kaan39/turkish-wikipedia-dataset-clean huggingface dataset:
Abdülkâdir Geylânî

Abdülkādir Geylânî (1077-21 Şubat 1166, Bağdat; Arapça: عبد القادر الجيلانى, Farsça: عبد القادر گیلانی), Büyük Selçuklu Devleti döneminde, günümüz İran'ının Hazar Denizi kıyısındaki Gilan Eyaleti'nde doğan bir âlim ve mutasavvıf, Kadiriye tarikatının kurucusu. Türbesi Bağdat'tadır.

Kimliği
Fars kökenli Sünni Hanbeli bir sufi idi. Muhyîddîn, Gavsu'l-'Azam, Kutbu Rabbânî, Sultanu'l-Evliyâ, Kutbu 'Azam ve El-Bâz el-Eşheb gibi lâkapları vardır. Babası Ebû Sâlih Mûsâ Zengîdost'tur. Peygamber torunu Hasan bin Ali'nin oğlu olan Hasan el-Musennâ'nın oğlu Abdullah el-Kâmil'in soyundan olduğu iddia edilmekle birlikte, kendisinin Bağdat'ta Acemî yani "Arap olmayan" olarak tanınması gibi hususlardan dolayı şecerenin sonradan oluşturulduğunu öne sürenlerin olduğu belirtilmektedir.

Hayatı
Abdülkâdir Geylânî, 1077 yılında Gilan Eyaleti'nin Neyf köyünde doğdu. Babası küçük yaşta ölen Geylânî, 1095 yılında Bağdat'a gitti. Çok küçük yaşlardan itibaren farklı bir yapısı olduğu çeşitli kaynaklarda belirtilmektedir. Bağdat'ta dönemin tanınmış âlimlerinden dersler alarak hadis, fıkıh ve tasavvuf eğitimini geliştirdi.

Hocalarından Ebu Said Mahzumi'nin medresesinde haftada üç gün pazartesi, salı ve cuma gecesi verdiği dersleri ve vaazları çok yoğun ilgi görmüştür. İslam tasavvufunu herkesin anlayacağı şekilde sundu. Önceden Şafii mezhebi'nde idi. Hanbelî mezhebi unutulmak üzere olduğundan Hanbeli mezhebine geçti ve bu tercihi mezhebin yayılmasında etkin bir yeri olmuştur.
Doğum gününün kutlanması ve ölüm yıldönümünde anılması
1 Ramazan Geylânî'nin doğum günü olarak kutlanır, ölüm yıl dönümü 11 Rabi'u't-Sani'dir, bazı alimlerin 29 Şa'ban ve 17 Rabi'tu't- Sani'ye verirler. Hindistan alt kıtasında, onun "urs" veya ölüm yıldönümüne Giyarwee Shareef veya Onurlu Gün denir.

Popüler kültürdeki yeri
2023'te Tabii'de yayınlanan Hay Sultan adlı dizide Mehmet Özgür tarafından canlandırılmıştır.

Notlar
Kaynakça
Abdülkerim el-Cili

Abdülkerim el-Cîlî. 15. yüzyılda yaşamış, tasavvufun İbn Arabi okulundan sufi.

Hayatı
Kutbuddin Abdulkerim b. İbrahim b. Abdulkerim el-Cîlî (Gilanî, Geylanî ve Cilanî olarak da anılır), H. 767 yılında İran’ın Cilan kasabasında, bir başka rivayete göre de Bağdat yakınlarındaki Cîl kasabasında doğdu.

Yaklaşık 20 yaşlarında seyahate başlayan Cîlî, Hindistan’a gitmiş, oradan da Arap Yarımadası'na yönelmiştir. Eserlerinde “Şeyhim” diyerek saygıyla andığı sufi İsmail el-Ceberîtî ile Yemen'in Zebid şehrinde tanışmıştır. Ölüm tarihi ve yeri hakkında birkaç rivayet olmakla birlikte, Zebid şehrinde 826 veya 832 yılında olması güçlü olasılıktır. İslami ilimler yanında harf ilmi, felek ilmi, Yunan ilimleri ve coğrafyayı da iyi bildiğini eserlerinden anlamak mümkündür.

