text:
όλα αυτά ενεργεί, δεν ευρίσκεται σε πλάνη, όπως ακριβώς συμβαίνει επί παραδείγματι όταν κάποιος υπογράφει έγγραφο, τελώντας εν γνώσει ότι αγνοεί το περιεχόμενό του, δεν έχει κατανοήσει αυτό ή δε γνωρίζει τις έννομες συνέπειές του (βλ. ΕφΘεσ 1397/1999, ΔΕΕ 1999, 1154). Δυνάμει επιπροσθέτως της διατάξεως του άρθρου 143 ΑΚ, η πλάνη που ανάγεται αποκλειστικά στα παραγωγικά αίτια της βουλήσεως δεν είναι ουσιώδης και δεν επιφέρει την ακύρωση της δικαιοπραξίας. Αν όμως τα παραγωγικά αίτια τέθηκαν ως αίρεση ή συζητήθηκαν πριν από την κατάρτιση της δικαιοπραξίας και αποτέλεσαν βάση ή προϋπόθεση αυτής κατά τη βούληση αμφότερων των μερών, σύμφωνα με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, η πλάνη ως προς τα προδιαληφθέντα αίτια αποβαίνει ουσιώδης και μπορεί να επιφέρει την ακύρωση της δικαιοπραξίας, όταν τα περιστατικά, επί των οποίων κυρίως στήριξαν τα μέρη τη σύναψη της συμβάσεως, ως δικαιοπρακτικό της θεμέλιο, δε συνέτρεχαν ή εκ των υστέρων ανατράπηκαν (βλ. ΟλΑΠ 35/1998, ΟλΑΠ 5/1990, ΑΠ 1441/2014, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).
 7. Απάτη υπό την έννοια του άρθρου 147 ΑΚ συνιστά οποιαδήποτε εκ δόλου συμπεριφορά τείνει στην παραγωγή, την ενίσχυση ή τη διατήρηση πεπλανημένης αντιλήψεως ή εντυπώσεως, προκειμένου έτερο πρόσωπο να αχθεί σε δήλωση βουλήσεως, ενώ η απατηλή συμπεριφορά έγκειται στην παράσταση ανύπαρκτων γεγονότων ως υπαρκτών, την απόκρυψη, την αποσιώπηση ή την ατελή ανακοίνωση υπαρκτών γεγονότων, των οποίων η αποκάλυψη σʼ αυτόν που τα αγνοούσε επιβαλλόταν από το καθήκον διαφωτίσεώς του με βάση τηνκαλή πίστη ή την υπάρχουσα ιδιαίτερη σχέση μεταξύ αυτού και εκείνου προς τον οποίο απηύθυνε τη δήλωσή του. Τέτοια υποχρέωση από την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη προς παροχή διασαφητικών πληροφοριών ή εξηγήσεων έχουν μάλιστα οι διαπραγματευόμενοι την κατάρτιση συμβάσεως κατά το στάδιο των διαπραγματεύσεων, όπως αυτό προκύπτει εκ των ρυθμίσεων των άρθρων 197 και 198 ΑΚ, ήτοι η απάτη ως παραγωγική αιτία αποζημιώσεως μπορεί να εμφανίζεται τόσο ως προσυμβατικό πταίσμα όσο και ως ιδιαίτερη αδικοπραξία, ανεξάρτητη από προσυμβατικό πταίσμα (ά. 149 εδ.α ΑΚ). Σε κάθε περίπτωση, δεν ενδιαφέρει το είδος της πλάνης που δημιουργήθηκε από την απάτη, δηλαδή αν αυτή είτε τυγχάνει ή όχι συγγνωστή, ουσιώδης ή επουσιώδης είτε αναφέρεται αποκλειστικά στα παραγωγικά αίτια της βουλήσεως, αλλά αρκεί να υφίσταται κατά το χρόνο που δηλώνεται η βούληση (βλ. ΑΠ 449/2014, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 2266/2013, ΧρΙΔ 2014, 425, ΑΠ 1734/2013, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 481/2012, ΕΠολΔ 2012, 641, ΑΠ 895/2011, ΑΠ 715/2011, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΠΠρΠατρ 244/2015, ΤΝΠ ΔΣΑ).
 8. Διά της υπʼ αριθμόν 2501/2002 Π.Δ.Τ.Ε. (Φ.Ε.Κ. Α ́, 277/2002), η οποία εκδόθηκε κατʼ εξουσιοδότηση του άρθρου 18§5 Ν. 2076/1992, όπως αυτό ίσχυε μέχρι την κατάργησή του μέσω του άρθρου 92§1 Ν. 3601/1-8-2007, και έχει ισχύ ουσιαστικού νόμου, θεσπίζεται, μεταξύ άλλων, ως προς τα χορηγούμενα σε συνάλλαγμα ή με ρήτρα συναλλάγματος δάνεια υποχρέωση των πιστωτικών ιδρυμάτων περί της ενημερώσεως των αντισυμβαλλομένων αυτών σχετικά με τον κίνδυνο από ενδεχόμενη διακύμανση της συναλλαγματικής ισοτιμίας (§Β αρ. 2 περ. x). Το περιεχόμενο της εν θέματι υποχρεώσεως ενημερώσεως δεν εξειδικεύεται περαιτέρω στην προμνημονευθείσα πράξη. Η προειρημένη απαίτηση δεν αφορά όμως, απλώς και μόνον, την υπόμνηση για την πιθανότητα μεταβολής της συναλλαγματικής ισοτιμίας, αλλά πρέπει να οδηγεί


text: το δανειολήπτη να μπορεί να εκτιμήσει, επί τη βάσει σαφών και κατανοητών κριτηρίων, τις οικονομικές συνέπειες και μεταβολές, που τέτοια πιθανότητα επιφέρει σʼ αυτόν. Η προδιαληφθείσα διάταξη, η οποία εισάγει την εν λόγω υποχρέωσηπροσυμβατικής ενημερώσεως, πρέπει να ερμηνευθεί υπό το φως της γενικής ρήτρας του άρθρου 288 ΑΚ, δυνάμει της οποίας οι τράπεζες έχουν αυξημένη ευθύνη κατά την άσκηση του χρηματοδοτικού τους έργου και οφείλουν να μεριμνούν για τα συμφέροντα των προσώπων που χρηματοδοτούν, αφού, εκ της φύσεώς της, η πιστωτική σχέση, ως έννομη σχέση ιδιαίτερης εμπιστοσύνης μεταξύ των συμβαλλομένων, επιβάλλει την υποχρέωση πίστεως και προστασίας, από την πλευρά των τραπεζών, των συμφερόντων των πελατών τους, ώστε να αποφεύγονται υπέρμετρα επαχθείς γιʼ αυτούς συνέπειες (βλ. ΑΠ 1352/2011, ΕφΑθ 1403/2015, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ). Διά της ρυθμίσεως εξάλλου του άρθρου 4 Ν. 3606/2007, με τον οποίο είχε ενσωματωθεί, με έναρξη ισχύος την 1-11-2007 (ά. 90 Ν. 3606/2007), στην ελληνική έννομη τάξη η Οδηγία 2004/39/ΕΚ για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων (MiFID I), που καταργήθηκε εν συνεχεία μέσω της Οδηγίας 2014/65/ΕΕ (MiFID II), η οποία έχει τεθεί σε εφαρμογή από την 3-1-2018 και μεταφέρθηκε στο ελληνικό δίκαιο διά του Ν. 4514/2018, που κατήργησε τα άρθρα 1-70 Ν. 3606/2007, καθορίζονταν περιοριστικώς οι επενδυτικές υπηρεσίες και δη στην πρώτη παράγραφο του άρθρου 4 Ν. 3606/2007 μνημονεύονταν οι επενδυτικές υπηρεσίες και δραστηριότητες, ενώ στη δεύτερη παράγραφο του ίδιου άρθρου οι παρεπόμενες υπηρεσίες. Βασικό τυπολογικό χαρακτηριστικό των συμβάσεων παροχής επενδυτικών υπηρεσιών συνιστά ότι ο αντισυμβαλλόμενος του παρέχοντος την υπηρεσία διαθέτει ένα κεφάλαιο, το οποίο μεταβιβάζει κατά κυριότητα στον παρέχοντα, προκειμένου να λάβει χώρα η επένδυση με απώτερο σκοπό τη βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη απόληψη κέρδους. Το πιστωτικό ίδρυμα διαθέτει λοιπόν το χρηματοπιστωτικό μέσο προς κάποιον πελάτη αυτού και εκείνος επενδύει το κεφάλαιό του στο εν λόγω προϊόν, υπό την έννοια ότι μεταβιβάζει στο αντισυμβαλλόμενο αυτού κατά κυριότητα το κεφάλαιό του με τη μορφή χρήματος και αναμένει την απόδοση του κέρδους αλλά και του κεφαλαίου. Δε νοείται απόληψη κέρδους, αν ο επενδυτής δεν αναλαμβάνει, διά της συμβάσεως, και τον οικείο κίνδυνο, ο οποίος δεν έγκειται μόνο στη διάψευση της προσδοκίας απολήψεως κέρδους, αλλά ενίοτε και στην απώλεια του ίδιου του επενδυθέντος κεφαλαίου. Εκ των προειρημένων προκύπτει ότι οι συμβάσεις δανείων σε ελβετικά φράγκα, μέσω των οποίων το εκάστοτε πιστωτικό ίδρυμα χρηματοδοτεί τη στεγαστική ή την επιχειρηματική δραστηριότητα των αντισυμβαλλομένων του, δεν φέρουν το χαρακτήρα επενδυτικού προϊόντος, δοθέντος ότι οι τελευταίοι ουδέν κεφάλαιο διαθέτουν προς επένδυση ούτε αναμένουν την απόδοση κέρδους, ενώ ελλείπει επιπλέον η αναγκαία, επί τη βάσει των προεκτεθέντων, ανάληψη του σχετικού κινδύνου (βλ. Χ. Χασάπη, Δάνεια σε ελβετικό φράγκο, 2016, σ. 23). Στο ίδιο συμπέρασμα κατέληξε το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενώσεως (Δ.