şehrin içinden geçmektedir. Başkent, Cibuti'ye ulaşım N4, N1 ve N2 Karayollarıyla sağlanır.

Coğrafya ve İklim
Arta 'nın coğrafyasına bakıldığında, şehrin çevresinde tepelerin olduğunu ve şehrin küçük bir vadiyle beraber Tadjourah Körfezi sahiline kadar uzandığını görebiliriz. Şehrin çevresindeki dağlar şöyledir;

Qohlé
Harhâdedlé
Habâle Yhar
Koulamaléi
Habâle Ouéîn
Aga Saihd
'Addey
Bâlqoréi

Arta 'nın iklim ise Ilıman iklim'dır. Yazları sıcak, kışları ise ılımandır. Ortalama, 25° - 37° arası seyreder.

Tarih
Arta Şehri kurulduğundan bu yana tarihte fazla yer almamıştır.
Fransızlara karşı 25 askerle direnmiş ama başaramamıştır.
1999 ve 2000 yıllarında Somali İç Savaşı'ndaki çeşitli gruplar arasındaki barış görüşmeleri Arta içerisinde, yapıldı ve Somali Geçici Ulusal Hükûmeti'nin kurulmasıyla sonuçlandı.

Kaynakça
Art Institute of Chicago

Art Institute of Chicago veya AIC (Türkçe: Şikago Sanat Enstitüsü), Chicago'nun Illinois Grant Park'ından yer alan bir güzel sanatlar müzesidir.

Şikago'nun en eski bölgelerinden birisi olan Michigan Bulvarı Bölgesi'ndeki 111 South Michigan Avenue adresinde yer alan Şikago Sanat Enstitüsü dünyanın en önemli İzlenimcilik ve Art izlenimcilik sürekli koleksiyonuna sahiptir. Bu koleksiyonlara ek olarak Amerikan sanatı, Avrupa ve Amerikan dekorasyon sanatları, Asya sanatı ile modern ve çağdaş sanat koleksiyonları da bu müzede sergilenmektedir.

Müze Şikago Sanat Enstitüsü Okulu ile de direkt ilişki içerisindedir. Bir milyon square feet alanı ile New York'ta yer alan Metropolitan Sanat Müzesi’nden sonra ABD’nin en büyük ikinci sanat müzesidir.

Müzenin koleksiyonları
Müzenin sahip olduğu koleksiyonların en eskisi 5.000 yıllık olup 260.000 parça sanat eserinin içermektedir. Bugün müzenin en ünlü koleksiyonları arasında İzlenimci, Art izlenimci ve Amerikan sanatçılarının eserleri yer almaktadır.Eserlerinin sergilendiği önemli sanatçılar arasında Claude Monet, Pierre-Auguste Renoir, Henri de Toulouse-Lautrec, Henri Matisse, Paul Cézanne, Vincent Van Gogh, Pierre-Auguste Renoir, Grant Wood ve Edward Hopper yer almaktadır.

Müzede Frank Lloyd Wright ve Charles ve Ray Eames’in tasarladığı mobilyalardan Antik Mısır’dan kalma mumyalara kadar oldukça çeşitli tarihi ve sanat eserleri sergilenmektedir.

Önde gelen diğer koleksiyonlar arasında Terra Koleksiyonu ve Afro-Amerikan Koleksiyonu gelmektedir.

Müze binası
111 South Michigan Avenue adresi bu müzenin üçüncü mekandır. Beaux-Arts mimarlık stilindeki yapı Shepley, Rutan and Coolidge of Boston adlı mimarlık firması tarafından tasarlanmıştır. Orijinal olarak bu yapının 1893 yılında düzenlenen Dünya Kolombiya Keşfi Kongresi için tasarlanıp sonradan müzeye devredilmesi planlanmıştır.

Müzenin giriş katında oldukça geniş tarihi bir koleksiyona sahip olan Ryerson & Burnham Kütüphaneleri yer almaktadır.

