kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Alaca (anlam ayrımı)

Alaca, Türkiye Cumhuriyeti'nde birçok yerleşim yerinin adıdır.
Yerleşim yerleri
Alaca - Çorum ili ilçesi
Alaca, Borçka - Artvin ili Borçka ilçesine bağlı köy
Alaca, Beşiri - Batman ili Beşiri ilçesine bağlı belde
Alaca, Aydıntepe - Bayburt ili Aydıntepe ilçesine bağlı köy
Alaca, Kulp - Diyarbakır ili Kulp ilçesine bağlı mahalle
Alaca, Elâzığ - Elâzığ ili merkez ilçesine bağlı köy
Alaca, Aziziye - Erzurum ili Aziziye ilçesine bağlı mahalle
Alaca, Hınıs - Erzurum ili Hınıs ilçesine bağlı mahalle
Alaca, Köprüköy - Erzurum ili Köprüköy ilçesine bağlı mahalle
Alaca, İslahiye - Gaziantep ili İslahiye ilçesine bağlı mahalle
Alaca, Kars - Kars ili merkez ilçesine bağlı köy
Alaca, İnebolu - Kastamonu ili İnebolu ilçesine bağlı köy
Alaca, Yıldızeli - Sivas ili Yıldızeli ilçesine bağlı köy
Alaca, Ceylanpınar - Şanlıurfa ili Ceylanpınar ilçesine bağlı mahalle
Alabanda (antik kent)

Alabanda ( ) veya Khrysor Antiokyası, Aydın ilinin Çine ilçesine 9 km uzaklıktaki Doğanyurt köyünde bulunan bir antik Karya kentidir.

Şehir, iki yükseltinin arasındaki eyer şeklindeki alanda konumlanmıştır. Bölge, koyu renkli mermeri ve garnete benzeyen değerli taşlarıyla tanınmaktadır. Bizanslı Stephanus, Karya'da Alabanda (Alabandeus) adında iki şehir olduğunu iddia etmektedir, ancak başka hiçbir antik kaynak bu bilgiyi doğrulamamaktadır.

Tarihi
Efsaneye göre, şehir Karyalı kahraman Alabandus tarafından kurulmuştur. Karya dilinde, isim at anlamına gelen ala ve zafer anlamına gelen banda kelimelerinin birleşiminden oluşmaktadır. Herodotos bir keresinde Alabanda'nın Karya yerine Frigya'da olduğundan bahseder, ancak aslında aynı şehirden söz edilmektedir. Pers asilzadesi Bubares'in oğlu ve Makedonya Kralı I. Amyntas'ın torunu olan Amyntas, şehrin kontrolünü Kral I. Serhas'dan (MÖ 486-465 arası hüküm sürdü) almıştır.

Erken Selevkos döneminde, şehir Khrysaor Birliği'nin bir parçasıydı. Bu birlik, ekonomik ve savunma bağlarıyla ve belki de etnik bağlarla birbirine bağlı yakın şehirlerin oluşturduğu gevşek bir federasyondu. Şehir, kentin barışını koruyan Selevkos kralı III. Antiochus onuruna Khrysor Antiochia'sı olarak yeniden adlandırıldı. MÖ 201'de V. Philip tarafından ele geçirildi. MÖ 190'daki Magnesia Savaşı'nda Selevkoslar'ın yenilgisinden sonra isim tekrar Alabanda'ya döndü. Kısa süre sonra Romalılar şehri işgal etti.

Cicero'ya göre, Yunanistan'da birçok tanrılaştırılmış insan vardı ve Alabanda'da Alabandus'a tapınılıyordu.

MÖ 70'te Roma'nın Anadolu'yu tamamen kontrol altına almasıyla birlikte, Alabanda şehri, Asya eyaletinin 21. kenti olarak Roma yönetimine girdi. Daha sonra, MÖ 48'de Marcus Antonius tarafından Ephesus'un eyalet başkenti yapılması üzerine, Alabanda bölgesel bir merkez haline geldi. Miletos, Priene, Tralleis ve Nysa gibi önemli şehirler, bu dönemde Alabanda'ya bağlandı.