Ε.Ε.) μέσω της εκδοθείσας στην υπόθεση «Banif Plus Bank Zrt. κατά Márton Lantos και Mártonné Lantos» αποφάσεως αυτού (C-312/2014, ΔΕΕ 2016, 86), σύμφωνα με την οποία το άρθρο 4§1 σημ.2 της Οδηγίας 2004/39/ΕΚ έχει την έννοια ότι, υπό την επιφύλαξη της εξακριβώσεως από το εθνικό δικαστήριο, δεν αποτελούν επενδυτική υπηρεσία ή δραστηριότητα, κατά την προδιαληφθείσα διάταξη, ορισμένες πράξεις συναλλάγματος, τις οποίες πραγματοποιεί ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα δυνάμει ρητρών συμβάσεως

type: other


text:
δανείου σε ξένο νόμισμα, οι οποίες συνίστανται στον καθορισμό του ποσού του δανείου βάσει της τιμής αγοράς του ξένου νομίσματος, που ισχύει κατά το χρόνο της αποδεσμεύσεως των κεφαλαίων, και στον καθορισμό των ποσών των μηνιαίων δόσεων βάσει της τιμής πωλήσεως του περί ου ο λόγος ξένου νομίσματος, που ισχύει κατά τον υπολογισμό εκάστης μηνιαίας δόσεως.
 9. Σύμφωνα με τη ρύθμιση του άρθρου 2§6 Ν. 2251/1994 ως προς την προστασία των καταναλωτών, που αποτελεί εξειδίκευση του άρθρου 281 ΑΚ στο πεδίο της προστασίας των καταναλωτών, οι γενικοί όροι των συναλλαγών (Γ.Ο.Σ.), ήτοι οι όροι που έχουν διατυπωθεί εκ των προτέρων για μελλοντικές συμβάσεις (ά. 2§1 του ίδιου νόμου) και επιβάλλονται από τον προμηθευτή στον καταναλωτή (ά. 1§4 Ν. 2251/1994, όπως είχε πριν από την ισχύ του Ν. 4512/2018, βλ. τα ά. 111 και 126 αυτού), απαγορεύονται και είναι αναδρομικώς (ex tunc, ΑΚ 180) απολύτως άκυροι, αν έχουν ως αποτέλεσμα τη σημαντική διατάραξη της ισορροπίας των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλόμενων μερών εις βάρος του καταναλωτή. Ως καταναλωτές νοούνται και ο πελάτης της τράπεζας, στον οποίο η τελευταία ως προμηθεύτρια, δίχως ουσιαστική διαπραγμάτευση, αλλά με βάση προδιατυπωμένους όρους ή γενικότερα όρους που δεν έχουν αποτελέσει αντικείμενο ατομικής διαπραγματεύσεως (ά. 2§10 Ν. 2251/1994, όπως είχε πριν από το Ν. 4512/2018), χορηγεί, εκτός των άλλων, καταναλωτικά ή στεγαστικά δάνεια και ο εγγυητής του, ο οποίος δεν ενεργεί στο πλαίσιο της επαγγελματικής ή επιχειρηματικής δραστηριότητας αυτού (ά. 1§4 στοιχ.α Ν. 2251/1994, όπως είχε πριν από την ισχύ του Ν. 4512/2018, βλ. Κ. Ρήγα, Απαλλακτικές Ρήτρες, 2012, σ. 193 επ.). Ο καταχρηστικός χαρακτήρας ενός τέτοιου όρου, ενσωματωμένου σε σύμβαση, κρίνεται, αφού ληφθούν υπόψη η φύση των αγαθών ή υπηρεσιών που αφορά η σύμβαση, ο σκοπός αυτής, το σύνολο των ειδικών συνθηκών κατά το χρόνο της συνάψεώς της καθώς και όλες οι υπόλοιπες ρήτρες της συμβάσεως ή έτερης συμβάσεως, από την οποία αυτή εξαρτάται, ενώ η εντεύθεν απόλυτη ακυρότητα του ελεγχόμενου όρου λαμβάνεται υπόψη και αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο, εφόσον εντούτοις προκύπτει τότε από τα υποβληθέντα σʼ αυτό πραγματικά περιστατικά (βλ. ΑΠ 904/2011, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, Ρήγα, ό.π., σ. 235 επ. και 291 επ.). Τα συμφέροντα, η διατάραξη της ισορροπίας των οποίων εις βάρος του καταναλωτή δύναται να άγει στον χαρακτηρισμό ενός συμβατικού όρου ως άκυρου ένεκα καταχρηστικότητάς του, πρέπει να τυγχάνουν ουσιώδη, ενώ η προμνημονευθείσα διατάραξη απαιτείται να είναι σημαντική, σύμφωνα με την αρχή της καλής πίστεως (βλ. ΟλΑΠ 15/2007, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 1987/2006, ΕλλΔνη 50, 755, ΑΠ 430/2005, ΕλλΔνη 46, 802, ΕφΠειρ 511/2014, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ). Ο περιέχων την προπαρατεθείσα ρύθμιση Νόμος 2251/1994 συνιστά άλλωστε ενσωμάτωση στην ελληνική έννομη τάξη της Οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 5-4-1993 «σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές». Στο άρθρο 3§1 της προειρημένης Οδηγίας ορίζεται ειδικότερα ότι «ρήτρα σύμβασης, που δεν αποτέλεσε αντικείμενο ατομικής διαπραγμάτευσης, θεωρείται καταχρηστική, όταν, παρά την απαίτηση της καλής πίστης, δημιουργείται εις βάρος του καταναλωτή σημαντική ανισορροπία ανάμεσα στα δικαιώματα και στις υποχρεώσεις των μερών, τα απορρέοντα από τη σύμβαση». Πέραν της ως άνω γενικής ρήτρας για την καταχρηστικότητα των προδιαληφθέντων όρων,


text: οι οποίοι συνεπάγονται τη σημαντική διατάραξη της συμβατικής ισορροπίας, στην παράγραφο 7 του ίδιου άρθρου απαριθμούνται ενδεικτικώς περιπτώσεις συμβατικών όρων, που εκλαμβάνονται άνευ ετέρου (per se) ως καταχρηστικοί και περαιτέρω αναδρομικώς απολύτως άκυροι (ΑΚ 180), χωρίς να απαιτείται γιʼ αυτούς ναερευνάται η συνδρομή των προϋποθέσεων της γενικής ρήτρας της παραγράφου 6, αφού αυτοί θεωρούνται, κατʼ αμάχητο τεκμήριο, ότι έχουν καταχρηστικό χαρακτήρα (βλ. ΟλΑΠ 15/2007, ό.π., ΑΠ 1226/2015, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ). Στους ανωτέρω per se καταχρηστικούς όρους των καταναλωτικών συναλλαγών περιλαμβάνονται, inter alia, αυτοί που: «... ε) επιφυλάσσουν στον προμηθευτή το δικαίωμα μονομερούς τροποποίησης ή λύσης της σύμβασης χωρίς ορισμένο, ειδικό και σπουδαίο λόγο, ο οποίος να αναφέρεται στη σύμβαση ... ια) χωρίς σπουδαίο λόγο αφήνουν το τίμημα αόριστο και δεν επιτρέπουν τον προσδιορισμό του με κριτήρια ειδικά καθορισμένα στη σύμβαση και εύλογα για τον καταναλωτή ... λ) επιβάλλουν στον καταναλωτή, σε περίπτωση μη εκπλήρωσης της παροχής του, υπέρμετρη οικονομική επιβάρυνση». Η σωρευτική εφαρμογή, από το δικαστήριο, των παραγράφων 6 και 7 του άρθρου 2 Ν. 2251/1994 δεν αποκλείεται, διότι η επίκληση του γενικού αξιολογικού κριτηρίου «της σημαντικής διατάραξης της ισορροπίας των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλομένων σε βάρος του καταναλωτή» χρησιμεύει στην εξειδίκευση των αόριστων νομικών εννοιών και αόριστων αξιολογικών κριτηρίων, που περιέχονται στις επιμέρους περιπτώσεις του προμνημονευθέντος ενδεικτικού καταλόγου. Οι περιγραφόμενες στο νόμο ειδικές, κατʼ αμάχητο τεκμήριο, περιπτώσεις καταχρηστικότητας συνιστούν αντιστρόφως ενδείκτες, οι οποίοι καθοδηγούν την ερμηνεία της γενικής ρήτρας και πιο συγκεκριμένα της έννοιας της σημαντικής διαταράξεως της συμβατικής ισορροπίας. Μεταξύ των καθοδηγητικών αρχών, που συνάγονται από τις ειδικές αυτές περιπτώσεις, περιλαμβάνονται εκείνες της διαφάνειας και της απαγορεύσεως της άνευ λόγου αναθέσεως του προσδιορισμού της παροχής ή των επιμέρους στοιχείων της στην απόλυτη κρίση του προμηθευτή. Σύμφωνα ειδικότερα με την αρχή της διαφάνειας, η οποία διατυπώνεται ρητώς στο άρθρο 5 της προειρημένης Οδηγίας, οι Γ.