Amerika Birleşik Devletleri-Osmanlı İmparatorluğu ilişkileri

Osmanlı İmparatorluğu–Amerika Birleşik Devletleri ilişkileri 1780'te başlamıştır.

İlişkilerin tarihi
4 Mayıs 1802'de Başkan Thomas Jefferson İzmir'de görev yapması için William Stewart adında bir Pensilvanyalıyı görevlendirdi. Syed Tanvir Wasti wrote in "Ahmed Rüstem Bey ve Bir Devrin Sonu ("Ahmed Rüstem Bey and the End of an Era") makalesinde "Bâb-ı Âli bu mevkiye resmen onay vermemiş ve o da asla resmiyet kazanmamış gibi duruyor" diye yazmıştı.

1800'lerin başlarında ABD, Berberi Savaşları'nda Osmanlı himayesi altındaki Berberi devleterine karşı savaşmıştı.

1831'de ABD, Osmanlı'ya ilk resmen onaylanmış elçisi David Porter'ı göndermiştir. Osmanlı ve ABD'nin birbirlerine temsilcileri bir dönem "orta elçi" ( seviyesindeydi. İki Osmanlı yetkilisi ki bunlardan birisi Edouard Blak Bey'di, ABD'nin yükselişini hissetmiş ve 1850'lerde başarısız bir şekilde ABD'yle misyon açılmasını savunmuştu. 1877'den ve tam büyükelçilik statüsünün öncesinden başlayarak 9 elçi sefâretin başına geçti ve bu pozisyona toplamda 13 elçi/büyükelçi getirildi.

Abdülhamid, hilâfet makamını Sulu Sultanına işgalci Amerikanlara direnmemeyi ve onlarla savaşmamayı emretmek için kullanmıştı. Başkan McKinley, 1899 Aralık'ında 56. Kongre'nin ilk oturumunda yaptığı konuşmasında Sulu Morolarının yatıştırılmasındaki Osmanlı rolünden hiç bahsetmemişti, çünkü Sulu Sultanı'yla yapılan anlaşma 18 Aralık'a kadar Senato'ya sulumayacaktı. Sulu'nun ümmetçi ideolojisine rağmen Straus'un Batı ve Müslümanlar arasındaki düşmanlıklardan kaçınma isteğini hemen kabul etmişti. Sulu Sultanı'nı iknâ eden Osmanlı Sultanı olmuştu.

John P. Finley şöyle yazmıştır; "Bu gerçeklere gereken önemi verdikten sonra Sultan, Halife sıfatıyla Filipin Adaları'ndaki Müslümanlara Amerikalılarla herhangi bir düşmalığa girmeyi yasaklayan ve bu vesileyle Amerika yönetimi altında dinlerine hiçbir şekilde karışılmasına müsaade edilmeyeceğini söyleyen bir mesaj yaymıştır. Morolar bundan başka bir şey istemedikleri için Filipin isyanı sırasında Aguinaldo'nun ajanları tarafından yapılan tüm önermeleri reddetmişlerdir. Başkan McKinley yaptığı muazzam iş sebebiyle Mr. Straus'a şahsi bir teşekkür mektubu yollamış ve onun başarısı sayesinde Birleşik Devletler'in sahada en az yirmi bin taburu kurtardığını söylemiştir. Eğer okur, bunun adamlar ve milyon dolarlar bazında ne anlama geldiğini göz önüne almak için duraklarsa, kutsal savaşı engelleyen bu harika diplomasi eserine hayranlık duyacaktır." Müslümanlar emre itaat etti.

1904'te Amerikalılarla Moro Müslümanları arasında Moro İsyanı patlak verdi. ABD, Moro kadın ve çocuklarına karşı Moro Krateri Katliamı gibi mezalimlerde bulundu.

Jön Türk Devrimi
Jön Türk Devrimi 1908'de II. Abdülhamid'i tahttan indirerek ABD'ye daha yakın yetkilileri onun yerine getirdi. Washington'daki Osmanlı Sefaret 1909'da büyükelçilik tayin edildi

I. Dünya Savaşı ve Ermeni Kırımı
1916'ya dek, I. Dünya Savaşı boyunca Henry Morgenthau, Sr. Osmanlı'daki ABD büyükelçisiydi. Morgenthau, iktidardaki Üç Paşalar'ı Ermeni Kırımı sebebiyle eleştiriyor ve Ermeniler için yardım almaya çalışıyordu. Halep konsolosu Jesse B. Jackson da Ermenilere yardım etti. Morgenthau'nun yerine Abram Isaac Elkus geldi ve 1916-17'de hizmet verdi.

4 Nisan 1917'de ABD, Almanya'ya savaş ilan etti. 20 Nisan 1917'de de Osmanlı ABD'yle diplomatik ilişkilerini kesti. ABD asla Osmanlı'ya savaş ilân etmedi. 1927'de Osmanlı İmparatorluğu'nun mirasçısı olan Türkiye'yle normal diplomatik ilişkiler yeniden kuruldu.

