38. Piyade Tümeni (Osmanlı İmparatorluğu)

38. Piyade Tümeni, Osmanlı İmparatorluğu'nun I. Dünya Savaşı sırasında oluşturduğu piyade tümenlerinden biridir. Öncelikle Irak Cephesi'nde görevlendirilmiş, savaşın ilerleyen dönemlerinde ise Kafkasya Cephesi'nde faaliyet göstermiştir. Tümen, savaşın sonuna doğru lağvedilmiş ve Osmanlı askerî teşkilatından çıkarılmıştır.

Kuruluşu
Piyade Tümeni, 1914 yılında I. Dünya Savaşı öncesinde Osmanlı Kara Kuvvetleri'nin yeniden yapılandırılması sırasında teşkil edilmiştir. Tümen, ilk olarak 13. Kolordu'ya bağlı olarak Bağdat'ta konuşlandırılmış ve İngiliz tehdidine karşı Basra bölgesinde görevlendirilmiştir. Tümenin personel yapısı çoğunlukla yerel Arap er ve erbaşlardan oluşmaktaydı.

Tümenin kuruluşunda tam kadro sağlanamamış, yaklaşık altı piyade taburuyla teşkil edilmiştir. İlk ciddi çatışmalarını Kasım 1914'te İngilizlerin Basra'ya çıkarma yapmasıyla yaşamış, 21 Kasım 1914'te Basra'nın düşmesi sonrasında Kurna bölgesine çekilmiştir. 9 Aralık 1914'te Kurna Muharebesi'nde tümen komutanı Mirliva (esir düştüğünde Miralay) Mehmet Suphi (Cavid) Bey esir düşmüş ve tümen ağır kayıplar vermiştir. Ancak bu muharebe de ağır bir yenilgiyle sonuçlanmış, Askerî Bey intihar etmiştir. Tümen, "Sakallı" Nureddin Bey komutasında yeniden teşkil edilmiş, Kut'ül-Amare savunmasında görev almıştır. Ancak Kasım 1915'teki Selman-ı Pak Muharebesi ve Kut Kuşatması sırasında ciddi zayiatlar verilmiş ve 38. Tümen Ocak 1916'da lağvedilmiştir. Daha sonra Kafkasya Cephesi'nde yeniden teşkil edilen 38. Tümen, Erzurum ve Erzincan savunmasında görev almıştır. 1916'da Erzurum'un düşmesiyle Erzincan-Bayburt hattına çekilen tümen, 1918'de Brest-Litovsk Antlaşması sonrasında 9. Ordu'ya bağlanarak Kafkasya'da ileri harekâtlara katılmıştır.
Katıldığı Savaşlar ve Cepheler
Irak Cephesi
Basra Muharebesi (Kasım 1914)
Kurna Muharebesi (Aralık 1914)
Şuaybiye Muharebesi (Nisan 1915)
Kut'ül-Amare Kuşatması (Eylül 1915 - Ocak 1916)

Kafkasya Cephesi
Erzurum Müdafaası (Ocak-Şubat 1916)
Erzincan ve Bayburt Hattı Muharebeleri (1916-1917)
Kafkasya İleri Harekâtı (1918)

Komutanları
Tümen Yapısı
Kuruluşta 38. Piyade Tümeni şu alaylardan oluşmaktaydı: Bu nedenle tümen seviyesinde bir topçu alayı değil, tabur düzeyinde bir topçu unsuru teşkil edilebilmiştir. Tümen, Kafkasya Cephesi’ne yeniden sevk edildiğinde, aynı alay numaraları (112, 113, 114) korunarak tekrar teşkil edilmiştir. Bazı subay ve erlerin Millî Mücadele'ye katıldığı bilinmektedir. (bkz. Mehmet Suphi (Cavid) Bey) Cumhuriyet döneminde 38 numaralı bir tümen teşkil edilmemiştir.
Kaynakça
Dipnot
Alıntı
Bayur, Yusuf Hikmet. "Türk İnkılâbı Tarihi Cilt III." TTK Yayınları, 1979.
Erickson, Edward J. "Ordered to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War." Greenwood Press, 2001.
Gorgülü, İsmet. "On Yıllık Harbin Kadrosu 1912–1922." Genelkurmay ATASE Yayınları, 1993.
Sakin, Serdar. “Birinci Dünya Savaşı’nda Irak Cephesinde Osmanlı Devleti ile İngiltere Arasındaki Çarpışmalar (1915).” Gazi Akademik Bakış, Cilt 4, Sayı 7 (2010): 133-150.
Kon, Kadir. “Kut’ül Amare Zaferinde Alman Faktörü.” Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, sayı 15 (2017).
Türkiye Cumhuriyeti Millî Savunma Bakanlığı Arşivi.
Genelkurmay Harp Tarihi Yayınları: "Birinci Dünya Harbi Kafkas Cephesi" ve "Irak Cephesi" ciltleri.
Genelkurmay ATASE, Kafkas Cephesi, Cilt 3.
Genelkurmay ATASE, Irak Cephesi, Cilt 4.