Ο.Σ. πρέπει να είναι διατυπωμένοι με τρόπο σαφή και κατανοητό, ώστε ο καταναλωτής να είναι σε θέση να διαγνώσει, εκ των προτέρων, κρίσιμα στοιχεία ή μεγέθη της συμβάσεως, όπως τη διάρκεια αυτής και τα μεγέθη, που περικλείονται στη βασική σχέση παροχής και αντιπαροχής. Η εν θέματι σχέση παροχής και αντιπαροχής δε λαμβάνεται κατʼ αρχήν υπόψη για την εκτίμηση του καταχρηστικού χαρακτήρα κάποιου Γ.Ο.Σ. Δυνάμει ωστόσοτης διατάξεως του άρθρου 4§2 της προδιαληφθείσας Οδηγίας, ελέγχεται εάν ο σχετικός συμβατικός όρος δεν είναι διατυπωμένος κατά τρόπο σαφή και κατανοητό, δηλαδή εάν έχει παραβιασθεί η αρχή της διαφάνειας (βλ. ΟλΑΠ 15/2007, ό.π., ΑΠ 652/2010, ΤΝΠ ΔΣΑ, ΑΠ 1219/2001, ΔΕΕ 2001, 1128, Ρήγα, ό.π., σ. 241). Η ως άνω απαίτηση περί της διαφάνειας των Γ.Ο.Σ. δεν αφορά εξάλλου απλώς και μόνον τον κατανοητό χαρακτήρα αυτών, από τυπική και γραμματική άποψη, παρά αναφέρεται και στη λειτουργία τους, ούτως ώστε ο καταναλωτής να μπορεί να εκτιμήσει, επί τη βάσει σαφών και κατανοητών κριτηρίων, τις οικονομικές συνέπειες και μεταβολές, που κάθε όρος συνεπάγεται γιʼ αυτόν (βλ. Δ.Ε.Ε., 30-4-2014, Árpád Kásler και Hajnalka Káslerné Rábai κατά OTP Jelzálogbank Zrt., C-26/13, EUR-Lex, σκέψεις 71-75). Η προμνημονευθείσα σαφήνεια άπτεται και των νομικών αποτελεσμάτων μιας ρήτρας, ήτοι των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων του καταναλωτή. Ασαφείς ή πολυσήμαντες


text:
ρήτρες δεν επιτρέπεται ως εκ τούτου να χρησιμοποιούνται από τον προμηθευτή, για να ενισχύσει τη θέση του έναντι του καταναλωτή. Όσον αφορά ειδικά τις δυσμενείς οικονομικές συνέπειες και επιβαρύνσεις, αυτές θα πρέπει να είναι ευκρινείς, υπό την έννοια ότι μπορούν να γίνουν αμέσως κατανοητές από το μέσο καταναλωτή, ο οποίος δε διαθέτει εξειδικευμένες νομικές ή οικονομικές γνώσεις. Η διαφάνεια αναφέρεται επομένως στη σαφή και κατανοητή διατύπωση, στην αρχή του ορισμένου ή οριστού περιεχομένου και στην αρχή της προβλεψιμότητας της υπάρξεως των όρων. Αδιαφανείς ρήτρες, οι οποίες αποκρύπτουν την πραγματική, νομική και οικονομική κατάσταση, δημιουργούν τον κίνδυνο ο καταναλωτής είτε να απόσχει από την άσκηση ορισμένων δικαιωμάτων του είτε να αποδεχθεί αξιώσεις που, κατά το φαινόμενο, έχει ο προμηθευτής. Υπό το πρίσμα αυτό, οι αδιαφανείς ρήτρες δύνανται να άγουν, εξαιτίας ακριβώς της αδιαφάνειάς τους, στη σημαντική διατάραξη της συμβατικής ισορροπίας, σύμφωνα με τη ρύθμιση του άρθρου 2§6 Ν. 2251/1994. Οι Γ.Ο.Σ. πρέπει συνεπώς, υπακούοντας στην προεκτεθείσα αρχή, να παρουσιάζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των μερών κατά τρόπο ορισμένο, ορθό και σαφή (βλ. ΑΠ 652/2010, ό.π., ΑΠ 430/2005, ό.π.). Ο καταναλωτής πρέπει λοιπόν να κατανοεί πλήρως τη συναλλακτική του θέση κατά την κατάρτιση της συμβάσεως (βλ. ΕφΠειρ 511/2014, ό.π.).
 10. Ένεκα του συναλλαγματικού κινδύνου που ενέχουν τα δάνεια σε ξένο νόμισμα και των προβλημάτων που δημιουργήθηκαν στα κράτη μέλη από τα δάνεια αυτά, αντέδρασαν, πέραν της δικαιοδοτικής επεμβάσεως του Δ.Ε.Ε., τα νομοθετικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, επιβάλλοντας στα κράτη μέλη την υποχρέωση να θεσπίσουν ειδικούς κανόνες ως προς τα εν λόγω δάνεια. Τούτο προβλέπεται στο άρθρο 23 της Οδηγίας 2014/17/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 4-2-2014 «σχετικά με τις συμβάσεις πίστωσης για καταναλωτές για ακίνητα που προορίζονται για κατοικία και την τροποποίηση των οδηγιών 2008/48/ΕΚ και 2013/36/EE και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1093/2010». Η προειρημένη Οδηγία, η οποία μεταφέρθηκε στο εσωτερικό δίκαιο διά του Ν. 4438/2016, δεν εφαρμόζεται σε συμβάσεις πιστώσεως ισχύουσες πριν από την 21-3-2016 (ά. 43§1 της Οδηγίας), αλλά οι διατάξεις της και ιδίως αυτές του άρθρου 23 έχουν έντονα καθοδηγητικό χαρακτήρα. Η ανωτέρω Οδηγία 2014/17/ΕΕ θέτει ως τελολογικό στόχο την προστασία καταναλωτών-δανειοληπτών στο πεδίο της στεγαστικής πίστης από τον κίνδυνο της δυσμενούς γιʼ αυτούς μεταβολής της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Βασικό εργαλείο προς το σκοπό της προστασίας του δανειολήπτη από τον προδιαληφθέντα κίνδυνο είναι, κατά τη ρύθμισητου άρθρου 23§1 περ. α,β της Οδηγίας, τα κράτη μέλη να «μεριμνούν ώστε όταν μια σύμβαση πίστωσης αφορά δάνειο σε ξένο νόμισμα, τη στιγμή που συνάπτεται η σύμβαση να υπάρχει το κατάλληλο κανονιστικό πλαίσιο ώστε να διασφαλίζεται τουλάχιστον ότι: α) ο καταναλωτής έχει το δικαίωμα να μετατρέψει τη σύμβαση πίστωσης σε εναλλακτικό νόμισμα υπό ορισμένες προϋποθέσεις ή β) υπάρχουν άλλες ρυθμίσεις, που περιορίζουν τον συναλλαγματικό κίνδυνο στον οποίον είναι εκτεθειμένος ο καταναλωτής βάσει της σύμβασης πίστωσης». Η εν θέματι Οδηγία δεν προστατεύει όμως μονόπλευρα και χωρίς όρια τα συμφέροντα του δανειολήπτη, αλλά, εκτός της διασφαλίσεως ενός υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών, επιδιώκει εξίσου την επίτευξη των σκοπών της δημιουργίας εσωτερικής αγοράς για τα ενυπόθηκα δάνεια και της διαφυλάξεως της σταθερότητας τη πιστωτικής


text:
πίστης. Έτσι, μέσω της παραγράφου 3 του άρθρου 23 της ίδιας Οδηγίας ορίζεται ότι «όταν ο καταναλωτής έχει δικαίωμα να μετατρέψει τη σύμβαση πίστωσης σε εναλλακτικό νόμισμα σύμφωνα με το στοιχείο α) της παραγράφου 1, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι η συναλλαγματική ισοτιμία βάσει της οποίας γίνεται η μετατροπή είναι η συναλλαγματική ισοτιμία που ισχύει κατά την ημέρα της μετατροπής εκτός εάν προβλέπεται διαφορετικά στη σύμβαση πίστωσης». Είναι χαρακτηριστικό ότι διά της προπαρατεθείσας διατάξεως προβλέπεται ως ισοτιμία μετατροπής η ισχύουσα κατά το χρόνο που η τελευταία θα συντελεσθεί, εφόσον δεν υφίσταται διαφορετική συμφωνία των μερών (βλ. ΠΠρΗρ 91/2018, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).
