kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Aksiyom

Aksiyom, belit veya postulat, diğer önermelerin temeli ve ön dayanağı niteliğindeki önermelerdir. Belitlerin başka bir önermeye götürülmeye ve kanıtlanmaya gereksinimi yoktur. Bu yüzden de kendiliğinden apaçıktırlar. Ne türlü bir belitten yola çıkılırsa o türlü bir sonuca varılır. Belitlere dayanan bir felsefe, belitlerin yanlışlığı meydana çıkınca çöker.

Tanım
Mantık
Mantıkta belit terimi, bir şeyi kanıtlamak için kullanılan kanıtlanmayı gerektirmeyecek kadar açık ilke anlamını verir. Kanıtlanmayı gerektirmediği gibi kanıtlanamaz da. Çünkü kanıtlama, daha da açıklamak demektir, buysa daha çok açıklanamaz. Her belit bir ilkedir, ama her ilke bir belit değildir. Örneğin, "her bütün kendini meydana getiren parçalarından büyüktür" ilkesi bir belittir, buna karşın Einstein'in görelilik ilkesi bir belit değildir. Metafizik dünya görüşünün ürünü olan bütün mantıklar, "bir şey kendisinin aynıdır" önermesiyle dile getirilen özdeşlik ilkesini belit saymışlardır. Hegel'in diyalektik mantığı bunun doğru olmadığını meydana koymuştur. Bir şey kendisiyle bile aynı değildir, çünkü sürekli olarak değişmektedir.

Matematik
Nicelikler arasındaki orantıları dile getiren zorunlu önermeler, matematikte belit adıyla tanımlanırlar. Örneğin, "bir üçüncü niceliğe ayrı ayrı eşit olan nicelikler birbirine eşittir", "eşit niceliklere eşit nicelikler eklenirse toplamları da eşit olur". Matematiksel belit, mantıksal belitin niceliklere uygulanmasıdır. Aralarında başkaca bir anlam ayrılığı yoktur. Örneğin doğal sayılar birkaç tane aksiyom üzerine kurulmuştur. İlk aksiyom "1 bir doğal sayıdır" şeklinde verilir. 1'in bir doğal sayı olup olmaması üzerinde bir mantık yürütmeden kabul ederiz.

Köken
Belit
belli/açık olan, usa uygun, Akla, mantığa uygun düşen, mantıken açık olan, koyut gibi anlamlara gelir. belge ve belir(mek) sözcüğükleriyle aynı kökten, Eski Türkçe bel- kökünden gelir. Muhtemelen, bel- sözcüğü bil- sözcüğünün bir çeşitlemesi durumundadır. Aksiyom
Latincedeki axioma sözcüğü axiom olarak İngilizceye geçmiş ve oradan Türkçeye yerleşmiştir. Sözcüğün kaynağı Yunancada yetke, değerli veya uygun olduğu düşünülen anlamlarına gelir. değerli, ağır, uygun anlamına gelen αξιος (axios) sözcüğünden türer. Kökü olan ag- sözcüğü; çekmek (ağırlık çekmek gibi), sürmek, devinmek gibi anlamlara gelir.

Dekartçı felsefe
Descartes ve başta Spinoza olmak üzere izdaşları felsefelerini belitlere dayarlar. Örneğin Descartes, felsefesini "düşünüyorum, öyleyse varım" belitinden çıkarak kurmuştur. Spinoza da ünlü Etika'sında örneğin, "başka bir şeyle tasarlanmayan şeyin kendisiyle tasarlanması gerekir" gibi belitlerden yola çıkar. Ne var ki, ne türlü bir belitten yola çıkılırsa o türlü bir sonuca varılır. Bundan başka, bu belitler, "parçalarının toplamı bütüne eşittir" gibi belitler gücünde değildirler. Daha açık bir deyişle, Dekartçıların belitleri öznel, kendilerince belit sayılmış belitlerdir. Nitekim Cogito'nun yüzlerce yıl önceki biçimini çürütmek için, "bin altın düşünüyorum, öyleyse bin altınım var" önermesi ileri sürülmüştür.

