kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Asmik Şiroyan

Hasmik "Asmik" Shiroyan ( , , ; d. 20 Nisan 1993), Ermeni-Ukraynalı şarkıcı ve şarkı yazarı. En çok, The Voice of Ukraine ve Depi Evratesil 2017'de dördüncü yarışmada biliniyor.

Hayatı ve Kariyeri
İlk yılları
Shiroyan 20 Nisan 1993 tarihinde Erivan'da doğdu. Aile üç yaşındayken Ermenistan'dan ayrılıp Ukrayna'nın Dnipropetrovsk kentine yerleşti. Ukrayna'da Ermeni dili eğitimine devam etti. Shiroyan, beş yaşında piyano eğitimi almaya başladı ve 13 yaşında şarkı söylemeye başladı. 2008'den 2010'a kadar Dnipropetrovsk Tıp Lisesi'nde okudu. Daha sonra Dnipropetrovsk Ulusal Üniversitesi'ne girmeye başladı ve 2015 yılında psikoloji diploması ile mezun oldu.

2014-günümüz: The Voice of Ukraine ve Depi Evratesil
2014 yılında Shiroyan, CezaWaw Niemen'in Polonya şarkısı "Dziwny jest on świat" ile yapacakları The Voice Of Ukraine sezonunun 4. sezonuna katılmaya karar verdi. Ani Lorak'ın ekibine katıldı, ancak şovun üçüncü turunda elendi.

2016 yılında, Shiroyan, Ermenistan'ın Eurovision Şarkı Yarışması 2017 için ulusal seçimi olan Depi Evratesil 2017'ye katılmaya karar verdi. Onayından sonra, Iveta Mukuchyan'ın ekibine katılmayı seçti. Dördüncü turda yarışmadan çıkarıldı. Onu eleme ortadan kaldırarak, rekabete geri getirmek için çevrimiçi bir dilekçe hazırlayan görüntüleyenler arasında çığlık yarattı. Yarışma sonrasında, Shiroyan Erivan'daki ilk Ermeni konserini yaptı. Ayrıca o yıl müzik endüstrisi hizmet sağlayıcısı The Famous Company ile çalışmaya devam etti.. 27 Aralık 2017'de, Shiroyan'ın Depi Evratesil 2018'de Depi Evratesil'e geri döneceği doğrulandı.. Onun şarkısı "You and I" 17 Ocak 2018'de yayınlandı.
Diskografi
Tekliler
Kaynakça
Asmik Ace

veya eski adıyla , Japon film yapım ve dağıtım şirketidir. Şirket önceden aynı zamanda bir video oyunu geliştiricisi ve dağıtımcısıydı. İkisi de Japonya merkezli olan Asmik Corporation ve Ace Entertainment şirketlerinin 1997'de birleşmesiyle kurulmuştur. Şirketin merkezi Minato, Tokyo'daki Lapiross Roppongi binasında bulunur. Şirket Jupiter Telecommunications (J:COM) bünyesindedir.

Asmik Corporation, 1985 yılında Sumitomo Corporation of Japan'in bir yan kuruluşu olarak kuruldu. "Asmik" ismi; üç kurucu şirketin adları olan Ask (eski ismiyle ASK-Kodansha), Sumitomo ve Kodansha'dan gelmektedir. Odak noktası, özellikle NES olmak üzere video oyunu konsolu pazarına yönelik video oyunları alanındaydı. Şirket hızlıca Japonya'da film dağıtımına geçti ve birtakım ödüller kazandı. Ayrıca eskiden Kuzey Amerika'da Asmik Corporation of America isimli bir yan kuruluşa sahipti.

Ace Pictures Inc., Japon filmleri üretmek ve yabancı sanat filmleri dağıtmak için 1981 yılında Nippon Herald Films'in bir bölümü olarak kuruldu. Filmlerinden birkaçı ödüller kazandı ve Japonya'daki en yüksek hasılat yapan filmlerden oldu.

Asmik Ace Entertainment; Dreamcast, PlayStation, PlayStation 2, PC Engine, Sega Mega Drive / Genesis, Super NES, Nintendo 64 ve Nintendo GameCube için oyunlar üretmiştir ve Japonya'da film dağıtımı yapmaktadır.

Asmik'in pembe bir dinozor olan Boomer (Japonca Asmik-kun) adında bir maskotu vardı. Maskot ayrıca bazı video oyunlarında da yer almıştır.

Dış bağlantılar
Asmik Ace Entertainment (arşivlenmiş)
Asmik Grigorian

Asmik Grigorian (d. 12 Mayıs 1981, Vilnius), Ermeni-Litvanyalı sopranodur.

Yaşamı ve kariyeri
12 Mayıs 1981 tarihinde Litvanya'nın Vilnius şehrinde doğdu. 1999'da Asmik Grigorian, Vilnius'daki National MK Čiurlionis School of Art'tan mezun oldu. Litvanya Müzik ve Tiyatro Akademisi'nde müzik eğitimi aldı ve 2006 yılında yüksek lisans derecesi ile mezun oldu. Grigorian, Litvanya'da ilk çıkışını yaptıktan sonra Letonya Ulusal Operası ve Mariinsky Tiyatrosu'nda sahne aldı. Vilnius Şehir Operası'nın kurucu üyesidir. Litvanya'nın en yüksek tiyatro ödülü olan Golden Stage Cross'u 2005 ve 2010 yılları olmak üzere iki kez kazanmıştır.

Grigorian, 2011 yılından bu yana uluslararası sahnelerde çeşitli operalarda sahne almıştır. Öncelikli olarak Pyotr Ilyich Tchaikovsky operalarında sahne almaktadır. Eylül 2014'te The Enchantress'da Theatre an der Wien'de Nastasya rolüyle ve 2016'da Komische Oper Berlin'de Eugene rolüyle izlenmiştir.

Mayıs 2016'da Grigorian, Londra'daki Uluslararası Opera Ödülleri'nde En İyi Yeni Başlayan ("Genç Kadın Şarkıcı") ünvanına layık görülmüştür. Aralık 2016'da Umberto Giordano'nun Fedora operasının galasında baş rolde İsveç Kraliyet Operası'nda sahne almıştır. Ağustos 2017'de Salzburg Festivali'nde Alban Berg'in Wozzeck operasındaki Marie rolünü büyük beğeni ile seslendirmiştir. Grigorian, "Berg'in ses tarzını derinlemesine anlayan mükemmel bir müzisyen" olarak övülmüştür.

Grigorian, Edinburgh Uluslararası Festivali'ndeki ilk rolünü ise Ağustos 2019'da Komische Oper Berlin de sahnelenen Çaykovski'nin Eugene Onegin prodüksiyonu ile yapmıştır.

Aile
Asmik Grigorian, Ermeni tenor Gegham Grigoryan'ın (1951–2016) ve Litvanyalı soprano Irene Milkeviciute'nin (d. 1947) kızıdır.

2000'den 2007'ye kadar opera solisti Giedrius Zalys (d. 1969) ile evli kalmıştır (2002'de bir erkek çocuğu oldu). Temmuz 2015'te Rus tiyatro yönetmeni Vasily Barkhatov (d. 1983) ile evlenmiş ve bir kız çocuğu olmuştur (d. 2016).

Kardeşi Vartan Grigorian orkestra şefidir.

Ödüller
Uluslararası Opera Ödülleri'nde en iyi kadın şarkıcı (2019)
Order for Merits to Lithuania, Şövalye Haçı (2018)

Diskografi
Dmitri Hvorostovsky ile : Dmitri Hvorostovsky Savaş, Barış, Sevgi ve Üzüntü Sings of War and Peace'in düet ortağı olarak Sergey Prokofiev ve The Demon by Anton Rubinstein . Delos International, 2016

Ayrıca bakınız
Litvanya operası

Kaynakça
Dış bağlantılar
Asmara Ulu Camii

Asmara Ulu Camii ( ), Eritre'nin başkenti Asmara'da bulunan bir camidir. Cami, 1938 yılında inşa edilmiştir.

