Asyamerkezcilik

Asyamerkezcilik, Asya'yı diğer bölgelere göre üstün, merkezi veya benzersiz olarak gören etnosentrik ve ekonomik bir bakış açısıdır. Bu ideolojik duruş, dünyanın geri kalanı pahasına Asya'ya önem veya üstünlük atfetme şeklinde olabilir. Bu kavram, 1990'larda Asya'nın (özellikle Çin'in) 21. yüzyılda beklenen ekonomik ve kültürel hakimiyeti olan Asya Yüzyılı projeksiyonu bağlamında ortaya çıkmıştır.

1902 yılında Çinli akademisyen Liang Qichao, Asya'nın dünyada yeniden güçlü bir konum kazanacağını öngörürken, "sığ ve küçük" Avrupa'ya kıyasla Asya'nın "ölçülemeyecek kadar geniş ve güçlü" olduğunu ifade etmiştir.

Bazı yorumcular, Asya'da COVID-19 pandemisine verilen tepkiyi Asya'nın üstünlüğünün bir işareti olarak gösterdi. Hint siyaset uzmanı Parag Khanna ve İngiliz siyasetçi David Howell, Asya toplumlarının sorun çözmede başarılı olacak ve daha fazla istikrar sağlayacak teknokrat hükûmetlere evrildiğini ifade etmektedir.

Ekonomi
Doğu Asya ekonomilerindeki ekonomik büyümenin de etkisiyle, 2050 yılına kadar dünyanın ekonomik ağırlık merkezinin tekrar Asya'ya, Hindistan ile Çin arasına kayacağı öngörülüyor. Tarihsel olarak, ekonomik ağırlık merkezinin 11. yüzyılda günümüzde kuzey Pakistan'da olduğu ve 1980'lere kadar batıya kaydığı tahmin edilmektedir.

Asya'nın toplam GSYİH'sinin de 2020 yılı civarında dünyanın geri kalanının GSYİH'sini geçeceği tahmin edilmektedir ki bu kıtanın 19. yüzyılda kaybettiği bir konumdur.

Asya Amerikan çalışmaları
Paul Wong, Meera Manvi ve Takeo Hirota Wong, Amerasia Journal'ın 1995 tarihli "Asya Amerikan Çalışmalarında Düşünme Teorisi" konulu özel sayısında "Asyamerkezcilik "i önerdiler. Asyamerkezciliği hem beşeri ve sosyal bilimlerdeki teori oluşturmada hegemonik Avrupamerkezciliğin bir eleştirisi hem de Asya Amerikan Çalışmalarında post-Oryantalist bir epistemolojik paradigma olarak tasavvur etmişlerdir. Asya kökenli Amerikalıların davranışlarının analiz edilmesi ve insan yararına küresel bilginin ilerletilmesi için Asya düşünce geleneklerinden yararlanmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Amaç, belirli bölgeler, uluslar ve topluluklar üzerindeki etkileriyle örtüşen Asya dünya görüşleri ve değerlerinin ortak bir özünü keşfetmektir. Onlara göre Asyamerkezcilik, postkolonyal bir dünyanın dinamiklerinin farkındalığına dayanan alternatif bir Asya perspektifi sunabilmektedir.

İletişim çalışmaları
Hilo'daki Hawaii Üniversitesi'nde Kültürlerarası İletişim Profesörü olan Yoshitaka Miike, iletişim disiplininde Asyamerkezciliğin kurucu teorisyeni olarak kabul edilmektedir. Kültürlerarası ve ırklararası iletişim alanlarında ilk öncülerden biri olan Molefi Kete Asante'den ilham almıştır. Asante'nin Afrosentrizm fikri ve ayrıca Wong, Manvi ve Wong'un Asyamerkezci düşüncesi, Miike'nin 2003 yılında Asyamerkezcilik terimini ortaya atmasına ve kültür ve iletişim çalışmalarında Asya merkezli bir projenin ana hatlarını çizmesine yol açtı Daha sonra Ron Karenga'nın, kendini anlama ve kendini kanıtlamada kültürün rolünü ve insan özgürlüğü için etiğin önemini vurgulayan Kawaida felsefesinden etkilenmiştir

Miike Asyamerkezciliği "Asyalı insanları ve olguları ele alırken Asya dillerini, dinlerini/felsefelerini, tarihlerini ve estetiğini merkeze alan kendi bilincine sahip eylem" olarak tanımlamıştır. Miike'ye göre Asyamerkezcilik, "Asyalıları başkalarının yaşanmış deneyimlerinin nesneleri ve seyircileri olarak değil, kendi kültürel gerçekliklerinin özneleri ve aktörleri olarak yakalamak için çeşitli Asya kültürel geleneklerini teorik kaynaklar olarak canlandırmak ve yeniden canlandırmak konusunda ısrar etmektedir."

Ayrıca bakınız
Asya Yüzyılı
Pan-Asyacılık
Sinosfer
Hindistan yüzyılı
Çin Yüzyılı
Pax Sinica
Asya Kaplanları
Asya ekonomisi

Kaynakça