Ayrıca bakınız
Koyut
Kanıt kuramı
Önermeler mantığı
Belitsel dizgeler
Eksiklik teoremi
Peano belitleri
ZFC belitleri

Kaynakça
Aksiyon (dergi)

Aksiyon, 14 Aralık 1994 tarihinde yayın hayatına başlamış haftalık haber dergisidir. Saha çalışmalarına dayalı haberciliği ön plana çıkarmış bir dergidir.

Siyasetten ekonomiye, istihbarattan dış politikaya, kültür sanattan toplumsal haberlere kadar çok geniş yelpazede yayın yapan Aksiyon, aktarmacı gazetecilik yerine saha çalışmalarına dayalı bir haberciliği ön plana çıkarmaktadır. Haberle yorumu harmanlayarak, okurlarına gelişen hadiseler hakkında en kapsamlı analizleri okuma fırsatı sundu. Her hafta ortalama 15 haber dosyası yayınlar.

Aksiyon, Türkiye'de haftalık haber yorum dergisi alanında yayın yapan üç dergiden biriydi.

Yayın kadrosu
Derginin yazı kadrosunda Ahmet Davutoğlu, Taha Kıvanç (Fehmi Koru), Beşir Ayvazoğlu, Tamer Korkmaz, Fatma K. Barbarosoğlu, Yalçın Çetinkaya, Mustafa Kutlu, Mustafa Özel, Cinuçen Tanrıkorur, Kemal Sayar, Hasan Sutay, Erhan Başyurt, Nihal Bengisu Karaca, Abdülhamit Bilici, Ayşe Böhürler, Mahmut Çebi, Dağıstan Çetinkaya, Ahmet Dinç, Mehmet Ali Eren, Ahmet Doğru,Ömer Erturgut, Muammer Gökçin, Cemal A. Kalyoncu, Osman İridağ, Mustafa Sungur, Tuncay Opçin, Mustafa Ünal, Rasih Yılmaz, Celal Kazdağlı, Kemal Kazaz ve Fevzi Yazıcı idi. Yeni yayın kadrosu ise
Cemal A. Kalyoncu Emin Akdağ, Muhsin Öztürk, Behram Kılıç, Haşim Söylemez, Tuba Kabacaoğlu, Ayşe Adlı, Tuba Deniz, Sedat Gülmez, Mesut Çevikalp, Gürhan Savgı, Esin Kaya, Ülkü Özel Akagündüz, Salih Zengin, Murat Tokay, Abdulkerim Bedir, Buket Davulcu, Mine Çaha, Nazif Aydın ve Mehmet Özdemir bulunmaktaydı.

Kapanışı
Dergi, 2016 Türkiye askerî darbe girişimi sonrasında çıkartılan OHAL yasası kapsamında kapatılmıştır.

Aldığı ödüller
Habercilik dalında TBV Bilişim Medya Ödülü almıştır.
Röportaj dalında Türkiye Yazarlar Birliği Ödülü almıştır.
TSYD Ödülü almıştır.
Kristal İletişim Ödülü almıştır.
Bir kapağı MediaCat tarafından 2008'in en iyi 10 dergi kapağı arasında gösterilmiştir.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Resmî site (arşiv)
Aksiyoloji

Aksiyoloji (Yunanca ἀξίᾱ, axiā, "değer"; ve -λογία, -logia, "bilim"), etik ve estetik olmak üzere ikiye ayrılır. Etik, insanların ahlaki değerlerini sorgular; estetik ise neyin güzel olduğuyla ilgilenir. Neyin etik, neyin estetik olduğunu açıklamak oldukça güçtür, buradan hareketle aksiyoloji, bireylerin davranışlarına temel teşkil eden değerleri araştırmaktadır.

Felsefe klasikleşmiş bir ayrımla ontoloji (varlık felsefesi), epistemoloji (bilgi felsefesi) ve aksiyoloji (değerler felsefesi) başlıkları altında üç bölümde incelenir.

