2026 İsrail-Lübnan barış görüşmeleri

İsrail-Lübnan barış görüşmeleri, 2026 yılında İsrail ile Hizbullah arasında yeniden başlayan çatışmaların ardından İsrail ve Lübnan arasında başlatılan diplomatik temaslardır. 17 Mayıs Anlaşması'nın (1983) başarısızlığa uğramasından bu yana ilk kez, İsrail ve Lübnan hükûmeti, bir barış anlaşmasına varma ve Hizbullah'ı silahsızlandırma hedefiyle doğrudan müzakerelerin başlatıldığını duyurdu.

Arka plan
1910'lu yıllarda, Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküşünün ardından bölge, Sykes-Picot gibi anlaşmalar kapsamında Britanya ve Fransa kontrolü arasında paylaşıldı. Fransız yönetimindeki Büyük Lübnan ile Britanya yönetimindeki Filistin Mandası arasındaki kesin sınır, 1920 ve 1923 tarihli Fransa-Britanya anlaşmaları (“Paulet–Newcombe hattı”) ile belirlenmiş ve 1922'de sınırlandırılmıştır.

İsrail ve Lübnan'ın bağımsız devletler olarak kurulmasından önce, yerel topluluklar arasındaki ilişkiler çeşitlilik göstermekteydi ve zaman zaman iş birliğini de içermekteydi. Özellikle Beyrut'ta bulunan aktif bir Yahudi topluluğu, dört kutsal şehir olarak kabul edilen, Kudüs, Hebron, Safed ve Tiberya topluluklarıyla dinî, kültürel ve ekonomik bağlar sürdürmekteydi. Siyonist örgütler Lübnan'da eğitimsel ve siyasi bağlantılar geliştirmiş, bazı Lübnanlı gruplar - özellikle Maruniler - gelecekteki bir Yahudi devletiyle iş birliğini desteklemiştir. Ancak, Lübnan'ın 1943 yılında daha pan-Arap bir liderlik altında bağımsızlığını kazanması, Siyonizme yönelik resmî muhalefetin artmasına yol açtı. 1948 Arap-İsrail Savaşı sırasında Lübnan kendisini savaşan taraf olarak ilan etti, ancak büyük ölçüde savunmacı bir rol üstlendi. 1949 ateşkes anlaşması, İsrail ile Lübnan arasındaki ateşkes hattının yeni bir sınır oluşturmak yerine mevcut sınırı takip edeceğini belirledi ve bu durum karşılıklı olarak tanındı. 1982'de bir Filistinli grubun İsrail'in Birleşik Krallık büyükelçisine suikast girişiminde bulunmasının ardından, Takip eden on yıllarda çatışmalar büyük ölçüde, İran tarafından kurulan ve desteklenen İslamcı Şii militan ve siyasi bir örgüt olan Hizbullah etrafında yoğunlaştı. İsrail, yaklaşık 18 yıllık varlığın ardından 2000 yılında güney Lübnan'dan çekildi. Çekilmenin ardından Birleşmiş Milletler iki ülke arasındaki geçici sınır olan "Mavi Hat"ı belirledi.

Gerginlikler 21. yüzyılda da sürdü. Hizbullah'ın sınır ötesi bir baskını ve iki İsrail askerinin kaçırılmasıyla tetiklenen 2006 Lübnan Savaşı, BM Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararıyla sona erdi. Bu karar, Litani Nehri'nin güneyinde Lübnan ordusu ve UNIFIL dışında hiçbir silahlı grubun faaliyet göstermemesini öngörüyordu. İsrail ile Hizbullah arasındaki kırılgan çatışmasızlık sürerken 2022'de İsrail ve Lübnan, Doğu Akdeniz'deki ekonomik bölgeleri düzenleyen bir deniz sınırı anlaşmasına vardı.

İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalar, Hamas öncülüğünde 7 Ekim 2023'te İsrail'in güneyine düzenlenen saldırıların ardından, Lübnan'da mukim bu Şii örgütün İsrail'in kuzeyine saldırmasıyla yeniden başladı. Eylül 2024'te İsrail, Hizbullah liderliğini hedef alan ve askerî kapasitesini azaltan bir dizi saldırı düzenledi. Bu askeri müdahalelerin aralarında Hizbullah militanlarının çağrı cihazlarının uzaktan patlatılması ve örgütün lideri Hasan Nasrallah'ın düzenlenen hava saldırısıyla öldürülmesi oldukça ses getirdi. Aylar süren çatışmaların ardından Kasım 2024'te ateşkes sağlandı. Buna karşın İsrail, Hizbullah altyapısı olduğunu belirttiği hedeflere yönelik hava saldırılarını sürdürdü. 2025'te Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn ve Başbakan Nevvaf Selam liderliğinde kurulan yeni Lübnan hükûmeti, devlet egemenliğini güçlendirme ve devlet dışı silahlı aktörleri sınırlandırma niyetini açıkladı. Bu doğrultuda Hizbullah'ın etkisini kısıtlamak için yasal adımlar attı ve örgütün silahsızlandırılmasına yönelik planları onayladı. Alınan bu kararlara rağmen Hizbullah hükûmetin politikasına karşı çıkmakta ve Lübnan siyasetinde merkezi bir güç olmaya devam etmektedir. 28 Şubat 2026'da başlayan İran Savaşı sırasında Hizbullah, uzun süredir destekçisi olan İran ile uyumlu şekilde İsrail'e saldırılar düzenleyerek çatışmaya katıldı. Buna karşılık İsrail, güney Lübnan'da yeni bir askerî harekât başlattı.

Barış görüşmeleri
Nisan 2026'da, İsrail ile Lübnan'ın iki ülke arasında doğrudan müzakereler olasılığını değerlendirmeye başladığına dair haberler ortaya çıktı. 9 Nisan 2026'da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, siyasi-güvenlik kabinesinin Lübnan hükûmetiyle temasların başlatılması talimatını verdiğini açıkladı. Hükûmet açıklamasına göre görüşmeler, iki ülke arasındaki güvenlik ve siyasi meseleleri ele almayı amaçlıyordu. Bunlar arasında kuzey sınırı boyunca istikrar, Lübnan'daki silahlı örgütlerin statüsü ve daha geniş kapsamlı bir siyasi düzenleme olasılığı yer almaktaydı.

Lübnanlı yetkililerin açıklamaları, esas olarak devlet egemenliğinin güçlendirilmesi ve güneydeki güvenlik durumu üzerinde kurumsal kontrolün pekiştirilmesi gerekliliğine odaklandı. Bu bağlamda hükûmet yetkilileri, gelecekteki herhangi bir siyasi temasın, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararı da dâhil olmak üzere mevcut uluslararası kararlar ve ülke toprakları üzerinde tam Lübnan egemenliği ilkesi temelinde yürütüleceğini vurguladı. Lübnan'ın devlet egemenliğini güçlendirme odağının bir parçası olarak, Başbakan Nevvaf Selam İran'ın Lübnan adına müzakere etme önerisini reddetti.

12 Nisan'da, tarafların tümünü içeren önemli bir hazırlık niteliğindeki çevrim içi toplantının gerçekleştirildiği bildirildi. Toplantıya Lübnan'ın ABD nezdindeki büyükelçisi Nada Hamadeh Moawad, İsrail'in ABD nezdindeki büyükelçisi Yechiel Leiter, Lübnan kökenli iş insanı Michel Issa ve Amerikalı siyasi danışman Michael Needham katıldı.

