Formigny Muharebesi

15 Nisan 1450'de yapılan Formigny Muharebesi, İngiltere Krallığı ile Fransa Krallığı arasındaki Yüz Yıl Savaşı'nın önemli muharebelerinden biriydi. İngiltere'nin Normandiya'daki son büyük ordusunun savaşta imha edilmesi ve kesin Fransız zaferi, bölgedeki kalan İngiliz kalelerinin kısa sürede Fransızların eline geçmesinin yolunu açtı.

Arka plan
Fransızlar, VII. Charles yönetiminde, ordularını yeniden organize etmek ve canlandırmak için 1444 Tours Antlaşması'nın önerdiği zamanı kullanmışlardı. Zayıf VI. Henry'den açık bir liderlik görmeyen İngilizler dağınık ve tehlikeli derecede zayıftı. Fransızlar Haziran 1449'da barışı bozduklarında çok daha gelişmiş bir konumdaydılar. Pont-Audemer, Pont-L'Evêque ve Lisieux Ağustos'ta düştü ve Normandiya'nın çoğu Ekim ayında geri alındı. Kuzeyi ve doğuyu kesen Bureau kardeşler, Caen'i işgal etmeden önce Rouen (Ekim 1449), Harfleur (Aralık 1449), Honfleur ve Fresnoy'un (Ocak 1450) ele geçirilmesini yönettiler.

İngilizler, 1449 kışında küçük bir ordu toplamıştı. Yaklaşık 3.400 adamdan oluşan ordu, Sir Thomas Kyriell komutasında Portsmouth'tan Cherbourg'a gönderildi. 15 Mart 1450'de karaya çıktıktan sonra, Kyriell'in ordusu, Somerset Dükü Edmund Beaufort ve Normandiya'nın teğmen generali tarafından, Sir Matthew Gough (Bayeux), Sir Robert de Vere (Caen) ve Sir Henry Norbury (Vire) komutasındaki Norman garnizonlarından alınan güçlerle takviye edildi.

Muharebe
Kyriell güneye ilerledi ve Cherbourg'u Cotentin Yarımadası'nın geri kalanından bloke eden Valognes'i kuşattı. Kısa bir kuşatmanın ardından Valognes 27 Mart'ta düştü ve Kyriell, Fransızların elindeki Carentan'a doğru ilerlemeye devam etti.

İngiliz ordusu 12 Nisan'da Carentan'ı çevrelediğinde, Fransızlar daha küçük çatışmalar olmasına rağmen savaşı reddetti. Kyriell doğuya, Bayeux'a doğru döndü ve 14 Nisan'da Formigny köyüne ulaştı. Aynı zamanda Comte de Clermont olan Jean de Bourbon komutasındaki 3.000 kişilik bir Fransız ordusu, İngiliz kuvvetini engellemek için Carentan'dan doğuya doğru ilerledi. Aynı gün Arthur de Richemont komutasındaki 1.200-2.000 Breton süvari kuvveti güneyden Saint-Lô'ya ulaştı.

15 Nisan'da, Clermont'un kuvvetleri İngilizler tarafından görüldü. Ordular, Carentan-Bayeux yolunda, Aure nehrinin küçük bir kolu yakınında, sırtlarını nehre çevirmiş İngilizler karşı karşıya geldi. İngiliz oluşumu 4.000-5.000 güçlüydü ve bir çalılık ve alçak toprakların arkasında uzun bir sıra halinde toplanmıştı.

Öğleden sonra Fransızlar, zırhlı ağır süvari (Man-at-arms) kuvvetleriyle İngiliz pozisyonuna başarısız bir saldırı ile çarpışmayı başlattı. İngiliz kanatlarındaki Fransız süvari saldırıları da yenildi. Clermont daha sonra İngiliz savunucularına ateş açmak için iki sahra topu (culverin) konuşlandırdı. Top ateşine karşılık İngilizler ileri atılarak saldırdı ve silahları ele geçirdi. Bu sırada Fransız ordusunun saldırı düzeni geçici olarak sarsıldı.

Bu anda Richemont komutasındaki Breton süvari kuvvetleri güneyden geldi, Aure'yi geçerek İngiliz kuvvetinin yan kanadını tehdit etmeye başladı.

Adamları Fransız silahlarını taşırken, Kyriell yeni tehditle yüzleşmek için kuvvetlerini sola kaydırdı. Clermont tekrar saldırarak cevap verdi. Savunma mevzilerini terk eden İngiliz kuvvetleri, Richemont'un Breton süvarileri tarafından saldırıya uğradı ve ağır bir yenilgiye uğradı. Kyriell yakalandı ve ordusu yok edildi. Sir Matthew Gough komutasındaki küçük bir kuvvet kaçmayı başardı.

Sonrası
Savaş bittiğinde Kyriell'in ordusu imha edilmiş, 2.000-3.754 İngiliz öldürülmüş ve 900-1.400'ü de esir alınmıştı, Fransız ve Breton kayıpları 1.000'den azdı. Normandiya'da başka önemli İngiliz kuvvetleri olmadığından, bölgenin geri kalanı kısa sürede galip Fransızların eline geçti. Caen 12 Haziran'da ele geçirildi ve Normandiya'daki son İngiliz kalesi olan Cherbourg 12 Ağustos'ta düştü.

Savaş, genellikle topların dikkat çekici bir rol oynadığı erken muharebelerden biri olarak gösteriliyor (topun ilk belirleyici kullanımı genellikle Castillon'da bir sonraki muharebe olarak kabul ediliyor). Bunu yargılamak oldukça zordur; çağdaş anlatılar şüphelidir ve Breton ordusu Arthur de Richemont'un, gelecekteki Bretonya Dükü III. Arthur'un İngiliz kanatlarında güçlü süvari gücüyle gelişinin onları hazırlıklı savunma pozisyonlarından ayrılmaya zorladığı görülebilir, iki Fransız silahının erken topçu ateşi bunda da rol oynamasına rağmen, daha önemliydi.

Top belirleyici olabilirdi, doğrudan yıkıcı etkilerinden ziyade, çatışmanın sürdüğünü Richemont’a haber vererek onun zamanında müdahale etmesine katkı sağlamış olabilir.

Galeri
Kaynakça
Özel
Genel