16 Mayıs 2009 tarihinde müzeye Modern Kanat adı verilen yeni bir bölümün açılışı yapılmıştır. Mimar Renzo Piano tarafından tasarlanan ve 25.000 metre karelik alana yayılan bu ek yapıda ağırlıklı olarak 20. yüzyılın başında yapılmış sanat eserleri ile 1960'tan sonra tasarlanmış çağdaş tasarımlar sergileniyor. Yapıda video medya, mimarlık ve sanat galerileri ile satış yerleri, bir café ve bir restoran da bulunuyor.

Galeri
Tablolar
Kaynakça
Art Wall, Jr.

Arthur Jonathan Wall, Jr. (25 Kasım 1923 - 31 Ekim 2001), Amerikalı golfçü.

Honesdale, Pennsylvania doğumludur. Duke Üniversitesi'nde işletme okuyan Wall daha sonra profesyonel golfe adım atmış ve PGA Tour'da boy göstermiştir. Wall 1959 yılında PGA tarafından "Yılın Oyuncusu" seçilmiştir.

Kaynakça
Art TV

Art TV, Sırbistan'da yayın yapan özel bir televizyon kanalı. 1991'de kurulan Art TV ilk yayınını 31 Temmuz 1992'de Kanal Kulture adıyla gerçekleştirmiştir.

Belgrad ve Vojvodina'da yayın yapan kanal yaklaşık 3,5 milyon izleyiciye hizmet vermektedir. Kültür ve sanat konulu izlenceleriyle öne çıkmıştır.
Art Neville

Arthur Lanon Neville (17 Aralık 1937 - 22 Temmuz 2019), Amerikalı şarkıcı, söz yazarı ve orgcu.

Yaşamı ve kariyeri
Neville 17 Aralık 1937'de New Orleans, Louisiana'da doğdu. Kariyeri boyunca "Neville Kardeşler" müzik grubu üyesiydi. Ayrıca "The Meters" müzik grubu kurucu üyesi olup taşlamam tarzı müzik yapan "The Funky Meters" müzik grubuylada bir dönem çalışmıştır.

Neville ayrıca sahne ve müzik çalışmalarında sanatçılar; Labelle (ya da: "Lady Marmalade"), Paul McCartney, Lee Dorsey, Robert Palmer, Dr. John ve Professor Longhair gibi isimlerle çalışmıştır.

Ölümü
Amerikalı şarkıcı ve müzisyen Art Neville 22 Temmuz 2019'da geçirdiği bir rahatsızlık sonucu 81 yaşlarında ölmüştür.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Art Neville biography at Nevilles.com
Interview with Art Neville at Grammy.org
Art Paleczny

Arthur "Art" Paleczny (3 Nisan 1929, Waterloo, Ontario - 6 Nisan 2020, Kitchener, Ontario) Kanadalı siyasetçi, Waterloo eski belediye başkanı.

Kitchener'da doğdu. Bir sigorta şirketinde çalıştıktan sonra kardeşleriyle birlikte kendi şirketini kurdu. Bu şirketle yıllar içerisinde Waterloo'da çeşitli yapıların inşa edilmesinde payı oldu. 1960 yılında ilk kez Waterloo belediye meclisi üyeliğine seçildi. 1966'da başkan seçilene kadar bu görevi yürüttü. 1966'dan itibaren ise iki seneliğine Waterloo belediye başkanlığı görevini yürüttü.

COVID-19 nedeniyle 6 Nisan 2020 tarihinde 91 yaşında ölen Paleczny, evliydi ve çocukları vardı.

Kaynakça
Art Marcum ve Matt Holloway

Art Marcum ve Matt Holloway, en çok Iron Man ve Punisher: War Zone'un senaryolarını yazmakla tanınan Amerikalı senarist ikili.

2008'de Marcum ve Holloway, Jon Favreau'nun yönettiği ve 2 Mayıs 2008'de Paramount Pictures tarafından vizyona giren Marvel Studios'un süper kahraman filmi Iron Man'in senaryosunu yazdı. İkili ayrıca Lexi Alexander'ın yönettiği ve 5 Aralık 2008'de Lionsgate tarafından vizyona giren aksiyon filmi Punisher: War Zone'un senaryosunu yazdı. 2014 Teenage Mutant Ninja Turtles filmi için John Fusco ile birlikte bir senaryo yazmak için Paramount tarafından tutuldular, ancak senaryoları nihayetinde hiç kullanılmadı. 2019'da, Ruben Fleischer tarafından yönetilen macera filmi Uncharted'ın senaryosunu yazmak üzere Sony tarafından işe alındılar.