Eserleri
Cîlî'nin eserlerinin önemli bir kısmı günümüze ulaşmamıştır. Günümüze ulaşan eserlerinden bazıları şunlardır:

el-İnsânü'l-Kâmil fi ma'rifeti'l-evahir ve'l-evail (Kısaca İnsan-ı Kâmil olarak da bilinir)
el-Kehfü ve'r-rakim fi şerhi bismillahirrahmanirrahim,
el-Kemâlâtü'l-lâhiyye fi's-sıfâti'l-Muhammediyye,
Şerhu müşkilâti'l-Futûhâti'l-Mekkiyye,
Menâziru'l-lâhiyye,
En-Namusu'l-A'zam ve'l-Kamusu'l-Akdem,
Merâtibu'l-Vücûd

Kaynakça
Abdülkerim el-Cîlî, İnsân-ı Kâmil, Mütercim Abdülaziz Mecdi Tolun, İz Yayıncılık, İstanbul, 1998.

Eserler
Universal Man 'Abd al-Karim Jili Extracts, translated with commentary by Titus Burckhardt. Translated from the French by Angela Culme-Seymour. Beshara Publications (April 1995) ISBN 0 904975 15 0

Dış bağlantılar
Abdülkerim Doğru

Abdülkerim Doğru (1927, Ardahan - 3 Eylül 2025 , Ankara), Türk makina mühendisi, eski bakan ve siyasetçidir.

Eğitim
İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Fakültesi'nden mezun oldu.

İş hayatı
Et ve Balık Kurumu İşletme ve Montaj Şefi, Tekniker Ticaret Limitet Şirketi Kurucusu ve Teknik Müdürü, Almanya'da Klima ve Havalandırma Proje Mühendisi olarak görev yaptı. Türkiye Süt Endüstrisi Kurumu Umum Müdürlüğü Makine Tesisat ve Malzeme Şubesi Müdürü, Azot Sanayi TAŞ Umum Müdürü, Sanayi Bakanlığı Müşaviri, ASMAŞ Madencilik ve Sanayi AŞ Umum Müdürü, İPA Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Pazarları A.Ş. Umum Müdürü olarak görevlerde bulundu.

Siyasi hayatı
14 Ekim 1973 tarihinde yapılan genel seçimlerde MSP Kars Milletvekili seçildi. 15. Dönemde Millet Meclisi Başkanvekili olarak görevde bulundu. Bülent Ecevit'in 26 Ocak 1974 tarihinde kurmuş olduğu 37. Hükûmet ile Süleyman Demirel'in 31 Mart 1975 tarihinde kurmuş olduğu 39. Hükûmet'te Sanayi ve Teknoloji Bakanı olarak atandı. 5 Haziran 1977 tarihinde yapılan genel seçimlerde yeniden MSP Kars Milletvekili seçildi. MÇP genel başkanı olarak görev yaptı. 20 Ekim 1991 tarihinde yapılan genel seçimlerde DYP Kars Milletvekili seçildi.

Özel yaşamı
Evli ve yedi çocuk babasıdır. 3 Eylül 2025 tarihinde ölmüştür.

Kaynakça
Abdülkerim Han

Abdülkerim Han, (? - ?) Yarkand Hanlığı'nı 1559'den 1591'e kadar yöneten bir handır.

Abdürreşid Han'ın 1559'da ölümü üzerine on üç oğullarından ikincisi olan Abdülkerim Han, kardeşlerinin desteği ile tahta çıkmıştır. Ne var ki, Abdülkerim Han bütün gayretine rağmen ülkenin yeniden şehir devletleri haline gelmesine ve birbiri ile uğraşarak hem memleketin hem de halkın zarar görmesine engel olamamıştır. Ülkesinin ve halkının bütünlüğünü sağlama ümidi ile Batı Türkistan’da yetişmiş büyük din alimlerinden Ahmet Kazani (Mahdum-ı Azam)'nin oğullarından Hoca İshak Veli’yi Doğu Türkistan’a çağırmıştır.

Hoca İshak Veli, bütün Doğu Türkistan’ı dolaşarak Müslümanların kardeş olduğunu birbirlerine yardım ederek ülkenin ve insanların birlik ve beraberliğini korumaları gerektiğini anlatmaya çalışmıştır. Hoca İshak Veli bu çalışmalarında bazı yönden başarılı olmuş ve ülkenin parçalanmaya gitmesine engel olmuştur.

