kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Akciğerli balıklar

Akciğerli balıklar (Dipnoi), Sarcopterygii sınıfından solungaç solunumu yapmakla beraber ihtiyaç duyulduğunda hava solunumu da yapabilen tatlı sularda yaşayan balıklar takımı.

Açıklama
Vücutları uzunca yapılı ve yuvarlakçadır. Sırt ve anal yüzgeçleri bulunmaz. Göğüs ve karın yüzgeçleri zeminde sürünmeye yarayacak biçimdedir. Bazılarının vücudu büyük yuvarlak pullarla örtülüdür. Pulsuz gözükenlerinde de deri altında küçük yuvarlak pullar mevcuttur. İskeletleri yeşil renkli olup, kısmen kıkırdak, kısmen kemiklidir. İki metre boyunda ve 15 kilogramdan ağır olanları vardır.

Akciğerli balıkların burun delikleri ağız boşluğuna açılır. Solungaçlarından başka, kısa bir tüple yemek borusunun alt bölgesine bağlı bir veya iki adet akciğerleri vardır. Bunlar gerçek akciğer değildir. Etrafları bol miktarda kılcal damarlarla örülmüş hava keseleridir. İstenildiği zaman akciğer görevi yaparlar. Yaşadıkları çevrenin suyu kuruduğu zaman balçığa gömülerek akciğer solunumu sayesinde kurak mevsimi atlatırlar. Hem solungaç, hem de akciğer solunumu yaptıklarından çift solunumlu anlamına gelen Dipnoi ismiyle de anılırlar. Youngolepis ve Diabolepis, 419-417 milyon yaşında, Erken Devoniyen'de (Lochkovian), şu anda bilinen en eski çift kabuklu balıklardır ve göstermektedir, çift nefesli balıkların evrimlerinin çok erken dönemlerinde sert kabuklu avları (durofaji) içeren bir diyete uyum sağladıklarını göstermektedir.

En eski iki ayaklı balıklardan biri olan Dipterus, modern Avustralya iki ayaklı balıklarınkine benzer yaprak şeklinde göğüs ve pelvik yüzgeçlere sahipti ve ilk formların da bugün yaşayan türlerinkine benzer işlevsel akciğerlere sahip olduğunu varsaymak mantıklı görünüyor.

En eski çift kabuklu balıklar denizeldi. Karbonifer sonrası çift kabuklu balıkların neredeyse tamamı tatlı su ortamlarında yaşar. Muhtemelen çift nefesli balıkların denizden tatlı su habitatlarına en az iki geçişi olmuştur. Yaşayan tüm iki ayaklı balıkların son ortak atası muhtemelen geç Karboniferdönemde, yaklaşık 300 milyon yıl önce yaşamıştır ve corona grubunun en eski üyeleri Permiyendönemden bilinmektedir.

Sınıflandırma
Takım: Ceratodontiformes
Neoceratodontidae
Neoceratodus forsteri (Avustralya akciğerli balığı)
Takım: Lepidosireniformes
Lepidosirenidae
Lepidosiren paradoxa (Güney Amerika akciğerli balığı)
Protopteridae
Protopterus (Afrika akciğerli balığı)
Protopterus aethiopicus (Mermer Afrika akciğerli balığı)
Protopterus aethiopicus aethiopicus (Habeş akciğerli balığı)
Protopterus aethiopicus congicus (Kongo akciğerli balığı)
Protopterus aethiopicus mesmaekersi
Protopterus amphibius (Doğu Afrika akciğerli balığı)
Protopterus annectens (Batı Afrika akciğerli balığı)
Protopterus annectens annectens
Protopterus annectens brieni
Protopterus dolloi (Benekli Afrika akciğerli balığı)

Kaynakça
Dış bağlantılar
Akciğerli balıklar (İngilizce)
Akbük, Didim

Akbük, Aydın ilinin Didim ilçesine bağlı bir mahalledir.

Hakkında
Didim ilçe merkezine 23 km, Aydın il merkezine 106 km uzaklıktadır. Tüm bölge, Mandalya körfezinin Akbük koyuna hâkim bir şekilde 11 km'lik bir sahil şeridine sahiptir.

