Apatosaurus

Apatosaurus, (anlamı: aldatıcı kertenkele) Geç Jura döneminde Kuzey Amerika'da yaşamış sauropod dinozor cinsi. En tanınmış sauropodlardan biridir. Apatosaurus, ortalama 21–23 metre uzunluğunda ve 16.4–22.4 ton ağırlığındaydı.

Keşif
Amerikalı ünlü paleontolog O. Charles Marsh 1877 yılında genç bir otçul dinozor bireye ait olduğu düşünülen fosil kalıntılar bulmuştur. Biraz eksik olan bu iskelet üzerinden Apatosaurus cinsi tanımlanmış

Fiziksel özellikleri
Apatosaurus cinsi dev, uzun boyunlu, ağır ve kamçı gibi ince bir kuyruğa sahip tipik Diplodocinae üyesi bir sauropoddur. Dört ayağı üzerinde yürüyen bu devin ön bacakları, arka bacaklarından kısadır. Bazı uzunluk ve ağırlık tahminleri yapan çalışmalara göre Apatosaurus louisae türü 21 metre uzunluğa ve 22 ton ağırlığa sahipti. Diğer sauropodlarda olduğu gibi uzun boyunlara sahiptirler, ancak boyunları çok daha kalın ve ağır bir yapıya sahiptir, zira boyun omurlarının her biri çifte omur parçalarından oluşur. Diş yapısı ise ağzın ön kısmında toplanmış çivi şeklinde dişlerden oluşur. Kafatasının ön kısmının ileri doğru uzamasıysa besin çiğnerken yapılan ileri geri çene hareketinin bırakıldığını ileri sürmektedir. Apatosaurusların kalın ve güçlü bacakları arkada ve önde farklı sayıda pençe barındıran ayakları bulundurur. Ön ayaklarındaki parmaklarının tekinde tek pençe varken, arka ayaklarındaki parmakların üçünde pençe bulunur.
Apatosaurus, tıpkı diğer Diplodocinae ailesi üyeleri gibi uzun boyna sahiptir, ama onlardan farkı daha kalın ve güçlü bir beden yapısına sahiptir, özellikle boynu daha kısa, ama ağırdır. Güçlü boyun kirişleri kaslar için tork yaratacak bir manivela yapısı sağlar. Bu yapı rahatça düşeyde ve yatayda boyun hareketinin yapılmasına yardımcı olur, Apatosaurusun bu boyun yapısı hareket serbestliği yanında sağlam bir koruma da sağlar zira boyun kirişlerinin alt oluk yapıları kan damarları ve soluk borusuna bir koruma bölgesi sağlar.
Bazı çalışmalara göre Apatosaurus, boynunun yanı sıra kuyruğunu da silah olarak kullanabiliyordu, bu kuyruk hareketi bir kırbacın hareketine benzer dinamikte gerçekleşmekteydi. Yapılan çalışmaya göre Apatosaurus'un kuyruk dinamiklerinin (kuyruğun son iki metrelik kısmı) 1,8 kg ağırlığa ve 32 mm çapa sahiptir. Bu boyutta bir uç noktanın düşmana (bir etçil veya tür içi rakip) zarar verebilmesi için belli bir hıza ulaşması gerekmektedir ve yapılan modellemeler bu hıza ulaşmanın olanaklı olduğunu göstermektedir; ancak bu noktada yine büyük bir sorun bulunmaktadır, zira Apatosaurus gibi diplodocine ailesi üyelerinin böylesi bir kuvvet oluşturacak kadar güçlü kuyruk omurları yoktur, ince yapılı bu omurların böylesi bir kuyruk vuruşunda zedelenme ihtimali vardır.

Beslenme
Apatosaurus temel olarak alçakta yetişen bitkilerle beslenmektedir, Geç Jura dönemi Morrison Oluşumu büyük ve uzun boyunlu sauropodlarca zengin bir habitat sunar. Apatosaurus'un boynunun yanal ve düşey olarak oldukça esnek olduğu ve yüksekteki taze yaprakları da yiyebildiği düşünülmektedir. Boyun omurlarındaki eklemlenme düşeyde 6 metre ve yatayda 4 metrelik bir yer değiştirme olanağı sunar, bu değerler de akrabası Diplodocustan daha fazla boynunu hareket ettirebildiğini göstermektedir.

Kaynakça