Bir değer araştırması olarak aksiyoloji olanla olması gereken arasındaki ilişkiye cevap arar. Değerin doğası, ölçüsü ve metafiziksel statüsüne ilişkin araştırmalar yapar.

Yaygın olarak aksiyoloji; etik ve estetik olmak üzere ikiye ayrılır.

Estetik, kelimesi Yunanca “aisthesis“ veya “aishanesthai“ kelimelerinden gelir. Duyum, duyular, algı, duygu ile algılamak gibi anlamlar taşır. Bu kelimelerden çıkarılabilecek olan, estetiğin duygusallığın sağladığı bilgilerin bilimi olmasıdır. Estetiğin kurucusu Alexander G.Baumgarten'dir (1714-1762). Ona göre estetik duyu ve duygulara bağlı bilgilerin doğruluğunu inceleyecekti. Yani estetik mantığın ikiz kardeşi veya duyulara dayalı bilgilerin mantığı olarak konmuştu.

Estetik duyusal alanın bütün genişliğini değil, özellikle güzel olan kısmını inceler. Bu nedenle bir ara estetik kelimesi yerine güzellik bilimi veya felsefesi kavramları da önerilmiştir. (J.G. Herder ve G.W.F. Hegel tarafından.)
Etik ise davranışları yönlendiren davranış standartlarını (veya sosyal normları) belirlemektedir. Etikçiler (veya ahlak felsefecileri) davranış standartlarını incelemektedir. Bir inceleme alanı olarak etik, temel işlevi tamamlayıcı ve açıklayıcı olmayan, daha çok sıkı kurallara ve değerlendirmeye dayalı normatif bir disiplindir.

Davranış standartları hakkında düşünürken etik ve ahlak arasında bir ayrım yapmak gerekir. Ahlak, Latince mores kelimesinden gelir. Mores; uzlaşılar, pratikler, davranış kodları. Kısaca kişinin içine doğduğu kültür ve toplumda halihazırda mevcut bulunan, çoğunlukla bilinçli bir seçim ve değerlendirme olmaksızın alışkanlıkla edinilmiş, doğru ve yanlışa ilişkin ölçütlerdir. Yani ahlak, bir toplumun en genel standartlarını içerir. Bu standartlar bireylerin mesleki veya kurumsal rollerinden bağımsız olarak toplumun tümü için geçerlidir.

Etik ise ethics karşılığıdır ve daha çok mevcut ahlak üstüne betimleyici ve/veya eleştirel bir düşünce ve bundan hareketle bireysel ahlaki tavır geliştirmeyi ifade ediyor. Yani etik, genel davranış standartları değil toplumdaki belirli bir mesleğin, işin, kurumun veya grubun standartlarıdır. Üç tür etikten söz edilmektedir:

Betimleyici: Ahlak ve ahlaklar üstüne düşünme,

Normatif: Davranışlarımıza rehberlik edecek ahlaki normları bulma,

Çözümleyici (meta-etik): Doğru ve yanlışa ilişkin önermelerin analitik çözümlemesidir.

Tüm bu etik ve estetik çalışmalarının aksiyoloji adıyla anılmasını sağlayan Karl Robert Eduard von Hartmann'dır. Philosophie des Schönen (1887: “Güzellik Felsefesi“) adlı çalışmasıyla terimi ilk kez kullanmıştır.
Kaynakça
Aksel Gürcan

Aksel Gürcan Demirtaş (d. 2 Ocak 1973, Varna), Türk kısa mesafe koşucusu. Gürcan Türk atletizminin "rüzgâr kızı" olarak anılmaktadır.

Gürcan 1993-94 döneminde 100 ve 200 metrelerde Türkiye rekorlarını eline geçirdi ve sonraki yıllarda kendi rekorlarını geliştirdi. Yıllarca kırılamayan dereceleri ancak 2000 yılında Nora Güner tarafından geçilebildi.