Filmografi
Shadow of Fear (2004)
Demir Adam (2008)
Punisher: Savaş Bölgesi (2008)
(2017)
Siyah Giyen Adamlar: Uluslararası (2019)
(2021)
Uncharted (2021)

Kaynakça
Dış bağlantılar
Art Metrano

Arthur Metrano (22 Eylül 1936 – 8 Eylül 2021), Türk ve Yunan kökenli Amerikalı aktör ve komedyendir.

Yaşamı
Metrano, 22 Eylül 1936'da New York'ta doğdu. 1961'de başladığı oyunculuk kariyerini 2008 yılına kadar sürdürdü. Polis Akademisi 2 ve Polis Akademisi 3 filmlerinde canlandırdığı Teğmen Mauser rolüyle tanındı. İki defa evlenmiş dört çocuk sahibiydi.
Ölümü
Metrano, 8 Eylül 2021'de Aventura, Florida'da doğal nedenlerden 84 yaşında öldü.

Filmografi
Rocket Attack U.S.A. (1961) — Truck Driver
They Shoot Horses, Don't They? (1969) — Max
Bonanza (1970) — Leroy Gaskell
They Only Kill Their Masters (1972) — Malcolm
Matilda (1978) — Gordon Baum
The A-Team (1985) — Nick Gretsch
Malibu Express (1985) — Matthew
Polis Akademisi 2: İlk Görev (1985) — Lt. Mauser
Polis Akademisi 3: Eğitime Dönüş (1986) — Capt. Mauser
The Last Precinct (1986) — Mumbo Bob Volcanus
Beverly Hills Bodysnatchers (1989) — Vic
Gummibärchen küßt man nicht (1989) — Agent 712
Hunter (1991) — Bert Nadell
Toys (1992) — Guard at Desk
Murder in Mind (1997) — Judge
How Stella Got Her Groove Back (1998) — Dr. Steinberg
Good Advice (2001) — Homeless Man (final film role)


Kaynakça
Dış bağlantılar
Art Metrano at the TCM Movie Database
Art LaFleur

Art LaFleur (d.9 Eylül 1943 – ö. 17 Kasım 2021), Amerikalı oyuncudur.

Yaşamı
9 Eylül 1943'te Gary, Indiana'da doğdu. 1978'de başladığı oyunculuk kariyerini 2017 yılına kadar sürdürdü. En çok; Chick Gandil rolünde olduğu Field of Dreams (1989), Hayalet Babe Ruth rolünde olduğu The Sandlot (1993), Tooth Fairy rolünde olduğu The Santa Clause 2 ve The Santa Clause 3 gibi yapımlarla tanındı.

LaFleur, 17 Kasım 2021'de Los Angeles, Kaliforniya'da bulunduğu sağlık merkezinde Parkinson hastalığı kaynaklı sağlık sorunları nedeniyle 78 yaşında ölmüştür.

Filmografi
kaynakça
Dış bağlantılar
Art McNally

Arthur Ignatius McNally (1 Temmuz 1925 - 1 Ocak 2023), Ulusal Amerikan Futbolu Lİgi (NFL) bünyesinde görev yapan spor yöneticisi ve antrenör.

Yaşamı ve kariyeri
McNally, 1 Temmuz 1925'te Philadelphia, Pensilvanya'da doğdu. Roma Katolik Yüksek Okulu ile ardından gittiği Temple Üniversitesi'nde eğitim gördü. II. Dünya Savaşı'nda Amerikan Deniz Piyadeleri askeri olaral cephede yer aldı. Dönüşünde 1968'den 1991 yılına kadar Ulusal Amerikan Futbolu Ligi (NFL) bünyesinde antrenör ve yönetici olarak çalışmıştır.

Sonrasında 2008-2015 yılları arasında gözlemci olarak çalıştıktan sonra köşesine çekilmiştir.

Özel yaşamı ve ölümü
McNally, ilk evliliğini yaptığı eşi Rita McNally'nin 1980 yılında ölümü üzerine ikinci evliliğini Sharon McNally ile yapmıştır.

Charley Trippi'nin Ekim 2022'de ölümünün ardından McNally, kendi ölümüne kadar Profesyonel Amerikan Futbolu Şöhretler Holü'nün hayattaki en yaşlı üyesi olarak bilinmekteydi.

McNally, 1 Ocak 2023'te Newtown, Pensilvanya'da doğal nedenlerden 97 yaşında öldü.

Ödülleri ve başarıları
McNally, Ağustos 2022'de McNally, NFL tarafından onaylandıktan sonra Profesyone Amerikan Futbolu Şeref Holü'ne dahil edildi.

1986 sezonundan itibaren NFL'deki ilk anlık tekrar oynatma sistemini denetledi. Bu sistem 1991 sezonunun sonuna kadar kullanıldı.
Pensilvanyalı Sporcular Şöhretler Holü'ne kabul edildi, 1987.
Altın Düdük Ödülü'nün ilk sahibi, Ulusal Spor Görevlileri Birliği, 1988.
NFL Yetkilisi Paul Tagliabue, saha içinde ve dışında örnek profesyonellik liderlik ve sportmenliğe bağlılık sergileyen NFL oyun yetkilisini onurlandırmak amacıyla Art McNally Ödülü'nü her yıl verilmek üzere kurarak Pro Bowl'da takdim etti.
Reds Bagnell Ödülü sahibi, Maxwell Futbol Kulübü, 2004.
Profesyonel Amerikan Futbolu Şöhretler Holü 2020 sınıfı için katılımcı olarak finalist seçildi.
Canton, Ohio'da seçilem ilk oyun yetkilisi olarak Profesyonel Amerikan Futbolu Şöhretler Holü 2022'ye seçildi.

Kaynakça
Art punk

Art punk, sanatçıların türün ilkel garaj rock'ının ötesine geçtiği ve akranlarından daha sofistike kabul edildiği punk rock'ın bir alt türüdür. Bu gruplar hâlâ punk'ın basit, saldırgan ve özgür ruhlu olma estetiğini oluşturuyordu, ancak esasen pub rock'ı çevreleyen kızgın, işçi sınıfından başka izleyici kitlelerinin de ilgisini çekiyordu.

Kaynakça
Artaksiad Hanedanı

Artaksiad Hanedanı veya Artaşes Hanedanı (Ermenice: Արտաշեսյանների հարստություն / Artaşesyanneri harstutyun), MÖ 189-MS 1 yılları arasında Ermenistan topraklarını yöneten ailenin ismidir. Bu hanedan Arsak Krallığı ve Tigran Krallığı'nı kurup bu devletlere hükümranlık etmişlerdir.

Aşağıda bu hanedana mensup liderler listelenmiştir:

I. Artaşes (I. Arsak), MÖ 189-MÖ 160 → Araks Krallığı'nı kurup yönetmiştir
I. Artavazd, MÖ 160-MÖ 149 → Arsak Kralı
I. Tigran, MÖ 149-MS 128 → Arsak Kralı
II. Artavazd, MÖ 128-MÖ 95 → Arsak Kralı
II. Tigran (Büyük Tigran), MÖ 95-MÖ 55 → Tigran Krallığı'nı kurup yönetmiştir.
III. Artavazd, MÖ 55-MÖ 34 → Tigran Kralı

III. Artavaze döneminden sonra gelen hanedan mensupları Tigran Krallığı'nın yıkılmasından sonra diğer devletler için yöneticilik yapmışlardır. Bunlar:

II. Artaşes (II. Arsak), MÖ 30-MÖ 20 → Partlar'ın yöneticisi
III. Tigran, MÖ 20-MÖ 6 → Romalılar'ın yöneticisi
IV. Artavazd, MÖ 6-MÖ 1 → Romalılar'ın yöneticisi
IV. Tigran, MÖ 6-MÖ 1 → Partlar'ın yöneticisi

