kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Arad, İsrail

Arad ( , ), İsrail'in Güney Bölgesi'nde yer alan bir şehirdir. Necef ve Yahuda çöllerinin sınırında, Lut Gölü'nün yaklaşık batısında ve Beerşeba'nın doğusunda konumlanmaktadır. 2024 yılı itibarıyla 29.504 nüfusa sahip olan kentte, laik ve dindar Aşkenaz ve Sefarad Yahudileri, Bedeviler, Siyah İbraniler ve yeni göçmenler dâhil olmak üzere çeşitli bir nüfus yapısı bulunmaktadır.

1920'lerde bölgeye yerleşme girişimlerinin ardından Arad, Kasım 1962'de bir İsrail kalkınma kenti olarak kuruldu ve ülkenin ilk planlı şehri oldu. Eski Sovyetler Birliği'nden gerçekleşen göç (Aliyah) ile kentin nüfusu önemli ölçüde arttı. Arad, 1995 yılında şehir statüsü kazandı. Arad'daki başlıca görülecek yerler arasında Tel Arad kalıntıları, Arad Parkı, bir yerel havaalanı ve İsrail'in ilk yasal yarış pisti yer alır. Kent ayrıca her yıl düzenlenen yaz müzik etkinliği Arad Festivali ile tanınır.

Tarihi
Antik çağ
Arad ismi Eski Kenan şehri olan Tell Arad harabelerinden gelmiştir. Eusebius'a göre Arad ismini Bedeviler vermiştir.

İngiliz Mandası
Bölgeye modern dönemdeki ilk yerleşim girişimi, 23 Şubat 1921'de Britanya Mandası yönetiminin Yahudi Lejyonu'ndan terhis edilen askerlerin yerleşimine izin vermesiyle, Zorunlu Filistin'deki Yahudi yerleşimcilerin örgütü olan Yişuv tarafından gerçekleştirildi. Dokuz erkek ve iki kadından oluşan grup bölgeye yerleşmeye çalıştı; ancak su bulunamaması nedeniyle dört ay sonra burayı terk etmek zorunda kaldı.

İsrail dönemi
Şehir 21 Kasım 1962 tarihinde kurulmuştur.

Kardeş şehirler
Wilmington, Delaware
Dinslaken, Almanya
Burlington, Vermont

Kaynakça
Dış bağlantılar
Aracı akışkan

Akışkan gücü için, aracı akışkan, kuvvet, hareket veya mekanik enerji aktaran bir gaz veya sıvıdır. Hidrolikte, su veya hidrolik sıvı; hidrolik elamanlar (hidrolik pompalar, hidrolik silindirler ve hidrolik makineler) arasında kuvvet transferini sağlar. Pnömatikte, aracı akışkan, pnömatik elemanlar (kompresörler, vakum pompaları, pnömatik silindirler ve pnömatik motorlar) arasında kuvvet ileten hava veya başka bir gazdır. Pnömatik sistemlerde, aracı akışkan sıkıştırılabilir olduğu için aynı zamanda enerji de depolar.

Pasif ısı transferi için, aracı akışkan, genellikle soğutucu akışkan olarak adlandırılan ve ısıyı iletim ve/veya konveksiyon yoluyla transfer etmeyi sağlayan gaz veya sıvıdır.

Bir ısı motorunun veya ısı pompasının aracı akışkanı, genellikle soğutucu veya iş yapan akışkan olarak adlandırılan, esas olarak termal enerjiyi (sıcaklık değişimi) faz değişimi ve/veya sıkıştırma ve genleşme ısısıyla mekanik enerjiye dönüştüren (veya tam tersi) bir gaz veya sıvıdır. Faz değişimi yapan aracı akışkanlara buhar motorlarındaki su↔buhar ve çoğu klima sisteminde kullanılan kloroflorokarbonlar örnek olarak verilebilir. Faz değişimi olmayan örnekler için de Stirling motoru gibi sıcak hava motorlarındaki hava veya hidrojen, gaz çevrimli ısı pompalarındaki hava veya gazlar sayılabilir.

Hava veya su dışındaki aracı akışkanlar mutlaka bir döngü içinde devridaim ettirilir. Bazı hidrolik ve pasif ısı transfer sistemleri, bazen havalandırma filtreleri aracılığıyla su kaynağına ve/veya atmosfere açık olabilir.

