Akkışla

Akkışla, Kayseri ilinin bir ilçesidir.

Ad Kökeni
Yerleşimin eski adı Kuzugüdenli olup, 1928 tarihli Son Taksimatı Mülkiyede Köylerimizin Adları adlı resmî yayında bu adla kayıtlıdır.

1925 tarihli Erkân-ı Harbiye-i Umumiye ve Müdafaa-i Milliye Vekâleti'nin 1:200.000 ölçekli haritalarında yerleşim, idari birim olarak Akkışla adıyla gösterilmiştir. İlçe Akkışla adını; kuzeyindeki kayaların beyazlığından ötürü Ak ve kış aylarında hayvanların dışarıda kalmasına müsait olduğundan da Kışla kelimesini birleştirerek Akkışla olarak almıştır.

20. yüzyılın başlarında yerleşim, Canalı adıyla da bilinmekte olup Türkmenlerin yaşadığı Kuzugüdenli yerleşimi olarak tanımlanmaktadır.

Nüfus
İdari yapısı
İlçeye bağlı iki kasaba ve beş köy bulunmaktaydı. Büyükşehir yasasından sonra kasaba ve köyler mahalle olarak merkeze bağlanmıştır. Akkışla'nın mezra ve bucağı yoktur. Akkışla'yı Kayseri-Sivas karayoluna bağlayan 18 km'lik kısım son yıllardaki düzenleme ile asfalt çift şeritli yolu bulunmaktadır. 2011 yılı genel nüfus sayımı sonuçlarına göre Akkışla'nın merkez nüfusu 2.555 kişi, köyler nüfusu 6.100 kişi, genel toplam ise 8.355 kişidir. Nüfusun %51'i kadın, %49'u erkektir. Yıllık nüfus artış hızı şehir merkezinde binde 4,89, köylerde ise -14,12 olup, toplamda -8,22 nüfus azalması görülmektedir.

Mahalleleri

Merkez

Yeşil, Yeni, Şen, Yukarı, Uğurlu

Köyleri Gömürgen, Ortaköy, Kululu, Ganişeyh, Akin, Girinci, Manavuz, Alevkışla, Gümüşsu

Ekonomi
İlçe ekonomisi ağırlıklı olarak tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Başlıca tarım ürünleri arasında buğday, arpa ve yem bitkileri yer alırken, küçükbaş ve büyükbaş hayvancılık da önemli gelir kaynakları arasındadır.

Akkışla'da geleneksel el sanatları da ekonomik yaşamın bir parçasını oluşturmaktadır. Özellikle Gömürgen Mahallesi ile Ganişeyh Mahallesi'nde kök boyası kullanılarak kilim, heybe, seccade ve halı dokumacılığı yapılmaktadır.

Coğrafya
Akkışla ilçesi, Kayseri ilinin kuzeydoğusunda, Hınzır Dağı'nın Batısında yer almaktadır. Doğusunda Pınarbaşı, batısında Sarıoğlan, güneybatısında Bünyan ve kuzeyinde Sivas ilinin Gemerek ilçesi ile çevrilidir.

İlçenin yüzölçümü 371 km² olup deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.369 metredir.

Arazisi genel olarak dağlık ve engebeli bir yapıya sahiptir. İlçe sınırları içerisinde meşe toplulukları, yaylalar, dere ve mevsimsel akarsular bulunmaktadır. Tarıma elverişli düzlük alanlar sınırlıdır.

Bitki örtüsü
Akkışla ilçesi, İç Anadolu Bölgesi'nin karakteristik bozkır (step) bitki örtüsüne sahiptir. İlçe genelinde bozkır bitkilerinin yanı sıra meşe toplulukları ve çeşitli çalı türleri görülmektedir.

İlçede elma, armut, ayva, kiraz, vişne, kayısı, badem, şeftali, ceviz ve dut gibi meyve ağaçları yetiştirilmektedir. Meyvecilik, tarımsal faaliyetler içerisinde önemli bir yer tutmaktadır.

İklim
Akkışla'da karasal iklim hâkimdir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise soğuk ve kar yağışlı geçer. Yağışlar ilkbahar aylarında daha yoğun olup, yaz aylarında belirgin kuraklık görülür.

