2026 Jalisco harekâtı

22 Şubat 2026 tarihinde Meksika Ordusu, Meksika'nın Jalisco eyaletine bağlı Tapalpa'da, Jalisco Yeni Nesil Karteli (CJNG) lideri El Mencho ve beraberindeki altı kişinin ölümüyle sonuçlanan bir operasyon düzenledi. Operasyon bölgede çatışmaları tetikleyerek; eyalet genelinde ve ülkenin geri kalanının büyük bölümünde silahlı çatışmalara, patlamalara, çok sayıda araç ve dükkanın ateşe verilmesine neden oldu. Çatışmalar, hem Meksika Ulusal Muhafızları hem de kartel üyeleri için düzinelerce kayıpla ve en az bir sivilin ölümüyle sonuçlandı. niteliğinde bir silahlı çatışmadır. Meksika Silahlı Kuvvetleri 2006 yılında müdahil olduğunda, hükûmetin temel hedefi uyuşturucu kaynaklı şiddeti azaltmaktı. Hükûmet, birincil odak noktasının kartelleri çökertmek ve uyuşturucu kaçakçılığını önlemek olduğunu vurgulamıştır. Çatışma, Amerika Birleşik Devletleri federal hükûmeti tarafından yürütülen küresel uyuşturucuyla savaşın Meksika cephesi olarak tanımlanmaktadır. Analistler, yasa dışı uyuşturucu satışlarından elde edilen toptan kazancın yıllık 13,6 ile 49,4 milyar ABD doları arasında değiştiğini tahmin etmektedir.

Jalisco Yeni Nesil Karteli'nin Meksika'daki Yükselişi
2020 itibarıyla CJNG, Meksika hükûmeti tarafından genel olarak Meksika'daki en tehlikeli suç örgütü ve Sinaloa Kartelinden sonra ülkedeki en güçlü ikinci uyuşturucu karteli olarak kabul ediliyor. CJNG ağır bir şekilde militarize edilmiş olup, diğer suç örgütlerine göre daha serttir. Özel bir harekât grubu ve belirli savaş türleri için farklı bölümleri vardır. Tetikçi eğitim programı katı ve profesyoneldir. Kartel en çok Los Zetas ve Tapınak Şövalyeleri Karteline karşı verdiği mücadelelerle tanınırken, aynı zamanda Aguililla, Michoacán ve çevresindeki bölgelerin kontrolü için Cárteles Unidos (La Resistencia) ile de savaşmıştır. Son zamanlarda CJNG'nin ezeli rakibi olan Chiapas ve Zacatecas eyaletlerindeki Sinaloa Karteli ile de gerginlikler artmaya başlamıştır.

Jalisco Yeni Nesil Karteli, Milenio Kartelinin bölünmelerinden biri olarak başlamıştır, diğeri ise Cárteles Unidos (La Resistencia) idi. Cárteles Unidos, CJNG'yi Oscar Valencia'yı ("El Lobo") yetkililere teslim etmekle suçlamış ve onlara Los Torcidos ("Çarpıklar") adını vermiştir. CJNG, daha sonra Cárteles Unidos'u yenmiştir ve Millenio Kartelinin kaçakçılık ağlarının kontrolünü ele geçirmiştir.

Oseguera'yı Yakalamaya Yönelik Önceki Girişimler
Ağustos 2012'de Meksika federal güçleri, Oseguera'yı yakalamayı hedefleyen Zapopan ve Tonaya belediyelerinde operasyonlar gerçekleştirdi. 25 ve 27 Ağustos tarihleri arasında yerel ve ulusal medya kuruluşları, Oseguera'nın gözaltına alındığını bildirdi; bu durum Guadalajara metropol alanı ile Jalisco ve Colima'nın bazı bölgelerinde yol kapatma ve araç yakma dalgalarına yol açtı. Federal makamlar daha sonra resmi bir tutuklamanın gerçekleştiğini reddetti. Yetkililer, operasyonun CJNG altyapısını çökertmeyi ve aralarında Oseguera'nın da bulunduğu üst düzey liderleri yakalamayı amaçladığını belirtti. CJNG ayrıca Oseguera'nın yakalanmasını önlemek amacıyla Jalisco ve komşu eyaletlerde yol kapatma, araç yakma ve güvenlik güçleriyle silahlı çatışmaları içeren koordineli misilleme saldırıları başlattı. Meksikalı güvenlik güçleri, misyonun planlanmasında istihbarat desteği sağlayan Amerika Birleşik Devletleri'nin Müşterek Kurumlar Arası Kartel Karşıtı Görev Gücü (JITC-CC) ile koordinasyon içinde hareket etti. Güvenlik güçleri, partnerin 21 Şubat'ta ayrılmadan önce mülkte Oseguera ile görüştüğünü teyit etti. Sürekli izleme, Oseguera'nın yaklaşık on korumadan oluştuğu bildirilen nispeten küçük bir güvenlik detayıyla konutta kaldığını gösterdi.

