kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Ahmed bin Bella

Muhammed Ahmed Bin Bella (Arapça: أحمد بن بلّة) (d. 25 Aralık 1916 - ö. 11 Nisan 2012), 1963 ve 1965 yılları arası Cezayir'in ilk devlet başkanı olan Cezayirli sosyalist asker ve devrimcidir.

Yaşamı
Fransız ordusunda asker olarak II. Dünya Savaşı katıldı. Cesaret madalyası aldı. Savaştan sonra başgedikli rütbesiyle ordudan ayrıldı. Cezayir'in sömürgeci Fransa'dan ayrılması için savaş veren Cezayir bağımsızlık hareketine katıldı. Önce Ahmed Messali Hac'ın önderliğindeki Halk Partisi'ne ve 1946'nın sonunda partinin radikal güçleri tarafından oluşturulan gizli askeri özel örgüte (Organisation Spéciale) geçti. Bir yılda OS'nin başına geçti. Fransızlara karşı ayaklanma başlattı. Fransızların "bir numaralı devlet düşmanı" ilan edildi. 1954'te uçakta en yakın arkadaşı Huari Bumedyen ile birlikte tutuklandı. Paris'te bir hapishaneye konuldu. Yaptığı açlık grevleri sonuç vermedi. Fransa, Cezayir'in bağımsızlığını kabul ettikten sonra Bella yurda döndü.

Halk kahramanı olarak saygınlık kazandı. 1962'de Benyoucef Benkhedda ile iktidar kavgasına tutuştu. Askerleri kendi tarafına çekti. Parlamento seçimlerinden önce bütün muhalif adaylarının ismini sildi. Başbakanlık makamına çıktı. Ulusal Kurtuluş Cephesi yardımıyla otoriter bir anayasa kabul ettirdi. 1963'te devlet başkanlığına seçildi. Diktatörce yönetim tarzının ve ekonomik başarısızlığın giderek eleştirilere hedef olmasına, büyük çapta temizlik harekâtıyla tepki gösterdi. Savaş arkadaşı Bumedyen ile de ters düştü. Savunma bakanı olarak orduyu arkasına alan Bumedyen tarafından indirildi. Bella hakkında bir dava açılmadı lâkin aylarca zindanlarda kaldı. Ardından ev hapsi cezasına çarptırıldı.

Bumedyen'in yerine geçen Bencedid tarafından ev hapsi kaldırıldı. Yeniden siyasete girmeye çalıştı. Radikal islamcılarla birleşme çabaları sonuçsuz kaldı.
Eserleri
Konuşmalar
Kaynakça
Ahmed Ziyaüddin

Ahmed Ziyaüddin Efendi (1813 - 1893), Gümüşhânevî Tekkesi’nin kurucusu. Gümüşhaneli bir tüccarın oğludur.

Ahmed Ziyaüddin; İstanbul’a gelerek önce Beyazıt, ardından da Mahmut Paşa medreselerinde okudu. Bu dönemde "Kürt Hoca" lakabıyla bilinen Nakşibendi Şeyhi Abdurrahman el-Harputi'ne öğrenci oldu. 1844'te müderrislik icazeti aldıktan sonra Beyazıt Medresesi’nde ders vermeye başladı.

1848’de Üsküdar’daki Alacaminare Tekkesi’nde Mevlana Halid-i Bağdadi’nin halifelerinden Abdülfettah el-Akri ile tanışarak onun aracılığıyla Trablusşam Müftüsü Ahmet Ervadi’ye bağlandı.
1859’da Cağaloğlu’ndaki Fatma Sultan Camii’nde irşada başladı ve bu camii zamanla Gümüşhânevî Dergâhı olarak günümüze kadar anılmaya başlandı. Gümüşhânevî, 1848’de şeyhi Ervâdî’den Nakşibendiyye, Kâdiriyye, Kübreviyye, Çeştiyye, Sühreverdiyye, Şâzeliyye, Desûkiyye, Halvetiyye, Müceddidiyye, Mazhariyye, Rifâiyye, Hâlidiyye tarikatlerinden icazet almıştır.

Ahmed Ziyaüddin; 28 yılını kitap çalışmalarına verdi, 18.000 eser bulunan dört kütüphanesi bulunmaktaydı. "Mecmuat-ül Ahzâb" adlı kitabı derledi.