Uygulamalar ve örnekler
Aşağıdaki tabloda, bazı aracı akışkanların tipik örnekleri verilmiştir:


Kaynakça
Arabın Yurt Yaylası

Arabın Yurt Yaylası, Trabzon ilinin Araklı ilçesine 74 kilometre uzaklıkta konumlanmış bir yayladır. 2 kilometrekarelik bir alanı kaplayan yayla, en yakın idari birim olan Aytaş (Zifona) mahallesine 8 kilometre uzaklıktadır. Her yıl Nisan ve Eylül ayları arasında hayvancılık için kullanılmaktadır.

Kaynakça
Arachnidiidae

Arachnidiidae, Paludicelloidea üstfamilyasına bağlı bir hayvan familyasıdır.

Cinsler
Arachnidia Hincks, 1859
Arachnidium Hincks, 1859
Arachnoidea Moore, 1903
Arachnoidella d'Hondt, 1983
Arachnoidia Moore, 1903
Cardoarachnidium Taylor, 1990
Cryptoarachnidium Jebram, 1973
Parachnoidea d'Hondt, 1979
Pierrella Wilson & Taylor, 2012

Kaynakça
Dış bağlantılar
Aracanidae

Aracanidae, Ostracioidei alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.

Taksonomi
Aracanidae familyasına bağlı cinsler (2022):

Anoplocapros - Kaup, 1855
Aracana - Gray, 1838
Caprichthys - McCulloch & Waite, 1915
Capropygia - Kaup, 1855
Kentrocapros - Kaup, 1855
Polyplacapros - Fujii & Uyeno, 1979


Dış bağlantılar
Kaynakça
Aracı azınlık

Aracı azınlık, ana meslekleri üreticiler ve tüketiciler arasında bağlantı kurmak olan bir azınlık nüfusudur. Tüccarlar, tefeciler gibi meslekler örnek olarak gösterilebilir. Aracı bir azınlık, muhtemelen ayrımcılık ve zorbalığa maruz kalsa da, toplumda "aşırı ikincil" bir statüye sahip değildir.

"Aracı azınlık" kavramı 1960'lı yıllarda sosyolog Hubert Blalock ve Edna Bonacich tarafından icat edilmiştir ve bu kavram siyaset bilimciler ve ekonomistler tarafından da kullanılmaktadır.

Bu fikir Amerikalı ekonomist Thomas Sowell tarafından daha da geliştirilmiştir.

Genel bakış
Alexis de Tocqueville, Amerika'da Demokrasi adlı kitabında Aydınlanma'dan önceki Fransa'da ticaretin, güce erişmek için yeni bir yol olduğunu yazmış; "aracı sermaye sahiplerinin kâh hor görülen kâh pohpohlanan bir siyasal güç haline geldiğini" belirtmiştir.

Bu tür grupların, ayrımcılığa rağmen evlat edindikleri ülkede nihai refahı elde ettiklerine dair çok sayıda örnek vardır. Aracı azınlık, genellikle ticaret ve tefecilik gibi üretici ve tüketici arasındaki rolleri üstlenirler. Kendilerine karşı ayrımcılığın yüksek olduğu zamanlarda bile Avrupa'da Yahudiler, Güneydoğu Asya ve Kuzey Amerika'da Çinliler, Hindistan'daki Müslümanlar ve Parsiler, Nijerya'daki İgbolar, Doğu Afrika'daki Hintler, Batı Afrika'daki Lübnanlılar gibi ünlü örnekler, aracı azınlık olarak faaliyet göstermiştir.

