Esrarengiz Yıldız

Esrarengiz Yıldız (Fransızca: L'Étoile Mystérieuse), Tenten çizgi roman serisinde yayınlanan bir macera. Bu kitapta Tenten, Dünya'ya düşen bir göktaşını bulmak için Kuzey Buz Denizi'ne (Arktik Okyanusu) gider.

Esrarengiz Yıldız serinin onuncu bölümüdür. İlk kez 1942 yılında, II. Dünya Savaşı devam ederken yayımlanmıştır.

Hikâye
Tenten bir sıcak bir yaz akşamı Fındık ile dolaşırken daha önce gökyüzünde olmayan parlak bir yıldız dikkatini çeker. Yıldız hakkında bilgi almak için rasathaneye giden Tenten, tuhaf olaylarla karşılaştıktan sonra, yıldızın dünyaya çarpmak üzere olan bir kuyrukluyıldız olduğunu öğrenir. Dünyanın sonunun geldiğine inanan Tenten ümitsizlik içinde evine döner. Ancak ertesi gün bir deprem dışında felaket yaşanmaz. Astronomlar, kuyrukluyıldızın yörüngesini yanlış hesaplamıştır. Yıldız dünya ile çarpışmamıştır, ancak bir parçası Arktik Okyanusu'ne düşmüştür. Bu parça, daha önce bilinmeyen bir element içermektedir. Tenten, yıldızın düşen parçasını bulmak için Avrupa Bilimsel Araştırma Kurumu (kurgusal) tarafından düzenlenen keşif seferine katılır. Sefere Tenten'le birlikte Avrupa'nın çeşitli ülkelerinden bilimadamları ve Kaptan Haddok, Ufuk adlı geminin kaptanı olarak katılır. Ancak kuyrukluyıldızın peşindeki tek sefer onlarınki değildir: Saõ Rico ülkesinden (kurgusal) bir banker, yeni elementi ele geçirmek istemektedir. Bunun için kendi adamlarını göndermekle kalmaz, Ufuk gemisini durdurmak için çeşitli hileler dener. Hikâyenin sonunda kuyrukluyıldıza ilk ulaşan Tenten olur. Ancak Tenten kendini yeni elementin tuhaf özellikleri yüzünden hızla büyüyen bitki ve böceklerle çevrili bir dünyada bulur. Kuyrukluyıldızdan bir örnek almayı güçlükle başaran Tenten gemiye geri döner. Kuyrukluyıldız Arktik Okyanusu'ne gömülür.

Yayımlanışı
Esrarengiz Yıldız, ilk olarak 20 Ekim 1941 ile 21 Mayıs 1942 tarihleri arasında Belçika'da yayımlanan Le Soir gazetesinde tefrika edildi. Eser, II. Dünya Savaşı sırasında Belçika'nın Alman işgali altında bulunduğu dönemde yayımlandı ve Hergé'nin çalışmalarını Nazi kontrolündeki bir basın ortamında sürdürdüğü yıllara denk geldi.

Hikâye, savaş koşulları ve kâğıt kıtlığı nedeniyle gazete tefrikası formatında yayımlandı ve bu dönemde seri, günlük çizgi bantlara indirgenmiş bir yapıya sahipti. Bu yayın biçimi, Hergé'nin anlatımını daha sıkı bir 62 sayfalık albüm formatına uyumlu hâle getirmesinde etkili oldu.

Öykü, 1942 yılında Casterman tarafından albüm formatında yayımlandı ve böylece Tenten serisinde ilk kez baştan itibaren standartlaştırılmış 62 sayfalık renkli albüm formatında yayımlanan macera oldu. Savaş sonrası dönemde Hergé, bazı bölümleri yeniden gözden geçirerek sonraki baskılarda düzenlemeler yaptı; özellikle erken versiyonlarda yer alan bazı karakter ve detaylar ilerleyen yıllarda değiştirilmiştir.

Notlar
Kitap II. Dünya Savaşı yıllarında yazılmıştı ve o sırada Hergé'nin ülkesi Belçika, Almanya'nın kontrolündeydi. Bu nedenle, keşif seferindeki tüm bilimadamları mihver devletlerinden veya tarafsız kalan ülkelerdendir.
Yine aynı nedenle, Tenten'in rakibi olan banker ilk baskıda Amerikalı olarak tasvir edilmiştir. Ancak daha sonra Hergé bankerin adını değiştirerek Saõ Rico adlı hayali ülkenin tabiyetine sokar. Ayrıca 35. sayfadaki Amerikan bayrağını hayali bir Saõ Rico bayrağı ile değiştirir. Ancak bazı ayrıntılar, örneğin rakip şirketin gemilerinin adları (Peary ve Kentucky Star) Amerikan çağrışımları yapmaktadır. Bankanın adamları (Johnson, Douglas) da Amerikan isimleri taşırlar.

Keşif seferinde Tenten'in kullandığı uçak II. Dünya Savaşı'nda Almanya'nın kullandığı bir keşif uçağıdır.

Sayfa 20'de, Dupond kardeşlerin önünde Hergé'nin bir diğer çizgi roman serisinin kahramanları Quick ve Flupke görülmektedir.

Sayfa 21'de Kaptan Haddok'un manşetlerinde önce üç şerit görülürken sayfanın sonunda şeritler ikiye düşer.

Bu macerada Tenten, Kaptan Haddok'a istediğini yaptırmak için içki içirir (s. 37). Tenten bunu bir kez daha, Tenten Tibet'te macerasında yapacaktır.

Temalar ve esin kaynakları
Esrarengiz Yıldız, merkezinde bir gök cisminin Dünya’ya çarpmasıyla başlayan bir keşif ve yarış hikâyesi etrafında şekillenir. Öykü, bilimsel keşif, doğa olayları karşısında insanın çaresizliği ve uluslararası rekabet gibi temaları bir araya getirir.

Meteorun Dünya’ya çarpması ve ardından ortaya çıkan bilinmeyen madde, dönemin bilimkurgu anlatılarında sıkça görülen “kozmik keşif” temasına örnek olarak değerlendirilir.

Hikâyenin önemli bir bölümü, Arktik bölgesinde geçen bir yarış etrafında gelişir ve bu yapı, 19. ve 20. yüzyıl kutup keşiflerine ve “büyük keşifler çağı” anlatılarına gönderme olarak yorumlanır. Hergé, farklı uluslardan bilim insanları ve rakip ekipler aracılığıyla dönemin uluslararası bilimsel rekabet atmosferini yansıtır.

Eserin yayımlandığı II. Dünya Savaşı koşulları, hikâyenin tonunu da dolaylı olarak etkilemiştir. Belçika’nın Alman işgali altında bulunduğu dönemde yazılan macera, Avrupa’daki belirsizlik ortamından uzak, daha çok uzak ve izole mekânlarda geçen bir anlatı tercih eder. Bu durum, Hergé’nin aynı dönemde ürettiği diğer maceralarda da görülen “Avrupa dışına kaçış” eğilimiyle ilişkilendirilir.

Bazı yorumcular, eserde yer alan zenginlik ve keşif arayışının, bilinmeyen bir gök cisminin etrafında oluşan uluslararası rekabet ile birlikte, sömürgecilik ve ekonomik çıkar temalarını da dolaylı biçimde yansıttığını belirtmiştir. Bununla birlikte eser, Hergé’nin savaş yıllarında daha fantastik ve macera odaklı bir anlatı geliştirmesinin bir örneği olarak da değerlendirilir.