2000 UEFA Kupası finali

2000 UEFA Kupası finali, 17 Mayıs 2000 tarihinde Danimarka'nın başkenti Kopenhag'daki Parken Stadyumu'nda oynanan, UEFA Kupası 1999-2000 sezonunun şampiyonunun belirlendiği maçtır. Türk kulübü Galatasaray ile İngiliz kulübü Arsenal arasında oynanan maç, 1999-2000 sezonunun son maçı ve Avrupa'nın en büyük ikinci kulüp futbolu müsabakası olan UEFA Kupası'nın 29. finalidir. Bu maç, Galatasaray'ın bir Avrupa turnuvasındaki ilk finali olurken Arsenal'ın ise ilk UEFA Kupası finalidir.

Her iki kulüp de 1999-2000 UEFA Şampiyonlar Ligi'nde mücadele etmiştir. İki takımda ilk grup aşamasını üçüncü sırada tamamlarken Galatasaray, Chelsea ve Hertha Berlin'in arkasında, Arsenal ise Barcelona ve Fiorentina'nın arkasında yer alarak UEFA Kupası'nın üçüncü turuna katılmaya hak kazanmıştır. Oradan iki takım da dördüncü tura, çeyrek finale ve yarı finale çıkarak finale yükselmiştir. Galatasaray bu aşamada sırayla Bologna, Borussia Dortmund, Mallorca ve Leeds United'ı yenerken, Arsenal ise sırayla Nantes, Deportivo La Coruña, Werder Bremen ve Lens'i mağlup etmiştir.

Maçı 38.919 seyirci izlemiştir. Galatasaray, uzatmanın ardından penaltılarda 4-1 kazanarak ilk kez bir Avrupa kupası kazanan Türk takımı olmuştur. Bu zaferin sonucunda Galatasaray, UEFA Kupa Galipleri Kupası'nın feshedilmesinden sonra UEFA Süper Kupası için yarışan ilk UEFA Kupası galibi olmuştur ve aynı zamanda daha sonra iptal edilen 2001 FIFA Kulüpler Dünya Şampiyonası'na katılmaya hak kazanmıştır. Final maçına iki takımın taraftarları arasında çıkan kavgalar damga vurmuştur.

Finale giden yol
Galatasaray
Türkiye'nin ülke katsayısı yalnızca eleme sıralarında yer aldığından, Galatasaray'ın grup aşamasına geçmesi gerekiyordu. Galatasaray, müsabakanın son ön elemesi olan 1999-2000 UEFA Şampiyonlar Ligi üçüncü ön eleme turuna katıldı ve Rapid Wien ile iki maç yaptı. Galatasaray, Ernst Happel Stadyumu'nda oynanan ilk maçı 3-0 kazanırken, rövanş maçında kendi sahasında, Ali Sami Yen Stadyumu'nda aldığı 1-0'lık galibiyetin ardından birinci grup aşamasına yükseldi. Takım; Chelsea, Hertha Berlin ve Milan'ın bulunduğu G grubunda yer aldı. Altı maç oynandı ve toplam iki galibiyet, bir beraberlik ve üç mağlubiyet elde eden takım, UEFA Kupası üçüncü turundan yoluna devam eti.

Galatasaray müsabakanın üçüncü turunda Bologna ile eşleşti. İlk maç Renato Dall'Ara Stadyumu'nda oynandı ve 1-1 berabere sonuçlandı; İtalyan ekibi, ikinci yarıda Giuseppe Signori'nin golüyle öne geçerken, Hakan Şükür maçın bitimine sekiz dakika kala skoru eşitledi. Galatasaray kendi sahasında ilk yarıda iki gol attı ve bir gol yedi. Maçı 2-1 kazanan takım toplamda 3-2 kazanarak tur atladı. Galatasaray dördüncü turda Borussia Dortmund ile karşılaştı. kendi sahasında aldığı golsüz beraberlikle çeyrek finale yükseldi.

Çeyrek finalde Galatasaray'ın rakibi Mallorca oldu. İç sahadaki rövanşta 2-1'lik galibiyet elde ederek ve toplamda 6-2 kazanarak bir sonraki turdaki yerini aldı. Galatasaray yarı finalde Leeds United ile eşleşti. Elland Road'daki ikinci maç, Gheorghe Hagi ve Şükür'ün golleriyle 2-2 berabere bitti ve toplamda 4-2 kazanan Galatasaray finale yükseldi.

