Asım Us

Mehmet Asım Us (1884; Gördes, Manisa - 11 Aralık 1967), Türk siyasetçi. Osmanlı Devleti'nin son dönemi ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarında basın ve siyaset alanında önemli roller üstlenmiş, özellikle Vakit gazetesinin kurucusu ve yöneticisi olarak tanınmıştır.

Hayatı
1884 yılında, Aydın Vilayeti'nin Saruhan Sancağına bağlı Gördes ilçesinde doğan Asım Us, Hacı Hasan Hulusi ve Sıdıka Hanım'ın beş çocuğundan biridir. Kardeşlerinden biri, Türk basın tarihinin önemli isimlerinden Hakkı Tarık Us'tur. Asım Us, ilk öğrenimini Gördes'te, ortaöğrenimini Beşiktaş Askerî Rüştiyesi'nde, lise eğitimini ise Vefa İdadisi'nde tamamladı. Lise yıllarında, Türk basınının önde gelen isimlerinden Hüseyin Cahit Yalçın'ın öğrencisi oldu ve onun teşvikiyle edebiyata ve basına ilgi duydu.

1907 yılında Mülkiye Mektebi'nden mezun olan Asım Us, kısa bir süre devlet memurluğu yaptıktan sonra öğretmenliğe yöneldi. İstanbul Dârülmuallimîn'nde ve Galatasaray Mekteb-i Sultanisi'nde edebiyat ve ahlak dersleri verdi. Ancak, basına duyduğu ilgi baskın gelerek, gazetecilik kariyerine başladı.

Gazetecilik Kariyeri
Mehmet Asım Us'un gazetecilik kariyeri, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin resmi yayın organı olan Tanin gazetesinde tercüman olarak başlamıştır. Bu dönemde yazdığı yazılar, İkinci Meşrutiyet'in özgürlük ortamını yansıtan, dönemin siyasi ve sosyal olaylarını eleştirel bir bakış açısıyla inceleyen metinlerdi. Yazılarında Tarık mahlasını kullanarak mizahi ve edebi bir üslup geliştirdi. Daha sonra bu mahlası kardeşi Hakkı Tarık Us'a devretmiştir.

1917 yılında, arkadaşı Ahmet Emin Yalman ile birlikte Vakit gazetesini kurdu. Vakit, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı yıllarında, özellikle Milli Mücadele'yi destekleyen yayınlarıyla dikkat çekti. Gazete, İstanbul'daki İtilaf Devletleri'nin sansürüne ve baskısına rağmen, Anadolu'nun haklı davasını savunan bir çizgide yayın yaptı.

Siyasi Hayatı
Asım Us, gazetecilik kariyerinin yanı sıra siyasetle de yakından ilgilendi. 1927 yılında, Cumhuriyet Halk Partisi'nden Artvin milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi. Mecliste çeşitli komisyonlarda görev aldı ve Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki siyasi gelişmelerde etkili oldu. 1930'lu yıllarda Atatürk'ün reformlarını destekleyen yayınlar yaptı ve gazetesini Türkiye Cumhuriyeti'nin modernleşme hareketlerinin bir savunucusu haline getirdi.

Lozan Antlaşması görüşmelerine gazeteci olarak katıldı ve izlenimlerini yazdığı yazılarla kamuoyuna aktardı. Ayrıca, Hatay meselesiyle ilgili olarak Atatürk'ün yazılarını gazetesinde yayımladı.

Ölümü
Mehmet Asım Us, 11 Aralık 1967'de İstanbul'da bir trafik kazası sonucu beyin kanaması geçirerek hayatını kaybetti. Gazetecilik kariyeri boyunca Türk basınında derin izler bırakan Us, aynı zamanda Cumhuriyet'in önemli entelektüellerinden biri olarak anılmaktadır.

Eserleri
Asım Us'un çeşitli konularda yazdığı kitaplar arasında Karikatür, Yugoslavya'da Seyahat Notları, İstanbul'dan Çoruh'a, Son 150 Yılın Tarihi: Tanzimat Paşaları ve Asım Us'un Hatıra Notları yer almaktadır.
Karikatür, Tanin Matbaası, İstanbul, -
Mekâtib-i İptidaiyede Tahrir Dersi Nasıl Tedris Edilmeli?, -, h. 1332
Malumat-ı Kanuniyye, Tanin Matbaası, İstanbul, h.1327
Anadolu Yavrusunun Kitabı, Matbaa-i Amire, İstanbul, h.1333
Müntehab: Çocuk Şiirleri: Devre-i Ula, Maarif-i Umumiye Nezareti, İstanbul, h.1335
Yugoslavya'da Seyahat Notları, Vakit Basımevi, İstanbul, 1936
Londra Seyahati İntibaları, Vakit Basımevi, İstanbul, 1939
İstanbul'dan Çoruh'a, Vakit Basımevi, İstanbul, 1948
Son 150 Yılın Tarihi: Tanzimat Paşaları, Türkiye Basımevi, İstanbul, -
Gördüklerim / Duyduklarım / Duygularım, Vakit Matbaası, İstanbul, 1964
Asım Us'un Hatıra Notları: 1930'dan 1950 Yılına Kadar Atatürk ve İsmet İnönü Devrine Ait, Vakit Matbaası, İstanbul, 1966

Kaynakça