2013 senesinde hakkında Gümüşhane Üniversitesi'nin içinde olduğu bir tertip heyeti tarafından "1. Uluslararası Gümüşhânevî Sempozyumu" düzenlendi.

Eserleri
Râmûzü’l-Ehâdîs
Levâmiu’l-Ukûl (Râmûz’un şerhi)
Acâibü’n-Nübüvve
Letâifü’l-Hikem
Hadîs-i Erbaîn
Câmiü’l-Usûl
Câmiü'l Mutun
Mecmûatü’l-Ahzâb
Rûhu’l-Arifîn
'Necâtü'l-Gâfilîn
Devâü’l-Müslimîn
Netâicü’l-İhlâs

Kaynakça
Dış bağlantılar
Ahmet Ziyaüddin Gümüşhanevi biyografisi:
Soner Yalçın'ın bir yazısı
Ahmed bin Hanbel

Ahmed bin Hanbel (Arapça: ‏‎‎‎‎‎‎‎‎أحمد بن حنبل‏‎‎‎‏‎‎‎; 780, Bağdat - 31 Temmuz 855, Bağdat ), Hanbelî mezhebinin kurucusu muhaddis ve fakih İslâm âlimi. İmam-ı Şafiî'nin öğrencisidir. El-Müsned başlıklı hadis kitabında otuz bin hadis vardır. İslam devletinin sınırlarının genişlemesi ve fıkhî konularda çoğalan sorular ve fikir ayrılıklarının artması üzerine bazı noktalarda Kur'an'ın dışında aklın da kullanımını savunan Mutezilelere karşı çıkmıştır. Abbasî halifeleri Memûn, Muttasım ve Vâsık'ın kabul ettiği ve baskıyla kabul ettirmeye çalıştıkları Kur'ân'ın mahluk olduğu fikrine (Mihne) karşı gelmiş ve birkaç yıl zindana mahkûm edilmiştir. İnanç konularına dair er-Red Ale’z-zenadıka ve’l-Cehmiyye, Türkçe "Zındık ve Cebriyye yanlılarına karşı anti-tez" anlamına gelen başlıklı bir eseri vardır. Bir İslâmî akım olan Selefiyye'nin çıkış noktası Hanbelîlik'e dayandırılmaktadır.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Ahmed bin Tolun

Ahmed bin Tolun (Arapça: أحمد بن طولون), 868-905 yılları arasında Mısır ve Suriye'yi yöneten Tolunoğulları hanedanının kurucusuydu. Aslen bir Türk köle askeri olan İbn Tulun, 868'de Abbasi valisinin vekili olarak Mısır'a geldi. Mısır valisi oldu. Nüfuzunu Filistin ve Suriye’ye kadar genişletti. Ülkesinde imar faaliyetlerinde bulunup lüzumlu askerî tedbirleri alarak kuvvetli bir ordu kurdu. Abbasiler, Irak'taki zenci esirlerle meşgul olurken 868 yılında bağımsızlığını ilan etti.

Ahmed bin Tolun, Mısır maliyesinde ıslahat yaptı. Mısır ahalisini darlıktan kurtarması sebebiyle çok sevildi. Kısa zamanda Şam, Halep, Antakya şehirleriyle birlikte Suriye'yi idaresine aldı. Adana ve Tarsus bölgesini de ülkesine bağladı. Ahmed bin Tolun'un 884'te vefatıyla, yerine oğlu Humâreveyh geçti.

Birincil Kaynaklar
Birkaç Orta Çağ yazarı Ahmed bin Tulun hakkında yazmıştır. İki ana kaynak, 10. yüzyıldan kalma iki yazar olan İbn el-Daya ve El-Belevî'nin iki biyografisidir. Her ikisine de Sırat Ahmed bin Tulun denir ve el-Balavi'nin çalışmaları çok daha kapsamlı olmasına rağmen büyük ölçüde İbn el-Daya'ya dayanır. İbn el-Daya ayrıca Tolunoğulları dönemi Mısır toplumundan anekdotlar içeren bir kitap (Kitab el-mukafa'a) yazdı. Daha fazla bilgi, eserleri Mısır'daki yönetiminin ilk yıllarını kapsayan İbn Tulun'un çağdaşı coğrafyacı ve gezgin Yakubî'den ve daha sonraki Mısırlı yazarlardan, özellikle 15. yüzyıl tarihçileri İbn Duqmaq ve Makrîzî'den geliyor. Tolunoğulları devletinin tarihi hakkında yazmak için daha önceki çeşitli kaynaklardan yararlandı.

