Bayburt (il)

Bayburt, Türkiye'nin bir ilidir. Türkiye Cumhuriyeti'nin Karadeniz Bölgesi'nde yer alır. İlin idari merkezi Bayburt şehridir.

İl nüfusu 2024 yıl sonu itibarıyla 83.676'dır. Bu nüfusun % 70,06'sı şehirde yaşamaktadır. İlin yüzölçümü 3.746 km2'dir. İlde km2'ye 22 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 25’dir.)

4 Şubat 2021 TÜİK verilerine göre 3 ilçe, 5 belediye, bu belediyelerde 28 mahalle ve 170 köy bulunmaktadır.

Erzurum'a bağlı olan Bayburt, 1926'da Gümüşhane'ye bağlı bir ilçe oldu. 21.06.1989 tarihinde 3578 sayılı yasa ile il statüsüne kavuştu. İl olduğunda Bayburt İli Bayburt ilçesi Merkez bucağına bağlı 101, Bayburt ilçesi Maden bucağına bağlı 21, Aydıntepe ilçesi Merkez bucağına bağlı 25, Demirözü ilçesi Merkez bucağına bağlı 30, çoğunluğu köy olmak üzere toplamda 177 yerleşim birimi vardı.

Merkezi yönetim, vali ve il müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

Bayburt Valisi, 1972 Kayseri doğumlu Mustafa ELDİVAN'dır. Ağustos 2023/376 sayılı kararla, Çorlu Kaymakamı iken atanmıştır.

Bayburt Belediye Başkanı, 1964 Bayburt doğumlu Mete Memiş (AK Parti), 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde %39,08 oy oranıyla seçilmiştir.

2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Bayburt İl Genel Meclisi üye sayısı, 4 AK Parti ve 4 MHP'den olmak üzere 8'dir. Bayburt Belediye meclisi ise 10 MHP ve 5 AK Parti'den olmak üzere 15 üyeden oluşur.

2018 Türkiye genel seçimleri sonucuna göre Bayburt'un Türkiye Büyük Millet Meclisindeki üye sayısı 1'dir: AK Parti (Orhan Ateş)

Nüfus
Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 9 Şubat 2026 verileri )

Bayburt ili nüfusu: 82.836 Bayburt Ehramı Erzurum'da ise Erzurum Ehramı ve Kumaşı olarak tescillenmiştir.

Tarihi yerler
Bayburt Kalesi
Osmanlı döneminde bu kaleye Çinimaçin Kalesi ismi verilmiştir. Bunun da nedeni kalenin dış yüzeylerinde mor, yeşil ve firuze renkli çinilerin kullanılmış olmasıdır.

Kalenin doğu kesiminde XVIII.-XIV. yüzyılda yapıldığı sanılan bir de kilise kalıntısı bulunmaktadır.
Kalenin batı tarafında ise yağlı mağarası bulunmaktadır.

Dede Korkut Türbesi
İlin güney doğusunda merkeze 39 km mesafedeki Masat Köyü yakınında bulunan, yapılış şekli ve mimarisi ile çok eskilere dayandığı anlaşılan ve halk arasında Ali Baba diye geçen Türkmen türbesinin, Dede Korkut'a ait olduğu tezi şair Orhan Şaik Gökyay tarafından ortaya atılmıştır. Güvenç Abdal'ın talbi, Ali Baba veya Büyük Baba adıyla anılan türbeyi inceleyen Gökyay 1986 baskılı "Dede Korkut Hikayeleri" adlı kitabında türbenin fotoğraflarını da vererek Dede Korkut'a ait olduğunu ifade etmiştir. Türbe üzerinde eski Türkçe ile 718 tarihi okunmaktadır.

Her yıl Temmuz ayının 3. haftasında uluslararası düzeyde dede Korkut Kültür ve Sanat Şöleni düzenlenmekte, şölen esnasında ilde Dede Korkut'la ilgili sempozyum, sergi, şiir gibi dallarda faaliyetler yapılmaktadır.

Sünür Kutlu Bey Camii
Akkoyunluların kurucusu Turali bey oğlu Fahrettin Kutlu Bey tarafından yaptırılan caminin kapısı üzerindeki kitabeden 1538 yılında onarıldığı anlaşılmaktadır. Minaresi ise 1616 tarihi taşıyan tarihi bir kitabeye sahiptir. İran Şahı Tahmasp'ın işgali sırasında tahrip edilmiş ve bu olay kapı üzerindeki kitabede yer almaktadır. Kanuni döneminde 1538 yılında onarım görmüştür.

