DeepSeek

DeepSeek, açık kaynaklı geniş dil modelleri geliştiren Çinli bir yapay zekâ şirketidir. DeepSeek, her ikisi de Liang Wenfeng tarafından kurulan ve merkezi Hangzhou, Zhejiang'da bulunan Çinli hedge fonu High-Flyer tarafından finanse edilmektedir.

DeepSeek-R1, ChatGPT ile aynı seviyede görevleri yerine getirebilmektedir. OpenAI'in GPT-4'ü 2023'te 100 milyon dolar maliyetle üretmesine karşın DeepSeek-R1 için bu maliyet 6 milyon dolar olarak belirtilmiştir. DeepSeek-R1, eşdeğer başka bir geniş dil modeliyle kıyaslandığında, onda biri kadar hesaplama gücü gerektirmektedir. DeepSeek-R1 yapay zeka modeli, ABD'nin Nvidia çipleri konusunda Çin'e uyguladığı ve ülkenin gelişmiş yapay zeka sistemleri geliştirme kabiliyetini kısıtlamayı amaçlayan yaptırımların ortasında, DeepSeek tarafından geliştirildi. 10 Ocak 2025'te şirket Apple IOS ve Android için ilk ücretsiz sohbet botu uygulamasını yayınladı. 27 Ocak itibarıyla DeepSeek-R1, ABD'deki iOS App Store'da en çok indirilen ücretsiz uygulama olarak ChatGPT'yi geçti ve Nvidia'nın hisse fiyatının %18 düşmesine neden oldu.

DeepSeek, üretken yapay zeka algoritmalarını, modellerini ve eğitim verilerini açık kaynak olarak sunarak, kodunu kullanım, değişiklik yapma ve görüntüleme için erişilebilir kılmıştır. Ayrıca, kaynak kodu ve tasarım belgelerine inşa amacıyla erişim ve bunlardan yararlanma izni de sağlamaktadır. Şirket, modellerinin bilgi ve becerilerini çeşitlendirmek amacıyla Çin'in en iyi üniversitelerinden genç yapay zeka araştırmacılarının

Arka planı
High-Flyer, Şubat 2016'da Liang Wenfeng tarafından kurulmuştur. Liang Wenfeng, 2007-2008 mali krizi sırasında Zhejiang Üniversitesi'ne devam ederken ticarete başladı. 2019 yılına gelindiğinde, yapay zeka ticaret algoritmaları geliştirmeye ve kullanmaya odaklanan bir hedge fonu olarak High-Flyer'ı kurdu. 2021 yılına gelindiğinde High-Flyer, ticaret için yalnızca yapay zekayı kullanıyordu. Bu durum, Amerikan hedge fonu Renaissance Technologies ile yapılan kıyaslamaları da beraberinde getirdi.

Nisan 2023'te High-Flyer, yapay genel zekayı araştırmak için yeni bir bağımsız kuruluş oluşturacağını duyurdu. Bu kuruluş hisse senedi alım satımı için kullanılmayacak ve High-Flyer'ın finansal işlerinden ayrı olacaktı. Mayıs 2023'te bu şirket DeepSeek olarak faaliyete geçti. DeepSeek şu ana kadar yalnızca araştırmaya odaklanmış durumda ve ticarileştirme için ayrıntılı planları bulunmuyor. Modelin kodu, modelin kendisi için “açık ve sorumlu downstream kullanımı” ile ilgili ek bir lisans sözleşmesi ile MIT lisansı altında açık kaynaklı hale getirilmiştir.

29 Kasım 2023'te DeepSeek, 67B parametreye kadar ölçeklendirilen DeepSeek LLM'yi piyasaya sürdü. GPT-4'ün performansına yaklaşan bir performansla o sırada mevcut olan diğer LLM'lerle rekabet etmek için geliştirildi. Bununla birlikte, hesaplama verimliliği ve ölçeklenebilirlik konusunda zorluklarla karşılaştı.