Diplomatik misyonlar
Osmanlı'daki ABD diplomatik misyonları:

İstanbul – Sefarethane/Büyükelçilik
Halep
Konsolos: Jesse B. Jackson
Beyrut ABD diplomatik ağını yeni yeni geliştirdiği için uluslararası ilişkilerde daha önce hiç deneyimi olmayan bu kişi atanmıştı. Konsolosluk, misyonerlere yardım için kurulmuştu. Osmanlı Dahili Emniyet Nezâreti ona bir teskire (seyahat izni) vermişti, ama Hariciye Nezâreti başta konsolosluğu tanımayı reddetti. Bina üç katlıydı, bir duvarı ve dut ağaçlarıyla dolu bir bahçesi vardı. Leslie A. Davis 1914'te Harput konsolosu oldu; Davis bu görevi "dünyadaki en ücra ve erişilmezlerinden biri" olarak tanımladı. Davis, Ermeni Kırımı'na şahit oldu. Davis, konsolosluk binasında 20 kadar Ermeniyi sakladı. Görevi, 1917'de Osmanlı-ABD ilişkilerinin kesilmesiyle sonlandı.
Kudüs
New York (Başkonsolosluk)
1880'lerden sonra Osmanlı karşıtı eylemleri izlemek amacıyla kuruldu. Eskiden sadece fahri konsolosluğu olan New York, Osmanlı'dan giderek daha fazla göç alıyordu. Omsnalı sefiri Aleksander Mavroyeni tam bir başkonsolosluk açılmasını savunmaktaydı ve daha sonra Omsnalı için New York'un Washington, DC'den daha büyük diplomatik önemi olduğunu savunarak Osmanlı hükûmetinden New York'ta bir viskonsül açılmasını istedi. New York'taki konsolosluklar Washington'dakilerle güç mücadelesine girmeye başladı. Kuneralp, New York başkonsolosu Refet Bey ve şahsi Washington elçisi Yusuf Ziya Paşa arasındaki mücadelenın "neredeyse epik boyutlar aldığını" yazmıştır.
Boston (Başkonsolosluk)
1910'larda, Osmanlı'nın Amerikalı Ermenileri izleyebilmesi amacıyla kuruldu.

Kuneralp'a göre bu yetkililer "ilginç kişiliklerdi" ama aralarında "bir Wellington Koo" yoktu ve Osmanlı hükûmeti bu elçiliği önemli görmediği için "diplomatik kariyerlerinde sivrilmediler. Başkatip Sıtkı Bey'in karısı Madame Bey'in de Amerikan sosyal hayatına katılması sebebiyle aslında ABD'deki Osmanlı diplomasi camiasındaki en bilindik kişi olduğunu da ayrıca söylemiştir.
David P. Thompson (11 Ocak 1893 - 1 Mayıs 1893)
Alexander W. Terrell (7 Temmuz 1893 - 15 Haziran 1897)
James Burrill Angell (3 Eylül 1897 - 13 Ağustos 1898)
Oscar S. Straus (15 Ekim 1898 - 20 Aralık 1899)
John GA Leishman (29 Mart 1901 - 5 Ekim 1906)

Olağanüstü ve Tam Yetkili Büyükelçi:

John GA Leishman (5 Ekim 1906 - 10 Haziran 1909)
Oscar S. Straus (4 Ekim 1909 - 3 Eylül 1910)
William Woodville Rockhill (28 Ağustos 1911 - 20 Kasım 1913)
Henry Morgenthau, Sr (11 Aralık 1913 - 1 Şubat 1916)
Avram I.Elkus (2 Ekim 1916 - 20 Nisan 1917)

Ayrıca bakınız
Osmanlı İmparatorluğu'nun dış ilişkileri
Amerika Birleşik Devletleri-Türkiye ilişkileri

Kaynakça
Konuyla ilgili yayınlar
Cohen, Naomi W. "Ambassador Straus in Turkey, 1909-1910: A Note on Dollar Diplomacy." Mississippi Valley Historical Review 45.4 (1959) online
DeNovo, John A. American Interests and Policies in the Middle East, 1900-1939 (1963), pp. 3–26.
Field, James A. America and the Mediterranean World, 1776-1882 (Princeton, 1969)
Fisher, Sydney N. "Two Centuries of American Interest in Turkey," in David H. Pinkney and Theodore Ropp, eds., A Festschrift for Frederick B. Artz (Duke UP, 1964), pp. 113–138.
Gordon, Leland James. American Relations with Turkey, 1830-1930: An Economic Interpretation (Philadelphia, 1932)
Kuneralp, Sinan. "Ottoman Diplomatic and Consular Personnel in the United States of America, 1867–1917." In: Criss, Nur Bilge, Selçuk Esenbel, Tony Greenwood, and Louis Mazzari (editors). American Turkish Encounters: Politics and Culture, 1830–1989 (Cambridge Scholars Publishing, 2011). ISBN , 9781443832601. pp. 100 -108 .
Trask, Roger R. The United States Response to Turkish Nationalism and Reform, 1914-1939 (1971) pp 3–36 on Ottoman years. online