Ben Gazzara

Ben Gazzara (28 Ağustos 1930, New York - 3 Şubat 2012, New York), İtalyan asıllı Amerikalı oyuncudur.

1953 yılında tiyatro oyunları ve televizyon dizileriyle başladığı oyunculuk mesleğine 1960'larda sinemayla devam etti. Elia Kazan'ın öncülüğünde kurulan ve birçok ünlü Amerikalı sinemacının da yetiştiği Actors Studio'da eğitim gördü. 130'a yakın sinema ve televizyon filminde genelde karakter oyuncusu olarak rol aldı. Bazı filmlerde de başrol oynadı. Birkaç filmi de yönetti ve bir filmin senaryosunu yazdı. Tek bir filmde de (Husbands, 1970) şarkı söyledi. 1999 yılından beri gırtlak kanseri ile mücadele etmekte olan oyuncu 3 Şubat 2012'de New York'ta Bellevue hastanesinde pankreas kanseri nedeniyle öldü.

Biyografisi
Ben Gazzara 28 Ağustos 1930'da New York'ta doğdu. İtalyan göçmeni olan babası onu nüfusa Biagio Anthony Gazzara adıyla kaydettirdi. Amerika'ya Sicilya'dan gelmiş olan babası ağır işlerde çalışan bir işçiydi. Ben Gazzara'nın çocukluğu da New York'un belâlı bölgelerinden biri olan 'aşağı doğu yakası'nda geçti. Sonra "New York City College" da elektrik mühendisliği eğitimine başladı ama kısa sürede okulu bırakmak zorunda kaldı. Çünkü oyuncu olmayı daha o zaman kafasına koymuştu.

Birçok ünlü oyuncunun yetiştiği, Elia Kazan'ın öncülüğünde kurulmuş bir tür sinema okulu olan Actors Studio'ya yazıldı ve burada Alman yönetmen Erwin Piscator'un gözetiminde özel eğitim aldı. 1950'de Broadway oyunlarında başrollere çıkmaya başladı. Bunlardan en önemlisi Elia Kazan'ın yönettiği Tennessee Williams oyunu Kızgın Damdaki Kedi'ydi, ama aynı eserin 1958'deki sinema uyarlamasında başrolü Paul Newman'a kaptırdı. Bu yıllarda tam üç kez Tony Ödülü'ne aday gösterildi. Bu ödüle aday gösterildiği oyunlardan biri de Kim Korkar Hain Kurttan? adlı Edward Albee oyunuydu. Ödül adayı başka bir oyun olan A Hatful of Rain'in sinema versiyonunda da başrolü yine aynı şekilde Don Murray'a kaptırdı.

Bir süre televizyon filmlerinde oyuncu ve yönetmen olarak çalıştıktan sonra 1957'de ilk filmi The Strange One'da diğer Actors Studio elemanlarıyla birlikte rol aldı. Sonra da Otto Preminger'in 1959'da yönettiği mahkeme filmi Anatomy of a Murder (Bir Cinayetin Anatomisi)'nde sinemadaki ilk önemli rolünü oynadı ve filmin kadrolu yıldızı James Stewart'tan bolca rol çaldı. 1963'te tekrar televizyona döndü.

1969 tarihli II. Dünya Savaşı filmi The Bridge at Remagen'de göz doldurdu. 1970'te Actors Studio'dan dostu olan John Cassavetes'le birlikte yapacakları beş filmin ilki olan Husbands (Kocalar)'da oynadı (İşbirliği yaptıkları diğer filmler The Killing of a Chinese Bookie, Opening Night, Capone ve If It's Tuesday, This Must Be Belgium). 1979 tarihli Bloodline (Mirasçılar) adlı geniş kadrolu film fazla beğenilmedi. Bu arada televizyonu hiç bırakmadı.
1980'lerde ikisini de Peter Bogdanovich'in yönettiği Saint Jack ve They All Laughed'ta rol aldı. Patrick Swayze'nin başrolünü oynadığı Road House (1989) filminde canlandırdığı biseksüel kötü adam rolü belki de onun en çok izlenen performansı oldu, çünkü Gazzara'nın televizyonlarda en sık gösterilen filmi budur.