Guido Ferrazza'nın tasarladığı cami, 1938 yılında Benito Mussolini'nin girişimiyle, kentin nüfusunun yaklaşık %50'sini oluşturan Müslümanları etkilemek amacıyla inşa edilmiştir. Asmara Ulu Camii, Tespihli Meryem Ana Kilisesi ve Enda Meryem Kıpti Katedrali ile birlikte kentin en önemli üç yapısından biri olarak kabul edilir.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Asnières

Asnières aşağıdaki anlamlara gelebilir:

Yerler
Asnières, Eure
Asnières-en-Bessin
Asnières-en-Montagne
Asnières-en-Poitou
Asnières-la-Giraud
Asnières-lès-Dijon
Asnières-sous-Bois
Asnières-sur-Blour
Asnières-sur-Nouère
Asnières-sur-Oise
Asnières-sur-Saône
Asnières-sur-Seine
Asnières-sur-Vègre

Diğer
Porte d'Asnières
Asnières (Van Gogh serisi)
Asonans

Asonans, bir şiirdeki bir veya birden fazla ünlü sesin tekrar edilmesiyle ahenkin sağlanmasıdır.

Örnekler
Yukarıdaki şiirde (â), (e), (û) gibi ünlü sesler tekrarlanarak şiirde bir ahengin oluşması sağlanıyor.


Yukarıdaki şiirde de görüldüğü üzere (e) en çok kullanıldığı ve kulakta kaldığı için asonanstır.
Ayrıca Bakınız
Aliterasyon

Kaynakça
Asosyal

Asosyal, sosyal olmayan insan davranışları sergileyen bireye verilen ad. Asosyallik sosyal etkileşim ile meşgul olmak için motivasyon eksikliği veya yalnız faaliyetlere olan ilgiyi ifade eder. Asosyallik avolisyon ile ilişkilendirilebilir, ancak sosyal ilişkiler için sınırlı fırsatların bir tezahürü de olabilir.

Asosyallik toplum tarafından tamamen olumsuz bir özellik olarak algılanmak zorunda değildir, çünkü asosyallik hakim fikirlere muhalif olduğunu ifade etmenin bir yolu olarak kullanılmıştır. Başta Hinduizm, Jainizm, Roma Katolikliği, Doğu Ortodoksluğu, Budizm ve Sufizm olmak üzere birçok mistik ve monastik geleneğinde arzu edilen bir özellik olarak görülür.

Asosyal, kalabalık ortamlarda bulunmayı sevmeyen ve bu ortamlarda genelde saklanma isteği içinde olan kişidir. Kimsenin olmadığı sakin yerler bu tip insanlar için her zaman ilgi çekicidir. Bu davranışlar bireyin toplumdan zamanla uzaklaşmasına neden olur.

Asosyallik mesleki durumlardan da kaynaklanabilmektedir ve bir veya iki örnekle asosyalliği kısıtlamak yanlış olabilir. Psikolojik kalıtımların yanı sıra gündelik hayatında ve faaliyetlerinde aşırı sosyal olan insanlar da özel hayatlarında asosyal davranışlar ve tutumlar sergileyebilmektedir.
Bunun yanında en önemli etkenlerden sayılabilecek bir diğer unsur da kişilerin insanlarla ilişkilerinde yanılgılarından kaynaklanan bir asosyalliktir. Buna kısmen toplumdan kendini izole etmek denebilir.

Psikolojik olgular ve hayatımızdaki süreçlerin etkilediği sadece genetik olarak algılanamayacak bir durumdur.

Temel olarak yoğun iş ve şehir hayatı içerisinde karşımıza çıkan ilk problem strestir. İlerleyen ve terapi görmeyen, tedbir alınmayan süreçte depresyona dönüşmesi kaçınılmazdır. Ağır tedavi görmemiş depresyon vakalarında sıklıkla karşılaşılan durum ise kısmen asosyalliktir. Sonuçta nedenleri olan bir durum ve birdenbire ya da kalıtımsal olarak ortaya çıkmış bir tutum değildir.