Aracı azınlıklar genellikle toplumlara ve uluslara ekonomik fayda sağlar ve genellikle yeni endüstriler kurarlar. Ancak, ekonomik yetenekleri, finansal başarıları ve klancılıkları, diğer grupların işletmelere ve tefeciliğe karşı sosyal önyargılarıyla birleştiğinde, bir ülkenin yerli nüfusu arasında kızgınlığa neden olabilmektedirler. Aracı azınlıklar ırkçı şiddetin, teröristlerin, zorbalığın, soykırımın, ırkçı politikaların veya diğer baskı biçimlerinin kurbanı olabilirler. Diğer etnik gruplar genellikle aracı azınlıkları uluslarına karşı komplolar düzenlemekle veya yerli nüfusun servetini çalmakla suçlar.
Japon Amerikalılar
Koreli Amerikalılar
Yunan Amerikalılar
19. ve 20. yüzyılın başlarında Brezilya'ya gelen Orta Doğu göçmenlerinin çoğunluğu (Lübnanlılar, Suriyeliler, vb., toplu olarak "arabes" veya "turcos" olarak adlandırılırlar, bu son terim Osmanlı İmparatorluğu'ndan geldikleri içindir) seyyar satıcılar, tüccarlar ve "üretici" olmayan diğer türlerdi. Batı Asya'da
Osmanlı Rumları
Hadhramiler; Ermeni
Osmanlı İmparatorluğu'nda Ermeniler
Rus İmparatorluğu döneminde Bakü Ermenileri
Safevi Hanedanlığı Pers Ermenileri
Rusya Çarlığı ve Rus İmparatorluğu Yahudi
Amerikan Yahudileri
Avrupa Yahudileri
Hindistan'daki Parsiler, zenginleşmiş olsalar da bunu Hint yöneticilerin aktif himayesi altında yapmışlar ve ırkları nedeniyle ayrımcılığa uğramamışlardır.

Ayrıca bakınız
Sömürgecilik
Plantasyon kolonileri
Yeni Sömürgecilik
Komprador
Yuri Slezkine'in The Jewish Century (2004), "Apollonianlar" olarak nitelendirilen ve "yalnızca çevredeki gıda üreticisi toplumlara hizmet sağlama konusunda uzmanlaşmış" "Merküryen" insanlar kavramının tartışıldığı kitap.

Kaynakça
Arado Flugzeugwerke

Arado Havacılık (Almanca : Arado Flugzeugwerke), Rostock'ta Alman uçak üreticisiydi. 1921 yılında Friedrichshafen Havacılık'ın eski yerinde kuruldu. 1924'ten itibaren, eğitim uçaklarından (daha sonra) bombardıman uçaklarına kadar türlü uygulamalar için motorlu uçaklar üretti. Almanya'da 1936 ile 1942 arasında çok sayıda üretimevi kurdu. Uçak üretimi Mayıs 1945'te sona erdi ve şirket 1961'de kapatıldı.


Uçaklar
İlk Arado uçakları:
Arado S I, 1927, çift kanatlı sivil eğitim uçağı.
Arado W 2, 1927, dubalı sivil deniz uçağı.
Arado V I, 1927, sivil yolcu uçağı.
Arado SC I, 1928, çift kanatlı sivil eğitim uçağı.
Arado SD I, 1928, çift kanatlı avcı uçağı prototipi.
Arado SC II, 1929, çift kanatlı sivil eğitim uçağı.
Arado S III, 1929, çift kanatlı sivil eğitim uçağı.
Arado SD II, 1929, çift kanatlı avcı uçağı prototipi.
Arado SD III, 1929, çift kanatlı avcı uçağı prototipi.
Arado L I, 1929, sivil sportif uçak.
Arado L 2, 1929, sivil sportif uçak.
Arado SSD I, 1930, çift kanatlı dubalı avcı uçağı prototipi.
Arado J I

II. Dünya Savaşı'nda Arado uçakları:
Arado Ar 64, 1930, çift kanatlı avcı uçağı prototipi.
Arado Ar 65, 1931, çift kanatlı avcı uçağı.
Arado Ar 66, 1933, çift kanatlı eğitim uçağı.
Arado Ar 67, 1933, çift kanatlı avcı uçağı prototipi.
Arado Ar 68, 1933, çift kanatlı avcı uçağı.
Arado Ar 69, 1933, çift kanatlı eğitim uçağı prototipi.
Arado Ar 76, 1933, eğitim uçağı prototipi.
Arado Ar 77, 1934, çift motorlu eğitim uçağı prototipi.
Arado Ar 80, 1934, avcı uçağı prototipi.
Arado Ar 81, 1936, çift kanatlı pike bombardıman uçağı prototipi.
Arado Ar 95, 1936, çift kanatlı dubalı genel maksat uçağı.
Arado Ar 79, 1937, sportif eğitim uçağı.
Arado Ar 195, 1937, çift kanatlı uçak gemisinde üslenen genel maksat uçağı prototipi.
Arado Ar 197, 1937, çift kanatlı uçak gemisinde üslenen avcı uçağı prototipi.
Arado Ar 198, 1938, taktik keşif uçağı prototipi.
Arado Ar 199, 1938, dubalı eğitim uçağı.
Arado Ar 96, 1939, standart Alman Hava Kuvvetleri eğitim uçağı.
Arado Ar 196, 1939, dubalı keşif ve gözlem uçağı.
Arado Ar 231, 1940, denizatlıda üslenen dubalı keşif uçağı prototipi.
Arado Ar 240, 1940, çift motorlu ağır av ve keşif uçağı prototipi.
Arado Ar 232, 1942, iki motorlu (Ar 232A) ve dört motorlu (Ar 232B) nakliye uçağı.
Arado Ar 234 Blitz (Şimşek), 1942, jet motorlu bombardıman ve keşif uçağı. Dünyada seri imalatı yapılan ilk jet bombardıman uçağıdır
Arado Ar 396, 1944, çift kişilik temel eğitim uçağı.
Arado Ar 432, 1944, dört motorlu nakliye uçağı (Ar 232B türevi).
Arado Ar 440, 1944, çift motorlu yüksek irtifa avcı uçağı prototipi.

