Budapeşte Kuşatması

Budapeşte kuşatması, Sovyet ve Romanya ordularının Macaristan'a ve onların Nazi Almanyası'ndan gelen Mihver müttefiklerine karşı genel saldırısıydı. Saldırı 29 Ekim 1944'ten 13 Şubat 1945'te Budapeşte'nin düşüşüne kadar sürdü. Bu, Sovyet Ordusunun Orta Avrupa'da gerçekleştirdiği en zor ve karmaşık saldırılardan biriydi. Bu, Nazi Almanyası'nın Avrupalı son müttefikini mağlup eden ve Avrupa'da II. Dünya Savaşı'nın sona ermesini büyük ölçüde hızlandıran SSCB için kesin bir zaferle sonuçlandı.

Yaz aylarında Iasi-Kishinev saldırısında Romanya'yı güvence altına alan Sovyet kuvvetleri, Balkanlar'daki saldırılarına devam etti. Kızıl Ordu 31 Ağustos'ta Bükreş'e girdi, ardından batıya doğru Karpat Dağları üzerinden Macaristan'a ve güneye doğru Bulgaristan'a doğru ilerleyerek Belgrad saldırısında Yugoslav Partizanlara katıldı. Bu süreçte Kızıl Ordu güçleri, Alman rezervlerini Varşova - Berlin merkez ekseninden uzaklaştırdı, 6. Ordu'yu ikinci kez kuşatıp yok etti ve Güney Ukrayna Ordu Grubu'nun parçalanmış 8. Ordusunu batıya, Macaristan'a çekilmeye zorladı.

Ekim 1944'ten itibaren 2., 3. ve 4. Ukrayna Cepheleri Macaristan'a doğru ilerledi. Aralık ayı sonlarında Macaristan'ın başkentini izole ettikten sonra Sovyetler, Budapeşte'yi kuşattı ve saldırdı. 13 Şubat 1945'te şehir düştü.

Tarihi belgelere göre Budapeşte taarruzu beş döneme ayrılabilir:

Birinci (29 Ekim 1944 - 3 Kasım 1944) ve ikinci dönem (7 Kasım 1944 - 24 Kasım 1944), Rodion Malinovsky liderliğindeki 2.Ukrayna Cephesi'nin iki büyük taarruzuyla belirlendi. Bu iki dönemdeki savaşlar son derece kanlı ve şiddetliydi, çünkü Almanlar Sovyet saldırısına karşı güçlü bir direniş gösterdi. Kızıl Ordu hatırı sayılır bir toprak kazanmayı başarsa da, şiddetli Alman direnişi ve kendi saldırı güçlerinin eksikliği nedeniyle Budapeşte'yi ele geçirmeyi başaramadılar.
Üçüncü dönem (3 Aralık 1944 - 26 Aralık 1944), Fyodor Tolbukhin'in 3. Ukrayna Cephesi, Belgrad'ı kurtardıktan sonra Tuna nehrine ulaştı ve böylece Macaristan'daki Sovyet saldırı gücünü büyük ölçüde artırdı. Artık yeterli kuvvete sahip olan Sovyet cepheleri, Budapeşte'nin kuzeyi ve güneyinde iki yönlü bir saldırı başlattı ve sonunda şehri kuşattı ve yaklaşık 79.000 Alman ve Macar askerini Budapeşte'nin içinde kıstırdı.
Dördüncü dönem (1 Ocak 1945 - 26 Ocak 1945), Budapeşte kuşatmasını hafifletmek amacıyla Alman takviye kuvvetleri tarafından başlatılan bir dizi güçlü karşı saldırıyla kutlandı. Bazı Alman birimleri şehrin dış mahallelerinin derinliklerine girmeyi başardı. Macaristan'ın başkentinden sadece 25 km uzaktaydı. Ancak Sovyetler, Almanların tüm saldırılarına karşı koymayı ve kuşatmayı sürdürmeyi başardı.
Beşinci dönemde (27 Ocak 1945 – 13 Şubat 1945) Sovyetler, şehirdeki kuşatma altındaki savunucuları ortadan kaldırmak için güçlerini topladı. Alman birlikleri, 13 Şubat 1945'te teslim olmadan önce yaklaşık yarım ay daha savaştı ve Budapeşte bölgesinde dört ay süren kanlı çatışmalara son verdi. Tahmini 79.000 savunucudan 1.000'den azı ölümden veya esaretten kaçmayı başardı.

Budapeşte saldırısından sonra Güney Ordu Grubu'nun ana kuvvetleri neredeyse çöktü. Viyana'ya, Çekoslovakya'ya ve Almanya'nın güney sınırına giden yol Sovyetler ve müttefikleri için sonuna kadar açıktı.

Bölgedeki Alman kuvvetlerinin çoğu yok edildiğinden, Batı Cephesinden birlikler bölgeye akın etti ve Mart ayında Almanlar, Balaton Gölü bölgesinde başarısız Bahar Uyanışı Operasyonunu başlattı. Bu operasyonun geniş hedefleri, Mihver'in elindeki son petrol üreten bölgelerden birini korumak ve Budapeşte'yi geri almaktı. Her iki hedefe de ulaşılamadı. Sovyet propagandasında bu saldırı Belgrad Taarruzu ve Doğu Karpat Taarruzu ile birlikte Stalin'in on darbesinden biri olarak listelendi.

Ayrıca bakınız
Budapeşte Kuşatması
Bahar Uyanışı Operasyonu
Macaristan'ın Sovyet işgali

Kaynakça