Ben, Kirke

Ben, Kirke (İngilizce özgün adıyla: Circe), Amerikalı yazar Madeline Miller'ın 2018 yılında yayımlanmış efsanevi fantezi romanıdır. Yunan Kahramanlık Çağı'nda geçen ve cadı Kirke'nin bakış açısından anlatılan eser, Odysseia başta olmak üzere çeşitli Yunan mitlerinin bir uyarlamasıdır. Roman, Kirke'nin kökenini ve Hermes, Minotaur, İason ve Medea gibi mitolojik figürlerle karşılaşmalarını; Odysseus ve oğlu Telemakhos ile olan aşkını anlatır.

Konu
Kirke, titan Helios ve naiad Perseis'in ilahi kızıdır. Doğduğunda çirkin ve güçsüz olarak görüldüğü için babası tarafından ihmal edilir ve ailesinin diğer üyeleri tarafından dışlanır. Henüz gençken, insanlara ateşi verdiği için cezalandırılan titan Prometheus'a gizlice nektar verir. Küçük kardeşi Aeetes ile yakın bir bağ kurar, ancak kardeşi kendi krallığını yönetmek üzere ondan ayrılır.

Kirke, ölümlü bir balıkçı olan Glaucos'a âşık olur. Glaukos'u, bir zamanlar titan Kronos'un kanıyla sulanmış toprakta yetişen sihirli çiçeklerin öz suyuyla besler ve onu bir tanrıya dönüştürür. Ancak yeni kazandığı tanrılıkla kibirlenen Glaukos, Kirke'yi reddederek su perisi Skylla'yı tercih eder. Kıskançlıkla hareket eden Kirke, aynı çiçeklerin büyüsünü kullanarak Skylla'yı kana susamış, altı başlı bir canavara dönüştürür. Yaptıklarını Helios'a itiraf eden Kirke'nin güçlerine başta inanılmaz; ancak Aeetes, kendisinin ve kardeşlerinin bu tür bitkilerden büyü çekebilen birer cadı olduğunu açıklar. Zeus önderliğindeki Olimposlular ile Titanlar arasındaki barışı sağlamak amacıyla, Helios ve Perseis'in başka çocuk yapmaları yasaklanır. Aeetes ve diğer çocukları gözetim altında tutulurken, Kirke, sihri kasıtlı şekilde arayıp başka bir tanrı üzerinde kullandığı için cezalandırılır. Kalıcı olarak Aiaia adasına sürgün edilir. Burada bir evde yaşamaya başlar ve bir aslanı evcilleştirir.

Kirke, sürgününü büyücülük yeteneklerini geliştirmek için bir fırsata dönüştürür. Aiaia Adası'nda geçirdiği yüzyıllar boyunca birçok mitolojik figürle etkileşim kurar. Hermes'le sevgili olur. Ölümlü mucit Daidalos ile adadan kısa süreliğine ayrılır. Girit'e yaptığı bu kısa ziyarette, kız kardeşine Minotauros'u doğurmasında yardımcı olur ve canavarı dizginlemek için büyüsünü kullanır. Yıllar sonra, kahraman İason ve cadı olan eşi Medeia (Kirke'nin yeğeni), Altın Post'u Kirke'nin kardeşi Aeetes'ten çaldıktan ve Medeia'nın kardeşi Absyrtos'u öldürdükten sonra Aiaia'ya gelir. Kirke onları bu suçtan arındırır ve Medeia'yı İason'un kendisine karşı sevgisinin azaldığı konusunda uyarır.

