kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Bodø

Bodø, Norveç'te bir il ve Nordland eyaletinde bir belediye. Salten bölgesinin bir parçasıdır ve Nordland eyaletinin başkentidir. Belediyenin idari merkezi Bodø şehridir. Bodø, diğer beldeler Misvær, Skjerstad, Saltstraumen, Loding, Løpsmarka, Kjerringoy, Sørvær ve Genler'i içerir.

Bodø, Kuzey Kutup Dairesi'nin kuzeyinde yer alan en büyük kentsel alandır ve Kuzey Norveç'te ikinci büyük şehirdir.

Tarihi
Bodø köyüne 1816 yılında ilçesine statüsü verildi ve kısa bir süre sonra, 1818 yılında, daha sonra Norveç tarafından tazmin edilmiştir. İngiliz tüccarlar tarafından Bodø kaçakçılık bölgesi olması ile tanınıyordu. Bodø şehri 1 Ocak 1838 tarihinde belediye olarak kurulmuştur.

İkinci Dünya Savaşı
Bodø 27 Mayıs 1940 tarihinde Alman Hava Kuvvetleri Luftwaffe saldırı sırasında tahrip edildi. Bodø'da altı bin kişi yaşıyordu ve 3500 kişi saldırıda evlerini kaybetti. On beş kişi (iki İngiliz asker ve 13 Norveçli) hava saldırısı sırasında öldü. İsveç Hükûmeti 1941 kışında 107 dairenin inşaasına yardımcı oldu. Bu evler şehrin hemen dışında inşa edildi. Bodø'nun kalbinde yer alan bu küçük alana, bugün hala Svenskeren ("İsveç İlçesi") denir. Kasaba savaştan sonra yeniden inşa edildi.

İklim
Kaynakça
Bodružallı Aziz Nikolaos Kilisesi

Bodružallı Aziz Nikolaos Kilisesi, Slovakya'nın Bodružal köyünde bulunan bir Yunan-Katolik kilisesidir. Kilise, 1658'de kilise cemaati tarafından ahşaptan yapılmıştır.

7 Temmuz 2008'de, kilise, yedi diğer anıtla birlikte, "Karpatların Slovak Bölgesinde Yer Alan Ahşap Kiliseler" adı altında UNESCO Dünya Mirası olarak ilan edildi.

Kaynakça
Body Science

Body Science, kompresyon giysilerle bilinen Avustralya spor malzemeleri üreticisidir. Gold Coast, Queensland'de kuruldu.

Body Science adını taşıyan ilk spor beslenme ürünü 1999'dan üretildi. 2014 yılı itibarıyla Body Science, hem on yıl, hem de bir buçuk yıl boyunca hem performans hem de sosyal sorumluluğa odaklandı. Şu an şirket spor ürünlerine göre en büyük Avustralya şirketlerinden biridir.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Sitesi

Ayrıca bakınız
Bodur Hüseyin Paşa

Hüseyin Paşa ya da Bodur Hüseyin Paşa (ö. 1595), Bosna, Diyarbakır, Mısır, Bağdat ve Şam beylerleyliği ile vezirlik görevlerinde bulunmuş Boşnak asıllı Osmanlı devlet adamıdır.

Hayatı
Karadağ'ın Taşlıca yerleşimine bağlı Boljanići köyünde doğmuştur. Boşnak asıllıdır. Büyük ağabeyi Sinan'ın, Sokullu Mehmed Paşa'nın kızıyla evli olması nedeniyle genç yaşta Sokullu tarafından Enderûn'a yerleştirildi.

1567-1569 yılları arasında Hersek sancakbeyliği yaptıktan sonra 1569'da Bosna beylerbeyi oldu. 1572'de Diyarbekir beylerbeyliği görevine getirildi. Daha sonra 1573'te vezirlikle Mısır Beylerbeyi atandı. 18 ay kadar bu görevde kalan Hüseyin Paşa, Mısır askerlerinin çıkardığı karışıklıkları önleyemedi. Bu nedenle Ekim 1574'te görevinden azledilmesi üzerine İstanbul'a döndü.