MÖ 40'ta, isyancı Quintus Labienus bir Part ordusu ile şehri ele geçirdi. Labienus'un garnizonu şehir sakinlerini katledildikten sonra, Part ordusu şehrin hazinelerini yağmaladı. Roma İmparatorluğu döneminde şehir bir conventus (yargı merkezi) haline geldi (Plinius, V, xxix, 105) ve Strabon, şehrin lüks yaşamı ve ahlaki çöküşü ile ünlü olduğunu bildirir. Şehir, MS 3. yüzyılın ortalarına kadar kendi parasını basmaya devam etti. Bizans İmparatorluğu döneminde şehir bir piskoposluk merkezi haline getirildi.

XI. yy.da Türk egemenliği altına giren kent daha sonra Haçlı seferleri ile yeniden el değiştirir. Artık yerleşik bir piskoposluk merkezi olmayan Alabanda, bugün Katolik Kilisesi tarafından bir titular (unvan) piskoposluk olarak listelenmeye devam etmektedir.

Önemli kişiler
Aridolis, İkinci Pers istilası sırasında Alabanda tiranıydı
Amyntas, Alabanda'nın tiranı ve I. Amyntas'ın torunu
Alabandalı Leon (Λέων), Yunan hatip ve yazar
Alabandalı Apollonius, Yunan hatip
Alabandalı Menekles (Μενεκλῆς), bir Yunan hatibi, Hierokles'in kardeşi
Alabandalı Hierokles (Ἱεροκλῆς), bir Yunan hatibi, Menekles'in kardeşi Günümüzde kazıları çoğunluğu Atatürk Üniversitesi'nden olan bir ekip tarafından yapılmaktadır.

Galeri
Kaynakça
Dış bağlantılar
Alaca Barajı

Alaca Barajı, Çorum'da, Suludere üzerinde, sulama amacı ile 1979-1984 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.

Kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 665.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 57,00 m, normal su kotunda göl hacmi 12,50 hm3, normal su kotunda göl alanı 0,80 km²'dir. Baraj 1.546 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.

Ayrıca bakınız
Türkiye'deki barajlar listesi

Kaynakça
Alabaş, Çınar

Alabaş, Diyarbakır ilinin Çınar ilçesine bağlı bir mahalledir.

Tarihçe
16. yüzyılda Halep Avşarlarının Köpekli Oymağının bir obası Alabaş adını taşımaktaydı. Halep yöresindeki Avşarların önemli bir bölümünün sonraki dönemlerde yerlerini terk ederek Anadolu'nun çeşitli bölgelerine dağıldıkları biliniyor. Onlardan bazı kollar, Diyarbekir topraklarına da gelip yerleşmişlerdi. Alabaş, adını bu Avşar obasından almıştır.

Coğrafya
Diyarbakır il merkezine 26 km, Çınar ilçesine 40 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Alaca, İnebolu

Alaca, Kastamonu ilinin İnebolu ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Yerleşim 19. yüzyıl kayıtlarında Kara Zağna adıyla İnebolu'nun köyleri arasında yer almaktadır. Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasından sonra 1935 yılında Karazagana ve 1960 yılında Karazağna adlarıyla görülen yerleşimin adı ileriki yıllarda Alaca olarak değiştirilmiş olup 1965 yılı nüfus sayımından itibaren de yeni adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.

Coğrafya
Köy, Kastamonu il merkezine 107 km, İnebolu ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Alaca, Hınıs

Alaca, Erzurum ilinin Hınıs ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe
Eski adı Kızılkilise olan mahallenin adı, 1928 yılı kayıtlarında Kızılan olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Hınıs Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 168 km, Hınıs ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. Mahalle, Hınıs'ın kuzeybatısında olup, Tapuköy Mahallesi üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Alabayır, Tekman

Alabayır, Erzurum ilinin Tekman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe
Mahallenin eski adı 1901 yılı kayıtlarında Gabelikan, 1928 yılı kayıtlarında ise Kabelikan olarak geçmektedir.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tekman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 82 km, Tekman ilçe merkezine 52 km uzaklıktadır. Tekman'ın güneybatısında olup, numaralı Erzurum-Bingöl (Palandöken-Çat) devlet yoluna, Karlıca, Dalsöğüt ve Turnagöl mahalleleri üzerinden, Aşağıçat Mahallesinde 37,2 km'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Alaca, Köprüköy

Alaca, Erzurum ilinin Köprüköy ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe
Alaca, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde aynı adla geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Alaca (آلاجە) şeklinde yazılmıştır.

Alaca köyü, tarihî Basiani bölgesinin Yukarı Basiani kısmında yer alır. Bu bölge, Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde bulunuyordu. Nitekim 13. yüzyılın başında Gürcüler ile Türkler arasındaki Basiani Savaşı bu bölgede meydana gelmiştir. Osmanlılar bu bölgeyi 1545 yılında Gürcülerden ele geçirmiştir.

Alaca köyü, 1835 Osmanlı nüfus defterine göre Hasan Kala kazasının köylerinden biriydi. Bu tarihte köyde 62 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusun yaklaşık 124 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bu tespitte köyde Hristiyan nüfus bulunmuyordu. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Köprüköy Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 78 km, Köprüköy ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Mahalle, Köprüköy'ün güneyinde olup, numaralı Erzurum-Muş (Köprüköy-Hınıs) devlet yoluna, Kayabaşı ve Yağan mahalleleri üzerinden 19,7 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Alaca, Aydıntepe

Alaca, Bayburt ilinin Aydıntepe ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Alaca köyünün eski adı Menge'dir. 1835 ve 1848 tarihli nüfus defterlerinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Menge (منكە) olarak kaydedilmiştir.

Menge, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi tahsil etme amacıyla 1835 yılındaki nüfus tespiti sırasında Bayburt'un köylerinden biriydi. Çoruh Havzası’nın yukarı kısmında yer alan Bayburt ise, Erzurum vilayetinin Erzurum sancağına bağlı bir kazaydı. Bu tarihte köyde 7 hanede 11 erkek kaydedilmiştir. Osmanlı idaresi geleneksel olarak sadece erkek nüfus tespit ediyordu. Bundan dolayı köyün toplam nüfusunu bulmak için erkek sayısı kadar kadın eklemek gerekir. Bunun sonucunda Menge'nin toplam nüfusunun 22 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Menge köyü bu tarihte, Aşağı Ahsunk köyünden sonra, Lipana köyüyle birlikte Bayburt'un nüfus açısından ikinci küçük köyüydü.

Menge, 1928 yılında Gümüşhane vilayetinde, Bayburt kazasının Hart nahiyesine bağlıydı. Nitekim köyün adı 1960 genel nüfus sayımı sonuçlarında "Alaca (Menge)" olarak geçer. Bu sırada Alaca köyü, Gümüşhane ilinin Bayburt ilçesinin Hart bucağına bağlıydı. Nüfusu 144 kişiden oluşuyordu.

Coğrafya
Alaca köyü, Bayburt il merkezine 32 km, Aydıntepe ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Yerelnet
Alabamalar

Alabamalar (Alabamaca tekil Albaamo, çoğul Albaamaha ; İngilizce Alabama, Alibamu), Kuzey Amerika'da kızılderili kabilesi. 18. yüzyıl başlarında Coosa ve Tallapoosa ırmaklarının birleştikleri yerde (günümüzdeki Alabama eyâleti topraklarında), yaşayan Alabamalar, Maskoke dilleriden dili konuşuyor, avcılık, balıkçılık ve tarımla uğraşıyorlardı. Creek konfederasyon üyesiydiler. 18. yüzyıl başlarında bölgeye yerleşen Fransızlarla iyi ilişkiler kurdularsa da, 1763'ten sonra Kuzey Amerika'daki Fransız topraklarının İngilizlere devredilmesinin ardından batıya doğru göçmeye başladılar. 1764'te Louisiana'ya, 1810'da Teksas'ın doğu kesimine geçtiler ve Teksas eyâletinin 1854'te verdiği 518 ha'lık toprakta yaşamaya başladılar. 1989'da toplam sayıları 925 dolayındaydı.

