Ferid Alekberli

Ferid Alekberli ( , ; 3 Ocak 1964 - 7 Nisan 2021), Azeri tarihçi, profesör. Orta Çağ tıp elyazmaları alanında uzman. Tıp tarihi konusunda yazdığı kitapları ve Vatikan Gizli Arşivleri’nde yaptığı araştırmalarıyla biliniyor.

Bilimsel faaliyetleri
Orta çağ tıp elyazmaları. Orta Çağ Doğusunda tıp ve eczacılık. Kültür tarihi.

Bilimsel başarıları
Ferid Alekberli biyoloji ve tarih üzere doktor, profesör, Bakü Elyazmaları Enstitüsü Tercüme ve iletişim şubesinin müdürü, Azerbaycan Tıp Tarihçileri Birliği'nin başkanıdır. Azerbaycan'da orta çağ tıp elyazmalarının bilimsel araştırma kurucusu kibi biliniyor. 200'den fazla bilimsel ve popüler eserin, aynı zamanda 23 kitap ve broşür'ün yazarıdır.

Tıp ve eczaçılık tarihi
Tıp ve eczacılık üzere X-XVIII yüzyıllara ait Türk (aynı zamanda, Azerbaycan), Arap ve farsdilli elyazmaların üzerinde yaptığı araştırmalar sonucunda ilk kez bu kaynaklarda tarif edilmiş 724 çeşit ilaç bitkisini belli etmiş ve incelemiştir. Bu türlerin listesini hazırlamıştır. Araştırmalar sonucunda belirlenmiştir ki, 724 tür bitkiden ancak 256 tipi (60.7%), modern tıp ilminde kullanılır. Bu unutulmuş otlar laboratuvar ve kniniki yoxlamalardan sonra modern tıbbın kullanımına iade edilebilir. Araşdırılmalar sonucunda orta çağ zamanı Müslüman dünyasında mevcut olmuş "sağlığın korunması teorisi" tetkik ve restore edilmiştir. Bu nezeriyye sağlıklı yaşam tarzı, hastalıkların önleme ve tedavisini tebliğ edirdi.

Ferid Alekberli Azerbaycan'da milli yemeklerin tarihine, beslenme, aromaterapi ve müzikle tedaveye dair kitap ve makalelerin yazarıdır. O, Azerbaycan'da ilk Orta Çağ eczacılık terimleri sözlüğünü tasarladı.

Vatikan arşivleri
Ferid Alekberli Vatikan arşivlerinde uzun süreli bilimsel araştırmalar yapan ilk Azerbaycanlı olmuştur. Vatikan Gizli Arşivlerinde yaptığı araştırmalar sonucu çok sayıda Orta Çağ Azerbaycan elyazmaları tespit edilmiş, incelenmiş ve onların kopyaları Azerbaycan'a getirilmiştir Bu belgelerin arasında Orta Çağ Türk yöneticileri (Ilhani, Osmanlı, Safevi, Afşar, Kaçar, vb.) Roma Papaları ile diplomatik yazışmalarını yansıtan mektuplar vardır. Başka belgeler Vatikan kilisesinin Azerbaycan'da yürüttüğü dini faaliyet ve propagandayla bağlıdır. Belgeler italian, Latin, Yunan, Fransız, Arap, Fars, Türk, Mongol ve sair dillerdedir.

Vatikan Apostolik Kütüphanesi'nde da araştırmalar yapılmıştır ve Orta Çağ Azerbaycan yazarlarına ait 60 eski elyazma eseri keşfedildi. Bunlar arasında, hem ünlü Azerbaycan yazarlarının - Nizaminin, Fuzuli'nin, Nesiminin, Sururi Ecemi'nin, vb., - elyazmaları, hem de şimdiye kadar bilinen olmamış 9 Orta Çağ Azerbaycan yazarlarının kitapları bulundu. Vatikan'dan getirilmiş bu ve başka yazma nüshalarının kopyalarını Bakü Elyazmaları Enstitüsü fonuna teslim edildi.