Tarihçe
Milas ilçesinin Merkez bucağına bağlı olan Akbük köyü, 1990'da Yenihisar ilçesine bağlandı. Akbük köyü, 2 Kasım 1991 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. 12 Kasım 2012'de TBMM'de kabul edilen 6360 sayılı kanun ile mahalle oldu.

Ulaşım
Akbük'e Söke-Milas yolundan ulaşılabileceği gibi, Didim üzerinden de ulaşılabilir. Ayrıca Milas-Bodrum yolundan Kıyıkışlacık yönüne sapıldığında Akbük'e ulaşan bir orman yolu vardır. Bu yol ile Bodrum Havaalanı'na ulaşımı daha kolaydır.
Kaynakça
Akciğer embolisi

Akciğer embolisi veya akciğer embolizmi ya da bilimsel adıyla Pulmoner embolizm, genellikle venöz tromboemolizmin en önemli komplikasyonudur. Klinik acillerinde ve otopsilerde çok sık rastlanan bir olgudur. Postoperatif akciğer embolizmi özellikle 40 yaş üzeri hastalarda izlenir. Önceden bulunan bir vena patolojisi (varis), şişmanlık, operasyon süresi, postoperatif infeksiyonlar, kanserler akciğer embolizmi riskini arttırırlar. Embolusların %90'ı alt ekstremitelerdeki derin ven trombozundan kökenlidir (derin ven trombozu olgularının ½’si sessizdir). Kalan %10'luk bölümünde pelvis venalarından, sağ kalpten ve damar yolu açılan venalardan kökenli emboluslar rol oynar. En tehlikeli olanlar kasık (iliofemoral), uterus ve prostat çevresi venalarından kopan emboluslardır. Klinik bulgular embolusun çapıyla ve olayın süresiyle ilgilidir. Akut akciğer embolizminde çok küçük çaplı bir embolus hiçbir belirti vermez (asemptomatik). Embolusun çapı büyüdükçe sonuçları da büyür:

Küçük embolus: geçici bir dispne ve takipne,
Orta çaplı bir embolus: akciğer infarktı (plevra ağrısı, hemoptizi, plevral efüzyon),
Büyükçe bir embolus: kardiyovasküler arreste (kalp durması) bağlı ansızın ölüm.

Ansızın beliren kollaps ve ölüm olgularında suçlanan “massif akciğer embolizmi” kasık (iliofemoral) venalarından gelen büyükçe bir embolusun sonucudur. Özellikle ortopedik cerrahide postoperatif dönemde ve doğumdan sonra yataktan ilk kez kalkan ve yürüyen hastalarda venalar çevresindeki kasların kasılmalarıyla yerinden koparak dolaşıma giren trombuslar çok önemlidir. Kronik kalp ya da akciğer hastalığı nedeniyle uzun süre yatmak zorunda kalan hastalar ile uzun süren yolculuklarda hareketsiz kalan yaşlılar için de massif akciğer embolizmi riski vardır.

Kronik akciğer embolizminde çok küçük çaplı bir emboluslar vardır. A.pulmonalisin çok küçük dallarını tıkarlar. Uzunca bir süre sonra pulmoner hipertansiyon ve onu izleyen sağ kalp yetmezliği (cor pulmonale) belirtileri başlar.

Kaynakça
Akcami, Şefaatli

Akcami, Yozgat ilinin Şefaatli ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köy, 1831 yılından beri aynı adı taşımaktadır.

Coğrafya
Köy, Yozgat il merkezine 40 km, Şefaatli ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır. Köy, Şefaatli'nin kuzeyinde ve numaralı Şefaatli-Yozgat il yolu kenarındadır..

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Akbuğday, Sivrice

Akbuğday, Elazığ ilinin Sivrice ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köyün adı, 1925 yılı kayıtlarında Beşir Evleri, 1928 yılı kayıtlarında ise Beşirto olarak geçmektedir. Daha önceleri Maden ilçesine bağlıyken, 15 Nisan 1952'de Sivrice ilçesine bağlandı.

Coğrafya
Köy, Elazığ il merkezine 60 km, Sivrice ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Akbıyık, Hizan

Akbıyık, Bitlis ilinin Hizan ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köyün eski adı, 1912 yılı kayıtlarında Ermenicede "ekinlikler" anlamına gelen Andeants, 1928 yılı kayıtlarında Endiyans olarak geçmektedir.

Coğrafya
Köy, Bitlis il merkezine 75 km, Hizan ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Köy, Hizan'ın güneybatısında olup, numaralı Tatvan-Pervari il yoluna 5,4 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Akciğer zarı

Akciğer zarı, (pleurae ya da plevra) akciğeri çevreleyen zarımsı iki dokudan oluşur. Dış zar göğüs duvarına bağlıdır (pariteal pleura) içte ki ise akciğere ve diğer iç dokulara bağlıdır (visceral pleura). Bu iki zar arasında "zar boşluğu" adı verilen ince bir boşluk bulunur. Bu boşluk akciğer tarafından üretilen plevra sıvısı ile doludur. Plevra sıvısı soluk alıp verirken akciğerlerin göğüs kafesi içinde yumuşak bir biçimde hareket etmesini sağlar. diğer adı Plevra, olan zar göğüs boşluğunu içten kaplayan ve akciğerleri çevreleyen, iki katlı, ince bir zar tabakasıdır. Normal şartlarda plevranın bu iki katmanı arasında akciğerin solunum esnasında kolayca hareket edebilmesini sağlayan, yaklaşık 20 mL civarında kaygan bir sıvı bulunmaktadır.

Kaynakça
Akciğer biyopsisi

Akciğer biyopsisi, çeşitli akciğer hastalıklarının tanısı amacıyla mikroskop altında incelenmek üzere akciğer dokusundan küçük bir parçanın alınması işlemidir.

Biyopsi 4 değişik şekilde yapılır. Kullanılacak yöntem doku örneğinin nereden alınacağına ve hastanın genel sağlık durumuna bağlıdır.

Bronkoskop biyopsisi, bronkoskop adı verilen ışıklı bir cihazın ağız ya da burundan solunum yoluna sokulması ile yapılır. Genellikle bulaşıcı hastalıkların tespitinde incelenecek bölge bronşlara yakın ise kullanılır. Diğer müdahalelerden önce tercih edilmesi gerekir.
İğne biyopsisi, göğüsten içeri sokulan uzun bir iğne yardımı ile yapılır. Eğer hasta bölge göğüs duvarına yakın ise kullanılır ve Bilgisayarlı tomografi, ultrason ya da floroskopi yardımı ile yapılır.
Açık biyopsi, akciğer dokusundan örnek almak için kaburga kemikleri arasında açılan bir kesik ile yapılır. Bu yöntem diğerlerinden sonuç alınamazsa uygulanır
Video yardımlı torakoskopik ameliyat (VATS), göğüste yapılan ufak bir kesikten sokulan torakoskop adı verilen bir aygıt ile yapılır.
Akbük Koyu

Akbük Koyu (Mandalya Körfezi), Ege Denizi'nde, büyük bölümü Aydın'ın Didim ilçesi, güney kıyıları Muğla Milas sınırlarında kalan koydur. Güllük Körfezi'nin kuzey kıyılarında bulunur. Geniş ve derin olan koy, 1000 metre yükseklikteki Kıran dağları'nın eteklerinde yer alır. Doğu kıyılarındaki yerleşme Didim ilçesine bağlı bir mahalle olan Akbük'tür ve koyun özellikle kuzey kıyılarında büyük tatil siteleri yer alır.

Kuzey kıyılarında biri 500 m, diğeri 150 m uzunluğunda iki saplı ada bulunur. Kuzey rüzgarlarına korunaklı, doğal ve derindir.

Ulaşım Didim ve Milas üzerinden karayolu bağlantısı ile sağlanmaktadır. Didim-Akbük arası minibüs ile 30 dakika, Milas-Akbük arası ise 45 dakika sürmektedir.

