Dokimeion

Dokimeion, Docimia, Docimium veya Docimeium ( ), Küçük Asya'daki antik Frigya'da, ünlü mermer ocaklarının bulunduğu bir şehirdi. Helenistik dönemde Makedonyalılar tarafından kurulmuştur. Roma döneminde yarı özerk konumuyla imparator adına bronz kent sikkeleri bastırmıştır. Dokimeion'un tam konumu yakın zamana kadar tartışma konusuydu; ancak günümüzde Afyonkarahisar'ın 25 km. kuzeydoğusunda, İscehisar ilçesi yakınlarında yer alan antik kenttir.

Tarihi
Bu şehir, üzerinde "Δημος" veya "Ιερα Συνκλητος Δοκιμεων Μακεδονεν" yazıtları bulunan sikkelerinden anlaşıldığı üzere, sakinlerinin Makedon olarak adlandırıldığı, Büyük İskender'in komutanlarından Antigonos Dokimos tarafından MÖ 302 tarihinde kurulduğu düşünülmektedir. Şehrin Yunanca adı, Latin alfabesine çevrilirken Dokimeion, Dokimia Kome, Dokimaion ve daha sonra Dokimion şeklinde kullanılmıştır.

Strabon, Dokimeion'u Synnada civarında bir yere konumlandırır. Burayı bir köy olarak adlandırır ve orada Synnada taşı olarak adlandırılan (Romalıların deyişiyle) bir ocak olduğunu belirtir. Ancak bölge halkı bu taşı Dokimites ve Dokimaea olarak adlandırır. Başlangıçta ocak sadece küçük taş parçaları verirken, Romalıların daha sonraki çabaları sayesinde tek parçadan büyük sütunlar çıkarılmıştır. Bu sütunlar, çeşitlilik açısından Alabastrites'e yaklaşır. Bu ağırlıkların denize taşınması zahmetli olsa da, hem sütunlar hem de levhalar Roma'ya şaşırtıcı büyüklükte ve güzellikte getirilmiştir.

Strabon'un bu pasajında geçen Dokimaea (Δοκιμαίαν) kelimesi hatalı görünmektedir. Doğrusu ya Δοκιμαῖον ya da Δοκιμέα olmalıdır. Strabon, Synnada ovasının yaklaşık 60 stadia uzunluğunda olduğunu ve Dokimeion'un ötesinde olduğunu belirtir. Catholic Encyclopedia buradan yola çıkarak, Strabon'un Dokimeion'u ovanın sınırından çok uzak olmayan bir yerde olduğunu varsaydığını çıkarır. Tablo, Synnada ile Dokimeion arasında 32 MP. (Roma mili) olduğunu ve Dokimeion'un Synnada'dan Dorylaeum'a giden yol üzerinde olduğunu gösterir; ancak bu sayı kesinlikle hatalıdır.

Kent, farklı renk ve çeşitlerde mermerlerin çıkartılması ile ünlüydü. Mermerle­r, Efes limanı üzerinden Kuzey Afrika ve Roma’ya taşınırdı. Mermer yatağından limana kadar olan yaklaşık 300 kilometrelik mesafe, karayolu ile kat edilirdi. İri mermer blokları ve sütunlar 6, 8 veya 10 tekerli vagonlara konulur ve bu vagonları öküzler beş günde Efes'e taşırdı. Taşıma işlemi sırasında yer yer Büyük Menderes Nehri'nden de faydalanıldığı düşünülmektedir.

Dokimeion mermerleri
Dokimeon'un mermerleri, Roma mimarisinde “Pavonazzetto’ (Afyon menekşe mermeri) diye adlandırılırdı. Bu mermerlerin kullanıldığı ünlü yapılardan bazıları; İstanbul'daki Ayasofya Kilisesi, Roma'daki Pantheon ve Trajon Forumu'dur. Bu mermer, mor pigmentin elde edilmesinin çok zahmetli ve pahalı olduğu dönemlerde popüler olmuştur. Üretiminin zahmetli ve pahalı olması sebebiyle mor renk asaletin ve tanrısallığın rengi olmuş, dünyada mor renkte damarları olan mermer sadece Docimeon'da çıkartıldığından bu mermere büyük ve görkemli yapıların inşasında çok talep olmuştur. Dokimeion, ünlü sütunlu lahitlerin üretiminin sona erdiği üçüncü yüzyılın sonlarına kadar en önemli mermer ocağı ve lahit atölyesiydi.

Antik Çağ'da işletilmeye başlanan ve uzun bir süre atıl durumda kalan Dokimeion Ocakları, Cumhuriyet döneminde yeniden faaliyete geçirilmiş olup bugün halen bu mermerleri işleyen birkaç firma bulunmaktadır.

Mitolojide Dokimeion
Dokimeion'da mermer ocaklarının yoğun olarak bulunduğu Persis Dağı (bugün Bacakale adıyla bilinir), Yunan mitolojisine göre Tanrıça Kybele'nin kutsal alanıydı. Kybele'nin sevgilisi Attis, Persis Dağı'nda avlandığı bir gün, yaban domuzu saldırısına uğrayarak yaralanır. Yarasından akan kanın, Dokimeion ocaklarındaki beyaz mermere damlaması sonucunda beyaz mermerin rengi mora dönüşür.

Hristiyanlık Tarihindeki Yeri
Bu alanda, Konstantin sonrası döneme ait birçok Hristiyan yazıtı bulunmuştur.

Dokimeion, Phrygia Salutaris'teki Synnada Metropolitliği'ne bağlı bir suffragan (yardımcı piskoposluk) idi. 344'ten 879'a kadar altı veya yedi piskoposun bilindiği (Lequien, Oriens Christianus, I, 853) ve bir başka piskoposun da bir yazıtta bahsedildiği kaydedilmiştir.

Ayrıca bakınız
Afyon menekşe mermeri

Kaynakça