Ceyranbatan Baraj Gölü

Ceyranbatan Baraj Gölü ( ), Azerbaycan'ın doğusunda Abşeron Rayonu içerisinde yer alan bir baraj gölüdür. Bakü ile Sumgayıt şehirleri arasında, Bakü'ye 20 km uzaklıkta Ceyranbatan şehrinin yanında yer almaktadır.

Baraj gölü, 1958 yılında Bakü ve Sumgayıt şehirlerinin artan nüfuslarına içme suyu sağlamak amacıyla yapılmıştır. Samurçay, Velveleçay ve Kudyalçay'ın sularının Samur-Abşeron kanalı yoluyla taşınması ile Ceyranbatan Baraj Gölü oluşmuştur. Baraj gölünün toplam alanı 13.9 km 2 olan baraj gölü 186 milyon metreküp kapasiteye ve 150 milyon metreküp kullanışlı kapasiteye sahiptir. Baraj gölünün uzunluğu 8,74 km, maksimum genişlik 2,15 km, kıyı şeridi uzunluğu 23,3 km'dir. Baraj gölünün maksimum su derinliği 28,5 m ve en düşük derinlik 14,5 m olarak kaydedilmiştir. Su yüzeyi alanı 13,89 kilometrekaredir. Ceyranbatan Baraj Gölü bir içme suyu kaynağı olduğundan, 1960 yılında çevresinde üç şeritli bir sıhhi koruma bölgesi kuruldu. 2001 yılında baraj gölünün 1. sıhhi koruma bölgesi genişletildi ve çitle çevrildi. Aynı zamanda, baraj gölünün ekolojik durumunu iyileştirmek için uygun önlemler (ağaçlandırma, drenaj kanalları vb.) alındı.

Samur-Abşeron kanalından beslenen Ceyranbatan Baraj Gölü ve baraj gölü kıyısında inşa edilen su arıtma tesisi kompleksi, Abşeron Yarımadası'nın içme suyu ihtiyacının karşılanmasında büyük paya sahiptir. Ceyranbatan Baraj Gölü, 1900'lerin başında İngiliz mühendis William Lindley tarafından tasarlandı. Proje, Samur Nehri suyunun, arıtılacağı ve tüketicilere ulaştırılacağı Ceyranbatan Baraj Gölü'ne aktarılmasını öngörüyordu. Projenin uygulanmasına, planlamadan yaklaşık yarım asır sonra başlandı. Başlangıçta, Samur-Deveci kanalının Abşeron Yarımadası'na uzatılmasına karar verildi. Buna paralel olarak Deveyatağı ve Ceyranbatan gölleri mevkiinde toplam 186 milyon metreküp kapasiteli bir baraj gölü oluşturuldu ve 1957 yılında baraj gölüne su ile doldurulmaya başlandı. Baraj gölünün temel avantajlarından biri, burada toplanan suyun % 80'i doğal çökeltme sonrasında işleme sürecine aktarılmasıydı. Ceyranbatan su arıtma tesisi kompleksi ve ana su boru hatları, Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunun 21 Kasım 1957 tarih ve 655 sayılı ve 2 Haziran 1960 tarih 420 sayılı Kararları esas alınarak 3 etap halinde inşa edildi. Kompleksin ilk bölümü 8 Eylül 1961'de saniyede 2,64 metreküp, ikincisi 1966'da ve üçüncüsü 1978'de saniyede 2,22 metreküp kapasite ile faaliyete geçti. İkinci ve üçüncü tesislerin işletmeye alınmasının ardından Sumgayıt, Bakü köyleri ve başkentin doğu kesiminin su temini önemli ölçüde iyileştirildi. Ceyranbatan su arıtma tesisinde su, iki aşamalı bir teknolojik arıtma sürecinden geçer. Birinci ve ikinci aşamada yapılan tesislerde su, şeffaf ve yüksek hızlı filtreler ile, üçüncü aşamada yapılan tesislerde ise yatay tapalar ve yüksek hızlı filtreler ile arıtılmaktadır.

1998-2002 yıllarında su arıtma tesislerinin yenileme çalışmaları yapıldı. Dünya Bankası'nın desteğiyle "Büyük Bakü'nün su temin sisteminin yeniden inşası" projesi çerçevesinde birinci ve ikinci tesisler yeniden inşa edildi. Ayrıca, su kaybını azaltmak ve kalitesini artırmak için 42,7 km ana boru ve 190 km'den fazla dağıtım borusu değiştirildi. 2006 yılında başkente su temini için 21,5 kilometrelik 1200 mm çapında ana su boru hattı devreye alındı. Böylece baraj gölünün su sağlama kapasitesi günde 110 bin metreküp suya çıkarıldı. 28 Ekim 2015'te, Ceyranbatan ultrafiltrasyon su arıtma tesisleri kompleksi Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından açıldı. Kompleks, hidrolik yapılar, bir su arıtma tesisi ve yardımcı altyapısı, rezervuarlar ve kurulumdan rezervuara giden bir ana boru hattından oluşmaktadır.

Deniz seviyesinden 25 metre yüksekte yer alan Ceyranbatan Baraj Gölü'nün çevresi çalılıktır. Son derece kalabalık olan Ceyranbatan Baraj Gölü çevresinde, kilometrekareye yaklaşık 762 kişi düşmektedir. Bölgede ılıman bir iklim hüküm sürmektedir. yıllık ortalama sıcaklık 17 santigrattır. En sıcak ay, ortalama sıcaklığın 30 °C olduğu ağustos, en soğuk ayı ise ortalama sıcaklığın 6 °C olduğu aralık ayıdır. Ortalama yıllık yağış 477 milimetredir. En yağışlı ay, ortalama 83 mm yağışla kasım, en kurak ay ortalama 6 mm yağışla ağustos ayıdır.

Ayrıca bakınız
Oluşumlarına göre Türkiye'nin gölleri listesi
Türkiye'deki göller

Kaynakça
Dış bağlantılar