kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Aktaş, Tortum

Aktaş, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe
Aktaş'ın eski adı Pethar'dır. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Pethar (پتخار) olarak geçer. Bu yer adı Gürcüce "peti" (ფეთი) ve "hari" (ხარი) kelimelerinden türemiş ve "çılgın boğa" anlamında Pethari'den (ფეთხარი) geliyor olabilir.

Pethari veya Pethar köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir.

Pethar köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre Tortum sancağına bağlı Liskavi nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu, 3'ü Müslüman olmuş ve 51'i Hristiyan kalmış 54 haneden oluşuyordu. Köyün nüfusunun zaman içinde azaldığı 1835 tarihli nüfus defterinden anlaşılmaktadır. Bu tarihte Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı olan köydeki 23 hanede 65 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Pethar köyünün nüfusunun yaklaşık 130 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Pethar, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Pethari veya Pethar Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Aktaş olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Aktaş köyünde 271 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 7 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 44 km, Tortum ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un güneyinde olup, numaralı Artvin-Erzurum (Tortum-Yakutiye) devlet yoluna 2 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Aktaş, İspir

Aktaş, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe
Mahallenin eski adı, 1942 ve 1910 yılı kayıtlarında Hapışkens ya da Hapuşkens olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Yerleşimle ilgili ilk yazılı bilgiler Osmanlı dönemine ait olup, kaynaklarda yerleşimden "Hapuşgens" ve "Hapuşkin" adlarıyla bahsedilmiştir. 1642 tarihli avarız defterinde İspir kazasının Kabahor nahiyesine bağlı bir köy olarak belirtilen yerleşimde yaşayan halk hakkında bilgi verilmezken, 2 sipahi ve 1 kale görevlisi olmak üzere 3 askeri görevlinin bulunduğu belirtilmiştir. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Kırık nahiyesine bağlı köyde gene 32 erkek nüfus bulunduğu tespit edilmiştir.

Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 157 km, İspir ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneydoğusunda olup, Pınarlı, Halilpaşa ve Çiçekli mahalleleri üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Aktaş, Şenkaya

Aktaş, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe
Aktaş mahallesinin eski adı Vardaneti'dir. Gürcüce bir yer adı olan Vardaneti (ვარდანეთი), Gürcüce “vardi” kelimesinden türemiş olup “Gül yeri” anlamına gelir. Tbetis Sulta Matiane (12-16. yüzyıl) adlı Gürcüce elyazmasında ise Vardaneti aile adı olarak geçer. Vardaneti Türkçeye Vartanot / Vartanut (وارطانوت) şeklinde girmiştir. Vardaneti, Murgul ilçesinde Erenköy’de (Ereguna) bir mevkiinin de adıdır.

Vardaneti, Orta Çağ Gürcistan'ının bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Osmanlılar yerleşimi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Gürcüce bir ad taşıyor olması buranın Osmanlı döneminden önce de bir yerleşim olduğunu göstermektedir. Mahalledeki Megalit yapı kalıntıları da buna işaret etmektedir.

Vardaneti köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre Oltu sancağının Bardız nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 12 Hristiyan haneden oluşuyordu. Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde Vartanut (وارتنوت) şeklinde geçen ve aynı idarî konuma sahip olan köyün hasılası Hicri 1126 (1714/1715) tarihinde 5.999 akçe, Hicri 1133 (1720/1721) tarihinde ise önce 2.999 akçe, sonra 3.000 akçe idi. 1835 yılında köyde 19 hanede 114 kişi yaşıyordu. Bu tarihte köyün nüfusu Müslüman halktan oluşuyordu.

