1992'de Türkiye

Bu sayfada 1992 yılında Türkiye'de görevdeki siyasi kurumlar ve kişiler, yaşanan olaylar, doğan ve ölen kişiler yer alır.

Siyaset
Cumhurbaşkanı, Turgut Özal.
TBMM başkanı, Hüsamettin Cindoruk.
Başbakan, Süleyman Demirel

Olaylar
Ocak
1 Ocak - Araçlarda, sürücünün ve ön koltukta oturan yolcuların emniyet kemeri takma zorunluluğu yürürlüğe girdi.
22 Ocak - İstanbul'da konutlarda doğalgaz kullanımı başladı.
27 Ocak - Türkiye'nin 2. özel televizyonu Teleon yayın hayatına başladı.

Şubat
1 Şubat - 1992 Görmeç çığ faciası: Şırnak'ın Görmeç köyüne düşen çığda, köyde yerleşik bir taburdaki askerlerden ve köylülerden 97 kişi hayatını kaybetti.
1 Şubat - Siirt'in Eruh ilçesine bağlı Tünekpınar Köyü'nde çığ düşmesi sonucu 32 er öldü.
6 Şubat - İstanbul DGM Başsavcısı Yaşar Günaydın, koruma polisi Şaban Ceylan ve makam şoförü Halit Balta silahlı saldırı sonucu öldürüldüler.

Mart
Mart - Almanya, “Güneydoğu olayları nedeniyle” Türkiye’ye silah sevkıyatını durdurdu. Türk hükûmetinin girişimleri sonucu ambargo 3 Haziran’da kaldırıldı.
1 Mart - İstanbul Kuledibi'ndeki Neve Şalom Sinagogu'na bombalı saldırıda bulunuldu.
1 Mart - Show TV yayın hayatına başladı.
3 Mart - 1992 Kozlu kömür madeni faciası: Zonguldak'ın Kozlu ilçesindeki taş kömürü maden ocağında meydana gelen grizu patlamaları nedeniyle 263 madenci hayatını kaybetti.
4 Mart - İspanya'dan engizisyon baskısı nedeniyle kaçarak Osmanlı İmparatorluğu'na sığınan Museviler, Türkiye'ye gelişlerinin 500. yılını kutladılar.
13 Mart - 1992 Erzincan depremi; Erzincan'da meydana gelen 6.8 şiddetindeki deprem sonucunda 653 ölü, 4000 yaralı.
21 Mart - Van, Şırnak, Cizre ve Adana'da Nevruz kutlamaları sırasında çıkan olaylarda 38 kişi öldü.

Nisan
3 Nisan - Ankara'nın Çankaya ilçesi kaymakamlığına vekil olarak atanan Azize Düşer, Türkiye'nin ilk kadın kaymakamı oldu.
14 Nisan - Özel Kuvvetler Komutanlığı kuruldu.
16 Nisan - 1988'de Başbakan Turgut Özal'a silahlı saldırıda bulunan ve 20 yıl hapis cezasına çarptırılan Kartal Demirağ, Özal tarafından affedilerek, şartlı tahliye yasasından yararlandırılarak salıverildi.

Mayıs
2 Mayıs - Cumhurbaşkanı Turgut Özal, ABD Houston’daki Methodist Hastanesi’nde prostat kanseri nedeniyle ameliyat oldu.
15 Mayıs - 1992 Taşdelen saldırısı: Şırnak'ın Uludere ilçesinde bulunan Taşdelen Karakoluna PKK militanları tarafından yapılan saldırıda 27 asker hayatını kaybetti.
16 Mayıs - Tarihi Galata Köprüsü yangın sonucu ağır hasar gördü ve kullanılamaz hale geldi. 23 Mayıs'ta sökülerek Haliç'e çekildi.
26 Mayıs - Hakkari'nin Çukurca ilçesindeki Üzümlü Karakolu'na PKK militanları tarafından yapılan saldırıda 16 asker hayatını kaybetti.
28 Mayıs - Türkiye ile Nahçıvan'ı birbirine bağlayan Umut Köprüsü hizmete girdi.

Haziran
14 Haziran - Türkiye'nin ilk AIDS hastası olan Murteza Elgin (Murti) öldü.
17 Haziran - Haliç'te yapılan yeni Galata Köprüsü yapılan törenle hizmete açıldı.
18 Haziran - TBMM'de kabul edilen 3821 sayılı Kanun ile 27 Mayıs Darbesi ile kapatılan Demokrat Parti ve 12 Eylül Darbesi sonrasında kapatılan siyasi partilerin yeniden açılmasına resmen izin verildi.
24 Haziran - Türkiye Kamu Çalışanları Sendikaları Konfederasyonu (Türkiye Kamu-Sen) kuruldu.
26 Haziran - Susa Katliamı: Diyarbakır'ın Silvan ilçesindeki Yolaç (Susa) köyüne PKK militanları tarafından yapılan saldırıda 10 köylü hayatını kaybetti.

