Betania Manastırı

Betania Meryem'in doğumu Manastırı (Gürcüce: ბეთანიის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის შობის მონასტერი) ayrıca bilinen adıyla Betania veya Bethanya (ბეთანია) Doğu Gürcistan'daki başkent Tiflis'in 16 km güneybatısında yer alan bir Orta Çağ Gürcü Ortodoks manastırıdır. 11 ve 12. yüzyıllarda, Gürcistan Krallığı'nın "Altın Çağ”ı döneminde yapılan bu eserin ilgi çekici bir mimarisi vardır. Çağdaş Gürcü hükümdarlarının grup portrelerini içeren duvar resimleri de dikkate değerdir.

Tarihi
Betania, Tiflis'in 16 km güneybatısındaki Vere Nehri'nin izole ormanlık vadisinde yer almaktadır. Manastırın adı Filistin'deki Bethanya köyünden gelmektedir. Bethanya, Yeni Ahitte Mary, Martha, Lazarus ve Simon'un evi olarak geçmektedir.

Manastırın tarihi çok az kaydedilmiştir. Orbeli Hanedanının aile manastırıydı. Manastırın güneyindeki çapraz sahında, Sumbat ve Liparit Orbeli'nin, Meryem'in önündeki görüntüsü görülür. Orbeli ailesinin mülklerine, 12. yüzyılın sonlarında kraliyet ailesi tarafından geçici olarak el konuldu, ancak bu aileden türeyen Gostaşabişvili ailesi, erken modern Gürcistan'da manastırın sahibiydiler.

Gürcistan tarihini değiştiren bir dizi çatışma ve yabancı istila, manastırı boşaltılmış ve yarı yıkılmış halde bıraktı. Manastır, 19. yüzyılın ikinci yarısında Hieromonk Spiridon Ketiladze'nin çabalarıyla restore edildi. Sonrasında Ketiladze, 1922'de, başrahiplikten istifa etti ve yerine Hieromonk Ilia Pantsulaia geçti. Bu rahiplerin her ikisi de Sovyetler Birliği'nin yaptığı temizlik sırasında öldürüldü. Betania, gayri resmi olsa da, sonraki 15 yıl boyunca, feshedildiği 1963 tarihine kadar faaliyet gösteren tek Gürcü manastırı olarak kaldı. 1978'de, Gürcistan'ın güçlü patriği II. İlia, Sovyet yetkililerinden Betanya'daki manastırı yeniden açmak için izin almayı başardı. 1990'larda, manastır yenilendi ve yerel manastır topluluğu büyüdü.

Mimarisi
Bulgular, manastırın eskiden devasa bir duvarla çevrili olduğunu göstermektedir, ancak günümüzde bu duvardan, yalnızca manastırın bitişiğindeki ormana dağılmış olan parçalanmış taşlar geriye kalmıştır. Mevcut yapılar, 12. veya 13. yüzyılların başında inşa edilmiş kubbeli Meryem'in doğuşu kilisesi, 1196 yılında inşa edilmiş daha küçük boyuttaki Yorgi'nin salon kilisesi ve yıkık bir kuledir.

Meryem'in doğuşu Kilisesi, taştan yapılmış kubbeli bir Yunan haçı planı tasarımıdır. Kilisenin doğu cephesindeki duvarlar dıştan oymalı süslemelere sahiptir. Geleneksel nişlerin, orta pencerenin çerçevesine bağlı çok delikli ya da tarak şekilli dam sivrileri vardır. Hafifçe doğuya kaymış olan yüksek kubbesi, batıya doğru serbestçe dikilen iki sütuna ve sunağın çıkıntılarına dayanır. Kilisenin güney girişi, yıldız şeklinde bir tonozla kaplı bir kapı ile önden çevrilmiştir. Modern akademisyenler, kilisenin, muhtemelen 10. yüzyıldan kalma daha önceki bir bazilikanın genişletilmiş, kubbeli ve dekore edilmiş bir versiyonu olduğunu düşünmektedir.


Galeri
Kuzey duvardaki resimler
Güney duvardaki resimler
Batı duvardaki resimler
Kaynakça
Konuyla ilgili yayınlar
Eka Privalova, Sur les peintures murales de Betania, in: M. Calo'Mariani (ed.), L'Arte Georgiana dal IX al XIV secolo (Bari, 1981), 153-60

Dış bağlantılar
Wikiloc.com'da Betania manastırı