Agromyzidae

Agromyzidae, Stratiomyomorpha infratakımına bağlı bir hayvan familyasıdır. Bitkilerin yapraklarında ve diğer kısımlarında yaşayan, açık yeşilimsi, beyaz ve farklı şekillerde olan larvaları vardır. Bitki oyan sineklerin yarısı bu familyaya aittir.

Türkiye'de 2009 yılı verilerine göre 165 türü bulunur. Türkiye'de Agromyzidae familyasına bağlı türlerle ilgili yapılan çalışmalar oldukça yenidir. Ekonomik zararlarına yönelik ilk çalışma Prof Dr. Niyazi Lodos tarafından 1962 yılında yapılmıştır.

Kazıcı (oyucu) böcek larvalarının aksine, larvalar bitki dokularının iç yüzeylerinin üzerinde bulunurlar ve öne doğru uzatılabilen, alt arkaya doğru yönelmiş çift sıralı ağız kancaları ile hareket ederler. Öyle ki, yay şeklinde bir yol izleyerek, sonuçta ork gibi bir iz ya da delik oluştururlar. Bitki hücreleri sert kısımları ile birlikte yenerek bağırsakta sindirilir. Yeme şekilleri türlere özgüdür.

Özellikler
Larvaları 1,8–4,0 mm uzunluğunda ve beyazımsı-sarı renktedir.

Pupaları 1,5–3,0 mm olup, renkleri sarı, sarımsı kahverengi, koyu kahverengi ve siyahtır. Puplaşma yaprakta galeri içinde ya da toprağın birkaç cm altında olabilir. Galeri içinde gelişenlerin pupalarının bir kısmı yenme açıklığında serbest olarak, nir kısmı ise ipeğimsi ipliklerle ya da yapışkan bir sıvıyla bağlanmış olarak bulunur. Çoğu kez pupanın ön stigmaları yaprak epidermisinden dışarıya açılır. Puplaşması toprakta olan larvalar, yaprağın epidermisini yay şeklindeki bir yarık hâlinde keserek dışarıya çıkarlar.

Erginlerin vücutları dar, ince ve uzun olup, genellikle mat veya parlak siyah, grimsi siyah
renkte, bazı türler sarı, bazı türler ise metalik yeşil, mavi renktedir. Kanatları, 1,3 mm den 4,8 mm ye kadar değişen ölçülerdedir. Tür teşhislerinin yapılabilmesindeki en önemli özellik erkek genital organının yapısı olup, bunu ergine ait dış morfolojik özellikler izlemektedir.

Taksonomi
Türkiye'deki türler:

Agromyzinae alt familyası
Alt familya : Agromyzinae
Oymak : Agromyzini
Agromyza Fallén, 1810
Agromyza abiens Zetterstedt, 1848
Agromyza albipennis Meigen, 1830
Agromyza albitarsis Meigen, 1830
Agromyza ambigua Fallén, 1823
Agromyza anderssoni Spencer, 1976
Agromyza anthracina Meigen, 1830
Agromyza apfelbecki Strobl, 1902
Agromyza bromi Spencer, 1966
Agromyza felleri Hering, 1941
Agromyza flavipennis Hendel, 1920
Agromyza frontella (Rondani, 1875)
Agromyza graminicola Hendel, 1931
Agromyza hiemalis Becker, 1908
Agromyza idaeiana Hardy, 1853
Agromyza intermittens Becker, 1907
Agromyza marionae Griffiths, 1963
Agromyza megalopsis Hering, 1933
Agromyza myosotidis Kaltenbach, 1864
Agromyza nana Meigen, 1830
Agromyza nigrescens Hendel, 1920
Agromyza nigripes Meigen, 1830
Agromyza phylloposthia Sasakawa, 2008
Agromyza pittodes Hendel, 1931
Agromyza prespana Spencer, 1957
Agromyza reptans Fallén, 1823
Agromyza rondensis Strobl, 1900
Agromyza trebinjensis Strobl, 1900
Agromyza vicifoliae Hering, 1932
Japanagromyza Sasakawa, 1958
Japanagromyza salicifolii (Collin, 1911)
Oymak : Ophiomyiini
Hexomyza Enderlein, 1936
Hexomyza simplex (Loew 1869)
Kleinschmidtimyia
Melanagromyza Hendel, 1920
Melanagromyza aeneoventris (Fallén, 1823)
Melanagromyza cunctans (Meigen, 1830)
Melanagromyza pubescens Hendel, 1923
Melanagromyza tripolii Spencer, 1957
Melanagromyza vignalis Spencer, 1959
Ophiomyia Braschnikov, 1897
Ophiomyia beckeri (Hendel, 1923)
Ophiomyia cunctata (Hendel, 1920)
Ophiomyia curvipalpis (Zetterstedt, 1848)
Ophiomyia delphinii Hendel, 1928
Ophiomyia galii Hering, 1937
Ophiomyia inaequabilis (Hendel, 1931)
Ophiomyia labiatarum Hering, 1937
Ophiomyia maura (Meigen, 1838)
Ophiomyia memorabilis Spencer, 1974
Ophiomyia orbiculata (Hendel, 1931)
Ophiomyia phaseoli (Tryon, 1895)
Ophiomyia pinguis (Fallén, 1820)
Ophiomyia pulicaria (Meigen, 1830)
Ophiomyia submaura Hering, 1926
Tropicomyia