Temmuz
1 Temmuz - TRT İnt, TRT INT Avrasya adıyla küresel yayına başladı.
11 Temmuz - Zorunlu askerlik süresi 15 aya indirildi.
13 Temmuz - Prof. İhsan Doğramacı, YÖK başkanlığından istifa etti. Yerine 19 Mayıs Üniversitesi rektörü Mehmet Sağlam atandı.
28 Temmuz - Barcelona'da yapılan 25. Yaz Olimpiyat Oyunlarında, halterci Naim Süleymanoğlu, 60 kiloda şampiyon oldu.
29 Temmuz - Kıbrıs Harekâtı'nda Deniz Kuvvetleri Komutanı ve eski CHP eski Milletvekili olan emekli Oramiral Kemal Kayacan, İstanbul'da DEV-SOL militanları tarafından öldürüldü.
30 Temmuz-14 Ağustos - İstanbul, Ankara, Adana büyükşehir ve ilçe belediyeleri ile Trabzon Belediyesi’nde 40 ila 50 bin işçinin katılımıyla Belediye-İş grevi düzenlendi.

Ağustos
8 Ağustos - Tekirdağ'ın Çorlu ilçesindeki Misinli köyü yakınlarındaki bir mensucat fabrikasının yemekhane bölümünün altındaki artezyen kuyusunda biriken metan gazının patlamasıyla 32 kişi öldü, 84 kişi yaralandı.
10 Ağustos - Kars'a bağlı Ardahan ve Iğdır il yapıldı. Böylelikle il sayısı 76'ya yükseldi.
18 -22 Ağustos - Şırnak'ta devlet kurumlarına büyük bir silahlı saldırı başlatan PKK militanları ile kolluk kuvvetleri arasında 4 gün süren çatışma yaşandı. Çatışmalarda 85 PKK militanı öldürüldü, 253 militan tutuklandı. 22 sivil hayatını kaybetti.
30 Ağustos - Hakkari'nin Şemdinli ilçesindeki Alan Karakoluna PKK militanları tarafından yapılan saldırıda 17 asker hayatını kaybetti.

Eylül
9 Eylül - CHP tekrar açıldı. SHP'den ayrılan Antalya Milletvekili Deniz Baykal Genel Başkanlığa seçildi.
12 Eylül - Hakkari'nin Şemdinli ilçesindeki Aktütün Karakoluna PKK militanları tarafından yapılan saldırıda 22 asker hayatını kaybetti.
29 Eylül - 1992 Derecik saldırısı; Hakkari'nin Şemdinli ilçesindeki Derecik bölgesinde bulunan jandarma karakoluna PKK militanları tarafından ağır silahlarla saldırı düzenlendi. Taaruz helikopterlerinin desteğiyle püskürtülen saldırıda Türk tarafından 1'i subay olmak üzere 28 komando hayatını kaybederken, PKK tarafı çatışmada toplam 202 kayıp verdi.

Ekim
2 Ekim - 250.000 TL'lik banknotlar tedavüle çıkarıldı.
2 Ekim - NATO'nun Ege Denizi'nde düzenlendiği “Kararlılık Gösterisi-92“ (Display Determination-92) tatbikatı sırasında, TCG Muavenet gemisine 3 mil mesafede bulunan ABD Donanmasına ait USS Saratoga uçak gemisinden 10’ar saniye aralıklarla 2 adet güdümlü RIM-7 Sea Sparrow füzesi ateşlendi. Füzelerden ilki köprüye isabet edip infilak ederken; ikinci füze arka cephaneliğe çarpıp, patlamadı. Olay sonucunda gemi komutanı dahil 2 subay, 2 astsubay ve 1 er yaşamını kaybederken 6 subay, 3 astsubay ile 4 erbaş er yaralandı.
4 Ekim - Kanal 6 yayın hayatına başladı.
8 Ekim - HBB yayın hayatına başladı.
12 Ekim - Ekim 1992 sınır ötesi harekatı: Türk Silahlı Kuvvetleri, Kuzey Irak'ta PKK'ya karşı büyük bir sınır ötesi operasyon başlattı.
Hakurk Operasyonu: Yukarıda adı geçen büyük operasyona bağlı olarak TSK, Irak'taki Hakurk bölgesinde ayrı bir operasyon başlattı.
20 Ekim - Bingöl'ün Solhan ilçesi Hazarşah köyü yakınlarında, bir otobüsü durduran PKK militanları 19 yolcuyu kurşuna dizerek öldürdü, 6 kişiyi yaraladı.
24 Ekim - Türkiye'nin uluslararası tescilli ilk özel havaalanı olan İstanbul Hezarfen Havalimanı açıldı.
25 Ekim - Elazığ-Muş seferini yapmakta olan bir yolcu treninin 2 vagonu, rayların tahrip edilmesi nedeniyle Murat Nehri'ne uçtu. Olayda 5 kişi yaşamını yitirirken, 41 kişi yaralandı.

