2024 Yaz Olimpiyatları'nda Bireysel Tarafsız Sporcular

Bireysel Tarafsız Sporcular, 2024 Yaz Olimpiyatları müsabakalarına katılımları onaylanan Rus ve Belaruslu bireysel sporcuları temsil etmek için kullanılan isimdir. Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC), Rusya ve Belarus'un önceki resmî isimleri altında katılımını, 2022'de başlayan ve 2024 itibarıyla devam eden Rusya'nın Ukrayna'yı işgali nedeniyle yasaklamıştır. IOC ülke kodu, Fransızca "athlètes individuels neutres" ifadesinden türetilen AIN'dir.

Delegasyon, daha önceki oyunlarda tarafsız olarak katılan sporculara uygulanan geleneksel Olimpiyat bayrağı ve marşını kullanmaktan men edilmiştir. Bunun yerine IOC tarafından atanan, ortasında AIN amblemi bulunan turkuaz renkli bir bayrak ve özel olarak bestelenmiş enstrümantal bir marş kullanmışlardır. Bireysel tarafsız sporcuların katılımı önce her spor dalının uluslararası federasyonu tarafından geçmiş kontrolünden geçirilmekte ve ardından IOC tarafından oluşturulan özel bir panel tarafından onaylanmaktadır. Bireysel Tarafsız Sporcular delegasyonu açılış töreninde milletler geçidinde yer almamış ve resmî madalya tablolarında bir delegasyon olarak listelenmemiştir.

Arka plan
24 Şubat 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgal etmesinin ardından, 2022 Kış Olimpiyatları'nın hemen sonrasında Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) 28 Şubat 2022'de Rusya ve Belarus'u men etme kararı aldı ve diğer uluslararası spor organizatörlerine de aynı tavsiyede bulundu. Bu doğrultuda Rus ve Belaruslu sporcular 2022 Kış Paralimpik Oyunları'na katılma haklarını kaybettiler.

25 Ocak 2023'te IOC, Rus ve Belaruslu sporcuların savaş karşıtı tutum sergilemeleri ve Rusya ile Belarus bayrakları, marşları, renkleri ve isimlerinin yasaklanması (Rusya'nın 2018 ve 2020'de kullandığı alternatif adlandırmalar da dahil olmak üzere) şartıyla tarafsız olarak yarışmalarına izin verilmesini destekleyen bir bildiri yayımladı.

28 Mart 2023'te IOC, AIN adını tanıtarak ilgili kısıtlamaları bireysel sporcularla sınırladı ve Rusya ile Belarus'tan herhangi bir takımın yarışmasına izin verilmedi. IOC, kendi düzenlemediği uluslararası federasyonlarca organize edilen etkinliklerde bayrak kullanılmamasını ya da mümkün değilse, etkinlik bayrağı, federasyon bayrağı veya "AIN" harflerinin kullanılmasını ve etkinlik ya da federasyon marşının çalınmasını tavsiye etti. Resmî dili Fransızca olmayan federasyonlar da AIN adını kullanmaya devam etti. IOC ayrıca Ukrayna Millî Olimpiyat Komitesi'ne 5 milyon dolar bağışladı.

22 Eylül 2023'te Dünya Dopingle Mücadele Ajansı (WADA), Rusya yasaları ve RUSADA'nın Dünya Dopingle Mücadele Kodu'na uymaması sebebiyle Rus bayrağı ve marşını uluslararası spor etkinliklerinden ikinci kez men etme kararı aldı. WADA, bu yasağın "ulusal yasalara ilişkin uyumsuzluklar tamamen giderilene kadar" kaldırılmayacağını duyurdu.