1578 yılı kayıtlarında Dinaver beyi Solak Hüseyin üzerine yapılacak sefere serdar tayin edildiğinde Bağdat beylerbeyi olarak görülen Hüseyin Paşa, 14 Kasım 1580'de Şam beylerbeyliğine tayin edildi. 1585'te ikinci defa Bağdat beylerbeyi olarak atandı. 1594'te de ikinci defa Bosna beylerbeyi olarak atandı. Birkaç ay içinde emekliye ayrıldıktan sonra 1595'te öldü.

Eserleri
Taşlıca'da 1573-1594 yılları arasında inşa ettirdiği ve kendi adıyla anılan Hüseyin Paşa Cami bulunmaktadır.

Kaynakça
Body Electric (şarkı)

"Body Electric" Amerikalı şarkıcı ve söz yazarı Lana Del Rey'in bir şarkısı. Üçüncü extended play'i olan Paradise'da yer alır. EP'nin yayınlanmasının ardından, şarkı Fransa ve İngiltere'nin bölgesel listelerinde yer alırken, ABD'deki Billboard Hot Rock Songs listesinde de yer aldı.

Yazma ve kompozisyon
Şarkı, prodüksiyonunu Dan Heath ile birlikte yapan Del Rey ve Rick Nowels tarafından yazılmıştır. Şarkı 2012 yılında kaydedildi. Lirik olarak, kayıp bir aşktan bahseder, Del Rey parçada Walt Whitman şiiri olan "I Sing the Body Electric" adlı şiirine atıfta bulunurken anılarını anlatıyor.

Medyada kullanım
Paradise'ın yanı sıra Del Rey, "Body Electric", "Gods and Monsters" ve "Bel Air" şarkılarını içeren Tropico adlı kısa bir film yayınladı. "Tropico" Haziran 2013'ün sonlarında çekildi; Anthony Mandler tarafından yönetildi. "National Anthem" ve "Ride" video klipleri için de aynı yönetmenle çalışmıştı. Del Rey, sosyal medya platformları aracılığıyla, biri Meryem, İsa'nın annesi ve diğeri Tekvin'deki Adem'in karısı Havva olarak poz veren Del Rey olmak üzere birçok görsel yayınladı. Ağustos 2013'te Del Rey, Twitter'da filmin iki prömiyeri olacağını duyurdu: Biri Los Angeles'taki Hollywood Forever Mezarlığında ve diğeri New York'ta belirtilmemiş bir yerde; kısa film için "veda" diye atıfta bulundu. Eleştirmenler Del Rey'in bu albüm döneminin son yayını olduğunu, demo şarkısı "Black Beauty"nin çevrimiçi olarak sızdıktan sonra yeni albüm dönemine geçeceğini belirtti. Daha sonra Del Rey'inUltraviolence albümünü yayınlayacağı açıklandı. 22 Kasım 2013'te "Tropico" resmi fragmanı yayınlandı; fragman sonunda filmin 5 Aralık 2013 tarihinde Del Rey'in resmi VEVO hesabına yükleneceği açıklandı. 3 Aralık 2013'te Del Rey, Facebook'ta "Tropico" nun VEVO sürümünden önce 4 Aralık 2013'te Kaliforniya, Hollywood'daki Cinerama Dome'da gösterileceğini duyurdu.

Eleştiriler
Yayımlanmasından bu yana şarkı, eleştirmenlerden genellikle olumlu eleştiriler aldı. Digital Spy'dan Robert Copsey, şarkının Paradise'ın öne çıkanlarından biri olduğunu ve ayrıca [Del Rey]'in önceki denemelere göre daha inandırıcı sonuçlarla Marilyn Monroe karakterine tekrar baktığını yazdı. AllMusic'ten John Bush, bir bütün olarak EP'yi eleştirdi ve şarkı yazımını yorumladı. "Body Electric" ("Elvis benim babam /Marilyn benim annem /İsa en iyi arkadaşım /Her Cuma gecesi deliriyoruz / Soluk ay ışığında sıcak gibi bırakıyoruz ") sözlerini "klişe ve çocuksu" buldu ve bu konsepti tüm albümü kaplayan bir trend haline getirdiğini yazdı..

