kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Derviş Devleti

Derviş Devleti ( ; , Devlet el-Dereviş), 20. yüzyılın başlarında günümüz Somali'de varlığını sürdüren Müslüman bir devlet.

Derviş Devleti, Dhulbahante güçlerini Afrika Boynuzu'nda toplayan ve onları Dervişler olarak bilinen sadık birlikler bünyesinde birleştiren dini bir lider olan Muhammed Abdullah Hassan tarafından kuruldu. Derviş Devleti, Büyük Britanya ve İtalya gibi Avrupalı sömürgeci devletlere karşı direnişi nedeniyle İslam ve Batı dünyasında ün kazandı ve Osmanlı İmparatorluğu ve Alman İmparatorluğu başta olmak üzere İttifak Devletleri tarafından müttefik ilan edildi. I. Dünya Savaşı boyunca kıtadaki tek bağımsız Müslüman güç olan Derviş Devleti, 1920'de Britanya güçleri tarafından işgal edildi.

Kaynakça
Derveni El Yazması

Derveni el yazması, 1962'de Selanik Şehri yakınlarında bulunan eski bir Makedon papirüs tomarıdır. Filozof Anaksagoras çevresinde yazılmış bir teogoni, yani tanrıların doğumuyla ilgili Orfik bir şiire ilişkin alegorik bir yorum şeklinde felsefi bir incelemedir. MÖ 5. yüzyılın sonlarına doğru oluşturulmuş ve Yunan dini, sofizm hareketi, felsefenin başlangıcı ve edebiyat eleştirisinin kökenleri ile ilgili 20. yy'da yapımış tartışmasız en ilgi çekici Yunanca metin keşfidir. Tomar, Makedonya Kralı II. Philip'in hükümdarlığı dönemine (MÖ 340) dayanıyor ve bu da onu Avrupa'nın günümüze ulaşmış en eski el yazması yapıyor. Keşfini müteakip yıllarda kısmi baskı ve çevirileri yayınlanmış, fakat tamamının yayınlanması 2006'yı bulmuştur.

Keşif
Tomar, 15 Ocak 1962'de Makedonya'nın kuzeyindeki Derveni, Selanik-Kavala yolunda bir şantiyede bulundu. Bu yer, Lete antik kentine ait zengin bir mezarlığın parçası olan bir nekropolde bulunan bir asilzadenin mezarıdır. Batı geleneğinde hayatta kalan en eski el yazmasıdır ve Yunanistan'da bulunan, bilinen tek antik papirüstür. Hatta menşeinden bağımsız olarak bile ele alındığında Yunanca yazılmış hayatta kalan en eski papirüs olabilir. Arkeologlar Petros Themelis ve Maria Siganidou, kömürleşmiş papirüs tomarının üst kısımlarını ve mezarın levhalarının üstündeki küllerden parçalar buldular; alt kısımlar cenaze ateşinde yanmıştı. Tomar dikkatlice açılıp parçalar birleştirilerek 26 sütunlu metin ortaya çıkarıldı. Yunanistan gibi nem oranı papirüsün bozulmadan kalmasına elverişsiz bir coğrafyada bugüne ulaşmasını, birlikle gömüldüğü asilzadenin cenaze ateşinde karbonize olmasına borçludur. Ancak karbonizasyon sürecinden ötürü hem mürekkebin hem de fon siyah olması okumayı son derece zorlaştırmıştı. Birleştirilen parçaların dışında, bugün Selanik Arkeoloji Müzesi'nde boy sırasına göre dizilerek cam altında sergilenmekte olan ve titizlikle yeniden birleştirilmeyi bekleyen 266 fragman vardır.

El yazmasının metni, birden çok lehçede yazılmıştır. Başta Attika ve İonya Yunancasının bir karışımı olan metinde Dorik formlara da rastlanmakta olup bazen aynı sözcük farklı lehçe formlarıyla karşılaşmak mümkündür.

UNESCO - Dünya Belleği Programı
Selanik Arkeoloji Müzesi, 12 Aralık 2015'te, Derveni el yazmasının UNESCO Dünya Belleği Programına kaydını kutlamak için resmi bir etkinlik düzenledi.