II. Dünya Savaşı'nda Arado projeleri:
Arado E.381 Kleinstjager, 1944, roket motorlu parazit avcı uçağı projesi.
Araf (anlam ayrımı)

Araf, cennet ve cehennemin arası.

Din
A'raf Suresi, Kur'an'da bir sure

Edebiyat
Araf, Elif Şafak tarafından yazılmış bir roman
Araf (Puhdistus), Sofi Oksanen tarafından yazılmış bir roman

Film
Araf (film, 2006), yönetmenliğini Biray Dalkıran'ın yaptığı 2006 yapımı korku filmi
Araf (film, 2012), yönetmenliğini Yeşim Ustaoğlu'nun yaptığı 2012 yapımı dram filmi

Müzik
Araf (şarkı), Mor ve Ötesi'nin 2010'da çıkardığı albüm'den bir parça.
Araf (roman)

Araf, İngilizceye The Saint of Incipient Insanities adıyla çevrilen Nisan 2004'te yayınlanan Elif Şafak romanı.

Romanda, farklı din, çevre ve kültürlerden gelip yolları Boston’da kesişen bir grup genç insanın dokunaklı öyküsü, yalnızlık, yabancılık, dil ve zaman üzerine durulmuş.

Eleştiriler
Asuman Kafaoğlu-Büke, “Araf ya da Beklemedeki Ruhlar”, Cumhuriyet Kitap Eki, 13 Mayıs 2004
E.Fuat Keyman, “Araf ve tarihsellik”, Radikal 2, 18 Temmuz 2004
Atilla Birkiye, “Kararsızlık, Araf, Hamlet”, Varlık, Aralık 2004
Serap Kaya, “Elif Şafak, Araf”, düş(v)eyaz, 2006*

Kaynakça
Metis Kitap,Araf sayfası.
Kitap sayfasındaki Araf bölümü.
Araf (film, 2006)

Araf, yönetmenliğini Biray Dalkıran'ın yaptığı 2006 yapımı korku filmi. Film, Türkiye sinemalarında 126 bin 676 kişi tarafından izlenmiştir. IMDb notu 2.4'tür.
Filmin Sloganı:Geçmişin senden intikam almaya geldi.

Konu
Akademi öğrencisi Eda, evli bir adamdan hamile kalır ve gebeliğinin dördüncü ayında kürtaj olur. Üç yıl sonra akademiden arkadaşı Cenk ile evlenmiştir ve iki aylık hamiledir. Fakat bu hamilelikle beraber küçük bir kız çocuğunun hayatına girmesine bağlı olarak psikolojisi değişen Eda, kürtajla aldığı küçük kızının Araf'tan intikam için döndüğünü düşünmeye başlar.