Listeler
Kaynakça
Dış bağlantılar
Bodur tavusotu

Bodur tavusotu veya bilimsel adıyla Agrostis lazica, Benjamin Balansa tarafından 1874'te tanımlanmış, buğdaygiller familyasından çok yıllık bir bitki türüdür. Kafkasya'da yaygın olarak görülen Bodur tavusotuna Türkiye'nin Rize, Kayseri ve Bitlis illerinde rastlanmıştır. Yaklaşık 2500-3300 metre yükseklikteki alpin çayırlıklarda görülmektedir.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Bodrumspor 2022-23 sezonu

Bodrumspor 2022-23 sezonu, yeşil beyazlı ekibin 1. Lig'deki 1. sezonu, kuruluşunun ise 92. yılıdır.

Transferler


Toplam harcama:


Toplam gelir:

1. Lig
Puan durumu
Ayrıntılı lig durumu
Haftaya göre sonuçlar
İlk devre
İkinci devre
Play-off
Play-off çeyrek final
Play-off yarı final
Play-off final
Türkiye Kupası
4. Tur
5. Tur
Kaynakça
Bodrumkale

Bodrumkale, Türkiye'nin Osmaniye ilinde bulunan bir kale harabesidir. Kale, il merkezi Osmaniye'den 12 km uzakta Kastabala antik kentinin kuzeydoğusunda yer almaktadır.

Kale, Orta Çağ'da Orta Anadolu'dan Akdeniz kıyılarına giden yolu kontrol ediyordu. 1973'te arkeolojik değerlendirme ve doğru plan yayınlandı. Kale iki avluya veya koğuşa bölünmüştür ve altı kulesi bulunmaktadır. Duvar işçiliğinin çoğu doğrudan kireçtaşı çıkıntısından kesilmiştir ve aşağıdaki antik kentten yağmalanmamıştır. Güney kulesinin alt katı sarnıç işlevi görüyordu. Araştırma, Berkeley'deki Kaliforniya Üniversitesi'nin himayesinde gerçekleştirildi.

Kale, Kilikya Ermeni Krallığı döneminde 13. yüzyıla tarihlenmektedir. Kale 14. yüzyılda Ramazanoğulları Beyliği'nin eline geçtiğinde zaten terk edilmiş durumdaydı.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Boeing 727

Boeing 727, Boeing Commercial Airplanes tarafından geliştirilen ve üretilen, dar gövdeli, üç motorlu bir Amerikan yolcu uçağıdır. Daha büyük olan dört motorlu Boeing 707'nin 1958 yılında hizmete girmesinin ardından şirket, daha küçük havalimanlarından gerçekleştirilen kısa mesafeli uçuşlara yönelik talebi karşılamak amacıyla 727'yi geliştirdi. Uçak, 5 Aralık 1960'ta United Airlines ve Eastern Air Lines'tan alınan kırkarlı siparişle resmen tanıtıldı. İlk 727-100, 27 Kasım 1962'de montaj hattından çıktı, ilk uçuşunu 9 Şubat 1963'te gerçekleştirdi ve 1 Şubat 1964'te Eastern Air Lines filosunda hizmete girdi.

Boeing tarafından üretilen tek üç motorlu yolcu uçağı olan 727, T-kuyruk düzeninin altında yer alan üç adet düşük baypaslı Pratt & Whitney JT8D turbofan motoruyla güçlendirildi. Motorlardan ikisi arka gövdenin iki yanında, üçüncüsü ise kuyruğun altındaki hava giriş kanalıyla beslenen orta bölümde bulunur. Uçak, altı koltuklu kabin kesiti ile kokpit tasarımını Boeing 707 ile paylaşır; bu tasarım daha sonra Boeing 737'de de kullanıldı. 41 metre uzunluğundaki 727-100, iki sınıflı düzende genellikle 106 yolcuyu menzile taşıyabilirken, tek sınıflı yerleşimde 129 yolcu kapasitesine sahiptir. 1965'te tanıtılan uzatılmış 727-200 modeli, Temmuz 1967'de ilk uçuşunu gerçekleştirmiş ve aynı yılın aralık ayında Northeast Airlines ile hizmete girdi. Yaklaşık 6,1 metre daha uzun olan bu model, iki sınıflı düzende genellikle 134 yolcuyu 2.550 deniz mili (4.720 km) menzile, tek sınıflı yerleşimde ise 155 yolcuyu taşıyabilmektedir. Ayrıca kargo ve "Quick Change" adı verilen, yolcu ile kargo taşımacılığı arasında hızla dönüştürülebilen bir versiyonu da üretildi.

