kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Asur bayrağı

Asur bayrağı veya Süryani bayrağı, Asur halkını kendi yurtlarında ve diasporada temsil etmesi için Asurlar tarafından seçilmiştir. İlk olarak George Bit Atanus tarafından tasarlandı ve sonrasında Asur Evrensel İttifakı, Asur Ulusal Federasyonu
ve Bet-Nahrin Demokrat Partisi tarafından 1971 yılında kabul edildi. Bayrakta beyaz arka plan ve merkezinde altın renginde bir daire bulunmaktadır. Dört köşeli mavi bir yıldızla çevrilidir. Dört tane üç renkliye sahiptir (kırmızı-beyaz-mavi). Genişleyen dalgalı çizgiler dört yandan merkeze bağlıdır.
Demir Çağı ikonografilerinden bilinen Hristiyanlık öncesi Asur Tanrısı Aşur'u bayrak merkezinin hemen üzerine yerleştirilmiştir.

Sembolizm
Merkezdeki altın sarısı güneşi temsil eder. Kendisinden patlayan ve saçılan alevler dünyanın ve yaşayan her şeyin yaşamını sürdürmesini sağlar. Güneşi simgeleyen dört köşeli yıldız toprağı simgeler ve mavi olması sükuneti temsil eder.
Bayrağın merkezinden dört köşeye yayılan dalgalı çizgiler, Mezopotamya'nın üç büyük nehri olan: Dicle, Fırat ve Zap Suyunu temsil eder. Merkezde küçük olan çizgiler dairenin dışına taştıkça genişlemektedirler. Koyu Mavi Fırat'ı temsil eder. Kırmızı çizgiler cesaret, zafer ve Onur'u temsil eden Dicle nehridir. Beyaz hat iki mükemmel nehir arasını simgeleyen Zap suyunu temsil eder ve beyazlığı huzuru ve barışı temsil eder.
Kimileri kırmızı, beyaz ve mavi çizgileri dağılmış olan Asurları yurtlarında tekrar bir araya toplayacak olan bir karayolu olarak yorumlamaktadır.

Galeri
Ayrıca bakınız
Naum Faik
Asur milliyetçiliği
Asur Soykırımı
Süryaniler
Süryaniler listesi

Kaynakça
Asur milliyetçiliği

Asur milliyetçiliği (Süryani milliyetçiliği) veya Asurculuk, 19. yüzyılın sonlarında Ortadoğu Asurlarının karşılaştığı etnik ve inançsal zulümler sonucu olarak cereyan etmiştir.

Asur milliyetçiliği birleşik bir Asur halkı ideolojisidir. Bu büyük ölçüde coğrafi, etnik, dini ve dilsel tabanlıdır. Bu neredeyse tüm Mezopotamya'nın Doğu Aramice konuşan Asurları tarafından benimsenmektedir. Hristiyan'dırlar ve çoğu Doğu Asur Kilisesi, Doğu Keldani Kilisesi, Süryani Ortodoks Kilisesi, Kadim Doğu Kilisesi ve Protestan gruplar, Pentekostal Asur Kilisesi ve Evangelist Asur Kilisesi gibi Kilise topluluklarına mensupturlar. Coğrafi olarak kuzey Irak, kuzey batı İran, güneydoğu Türkiye ve kuzey doğu Suriye'nin yerli halkıdırlar. Antik Asur ve Yukarı Mezopotamya'ya denk gelmektedir. Asur milliyetçiliği ayrıca bu bölgeleri terk edip Ermenistan, Gürcistan, Rusya, Lübnan, Ürdün, Azerbaycan'a gitmiş olan ve şu anda tüm bu topraklardan da göç edip Avrupa Birliği, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Avustralya'ya yerleşmiş olan Asur Diasporasında da yaygındır.

Ayrıca bakınız
Naum Faik
Asur Bayrağı
Asurlar
Asur Soykırımı
Süryaniler
Süryaniler listesi

Kaynakça
Gabriele Yonan: Günümüz Asurları: Kültür, Dil, Ortadoğu'da Aramice konuşan Hristiyanların Ulusal Hareketi; Zulüm ve sürgün.
K.P. MATFİYEF (BAR MATTAY), "Asurlar ve Modern Çağda Asur Sorunu"
Asur Sosyalist Partisi

İlk Asur siyasi partisi olan “Asur Sosyalist Partisi”, 1917 yılında Rus devriminden sonra Dr. Freydun Atturaya, Rabbi Benjamin Bet Arsanis ve Dr. Baba Bet Parhad tarafından kuruldu.