Ayrıca bakınız
Tolunoğulları Camii

Kaynakça
Ahmed bin Sehl el-Belhî

Ahmed bin Sehl el-Belhî, Ebu Zeyd Ahmed bin Sehl el-Belhî bazen sadece Ebu Zeyd el-Belhî (850 - 934), İranlı Müslüman coğrafyacı, matematikçi, hekim ve psikolog.

Ayrıca bunların dışında ilahiyat ile de uğraşmış, ilahiyat dahilinde kelam ve fıkıh gibi dallarla ilgilenmiştir. Bugün Afganistan sınırları içinde bulunan Belh şehrinde doğmuş, Kindî'nin öğrencilerinden biri olmuştur.

Her ne kadar ilgilendiği birçok dalda önemli eserler yazmış olsa da bugüne ulaşan yegâne eseri Mesalik-ül-Ebdan vel-Enfüs isimli tıp kitabıdır.

Eserleri
Mesalihü'l-Ebdân ve'l-Enfüs: Bugüne iki yazması ulaşan eserin yazmaları İstanbul'da Süleymaniye Kütüphanesi'ne kayıtlıdır. Birçok açıdan tıp tarihi için önemli olan eserde ortaya atılan ve konu edilen akıl sağlığı ve akıl hastalığı gibi kavramlar İslam psikolojisi ve sinirbilimi tarihinde ilk kez Belhî tarafından ortaya atılmaktaydı. Bu kavramların dışında, eserde medikal psikoloji ve bilişsel psikoloji ve terapi de konu edilmekte, psikofizyoloji ve psikosomatik tıbba da değinilmektedir. Kitap, Beden ve Ruh Sağlığı ismiyle Türkçeye çevrilmiştir.

Ebu Zeyd el-Belhî, akıl sağlığını ve akıl hastalığını genellikle 'ruhani sağlık' ile ilişkilendirmiş ve ilk kez bu eserinde gerek beden gerekse 'ruh' hastalıklarını konu almıştır. Ruhani ve psikolojik sağlığı tanımlamak için 'el-Tıbb el-Ruhanî' (yani "Ruhanı Tıp") terimini, akıl sağlığı ile ilgilenen tıp kolu içinse içinse Tıbb el-Kalb terimini kullanmıştır. Ayrıca eserinde, döneminin hekimlerinin fiziksel hastalıklara ve sağlığa önem verip, psikolojik veya akılsal hastalıkları ve sağlığı göz ardı ettiklerini belirtip bu davranışı eleştirmektedir. Ebu Zeyd el-Belhî ayrıca bilinen ilk bilişsel psikolog ve medikal psikolog, nevroz ile psikozu ayrıştıran ilk kişidir. Ayrıca, nevrotik hastalıkları sınıflandıran ve bu sınıflandırılmış hastalıkların her birinin tedavisi için farklı bilişsel terapileri öneren bilinen ilk hekimdir.

Diğer eserleri de şunlardır:
Ahlak'ul Umem
Aksam-u Ulum'il Felsefe
Aksam'ul Ulum
Beyan-u Vucuh'il Hikmet-i fi'l Evamir-i ve'n Nevahi'iş Şer'iyyeti
Edeb-üs-Sultan ver-Raiyye
El-Esma vel-Küna vel-Elkab
El-İlm vet-Ta'lim
Kitabu Emed-il-Aksa fil-Hikmeti
Kitab'un fi'l Hilaf
Kitab-us-Siyaset-is-Sagir
Kitab-us-Siyaset-il-Kebir
Ma Yasıhhu min Ahkam-in-Nücum
Nazm-ul-Kur'an
Suvar-ul-Akalim-il-İslamiyye
Şerai-ul-Edyan

Kaynakça
Dış bağlantılar
Ahmed bin Nizâmülmülk

Diyaülmülk Ahmed bin Nizâmülmülk (Farsça: ضیاءالملک احمد بن نظام‌الملک), Büyük Selçuklu İmparatorluğu ve daha sonra Abbasiler'in İranlı veziri. Selçuklu Devleti'nin ünlü veziri Nizâmülmülk'ün oğludur.

