Ekrem Akurgal

Ekrem Akurgal (30 Mart 1911 - 1 Kasım 2002), Türk arkeolog.

Çocukluğu
1911 yılında annesinin ailesinin Filistin'deki çiftliğinin bulunduğu Hayfa yakınlarındaki köyü Tû'l-Kerim'de doğdu (Tû'l-Kerim aynı zamanda sonradan arkeoloji dünyasında büyük önem kazanacak antik Caesareia kentinin kalıntılarının bulunduğu yerdir). Osmanlı'nın Hersek vilayetine müftüler ve yöneticiler yetiştirmiş köklü bir aile olan Rizvanbegovic ailesinden gelen babası başkentte doğmuş görünmesini yeğlediği için nüfusuna İstanbul yazdırmıştır. Akurgal 2 yaşındayken ailesi İstanbul'a dönmüş, bir süre Adapazarı'nın Akyazı ilçesindeki çiftliklerinde kalmışlardır. 6 yaşından itibaren halasının eski Hersek müftüsü olan ve Darülfünun 'da Arap edebiyatı müderrisliği yapan kocası Cabizade Ali Fehmi Efendi'nin evinde kalmaya başlamış ve ilk eğitimini burada almıştır.

Eğitimi
1931'de İstanbul Erkek Lisesi'ni bitirdi. Devlet sınavını kazanarak Almanya'da arkeoloji öğrenimi gördü.1934 yılında Soyadı Kanunu çıkınca, babasının isteği üzerine, bir Sümer kralının adı olan ve Sümerce'de a-'baba, su' kur- 'ülke' ve gal-'büyük' kelimelerinin yan yana gelmesinden oluşan Akurgal soyadını aldı. A-KUR-GAL Türkçeye tercüme edilmek istenirse: "Büyük su ülkesi" anlamına gelmektedir.

1957 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinde ordinaryüs profesör oldu.

Arkeolojik çalışmaları
Ege'de Foça (Phokaia), Çandarlı (Pitane), Çeşme-Ildırı Erytrai ve Smyrna/Bayraklı-Tepekule Höyüğü antik kentlerini ortaya çıkarmıştır. Ölümüne dek uzun süre Bayraklı-Eski İzmir kazılarını yürüttü. Eski Yunan, Hitit-Hatti ve eski Anadolu Uygarlıkları üzerine çeşitli dillerde sayısız eseri yayınlanmıştır. Türkiye İnsan Hakları Kurumu Vakfı (TİHAK) kurucu üyesiydi.

Çalışmaları, kendisi de bir uzman arkeolog olan ve sağlığında en yakın asistanlığını yürüten eşi Meral Akurgal tarafından sürdürülmekteydi. Akurgal, Türkiye'de arkeoloji bölümlerinde akademik olarak görev yapmış ve yapmakta olan birçok arkeoloğun hocasıdır. Bu yüzden "Hocaların Hocası" olarak anılır.

Akurgal, Avrupa'da yedi akademiye üyedir ve dünyadaki pek çok bilim kuruluşunun şeref üyesidir.

Akurgal, 2002 yılında İzmir'de öldü. Ordinaryüs Prof. Ekrem Akurgal'ın 30 yılını verdiği Smyrna kazısına gömülme isteği yerine getirilmedi.

Devlet Nişanları
Ödülleri
1981 - Federal Almanya Goethe Madalyası
1981 - Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı Büyük Ödülü
1983 - Toplum ve İnsan Bilimleri alanı Arkeoloji dalında Türkiye İş Bankası Büyük Ödülü, "Eski İzmir I, Yerleşme Katları ve Athena Tapınağı" ile
1986 - İtalya Premio Internazionale "I Cavalli d'Oro di San Marco
1992 - Abdi İpekçi Barış ve Dostluk Ödülü

Fahri Doktoraları
1961 Bordeaux Üniversitesi Fahri Doktoru
1989 Atina Üniversitesi Fahri Doktoru
1990 Lecce Üniversitesi Fahri Doktoru
1990 Anadolu Üniversitesi Fahri Doktoru