Dış bağlantılar
Alabama-Coushatta Tribe of Texas
Native American Graves Protection and Repatriation Act notice returning artifacts to Alabama-Quasserte and others
Alaca, Kars

Alaca, Kars ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köyün eski adı, 1207 yılı kayıtlarında Arçoariç olup, Ermenicede "ayı ariç" anlamına gelmektedir. Köy, 1902'den beri aynı adı taşımaktadır.

Köy, 10 Nisan 2002 tarih ve 24722 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İçişleri Bakanlığı'nın 8.4.2002 tarih ve 2002/2736 sayılı sınır tespit kararı ile Digor ilçesinden ayrılarak Kars'ın Merkez ilçesine bağlanmıştır.

Coğrafya
Köy, Kars il merkezine 30 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Alabağ, Kadınhanı

Alabağ, (Eski ismi Koçmar (1530) veya Kocomar (1722) ve Koşmar (1946)) Konya'nın Kadınhanı ilçesine bağlı bir mahalledir. Alabağ köyü ilçe merkezine 7 km mesafededir. 1530 yılında Kadınhanı'na bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. Köyde 42 hane yaşamakta olup geçim kaynakları tarım ve hayvancılıktır.

Nüfus
2025 yılı itibarıyla 193 olan nüfusun 104'ü kadınlardan, 89'u ise erkeklerden oluşmaktadır.



Kaynakça
Alabora (yarışma)

Alabora, 2014 yılında Kanal D'de yayımlanan ve Anıl İlter'in sunuculuğunu yaptığı, Bodrum'da 7 kadın ve 7 erkeğin bir teknede yarıştığı yarışma programıdır. 13 hafta sürmesi planlanan ancak reytinglerin düşüklüğü sebebiyle 10. bölümde erken final yapan yarışmada ödül 500.000 liradır.

Yarışmacılar
Erkekler
Savaş Kıran
Celal Çiçek
Behçet Demir
Umur Yiğit Vanlı
Orkun Pek
Umut Gövercin
Ufuk Değer

Kadınlar
Ceren Yılmaz
Sara Levi
Seda Canbolat
Buket Aras
Melis Maja Aksoy
Ezgi Ünal
Nihal Öztürk

Ceza oyunu
Alabora'da her hafta başında bir ceza oyunu oynanır. Kaybedenler denize giremez, karşı tarafa hizmet eder, yemeklerini yapar, bulaşıklarını yıkar ve teknenin temizliğinden sorumlu olur.

Korunma ve koruma oyunu
Takımların kendi aralarında oynayacakları oyunlar sonrasında birinci olanlar, o hafta elenmeme garantisini alır ve karşı taraftan da bir kişiyi koruma altına alma hakkını kazanır.

Oylama
Yarışmacılar tekneden ayrılmasını istedikleri kişilerin isimlerini herkesin içinde rakiplerinin yüzüne karşı açıklar. Yüz yüze yapılacak olan bu oylama sonrasında iki ayrı takımdan en fazla oyu alan kişiler final oyunu oynar. Bu oyunu kaybeden yarışmacı tekneye veda eder.