Fakat Hoca İshak Veli’nin bu etkinlikleri ülkenin doğu illerinin hakimi olan Abdüllatif Han (1614-1624) tarafından, Abdülkerim Han’ın yerine geçen oğulları Muhammet Han ile Şecaeddin Ahmet Han ve Abdullah Hanlara egemenlik yönünden yarar sağlayacağı düşüncesiyle Ahmet Kazani (Mahmud-ı Azam)'nin ilk hanımından olan büyük oğlu Hoca Kalan (Muhammet Emin)’ı Yarkent'e çağırması Doğu Türkistan'ın yazgısına etki edecek olayların gelişmesine neden olmuştur. Çünkü bu iki kardeş Hocanın ölümünden sonra oğulları büyük bir çekişmeye girerek ülkeye fayda yerine zarar getirmişlerdir. Hoca İshak Veli’nin oğulları İshakiyye veya Karatağlık adıyla, kardeşi Hoca Kalan’ın oğulları da Afakiyye veya Aktağlık adıyla ayrı görüşleri savunan iki dini grup olarak kıyasıya savaşıma girmeleri ülkeyi yeni bir döneme sürüklemiştir ki bu döneme "Hocalar Devri" denmiştir.

Ülkeyi kendi egemenliğinde tutmak için Hoca İshak Veli'yi Doğu Türkistan'a yardıma çağıran Abdülkerim Han'ın bu hareketi yalnız dini konularda değil, aynı zamanda siyasi alanda da olayların hızla gelişmesine neden oldu. Ülkenin doğu illeri ile batı illeri arasında bozulan birliği yeniden kurmak mümkün olmadı. Abdülkerim Han 1591'de öldüğü zaman ülkenin durumu bu birlikten oldukça uzaktı.

Abdülkerim Han'ın ölümünden sonra sıra ile yerine geçen oğulları önce Muhammet Han, sonra Şecaeddin Ahmet Han ve en son Abdullah Han, Yarkand Hanlığını yönetmişlerdir.

Notlar
Kaynakça
Abdülkerim Kırca

Abdülkerim Kırca (1956, Suşehri - 19 Ocak 2009, Ankara), Türk asker, emekli albay.

İlköğrenimini Suşehri Cumhuriyet İlkokulunda, ortaöğrenimini Suşehri Lisesinde tamamlayan Kırca; 1974'te Kara Harp Okuluna girdi. 1978 yılında buradan jandarma teğmeni rütbesi ile mezun oldu.

Binbaşı Cem Ersever'in öldürülmesinden sonra JİTEM'in Diyarbakır Bölge Komutanı görevine geldi. Davası 2005 yılında açılan ve 1992-1994 yılları arasında sekiz kişinin kaçırılarak öldürülmesi ile ilgili başlatılan soruşturmalarda, Yeşil kod adlı Mahmut Yıldırım ve Abdülkadir Aygan'ın da aralarında bulunduğu yedi kişi ile beraber cinayetlerin sorumlusu olmakla suçlandı. İddianamede sanıkların JİTEM adına cinayetler işlediği, Kırca'nın çetenin yöneticisi olduğu iddia edildi. Bu röportajdan birkaç gün sonra Abdülkerim Kırca intihar etti. Genelkurmay Başkanlığı, Kırca'nın ölümü üzerine basında yer alan haberlere sert tepki gösterdi. Yapılan basın açıklamasında "Kişi ve kuruluşların âdeta yargısız infaz edilerek suçlu ilan edilmesi, temel insan haklarına aykırı olduğu gibi hiçbir hukuki ve ahlaki kuralla da bağdaşmamaktadır." dendi. Kırca'nın cenaze törenine Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanların da içinde bulunduğu pek çok asker katıldı. Kırca, Ankara Karşıyaka Mezarlığı'na defnedilmiştir.