14 Nisan'da, İsrail, Lübnan ve ABD büyükelçilerinin yanı sıra Michael Needham ve Birleşmiş Milletler nezdindeki büyükelçi Mike Waltz'un katıldığı barış görüşmelerinin ilk toplantısı, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun ev sahipliğinde Washington'da düzenlendi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, “Hizbullah'ın silahlarının tasfiye edilmesini istiyoruz ve nesiller boyu sürecek gerçek bir barış anlaşması istiyoruz” dedi. Lübnan tarafında ise Cumhurbaşkanı Joseph Avn, Washington görüşmelerinin “Lübnan'da bir ateşkes konusunda bir anlaşma... ve Lübnan ile İsrail arasında doğrudan müzakerelerin başlatılması amacıyla” sonuç vermesini umduğunu belirtti. Lübnan'ın büyükelçisi Nada Hamadeh Moawad toplantıyı “yapıcı” olarak nitelendirdi. Moawad aynı zamanda ateşkes çağrısında bulunduğunu ve Beyrut hükûmetinin tüm Lübnan toprakları üzerindeki "tam egemenliğinde" ısrar ettiğini ifade etti. Birleşik Krallık ve Fransa'nın da aralarında bulunduğu 17 ülkenin dışişleri bakanları, Lübnan ve İsrail'i bölgede kalıcı güvenliği sağlama fırsatını değerlendirmeye çağırdı. Görüşmelerin ardından İsrail ve Lübnan, geleceğe yönelik doğrudan müzakereler konusunda anlaşmaya vardı.

Barış görüşmeleri, yalnızca Lübnan ve İsrail için değil, aynı zamanda ABD için de bir fırsat olarak görülmektedir. İslamabad Görüşmeleri'nin başarısızlığa uğraması ve Hamas'ın, Gazze Barış Kurulu temsilcisi Nickolay Mladenov tarafından önerilen Gazze şeridinin silahsızlandırılması planını görünüşe göre reddetmesinin ardından, İsrail-Lübnan görüşmeleri ABD diplomasisinin askerî başarıyı diplomatik kazanıma dönüştürmesi için kısa vadede kalan tek fırsat olabilir.

Tepkiler
Destek
Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn, "Lübnan'daki durumun tek çözümü, İsrail ile bir ateşkesin sağlanması ve bunun iki ülke arasında doğrudan müzakerelere yol açmasıdır" dedi ve diplomatik girişimin uluslararası alanda şimdiden olumlu karşılık bulduğunu belirtti.

Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam, Lübnan'ın "görüşmeler için herhangi bir gündemi, formatı veya yeri tartışmaya açık olduğunu" ifade etti.

Lübnan Kuvvetleri Partisi lideri Samir Geagea, Lübnan'da devlet egemenliğinin güçlendirilmesi ve Hizbullah'ın silahsızlandırılması çağrısında bulunarak, örgütün bağımsız bir askerî güç olarak varlığını sürdürdüğü sürece ülkenin istikrara kavuşamayacağını savundu.

İsrail'in ABD Büyükelçisi Yechiel Leiter, Lübnan halkına hitaben “Sizinle barış ve uyum içinde yaşamak istiyoruz. Topraklarınızda hiçbir çıkarımız yok, yalnızca güvenliğimizle ilgileniyoruz” dedi. Ayrıca Lübnan'ın önümüzdeki yıl İbrahim Antlaşmaları'na katılmasını umduğunu dile getirdi.

Karşı çıkanlar
Lübnan Parlamentosu Başkanı ve Amal Hareketi lideri Nebih Berri, müzakerelerin başlatılmasını ilke olarak desteklediğini ancak bu konuda ilerleme sağlanması için Hizbullah'ın tutumunu beklediğini ifade etmiştir.

Lübnan parlamentosundaki Hizbullah üyesi Ali Fayyad ise örgütün İsrail ile doğrudan müzakerelere karşı olduğunu belirterek, herhangi bir siyasi görüşmenin öncelikle bir ateşkes sağlanmasına ve İsrail güçlerinin Lübnan topraklarından çekilmesine bağlı olması gerektiğini vurguladı.

Ayrıca bakınız
2026 İran Savaşı

Kaynakça