 11. Κατά την παράγραφο 2 του άρθρου 1 της προδιαληφθείσας Οδηγίας 93/13/ΕΟΚ, «οι ρήτρες της σύμβασης που απηχούν νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις αναγκαστικού δικαίου καθώς και διατάξεις ή αρχές διεθνών συμβάσεων στις οποίες έχουν προσχωρήσει τα κράτη μέλη ή η Κοινότητα, ιδίως στον τομέα των μεταφορών, δεν υπόκεινται στις διατάξεις της παρούσας οδηγίας. Η έκφραση “νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις αναγκαστικού δικαίου” που αναφέρεται στο άρθρο 1 παράγραφος 2 καλύπτει επίσης τους κανόνες οι οποίοι εφαρμόζονται κατά νόμον μεταξύ των συμβαλλομένων, εάν δεν έχει συμφωνηθεί άλλως». Στο Προοίμιο της Οδηγίας και δη στην 13η αιτιολογική σκέψη αυτής μνημονεύεται συναφώς ότι «οι νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις των κρατών μελών που καθορίζουν, άμεσα ή έμμεσα, τους όρους των συμβάσεων με τους καταναλωτές θεωρείται ότι δεν περιέχουν καταχρηστικές ρήτρες. Κατά συνέπεια, δεν χρειάζεται να υπάγονται στις διατάξεις της παρούσας οδηγίας οι ρήτρες που απηχούν νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις αναγκαστικού δικαίου καθώς και αρχές ή διατάξεις διεθνών συμβάσεων, στις οποίες έχουν προσχωρήσει τα κράτη μέλη ή η Κοινότητα. Γιʼ αυτό το λόγο, η έκφραση “νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις αναγκαστικού δικαίου”, που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2, καλύπτει τουςκανόνες οι οποίοι εφαρμόζονται κατά νόμο μεταξύ των συμβαλλομένων, εάν δεν έχει συμφωνηθεί άλλως». Η προεκτεθείσα 13η αιτιολογική σκέψη της προειρημένης Οδηγίας παρέχει χρήσιμη ως προς την ερμηνεία της Οδηγίας βοήθεια. Στην προδιαληφθείσα σκέψη αναφέρεται ότι «οι νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις των κρατών μελών που καθορίζουν, άμεσα ή έμμεσα, τους όρους των συμβάσεων με τους καταναλωτές θεωρείται ότι δεν περιέχουν καταχρηστικές ρήτρες» και διευκρινίζεται ότι ως νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις αναγκαστικού δικαίου πρέπει να θεωρηθούν και οι κανόνες «οι οποίοι εφαρμόζονται κατά νόμο μεταξύ των συμβαλλομένων, εάν δεν έχει συμφωνηθεί άλλως». Η τελευταία διευκρίνιση, συνδεόμενη με τον όρο της αναγκαίας δεσμεύσεως, δεν μπορεί να ερμηνευθεί παρά υπό την έννοια ότι οι ρυθμίσεις, των οποίων γίνεται μνεία στη δεύτερη παράγραφο του άρθρου 1, δύνανται να είναι και διατάξεις ενδοτικού δικαίου. Η διευκρίνιση αυτή, η οποία απαντάται στην προειρημένη αιτιολογική σκέψη της Οδηγίας, αλλά περιλαμβάνεται και στο κείμενο της τελευταίας (ά. 1§2 εδ.β), έχει ιδιαίτερη σημασία, καθόσον οι αιτιολογικές σκέψεις της οδηγίας αποδίδουν τη βούληση και τα κίνητρα των νομοθετικών οργάνων και παρέχουν ως εκ τούτου σε σημαντικό βαθμό διευκρινίσεις τόσο για τους λόγους που οδήγησαν στην έκδοση της οδηγίας όσο και ως προς τους σκοπούς που επιδιώκονται μʼ αυτή. Συνιστούν, σύμφωνα με τη ρύθμιση του άρθρου 295 ΣΛΕΕ, αναπόσπαστο τμήμα του νομοθετικού εγγράφου και για τη σύμφωνη ερμηνεία


text: του κειμένου της οδηγίας είναι, κατά την ίδιαδιάταξη, απαραίτητη η αναφορά στις αιτιολογικές σκέψεις. Αν επομένως στην αιτιολογική σκέψη διευκρινίζεται πώς πρέπει να ερμηνευθεί συγκεκριμένος όρος που χρησιμοποιείται στην οδηγία, αυτό αποτελεί ένδειξη περί του ότι η ερμηνεία αυτή πρέπει να θεωρηθεί δεσμευτική και για το ίδιο το κείμενο της οδηγίας (Προτάσεις της Γενικής Εισαγγελέως Trestnjak, στην υπόθεση C-92/11). Από το ιστορικό της θεσπίσεως της προεκτεθείσας ρυθμίσεως του άρθρου 1§2 εδ.β της Οδηγίας 93/13/ΕΟΚ προκύπτει άλλωστε ότι κατά τη θέσπιση αυτής έγινε η εξής βασική θεώρηση: «κατά την έννοια της οδηγίας, θα πρέπει ο όρος “αναγκαστικός” να μη στηρίζεται στην παραδοσιακή διάκριση στο αστικό δίκαιο μεταξύ διατάξεων “αναγκαστικού” και “ενδοτικού” δικαίου, αλλά μάλλον να υποδηλώνει ότι στην έννοια των “νομοθετικών ή κανονιστικών διατάξεων αναγκαστικού δικαίου” εμπίπτουν οι κανόνες οι οποίοι ισχύουν, σύμφωνα με τον νόμο, μεταξύ των συμβαλλομένων μερών, εφόσον δεν έχει συνομολογηθεί κάτι διαφορετικό» (COM 2000, 248 τελικό, υποσημ. 23, κεφάλαιο III, σημείο 1, στοιχείο β ́, με ρητή αναφορά στη δέκατη τρίτη αιτιολογική σκέψη). Θεωρήθηκε επιπροσθέτως ότι αφενός η περί ης ο λόγος διάταξη, που εισάγει παρέκκλιση, θα πρέπει να ισχύει ως προς τις τυποποιημένες συμβάσεις, το περιεχόμενο των οποίων ρύθμισε ο εσωτερικός νομοθέτης με εθνικούς κανόνες, αφού προέβη σε ενδελεχή στάθμιση των εννόμων συμφερόντων όλων των συμβαλλόμενων μερών, και αφετέρου οι ρήτρες, οι οποίες είχαν τύχει της εγκρίσεως του εσωτερικού νομοθέτη ενός κράτους μέλους, είναι ως εκ τούτου αρκούντως ισορροπημένες και δε στηρίζονται σε καταχρηστική εκμετάλλευση της οικονομικής υπεροχής του προμηθευτή. Στο προπεριγραφέν πλαίσιο, θεωρήθηκε σαφές ότι δε θα πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ του αναγκαστικού δικαίου και του δικαίου, από το οποίο είναι δυνατή η απόκλιση, «νομοθετική ή κανονιστική διάταξη αναγκαστικού δικαίου», υπό την έννοια του άρθρου 1§2 της Οδηγίας 93/13, μπορεί να συνιστά και ρύθμιση ενδοτικής φύσεως και οι όροι των συναλλαγών πρέπει να υπόκεινται σε έλεγχο, μόνο στο μέτρο που αποκλίνουν από το ισχύον δίκαιο (βλ. τη σκέψη 37 των προτάσεων της ως άνω Γενικής Εισαγγελέως, την οποία υιοθέτησε το Δ.Ε.Ε. στην εκδοθείσα την 21-3-2013 επί της υποθέσεως «RWE Vertrieb AG κατά Verbraucherzentrale Nordrhein-Westfalen eV», C-92/11, EUR-Lex, απόφασή του). Αιτιολογία του αποκλεισμού της εφαρμογής της Οδηγίας σε συμβατικές ρήτρες που απηχούν εθνικές διατάξεις αποτελεί, κατά τον ενωσιακό νομοθέτη, το γεγονός ότι «οι εθνικές διατάξεις θεωρείται ότι δεν περιέχουν καταχρηστικές ρήτρες» (βλ. την 3η αιτιολογική σκέψη), καθόσον ο εσωτερικός νομοθέτης έχει προβεί σε εξισορρόπηση του συνόλου των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των μερών σε ορισμένες συμβάσεις και η ισορροπία που πέτυχε ο εθνικός νομοθέτης με τις επιμέρους συναφείς ρυθμίσεις τεκμαίρεται ως εύλογη (βλ. τη σκέψη 28 της προμνημονευθείσας αποφάσεως του Δ.Ε.Ε.), δηλαδή στις συμβάσεις, των οποίων το περιεχόμενο ρύθμισε ο εσωτερικός νομοθέτης με εθνικούς κανόνες, ο τελευταίος προέβη σε ενδελεχή στάθμιση των εννόμων συμφερόντων όλων των συμβαλλομένων και συνεπώς οι ρήτρες, οι οποίες έχουν τύχει της εγκρίσεως του εσωτερικού νομοθέτη ενός κράτους μέλους, είναι αρκούντως ισορροπημένες και δε στηρίζονται σε καταχρηστική εκμετάλλευση της οικονομικής υπεροχής του προμηθευτή. Σύμφωνα με τις προειρημένες προβλέψεις του άρθρου 1§2 της Οδηγίας 93/13/ΕΚ και της 13ης σκέψης της εν θέματι Οδηγίας,