Hayatı
Ahmed Belh'te doğdu. Annesi Gürcü Kralı III. Bagrat'ın yeğeni veya kızı olan bir Gürcü prensesidir. Ahmed, babası hayattayken Hemedan ve İsfahan'da yaşadı ve babasının ölümünden sonra birkaç yıl buralarda yaşamaya devam etti. 1106/1107 yılında Sultan Muhammed Tapar'ın mahkemesine Hemedan yöneticisine karşı şikâyette bulunmak için başvurdu. Ahmed mahkemeye geldiğinde Muhammed Tapar, yakınlarda sapkınlık şüphesiyle idam edilmiş olan Sadülmülk Ebu'l-Mehasin Abi'nin yerine kendisi atadığını beyan etti. Babasının itibarından ötürü bu makama atandı.

1109'da Muhammed Tapar, Ahmed'i ve Çavli Sakavu'yu, Alamut ve Ustavend'in İsmailî kalelerini ele geçirmek üzere gönderdi, ancak kesin bir sonuç elde edilemedi ve geri çekildiler. 1110'da bir İsmailî, Ahmed'e Bağdat'taki bir camide suikast girişiminde bulundu ancak başaramadı. Kısacası Ahmed'in yerine, Şeyhülmülk Ebu Mansur Maybudi atandı. Ahmed, Ali İbnü'l-Esîr'e göre, Bağdat'ta emekli olduktan sonra hayatına devam etmiş ancak Enuşirvan bin Halid'e göre Muhammed Tapar, Ahmed'i on yıl hapsetmiştir.

1122'de Muhammed Tapar'ın oğlu II. Mahmud, Nizâmülmülk'ün bir başka oğlu Şemsülmülk Osman'ı vezir olarak atadı. Aynı yıl Abbasi halifesi Mustarşid, Celaleddin Hasan bin Ali'yi vezirlik görevinden almış ve hapsetmiştir. Bunun üzerine II. Mahmud, Ahmed'i Halife Mustarşid'e vezir yapması için dayattı. Ahmed daha sonra Mazyadid Dubays bin Sadaka'ya karşı savaştı. Ahmed ayrıca Bağdat çevresindeki surları güçlendirdi.

Bir yıl sonra II. Mahmud, Şemsülmülk Osman'ı vezirlikten azletti ve idam ettirdi. Abbasi halifesi daha sonra bu fırsatı kullanarak Ahmed'i vezirlik görevinden aldı. Ahmed, hayatının son 25 yılını yaşadığı Bağdat'ta babası tarafından kurulan Nizamiye Medreseleri'nden emekliye ayrıldı ve 1149 veya 1150'de öldü.

Kaynakça
Özel

Genel
Ahmed bin Dağr

Ahmed bin Dağr (Arapça: أحمد عبيد بن دغر‎) (d. 2 Aralık 1952), Yemenli siyasetçi. Dağr, Asya ülkesi Yemen'de 2016 ile 2018 yılları arasında başbakanlık makamında bulunmuştur.

2011 ile 2014 yılları arasında Muhammed Basendva hükûmetinde İletişim Bakanlığı görevinde bulunan Dağr, 2015 ile 2016 yılları arasında Basendva'nın istifasının ardından başbakanlık görevini geçici olarak üstlenen Abdullah Muhsin el-Akva hükûmetinde başbakan yardımcılığı görevini üstlenmiştir.

4 Nisan 2016 tarihinde başbakanlık görevini üstlenen Dağr, bu görevi 15 Ekim 2018 tarihine kadar sürdürmüştür. Söz konusu tarihte devlet başkanı Abdurabbu Mansur el-Hadi tarafından görevden alınarak yerine Muin Abdulmelik Said atanmıştır.

Kaynakça
Ahmed bin Salah

Ahmed bin Salah (Arapça: أحمد بن صالح) (d. 13 Ocak 1926 – 16 Eylül 2020), Tunuslu siyasetçi ve sendikacı.
Yaşamı ve kariyeri
Bin Salah 13 Ocak 1926'da Moknine, Tunus'ta doğdu. Planlı ekonomi konusundaki fikirleri 1957-1969 yılları arasında Tunus'un ekonomik gelişimi için önemli yer tutmuştur. Ayrıca 1961 ile 1969 yılları arasında Tunus ekonomi bakanı olarak görev yaptı.

Ölümü
Bin Salah 16 Eylül 2020'de Tunis, Tunus'ta 94 yaşında öldü.

