Arın Karamürsel

Arın Karamürsel (13 Ekim 1935, İstanbul – 30 Mart 2023, İstanbul) Türk piyanist. Uluslararası konser sanatçısı. MoskovaÇaykovski Konservatuvarı'ndan mezun ilk Türk müzikçi. İstanbul ve İzmir devlet senfoni orkestralarının eski solist sanatçısı Abdülkadir Karamürsel üç kızından piyanolu üçlü (keman, piyano, viyolonsel) kurmayı hayal edip en büyük evladını piyano öğrenmeye teşvik etmişti. Arın Karamürsel'in yeteneği çok küçük yaşta, halasının bestelediği bir opereti piyanoda tek parmağıyla çıkarmasıyla keşfedildi. İlk piyano derslerini sekiz yaşında Anahit Anesyan'dan aldı. 1949'da İstanbul Konservatuvarı'nın sınavını kazanıp Ferdi Ştatzer'in sınıfına alındı.

Eğitimi ve kariyeri
Babasını küçük yaşta kaybeden Karamürsel, ilk konserlerini sekiz yaşında Halkevi'nde ve Doğan Kardeş Dergisi Müsameresi'nde verdi. Mozart'ın Do Majör Sonat'ını seslendirdi. 11 yaşında Taksim'de Demirhan Altuğ yönetimindeki İstanbul Şehir Orkestrası eşliğinde yorumladığı Mozart'ın Do minör 24'üncü piyano konçertosuyla orkestra solistliğine adım attı. 1958'de Liszt'in Mi bemol majör konçertosunu seslendirdiği konserle konservatuvardan mezun oldu. 1962'de kazandığı bursla Fransa'ya gitti. Marguerite Long-Jacques Thibaud Akademisi'nde Long'un asistanı, aynı zamanda Paris Konservatuvarı öğretim üyelerinden Lucette Descaves ile devam etti. Aynı yıl Paris'te, ülkenin önde gelen topluluklarından Lamoureux Orkestrası eşliğinde Rahmaninov'un 2. Piyano Konçertosu'nu seslendirdi.

Piyanoda Rus ekolünü öğrenmek amacıyla 1965'de Çaykovski Konservatuvarı'na başvurdu ve kabul edildi. Soğuk Savaş döneminin kısıtlayıcı siyasi uygulamalarına takılmamak amacıyla bakanlığa bilgi vermeden turist vizesiyle Moskova'ya gitti. Altı ay sonra elçilikteki resmi davette karşılaştığı Türk gazeteciler konuyu “konservatuvarlı komünist öğrenci” başlığıyla haberleştirince eğitimine ara vermek zorunda kaldı. 1975'te, SSCB ile Türkiye arasındaki kültür anlaşması kapsamında, burslu olarak tekrar Çaykovski Konservatuvarı'na girdi. Yakov Milstein ve Boris Behterev ile çalıştı. Beş yıllık eğitimi boyunca ders aldığı öğretmenleri arasında en çok piyanist Ivo Pogorelich'in öğretmeni ve eşi Alizia Kezeradze'den etkilendi. 2006 yılında EMI'nin yayımladığı solo albümünü Kezeradze'ye ithaf etti. Konservatuvardaki eğitimini yüksek perfeksiyon sınıfından, ön doktora (aspirantura) düzeyinde birincilik derecesiyle tamamladı.

Arın Karamürsel 1962-2006 arasında Türkiye'nin yanı sıra İngiltere, Rusya, Japonya, Finlandiya, Polonya, Çin, Küba, Meksika'da konserler verdi. 1983'teki turnesi sırasında Meksika basınında yer alan eleştirilerde “Sonatların Hanımefendisi” olarak nitelendi ve Cervantino Festivali'nde En İyi Performans ödülünü aldı. Tony Aubin, Gotthold Lessing, Enrique Batiz, Helmut Thiefelder, Pietr Bronsky, Stefan Marzuck, Gürer Aykal, Ercih Bergel, Dimitri Manalov gibi şeflerle konser verdi. İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası ve ardından İzmir Devlet Senfoni Orkestrası'nın kadrolu solist sanatçısı olarak görev yaptı. Buna karşın her iki orkestranın programlarında nadiren yer bulabildi. Adnan Saygun, Yalçın Tura, Ali Darmar'ın bazı eserlerinin ilk seslendirilişlerini gerçekleştirdi.

Konservatuvarlarda görev almayan Karamürsel sadece ileri düzeydeki genç piyanistlere destek amacıyla ders verdi. Moskova'da öğrendiği beş parmak tekniğini genç kuşağa aktardı.

Müzik tarzı
Bir röportajda belirttiğine göre Arın Karamürsel, çocukluğundan itibaren içindeki coşkuyu yansıtan eserleri yorumlamayı sevdi. Müzik eleştirmeni Evin İlyasoğlu sanatçının yorum anlayışını değerlendirdiği yazısında icralarında kişisel coşkunun belirgin izi görüldüğüne dikkat çekti ve şu değerlendirmeyi yaptı: “Bestecilerle özdeşleşmek ve “Ateşli tamperaman” Arın Karamürsel'in yorumculuğunun temel özelliğidir. Yapıtları bütüncül yaklaşımla ele alır. Yorumda yenilik sunmayı icracı açısından yükümlülük kabul eder.” İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası 22 Mart 2024'te AKM'de verdiği konseri, ölümünün birinci yıldönümü vesilesiyle Karamürsel'e ithaf etti. Özgür Aydın, Karamürsel'in anısına, orkestra eşliğinde Beethoven'ın 4. Piyano Konçertosu'nu seslendirdi. Konserde konuşma yapan sanatçının yeğeni Banu Güven, Arın Karamürsel'in çocukluğunda hastalığına ilaç olarak verilen kinin nedeniyle hayatı boyunca sağlık sorunları yaşadığını açıkladı. Kalıcı duyma kaybına rağmen Karamürsel'in dünya sahnelerinde saygın bir yer edindiğini söyledi.

Diskografi
Arın Karamürsel, EMI Classics firmasınca yayımlanan ilk ve tek CD'sinde Beethoven'ın 2. Piyano Sonatı ile Musorgski'nin Bir Sergiden Tablolar'ını seslendirdi.

Kaynakça