Kaynakça
Akciğer absesi

Akciğer absesi, içerisinde canlı ve ölü polimorf lökositler (irin) ile ölü doku artıklarının bulunduğu, 2 cm'den büyük olan erime nekrozu odağıdır. Olguların %60'ı akciğere-özgü nedenlerle ortaya çıkar; %40 ise başka organlardaki infeksiyonlardan kökenlidir. Aspirasyon pnömonisi, bronkopnömoni, nekrotizan pnömoni ve akciğer gangreni olgularında abseleşme alanları görülebilir. Yatrojen akciğer abselerinin etyolojisinde enfekte kanül ve enfekte santral venöz kateter uygulamalara önemlidir. Bu bilgilerin ışığında akciğer abselerinin kökenleri aşağıdaki biçimde düzenlenebilir:

Nedenler
Aspirasyon pnömonisi kökenli akciğer abseleri (bkz. aspirasyon pnömonisi)
Hematolojik yayılma kökenli kökenli akciğer abseleri: (abdominal sepsis, infektif endokardit, eroin bağımlılığı, septik tromboembolizm)
Önceki bir patolojiden kökenli akciğer abseleri: Bronkopnömoni, KOAH, kistik fibrozis, bronş obstrüksiyonları (tümör, yabancı cisim, lenfadeomegali), konjenital malformasyonlar, travmatik akciğer yaralanmaları (batıcı-kesici-delici alet yaralanması), bronko-özofageal fistül), akciğer gangreni
Yatrojen abseler: İnfekte intravenöz kateter, enfekte santral venöz kateter Aspergillus, Cryptococcus, Histoplasma, Blastomyces, Coccidoides, Entamoeba histolytica, Paragominus westermani nedenli abselere de rastlanabilmektedir.

Klinik-Patoloji
Akciğer abseleri, klinikopatolojik açıdan 2 biçimde nitelenirler: Akut ve Kronik. Yaşı 6 haftadan küçük olanlara akut abse, büyük olanlara kronik abse denir.

Komplikasyonlar
Sepsis (pyemi) ve septik şok

Tedavi
İlaç tedavisi
Abse etkeninin türüne göre antibiyotik tedavisi uygulanır.

Cerrahi tedavi
Abse ve ampiyem (empiyem) drenajı yapılmalıdır.

Kaynakça
Akbuzat Hipodromu

Akbuzat Hipodromu, Ufa'da Başkurdistan Hükümeti tarafından inşa edilen ve 1982 yılında hizmete giren bir hipodromdur. Hipodroma Başkurt mitolojisinde kanatlı ve hızlı bir atlı olan Akbuzat'ın ismi seçildi. Akbuzat, Türk Mitolojisi 'nde yer alan Tulpar atlarının atası sayılmaktadır .

Hipodroma 2009 yılında Tagir Kusimov'u onurlandırmak amacıyla Kusimov Akbuzat Hipodromu olarak adlandırılmasına karşın bu isim değişikliği halk tarafından benimsenmemiştir.

Ulaşım
№:110
№:1251 Ufa İstasyonu → Kashkadan Park (Sipailovo mahallesi)

Kaynakça
Dış bağlantılar
Resmi Sitesi (Rusça)
Akbuğday (ilçe)

Akbuğday ilçesi ( ), Türkmenistan'ın Ahal ilinde bulunan bir ilçedir. İlçenin merkezi Anav'dır.

Akbuğday ilçesi, Nisan 1977 tarihinde Gevers ilçesi (Gäwers) olarak kurulmuş olup 1988 yılında lağvedildi. 1992 yılında Ahal ilinin bir ilçesi olarak yeniden kuruldu ve daha sonra günümüz adını aldı.