12 Ekim 2023'te IOC; işgal altındaki Herson, Zaporijya, Donetsk ve Luhansk'ın bölgesel Olimpiyat Konseylerini kendi bünyesine dahil ederek Olimpiyat İlkeleri'ni ihlal etmesi nedeniyle Rusya Olimpiyat Komitesi'nin üyeliğini süresiz olarak askıya aldı. Rusya Olimpiyat Komitesi Başkanı Stanislav Pozdnyakov, bahsi geçen bölgesel Ukrayna olimpiyat komitelerinin Rusya'ya dahil edilmesinde bir sorun görmediğini belirtmiştir. Rusya Olimpiyat Komitesi, 2014'te Kırım'da bir spor kuruluşunu kendi bünyesine dahil etmesine rağmen benzer bir yaptırım uygulanmadığını söyleyerek IOC'nin kararına tepki gösterdi. IOC Başkanı Thomas Bach ise "bu argüman biraz 'Bizi daha önce neden cezalandırmadınız?' gibiydi." sözleriyle yanıt verdi.

8 Aralık 2023'te IOC, beyaz zemin üzerine renksiz bir amblem içeren "taslak" AIN bayrağını yayımladı ve tarafsız bir marş seçiminin daha sonra yapılacağını belirtti. Ayrıca, AIN adlandırmasının Paris 2024 oyunları için geçerli olacağını ve resmî madalya tablolarında AIN'in yer almayacağını resmen açıkladı. ve yalnızca bu amaç için üretilmiş sözsüz bir marş yayımladı.

Tartışmalar
Ukraynalı yetkililer, Rusya'nın Olimpiyat Ateşkesi'ni üç kez ihlal etmesine rağmen IOC'nin Rusya'yı men etme kararı almamasını eleştirirken diğerleri IOC'yi Rusya'ya karşı uygulanan kuralların diğer ülkelere uygulanmaması nedeniyle eleştirdi. Mart 2022'deki bir savaş yanlısı mitinge katılmak ya da Rus ordusuna destek veren propaganda videosunda rol almak gibi savaşı aktif olarak desteklediğini gösteren kanıtlar içermekteydi.

Polonya tarafından önerilen Rus ve Belaruslu muhaliflerin yarışmasına izin verilmesi önerisi IOC tarafından dikkate alınmamıştır.

Aralık 2023'te Rusya Olimpiyat Komitesi Başkanı Stanislav Pozdnyakov, 2024 Olimpiyatları'na "tarafsız" olarak katılmayı seçen herhangi bir Rus sporcuyu açıkça tehdit etti ve "ROC Başkanı olarak net bir pozisyon ifade ediyorum: Özgür bir devlette yaşıyoruz. Ancak... şahsi sorumluluğun boyutunu ve sonuçlarını iyice anlamanızı önemle tavsiye ediyoruz." dedi.

Haziran 2024'te Rusya Başbakan Yardımcısı Dmitry Chernyshenko, Rus sporcuların tarafsız olarak Paris'te yarışarak Rus yasalarını ihlal etmeyeceklerini belirtti ve onları katılmaya teşvik etti. Ancak Chernyshenko'nun teşvikine rağmen Rusya Güreş Federasyonu'nun önde gelen sporcularının çoğunun IOC tarafından yarışmaya uygun bulunmaması üzerine federasyon 6 Temmuz'da Oyunları boykot etme kararı aldı. Aynı gerekçelerle daha önce Rusya Judo Federasyonu da boykot kararı almıştı.

Filistin Olimpiyat Komitesi Başkanı Jibril Rajoub gibi bazı kişiler İsrail'in Gazze Şeridi'ndeki askerî faaliyetleri nedeniyle İsrailli sporcuların da tarafsız olarak yarışması gerektiğini belirterek IOC'ye yönelik "çifte standart" eleştirisinde bulundu.

Medyada
Belteleradio, Pervıy Kanal, Matç TV, ve VGTRK gibi Rusya ve Belarus'taki ana yayın kuruluşları Olimpiyat ve Paralimpik Oyunları'nı yayınlamadı ve bazıları yalnızca oyunlara sadece kısa özetler ve Batı dünyasını eleştiren olumsuz yorumlarla yer verdi. Bu, 1984 Yaz Olimpiyatları sırasındaki benzer bir yaklaşımdan bu yana, iki eski Sovyet ülkesinde oyunların resmî olarak yayınlanmadığı ilk sene oldu.