Boeing 727, iç hat uçuşlarının yanı sıra menzili dâhilindeki uluslararası hatlarda da yaygın olarak kullanıldı. Havalimanlarında yürürlüğe giren gürültü düzenlemeleri nedeniyle birçok uçağa motor gürültüsünü azaltan hush kit sistemleri takıldı. Uçağın son ticari yolcu seferi Ocak 2019'da gerçekleştirildi. Yerini Boeing 757 ile Boeing 737'nin daha büyük modelleri aldı. Boeing 727'nin karıştığı toplam 353 havacılık olayı ve kazası kaydedildi. Üretimi Eylül 1984'te, toplam 1.832 adet üretilmesinin ardından sona erdi. Uzun yıllar boyunca havacılık sektörünün en önemli çalışma uçaklarından biri olan 727, bu özelliği nedeniyle sıklıkla "Jet Çağı'nın DC-3'ü" olarak anıldı.

Türevleri
Boeing 727-100
İlk Boeing 727-100 (N7001U) ilk uçuşunu 9 Şubat 1963'te yaptı ve 29 Ekim 1963'te United Airlines'ta hizmete girdi. En fazla 131 yolcu taşıyabilmektedir. Bu uçaktan toplamda 571 adet üretildi.

Boeing 727-200
Boeing 727-200, Boeing Commercial Airplanes tarafından üretilen orta boylu dar-gövde üç motorlu jet uçak. 149-189 yolcu taşıyabilmekte ve sonraki modelleri durmadan 2,400 ila 2,700 deniz mili uçabilmekte.

Boeing 727-200F, "Freighter" yani kargo tipi olarak servise sunulmuştur.

Sipariş ve üretim sayısı
Boeing 747-400

Boeing 747-400, Boeing 747-300 modelinin devamı niteliğindeki 747 varyantı. Pilotlar arasında 744 olarak da anılmaktadır. 624 yolcu kapasiteli ve ortalama 15.000 km menzile sahiptir. Genellikle Londra-New York, Berlin-Male, Cape Town-Londra seferleri için kullanılmıştır. Aynı zamanda General Electric CF6-80C2 motor serileri kullanılan varyantları da piyasaya sürülmüştür. Diğer 747'lerin aksine kısa pistlerde kalkış ve iniş yapabilen uçağın kanat ucu ve kokpit camında yapılan geliştirmeler performans ve işletme maliyetlerini olumlu yönde etkilemiştir.


Kaynakça
Boediono

Boediono (25 Şubat 1943, Blitar, Doğu Cava, Hollanda Doğu Hint Adaları), Endonezyalı ekonomist ve siyasetçi. Endonezya Devlet Başkanı Susilo Bambang Yudhoyono ile birlikte 2009 başkanlık seçimleri kazandıktan sonra, Endonezya'nın Başkan Yardımcısı olarak 2014 yılına kadar görev yaptı.

Eğitimi
Boediono Blitar, Doğu Java ilkokulunda eğitim aldı. 1960'ların başında Perth'deki Batı Avustralya Üniversitesi'nde okumak için burs kazanmadan önce, Yogyakarta Gadjah Mada Üniversitesinde eğitimine başladı. 1967'de bir ekonomi derecesi ile Batı Avustralya Üniversitesi'nden mezun oldu ve 1972 yılında Melbourne Monash Üniversitesi'nde ekonomi yüksek lisans için çalışmalarını sürdürdü. Daha sonra, 1979 yılında mezun olduğu Pennsylvania Üniversitesi Wharton School'da doktoraya yönelik ileri çalışmalar üstlendi. Ayrıca ekonomi alanında araştırma görevlisi olarak 1970'lerin başında Avustralya Ulusal Üniversitesi Endonezya Projesi'nde çalıştı.