Aygan; 11 Mart 2004 tarihli Ülkede Özgür Gündem gazetesinde yayınlanan itiraflarında 10 Haziran 1994 tarihinde Diyarbakır'a bağlı Yenişehir semtinde, Ali Emiri 1. Sokak'ta arkadaşlarıyla birlikteyken kimliği belirsiz kişilerce zorla bir arabaya bindirilen ve o günden itibaren kendisinden haber alınamayan açık öğretim ikinci sınıf öğrencisi Murat Aslan isimli kişinin, Abdülkerim Kırca'nın emriyle Silopi JİTEM İstihbarat Tim Komutanlığına götürüldüğünü, burada işkenceyle sorgulandıktan sonra Dicle Nehri'nin kenarında Körtük köyünün karşısına düşen bir derede üzerine benzin dökülerek yakıldığını iddia etmişti. Aygan'ın ifadeleri üzerine Murat Aslan'ın babası, İnsan Hakları Derneği Şube Başkanı Selahattin Demirtaş ve Diyarbakır Barosu Başkanı Sezgin Tanrıkulu ile 19 Nisan 2004 tarihinde Silopi Cumhuriyet Başsavcılığına başvurdular. Talep üzerine avukat heyeti, askerî yetkililer ve bir doktorla olay yerine gittiler. Savcı Ayhan Önder'in açtırdığı mezardan, toprağın yaklaşık 15 cm altında yanık izleri belli olan kemikler çıkmış ve yapılan DNA testinde kemiklerin Murat Aslan'a ait olduğu kesinleşmiştir.

Kaynakça
Abdülkerim Durmaz

Abdülkerim Durmaz (d. 13 Eylül 1960, İstanbul), Türk eski millî futbolcu, futbol yorumcusu ve teknik direktördür.

Futbolculuk kariyeri
Kulüp takımları kariyeri
Futbol kariyerine 1975 yılında Fatih Karagümrük altyapısında başlayan Durmaz, burada gösterdiği performansla dikkat çekti. Antrenörü "Lağım Osman" lâkaplı Osman Odman'dı. Libero mevkiinde oynayan Durmaz, Fatih Karagümrük'ün genç ve amatör takımında oynarken şampiyonluklar ve kupalar kazandı. İlk A Takım maçına 1978 senesinde Tarsus İdman Yurdu karşısında çıktı. Durmaz, Fatih Karagümrük takımıyla 1982-1983 sezonunda 1. Lig'e yükseldi ve aynı sezonda 16 gol atarak "gol kralı" oldu.1984-1985 sezonunda Fenerbahçe'ye transfer oldu.

Fenerbahçe'de bulunduğu süreçte; 1984-85 Türkiye Ligi, 1985 Cumhurbaşkanlığı Kupası, 1985 Donanma Kupası ve 1985 ile 1986 Türkiye Spor Yazarları Derneği Kupası kupalarını kazanmıştır.

Abdülkerim Durmaz 1988-89 sezonunun hazırlık döneminde Fenerbahçe kadrosunda bulunmuş ve bazı maçlarda oynamıştır. Fakat teknik direktör Todor Veselinović'in isteği üzerine MKE Ankaragücü'ne kiralanmıştır.

1989-90 sezonu'nda MKE Ankaragücü'nde kadro dışı kalması üzerine Sakaryaspor ile anlaşmıştır. Fakat Sakaryaspor'da fazla forma şansı bulamamıştır. 1992 yılında Zeytinburnuspor'a transfer olmuştur. 1993 yılına kadar Zeytinburnuspor formasını giydikten sonra eski takımı Karagümrük'e transfer olmuştur. Son olarak 1995-96 sezonunda Güngören Belediyespor'da oynadıktan sonra aktif sporculuk hayatını noktalamıştır. 19 gün sonra, 26 Eylül 1984 tarihinde Polonya müsabakasında A millî formayı giymiştir. 1986 FIFA Dünya Kupası elemelerinde yalnızca dört maçta forma giymiştir.

Kişisel hayatı
Abdülkerim Durmaz, evlidir ve Sena adında bir kızı vardır.

Teknik direktörlük kariyeri
Futbolu bıraktıktan sonra bir dönem spor yazarlığı da yapan Durmaz, bir süre sonra antrenör olarak görev almaya başlamıştır. 1996-97 sezonunda altyapısında yetiştiği Karagümrük'te teknik direktörlük yapmıştır. İlerleyen dönemde sırasıyla Güngören Belediyespor, Eyüpspor, Karagümrük (2001-02 sezonu ve 2002-03 sezonu ilk yarısında), Güngören Belediyespor, Kasımpaşa, Kahramanmaraşspor, Mersin İdman Yurdu, Adana Demirspor, Pendikspor ve İstanbul Güngörenspor'u çalıştırmıştır.

Şair İsmet Özel'in kurduğu ve şu anda fahrî başkanlığını yaptığı İstiklâl Marşı Derneği'nin üyesidir.

2014 yılından beri Beyaz TV'de yayınlanan Beyaz Futbol ve Derin Futbol programları ile Vole uygulamasında spor yorumculuğu yapmaktadır.

