Antik dünyadaki kütüphaneler listesi

Antik dünyadaki kütüphaneler listesi
Antik dünyanın büyük kütüphaneleri, imparatorluklar için arşivler, kutsal yazılar için mabetler ve edebiyat ile günlüklerin depondıkları yerler olarak hizmet etmiştir.

Antik Yakın Doğu
Boğazköy Arşivi (MÖ. 1900 - MÖ. 1190) (Hattuşaş, modern Boğazköy)
Bu arşiv, yaklaşık otuz bin çivi yazılı tablet ile keşfedilen en büyük Hitit metinleri koleksiyonunu oluşturmuştur. Tabletler ayrıca kesin bir sisteme göre sınıflandırılmıştır. Aynı zamanda Ninova/Ninive Kütüphanesi olarak da bilinir.
Nuzi (Modern Yorgan Tepe) (MÖ. 1500)
Bu arşiv, esas olarak Babil çivi yazısıyla yazılmış 6.000'den fazla tabletten oluşuyordu, ancak seçilmiş birkaç tanesi yerli Hurrice dilinde yazılmıştı.
Ebla Arşivleri ve Metinleri (Suriye)
yılından şehrin yıkılışına, yani MÖ. 2250 yılına kadar, bugüne kadar keşfedilen en eski düzenli kütüphaneyi oluşturmaktadır.
Ugarit (Modern Ras Shamra) (MÖ. 1200)
Diplomatik arşivler, nüfus sayımı kayıtları, edebi eserler ve şimdiye kadar ortaya çıkarılan en eski özel kütüphanelerden oluşan birkaç bin metin içerir. Tabletler birkaç farklı dilde yazılmış olsa da, kütüphanenin en önemli özelliği daha önce bilinmeyen Ugaritçe adlı bir dilde yazılmış 1400 metindi.
Mari (Modern Tell Hariri) (MÖ. 1900)
Arşivde dava, mektup, dış müzakereler, edebi ve teolojik eserleri içeren yaklaşık 15.000 tablet bulunuyordu.
Batı İran'daki Cündişapur Akademisi, 3. ila 6. yüzyıllarda Pers Sasani İmparatorluğu döneminde kurulmuştur.
Bu kurumun genişliği muazzamdı ve bir üniversite, eğitim hastanesi ve 400.000'den fazla kitapla dolu bir kütüphane içeriyordu. Akademi, Zerdüştlük ve eski Farsça'nın yanı sıra klasik Hint biliminin geleneklerinde son derece yetkin öğretim kadrosuyla Sasani İmparatorluğu'nun simgesiydi. MS 5. yüzyılda, gerileme dönemindeyken Hunlar tarafından yıkılmıştır.
Nālandā Kütüphanesi (Hindistan)
Antik Hindistan'ın en önde gelen Budist üniversitesi ve tarihte kaydedilen en eski üniversitelerden biri olarak kabul edilir. 1193 yılında Nālandā Üniversitesi, Bakhtiyar Khilji komutasındaki bölgeyi işgal eden Türkler tarafından yağmalandı; bu olay Hindistan'da Budizm'in gerilemesinde bir dönüm noktası olarak kabul edilir.

Klasik Antik Çağ
Aristoteles Kütüphanesi (Atina) (MÖ 384-321)
Stagirite'nin kütüphanesi özeldi ve antik dünyada bilinen en eski kütüphanelerden biriydi. Gerçekte, kapsamı ve yapısı bilinmemekle birlikte, eski kayıtlar daha sonraki İskenderiye Kütüphanesi'nin çekirdeğini oluşturduğunu bildirmektedir.