Kariyeri
Boediono, 1997-1998 yıllarında maliye para politikasından sorumlu Endonezya vali yardımcısı oldu ve 1998-Ekim 1999 yıllarında Ulusal Planlama Bakanı olarak görev yaptı.

2001 yılında cumhurbaşkanlığından Abdurrahman Wahid'in çıkarılmasının ardından, Başkan Megawati Sukarnoputri onu yeni yönetiminde Maliye Bakanı olarak atadı. Onun liderliğinde, ekonomi 2002 yılında % 4 oranında büyümüştür.

Devlet Başkanı Susilo Bambang Yudhoyono, Aburizal Bakrie'nin yerine, 2005 yılında ilk kabine değişikliği sırasında Ekonomi Koordinasyon Bakanı olarak Boediono'yu atadı.

Boediono ayrıca 1970'lerin başından beri makroekonomi ve para politikası üzerinde çeşitli dersler verdi. Boediono, Gadjah Mada Üniversitesi'nde ekonomi profesörüdür.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Boediono resmi websitesi
Boeing 747-8

Boeing 747-8, Boeing Commercial Airplanes tarafından geliştirilen 747'nin en yeni ve en büyük çeşidi olan geniş gövdeli bir uçaktır. 747-400'ü piyasaya sürdükten sonra Boeing, daha büyük 747 versiyonlarını Airbus A380'e alternatif olarak gördü. İlk 300 uçağın piyasaya tahmini sürümü için 14 Kasım 2005 olarak belirlendi. İlk 747-8F kargo uçağı ilk uçuşunu 8 Şubat 2010'da gerçekleştirdi ve yolcu versiyonu 747-8I Intercontinental 20 Mart 2011 tarihinde onu takip etti. Kargo versiyonu ilk olarak Ekim 2011'de servise girdi ve uçak Haziran 2012'de ticari hizmete başladı.

Gövdesi eski versiyonlarına göre 18 ft (5.6m) uzatılarak 250 ft (76,3m) olmuştur. Böylece ilk olarak 2020'de uçan 777X-9 servise girene kadar en uzun uçak unvanını elinde tutmakta. Temel yapısını korurken, kanat daha kalın ve daha derin tasarlanmıştır, tırmık kanat uçlarıyla daha geniş olması sağlanmıştır. Bu sayede daha fazla yakıt tutar. 787 Dreamliner'in eskisine göre daha verimli General Electric GEnx turbofan motorundan güç alan uçağın maksimum kalkış ağırlığı (MTOW) 975.000 lb (442 t)'e yükselerek en ağır Boeing uçağı olmuştur. Freighter (kargo) versiyonu daha kısa bir üst güverteye sahiptir ve 4.120 nm'nin üzerinde (7.630 km), yük taşıyabilir. Yolcu versiyonu ise, 7,790 nm (14,430 km) üzerinde tipik bir üç sınıflı konfigürasyonda 467 yolcu taşıyabilir. Ağustos 2019 itibarıyla, 107 nakliye şirketi ve 47 yolcu uçağı olmak üzere 154 teyitli siparişi vardır

Kaynakça
Boechout

Boechout, Belçika'nın Anvers eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye, Boechout ve Vremde kasabalarından oluşur. 1 Ocak 2006'da Boechout'un toplam nüfusu 12.090 idi. Toplam alan 20.66 km² olup, km² başına 585 nüfus yoğunluğu vermektedir. Boechout ayrıca Sfinks Festivali'ne de ev sahipliği yapıyor.

Kaynakça
Boeing 737 Next Generation

Boeing 737 Next Generation Boeing 737-600 700 800 ve 900'ü içerir. 737 Next Generation 737 Classic'den sonra gelen modeldir.737 Orginal ve 737 Classic'den sonraki 3. modeldir. 737 Next Generation'ın en yeni modeli 737-900ER 2006'da göklerle buluştu.Yeni Nesil 737, havayolu müşterilerimize üstün güvenilirlik, yakıt verimliliği ve günümüzün rekabetçi pazarında operatörlerin ihtiyaç duyduğu yüksek değerli geri dönüşleri sağlar.