2002 yılında Asur Sosyalist Partisi (Gaba Shawtapaya Atouraya) kimi Asurlar tarafından kuzey Irak'ta tekrar kuruldu.

Ayrıca bakınız
Freydun Atturaya
Asur Evrensel İttifakı
Asur milliyetçiliği
Asur bayrağı
Ağa Petros
Süryaniler listesi

Kaynakça
Asur Evrensel İttifakı

Asur Evrensel İttifakı, Orta Doğu'da Asur kökenli bir Şemsiye kuruluşudur. Asur Evrensel İttifakı dünya genelindeki Asur federasyonları ve kuruluşlarının farklı sektörleri ile bağlantılı olan uluslararası bir ittifaktır. Kuruluşun Genel Sekreteri İranlı Asur Yonathan Betkolia'dır.

Asur Evrensel İttifakı 1968 yılında Asur ismini yaymak, korumak ve geliştirmek, Asur halkının kendi yurdunda insan haklarını güvence altına almak ve Asur atalarının vatanında özerk bir devlet kurmayı amaçlayan evrensel bir organizasyon olarak kuruldu. 1991 yılında Asur Evrensel İttifakı UNPO'nun bir üyesi oldu, (Temsil Edilmeyen Milletler ve Halklar Organizasyonu).

Ayrıca bakınız
Freydun Atturaya
Asur milliyetçiliği
Asur bayrağı
Ağa Petros
Süryaniler listesi
Asur Sosyalist Partisi

Kaynakça
Asur Takvimi

Âsur Takvimi, M.Ö. 4750 yılında başlayan Ay tabanlı bir takvim olup Asur’da inşa edilen ilk tapınaktan esinlenilmiştir. Özellikle Addi Alkhas, Jean Alkhas ve Nimrod Simono tarafından düzenlenen Asur Takvimi için “Gılgamış’ta” yayınlanan birtakım makaleler baz alınmıştır. Yeni bir yıl Baharı ilk görüşle başlar. Âsur, yeni yılı hâlen daha her yıl toplanarak, festivallerle kutlanmaya devam etmektedir. M.S. 2025 yılı, Asurlarda 6775 yılına denk gelmektedir.

Aylar
{| class="wikitable"
|+ Asur Takvimi
|-
! MEVSİM
! AY
! TRANSLİTERASYON
! BİLGİ
! TARAFINDAN KUTSANAN
! GÜNLER
! GREGORYEN TAKVİMİ
|-
! rowspan=3 | BAHAR
|
| Nisan-Nison
| Mutluluk Ayı
| Enlil
| 31
| Mart/Nisan
|-
|
| Yaar-Iyar
| Aşk Ayı
| Khaya
| 31
| Nisan/Mayıs
|-
|
| Ğziran-Hzirin
| İnşa Etme Ayı
| Sin
| 31
| Mayıs/Haziran
|-
! rowspan=3 | YAZ
|
| Tammuz-Tamuz
| Hasat Ayı
| Tammuz
| 31
| Haziran/Temmuz
|-
|
| T'dabbağ-Tibbağ
| Meyve Olgunlaşması Ayı
| Shamash
| 31
| Temmuz/Ağustos
|-
|
| Elul-Ilul
| Tohum Yağmurlama Ay
| Ishtar
| 30
| Ağustos/Eylül
|-
! rowspan=3 | SONBAHAR(GÜZ)
|
| Tişrin I
| İşleniş Ayı
| Anu
| 30
| Eylül/Ekim
|-
|
| Tişrin II
| Gömülü Tohumun Uyanış Ayı
| Marduk
| 30
| Ekim/Kasım
|-
|
| Kanon I
| Tasarlama Ayı (Hamilelik)
| Nergal
| 30
| Kasım/Aralık
|-
! rowspan=3 | KIŞ
|
| Kanon II
| Dinlenme Ayı
| Nasho
| 30
| Aralık/Ocak
|-
|
| Şwat (Sebat)-Işwit
| Sel Ayı
| Raman
| 30
| Ocak/Şubat
|-
|
| Adaar - Odar
| Kötü Ruhlar Ayı
| Rokhaty
| 29
| Şubat/Mart
|-
Asus P535