2007 yılında aşil tendonu sakatlığı yaşadı ve spordan ayrı kaldı. Daha sonra Atakan Demirtaş'la evlendi; hamilelik dönemi geçirdi. Tüm bunlar sonrası 2012 yılında pistlere döndü. 29 Ocak 2012'deki Türkiye Salon Atletizm Şampiyonası'nda 60 metredeki 7.70'lik derecesiyle zirveye çıktı. Bu performansıyla ülkesinin Balkan Salon Atletizm Şampiyonası kadrosunda yer buldu. Göteborg'da düzenlenen 2013 Avrupa Salon Atletizm Şampiyonası'na da katılan sporcu, 60 metre birinci eleme serisinde 7.66'yla son sırada yer alarak elendi. Gürcan Türkiye'nin ilk kez Süper Lig'de yarıştığı 2013 Avrupa Takımlar Atletizm Şampiyonası'nda kadınlar 4x100 bayrak takımında Hatice Öztürk, Saliha Özyurt ve Nimet Karakuş'la beraber yarıştı. Takım 45.07'lik derecesiyle 12 takım arasında 10. oldu.

Aksel Gürcan halen 2001 yılında kaydettiği 6.21'lik derecesiyle 50 metre salon Türkiye rekorunun sahibidir.

Kaynakça
Dış bağlantılar
IAAF Aksel Gürcan profili
Akseki Aromaspor

Akseki Aromaspor ya da Akseki Aroma Gençlik, 1956'da Antalya'nın Akseki ilçesinde kurulmuş bir spor kulübüdür. 2004-2005 sezonunda tarihinde ilk kez 3. Lig'de mücadele etmiştir.

Tarihçe
1956 yılında kurulan ve uzun yıllar Antalya Amatör Ligi'nde mücadele eden kulüp, 2004-2005 sezonunda ilk kez 3. Lig'de mücadele etmeye başladı. 2005-2006 sezonu sonunda ise ligi sonuncu bitirerek amatör kümeye düştü.

Lig mücadeleleri
3. Lig : 2004-2006
Amatör Lig: 1956-2004, 2006-

Dış bağlantılar
TFF Resmi Site - Akseki Aromaspor
Akshay Kumar

Akshay Kumar (doğum adı; Rajiv Hari Om Bhatia, d. 9 Eylül 1967, Yeni Delhi, Hindistan), Hint-Penjablı oyuncu, yönetmen ve yapımcıdır.

Hayatı
100'den fazla filmi vardır. Filmfare Ödülleri'ne birçok kez aday olmuştur. Oyuncu 1990'lı yıllarda oyunculuk kariyerine başladı ve Khiladi filmiyle kariyerinde büyük bir yükseliş gerçekleştirdi. Daha sonra komedi, dram ve aşk filmlerinde rol almaya başladı. 2001 yılında kendisi gibi oyuncu olan Twinkle Khanna ile evlendi. Bu evlilikten bir kızları (Nitara) ve bir de oğulları (Aarav) oldu. Evlilikleri günümüzde de devam etmektedir.

Kaynakça
Aksel V. Johannesen

Aksel Vilhelmsson Johannesen (d. 8 Kasım 1972, Klaksvík), Faroeli avukat ve siyasetçi. Johannesen, Avrupa'da Danimarka özerk bölgesi olan Faroe Adaları'nda 22 Aralık 2022 tarihinde başbakan olmuştur. Sosyal Demokrat Parti (Javnaðarflokkurin) lideri olan Johannesen, 2015 ile 2019 yılları arasında da bu makamda bulunmuştu.

Özel hayatı
2004 yılında Kopenhag Üniversitesi'nde Hukuk dalında Master yaptı. Aktif bir siyasetçi haline gelene kadar ve 2007'den itibaren Tórshavn'da bir avukat olarak çalıştı. Gençliğinde Klaksvík futbol kulübünde oynadı ve KÍ Klaksvík'in eski başkanıdır. Aksel V.Johannesen, Vilhelm Johannesen adlı Faroeli eski bir politikacının oğludur. Aksel V. Johannesen tanınmış bir koşucudur ve 1994 yılında ulusal 100 metre şampiyonu oldu.

