Ermenistan bayrağı

Ermenistan bayrağı, takma adıyla üç renkli ( ), Ermenistan'ın resmî bayrağıdır. Kırmızı, mavi ve turuncu üç eşit genişlikli yatay şeritten oluşan bayrak 24 Ağustos 1990'da Ermenistan Yüksek Sovyet'i tarafından kabul edilmiş ve 15 Haziran 2006'da Ermenistan Ulusal Bayrağı Kanunu ile Ermenistan Millî Meclisi tarafından onaylanmıştır.

Tarih boyunca Ermenistan'ı simgeleyen bayraklar birçok kez değişmiştir. Geçmişte Ermenistan'da hüküm süren her bir hanedan ailesi kendi bayrağına sahip olduğu için genelde üzerlerinde farklı hayvan sembolleri bulunan bu bayraklar Ermenistan'ı temsil etmiştir. Bunun yanı sıra 20. yüzyılda Sovyet egemenliği altında da birçok kez bayrak değişikliğine gidilmiştir.

Ülkenin anayasasına göre bayraktaki kırmızı; Dağlık Ermenistan'ı, Ermenilerin hayatta kalma mücadelesini ve Hristiyan inancının korunmasını, mavi; Ermenistan halkının barışçıl bir gökyüzü altında yaşama iradesini, turuncu ise Ermenistan halkının yaratıcılığını ve çalışkan mizacını simgelemektedir.

Simgesel anlamı
Ermenistan bayrağında bulunan renklerinin ne anlama geldiği Ermenistan Anayasası'nda şöyle belirtilmiştir:


Tasarım
Ermenistan bayrağı kırmızı, mavi ve turuncu renkli, eşit genişlikli 3 yatay şeritten oluşur. Dikdörtgen şeklindeki bayrağın boyutları 1:2 oranındadır.

Ermenistan Bayrak Yasası'nda, bayrak tonları tanımlı olmadığı için gerek halk, gerek resmî kuruluşlar tarafından kullanılan bayrakların renkleri çeşitlilik gösterir. (Bu sayfada bulunan, içinde Ermenistan bayrağı olan çeşitli fotoğraflarda da bunun örnekleri görülebilir.) Bunun bir sorun olduğu, bayrağın renk kodlarının resmen verilmesi gerektiği basında dile getirilmiştir. Bayrağın yaygın kullanılan iki farklı versiyonu vardır. Yaygın olan bayrakta daha parlak renkler kullanılırken daha az yaygın olan versiyonun renkleri daha sönüktür. Aşağıdaki tabloda her iki bayrakta kullanılan RGB değerleri yaklaşık olarak verilmiştir.



2012 yılında National Institute of Standards (SARM), Ermenistan bayrağının teknik bilgileri ve renkleri hakkında bilgi içeren bir şartname yayınladı.



Tarihçe
'nın bayrağı

Marzbanlık dönemi Ermenistan'ın 7. yüzyılda Araplar tarafından fethiyle sona erdi. Araplara karşı mücadelelerde güçlenen bir hanedan, Bagratuniler (Bagratuni hanedanı) oldu. Bunların bayrağında, pençesinde koyun tutan bir kartal vardı.

1706'de Ermeni millî özgürlük hareketinin başı olan melik İsrael Ori (1658-1711) batılı devletlerden destek istemek için Amsterdam'a gittiğinde orada Ermeni bağımsızlık hareketının bayrağını göstermiştir. Bu bayrak Lüzinyanlıların kırmızı-mavi-sarı-beyaz bayrağına benzemekte ama bir takım eklemelere sahipti. Üzerindeki iki kılıç, Ermenilerin Osmanlılar ve Safevilere karşı özgürlük mücadeleleri temsil etmekte, 11 adet yıldız ise ortak bir mücadele için 1699'da Karabağ'da yapılmış gizli bir toplantıya katılmış olan Ermeni meliklerini temsil etmektedir. Bu toplantıda melikler hep birlikte Avrupa güçlerinden yardım istemeye karar vermişlerdir. Bu bayrak bilinen ilk milliyetçi Ermeni bayrağıdır.