Asus P535 , Iş yöneticileri için tasarlanmış yüksek performanslı Pocket PC (PPC) 'dir. Kasım 2006'da Asus (ASUSTeK Computer Inc.) tarafından piyasaya sürüldü. Windows Mobile sistemlidir. Başlangıçta Asus P535, Microsoft Windows Mobile 5.0 ile çalıştı. Bununla birlikte, Windows Mobile 6.5'e yükseltilebilir.

Özellikleri
Asus P535, 2006'da CPU çip setinde lider olan Intel Xscale 520-MHz CPU'yu kullanıyor. Kullanıcılar CPU modunu Güç Tasarrufu, Standart veya Turbo olarak değiştirebilirler. PPC, 64 MB SDRAM ile piyasaya çıktı ve 128 MB'a kadar SDRAM'ı destekleyebiliyor. Bağlantı için Asus P535, 3G ve Edge desteklenmeyen 2G tri-band (GSM900 / 1800/1900 MHz) ağı kullanıyor. Ancak bu cihaz hala WLAN (WiFi 802.11b + g) ile bağlanabilir.

Asus P535, LED flaşlı, makro modlu ve video modlu 2.0 megapiksel Otomatik Odaklama (AF) kameraya sahip. Cihaz, TFT dirençli dokunmatik ekran kullanan ilk PPC'lerden biriydi. Ekranın boyutu 65.536 renk ile 240x320 pikseldir. 1300 mAh kapasiteli bir Li-Ion pil var.

O sırada Asus P535 gelişmiş iletişim fonksiyonları sağladı ve yüksek performanslı bir CPU'ya sahipti. Bununla birlikte, hızlı CPU, bir miktar enerji boşaltmasına yol açtı ve bu da diğer çağdaş PPC cihazlarından daha kısa bir pil ömrüne neden oldu.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Sitesi
Asvan Barajı

Asvan Barajı (Arapça: السد العالي; okunuşu: es-Sedd el-'Âlî), Mısır sınırları içerisinde kalan, Nil nehri üzerindeki en büyük baraj.

İnşasına 1960'ta başlanmış 10 Aralık 1970'te bitirilmiştir. Sulama ve elektrik üretimi için kullanılır. Baraj iki kısımdan oluşmaktadır. Baraj sâyesinde Nil'in Mısır sınırları içindeki taşkınları önlenmiştir. Baraj, Mısır ekonomisine katkı sağlamakla beraber alüvyonlara mani olduğundan tarımı kötü etkilemiştir.

Kaynakça
Asya'da cadılık

Bu madde Orta Doğu'daki cadılıkla alakalı değildir. Orta Doğu'da cadılıkla ilgili bilgi için Orta Doğu'da cadılık maddesine bakınız

Hindistan
Doğaüstü güçlerin varlığına dair olan inançlar, Hindistan'da hâlâ çok güçlüdür. Orissa kentinde cadıların kurmuş olduğu pek çok dernek ve cadıların cezalandırılmasına karşı seslerini yükseltmek için birleşen cadıların kurduğu pek çok sendika vardır.

Japonya
Japonya'da, Şamanizm'e benzeyen din, Şinto dini, Budizmle yoğun bir etkileşim içinde olduğundan, Japonya'da cadılığa karşı asla olumsuz bir yargı oluşmamıştır.

Orta Asya
Cadılık, 1500'lü yıllardan beri Kazakistan ve Tacikistan'da uygulanmaktadır. Yaygın inanışlardan biri, bir insan ölürse, ruhunun onu öldüren cadıya geçeceğidir.

