Ahmet Arslan (akademisyen)

Ahmet Arslan ( 1944, Şanlıurfa), Türk felsefeci, akademisyen ve çevirmendir.

Çocukluğu ve eğitimi
1944'te Şanlıurfa'da doğdu. Babası manav, annesi ev hanımıydı. On iki kardeşin sekizi çeşitli yaşlarda öldü. Çocukluğu Arap Meydanı mahallesinde geçti. Çocukluğunda sinema, kitaplar ve futbolla ilgilendi.

İlköğrenimini 11 Nisan Kurtuluş İlkokulunda tamamladı. İlkokulu bitirdikten sonra babasının yanında çalışmaya başladı. Bir gün babasının dükkânına alışveriş yapmaya gelen ve burada Arslan'ı çalışırken gören beşinci sınıf öğretmeni Lâtif Soyok'un, babasına Arslan'ın okula devam etmesi konusunda ısrar etmesi üzerine ortaokula yazdırıldı. Ortaöğrenimini 1961'de Şanlıurfa Lisesinde tamamladı. Zamanında eşekten düşüp sol kolunu kırdığını, ardından çıkıkçı bir kadının tedavisi üzerine dirsek kemiğinin yanlış kaynadığını ve bu nedenle sol kolunun sakat kaldığını söylemiştir. Anne ve babasının bu olay üzerine kendi aralarında sessizce, kolunu sakatladığı için elinden iş gelmeyeceğini, bu yüzden okumasının tek çare olduğunu konuştuklarını duyduğunu belirtmiştir.

Liseden mezuniyetinin ardından Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesindeki bölümlerin alım sınavlarına girdi. Kazandığı birkaç bölüm arasından Ankara Hukuku tercih etti. Bir müddet bu bölüme devam ettikten sonra aynı üniversitenin felsefe bölümüne kaydoldu. 1972'de Mübahat Türker Küyel'in danışmanlığında, İbn'i Kemal'in (Kemal Paşa-zade) Haşiya ala tahafut al-falasifa'sı başlıklı tezi ile doktora derecesini aldı. Askerliğini, 1973-74 yılları arasında yedek subay olarak Diyarbakır'da yaptı.

Kariyeri
Arslan, Ankara Üniversitesi ve Ege Üniversitesinde görev yapmıştır. Arslan, felsefi denemelerinde İslam'ın temel hak ve özgürlüklerle uyumlu bir okumasını yaparak hoşgörü konusunu işlemiş; dinî hukukun bile "insan elinden çıkma", "akılsal" olduğunu ifade edip din yorumunda çağdaşlaşma olanağı bulunduğunu savunmuştur.

İslam felsefesine ilişkin İslami filozofların asıl işlevinin antik düşünceyi Batı'ya yeniden ulaştırmak olduğu ve İslam felsefesinin evrensel felsefenin gelişmesinde önemli bir anı temsil etmediği, özgün görüşleri bulunmadığı yönündeki görüşü reddeder. Bu bağlamda T. J. de Boer gibi oryantalistlerin görüşüne katılmaz.

Celâl Şengör, Arslan'ın İlkçağ Felsefe Tarihi başlıklı kitap dizisini "Yani ben diyeceğim ki, 'Ah, Türkiye'deki en iyi kitap', öyle değil. Benim dünyada da okuduğum en iyi kitaplardan biri bu!" diyerek övmüştür.

Özel hayatı
Arslan'ın Berin isimli bir eşi, Çağrı isimli bir oğlu ve Senem isimli bir kızı vardır. Almanca, Arapça, Fransızca ve İngilizce dillerini bilmektedir. İslam eleştirisi konulu söylemleri nedeniyle pek çok kez gündeme gelmiştir. Ahmet Arslan, bir ateist olmadığını, ama kendisinin bir "ate" olarak nitelendirilebileceğini beyan etmiştir.

Eserleri
Kitapları
Haşiye Ala't-Tehafüt Tahlili, 1987
Kemalpaşazâde'nin Tehâfüt Hâşiyesi, 1987
Felsefeye Giriş, 1994
İslam, Demokrasi ve Türkiye, 1999
İslam Felsefesi Üzerine, 1999 [İslam felsefesi hakkındaki birtakım makalelerinin derlemesi]
İbni Haldun, 2002
Felsefe, 2004 [Lise felsefe ders kitabı]
İlkçağ Felsefe Tarihi 1: Sokrates Öncesi Yunan Felsefesi, 2006
İlkçağ Felsefe Tarihi 2: Sofistlerden Platon'a, 2006
İlkçağ Felsefe Tarihi 3: Aristoteles, 2007
İlkçağ Felsefe Tarihi 4: Helenistik Dönem Felsefesi: Epikurosçular Stoacılar Septikler, 2008
İlkçağ Felsefe Tarihi 5: Plotinos, Platonculuk ve Erken Dönem Hristiyan Felsefesi, 2010

Çevirileri
Felsefeye Giriş, John Herman Randall - Justus Buchler, 1981
Metafizik, Aristoteles, 1982
Aristoteles, David Ross, 1996
Erken İslam'da Mizah, Franz Rosenthal, 1997
İdeal Devlet, Fârâbî, 1997
Materyalizmin Tarihi ve Günümüzdeki Anlamının Eleştirisi, Friedrich Albert Lange, 1998
İlimlerin Sayımı, Fârâbî, 1999
Mutluluğun Kazanılması, Fârâbî, 1999
İslam Felsefesi Tarihi Cilt 2: İbni Rüşd'ün Ölümünden Günümüze, Henry Corbin, 2000
Felsefe Aracılığıyla Düşünme, Chris Horner - Emrys Westacott, 2001
Edessa (Urfa) Kutsal Şehir, Judah Benzion Segal, 2002
Allah'ın Yeni Şehitleri: İntihar Bombacıları, Farhad Khosrokhavar, 2006 (T. Duman ile)
İslam Hümanizmi, Lenn E. Goodman, 2006
İşçi Sınıfı Araf'ta: Devrimin Kıyısında Fransa - Haziran 36, Jacques Danos - Marcel Gibelin, 2013
Müslüman Site: Toplumsal ve Siyasi Hayat, Louis Gardet, 2014
İslam Teolojisine Giriş, Louis Gardet - Georges Anawati, 2015
Tamamlanmamış Devlet: Arap Ülkelerinde Hukuk Sorunu, Ali Mezghani, 2015
Papa ve Mussolini: XI. Pius'un Gizli Tarihi ve Avrupa'da Faşizmin Yükselişi, David I. Kertzer, 2018

Söyleşileri
Bir Ömür Düşünmek: Ahmet Arslan'la Nehir Söyleşi, 2016 (D. Özkan ve B. Kalkan ile)
Teke Tek Bilim: İlk Çağ, 2020 (F. Altaylı ve C. Şengör ile)
Teke Tek Bilim: Din nedir?, 2023 (F. Altaylı ile)
Teke Tek Bilim: Evrim, 2023 (F. Altaylı ve C. Şengör ile)
Teke Tek Bilim: Aydınlanma, 2023 (F. Altaylı ve C. Şengör ile)
Teke Tek Bilim: İyonya Ekolü, 2023 (F. Altaylı ve C. Şengör ile)

Kaynakça
Özel


Genel

Özkan, Devrim; Kalkan, Buğra (Şubat 2018). Bir Ömür Düşünmek: Ahmet Arslan'la Nehir Söyleşi (2 bas.). Ankara: Eksi Kitaplar. ISBN .