text: αποκλείεται η εφαρμογή της Οδηγίας αυτής σε ρήτρες της συμβάσεως που απηχούν εθνικές διατάξεις, αναγκαστικού ή ενδοτικού δικαίου, ήτοι στις λεγόμενες δηλωτικές ρήτρες. Εξάλλου, ο έλεγχος της καταχρηστικότητας κατά την Οδηγία θέτει περιορισμούς στη μονομερή εκμετάλλευση της συμβατικής ελευθερίας, αποσκοπώντας να υπαγάγει σε έλεγχο μόνο συμβατικές συμφωνίες και όχι κανόνες δίκαιου. Δοθέντος έτσι ότι πρέπει να αποφευχθεί ένας άμεσος έλεγχος καταχρηστικότητας των κανόνων δικαίου των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ενώσεως και να διαφυλαχθεί η νομοθετική τους λειτουργία, η δεύτερη παράγραφος του άρθρου 1 της Οδηγίας καταλαμβάνει όλους τους συμβατικούς όρους, οι οποίοι συμφωνούν κατά περιεχόμενο με τους κανόνες δικαίου των κρατών μελών. Ως προς τις ρυθμίσεις του εθνικού δικαίου, η Οδηγία εκκινεί από τη θέση ότι αυτές συνιστούν ήδη ανάλογες και δίκαιες λύσεις στις συγκρούσεις των συμφερόντων των κοινωνών του δικαίου και δεν περιέχουν καταχρηστικές, κατά την έννοια της Οδηγίας, προβλέψεις. Με τον τρόπο αυτόν, ο ενωσιακός νομοθέτης θέλει να αποτρέψει έναν έμμεσο έλεγχο των εθνικών ρυθμίσεων από τα δικαστήρια ή τις διοικητικές αρχές και η προδιαληφθείσα διάταξη του άρθρου 1§2 ανάγεται σε έκφραση της δεσμεύσεως του δικαστή από το νόμο, ο οποίος δεν μπορεί να τυγχάνει καταχρηστικός και εξ ορισμού δε δύναται να είναι αδιαφανής. Σύμφωνα με τη ρύθμιση του άρθρου 1§2 της Οδηγίας 93/13/ΕΚ, την 13η σκέψη αυτής, το νόημα και το σκοπό τους, στους κανόνες εθνικού δικαίου συγκαταλέγεται τόσο το αναγκαστικό όσο και το ενδοτικό δίκαιο, διότι και οι διατάξεις ενδοτικού δικαίου στο πλαίσιο μιας συναφθείσας συμβάσεως τυγχάνουν εξίσου δεσμευτικές, εφόσον δεν υφίσταται αντίθετη πρόβλεψη των μερών. Αναγκαστικές είναι όλες οι ρυθμίσεις που ισχύουν δεσμευτικά, όταν ελλείπει μια αποκλίνουσα συμβατική πρόβλεψη. Ως προς τις διατάξεις ενδοτικού δικαίου, ο έλεγχος δε θα είχε άλλωστε νόημα, αφού, σε περίπτωση μη ισχύος της ρήτρας ένεκα ακυρότητας, θα έπρεπε να ισχύει εκ νέου η πρόβλεψη του νόμου. Η ανωτέρω ρύθμιση του άρθρου 1§2 της Οδηγίας περιέχει εντούτοις ρήτρα αποκλεισμού εφαρμογής της εν λόγω Οδηγίας, μόνον αν η προαναφερθείσα νομοθετική ή κανονιστική διάταξη προβλέφθηκε ειδικά από το νομοθέτη για τη σύμβαση που καταρτίσθηκε μεταξύ του προμηθευτή και του καταναλωτή. Εξ αντιδιαστολής συνάγεται ότι δεν αρκεί ως προς την εφαρμογή της προμνημονευθείσας ρυθμίσεως του άρθρου 1§2 της Οδηγίας (εξαίρεση από το πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας), όταν μια συμβατική ρήτρα παραπέμπει μεμονωμένα σε νομοθετική ή κανονιστική διάταξη αναγκαστικού δικαίου, η οποία θεσπίσθηκε όμως για έναν εντελώς διαφορετικό τύπο συμβάσεως. Στην προειρημένη περίπτωση, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι η συνολική θεώρηση, στην οποία προέβη ο νομοθέτης ως προς συγκεκριμένο τύπο συμβάσεως, ισχύει και για έτερες συμβάσεις, οι οποίες δεν καλύπτονται από τη διάταξη αυτήν. Η εφαρμογή της Οδηγίας δεν αποκλείεται εν άλλοις λόγοις ως προς ρήτρες συμβάσεων, οι οποίες επαναλαμβάνουν κανόνα του εσωτερικού δικαίου, που εφαρμόζεται ωστόσο σε άλλη κατηγορία συμβάσεων, στη νομοθεσία των οποίων δεν εμπίπτουν οι συμβάσεις που περιλαμβάνουν/επαναλαμβάνουν τους σχετικούς εθνικούς κανόνες. Όταν δηλαδή η συμβατική ρήτρα κηρύσσεται εφαρμοστέα σε έτερο συμβατικό τύπο από τον προβλεπόμενο στο νόμο, τότε δεν υφίσταται ταυτότητα νομικού καθεστώτος και δε δύναται να γίνει δεκτό ότι ο νομοθέτης είχε την πρόθεση να θεωρήσει πως ένας τομέας


text: που δεν καταλαμβάνεται από το πεδίο εφαρμογής του οικείου νόμου είναι πρόσφορος για την εφαρμογή του περί ου ο λόγος κανόνα. Στην προδιαληφθείσα περίπτωση, η παραπομπή στον εθνικό κανόνα στηρίζεται στην αυτόνομη απόφαση των μερών και όχι σε νομική ή κανονιστική διάταξη δικαίου. Σύμφωνα περαιτέρω με τη ρύθμιση του άρθρου 4§2 της Οδηγίας 93/13/ΕΚ, την 19η αιτιολογική σκέψη αυτής και τη διάταξη του άρθρου 2§6εδ.α Ν.2251/1994 ερμηνευόμενη με τη μέθοδο της τελολογικής συστολής του κανονιστικού της περιεχομένου, τα μεγέθη που περικλείονται στη βασική σχέση παροχής και τιμήματος δεν υποβάλλονται σε έλεγχο καταχρηστικότητας. Η ίδια η ρύθμιση του άρθρου 4§2 της Οδηγίας, συμπληρώνοντας αυτήν του άρθρου 5εδ.α της ίδιας Οδηγίας, επιβάλλει όμως οι σχετικοί όροι που ανάγονται στα ουσιώδη στοιχεία της συμβάσεως (essentialia negotii) να μην αποδίδονται κατά τρόπο ασαφή, ακατανόητο ή παραπλανητικό, ώστε να μην παραβιάζεται η προπαρατεθείσα αρχή της διαφάνειας σε σχέση με τις οικονομικές επιβαρύνσεις του καταναλωτή μέσω της χρήσεως αδιαφανών ρητρών, που συγκαλύπτουν την πραγματική, νομική και οικονομική κατάσταση, προκαλώντας τον κίνδυνο ο τελευταίος είτε να απόσχει από την άσκηση ορισμένων δικαιωμάτων αυτού είτε να αποδεχθεί αξιώσεις, τις οποίες εμφανίζεται να έχει ο προμηθευτής (βλ. ΑΠ 561/2014, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 652/2010, ΔΕΕ 2010, 943, ΑΠ 430/2005, ΕλλΔνη 2005, σ. 802). Όσον αφορά επομένως τη σχέση παροχής και αντιπαροχής, ενώ δε λαμβάνεται κατʼ αρχήν υπόψη για την εκτίμηση του καταχρηστικού χαρακτήρα κάποιου Γ.