Mayıs 2024'te DeepSeek-V2 piyasaya sürüldü. Financial Times, her bir milyon çıkış tokenı için 2 RMB'lik bir fiyatla emsallerinden daha ucuz olduğunu bildirdi. Waterloo Üniversitesi Tiger Lab'ın sıralama tablosunda DeepSeek-V2, LLM sıralamasında yedinci sırada yer aldı. DeepSeek, American Invitational Mathematics Examination (AIME) ve MATH gibi ölçütlerde OpenAI o1'in performansını aştığını iddia etmiştir. Ancak The Wall Street Journal, AIME'nin 2024 baskısından 15 problem kullandığında, o1 modelinin DeepSeek R1-Lite-Preview'den daha hızlı çözüme ulaştığını belirtmiştir.

Aralık 2024'te DeepSeek-V3 piyasaya sürüldü. 671 milyar parametre ile geldi ve benzerlerine kıyasla önemli ölçüde daha az kaynak kullanarak 5,58 milyon ABD doları maliyetle yaklaşık 55 günde eğitildi. DeepSeek'in sınırlı kaynaklarla yaptığı optimizasyon, ABD tarafından uygulanan yaptırımların Çin'in yapay zeka gelişimindeki muhtemel sınırlarını ortaya çıkarmıştır.

20 Ocak 2025 tarihinde DeepSeek-R1 ve DeepSeek-R1-Zero piyasaya sürüldü. Bunlar V3-Base'i temel alıyordu. V3 gibi, her biri 671B toplam parametre ve 37B aktif parametreye sahip bir uzman karışımıdır. Ayrıca R1'e dayanmayan bazı “DeepSeek-R1-Distill” modelleri de yayınladılar. Bunun yerine, LLaMA ve Qwen gibi diğer açık ağırlıklı modellere benzeyen bu modeller, R1 tarafından üretilen sentetik veriler kullanılarak ince ayar yapılmıştır.

R1, mantıksal çıkarım, matematiksel akıl yürütme anlamına gelen İngilizce "reasoning" kelimesinden gelmektedir.

R1-Zero, herhangi bir gözetimli ince ayar (SFT) olmaksızın tamamen pekiştirmeli öğrenme (RL) kullanılarak eğitilmiştir. Eleştirel bir model kullanmak yerine grup puanlarından temel çizgiyi tahmin eden grup göreli politika optimizasyonu (GRPO) kullanılarak eğitilir. Kullanılan ödül sistemi kural tabanlıdır ve temel olarak iki tür ödülden oluşur; doğruluk ödülleri ve biçim ödülleri.

R1-Zero çıktıları çok okunaklı olmadığından ve çıktılarda İngilizce ve Çince arasında değişiklik olduğundan, bu sorunları gidermek ve muhakemeyi daha da geliştirmek için R1'i eğitilmiştir. Son dönemde iOS ve Android sistemler için DeepSiq mobil uygulaması App Store ve Google Play mağazalarında yayınlanarak kullanıcıların bu gelişmiş teknolojiye daha kolay ulaşmaları sağlandı.

Değerlendirme ve tepkiler
DeepSeek, V3 modelini kullanan Yapay Zeka Asistanını Apple IOS ve Android için bir sohbet botu uygulaması olarak piyasaya sürdü. 27 Ocak 2025 itibarıyla uygulama, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki iOS App Store'da en yüksek puan alan ücretsiz uygulama olarak ChatGPT'yi geride bıraktı. Amerikan yapay zeka şirketleri tarafından kullanılan kıyaslama testlerine göre, sohbet botunun soruları yanıtladığı, mantık problemlerini çözdüğü ve piyasadaki diğer sohbet botlarıyla eşit düzeyde bilgisayar programları yazdığı bildirildi.