Başarıları
Fenerbahçe
Süper Lig: 1984-85
Cumhurbaşkanlığı Kupası: 1985

Televizyon
Kaynakça
Dış bağlantılar
Abdüllatif Safa Bey

Abdüllatif Safa Bey (d. 1868- ö. 1931) Osmanlı Devleti'nin son yıllarında hizmet vermiş bir devlet adamıdır.

Bir hekim çocuğu olan Abdüllatif Safa Bey, sıbyan ve rüştiye mekteplerini bitirmiş, ardından Galatasaray Sultanisi'nde eğitim görmüştür. Özel olarak da Arapça, Fransızca, riyaziyat ve siyasi ilimlere dair dersler almıştır.

1908 yılının Ağustos ayında II. Meşrutiyet'in ilanı üzerine Osmanlı Devleti'nin Bükreş büyükelçiliğine atandı. 1916 yılının Ekim ayında Kopenhag büyükelçiliğine tayin oldu. 1917 yılının Aralık ayında ise Sofya büyükelçisi oldu. Bu görevde 1918 yılının Kasım ayına kadar kaldı. Daha sonra Şubat-Nisan 1920 ve Ekim 1920-Haziran 1921 tarihleri arasında iki kez Hariciye Nazırlığı yaptı. Osmanlı Devleti hizmetindeki son görevi ise Haziran 1921-Kasım 1922 tarihleri arasında yaptığı Ticaret Nazırlığı olmuştur.

Kaynakça
Abdülkerim İsmail el-Arhabi

Abdulkarim Ismail Al-Arhabi 2006-2012 yılları arası Yemen Başbakan Yardımcısı, Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanı ve Yemen Cumhuriyeti Planlama ve Uluslararası İşbirliği Bakanı. Aynı zamanda 1997 yılında kurulan Sosyal Kalkınma Fonu kurucusu ve Genel Müdürüdür.

Al-Arhabi Ekonomik İşler Planlama ve Uluslararası İşbirliği Bakanı ve Başbakan Yardımcısı olarak atandı, daha sonra 2001 ve 2006 yılları arası Sosyal İşler ve Çalışma Bakanı olarak görev yaptı.

2011 Yemen hükûmet karşıtı protestolar ardından, Bakanlar Kurulu Yemen Cumhurbaşkanı Ali Abdullah Salih, 20 Mart 2011 tarihinde tüm kabine üyelerini kovdu fakat Kabine üyeleri yeni bir hükûmet kurulana kadar yürürlükte kalacaktır.
Abdüllatif Ensarioğlu

Abdüllatif Ensarioğlu (1935, Eğil, Diyarbakır - 22 Nisan 1984), Türk siyasetçidir.

Ortaokul mezunudur. Çiftçilik, Tüccarlık, Diyarbakır Belediye Meclisi ve Encümen Üyeliği, Diyarbakır Ziraat Odası Başkanlığı, Türkiye Ziraat Odaları Birliği Yönetim Kurulu Üyeliği, TBMM 2.(XIII) (Ara Seçim), 3.(XIV), 4.(XV) ve 5.(XVI) Dönem Diyarbakır Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve yedi çocuk babasıdır.