Vardaneti, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresi köyü Vartanut (Вартанутъ) adıyla kaydetmiştir. Vardaneti adı Ermenicenin etkisiyle Vartanut'a dönüşmüştür. 1886 Rus nüfus sayımında Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Nüsüng nahiyesinin 12 köyünden biriydi. Bu tarihte yerleşim, 68'si erkek ve 67'si kadın olmak üzere, 18 hanede yaşayan 135 kişiden oluşuyordu. Nüfusun tamamı “Türkmen” olarak kaydedilmiştir. Köyün nüfusu 1896 yılında 151 kişiye, 1906 yılında da 177 kişiye yükselmiştir.

Vardaneti, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Vartanut veya Vartanot (وارطانوت) adıyla Kars vilayetinde Sarıkamış kazasının Bardız nahiyesine bağlıydı. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Bardız nahiyesi ile birlikte bu ilçeye bağlandı. 1950'lerin ilk yarısında köye Aktaş adı verilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Akşar köyünün nüfusu 382 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 168 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Bugünkü yerleşim merkezinin 500 metre kuzeyinde megalit bir yapının kalıntıları bulunmaktadır. Yapı, kaba yontulmuş iri taşlarla harç kullanılmadan inşa edilmiştir. Günümüze ulaşan duvarların yüksekliği 1 metreyi bulur. Mahallede eski bir kilise bulunuyordu. Bu kilise yıkılmış, taşlarıyla 1955 yılında bir cami inşa edilmiştir. Günümüzde cami de yıkık haldedir. Mahalle, Şenkaya'nın güneydoğusunda olup, numaralı Şenkaya-Selim il yoluna, 4,1 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Aktaş, Pazar

Aktaş, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Aktaş köyünün eski adı Hunari (ხუნარი) olarak bilinir. Bu yer adı Türkçeye Hunar şeklinde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hunar (خونار) olarak geçer.

Hunari veya Hunar köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, 1461 yılında Trabzon İmparatorluğu'nu ortadan kaldırdıktan sonra ele geçirmiştir. Bu yerleşim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu, 17 hanede yaşayan 48 kişiden oluşuyordu. Söz konusu sayının sadece erkek nüfusu olması ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 33 keçi, 29 inek ve 6 öküz kaydedilmiştir.

Hunari veya Hunar köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinde Hunar (ხუნარ) şeklinde not ettiği köyde 43 hanede 284 kişinin yaşadığını yazmıştır.

Hunari veya Hunar köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Hemşin nahiyesine bağlıydı. Hunari veya Hunar Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Aktaş olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Aktaş köyünün nüfusu 664 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 185 kişi okuma yazma biliyordu.

Coğrafya
Köy, Rize il merkezine 44 km, Pazar ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Aktepe, Alucra

Aktepe, Giresun ilinin Alucra ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köyün eski adı 1522 ve 1916 yılı kayıtlarında Zil olarak geçmektedir.

Coğrafya
Köy, Giresun il merkezine 145 km, Alucra ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır. Köy, Alucra'nın kuzey batısında olup, numaralı Şebinkârahisar-Alucra devlet yoluna 2,4 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Aktaş, Uşak

Aktaş, Uşak ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
1890 yılı Aydın Vilâyet Salnâmesinde yerleşimden, günümüzdeki adıyla Saruhan Sancağı Eşme kazasının Küre nahiyesine bağlı 150 nüfuslu bir köy olarak bahsedilmiştir. 1953 yılına kadar Manisa ilinin Eşme kazasının Güre nahiyesine bağlıyken, bu tarihte Uşak'ın il olmasıyla Uşak merkez ilçesine bağlanan Güre nahiyesinin köyü oldu.