UNESCO'ya göre;


Kaynakça
Dış bağlantılar
The Derveni papyrus at The iMouseion Project
"The Derveni Papyrus - A conversation with Richard Janko" , Ideas Roadshow, 2013
Derviş Hima

İbrahim Mehmet Naci veya Derviş Hima (1872–1928), 19. yüzyıl Arnavut siyasetçi ve Arnavutluk Bağımsızlık Bildirgesi'ne katılan delegelerden biriydi. Bir yayıncı olarak ülkeden ülkeye seyahat ederek Arnavutluk'u makaleler ve broşürler ile tanıttı.

Biyografi
Erken dönemi
Derviş Hima, Ustruga'da Tosklu bir toprak sahibi ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi.

Geç Osmanlı dönemi ve Arnavut bağımsızlığı
Derviş Hima, Arnavutluk'taki Osmanlı yönetiminin aşırı bir rakibiydi ve Osmanlı Babıalisi'ne karşı topyekün bir mücadele çağrısında bulunan bir dizi radikal manifesto yazarıydı. Hareketleri Osmanlı yetkilileri tarafından dikkatle gözlemlendi ve birkaç kez hapse atıldı. Hima, Jön Türklerden gelen pan-İslami etkilere karşı coşkulu dinleyicilere de konuşmalar yaptı ve Arnavutluk ulusal birliği çağrısında bulundu, bu da Osmanlı hükûmeti tarafından Görice'de suikast girişimiyle sonuçlandı. Osmanlı yetkilileri için Hima'nın dergisi yalnızca devrimci bir çağrı olarak görülüyordu.

1911'de Osmanlı Türkçesinde Musavver Arnavud (Resimli Arnavut) adlı bir kitap yayınladı ve tarih ve Arnavutların jeopolitik durumu gibi diğer konularla ilgili bölümlerini içeren editörlü bir eserdi. Hima, Arnavutluk Bağımsızlık Bildirgesi'nin imzacılarından biriydi.

Daha sonraki yaşamı
Derviş Hima, Kasım 1912'de Arnavutluk bağımsızlığından sonra bile kamusal hayata aktif bir ilgi gösterdi. 1917 sonbaharında Avusturya-Macaristan yetkilileri tarafından Tiran bölgesi okul müfettişliğine atandı ve 1920'de Arnavutluk basın bürosunun ilk müdürü oldu. Hima 1928'de öldü.

Edebiyat
"Борбата и нуждите на Албания", публикувано във в. "Вести", брой 106, Цариград, 1910 година - Bulgar Exarchist gazetesi "Вести" için 1910'da İstanbul'da yayınlanan bir Derviş Hima röportajı.

Kaynakça
Dertli Pınar (film, 1978)

Dertli Pınar, 1978 çıkışlı sinema filmi.

Konu
Birbirini seven ama kavuşamayan iki amca çocuklarının aşkı anlatılır.

Oyuncular
İzzet Altınmeşe - Kerem (ses. Erhan Yazıcıoğlu)
Oya Aydoğan - Nazlı (ses. Ayşin Atav)
Tugay Toksöz - Kerimoğlu Avşar (ses. Abdurrahman Palay)
Ali Şen - Haydar Ağa (ses. Rıza Tüzün)
Şükriye Atav - Kerem'in annesi (ses. Nevin Akkaya)
Nubar Terziyan - Rüstem (ses. Zafer Önen)
Betül Ağan
Cüneyt Ağan
Mehmet Gümüşay
Hikmet Taşdemir - Hamza (ses. Dinçer Çekmez)

Kaynakça
Dış bağlantılar
IMDb´de Dertli Pınar
Sinemalar´da Dertli Pınar
SinemaTürk'te Dertli Pınar
TSA´de Dertli Pınar
Dertli Pınar (film, 1943)

Dertli Pınar, 1943 çıkışlı Türk sinema filmi.