Kaynakça
Boeing 367-80

Kısaca Dash 80 olarak bilinen Boeing 367-80, ticari havacılık için jet tahrikinin avantajlarını göstermek için Boeing tarafından inşa edilen bir Amerikan dörtlü jet prototip uçağıdır. KC-135 tankerinin ve 707 uçağının tasarımı için temel oluşturdu.

Dash 80 ilk olarak 1954'te, projenin lansmanından iki yıldan kısa bir süre sonra uçtu. 16 milyon ABD Doları maliyeti (bugün 154 milyon ABD Doları'na eşdeğer), o zamanlar taahhütlü müşterisi olmayan Boeing için çok büyük bir riskti. Korunan ve şu anda Virginia'daki Udvar-Hazy Merkezinde halka açık sergilenen sadece bir örnek inşa edildi.
Boeing 720

Boeing 720, Boeing tarafından üretilen bir Amerikan dar gövdeli yolcu uçağıdır. Temmuz 1957'de daha kısa pistlerden daha kısa uçuşlar için 707 türevi olarak duyurulan 720, ilk olarak 23 Kasım 1959'da uçtu. Tip sertifikası 30 Haziran 1960'ta verildi ve 5 Temmuz 1960'ta United Airlines ile hizmete girdi. 1967'ye kadar toplam 154 Boeing 720 ve 720B üretildi. Bir türev olarak 720'nin geliştirme maliyetleri düşüktü ve az sayıda satışa rağmen kârlılık sağladı.

707-120 ile karşılaştırıldığında, 9 fit (2,7 m) kısaltılmış bir uzunluğa, değiştirilmiş bir kanat ve daha düşük bir azami kalkış ağırlığı için hafifletilmiş bir gövdeye sahiptir. Başlangıçta dört Pratt & Whitney JT3C turbojet tarafından desteklenmek üzere tasarlanan ilk 720, iki sınıfta 131 yolcu ile 2.800 nmi (5.200 km) menzili kapsayacaktı. JT3D turbofanlarla güçlendirilen yeniden yapılandırılan 720B, ilk olarak 6 Ekim 1960'ta uçtu ve Mart 1961'de hizmete girdi. 3.200 nmi (5.900 km) menzilde bir sınıfta 156 yolcu alabiliyordu. Bazı 720'ler daha sonra 720Bs spesifikasyonuna dönüştürüldü. Bunu Boeing 727 trijet izledi. 720, '7x7' adlandırma şemasına uymayan Boeing tarafından tasarlanmış tek jet uçağıdır.

Kaynakça
Boeing KC-135 Stratotanker

Boeing KC-135 Stratotanker, Boeing 367-80 prototipi temel alınarak Boeing 707 yolcu uçağıyla birlikte geliştirilen Amerikan askerî havada yakıt ikmal tankeri uçağıdır. Gövdesi, Boeing 707'ye göre daha dar ve kısadır. Başlangıçta uçak, 717 olarak tanımlandı, daha sonra bu numara başka bir Boeing uçağına verildi.

KC-135, Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri'nin (USAF) ilk jet motorlu yakıt ikmal uçağı olarak KC-97 Stratofreighter'ın yerini aldı. Başlangıçta stratejik bombardıman uçaklarına yakıt ikmali yapmakla görevliydi, ancak Vietnam Savaşı ve Çöl Fırtınası Operasyonu gibi çatışmalarda ABD taktik avcı ve bombardıman uçaklarının menzilini ve dayanıklılığını artırmak için yaygın olarak kullanıldı.

KC-135, 1957'de ABD Hava Kuvvetleri'nde hizmete girdi ve orijinal operatörüyle 60 yılı aşkın süredir kesintisiz görev yapan dokuz askerî sabit kanatlı uçaktan biridir. Uçak, daha büyük McDonnell Douglas KC-10 Extender tarafından desteklendi. Araştırmalar, bakım maliyetlerinin önemli ölçüde artmasına rağmen çoğu KC-135'in 2030 yılına kadar uçabileceğini göstermektedir. Bu uçaklar, kademeli olarak Boeing KC-46 Pegasus ile değiştirilecektir.