Kaynakça
Aksel Aktaş

Aksel Aktaş (d. 15 Temmuz 1999), orta saha pozisyonunda görev yapan Türk-Fransız futbolcudur.

Profesyonel kariyerine 2016 yılında Sochaux II kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Sochaux, Reims II, Kayserispor, Fatih Karagümrük, Gençlerbirliği, Bandırmaspor, Adana Demirspor ve Tuzlaspor kulüplerinde oynadı.

Dış bağlantılar
Akseli Gallen-Kallela

Akseli Gallen-Kallela (26 Nisan 1865 – 7 Mart 1931) Fin ressamdır. Finlandiya ulusal destanı Kallela illustrasyonları ile bilinmektedir. Finlandiya ulusal kimliği için çok önemli kabul edilir. Adını 1907 yılında Gallen-Kallela olarak değiştirmiştir.

Yaşamı ve Kariyeri
Gallen-Kallela Finlandiya'nın Pori şehrinde Axel Waldemar Gallén'de İsveççe konuşan bir ailede dünyaya geldi. Babası Peter Gallén polis şefi ve avukat olarak çalıştı. Gallen-Kallela Tyrvää'da yetiştirildi. 11 yaşında bir dilbilgisi okulunda okumak için Helsinki'ye gönderildi, çünkü babası ressam olma arzusuna karşıydı. Babasının 1879'da ölümünden sonra, Gallen-Kallela Finlandiya Sanat Topluluğu'nda (1881-1884) resim derslerine katıldı ve Adolf von Becker ile çalıştı.

1884'te Julian Akademisinde okumak için Paris'e taşındı. Paris'te Fin ressam Albert Edelfelt, Norveçli ressam Carl Dörnberger ve İsveçli yazar August Strindberg ile arkadaş oldu.

1890'da Mary Slöör ile evlendi. Çiftin üç çocuğu vardı, Impi Marjatta, Kirsti ve Jorma. Doğu Karelya balayında Gallen-Kallela Kalevala tasvirleri için malzeme toplamaya başladı. Bu dönem, Kalinola'nın Aino Efsanesi gibi romantik tabloları ve çeşitli manzara resimleriyle karakterizedir.

Aralık 1894'te Gallen-Kallela, Norveçli ressam Edvard Munch'ın eserleriyle ortak sergisini denetlemek için Berlin'e taşındı. Burada Sembolistler ile tanıştı.

Mart 1895'te, kızı Impi Marjatta'nın difteri nedeniyle öldüğüne dair bir telgraf aldı. Bu onun çalışmasında bir dönüm noktası olduğunu kanıtlardı. Eserleri daha önce romantik olsa da, kızının ölümünden sonra Gallen-Kallela, Sampo Savunması, Joukahainen İntikamı, Kullervo Cursing ve Lemminkäinen'in Annesi gibi daha agresif eserler çizdi.


Almanya'dan döndüğünde, Gallen baskı yapımı üzerine çalıştı ve bilgisini derinleştirmek için Londra'yı ziyaret etti ve 1898'de İtalya'da fresk boyama eğitimi aldı.

Tabloları
Çocuk ve Karga, 1884 (Poika ja varis)
Akka ve Kedi, 1885 (Akka ja kissa)
Anne ve Çocuk, 1887 (Äiti ja lapsi)
Eero Järnefelt Tablosu
Maskesiz, 1888 (Démasquée)
Fin Horoz Halısı Üzerinde Kadın (Nainen kukkoryijyllä)
Hasta Çocuğunun Başucundaki Anne (Äiti sairaan lapsensa vuoteen ääressä)
Saunada (Saunassa)
Keuruu'daki Eski Kilisede Bir Kız (Tyttö Keuruun vanhassa kirkossa)
Aino Efsanesi (Aino-taru)
Mehtaplı Manzara (Kuutamomaisema)
Çürüyen Balık (Mädäntynyt kuha)
Sampo dövme (Sammon taonta)
Palokärki (maalaus)
Sempozyum (Symposion)
Ölüm Çiçeği (Kalman kukka)
Sampo'nun Savunması (Sammon puolustus)
Kardeş Katili (Velisurmaaja)



Kaynakça
Aksiothea

Aksiothea veya Phliuslu Aksiothea (Grekçe: Ἀξιοθέα; MÖ 350 civarı), Platon ve Speusippos'un kadın öğrencisiydi.