Kaynakça
Asoka Fermanları

Asoka Fermanları Asoka Sütunlarının üstünde olduğu kadar, kayalar ve mağara duvarları üstünde yer alan ve Mauryan Hanedanlığından olup M.Ö. 272 ile 231 yılları arasında hüküm süren İmparator Büyük Asoka tarafından yazdırılmış olan 33 kitabelik bir koleksiyondur. Bu kitabeler günümüz Pakistan ve kuzey Hindistan'ına dağılmıştır ve Budizmin ilk anlamlı varlığını temsil etmektedir. Bu fermanlar Budizmin Hindistan tarihinin en güçlü krallarından birinin desteğinde ilk geniş yayılımını en ufak ayrıntısına kadar tanımlamaktadır.

Dipnotlar
Dış bağlantılar
Asosyeşın Futbol

Asosyeşın Futbol, 1922'de Süleyman Rıza Kuğu tarafından kaleme alınan kuramsal spor kitabıdır.

İçeriği
Kitap'ta Trabzon'da futbolun gelişim evresinin ilk yılları ve İstanbul kulüpleri anlatılır. Ayrıca futbolun "umumi kavaid"i yani bilinen kuralları da kitapta kendine yer bulur. Kitap teorik bir kitap olma özelliğiyle, Türkiye'de yayımlanan ilk teorik spor kitaplarındandır. Kitap, Trabzonspor'un kurucu kulüpleri İdmangücü ve İdmanocağı kulüplerinin köklerini anlatması bakımından, Trabzon futbol tarihi açısından önem taşımaktadır. Kitabı günümüz alfabesine Gündağ Kayaoğlu çevirmiş; Prof. Dr. Mustafa Duman kitabı inceleyen bir makale yazmıştır.

Kaynakça
Aspar Sarnıcı

Aspar Sarnıcı (Yunanca: ἡ τοῦ Ἂσπαρος κινστέρνη i tou Asparos kinsterni) veya Büyük Sarnıç (Grekçe: μεγίστη κινστέρνη megisti kisterni), İstanbul ilinin Fatih ilçesinin Balat mahallesinde yer alan tarihi bir sarnıçtır. Karagümrük'teki Aetios Sarnıcı ve Kocamustafapaşa'daki Hagios Mokios Sarnıcı'yla birlikte İstanbul'daki üç açık hava sarnıcından biridir.

Tarihçesi
Doğu Roma İmparatoru I. Leo zamanında (457-474), General Aspar tarafından inşa edilmiştir. Aspar'ın 471 yılında idam edildiği göz önüne alındığında sarnıcın 471 yılı öncesi bir tarihte inşa edildiği sonucuna ulaşılabilmektedir.

Şehre su getiren sistem 7. yüzyılın başlarında devre dışı kaldığı için Aspar Sarnıcı kullanılmamaya başladı. Biriken sularla birlikte sarnıcın dibinde oluşan toprak katmanı, halk tarafından sebze-meyve yetiştirmek için kullanıldı.

Osmanlı zamanında da bostan amacıyla kullanılan alanın yanına 16. yüzyılda Yavuz Selim Camii inşa edildi. Sarnıç alanına ise zamanla küçük ölçekli bir yerleşim yeri kuruldu. Bu yerleşim yerleri bir yangında yok oldu ve alan uzun süre boş kaldı. Daha sonra Fatih Belediyesi buraya spor alanı ve park inşa etti.

Fatih Belediyesi tarafından sarnıcın restorasyonu için hazırlanan rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri 2020'de Anıtlar Kurulu tarafından onaylandı. Restorasyon çalışmaları 2022 yılında başladı. Sarnıcın restorasyonu günümüzde halen devam etmektedir.

Özellikleri
Gerçek derinliği 10 metre civarında olan, kare biçimindeki sarnıcın bir kenarı 152 metredir. Beş tuğla ve beş moloz taş dizisinden oluşan dış duvarının kalınlığı 5,20 metredir.