Kaynakça
Asvan

Asvan ya da Asuan (Arapça: أسوان Aswan, Mısırca: Swenet), Güney Mısır'da Nil ırmağı kıyısında bir kent ve turizm merkezidir. Asvan aynı zamanda Mısır'ın Asvan ilinin idari merkezidir. Nüfusu yaklaşık 200,000 kadardır. Nil ırmağının doğu yanında yer alır ve Nil'in ilk şelalesini bünyesinde barındırır. Dünyanın en kuru yerleşim yerlerinden biridir. En son yağış 2006 yılında kaydedilmiştir.

Tarihi
Kentin tarihi Antik Mısır dönemine kadar uzanır. Antik Mısır dilindeki adı Swenet idi. Swenet adının aynı ismi taşıyan Antik Mısır tanrıçasından geldiği söylenir. Nil ırmağının doğu yakasında küçük bir yarımada üzerinde, ilk şelalenin hemen aşağısında kurulmuştu.

Turistik yerler
Ağa Han'ın mezarı (Elefantin adasında)
Asvan Barajı
Aswan Cataract Oteli
Elefantin Adası
Kitchener Adası
Nil ırmağının ilk şelalesi
Philae Tapınağı

Ayrıca bakınız
Asvan Barajı
Luksor
Mısır'daki şehirler listesi
Asvan Adası

Resim galerisi
Kaynakça
Dış bağlantılar
Asya'da rüzgâr gücü

Asya'da rüzgâr gücü 10.600 MW'lık toplam rüzgâr gücüne sahiptir. 2006 yılı sonu itibarıyla en kuvvetli pazar 6.270 MW kurulu kapasitesiyle Hindistan ve 3.216 MW kapasitesi ile Hindistan Eyaleti olan Tamil Nadu.

2006'da Çin, 2005 yılı rakamlarını 2006 yılındaki 1.347 MW'lık rüzgâr enerjisi kapasitesiyle %70 artırarak toplam kapasitesini iki kattan fazla artırdı. Bu Çin'i 2006 yılı sonunda 2.604 MW'lık kapasiteye ulaştırdı ve Çin'i dünyada en geniş altıncı pazar yaptı. Bu 1 Ocak 2006 yılında yürürlüğe giren ülkenin yeni yenilenebilir enerji kanunuyla desteklendi.

Diğer anahtar ülkeler Japonya (1.394 MW), Tayvan (188 MW), Güney Kore (173 MW) ve Filipinler (25 MW)'a sahiptir.

Ayrıca bakınız
Rüzgâr gücü
Rüzgâr tarlası
Rüzgâr türbini

Kaynakça
Asya'daki Yahudi tarihinin listesi

Asya'daki Yahudilerin tarihi aşağıdaki listedeki bölgelerin tarihlerine göre bölünmüştür:

Ülkeler
Afganistan'daki Yahudilerin tarihi
Azerbaycan'daki Yahudilerin tarihi
Bahreyn'deki Yahudilerin tarihi
Bangladeş'teki Yahudilerin tarihi
Bhutan'daki Yahudilerin tarihi
Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Yahudilerin tarihi
Brunei'deki Yahudilerin tarihi
Çin'deki Yahudilerin tarihi
Doğu Timor'daki Yahudilerin tarihi
Endonezya'daki Yahudilerin tarihi
Ermenistan'daki Yahudilerin tarihi
Filipinler'deki Yahudilerin tarihi
Güney Kore'deki Yahudilerin tarihi
Gürcistan'daki Yahudilerin tarihi
Hindistan'daki Yahudilerin tarihi
Irak'taki Yahudilerin tarihi
İran'daki Yahudilerin tarihi
İsrail'deki Yahudilerin tarihi
Japonya'daki Yahudilerin tarihi
Kamboçya'daki Yahudilerin tarihi
Katar'daki Yahudilerin tarihi
Kazakistan'daki Yahudilerin tarihi
Kıbrıs Cumhuriyeti'ndeki Yahudilerin tarihi
Kırgızistan'daki Yahudilerin tarihi
Kuveyt'teki Yahudilerin tarihi
Kuzey Kore'deki Yahudilerin tarihi
Laos'taki Yahudilerin tarihi
Lübnan'daki Yahudilerin tarihi
Maldivler'deki Yahudilerin tarihi
Malezya'daki Yahudilerin tarihi
Mısır'daki Yahudilerin tarihi
Moğolistan'daki Yahudilerin tarihi
Myanmar'daki Yahudilerin tarihi
Nepal'deki Yahudilerin tarihi
Özbekistan'daki Yahudilerin tarihi
Pakistan'daki Yahudilerin tarihi
Rusya'daki Yahudilerin tarihi
Singapur'daki Yahudilerin tarihi
Sri Lanka'daki Yahudilerin tarihi
Suriye'deki Yahudilerin tarihi
Suudi Arabistan'daki Yahudilerin tarihi
Tacikistan'daki Yahudilerin tarihi
Tayland'daki Yahudilerin tarihi
Tayvan'daki Yahudilerin tarihi
Türkiye'deki Yahudilerin tarihi
Türkmenistan'daki Yahudilerin tarihi
Umman'daki Yahudilerin tarihi
Ürdün'deki Yahudilerin tarihi
Vietnam'daki Yahudilerin tarihi
Yemen'deki Yahudilerin tarihi