Ayrıca bakınız
Arsak Krallığı
Tigran Krallığı

Kaynakça
16 Ocak 2008 sürümlü Fransızca Wikipédia'nın ilgili maddesi
Arta Dobroshi

Arta Dobroshi (d. 2 Ekim 1980) Kosovalı-Arnavut kadın oyuncu. Cannes Film Festivali ve Berlin Uluslararası Film Festivali'nin kırmızı halısında yürüyen ve de Avrupa Film Ödüllerine aday gösterilen ilk Kosovalı.
İlk yılları
Arta Dobroshi, o zamanlarda Yugoslavya'nın bir parçası olan Priştine'de, Kosova Arnavutlarından bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. İlk eğitim yıllarında performans sanatçılığını öğrenen Dobroshi, daha sonralarında Priştine'de Sanat Akademisinde dört yıl boyunca eğitim aldı. Bu süre zarfında pek çok kısa filmlerde rol aldı. 15 yaşına geldiğinde, bir değişim programıyla; drama eğitimi alacağı ABD'ye gitti. 1999 yılında Sırp askerlerin Priştine'deki bir bara ateş açması sonucu, Dobroshi'nin Priştine'deki Sanat Akademisi'nde eğitim aldığı profesörlerden biri ve bir oyuncu arkadaşı da dahil olmak üzere hemen hemen tüm müşteriler öldürüldü.
Lorna's Silence
Saraybosna'da Boşnakça oyunlar oynarken, Dobroshi Luc ve Jean-Piere Dardenne ile temasa geçti. Kendisine, Lorna's Silence için Kosova'da açık bir yayın yapması teklif edildi. daha sonra 2009 yılında ise Toronto Film Eleştirmenleri Derneği tarafından, filmde gerçekleştirdiği rol en iyi kadın oyuncu ödülüne aday gösterildi.
Filmleri
Kişisel yaşamı
Dobroshi Arnavutça, İngilizce, Fransızcanın yanı sıra Makedoncayı anlayabiliyor.
Kaynakça
Arta Dade

Arta Dade (d. 15 Mart 1953), Arnavut siyasetçi. Arnavutluk Sosyalist Partisi mensubu olan Dade, 1997'den beri Arnavutluk Meclisinde milletvekilidir. Bu dönem içerisinde Kültür Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı da yaptı. Ülkenin ilk kadın dışişleri bakanı olmuştu. Dade hâlen Dışişleri Komitesi başkanlığını yürütmektedir.

1953 Tiran doğumlu olan Dade, Tiran Üniversitesi İngiliz Edebiyatı bölümü mezunudur. 1997'de siyasi kariyerine başlayana kadar burada dersler de vermiştir. Parlamentoda Fier ili temsilcisi olarak bulunmaktadır.

Kaynakça
Artah

Artah ( ; günümüzde Reyhanlı) Antakya'nın doğu-kuzeydoğusunda, Antakya'dan Halep'e devam eden Roma yolu üzerindeki Demir Köprü'nün doğusunda yer alan bir Orta Çağ kasabası ve kalesiydi.

Birinci Haçlı Seferi sırasında, Artah dahil önemli bazı kalelerin ele geçirilmesi Haçlıların Antakya Kuşatması anahtar öneme sahipti. Raoul de Caen, Gesta Tancredi adlı çalışmasında Artah'ı "Antakya'nın kalkanı" olarak tarif eder, Godefroy de Bouillon, Artah düşman elindeyken Antakya'ya saldıramayacağını biliyordu. Marata'dan, Flandre Kontu II. Robert yönetimindeki bir müfreze, Artah'ı ele geçirmek için Ekim 1098'de güneybatıya gitti. Robert'ın gücü 1000 silahlı adamdı. Görevleri, orada bulunan İslami garnizonu yenen Ermeni Hristiyan nüfusa yardım etmekti.

Antakya'nın ele geçirilmesinden sonra, savaşın çoğunu yöneten I. Boemondo, Bizans İmparatorluğu ile olan ihtilafının altını çizen ve Yunan Ortodoks Antakya Kilisesi ile Latin Kilisesi arasında bir bölünmeye neden olan harekette bulundu. Antakya'nın Doğu Ortodoks Patriği V. İoannis, kovuldu ve Katolik hükümdarı yakın zamanda Artah Piskoposu olarak atanan Bernard'ı onun yerine atadı.