Ayrıca bakınız
Çukurbostan

Kaynakça
Özel

Genel
Semavi Eyice, "Aspar Sarnıcı", Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, Tarih Vakfı, 1994. ISBN 975-7306-00-2, c.1, s. 356-357
Aso Dağı

Aso Dağı ( , Aso-san), Japonya'nın Kumamoto prefektörlüğünde bulunan bir aktif yanardağdır. Dağ, 1,592 metre yüksekliği ile Japonya'nın ve dünyanın en büyük aktif yanardağıdır ve Aso Kujū Millî Parkı sınırları içerisinde yer almaktadır.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Asosan - Japan Meteorological Agency
Asosan: National catalogue of the active volcanoes in Japan - Japan Meteorological Agency
Asparagaceae

Asparagaceae Asparagales takımına bağlı bir bitki familyasıdır.

Taksonomi
Asparagaceae familyasına bağlı cinsler:

Agave - L.
Androstephium - Torr.
Anthericum - L.
Arthropodium - R. Br.
Asparagus - L.
Beaucarnea - Lem.
Bloomeria - Kellogg
Brodiaea - Sm.
Camassia - Lindl.
Chionodoxa - Boiss.
Chlorogalum - Kunth
Chlorophytum - Ker Gawl.
Convallaria - L.
Cordyline - Comm. ex R. Br.
Dasylirion - Zucc.
Dichelostemma - Kunth
Dracaena - L.
Drimia - Jacq. ex Willd.
Echeandia - Ortega
Furcraea - Vent.
Hastingsia - S. Watson
Hesperaloe - Engelm.
Hesperocallis - A. Gray
Hesperoyucca - (Engelm.) Baker
Hosta - Tratt.
Hyacinthoides - Medik.
Hyacinthus - L.
Lachenalia - J. Jacq. ex Js. Murray
Leucocrinum - Nutt. ex A. Gray
Liriope - Lour.
Maianthemum - F.H. Wigg.
Manfreda - Salisb.
Milla - Cav.
Muscari - Mill.
Nolina - Michx.
Ophiopogon - Ker Gawl.
Polianthes - L.
Polygonatum - Mill.
Sansevieria - Thunb.
Schoenolirion - Torr. ex Durand
Scilla - L.
Triteleia - Douglas ex Lindl.
Triteleiopsis - Hoover
Yucca - L.


Konuyla ilgili yayınlar
Dış bağlantılar
Asparagaceae [sensu stricto] in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval. Version: 27 April 2006.
Liliaceae in Flora of North America
NCBI Taxonomy Browser [Asparagaceae sensu stricto]
links at CSDL, Texas
Asparagaceae in BoDD – Botanical Dermatology Database
Kaynakça
Asopos

Asopos ya da Asopus, Yunan mitolojisinde Yunanistan'da dört ayrı nehri koruyan dört farklı nehir tanrısına verilen addır.

Tüm nehir tanrılarında olduğu gibi, Titanlar Oceanus ve Tethis'in oğullarıydılar. Bu nehir tanrılarının en iyi bilineni Boiotia'daki nehirdeki Asopus ve Peloponnese'deki Sikyonia'nın biriydi. Çoğu zaman, bu iki nehir tanrısının hikâyeleri iç içe geçmiş ve iki tanrı aynı kabul edilmiştir. Kızlarına Naiad adı verildi ve nehirlerin aktığı bölgelerdeki çeşitli pınarların perileriydi.

Kaynakça
Asopus

Asopus ( ; Eski Yunanca: Ἀ̄σωπός Āsōpos)) Yunanistan'daki dört, Türkiye'deki bir nehrin adıdır. Ayrıca Yunan mitolojisinde bu nehirlerin tanrılarının da adıydı.

Nehirler
Yunanistan'daki nehirler
Asopos (Boeotia), Cithaeron Dağı'ndan çıkan ve Plataea bölgesinden Euripus Boğazı'na akan Boeotia nehri.
Asopos (Corinthia) veya Phliasian Asopus, Phliasian topraklarından köken alır ve Sicyonian topraklarından Sicyon yakınlarındaki Korint Körfezi'ne akar.
Asopos (Teselya) veya Trachean Asopus, Teselya'daki Oeta Dağı'ndan çıkan ve Thermopylae yakınlarında Mali Körfezi'ne dökülen bir nehir, Herodot'un bahsettiği (7.199, 216 – 17).
Asopus, Korfu'da bir nehir

Türkiye'deki nehir
Frigyadaki Asopus, Frigya'da, Laodikeia yakınlarındaki Lycus Nehri'ne katılan küçük bir nehir.
Kaynakça
Asor

Asor ( asor ; "on" anlamına gelen עשר eśer'den, İncil'de bahsedilen "on telli" bir müzik aletiydi . Ne tür bir enstrüman olduğu veya hangi enstrümanlara benzerlik gösterdiği konusunda çok az fikir vardır.

