Abraham Kuyper

Abraham Kuyper (29 Ekim 1837, Maassluis – 8 Kasım 1920, Lahey), Hollandalı ilahiyatçı, din adamı, devlet adamı ve gazetecidir. Kuyper, Hollanda'nın ilk siyasi partisi olan Anti-Devrimci Parti'nin (Anti-Revolutionaire Partij, ARP) kurucusu, Amsterdam Özgür Üniversitesi'nin (Vrije Universiteit Amsterdam) kurucusu ve 1901–1905 yılları arasında Hollanda Başbakanı olmuştur.

Yaşamı ve eğitimi
Kuyper, bir din adamı olan Jan Frederik Kuyper'in oğludur. Evde aldığı ilk eğitimin ardından Leiden Gymnasium'da öğrenim gördü. Daha sonra Leiden Üniversitesi’nde edebiyat, felsefe ve ilahiyat okudu. 24 yaşında 'Teoloji Doktoru' unvanını aldı. 1862'de “Disquisitio historico-theologica...” başlıklı teziyle mezun oldu.

Ailesi
Kuyper, 1 Temmuz 1863'te Johanna Hendrika Schaay ile evlendi. Sekiz çocukları oldu. Çocuklarından Herman Huber Kuyper, Amsterdam Özgür Üniversitesi'nde profesörlük yaptı. Kızları Henriëtte, Johanna ve Catharina, savaş sonrası Macaristan’daki yardım çalışmalarında etkin rol oynadılar. Torunlarından Johtje Vos, II. Dünya Savaşı sırasında çok sayıda Yahudi’yi saklayarak hayatlarını kurtardı.

Dini faaliyetleri
İlk olarak Beesd’de papazlık yaptı. Başlangıçta liberal teolojiye yakın olsa da, burada geçirdiği yıllar boyunca daha muhafazakâr (ortodoks) bir görüş benimsedi. 1886’da Hollanda Reform Kilisesi’ndeki liberal yönetime karşı çıkarak kiliseden ayrıldı ve Gereformeerde Kerken in Nederland (Hollanda Reform Kiliseleri) adlı yeni bir mezhep kurdu. Bu ayrılık “Doleantie” (yakınma hareketi) olarak bilinir.

Siyasi hayatı
1874'te milletvekili seçilerek siyasete girdi. 1879'da Hollanda'nın ilk siyasi partisi olan Anti-Devrimci Parti'yi (ARP) kurdu. Partinin adı, Fransız Devrimi'nin “halk egemenliği” ilkesine karşı çıkışını simgeliyordu. 1901'de ARP ile Katolik Parti'nin koalisyonu sonucu başbakan oldu (Kabinett-Kuyper, 1901–1905). Görev süresinde eğitim ve sömürge politikalarında reformlar gerçekleştirdi; 'etik politika' adı verilen sömürge reform anlayışını başlattı. Ancak 1905 seçimlerinde yenilgiye uğradı. 1909'da 'Liyakat Nişanı' ile onurlandırıldı, daha sonra 'devlet bakanı' unvanı aldı. 1913–1920 yılları arasında Senato (Eerste Kamer) üyesi olarak görev yaptı. Onun fikirleriyle şekillenen akım Yeni Kalvinizm (Neocalvinisme) olarak anılır. 2004'te yapılan “En Büyük Hollandalı” anketinde aday gösterilmiştir. Van Deursen, Koch'un biyografisini 'mide bulandırıcı' ve 'küfürlü' olarak nitelendirdi.

Van Deursen'e göre Koch, Kuyper'i önyargılı bir şekilde tasvir etmişti. Eleştirileri, özellikle Koch'un dil kullanımına (Kuyper'in dini dünyasını Hristiyanlıkta yaygın olan kavramlarla değil, 21. yüzyılın seküler terimleriyle tanımlaması) ve teoloji ile Reform yaşamı konusundaki bilgi eksikliğine odaklanıyordu. Van Deursen'in bu eleştirileri, Amsterdam Özgür Üniversitesi'nde kilise tarihçisi olan Dr. Jasper Vree ve yine aynı üniversiteden Dr. Maarten Aalders tarafından da dile getirildi. Van Deursen gibi Vree de Koch'un, Kuyper'in inanç ve bilim hakkındaki görüşünü yanlış yorumladığını savundu. Koch'un, Kuyper'in bu görüşe nasıl ulaştığını veya neden hatalı olduğunu açıklamadığını belirttiler. Aalders ise biyografinin 'tamamlanmamış bir ton' taşıdığını ifade etti.

Buna karşılık NRC Handelsblad, De Volkskrant ve Trouw gazeteleri, Koch'un kitabı hakkında övgü dolu eleştiriler yayımladı. 19 Mayıs 2006 tarihli Nederlands Dagblad gazetesinde Koch, Van Deursen'e karşı kendisini savundu ve şunları söyledi:

'Kuyper hakkında ‘içeriden biri’ gibi yazamazdım. Kuyper'in tüm ciddiyetini ve teatralliğini kendi sesimle karşıladım; ton gerçekten de oldukça neşelidir. Biyografim açıkça genel bir kitleye yöneliktir; illa ki Reformculara değil. İster dindar olsun ister olmasın, çağdaş okuyucuya Kuyper ve onun çabaları hakkında anlaşılır bir tablo sunmayı amaçladım.”

Danışma komitesi, Van Deursen’in eleştirilerini reddetti. Henk te Velde, Herman Langeveld, Gerrit Jan Schutte ve George Harinck gibi tarihçiler de Van Deursen’in eleştirisine katılmadılar. Schutte ve Harinck, biyografinin üslubunun aşırı eleştirel olmadığını belirttiler.

2013 yılında Amerikalı tarihçi James D. Bratt tarafından İngilizce bir biyografi yayımlandı: Abraham Kuyper: Modern Calvinist, Christian Democrat (Grand Rapids, 2013).

Dışbağlantılar
Abraham Kuyper’in Dijital Kütüphanesi – Hollandaca ve İngilizce çeviriler
Abraham Kuyper Açıklamalı Bibliyografyası 1857–2010
Abraham Kuyper, Hollanda’daki Sosyalizm ve İşçi Hareketi Biyografik Sözlüğü – Yazar: Herman Langeveld
Dr. A. Kuyper, Parlement.com’da biyografi
www.neocalvinisme.nl
Historiek.net’te kısa ve anlaşılır biyografi
1903’teki demiryolu grevi hakkında arka plan bilgileri
VPRO – Andere Tijden: 1909’daki Nişan Skandalı bölümü
George Puchinger, ‘Kuijper, Abraham (1837–1920)’, Hollanda Biyografik Sözlüğü
Hollanda Protestanlığı Tarihî Belgeler Merkezi – Abraham Kuyper arşivini yönetir
Arşiv Envanteri
Om de Oude Wereldzee, sekiz bölümlük belgesel

Kaynakça