Haçlı seferleri sırasında, Artah'da iki büyük muharebe gerçekleşmiştir. İlk muharebe 1105 yılında Tancred ile Suriye Selçuklu meliki Rıdvan arasında gerçekleşti ve Haçlıların zaferi ile sonuçlandı. İkincisi ya da Harim Muharebesi 1164 yılında gerçekleşti ve Latinler Nûreddin Mahmud Zengî karşısında ağır bir mağlubiyet aldılar.

Kaynakça
Özel


Genel
Artah Muharebesi

Artah Muharebesi 1105 yılında Haçlılar ile Selçuklular arasında Antakya yakınlarında Artah'da gerçekleşen çatışmadır. Türklere Suriye Selçuklu meliki Rıdvan komuta ederken Haçlılara Antakya Prensliği naibi Tancred komuta ediyordu. Muharebe, Haçlıların zaferi ile sonuçlanmış ve Haçlıların Halep'i tehdit etmeye başlamışlardır.

Arka plan
1104'te Harran Muharebesi'nde Haçlıların ağır yenilgisinden sonra, Orontes Nehri'nin doğusundaki Antakya'nın kaleleri terk edildi. Ek Haçlı takviyeleri almak için I. Boemondo Avrupa'ya gitti ve Tancred'i Antakya'da naip olarak bıraktı. Yeni naip, kaybedilen kaleleri ve surla tahkim edilmiş kasabaları sabırla kurtarmaya başladı.

1105 yılı baharının ortasında, Antakya'nın doğu-kuzeydoğusunda yer alan Artah sakinleri Antakya'nın garnizonunu kaleden kovmuş ve Suriye Selçuklu meliki Rıdvan ile ittifak yapmış olabilirler veya kaleye yaklaşması üzerine ona teslim olmuş olabilirler. Artah, Antakya'nın doğusunda son Haçlı kalesiydi ve kaybı Müslüman güçlerinin şehri doğrudan tehdit etmesine neden olabilirdi. Bu noktadan sonra Rıdvan'ın Artah'a garnizon koyup koymadığı belli değildir.

Muharebe
1,000 süvari ve 9,000 piyadeyle, Tancred Artah Kalesi'ni kuşattı. Rıdvan topladığı 7.000 piyade ve bilinmeyen sayıda süvari ile operasyona müdahale etmeye çalıştı. Müslüman piyadelerin 3.000'i cihat gönüllüsüdür. Tancred muharebeye girdi ve Halep ordusunu yendi. Latin prensin "sahayı ustaca kullanımı" ile kazandığı sanılmaktadır. Franks, "sahte bir geri çekilme hilesi" kullanarak taktiksel bir avantaj elde etmiş olabilirler. Müslüman piyade, Haçlı geri çekilmesinden sonra Haçlı kampına girdi ve daha sonra Haçlılar tarafından şaşırtılıp ve öldürüldüler, az sayıda kişi kaçabildi.

Neticesi
Birçoğu Tancred'in kuvvetleri tarafından öldürülmesine rağmen, Tancred, yerel Müslümanların Cizr ve Loulon bölgelerine kaçışını hızlandırarak Prensliğin doğu sınır bölgelerindeki kontrolünü pekiştirmeye devam etti. Zaferinden sonra Tancred, Orontes'in doğusundaki fetihlerini sadece zayıf bir direnişle genişletti. Kuzey Suriye'deki sonraki savaşlar 1111'de Şayzar Muharebesi ve 1115'te Sarmin Muharebesi'dir.

