1984'te Türkiye

Bu sayfada 1984 yılında Türkiye'de görevdeki siyasi kurumlar ve kişiler, yaşanan olaylar, doğan ve ölen kişiler yer alır.

Meclis
TBMM 17. dönem

Görevdekiler
Cumhurbaşkanı – Kenan Evren
Başbakan - Turgut Özal
Anamuhalefet lideri - Necdet Calp

İktidar partisi ve ana muhalefet
İktidar partisi - Anavatan Partisi (ANAP)
Ana muhalefet - Halkçı Parti (HP) (21 Eylül'den itibaren)

Kabine
45. Türkiye Hükûmeti

Olaylar
Ocak
2 Ocak - Katma Değer Vergisi (KDV) uygulaması deneme amaçlı olarak başlatıldı.
5 Ocak - TBMM yerel seçimlerin 25 Mart'ta yapılmasını kararlaştırdı.
6 Ocak - Türk Parasını Koruma Kanunu'nda yapılan bir değişiklikle döviz taşımak suç olmaktan çıkarıldı ve döviz alım satımı serbest hale geldi.
10 Ocak - Kürtaj yasal hâle geldi.
12 Ocak - 77 eski parlamenter SODEP'e girdi.
16 Ocak - Cumhurbaşkanı Kenan Evren Fas’ta yapılan 4. İslam Zirve Konferansı’nda Türkiye’yi ilk defa devlet başkanı seviyesinde temsil etti.

Şubat
3 Şubat - Sağlık Bakanlığı'na bağlı kamu hastanelerinde kürtaj yapılmasına izin verildi.
17 Şubat - Avusturya'da yapılan Avrupa Güzellik Yarışması'nı Türkiye güzeli Neşe Erberk kazandı.
25 Şubat - Ferit Edgü'nün O adlı romanından uyarlanan, Erden Kıral'ın yönettiği Hakkâri'de Bir Mevsim'in gösterimi filmin gösterimi Sıkıyönetim Komutanlığınca yasaklandı. Film beş yıl sonra gösterime girebildi.

Mart
1 Mart - Bakanlar Kurulu, 13 ilde sıkıyönetimi kaldırdı.
13 Mart - Çin Devlet Başkanı Li Xiannian Türkiye'yi ziyaret etti.
25 Mart - 1984 Türkiye yerel seçimleri yapıldı. İl genel meclisi sonuçlarına göre ANAP 41,5, SODEP 23,4 ve DYP 13,25 oranında oy aldılar.
28 Mart - Türkiye'nin Tahran Büyükelçiliğinde, ASALA teröristlerince saldırı düzenlendi. Askeri Ateşe Yardımcısı İsmail Pamukçu ağır yaralanırken, Başkatip Servet Öktem ise hafif yaralı olarak kurtuldu. İran Polisi 7 ASALA teröristini yakaladı.

Nisan
5 Nisan - Saudia Havayolları'nın Cidde-Şam seferini gerçekleştiren Lockheed L-1011 Tristar tipi yolcu uçağı Hıdır Ahmet Mahleş adlı Suriye vatandaşı bir hava korsanı tarafından kaçırılarak İstanbul Yeşilköy Havaalanı'na indirildi. Stokholm'e devam etmek isteyen hava korsanının talebi uçağın kalkışının engellenmesi nedeniyle gerçekleşmedi. Pilotlar tarafından etkisiz hale getirilen Mahleş, güvenlik güçlerine teslim edildi.
6 Nisan - Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Doğru Yol Partisi'nin kapatılması için dava açtı.
28 Nisan - Tahran Büyükelçiliği Sözleşmeli Sekreteri Şadiye Yönder ve eşi Işık Yönder, arabalarıyla Büyükelçiliğe giderken yolda motosikletli iki kişinin saldırısına uğradı. Şadiye Yönder yara almazken, başından yaralanan Işık Yönder hastaneye kaldırıldı. Katiller olay yerinden kaçarak uzaklaştı. AFP'nin Tahran Bürosunu arayan bir kişi, saldırıyı ASALA adına üstlendiğini belirtti.