Küresel sinemalarda
Araf Amerika'da The Abortion (Kürtaj) adıyla satıldı. Türkiye DVD stantlarının büyük bir kısmını Amerikan yapımı filmler süslüyordu. Artık Amerika'da bir Türk filmi DVD stantlarında olacak. Biray Dalkıran'ın yönetmenliğini yaptığı, geçen yılın gişe başarısı yüksek ve ses getiren filmlerinden olan "Araf" Amerika DVD satışını tamamladı ve Amerikan bir firmanın satın aldığı ilk Türk filmi oldu. Filmin DVD'si Amerika'nın korku bayramı olarak kutlanan Cadılar Bayramı'nda (31 Ekim) tüm Amerika'da stantlarda yerini aldı. D.F.G.S, Birfilm ve PathFinder Pictures ile yapılan anlaşma esnasında Pathfinder yetkilileri Biray Dalkıran ve ekibine Amerika'da yayınlanacak fragmanı sundu. Pathfinder Pictures yetkilileri aynı zamanda Amerika'da daha önce 4 adet Araf (The Purgotory) isimli film bulunduğundan dolayı filmin adının Kürtaj (The Abortion) olmasına karar verdiklerini ilettiler. Filmin genelini dünya standartlarının üstünde bulduklarını ekledi.

Oyuncu kadrosu ve karakterler
Kaynakça
Aradın mı?

Aradın Mı?, Hülya Avşar'ın 1998 yılında yayınlanan Hayat Böyle adlı albümünün ilk klip şarkısı. Söz ve müziği Serdar Ortaç'a aittir.



Video klip
Klibinde, sevgilisinden ayrıldıktan sonra üzüntülü günler geçiren bir kadını canlandıran Sanatçı, yönetmenliğini Deniz Akel'in yaptığı klipte, tek başına rol alan sanatçı, Kilyos Gümüşyaka Plajı'nda gerçekleştirilen çekimlerde dondurucu soğuğa rağmen kamera karşısına geçti. 85 bin dolarlık Hammer ciplerin kullanıldığı çekimlerde, deri bir tulum giyen Hülya Avşar, ilginç makyajıyla dikkat çekti.

Radyo listeleri
Künye
Söz ve müzik: Serdar Ortaç
Düzenleme: Deniz Akel

Kaynakça
Aradan

Aradan (Farsça: آرادان‎),İran'ın Semnan Eyaleti'nde şehir.

Eyaletin Germsar şehristanı'nın aynı isimli Aradan bahşı'nda bulunan ve bu bahşın yönetim merkezi oaln şehrin 2006 yılı resmi nüfusu 4.959 kişi ve 1.380 hanedir.

Aradan, İran'ın altıncı devlet başkanı olan Mahmud Ahmedinecad'ın doğum yeridir.

Kaynakça
Arado Ar 96

Arado Ar 96, Alman yapımı tek motorlu, alçak tek kanatlı ve tamamı metal ile kaplı uçaktır. Arado Flugzeugwerke tarafından üretilmiştir. II. Dünya Savaşı süresince Luftwaffe'ler için standart bir eğitim uçağıydı.

Tasarım
Reich Hava Bakanlığının 1936 yılındaki teklifiyle Walter Blume tarafından tasarlanmıştır, prototiptir, Argus As 10c 179 kW (240 hp) makine gücündedir. 1938 yılında ilk kez uçtu.

Kullanan Ülkeler
Bulgaristan :
Bulgaristan Hava Kuvvetleri
Çekoslovakya :
Çekoslovakya Hava Kuvvetleri ve Çekoslovakya Ulusal Güvenlik Görevlileri
Fransa :
Fransa Hava Kuvvetleri
Almanya :
Luftwaffe
Macaristan :
Macaristan Hava Kuvvetleri
Romanya :
Romanya Hava Kuvvetleri
Slovakya :
Slovenské vzdušné zbrane

Özellikler (Arado Ar 96B-2)
Genel Özellikler
Mürettebat: 2

Uzunluk: 9.1 m (29 ft 10 in)

Ar 396A-1: 9.3 m (31 ft)

Kanat genişliği: 11 m (36 ft 1 in)

Yükseklik: 2.6 m (8 ft 6 in)

Ar 396A-1: 2.45 m (8 ft)

Kanat Genişliği: 17.1 m² (184 sq ft)

Ar 396A-1: 18.3 m² (197 sq ft)

Boş ağırlığı: 1,295 kg (2,855 lb)

Ar 396A-1: 1,643 kg (3,622 lb)

Maksimum kalkış ağırlığı: 1,700 kg (3,748 lb)

Ar 396A-1: 2,060 kg (4,542 lb)

Güç Motoru: 1 × Argus As 410A-1 ters V-12 hava soğutmalı pistonlu motor, 347 kW (465 hp)