Ο.Σ., ελέγχεται ωστόσο, σύμφωνα και με τη δεύτερη παράγραφο του άρθρου 4 της Οδηγίας, εάν ο οικείος όρος δεν είναι διατυπωμένος κατά τρόπο σαφή και κατανοητό. Οι συμβατικοί όροι που άπτονται του κυρίου αντικειμένου της συμβάσεως ελέγχονται ως εκ τούτου για καταχρηστικότητα, ήτοι ως προς το εάν ο σχετικός όρος δεν είναι διατυπωμένος κατά τρόπο σαφή και κατανοητό και άρα παραβιάζει την αρχή της διαφάνειας (βλ. Δ.Ε.Ε., 30-4-2014, Árpád Kásler και Hajnalka Káslerné Rábai κατά OTP Jelzálogbank Zrt., C-26/13, EUR-Lex, σκέψεις 71-75, ΟλΑΠ 15/2007, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ). Τούτο, δοθέντος ότι διά των εν θέματι ρητρών διαμορφώνεται το κύριο χαρακτηριστικό περιεχόμενο της συμβάσεως, σε σχέση με το οποίο είναι και παραμένει επικεντρωμένο το ενδιαφέρον αυτοπροστασίας του καταναλωτή και εκδηλώνεται επιμέλεια εκ μέρους του για τη συγκέντρωση των σχετικών πληροφοριών. Ενόψει των προεκτεθέντων και όπως προκύπτει από τη γραμματική, ιστορική, τελολογική και νομολογιακή προσέγγιση της ως άνω ρυθμίσεως, ο όρος «νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις αναγκαστικού δικαίου», που απαντάται στη δεύτερη παράγραφο του άρθρου 1 της Οδηγίας 93/13/ΕΚ, καλύπτει διατάξεις τόσο αναγκαστικού όσο και ενδοτικού δικαίου και οι συμβατικές ρήτρες που απηχούν (πολλώ δε μάλλον ταυτίζονται) με τέτοιες διατάξεις εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της προμνημονευθείσας Οδηγίας και συνεπώς από τον έλεγχο καταχρηστικότητας. Δεν εξαιρούνται από την εφαρμογή της Οδηγίας και δεν αποκλείεται η δυνατότητα ελέγχου συμβατικών όρων ως καταχρηστικών, στην περίπτωση που συνομολογήθηκε σε μια σύμβαση, βάσει συμβατικής ρήτρας, η εφαρμογή ενός κανόνα, ο οποίος δεν τυγχάνει εκ του νόμου εφαρμογής στον τύπο της συμβάσεως που τα μέρη συνήψαν, αλλά άπτεται έτερου τύπου συμβάσεως. Αποκλείεται συνεπώς ο έλεγχος για καταχρηστικότητα των λεγόμενων δηλωτικών όρων της συμβάσεως, όταν ως προς το εκάστοτε κρινόμενο ζήτημα η συγκεκριμένη σύμβαση ανταποκρίνεται πλήρως στο


text: ρυθμισμένο από το νόμο πρότυπο, δηλαδή αυτό που ορίζεται στη ρήτρα θα ίσχυε ήδη κατά νόμο ακόμη και ελλείψει της σχετικής συμβατικής προβλέψεώς της. Εκ των προπαρατεθέντων συνάγεται ότι πριν από το δικαστικό έλεγχο ενός Γ.Ο.Σ. είναι απαραίτητο να διακριβωθεί εάν ο όρος αυτός εμπίπτει στα «essentialia negotii» (ουσιώδη στοιχεία-κύριο αντικείμενο της συμβάσεως), στα «accidentalia negotii» (δευτερεύοντα-τυχαία στοιχεία της συμβάσεως) ή στα «naturalia negotii» της συμβάσεως. «Essentialia negotii» αποτελούν τα στοιχεία εκείνα που απαιτούνται από το νόμο και αρκούν για την κατάταξη της δικαιοπραξίας σε ορισμένο τύπο κατά διαφοροποίηση από άλλους τύπους, όπως είναι επί παραδείγματι οι όροι που καθορίζουν την παροχή και την αντιπαροχή. «Accidentalia negotii» συνιστούν τα στοιχεία εκείνα που δεν αποτελούν συνηθισμένο περιεχόμενο της δικαιοπραξίας, αλλά προστίθενται σʼ αυτήν από τους δικαιοπρακτούντες και είτε ρυθμίζουν ορισμέναθέματα διαφορετικά απʼ ότι οι ενδοτικοί κανόνες δικαίου είτε έγκεινται σε αίρεση, προθεσμία ή ποινική ρήτρα, ενώ «naturalia negotii» είναι τα στοιχεία που ορίζονται από το νόμο, ο οποίος συμπληρώνει τη δικαιοπρακτική ρύθμιση συνήθως με διατάξεις ενδοτικού δίκαιου (βλ. Απ. Γεωργιάδη, Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου, 2002, σ. 331-332). Ο όρος της συμβάσεως που εμπίπτει στα «naturalia negotii» συνιστά «δηλωτικό όρο», ο οποίος απλώς επαναλαμβάνει το περιεχόμενο διατάξεων του ενδοτικού δικαίου. Η ένταξη του κρινόμενου κάθε φορά όρου σε μια από τις τρεις ανωτέρω κατηγορίες αυτονόητα προηγείται του δικαστικού ελέγχου, διότι η ένταξη αυτή έχει αντανακλαστικές επιπτώσεις όχι μόνον ως προς το εύρος του δικαστικού ελέγχου αλλά και στο επιτρεπτό του. Έτσι, αν πρόκειται για όρο που υπάγεται στα «naturalia negotii» (δηλωτικός όρος), τίθεται εκτός του πεδίου εφαρμογής της Οδηγίας 93/13/ΕΚ και δεν υπόκειται σε έλεγχο καταχρηστικότητας. Αν εμπίπτει στα «essentialia negotii» και αφορά τη βασική σχέση παροχής-αντιπαροχής, δεν υπόκειται σε πλήρη έλεγχο καταχρηστικότητας, επί τη βάσει των γενικών κριτηρίων του άρθρου 2§6 Ν. 2251/1994 ή των ειδικών του άρθρου 2§7 του ίδιου νόμου, αλλά μόνο σε περιορισμένο έλεγχο καταχρηστικότητας και πιο συγκεκριμένα ως προς τη διαφάνειά του (ά. 4§2 της Οδηγίας 93/13/ΕΚ, βλ. ΟλΑΠ 15/2007, ό.π.), ενώ, αν υπάγεται στα «accidentalia negotii», υπόκειται σε πλήρη έλεγχο καταχρηστικότητας, δίχως περιορισμούς. Η καθοδηγητική λειτουργία του ενδοτικού δικαίου διαταράσσεται εξάλλου, όταν με το περιεχόμενο του συμβατικού όρου αλλάζει η εικόνα που έχει διαμορφωθεί με βάση τους κανόνες του ενδοτικού δικαίου για τη συγκεκριμένη συμβατική μορφή. Καταχρηστικός και ως εκ τούτου άκυρος δυνάμει της ρυθμίσεως του άρθρου 2§6 Ν. 2251/1994 είναι ο γενικός όρος των συναλλαγών και γενικότερα ο ορός που δεν έχει αποτελέσει αντικείμενο ατομικής διαπραγματεύσεως, ο οποίος χωρίς επαρκή και εύλογη αιτία αποκλίνει από ουσιώδεις και βασικές αξιολογήσεις του ενδοτικού δικαίου, άγοντας έτσι σε διάψευση της συναλλακτικά δικαιολογημένης προσδοκίας του καταναλωτή ως προς τη φύση της παρεχόμενης σʼ αυτόν υπηρεσίας, το σκοπό και όλο το περιεχόμενο της συμβάσεως. Όταν πρόκειται για τέτοιον όρο, με τον οποίο εντάσσονται στη σύμβαση πρόσθετα στοιχεία, που δεν περιέχονται στους κανόνες ενδοτικού δικαίου, ελέγχεται εάν η εν λόγω πρόσθετη αυτοτελής ρύθμιση φαλκιδεύει θεμελιώδη δικαιώματα, τα οποία προκύπτουν από τη φύση της συμβάσεως ή συνεπάγεται τέτοιες υποχρεώσεις, ώστε να οδηγεί σε ματαίωση ή διακινδύνευση του σκοπού της συμβάσεως, οπότε ο


