Claudiopolis Piskoposluğu (Honorias)

Claudiopolis ( ), Küçük Asya'nın kuzeyinde, Roma İmparatorluğu'nun Paflagonya (daha sonraki adıyla Honorias) eyaletinde yer alan köklü bir antik kenttir. Yerleşim Bitinya döneminde Bithynium ( ) adıyla bilinmekte olup daha sonra Claudiopolis adını almıştır.

Geç Antik Çağ boyunca bölgenin en önemli piskoposluk merkezlerinden biri olan kent, günümüzde de Roma Katolik Kilisesi'nin bir unvan makamı olma özelliğini sürdürmektedir.

Yerleşik piskoposluk ve başpiskoposluk
Roma’nın Honorias eyaletinin sivil idari başkenti olan Claudiopolis, Pontus Diosezi sınırları içinde yer almaktaydı. Kentin piskoposluk makamı, zamanla Konstantinopolis Patrikhanesi’ne bağlı nüfuzlu bir metropolitlik (merkez piskoposluk) statüsüne yükseldi. Bu dönemde Claudiopolis’e bağlı beş adet süfragan (yardımcı) piskoposluk bulunuyordu: Herakleia Pontiki (Ereğli), Prusias Ad Hypium (Konuralp/Düzce), Tieion (Filyos), Cratia (Gerede) ve Hadrianopolis (Eskipazar). Kent, Pseudo-Epiphanius’un yaklaşık 640 tarihli kilise idari listelerinde (Notitiae Episcopatuum) ve Bizans İmparatoru VI. Leon (Bilge Leon) dönemine ait 10. yüzyıl başı kayıtlarında bu yapısıyla yer alır. Patrikhane metropolitlikleri arasında sırasıyla 16. ve 17. basamaklarda tescillenmiştir.

Bizans egemenliği altındayken de Claudiopolis adını koruyan kent, 11. yüzyılda batıya doğru göç eden Türklerin kontrolüne geçti ve bu dönemden itibaren "Boli" (günümüz Bolu'su) olarak anılmaya başlandı. 1097 yılında Bizanslılar tarafından geri alınan şehir, 1177’de Anadolu Selçuklu Devleti tarafından kuşatılsa da bu kuşatma başarısızlıkla sonuçlandı; ancak 1214 yılından kısa bir süre önce kesin olarak yeniden Türk hâkimiyetine girdi. 14. yüzyıldan itibaren başlayan Osmanlı idaresi altında metropolitlik unvanını Herakleia Pontiki’ya kaptıran kent, 15. yüzyıla gelindiğinde yerleşik bir piskoposluk merkezi olma özelliğini tamamen kaybetti.

Tarihçi Michel Le Quien, 13. yüzyıla kadar bu makamda görev yapmış yirmi piskoposun varlığından bahsetmektedir. Tarihi belgelerde epigrafik ve arşivsel olarak izi sürülebilen piskopos ve başpiskoposlar ise şunlardır:

Aziz Autonomus: Diokletian (Diocletianus) döneminde inancı uğruna katledilerek şehit edilen (martyr) İtalya kökenli bir misyoner olduğu rivayet edilir.
Kallikrates (Callicrates): Kilise tarihçisi Sokrates Skolastikos'un (Socrates Scholasticus) eserinde M.S. 363 yılı olaylarında adı zikredilmektedir.
Gerontius: Tarihsel açıdan varlığı kesin belgelerle kanıtlanmış ilk piskopostur. M.S. 394 yılında Busra Metropoliti Bagadius'a karşı toplanan konsile katılmıştır.
Olimpius (Olympius): M.S. 431 yılındaki kayıtlarda adı geçmektedir.
Kalogerus (Calogerus): M.S. 449 ile 458 yılları arasında görev yapmıştır.
Karterius (Carterius): M.S. 459 yılına ait belgelerde piskopos olarak anılmaktadır.
Hipatus (Hypatus): Yaklaşık M.S. 518 yıllarında makamda olduğu düşünülse de bu isim Fransız tarihçi Raymond Janin tarafından kabul edilmemiştir.
Epiktetus (Epictetus): M.S. 536 yılı kayıtlarında yer almaktadır.
Vinsentius (Vincentius): M.S. 553 yılında görev yaptığı belirtilse de Janin bu ismi listeden çıkarmıştır.
I. Kiprianus (Ciprianus I): M.S. 680 yılındaki konsil kayıtlarında adı yer alır.
Sisinnius: Sadece tarihçi Janin'in listesinde, M.S. 692'deki Trullo Konsili'ne (Concilium Quinisextum) katılanlar arasında gösterilmiştir. Ancak Janin'in, bu ismi muhtemelen İsaurya'daki adaş kent Claudiopolis ile karıştırdığı düşünülmektedir.
I. Niketas (Nicetas I): M.S. 787 yılındaki İznik Konsili belgelerinde tescillenmiştir.
Ignatius: Dönemin ünlü Konstantinopolis Patriği I. Fotios'un yakın dostu ve mektuplaşma silsilesindeki muhataplarından biridir.
II. Kiprianus (Ciprianus II): M.S. 869 ile 879 yılları arasında bu yüksek makamda bulunmuştur.
II. Niketas (Nicetas II): 10. ila 11. yüzyıllar arasında görev yaptığı bilinmektedir.
Yuhanna (John): M.S. 1028 ile 1029 yılları arasında piskoposluk tahtında oturmuştur.