Ar 396A-1: 1 x 433 kW (581 hp) Argus As 411MA ters V-12 hava soğutmalı pistonlu motor

Pervaneleri: 2-Kanatlı, değişken metal pervane

Performans
Maksimum hız : 330 km/h (205 mph; 178 kn)

Seyir hızı: 295 km/h (183 mph; 159 kn)

Ar 396A-1: 275 km/h (171 mph) deniz seviyesinde

Menzil: 990 km (615 mi; 535 nmi)

Ar 396A-1: 600 km (373 mi)

Servis tavanı: 7,100 m (23,294 ft)

Ar 396A-1: 6,900 m (22,638 ft)

Tırmanma Hızı: 5.083 m/s (1,000.6 ft/min)

İrtifa zamanı: Ar 396A-1: 4,000 m (13,123 ft) 10 dk 18 saniyede

Silâhlanma: 1 × 7.92 mm (0.312 in) MG 17 makineli tüfek
Ar 396A-1: 1 × 7.92 mm (0.312 in) MG 17 makineli tüfek + 2 x 50 kg (110 lb)

Ayrıca bakınız
Luftwaffe
Arado Ar 234

Arado Ar 234 Blitz üretilmiş ilk operasyonel jet bombardıman uçağıdır.

Tarihçe
Alman Arado tarafından 2. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru üretilmiş ve ilk uçuşunu 15 haziran 1943 yılında gerçekleştirmiştir. 1944 yazından savaşın sonuna kadar toplam 210 adet üretilebilmiştir. 1945 yılının şubat ayında üretim C modeline kaydırılmış ve kasım 1945'e kadar üretimin ayda 500 adet olması planlanmış, doğal olarak başarılı olunamamıştır.

Özellikler
Mürettebat: 1
Uzunluk: 12,63 m
kanat açıklığı: 14,10 m
Yükseklik: 4,30 m
Kanat alani: 26,40 m²
Boş ağırlık: 5.200 kg
Maksimum kalkış ağırlığı: 9.850 kg
Güç: 2× junkers jumo 004b-1 turbojet
Maksimum hız: 6.000 metre yükseklikte 742 km/h
Menzil: 2.200 km (tam yüklü iken)
Araf (Sofi Oksanen romanı)

Araf ( ), Estonya asıllı Fin yazar Sofi Oksanen tarafından yazılmış tarihî roman.

Konusu
Hikâye 1992 yılında Estonya'nın ücra bir bölümünde yaşayan yaşlı bir kadın olan Aliide Truu ile başlıyor. Aliiede kendisini çevredeki toplumdan izole etmiş kız kardeşini dahi kimse ile irtibat kurmaz. Bir gün mutfak penceresinden bakarken kız kardeşi Ingel'in torunu Zara'yı keşfeder. Zara, Rus mafyası tarafından seks ticaretine zorlanmış, ancak onlardan kaçmıştır. Yardım bulması gereken tek rehber, üzerinde Aliide'nin isminin yazılı olduğu büyükannesinin bir fotoğrafıdır. Hikâye daha sonra, Aliide ile kız kardeşi arasındaki ilişkiyi geliştiren ve II. Dünya Savaşı sırasında Hans Pekk aşkı için yaptıkları rekabete dayanan bir dizi geri dönüşle devam ediyor
Aradiye

Aradiye ( ), Suudi Arabistan'ın Mekke Bölgesi'nde valilik (muhafaza).

Aradiye Valiliği, Mekke Bölgesi'nin 17 vilayetinden (Arapça: محافظة, muhāfaza) birisidir. 2010 yılı nüfusu 77.155 bin kişidir. Vilayetin yönetim merkezi Nimra şehridir.
Vilayetin alt yönetim birimini oluşturan merkezler (Arapça: مركز) şunlardır:
Kuzey Aradiye
Güney Aradiye
Veyd
Kanuna
Raym
Halehal

Dış bağlantılar
Resmi site
Aragatsotn

Aragatsotn ( ), Ermenistan'ın idari bir bölgesidir (marz). Ülkenin batısında bulunur, merkezi Aştarak'tır.

Etimoloji
Aragatsotn, Türkçede "Aragats'ın ayağı" anlamına gelir (Aragats, Alagöz Dağının Ermenicesidir). Aragatsotn adını Arşak Hanedanı döneminde Amatuniler tarafından yönetilen Ermenistan Krallığı'nın tarihi Ayrarat adlı eyaletinden alır.