Oyuncular
Nezihe Becerikli - Nazlı
Suavi Tedü - Ali
Talat Artemel
Refik Kemal Arduman
Hüseyin Kemal Gürmen
Müfit Kiper
Sami Ayanoğlu
Gülistan Güzey
Vedat Karaokçu
Handan Adalı
Mücap Ofluoğlu
Halit Akçatepe

Dış bağlantılar
IMDb´de Dertli Pınar
Sinemalar´da Dertli Pınar
SinemaTürk'te Dertli Pınar
TSA´de Dertli Pınar
Derviş (film, 2001)

Derviş (İtalyanca: Il derviscio), Yugoslav yazar Mehmet Selimoviç'in 1966 yılında yayımlanan Derviş ve Ölüm romanının, İtalyan yönetmen Alberto Rondalli tarafından beyazperdeye uyarlandığı Türkiye-İtalya ortak yapımı sinema filmi.

Oyuncular
Antonio Buíl - Ahmet Nurettin
Cezmi Baskın - Hasan
Ruhi Sarı - Yusuf
Başak Köklükaya - Sersen
Erdem Özipek - Muhammed
Soner Ağın - Sinaneddin
Mete Dönmezer
Tuncer Necmioğlu - Kadı
Yüksel Arıcı - Müselim
Menderes Samancılar - İzak
Haldun Boysan - Cemal
Umut Demirdelen
Emin Gürsoy - Ali
Atilla Pakdemir - Osman Paşa
Eray Özbal

Dış bağlantılar
Derviş Cara

Derviş Cara Arnavut devrimci lideriydi ve Derviş Cara Ayaklanması'nda oynadığı rolle tanınırdı. Bu isyan, onun adıyla 1844 Arnavut İsyanı olarak da bilinir. Başlattığı ayaklanma başarısız olmuş ve Derviş Cara, diğer yerel liderlerle birlikte ölüm cezasına çarptırılmıştır, ancak bu ceza daha sonra ömür boyu hapis cezasına dönüştürüldü.



Kaynakça
Derventio Coritanorum

Derventio Coritanorum, İngiltere'nin Derby kentinde bulunan bir arkeolojik sittir. Roma İmparatorluğu'nun Britanya eyaletinde küçük bir kasaba olan bu bölge günümüzde Derby'nin eteklerinde yer alan Little Chester olarak bilinmektedir.

Bölgedeki ilk kale, Derwent Nehri'nin karşı kıyısında, Strutts Park'ta inşa edildi. MS 80 civarında, şimdiki yerinde bir kale ile değiştirildi, ancak bu kale sadece yaklaşık kırk yıl dayandı ve daha sonra hizmet dışı bırakıldı. Kalenin etkisiyle, batıya doğru Icknield Street'e ve doğuya doğru Trent Nehri üzerindeki Sawley'e giden bir yol ile bağlantılı olan kale, yoğun bir Roma faaliyetine yol açtı. Çömlek üreten ve demir işleyen bir fort-vicus, Sawley Yolu üzerinde 600 metre doğuda kuruldu. Kale daha sonra yeniden işgal edildi ve yirmi beş yıl daha kullanıldı. Savunma duvarı ve ahşap çit yeniden düzenlendi ve taş kapılar inşa edildi. Daha sonra, kasabanın etrafına bir taş duvar inşa edilene kadar 3. yüzyılın sonlarına kadar boş kaldı. 4. yüzyılın sonundan sonra varlığını sürdüremedi.

Günümüzdeki Old Chester Yolu, kalenin bulunduğu alanı ikiye bölüyor ve on dokuzuncu yüzyılda güneydoğu köşesi Büyük Kuzey Demiryolu hattı tarafından kesildi.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Derby City Council list of Scheduled Ancient Monuments
Derventio Coritanorvm Roman Britain
Derventio Roman Fort Pastscapes, English Heritage
Dertli Mustafa Efendi Çeşmesi

Dertli Mustafa Efendi Çeşmesi, Dertli Mustafa Paşa Çeşmesi, Hacı Mustafa Efendi Çeşmesi veya Mustafa Bey Çeşmesi, Edirne ili Merkez ilçesi sınırları içerisinde bulunan bir Osmanlı dönemi çeşmesidir.

Tarihi
Hangi tarihte ve kim tarafından inşa edildiği bilinmeyen çeşme, üzerindeki tamir kitabesine göre Hicri 1324 (Miladi 1906) yılında Dertli Mustafa Bey tarafından onarılmıştır. Yanında günümüze ulaşamamış Saraçhane Karakolu bulunmaktadır.