DeepSeek'in nispeten düşük maliyetli rekabetçi performansı, Amerikan yapay zeka modellerinin küresel hakimiyetine meydan okuma potansiyeline sahip olarak kabul edildi. The Hill ve Guardian tarafından yayınlanan bir görüş yazısında, bu açıklamanın Amerikan yapay zekasının tıpkı SSCB ile ABD arasındaki Sputnik krizine benzer bir şekilde Çin ile ABD arası bir yarışa dönüşmesi olarak nitelendirildi. R1 modelinin performansının matematik, kodlama ve doğal dil muhakemesi gibi görevler için kullanıldığında OpenAI'nin en son modellerinden biriyle “eşit” olduğu bildirildi. Diğer yorumcuları yansıtan Amerikalı Silikon Vadisi girişim sermayedarı Marc Andreessen de benzer şekilde R1'i “yapay zekanın Sputnik anı” olarak tanımladı. Çin devlet medyası DeepSeek'i ulusal bir değer olarak övgüyle bahsetti. 20 Ocak 2025 tarihinde Çin Başbakanı Li Çiang, Liang Wenfeng'i uzmanlarla yaptığı sempozyuma davet etti ve 2024 yıllık hükûmet çalışma raporunun yorumlanması için bir taslak üzerinde görüş ve önerilerini sunmasını istedi.

DeepSeek'in sınırlı kaynaklarla yaptığı optimizasyon, ABD'nin Çin'in yapay zeka gelişimine uyguladığı ve Çin'e gelişmiş yapay zeka çiplerinin ihracatına getirilen kısıtlamaları da içeren yaptırımların potansiyel sonuçlarını ortaya koydu. Şirketin yapay zeka modellerinin başarısı sonuç olarak “ piyasada kargaşaya neden oldu”. Büyük küresel teknoloji şirketlerinin hisselerinin 27 Ocak 2025 tarihinde düşmesine neden oldu. Nvidia'nın hisseleri %17-18'e varan oranlarda düşerken, rakibi Broadcom'un hisseleri de aynı oranda düştü. Microsoft (%2,5 düştü), Google'ın sahibi Alphabet (%4'ün üzerinde düştü) ve Hollandalı çip ekipmanı üreticisi ASML (%7'nin üzerinde düştü) dahil olmak üzere diğer teknoloji firmaları da düştü. 28 Ocak 2025 itibarıyla Amerikan hisse senetlerinden toplam 1 trilyon dolarlık değer kaybı yaşandı. ABD'nin yapay zeka altyapısını geliştirmek üzere ABD hükûmeti destekli “ Stargate Projesi” kapsamında şirketleri bulunan Microsoft CEO'su Satya Nadella ve OpenAI CEO'su Sam Altman DeepSeek'i “süper etkileyici” olarak nitelendirdi. Teknoloji girişimlerine yaptığı yatırımlarla bilinen Marc Andreessen'ın, DeepSeek'in ortaya çıkışını, uzay yarışının başlangıç anına benzettiği "Bu bir Sputnik anı" tanımlaması süreci en iyi anlatan cümlelerden biridir. Stargate Project'i duyuran ABD Başkanı Donald Trump, DeepSeek'i bir uyanış çağrısı ve olumlu bir gelişme olarak nitelendirdi. Aralarında Scale AI CEO'su Alexandr Wang, Anthropic kurucu ortağı ve CEO'su Dario Amodei ve Elon Musk'ın da bulunduğu alanın diğer önde gelenleri, uygulamanın performansına veya başarısının sürdürülebilirliğine ilişkin şüphe duyduklarını dile getirdiler. Aralarında Amazon Web Services, Toyota ve Stripe'ın da bulunduğu çeşitli şirketler bu modeli kendi programlarında kullanmak için arayış içindedir.

27 Ocak 2025 tarihinde DeepSeek, sunucularının düzgün işleyişini bozan “büyük ölçekli” bir siber saldırı sonrasında yeni kullanıcı kaydını Çin anakarasındaki telefon numaraları, e-posta adresleri veya Google hesabı girişleriyle sınırlandırmıştır.

Fakat DeepSeek'i kullanan kullanıcılar Çin Komünist Partisi hükûmetinin sansürlediği bazı olaylar (1989 Tiananmen Meydanı protestoları gibi) hakkında soru sorduklarında bunları DeepSeek'in yanıtlamadığını bildirdiler.

Ayrıca bakınız
OpenAI
Gemini
Grok
Claude

Kaynakça
Dış bağlantılar