Kaynakça
Akdağ

Akdağ şu anlamlara gelebilir:

Kişiler
Abdullah Servet Akdağ (1880–1962), Türk din adamı
Burhan Akdağ (1926–2012), Türk siyasetçi
Cem Akdağ (d. 1956), eski basketbolcu ve basketbol antrenörü
İbrahim Akdağ (d. 1991), Türk futbolcu
İshak Avni Akdağ (1888–1965), Türk asker ve siyasetçi
Mahiru Akdağ (d. 1936), Türk voleybolcu
Meryem Akdağ (d. 1992), Kenya asıllı Türk atlet
Murat Akdağ (d. 1979), Türk tiyatro sinema ve dizi oyuncusu
Mustafa Akdağ (1913–1973), Türk tarihçi, akademisyen ve öğretmen
Önder Akdağ (d. 1991), Türk futbolcu
Recep Akdağ (d. 1960), Türk hekim ve siyasetçi
Tarık Langat Akdağ (d. 1988), Kenya asıllı Türk uzun mesafe koşucu
Vehbi Akdağ (d. 1949), Türk milli güreşçi
Zahit Akdağ (1917–1998), Türk siyasetçi

Yerleşim yerleri
Akdağ (Denizli), Denizli ilinde Çivril ile Afyonkarahisar ilinde Sandıklı arasında kalan bir dağ
Akdağ (Erzurum), Olur ilçe sınırlarındaki dağ.
Akdağ (Samsun), Samsun ilinde Ladik ilçesi ile Amasya ili arasında kalan bir dağ
Akdağ (Sivas), Sivas, Yozgat ve Tokat illeri arasında kalan bir dağ
Akdağ, Ağlasun
Akdağ, Aziziye
Akdağ, Gelendost
Akdağ, Hüyük
Akdağ, İdil
Akdağ, Kelkit
Akdağ, Simav
Akdağ, Tekman
Akdağ, Yakutiye
Akdam, Ceyhan

Akdam, Adana ilinin Ceyhan ilçesine bağlı bir mahalledir.

Tarihçe
Anavarza antik kentine çok yakın olması nedeniyle tarihi çok eskilere dayanmaktadır. Akdam, Avcılar, İnceyer ve Kürtmahmutlu köyleri bir dönem Akdam adı altında birleşmiş, daha sonra Kürtmahmutlu Akdam adını korurken asıl Akdam mahallesine Yeşildam adı verilmiştir. Köy şu anda Akdam ismiyle köy statüsünü sürdürmektedir.

Coğrafya
Adana il merkezine 80 km, Ceyhan ilçesine 35 km uzaklıktadır.

Nüfus
Altyapı bilgileri
Kaynakça
Dış bağlantılar
Yerelnet
Akdam

Akdam aşağıdaki anlamlara gelebilir:

Ağdam veya Akdam, Azerbaycan'da bir şehir
Akdam, Ceyhan, Adana ili Ceyhan ilçesine bağlı mahalle
Akdam, Kozan, Adana ili Kozan ilçesine bağlı mahalle
Akdam, Yüreğir, Adana ili Yüreğir ilçesine bağlı mahalle
Akdam, Alanya, Antalya ili Alanya ilçesine bağlı mahalle
Akdam, Çine, Aydın ili Çine ilçesine bağlı mahalle
Akdam, Sumbas, Osmaniye ili Sumbas ilçesine bağlı köy
Akdam, Akdeniz - Mersin ili Akdeniz ilçesine bağlı mahalle
Akdam, Hacılar - Kayseri ili Hacılar ilçesine bağlı mahalle
Akdamar Kilisesi

Akdamar Kilisesi, Ahtamar Kilisesi, Surp Haç Kilisesi veya Kutsal Haç Katedrali (Ermenice: Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցի Ağtamari Surp Haç Egeğedzi), Türkiye'nin doğusunda, Van Gölü üzerindeki Akdamar Adası'nda yer alan bir kilisedir. Kudüs'ten İran'a kaçırıldıktan sonra 7. yüzyılda Van yöresine getirildiği rivayet edilen Hakiki Haç'ın bir parçasını barındırmak maksadıyla Kral I. Gagik'in emriyle 915-921 yıllarında Mimar Manuel tarafından inşa edilmiştir. 20. yy.'daki Ermeni Kırımı'ndan sonra cemaatsiz kalan dini yapı bugün müze olarak hizmet vermektedir.