Yayınlanmış bilim kitapları
Ferid Alekberli 200'den fazla bilimsel ve bilimsel kütlevi eserin, aynı zamanda Azerbaycan, Rus, İngiliz, Alman ve İtalyan dillerinde 23 eimi ve bilimsel kütlevi monografi ve kitabın müellifidir. Kitaplardan bazıları aşağıda gösterilmiştir.
Muhammed Yusuf Şirvаni. Tibbnаmə. Yorum, sözlükler ve metnin bilimsel rеdаktəsi Ferid Alekberlinin. Bakü, 1990, 192 s. (Azeri Türkçesinde)
Alekberli F.U. Orta Çağ (XIII-XVIII yüzyıllar) ve çağdaş Azerbaycan'ın tıbbi bitkilerinin karşılaştırmalı analizi (XIII-XVIII yüzyıllarda). Bakü, Örnek, 1992, 88 s (Rusça)
Şərаbnаmə (Orta Çağ kaynakları şərаbın özellikleri hakkında). Bakı, Elm, 1993, Önsöz, terсümə, tertip ve yayına hаzırlаma Ferid Alekberlinindir. Bakı, Elm, 1993, 48 s. (Azeri Türkçesinde)
Doğu tıbbi ve milli yemeklerimiz. Önsöz, derleme, terсümesi, sözlüğü ve yayına hаzırlаnmаsı Ferid Alekberlinindir. Bakü, Elm, 1994, 212 s.(Azeri Türkçesinde)
Ferid Alekberli. Doğu'da aile ve nikâh. Bakü, «Turаl», 2001, 196 s. (Azeri Türkçesinde)
Ferid Alekberli. Doğu'nun bin bir sırrı. Cilt 1. Bakü, Tural 2001 505 s. (Rusça)
Ferid Alekberli. Orta Çağ eczacılık terimleri sözlüğü. Bakü, Müterсim, 2002, 52 s.
Ferid Alekberli. Doğu'nun bin bir sırrı. II cilt. İkinci baskı. Değişiklik ve eklentilerle yayınlanıyor. Bakü, Nurlan, 2008, 490 s. (Rusça)
Ferid Alekberli. Doğu tıbbının bin bir sırrı. Cilt 1-2. Bakü, "Melhem", 2008 Azeri Türkçesinde)
M.F.Ahundov. "Insan aklı - ilahi bir hediyedir ..." Mirza Fetali Ahundovun Rus ve Azerbaycan dillerinde Seçme Eserleri. F.Alekberli ve İ.Zaytsev derlenmiştir. Moskova: Merkez Kitabı "Rudomino" için, 2012. - 128 S. (Azeri Türkçesinde və Rusça) - 128 С.
Ferid Alekberli. Orta Çağ Doğu tıbbı. Bakü, "Elgün", 2013, 320 s.(Azeri Türkçesinde)

Ferid Alekberli Azerbaycan'da tıp tarihi ve eski el yazmaları hakkında İngilizce ilk kitapların yazarıdır.

Farid Alakbarli. Azerbaijan: medieval manuscripts, history of medicine, medicinal plants. Baku, 2005 (Ferid Alekberli. Azerbaycan: Orta Çağ el yazmaları, tıp tarihi, şifalı bitkiler. Bakü, 2005)
Farid Alakbarli. Medical Manuscripts of Azerbaijan. Baku, 2006 (Ferid Alekberli. Azerbaycan Tıp Yazmaları. Bakü 2006)
Azerbaijani manuscripts. Text by Farid Alakbarli. Baku, Heydar Aliyev Foundation, 2012 (Azerbaycan el yazmaları. Metin Ferid Alekberlinindir. Bakü, Haydar Aliyev Vakfı, 2012).

Ferid Alekberlinin Azerbaycan elyazmalarına ait kitapları alman ve İtalyan dillerinde de yayınlandı.

Kulturelles Erbe Aserbaidschans. Manuskripte. Baku, Heydär Äliyev Stiftung, Gebundene Ausgabe, 2013 (Azerbaycan'ın Kültürel mirası. Elyazmalar. Metin Ferid Alekberlinindir. Bakü, Haydar Aliyev Vakfı, 2013) (Almanca)
Manoscritti. Beni culturali dell'Azerbaigian. (Elyazmaları. Metin: Ferid Alekberli, Bakü, Haydar Aliyev Vakfı, 2012. - 103 P) (İtalyanca)

İngilizce Azerbaycan tarihine ve kültürüne ait başka kitapları da yurtdışında (İsviçre, ABD) basılmıştır.

Ferid Alekberlinin tercüme ve düzenleme yaptığı "Molla Nasreddin" dergisinden (1906-1922) seçmeler Zürichdə (İsviçre) kitap olarak yayınlanmıştır
2013 yılında New York'ta "Marquand Books" yayınevi tarafından "Memories of Baku" ("Bakü anıları") kitabı yayınlanmıştır. Kitabın Bakü'nün en eski zamanlardan yirminci yüzyılın başlarına kadarki tarihini anlatan bölümün yazarı Ferid Alekberli. Kitap XIX yüzyılın sonu - XX yüzyılın başlarına ait tarihi fotolarla zengindir.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Personal website
Jean Patterson. Researching Baku's Medical Manuscripts
Betty Blair. The Medical Manuscripts of Azerbaijan: Unlocking Their Secrets.
Website of Azerbaijan National Academy of Sciences.