Phytomyzinae alt familyası
Alt familya : Phytomyzinae
Amauromyza Hendel, 1931
Alt cins: Amauromyza Hendel, 1931
Amauromyza morionella (Zetterstedt, 1848)
Alt cins: Cephalomyza Hendel, 1931
Amauromyza flavifrons (Meigen, 1830)
Amauromyza luteiceps (Hendel, 1920)
Aulagromyza Enderlein, 1936
Aulagromyza buhri (de Meijere, 1938)
Aulagromyza hamata (Hendel, 1932)
Aulagromyza heringii (Hendel, 1920)
Aulagromyza orphana (Hendel, 1920)
Aulagromyza populi (Kaltenbach, 1864)
Aulagromyza trivittata (Loew, 1873)
Calycomyza Hendel, 1931
Calycomyza humeralis (von Roser, 1840)
Cerodontha Rondani, 1861
Alt cins: Butomomyza Nowakovski, 1967
Cerodontha angulata (Loew, 1869)
Cerodontha pseuderrans (Hendel, 1931)
Cerodontha scutellaris (von Roser, 1840)
Alt cins: Cerodontha Rondani, 1861
Cerodontha denticornis (Panzer, 1806)
Cerodontha fulvipes (Meigen, 1830)
Alt cins: Dizygomyza Hendel, 1920
Cerodontha bimaculata (Meigen, 1830)
Alt cins: Poemyza Hendel, 1931
Cerodontha imbuta (Meigen, 1838)
Cerodontha incisa (Meigen, 1830)
Cerodontha lateralis (Macquart, 1835)
Cerodontha pygmaea (Meigen, 1830)
Chromatomyia Hardy, 1849
Chromatomyia ciliata (Hendel, 1935)
Chromatomyia fuscula (Zetterstedt, 1838)
Chromatomyia horticola (Goureau, 1851)
Chromatomyia luzulae (Hering, 1924)
Chromatomyia milii (Kaltenbach, 1864)
Chromatomyia nigra (Meigen, 1830)
Chromatomyia scolopendri (Robineau-Desvoidy, 1851)
Chromatomyia succisae (Hering, 1922)
Galiomyza Spencer, 1981
Galiomyza violiphaga (Hendel, 1932)
Liriomyza Mik, 1894
Liriomyza alyssi (Hering, 1960)
Liriomyza amarellae Hering, 1963
Liriomyza amoena (Meigen, 1830)
Liriomyza balcanica (Strobl, 1900)
Liriomyza brassicae (Riley, 1884)
Liriomyza bryoniae (Kaltenbach, 1858)
Liriomyza buhri Hering, 1937
Liriomyza cannabis Hendel, 1931
Liriomyza cardariae Sasakawa, 2008
Liriomyza centaureae Hering, 1927
Liriomyza cepae (Hering, 1927)
Liriomyza cicerina (Rondani, 1875) (Nohut sineği)
Liriomyza congesta (Becker, 1903)
Liriomyza dracunculi Hering, 1932
Liriomyza eupatorii (Kaltenbach, 1873)
Liriomyza euphorbiae Martinez, 1999
Liriomyza flaveola (Fallén 1823)
Liriomyza freyella Spencer, 1976
Liriomyza hieracivora Spencer, 1971
Liriomyza huidobrensis (Blanchard, 1926)
Liriomyza orbona (Meigen, 1830)
Liriomyza pascuum (Meigen, 1838)
Liriomyza pedestris Hendel, 1931
Liriomyza pusilla (Meigen, 1830)
Liriomyza sativae Blanchard, 1938
Liriomyza strigata (Meigen, 1830)
Liriomyza trifolii (Burgess in Comstock, 1880) (Yaprak galeri sineği)
Liriomyza virgula Frey, 1946
Metopomyza Enderlein, 1936
Metopomyza scutellata (Fallén, 1823)
Metopomyza xanthaspis (Loew, 1858)
Napomyza Westwood, 1840
Napomyza bellidis Griffiths, 1967
Napomyza carotae Spencer, 1966
Napomyza cichorii Spencer, 1966
Napomyza elegans (Meigen, 1830)
Napomyza lateralis (Fallén, 1823)
Nemorimyza
Phytobia
Phytoliriomyza Hendel, 1931
Phytoliriomyza arctica (Lundbeck, 1901)
Phytoliriomyza dorsata (Siebke, 1863)
Phytoliriomyza oasis (Becker, 1907)
Phytoliriomyza perpusilla (Meigen, 1830)
Phytomyza Fallén, 1810
Phytomyza aconitophila Hendel, 1927
Phytomyza affinis Fallén, 1823
Phytomyza albipennis (Fallén, 1823)
Phytomyza angelicae Kaltenbach, 1872
Phytomyza astrantiae Hendel, 1924
Phytomyza aquilonia Frey, 1946
Phytomyza aurei Hering, 1931
Phytomyza brevifacies Hendel, 1934
Phytomyza cecidonomia Hering, 1937
Phytomyza chelonei Spencer, 1969
Phytomyza cirsii Hendel, 1923
Phytomyza clematidis Kaltenbach, 1859
Phytomyza continua Hendel, 1920
Phytomyza conyzae Hering, 1920
Phytomyza crassiseta Zetterstedt, 1860
Phytomyza fallaciosa Brischke, 1880
Phytomyza ferulae Hering, 1927
Phytomyza flavicornis Fallén, 1823
Phytomyza geminata Sasakawa, 2008
Phytomyza glabra Hendel, 1935
Phytomyza gymnostoma Loew, 1858
Phytomyza kaltenbachi Hendel, 1922
Phytomyza lappae Goureau, 1851
Phytomyza nigritula Zetterstedt, 1838
Phytomyza origani Hering, 1931
Phytomyza orobanchia Kaltenbach, 1864
Phytomyza petoei Hering, 1924
Phytomyza phillyreae Hering in Buhr, 1930
Phytomyza plantaginis Robineau-Desvoidy, 1851
Phytomyza podagrariae Hering, 1954
Phytomyza pubicornis Hendel, 1920
Phytomyza ranunculi (Schrank, 1803)
Phytomyza rostrata Hering, 1934
Phytomyza rufescens von Roser, 1840
Phytomyza rufipes Meigen, 1830
Phytomyza sii Hering, 1930
Phytomyza spoliata Strobl, 1906
Phytomyza socia Brischke, 1880
Phytomyza tenella Meigen, 1830
Phytomyza tetrasticha Hendel, 1927
Phytomyza thysselinivora Hering, 1924
Pseudonapomyza Hendel, 1920
Pseudonapomyza atra (Meigen, 1830)
Pseudonapomyza europaea Spencer, 1973
Pseudonapomyza hispanica Spencer, 1973
Pseudonapomyza pyriformis Sasakawa, 2008
Pseudonapomyza spicata (Malloch, 1914)
Pseudonapomyza spinosa Spencer, 1973
Pseudonapomyza strobliana Spencer, 1973
Ptochomyza