Sosyal yapı
İlçe nüfusunun önemli bir bölümü tarım ve hayvancılık faaliyetleriyle geçimini sağlamaktadır. Yaz aylarında hayvancılıkla uğraşanların bir kısmı geleneksel yaylacılık faaliyetlerini sürdürmektedir.

Akkışla'da eğitim hizmetleri Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okul ve kurumlar tarafından yürütülmektedir. İlçedeki okuryazarlık ve eğitim düzeyine ilişkin güncel veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanmaktadır.

Doğal alanlar ve yaylalar
Akkışla ilçesi, Hınzır Dağı eteklerinde yer alan yaylalarıyla öne çıkmaktadır. İlçe sınırları içerisinde bulunan Sarıağıl Yaylası, Berçin Yaylası ve Üsküdar Yaylası, yaz aylarında yaylacılık faaliyetlerinin sürdürüldüğü başlıca doğal alanlardır.

Üsküdar Yaylası, geleneksel olarak düzenlenen Akkışla Yoğurt ve Kilim Festivali'ne ev sahipliği yapmaktadır. Festival kapsamında yöresel ürünler, el sanatları ve çeşitli kültürel etkinlikler gerçekleştirilmektedir.

İlkbahar ve yaz aylarında zengin bitki örtüsüyle öne çıkan bazı yaylalarda, geçmiş dönemlerden günümüze ulaşan taş yayla evleri de bulunmaktadır. Bu yapılar, bölgenin geleneksel kırsal mimarisini yansıtmaktadır.

İlçede bulunan Kesdoğan Mesire Alanı, günübirlik dinlenme ve rekreasyon amaçlı kullanılan başlıca doğal alanlardan biridir.

Tarihî ve kültürel varlıklar
Avanoğlu Tepesi Tümülüsü
Gömürgen Mahallesi ile Ganişeyh Mahallesi arasında yer alan Avanoğlu Tepesi Tümülüsü, ilçenin önemli arkeolojik mezar yapılarından biridir. Tümülüs, geçmişte yapılan kaçak kazılar nedeniyle kısmen tahrip olmuş olup iki bölümlü bir mezar odasına sahiptir.

Uğurlu Kalesi ve Nekropol Alanı
Uğurlu Mahallesi yakınında bulunan Uğurlu Kalesi, savunma amacıyla kayalık bir tepe üzerine inşa edilmiştir. Kale çevresinde Frig, Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerine ait seramik buluntuları ile kaya mezarlarının yer aldığı nekropol alanı bulunmaktadır.

Tarihî Okul Binası
İlçe merkezinde bulunan tarihî okul binası, taş duvarları, kemerli pencereleri ve geleneksel mimarisiyle Cumhuriyet'in ilk dönem eğitim yapılarından biridir. Yapı, tescilli kültür varlıkları arasında yer almaktadır.

Mescit Şen Camii
İlçede geleneksel mimarisi ile 1955 yılında inşa edilen, ahşap tavanlı ve minaresiz tarihî bir mescit de bulunmaktadır.

Tabal Harabeleri
Kululu Mahallesi yakınındaki Tabal Harabeleri (Kululu-Kaletepe), Geç Hitit dönemine ait önemli bir yerleşim alanıdır. Bölgede bulunan hiyeroglifli steller sayesinde yerleşim uluslararası arkeoloji literatürüne girmiş, 1967 yılında Prof. Dr. Tahsin Özgüç tarafından kazı ve araştırmalar gerçekleştirilmiştir. Yerleşimin Helenistik ve Roma dönemlerinde de iskân gördüğü tespit edilmiştir.

Halk inançları
Kayseri'ye bağlı Akkışla ilçesi yakınlarındaki Büyük Pur Dağı ve Küçük Pur Dağı üzerinde Güneş batarken bir atın şahlandığı ve üzerindeki kişinin bu atı dağın sırtında koşturduğuna dair bir söylenti vardır.

Ayrıca bakınız
Kayseri'nin mahalleleri
Kesdoğan

Kaynakça
Kayseri Valiliği
Avrupa Akkışla Kültür ve Yardımlaşma Derneği