Aydıntepe Yeraltı Şehri
Aydıntepe ilçesinde yer alan kent, tüf içerisinde, yüzeyden 2-2,5 metre derinde, başka yapı malzemesi kullanılmadan ana kayaya oyulmuş galeriler, tonozlu odalar ve bu odaların açıldığı daha geniş mekanlardan oluşmaktadır. Yaklaşık bir metre genişliğinde ve 2-2,5 metre yüksekliğinde tonoz örtülü galeriler yer yer her iki yanda genişlemektedir. 3-8 metrekareye yakın planlı odalar bu mekana açılmaktadır. Gözetleme mekanlarının oluşturduğu havalandırma amaçlı konik biçimdeki deliklerin galeri odaların aydınlatılması amacıyla duvarlara oyukların açıldığı görülmektedir.

Bunun tarihi Halde şehrine ait olduğu söylendiği gibi, geç Roma veya erken Hristiyanlık devirlerine ait olabileceği de söylenmektedir.
bunların yanı sıra aydıntepe ilçesine bağlı GÜMÜŞDAMLA köyünde bulunan ve bu zamana kadar korunan sarkıç köprü ihtişamını kaybetmemiştir.

Sırakayalar Şelaleleri
Bayburt -Erzurum karayolunun 6 km'sinden ayrılarak 16 km daha yol aldıktan sonra ulaşılan Sırakayalar şelaleleri, ilin merkez Sırakayalar köyünün girişinde ve köy içinde olmak üzere iki tanedir. Yaz aylarında çevreleri mesire yeri olarak kullanılan her iki şelalede görülmeye değer doğal güzelliklere sahiptir.

Mağaralar
Çimağıl Mağarası: İl merkezine 36 km mesafedeki Çimağıl köyünün Taşındibi mahallesindedir. Mahalleden sonra yaya olarak yaklaşık bir saatte ulaşılabilen mağara, 600 metre uzunluğunda ve 11 bölümden oluşmaktadır. Tavan yüksekliği yer yer 30 metreyi bulmakta, güzel sarkıt ve dikitlerin yanı sıra mağarada yer yer su birikintileri de vardır.

Helva Köyü Buz Mağarası: Helva Köyünde yer almaktadır. İl merkezinden 33 km mesafede, hemen köyün yamacında yer alan mağaranın içinde Buzdan oluşmuş sarkıt ve dikitler bulunmaktadır. Buz Mağarası görenleri hayrete düşürecek cinsten. Hava sıcaklıklarının yüksekliğine rağmen içerisine girenleri soğuk kış aylarına götüren mağara; buzdan sarkıt, dikitleriyle ve kalın buz tabakasıyla da ziyaretçilerini büyüleyen bir görünüme sahip.

Geniş bir giriş kapısının olmasına rağmen doğal olan buzlarında erimenin görülmediği mağarayı yöre halkı, teknoloji öncesinde soğuk hava deposu olarak kullanmıştır. Doğal yollarla oluşan nadide güzelliklerdendir.

Yakutiye Camii
Bu cami Bayburt Cumhuriyet Caddesi üzerinde, saat kulesi karşısında, eski Yakutiye Medresesinin bulunduğu alan üzerindedir. Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Bayburt halkının yardımlaşması ile 1913-1915 yılları arasında yapılmıştır. Cami ve minaresi tamamen kesme taştan olup, işçiliği taş işleme sanatının güzel örneğidir...

Bent Hamamı
Bayburt kalesinin eteğinde, Çoruh Nehri'ne çok yakın bir noktada bulunan hamam 16. Yüzyılda Akkoyunlu Hacı Ferahşad Bey tarafından inşa ettirilmiştir. Nice tarihî olaya şahitlik eden yapı çok kere tadilat görmüştür ancak içyapısı orijinalliğini korumaktadır. Günümüzde aktif olarak kullanılmasa da turistlerin ilgisini çeken bir mekândır.

Bunlardan başka Bayburt'ta Yukarı Hinzeverek camii, Yakutiye Camii, Zahit Efendi Camii, Çarşı Hamamı, Kondolotlar Hamamı ve Şehit Osman Türbeleri gibi tarihi ve turistik değeri olan eserler de vardır.

Spor
2018-2019 Sezonu sonunda, Futbol takımı Bayburt Grup İl Özel İdarespor, 2. Lige yükselmiştir. Ayrıca bu sezon, Bölgesel Amatör Lig'de yer alan Bayburt Belediye Spor, ligi 12.sırada tamamlamıştır. Bayburt'un liglerde başka takımı yoktur.

Ziraat Türkiye Kupası'na 2.turdan katılan Bayburt Grup İl Özel İdarespor, bu turda Pazarspor'a elenmiştir.

Bayburt'un önemli spor tesisleri: Bayburt Genç Osman Stadı (5.000), Merkez Kapalı Spor Salonu (1.000), Bayburt Kapalı Yüzme Havuzu-Y.olimpik (550) ve Kop Dağı Kış Sporları ve Kayak Merkezi.

Ayrıca bakınız
Bayburt ilindeki yerleşim yerleri listesi

Kaynakça
Dış bağlantılar
Bayburt Valiliği
Bayburt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü