Ceyta Mağarası

Ceyta Mağarası ( ), toplam uzunluğu yaklaşık 9 kilometre olan birbirine bağlı iki ayrı karstik kireç taşı mağarasından oluşan bir sistemdir. Mağaralar, Lübnan'ın başkenti Beyrut'un 18 kilometre kuzeyindeki Ceyta'da, Köpek Nehri (Nahr al-Kalb) vadisinde yer almaktadır. Tarih öncesi çağlarda yerleşim olmasına rağmen, mağara 1836 yılına kadar Rahip William Thomson tarafından yeniden keşfedilene kadar bilinmiyordu.

Ceyta Mağarası, Lübnan'ın ulusal sembolü ve en önemli turizm merkezlerinden biri olmasının yanı sıra ülkede önemli bir sosyal, ekonomik ve kültürel rol oynamaktadır.

Tarih
Köpek Nehri yakınlarındaki daha küçük bir mağarada bir dökümhanenin eski kalıntıları bulunmuştur. Bu da Ceyta Mağarası'nın antik dönemde kılıç üretmek için kullanıldığını düşündürmektedir.

Ceyta yeraltı nehrinin 1836'daki modern keşfi, mağaranın yaklaşık 50 metre içine giren Amerikalı bir misyoner olan Rahip William Thomson'a atfedilmektedir. Yeraltı nehrine ulaştığında silahıyla bir el ateş etmiş ve ortaya çıkan yankılar onu büyük bir mağarada bulunduğuna ikna etmiştir.

1873 yılında Beyrut Su Şirketi mühendisleri W.J. Maxwell ve H.G. Huxley ile Suriye Protestan Koleji'nin (daha sonra Beyrut Amerikan Üniversitesi) başkanı olan arkadaşları Rahip Daniel Bliss bu mağaraları incelediler. Keşif gezileri, şu anda toplam uzunluğu yaklaşık 9 kilometre olan büyük bir yeraltı sistemini ortaya çıkarmıştır.

1958 yılında aşağı mağaralar halka açıldı. Bu arada özellikle Lübnan Mağaracılık Kulübü tarafından keşif çalışmaları devam etti. Bu keşif, mağaranın daha sonra üst galeriler olarak anılacak olan yükseltilmiş kuru kolunun keşfedilmesine yol açtı. 1962 yılında Spéléo Kulübü, mağarayı turizme kazandırmak amacıyla kazılacak bir erişim tüneli sağlamayı amaçlayan üst galerilere ilişkin bir çalışmaya katkıda bulundu.

1969 yılında, üst galerilerin açılışını kutlamak amacıyla mağarada Fransız besteci François Bayle tarafından elektronik müzik eşliğinde bir konser düzenlendi. Bu etkinlik Lübnanlı sanatçı ve heykeltıraş Ghassan Klink tarafından organize edildi. Kasım 1969'da dünyaca ünlü Alman besteci Karlheinz Stockhausen'in verdiği konser de dahil olmak üzere, mağara ortamında başka kültürel etkinlikler de gerçekleştirilmiştir.

Mağara, 1978'de Lübnan İç Savaşı nedeniyle halkın ziyaretine kapatıldı.

Ceyta II (Dahr el-Mghara), Ceyta I'in kuru mağarası ile Ceyta III'teki mağaranın girişi arasında eşit uzaklıkta ve yukarıda bir platform üzerinde yer alan bir kaya sığınağıdır. Kazılar 1864 yılında Duc de Luynes ve Lartet tarafından, 1900 ve 1908 yıllarında Zumoffen tarafından ve 1930 yılında Bergy tarafından yapılmıştır. Orinyasiyen dönemine ait olduğu düşünülen çok sayıda çakmaktaşı alet, kemik ve ocak bulunmuştur. Francis Hours tarafından 1964 yılında yapılan yeni kazılar, daha önce tahmin edilenden çok daha kapsamlı, derin ve zengin tortuları ortaya çıkarmıştır. Hours, Lorraine Copeland'ın üst malzemenin muhtemelen Kebaran'ı da içeren geç Üst Paleolitik veya erken Mezolitik özellikler sergilediğini ortaya çıkarmasına izin verdi. Kazılara devam edilmesi planlanıyordu ancak alan çitle çevrilmişti ve mülkiyeti devlete aitti. Keserouane formasyonu, Geç Jura-Erken Kretase sırasında yerel bir yükselme ile havaya maruz kalmıştır. Keserouane tabakaları havaya maruz kaldıktan sonra karstlaşmış ve ardından Kretase boyunca gömülmüştür. Neojen'de, Lübnan Dağı'nın son yükselişiyle birlikte, bu erken karstlaşma evresi yeniden aktif hale gelmiştir.

Köpek Nehri vadisinde, geçirimsiz Üst Jura volkanik kayaları ve Alt Kretase kumu neredeyse dikey olarak eğimli olup hidrojeolojik bir bariyer oluşturarak Ceyta yeraltı nehrinin çıkışını yüzeye doğru zorlar. Bu bariyer, yüksekliği 60 metreyi aşan en batıdaki büyük mağara odalarının nedeni olabilir. Keserouane kireç taşının karstlaşması, bölgenin dik topografyası ve Lübnan üzerindeki yağış hacmi (1200 mm'den fazla) ile daha da yoğunlaşmıştır. başlangıçta su geçirmez olan kireç taşı, tektonik kuvvetler tarafından üretilen çatlaklar içerdiğinde, su kayanın içine sızar ve çatlakları genişletmeye ve katmanların içindeki mağaraları çözmeye başlar. Ceyta, Orta Doğu'daki en uzun mağara kompleksi olup deniz seviyesinden 300 metre yükseklikte yer alır ve 305 metre yükseklik farkına sahiptir. Jeolojik olarak, mağaralar Nahr al-Kalb'ın ana kaynağı olan yeraltı nehri için bir kaçış yolu sağlar.

Ceyta Mağarası Lübnan'da en uzun süre keşfedilen mağaradır. Uzun yıllar süren araştırmaların ardından mağarabilimciler aşağı mağaranın giriş noktasından yeraltı nehrinin en ucuna kadar yaklaşık 6.200 metre ve yukarı galerilerin yaklaşık 2.130 metresine girmişlerdir.

Yukarı mağara
Ceyta yukarı mağarasının toplam uzunluğu 2.130 metre olup bunun sadece 750 metresine özel olarak tasarlanmış bir yürüyüş yolu aracılığıyla ziyaretçiler erişebilmektedir. Yoğun turist ziyaretleri nedeniyle oluşabilecek ekolojik hasarı önlemek için mağaranın geri kalanına erişim kısıtlanmıştır. Üst mağara sarkıtlar, dikitler, sütunlar, mantarlar, göletler, perdeler ve perdelikler gibi çeşitli kristalize oluşumların büyük bir yoğunluğunu içerir. Üst galeri, etkili bir aydınlatma sistemi ile aydınlatılan oluşumları ile ünlüdür. Buraya 117 metre uzunluğunda beton bir tünelden girilmektedir. Ziyaretçiler tarafından erişilebilen kısımda üç büyük oda bulunmaktadır. Birincisi "Beyaz Oda", ikincisi "Kırmızı Oda" olarak adlandırılır.

Beyaz damlataşlar kirletilmemiş saf kalsittir, kırmızı rengi ise az miktarda demir oksit (pas) verir. Lübnan'da demir oksit, kuzey ülkelerinde yaygın olan kahverengi bej rengi yerine kırmızı bir renge sahiptir. Bunun nedeni, yüksek sıcaklığın neden olduğu farklı bir kimyasal reaksiyonun farklı türde bir demir oksit üretmesidir. Beyaz Oda orta büyüklüktedir, ancak mağaranın en etkileyici oluşumlarına sahiptir. Kırmızı Oda 106 metre yüksekliğe ve 30 metre ila 50 metre genişliğe sahiptir. Üçüncü Oda, üç odanın en büyüğü olup 120 metreden daha yüksektir. Dünyanın en uzun sarkıtları Ceyta'nın Beyaz Odası'nda bulunmaktadır ve 8,2 metre uzunluğundadır.

Aşağı mağara
Toplam uzunluğu 6.200 metre olan aşağı mağara, yukarı mağaranın 60 metre altında yer almaktadır. Düzgün bir su altı nehri ve bir göl ("Karanlık Göl") tarafından geçilmektedir. Nehir birkaç küçük şelale ve akıntıyla parçalanmıştır. Ziyaretçiler alt galeride 500 metre mesafe boyunca elektrikli botlarla taşınmaktadır.

Ceyta Mağarası bölgenin kamusal yaşamına büyük katkıda bulunmaktadır. Mağarayı işleten firma MAPAS önemli bir işveren olup yaklaşık 115 Ceyta sakinine (%30'u kadın) tam zamanlı iş sağlamaktadır. başkent Beyrut ve çevresinde yaşayan bir buçuk milyon kişiye taze içme suyu tedarik edilmektedir. Bununla birlikte, evsel ve tarımsal atıklardan kaynaklanan su kirliliği ciddi bir endişe kaynağı olmaktadır. Zira yakın zamanda yapılan analizlerde koliform bakteri varlığının arttığı tespit edilmiştir.

Ödüller
2002 yılında dönemin Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac, Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü ve Dünya Bankası, Cenevre'de düzenlenen "Turizm ve Kültür Arasında Yeni Bağlar" başlıklı bir zirvede Turizmde Sürdürülebilir Kalkınma ödülünü mağara tesislerini yöneten MAPAS'a verdi.

Aralık 2003'te MAPAS adına Ceyta şehri, Fransa'nın Chamonix kentinde düzenlenen beşinci Turizm Zirvesi'nde prestijli bir ödül aldı. "Les sommets du tourisme" MAPAS'ın Lübnan'ın önemli turistik yerlerini restore etme çabalarını takdir etti. Mağara, 28 finalistten biri olarak seçildi ve adaylar arasından seçilen tek mağara oldu.

Adlandırma
Keşfinden bu yana mağaranın adı birkaç kez değişmiştir. Başlangıçta Nahr al-Kalb Mağaraları olarak anılan mağara daha sonra Djaita, Jehita ve son olarak Ceyta olarak bilinmiştir. Nahr al-Kalb, (Köpek Nehri) mağaraların içinden geçen nehrin adıdır. Aramicede "kükreyen su" anlamına gelen Ceyta ise mağaranın girişinin bulunduğu kasabadır. "Nahr al-Kalb Mağaraları" adlandırmasından "Ceyta Mağaraları" adlandırmasına geçiş 1927 yılında gazetelerin yaygın olarak bu ismi kullanmasıyla gerçekleşmiştir.

Kaynakça
Dış bağlantılar