Bükreş

Bükreş (Rumence: București), Romanya'nın başkenti ve en büyük şehridir. Romanya'nın güneydoğusunda, Dâmbovița Nehri üzerinde yer almaktadır. Nüfusu resmi olarak 1,71 milyon kişi olarak tahmin edilmektedir; daha büyük metropol alanı ise 2,31 milyon nüfusludur ve bu da Bükreş'i Avrupa Birliği'nde şehir sınırları içindeki nüfus bakımından 9. en kalabalık şehir yapmaktadır. Şehir alanı 240 km² (93 mil kare), metropol alanı ise 1.811 km² (699 mil kare) büyüklüğündedir. Şehrin kendisi idari olarak "Bükreş Belediyesi" (Rumence: Municipiul București) olarak bilinir ve ulusal bir ilçe ile aynı idari seviyeye sahiptir; ayrıca her biri yerel bir belediye başkanı tarafından yönetilen altı sektöre ayrılmıştır. Bükreş, önemli bir kültürel, siyasi ve ekonomik merkez, ülkenin hükûmet merkezi ve Muntenya bölgesinin başkentidir.

Bükreş'ten ilk kez 1459 yılında belgelerde bahsedilmiştir. Şehir 1862 yılında başkent olmuş ve Romanya medyasının, kültürünün ve sanatının merkezi haline gelmiştir. Mimari yapısı, tarihsel (çoğunlukla Eklektik, ancak Neoklasik ve Art Nouveau da), savaşlar arası dönem (Bauhaus, Art Deco ve Romanya Rönesansı mimarisi), sosyalist dönem ve modern tarzların bir karışımıdır. İki Dünya Savaşı arasındaki dönemde, şehrin zarif mimarisi ve elit kesiminin sofistike yapısı, Bükreş'e Küçük Paris veya Doğu'nun Paris'i lakaplarını kazandırmıştır. Tarihi şehir merkezindeki binalar ve semtler savaş, depremler ve Nikolay Çavuşesku'nun sistemleştirme programı nedeniyle ağır hasar görmüş veya yıkılmış olsa da, birçoğu ayakta kalmış ve restore edilmiştir. Son yıllarda şehir, ekonomik ve kültürel bir patlama yaşamaktadır. Avrupa'nın en hızlı büyüyen yüksek teknoloji şehirlerinden biridir. 2016 yılında, tarihi şehir merkezi Dünya Anıtlar Gözlem Örgütü tarafından "tehlike altında" olarak listelendi. Bükreş, 1940'larda bir milyon nüfusa ulaşarak Romanya'nın en kalabalık şehridir. 2017 yılında, Mastercard Küresel Kentsel Destinasyonlar Endeksi'ne göre Bükreş, gece konaklayan turist sayısında en yüksek artış gösteren Avrupa şehri oldu. Aynı çalışmaya göre, 2018 ve 2019 yıllarında Bükreş, Avrupa'da en yüksek gelişim potansiyeline sahip destinasyon olarak sıralandı. Ekonomik olarak Bükreş, Romanya'nın en müreffeh şehri ve bölgenin en zengin başkenti ve şehridir; 2017'den beri Budapeşte'yi geride bırakmıştır. Şehirde çok sayıda büyük kongre tesisi, eğitim kurumu, kültür mekanı, geleneksel "alışveriş pasajları" ve rekreasyon alanları bulunmaktadır. Bükreş, Ilfov İlçesi içinde yer almakta ve bu ilçe ile çevrilidir.
Etimoloji
Bükreş'in Rumence adı olan București, henüz doğrulanmamış bir kökene sahiptir. İsim, tarihteki farklı efsanelere göre prens, haydut, balıkçı, çoban veya avcı olan Bucur'un adıyla ilişkilendirir. Rumence'de bucurie kelimesi 'neşe' ('mutluluk') anlamına gelmektedir ve Daçyaca kökenli olduğuna inanılır. Bu nedenle Bükreş şehri 'neşe şehri' anlamına gelmektedir.

Tarihçe
Çok eski yerleşim yeri olduğunu gösteren arkeolojik kalıntılar olmakla beraber Bükreş (București) adına ilk defa 1459'dan kalma yazılı belgelerde rastlanmıştır. 1448-1476 arasında üç dönem tahta çıkan III. Vlad (Kazıklı Voyvoda), Eflak Devletini ve özellikle o dönemde başkent olan Tirgovişte'yi Osmanlılara karşı korumak için Bükreş Kalesi'ni yaptırdı. Ardından birçok başka yer de tahkim edilmişti. Bilhassa eline geçirdiği Müslümanları kazığa vurarak azap içinde öldürmesi sebebiyle Türkler Vlad'a Kazıklı Voyvoda derlerdi.