Kaynakça
Ahmed Zühdü Paşa

Ahmed Zühdü Paşa (d. 3 Şubat 1834 - ö. 12 Nisan 1902), Osmanlı devlet adamı.

Hayatı
3 Şubat 1834’te İstanbul’da doğmuştur. 23 Eylül 1871’de Divan-ı Muhasebat Reisliği ilavesiyle Maliye Nezareti Müsteşarlığına getirildi. Eylül 1878’de Rüsûmat Emaneti üstünde kalmak şartıyla Maliye Nazırı olmuştur. Maliye Nazırlığı'ndan ayrılmasından kısa bir süre sonra buraya ikinci defa atanmıştır. Eylül 1885’te Nâfia Nazırı olmuştur. Bu nezâretin Aralık 1886’da Ticaret Nezâreti’ne bağlanması üzerine Hudâvendigâr (Bursa) valiliğine tayin edilmiştir. Nâfia Nazırı iken kendisine vezirlik rütbesi verilmiştir. Ağustos 1887’de tekrar Maliye Nazırı olmuşsa da 4 Eylül 1891’de buradan ayrılmış ve Maârif-i Umûmiye Nazırı olmuştur. Ayrıca bir süre Dahiliye Nezâreti'ne vekâlet etmiştir. 5 Mayıs 1901’de dördüncü defa Maliye Nazırı olan Zühdü Paşa aynı zamanda vekâleten Maârif-i Umûmiye Nazırlığı görevini de sürdürmüştür. Ağustos 1901’de Maliye’den ayrılıp yalnızca asaleten Maarif Nazırı olmuştur. Maârif-i Umûmiye Nazırlığı süresince Darülfünun'un açılması yolunda büyük çaba harcamıştır. 19 Ağustos 1900’de Mekteb-i Mülkiye'de yaptığı bir konuşma ile Darülfünun'u öğretime açmıştır. Maarif Nazırı iken 12 Nisan 1902’de Koska’daki konağında ölen Ahmed Zühdü Paşa vasiyeti gereğince, 1884 yılında Kadıköy Kızıltoprak'ta inşa ettirdiği caminin (Zühdü Paşa Camii) hazîresindeki kabristana defnedilmiştir.

Kaynakça
Ahmed Zahid Hamidi

Hacı Dr. Ahmed Zahid Hamidi (d. 24 Ocak 1953), Malezya Malay Ulusal Örgütü (UMNO) 7 Başkanıdır, 2015'ten 2018'e kadar Malezya Başbakan Yardımcısı olarak görev yaptı. 2013-2018 yılları arasında İçişleri Bakanı olarak görev yaptı ve 2009-2013 yılları arasında Savunma Bakanı olarak görev yaptı. Aynı zamanda şu anki Perak Batyan Datuk'un Milletvekili.

Kaynakça
Ahmed bin Ali Stadyumu

Ahmed bin Ali Stadyumu ( ), Ümelefai, Katar'da yer alan çok amaçlı stadyumdur. Aynı noktada yer alan eski stadyumun, ülkede düzenlenmesi kararlaştırılan 2022 FIFA Dünya Kupası'nda kullanılması amacıyla 2015'te yıkılmasının ardından, 2016'da inşasına başlandı. Katar Millî Günü'ne denk gelen 18 Aralık 2020'de açılışı gerçekleştirildi.

Kaynakça
Ahmed Zakayev

Ahmed Halidoviç Zakayev ( ; ; d. 26 Nisan 1959), tanınmayan Çeçen İçkerya Cumhuriyeti'nin eski başbakan yardımcısı ve başbakanıdır. Ayrıca, 1997 seçimlerinden kısa bir süre sonra Aslan Mashadov tarafından ve yine 2006'da Abdul Halim Sadulayev tarafından İçkerya hükûmetinin dışişleri bakanı olarak atandı. Birinci Çeçen Savaşı sırasında Zakayev, Grozni muharabelerinde, diğer askerî operasyonlarda ve ayrıca Rus tarafıyla üst düzey müzakerelerde yer aldı.

2002'de Rusya, o zamana kadar sürgünde olan Zakayev'i terör eylemlerine karışmak da dahil olmak üzere bir dizi suça karışmakla suçladı. 2003 yılında, Londra'nın merkezindeki Bow Street Sulh Ceza Mahkemesi hâkimi Timothy Workman, delil yetersizliği nedeniyle iade talebini reddetti ve suçlamaların siyasi amaçlı olduğunu, ayrıca Zakayev'in Moskova'ya iade edilmesi halinde işkence görme riskinin yüksek olduğunu söyledi.