text:
συγκεκριμένος συμβατικός όρος, μέσω του οποίου επέρχεται περιορισμός θεμελιωδών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, που προκύπτουν από τη φύση της συμβάσεως, κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να απειλείται η ματαίωση του σκοπού της, ελέγχεται για καταχρηστικότητα. Η ματαίωση του σκοπού της συμβάσεως επέρχεται, όταν ο σχετικός συμβατικός όρος προκαλεί τέτοιες έννομες συνέπειες και τέτοια οικονομικά αποτελέσματα, ώστε να αλλοιώνει το άμεσα σκοπούμενο νομικό και οικονομικό αποτέλεσμα. Είναι επομένως άκυρος ο Γ.Ο.Σ. που σε μια σύμβαση δανείου μεταξύ τράπεζας και καταναλωτή άγει ουσιαστικά στη διάψευση των τυπικών και δικαιολογημένων προσδοκιών του καταναλωτή-πελάτη, αναφορικά με την εξέλιξη της συναλλακτικής σχέσεως αυτού με την τράπεζα. Κατά τη διαδικασία για τη διαπίστωση της καταχρηστικότητας των Γ.Ο.Σ. επί τη βάσει της γενικής ρήτρας του άρθρου 2§6 Ν. 225l/l994, πρέπει λοιπόν να ερευνάται εάν υπάρχει τυπική διατάραξη ως απόκλιση από τη συνηθισμένη ρύθμιση και, εν συνέχεια, να εξετάζεται ο βαθμός εντάσεως της προειρημένης αποκλίσεως, ήτοι εάν η τελευταία αφορά, στη συγκεκριμένη περίπτωση, αξιολογικές εκτιμήσεις καθοδηγητικού χαρακτήρα. Για να κριθεί εάν ένας Γ.Ο.Σ. διαταράσσει σημαντικά τη συμβατική ισορροπία και αποβαίνει συνεπώς άκυρος ως καταχρηστικός, πρέπει τα συμφέροντα, των οποίων διαταράσσεται η ισορροπία σε βάρος του καταναλωτή, να τυγχάνουν ουσιώδη και η προδιαληφθείσα διατάραξη να είναι σημαντική, σύμφωνα με την αρχή της καλής πίστεως και ειδικότερα την πηγάζουσα εξ αυτής αρχή της εξισωτικής συμβατικής δικαιοσύνης. Προς τούτο γίνεται αξιολογική στάθμιση των εκατέρωθεν συμφερόντων και εκτιμώνται οι ειδικές συνθήκες της συγκεκριμένης περιπτώσεως (βλ. ΑΠ 652/2010, ΤΝΠ ΔΣΑ, ΑΠ 1495/2006, ΔΕΕ 2006, 1307, ΑΠ 11/2006, ΔΕΕ 2006, 304, ΑΠ 296/2001, ΔΕΕ 2001, 1112, Κ. Ρήγα, Απαλλακτικές Ρήτρες, 2012, σ. 235 επ.).
 12. Η ακυρότητα ενός Γ.Ο.Σ. ή γενικότερα όρου που δεν έχει αποτελέσει αντικείμενο ατομικής διαπραγματεύσεως δεν επιδρά στο κύρος ολόκληρης της συμβάσεως, αλλά τυγχάνει κατʼ αρχήν μερική, υπό την έννοια ότι άκυρος είναι μόνον ο συγκεκριμένος καταχρηστικός, σύμφωνα με το νόμο, όρος, εκτός αν συνάγεται ότι η σύμβαση δε θα είχε επιχειρηθεί δίχως το άκυρο μέρος (ά. 181 ΑΚ), αλλά οι συμβαλλόμενοι απέβλεπαν σʼ αυτήν ως ενιαίο αδιάσπαστο σύνολο, όπερ δύναται, στο πλαίσιο καταναλωτικής συμβάσεως, να επικαλεσθεί, δυνάμει της αναγκαστικού δικαίου διατάξεως του άρθρου 2§8 Ν. 2251/1994, αποκλειστικά ο καταναλωτής και όχι ο προμηθευτής, οπότε η προαναφερθείσα ολική ακυρότητα αποβαίνει σχετική υπέρ του καταναλωτή (βλ. Κ. Ρήγα, Απαλλακτικές Ρήτρες, 2012, σ. 302 επ.). Ως προς το ζήτημα της πληρώσεως του κενού, το οποίο δημιουργείται από την ακυρότητα ενός Γ.Ο.Σ. ή γενικότερα όρου που δεν αποτέλεσε αντικείμενο ατομικής διαπραγματεύσεως, καλύπτεται εν πρώτοις, εφόσον προβλέπεται σχετική ρύθμιση, με την εφαρμογή του αντίστοιχου κανόνα αναγκαστικού ή ενδοτικού δικαίου, ο οποίος παραμερίσθηκε και θεωρείται, όπως προκύπτει από τη δεύτερη παράγραφο του άρθρου 1 της Οδηγίας 93/13/ΕΚ, ότι δεν περιέχει καταχρηστικές ρήτρες, συνάδοντας με το σκοπό του άρθρου 6§1 της ίδιας Οδηγίας (βλ. ΠΠρΑθ 961/2007, ΤΝΠ ΔΣΑ, Ρήγα, ό.π., σ. 308). Σε διαφορετική περίπτωση, πραγματοποιείται από το δικαστήριο συμπληρωτική ερμηνεία της συμβάσεως σύμφωνα με το άρθρο 200 ΑΚ, δηλαδή επί τη βάσει της καλής πίστεως, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη (βλ. ΑΠ 772/2014, ΕφΑθ 1471/2013, ΠΠρΡοδ 35/2015, ΠΠρΞανθ 23/2014, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, Ρήγα, ό.π., σ. 309).


text:
Η απόφαση, διά της οποίας λαμβάνει χώρα συμπληρωτική ερμηνεία της επίμαχης συμβάσεως, δεν είναι διαπλαστική, διότι το δικαστήριο δεν προβαίνει σε προσδιορισμό της παροχής κατά τη διάταξη του άρθρου 371εδ.β ΑΚ, παρά μόνο σε συμπλήρωση του κενού, το οποίο δημιούργησε η ακυρότητα του συμβατικού όρου που αναγνωρίσθηκε ως καταχρηστικός, ώστε να ανταποκρίνεται στις αρχές της αντικειμενικής καλής πίστεως και στα χρηστά συναλλακτικά ήθη, χωρίς ωστόσο να τροποποιείται η σύμβαση (βλ. ΠΠρΞανθ 23/2014, ό.π., ΠΠρΑθ 5257/2013, ΠΠρΑθ 3990/2013, ΠΠρΑθ 2942/2013, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, Ρήγα, ό.π., σ. 309). Ειδικότερα, καλή πίστη συνιστά η συμπεριφορά, που επιβάλλεται στις συναλλαγές κατά την κρίση χρηστού και γνωστικού ανθρώπου, ενώ συναλλακτικά ήθη είναι οι συνηθισμένοι στις συναλλαγές τρόποι ενέργειας. Για τη διαμόρφωση της σχετικής κρίσεως, το δικαστήριο σταθμίζει τα συμφέροντα των μερών και ιδίως εκείνου, στην προστασία του οποίου αποβλέπει ο ερμηνευόμενος όρος, ενώ λαμβάνει επιπλέον υπόψη τη φύση και το σκοπό της δικαιοπραξίας, τις συνθήκες, υπό τις οποίες έγιναν οι δηλώσεις βουλήσεως των μερών, τις τοπικές και γλωσσικές συνήθειες, τις προηγούμενες συναλλαγές των μερών και την προγενέστερη συμπεριφορά τους, τις διαπραγματεύσεις που είχαν προηγηθεί και πώς οι σχετικές δηλώσεις του ενός μέρους αναμένονταν να εκληφθούν από το άλλο. Προκειμένου να συνάγει το ερμηνευτικό του πόρισμα, το δικαστήριο δεν είναι άλλωστε υποχρεωμένο να αρκεσθεί στο περιεχόμενο της συμβάσεως, αλλά μπορεί να αντλήσει στοιχεία και εκτός αυτής, τα οποία θα προταθούν από τους διαδίκους. Δεν αποκλείεται μάλιστα να λάβει υπόψη του και στοιχεία από τη μεταγενέστερη σε σχέση με την κατάρτιση της συμβάσεως συμπεριφορά των μερών ως ενδεικτικά του νοήματος, το οποίο είχαν προσδώσει στη σύμβαση τα μέρη, όπερ υποδηλώνεται και με τις σύμφωνες προς αυτό ενέργειές τους (βλ. ΑΠ 374/2013, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, Ρήγα, ό.π., σ. 309).