1990'larda da aranan bir karakter oyuncusuydu ve birçok ünlü yönetmenin filmlerinde oynadı. Bunlardan en önemlileri Coen Kardeşler'in Büyük Lebowski (1998)'si, Spike Lee'nin Summer of Sam'i, John Turturro'nun Illuminata'sı ve John McTiernan'ın The Thomas Crown Affair (İkili Oyun)'udur. 2000'lerde de Danimarkalı yönetmen Lars von Trier'in deneysel filmi Dogville gibi kaliteli filmlerde oynamayı sürdürdü. Bu arada 2002 yılında Hysterical Blindness adlı televizyon filmi ile Emmy ödülü aldı. Bu onun ilk ödülü oldu.

1999 yılında kendisine gırtlak kanseri teşhisi kondu ve tedavi sırasında yirmi kilo verdi. Buna rağmen film çalışmalarını sürdürmekten geri kalmadı. Gazzara 3 Şubat 2012'de New York'ta Bellevue hastanesinde pankreas kanseri nedeniyle öldü.

Filmografisi

"Treasury Men in Action" .... Bowman (1 bölüm, 1953)
"Medallion Theatre" (1 bölüm, 1954)
"Danger" (3 bölüm, 1952-1954)
"The United States Steel Hour" .... Richard Elgin Jr. (1 bölüm, 1954)
"Justice" (3 bölüm, 1954)
The Strange One (1957) .... Çavuş Jocko DeParis
"Playhouse 90" .... M. Paul/... (2 bölüm, 1957-1958)
"Kraft Television Theatre" (2 bölüm, 1952-1958)
Anatomy of a Murder (1959) .... Teğmen Frederick Manion
"Armchair Theatre" .... Jim Mason (1 bölüm, 1959)
"The DuPont Show of the Month" (1 bölüm, 1959)
Risate di gioia (1960) .... Lello
Cry Vengeance! (1961) (TV) .... Davidde
The Young Doctors (1961) .... Dr. David Coleman
La città prigioniera (1962) .... Captain George Stubbs
Convicts 4 (1962) .... John Resko
"Arrest and Trial" .... Det. Sgt. Nick Anderson/... (21 bölüm, 1963-1964)
Carol for Another Christmas (1964) (TV) .... Fred
"Kraft Suspense Theatre" .... Paul Bryan (1 bölüm, 1965)
A Rage to Live (1965) .... Roger Bannon
"Bob Hope Presents the Chrysler Theatre" .... Sidney (1 bölüm, 1967)
"Run for Your Life" .... Paul Bryan (86 bölüm, 1965-1968)
If It's Tuesday, This Must Be Belgium (1969) .... Card Player
The Bridge at Remagen (1969) .... Çavuş Angelo
Husbands (Kocalar) (1970) .... Harry
When Michael Calls (1972) (TV) .... Doremus Connelly
Fireball Forward (1972) (TV) .... Maj. Gen. Joe Barrett
The Family Rico (1972) (TV) .... Eddie Rico
Pursuit (1972) (TV) .... Steven Graves
Afyon oppio (1972) .... Joseph Coppola
You'll Never See Me Again (1973) (TV)
The Neptune Factor (1973) ....Komutan Adrian Blake
Maneater (1973) (TV) .... Nick Baron
"QB VII" (1974) TV mini dizisi .... Abe Cady (unknown bölüm)
Capone (1975) .... Al Capone
The Killing of a Chinese Bookie (Çinli Bir Bahisçinin Ölümü) (1976) .... Cosmo Vitelli
High Velocity (1976) .... Clifford Baumgartner
Voyage of the Damned (1976) .... Morris Troper
The Death of Richie (1977) (TV) .... George Werner
The Trial of Lee Harvey Oswald (1977) (TV) .... Anson 'Kip' Roberts
Opening Night (1977) .... Manny Victor
Saint Jack (1979) .... Jack Flowers
Bloodline (Mirasçılar) (1979) .... Rhys Williams
Inchon (1981) .... Binbaşı Frank Hallsworth
They All Laughed (1981) .... John Russo
Storie di ordinaria follia (1981) .... Charles Serking
A Question of Honor (1982) (TV) .... Detective Joe DeFalco
La ragazza di Trieste (1982) .... Dino Romani
Uno scandalo perbene (1984)
La donna delle meraviglie (1985) .... Alberto
Figlio mio infinitamente caro (1985) .... Avv. Antonio Morelli
An Early Frost (1985) (TV) .... Nick Pierson
A Letter to Three Wives (1985) (TV) .... Porter Holloway
Champagne amer (1986) .... Paul Rivière
Il camorrista (1986) .... Il Professore