Kirke bir yalnızlık dönemine girer ve Aiaia'ya yiyecek ve dinlenmek için gelen umutsuz denizcileri ağırlamaktan heyecan duyar. Ancak denizciler onun adada tek başına yaşadığını fark edince, gemi kaptanı Kirke'ye cinsel saldırıda bulunur. Kirke, büyüsünü kullanarak tüm mürettebatı domuza dönüştürür. Daha sonra adaya gelen gemicilere de benzer şekilde davranır; yalnızca saygılı ve zorla yaklaşmayan birkaç denizciyi bağışlar. Adasına gelen gemilerden biri, kahraman Odysseus tarafından yönetilmektedir. Odysseus, Kirke'yi mürettebatını bağışlamaya ve onları adasında ağırlamaya ikna eder. Odysseus ve mürettebatı Aiaia'da bir yıl boyunca kalır. Kirke ve Odysseus ilişki yaşamaya başlar; ancak Odysseus, İthaka'da kendisini bekleyen eşi ve çocuğuna kavuşmak üzere yolculuğuna devam eder. Kirke bu ilişkiden Telegonos adını verdiği bir oğul dünyaya getirir.

Kirke, tanrıça Athena'nın, oğlunu tehdit ettiğini fark eder. Telegonos büyürken onu korumak için adaya bir koruma büyüsü yapar. Gençlik çağına gelen Telegonos, babasıyla tanışmak için adadan ayrılmak istediğinde, Kirke onun güvenliği için deniz tanrısı Trygon'un zehirli kuyruğunu silah olarak ona verir. Ancak Telegonos, babasıyla karşılaştığında, Odysseus ona saldırır ve zehirli mızrakla kazara öldürülür. Suçluluk duyan Telegonos, Odysseus'un eşi Penelope ve oğlu Telemakhos ile birlikte Aiaia'ya geri döner.

Kahramanı Odysseus'u kaybeden Athena, Telemakhos'a himayelik teklif etmek üzere Aiaia'ya gelir; ancak Telemakhos bu teklifi reddeder. Onun yerine Telegonos teklifi kabul eder ve kendi kahramanlık yolculuğuna çıkar. Oğlunun gidişiyle derin bir hüzne kapılan Kirke, babası Helios'u çağırarak Zeus ile görüşüp sürgününü sona erdirmesini ister. Helios başlangıçta bunu reddeder; ancak Kirke, Prometheus ile konuştuğunu Zeus'a söylemekle tehdit ederek onu ikna eder. Bu bilginin ortaya çıkması, Olimposlular ile Titanlar arasında bir savaşa yol açabilecektir. Telemakhos'un yardımıyla Kirke, zehirli mızrağı kullanarak Skylla'yı taşa çevirir ve daha önce Glaukos üzerinde kullandığı sihirli çiçeklerden yeniden toplar. Telemakhos ile aşkı bulan Kirke, çiçeklerin büyüsünü bu kez kendisi üzerinde kullanarak ölümlü olmayı ve hayatının geri kalanını onunla birlikte seyahat ederek geçirmeyi diler.

Değerlendirmeler
The New York Times için yazdığı incelemede Claire Messud, Miller'ın Ben, Kirke adlı eserini "zevkli" olarak tanımlar; eserin feminist temalarını ve Kirke'nin bilinen hikâyesine getirdiği "derin psikolojik, kurtarıcı ve nihayetinde aklayıcı anlatımı" onaylar. The Washington Post'ta yayımlanan bir incelemede ise Ron Charles, Miller'ın romanını Me Too hareketi bağlamında değerlendirir ve Kirke hikâyesinin "sarsıcı ve beklenmedik" biçimde yeniden yorumlanmasını över; klasik hikâyelere "feminist bir ışık" tutarak "daha önce fark etmediğimiz ayrıntıları aydınlattığını" belirtir. The Guardian gazetesinden Aida Edemariam da Miller'ın anlatımını "bir kadının duygusal yaşamı" etrafında şekillendirerek yenilik ve "anlatısal ivme" yakaladığı için över.

Ödüller
Uyarlamalar
2019 yılında HBO Max, romanın sekiz bölümlük bir dizi uyarlamasının yazılıp yapımının Rick Jaffa ve Amanda Silver tarafından gerçekleştirileceğini duyurdu.

Ayrıca bakınız
Kirke
Akhilleus'un Şarkısı

Kaynakça
Dış bağlantılar
Official novel at Little, Brown
Official novel at Bloomsbury