Mora Yarımadası'nda yer alan Phlios kentinde dünyaya geldi. Themistios, Aksiothea'nın Devlet adlı eserini okuduğunu ve öğrencisi olmak üzere Atina'ya geldiğini söylüyor. Hetaira olma korkusuyla derslere katıldığı sürede hep erkek gibi giyindi. Platon'un ölümünden sonra, kurumun yeni müdürü Speusippos'un derslerine devam etti.

Mısır'da bulunan bir papirüs tanınmayan bir kadının Platon, Speusippos ve Menedemos'un derslerinde bulunduğunu haber veriyor. Kadını "gençliğinde güzeldi ve araştırılmamış zarafetle doluydu." diye tanımlıyor. Bu kişi muhtemelen Lasheneia veya Aksiothea'dır.



Kaynakça
Akshaya Tritiya

Akshaya Tritiya (Akti veya Akha Teej olarak da bilinen) yıllık olarak Hindular ve Jainler tarafından kutlanan bir bahar festivalidir.

Festivalin tarihi sürekli değişir ve ay-güneş Hindu takvimine göre belirlenir. Gregoryen takvimine göre her yılın Nisan veya Mayıs ayına denk gelir.

Anlam
Sanskritçe'de akshaya (अक्षय्य) kelimesi "refah, umut, neşe, başarı" anlamında "asla azalmayan" anlamına gelirken, tritiya "ayın üçüncü evresi" anlamına gelir.

Kaynakça
Aksel

Aksel, bir soyadı, şu anlamlara gelebilir:
Soyadı Aksel olanlar
Ayda Aksel (d. 1962), Türk tiyatro ve sinema oyuncu
Cahide Tamer Aksel (1915–2005), Türk mimar ve ilk Türk kadın restoratör
Can Aksel Akın (d. 1977), Türk bestekâr
Cem Aksel (d. 1963), Türk caz davulcusu, müzisyen
Gürsel Aksel (1937–1978), Türk eski millî futbolcu ve teknik direktör
İhsan Şükrü Aksel (1899–1987), Türk uzman psikiyatrist hekim
Malik Aksel (1901–1987), Türk ressam ve yazar
Uğurtan Aksel (1936–2017), Türk arpist
Akseki Han

Akseki Han ya da Hacı Sadık Akseki İş Hanı İzmir'in Konak ilçesinde bulunan tarihi bir handır. Mimar Kemalettin Moda merkezinde bulunur. 1927 yılında inşa edilmiştir. Hacı Sadık Akseki İş Hanının çinileri Kütahya çinileridir. Yapının çinileri Hafız Mehmet Emin Efendi atölyesinde 1916 tarihinde yapılmıştır.

Mimarisi
Birinci Ulusal Mimarlık Akımı özellikleri gösteren bina üç katlıdır. Hacı Sadık Akseki İş Hanı'nın köşesinde kırılmış ve yükseltilmiş sekizgen sivri bir kubbe bulunur.
Resimler
Kaynakça
Aksilu

Aksilu ( ), Kıbrıs'ın Baf Kazası'nda bulunan bir köydür. Konum olarak Baf'tan 15 km doğudadır. Nüfusu Türk olan Aksilu'ya 1958'de Taksim politikası kapsamında isim benzerliğinden ötürü "Aksu" adı verilmiştir. Rumca ismi ise "odunsuz" anlamına gelir.

1953 Baf depreminde ciddi hasar almadan önce köy mevcut konumundan yaklaşık 1 km batıda yer almaktaydı; şu anki yerine taşınması İngiliz idaresi tarafından köyün şu anki yerine inşa edilmesiyle oldu.

