1321 cüzzamlılar komplosu

Cüzzamlılar komplosu, 1321'de Fransa'daki cüzzamlıların, içme sularını (özellikle kuyu sularını) zehirli tozlar ve iksirlerle kirleterek hastalıklarını yaymaya çalıştıkları iddia edilen bir komploydu. Amerikalı tarihçi Solomon Grayzel'e göre, Orta Çağ’da en çok zulüm gören grup cüzzamlılardı: toplumdan kovulup vahşi hayvan muamelesi görüyorlardı, çünkü hastalıklarının çok bulaşıcı olduğuna inanılıyordu. Ancak diğer bazı tarihçiler bu görüşe karşı çıkar ve cüzzamlıların genellikle toplum içinde, cüzzamhanelerde (leprosaria) yaşadığını ve hayırsever yardımlarla desteklendiklerini belirtirler.

İddia edilen komplo ilerledikçe, Yahudiler ve Müslümanların da suçlandığı söyleniyordu. Bu durum, yerel yetkililere hem Yahudi hem de cüzzamlı topluluklara saldırmak için bir bahane sundu. Histeri hızla komşu topraklara, özellikle de Aragon Tacı'na yayıldı.

Fransa
1321 baharında patlak veren bir komplo söylentisi, Güney Fransa halkını dehşete düşürdü. Cüzzamlı Johan de Bosco'nun 16 Mayıs 1321'de Regale Ville yetkililerine verdiği ifadede; Alterque Cüzzamhanesi vekili olan cüzzamlı Geraldus'un kendisine içinde toz bulunan torbalar getirdiğini, bunlardan içen herkesin ölmesi ya da cüzzama yakalanması için bunları çeşmelere ve nehirlere dökmesini emrettiğini anlatır.

Pamiers Piskoposu Jacques Fournier'nin (daha sonra Papa XII. Benedictus olarak seçilecektir) kayıtları, Pamiers'deki cüzzamhanenin hamisi Guillaume Agasse'nin 9 Haziran 1321 tarihli ifadesini içerir. Agasse; Fransa'nın dört bir yanındaki cüzzamhanelerden gelen "50 veya 60" temsilci, lider ve yöneticinin tek bir yerde toplandığını ve Granada'nın Müslüman kralının yardımıyla halkı zehirlemek için komplo kurduklarını anlatır. İddiaya göre, cüzzamhane yöneticilerinden "İsa'nın inancını ve yasasını" reddetmeleri istenmiş, bunun karşılığında ise hizmet verdikleri bölgelerin efendileri olmaları vadedilmişti.

Söz konusu komplo iddiası, bir önceki yıl gerçekleşen Çoban Haçlı Seferi'nin hemen ardından filizlendi. Bu sefer sırasında kırsal kesimden gelen genç kadın ve erkekler bir güruh oluşturmuş; Papa XXII. Ioannes, Fransa Kralı V. Philippe ve Aragon Kralı II. Jaime'nin durdurma emirlerine rağmen Fransa ve komşu Aragon Tacı topraklarındaki Yahudilere saldırmışlardı. Henüz 1320 yılında, yakalanan ve sonrasında asılan bazı "haçlılar", bir cüzzam kolonisini (muhtemelen Le Mas-d'Agenais yakınlarında) yağmalarken içi bayat ekmek dolu fıçılar bulduklarını iddia etmiş ve oldukça sıra dışı bir suçlamada bulunmuşlardı: Cüzzamlıların bu ekmekleri kuyu sularını zehirlemek amacıyla kullanacaklarını ileri sürüyorlardı. 1321'deki şiddet olaylarını tetikleyen söylentilerin kaynağı muhtemelen burasıydı. Çoban Haçlı Seferi isyancılar tarafından sürüklenirken, cüzzamlılara yönelik zulüm bizzat belediye yetkilileri tarafından organize edildi; bu da yargı yetkisi kralın tekelinde olmasına rağmen süreci "yasa dışı bir yargısal infaz" haline getirdi.

Kral Philip, söylentiler dolaşmaya başladığında bölge gezisindeydi ve kendini oldukça zor bir durumda buldu. Önü alınamaz bir hal alan bu zulmü ne açıkça destekleyebiliyor ne de kınayabiliyordu; zira ilkini yapması şiddeti körükleyecek, ikincisi ise kendi otoritesini sarsacaktı. 21 Haziran'da Philip, yayımladığı bir fermanla tüm cüzzamlıların hapsedilmesini ve işkence altında sorgulanmasını emretti.

Aragon
{| class="toccolours" cellspacing="5" style="float: right; margin-right: 0em; margin-right: 1em; font-size: 85%; background:#c6dbf7; color:black; width:24em; max-width:40%"
| align="left" |"Şunu da bilesiniz ki efendim, Avignon'da bazı cüzzamlılar yakalanıp işkenceye maruz bırakılmış ve evlerin dışındaki tüm kuyu ve çeşme sularını zehirleyeceklerini itiraf ettikleri söylenmiştir; bunun böyle olduğu varsayılmalıdır. Avignon'da şimdiden hiç kimsenin dışarıdaki çeşmelerden su içmemesi yönünde karar alınmıştır. Yahudilerin de tüm bunlara razı geldiği anlatılmaktadır. Halkınızın bu ve benzeri eylemlerden zarar görmemesi için gerekli önlemleri almanız adına bu durumu Yüce Şahsınıza bildiriyoruz."
|-
| align="left" | Sancho'nun James'e mektubundan bir alıntı

Ayrıca bakınız
Cüzzam
Yahudilik

Kaynakça