Mülkiyeti Edirne Belediyesi'ne ait olan çeşme, Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 04.07.2003 tarih ve 7697 sayılı kararıyla Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı (1. grup) olarak tescil edilmiştir.

Mimarisi
Kare planlı, dört cepheli, kesme taş ve mermer malzemeli çeşmenin üzerinde bir tamir kitabesi bulunmaktadır. Her cephesinde üç dilimli bir kemer, mermer ayna taşı ve yalak bulunmaktadır. Özgün halinde dört köşesinde taş sütun başlıklı demir sütunlar bulunduğu anlaşılmaktadır. Sütunlar üzerinde taş konsollarla desteklenmiş, sekizgen ve kurşun kaplı kubbeli bir hazne örtüsü bulunmaktadır. Edirne eşraf elhac Mustafa
Efendinin kâin pederi elhac
Mehmed Efendi, valdesi
Atiye Hanımın ruhları için elfatiha

Kaynakça

Dış bağlantılar
Derviş Zaim

Derviş Zaimağaoğlu (d. 1964), Kıbrıs Türkü film yönetmeni ve yapımcısıdır.

Hayatı
Boğaziçi Üniversitesinde işletme okumuş (1988), Birleşik Krallık Warwick Üniversitesinde kültürel çalışmalar dalında master yapmıştır (1994). Zaim, İstanbul'da yaşamakta ve çeşitli üniversitelerde sinema konusunda ders vermektedir.

Kariyeri
Edebi kariyeri
TV yönetmenliği ve yazarlığı deneyimine sahip olan Derviş Zaim'in yayımlanmış bir romanı (Ares Harikalar Diyarında (1995)), bulunmaktadır. İlk filmi olan "Tabutta Rövaşata (1996)" ile yurt içinde ve yurt dışında birçok ödül kazanmıştır. 1995'te ilk romanı Ares Harikalar Diyarında ile Türkiye'de Yunus Nadi Roman Ödülü'nü kazandı.

Yönetmenlik
Cenneti Beklerken, yönetmenin planladığı bir üçlemenin ilk filmidir. Geleneksel el sanatlarını temel aldığı bu üçlemede Derviş Zaim, bu sanatların çekim estetiğini sinema estetiği ile harmanlamaya çalışmaktadır. Nokta filmi ise üçlemenin ikinci filmidir. Ancak Derviş Zaim film çalışmalarına 1991'de deneysel filmi Kamerayı As ile başlamış, ardından bir TV belgeseli olan Caminin Etrafındaki Taş ı yönetmiştir. Derviş Zaim, ayrıca Londra'da Hollywood Film Enstitüsü tarafından organize edilen bağımsız film yapımcılığı ile ilgili bir kursa katılmıştır.

1992 ve 1995 yılları arasında TV yönetmenliği ve yazarlığı yapan Derviş Zaim, birçok televizyon programı da yönetti.

Derviş Zaim'in uzun metrajlı filmleri ve belgeselleri birçok ödülle döndüğü yerli ve uluslararası film festivallerinde gösterildi.