Kaynakça
Abdülkerim Paşa

Abdülkerim Paşa (1872, Selanik - 16 Ocak 1923, İstanbul), Osmanlı askeridir.
Yaşamı
Selanikli Mehmet Bey'in oğlu olarak 1872 yılında doğdu. 29 Nisan 1893 tarihinde girdiği Harp Okulundan 1895 yılında teğmen, devam ettiği Harp Akademisinden 25 Aralık 1898'de kurmay yüzbaşı olarak mezun oldu ve Genelkurmay Dairesi birinci şubeye atandı. 11 Mart 1899'da 3. Ordu'ya bağlı Mitroviça Tümeni Kurmaylığına atandı. 6 Şubat 1901'de kurmay kıdemli yüzbaşı, 20 Haziran 1907'de kurmay binbaşı rütbesine yükseldi ve 5. Ordu 35'inci Alay 2'nci Tabur Komutanı olarak atandı. 22 Haziran 1908'de 3. Ordu Kurmaylığına, 27 Nisan 1911'de kurmay yarbay rütbesine yükselmiş ve 29 Eylül 1912'de 1. Kolordu Kurmaylığına, 8 Ekim 1913'te Edirne Divanıharp Başkanı olarak atanmış, 29 Kasım 1914'te de kurmay albay rütbesine yükselmiştir. 27 Mart 1915 tarihinde ise 11. Kolordu Komutanı olarak atanmıştır. 1915 yılında Malazgirt'in batı yamaçlarına doğru saldırıya geçen Rus ordusuna karşı mücadele verdi ve bu savaş, Abdülkerim Paşa'nın ilk savaşı oldu. Rus kuvvetlerini durduktan sonra karşı saldırıya geçti. Malazgirt Savaşı'nda general Oganovski'yi yendi ve Malazgirt'i ele geçirdi. General Oganovski'nin yerine atanan Nikolay Yudeniç, Malazgirt'i karşı taarruzla yeniden ele geçirdi. Ancak Yudeniç, birliklerine geri çekilme emri verince Abdülkerim Paşa komutasındaki birlikler yeniden taarruza kalktı. Malazgirt'i geçen Türk kuvvetleri Karakilise (Ağrı)'ya kadar ilerledi. Karakilise Muharebesi'nde sayıca üstün Rus kuvvetlerine karşı mağlup oldu ve Malazgirt'e geri çekildi. 30 Eylül 1915'te 3. Ordu Sağ Cenah Grup Komutanı, (Doğu Cephesi'nde) Ocak 1916 3. Ordu Komutan Vekili, Şubat 1916'da Genel Artçılar Komutanı, 20 Kasım 1916'da 20. Kolordu Komutanı, (Sina-Filistin-Suriye Cephesi'nde, Makedonya Cephesi'nde) 1 Mayıs 1917'de 3. Ordu Komutanı, 17 Temmuz 1918'de Tiflis'te Gürcistan Murahhaslığına, 8 Şubat 1919'da Askerî Temyiz Divanı Birinci Meclis Temyiz Üyesi, 27 Ekim 1920'de Birinci Divan-ı Harb-i Örfi Üyesi, 26 Mart 1922'de Birinci Divan-ı Harb-i Örfi Başkanı olarak tayin edildi.

16 Ocak 1923 tarihinde İstanbul'da öldü.

Kaynakça
Abdülkerim Hasan

Abdülkerim Hasan (d. 28 Ağustos 1993), Katarlı futbolcudur. Devrî'n-Nücûm Katar ekiplerinden El-Sadd'de oynuyor.

Kariyer İstatisikleri
Başarıları
Al Sadd
Devrî'n-Nücûm Katar: 2012-13
Qatari Stars Cup: 2010
AFC Şampiyonlar Ligi: 2011
FIFA Kulüpler Dünya Kupası: 2011 (3.lük)
Katar
Körfez Ulusları Kupası: 2014
Bireysel
Devrî'n-Nücûm Katar'de En iyi Gen futbolcu: 2012-13

Millî takım golleri
Abdüllatif Laabi

Abdüllatif Laabi (d. 1942, Fes), Faslı gazeteci ve şairdir.

Hayatı
Abdüllatif Laabi, 1942 yılında Fes'te dünyaya geldi. Laabi, Fransızca öğrendikten sonra 1966 yılında önemli edebî görüşleri olan isimli bir dergide çalışmaya başladı. 1972 yılında dergisi yasaklandı. Daha sonra politik yazıları sebebiyle 10 yıl hapis cezası aldı. 1985 yılında Fransa'ya sürgün edildi.

Kaynakça
Dış bağlantılar
Abdüllatif Mirza

Abdüllatif Mirza (d. 1420 – 9 Mayıs 1450) Timur İmparatorluğu'nun kurucusu Timur'un torununun oğlu, Şahruh'un torunu, Uluğ Bey'in üçüncü oğlu ve Timurluların Maveraünnehir hükümdarıydı.

Babasının yönetimi altında Belh şehrinin yöneticiliğini yaptı. Şahruh'un ölümünden sonra yaşanan veraset mücadelelerinde Herat'ı zapt etti.
Abdüllatif babasına sadık kalmadı ve Semerkand yönetiminin kendisine bırakılmayacağını öğrenince babasına karşı ayaklandı. 1448'de babası Uluğ Bey'in ordusu ile Semerkand yakınlarındaki Dımaşk mevkiinde muharebeye girişti ve babasını bozguna uğrattı.