Kaynakça
Alabay

Alabay bugünkü Türkmenistan menşeli köpek türüdür. Alabay köpeklerin ortaya çıkışı MÖ 3. bin yıla kadar dayandırılmaktadır. Kangal gibi bazı alt tür çoban köpeklerinin atası olarak kabul edilir.Türkistan toplulukları tarafından yaygın olarak kullanılan doğal bir köpek ırkıdır. Yapay üretim değildir. Günümüzde Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan, Kazakistan, Afganistan, Doğu Türkistan, Kansu,Özbekistan gibi ülkelerde yerel halk tarafından çoban köpeği olarak yetiştirilmektedir. Orta Asya Çoban Köpeği, Orta Asya Ovtcharka, Türkmen Çoban Köpeği gibi isimlerle de anılan Alabaylar; Kafkas Çoban Köpeği, Kangal Köpeği ve Akbaş gibi köpek türlerle benzer genetik özellikler taşır. Dayanıklılık için doğal olarak genetik üstünlüklere sahip olan Alabaylar, uzun yürüyüş ve devriye gezileri için ideal arkadaştır. Erkek ağırlığı 110–150 kg, dişi ağırlığı 70–100 kg aralığındadır. Şimdiye kadar kayıt altına alınan en büyük alabay 178 kg ağırlığındadır.

2. Türkmenistan Cumhurbaşkanı Kurbankulu Berdimuhammedov'un bu cins köpekler hakkında kitabı vardır.



Kaynakça
Alaca Cami

Alaca Cami, şu yapıları niteleyebilir:

Alaca Cami, Foça, Bosna-Hersek
Alaca Cami, Gračanica, Bosna-Hersek
Alaca Cami, Travnik, Bosna-Hersek
Alaca Cami, Tuzla, Bosna-Hersek
Alaca Cami, Kalkandelen, Kuzey Makedonya

Ayrıca bakınız
Alaca İshak Bey Camii, Üsküp, Kuzey Makedonya
Alaca İmaret Camii, Selanik, Yunanistan
Alabastron

Alabastron (Grekçe: ἀλάβαστρον), arkeolojide armut formundaki ayaksız ve kulpsuz, zemini oval biçiminde yapılmış zarif şişelerdir. Bazen bir ipe bağlanabilecek şekilde deliklere de sahip oldukları bilinmektedir. Alabastronlar merhem, özel yağlar ya da kokuları korumak için çoğunlukla kadınlar tarafından kullanılırdı.

Alabastron, ismini ilk olarak Mısır'da imal edildiği taş türü olan alabasterden (kaymak taşı) almıştır.

Bazı örnekler
Alabuga Özel Ekonomik Bölgesi

Alabuga (Rusça: Алабуга) Tataristan Cumhuriyeti'nin Yelabuzhsky Bölgesi'nde 20 km² alanda, Kama Yenilikçi Bölgesel Üretim Kümesi Alabuga'ya 10 km, Yarçallı'yla 25 km, Tübenkama'ya 40 km ve bölgesel merkez olan Kazan'a 210 km mesafede yer alan sanayi ve üretim türünün özel ekonomik bölgesidir. "Alabuga Özel Ekonomik Bölgesi" yönetim şirketinin hissedarları, "Özel Ekonomik Bölgeler" aracılığıyla Rusya Federasyonu'nun devlet katılımı (% 66) ve Tataristan Cumhuriyeti Toprak ve Mülkiyet Bakanlığı'dır (% 34).

2016-2017 itibariyla, "Alabuga", toplam gelirin %68'ini oluşturan (2017), Rusya'daki sanayi ve üretim türünün en büyük ve en başarılı özel ekonomik bölgesidir ve ülkenin tüm ÖEB'lerinden vergi tahsilatlarının %42'si (2016), Rus ÖEB (2016) özel yatırımlarının %54'ünü sağlamaktadır.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Alaca, Beşiri

Alaca, Batman ilinin Beşiri ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Köyün adı, 1941 yılı ABD kayıtlarında Derhamzo olarak geçmektedir. Kürtçede "dêra Hamzo" sözcüğü, "Hamza manastırı" anlamına gelmektedir.

Coğrafya
Köy, Batman il merkezine 42 km, Beşiri ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır.

Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Alaca ağaçkakan

Alaca ağaçkakan (Dendrocopos syriacus), Ağaçkakangiller (Picidae) familyasından bir kuş türü. 22–23 cm boyunda parklar ve karışık ormanlarda yaşayan ağaçların gövdelerine tırmanmaya uyum sağlamışlardır. Uzun dili yardımıyla, ağaç kabuklarının altından ve çürümüş gövdelerden çıkardığı böceklerle beslenir. Erkekleri başlarının arkasındaki kırmızı lekeden ayırt edilir, dişilerde ise bu leke yoktur, tepesi ve ensesi siyahtır. Kuyruk altı tüyleri kırmızı alt kısmı ise beyaz ve hemen hemen lekesizdir. Orman Alaca ağaçkakanından ayrılan yönü boyun kenarındaki yanağını kaplayan siyah çapraz hattın olmamasıdır. Çalılıklar, bahçeler, zeytinlikler, seyrek ormanlık alanlarda yaşam sürerler. Ağaçların oyluklarına yuva yaparlar.

Konuyla ilgili yayınlar
Türkiye'de ağaçkakanların geleneksel isimleri, Zeynel ARSLANGÜNDOĞDU, Avrasya Terim Dergisi, 2021

Kaynakça
Alaca baykuş

Alaca baykuş (Strix aluco), boyu 37–39 cm, kanat açıklığı 94–104 cm. olan Baykuşgiller familyasına ait bir kuş türüdür.

Yaşam yerleri ormanlar, büyük parklardır. Geceleri hareketlidir, gündüzleri ağaçlarda dinlenerek geçirir. Ötüşü çok belirgindir. Genellikle geceleri duyulur.




Dış bağlantılar
ARKive - Alaca baykuş resim ve filmleri
Alaca yunus

Alaca yunus (Cephalorhynchus commersonii), yunusgiller (Delphinidae) familyasından Cephalorhynchus cinsindeki dört yunus türünden biri.

Bu yunus türü coğrafi olarak iki ayrı bölgede bulunmaktadır:
Güney Amerika'nın güney ucunda Ateş Toprakları ve Falkland Adaları civarında ve
Hint Okyanusu'nun güney kısmında Kerguelen Adaları yakınlarında.

Yunusun bilimsel adı Macellan Boğazı'ndan geçerken bu yunusları gözlemleyen ve ilk defa 1767'de tanımlayan Philibert Commerson'un anısına verilmiştir.

Fiziksel tanımlama
Alaca yunus çok belirgin bir vücut rengine sahiptir. Başı, sırt yüzgeci ve kuyruğu siyah, boğazı ve gövdesi ise beyazdır. İki renk arasındaki geçiş çok keskin hatlarla belirlenmiştir. Boyut ve biçim olarak tıknaz yapıdadır ve yaklaşık 1,5 metreye kadar büyür. Dış görünüşü ile yunustan çok muturlara benzese de davranış itibarıyla tipik bir yunustur. Ön tarafı uzun ve dik olan sırt yüzgecinin ucu kıvrıktır. Arka tarafı içbükeydir ama yarım ay şeklinde değildir. Kuyruğun ortasında bir çentik bulunur. Yunusun ağzı dışa doğru çıkıntılı değildir.

Dişiler altı ile dokuz yıl içinde doğurganlığa erişir. Erkekler de cinsel olgunluğa aynı yaşlarda erişir. İlkbahar ve yazın olan çiftleşmenin ardından on bir aylık hamilelik dönemi sonunda yavrular doğar. Bilinen en yaşlı alaca yunus 18 yaşında ölmüştür.

Popülasyon ve dağılım
Alaca yunus türü iki bölgede bulunur. Daha büyük bir popülasyon Arjantin'in çeşitli koy ve körfezlerinde, Macellan Boğazı'nda ve Falkland Adaları yakınında bulunur. 1950'lerde ortaya çıkarılan ikinci bir popülasyon en yakın kuzenlerine 8.000 km doğusunda Kerguelen Adaları'nın yakınında yaşar. Alaca yunus sığ suları tercih eder. Sayıları tam olarak bilinmese de yerel olarak sıradan türler arasında sayılmaktadır. 1984'te yapılan bir çalışma sonucunda MAcellan Boğazı'nda 3.400 bireyin olduğu tahmin edilmiştir.