Kaynakça
Hermann Mendel ve August Reissmann, Musikalisches Conversations-Lexikon, vol. 1 (Berlin, 1881)
Sir John Stainer, İncil'in Müziği, pp. 35
Forkel, Allgemeine Geschichte der Musik, cilt 1 p. 133 (Leipzig, 1788).

Kaynakça
Atıf
Aso-Kujū Millî Parkı

Aso-Kujū Millî Parkı ( ), Japonya'nın Kyūshū bölgesinde bulunan bir millî parktır. 4 Aralık 1934 tarihinde kurulmuş olup 726,78 km²'lik alana sahiptir ve Kumamoto ve Ōita prefektörlüklerinin sınırları içerisinde yer almaktadır.

Park, adını Japonya'nın en büyük aktif yanardağı olan Aso ve Kujū dağlarından almaktadır.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Aso-Kujū National Park
Aspaneus

Aspaneus ( ) Antik Troas eyaletinde mozaikleriyle ünlü antik şehir Antandros sınırları içerisinde bulunan bir liman yerleşimdir.

Antik kaynaklardan aynı zamanda önemli bir tersane merkezi olduğu anlaşılan Antandros’un, birinin ismi Aspaneus olan en az iki limanının olduğu bilgisi edinilmektedir. 2003 yılında kıyı boyunca, 0-18 metre derinliklerinde yapılan bir su altı taramasında, kumlu bir yapıya sahip olan deniz dibinde, Avcılar Köyü yol ayrımı hizasında bazı taş öbeklerine rastlanmıştır.

Kaynakça
Asobi ni Iku Yo!

Asobi ni Iku Yo! ( ; "Oynamaya Gidiyorum!"), Okina Kamino tarafından yazılan bir light novel serisidir. Seri, Ekim 2003-Şubat 2015 tarihleri arasında Media Factory'nin MF Bunko J baskısı altında yayınlandı. Bir manga uyarlaması Temmuz 2010-Ağustos 2014 tarihleri arasında Monthly Comic Alive dergisinde yayınlandı. Anime International Company tarafından hazırlanan bir anime serisi uyarlaması ise Temmuz-Eylül 2010 tarihleri arasında yayınlandı.

Konusu
Okinawa'da yaşayan sıradan bir liseli genç olan Kio Kakazu, sıra dışı uzaylı bir kızla karşılaşır. Kedi kulakları ve bir de kuyruğu olan Eris adında bu kız, Dünya'ya hakkında daha çok bilgi edinebilmek için gelmiştir. Bir anma töreninde tesadüf eseri karşı karşıya gelen Eris ve Kio, karmaşık olaylar sonucu birlikte kalmaya başlar ancak bir uzaylıyla beraber yaşamak Kio'nun sandığı kadar kolay olmayacaktır. Özellikle de babası gibi bir CIA çalışanı olmak isteyen komşusu ve çocukluk arkadaşı Manami, Eris'i kaçırınca, Kio, Eris'i herkesten koruması gerekmesi gerektiğini fark eder.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Asoalar

Asua veya Asoa, aynı zamanda Aka olarak da bilinir, Ituri ormanında yaşayan Mbuti pigme halkıdır. Orta Sudan dillerinden biri olan Asuati'yi konuşurlar ve Mangbetu ile yakın akraba olmasına rağmen kendi dillerine sahip olan doğudaki tek Pigme grubudurlar.

Asoaların, Malele, Meegye, Makere, Popoyi, Mangbetu ve Abulu (hepsi Orta Sudan) ve Liko ve Ndaka (her ikisi de Bantu) dahil olmak üzere birkaç komşu toplulukla koruyucu-vasal ilişkisi bulunmaktadır.