Coğrafya
Aragatsotn Eyaleti, Ermenistan'ın 2,756 km²'lik kuzeybatı kesimini kaplar (Ermenistan'ın toplam yüzölçümünün %9,3'üdür). Kuzeyden Şirak Eyaleti, kuzeydoğudan Lori Eyaleti, doğudan Kotayk Eyaleti, güneyden Armavir Eyaleti ve güneybatıdan Erivan şehri ile iç sınırları vardır. Batıdaki Akhurian Nehri, Aragatsotn'u Türkiye'nin Kars ilinden ayırır.

Tarihsel olarak, vilayetin şu anki toprakları esas olarak Eski Ermenistan'ın Ayrarat eyaletinin Aragatsotn, Nig ve Şirak kantonlarının bir kısmını kaplar.

İlin kuzey kesiminde Aragats sıradağları hakimdir. Kuzeydoğu ve doğuda sırasıyla Pambak ve Tsaghkunyats dağlarına yaklaşır. Arteni dağları, ilin kuzeydoğu ve orta doğu kısımlarına hakimdir. Küçük Akhurian vadisi, Aragatsotn'un doğu ucunu kaplar. Güneyde ve güneydoğuda, Aragatsotn, Ararat ovasının kuzeybatı kısımlarını kaplar.

İlin rakımı deniz seviyesinden 950 ile 4.090 metre arasında değişmektedir.

Alagöz Dağı (4.090 m.), Aragatsotn ve Ermenistan Cumhuriyeti'nin en yüksek zirvesidir.

Akhurian nehrinin yanı sıra, Kasagh, Gegharot ve Amberd nehirleri ilin ana su kaynaklarıdır. Aragats Dağı'nda Kari Gölü, Lessing, Amberd, Tagavor ve Kuraghbyur gibi dağlık göller bulunur. 1962 ve 1967 yılları arasında Aparan rezervuarı Kasagh nehri üzerine inşa edildi.

Aragatsotn iklimi, bölgenin geniş rakımları nedeniyle derin bir şekilde çeşitlenmiştir. Yıllık yağış seviyesi, alt bölgelerde 400 mm (16 inç) ve dağlık bölgelerde 1.000 mm (39 inç) arasında değişmektedir.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Aragatsotn Turist Rehberi
Aragon

Aragon ya da Aragona (İspanyolca ve Aragonca: Aragón; Katalanca: Aragó), Kuzeydoğu İspanya'da özerk bölge.

Resmî adı Comunidad Autónoma de Aragóndur. Alanı 47,719 km2, nüfusu ise 1,277.471' dir. (2005). Bölgenin başkenti Zaragoza şehridir. Diğer önemli şehirleri; Huesca, Teruel.



Dil
İspanyolca bölgenin tamamında konuşulmasına rağmen Pireneler'de Aragonca ve batıda Franja de Ponent yöresinde ise Katalanca konuşulmaktadır.

Ayrıca bakınız
Aragonaise

Dış bağlantılar
Aragon Yönetimi (İspanyolca)
Aragonca

Aragonca (aragonés), İspanya'nın Aragona Özerk Topluluğu'nda yer alan Pireneler'in vadilerinde yaklaşık 10.000 kişi tarafından anadil olarak konuşulan bir Latin dilidir. Dil Navarro-Aragonca olarak bilinen Orta Çağ dilinin günümüze İspanyolcadan farklı bir şekilde ulaşmış tek formu olup, ana dil olarak Somontano de Barbastro, Jacetania, Alto Gállego, Sobrarbe ve Ribagorza idari bölgelerinde (comarca) konuşulmaktadır. İkinci dil olarak bu dili kullananlar ile toplam konuşur sayısı yaklaşık 30.000 kişidir.

Dil Ribagorça bölgesinde Katalanca ile etkileşimde bulunmuştur. Aragonca, bölgede İspanyolca etkisinde kaldığı için yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır. 1997'de kabul edilen bir yasaya göre İspanya'daki bazı azınlık dillerine eğitim hakkı verilmesi dolayısıyla Aragonca anaokul ve ilkokullarda seçmeli bir şekilde alınabilmektedir, ancak tüm bölgede Aragonca dersleri alan ilkokul öğrencisi sayısı 2014-15 eğitim yılında 320 olmuştur.