Güvenlik güçleri, 21 Şubat'ta Oseguera'yı yakalamayı ve tahliye etmeyi amaçlayan; kara kuvvetleri, havacılık desteği ve özel operasyon birimlerini içeren operasyonu planlamaya başladı. Baskına iki askeri helikopter destek verdi. Bir Özel Kuvvetler timi ayrılarak onu ana yapının ötesinde takip etti ve bu durum yakındaki ağaçlık alanda ikinci bir silahlı çatışmaya yol açtı. Bu çatışma sırasında kartel üyeleri ilerleyen birliklere ateş etmeye devam etti ve havadan destek sağlayan bir askeri helikopter kurşunların hedefi olarak yakındaki Sayula'ya acil iniş yapmak zorunda kaldı. Güvenlik güçleri nihayetinde Oseguera'yı çevre ormanın çalılıklarında saklanırken buldu ve yanındaki güvenlik detayıyla çatışmaya girdi; bu esnada Oseguera ağır yaralandı.

Oseguera'nın ölümü
Güvenlik güçleri, ağır yaralı Oseguera ile iki yaralı kartel koruması ve bir yaralı askeri acil tıbbi tedavi için Guadalajara'ya nakletmek üzere bir helikopter çağırdı.

Olayların gelişimi
Misilleme şiddeti
Operasyonun hemen ardından, CJNG üyeleri tarafından trafiği engellemek amacıyla gasbedilen kargo kamyonları, otobüsler ve ateşe verilen sivil araçlar kullanılarak çok sayıda yol barikatı oluşturuldu. Güvenlik güçleri ülke genelinde yaklaşık 250 yol barikatı tespit etti. Jalisco'da güvenlik güçleri, 22 Şubat'ta Guadalajara metropol alanında en az 20 aktif barikat noktasını teyit etti.

Vancouver Sun, Puerto Vallarta'da araçların, iş yerlerinin ve benzin istasyonlarının ateşe verildiğini bildirdi. Operasyonun ardından Jalisco valisi Pablo Lemus Navarro, eyalet için Kırmızı Kod (Code Red) uyarısı yayınladı. Guanajuato'nun 23 belediyesinde 70'ten fazla saldırı rapor edildi. Bunların arasında 60 kundaklama saldırısı bulunuyordu. Elli Banco del Bienestar şubesi ve 200'den fazla Oxxo mağazası hasar gördü.

Ulusal Muhafızlar'a yönelik doğrudan saldırılar da rapor edildi. Bölgedeki bir Ulusal Muhafız tesisinin yakınına yerleştirilen bir araç tipi el yapımı patlayıcı infilak ederek yapısal hasara yol açtı ve personeli yaraladı. Ayrıca Jalisco, San Juan de los Lagos'ta bir bomba yüklü araç patlatıldı; olayda merkezi Aguascalientes'te bulunan Ulusal Muhafız Karayolu ve Tesis Güvenlik Taburu koordinatörü Yüzbaşı Leonel Cardoso Gómez hayatını kaybederken birkaç subay yaralandı. Milenio, federal yetkililerin bu saldırılardan "El Sapo" lakaplı Hugo Gonzalo Gaytán'ı sorumlu tuttuğunu bildirdi. Saldırı 23 mahkûmun kaçmasını sağladı ve bir infaz koruma memuru öldürüldü.

Ulaşım aksaklıkları
Guadalajara metropol alanındaki otobüs ve kentsel raylı sistem hizmetleri, koordineli şiddet olaylarının patlak vermesinin ardından geçici olarak askıya alındı. Eyalet yetkilileri, araçların ateşe verilmesi ve ana yolların kapatılmasının ardından güvenlik risklerini gerekçe göstererek şehir içi otobüs güzergahları, Mi Macro Periférico ve Sistema de Tren Eléctrico Urbano hatları dahil olmak üzere toplu taşıma ağını durdurdu. Meksiko'daki Central de Autobuses del Norte'den kalkan uzun mesafe seferleri, otoyol kapanmaları nedeniyle Jalisco, Guanajuato, Michoacán ve Aguascalientes gibi batı eyaletlerine gidişleri iptal etti.