Mayıs
1 Mayıs - Devlet Güvenlik Mahkemeleri, Ankara, Diyarbakır, Erzincan, İstanbul, İzmir, Kayseri, Konya ve Malatya il merkezlerinde göreve başladılar.
2 Mayıs - Türkiye ve Batı Almanya nükleer enerji anlaşması imzaladı.
5 Mayıs - "Türkiye'de Demokratik Düzene İlişkin Gözlem ve İstemler" başlıklı 1300 aydının imzaladığı Aydınlar Dilekçesi Cumhurbaşkanı Kenan Evren ve TBMM Başkanlığı'na sunuldu. Dilekçe için daha sonra dava açıldı.
8 Mayıs - Türkiye, Avrupa Konseyi'ne kabul edildi.
9 Mayıs - Romancı Yaşar Kemal'e Fransa tarafından Légion d'honneur verildi.
11 Mayıs - Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 550 sayılı Kararıyla (13 kabul, Pakistan red, ABD çekimser) Kıbrıs Cumhuriyeti'nin "Türkiye tarafından işgal altında kalan kısmındaki yasadışı ayrılıkçı hareketleri" kınadı. Konsey, üye ülkeri Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin bağımsızlık ilanını tanımamaya çağırarak, KKTC ile Türkiye arasındaki karşılıklı "büyükelçi atamaları"nı kınadı.
17 Mayıs - Trabzonspor Türkiye 1. Futbol Ligi şampiyonluğu kazandı.

Haziran
3 Haziran - İran-Irak Savaşı'nın yaşandığı Basra Körfezi'nde seyretmekte olan ve Türkiye'ye petrol taşıyan Um Denizciliğe ait Büyük Hun tankeri Harg Adası yakınlarında, Irak uçakları tarafından atılan exocet füzesiyle vuruldu. Saldırıda üç mürettebat öldü.
12 Haziran - Urfa'nın adı Şanlıurfa olarak değiştirildi.
12 Haziran - KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş Ankara’ya, bağımsızlık ilanından sonra Cumhurbaşkanı sıfatıyla ilk resmî ziyaretini gerçekleştirdi.
14 Haziran - TBMM, birayı alkollü içki sayan yasa teklifini kabul etti. bira satışı ruhsata bağlandı.
20 Haziran - Diplomat Erdoğan Özen, Viyana'da Ermeni teröristler tarafından öldürüldü.
27 Haziran - Askerlik süresi erlerde 20 aydan 18 aya düşürüldü.

Temmuz
1 Temmuz - TRT, tüm televizyon yayınlarında tamamen renkli yayına geçti.
8 Temmuz - Erdal İnönü, Sosyal Demokrasi Partisi genel başkanı seçildi.
11 Temmuz - 16 Haziran 1983 tarih ve 2843 sayılı yasayla, 1 Ağustos 1984 tarihine kadar kapatılmalarına karar verilen özel dershanelerin faaliyetlerini sürdürmesini öngören 3035 sayılı yasa kabul edildi.

Ağustos
13 Ağustos - Yurtdışından Türkiye'ye dönüş yapan işçi çocuklarına "uyum dersleri" verilmeye başladı.
15 Ağustos - Siirt'in Eruh ilçesindeki ilçe jandarma binasına PKK militanları tarafından silahlı ve bombalı saldırıda bulunuldu. PKK'nın TSK'ne düzenlediği bu ilk silahlı saldırıda Jandarma Er Süleyman Aydın saldırı anında, Jandarma Astsubay Çavuş Memiş Arıbaş saldırıdan 5 gün sonra kaldırıldığı hastanede öldü. 6'sı asker, 3'ü sivil olmak üzere toplam 9 kişi yaralandı.
17 Ağustos - Hakkari'nin Şemdinli ilçesindeki subay lojmanları, ilçe jandarma binası ve subay gazinosuna PKK militanları eş zamanlı saldırı düzenledi. Saldırıda 1 subay, 1 astsubay ve 1 er yaralandı.

