Erotomani

Erotomani Amerikan Psikiyatri Birliği (APA) tarafından yayınlanan taksonomik ve tanı aracı olan Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabına göre sanrısal bir bozukluğun alt tipi olarak listelenmiştir. Bu nispeten nadir görülen bir paranoid durumdur ve bir bireyin başka bir kişinin kendisine âşık olduğuna dair sanrılarıyla karakterize edilir. Bu bozukluk en çok utangaç, bağımlı ve cinsel açıdan deneyimsiz kadın hastalarda görülür. Sanrının amacı tipik olarak yüksek sosyal veya mali durum, evlilik veya ilgisizlik nedeniyle ulaşılamaz olan bir erkektir. Takıntı nesnesi ayrıca hayali, ölmüş veya hastanın hiç tanışmadığı biri olabilir. Referans sanrıları yaygındır, çünkü erotomanik birey, genellikle gizli hayranlarından mesajlar aldığını algılar ancak kanıtı yoktur. Genellikle, erotomaninin başlangıcı anidir ve seyri kroniktir.

Sunum
Erotomani kadınlarda daha yaygındır, ancak erkeklerin şiddet içeren ve takipçi benzeri davranışlar sergileme olasılığı daha yüksektir. Hastalığın temel semptomu, acı çeken kişinin, başka bir kişinin gizlice ona âşık olduğuna dair sarsılmaz bir inanca sahip olmasıdır. Bazı durumlarda, acı çeken kişi aynı anda birkaç kişinin "gizli hayran" olduğuna inanabilir. Çoğu zaman, birey, genellikle bir tanıdık olan ulaşılamaz bir kişi veya hiç tanışmadığı biri tarafından sevilmek gibi sanrılara sahiptir. Hasta aynı zamanda erotomani ile eşzamanlı olarak başka türden sanrılar da yaşayabilir. Örneğin, algılanan hayranın sevgisini vücut duruşu, ev eşyalarının düzenlenmesi gibi görünüşte zararsız olan diğer eylemler olabilir. Asla var olmayan çocuklara hamile kalması, doğması ve kaçırılması gibi bazı aşırı sanrıları olabilir. Sanrılı nesneler zamanla başkaları tarafından değiştirilebilir ve bazıları sabit formlarda kronik olabilir. İnkâr etme, bu bozukluğun karakteristik özelliğidir çünkü hastalar, sanrı nesnelerinin evli, uygun olmayan veya kendisine ilgisiz olabileceğini kabul etmezler. Âşık olduğu kişi aynı zamanda hayali veya ölmüş birisi de olabilir.

Erotomaninin iki şekli vardır: birincil ve ikincil. Birincil erotomani genellikle de Clerambault sendromu ve Old Maid's Insanity olarak adlandırılır ve komorbidite olmaksızın tek başına mevcuttur, ani bir başlangıç ve kronik bir sonucu vardır. İkincil form, paranoid şizofreni gibi ruhsal bozukluklarla birlikte bulunur. Sıklıkla zulmedici sanrılar, halüsinasyonlar ve büyüklenmeci fikirleri içerir ve daha aşamalı bir başlangıca sahiptir. "Sabit" bir durumu olan hastalar, sürekli sanrılar ile daha ciddi şekilde hastalanır ve tedaviye daha az yanıt verir. Bu bireyler genellikle çekingen, bağımlı kadınlardır ve genellikle cinsel açıdan deneyimsizdir. Daha hafif, tekrarlayan bir durumu olanlarda sanrılar daha kısa sürelidir ve bozukluk yıllarca başkaları tarafından fark edilmeden var olabilir. Sorunlu davranışlar; kişiyi arama, mektup ve hediye gönderme, habersiz ev ziyaretleri yapma ve diğer ısrarlı takip davranışları gibi eylemleri içerir.

Sebepleri
Erotomani, birincil akıl hastalığı veya başka bir psikiyatrik hastalığın belirtisi olarak ortaya çıkabilir. İkincil erotomanide, erotomanik sanrılar, bipolar bozukluk veya şizofreni gibi diğer zihinsel bozukluklardan kaynaklanmaktadır. Semptomlar ayrıca alkolizm ve antidepresan kullanımıyla da ortaya çıkabilir. Psikiyatrik bozukluk öyküsü ile birinci derece akrabaların aile öyküsünün yaygın olması nedeniyle potansiyel bir genetik bileşen olabilir. Sigmund Freud, erotomaniyi, güçlü paranoya, inkâr, yerinden edilme ve projeksiyon duygularına yol açabilecek eşcinsel dürtülerden korunmak için bir savunma mekanizması olarak açıklamıştır. Benzer şekilde, büyük bir kayıptan sonra şiddetli yalnızlık veya ego eksikliği ile baş etmenin bir yolu olarak açıklanmıştır. Erotomani aynı zamanda eşcinsellik veya narsisizmle ilgilenen doyumsuz dürtülerle de bağlantılı olabilir. Bazı araştırmalar, artmış temporal lob asimetrisi ve zihinsel bozukluğu olmayanlara göre daha fazla yan ventrikül hacmi gibi erotomanili hastalarda meydana gelen beyin anormalliklerini göstermektedir.

Tedavi
Prognoz kişiden kişiye farklılık gösterir ve ideal tedavi tam olarak anlaşılamamıştır. Bu bozukluğun tedavisi, her birey için özel olarak tasarlandığında en iyi sonuçları alır. Bugüne kadar, ana farmakolojik tedaviler pimozid (Tourette Sendromunu tedavi etmek için de onaylanmış tipik bir antipsikotik) ve risperidon ve klozapin gibi atipik antipsikotikler olmuştur.

Bilinen vakalar
Gece geç saatlerde televizyon şovmeni David Letterman ve eski astronot Story Musgrave, erotomaniden muzdarip olan Margaret Mary Ray (1952 – 1998) tarafından sürekli takip ediliyorlardı.

Michael David Barrett'in erotomaniden muzdarip olduğu, ülke çapında ESPN muhabiri Erin Andrews'u takip ettiği, onu görmeye çalıştığı ve ahlaksız videolar çektiği iddia edildi.

Pek çok takıntı veya taciz vakası erotomani ile bağlantılı olabilir ancak her zaman aynı teşhis konmamaktadır.

Ayrıca bakınız
Gaëtan Gatian de Clérambault
Adèle Hugo
Case of Aimée
Sanrı
Sanrısal bozukluk
Erotolepsi
Limerence
Aşk bağımlılığı
Monomani
Psikoz
Şizofreni
Stalking
Yandere

Kaynakça