Köy 1960'larda civar köylerden göçmen almış olup 1974'e kadar Türk nüfus köyde yaşamaya devam etmiştir. Bu tarihten sonra kuzeye göçmen giden Türklerin yerine güneye göçmen gelen Rumlar yerleşmiştir; ancak köye yerleşmekte ilgi göstermediklerinden ötürü köy nazaran harap bir haldedir.

Kaynakça
Aksesuar derin peroneal sinir

Aksesuar derin peroneal sinir, sinirin ortak peroneal sinirden ayrıldığı ve bazen extensor digitorum brevis kasını güçlendirdiği (innerve ettiği) anomal bir sinirdir. Tek başına, durum zararsızdır; ancak bölgedeki diğer nörolojik ve yapısal kusurlarla birlikte olduğunda, durumu daha da zorlaştırabilir. Anomali nispeten yaygındır, kadınlar ve erkekler arasında eşit dağılımla, insanların yaklaşık %22–25’inde görüldüğü tahmin edilmektedir. Otozomal baskın biçimde kalıtılır.

Klinik önemi
Aksesuar derin peroneal sinir hasar görürse, açıklanamayan ayak bileği ağrısına neden olabilir.

Tarihçe
Bir zamanlar, extensor digitorum brevis kasının yalnızca derin peroneal sinir tarafından innerve edildiği, birkaç Almanca ders kitabında anlatıldığı gibi, düşünülmekteydi. Ancak, yüzey elektrotlarının kullanımı ve kadavra incelemesiyle ikincil sinir keşfedilmiştir.

Kaynakça
Aksesuar sandal kemiği

Aksesuar sandal kemiği, ayağın iç tarafına doğru, ayak bileğinin önünde zaman zaman anormal şekilde gelişen bir aksesuar kemiktir. Bu kemik genel nüfusun yaklaşık %2–14'ünde bulunabilir ve genellikle asemptomatiktir.

Aksesuar sandal kemiği, tibialis posterior tendonunda sürekli gerilme ve strese neden olarak kronik, işlev bozucu ağrıya ilerleyebilir ve tendon rüptürü ya da sekonder pes planus deformitesine yol açabilir; bu durum geliştiğinde tablo genellikle aksesuar sandal kemiği sendromu olarak adlandırılır.

Aksesuar sandal kemiğinin semptomlarını yakından taklit edebilen diğer durumlar arasında plantar fasiit, bunyon ve topuk dikeni bulunur.

Sınıflandırma
Geist sınıflaması aksesuar sandal kemiklerini üç tipe ayırır.

Tedavi
Cerrahi dışında, semptomatik hale gelen aksesuar sandal kemiği için birkaç seçenek vardır. Bunlar immobilizasyon, buz uygulaması, ilaç tedavisi, fizik tedavi ve ortezik cihazları içerir. İmmobilizasyon, ayak ve ayak bileğinin alçıya alınması veya çıkarılabilir bir ortopedik botu içine yerleştirilmesini kapsar. Bu yaklaşım ayaktaki stresi azaltır ve iltihaplanmayı düşürebilir. Buz uygulaması şişliği ve iltihaplanmayı azaltmaya yardımcı olur. İlaç tedavisi, steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar veya steroidlerin (oral ya da enjeksiyon yoluyla) kullanılarak inflamasyonun azaltılmasını içerir. Fizik tedavi, kasları güçlendirmek ve inflamasyonu azaltmak için reçete edilebilir; ayrıca semptomların tekrarlamasını önlemeye yardımcı olabilir. Ortotik cihazları (ayakkabının içine yerleştirilen ark destekli cihazlar) gelecekteki semptomları önlemeye yardımcı olabilir. Bazen ortotik cihazlar, aksesuar sandal kemiğinin kenarına baskı yaparak rahatsızlığa neden olur. Bu nedenle hastaya verilen ortotik cihazların dikkatle tasarlanması gerekir.