Türkiye'de KC-135R
İncirlik, Adana'da bulunan 10. Tanker Üs Komutanlığı/101. HYİ Filo Komutanlığı bünyesinde yer alırlar. Filo isimleri Asena'dır.

Versiyonlar
KC-135A: 1956- 1964 732adet
KC-135B: 1963 17 adet
KC-135D: 1979 4 adet
KC-135E: 1982 160 adet
C-135F: 12 adet Fransa Hava Kuvvetleri
KC-135Q: 1961-1968 56 adet KC-135A Lockheed SR-71havada yakıt ikmali için üretildi
KC-135R: 1982 365 adet
KC-135T: 1993 - 1995 54 adet

Kullanan ülkeler
Eski Kullanıcılar
Boeing CH-47 Chinook

Boeing CH-47 Chinook, Vertol şirketi tarafından geliştirilen ve günümüzde Boeing tarafından üretilen, tandem rotorlu bir ağır nakliye helikopteridir. Bu helikopter, Batı ülkelerinde yalnızca Sikorsky CH-53 tarafından geride bırakılan taşıma kapasitesiyle en ağır ikinci yük helikopteri konumundadır. Çift motorlu ve tandem rotor düzeni, Chinook'a yüksek hız ve güçlü kaldırma yeteneği kazandırırken, çeşitli zorlu ikmal görevleri, personel taşıma, topçu sevkiyatı ve savaş alanı lojistiği için ideal hale getirdi. Adını, ABD'nin Oregon ve Washington eyaletlerinde yaşamış Chinook yerli halkından alır.

Chinook, ilk olarak 1957 yılında Vertol Model 107 veya V-107 olarak adlandırılan yeni bir tandem rotorlu helikopter üzerinde çalışmaya başlayan Vertol tarafından tasarlandı. Aynı tarihlerde Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı, piston motorlu Sikorsky CH-37 Mojave'yi gaz türbini ile çalışan yeni bir helikopterle değiştirme niyetini açıkladı. Haziran 1958'de ABD Ordusu, Vertol firmasından YHC-1A adı altında az sayıda V-107 sipariş etti; testlerin ardından bazı Ordu yetkilileri, bu helikopterin saldırı görevleri için çok ağır ve nakliye amaçları için çok hafif olduğunu düşündü. YHC-1A geliştirilip ABD Deniz Piyadeleri tarafından CH-46 Sea Knight olarak benimsenirken, Ordu daha ağır bir nakliye helikopteri aradı ve Vertol Model 114 adıyla V-107'nin genişletilmiş bir türevini sipariş etti. Başlangıçta YCH-1B olarak adlandırılan ön üretim rotorlu helikopter, 21 Eylül 1961'de ilk uçuşunu gerçekleştirdi. 1962 yılında HC-1B, 1962 Birleşik Devletler Üç Hizmetli uçak tanımlama sistemi kapsamında CH-47A olarak yeniden adlandırıldı.

Chinook, gövdesi boyunca konumlandırılmış çok sayıda kapı, arka kısımda yer alan geniş yükleme rampası ve asılı yük taşıma kapasitesi sağlayan üç adet harici ventral kargo kancasıyla, çeşitli kargo yükleme sistemleri sunan son derece işlevsel bir tasarıma sahiptir. 1962 yılında hizmete girdiğinde azami hıza ulaşabilen bu helikopter, döneminin genel maksat ve taarruz helikopterlerinden belirgin şekilde daha hızlıydı ve hâlen ABD envanterindeki en hızlı helikopterlerden biri olarak değerlendirilmektedir. Tanıtımından bu yana Chinook'un geliştirilmiş birçok versiyonu üretildi; bunlardan en önemlilerinden biri, 1982 yılında hizmete giren CH-47D oldu. Bu model, CH-47C standardına göre güçlendirilmiş motorlar, kompozit rotor kanatları, pilot iş yükünü azaltan yeniden tasarlanmış kokpit, gelişmiş ve yedekli elektrik sistemleri, modernize edilmiş aviyonikler ve daha sofistike bir uçuş kontrol sistemi gibi önemli iyileştirmelerle donatıldı. Sabit kanatlı Lockheed C-130 Hercules ile birlikte 1960'ların başında geliştirilen Chinook, aradan geçen 60 yılı aşkın süreye rağmen hâlâ hem üretimde kalmayı hem de ön cephede hizmet vermeyi sürdüren ender platformlardan biridir.