Kaynakça
Ahmed bin Ömer bin Şuayb

Ahmed bin Ömer bin Şuayb ( ), yılları arasında hüküm süren yedinci Girit Emiri idi.

Girit Emirliği'nin kendi tarihi ve hükümdarları hakkında hayatta kalan kayıtlar çok parçalıdır. Üçüncü emir Ebu Abdullah Ömer'in oğlu ve Girit fatihi ve emirliğin kurucusu Ebu Hafs Ömer'in torunu olduğu tahmin edilmektedir. ila yılları arasında hüküm sürdüğüne ve yeğeni Ali bin Yusuf'un yerine geçmiştir.

Onun hükümdarlığı sırasında, 930'larda, Giritliler, Ege Denizi çevresindeki Bizans topraklarına ağır baskınlar düzenlemişlerdir; Mora, Orta Yunanistan, Aynoroz ve Küçük Asya'nın batı kıyılarında saldırılar kaydedilmiştir. Bu yeni akın dalgası Bizans imparatoru VII. Konstantinos'un Girit'i yeniden ele geçirmek için başka bir sefer başlatma kararı almasına yol açtı. Bu sefer 949'a kadar başlayamadı ve başarısız oldu.

Yerine oğlu Şuayb geçmiştir.

Kaynakça
Özel


Genel
Ahmed bin Abdülvehhâb Nüveyrî

Nüveyrî, tam adı Ebü'l-Abbâs Şihâbüddîn Ahmed b. Abdilvehhâb b. Muhammed el-Bekrî et-Teymî el-Kureşî en-Nüveyrî ( 5 Nisan 1279 - 5 Haziran 1333), Bahri Memlük hanedanının Mısırlı Müslüman tarihçisi ve memurlarındandır. Memlûk dönemine ait Bilgelik Sanatlarında Nihai Hırsı (نهاية الأرب في فنون الأدب, ) isimli ve zooloji, anatomi, tarih, kronoloji ve diğerleriyle ilgili 9.000 sayfalık ansiklopedi derlemesi ile en çok dikkat çekmiştir. Moğolların Suriye'yi fethi konusunda yaptığı kapsamlı çalışmalarıyla da bilinmektedir. Nuveyrî ansiklopedisine 1314 yılı civarında başladı ve 1333 yılında tamamladı.


Hayatı
Nüveyrî adı, günümüz Beni Suef Valiliği'ndeki köyüne atıfta bulunan bir nisbadır. El-Nuveyri 5 Nisan 1279'da Mısır'ın Ahmim kentinde doğdu. Çocukluğunun büyük bir kısmını Yukarı Mısır'daki Qus'ta geçirdi ve burada İbn Dakik el-İd'den ders aldı. Daha sonra Kahire'deki El-Ezher Üniversitesi'nde tarih tahsilinin yanı sıra hadis ve siyer ilimleri alanında da eğitim gördü. Hat sanatında yetenekli olan bu kişinin, Sahih-i Buhari'nin bir nüshasını çıkararak 1000 dinara sattığı rivayet edilmektedir. 23 yaşında Sultan Muhammed'in idaresinde memur olarak çalışmaya başladı ve Sultan'ın emlak yöneticisi ve Trablus'taki ordu maliye müfettişi gibi çeşitli görevlerde bulundu. 1312'den sonra bir ara devlet hizmetinden emekli oldu ve ansiklopedisini derlerken geçimini sağlamak amacıyla el yazması eserleri kopyalama işine başladı. 5 Haziran 1333'te Kahire'de öldü.

Ansiklopedi
Nüveyrî'nin ansiklopedisi, Erudition Sanatlarında Nihai Hırs, beş bölüme (kitaba) ayrılmıştır:

Coğrafya ve astronomi
İnsan ve onunla ilgili olan
Hayvanlar
Bitkiler
Tarih

İlk dört konu 10 ciltten oluşurken, son konu 21 ciltten oluşmaktadır.