Diğer siyasî varlıklar
Abhazya'daki Yahudilerin tarihi
Dağlık Karabağ'daki Yahudilerin tarihi
Filistin'deki Yahudilerin tarihi
Güney Osetya'daki Yahudilerin tarihi
Hong Kong'daki Yahudilerin tarihi
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ndeki Yahudilerin tarihi

Diğer bölgeler
Aden'deki Yahudilerin tarihi
Arabistan'daki Yahudilerin tarihi
Arap Yarımadası'ndaki Yahudilerin tarihi
Bizans İmparatorluğu'ndaki Yahudilerin tarihi
İslam hakimiyeti altındaki Yahudilerin tarihi
İsrail Diyarı'ndaki Yahudilerin tarihi
Ortadoğu'daki Yahudilerin tarihi
Asya'da LGBT hakları

Asya'da lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) hakları dünyanın diğer bölgelerine göre daha sınırlıdır. Eşcinsellik bu kıtanın on bir ülkesinde yasa dışı kabul edilmektedir. Dokuz ülke eşcinsel kişilerin orduda bulunmalarına izin vermektedir. Yalnızca İsrail LGBT kişilere daha fazla hak sağlamaktadır.

Şeriat rejimlerin bulunduğu Afganistan, İran, Suudi Arabistan ve Yemen'de eşcinsellik yasa dışıdır. Eşcinsel kişiler ölüm cezasına çarptırılır. Endonezya, Türkiye ve Ürdün gibi yoğun Müslüman nüfusa sahip ülkeler hariç birçok Müslüman ülkede eşcinsellik idam ile cezalandırılırken, bazılarında eşcinsellik ile suçlanan kişilere hapis cezası verilmektedir.



Ayrıca bakınız
Avrupa'da LGBT hakları
Afrika'da LGBT hakları
Okyanusya'da LGBT hakları
Amerikalar'da LGBT hakları

Kaynakça
Asus ZenWatch

Asus ZenWatch, Asus tarafından geliştirilen bir Android Wear tabanlı Akıllı saattir. IFA'da 3 Eylül 2014 tarihinde ilan edildi ve 9 Kasım 2014 tarihinde Asus tarafından yayınladı. Bu, akıllı saatler ve diğer giyilebilir bilgisayarlar için özel olarak tasarlanmış bir Android sürümü Android Wear kullanmaktadır. Bluetooth LE destekleyen Android 4.3 (Android Jelly Bean) veya daha yüksek çalışan tüm akıllı telefonlarla uyumludur.

Donanım
ZenWatch su jetlerine direnç için IP55 sertifikasına sahiptir. Bir kullanıcı tarafından değiştirilebilir toka tabanlı kayış var. Saat küçük bir güç anahtarı ve her zaman açık ekrana sahiptir.

Yazılım
ZenWatch Android Wear işletim sisteminde ve Android (4.3ve üstü) cihazlar ile çalışır. Saat Google Now ses komutlarını destekler ve kullanıcıdan sesli komutları almasını sağlar.

Galeri
Kaynakça
Dış bağlantılar
Resmi Web Sitesi

Ayrıca bakınız
Samsung Gear
Microsoft Band
Apple Watch
Asus Transformer

Asus Transformer Asus tarafından tasarlanmış ve üretilen, iki ana dizilimden oluşan, 2'si bir arada dönüştürülebilir, çıkarılabilir ve hibrid tablet bilgisayarlardan oluşan bir seri.

