Annie Besant

Annie Besant (1 Ekim 1847 – 20 Eylül 1933), Britanyalı bir sosyalist, teozofist, mason, kadın hakları savunucusu, özerklik aktivisti, eğitimci ve Hindistan milliyetçiliği için kampanya yürüten bir figürdü. Hem İrlanda'nın hem de Hindistan'ın bağımsızlık mücadelesini güçlü bir şekilde destekledi.

Annie Wood’un babası, o beş yaşındayken vefat etti. Annesi, Harrow School’da bir pansiyon işleterek Henry’nin eğitim masraflarını karşıladı. Annie ise 16 yaşına kadar, yazar Frederick Marryat’ın kız kardeşi Ellen Marryat’ın Charmouth’taki okulunda koruyucu ailesiyle birlikte yaşadı. Harrow’a annesinin yanına döndüğünde özgüveni yüksek, topluma karşı sorumluluk bilinci gelişmiş ve Oxford Hareketinin etkisi altında bir genç kız hâline gelmişti. Gençlik yıllarında Avrupa’da seyahat etme fırsatı da buldu.

1867 yazında, Wood ve annesi, Manchester yakınlarındaki Pendleton’da, Wood’un politik görüşlerini sorgulayan radikal avukat William Prowting Roberts ile kaldılar. Aynı yılın Aralık ayında, 20 yaşındayken, Annie, evanjelik ve ciddi bir Anglikan olan Walter Besant’ın küçük kardeşi rahip Frank Besant (1840–1917) ile evlendi. 1872’de, Lord Hatherley tarafından verilen bir bağışla Lincolnshire’daki Sibsey köyünün papazı oldu.

Paraları kısıtlıydı ve Frank Besant oldukça tutumluydu. Annie Besant, üçüncü bir çocuğun ailenin mali durumunu zorlayacağından kesinlikle emindi. 1871 sonbaharında, annesiyle birlikte Londra’da heterodoks rahip Charles Voysey’in St George’s Hall’daki bir hizmetine katıldı ve Voysey ailesiyle tanıştı. Voysey’in tavsiyesi üzerine, "teistik" yazarlar olan Theodore Parker ve Francis Newman’ı okumaya başladı. Voysey, aynı zamanda Besant’ı özgür düşünür ve yayıncı Thomas Scott ile tanıştırdı. Scott’tan cesaret alan Besant, 1872’de "Benefisli Rahibin Eşi" olarak anonim bir broşür olan On the Deity of Jesus of Nazareth (Nazaretli İsa’nın Tanrılığı Üzerine) adlı eseri yazdı.

Besant ailesi, evliliği onarmaya çalıştı. Ancak gerilim, Annie Besant’ın Frank Besant’ın talep ettiği Komünyon’a katılmayı reddetmesiyle doruğa ulaştı; Frank Besant, artık kendi itibarını ve kilisedeki konumunu kaybetmekten korkuyordu. Scott ailesi, ona Upper Norwood’daki Colby Road’da küçük bir ev buldu.

Çift yasal olarak ayrıldı ve Annie Besant, 25 Ekim 1873 tarihli anlaşmaya göre kızı Mabel’in velayetini aldı. Hayatının geri kalanında "Mrs. Besant" olarak anıldı. Başlangıçta, hem çocuklarıyla iletişimde kalmayı hem de Mabel’in onunla yaşamasını sağlamayı başardı; ayrıca kocasından küçük bir ödenek da aldı. 1878’de, Annie Besant’ın doğum kontrolüyle ilgili yaptığı kamuoyuna açık kampanyalar nedeniyle Frank Besant, onun anne olmaya uygun olmadığını iddia ederek çocukların velayetini aldı. Ancak daha sonra, Annie Besant oğlu ve kızıyla arasını düzeltti. Londra’ya yerleşen Annie, kızı, annesi (ertesi yıl ölecek) ve kendisi için dikiş yaparak geçimini sağlamaya çalıştı. Moncure Conway, Besant’a Bradlaugh hakkında bilgi vermişti.

Besant, 25 Ağustos 1874'te "Kadınların Siyasal Statüsü" başlıklı konuşmasıyla halka açık konuşmalar yapmaya başladı. Eylül ayında Moncure Conway’den Camden Town’daki kilisesinde "Ahlakın Gerçek Temeli" üzerine konuşma yapması için davet aldı. 1882’de aynı başlıkla bir makale yayımladı. Besant, üretken bir yazar ve etkileyici bir hatipti. Düşünce özgürlüğü, kadın hakları, sekülerizm, doğum kontrolü, Fabian sosyalizmi ve işçi hakları gibi birçok konuda mücadele verdi. Margaret Cole, onu "döneminin en iyi kadın hatibi ve örgütçüsü olarak tanımladı.

Hrisyanlığı eleştirileri
Besant, yüzyıllar boyunca Hristiyan düşüncesinin önde gelen isimlerinin kadınları "kaçınılmaz bir kötülük" olarak gördüğünü ve Kilise'nin en büyük azizlerinin kadınları en çok küçümseyenler olduğunu savunuyordu. “Beynimi ve dilimi sonuna kadar kullanarak ebedi işkence, bedel ödemeyle kurtuluş ve İncil’in yanılmazlığı gibi öğretilere karşı çıktım. Hristiyan Kilisesi’nin tarihini acımasızca gözler önüne serdim; zulümlerini, din savaşlarını, acımasızlıklarını ve baskılarını ifşa ettim,” diyordu. "Christianity" adlı eserinde yer alan "Its Evidences Unreliable" (Kanıtları Güvenilir Değil) bölümünde ise İncil’lerin otantik olmadığına dair argümanlarını ortaya koyuyordu: “Milattan sonra 180 yılına kadar, Hristiyanlar arasında dört İncil’in varlığına dair hiçbir iz bulunmamaktadır.”