Puerto Vallarta Uluslararası Havalimanı işletmecisi Grupo Aeroportuario del Pacífico (GAP), şiddet olaylarının ardından tüm uluslararası operasyonların ve iç hat uçuşlarının çoğunun iptal edildiğini; havayolu şirketlerinin güvenlik endişelerini ve havalimanına erişim yollarındaki belirsizliği gerekçe gösterdiğini bildirdi. Uçuşlarını iptal eden havayolları arasında Southwest Airlines, Alaska Airlines, United Airlines, Delta Air Lines, Air Canada, WestJet, Porter Airlines ve Volaris yer aldı. Havalimanı yetkilileri, terminal içinde herhangi bir şiddet olayının yaşanmadığını ve tesislerin federal güvenlik güçlerinin koruması altında olduğunu belirtti. Yaygın olarak paylaşılan asılsız iddialar arasında Guadalajara Uluslararası Havalimanı'nın "suikastçılar tarafından ele geçirildiği", Reutersın aktardığına göre "Puerto Vallarta şehrindeki bir kiliseden ve çok sayıda binadan dumanlar yükseldiği" ve turistlerin rehin alındığı yönündeki raporlar yer aldı. Diğer viral paylaşımlarda Başkan Claudia Sheinbaum'un bir askeri gemiye tahliye edildiği ileri sürüldü; Oseguera'nın hala hayatta olduğu veya siyasi nedenlerle öldürüldüğü kanıtsızca iddia edildi ya da operasyona doğrudan Amerika Birleşik Devletleri ajanlarının katıldığı öne sürüldü.

Monterrey Teknoloji ve Yükseköğretim Enstitüsü Dijital Medya Gözlemevi tarafından hazırlanan bir rapor, Oseguera’nın ölümünü takip eden iki gün içinde, birçoğu botlar ve Yapay Zeka üretimli içerikler tarafından bağlamdan yoksun veya doğrulanmadan yayılan yüzlerce sahte veya doğrulanmamış paylaşımın dolaştığını ortaya koydu. Verilere göre, paylaşımların %35-40'ı bağlamdan yoksundu, en az %25'i yanıltıcıydı ve %25'i yapay zeka kullanılarak manipüle edilmiş veya tamamen uydurulmuştu. Avustralya Dışişleri ve Ticaret Bakanlığı, Yeni Zelanda Dışişleri Bakanlığı, Fransa Avrupa ve Dışişleri Bakanlığı, Birleşik Krallık Dışişleri, İngiliz Milletler Topluluğu ve Kalkınma Ofisi, Kanada Küresel İlişkiler dairesi ve Endonezya Dışişleri Bakanlığı da benzer uyarılar yayınladı.

ABD Dışişleri Bakanlığı, Meksika'daki huzursuzluktan etkilenen ABD vatandaşlarını desteklemek amacıyla 22 Şubat'ta 7/24 hizmet veren bir kriz hattı kurdu. Birkaç ABD havayolu şirketinin Puerto Vallarta uçuşlarını askıya almasının ardından yardım hattına yüzlerce çağrı geldi. Jalisco'da yaklaşık 30, Michoacán'da ise dört kartel üyesi öldürüldü. Bildirildiğine göre, öldürülen her asker için 20.000 Meksika pesosuna kadar ödül teklif etmişti. Paraşütçü Tüfek Tugayı'na bağlı bir hava mobil birliği de dahil olmak üzere güvenlik güçleri, onu Jalisco, El Grullo'da yakalamaya çalıştı. Araçla kaçmaya çalışırken askerî personele ateş açtı; güvenlik güçlerinin ateşe karşılık vermesiyle Macías Ureña vurularak öldürüldü. Ertesi gün Meksika Başsavcılığı (FGR), naaşın adli tıp analizi sonrasında genetik olarak teşhis edildiğini doğruladı. Yetkililer, yasal işlemler tamamlanana ve yakınlarından naaşı teslim alma talebi doğrulanana kadar cesedin federal gözetimde kalacağını belirtti. 28 Şubat'ta FGR, Oseguera'nın naaşının yasal temsilcisine resmen teslim edildiğini teyit etti.

CJNG liderlik boşluğu
Oğlu Ruben Oseguera Gonzalez'in ("El Menchito") Amerika Birleşik Devletleri'nde hapiste olması nedeniyle Oseguera'nın ölümü üzerine doğrudan bir halefi bulunmuyordu. Uluslararası Kriz Grubu üyesi David Mora, bu durumun bir otorite boşluğu yaratacağını ve "organizasyon içinde şiddetli yeniden yapılanmalara" neden olabileceğini belirtti.

Ayrıca bakınız
Pablo Escobar'ın ölümü – 1993 yılında Kolombiya güvenlik güçlerinin ortak operasyonuyla Kolombiyalı kartel liderinin öldürülmesi
Culiacán Muharebesi – 2019 yılında Ovidio Guzmán López'i yakalamaya yönelik, altı sivilin ve Meksika askerinin ölümüyle sonuçlanan başarısız girişim
2023 Sinaloa huzursuzluğu – Sinaloa Karteli lideri Ovidio Guzmán López'in başarıyla tutuklanmasının ardından Sinaloa'da tetiklenen şiddet olayları ve yol barikatları dalgası

Notlar
Kaynakça