Arap Sosyalist Baas Partisi - Suriye Bölgesi Merkez Komutanlığı

Arap Sosyalist Baas Partisi Merkez Komutanlığı ( ), Arap Sosyalist Baas Partisi Ulusal Komutanlığı ile Arap Sosyalist Baas Partisi Suriye Bölge Komutanlığının 2018 yılında birleşmesiyle kurulmuştur, Suriye'deki Baas Partisi örgütünün ve Suriye liderliğindeki Baas hareketinin yönetim organıdır. Selefi olan Bölge Komutanlığı, bölge kelimesinin Arap devleti anlamına geldiği Baas ideolojisinden kaynaklanmaktadır. 2012 yılına kadar, Suriye Anayasası'na göre, Merkez Komutanlığı devlet başkanı adayı gösterme yetkisine sahipti. Anayasa, Merkez Komutanlığı genel sekreterinin Suriye devlet başkanı olduğunu belirtmezken, Baas Partisinin üyesi olduğu Ulusal İlerici Cephenin (UİC) tüzüğünde devlet başkanı ve genel sekreterin UİC başkanı olduğu belirtilmektedir, ancak bu herhangi bir yasal belgede belirtilmemiştir.

1964 yılında yapılan 1. Olağanüstü Bölgesel Kongre, Merkez Komutanlığı genel sekreterinin aynı zamanda devlet başkanı olmasına karar verdi. Görevdeki sekreter Emin el-Hafız devlet başkanı oldu ve başbakanlık görevini sürdürdü. 1965'teki 2. Bölgesel Kongre'de Askeri Komite, Bölgesel Komutanlık bölge sekreterinin resen devlet başkanı olduğu yönünde bir karar alarak Ulusal Komutanlığın yetkilerini zayıflattı. Sekreterliğe başbakanı, kabineyi, başkomutanı ve önde gelen askeri komutanları atama yetkisi verildi.

Hafız Esad'ı iktidara getiren 1970 Düzeltici Hareket'ten önce yerel parti liderleri Baas Partisi üyeleri tarafından seçiliyordu; Esad iktidara geldiğinde tüm parti yetkililerini Merkez Komutanlığı atamaya başladı. Beşşar Esad döneminde bu politika tersine çevrildi ve parti üyeleri yine yerel parti liderlerini seçebildi, ancak adayların parti liderliği tarafından onaylanması gerekiyordu.

Merkez Komutanlığı resmi olarak Bölgesel Kongreye karşı sorumludur. Merkez Komutanlığının Ulusal Komutanlığa bağlı olması gerekiyor ve resmi medya da hükûmetin Baas ideolojisine bağlılığını vurgulamak için Merkez Komutanlığını bu şekilde gösteriyor. Hafız Esad'ın iktidara gelmesinden bu yana Ulusal Komutanlık, Merkezi Komutanlığa bağlı olmuştur. Salah Cedid liderliğindeki Askeri Komite ile Eflakçılar arasındaki ayrışma ve ardından gelen 1966 darbesinden önce Ulusal Komutanlık partinin önde gelen organıydı. Merkez Komutanlığı bugün Suriye'deki en güçlü kurumdur.

Genel sekreter Merkez Komutanlığının tüm toplantılarına başkanlık eder. Genel sekreterin bulunmadığı durumlarda genel sekreter yardımcısı onun yerine geçer. Genel sekreter yardımcısı, genel sekretere danışarak toplantı gündemini belirler. Beşşar Esad yönetiminde Merkez Komutanlığı toplantılarında bir dereceye kadar açıklığa izin verilmektedir. Üyelerin karmaşık meseleleri her yönüyle tartışmasına izin veriliyor ve üyeler belirli politikaları ve bunların uygulanma biçimini eleştirebiliyor. Ancak Beşşar Esad bir tarafı destekliyorsa tartışmada o taraf galip gelecektir. Karar almadan önce Merkez Komutanlığına danışan ve onların görüşlerini dikkate alan babası Hafız'ın aksine, Beşşar Esad yönetimindeki Merkez Komutanlığı giderek bir onaylayıcı organ haline gelmektedir.

Baas rejiminin 11 Aralık 2024'te yıkılmasının ardından Baas Partisi tüm faaliyetlerini süresiz olarak askıya almış ve mal varlığını Suriye devletine devrederek partiyi fiilen feshetmiştir.

Başkanlar ve bürolar
Bölge Komutanlığı Bölge Sekreteri
Hammud eş-Şufi (5 Eylül 1963 - 1 Şubat 1964)
Şibli Eysami (5 Şubat 1964 - 4 Ekim 1964)
Emin el-Hafız (4 Ekim 1964 - 19 Aralık 1965)
Bölge Komutanlığı feshedildi (19 Aralık 1965 - 27 Mart 1966)
Nureddin el-Etâsî (27 Mart 1966 - 13 Kasım 1970)
Hafız Esad (18 Kasım 1970 - 10 Haziran 2000)
Beşşar Esad (24 Haziran 2000 - Ekim 2018)
Merkez Komutanlığı Genel Sekreteri
Beşşar Esad (Ekim 2018 - günümüz)

Bölge Komutanlığı Bölge Sekreter Yardımcısı
Fahmu el-Aşuri (1 Şubat 1964 - 17 Mart 1965)
Muhammed ez-Zubi (17 Mart - 1 Ağustos 1965)
Salah Cedid (1 Ağustos 1965 - 13 Kasım 1970)
Muhammed Cabir Becbuc (18 Kasım 1970 - 7 Ocak 1980)
Züheyir Maşarka (7 Ocak 1980 - 20 Ocak 1985)
Süleyman Kaddah (20 Ocak 1985 - 9 Haziran 2005)
Muhammed Said Beheytan (9 Haziran 2005 - 8 Temmuz 2013)
Hilal Hilal (10 Haziran 2013 - Ekim 2018)
Merkez Komutanlığı Genel Sekreter Yardımcısı
Hilal Hilal (Ekim 2018 - 8 Mayıs 2024)
İbrahim el-Hadid (8 Mayıs 2024 - 11 Aralık 2024)

Merkez Komutanlığı Büroları
Sekreterlik Bürosu
Gözetim ve Denetim Komitesi
Ulusal Güvenlik Bürosu
Organizasyon Bürosu
Hazırlık Bürosu
Askeri Büro ("Askeri Komite" olarak da bilinir)
Eğitim ve İzciler Bürosu
Köylüler Bürosu
Finans Bürosu
Hukuk Bürosu
Ulusal Ekonomi Bürosu
Öğrenci Bürosu
Gençlik ve Spor Bürosu
Yüksek Öğrenim ve Bilimsel Araştırma Bürosu
Meslek Bürosu
İşçiler Bürosu


Üyeler
Bu listeye sadece 1. Bölge Kongresi'nde (Eylül 1963'te yapılan) ve sonrasında Bölge Komutanlığına seçilen üyeler dahil edilmiştir. Suriye Bölgesel Şubesi 1958 yılında feshedildi (ve bu nedenle Suriye Bölgesel Şubesi tarafından ayrı bir varlık olarak kabul edildi), böylece Suriye, Mısır ile birlikte Birleşik Arap Cumhuriyeti'ni kurabildi. Suriye Bölgesel Şubesi Eylül 1963'te resmi olarak yeniden kurulmuştur.


Gözetim ve Denetim Komitesi üyeleri
Kaynakça
Konuyla ilgil yayınlar
Dergiler ve makaleler
Kitaplar