Asus Transformer Pad
ASUS Transformer Pad, Google'ın Android işletim sistemini çalıştıran, çıkarılabilen 2'li ve 1'li bir hattır.

Asus Eee Pad Transformer (TF101)
Asus Eee Pad Transformer Prime (TF201)
Asus Transformer Pad TF300T (TF300T)
Asus Transformer Pad Infinity (TF700T)
Asus Transformer Pad TF701T (TF701T)

Asus Transformer Book
Asus Transformer Book, Microsoft Windows'u çalıştıran 2'ler-1'li bir çizgidir.

Asus Transformer Book T100 (T100) - Intel Atom işlemcili 10.1 inçlik Windows 8.x 2'si bir arada çıkarılabilir cihaz.
Asus Transformer Book T100 Chi (T100CHI) - Intel Atom Z3775 işlemcili 10.1 inç Full HD (1920 x 1200) Windows 8.x 2'si bir arada çıkarılabilir cihaz.
Asus Transformer Book T100 Chi Signature Edition (T100CHI-D4) - 10.1 inç Full HD (1920 x 1200) Windows 10 sistemli, Intel Atom Z3795 ve 4GB RAM ve 128GB SSD ile T100 Chi'nin yükseltilmiş versiyonu. Microsoft Store özel versiyonu.
Asus Transformer Book T200 (T200) - Intel Athom işlemcileri ile çıkarılabilir 11.6 inç Windows 8.1 sistemli 2'si bir arada bilgisayar.
Asus Transformer Book T300 (T300) - 12.5 inç Windows 8.x sistemli 2'si bir arada çıkarılabilir tablet, Intel Haswell Core i işlemci tarafından desteklenmektedir.
Asus Transformer Book Trio (TX201LA) - Android ve Intel Atom işlemcili 11,6 inç çıkarılabilir tablet + Windows 8 ve Intel Core işlemcili yerleştirme istasyonu.
Asus Transformer Book Duet (TD300) - 13,3 inç, Android, Windows ve Intel Core işlemci ile çift açılı çıkarılabilir tablet, Flip TP300LA'ya benzer.
Asus Transformer Book T102
Asus Transformer Book T302
Asus Transformer Book 3

Asus Transformer Book Flip
Asus Transformer Book Flip, Microsoft Windows'u çalıştıran 2'ler-1'lik dönüştürülebilir bir çizgidir.
Asus Transformer Book Flip TP200 - 11.6 2-in-1 PC.
Asus Transformer Book Flip TP300 - 13.3 2-in-1 PC.
Asus Transformer Book Flip TP500 - 15.6 2-in-1 PC.
Asus Transformer Book Flip TP550 - 15.6 2-in-1 PC.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Sitesi
Asus ZenFone 5

Asus ZenFone 5; Asus tarafından üretilmiş, Asus ZenFone serisine ait Android işletim sistemini kullanan bir akıllı telefon serisidir. ZenFone 5, 27 Şubat 2018'de Mobile World Congess'de tanıtılmış ve 6 Ağustos 2018'de satışa çıkarılmıştır. Asus ZenFone 4 modelin yerini aldı. Serideki daha üst seviye model olan ZenFone 5z ise 16 Mayıs 2018'de tanıtılmış ve 6 Ağustos 2018'de satışa çıkarılmıştır. Ayrıca Zenfone 5 serisinde, daha alt bir model olan ZenFone 5 Lite (Q) da bulunur. Model Asus ZenUI 5 arayüzü ile Android Oreo sisteminde çalışır. 2019 yılında yerini Asus ZenFone 6 aldı.

Modeller
Kaynakça
Dış bağlantılar
Resmi site
Asya'da din

Asya, dünyanın en büyük ve en kalabalık kıtası olmakla birlikte Budizm, Hristiyanlık, Konfüçyüsçülük, Hinduizm, İslam, Caynizm, Yahudilik, Şinto, Sihizm, Taoizm, Zerdüştlük ve Bahâîlik gibi birçok dinin doğum yeridir. Kıta dâhilinde tüm büyük dinî gelenekler uygulanmakta ve yeni biçimler sürekli olarak ortaya çıkmaktadır. Asya, kültür çeşitliliği ile bilinir. İslam ve Hinduizm, her biri yaklaşık 1,2 milyar taraftarla Asya'daki en büyük dinlerdir.