Kaynakça
Asoa dili

Asoa, Asua, Asuae, Asuati veya Aka olarak da bilinir, Asua olarak bilinen Mbuti Pigmeleri tarafından konuşulan bir Orta Sudan dilidir. Mangbetu diliyle yakından ilişkilidir ve Asoalar, Mangbetu halkı ve diğer halklarla birlikte yaşarlar. Doğudaki tek belirgin Pigme dilidir.

Asoa, Aruwimi Nehri'nin kuzeyindeki ormanlarda, Nepoko Nehri ile Rubi Nehri'nin kaynakları arasında konuşulmaktadır.

Kaynakça
Aspartam

Aspartam, kimyasal formülü aspartil-fenilalanin-1-metil ester olan bir tatlandırıcıdır. Kimyasal olarak aspartat ve fenil alanin aminoasitlerinden oluşmuş bir dipeptidin metil esteridir. Çay şekerinden yaklaşık 200 kat daha tatlıdır. İlk kez James M. Schlatter tarafından 1965 yılında keşfedilmiş, ABD'de 1974'te kullanımının onaylanmasından sonra uzun süre güvenilirliği tartışma konusu olmuştur. Aspartam kullanım güvenliği açısından ciddi tartışmalara neden olmuş, yapılan araştırmalarda bir zararı olduğuna dair bir kanıt bulunamamıştır. Avrupa Birliği'nde gıda katkı maddesi olarak E951 kod adını almıştır.

Fenilketonüri hastaları fenilalanini metabolize edemedikleri için bu amino asitten fazla almamaları gerekir. Aspartam vücutta fenilalanine dönüştüğü için fenilketonüri hastalarının günlük fenilalanin tüketimleri ile aspartam türketimlerini birlikte değerlendirmeleri gerekir. Bu yüzden aspartam içeren gıdaların üzerinde fenilketonuri hastalarına yönelik bir uyarı yazısı olur.

Güvenlik
Dünyanın 90'dan fazla ülkesinde gıda ve sağlık alanındaki yetkili kurumlar aspartam kullanımını onaylamıştır. Amerika Birleşik Devletleri'nde, son 8 yıllık dönemde yapılan geniş kapsamlı tüketim değerlendirmeleri ve diğer ülkelerde yapılan çalışmalar, günlük aspartam tüketiminin ABD Yiyecek ve İlaç Dairesi (FDA) ve diğer yetkililer tarafından belirlenen kabul edilebilir günlük miktarların çok altında olduğunu göstermiştir. Ayrıca Dünya Sağlık Örgütü'nün Gıda Katkı Maddeleri Uzman Komitesi, Avrupa Birliği Yiyecek Bilimsel Komitesi ve FDA tarafından uzun yıllar boyunca incelenmiş ve güvenli olduğu tespit edilmiştir.

MS Hastalığındaki Etkisi
Aspartam 30 °C ulaşınca aspartam içindeki metil alkolün yükseltgenerek formaldehite, sonra da formik aside dönüştüğü, bunun da metabolik asidoza yol açtığı konusunda kaygılar bulunsa da araştırmalar aspartamın kandaki metil alkol ve formik asit düzeyinde önemli bir etkiye yol açmadığını bulmuştur.

Kaynakça
AspectJ

AspectJ, Java programlama diline kesit yönelimli bir eklentidir. AspectJ Java programlarında kesitleri ilgilendiren sorunları tek bir yapı altında (aspect) toplamaya yardımcı olur.

Kesitleri ilgilendiren değişiklere örnekler izleme, hata kontrolü ve kayıt tutmadır. AspectJ, Eclipse ile bütünleştirildiğinden beri birçok Java programcısı tarafından yaygın olarak kullanılmaktadır.

Örnekler
AspectJ Java sınıflarına metotlar, alanlar ve arayüzler eklemek için kullanılabilir. Örneğin,

aspect Ornek{
declare parents: Node implements Comparable;
int Node.compareTo(Object o){
//Ayrıntılar çıkarıldı
}
}

Node sınıfının Comparable arayüzünü desteklemesini sağlar ve Node sınıfının compareTo metodunu tanımlar.

