Fonların Anlık ve Sürekli Transferi

Fonların Anlık ve Sürekli Transferi ya da kısaca FAST, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından geliştirilen ve işletilen, bankalar ile diğer yetkili ödeme hizmeti sağlayıcıları arasında Türk lirası cinsinden ödemelerin günün her saati ve haftanın her günü gerçek zamanlı olarak gerçekleştirilmesini sağlayan bankalar arası anlık ödeme sistemidir.

FAST sistemi sayesinde farklı finansal kuruluşlar arasındaki para transferleri saniyeler içerisinde sonuçlandırılabilmekte ve aktarılan tutar alıcının hesabında anında kullanılabilir hâle gelmektedir. Sistem, klasik EFT sisteminden bağımsız olarak çalışmakta olup 7 gün 24 saat kesintisiz hizmet vermektedir.

Tarihçe
FAST sistemi, 18 Aralık 2020 tarihinde yalnızca banka çalışanlarının ödeme gönderebildiği pilot uygulama ile hizmete alınmıştır. Sistem, 8 Ocak 2021 tarihinde tüm müşterilerin kullanımına açılmıştır.

Sistemin işletim esasları TCMB tarafından yayımlanan FAST Sistemi İşletim Kuralları ile belirlenmektedir. Sisteme, 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun kapsamında faaliyet gösteren bankalar, gerekli şartları sağlayan ödeme ve elektronik para kuruluşları ile Posta ve Telgraf Teşkilatı katılabilmektedir.

İşleyişi
FAST sistemi, farklı finansal kuruluşlar arasındaki para transferlerinin gerçek zamanlı olarak gerçekleştirilmesini sağlar. Gönderici tarafından verilen ödeme talimatı sistem tarafından işlendiğinde işlem saniyeler içerisinde tamamlanır ve tutar alıcının hesabında kullanılabilir hâle gelir. Belirlenen süre içerisinde tamamlanamayan işlemler ise otomatik olarak iptal edilir. İşlem sonucuna ilişkin bildirim hem göndericiye hem de alıcıya ilgili finansal kuruluş tarafından iletilir.

FAST işlemleri, IBAN bilgisi kullanılarak gerçekleştirilebildiği gibi Kolay Adresleme Sistemi üzerinden tanımlanmış cep telefonu numarası, e-posta adresi veya kimlik numarası gibi bilgiler kullanılarak da yapılabilmektedir.

Katman Servisleri
FAST altyapısı üzerinde çalışan ve kullanıcı deneyimini geliştirmeyi amaçlayan çeşitli katman servisleri bulunmaktadır. Bu servislerin geliştirilmesi sürecinde TCMB ile Bankalararası Kart Merkezi (BKM) iş birliği yapmaktadır.

Kolay Adresleme
Kolay Adresleme Sistemi (KOLAS), kullanıcıların IBAN yerine cep telefonu numarası, e-posta adresi, T.C. kimlik numarası, vergi kimlik numarası veya pasaport numarası gibi bilgileri hesaplarıyla eşleştirmesine olanak tanır. Sistem BKM tarafından işletilmektedir. Her kolay adres yalnızca tek bir hesapla eşleştirilebilmekte, bir kullanıcı ise en fazla beş kolay adres tanımlayabilmektedir.

FAST-TR Karekod
FAST-TR Karekod, kişiler arası para transferlerinde ve iş yeri ödemelerinde FAST altyapısı üzerinden karekod okutularak ödeme yapılmasını sağlayan katman servisidir. Kullanıcılar mobil bankacılık uygulamaları aracılığıyla oluşturulan karekodu okutarak ödeme işlemini başlatabilmektedir.

Ödeme İste
Ödeme İste, alacaklının borçludan elektronik ortamda ödeme talep edebilmesini sağlayan haberleşme altyapısıdır. Borçlu, belirlenen süre içerisinde ödeme talebini onayladığında ödeme FAST sistemi üzerinden anlık olarak gerçekleştirilir. Sistem; kişiden kişiye ödemeler, ticari ödemeler ve kurum ödemeleri gibi farklı kullanım modellerini desteklemektedir.

Güvenli Ödeme İşlemi
Güvenli Ödeme İşlemi, noter gibi yetkili kuruluşların onay veya tescil süreci gerektiren işlemlerinde ödemenin belirli koşullar gerçekleşinceye kadar güvenli şekilde bekletilmesini sağlayan aracılık hizmetidir. İlk olarak ikinci el motorlu taşıt satış işlemleri için uygulanmaya başlanmış olup, işlem tamamlanıncaya kadar ödeme Güvenli Ödeme İşleticisi tarafından muhafaza edilmektedir.

EFT ile karşılaştırılması
FAST sistemi, klasik EFT sisteminden farklı olarak yalnızca mesai saatlerinde değil günün her saati kullanılabilmektedir. İşlemler saniyeler içerisinde tamamlanırken, belirlenen süre içinde sonuçlanmayan transferler iptal edilmektedir. Ayrıca başarılı veya başarısız işlemler hakkında taraflara anlık bildirim yapılmaktadır.

TCMB tarafından FAST sistemi için işlem tutarına ilişkin üst limit belirlenmektedir. Finansal kuruluşlar ise bu limite ek olarak kendi işlem limitlerini uygulayabilmektedir.

Ayrıca Bakınız
Elektronik Fon Transferi
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Bankalararası Kart Merkezi
IBAN

Kaynakça