Demokratik Kafkas Federal Cumhuriyeti dönemi
Rusya ile İran arasında yapılan ikinci ve son savaşta İran'ın yenilmesiyle , Ermenistan 1828'de Rus İmparatorluğu topraklarına katıldı ve o tarihten sonra Rusya Ermenistanı olarak anılmaya başlandı . Rus İmparatorluğu yıkıldığı zaman bağımsızlığını ilan ederek kendi isteği ile Azerbaycan ve Gürcistan'ın birleşerek kurduğu, oldukça kısa ömürlü bir devlet olan Demokratik Kafkas Federal Cumhuriyeti bünyesi içine girdi. Ermenistan'ın da birliğe girmesinin ardından bir yıl sonra devlet dağıldı, bu kadar erken çözülme olduğu için üç devleti de temsil eden bir bayrak olmadı. Fakat bazı tarihçiler sarı, siyah ve kırmızı yatay bantlardan oluşan bayrağı, Kafkas Federal Cumhuriyeti'nin bayrağı sayarlar. Kafkas Cumhuriyeti, 26 Mayıs 1918 tarihinde Gürcistan'ın Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti adıyla bağımsızlığını ilân edip birlikten ayrılmasından sonra, Azerbaycan'ın Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, Ermenistan'ın da Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti olarak birlikten çekilmesi ile dağılmıştır.

Demokratik Ermenistan Cumhuriyeti
22 Nisan 1918'de Demokratik Ermenistan Cumhuriyeti'nin kurulması üzerine, bağımsız Ermeni Parlamentosu bugünkü Ermenistan bayrağını kabul etti. Ermenistan hükûmeti Gevont Alişan'ın renklerinin tarihî bir dayanağı olmadığına karar kıldı. İlk seçilen renkler kırmızı, mavi ve sarı olmasına karşın, renklerin âhengi için sarı derhal turuncuya çevrildi. 1936 yılında federal cumhuriyetin Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti olarak üç bölgeye bölünmesi nedeniyle bayrak yürürlükten kalktı.



Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
Federal devlet dağıldıktan sonra Sovyet Rusya egemenliği altında bu sefer Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti adı altında kurulan Ermeni devleti 1936 yılında ilk kez bayrağını açıkladı. Sovyetler Birliği'nin bayrağına oldukça benzeyen bu bayrağın sol üst köşesinde yıldız ile çekiç-orak simgesi, onun altında Ermenice Sans serif yazı stilinde Ermenice Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti demek olan Haygagan Horhurtayin Sodzialistakan Hanrabedutyunun baş harfleri olan HHSH bulunuyordu. Bu harfler, devletin ana dilinin batı Ermeni şivesinden doğu şivesine geçirilmesi nedeniyle devlet adının da Hayastani Sovetakan Sotsialistikakan Respublika olarak değişmesinden dolayı bir kez daha değişerek HSSR oldu. 1952 yılında tasarlanan bu bayrakta harfler tamamen kaldırıldı ve onların yerine mavi bir çizgi eklendi. Bir yıl sonra, Dağlık Karabağ temalı bir mitingde üç renkli bayrak kullanılınca, parti başkanı bayrağın resmen kabulu için talepte bulundu. 23 Ağustos 1990'da, Ermenistan Yüce Sovyeti cumhuriyetin bağımsızlığını ilan edip ülkeyi Ermenistan Cumhuriyeti olarak ilan etmesinin ardından, 24 Ağustos'ta yeni bayrak da resmîleşti. Bir yıl sonra, 21 Eylül 1991'de düzenlenen referandumla Ermenistan'ın SSCB'den resmen bağımsızlığı kesinleşti. Bu ayrıntılar Ermenistan Cumhuriyeti Bayrak Yasası'nda ve diğer yasalarda düzenlenmiştir.

Bayrak Yasası
Ermenistan Cumhuriyeti Bayrak Yasası 25 Haziran 2006'da yürürlüğe girmiştir. Bu kanun ile, ülkenin bağımsızlığından önce geçmiş olan 1990 tarihli bayrak kanunu yürürlükten kalktı. Kanun, bayrağın kullanımı ile ilgili aşağıdaki iki bölümde belirtilen kuralları sıralar. Bayrağın çekildiği resmi olaylarda, askerî törenlerde, millî marş söylenir. Askerî birliklerde sabah bayrak çekildiğinde ve akşam indirildiğinde millî marş söylenir. Millî marş söylenirken bayrağa dönülür, erkekler şapkalarını çıkarır. Ermenistan bayrağı, telif hakkı koruması altında değildir.