Tarih
Asya, yazılı kayıtları bulunan Yahudilik, Hinduizm, Taoizm, Şintoizm, Zerdüştlük, Budizm, Caynizm, Hristiyanlık, İslam, Sihizm ve Bahâîlik gibi 11 büyük dinin doğum yeridir.

Notlar
Kaynakça
Asya'daki diller

Asya Dilleri

Asya dilleri, Asya kıtasında konuşulan dillerin geniş ve çeşitli yelpazesini kapsar. Asya'da çeşitli dil ailelerine mensup binlerce dil konuşulmaktadır. Bu diller, Asya'nın farklı bölgelerinde yer alan kültürel, etnik ve tarihsel çeşitlilikleri yansıtır.

Dil aileleri
Asya'da en çok konuşulan dillerin çoğu birkaç büyük dil ailesine aittir. Başlıca dil aileleri şunlardır:

Hint-Avrupa dilleri
Hint-Avrupa dilleri, Asya'da özellikle Hindistan, Pakistan, Bangladeş, İran ve Afganistan gibi bölgelerde yaygındır. Bu ailenin içinde yer alan önemli diller şunlardır:
Hint-Aryan dilleri: Hintçe, Urduca, Bengalce, Pencapça, Marathice, Guceratça
İran dilleri: Farsça, Peştuca, Kürtçe
Çin-Tibet dilleri
Çin-Tibet dilleri ailesi, özellikle Çin, Tayvan, Nepal, Butan ve Kuzey Hindistan'da yaygın olarak konuşulmaktadır. Bu dil ailesindeki başlıca diller şunlardır:
Mandarin Çincesi
Tibetçe
Burma dili
Altay dilleri
Altay dilleri, Türk dilleri, Moğol dilleri ve Tunguz dillerini kapsayan bir makro dil ailesidir. Bu diller Türkiye, Orta Asya, Moğolistan ve Sibirya bölgelerinde konuşulmaktadır. Önemli diller şunlardır:
Türkçe
Özbekçe
Kazakça
Moğolca
Azerbaycan Türkçesi
Kırgızca
Uygurca

Dravid dilleri
Dravid dilleri, Hindistan'ın güneyinde ve Sri Lanka'da konuşulan dillerden oluşur. Bu ailenin en büyük dilleri şunlardır:

Tamilce
Telugu
Kannada
Malayalam
Avustroasya dilleri
Avustroasya dilleri, Vietnam, Kamboçya ve Tayland'da konuşulan dilleri içerir. Ailenin önemli dilleri:

Vietnamca
Khmerce
Mon dili
Avustronezya dilleri
Avustronezya dilleri ailesi, Güneydoğu Asya ve Pasifik Adaları'nda konuşulur. Önemli diller şunlardır:

Endonezce
Tagalogca (Filipince)
Kafkas dilleri
Kafkas dilleri, Kafkasya bölgesine özgüdür. Başlıca Kafkas dilleri:

Gürcüce
Çeçence
Ural dilleri
Ural dilleri, Asya'nın kuzeybatısında ve Orta Avrupa'da konuşulmaktadır. Asya'daki başlıca Ural dilleri:

Fince
Udmurtça
İzole diller
Asya'da bazı diller, bilinen herhangi bir dil ailesine mensup değildir. Bunlara izole diller denir. Örnekler şunlardır:
Japonca
Korece
Burushaski
İletişim dilleri ve Lingua Franca
Asya'nın bazı bölgelerinde, çeşitli etnik gruplar arasındaki iletişimde ortak bir dil kullanılır. Bunlar:

Arapça (Orta Doğu)
Rusça (Eski Sovyetler Birliği ülkeleri)
Çince (Doğu Asya)
Hintçe (Hindistan ve Pakistan)
Resmi diller
Birçok Asya ülkesinde birden fazla resmi dil vardır. Bu, o ülkenin çok dilli yapısını ve etnik çeşitliliğini yansıtır. Örneğin:

Hindistan: Hintçe ve İngilizce resmi dillerdir.
Singapur: İngilizce, Malayca, Çince ve Tamilce resmi dillerdir.
Filipinler: Filipince ve İngilizce resmi dillerdir.
Asya'daki dillerin durumu
Birçok Asya dili, küreselleşmenin etkisiyle tehlike altına girmiştir. Özellikle daha küçük yerel diller, baskın ulusal diller veya uluslararası diller tarafından tehdit edilmektedir.
Asya'da İslam

Asya'da İslam, Arap Yarımadasında İslam'ın kuruluşu ile başladı. 1.3 Milyar ile Asya'nın en çok inananı olan dindir. Dünya'daki Müslümanların %62'si Asya'da yaşamaktadır. Endonezya, Pakistan, Hindistan gibi ülkeler Asya'da en çok Müslüman nüfusa sahip ülkelerdir. İslam'ın Arap yarımadasından Doğu ve Güney Asya'ya yayılmasındaki en önemli faktör ticaret yollarıdır.

Demografi
Orta Asya
Doğu Asya
Güney Asya
Güneydoğu Asya
Batı Asya
Kaynakça
Asveja Gölü

Asveja Gölü veya Dubingiai Gölü (Litvanca: Asveja veya Dubingių ežeras), Litvanya'nın en uzun gölüdür. Uzunluğu 21,9 km olup Žalktynė, Vyriogala ve Dubingiai körfezleri de dahil edildiğinde 29,7 km'ye ulaşır. 9,78 km²'lik bir alanı kaplayan göl, 50,2 metre derinliğe ulaşarak Litvanya'daki en derin üçüncü göl konumundadır. Molėtai, Švenčionys ve Vilnius bölgeleri sınırları içinde yer almaktadır. Gölün alternatif adı, eski bir ada üzerine inşa edilen tarihi Dubingiai Kalesi'nden ve göl kıyısında bulunan Dubingiai kasabasından gelir. Günümüzde Dubingiai, turistler için popüler bir destinasyondur. Gölün güneyinden geçen Žeimena Nehri, ziyaretçilerin kiraladıkları bot veya kano ile Neris Nehri’ne kadar ulaşmalarına olanak tanır.

Asveja Gölü, son buzul çağında eriyen buzulların altından akan suların oluşturduğu bir buzul gölüdür. Bu tür göller nehirler gibi uzun, dar ve derindir. Asveja Gölü’nün en geniş noktası yalnızca 880 metredir. Litvanya’daki diğer benzer göller arasında Tauragnas, Sartai ve Aisetas bulunur. 1992 yılında göl ekosistemini ve doğal manzarasını korumak amacıyla Asveja Bölgesel Parkı kurulmuştur.

Gölün dikkat çeken yapılarından biri üzerinde bulunan ahşap köprüdür. 84 metre uzunluğundaki köprü, gölün bu noktasında derinliği 15 metreye ulaşan suların üzerinden geçmektedir. 1934 yılında Litvanya Cumhurbaşkanı Antanas Smetona’nın katıldığı bir törenle açılan köprü, Litvanya'da bir göl üzerine inşa edilen ilk ahşap köprü olarak kabul edilir. Ancak 1998 yılında yapılan bir araştırma, 16. veya 17. yüzyılda burada başka bir köprünün bulunduğunu öne sürmüştür.

2019 yılında köprünün kapsamlı bir onarımdan geçirileceği duyurulmuş; su altındaki ahşap direklerin metal direklerle değiştirilmesi, su üzerindeki ahşap sütunların, korkulukların ve trabzanların yenilenmesi planlanmıştır. Restorasyon çalışmaları sırasında, gölün 9 metre derinliğinde, 16. yüzyıldan kalma bir askerin iskeleti bulunmuştur. Askerin botları ve silahları dikkat çekici derecede iyi korunmuş durumdaydı. Arkeolog Elena Pranckėnaitė, "Şu an için bulunan insan kalıntılarının, Asveja Gölü kıyısındaki Dubingiai Kalesi’ne ulaşan eski köprüyle bağlantılı olabileceğini düşünüyoruz" ifadelerini kullanmıştır.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Gölün web sitesi