2025 Hollanda genel seçimleri

2025 Hollanda genel seçimleri, Hollanda'da 29 Ekim 2025 tarihinde, 150 üyeli Temsilciler Meclisi üyelerini seçmek için düzenlenen erken genel seçimlerdir. Seçimlerin 2028 yılında yapılması bekleniyordu, ancak Özgürlük Partisi'nin (PVV) koalisyondan çekilmesi nedeniyle Dick Schoof kabinesinin düşmesi üzerine erken seçim kararı alındı. Protestan geleneğe sahip ülkede seçimler pazar günü değil, çarşamba günü yapılmaktadır.

Kesin olmayan ilk sonuçlara göre, seçimde liberal çizgideki Demokratlar 66 Partisi (D66) 27 sandalye ile birinci görünse de oy sayımı devam ettikçe D66 ile PVV'nin sandalye sayılarının 26'şar olacağı öngörüldü. Böylece önceki seçimin birincisi ve bu seçimde de favori gösterilen PVV önemli derecede oy kaybı yaşamış oldu. Sosyal demokrat-yeşil sol koalisyonu GroenLinks-PvdA da beklediği sonuçları alamadı ve lideri Frans Timmermans parti liderliğinden istifa ettiğini açıkladı.

Arka plan
Hollanda'da siyasi kriz bir süredir devam etmektedir. Seçim sonrası koalisyon kurma görüşmeleri oldukça uzun sürerken kurulan koalisyonlar da uzun süreli olmamaktadır. Özellikle göçmen politikaları konusunda görüş ayrılıkları bulunmaktadır. Ülkede sosyal demokrat ve liberal görüşteki partiler güç kaybederken milliyetçi ve aşırı-sağ görüşler yükselmektedir.

2023 Hollanda genel seçimleri, son olarak Mark Rutte liderliğinde koalisyon kuran tüm partilerin kaybıyla sonuçlanmıştı. Bu seçimde aşırı-sağ görüşleriyle bilinen PVV ilk kez birinci oldu ve Temsilciler Meclisi'nin en büyük partisi haline geldi. Ancak ikinci sıradaki GL/PvdA koalisyonu bu partiyle koalisyon kurmak istemedi. PVV, Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi (VVD), Yeni Sosyal Sözleşme (NSC) ve Çiftçi-Vatandaş Hareketi (BBB) ile koalisyon kurdu. PVV lideri Geerts yerine, bağımsız Dick Schoof'un başbakan olduğu Schoof kabinesi 2 Temmuz 2024'te yemin etti. Ancak 3 Haziran 2025'te PVV, göç ve sığınmacı politikası konusunda anlaşmazlıklar nedeniyle koalisyondan ayrıldı ve bu da Schoof'un kabinenin istifasını sunmasına yol açtı. Bu nedenle 15 Mart 2028'te olması gereken seçimler, 29 Ekim 2025'e alındı.

Sonrası
Önceki seçimlere göre önemli bir artış ile seçimlerde en çok oyu alan D66 lideri Rob Jetten'in, aşırı sağ PVV'ye karşı, diğer sağ ve sol partiler olan GL-PvdA, VVD ve CDA ile birlikte koalisyon kurmak için görüşmelere başlanması kamuoyundaki genel beklentiydi. Aynı sayıda vekil çıkarmasına rağmen az bir oy farkıyla ikinci olan, önceki seçimlerin galibi Geert Wilders, partisi PVV'nin bir sonraki hükûmette yer almasının olası olmadığını belirtti.

Temsilciler Meclisi Başkanı seçimi 18 Kasım 2025'te yapıldı ve yeniden aday olan görevdeki başkan Martin Bosma (PVV) yerine, 1990 doğumlu Thom van Campen (VVD) başkan seçildi.

Ülkede koalisyon görüşmeleri, doğrudan liderler arasında değil, seçilen görüşmeciler arasında sürdürüldüğü için, 4 Kasım'da D66 tarafından Wouter Koolmees koalisyon görüşmelerindeki sorumlu kişi olarak seçildi. Onun tavsiyesi üzerine, D66 ve CDA müzakerelere başlandı. Daha sonraki görüşmeler sonucunda VVD de sürece dahil oldu.

Uzun süren görüşmelerin ardından D66, VVD ve CDA bir azınlık kabinesi kurma konusunda anlaşmaya vardı ve 30 Ocak 2026'da koalisyon anlaşması oluşturuldu. Bakan ve sekreterlerinin seçimi için başlayan sonraki görüşmelerde de 3 Şubat 2026'da bir sonuca varıldı. Nihayetinde, 28 üyeli Jetten kabinesi 23 Şubat 2026'da yemin ederek göreve başladı. Böylece 150 üyeli Meclis'te 66 üyeye sahip 3 partinin kurduğu koalisyona başkanlık eden 38 yaşındaki Jetten, en genç Hollanda başbakanı unvanına sahip oldu.

Notlar
Kaynakça