Radyolojik görüntüler
Kaynakça
Dış bağlantılar
Wheeless'in Ortopedi Ders Kitabı
Aksesuar pankreas

Aksesuar pankreas, küçük pankreas hücre gruplarının pankreastan ayrı bulunduğu nadir bir durumdur. Bu odaklar bağırsak askısında, ince bağırsağın duvarında, duodenum duvarında, jejunumun üst kısmında ya da daha nadiren mide, ileum, safra kesesi veya dalak duvarında ortaya çıkabilir. Durum ilk kez 1859'da Klob tarafından tanımlanmıştır.

Tanı
Pankreas bozukluklarına sıklıkla güçsüzlük ve yorgunluk eşlik eder. Tıbbi öykü, safra yolları veya duodenum hastalıklarını, karın travması veya cerrahisini ve diyabetes mellitus gibi metabolik bozuklukları ortaya koyabilir. İlaç öyküsü ayrıntılı olmalı ve özellikle tiazidler (özellikle yüksek tansiyon kontrolünde oral diüretik olarak kullanılan bir ilaç grubundan herhangi biri), furosemit (ödem akciğer ödemi ve hipertansiyon tedavisinde ağızdan ya da parenteral kullanılan bir diüretik), östrojenler, kortikosteroitler (böbreküstü bezlerinin korteksinde üretilen hormonlar), sülfonamidler ve opiyatların kullanımını içermelidir. Pankreas hastalıkları açısından aile öyküsü not edilmelidir. Sistem sorgulamasında, üst karın veya üstkarın bölgede herhangi bir ağrının eksiksiz bir tanımı alınmalıdır. Pankreas bozuklukları ile ilişkili olabilecek belirtiler kaşıntı, karın ağrısı, dispne, bulantı ve kusmadır. Fonksiyonel değerlendirme, hastanın beslenme alışkanlıkları ve alkol kullanımına ilişkin verileri içerir.

Pankreas bozukluklarını tanımlamak için kullanılan test ve işlemler; kan, idrar, dışkı ve pankreas sıvısının laboratuvar analizleri ile görüntüleme çalışmalarını içerir. Pankreas fonksiyonunu değerlendirmeye yönelik özgül kan testleri arasında serum amilaz, lipaz, glukoz, kalsiyum ve trigliserit düzeylerinin ölçümü bulunur. İdrar amilazı ve renal amilaz klirensi testleri de istenebilir. Dışkı örnekleri yağ içeriği açısından analiz edilebilir. Sekretin uyarı testi, pankreas sıvısı üretimini uyarmak için sekretinin intravenöz olarak verilmesinden sonra pankreas sıvısındaki bikarbonat konsantrasyonunu ölçer.

Tedavi
Aksesuar pankreasın tedavisi, lezyonun yeri ve hasarlı dokunun yaygınlığına bağlıdır. Cerrahi bir seçenek olabilir ya da bazı hekimler profilaktik antibiyotik başlanmasını tercih edebilir.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Aksel Hennie

Aksel Hennie (29 Ekim 1975), Norveçli bir oyuncu, yönetmen ve senaristtir. En çok Uno (2004), Max Manus (2008), Herkül: Özgürlük Savaşçısı (2014) ve Marslı (2015) filmlerindeki rolleriyle tanınmaktadır.

İlk yılları
Hennie, 29 Ekim 1975'te Oslo'nun Lambertseter banliyösünde doğdu. Ergenliğinin sonlarında grafiti yaptığı için tutuklandı ve polise itirafta bulunmasının ardından grafiti topluluğundan dışlandı. Kullandığı "tag"ler veya imzaları "Ceel" ve "Mikro" idi ve bunlar hâlâ Oslo'nun çeşitli yerlerinde görülebilmektedir. İtirafı nedeniyle bunların çoğunun üzeri çizilmiş veya karalanmıştır. Bu kişisel hikâye, Uno filminin arka planının önemli bir bölümünü oluşturdu. Hennie hakkında verilen mahkûmiyet kararı, Norveç'te bu tür davaların ilk örneklerinden biriydi. Kuzeni Kalle Hennie de bir oyuncudur.

Kaynakça
Dış bağlantılar