AspectJ Java programlarının tanımlanabilir noktalarında programın anlamının değiştirilmesinde kullanılabilir. Tanımlanabilir program noktalarına örnekler alan değişikleri (x.i=3;) ve metot çağırımıdır (x.yap()). AspectJ bu noktalarda başka metotları çağırmak için, metotların döndüğü değerleri değiştirmek için ve hata yaratmak için kullanılabilir. Mesela:

aspect Ornek{
before(int deger) : call(* Node.set*(int, .. )) && args(deger){
if (deger == 0){
throw new IllegalArgumentException("0 gecersiz bir degerdir");
}
}
}

Node sınıfının adı set ile başlayan ve ilk parametresi int olan metodları çalışmadan önce metoda gönderilen parametreyi kontrol eder ve parametre sıfır ise kural dışı durum iletisi yaratır.

Dış bağlantılar
Aspartik asit

Aspartik asit (Asp, D) proteinlerin yapısında bulunan 20 standart aminoasitten biridir. Anyonik formunun adıyla aspartat olarak da bilinir.

Vücuttan zararlı amonyağın atılmasına yardımcı olur. Amonyak dolaşım sistemine girdiği zaman toksik bir madde olarak hareket eder ve merkezi sinir sistemine zarar verebilir. İncelemeler, aspartik asitin dayanıklılığı ve yorgunluğa direnci artırabileceğini göstermiştir.

Diğer birçok amino asitte olduğu gibi bu amino asitin de hem L- hem de D- isomeri vardır. Aber aktiv olan diğer bir deyişle doğada var olan isomeri L- Aspartik asit'dir. Bu yazıda ya da bilimsel makalelerde Aspartik asit L- ya da D- olarak hiçbir ön ek almayarak sadece Aspartik asit diye bahsedilmişse, burada bahsi geçen L- Aspartik asit'dir.
Özellikleri
Adından anlaşılabileceği gibi, aspartat, asparajinin karboksilik asit analoğudur. İnsan vücudu ihtiyacı olan aspartatı sentezleyebildiği için dışarıdan besinlerle alınması hayati önem taşımaz. Proteinlerin yapıtaşı olmak dışında, aspartat beyinde nörotransmiter olarak da kullanılabilir ve üre döngüsünde ve glukoneogenez esnasında metabolit olarak rol alabilir. Nörotransmiter olarak kullanılan aspartatın yorulmaya karşı direnç sağlayarak dayanıklılığı artırabildiği hipotezi öne sürülmüştür, fakat destekleyen deneysel kayıtlar çok güçlü değildir.

Türevleri
N-Asetilaspartat
Asparajin

Asparajin (Asn, N) proteinleri oluşturan 20 aminoasitten biridir. Yan zincirinde karboksamit grubu içerir. Polar özelliktedir, ancak fizyolojik pH'da yüksüzdür. L-Asparajin, merkezi sinir sisteminin dengesinin korunması için gereklidir. Aşırı sinir ve asabiyet oluşumunu engeller, teskin edici özelliği vardır.

Diğer birçok amino asitte olduğu gibi bu amino asitinde hem L- hem de D- isomeri vardır. Aber aktiv olan diğer bir deyişle doğada var olan isomeri L Asparajin'dir. Bu yazıda ya da bilimsel makalelerde Asparajin L- ya da D olarak hiçbir ön ek almayarak sadece Asparajin diye bahsedilmişse, burada bahsi geçen L- Asparajin'dir.

Bulunduğu besinler
L-Asparajin baklagillerin fidanlarında ve kuşkonmaz bitkisinde rastlanmaktadır. Kuşkonmaz bitkisinin çorbalarda kullanılan türünün latince ismi olan Asparagus officinalis bakıldığında Asparajin'in adını bu bitkiden aldığı kolayca anlaşılır. Bunun dışında patates, sığır eti, yumurta, mandıra gibi besinlerde de bulunmaktadır.

Özellikleri
19. yüzyılın sonlarında yapılan araştırmalr sonucunda iki izomeriden bir olan D-Asparajin tatlı bir tadı olduğu ve buna karşılık L-Asparajin'in ise acı bir tadı olduğu ortaya konulmuştur.

Kaynakça