Kaynakça
Özel


Genel
Artabel Gölleri Tabiat Parkı

Artebel Gölleri Tabiat Parkı, Gümüşhane'nin Torul ilçesindeki bir tabiat parkıdır. 1998 yılında tabiat parkı ilan edilen bölge, buzul çağında oluştuğu düşünülen ve Gülaçar köyü sınırlarında kalan beş tane göle ve göllerin aşağısında kalan Artabel Deresi'ne ev sahipliği yapmaktadır. Ayrıca tabiat parkında 15'ten fazla buzul gölü daha vardır. Tarsun Ormanlarında yer alan göllerden birinin içinde ada bulunmaktadır. 5.859.000 metrekarelik alanı kaplayan tabiat parkı, yaz aylarında sıcak ve kuru, kış aylarında ise soğuktur. Tabiat Parkının en yüksek noktası 3.331 metrelik yüksekliğiyle Abdalmusa Zirvesidir.

Kaynakça
Artaksiad (İberya)

Artaksiad (Gürcüce: არტაშესიანი Artaşesiani) c. MÖ 90 - MS 30 tarihleri arasında İberya'yı (antik Gürcistan) yöneten ve Ermenistan'a adını veren hanedanın bir kolu. Orta Çağ Gürcü vakayinamelerine göre Artaksiad, İberya'nın hakimiyetini İber soylularının Parnavazid Hanedanı kralı Parnajom'a baş kaldırmalarının ardından elde ettiler. Ermenistan kralına, Parnavazid bir prensesle evli olan oğlunu yeni hükûmdar olarak göndermesi için dilekçe verdiler. Hem Ermenistan kralı hem de oğlu, kroniklerde "Arşak" olarak anılır, bu muhtemelen Ermenistan'ın Artaksiad krallarına atıfta bulunularak genel bir terim olarak alınan Artaksias ile oluşan bir karışıklıktır. Profesör Cyril Toumanoff Ermenistan kralını I. Artavasdes (MÖ 159 - MÖ 115 yılları arasında yönetmiştir), oğlunu da İberya'da kurulan yeni krallığın kralı I. Artaksias (MÖ 90 - 78 yılları arasında yönetmiştir) olarak tanımlamıştır. Valayiname, Parnajom ve takipçilerine karşı birleşik bir İber-Ermeni ordusu arasındaki savaş, Parnajom'un bu savaşta yenilmesi ile devamında öldürülmesi ve ardından Ermeni prensinin İberya kralı olmasıyla devam etmektedir.

İberya'daki Artaksiad yönetiminin ilk yılları hakkında çok az şey bilinmektedir. İberya topraklarının önemli bir bölümüne sahip olan Ermeni kuzenlerinin etkisi altında oldukları görülmektedir. Büyük Tigran (MÖ 95–55) döneminde altın çağını yaşayan Ermeni Artaksiad'larla olan bu ilişki, İberya'nın Pontus-Ermeni ittifakı ile Roma arasındaki Üçüncü Mithridatis Savaşı'na dahil olmasına neden oldu (MÖ 75–65). Plutarkhos ve Licinius Macer, İberya birliğinin Tigranakert (MÖ 69) ve Artaşat (MÖ 68) savaşlarında öne çıktığını belirtiyor. Tigran'ın Pompey'in merhametine teslim olmasından sonra bile, Artaksiad kralı Artuş (MÖ 78–63), işgalci Romalılara karşı inatçı bir direniş göstermeye devam etti, ancak sonunda yenildi ve barış için yalvarmaya zorlandı. Klasik kaynaklarca iyi bilinen Artuş, görünüşe göre Gürcü yıllıklarından Arşak/Artaksias'ın oğlu Artag'dır (Artog). Aynı Gürcü yıllıklarında Roma istilasından bahsedilmese de kralın Pers ordusu ile savaşına bu yıllıklarda yer verilmiştir. Bununla birlikte, İberya üzerindeki Roma hegemonyasının süreksiz olduğu kanıtlandı ve MÖ 36'da, lider Publius Canidius Crassus, kralı Parnavazus'u Roma ile yeni bir ittifaka zorlamak için, ordusunu İberya'ya sokmak zorunda kaldı. Ne Parnavazus ne de onun Roma ile ilişkileri Gürcü vakayinamelerinde yer almıştır. Modern bilim adamları Parnavazus'u Bartom ile özdeşleştirme ve onu Artaksiad çizgisinin sonuncusu olarak görme eğilimindedirler.

Kaynakça