ِEn-Nuveyri ansiklopedisini daha önceki birkaç esere dayandırmıştır. Aslında, tamamen orijinal olan tek kısımlar, ikinci kitaptaki mali sekreterlik tartışması ve beşinci kitaptaki bazı tarihi materyallerdir. Çalışmanın geri kalanı, Cemaleddin el-Vetvat'ın Hoş Kavramlar ve Talimatlara Giden Yol (Mabahij al-fikar wa manahij al-'ibar) ve İbn Sina'nın Tıp Kanunu'nu da içeren bir dizi metnin derlemesidir.

Sürümler ve çeviriler
Shihāb al-Dīn Aḥmad ibn ʿAbd al-Wahhāb al-Nuwayrī, Nihāyat al-arab fī funūn al-adab (Cairo: al-Muʿassasa al-Miṣriyya al-ʿĀmma lil-Taʾlīf wa-l-Tarjama wa-l-Ṭibāʿa wa-l-Nashr, 1923–97)
Shihāb al-Dīn Aḥmad ibn ʿAbd al-Wahhāb al-Nuwayrī, Nihāyat al-arab fī funūn al-adab (Beyrut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyya, 2004)

Kaynakça
Özel


Genl
Konuyla ilgili yayınlar
The Historiography of Islamic Egypt (c. 950–1800), "Al-Nuwayrī as a historian of the Mongols", p. 23 and seq. Reuven Amitai. Online
Ahmed bin Hanbel Türbesi

Ahmed bin Hanbel Türbesi ( ), Irak'ın başkenti Bağdat'ta bulunan Hanbelilik mezhebinin kurucusu Ahmed bin Hanbel'e adanmış bir türbedir. Türbe, Osmanlı döneminde inşa edilmiş olup Er-Rusafe ilçesinde yer almaktadır.

Türbenin Ahmed bin Hanbel'e atfedilmesi bazı tarihçiler tarafından şüpheli bulunmuştur. Ancak, hala dünya çapında ziyaret edilmektedir.

Tarihçe
Seyyah İbn Battuta'ya göre, Ahmed bin Hanbel'in mezarı üzerine bir türbe inşa etmek için birçok girişimde bulunulmuştu, ancak gayretli yerel halk, inşa edildikten sonra yapıyı yıkacaktı. Mevcut türbe, Arif Ağa Camii olarak bilinen küçük bir Osmanlı dönemi camisinde bulunan bir odadır. 1998'de yeniden inşa edildi.

Yerel gelenek, 1937'de Babü'l-Harb mezarlığının sular altında kaldığını ve bu nedenle cesetlerin yeniden gömülmesi gerektiğini; Ahmed bin Hanbel'in cesedinin Arif Ağa Camii'ne götürüldüğünü ve oradaki bir odaya yeniden gömüldüğünü anlatır. Ancak, bu hikâye için hiçbir kanıt bulunamamış ve bu da modern tarihçilerin bundan şüphe etmesine yol açmıştır. Ayrıca tarihçi ve alim el-Bendanici (ö. 1866), Ahmed bin Hanbel'in Babü'l-Harb'de isimsiz bir mezara gömüldüğünü ve mezar taşının zamanla silindiğini, böylece varlığından hiçbir iz kalmadığını belirtmiştir; el-Bendanici'nin kendisine göre mezarlık da günümüze kadar korunamamıştır.

Türbe zamanla oldukça harap ve mobilyasız bir duruma geldi ve tek ziyaretler Bağdat'taki kutsal azizlerin mezarlarını ziyaret etmek için gelen hacılar oldu. Ayrıca Al Jazeera, türbenin son tadilatının 2010'da yapıldığını ve yerel halkın Hanbeli okulunun kubbeli türbeleri yasaklaması nedeniyle onu restore etmeyi reddettiğini belirtti.

Mimarisi
Cami ve türbe yapısı, 300 metrekarelik bir alana sahip Osmanlı tarzında inşa edilmiştir. Küçük bir avlusu vardır. Binanın tepesinde küçük bir kubbe vardır. Caminin ana girişi çok dardır. İçeride, Ahmed bin Hanbel'in mezarı, kıble duvarının arkasındaki ana odada yer almaktadır. Mezarın tepesindeki mermer mezar taşı, hepsi zamanla siteyi ziyaret eden çeşitli hacılar tarafından bağışlanan kumaş ve ipek katmanlarıyla kaplıdır.

Kaynakça
Ahmed bin Esed

Ahmed bin Esed bin Sâmân (ö. 864/865), Fergana (819-864/5) ve Semerkant'ın (851/2-864/5) Sâmânî emiridir. Esed bin Sâmân'ın oğludur.