Ekim
2 Ekim - 12 Eylül Darbesi (1980) sonrası ilk grev İstanbul, Tuzla'daki iki tersanede başladı.
9 Ekim - Hakkari'nin Çukurca ilçesinde bir jandarma aracına PKK militanları tarafından yapılan saldırıda, 8 asker öldü, 2 asker yaralandı.
9 Ekim - Muğla'nın Milas ilçesinde yöre halkı, yapımına başlanan Gökova (Kemerköy) Termik Santrali'ni protesto etmek için yol kesme eylemi gerçekleştirdi. Eylemler sonucunda santralin temeli atılamadı ve bölgede Türkiye'nin en uzun soluklu çevre direnişlerinden biri başlamış oldu.
20 Ekim - Bilkent Üniversitesi İhsan Doğramacı tarafından, Ankara’da Türkiye’nin ilk vakıf üniversitesi olarak kuruldu.
21 Ekim - Afşin Elbistan Termik Santrali hizmete girdi.
25 Ekim - Türkiye'de son kez bir idam kararı infaz edildi. İzmir'de bir soygun sırasında 3 kişiyi öldürmekten idama mahkûm Hıdır Aslan, Burdur Kapalı Cezaevi'nde asıldı.
26 Ekim - Başbakan Turgut Özal’ın istifa etmesini istediği Maliye Bakanı Vural Arıkan, istifa etmeyi reddedince, Özal, Arıkan’ın azledilmesi için Cumhurbaşkanı’na başvurdu. Kenan Evren, Arıkan’ı azletti.

Kasım
8 Kasım
Karageçit Köyü Katliamı: Siirt'in Eruh ilçesindeki Karageçit köyüne PKK militanları tarafından yapılan saldırıda 5'i kadın 4'ü çocuk 9 köylü hayatını kaybetti.
Derse baş örtülü olarak giren Doç. Dr. Nebahat Koru'nun Ege Üniversitesi'ndeki görevine son verildi.
14 Kasım - İstanbul, İnönü Stadyumu'nda oynanan 1986 FIFA Dünya Kupası grup eleme maçında Türkiye, İngiltere'ye 8-0 mağlup oldu.
19 Kasım - Enver Ergun suikastı: Türkiye diplomatı Enver Ergun, Viyana'da Ermeni teröristler tarafından öldürüldü .
25 Kasım - Profesör Muzaffer Aksoy, Ramazzini ödülünü Prof. Enrico C. Vigliani ile paylaştı.

Aralık
2 Aralık - Türkiye'nin İrlanda Büyükelçisi Gündoğdu Üstün, Dublin’deki evinde ölü olarak bulundu.
15 Aralık - Sığırlı Mezrası Baskını: Siirt'in Pervari ilçesine bağlı Erkent köyünün Sığırlı mezrasına PKK militanları tarafından yapılan saldırıda 3 köylü hayatını kaybetti.
20 Aralık - Kuzey Kıbrıs'ta Polis Örgütü kuruldu.
25 Aralık - Sovyet başbakanı Nikolay Tihonov resmi ziyaret için Ankara'ya geldi.
28 Aralık - İzmit - Gebze paralı otoyolu Başbakan Turgut Özal tarafından açıldı.

Kültür-Sanat
9 Mayıs - Sait Faik Hikâye Armağanını Akışı Olmayan Sular kitabıyla Pınar Kür kazandı.
14 Mayıs - Yaşar Kemal'in İnce Memed romanını uyarlanan Peter Ustinov'un Memed, My Hawk filminin galası Londra'da yapıldı.
22-29 Eylül - 21. Altın Portakal Film Festivali'nde Atıf Yılmaz'ın Bir Yudum Sevgi filmi Altın Portakal'ı kazandı.

Ölümler
14 Ocak – Fazıl Küçük, Kıbrıs Türklerinin eski lideri (d. 1906)
25 Şubat – Hasan Hüseyin Korkmazgil, halk ozanı (d. 1927)
19 Mart – Kerime Nadir, yazar (d. 1917)
9 Eylül – Yılmaz Güney, oyuncu ve yönetmen (d. 1937)
28 Eylül – Cihat Baban, siyasetçi (d. 1911)
4 Ekim - Muazzez Tahsin Berkand, yazar (d. 1899)
4 Kasım – Ümit Yaşar Oğuzcan, şair (d. 1926)
10 Kasım- Emin Kalafat
18 Kasım - Eşref Üren, ressam ve yazar
19 Kasım - Enver Ergun, diplomat
3 Aralık - Muharrem Ertaş, halk ozanı (d. 1913)
8 Aralık – Semih Sancar, eski genelkurmay başkanı (d. 1911)

Ayrıca bakınız
1983-84 Türkiye 1. Futbol Ligi
1983-84 Türkiye Basketbol Ligi
1984 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Türkiye
1984 yapımı Türk filmleri
1984 Sedat Simavi Ödülleri
21. Altın Portakal Film Festivali

Kaynaklar