Filmleri
Ödüller
22. Ankara Uluslararası Film Festivali
En İyi Film (Gölgeler ve Suretler)
En İyi Yönetmen (Gölgeler ve Suretler)
SİYAD En İyi Film Ödülü (Gölgeler ve Suretler)
32. İstanbul Film Festivali, 2013, Devir, Ulusal Yarışma Jüri Özel Ödülü
33. Antalya Film Şenliği, 1996, Tabutta Rövaşata, En İyi Senaryo
37. Antalya Film Şenliği, 2000, Filler ve Çimen, En İyi Yönetmen
45. Antalya Altın Portakal Film Festivali, 2008, Nokta, En İyi Yönetmen
45. Antalya Altın Portakal Film Festivali, 2008, Nokta, Dr. Avni Tolunay Jüri Özel Ödülü
16. İstanbul Film Festivali, 1997, Tabutta Rövaşata, Jüri Özel Ödülü
23. Siyad Türk Sineması Ödülleri, 2001, Filler ve Çimen, En İyi Yönetmen
23. Siyad Türk Sineması Ödülleri, 2001, Filler ve Çimen, En İyi Senaryo
12. Orhan Arıburnu Ödülleri, 2001, Filler ve Çimen, En İyi Film
12. Orhan Arıburnu Ödülleri, 2001, Filler ve Çimen, En İyi Yönetmen
14. Orhan Arıburnu Ödülleri, 2003, Çamur, Mehmet Emin Toprak Ödülü
Venedik Film Şenliği, 2003, Çamur, Unesco Ödülü
27. Uluslararası İstanbul Film Festivali, En İyi Türk Yönetmeni Ödülü (Nokta)
45. Antalya Altın Portakal Film Festivali, En İyi Yönetmen, Nokta
45. Antalya Altın Portakal Film Festivali, Dr. Avni Tolunay Jüri Özel Ödülü, Nokta
4. Uluslararası Avrasya Film Festivali, Eleştirmenler Ödülü, Nokta
Kahire Film Festivali 2008, En Iyi Dijital Film
İpek Yolu Film Festivali, En Iyi Yonetmen
2020: Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü

Kaynakça
Özel

Genel
Dış bağlantılar
Derviş ZAİM , Biyografi
Derviş Mehmed Paşa

Osmanlı Devleti tarihinde, dört farklı yüzyılda sadrazamlık makamına gelmiş, dört farklı Derviş Mehmed Paşa bulunmaktadır. Bunlar;

Boşnak Derviş Mehmed Paşa I. Ahmed saltanatı döneminde 21 Haziran 1606 - 9 Aralık 1606 tarihleri arasında beş ay on sekiz gün sadrazamlık yapmıştır.
Bıyıklı Koca Derviş Mehmed Paşa, Avcı Mehmet saltanatı döneminde 21 Mart 1653 - 28 Kasım 1654 tarihleri arasında bir yıl yedi ay sekiz gün sadrazamlık yapmıştır.
Moralı Derviş Mehmed Paşa, I. Abdülhamit saltanatı döneminde 6 Temmuz 1775 - 5 Aralık 1777 tarihleri arasında bir yıl altı ay sadrazamlık yapmıştır.
Burdurlu Derviş Mehmed Paşa, II. Mahmud saltanatı döneminde 5 Ocak 1818 - 5 Ocak 1820 tarihleri arasında iki yıl bir gün sadrazamlık yapmıştır.
Yağlıkçızade Derviş Mehmed Paşa
Dervişali, Hınıs

Dervişali, Erzurum ilinin Hınıs ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe
Mahalle, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Hınıs Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 165 km, Hınıs ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. Mahalle, Hınıs'ın kuzeybatısında olup, numaralı Erzurum-Muş (Köprüköy-Hınıs) devlet yoluna, Ketenci Mahallesi üzerinden, 7,9 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Derviş Osman

Derviş Osman (17. yüzyıl, İlbasan), Mevlevî şairi.

Hayatının büyük bir kısmını Galata Mevlevîhanesi'nde hizmetle geçirdi. Mevlevî büyüklerinden Ağazade ve Ankaravî'nin sohbetlerinde bulundu. Gülşen-i İrfan (İrfan Bahçesi) adlı ahlâki nasihatler kitabını kardeşi Kara Mustafa Paşa'ya ithaf etti. Esrar Dede tezkiresine, Derviş Osman'ın derviş mahâslı bir şiirini almıştır.
Derviş Paşa (1560 doğumlu)

Derviş Paşa (1560, Mostar – 27 Eylül 1603, Csepel Adası), Boşnak asıllı Osmanlı komutanı, devlet adamı ve şairdir.

Hayatı
Bosna'dan devşirilip, II. Selim döneminde Enderun'a alınarak öğrenim gören, III. Murat döneminde has odaya alınıp, (1595/96) 'da doğancıbaşılığa kadar yükselen Derviş Paşa, III. Mehmet döneminde 1598/99'de Bosna beylerbeyliğine atanıp, 1599'da İstolni Belgrad'ın muhafızlığıyla görevlendirildi. Osmanlı-Avusturya savaşları sırasında Tuna Nehri'ndeki Csepel adasına çıkan ve çoğu celalilerden oluşan kuvvetlere komuta edip, 27 Eylül 1603'te yapılan Peşte Muharebesi'nde başıbozuk Celalilerin kaçmasını engelleyemedi; yanındaki on kadar iç oğlanıyla düşmana saldırıp, çarpışarak öldü.

