Cumhuriyet Halk Partisi 38. Olağan Kurultayı

Cumhuriyet Halk Partisi 38. Olağan Kurultayı ya da resmî sloganıyla Demokrasi ve Birlik Kurultayı, 4-5 Kasım 2023 tarihlerinde Ankara Spor Salonu'nda gerçekleştirilen bir Cumhuriyet Halk Partisi kurultayıdır. Kurultayda 1368 delege, yeni parti yönetimini belirlemek üzere oy kullandı. İlk gün yapılan genel başkanlık seçiminin oylama ve sayım süreçlerinin uzaması sebebiyle, Parti Meclisi ve Yüksek Disiplin Kurulu gibi parti organlarının seçimi ve kesinleşmesi, 6 Kasım 2023 tarihine kadar uzadı.

Kurultayın arka planında, Cumhuriyet Halk Partisi liderliğindeki Millet İttifakı'nın 2023 Türkiye genel seçimleri ve cumhurbaşkanlığı seçimlerinde uğradığı yenilgi yer almaktadır. Seçim kaybının ardından parti tabanında ve yönetim kademelerinde başlayan "değişim" tartışmaları, kısa sürede genel başkanlık yarışına dönüştü. Mevcut genel başkan Kemal Kılıçdaroğlu'na karşı parti içindeki değişim hareketini, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu başlattı. Hareketin kurultaydaki resmî adayı ise Özgür Özel oldu. Diğer adaylar İlhan Cihaner ve Örsan Kunter Öymen, kurultay günü genel başkanlık yarışından çekildiklerini açıkladılar.

Genel başkanlık seçiminin ilk turunda salt çoğunluk sağlanamadı; Özel 682 oy (%49,93) alırken, Kılıçdaroğlu 664 oy (%48,61) aldı. İkinci tur oylamasında Özel, 812 oy (%59,44) alarak CHP'nin yeni genel başkanı seçilirken, Kemal Kılıçdaroğlu ise 536 oyda (%39,24) kaldı. Bu sonuçla birlikte Kılıçdaroğlu'nun 13 yıllık genel başkanlık dönemi sona erdi ve parti tarihinde ilk kez görevdeki bir genel başkan, kurultayda aday olup seçimi kaybederek makamını devretti. Özel, 8 Kasım 2023'te Yüksek Seçim Kurulu'ndan mazbatasını aldı.



Arka plan
2023 seçimleri sonrası "değişim" hareketi
Kurultay öncesindeki siyasi süreç, Cumhuriyet Halk Partisi liderliğindeki Millet İttifakı'nın 14 ve 28 Mayıs 2023 tarihlerinde yapılan genel seçimler ile cumhurbaşkanlığı seçimlerini kaybetmesinin ardından şekillendi. Seçimlerin ardından parti içinde liderlik ve yönetim yapısına yönelik eleştiriler başladı. İlk olarak İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu liderliğinde "değişim" adı verilen bir hareket başlatıldı ve internet üzerinden bir manifesto yayımlanarak partinin yönetim anlayışının yenilenmesi gerektiği savunuldu. Değişim hareketinin kurultaydaki resmî adayı, partinin TBMM Grup Başkanı ve Manisa Milletvekili Özgür Özel oldu. Özel, "Yüzyılın Değişimi, Değişimin Yüzyılı" kampanyasıyla genel başkanlığa adaylığını ilan etti. İlhan Cihaner ve Örsan Kunter Öymen de kurultay süreci öncesinde genel başkanlığa aday olduklarını açıkladılar.

Değişim ve Adalet Yürüyüşü
Seçimlerin ardından Kemal Kılıçdaroğlu'nu istifaya davet eden ve kesin ihraç talebiyle Merkez Disiplin Kurulu'na sevk edilen Bolu Belediye Başkanı Tanju Özcan, 3 Temmuz 2023'te Bolu'dan Ankara'daki CHP Genel Merkezi'ne doğru "Değişim ve Adalet Yürüyüşü" adını verdiği bir protesto yürüyüşü başlattı. 10 gün süren yürüyüşün ardından Genel Merkez önüne ulaşan Özcan, burada Kılıçdaroğlu'na yönelik istifa çağrısını yineledi ve sembolik bir protesto gerçekleştirdi. Özcan, CHP'nin yeni genel başkanının Ekrem İmamoğlu olması gerektiğini savundu. Yürüyüşe Memleket Partisi Genel Başkanı Muharrem İnce de destek verdi.