Fatih Sultan Mehmet, Vlad'ın bu katliamları üzerine 1462'de Eflak üzerine büyük bir sefer düzenledi. Bir ay süren hareket neticesinde Eflak, Osmanlıların mümtaz bir eyaleti hâline geldi. Böylece Osmanlı idaresine giren Bükreş, hızla gelişerek Eflak'ın başlıca ekonomi merkezi oldu. 1659'da başkent yapıldı. Kürkçüler sokağı ve Eyerciler sokağı gibi bazı sokak isimleri şehirde loncaların kurulduğunu göstermektedir.

Eflak ve Boğdan, Romanya Prensliğini oluşturmak üzere birleştirildi ve 1862 yılında, Bükreş yeniden ülkenin başkenti oldu; 1881 yılında, 19. yüzyılın ikinci yarısında I. Carol altında Romanya'nın yeniden ilan Krallığı'nın siyasi merkezi haline geldi. Bu yüzyılda kentin nüfusu önemli ölçüde artmıştır ve kentsel gelişmede yeni bir dönem başlamıştır. Bu dönemde, gaz aydınlatmasında, tramvaylar ve sınırlı elektrifikasyon getirilmiştir.

18. yüzyıldan başlayarak Bükreş'e mahallî prensler yerine İstanbul'daki Fenerli Rumlardan seçilen yöneticiler yollandı. 1821'de Tudor Vladimirescu önderliğinde başlayan ayaklanma sonucunda, Fener yönetimine son verildi. 1859'daki ayaklanmadan sonra da Eflak ve Boğdan birleşti ve 1862'de de Bükreş Romanya'nın başkenti ilan edildi. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonunda Romanya tamamen ayrıldı.

Romanya'da komünizmin kurulmasının ardından, şehir büyümeye devam etti. Çoğu kule bloklarına hakim olan yeni ilçeler inşa edildi. Nikolay Çavuşesku liderliği (1965-1989) sırasında şehrin tarihi bölümlerinin çoğu yıkıldı. 4 Mart 1977'te kentin 135 km (83.89 mil) uzağında, Vrancea merkezli olarak bir deprem meydana geldi ve 1500 kişinin ölümüne ve şehrin tarihi merkezinde fazla hasara yol açtı.

2000 yılından sonra kentin modernize ve kentsel yenilemesi deva etmektedir. Bükreş'in tarihi merkezinde restorasyon çalışmalarının yanı sıra, Konut ve ticari gelişmeler özellikle kuzey bölgelerinde devam etmektedir.

Bükreş'teki en önemli yükseköğretim kurumları Gheorghe Gheorghiu-Dej Politeknik Enstitüsü ve Bükreş Üniversitesi'dir. Ayrıca, çok sayıda araştırma merkezi ile bilim ve sanat dallarında öğrenim veren yüksek okullar vardır.

İmalat sanayisi olarak, başta makine aletleri ve tarım makineleri, elektrik ve otomotiv donanımı, otobüs ve troleybüs yapımı sayılabilir.
Ulaşım bakımından metro ve tramvay olarak gelişmiş durumdadır.

İklim
Yönetim
Bükreş 6 sektöre ayrılmıştır. Bunlar;
Sektör 1 (nüfus 227.717): Dorobanți, Băneasa, Aviației, Pipera, Aviatorilor, Primăverii, Romană, Victoriei, Herăstrău Park, Bucureștii Noi, Dămăroaia, Strǎulești, Grivița, 1 Mai, Băneasa Forest, Pajura, Domenii, Chibrit
Sektör 2 (nüfus 357.338): Pantelimon, Colentina, Iancului, Tei, Floreasca, Moșilor, Obor, Vatra Luminoasă, Fundeni, Plumbuita, Ștefan cel Mare, Baicului
Sektör 3 (nüfus 399.231): Vitan, Dudești, Titan, Centrul Civic, Dristor, Lipscani, Muncii, Unirii
Sektör 4 (nüfus 300.331): Berceni, Olteniței, Giurgiului, Progresul, Văcărești, Timpuri Noi, Tineretului
Sektör 5 (nüfus 288.690): Rahova, Ferentari, Giurgiului, Cotroceni, 13 Septembrie, Dealul Spirii
Sektör 6 (nüfus 371.060): Giulești, Crângași, Drumul Taberei, Militari, Grozăvești (Regie olarak da bilinir), Ghencea

Popüler kültürde
Bükreş Günleri, Mustafa Balel, Eylül Yayınları, 1985

Kardeş şehirler
Bükreş'in kardeş şehirleri:

Amman, Ürdün
Ankara, Türkiye
Atina, Yunanistan
Pekin, Çin
Kişinev, Moldova
Şam, Suriye
Kiev, Ukrayna
Lagos, Nijerya
Moskova, Rusya
Lefkoşa, Kıbrıs
Pretoria, Güney Afrika
Regina, Kanada
São Paulo, Brezilya
Sofya, Bulgaristan
Tiflis, Gürcistan



Resimler
Kaynakça