Bayrağa (veya diğer Ermenistan Cumhuriyeti devlet sembollerine) saygısızlık 2 yıla kadar kamu için çalışma, 1-3 ay tutuklanma veya 1 yıla kadar hapis ile cezalandırılabilir. Bir reklam eğer Ermenistan bayrağı gibi devlet sembollerinden birini küçültürse ve ona saygısızlık ederse bu reklam yasaklanır. Seçim kanununa göre siyasi kampanya afişlerinde Ermenistan bayrağı veya armasının gösterimi yasaktır.

Ceza kanuna göre Ermenistan bayrağını veya kimliğini taşıyan bir gemi veya uçakta suç işleyen kişi, suç nerede işlenirse işlensin, Ermenistan Ceza Kanunu'na göre takip edilir. Ceza Yasası'na göre mahkeme binalarında, mahkeme salonlarında ve her hakimin çalışma odasında masasının yanında bayrak olacaktır. Anayasa mahkemesinde bayrak çekili olacaktır. Duruşma salonunda bayrak olacaktır.

Millî bayrak, bayrak direğinin en tepesinde olmalıdır, altında bir eyalet bayrağı, askerî bayrak ve sonra herhangi başka bir bayrak olabilir. Ermenistan bayrağı başka bir ülkenin bayrağı ile aynı direkte bulunamaz. Bayrak yerde sürüklenemez, kırmızı şeridi her zaman yukarıda olmalıdır. Bayrağın başaşağı asılı olabileceği tek durum, sıkıntı halinde, yani yardım gerektiğini belirtmek içindir. Bayrak artık kullanılmaya uygun olmadığı zaman görünmez bir yerde yakılabilir.

İlişkili bayraklar
Kendi içinde bağımsızlığını ilân etmiş olan Dağlık Karabağ (veya Ermenilerin verdiği ad ile Arsah), 2 Haziran 1992 tarihinde kendi bayrağını oluşturdu. Bu bayrakta, Ermenistan'ın bugün kullanımda bulunan üç renkli bayrağı üzerine, bayrağın sağ köşelerinden başlayarak aşağı inen, bayrağın mavi şeridinde birleşen, beş basamaklı halı deseni şeklinde bir figür eklenmiştir. Bu tasarım, Arsah'ın Ermenistan'dan bugünkü ayrılığını ve Karabağ Ermenilerinin onun bir gün Ermenistan'a bağlanması umudunu temsil eder. Bayrağın oranı, Ermenistan bayrağında olduğu gibi 1:2'dir.

Ermenistan bayrağı, 2000 yılında kabul edilen Pan-Ermeni Oyunları bayrağının tasarımına ilham kaynağı olmuştur. Açık mavi renk zeminli bu bayrağın ortasında, Olimpik halkalar gibi, birbiriyle kaynaşmış altı halka bulunmaktadır. Ermenistanı temsil eden altıncı halka turuncudur ve kırmızı ve mavi halkalara bağlıdır. Halkaların üzerinde Ermenistan renklerinden oluşmuş bir meşale vardır.

Rusya'nın Rostov oblastındaki Miyanikovskyi rayonunun %60 oranında Ermeni kökenlidir. Bu Ermeniler 18. yüzyılda Kırım'dan göç etmişlerdir. Bu rayon 1998'de Ermenistan bayrağına benzeyen bir bayrak kabul etmiştir. Ermenistan bayrağındaki gibi kırmızı-mavi-turuncu yatay şeritlere ek olarak bayrağın sol tarafında beyaz bir dikey şerit vardır.



Ulusal marşta
Bayrak ile ilgili sözler Ermenistan'ın ulusal marşı Mer Hayrenik'de de geçer. Marşın ikinci ve üçüncü kıt'aları tamamen bayrak ile ilgilidir;


Galeri
Ayrıca bakınız
Ermenistan bayrakları listesi

Kaynakça
Dış bağlantılar
Ermenistan Bayrağı
The Evolution of the Armenian Flag
Ermenistan Bayrakları
Armenica.org