Cevat Abbas Gürer

Mehmet Cevat Abbas Gürer (7 Ağustos 1887, Niş, Osmanlı İmparatorluğu - 4 Temmuz 1943, Yalova), Türk asker, siyasetçi, Mustafa Kemal Paşa’nın başyaveri, Meclis-i Mebûsan ve TBMM I., II., III., IV. ve V. dönem Bolu milletvekili.

Ailesi ve askeri yaşamı
Ahmet Şerif Abbas Bey ile Fatma Hanım'ın oğludur. 13 Aralık 1905’te Harp Okulu’na girdi. 1 Eylül 1908’de Piyade Teğmen rütbesiyle mezun oldu. 3. Ordu emrine verildi. Manastır Askeri İdadisi’nde öğrenci iken İttihat ve Terakkî Cemiyeti’ne girdi. 19. Alay’da görevli olarak Preşova, Kumanova, Koçana ve Köprülü’de bulundu. Aralık 1910’da Selanik İhtiyat Zabit Namzedi Talimgâhı’nda görevlendirildi. Mart 1911’de Takip Taburu’yla Selanik ili sınırları içinde eşkıya takibinde görev aldı. Yılın sonunda 37. Alay Yaverliği’ne atandı. 19 Ekim 1912’de üsteğmenliğe yükseltilerek 3 Şubat 1913’te inzibat subayı olarak İstanbul Merkez Komutanlığı emrine atandı.

I. Dünya Savaşı seferberliğinde açılan İhtiyat Zabit Talimgâhı’nda ek görev olarak bölük komutanlığı yaptı. 16 Nisan 1915’te Anafartalar Grubu Kurmayı’na verildi. 13 Aralık 1916’da yüzbaşı oldu. 16. Kolordu Komutanı Mustafa Kemal Paşa’nın yaverliğine tayin edildi. Savaş süresince yaver olarak Mustafa Kemal Paşa’nın maiyetinde bulundu. Mütarekeden sonra Yıldırım Ordular Grubu’nun lağvı üzerine Harbiye Nezareti emrine verilen Mustafa Kemal Paşa ile birlikte 13 Kasım 1918’de İstanbul’a geldi.

İşgal altındaki İstanbul’un hazin manzaralarını Mustafa Kemal Paşa ile birlikte gördü. İstanbul limanında demirli işgal donanma gemilerinin arasından geçerken, Kartal İstimbotu'nun güvertesinde Mustafa Kemal Paşa’nın "Geldikleri gibi giderler!" sözünü söylediği kişi, yaveri Cevat Abbas Gürer’di. 30 Nisan 1919’da 9. Ordu Müfettişliği’ne atanan Mustafa Kemal Paşa’nın yaveri olarak Bandırma Vapuru’yla 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıktı.

Mustafa Kemal Paşa’nın İstanbul’da bulunduğu ve Ulusal Kurtuluş planları gizlice hazırladığı 6 aylık süre içinde kendisine refakat etti. Mustafa Kemal Paşa ile birlikte Anadolu’ya Kocaeli yarımadası üzerinden geçebilme olasılığı için gerekli güvenlik önlemlerinin alınmasını sağladı. Yahya Kaptan Millî Müfrezelerini örgütledi. Mustafa Kemal Paşa’nın dikte ettiği Amasya Genelgesi’ni kaleme aldı. Erzurum’da 8 Temmuz 1919’da Mustafa Kemal Paşa’nın askerlikten istifası üzerine Erzurum Müstahkem Mevkii Komutanlığı emrine atandı. Sivas Kongresi’nden sonra Heyet-i Temsiliye Başkatipliği’ne getirildi.

Siyasi yaşamı
Osmanlı Meclis-i Mebûsan’ının son dönemi için 8 Ocak 1920’de yapılan seçimlerde Bolu Milletvekili olarak Meclise katıldı. Meclisin feshi üzerine Ankara’ya gelerek 5 Temmuz 1920’de TBMM Genel Kurulu’na Bolu Milletvekili olarak katıldı. 17 Temmuz’da Yozgat ve yöresindeki ayaklanmanın bastırılmasında görevli olarak izinli sayılıp Meclis’ten ayrıldı. Kurduğu Süvari Müfrezesi ile bölgede asayişi sağladı.