İskenderiye Kütüphanesi (fl. MÖ. 285-145)
Bu kütüphane, Ptolemy II Philadelphus döneminde sanatın dokuz tanrıçası olan Muselere adanan Mouseion adlı daha büyük bir araştırma kurumunun parçasıydı. Kütüphane kısa sürede çok sayıda papirüs Muhtemelen en yüksek döneminde 40.000 ila 400.000 arasında değişen parşömenler. Kütüphane, MÖ. 145 yılında Ptolemy VIII'in siyasi bir iyilik olarak bir saray muhafızını baş kütüphaneci olarak atamasıyla gerilemeye başladı. Kütüphane veya koleksiyonunun bir kısmı MÖ. 48 yılında Sezar İç Savaşı sırasında yanlışlıkla yakılmış olabilir, ancak gerçekte ne kadarının yok edildiği belli değildir. Plutarch, tüm kütüphanenin yok edildiğini anlatırken, Dio Cassius sadece rıhtım boyunca uzanan ve çok sayıda kitap içeren depoların yok edildiğini söyler. Kütüphanenin Roma dönemindeki kullanımına ilişkin çok sayıda anlatı göz önüne alındığında, kütüphanenin tamamının yok edilmemiş olması muhtemeldir. Casson, kütüphanenin muhtemelen MS 270 yılında, Palmira Savaşı sırasında tüm şehrin yıkıldığı sırada Aurelian tarafından yok edildiği sonucuna varmıştır.
Edfu Tapınağı Arşiv/Kütüphane (MÖ. 237-57)
Bu kütüphane, Tapınağın bir uzantısıydı. Odanın duvarları, papirüs el yazmaları ve deri ciltli parşömenlerle dolu çok sayıda kabı gösteren gravürler ve yazılarla doludur. Bu belgeler tapınağın döngüsel işleyişini kaydetmenin yanı sıra, tapınak duvarlarının nasıl dekore edilmesi gerektiğine dair ayrıntılı inşaat taslakları ve direktifleri de içermektedir.
Kraliyet Antakya Kütüphanesi (MÖ. 221 - MS. 363) (Modern Antakya)
Kütüphane MÖ. 3. yüzyılda Yunan hükümdarı Büyük Antiochus III tarafından Chalcisli Euphorion'a yaptırılmıştır. Euphorion bir akademisyendi ve aynı zamanda baş kütüphaneciydi.
Bergama Kütüphanesi (MÖ. 197 - MÖ. 159) (modern Bergama)
Attalid kralları, Ptolemaioslara öykünerek İskenderiye'den sonra en iyi ikinci Helenistik kütüphaneyi kurdular. Vellum ve kağıt'ın öncülü olan parşömen, kütüphanede yaygın olarak kullanılmış ve kente atfen Bergama olarak anılmaya başlanmıştır. Kütüphanede 200.000'den fazla cilt toplanmıştı ve kütüphanenin bu kadar başarılı olmasının nedeni Bergama'nın ilim yuvası olan hegemonyasıydı.
Forum Kütüphaneleri
Augustus zamanında Roma Forumu yakınlarında kurulan ve hem Yunanca hem de Latince metinleri içeren, geleneksel uygulamada olduğu gibi ayrı ayrı yerleştirilmiş kütüphanelerden oluşuyordu. Marcellus Tiyatrosu yakınındaki Porticus Octaviae'de, Apollo Palatinus tapınağında ve Trajan Forumu'ndaki Bibliotheca Ulpia'da kütüphaneler vardı.
Atrium Libertatis
Asinius Pollio'nun halk kütüphanesi
Papirüs Villası, Herculaneum, İtalya
Klasik antik dönemden günümüze ulaştığı bilinen tek kütüphanedir. Bu villanın geniş özel koleksiyonu bir zamanlar Julius Caesar'ın kayınpederi Lucius Calpurnius Piso Caesoninus'a MÖ. 1. yüzyılda ait olabilir. MS. 79 yılında kenti yok eden Vezüv Yanardağı patlamasıyla gömülen villa 1752 yılında yeniden keşfedilmiş, 1800 civarında villanın en üst katında karbonlaşmış parşömenler bulunmuştur. Çoklu spektral görüntüleme gibi modern teknikler kullanılarak, daha önce okunamayan veya görünmeyen parşömenler üzerindeki bölümler artık deşifre edilmektedir. Villanın kazılmamış alt katlarında daha fazla parşömen bulunması mümkündür.
Kos Kütüphanesi (Kos) (MS. 100)
Kütüphane, Kos adasında bulunan ve akademik ve felsefi fakülteler için bir kavşak noktası olarak bilinen yerel bir halk kütüphanesiydi. Kütüphanenin kurulmasından sorumlu olduğu düşünülen kişilerin kaydı, anıtın yakınındaki bir yazıtta yer almaktadır. Titus Flavius Pantainos burayı inşa ettirdi ve çocuklarıyla birlikte burayı Atina vatandaşlarına adadı. Kesin ithaf tarihi belli olmamakla birlikte, MS. 98 ile MS. 102 yılları arasında ithaf edildiği düşünülmektedir. Bu kütüphanede 12.000 cilt toplanmış ve bunlar duvar boyunca çeşitli dolaplara yerleştirilmiştir. Bir Gymnasion (Okul) Kütüphanesidir.
Sagalassos Neon Kütüphanesi, Sagalassos (modern Burdur)
Sagalassos Antik Kenti yazıtlarından anlaşıldığı kadarıyla, kütüphane MS. 120’lerde şehrin aristokrat ailelerinden olan Neon’lar tarafından yaptırılmıştır. MS. 4. yüzyıl sonlarında zemini iki mozaikle kaplanmıştır. Roma döneminde yangın ve depremlerden etkilenen kütüphane onarılarak ziyarete açılmıştır.
Perge Kütüphanesi (modern Antalya)
Perge Antik Kentinde yer alan kütüphanedir.
Timgad (MS. 250) (modern Cezayir)
Kütüphane, üçüncü yüzyılda Julius Quintianus Flavius Rogatianus tarafından Roma halkına ve Thamugadi ya da Timgad eyaletine hediye edilmiştir. Kütüphane, okuma odası, istif odası ve konferanslar için bir rotundan oluşan geniş kemerli bir salon içeriyordu.
Konstantinopolis İmparatorluk Kütüphanesi (MS. 337/361 - 29 Mayıs 473) (Konstantinopolis, modern İstanbul)
Kütüphane, ilk Hristiyan imparator Konstantin'in oğlu Constantius II tarafından kurulmuştur. Constantius papirüs rulolarının korunabilmesi için parşömen ya da parşömen üzerine kopyalanmasını istemiştir. Bazı değerlendirmeler koleksiyonun papirüs tomarları ve parşömene ciltlenmiş kodeksleri içeren 100.000 ciltten biraz fazla olduğunu belirtir, ancak 120.000 cilt MS. 473 yılındaki bir yangında yok olmuştur.
Nag Hammadi Kütüphanesi (Yukarı Mısır)
Nag Hammadi adı yaygın olarak 50 Gnostik metin içeren 13 kodeksi ifade etmek için kullanılır.
Beytü'l-Hikme (Bağdat)
Beytü'l-Hikmet (yani "Bilgelik Evi", ), Bağdat, Irak'ta MS 8. yüzyıldan 1258'e kadar bir Abbasi dönemi kütüphanesi ve Arapça çeviri enstitüsüdür.