Uluğ Bey oğlundan Hacca gitmek için izin istedi. Fakat Hac yolundan Abdüllatif'in adamları tarafından yakalanarak öldürüldü. Babasını öldürtmesinden dolayı kendisine Farsça Pederkuş (baba katili) lakabı verilmiştir. Abdüllatif kardeşi Abdülaziz'i de de kısa süre sonra öldürttü.

Kaynaklarda Farsça ve Arapça bildiği, din adamlarının derslerine katıldığı bildirilir. Fakat zalim bir kişiliğe sahip olup en ufak hataları bile affetmeyen bir yapısı vardı. Altı ay kadar süren hükümranlığının ardından 1450 yılında emirlerin düzenlediği bir suikast sonucu öldürüldü.

Kaynakça
Abdüllatif Filali

Abdüllatif Filali ( ) (26 Ocak 1928 - 20 Mart 2009), Faslı siyasetçi ve diplomat.

Hayatı
Fas'ın Fes şehrinde doğdu. Fas Kralı II. Hasan döneminde 25 Mayıs 1994 tarihinden 4 Şubat 1998 tarihine kadar başbakanlık yaptı. 1985'ten 1999'a kadar da Fas dışişleri bakanı olarak görev yaptı.

Fas'ın geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren dış ilişkiler ile ilgili bir referans kitap yazdı.

Kalp sorunu nedeniyle Fransa'da 20 Mart 2009 tarihinde öldü.

Kaynakça
Abdülkerim Süruş

Abdülkerim Süruş (Farsça: عبدالكريم سروش) doğum adıyla Hüseyin Hacı Ferec Debbağ (Farsça: حسين حاج فرج دباغ; d. 16 Aralık 1945, Tahran), İranlı İslam düşünürü, reformcu ve Tahran Üniversitesi ve Uluslararası İmam Humeyni Üniversitesi eski felsefe profesörü. İran'ın dini entelektüel hareketinde en etkili figür olarak nitelenmiştir. Suruş şu anda Maryland Üniversitesi'nde misafir akademisyendir. Aynı zamanda Harvard, Princeton, Yale, Columbia, Leiden merkezli Uluslararası Enstitü, Modern Dünyada İslam Araştırması ve Berlin'deki Wissenschaftskolleg için misafir profesör olarak görev yapmıştır. 2005 yılında Time dergisi tarafından dünyanın en etkili 100 insanından ve 2008 yılında Prospect dergisinin dünyanın en etkili aydınlarından biri olarak seçildi. Suruş'un relativizm üzerine kurulu fikirleri, hem destekçileri hem de eleştirenleri tarafından, İslami reform çalışmalarından ötürü Hristiyanlığı yeniden şekillendirmede önemli bir figür olan Martin Luther'in rolüyle karşılaştırıldı.

Kaynakça
Abdülkerim ez-Zübeydi

Abdülkerim ez-Zübeydi ( , d. 25 Haziran 1950), Tunuslu siyasetçidir.

Lyon Claude Bernard Üniversitesi'nden tıp doktorası, insan fizyolojisi ve fonksiyonel işlemler alanında yüksek lisans derecesi, insan farmakolojisinde yüksek lisans derecesi, insan fizyolojisinde ileri düzey çalışma diploması ve insan biyolojisinde araştırma ve araştırma diploması bulunmaktadır.

1981-1988 yılları arasında Susa tıp fakültesinde kıdemli sağlık teknisyenlerinin eğitiminde koordinatör oldu; 1982-1989 yılları arasında Fakülte: Temel Bilimler Bölüm Başkanı ve 1987'den itibaren Hastane ve Üniversite Profesörü olarak çeşitli görevlerde bulundu. 1990-1999 yılları arasında Susa Ferhat-Haşid Hastanesi'nde Fonksiyonel Araştırmalar Bölüm Başkanı olarak görev yaptı.

1992'den itibaren Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı nükleer enerjisinin tıbbi uygulamaları alanındaki uzmanlık görevlerinden sorumludur.

1994-1997 yılları arasında 1995-1999 yılları arasında Halk Sağlığı Bakanlığı ve Merkez Üniversitesi'ne bağlı olarak Fizyoloji ve Fonksiyonel Araştırmalar Koleji'ne başkanlık etti; 2005-2008 yılları arasında Susa tıp fakültesi dekanı olarak görev yaptı.

