Abbâsî mutfağı

Abbâsî mutfağı,Abbâsîler dönemindeki mutfak kültürüdür. İslâm'ın ilk yıllarında son derece sade olan beslenme tarzı, Abbâsîler döneminde giyim-kuşam, ev süsleme, sanat ve edebiyat gibi alanlardaki gelişime paralel olarak ilerleme kaydeder.
Mutfak ile ilgili günümüze kadar gelen en eski el yazması onuncu yüzyıla ait olan İbn Sayyar el-Varrak'ın “Kitabu’l Tabih” adlı eseridir. Bu eser dokuzuncu yüzyılın başında Bağdad'da yer alan yüksek mutfak kültürü ile ilgili kanıtlar içermektedir. Kitâbü't-Tabîh (Arapça: كتاب الطبيخ ‎, Yemek Kitabı) Muhammed bin el-Hasan bin Muhammed bin el-Karim el-Bağdadi (genellikle el-Bağdadi olarak adlandırılır) (ö. 1239) yazdığı yemek kitabıdır. Abbasi dönemine ait yemekleri derlemiştir.

Yemekler
Tirit (ekmeğin et suyuna doğranması ve onun üzerine pişirilmiş et parçalarının konması yoluyla yapılır)
Lemze (yağlı ekmek anlamına gelir)
Kûtân (balık ve pirinç)
Utriyye (un yemeği)
Rebîke (hurmanın yağla karıştırılması ile yapılır)
Ceşîş (yoğrulmuş unun bir çömleğe konması ve üstüne et ya da hurma ilâve edilerek pişirilmesi ile elde edilir.)
Akke (yağlı hamurun kurutulması manasına gelir)
Kadîd (dilim olarak kesilmiş et yemeği)
Safîf (etin enlemesine kesilmesi ile elde edilir)
Savîk (buğday ve arpadan elde edilir)
Hazîre (yemek) (yağ ve undan yapılan bir çorbadır)(Bol suyun içine küçük et parçalarının konması ve bunun üzerine un serpilmesi anlamına gelir.)
Asîde (etsiz hazîre)
Serîd (et suyu ve nohuttan yapılan kebaptır)
Ekşi et yemekleri
Sumâkiyye (sumak suyu ile yapılır)
Limûniyye (limon ve etle yapılır)
Rummâniyye (nar ve etle yapılır)
Hisrimiyye (ham üzümle yapılır)
Tuffâhiyye (elma ve başka bazı meyvelerin etle birlikte pişirilmesiyle yapılır)
Ribâsiyye (kuşüzümü ile pişirilir)
Naranciyye (portakal ve diğer narenciyelerle yapılır)

En sık yapılan et yemekleri
Bezmâverd (kavrulmuş et, beyaz ekmek, gül suyu, nane yaprağı, sirke, limon tuzu ve cevizle yapılır)(Bu nedenle “lokma el-kadî”, “lokma el-hulefâ”, “nergisu’l-mâide” gibi isimler de verilmiştir)
Dikbârika (et, nohut, kişniş, soğan, pırasa, sirke, biber ve bazen da şeker ilave edilerek yapılan bir yemektir)
Madirâ (kaymak anlamına gelen mâdir kelimesinden türetilen “Mâdirâ” ise, kaymak tutmuş süt ile et ya da tavuktan yapılır)
Sikbâc (Fârisi kökenli bir yemek olan sikbâc yemeği, yağlı et, havuç, patlıcan, badem, kuş üzümü, kuru incir, hurma suyu karışımı, sirke ve özel bazı baharatlarla yapılır)
İsfidbâc (beyaz çorba anlamında bileşik Farsça bir adı olan İsfidbâc yemeği, badem sütü ve etten yapılır)
Tavuk yemekleri
Hâmidâ
Masûs
Mamkûr
Mutacân
Maklû
İsfidbâc
Haşhaşiyye
Feludhâciyye
Halaviyye
Tatlılar
Felûzec (İran asıllı bir tatlı türü olan Felûzec, yer bademi, şeker, gül suyu ve diğer bazı karışımlarla yapılır)
Lazvînâc (bir badem şekerlemesi olan Lazvînac, ezilmiş badem, ekmek kırıntıları, gülsuyu şurubu, şeker ve susam yağından yapılır)
Zalâbiyâ (ana malzemesi şekerle badem olan Zalâbiyâ, gül suyu, misk ve kafûrla lezzetlendirilir, çeşitli kalıplar içinde pişirilir)
Sabûniyyâ (çözülmüş şeker ve yer bademi ile hazırlanır ve kalıplara dökülür)
Khabîs (bir çeşit marmelattır. Susam yağı ya da süt, somun ekmeği içi, şekerle yapılmaktaydı)
Kataif

İçecekler
Nebîz (nebîz'in, “en-nebîzu’l-a’nabî”, “en-nebîzu’z-zabibî”, “en-nebîzu’t-tamarî”, “en-nebîzu’l-asalî” ve “dushabî” gibi çeşitleri vardır)
Fukka
Dûshâb el-mahsûrî
Sütle hazırlanan yemekler
Mâdirâ
Lebeniyye

Kaynakça
Konuyla ilgili yayınlar