Antik Çin
Han İmparatorluk Kütüphanesi
Book of Han'ın Yiwenzhi bölümünde muhafaza edilen katalog. Envanter sırasında kutsal kitap, felsefe, şiir, savaş, astroloji ve tıp olmak üzere altı türe ayrılmış 13.269 parşömen içeriyordu.

Akademi Kütüphaneleri
Özel koleksiyonlar, çoğunlukla Tang Hanedanlığı döneminde (6. yüzyıldan 10. yüzyıla kadar) memuriyet sınavına hazırlanan genç erkeklere açılmıştır. Bu kütüphaneler, kamu hizmeti sınavları ve objektif değerlendirmeler, eski Çin'de kamu hizmeti için meritokrasi veya liyakate dayalı terfi sisteminin bir parçasıydı.

Mogao Grottoes veya "Bin Buda" Mağarası
Kütüphane Mağarası, 15.000 kâğıt kitap ve 1.100 kâğıt rulosu parşömen içeriyordu. Mağara, 8. yüzyılda oluşturulmuş ve 11. yüzyılda kapatılmıştır.

Ayrıca bakınız
Tahrip edilen kütüphaneler listesi
Teoslu Apellicon

Kaynakça
Konuyla ilgili yayınlar
Johnson, Elmer D. (1965) A History of Libraries in the Western World. Scarecrow Press NY