819'da Ahmed'e, isyancı Rafi' bin Laith'e karşı verdiği desteğin ödülü olarak Halife Memûn'un Horasan valisi Gassân bin Abbâd tarafından Fergana şehri üzerinde yetki verilmiştir. Semerkant'ta hüküm süren kardeşi Nuh'un vefatının ardından, Horasan valisi Abdullah tarafından şehrin yönetimi Ahmed ve diğer kardeşi Yahya'ya verilmiştir. Yahya'nın gücü daha sonra Ahmed tarafından önemli ölçüde kısıtlanmış ve 855'teki ölümüne kadar sembolik olarak hüküm sürmüştür. Yahya'nın soyu daha sonra Ahmed'in soyu ile yer değiştirmiştir. Ahmed, 864 veya 865'te öldüğünde Mâverâünnehir'in büyük bir bölümünün, Buhara'nın ve Harezm'in hükümdarıydı. Semerkant bir oğluna, I. Nasr'a, Şaş ise diğer oğluna, Yakup'a gitmiştir.

Kaynaklar
Ahmed bin İsmail

Ahmed bin İsmail ( ; ö. 24 Ocak 914) Sâmânîler'in (907–914) emiridir . İsmail bin Ahmed'in oğludur. "Şehit Emir" olarak tanınmaktadır.

Hayatı
Ahmed ismi ilk olarak 900'lü yılların başında Gürgan valisi olarak atandığında anılmaktadır. Ancak Ahmed, Deylem'deki Cüstânîlere karşı savaş açmaması nedeniyle kısa süre sonra valilikten alınmıştır.

Ahmed, babasının 907 yılı sonlarında ölmesi üzerine emir olmuştur. Bir süre sonra Halife Muktedir tarafından Saffârîler'in kalbi olan Sistan'ın hakları kendisine verilmiştir. Saffariler arasındaki çekişmeler işi çok kolaylaştırdı. Ahmed'in ordusu Ferah'tan Bust'a doğru ilerlemiş ve burada çok az direnişle karşılaşmıştır. Aynı zamanda Ahmed'in Türk generali Simcûr ed-Devâtî, Zarang'ın el-Mu'addal'dan teslimini almıştır. Saffarilerin fethi tamamlandıktan (911) sonra Ahmed, ertesi yıl kuzeni Ebu Salih Mansur'u Sistan valisi olarak atamıştır. Sâmânîler ayrıca Halife isyancısı Türk komutan Sebük-eri'yi de yakalayıp Bağdat'a göndermişlerdir.

Mansur'un baskıcı vergi politikaları, atanmasından bir yıl sonra Sistan'da isyana yol açmıştır. Zaranc garnizonu imha edilmiş ve Ebu Salih Mansur esir alınmıştır. Saffarilerden Amr bin Yakub, önce isyanın liderinin kuklası olarak, sonra da kendi başına emir olarak görevlendirilmiştir. Ancak Hüseyin bin Ali Merverrudhi'nin kontrolündeki bir Sâmânî ordusu bölgedeki Sâmânî kontrolünü yeniden sağlamıştır. Amr, Semerkant'a gönderilmiş; diğer isyancı liderler öldürülmüştür.

Daha sonra Simcûr ed-Devâtî, Sistan valisi olarak atanmıştır. Ancak Taberistan ve Gürgan da kısa bir süre sonra Sâmânî otoritesine karşı ayaklanmışlar ve Ahmed onlarla başa çıkamadan öldürülmüştür. Buhara yakınlarında çadırında uyurken Türk kölelerinden bazıları tarafından başı kesilerek öldürülmüştür (24 Ocak 914). Vefatından sonra Buhara'ya getirilerek Naukanda'ya defnedilmiştir. Emir'i öldüren kölelerinin bir kısmı yakalanıp idam edilmiş, bir kısmı da Türkistan'a kaçmıştır. Kendisine "Şehit Emir" denilmiştir.

Ahmed, saray dilinin Farsçadan Arapçaya değiştirilmesi emrini verdiği için tebaası arasında sevilmemeye başlamış olabilir; bu emir kısa süre sonra iptal edilmiştir. Yerine küçük oğlu II. Nasr geçmiştir.

Kaynakça
Özel


Genel
Konuyla ilgili yayınlar