Antik Roma siyaseti

Antik Roma'nın siyasi kurumlarına dair çeşitli listeler aşağıda sunulmuştur. Listedeki her bir madde, ayrı bir makaleye bağlantıdır. Kategoriler şunları içermektedir: yasalar (5) ve yasama organları (7); devlet makamları (40) ve makam sahipleri (6 liste); siyasi fraksiyonlar (2 + 1 çatışma) ve toplumsal sınıflar (8). Ardından benzer yapıda hazırlanmış bir siyasi terimler sözlüğü (38 madde) gelir.
Yasalar
Roma hukuku
Roma hukukunun yasa listesi( )
12 Levha Kanunları
Digesta( )
Corpus Iuris Civilis

Yasama Organları
Roma Senatosu
Roma Meclisleri( )
Curia
Comitia curiata
Comitia centuriata
Comitia tributa
Concilium plebis

Devlet Makamları
aedilis - Roma Cumhuriyeti'nde bir kamu görevi
agentes in rebus - Geç Roma İmparatorluğu’nda haberleşme ve istihbarat hizmeti
a rationibus - (İmparatorlukta) mali işlerden sorumlu baş görevli
censor - Roma'da nüfus sayımından sorumlu magistratus
comes - "Yoldaş" anlamında Latince kelime, Roma'dan itibaren saray unvanı
comes palatinus - Roma’dan bu yana imparatorluk ya da kraliyet saraylarına bağlı yüksek görevli
consul - Antik Roma'da en yüksek siyasi makam
consularis - Konsül görevinde bulunmuş kişilere verilen unvan
decemviri - Roma Cumhuriyeti'nde on kişilik komisyon
diktatör - Roma Cumhuriyeti’nde olağanüstü yetkili yönetici
dux - Roma'da askeri ya da sivil liderlik unvanı
imparator - Roma İmparatorluğu’nun hükümdarı
vali - Roma eyaletlerinde yönetici konumundaki kişi
imperator - Askeri zafer sonrası verilen rütbe; sonradan imparator unvanı oldu
legatus - Roma’da yüksek rütbeli askeri görevli
legatus Augusti pro praetore - Roma İmparatorluğu’nda eyalet valisi
lictor - Roma'da magistratuslara eşlik eden koruma görevlisi
magistratus - Antik Roma’da seçilmiş yönetici
officium - Latince "görev", "resmi makam" anlamında çok anlamlı terim
pontifex maximus - Antik Roma'nın başrahibi
praefectus - Antik Roma'da “prefect” olarak bilinen idari görevli
praepositus sacri cubiculi - Bizans sarayında baş oda görevlisi
praeses - Roma İmparatorluğu'nun geç döneminde eyalet valisi unvanı
praetor - Roma Cumhuriyeti'nde adli işlerden sorumlu magistratus
praetor peregrinus - Yabancılarla ilgili davalara bakan praetor
primicerius - Antik Roma’da çeşitli kurullarda üst sırada bulunan görevli
princeps - “İlk kişi”; cumhuriyetin son döneminde Augustus’un unvanı
princeps senatus - Senato’nun itibar bakımından en üst sıradaki üyesi
prokonsül - Cumhuriyet döneminde eyalet yöneten eski konsüller
procurator - Roma İmparatorluğu'nda mali ve idari işler için atanan görevli
promagistratus - Görev süresi uzatılmış ya da vekil magistratus
quaestor - Roma’da mali işlerden sorumlu memur
rationalis - İmparatorlukta mali işlerden sorumlu üst düzey görevli
rector - Roma’da ve ortaçağ cumhuriyetlerinde siyasi yönetici
rex - Roma Krallığı döneminin baş yöneticisi (kral)
senatör - Antik Roma’nın siyasi meclisi olan Senato’nun üyesi
tribün - Roma’da halk tarafından seçilen görevli (örneğin pleb tribünü)
triumviri - Antik Roma'da üç kişilik komisyon
vicarius - Latince “vekil” ya da “yardımcı” anlamında görevli
vigintisexviri - Roma Cumhuriyeti’nde küçük kamu görevlerinden oluşan kurul

Bireysel Görev Sahipleri Listeleri
Roma Kralları listesi
Roma konsülleri listesi
Roma imparatorları listesi
Principes senatus listesi
Roma Britanyası Valileri

Siyasi Fraksiyonlar
Optimates
Populares

(bakınız Sınıfların Çatışması (Roma))

Toplumsal Sınıflar
Asiller
Patriciler
Equites
Plebler
Proletarya
Köleler

Hukuk ve Siyaset Terimleri Sözlüğü
aerarium - Antik Roma’da kamu hazinesi
aequitas - Roma hukukunda hakkaniyet ilkesi
auctoritas - Roma'da saygınlık ve manevi otorite; güç (imperium) ile karşılaştırılır
civitas - Hukukla birleşmiş yurttaş topluluğu anlayışı
Collegium - Antik Roma'da tüzel kişilik olarak hareket eden her türlü birlik ya da dernek
consilium - Danışma kurulu ya da danışma meclisi
consortium - Ortak hedef doğrultusunda bir araya gelen kişi ya da kurumlar birliği
consuetudo - Hukuki örf, teamül ilkesi
contractus - Sözleşme
contractus litteris - Yazılı sözleşme türü
curia - Toplantı ve karar alma meclisi
cursus honorum - Antik Roma'da siyasetçilerin sırasıyla üstlendiği kamu görevleri hiyerarşisi
decreta - Genellikle devlet başkanınca ilan edilen ferman veya bildiri
delictum - Hukuka aykırı eylem, sivil haksızlık
edicta - Yasaların ilanı, özellikle monarşik düzende kullanılır
fiscus - Roma imparatorunun kişisel hazinesi
fiducia - Güvene dayalı hukuki işlem ya da güven ilişkisi
gravitas - Ciddiyet, vakar; Roma erdemlerinden biri
imperium - Antik Roma'da yürütme, komuta ve yargı yetkisi
iudex - Mahkeme işlemlerini yürüten görevli, yargıç
ius - Yurttaşlık hakları ya da hukuki erdem
lex - Yasa
libertas - Özgürlük tanrıçası; aynı zamanda siyasi özgürlük kavramı
mos maiorum - Ataların gelenek ve görenekleri
munera - Roma aristokratlarınca finanse edilen kamu hizmetleri veya eğlenceler
municipium - Antik Roma'da şehir ya da kasaba
obligatio - Bir kişinin yerine getirmek zorunda olduğu hukuki yükümlülük
palatinus - Roma’dan bu yana Avrupa’daki imparatorluk ya da kraliyet saraylarına bağlı yüksek düzey görevli
patria - Vatan, atayurt
pietas - Görev bilinci, dindarlık; Roma faziletlerinden biri
potestas - Güç ya da yetki anlamına gelen Latince kelime
responsa - Yazılı hukukî karar ve içtihatlar bütünü
provincia - İtalya dışındaki büyük Roma yönetim bölgesi
rasyo - Aynı türden iki sayının oranı, akıl yürütme anlamında da kullanılır
senatus consultum - Roma Senatosu’nun aldığı karar
stipulatio - Antik Roma hukukunda sözlü sözleşme biçimi
Birinci Triumvirlik - Sezar, Pompeius ve Crassus arasında kurulan siyasi ittifak
İkinci Triumvirlik - MÖ 43-32 yılları arasında kurulmuş ikinci üçlü siyasi ittifak

Ayrıca bakınız
Tarpeian Kayası - Antik Roma’da idamlar için kullanılan dik uçurum

Notlar