Ali Darmar

Ali Darmar (13 Mayıs 1946, İstanbul) Türk besteci, piyanist, müzik eğitimcisi.

Yaşamı
Girit kökenli ailenin üçüncü çocuğu olarak İstanbul'da dünyaya geldi. Dört yaşında babasını kaybetti. Sekiz yaşında piyano dersi alan ablasına özenerek, annesinin muhalefetine karşın, müzik derslerine başladı. 10 yaşında İstanbul Konservatuvarı'na kabul edildi. Verda Ün'ün öğrencisi oldu. Bir yandan Işık Lisesi'ne devam etti. 13 yaşında omurilik sorunu yaşaması üzerine ailesinin baskısıyla müziğe ara verdi. 1969'da İstanbul Eczacılık Yüksek Okulu'ndan (Marmara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi) mezun olduktan sonra bir süre farmakobotanik, farmakoloji asistanlığı yaptı. Bir ilaç kuruluşunda bir yıl müdür olarak çalıştı.

Sağlığının kısmen düzelmesi üzerine tekrar müziğe yöneldi. Alfred Cortot'nun öğrencisi Popi Mihalidides'ten özel piyano dersleri aldı. Ferdi Statzer ile analiz, armoni, piyano çalıştı. 1968'de Ayşegül Sarıca ile tanışması önünde yeni bir ufuk açtı. Yoğun konser programı nedeniyle ders veremeyecek kadar meşgul sanatçıyı ikna etti. Özel derslerle yurtdışı eğitimine hazırlandı. İdil Biret'in önerisiyle, özel ders almak üzere, Nadia Boulanger'ye başvurdu.

Fransız eğitimci Nadia Boulanger'ye yazdığı mektuba olumlu yanıt alması üzerene 1974'te Paris'e gitti. Boulanger ile armoni ve kontrpuan, Annette Dieudonne ile solfej çalışmasının ardından École normale de Musique'e kabul edildi. Burada Germaine Mounier'nin piyano öğrencisi oldu.

Nadia Boulanger ve Ankara Devlet Konservatuvarı'nın referansıyla 1976'da UNESCO Bursu'nu, 1981'de Fransız Hükûmeti Bursu'nu aldı. Türkiye'deki denklik sorunu nedeniyle Paris'teki eğitimine bir süre ara vermek zorunda kaldı. Rueil Malmaison Konservatuvarı'na girip 1985'te kompozisyon bölümünden mezun oldu. Daha sonra Ecole Normale de Musique'deki eğitimini sürdürdü. Besteci Olivier Messiaen'ın öğrencisi Jacques Castrade ile kompozisyon çalıştı. 1987'de master derecesiyle eğitimini tamamladı. Türkiye'ye döndü. Besteciliğin yanı sıra piyano öğretmenliği yaptı.

Ayşegül Sarıca ile birlikte eğitim ikilisi oluşturan Darmar 1990-2000 yılları arasında BİLKENT Üniversitesi Sahne Sanatları Fakültesi'nde ders verdi. 2000 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi'nden gelen teklif üzerine Piyano Bölümü'nü kurdu. 2014'te emekli olana kadar kurumda görev yaptı. Eğitim faaliyetine üniversite dışında da devam etti. Orçun Orçunsel, Renan Koen, Anjelika Akbar, İklim Tamkan öğrencileri arasındadır. Darmar 2015'te Uluslararası Müzik Yazarları Birliği'ne (SACEM) kabul edildi.

Besteciliği ve eserleri
Çocukluğundan itibaren besteciliğe ilgi duyan ve kendi müziğini üretmeyi deneyen Darmar, öğretmeni Ferdi Statzer'in teşvikiyle 1970'lerde bu alana yöneldi. İlk solo piyano eseri 1971'de Arın Karamürsel, lied türündeki ilk eserleri ise 1972'de soprano Filiz Ergün, 1973'te soprano Suna Korat tarafından seslendirildi.

Darmar'ın eserleri 1986'dan itibaren Ayşegül Sarıca'nın repertuvarına girdi. Sanatçı İtalya, Finlandiya, Avustralya'daki turnelerinin ardından pek çok ülkede Darmar'ın bestelerini yorumladı. 2014 yılında Gürer Aykal yönetimindeki BİLKENT Senfoni Orkestrası'yla Darmar'ın "Cunda" başlıklı piyano konçertosunun prömiyerini yaptı. Renan Koen, 2020 yılında "Ali Darmar'ın Piyano Eserleri' albümünü yayımladı. Albümde Ayşegül Sarıca, Ayla Erduran ve Emir İlgen'in yorumları da yer aldı.

Ali Darmar bir röportajda müzik yaklaşımını şöyle açıklar: "İçimden gelen müziği yazdım, hesaplı beste yapmadım; yani atonal, rastlantısal, 12 Ton yazmak gibi bir ön koşullanmayla beste yapmak istemedim. İzlenimcilerden etkilendim; lirik, dinleyicinin hafızasında kalacak, mırıldanmasını sağlayacak melodiler içeren, tempoyu önemseyen müzikten yanayım. Bununla birlikte müziğimde modalin yanı sıra atonal unsurlara da yer veriyorum. Yıllar sonra şunu fark ettim ki baştan beri eserlerimde genetik köklerimin etkisi vardı, zamanla bu unsur ön plana çıktı: Annem ve babam Girit doğumlu. Anneannemin söylediği Girit ninnileriyle büyüdüm. Giritçeyi de ondan öğrendim."

Parapsikoloji yardımıyla zamanın, mekanın ötesinde zihinsel yolculuklara çıktığını, düşsel gezilerin müziğini beslediğini söyleyen bestecinin bu özelliği hakkında yayımlanan ilk kitaba da ismini vermiştir.

Darmar'ın başlıca eserleri:

Piyano: Altı Piyano Prelüdü (1971-1986), Kar (1978), Piyano Sonatı (1986), Dört El Piyano için İki Dans (1992), İki Piyano için Katibim (1993), Elegie (1999), Romans (2001), İki Piyano için Fantezi (2019), Ağıt (2021), Yok Oluş (2022), Paylaşımlar (2024), Simgelerle Dans (2025)

Orkestra: Sümela Senfonik Şiiri (1987), yaylılar için Metamorfoz (1997), Cunda Piyano Konçertosu (2013), Suskunluğun Sesi Senfonik Şiiri (2018), Yaylılar, flüt ve arp için Geçmiş Esintiler (2023)

Şan ve Orkestra: Altı Lied (1972-1986)

Bale: Metroda (1990)

Keman ve Piyano: Sessizliğin İçinden (2008)

Kaynakça