20 Aralık 1920’de özel görevle Bulgaristan’a gitmesi emredildi. Kendisinin görevi, o dönem TBMM Başkan Yardımcısı olan Fevzi Çakmak tarafından gönderilen mektupta şöyle tarif edilmiştir: TBMM hükümetinin Trakya'da yapılacak olan teşkilattan beklediği fayda, biri hale (şimdi), diğeri istikbale raci (geleceğe ilişkin) olmak üzere ikidir:

a- Mümkün olabildiği kadar Yunan Kuva-yı Harbiyesini (savaş kuvvetlerini) Anadolu haricinde tecrit ve meşgul etmek.

b- Davayı' millinin (ulusal davamızın) muvaffakıyetle hitamında (bitirilmesinde) esasen misakı milli hudutlarımıza dahil bulunan Şarki (Doğu) Trakya'nın muntazam bir teşkilat tahtında tesellüm edilebilmesine (devralınmasına) hadim (hizmet eden) bir şebeke-i ittihat (birleşik örgüt) vücuda getirmek. Bu görev çerçevesinde Şubat 1921'de soğan tüccarı kılığında Sofya'ya girebildi ve kendi ifadesiyle 7-8 ay orada kaldı. Bu sürede buradaki Türk komitalarını birleştirmek ve Yunan karşıtı Makedon ve Bulgar çetelerini desteklemekle uğraştı. Trakya İhtilal Komitesi'ni kurdu. Trakya-Paşaeli Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti ile çalıştı. İç Makedon Devrimci Örgütü ile Ankara Hükûmeti'nin irtibatını sağladı. Aynı zamanda Sofya'da Ankara Hükûmeti’nin temsilcisi olarak görev yaptı. 1921 ortalarında faaliyetlerinin o dönem İtilaf Devletleri etkisi altında bulunan Bulgaristan ve İngiltere tarafından fark edilmesi sebebiyle Sofya'dan uzaklaştırıldı. 4 Şubat 1922’de yeniden Meclis’e katıldı. Meclis’te Millî Savunma ve Dışişleri Komisyonları’nda çalıştı. 1 Eylül 1923’te Binbaşı rütbesine terfi etti.

Atatürk’ün işaretiyle Türk Tayyare Cemiyeti’ni kurdu (Türk Hava Kurumu) ve cemiyetin başkanlığını bir yıl süreyle üstlendi. 1926’da görevini Fuat Bulca’ya devretti. İsteği üzerine 27 Şubat 1927’de ordudan emekliye ayrıldı. Türkiye İş Bankası’nın kurucularından olan Cevat Abbas Gürer, Atatürk’ün emriyle kurulan Ateş Güneş Spor Kulübü’nün de kurucu başkanıydı. 22 Aralık 1930'da boşandığı Menduha Hanım isminde bir eşi vardı. Turgut ve Mustafa Kemal ismini verdiği iki çocuğu Menduha Hanım'dan olmaydı. Daha sonra 22 Ekim 1936'da Münire Hanım ile ikinci evliliğini yaptı. Kocaeli'nin Derince ilçesinin Çenedağ Mahallesi sınırları içerisinde Atatürk Orman Çiftliği'ni örnek alarak yaptırdığı ve Atatürk'ün birçok kez ziyaret ettiği bir çiftliği vardır.

4 Temmuz 1943 tarihinde Yalova’da 56 yaşında öldü. Fransızca ve Bulgarca bilmekteydi. Anıları "Atatürk’ün Yaveri Cevat Abbas Gürer, Cepheden Meclise Büyük Önder ile 24 yıl" Başlıklı kitapta toplanmıştır.

Galeri
Dış bağlantılar
Atatürk’ün Yaveri Cevat Abbas Gürer: Cepheden Meclise Büyük Önder İle 24 Yıl
Atatürk’ün karakutusu - Doğan HIZLAN

Kaynakça