Birçok Rus gazetesi ve internet sitesi, Kremlin yetkilileriyle birlikte, oyunları küçümseyen ve gördükleri her kusuru vurgulayan bir tutum sergiledi. Medya, Olimpiyat Oyunları'nın düzenlendiği bölgedeki suç oranını ve güvenlik önlemlerinin "rahatsız edici" olduğunu öne çıkarırken Rusya Dışişleri Bakanlığı hava durumunu ve açılış töreninde LGBT topluluğunun açıkça yer almasını eleştirdi.

Associated Press, 27 Temmuz 2024'te Belaruslu ve Rus izleyicilerin oyunları izlemek için Kazakistan gibi komşu ülkelerin uydu kanallarına ve yayın hizmetlerine bağımlı olduğunu bildirdi. The Moscow Times ise Belaruslu ve Rus izleyiciler için korsan yayınları teşvik eden sosyal medya kanallarında artış olduğunu belirtti.

Madalyalar
Rusya'nın Ukrayna'yı işgaline yanıt olarak uygulanan daha sıkı kısıtlamalar, delegasyonun Rusya ayağının yalnızca bir gümüş madalya kazanmasıyla sonuçlandı. Bu sayı, Rusya Olimpiyat Komitesi olarak yarıştıkları 2020 Yaz Olimpiyatları’ndaki 20 altın, 28 gümüş ve 23 bronz madalyaya kıyasla oldukça düşüktü. Belarus ayağı ise madalya sayısında Rusya'ya nispeten daha az bir düşüş yaşadı. Son Yaz Olimpiyatları’na katılımlarına kıyasla bir gümüş ve iki bronz madalya eksildi.

Önceki Yaz Olimpiyat Oyunları'nda Belarus'u temsil eden Ivan Litvinovich, erkekler tramplende kariyerinin ikinci Olimpiyat altın madalyasını kazanarak önceki olimpiyatlardaki başarısını tekrarlayan tek sporcu oldu ve delegasyonun kazandığı tek altın madalyayı elde etti.






Madalyalar
Katılımcılar
Aşağıda müsabakalarda yarışan sporcuların sayıları listelenmiştir.

Bireysel Tarafsız Sporcular kadrosu 17'si Belaruslu, 15'i Rus olmak üzere 32 sporcudan oluşmaktadır.


Atıcılık
Bisiklet
Yol yarışı
Güreş
6 Temmuz 2024’te Rusya Güreş Federasyonu, davet edilen tüm güreşçilerinin, IOC’nin önde gelen Rus madalya adaylarını kara listeye alması nedeniyle Olimpiyatlara katılmayı reddetme kararı aldıklarını açıkladı.
!Koparma
!Silkme
!Toplam
!Sıralama
|-
|align=left|Yauheni Tsikhantsou
|align=left rowspan=2|Belarus
|align=left|Erkekler -102 kg
|183
|219
|402
|
|-
|align=left|Siuzanna Valodzka
|align=left|Kadınlar -71 kg
|111
|135
|246
|4
|}
Jimnastik
Trambolin
Kano
Sprint
Lejant: FA = A Finali ; FB = B finaline çıktı (madalyasız)

Kürek
Taekwondo
Başlangıçta Maksim Khramtsov, Vladislav Larin, Tatiana Minina ve Polina Khan da katılım hakkı elde etmiş olsalar da IOC tarafından tarafsız olarak ilan edilmedikleri için müsabakalara davet edilmediler.

Erkekler


Tenis
Yüzme
Bireysel Tarafsız Sporcular aşağıdaki kategorilerde 2024 müsabakalarına katılım hakkı elde etmişlerdir. Her bireysel kategori için en fazla iki adet yüzücü seçilebilmektedir.


Notlar
Kaynakça