Tarihçe
Adanın güney doğusuna kurulmuş olan kilise, mimari açıdan Orta Çağ Ermeni sanatının en parlak eserleri arasında sayılır. Kızıl andezit taşından inşa edilmiş olan kilisenin dış cephesi, alçak rölyef şeklinde işlenmiş zengin bitki ve hayvan motifleriyle ve Kutsal Kitap'tan alınma sahnelerle bezenmiştir. Kilise bu özelliğiyle de Ermeni mimari tarihi içinde eşsiz bir konuma sahiptir. Kilisenin kuzeydoğusundaki şapel 1296-1336 tarihlerinde, batısındaki jamadun (cemaat evi) 1793 tarihinde, güneyindeki çan kulesi 18. yüzyıl sonlarında ilave edilmiştir. Kuzeyindeki şapelin ise tarihi bilinmemektedir.

1915 Ermeni Kırımı'nda cemaati küçülmüştür. Doğudaki birçok başka Ermeni anıtı ile birlikte Akdamar Kilisesi'nin de 1951'de hükûmet emriyle yıkımı kararlaştırılmış, 25 Haziran 1951'de başlatılan yıkım çalışması o dönemde genç bir gazeteci olan ve tesadüfen olaydan haberdar olan Yaşar Kemal'in haber vermesiyle durdurulmuştur.

On yıllar boyunca bakımsız olarak kalan kilise 2005-2007 döneminde Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı öncülüğünde, Türkiye Ermenileri ve komşu Ermenistan ile ilişkilerin geliştirilmesine yönelik bir adım olarak, 1.5 milyon dolar harcanarak restore edilmiştir. Restorasyon çalışması bazı uluslararası kültür çevrelerinde "siyasi amaçlı" olarak tanımlanmıştır. Kilise 29 Mart 2007 tarihinde TC Kültür Bakanı Ertuğrul Günay ve Ermenistan Kültür Bakan Yardımcısının katılımıyla müze olarak tekrar açılmıştır. Restorasyon çalışması sonrası, kilisede 19 Eylül 2010 tarihinde Türkiye Ermenileri Patrikliği Ruhani Meclisi Patrik Genel Vekili Başpiskopos Aram Ateşyan yönetiminde bir ayin düzenlenmiştir, bu 95 yıl aradan sonra burada düzenlenen ilk ayindir. Akdamar Kilisesinde ayin TC Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından sağlanan özel izin ile yılda bir kez yapılmaktadır.

23 Ekim 2011'de Van'da meydana gelen depremde kilise hafif hasar gördü. Kilisenin kubbesinde çatlak oluşurken, bazı cam ve seramikleri de kırıldı. 2013 yılında başlatılan restorasyon çalışmaları sonucunda, daha önce arkeolojik kazılarla gün yüzüne çıkarılan manastır ve şapel gibi yapılar orijinaline uygun olarak yenilenmiştir. Tarihi kilisede 2023 yılında 11. ayin gerçekleştirilmiştir.

Galeri
Kaynakça
Dış bağlantılar
Akdağ, İdil

Akdağ, Şırnak ilinin İdil ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köyün eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Kürtçede "çıngırak" anlamına gelen Zengilok olarak geçmektedir. Daha önceleri Mardin ili İdil ilçesine bağlı olan köy, 1990 yılında yeni kurulan Şırnak ili İdil ilçesine bağlanmıştır.

Coğrafya
Köy, Şırnak il merkezine 65 km, İdil ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır. Köy, Cizre'nin güneydoğusunda, D 380 ile D 400 devlet yollarını birleştiren numaralı il yoluna, Kocapınar (Cizre) köyünden 3,3 km'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Akdamar, Tekman

Akdamar, Erzurum ilinin Tekman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe
Mahallenin eski adı, 1901 ve 1928 yılı kayıtlarında Kürtçede "çardaklar, kulübeler" anlamına gelen Kolikan olarak geçmektedir.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tekman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 125 km, Tekman ilçe merkezine 53 km uzaklıktadır. Tekman'ın güneybatısında olup, numaralı Tekman-Kırıkan il yoluna Alabayır, Karlıca, Gökoğlan ve Kayaboğaz mahalleleri üzerinden, Kırıkan Mahallesi'nde 22 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Akdağ, Tekman

Akdağ, Erzurum ilinin Tekman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe
Mahalle, 1916 yılından beri aynı adı taşımaktadır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tekman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur. Mahalle, 2000 yılı öncesinde Karayazı ilçesine bağlı idi.

Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 123 km, Tekman ilçe merkezine 45 km uzaklıktadır. Tekman'ın güneydoğusunda olup, numaralı Erzurum-Muş (Köprüköy-Hınıs) devlet yoluna 6,4 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Akdağ, Aziziye

Akdağ, Erzurum ilinin Aziziye ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe
Mahallenin eski adı 1928 yılı kayıtlarında Ağdağ olarak geçmektedir.

Daha önceleri Erzurum ili Merkez ilçesine bağlı olan köy, 1990 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Ilıca ilçesine bağlanmıştır.
2008 yılında bağlı olduğu Ilıca ilçesinin adı Aziziye olarak değiştirilmiştir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Aziziye Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 79 km, Aziziye ilçe merkezine 65 km uzaklıktadır. Mahalle, Aziziye'nin kuzeybatısında olup, numaralı Rize-Erzurum (İspir-Aziziye) devlet yoluna Toprakkale Mahallesi'nde 3,8 km'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Akdağ, Yakutiye

Akdağ, Erzurum ilinin Yakutiye ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe
Mahallenin adı, 152 yılına ait tahrir defterinde ve 1902 kayıtlarında da bugünkü adıyla ve Ağdağ olarak kayıtlıdır.

Daha önceleri Erzurum ili Merkez ilçesi Dumlu Beldesi'ne bağlı olan köy, 2008 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Yakutiye ilçesine bağlanmıştır.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Yakutiye Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 27 km, uzaklıktadır. Mahalle, Yakutiye'nin kuzeydoğusunda olup, numaralı Erzurum-Artvin (Tortum Yolu) devlet yoluna 2,3 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır. Köy sınırları içerisinde biri açık biri kapalı olmak üzere 2 adet kaplıca bulunmaktadır. Açık olan kaplıca kapalı olana göre daha büyük havuz hacmine sahip olup derinliği 1,5 metredir. Kaplıcalar bölgesinde mesire alanları bulunmaktadır. Köyde 1 adet hidroelektrik santrali bulunmaktadır. Santrali besleyen derenin kaynağı Dumlu tepede bulunmaktadır. Dumlu dağında yaklaşık 2700 rakımda Su Dökülen Şelalesi bulunmaktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Akdağ, Kelkit

Akdağ, Gümüşhane ilinin Kelkit ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Yaşanan savaşlar nedeniyle harap olan yerleşim 1516 yılı Osmanlı tahririnde Ağdağ adıyla virane olarak boş gösterilmiştir. Köye iskan politikaları çerçevesinde yerleşim yeniden başlamış olup 1530 ve 1591 yılı Osmanlı tahrirlerinde sadece Müslümanlar'ın yaşadığı bir köy olarak kaydedilmiştir. 1642 yılı avarız kayıtlarında yerleşimden bahsedilmemektedir. 1835 yılı sayımında (sadece erkek nüfus sayılmış) 23 haneden oluşan köyde 75 erkek nüfus kaydedilmiştir.

Köyün eski yerleşimi dağ eteğinde olup 6 Mayıs 1888'de bu dağın büyük bölümünün yerinden kopup yerleşimin üzerine kayaların düşmesiyle 20'den fazla ev hasar alırken 96 köylüde ölmüştür. Dağın stabil olmayıp tehlike yaratması nedeniyle köy yerleşimi, 13 dönüm büyüklüğündeki Kumönü mevkiinde yeniden kurulmuştur.

Coğrafya ve ulaşım
Gümüşhane şehir merkezine 100 km, Kelkit şehir merkezine 44 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Yerelnet