Ali Dayi

Ali Dayi (Fars: علی دائی, Azeri: Əli Dayi; d. 21 Mart 1969; Erdebil), Azeri asıllı İranlı futbolcu, teknik direktör ve iş insanı. Dünya genelinde millî takımlar düzeyinde en fazla gol atan üçüncü oyuncudur. 1993-2006 yılları arasında İran millî takımı ile 149 maçta attığı 109 golle uluslararası futbol tarihinde dünyanın tüm zamanların önde gelen golcülerinden birisidir. Başarısı Guinness Dünya Rekorları'nda listelenmiştir. Oyun kariyeri boyunca Daei, 2001 yılında UNICEF İyi Niyet Elçisi olarak atandı. İran için son maçını 2006'da Haziran 2007'den 2013'e kadar oynayan Daei, FIFA Futbol Komitesi'nin bir üyesiydi.

Uzun bir forvet olan Daei, üretken bir golcüydü ve kafa vuruşu isabetliliği ve havadaki yeteneği ile biliniyordu. Rekoru 2021'de Cristiano Ronaldo tarafından kırılana kadar 109 golle bir millî takımda dünyanın en çok gol atan oyuncuydu. Emekli olduktan sonra, 2007 ve 2013 yılları arasında FIFA Futbol Komitesi üyesi olarak görev yaptı. 2014 yılında Asya Futbol Onur Listesi'ne girdi.

Bir forvet olarak, İran millî futbol takımının kaptanıydı ve DSC Arminia Bielefeld, Bayern Münih ve Hertha Berlin gibi kulüplerde oynadı. Hâlen Daei Sport'un sahibi ve CEO'sudur.

Bir süre İran millî futbol takımının teknik direktörü olarak çalışmıştır. 30 Mart 2009'da İran millî takımının Suudi Arabistan'a 2-1 yenilmesiyle görevine son verildi.

Dayi, Haziran 2007 itibarıyla FIFA Futbol Komitesi üyesi olmuştur.

Özel hayatı
İranlı gazeteci Camelia Entekhabifard anılarında Daei ile 1997 sonbaharında evleneceğini yazdı, ancak çift ayrıldı.

Ticari girişimler ve hayırseverlik
Daei, Daei Sport's Wears & Equipments adlı kendi futbol forması üretim şirketine sahiptir ve dünya çapında çeşitli alanlarda ve lig kulüplerinde İran spor kulüpleri için spor kıyafetleri yapmaktadır. Şirketi ayrıca millî takım için formalar da yaptı. Çok önemli hayırsever bağışlar yaptı ve dünya çapındaki hayır amaçlı futbol maçlarında yer aldı (Roberto Baggio ve diğerleri ile Dünya karması-Bosna maçında yer aldı). Ayrıca David Beckham ve Madeleine Albright ile birlikte bir UNICEF reklamında yer aldı ve düzenli olarak örgütle çalışırken görüldü.

Daei, 18 Temmuz 2007'de, Nelson Mandela'nın doğum gününü kutlamak için Afrika XI ve Dünyanın Geri Kalanı XI arasında oynanan Mandela için 90 Dakika'da yer aldı. Daei 3-3 biten maçta yaklaşık 10 dakika oynadı.

Din
Daei Şii Müslümandır. Bayern Münih'te oynarken, dininde alkollü içkiler yasak olduğu için Erdinger reklamında bir bardak bira tutmayı reddetti.

Kaza
17 Mart 2012'de Daei'nin arabası, kardeşiyle birlikte İsfahan'dan Tahran'a dönerken devrildi. Daei daha sonra Kaşan yakınlarındaki bir hastaneye transfer edildi. Rah Ahan kulübünün Medya Sorumlusu Hossein Ghadousi, "Daei'nin hayati belirtileri stabil bir durumda ve şu anda kaza nedeniyle herhangi bir akut tehlikede değil" dedi. Ertesi gün Tahran'daki Laleh hastanesine nakledildi.

Asya Futbol Konfederasyonu'ndan (AFC) yapılan açıklamada, "AFC, Cumartesi günü trafik kazası geçiren İranlı efsane Ali Daei'ye acil ve tam bir iyileşme diler. Asya futbolunun gerçek bir simgesi olan Daei'ye yardım etmeye hazırız. Düşüncelerimiz ve dualarımız onunla." FIFA Başkanı Sepp Blatter, kişisel Twitter sayfasında Daei'nin sakatlandığını duyduğunda şok olduğunu söyledi. Ayrıca iyileşmesi için en iyi dileklerini gönderdi.

Sokak saldırısı
Kasım 2020'de Daei, Tahran'da altın kolyesini çalmaya çalışırken iki hırsız tarafından saldırıya uğradı. Polis, iki hırsızın Daei'ye saldırdıktan birkaç gün sonra tutuklandığını duyurdu.

Siyasi Görüşleri
İran'da zorunlu başörtüsü protestosu
10 Ekim 2022'de çıkan haberlerde, İranlı yetkililerin, Ali Daei'nin Mahsa Amini'nin ölümünün ardından sokaklara dökülen protestoculara yönelik polis şiddetini eleştirmesinden dolayı pasaportuna el koyduğu açıklandı.

26 Aralık 2022'de Dayi, Tahran'dan kalkan ve eşi Mona Farrokhazari ile kızını taşıyan, Dubai'ye giden bir uçağın hükûmet karşıtı protestolara verdiği destek nedeniyle Kiş Adası'na dönmek zorunda kaldığını söyledi.

2026 İran savaşı sırasındaki tutumu
Ali Dayi, Nevruz dolayısıyla yaptığı bir Instagram paylaşımında, bu yılki kutlamaların savaşta hayatını kaybedenler nedeniyle farklı bir atmosferde geçtiğini ifade etti. Ülke çapında saygı gören eski futbolcu, İran'ın yaşadığı kayıplar nedeniyle yas içinde olduğunu belirtti.

Daei paylaşımında, "Savaş ve kan dökülmesinden uzak, refah ve huzurun hâkim olduğu özgür ve müreffeh bir İran diliyorum" ifadelerini kullandı. Bu açıklamalar, aralarında İran Devrim Muhafızları Ordusu ile bağlantılı Tasnim haber ajansının da bulunduğu bazı devlet medyası kuruluşları tarafından eleştirildi. Söz konusu eleştirilerde Daei'nin ABD ve İsrail'i açıkça kınamamasına dikkat çekildi.

Otobiyografi
Nisan 2008'de Daei, Mart 2010'da piyasaya sürülecek olan bir otobiyografi yazmaya başladığını ve "acı ve tatlı anılar" üzerine düşünmesine rağmen "bazı sırlarını sonsuza kadar kalbinde tutacağını" açıkladı. Kitap henüz piyasaya sürülmedi.

Uluslararası golleri
Başarılar
Millî takım
AFC Asya Kupası
Oynadığı maç ve gol sayısı: 1996 (Üçüncülük, 8 gol), 2000 (Çeyrek final, 3 gol), 2004 (Üçüncülük, 3 gol)

Kulüp
Bundesliga: 1
1998/99, Bayern Münih
Lig-i Berter-i Halîc-i Fars: 2
1995/96, Persepolis
2006/07, Saipa
DFB-Pokal: 1
1998/99, Bayern Münih
İran Kupası: 1
2004/05, Saba Battery

Ayrıca Bakınız
2026 İran Savaşı
2025-2026 İran protestoları
Mahsa Emini Protestoları

Kaynakça
Dış bağlantılar
Ali Daei at TeamMelli.com
Daei Sport's Wears & Equipments Official website
RSSSF archive of Ali Daei's century of international appearances and goals