Arsenal
Arsenal, İngiltere'nin ülke katsayısı nedeniyle otomatik olarak Şampiyonlar Ligi grup aşamasına katılmaya hak kazandı. Bu sonuçla ikinci Fiorentina'nın bir puan gerisinde grubu üçüncü tamamlayan takım,

Arsenal, müsabakanın üçüncü turunda Nantes ile karşılaştı. Ardından Beaujoire Stadyumu'nda 3-3 berabere kaldı ve toplamda 6-3'lük zafer elde etti. Dördüncü turda Deportivo La Coruña ile eşleşti. Estadio Municipal de Riazor'da takım 2-1 yenilse de, toplam skor turu geçmeleri için yeterli oldu.

Sonraki rakip çeyrek finalde Werder Bremen oldu. Arsenal, Weser Stadyumu'nda oynanan rövanş maçında Ray Parlour'un yaptığı hat-trick ve Henry'nin tek başına attığı golle 4-2 kazandı ve toplamda 6-2 ile tur atladı. Yarı finalde Arsenal, Lens ile eşleşti. Stade Félix-Bollaert'ta aldıkları 2-1'lik galibiyetle toplam skoru 3-1'e getiren takım finale yükseldi.

Maç öncesi
Arka plan
Galatasaray ve Arsenal ilk kez bir Avrupa futbol müsabakasında karşı karşıya gelirken, Galatasaray daha önce İngiliz kulüpleriyle sekiz kez karşı karşıya gelmişti. İlk maçları 1993-94 Şampiyonlar Ligi ikinci turunda Manchester United'a karşıydı ve iki ayaklı turu deplasman golü kuralıyla toplamda 3-3'lük skorla geçti. İki takım sonraki sezon grup aşamasında tekrar karşılaştı ve maçlardan biri golsüz beraberlikle, diğeri Galatasaray'ın mağlubiyetiyle sonuçlandı. Diğer maçları ise 1978-79 UEFA Kupası'nın başlangıç turunda West Bromwich Albion ve bu yılın Şampiyonlar Ligi grup aşamasındaki Chelsea maçları oldu. Arsenal ise Türk takımlarıyla iki kez karşılaştı. İki maç da 1979-80 UEFA Kupa Galipleri Kupası'nda Fenerbahçe ile oynandı. İç sahadaki maçı İngiliz ekibi 2-0 kazanırken, deplasmandaki maç 0-0'lık beraberlikle sonuçlandı.

Arsenal, maça çıkan Galatasaray'a kıyasla daha iyi bir Avrupa rekoruna sahipti. 1969-70 Fuar Şehirleri Kupası finalinde Anderlecht'i toplamda 4-3 yendiler. Londra merkezli kulüp, Kupa Galipleri Kupası'nda üç kez finale yükseldi. 1980 yılında Valencia ile normal süresi 0-0 biten maçın penaltı atışlarında 5-4 yenildi. 1994 finalinde Parma'yı 1-0 yenerek kupayı kazandı. sonraki sezon Real Zaragoza'ya 2-1 yenildi. 1994 yılında kupayı almış olmaları Süper Kupası'nda Milan ile karşılaşmlarını sağlasa da, toplamda 2-0 mağlup oldu. 2000'deki final, Arsenal'ın ilk UEFA Kupası finaliyken toplamda altıncı Avrupa finaliydi. Takım bu maçın favorisi kabul edildi.

Galatasaray finalde alacağı galibiyetle sezonu üç kupayla tamamlamayı hedefliyordu. Maç gününde on dördüncü ve üst üste dördüncü lig şampiyonu olarak yer aldı. Galatasaray, 2000 Türkiye Kupası finalinde Antalyaspor'u 5-3 yenerek yerel kupayı da kazandı. Ekip ilk kez bir Avrupa finaline katılırken, aynı zamanda bir UEFA kulüp futbolu müsabakasında final yapan ilk Türk takımı oldu.

Biletler
Final öncesinde her iki finaliste de 12.000 bilet dağıtıldı. Danimarka Futbol Federasyonu, 9.000 biletin halka satışa sunulacağını, kalan 3.000 biletin ise diğer Avrupa ülkelerine satılacağını duyurdu. UEFA, yetkililerine ve VIP üyelerine 3.000 bilet daha tahsis etti.

Stadyum
UEFA İcra Komitesi'nin aldığı karar sonrasında finalin oynanacağı yer olarak Parken Stadyumu seçildi. Kopenhag'daki Indre Østerbro bölgesinde yer alan stadyum, 1911 yılında açılmıştı ve adı Idrætsparken olarak biliniyordu. 1990 yılına kadar Danimarka millî futbol takımı ve Kjøbenhavns Boldklub'un (KB) maçlarına ev sahipliği yapıyordu. Stadyum, Danimarkalı kredi şirketi Baltica Finans A/S tarafından yeniden inşa edildi ve stadyumun adı Parken Stadyumu olarak değiştirildi. Yenilemenin fiyatı 640 milyon Danimarka kronu (740 milyon £) idi. İlk maçı 1992 yılında oynanan stadyum,

Bu maç, Parken'de yapılan ikinci Avrupa finaliydi. Daha önce Arsenal ve Parma arasında oynanan 1994 Kupa Galipleri Kupası finali burada yapıldı.

Maç topu
Adidas Terrestra Silverstream finalde kullanılan resmî maç topuydu. Alman spor firması Adidas tarafından bir araya getirilip pazarlandı ve Avrupa Şampiyonası serisinin dokuzuncu topu olmasının yanı sıra, Adidas Finale'nin bir parçasıydı. Topun tasarımı İngiliz bağımsız marka uzmanı Design Bridge tarafından Hollanda ve Belçika'daki sulardan etkilenerek oluşturuldu. Top, kavramayı daha rahat ve kontrolü daha pürüzsüz hale getiren sentetik köpük katmanları içeriyordu. Terrestra Silverstream daha sonra UEFA Euro 2000'in resmî maç topu olarak tanıtıldı.

Maçın hakemleri
Final maçı öncesinde, İspanya Kraliyet Futbol Federasyonu'ndan bir hakem ekibi atandı ve Antonio López Nieto, Inter ve Lazio arasındaki 1998 UEFA Kupası finalinden sonra ikinci kez bir finalde birinci hakem oldu. Nieto, 1993 yılında uluslararası hakemlik rozeti aldı ve 15 UEFA Şampiyonlar Ligi ve 15 UEFA Kupası maçı olmak üzere toplam 30 Avrupa turnuvası maçını yönetti. İlk Avrupa maçını 1993-94 UEFA Şampiyonlar Ligi'nde Manchester United ve Honvéd arasındaki birinci turun ikinci maçında yönetti. Ayrıca UEFA Euro 1996 elemeleri ve ana turnuvada,

Açılış gösterisi
Maç öncesinde bir açılış töreni düzenlendi. Etkinliğin başında, ponpon kıyafetleri giymiş amigo kızlar, seyirciyi eğlendirmek için futbol sahasına çıktı. Programda ayrıca yerel bir okuldan az sayıda Danimarkalı-Türk kız da Türk unsurları içeren bir halk dansı gösterisi sergiledi. Bu gösterinin ardından Danimarkalı pop şarkıcısı ve oyuncu Stig Rossen, "Wonderful Copenhagen" şarkısının alternatif bir versiyonunu söyledi. Danimarka Kraliçesi II. Margrethe ve Prens Henrik'in en küçük çocuğu Prens Joachim, stadyumda bulunan tüm seyircilere kısa bir konuşma yaparak açılış törenine katıldı.

Yayınlanma
Final, 185 ülkede 500 milyon izleyiciye ulaşarak televizyonda yayınlandı. Danimarka televizyon kanalı DR1, maç yayını için on yedi kamera kullanacağını duyurdu. Yayında, deneyimli spor yorumcusu ve televizyon sunucusu Barry Davies'e, İngiliz eski futbolcu Trevor Brooking eşlik etti. Final, 9.1 milyon izleyici ile gece reytinglerinde Coronation Street dizisinin ardından ikinci oldu. Maç, Amerika Birleşik Devletleri'nde Fox Sports World'de yayınlandı. Türkiye'de TRT 1'de yayınlanan maçın spikerliğini Levent Özçelik üstlendi.

Maçın özeti
Final maçına kadar, Galatasaray ve Arsenal takımlarında, UEFA Kupası 1999-2000 sezonu itibarıyla, 2 tane gol kralı bulunuyordu. Galatasaray'da attığı 6 gol ile Hakan Şükür, Arsenal'de ise attığı 7 gol ile Thierry Henry bu unvanları ellerinde bulunduruyorlardı.

Galatasaray, bu maç için, iç saha maçlarında sıkça kullandığı beyaz formayı tercih etmişti. Arsenal ise, daha çok deplasman maçlarında kullandığı sarı formayı giyerek maça çıkmıştı.

İlk yarı
Arsenal maça Henry'nin vuruşuyla başladı. Maçın üçüncü dakikasında kaptan Tony Adams topu kafa vuruşuyla uzaklaştırmak istedi, ancak top Arif Erdem'in önüne düştü. Erdem, Arsenal ceza sahasının dışından voleyle şut çekti, top direğe çarptı ve Galatasaray'a köşe vuruşu kazandırdı. Erdem köşe vuruşunu kullandı, ancak savunma kolayca topu uzaklaştırdı. Bunun sonucunda Arsenal, Henry ile daha fazla şans yaratarak Galatasaray'ı baskı altına aldı. Henry, Parlour'un uzun ortasından kafayla vurdu, ancak Taffarel topu çıkarmayı başardı.

Maç detayları
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}



Maç sonrası
Futbolcuların madalyalarını almasının ardından UEFA başkanı Lennart Johansson, kupayı Bülent Korkmaz'a teslim etti. Korkmaz, altın konfeti yağarken, podyumdaki diğer Galatasaray kadrosu ve oyundan atılan Hagi'yle birlikte kupayı kaldırarak kutlama yaptı. Seçilmiş bir UEFA heyeti, Taffarel'i maçın adamı seçti ve maçın ardından ona bir ödül takdim etti.

Galatasaray teknik direktörü Fatih Terim, takımının galibiyetinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Türk basınına verdiği röportajda kupayı Türkiye'ye ve kamuoyuna, özellikle de 1999 İzmit depreminde hayatını kaybedenlere adadı: "Geçen yılki depremde birçok insan büyük acılar çekti ve eğer bu zafer onların hayatına biraz mutluluk getiriyorsa ben ve tüm oyuncular çok memnunuz. Türk halkına küçük bir şekilde yardımcı olabiliyorsak çok gururluyuz ve bu zafer tüm ülke ve tüm futbolseverler için. Hepsinin arkamızda birleştiğine inanıyorum." Terim ayrıca kendi oyuncularını ve Taffarel'i övdü: "Takımımda olduğu için gurur ve mutluluk duyuyorum. Muhteşemdi ve maçın adamı olmayı tamamen hak etti." Tottenham Hotspur'un eski defansı Popescu da zaferin tadını çıkararak, "Eski kulübümün taraftarlarının da çok mutlu olduğuna eminim!" dedi.

Bazı Arsenal oyuncuları birbirlerini teselli ederken, teknik direktör Arsène Wenger mağlubiyetin üzüntüsünü yaşadı ve Arsenal takımının fırsatları değerlendiremediğini söyledi: "Hagi'nin oyundan atılması bizim için büyük bir avantaj değildi, bazen 10 kişiyle daha iyi savunma yaparsınız çünkü herkes daha odaklanmıştır." Penaltı atışlarından memnun olmayan Wenger, İspanyol hakem Antonio López Nieto'nun penaltıların Galatasaray taraftarları önünde yapılmasına karar vermesini eleştirdi. Ayrıca, uzatma süresinde yapılan yazı tura kararından da hoşnutsuz olduğunu ve bu kararın penaltıların nerede kullanılacağını etkilediğini belirtti.

Zafer, Türkiye'de geniş çapta kutlandı; Galatasaray oyuncuları ve ekibi, kulübün taraftarları tarafından İstanbul'da kahraman gibi karşılandı. Türk medyası maçı spor tarihindeki en büyük başarılarından biri ve ülkenin en popüler sporu olan futboldaki en büyük başarı olarak övdü. Final maçını izleyen Gençlik ve Spor Bakanı Fikret Ünlü, performansı "harika" ve "Galatasaray'dan Türkiye'ye büyük bir hediye" olarak nitelendirdi. Türkiye Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, ülkenin ilk Avrupa kupasını kazandıkları için kulübü Devlet Üstün Hizmet Madalyası ile ödüllendirdi. Ağustos 2013'te iki takım sezon öncesi Emirates Cup'ta karşılaştı. Hazırlık maçı Galatasaray'ın 2-1'lik galibiyetiyle sona erdi.

Maç öncesinde yaşanan problemler
Bu maçın öncesinde ise Kopenhag'ın Tivoli meydanında olaylar çıkmıştır. Final maçından bir gece önce Türk ve İngiliz taraftarlar arasında çıkan olaylardan sonra maça saatler kala Kopenhag'ın ünlü Tivoli Meydanı yine savaş alanına döndü. Alkollü İngiliz taraftarlar, Galatasaraylı taraftarlara saldırınca olaylar büyüdü. Önceki gece çıkan olaylara rağmen tamamen etkisiz kalan Kopenhag polisi, holiganların Türklere saldırmasından ve olaylar iyice büyüdükten çıktıktan sonra meydana gelebildi. İngiliz taraftarlar Türk televizyon ekiplerine saldırırken meydana gelen polis, göz yaşartıcı bomba atarak kalabalığı dağıttı.

Ayrıca bakınız
Galatasaray 1999-2000 sezonu

Kaynakça
Dış bağlantılar
UEFA Kupası finalleri resmî sitesi
UEFA.com 1999-2000 sezonu