Coğrafya
Köy, Uşak il merkezine 15 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Uşak İl Özel İdaresi
Aktepe

Aktepe, Besni - Adıyaman ili Besni ilçesine bağlı köy
Aktepe, Patnos - Ağrı ili Patnos ilçesine bağlı belde
Aktepe, Haymana - Ankara ili Haymana ilçesine bağlı mahalle
Aktepe, Kalecik - Ankara ili Kalecik ilçesine bağlı mahalle
Aktepe, Mengen - Bolu ili Mengen ilçesine bağlı köy
Aktepe, Merkezefendi - Denizli ili Merkezefendi ilçesine bağlı mahalle
Aktepe, Çınar - Diyarbakır ili Çınar ilçesine bağlı mahalle
Aktepe, Alpu - Eskişehir ili Alpu ilçesine bağlı mahalle
Aktepe, Alucra - Giresun ili Alucra ilçesine bağlı köy
Aktepe, Hassa - Hatay ili Hassa ilçesine bağlı mahalle
Aktepe, Gaziemir - İzmir ili Gaziemir ilçesine bağlı mahalle
Aktepe, Kızıltepe - Mardin ili Kızıltepe ilçesine bağlı mahalle
Aktepe, Avanos - Nevşehir ili Avanos ilçesine bağlı belde
Aktepe, Pazar - Rize ili Pazar ilçesine bağlı köy
Aktepe, Kangal - Sivas ili Kangal ilçesine bağlı köy
Aktepe, Silopi - Şırnak ili Silopi ilçesine bağlı köy
Aktepe, Tokat - Tokat ili merkez ilçesine bağlı köy
Aktepe, Keçiören (mahalle) - Ankara ili Keçiören ilçesine bağlı mahalle
Aktepe, Keçiören (semt) - Ankara ili Keçiören ilçesine bağlı semt

Diğer anlamları
Aktepe Stadı - Keçiören'da bulunan bir stadyum
Aktaş Gölü

Aktaş Gölü (Gürcüce: კარწახის ტბა / Kartzahi Gölü), Ardahan iliyle Gürcistan sınırında bulunan tektonik oluşumlu bir göldür. Gölün kıyısında yer alan Kenarbel köyünün Gürcüce eski adından dolayı Kenarbel Gölü olarak da bilinir.

Aktaş Gölü'nün yarısı Gürcistan sınırları içerisindedir. Toplam alanı 27 km² olan gölün 14 km²'si Türkiye'ye aittir. Rakımı 1.798 m olan göl, Çıldır ilçe sınırlarındadır. Sığ olan gölün en derin yeri 10 m kadardır. Gölün kuzey kıyılarında Gürcistan-Türkiye Aktaş sınır kapısı yer alır.

Göl kaynaklarda farklı isimlerle geçer; Hazapin, Kenarbel, Karsak, Kazapin. Göle yakın çevresindeki insanlar bir bel aşıldıktan sonra göle ulaşıldığı için Kenarbel derler. Moskova Antlaşmasında (1921) Kozapini olarak geçer. Gürcistan haritalarında Hozapini yazılıdır.

Göl içinde yerleşme olmayan ve küçük oniki ada yer alır. Sınır gölün en derin yerinden geçerken en büyükleri olan Büyük Ada ve Başak Ada dahil tüm adalar (13) Türkiye sınırlarında kalmıştır. Otlak ve sazlıkların bulunduğu bu adalar kuşların beslenme, barınma ve üreme alanıdır. Çevredeki küçük derelerle beslenen göl, suları taştığında bahar aylarında kuzeybatıda Arkbeli (Zigarostav) Deresi vasıtasıyla Kura Nehri'ne boşalmaktadır. Sodalı olmasına rağmen son zamanlarda balıklara rastlanmıştır. Gölün beslenmesinin kuvvetlenmesiyle fazla sularını Kura(Kür) Nehrine boşalttığı ve sodalı özelliğini kaybettiğini düşündürmektedir. Göl kıyısında iki köy yer alır; Kenarbel köyü Türkiye tarafında, Karçasi Gürcistan topraklarındadır. Türkiye tarafında en büyük yerleşme Çıldır, karşı tarafta Ahılkelek'tir). Aktaş Gölü büyük kısmı Gürcistan topraklarında yer alan 11 gölden oluşan göller yöresinin bir parçasıdır. Bu göllerden Aktaş ve Çıldır gölleri Türkiye'de, bir göl Ermenistan'da, diğer sekizi Gürcistan'dadır.