Davranış
Alaca yunus çok hareketlidir. Çok sık olarak yüzeyde hızlıca yüzerken ya da suyun dışına sıçrarken gözlemlenir. Yüzerken kendi etrafında hızlıca döner ve kıyıya yakın olduklarında kırılan dalgalarda sörf yapar. Hızlı giden teknelerin baş dalgalarında ve teknelerin arkasında yüzer.

Bu yunus sahil ve derin deniz balıkları ile mürekkep balığından oluşan bir beslenmeye sahiptir. Güney Amerika'da bulunanlar ayrıca kabuklu deniz hayvanları da yer.

Koruma
IUCN Kırmızı Liste'sinde alaca yunusu "eksik bilgi" sınıfında listeler. Yunusun kıyıya yakın yaşaması balık ağlarına takılarak ölmesine neden olmaktadır. 1970'lerde ve 1980'lerde Arjantinli ve Şilili balıkçılar alaca yunusu yengeç yemi olarak avlıyordu. Bu uygulama şu an azalmıştır.

Notlar
National Audubon Society: Guide to Marine Mammals of the World ISBN 0-375-41141-0
Encyclopedia of Marine Mammals ISBN 0-12-551340-2
Alaca örümcek kuşu

Alaca örümcek kuşu ya da Maskeli örümcek kuşu (Lanius nubicus), örümcek kuşugiller familyasına ait bir kuş türü.

Yuvalarını ağaçlara yaparlar ve 4-7 yumurta bırakırlar. Erkekler siyah-beyaz tüylere sahip olup ve yan tarafları turuncudur. Yaklaşık 17-18 cm'dirler. Üst kısımları, taçları, uzun kuyrukları ve kanatları genellikle siyahtır. Kanatların beyaz yamalar vardır, bunlar uçuş sırasında fark edilir. Yüzleri beyazdır, sadece gözlerinin üzerinden geçen geniş siyah bir çizgi vardır. Dişi ve genç kuşlarda üst kısımlar koyu gridir.
Alaca sinekkapan

Alaca sinekkapan (Ficedula semitorquata), sinekkapangiller (Muscicapidae) familyasından bir sinekkapan türü.

Güneydoğu Avrupa'nın köşesi, Orta Doğu ve güneybatı Asya'da yayılış gösterirler. Göçmendirler. Kışı Afrika'da geçirirler. Batı Avrupa'da nadir görülürler.

Büyüklükleri 12-13.5 cm kadardır. Gaga siyah ve geniştir. Şekli ise havayla ilgili böcekçil hayvanlardaki gibi sivri uçludur. Kara sinekkapan gibi uçarken yakaladıkları böceklere ek olarak, meşe yapraklarının arasındaki tırtılları da avlarlar.

Dökülen ormanlık bölgeler, özellikle meşe ve gürgenin etrafı ve dağlık alanların kuşlarıdırlar. Bir ağaç deliğinde açık bir yuva inşa eder ve yuvaya 4-7 yumurta koyulur.

Üreme döneminde olmayan erkek, dişiler ve yavru alaca sinekkapan, soluk bir kahverengi ile değiştirilen ve diğer Fidecula sinekkapanlarından, özellikle halkalı sinekkapandan ayırılması çok zor olabilen siyah rengi vardır.
Alaca kuyrukkakan

Alaca kuyrukkakan (Oenanthe pleschanka), önceden karatavukgiller (Turdidae) familyasının bir üyesi olarak sınıflandırılan küçük ötücü kuşlara ait bir kuş olup şimdi sinekkapangiller (Muscicapidae) familyasına yerleştirilmiştir.