2001 yılında Sağlık Bakanı olarak atandı. 2011 yılında Yasemin Devrimi'nden sonra Tunus Milli Savunma Bakanlığı görevine getirildi. Bu görevini 2013 yılına kadar sürdürdü. 2017 yılında bir kez daha Milli Savunma Bakanı olarak atandı.

2019 Tunus cumhurbaşkanlığı seçiminde aday olarak 361,864 oy ve % 10.73 oranla dördüncü oldu ve ikinci tura kalamadı.

Kaynakça
Abdüllatif Reşid

Abdüllatif Reşid ( ; d. 10 Ağustos 1944), Latif Reşid olarak da bilinir ( ), Iraklı Kürt siyasetçi ve 9. Irak cumhurbaşkanı.

2022 Irak cumhurbaşkanlığı seçiminin ardından Irak cumhurbaşkanı seçilmiştir ve 9. cumhurbaşkanı olarak göreve başlamıştır. Daha önce Nuri el-Maliki hükûmeti altında Su Kaynakları bakanı olarak görev yaptı. Bundan önce hem Irak Geçiş Hükûmeti hem de Irak Geçici Hükûmetinde aynı pozisyonda görev yapan. Reşid daha önce Kürdistan Yurtseverler Birliğinin (KYB) Birleşik Krallık sözcüsüydü. Manchester Üniversitesi mezunudur.

Eylül 2003'ten Aralık 2010'a kadar su kaynakları bakanı olarak Reşid, sulama, belediye ve endüstriyel su temini, hidroelektrik, taşkın kontrolü ve bataklık restorasyonu dahil çevresel gereksinimler dahil olmak üzere bir dizi konudan sorumluydu. Nisan 2005'te Saddam Hüseyin rejiminin kaldırılmasından sonra Bakan, ülkenin su kaynaklarının yönetiminde çarpıcı gelişmelere nezaret etti.

Biyografi
Reşid, 1944 yılında Süleymaniye'de, Irak Krallığı'nda üst sınıf bir Kürt ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Reşid, Kuzey Galler'deki İngiliz ortaokulundan 'A-Levels' ile mezun oldu. Liverpool Üniversitesinden inşaat mühendisliği lisans derecesine ve Manchester Üniversitesinden mühendislik alanında yüksek lisans ve doktora derecesine sahiptir. Irak'a döndükten sonra, Celal Talabani'nin liderliğindeki KYB'nin aktif bir üyesi oldu.

Bakan, mühendislik, tarımdaki gelişmelerle ilgili bir dizi program ve kuruluşla ilgilendi. Daha önce Yemen ve Suudi Arabistan'da BM Gıda ve Tarım Örgütü (UNFAO) için kıdemli proje yöneticisi olarak çalıştı. Irak Ulusal Kongresi (IUK) Yürütme Konseyi üyesi ve Kürdistan Yurtseverler Birliğinin 1986'dan beri Birleşik Krallık'taki temsilcisi ve Kürdistan Cephesi sözcüsüydü.

Reşid, İnşaat Mühendisliği Enstitüsü ve Uluslararası Sulama ve Drenaj Komisyonu (ICID) üyesi, yetkili bir mühendistir. Sulama ve drenaj projeleri için serbest danışman olarak çalıştı ve Su Mühendisliği İdaresi ile çalıştı.

1992'de Reşid, Irak Ulusal Kongresinin başkan yardımcısı ve icra üyesi seçildi ve 1998'de IUK'nin altı üyeli liderliğine seçildi.

Teknik nitelikleri ve angajmanları dışında Reşid, hem Kürt hem de Irak siyasetinde aktif rol almıştır. Saddam döneminde Kürt siyasi partileri ve Irak muhalefet grupları adına birçok konferans ve resmi toplantıya katıldı. Reşid ayrıca çeşitli uluslararası kurum ve hükûmetlerle yaptığı resmi toplantılarda Kürt siyasetini ve Irak muhalefet gruplarını Saddam'a karşı temsil etti.

Şanaz İbrahim Ahmed ile evli olup, iki oğlu ve bir kızı vardır.

Irak cumhurbaşkanı
13 Ekim 2022'de Abdullatif Reşid, Irak'ın 9. cumhurbaşkanı olarak seçildi. Reşid, Parlamentodaki iki turlu oylamanın ardından devlet başkanı olarak Berhem Salih'in yerini aldı. Salih'in kazandığı 99 oya karşı, 160'tan fazla oy kazandı.

Kaynakça