Yaşam döngüsü
Ergin dişiler hem beslenmek hem de yumurta bırakmak için ovipozitörlerini (yumurta koyma borusu) bitki dokularına batırıp çıkarır ve çıkan bitki özsuyunu emerek beslenir. Çiğbalı, erginlerin temel besinini oluşturur. Dişiler çoğu kez yaprakları sadece özsu aksın diye delerler. Yumurtalar ovipozitör yardımıyla açılan her bir noktacığa teker teker olmak üzere epidermisin altına bırakılır. İnkubasyon süresini 3–5 günde tamamlayan yumurtadan çıkan larva, yaprakta 2 epidermis arasındaki mesofil tabakasında galeri açarak beslenmeye başlar. Larvaları 3 deri değiştirerek pupa dönemine geçerler. Larvaların gelişme süreleri türlere ve ortam sıcaklığına bağlı olarak bir hafta ile birkaç ay arasında değişiklik gösterir. Pupa süreleri türlere ve ortam sıcaklığına göre farklılık göstermekte olup, en az 10 gün en fazla ise 6–10 ay sürmektedir. Pupalaşma yaprakta galeri içinde ya da toprağın birkaç cm altında gerçekleşir.

Kışı çoğunlukla pupa bazen de son dönem larva olarak bitki artıkları içinde, toprak üzerinde veya içinde geçirmektedirler. Sera koşullarında yıl boyunca aktif olabilen galerisineği türleri erginleri Mart ayı başından itibaren, hatta iklim koşullarının ılıman olması durumunda Ocak ayı sonundan itibaren doğada görülmeye, beslenmeye ve çiftleşmeye başlar.

Besin kaynağı
Tamamı fitofag olup, larvaları bitki dokuları içinde beslenir. Erginleri, deldikleri bitkiden akan özsu ile beslenirler.

Konuyla ilgili yayınlar
Prof. Dr. Ali Demirsoy (1992), Yaşamın Temel Kuralları (Entomoloji)
Doç. Dr. Hasan Sungur CİVELEK'in Web Sayfası
Hasan Sungur Civelek, Emine Çıkman ve Oktay Dursun (2009), Revised checklist of Turkish Agromyzidae (Diptera) fauna of Turkey, TÜBİTAK, Turk J Zool, 33 (2009) 349-358
Bahriye Hepdurgun, Hasan Sungur Civelek, Tevfik Turanlı ve Oktay Dursun (2007) Türkiye Agromyzidae (Diptera) Faunasına Katkılar, Türkiye Entomoloji Dergisi, 2007, 31 (2): 153-159
Nedim Uygun, Zuhal Polatöz ve Hüseyin Başpınar (1995), Doğu Akdeniz Bölgesi Agromyzidae (Diptera) familyası türleri üzerinde faunistik çalışmalar, Türkiye Entomoloji Dergisi, 1995, 19 (2): 123-136

Dış bağlantılar
Kaynakça