Kurultay takvimi ve ertelenme süreci
Normal şartlarda Temmuz 2022'de düzenlenmesi öngörülen kurultay, Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi'nin 15 Ocak 2022 tarihinde aldığı kararla bir yıl süreyle ertelendi. Erteleme kararına gerekçe olarak, yaklaşan 2023 Türkiye genel seçimleri öncesindeki "olası erken seçim ihtimalleri" ve dönemin "artan salgın şartları" gösterildi. Seçimlerin tamamlanmasının ardından Merkez Yürütme Kurulu, 6 Haziran 2023'te toplanarak kurultay takvimini resmen başlattı. İlk olarak 3-30 Temmuz 2023 tarihleri arasında mahalle delegeleri seçimleri gerçekleştirildi. Ardından 5 Ağustos-10 Eylül tarihleri arasında ilçe örgütlerinin yeni yönetim kadrolarını ve il kongre delegelerini belirleyen kongreler yapıldı. 16 Eylül-17 Ekim tarihleri arasında ise Kurultay delegeleri seçildi. İl kongrelerinin tamamlanmasının ardından 26 Eylül 2023'te bir araya gelen Parti Meclisi, büyük seçimli kurultayın 4-5 Kasım 2023 tarihlerinde Ankara Spor Salonu'nda, tüzük kurultayının ise 25-26 Kasım tarihlerinde yapılmasını kararlaştırdı.

Delegasyon yapısı ve katılım
Cumhuriyet Halk Partisi'nin tüzüğü uyarınca kurultay delegasyonu, seçilmiş delegeler ve doğal delegeler olmak üzere iki ana gruptan oluşmaktadır. İl kongrelerinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki toplam sandalye sayısının iki katına tekabül edecek şekilde 81 il genelinde toplam 1200 kurultay delegesi belirlendi. Bu seçilmiş isimlerin yanı sıra; Genel Başkan, Parti Meclisi üyeleri, Yüksek Disiplin Kurulu üyeleri ve partili milletvekilleri "doğal delege" sıfatıyla oy kullanma hakkına sahip oldu. Bu doğrultuda kurultayda oy hakkı bulunan toplam delege sayısı 1368 olarak kesinleşti.

Kurultay süreci
Divan başkanlığı
Kurultay, 4-5 Kasım 2023 tarihlerinde "İkinci Yüzyılda Demokrasi ve Birlik Kurultayı" resmî sloganıyla Ankara Spor Salonu'nda toplandı. Genel başkan adayı Özgür Özel, İmamoğlu'nun divan başkanı olmasının kendilerini memnun edeceğini belirtti.

Ekrem İmamoğlu açılış konuşmasında, "Bu kurultay tarihi bir kurultay, çünkü bu kurultay sadece CHP'nin değil, Türkiye muhalefetinin şekilleneceği bir kurultaydır. Bu kurultay herkesi umutlandıracak, toplumsal muhalefete büyük bir güç ve moral verecek. Halkımıza karşı tarihi bir sorumluluğumuz var. Burada sorumlu davranmak, geleceğe güvenle bakmak gerekir. Kurultayımız biter bitmez yerel seçimler için omuz omuza vereceğiz. Her alanda halkımızla buluşacağız. Göreceksiniz yerel seçimleri hep birlikte kazanacağız. Son beş yılda ortaya koyduğumuz halkçı, adil yerel yönetim başarısını ülkeye yayacağız. Yeter ki biz halkın sesine kulak verelim" dedi.

Adaylık şartları ve çekilmeler
Cumhuriyet Halk Partisi tüzüğü uyarınca, bir üyenin genel başkanlığa aday olabilmesi için toplam delege sayısının %5'inin (en az 69 delege) yazılı desteğini alması şart koşulmaktadır. Kurultay öncesinde Özgür Özel, Örsan Kunter Öymen, İlhan Cihaner ve Ünal Karahasan, genel başkanlığa aday adaylıklarını ilan etti; Kemal Kılıçdaroğlu ise resmî bir adaylık açıklaması yapmamış olmasına rağmen delegelerin topladığı imzalarla aday gösterildi. Kurultay günü yapılan resmî incelemelerde, yalnızca Kılıçdaroğlu ve Özel adaylık için gerekli delege imza sayısına ulaştılar. Aday adaylarından İlhan Cihaner ve Örsan Kunter Öymen, yeterli imza koşulunun sağlanamaması ve kurultay sürecindeki işleyişe yönelik eleştirileri gerekçe göstererek kurultay salonunda yarıştan çekildiklerini açıkladılar.

Adayların konuşmaları
Kemal Kılıçdaroğlu
Kemal Kılıçdaroğlu kurultay konuşmasında "Adaylık sırasında masadan kalkmalar masaya dönmeler yaşandı. Sırtımdaki hançerlerle seçime girmek zorunda kaldım. Ateşi ve ihaneti gördük. Yalana dolana rağmen, milyonlarca sığınmayıca rağmen çalıştık yılmadık, yıkılmadık, boyun eğmedik. Hançerlerle beraber yükümüz ağırdı. Seçim bitti, kazanamadık. Daha nefes almadan değişim söylemleri başladı. Değişim diyenler uzun süredir değişmeyenlerdir. Seçimden sonra ilk işim onları değiştirmek oldu. İlk değişimi 2019'da söyledim. En büyük değişimi yaşayan parti CHP'dir. 2020, 2021, 2022 ve 2023. En büyük değişimi yaşayan parti CHP'dir. [...] Ben de bir sonraki kurultayda sizlerin arasında oturup seçilen yeni genel başkanımı alkışlayacağım" sözlerini söyledi.