Özellikler
Erkek yazın siyah ve beyaz renklidir. Beyaz taç gri renklerle renklendirilir, siyah yüz ve boğaza sahiptirler. Dişi, daha kahverengidir ve baş kum rengi-kahverengimsi sarı renklidir. Dişiler, bayağı kuyrukkakandan daha koyu renk, daha küçük ve kıçta daha az beyazlık vardır. Kuyruk ve kıç beyazdır, kara kulaklı kuyrukkakan gibi siyah ters T-deseni vardır.

Yuva ve beslenme
Büyüklükleri 13.5-14.5 cm olan bu kuş, açık, taşlı, seyrekçe otlu habitatlarda yuva yapar, bir kaya çatlağına 4-6 yumurta bırakır. Meyve ve böceklerle beslenirler.

Yayılış
Bu göçmen orta Asyalı kuyrukkakanlar, Avrupa'nın güneydoğusunun uç noktasından Çin'e kadar yayılış gösterirler. Hindistan ve kuzeydoğu Afrika'da kışı geçirirler. Batı Avrupa'da nadir görülürler.

Kaynakça
Alaca yalıçapkını

Alaca yalıçapkını (Ceryle rudis), Cerylidae familyasına ait bir kuş türü.

Alt Sahra Çölü Afrika boyunca ortaktırlar ve Türkiye'den Çin'e Hindistan'a güney Asya'ya kadar görülürler. Yerleşiktirler, kuşların çoğu göç etmez. Mevsimlik hareketleri vardır. Gürültülü bir kuştur, yaşam sahası içinde fark edilirler. Çoğunlukla bir uzman balık-yiyicisidir. Kabuklular ve suya ait büyük böcekleri de yiyebilirler. Tuzlu ve tatlı sularda avlanabilirler. 25 cm. kadar büyükçe bir kuştur. Siyah-beyaz kuş tüyleriyle pek karıştırılmazlar ve geceleri büyük tünekleri oluştururlar. Kolayca evcilleştirilebilirler. Yuvası, bir kıyıda (nehir, göl) bir deliktir, 3-6 beyaz yumurtayı koyar.
Alaca Cami (Kalkandelen)

Alaca Cami (Makedonca: Шарена Џамија Šarena Đamija) veya Paşa Camii (Arnavutça: Xhamia e Pashës) MS 1438 yılında Kuzey Makedonya'da bulunan Osmanlı-Türk dinî eserlerinden biridir. Kalkandelen'in simge mimari yapılarındandır.

Özellikler
Alaca Cami, Kuzey Makedonya'nın Kalkandelen şehrinde, bu şehirde akan Pena Nehri yakınında yer alır. Cami, 1438 yılında yapılmış, 1833 yılında Abdürrahman Paşa tarafından onartılmıştır. İnce işlemeli, görüntüsüyle de ihtişamı olan bir cami örneğidir. Adı da mimari yapısındaki alacalıktan, renklilikten kaynaklanır.

Tarih
Alaca Cami, 1438 yılında yapılmıştır. Caminin mimarı İshak Bey'dir. Dönem camilerinin çoğu bir sultan, bey, paşa veya bir makam sahibi kişinin mali desteği ile yapılırken, Alaca Cami Kalkandelenli iki kız kardeşin mali desteği ile yapılmıştır.

Recep Paşa'nın mimariye düşkün oğlu Abdürrahman Paşa tarafından 1833 yılında cami büyük oranımdan geçirilmiştir. 1991 yılında Kalkandelen İslam Cemiyeti, caminin etrafına Osmanlı tarzında duvar yaptırmıştır.

Mimari
Alaca Cami'de genel seramik süslemelerin aksine çiçek desenleri görülür. Camideki boya düzenini kurmak için 30.000'den fazla yumurta kullanılmıştır.

Türbe
Caminin avlusu birbirinden güzel çiçeklerle süslenmiştir. Duvarlarla çevrelenmiş olan avluda caminin yapımını sağlayan iki kız kardeş Hurşide ve Mensure hanımların türbeleri bulunmaktadır.

Dış bağlantılar
Alaca Cami 360° Turu

Kaynakça