Kasım
4 Kasım - 5.000 TL'lik madeni paralar tedavüle çıktı.
18 Kasım - Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu kabul edildi.

Aralık
8 Aralık - Hükûmet'in, Somali (UNOSOM II) ve Bosna-Hersek'te (UNPROFOR) görev yapacak olan Birleşmiş Milletler emrindeki güvenlik kuvvetlerine asker verme önerisi Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edildi.
26 Aralık - Ankara - İstanbul arasında çalışacak olan elektrikli tren hizmete girdi.
Greenpeace Türkiye ofisi kuruldu ve faaliyetler başladı.

Kültür, Sanat
1992 Eurovision Şarkı Yarışması Türkiye Finali
14 Mart-29 Mart - 11. Uluslararası İstanbul Film Festivali
19 Ekim-24 Ekim - 1992 Antalya Altın Portakal Film Festivali

Spor
9 Mayıs - Beşiktaş üç kere üst üste aldığı şampiyonlukla Galatasaray ve Trabzonspor'un ardından 3 kere üst üste şampiyon olan takım unvanını kazandı ve ligdeki 8. şampiyonluğunu elde etti.

Açılanlar
Yapılar: Atatürk Barajı ve Hidroelektrik Santrali, Hilton İzmir
Kurumlar: İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Muş Havalimanı, İstanbul Hezarfen Havalimanı
11 Temmuz'da kurulan yeni üniversiteler

Abant İzzet Baysal Üniversitesi
Adnan Menderes Üniversitesi
Afyon Kocatepe Üniversitesi
Balıkesir Üniversitesi
Celal Bayar Üniversitesi
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
Dumlupınar Üniversitesi
Galatasaray Üniversitesi
Gaziosmanpaşa Üniversitesi

Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü
Harran Üniversitesi
İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü
Kafkas Üniversitesi
Kırıkkale Üniversitesi
Kocaeli Üniversitesi
Mersin Üniversitesi
Muğla Üniversitesi

Mustafa Kemal Üniversitesi
Niğde Üniversitesi
Pamukkale Üniversitesi
Sakarya Üniversitesi
Süleyman Demirel Üniversitesi
Sütçü İmam Üniversitesi
Yıldız Teknik Üniversitesi
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi



Doğumlar
26 Şubat - Demet Özdemir, oyuncu
27 Nisan - Ogeday Girişken, kürek sporcusu ve oyuncu
19 Mayıs - Hilmi Cem İntepe, oyuncu
7 Eylül - Gizem Karaca, manken ve oyuncu
1 Ekim - Boran Kuzum, oyuncu
14 Ekim - Esra Bilgiç, oyuncu
20 Aralık - Hayal Köseoğlu, oyuncu

Ölümler
7 Şubat - Mevhibe İnönü, İsmet İnönü'nün eşi (d. 1897)
11 Şubat - Hikmet Tanyu, yazar (d. 1918)
24 Şubat - Hıfzı Veldet Velidedeoğlu, hukukçu (d. 1904)
13 Nisan - Feza Gürsey, akademisyen (d. 1921)
6 Haziran - Hikmet Feridun Es, yazar (d. 1909)
24 Haziran - Leman Akçatepe, oyuncu (d. 1914)
21 Ağustos - Niyazi Yıldırım Gençosmanoğlu, şair (d. 1929)
25 Ağustos - Nisa Serezli, oyuncu (d. 1928)
6 Eylül - Cevat Kurtuluş, oyuncu (d. 1922)
6 Ekim - Niyazi Ahmet Banoğlu, tarihçi (d. 1913)
25 Ekim - İrfan Kaynak, futbolcu (d. 1956)

Dış bağlantılar
Kaynaklar