Katolik Unvan Makamı
Katolik Kilisesi, kentin tarihi önemine atfen, en geç 17. yüzyılda burayı bir Latin Metropolitlik unvan makamı olarak kağıt üzerinde yeniden canlandırmıştır. Başlangıçta resmi olarak Latince Claudiopolis, İtalyanca ise Claudiopoli şeklinde adlandırılan makam, 1933 yılındaki idari düzenlemelerle coğrafi konumunu netleştirmek adına Claudiopolis in Honoriade (Latince) / Claudiopoli di Onoriade (İtalyanca) / Claudiopolitanus in Honoriade (Latince) olarak değiştirilmiştir.

Bu unvan makamında bugüne kadar şu isimler görev yapmıştır:

Tomás de Paredes, O.E.S.A. (14 Ekim 1652 – 17 Şubat 1667): Augustiniyen Tarikatı'na mensup olan Paredes, unvan piskoposu (titular bishop) olarak görev yapmıştır.
Jean-Baptiste Adhémar de Monteil de Grignan (3 Ağustos 1667 – 9 Mart 1689)
Piotr Tarło (30 Ocak 1713 – 16 Aralık 1720): Unvan piskoposu statüsüyle bu makamda bulunmuştur.
Walenty Konstantyn Czulski (12 Şubat 1721 – 10 Şubat 1724?): Unvan piskoposu olarak hizmet vermiştir.
Joannes Nicastro (11 Eylül 1724 – ?): Unvan piskoposu olarak atanmıştır.
Tommaso Battiloro (20 Kasım 1767 – 14 Aralık 1767)
Stephanus Antonius Aucher (5 Temmuz 1796 – ?)
Carlo Gigli (13 Aralık 1880 – 24 Ağustos 1881)
Eugène-Jean-Claude-Joseph Desflèches, M.E.P. (20 Şubat 1883 – 7 Kasım 1887): Paris Yabancı Misyonerler Cemiyeti üyesi olan piskopos, Çin misyonundaki faaliyetleriyle tanınır ve Çince kaynaklarda 范若瑟 (Fan Ruose) adıyla kaydedilmiştir.
Joseph-Adolphe Gandy, M.E.P. (15 Ocak 1889 – 29 Eylül 1892): Paris Yabancı Misyonerler Cemiyeti mensubudur.
Giovanni Battista Bertagna (26 Mart 1901 – 11 Şubat 1905)
Giuseppe Fiorenza (11 Aralık 1905 – 27 Ocak 1924)
Georges-Prudent-Marie Bruley des Varannes (13 Şubat 1924 – 29 Mayıs 1943)
Alain Guynot de Boismenu, M.S.C. (18 Ocak 1945 – 5 Kasım 1953): İsa'nın Kutsal Kalbi Misyonerleri topluluğuna bağlı olarak hizmet etmiştir.
Alfredo Bruniera (12 Aralık 1954 – 26 Mart 2000): Makamın unvanını en uzun süre taşıyan ve modern döneme ulaştıran son başpiskoposlardan biridir.

Kaynaklar
Ayrıca bakınız
Bithynium