Aktaş Gölü Ak pelikanın ve kadife ördeğin Türkiye'de kuluçkaya yattığı ender alanlardandır. Ayrıca angut, uzunbacak, karabatak ve Van Gölü martısı gölde yaşamaktadır. Ak pelikan, kadife ördek ve angut kuşlarının yaşam alanı olması nedeniyle Aktaş Gölü, Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği çerçevesinde koruma altına alınmıştır.

Aktaş gölü askeri bölge içinde yer aldığı için kuşlar herhangi bir tehdide maruz kalmadan özgürce yaşamaktadır.

Ayrıca bakınız
Oluşumlarına göre Türkiye'nin gölleri listesi
Türkiye'deki göller

Kaynakça
Dış bağlantılar
Uzaydan Aktaş Gölü
Aktaş, Çivril

Aktaş, Denizli'nin Çivril ilçesine bağlı bir mahalledir.

Tarihçe
Daha önceleri Cumalar köyüne bağlı bir mahalle iken, 5 Haziran 1953'te yine aynı köye bağlı Külahlar, Kamberler ve İbanlar mahalleleri ile birleşerek köy statüsü kazandı. 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra yeniden mahalle oldu.

Kaynakça
Aktepe, Gaziemir

Aktepe, İzmir ilinin Gaziemir ilçesine bağlı bir kentsel mahalledir.

Tarihçe
Daha önceleri İzmir ili Konak ilçesine bağlı olan mahalle, 1992 yılında, yeni kurulan İzmir ili Gaziemir ilçesine bağlanmıştır.

Coğrafya
Mahalle, İzmir il merkezine 10,2 km, Gaziemir ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.

Mahalle, ilçenin kuzeyindedir. / İzmir/Aydın-Çeşme Otoyolu'nun Gaziemir-Havaalanı çıkışının kuzeyinde yer alır. Kuzeydoğusunda Emrez Mahallesi ile sınırını Altan Aydın Caddesi belirler. Kuzeybatısında Karabağlar Uzundere Mahallesi vardır. Güneyinde ise otoyolun sınırını çizdiği Zafer Mahallesi vardır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Aktaş Sınır Kapısı

Aktaş Sınır Kapısı, Türkiye ile Gürcistan arasında Çıldır ilçesi sınırlarındaki Kenarbel köyüne bağlı olan Türkiye sınır kapısıdır. 18 Ekim 2015 tarihinde açılmıştır. Deniz seviyesinden 1788 metre yükseklikte olan sınır kapısında Üç geliş, üç gidiş toplam altı peron bulunur. Otomasyon, kartlı geçiş ve kapalı devre görüntü sistemleri ile donatılmıştır. Gümrük memurları için kapının içinde lojman bulunmaktadır. Kapı Aktaş Gölü'nün kuzey kıyısında bulunur. Türkgözü Sınır Kapısı ve Sarp Sınır Kapısı'ından sonra Gürcistana açılan 3. kapıdır.

76.000 m2 alanda hizmet veren Çıldır-Aktaş Sınır Kapısı'nda toplam 19.837 m2 kapalı alan, 3 adet giriş ve 3 adet çıkış olmak üzere toplam 6 adet peron inşa edilmiştir.

Kaynakça
Aktepe, Beydağ

Aktepe, İzmir ilinin Beydağ ilçesine bağlı bir merkez mahalledir.

Tarihçe
Mahalle, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.

Daha önceleri İzmir ili Ödemiş ilçesine bağlı olan mahalle, 1987 yılında, yeni kurulan İzmir ili Beydağ ilçesine bağlanmıştır.

1984 yılında Büyükşehir olan İzmir'de, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köy ve beldelerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Beydağ Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Coğrafya
Mahalle, İzmir il merkezine 131 km, uzaklıktadır.

Mahalle, ilçe merkezinin kuzeydoğusundadır. Küçükmenderes Nehri'nin üzerinde kurulu Beydağ Barajı'nın güney doğusunda yer alır. Batısında Cumhuriyet ve Menderes güneyinde Atatürk ve Mutaflar, doğusunda Yukarıaktepe, kuzeyinde Bakırköy mahalleleri vardır. numaralı Ödemiş-Nazilli il yolu mahallenin içinden geçer.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Aktepe, Avanos

Aktepe, Nevşehir ilinin Avanos ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köyün adı 1928 yılı kayıtlarında Zelve olarak geçmektedir. Eski yerleşim yerinin iskan edilmesi sonucunda köy günümüzdeki yerine taşınmıştır.

Coğrafya
Köy; Nevşehir il merkezine 25 km, Avanos ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Aktaş Dağı

Aktaş Dağı ( ), Kuzey Makedonya'nın doğusunda bulunan bir dağdır. Dağ, Radoviş ve Viniça kentlerinin arası boyunca uzanmaktadır.

En yüksek zirvesi 1.754 metre yüksekliğindeki Lisets'tir. Lisec zirvesinin ana vadi yamaçlarının uzunluğu 34 km'dir. Zrnovska Nehri vadisi dağı doğu ve batı olmak üzere ikiye ayırır. Batı kısmının zirvesi 1.689 metre yüksekliğindeki Turtel'dir. Lisets, Makedonya'nın bu bölgesinde tırmanılması en zor zirvelerden biri olduğundan, yerel dağcılar için popüler bir tırmanış rotasıdır. Haziran ayı boyunca zirvede kar olması alışılmadık bir durum değil. Zirveye İştip tarafındaki Vrteşka ve Radoviş tarafındaki Cumaya olmak üzere iki dağ evi hizmet vermektedir.

Aktaş Dağı'nın jeolojik bileşenleri esas olarak granit ve mermerdir.

Kaynakça
Aktenge Keunimjayeva

Aktenge Keunimjayeva (d. 19 Eylül 1999), serbest stil 53 kiloda müsabakalara katılan Özbek güreşçidir.

Kariyeri
Asya Güreş Şampiyonası'nda üç kez bronz madalya kazanmıştır. Ayrıca Konya'da düzenlenen 2021 İslami Dayanışma Oyunları'nda gümüş madalya ve Çin'in Hangzhou kentinde düzenlenen 2022 Asya Oyunları'nda bronz madalya kazandı. Keunimjaeva, Fransa'nın başkenti Paris'te düzenlenen 2024 Yaz Olimpiyatları'nda Özbekistan'ı temsil etti.

Keunimjaeva, Kırgızistan'ın Bişkek kentinde düzenlenen 2024 Asya Güreş Olimpiyat Elemeleri Turnuvası'nda yarıştı ve Fransa'nın başkenti Paris'te düzenlenecek 2024 Yaz Olimpiyatları için Özbekistan'a kota kazandırdı. Olimpiyatlarda kadınlar 50 kilo müsabakalarında yarıştı. İlk turda Ukraynalı Oksana Livaç tarafından elendi.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Dünya Güreş Birliği sayfasında Aktenge Keunimjayeva
IAT veritabanındaki sporcu bilgisi Aktenge Keunimjayeva
Aktaş Nehri

Aktaş Nehri ( ), Rusya'nın Dağıstan Cumhuriyeti'nde bulunan bir nehirdir. Nehir, Sulak Nehri'nin sağ kolu olup bölgenin ortasından başlayarak Sulak Nehri'ne dökülmektedir.

Tarihçe
Nehir havzası 1520'lerden itibaren Dağ Kazakları tarafından yerleşime açıldı. Don Kazakları, 1570'lerin sonlarında Andrey Şadrin önderliğinde gelerek Endirey'i kurdular. İki grup sonunda Terek Kazaklarını oluşturdu. Nehrin dağlık bölgesi, Alibey Hacı'yı destekleyen olası ayaklanmaları önlemek amacıyla 1877'de Rus Genelkurmay Başkanı Svistunov tarafından ıssızlaştırıldı.

Kaynakça
Bibliyografi

.
.
Aktepe, Çınar

Aktepe, Diyarbakır ilinin Çınar ilçesine bağlı bir mahalledir.

Coğrafya
Diyarbakır il merkezine 51 km, Çınar ilçesine 19 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Önemi & Hakkında
Aktepe Köyü, sadece bir köy değil; bölgede önemli bir tasavvuf ve ilim merkezi olarak da bilinir. Köyde bulunan Şeyh Abdurrahman Aktepe Türbesi her yıl çok sayıda ziyaretçi çeker. Şeyh Abdurrahman Aktepe (1854–1910), Nakşibendî-Hâlidî geleneğinin önemli şeyhlerinden biridir. Diyarbakır’ın Çınar ilçesine bağlı Aktepe köyünde doğmuş, burada medrese ve dergâh faaliyetleri yürütmüş, çok sayıda talebe yetiştirmiştir. Babası da bölgenin tanınmış şeyhlerinden Hasan-ı Nûrânî idi. Türbede yalnızca Şeyh Abdurrahman değil, ailesinden bazı önemli şahsiyetlerin de kabirleri bulunmaktadır. Şeyh Abdurrahman vefat ettikten sonra Aktepe’deki aile türbesine defnedilmiştir. Her yıl özellikle 20 Mayıs civarında binlerce kişi türbeyi ziyaret eder. Ziyaret sırasında dua edilir, mevlidler okunur ve köy adeta bir panayır havasına bürünür. Diyarbakır, Mardin, Batman, Siirt ve çevre illerden gelen ziyaretçiler olur. İlginç bir ayrıntı da şu: TDV İslam Ansiklopedisi’ne göre Şeyh Abdurrahman Aktepe astronomiyle de ilgilenmiş, gezegenleri gösteren bir küre yapmış ve bölge için namaz vakitlerini içeren bir takvim hazırlamıştır.
Aktepe, Silopi

Aktepe, Şırnak ilinin Silopi ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köyün eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Kürtçede "aktepe" anlamına gelen Girêgewr olarak geçmektedir. Daha önceleri Mardin ili Silopi ilçesine bağlı olan köy, 1990 yılında yeni kurulan Şırnak ili Silopi ilçesine bağlanmıştır.

Coğrafya
Köy, Şırnak il merkezine 82 km, Silopi ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır. Silopi'nin güneydoğusunda olup, ile numaralı Cizre-Aktepe Sınır Kapısı il yollarının kesiştiği yerdedir.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Aktepe, Pazar

Aktepe, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Aktepe köyünün eski adı Kitati'dir. Lazca bir yer adı olan Kitati (კითათი), parmak anlamına gelen veya meyvesi parmağı andıran üzüm cinsi olan kiti / kita (კითი / კითა) kelimesinden türemiş olmalıdır. Lazca üzüm cinsi "Kiti" Gürcü dilinde Tita olarak bilinir. Gürcü tarihçi İuri Siharulidze, köyün adını Kitati (კითათი), yaylasının adını da Çita Kitati (ჭიტა კითათი) olarak vermiştir. Lazca "çita" (ჭიტა) veya "çuta" (ჭუტა) kelimesi küçük anlamına gelir ve Çita Kitati de "Küçük Kitati" demektir. Bu yer adı Türkçeye Kitat şeklinde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti saknamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kitat (كتات) olarak geçer.

Kitati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, 1461 yılında Trabzon İmparatorluğu'nu ortadan kaldırdıktan sonra ele geçirmiştir. Bu yerleşim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu, 15 hanede yaşayan 52 kişiden oluşuyordu. Söz konusu sayının sadece erkek nüfusu olması ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 82 koyun, 52 keçi, 40 inek ve 10 öküz kaydedilmiştir.