Özgür Özel
Özgür Özel, kurultay konuşmasında "(basın mensuplarına) Diyorlar ki sayın genel başkan bir hançerden bahsetti. Bu hançer konusu sizinle ilgili mi dediler. Vallahi Hiç üstüme alınmadım. CHP'de hançer yok, hançerleyecek de kimse yok. En iyi siz bilirsiniz ki ne partide ne partililer de hançer olmaz ama kılıç da olmaz. Hani seçimlere iki gün kala sizin atadığınız önce Atatürk'e sonra önceki genel başkanımıza laflar eden kadını sorduğum dediğiniz Hasan Cengiz bir kılıç getirmiş. CHP'de danışmanım diyen ama profil resminde Recep Tayyip Erdoğan olup değişim diyenlere kılıç çekenlerin alnını karışlarım." sözlerini söyledi.

Genel başkanlık seçimi
4 Kasım Cumartesi günü gerçekleştirilen genel başkanlık seçiminin ilk turunda Özgür Özel 682 oy, Kemal Kılıçdaroğlu ise 664 oy aldı. İlk turda Özel, seçilebilmek için gerekli olan salt çoğunluk eşiğinin (684 oy) 2 oy altında kaldığı ve her iki aday da salt çoğunluğa ulaşamadığı için seçim ikinci tura kaldı. 5 Kasım Pazar günü yapılan ikinci tur oylamasında Özgür Özel, 812 oy alarak Cumhuriyet Halk Partisi'nin 8. genel başkanı seçildi; Kemal Kılıçdaroğlu ise 536 oyda kaldı.



Birinci tur
İkinci tur
PM ve YDK seçimleri
Kurultay kapsamında 5 Kasım Pazar günü 60 üyeli Parti Meclisinin ve 15 üyeli Yüksek Disiplin Kurulunun yeni üyeleri belirlendi. PM ve YDK için önceki gün genel başkan seçilen Özgür Özel ve Oğuz Kaan Salıcı anahtar liste hazırlamıştır. Kılıçdaroğlu ise liste hazırlamamıştır. Üyelerin aldıkları oy sayıları parantez içinde gösterilmiştir.

Parti Meclisi
Doğrudan seçilenler (52 üye)
Bilim, Kültür ve Yönetim kotasından seçilenler (8 üye)
Yüksek Disiplin Kurulu (15 üye)
Tartışmalar
Parti içi af önerileri
BBC Türkçe'de yer alan habere göre CHP yönetimi, kurultay öncesi parti içinden ayrılan üyelere dönüş yolu açma konusunu ele alıyor. Haberde yer alan bilgilere göre genel merkez yönetimi, partiden ayrılanlara 'af' getirilmesini tartışırken, bu kararın hangi şartlarda uygulanacağına dair PM'nin bir prensip kararı alabileceğini belirtildi.

Daha önce ihraç edilen Tanju Özcan, kurultayın ardından değişen YDK'nın kararıyla partiye geri döndü. Ardından Parti Meclisi kararıyla Bolu Belediye Başkanlığına yeniden aday gösterildi.

Kurultay salonunun düzeni
Özgür Özel ve Kılıçdaroğlu'na destek verenler için bazı tribünler ayrıldı. 4 Kasım 2023 tarihinde tribünler hakkında açıklama yapan CHP Grup Başkanvekili Ali Mahir Başarır, "Salon, eşit olarak bölünmedi; belediye işçileri getirildi. İkiye bölünmesi gerekiyordu ancak öyle olmadı. Özgür Özel’in bölümü boşaltılsın, onun konukları alınsın. Şehir dışından insanlar geldi. Belediye işçilerimiz bugün evde olmalıydı. Adana, Mersin Belediyesi’ni anlamakta güçlük çekiyorum. Böyle bir şey olmaz. Kurultay’da adalet olmalı, eşit fırsat verilmeli" dedi.

Daha öncesinde, Kılıçdaroğlu ile Özdağ arasında, cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turu öncesinde 'gizli' bir protokol imzalandığı iddiası gündeme geldi. Diğer taraf, protokolün oluşmasında CHP Genel Başkan Danışmanı İmambakır Üküş'ün her aşamada etkin görev aldığını, protokol imzalandığında odada onun da bulunduğunu ve Üküş'ün gizli protokolün içeriğini bildiğini ifade etmişti.

Üküş, kendisinin CHP üyesi veya yöneticisi olmadığını belirterek, "Kılıçdaroğlu istemese orada bulunamazdım mı demek istiyorsunuz?" sorusuna, “Evet ama istemenin ötesinde biz tavır aldık.” ifadesini kullandı. Üküş, seçim sırasında Kılıçdaroğlu'nun çekilmesi girişimine karşı çıktıklarını ve çekilmesini isteyenlerin bir itibarsızlaştırma operasyonu yaptığını savundu. Aynı zamanda, görüntülerde tartıştığı kişilerin Engin Özkoç ve Gürsel Erol olduğunu belirterek, bu isimlere yönelik eleştirilerde bulundu.

Kaynakça