Anarko-kapitalizm

Anarko kapitalizm (ayrıca liberteryen anarşizm, özel mülkiyet anarşizmi, piyasa anarşizmi veya serbest piyasa anarşizmi ile ifade edilebilir) özel mülkiyet hakkına, iktidar müdahalesinin reddine ve temel toplumsal etkileşim mekanizması olarak rekabete dayalı serbest piyasanın savunusuna dayanan siyasal düşüncedir. Anarko-kapitalizm, özel mülkiyeti şu şartlarda meşru görür: bir emek ürünü ise, ticaret etkinliğinin bir sonucu ise veya hediye olarak elde edilmiş ise. Ekole göre, anarko kapitalist toplumda; serbest piyasa işleyişini, toplumsal kurumları, yasa uygulamalarını, güvenliği ve altyapıyı, devlet yerine kâr amaçlı rekabete dayalı şirketlerin, yardım derneklerinin veya gönüllülüğe dayanan birliklerin düzenlemesi öngörülür.

Anarko kapitalizm, piyasa teorisyenleri Gustave de Molinari, Frederic Bastiat ve Murray Rothbard ile birlikte Amerikalı bireyciler Tucker ve Spooner gibi düşünürlerin fikirleri ile şekillenmiştir Bir tür bireyci anarşizm biçimi olarak karakterize edilir Fakat, Tucker ve Spooner'ın çizgisinde olan bireyci anarşizmden farklı olarak, anarko kapitalizm emek değer teorisini ve onun normatif uygulamalarını reddeder. Anarko kapitalist düşünceler agorizm ve piyasa merkezli özgürlükçü sol felsefelerin gelişimine katkılarda bulunmuştur.

Anarko kapitalizm hem doğal haklar hem de faydacı (utilitarian) temelde savunulmuştur. Anarko kapitalizmin, kapitalist doğasından kaynaklanan sebeplerle anarşist düşünce içindeki yeri tartışmalıdır. Özellikle komünist anarşist hareket içinde olanlar, Rothbard gibi bireyci anarşistleri anarşizm yazınından dışlama taraftarıdır. Rothbard uzlaşmaya dayalı değişimi ifade eden serbest piyasa kapitalizmini, onu yok etmek üzere baskıcı yöntemler kullanan hükûmet ve büyük şirketler arasında bir birliktelik olarak tanımladığı devlet kapitalizminden ayırır. Bu bağlamda Rothbard "kapitalizm"i anarşizmin en yetkin ifade biçimi ve aynı şekilde anarşizmi de kapitalizmin en yetkin ifade biçimi olarak tanımlamıştır.


Sembolizm
Sarı Siyah Bayrak
Sarı siyah bayrak, genel olarak anarko-kapitalizmin esas sembolü olarak kullanılır. Sarı renk, politik amaçlı kullanılan renkler içerisinde liberallerin ve sağ liberteryenlerin serbest piyasayı ve bireyciliği temsilen kullandığı bir renktir. Anarko-kapitalizmin içerisinde barındırdığı klasik liberal veya sağ liberteryen düşüncelerin, anarşizmi temsilen kullanılan siyah renkle birleşmesi olarak kullanılır.

Ama-gi
Ama-gi, bir antik Sümer çivi yazısı sözcüğüdür. "Özgürlük/Bağımsızlık" anlamına gelen sözcüğün, bu kavramı dile getiren ilk insan yazısı olduğuna inanılmaktadır. Bu nedenle de zaman zaman anarko-kapitalistler tarafından sembol olarak kullanılır.

Libertatis Æquilibritas
Libertatis Æquilibritas, Latince "Özgürlüğün (Bağımsızlığın) Dengesi" anlamına gelir ve bazı anarko-kapitalizm yanlılarınca kullanılmaktadır. $ ile yin/yang sembolünün birleşimidir
Tarihsel Örnekler
Orta Çağ İzlandası
David Friedman, doğrudan Anarko-kapitalist olarak nitelendirmese de Orta Çağ İzlandası'nın hukuk sisteminin Anarko-kapitalist bir hukuk sistemine çok yakın olduğunu savunuyor.

Ayrıca Orta Çağ İzlandası, Gothi adı verilen reisler tarafından yönetiliyordu. Reislik makamı ise miras kalabildiği için özel mülk gibi alınıp satılabiliyordu.

Gal İrlandası
Murray Rothbard, Yeni Bir Özgürlük: Liberteryen Manifesto adlı eserinde, Gal İrlandası'nı neredeyse Anarko-kapitalist bir toplum örneği olarak öne sürmüştü.

Orta Çağ İrlandasının temel siyasi birimi "toplumsal faydalı amaçlar için gönüllü olarak birleşmiş bireylerden oluşan topluluk" olarak betimlenen ve bölgesel iddiası "üyelerinin sahip olduğu toprak mülklerinin toplamı" ile sınırlı olan túath idi. Hukuki anlaşmazlıklar ise brehon adı verilen özel yargıçlar tarafından çözülürdü ve mağdur tarafa ödenecek tazminat, gönüllü kefalet yoluyla güvence altına alınırdı.

Akadya
Bir Fransız sömürgesi olan Akadya, Fransa'yı çoğu zaman görmezden gelerek vergi ödemedi. Ayrıca Akadya'nın muhteşem öteşi refahı ve zenginliği vardı. Serbest piyasa sistemi Akadya'yı Fransa'dan bile daha zengin bir hale getirmişti. Köylülerin kendi özel mülkleri vardı ve kolektif mülkiyet hiçbir yerde yoktu.

Vahşi Batı (ABD)
Terry L. Anderson ve P. J. Hill'e göre, 1848-1912 döneminde Vahşi Batı, "Özel kurumlar, mülkiyetin korunduğu ve anlaşmazlıkların çözüldüğü düzenli bir toplum için gerekli temeli sağladı" bu bakımdan Anarko-kapitalizme benziyordu.

Ayrıca Vahşi Batı'nın mülkiyet haklarına saygı duyulmayan kaotik bir yer olduğuna dair yaygın popüler algı da yanlıştır.

Rose Adası
Ada, İtalyan devletinin kontrolünden kaçış, bireysel özgürlük ve liberteryenizm ilkeleri etrafında tasarlandı, 400 metrekarelik platform üzerinde Giorgio Rosa tarafından kuruldu fakat İtalya, tarafından vergi kaçırma ve egemenlik tehdidi gerekçesiyle işgal edildi ve patlatıldı.

Yine de Avrupa Konseyi, Rose Adası'nı bağımsız bir devlet olarak tanımıştır.

Kaynakça