The Fruits of Philosophy
Besant ve Bradlaugh, 1877 yılının başında Özgür Düşünce Yayıncılık Şirketi'ni kurdular. Aynı yıl, Amerikalı doğum kontrolü savunucusu Charles Knowlton’ın Fruits of Philosophy (Felsefenin Meyveleri) adlı kitabını yayımlayarak geniş çapta tanındılar. Kitap, işçi sınıfı ailelerinin ancak çocuk sayılarını kendileri belirleyebildiğinde mutlu olabileceğini savunuyor ve ailelerin nüfuslarını sınırlamalarına yardımcı olacak yöntemler öneriyordu.

Knowlton’ın kitabı büyük tartışmalara yol açtı ve Kilise tarafından sert bir şekilde eleştirildi. Besant ve Bradlaugh, National Reformer gazetesinde şu açıklamayı yaptılar:Ahlaki olarak savunamayacağımız hiçbir şeyi yayımlamayı düşünmüyoruz. Yayımladığımız her şeyin arkasında duracağız. İkili, Knowlton’un kitabını yayımladıkları için tutuklanarak yargılandı. Suçlu bulundular ancak temyiz sürecinde serbest bırakıldılar. Dava büyük yankı uyandırdı ve nihayetinde hukuki bir teknik ayrıntı nedeniyle karar bozuldu.

Besant, Bradlaugh’ın daha önce ortaya attığı ismi yeniden canlandırarak Malthusçu Birliği’nin kurulmasında önemli bir rol oynadı. Birlik, doğum kontrolünü teşvik edenlere uygulanan cezaların kaldırılması için mücadele etti. Besant ve Bradlaugh yaklaşık 12 yıl boyunca birliği desteklediler. Doğum kontrolünü savunsalar da, Thomas Malthus’un demografik teorilerine tam anlamıyla bağlı değillerdi. Besant, nüfus kontrolünü hayatta kalma mücadelesine bir çözüm olarak gördü. Birliğin sekreteri oldu, başkanlık görevini ise Charles Robert Drysdale üstlendi. Zamanla birlik, öjenik düşüncelere yöneldi. Üyelerinin birçoğu sosyal muhafazakârlığı benimsese de, bu Besant’ın görüşleriyle örtüşmüyordu. Besant’ın The Law of Population (1878) adlı broşürü geniş yankı uyandırdı. İngiltere Kilisesi’nin resmi din kurumu olarak ayrıcalıklı konumunu sert bir şekilde eleştirdi. NSS, laik bir devlet ve Hristiyanlığın özel statüsünün sona erdirilmesi gerektiğini savunuyordu. Bu yapı içinde Besant, aktif bir konuşmacı olarak yer aldı. 6 Mart 1881’de Leicester Seküler Topluluğu’nun Humberstone Gate’deki yeni salonunun açılışında konuşma yaptı. Etkinlikte ayrıca George Jacob Holyoake, Harriet Law ve Bradlaugh da konuşmacı olarak yer aldı.

Bradlaugh, 1881’de Parlamento’ya seçildi. Ateist olduğu için, bağlılık yemini etmek yerine sadece sözlü onay vermek istedi. Ancak bu talebin kabul edilmesi, tekrar eden ara seçimler ve mahkeme süreçleri sonucunda, ancak altı yıldan uzun bir süre sonra kesinleşti. Bradlaugh bireyci bir bakış açısına sahipti ve her tür sosyalizme karşıydı. Özgür konuşma hakkını savunsa da, işçi sınıfının radikalleşmesi konusunda temkinliydi.

Edward Aveling, National Secular Society’nin yükselen isimlerinden biri olarak, 1879’da Besant’a ders verdi. Ardından Besant, Londra Üniversitesi’nde lisans eğitimine başladı. 1879-1882 yılları arasında Birkbeck Edebiyat ve Bilim Enstitüsü'nde fizik bilimleri okudu. Ancak, aktivist kimliği nedeniyle enstitü, mezunlar listesinde adını yayınlamadı ve diplomalarını ona posta yoluyla gönderdi. 1884’te Aveling, beş yıllık yoğun incelemelerinin ardından sosyalist olduğunu açıkladığında, Besant, bu süre boyunca onun siyasi görüşlerinin zaten Bradlaugh ve kendisiyle örtüştüğünü savundu. Aveling ve Eleanor Marx, önce Marksist çizgideki Sosyal Demokrat Federasyonu’na, ardından sanatçı William Morris’in etrafında şekillenen küçük bir Marksist grup olan Sosyalist Lig’e katıldılar. 1883’te Besant, Our Corner adlı kendi dergisini çıkardı. Başlangıçta edebi bir dergi olan Our Corner, zamanla sosyalist bir kimlik kazandı ve George Bernard Shaw’un The Irrational Knot adlı romanını tefrika halinde yayımladı.

Kaynakça
Dış bağlantılar