Aragonca 12. yüzyıl civarına kadar yazılmamış, 1500'lerden sonra ise bölgedeki egemen dil İspanyolca (Kastilyanca) haline gelmiştir. Bu dönemden sonra Aragonca genellikle bir köy dili olmuştur.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Aragonca kursu
Aragonca için Ethnologue raporu
Consello d'a Fabla Aragonesa
Aragon dili
Academia de l'Aragonés
Arafura Denizi

Arafura Denizi, Hint Okyanusu'nun doğusunda 650.000 kilometrekarelik bir alanı kaplayan sığ denizdir. Batısındaki Timor Denizi ile doğusundaki Torres Boğazı'nı birleştirir. Batısında Endonezya ve Doğu Timor devletleri tarafından ikiye ayrılan Timor adası, güneyinde Avustralya ve Carpentaria Körfezi, kuzeydoğusunda ise Endonezya ve Papua Yeni Gine devletleri tarafından ikiye ayrılan Yeni Gine adası bulunur.

Ayrıca bakınız
Türkiye'deki körfezler listesi

Kaynakça
Dış bağlantılar
Arageriş, Tirebolu

Arageriş, Giresun ilinin Tirebolu ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
1522 yılı kayıtlarında bugünkü adını taşıyan köy, 1916 yılı kayıtlarında Arageliş olarak geçmektedir.

Coğrafya
Köy, Giresun il merkezine 45 km, Tirebolu ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Köy, Tirebolu'nun güneybatısında olup, numaralı Espiye-Güce il yoluna, 1,3 km'lik bir köy yoluyla bağlanmaktadır

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Aragon Krallığı

Aragon Krallığı, 11. ve 19. yüzyıllar arasında bugünkü İspanya'nın kuzeydoğusunda var olmuş devlet.

Aragon Krallığı Katalonya ve Valensiya'nın yanı sıra Fransızların yaşadığı çeşitli bölgeler ile Akdeniz'in karşı kıyısındaki çeşitli toprakları da (Balear Adaları, Sicilya, Napoli ve Sardinya) içine alıyordu. 1035'te III. Sancho, küçük bir Pirene yurdu olan Aragon'u bağımsız bir krallık haline getirerek üçüncü oğlu I. Ramiro'ya bıraktı. Ramiro, bu dağlık bölgeye doğudaki Sobrarbe ve Ribagorza'yı da kattı.

12. yüzyılın sonlarında Müslüman Araplardan geri alınan topraklar üzerinden büyüdü. 1118'de Araplardan alınan Zaragoza başkent yapıldı. 1140'ta Aragon ile Katalonya'nın birleşmesi, daha çok Katalanlara yaradı. Katalanlar, kendilerini Kastilya'ya karşı savunmanın mali ve askeri sorumluluğunu, büyük ölçüde Aragon bölgesinde yaşayanlara düştüğünü bildikleri için ticarete ve denizlerde yayılmaya yöneldiler. 15. yüzyıla gelindiğinde Aragonlu soylular, tüccar Katalanların gücünü dengeleyebilmek için Kastilya ile birleşmeyi yeğlemeye başlamışlardı. İki krallık 1479'da birleşti; parlamentosu ile öteki yönetsel kurumlar, anayasal haklar 18. yüzyıl başlarında V. Felipe tarafından feshedilene değin özerkliğini korudu.

Eski Aragon Krallığı'nın sınırları 1833'e değin yönetsel bir bütün olarak varlığını sürdürdü ve o tarihte bugünkü üç ayrı ile (Aragona, Katalonya ve Valencia) bölündü.

Kaynakça
Arafat Dağı

Arafat Dağı (Arapça: جبل عرفة Jabal 'Arafat), Mekke'den 25 km uzaklıkta olan dağ. Mekke'nin güney doğusuna düşer. 454 metre yüksekliğindedir. İslam peygamberi Muhammed, ölümünden (Miladi 632) önce veda hutbesi konuşmasını onbinlerce kişiye bu dağda yapmıştır.

Doğu, kuzey ve güneyi dağlarla çevrilidir. Adem ile Havva'nın cennetten indirildikten sonra buluştukları yere "Arafat", buluştukları güne "arefe" denilmiştir. Her yıl hacı adayları arefe günü burada toplanırlar ve bir süre beklerler.