Derviş Paşa'nın mürettep bir divanı olup olmadığı bilinmemektedir. Tezkire ve mecmualarda, tarihlerde rastlanan şiirleri tasavvufla da ilgilendiğini göstermektedir. III. Murat'ın buyruğuyla Bennai'nin Şehnâme adlı mesnevisini Farsçadan Muradname adıyla çevirmiştir.

Kaynakça
Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.II s.329
Derviş Mehmet

Derviş Mehmet veya Giritli Mehmet olarak da anılır. 23 Aralık 1930'daki Menemen Olayı sırasında Asteğmen Kubilay'ı Menemen'de öldüren kişidir. Derviş Mehmet olay sırasında vurularak etkisiz hale getirilmiştir. Divan-ı Harp Mahkemesi kararıyla 4 Şubat 1931 günü sabaha karşı Menemen'de asılarak idam edilmiştir.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Kubilay olayı
Derviş Muhammed Han

Derviş Muhammed Han, 1524-1551 yılları arası Şeki hanı.

Şah İsmail'in ölümünden (23 Mayıs 1524) birkaç gün önce Erdebil'de iken Gürcistan'ın Kahet hükümdarı Levend Han'ın Şeki'ye gelmesi ve Şeki Valisi Hasan Bey'in öldürülmesi hakkında bilgi alan Derviş Muhammed, hükûmet tahtına oturdu. Derviş Muhammed Han'ın karısı Perihan Hanım 1543'te öldü. 1551 yılına kadar Safevilere bağlı olarak Şeki'yi yöneten Derviş Muhammed Han, Şah Tahmasp'ın Şeki'yi idaresi altına almak için yaptığı saldırıda öldü.

İlgili sayfalar
Şeki Hanlığı
Şeki

Kaynakça
Dış bağlantılar
Şəki xanlığının tarixindən, Bakı, 1993 (PDF)
Derviş Turhan

Derviş Turhan (d. 1919 Mardin - ö. 6 Nisan 2010), Türk hukukçu ve Yargıtay eski başkanı.

Ankara Hukuk Fakültesi'nden 1942 yılında mezun olmuştur, 1945 yılında göreve başlamış, çeşitli hakimlik görevlerinde bulunduktan sonra 28 Ekim 1963 tarihinde Yargıtay Üyeliğine, 7 Haziran 1973 tarihinde de Yargıtay 13. Hukuk Dairesi Başkanlığına seçilmiştir. 13. Hukuk Dairesi Başkanı iken Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı görevini (29 Mart 1971-21 Ocak 1977) de yürütmüştür. 15 Eylül 1980 tarihinde Yargıtay Birinci Başkanlığına seçilmiş, 3 Ağustos 1984 tarihinde yaş sınırı nedeniyle bu görevinden emekliye ayrılmıştır.

Kaynakça
Derviş Mehmed Paşa (anlam ayrımı)

Osmanlı tarihinde, dört farklı yüzyılda sadrazamlık makamına gelmiş, dört farklı Derviş Mehmet Paşa bulunmaktadır. Diğerleri şunlardır;

Boşnak Derviş Mehmed Paşa - I. Ahmet saltanatı döneminde 21 Haziran 1606-9 Aralık 1606 tarihleri arasında beş ay on sekiz gün sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır.
Bıyıklı Koca Derviş Mehmed Paşa - Avcı Mehmet saltanatı döneminde 21 Mart 1653-28 Kasım 1654 tarihleri arasında bir yıl yedi ay sekiz gün sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır.
Yağlıkçızade Derviş Mehmed Paşa - I. Abdülhamit saltanatı döneminde 6 Temmuz 1775-5 Aralık 1777 tarihleri arasında bir yıl altı ay sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır. Bazan Moralı Derviş Mehmed Paşa olarak da anılır.
Burdurlu Derviş Mehmed Paşa - II. Mahmut saltanatı döneminde 5 Ocak 1818-5 Ocak 1820 tarihleri arasında iki yıl bir gün sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır.
Derviş ve Ölüm