Kitati veya Kitat köyü Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinde Kitati (კიტათი) şeklinde not ettiği köyde 31 hanede 195 kişinin yaşadığını yazmıştır. Nikolay Marr ise Kitat'ı, Lazeti bölgesinin iç kesiminde Lazca'nın konuşulduğu köyler arasında saymıştır.

Kitati veya Kitat, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 289 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Atina kazasının adı Pazar olarak değişmişti. Kitati veya Kitat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Aktepe olarak değiştirilmiştir. Aktepe köyünün nüfusu 1965 yılında 404 kişide oluşuyor ve bu nüfus içinde 190 kişi okuma yazma biliyordu.

Coğrafya
Aktepe köyü, Rize il merkezine 42 km, Pazar ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Aktepe, Patnos

Aktepe, Ağrı ilinin Patnos ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köy, 2008'den beri aynı adı taşımaktadır. Bu tarihten önce kayıtlarda Sarısu olarak geçmektedir. Bir dönem Bitlis ilinin Ahlat ilçesine bağlı olan Sarısu, bucak merkezi idi.

Coğrafya
Köy, Ağrı il merkezine 112 km, Patnos ilçe merkezine 32 km uzaklıktadır. Köye, Ağrı-Bitlis devlet yolundan ayrılan 2 km.lik numaralı il yolu ile ulaşılır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Aktif bölge

Biyokimyada aktif bölge, bir enzim üzerinde substratların bağlanıp bir kimyasal reaksiyona girdiği yerdir. Enzim gibi çalışan katalitik RNA molekülleri (ribozimler) için de benzer şekilde bir aktif bölgeden söz edilebilir. Bir enzimin aktif bölgesi genelde bir yarık veya cep şeklindedir, iç çeperi amino asit kalıntıları (ribozim durumunda nükleotitlerle) kaplıdır, bunlar substratın tanınmasında rol oynar. Katalitik reaksiyon mekanizmasına doğrudan katılan kalıntılar aktif bölge kalıntısı olarak adlandırılır.


Bağlanma mekanizması
Enzimlerin nasıl çalıştığı hakkında iki model vardır: anahtar ve kilit modeli ve indüklenmiş uyum modeli. Anahtar ve kilit modeli, spesifik bir substrat için mükemmel şekilde uyduğunu ve substrat enzime bağlandıktan sonra aktif bir değişime gerekmediğini varsayar. Bu, gerçek durumu basite indirgeyen bir modeldir.

İndüklenmiş uyum modeli, anahtar ve kilit modelinin geliştirilmiş bir hâlidir. Bu modelin öne sürdüğü, aktif bölgenin esnek olduğu, aktif bölgedeki bazı amino asit kalıntılarının hareket ederek enzimin doğru substratı bulmasını sağladığı ve bunun ardından substrat bağlanırken enzimde biçimsel (konformasyonal) değişimler olabileceğidir.

Kimya
Substratlar enzimin aktif sitesine bağlanıp bir enzim-substrat kompleksi oluştururken hidrojen bağları, hidrofobik etkileşimler, geçici kovalent bağlar (Van der Waals bağları) veya bunların hepsinin bir bileşimini kullanırlar. Enzim-substrat kompleksi oluşurken aktif bölgedeki kalıntılar proton veya başka kimyasal grupların vericisi veya alıcısı olarak etkiyebilir. Diğer bir deyişle, aktif bölge reaksiyon mekanizmasını değiştirerek reaksiyonun aktivasyon enerjisini azaltır. Ürün, sterik etkileşimler nedeniyle genelde aktif bölgede kararlı değildir ve oradan salınır, bunun sonucunda enzim başlangıçtaki hâline geri döner.

Ayrıca bakınız
Enzim katalizi
Katalitik üçlü

Dış bağlantılar
Catalytic Site Atlas (CSA) (Katalitik Bölge Atlası) — EMBL-EBI tarafından sunulmaktadır

Kaynakça