Kullanıcılar
Askeri Kullanıcılar
(12 adet)
Sivil Kullanıcılar
Özellikler (CH-47F)
Galeri
Kaynakça
Boeing B-29 Superfortress

Boeing B-29 Superfortress, Boeing tarafından tasarlanan ve başta Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri tarafından II. Dünya Savaşı ile Kore Savaşı sırasında kullanılan, dört motorlu pervaneli bir ağır bombardıman uçağıdır. Adını selefi olan Boeing B-17 Flying Fortress'a atıfla alan Superfortress, yüksek irtifadan stratejik bombardıman yapmak üzere geliştirildi, ancak düşük irtifada gece gerçekleştirilen yangın bombası saldırılarında ve Japonya'yı deniz mayınlarıyla abluka altına almak amacıyla mayın döşeme görevlerinde de etkili oldu. Silverplate olarak bilinen özel B-29 varyantları, Hiroşima ve Nagazaki'ye atılan atom bombalarını taşıyarak muharebe sırasında nükleer silah kullanan tek uçaklar olarak tarihe geçti.

II. Dünya Savaşı'nın en büyük uçaklarından biri olan Boeing B-29 Superfortress, basınçlandırılmış kabin, çift tekerlekli üç teker düzenine sahip iniş takımı ve analog bilgisayar kontrollü bir atış kontrol sistemi gibi dönemin en ileri teknolojileriyle tasarlandı. Bu sistem sayesinde bir nişancı ile bir atış kontrol subayı, uzaktan kumandalı dört makineli tüfek kulesini aynı anda yönetebiliyordu. Uçağın tasarım ve üretim maliyeti yaklaşık 3 milyar ABD dolarıydı; bu miktar, Manhattan Projesi'nin 1,9 milyar dolarlık maliyetini dahi aşarak B-29 programını savaşın en pahalı askerî projesi hâline getirdi. Toplam 3.970 adet üretilen B-29, 1950'ler boyunca çeşitli görevlerde hizmet vermeye devam etti ve 1960'ların başında kademeli olarak hizmetten çekildi. Bazı uçaklar Stratovision şirketi tarafından uçan televizyon vericileri olarak da kullanıldı. Ayrıca Kraliyet Hava Kuvvetleri, B-29'u 1950 ile 1954 yılları arasında "Washington" hizmet adıyla kullandı; jet motorlu Canberra bombardıman uçaklarının hizmete girmesiyle bu uçaklar görevden çıkarıldı.

B-29, Boeing tarafından geliştirilen birçok bombardıman uçağı, nakliye uçağı, tanker, keşif uçağı ve eğitim uçağı için temel model oluşturdu. Örneğin motorları yenilenen B-50 Superfortress "Lucky Lady II", 1949 yılında 94 saat süren bir uçuşla dünyayı durmaksızın dolaşan ilk uçak oldu. İlk uçuşunu 1944'te gerçekleştiren Boeing C-97 Stratofreighter nakliye uçağını 1947'de geliştirilen sivil yolcu uçağı Boeing 377 Stratocruiser izledi. Boeing, 1948'de KB-29 tanker uçağını tanıttı, bunu 1950'de Boeing 377 türevi olan KC-97 Stratofreighter izledi. Stratocruiser temel alınarak geliştirilen Guppy, Mini Guppy ve Super Guppy gibi büyük hacimli kargo uçakları ise NASA ve diğer bazı işletmeciler tarafından günümüzde de kullanılmaktadır. Sovyetler Birliği, B-29'un lisanssız ve tersine mühendislik yoluyla üretilmiş bir kopyası olan Tupolev Tu-4'ten toplam 847 adet üretti. Günümüze kadar 22 adet B-29 korunarak varlığını sürdürdü; bunların çoğu müzelerde statik olarak sergilenirken "FIFI" ve "Doc" adlı iki uçak hâlen uçuş kabiliyetini korumaktadır.

Özellikler
Kaynakça