Derviş ve Ölüm, Bosnalı yazar Meša Selimović’in1966'da yayımlanan romanıdır. Türkçe'de ise 1973’te okurla buluşmuştur. Kitap, 2001 yılında Alberto Rondalli tarafından sinemaya aktarılmıştır. Eser, yazarın kardeşinin savaş yıllarında haksız yere öldürülmesiyle ilişkili kişisel travmadan beslenen, bireyin iktidar, adalet, ahlak ve ölüm karşısındaki konumunu sorgulayan bir romandır.Eser, Selimović’in en tanınmış romanı kabul edilir.

Temalar
Romanın temel temalarından biri adalet ve iktidar ilişkisidir. Selimović, hukukun her zaman adalet üretmediğini, gücün çoğu zaman kendi devamını korumak için çalıştığını gösterir.

Bir diğer önemli tema ölüm ve faniliktir. Eserde ölüm yalnızca fiziksel bir son olarak değil, insanın korkularını, inançlarını ve hayatı anlama çabasını belirleyen varoluşsal bir gerçeklik olarak işlenir.

Roman aynı zamanda iç hesaplaşma romanıdır. Ahmed Nureddin’in iç monologları, bir bireyin kendi benliği, ahlaki sınırları ve dünyadaki yerini sorgulamasını merkezde tutar.

Dil
Eser, birinci tekil şahıs anlatımı ve yoğun iç konuşmalarla ilerler. Bu yapı, olay örgüsünden çok karakterin zihinsel çözülmesini ve vicdani çatışmasını öne çıkarır.

Romanın dili, hem felsefî hem de psikolojik bir derinlik taşır. Bu nedenle eser, yalnızca tarihsel bir dönem anlatısı değil, aynı zamanda bir toplum çözümlemesi ve bireysel trajedi metni olarak da okunur.

Kaynakça
Derviş Ural

Derviş Bey (Ural) (d. 1865, Mardin) - (ö. 8 Nisan 1925), Türk siyasetçidir.

Rüştiye ve Kasım Paşa Medresesi mezunudur. Mukavelat Muharrirliği, Mardin Koçhisar Bucak Müdürlüğü, Koçhisar Konak Komutanlığı, Birinci Sınıf Nahiye Müdürlüğü, TBMM I. ve II. Dönem Mardin Milletvekilliği yapmıştır. Savaş ve Gümüs İftihar Madalyası sahibidir. Evli ve bir çocuk babasıdır.

Kaynakça
Derviş Paşa Konağı

Derviş Paşa Konağı, Lefkoşa'nın Arabahmet Mahallesi'ndeki tarihi bir konak ve etnografya müzesidir. Günümüzde Kuzey Lefkoşa'da yer alan konak, Beliğ Paşa Caddesi üzerinde bulunmaktadır ve iki katlıdır. Kıbrıs'taki Osmanlı mimarisinin en güzel örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Mevcut konak, aynı yerde daha eski bir Gotik bina üzerine inşa edilmiştir. Ön kapısı, üzerinde 1801 tarihi mevcuttur ve bu da yapının inşaat tarihini belirtmektedir. Tavandaki süslü ahşap oymalar, 1869 yılında yeniden onarıldı. Konak, surlarla çevrili Lefkoşa şehri dışında geniş toprak alanlarına sahip olan zengin Kıbrıslı bir Türk olan Hacı Ahmet Derviş Efendi'ye aitti.

Alt kat taştan, üst kat kerpiçten yapılmıştır. Mimarisi yoğun bir Osmanlı karakteri taşımakta ve zamanın Osmanlı yaşam tarzını yansıtmaktadır. Konakta, mutfak eşyaları, iğne işi gereçleri, eski kılıçlar ve tarihi kıyafetler gibi geleneksel Kıbrıs yaşam tarzının varlıkları sergilenmektedir.