Il giorno prima (1987) .... Mike Zella
Police Story: The Freeway Killings (1987) (TV) .... Captain Tom Wright
Downpayment on Murder (1987) (TV) .... Harry Cardell
Don Bosco (1988) .... Don Bosco
Quicker Than the Eye (1989) .... Ben Norrell
Road House (1989) .... Brad Wesley
Oltre l'oceano (1990)
People Like Us (1990) (TV) .... Gus Bailey
Per sempre (1991) .... Marcelo Rondi
Lies Before Kisses (1991) (TV) .... Grant Sanders
Blindsided (1993) (TV) .... Ira Gold
Love, Honor & Obey: The Last Mafia Marriage (1993) (TV) .... Joseph Bonanno
Les gens d'en face (1993) .... John
Sherwood's Travels (1994) .... Raphael de Pietro
Nefertiti, figlia del sole (1994) .... Amanophis III
Les hirondelles ne meurent pas à Jerusalem (1994) .... Moshe
Parallel Lives (1994) (TV) .... Charlie Duke
Fatal Vows: The Alexandra O'Hara Story (1994) (TV) .... Papa
Banditi (1995) .... Amos
Convict Cowboy (1995) (TV) .... Warden
The Zone (1995) .... Dick Althorp
Una donna in fuga (1996)
Ladykiller (1996) .... Teğmen Jack 'Jigsaw' Lasky
"Strangers" .... Stasi (1 bölüm, 1996)
The Notorious 7 (1997) (TV) .... Dom Diablo
Vicious Circles (1997/I) .... March
Farmer & Chase (1997) .... Farmer
Shadow Conspiracy (1997) .... Vice President Saxon
Stag (1997) .... Frank Grieco
The Spanish Prisoner (1997) .... Mr. Klein
Valentine's Day (1998) (TV) .... Joe Buddha
Shark in a Bottle (1998) .... Aranjör
Too Tired to Die (1998) .... John Sage
Buffalo '66 (1998) .... Jimmy Brown
The Big Lebowski (Büyük Lebowski) (1998) .... Jackie Treehorn
Happiness (1998) .... Lenny Jordan
Illuminata (1998) .... Old Flavio
Angelo nero (1998) (TV) .... Padre Guelfi
"Il tesoro di Damasco" (1998) TV mini dizisi .... Gregorio Kos
Un bacio nel buio (1999) (TV)
Paradise Cove (1999) .... Duke Mantee
"Tre stelle" (1999) TV mini dizisi .... Albay Marshall
Summer of Sam (1999) .... Luigi
The Thomas Crown Affair (İkili Oyun) (1999) .... Andrew Wallace
Poor Liza (2000) .... Anlatıcı
Piovuto dal cielo (2000) (TV) .... Cesare Palmieri
Blue Moon (2000) .... Frank
Believe (2000/I) .... Ellicott Winslowe
Very Mean Men (2000) .... Gino Minetti
Undertaker's Paradise (2000) .... Jim
Jack of Hearts (2000) .... Bartossa
The List (2000) .... D.A. Bernard Salman
Nella terra di nessuno (2001) .... L'avvocato Scalzi
"Law & Order: Special Victims Unit" .... Executive Assistant Attorney (1 bölüm, 2001)
Home Sweet Hoboken (2001)
Brian's Song (2001) (TV) .... Coach Halas
Hysterical Blindness (2002) (TV) .... Nick
L'ospite segreto (2003) .... Solomos
Dogville (2003) .... Jack McKay
Bonjour Michel (2005) .... Michele Terranova
The Shore (2005) .... Mr. Bob Harris
Schubert (2005) .... Don José
Pope John Paul II (2005) (TV) .... Kardinal Agostino Casaroli
Paris, je t'aime (2006) .... Ben (dizi bölümü "Quartier Latin")
"Tikhiy Don" (2006) TV dizisi
Quiet Flows the Don (2006) .... General Secretov
Donne sbagliate (2007) (TV) .... Franco Maresco
Looking for Palladin (2008) .... Jack Palladin
Meurtres à l'Empire State Building (2008) (TV) .... Paulie Genovese
Eve (2008/IV) .... Joe
Holy Money (2009) .... Vatican's Banker
L'onore e il rispetto (2006) (TV) (2009) .... Fred Di Venanzio
13 (2010) .... Schlondorff
Christopher Roth (2010) .... Paul Andersen
Chez Gino (2011) .... Oncle Giovanni
RIstabbanna (2011)
Max Rose (yapım aşamasında) (2012) .... Ben Tracy

Kaynakça
Dış bağlantılar
IMDb'de "Ben Gazzara"
Allmovie.com'da "Ben Gazzara"
Internet Broadway Database'de "Ben Gazzara"