Azerbaycan SSC Yüksek Mahkemesi

Azerbaycan SSC Yüksek Mahkemesi ( ), Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin en yüksek yargı organıydı ve yasama girişimi hakkına sahipti.

Tarihçe
Azerbaycan SSC Yüksek Mahkemesi, 23 Şubat 1923 tarihinde Azerbaycan SSC Merkez Yürütme Komitesi'nin kararıyla kurulmuştur. Yüksek Mahkeme Başkanı, başkan yardımcıları, Yüksek Mahkeme üyeleri ve halk yargıçları Azerbaycan SSC Yüksek Sovyeti tarafından beş yıllık süre için seçilmekteydi. Azerbaycan SSC Yüksek Mahkemesi, Azerbaycan SSC Yüksek Sovyeti'ne, oturumlar arasındaki dönemde ise Azerbaycan SSC Yüksek Sovyeti Prezidyumu'na karşı sorumluydu. Mahkeme bünyesinde, medeni ve ceza davalarına bakan iki yargı kollejinin yanı sıra Azerbaycan SSC Yüksek Mahkemesi Prezidyumu ve Azerbaycan SSC Yüksek Mahkemesi Plenumu faaliyet göstermekteydi. Azerbaycan SSC Yüksek Mahkemesi, Azerbaycan SSC, Nahçıvan Özerk SSC ve Dağlık Karabağ Özerk Oblastı'ndaki tüm mahkeme organlarının faaliyetlerini denetler, adaletin uygulanmasında onlara yön verirdi ve yargı uygulamalarını genelleştirirdi.

Azerbaycan SSC Yüksek Mahkemesi'nin yargı kollejleri, birinci derece mahkemesi sıfatıyla, halk yargıçlarının katılımıyla özel önem taşıyan davalara bakar; temyiz usulüyle Nahçıvan Özerk SSC ve Dağlık Karabağ Özerk Oblastı kapsamı dışında kalan ilçe halk mahkemelerinin, Nahçıvan Özerk SSC Yüksek Mahkemesi'nin ve Dağlık Karabağ Özerk Oblastı Mahkemesi'nin henüz kesinleşmemiş hüküm, karar ve ara kararları ile halk yargıçlarının kararlarına karşı yapılan itiraz ve protestoları incelerdi. Denetim usulüyle ise cumhuriyetin tüm alt derece mahkemelerinin kesinleşmiş hüküm, karar ve ara kararları ile bu mahkemelerin yargıçlarının, Nahçıvan Özerk SSC Yüksek Mahkemesi ve Dağlık Karabağ Özerk Oblastı Mahkemesi Prezidyumlarının kararlarına karşı yapılan protestoları ele alırdı.

Azerbaycan SSC Yüksek Mahkemesi Prezidyumu, Yüksek Mahkeme Başkanı, başkan yardımcıları ve mahkeme üyelerinden oluşmaktaydı. Prezidyum, Azerbaycan SSC Yüksek Mahkemesi yargı kollejlerinin kesinleşmiş hüküm, karar ve ara kararları ile Yüksek Mahkeme üyelerinin kararlarına karşı yapılan başvuruları; ayrıca SSCB Başsavcılığı, SSCB Yüksek Mahkemesi Başkanı ve yardımcıları, Azerbaycan SSC Savcısı, Azerbaycan SSC Yüksek Mahkemesi Başkanı ve yardımcıları tarafından yapılan protestoları incelerdi. Prezidyum toplantılarına Azerbaycan SSC Savcısı veya yardımcısının katılımı zorunluydu.

Azerbaycan SSC Yüksek Mahkemesi Plenumu en az üç ayda bir toplanırdı. Plenum; Azerbaycan SSC Yüksek Mahkemesi Başkanı, başkan yardımcıları, Yüksek Mahkemenin tüm üyeleri ile görevleri gereği Nahçıvan Özerk SSC Yüksek Mahkemesi ve Dağlık Karabağ Özerk Oblastı Mahkemesi başkanlarından oluşmaktaydı. Plenum, yargı kollejlerinin faaliyetlerine ilişkin kollej başkanlarının raporlarını dinler, Yüksek Mahkeme Başkanının teklifi üzerine Yüksek Mahkeme üyelerinden oluşan kollej heyetlerini onaylar, Yüksek Mahkeme Prezidyumu'nun faaliyetlerine dair raporları değerlendirirdi. Ayrıca SSCB Başsavcısı ve yardımcıları, Azerbaycan SSC Savcısı ile Azerbaycan SSC Yüksek Mahkemesi Başkanı tarafından Prezidyum kararlarına karşı yapılan protestoları inceler; Yüksek Mahkeme tarafından görülen davalara ilişkin kabul edilen kararlar ile Azerbaycan SSC mevzuatının uygulanmasına dair mahkemelere bağlayıcı nitelikte yönlendirici açıklamalar yapardı. Bunun yanı sıra yasama yoluyla çözülmesi gereken meseleler ve Azerbaycan SSC yasalarının yorumlanmasına ilişkin hususlarda Azerbaycan SSC Yüksek Sovyeti Prezidyumu'na sunumlarda bulunurdu. Plenum toplantılarında Azerbaycan SSC Savcısı'nın katılımı zorunluydu.

Kaynakça