Galeri
Kaynakça
Derviş Paşa (kimyager)

Kimyacı Derviş Paşa veya Mehmed Emin Derviş Paşa (1817, Eyüp, – 1879, İstanbul), Macar asıllı Osmanlı maden mühendisi, müsteşar, vali, bilim insanı, diplomat, devlet adamı, akademisyen ve yazardır.


Hayatı
Doktor Müderris İsmail Derviş Bey'in babası ve yazar Suat Derviş’in dedesidir. Macar asıllıdır. 12 yaşında iken yeni açılan Mühendishaneye girmiş ve oradan Subay olarak çıkınca Avrupa’ya gönderilmiştir. Birkaç yıl Londra’da, üç sene de Paris’te bulunmuştur. Paris'te Maden Mektebi’ne devam etmiş ve dönüşte Keban ve Ergani madenleri Başmühendisi, sonra Harbiye’de fizik ve kimya hocası ve Harbiye Müdürü olmuştur. 1847’de Ferik rütbesi ile Meclis-i Vâlâ Azası olarak İran hududu için gönderilen heyetle dört sene bulunmuştur. 1861’de Sankt-Peterburg Elçisi, bir yıl sonra Maarif Meclisi Reisi, daha sonra Müsteşarı, 1867’de Askerî Mektepler Nazırı, Şûrâ-yı Devlet azası, Halep Vilayeti, Ankara Vilayeti Valisi olmuştur. Bu yıllarda Paris’te toplanan Askerî Kongrede devlet tarafından murahhas olarak görevlendirilmiş, Rusya harbinden sonra Besarabya hududunun tayinine memur edilmiştir. Abdülaziz zamanında Müşir olmuştur. Dârülfünûn adıyla açılan ilk üniversitede fizik dersleri vermiştir. “Usul-ü Hikmet-i Tabiye” ve “Kimya” adlı iki eseri ile fizik âletlerinin tarifini muhtevi bir risalesi ve daha başka risaleleri vardır. Bu heyetin reisi iken Müzekkere ismi ile yazdığı siyasî içerikte bir eseri de basılmıştır.

Aldığı görevler
Aldığı çeşitli idari görevler aşağıda sıralanmıştır:
Eylül 1859-Eylül 1861: Sankt-Peterburg elçisi
Ocak-Mayıs 1872: Maârif nazırı
Eylül 1873-Nisan 1874: Ankara Vilayeti valisi
Mart 1877: Meclis-i Âyan azası

Kaynakça
Derviş Paşa Çeşmesi (Zeytinburnu)

Derviş Paşa Çeşmesi, İstanbul'un Zeytinburnu ilçesinde, Takkeci İbrahim Ağa Camii'nin kuzey ve doğu avlu duvarlarının köşesinde bulunan duvar çeşmesi.

1819 yılına inşa edilmiş, ampir üslûpta tek yüzlü bir çeşmedir. Topkapı Kültür Park içindeki yer alan çeşme, yol seviyesinden aşağıda kalır, sekiz-dokuz basamakla inilir. II. Mahmut dönemi sadrazamlarından Derviş Mehmed Paşa tarafından inşa ettirilmiştir.

Yolun iki tarafında doğru uzanan iki duvarda yer alan kesme taş cephelerin birleştiği köşede mermer çeşme cephesi bulunur. İki mermer sütun arasına alınmış çeşme cephesinin üst kısmında, girlandlarla süslü sütun başlıklarının arasında küçük bir kabara motifi üzerine oturmuş kabartma yapraklardan oluşan oval bir madalyonun ortasında II. Mahmud'un tuğrası vardır.

Kitabe taşında yer alan iki kıtalık kitabe şöyledir:



Kaynakça
Derviş Paşa

Derviş Paşa şu anlamlara gelebilir:

Derviş Paşa (d. 1560)
Derviş Paşa (ö. 1578)
Boşnak Derviş Mehmed Paşa (ö. 1606)
Deli Derviş Paşa (ö. 1623)
Koca Derviş Mehmed Paşa (ö. 1655)
Yağlıkçızâde Derviş Mehmed Paşa (1735-1777)
Burdurlu Derviş Mehmed Paşa (1765-1837)
Kimyâcı Derviş Paşa (1817-1879)
Derviş İbrahim Paşa (1817-1896)