Eserleri
Griechische Reliefs aus Lykien, DAI Berlin 1942
Remarques Stylistiques sur les reliefs Hittite, Ankara 1945
Spathethitische Bildkunst, Ankara 1948* Phrygische Kunst, Ankara 1955
Die Kunst Anatoliens von Homer bis Alexander, W. de Gruyter, Berlin 1961
Die Kunst der Hethiter, Max Hirmer, Mùnchen 1961, 1976; The Art of the Hittites, Thames und Hudson, London 1962; Arte degli Ittiti, Sansoni Firenze 1962
Orient und Okzident, Holle Baden Baden 1966, 1981; The Birth of Greek Art, Methuen, London 1968; Orient et Occident, Albin Michel, Paris 1969; The Art of Greece, Its Origins, Crown, New York 1968; Orient a Occidente, II Saggiatore, Milano 1969
Treasures of Turkey (Akurgal, Mango, Ettinghausen), Skira, Geneva*New York 1966 (Aynı zamanda Almanca, Fransızca, İtalyanca ve İspanyolca)
Urartaische und Altiranische Kunstzentren, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1968
The Art and Architecture of Turkey, Oxford University Press 1980; Kunst in der Türkei, Office du Livre, Fribourg und Wurzburg 1980; L'Art en Turquie, Office du Livre, Fribourg 1981
Eski İzmir, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1993, (also in German)
Griechische und Römische Kunst in der Türkei, München 1987
Ancient Civilizations and Ruins of Turkey, NET Yayınları, Istanbul 1993,; Civilisations et sites Antiques de Turquie, Istanbul 1986
Turquie, Akurgal, Robert Mantran, Jean Poul Roux, Pierre Bordas, Paris 1990 (also in German)
Anadolu Uygarlıkları, NET Yayınları, İstanbul 1987. ISBN 975-479-031-0
Eskiçağ'da Ege ve İzmir, Yaşar Holding Yayınlarından, dağıtım NET Yayıncılık, İstanbul 1993. ISBN 975-95252-0-8
Hatti ve Hitit Uygarlıkları, İzmir 1995
Türkiye'nin Kültür Sorunları, Bilgi Yayınevi Ankara 1998
Anadolu Kültür Tarihi, TÜBİTAK Yayınları, Ankara 1998
Bir Arkeoloğun Anıları, Türkiye Cumhuriyeti Kültür Tarihinden Birkaç Yaprak, Ekrem Akurgal. Türkiye Bilimler Akademisi, Ankara 1999 ISBN 9754051665
Civilisations et sites antiques de Turquie (de l'epoque prehistorique jusqu'a la fin de l'empire Romain) (800 av J.-C. - 395 ap. J. - C.) Haşet Kitabevi İstanbul, 1986
Ege Batı Uygarlığının Doğduğu Yer: Doğu Hellen Kültür Tarihi İ.Ö. 1050 - 333 İzmir BB Kültür Yayınları, İzmir, 2000, ISBN 975-18-0044-7
The Hattian and Hittite Civilizations KTB Yayınları, Ankara, ISBN 975-17-2756-1
Alt - Symrna I. Wohnschichten und Athenatempel Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, ISBN 975-16-0496-6
Ancient Civilizations and Ruins of Turkey Net Turistik Yayınları, İstanbul
Hatti ve Hitit Uygarlıkları Net Turistik Yayınları, İstanbul
Eski İzmir I. Yerleşme Katları ve Athena Tapınağı Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, ISBN 975-16-0496-6
Hittite and Other Anatolian and Near Eastern Studies in Honour of Sedat Alp Editör: Ekrem Akurgal; Editör: Aygül Süel Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara
L'Art en Turquie Office du Livre
The Aegean birthplace of western civilization history of East Greek art and culture 1050 - 333 BC İzmir BB Kültür Yayınları, İzmir, 2000, ISBN 975-18-0045-5
Türkiye'nin Kültür Sorunları ve Anadolu Uygarlıklarının Dünya Tarihindeki Önemi Bilgi Yayınevi, Ankara, 1998, ISBN 975-494-729-5

Kaynakça