 13. Η νοητική διαδικασία, με την οποία επιδιώκεται η πλήρωση των κενών της δικαιοπραξίας κατά τρόπο, ώστε να υποβοηθείται η ιδιωτική αυτονομία των ενδιαφερόμενων μερών στην πλήρη πραγμάτωση αυτής, αποτελεί τη «συμπληρωτική» ερμηνεία των δικαιοπραξιών. Προϋπόθεσή της συνιστά η ύπαρξη κενού. Το κενό, υπό κανονιστική νοητική προσέγγιση, έγκειται σε ορισμένη ατέλεια της δικαιοπρακτικής ρυθμίσεως, συνιστάμενη στο γεγονός ότι κάποιο σημείο της δικαιοπραξίας, που είναι κρίσιμο για την εκπλήρωση του επιδιωκόμενου μʼαυτή σκοπού, παρέμεινε αρρύθμιστο. Τούτο μπορεί να συμβαίνει ιδίως, διότι είτε τα μέρη δεν σκέφθηκαν καν το σημείο αυτό κατά την κατάρτιση της δικαιοπραξίας είτε το σχετικό ζήτημα ανέκυψε αργότερα κατά τη διάρκεια ισχύος της δικαιοπραξίας (συνήθως κάποιας διαρκούς συμβάσεως), ως συνέπεια μιας απρόβλεπτης μεταβολής των συνθηκών ή αναγνωρίσεως της ακυρότητας επιμέρους όρου με δικαστική απόφαση (βλ. Π. Παπανικολάου, Μεθοδολογία του Ιδιωτικού Δικαίου και Ερμηνεία των Δικαιοπραξιών, 2000, σ. 344 και 347). Η συμπληρωτική ερμηνεία στηρίζεται στους κανόνες της κοινής (εξηγητικής) ερμηνείας, αλλά κυρίως στη διάταξη του άρθρου 200 ΑΚ. Αναζητείται έτσι αντικειμενικά η ρύθμιση, την οποία θα έθεταν τα μέρη (και όχι οποιοσδήποτε τρίτος ή ο δικαστής, κατά διάκριση από την καθαρά αντικειμενική ερμηνεία), σύμφωνα με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, αν αντιμετώπιζαν το αρρύθμιστο ζήτημα (υποθετική ή εικαζόμενη βούληση των μερών, βλ. Κ. Ρήγα, Απαλλακτικές Ρήτρες, 2012, σ. 309). Μέσω της συμπληρωτικής ερμηνείας δεν επιτρέπεται εντούτοις η


text:
διόρθωση της δηλώσεως βουλήσεως των μερών, επειδή η συνομολογηθείσα ρύθμιση δεν ανταποκρίνεται επί παραδείγματι στα συμφέροντά τους (βλ. Μ. Σταθόπουλο, στον ΑΚ Γεωργιάδη-Σταθόπουλου, ά. 200 αρ. 36-37). Όσον αφορά κατʼ επέκτασητο ζήτημα της πληρώσεως του κενού, το οποίο δημιουργείται σε συναφθείσα μεταξύ προμηθευτή και καταναλωτή σύμβαση, εξαιτίας ακριβώς της ακυρότητας καταχρηστικής ρήτρας που περιλαμβάνεται στη σύμβαση αυτήν, και με δεδομένη την παραδοχή, ότι η ακυρότητα της ρήτρας δεν επιδρά κατʼ αρχήν στο κύρος ολόκληρης της συμβάσεως, προτάσσεται η εφαρμογή, αντί της καταχρηστικής ρήτρας, της οικείας εθνικής διατάξεως ενδοτικού δικαίου, η οποία θεωρείται εξάλλου, σύμφωνα με τη ρύθμιση του άρθρου 1§2 της Οδηγίας 93/13/ΕΚ, ότι δεν περιέχει καταχρηστικές ρήτρες. Τούτο, διότι κανονιστική ρύθμιση κράτους μέλους, η οποία παρέχει στο εθνικό δικαστήριο την εξουσία, οσάκις αυτό αναγνωρίζει την ακυρότητα καταχρηστικής ρήτρας περιλαμβανόμενης σε καταναλωτική σύμβαση, να συμπληρώνει την περί ης ο λόγος σύμβαση, αναθεωρώντας το περιεχόμενο της προμνημονευθείσας ρήτρας, αντιβαίνει στη διάταξη του άρθρου 6§1 της προειρημένης Οδηγίας, σύμφωνα με την οποία «οι καταχρηστικές ρήτρες δεν δεσμεύουν τους καταναλωτές, ενώ η σύμβαση εξακολουθεί να δεσμεύει τους συμβαλλόμενους, αν μπορεί να υπάρξει και χωρίς αυτές». Η εφαρμογή εθνικής ρυθμίσεως ενδοτικού δικαίου, αντί της καταχρηστικής ρήτρας, συνάδει με το σκοπό της διατάξεως του άρθρου 6§1 της Οδηγίας 93/13/ΕΚ, δοθέντος ότι τείνει να αντικαταστήσει την τυπική ισορροπία με μια ουσιαστική ισορροπία των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλομένων, ικανή να αποκαταστήσει τη μεταξύ τους ισότητα (βλ. Δ.Ε.Ε., 30-4-2014, Árpád Kásler και Hajnalka Káslerné Rábai κατά OTP Jelzálogbank Zrt., C-26/13, σκέψεις 76, 78, 80 και 81, και Δ.Ε.Ε., 14-6-2012, Banco Español de Crédito SA κατά Joaquín Calderón Camino, C-618/10, σκέψεις 65, 69, 70 και 73).
 14. Αναφορικά με το ζήτημα εάν η ρύθμιση του άρθρου 4§2 της Οδηγίας 93/13/ΕΚ έχει την έννοια ότι οι φράσεις «κύριο αντικείμενο της σύμβασης» και «το ανάλογο ή μη μεταξύ της τιμής και της αμοιβής, αφενός, και των υπηρεσιών ή αγαθών που θα παρασχεθούν ως αντάλλαγμα, αφετέρου» καλύπτουν ρήτρα συμβάσεως δανείου συνομολογηθείσας σε ξένο νόμισμα μεταξύ προμηθευτή και καταναλωτή, η οποία δεν έχει αποτελέσει αντικείμενο ατομικής διαπραγματεύσεως και προβλέπει ότι το δάνειο πρέπει να εξοφληθεί στο ίδιο νόμισμα, σημειώνεται ότι, ως προς την κατηγορία των συμβατικών όρων, οι οποίοι εμπίπτουν στην έννοια του «κύριου αντικειμένου της συμβάσεως», το Δ.Ε.Ε. έχει κρίνει ότι είναι εκείνοι, διά των οποίων καθορίζονται οι ουσιώδεις παροχές της οικείας συμβάσεως και χαρακτηρίζουν τη σύμβαση [βλ. Δ.Ε.Ε., 23-4-2015, Jean-Claude Van Hove κατά CNP Assurances SA, C-96/14, EUR-Lex, σκέψη 33, Δ.Ε.Ε., 3-6-2010, Caja de Ahorros y Monte de Piedad de Madrid κατά Asociación de Usuarios de Servicios Bancarios (Ausbanc), C-484/08, EUR-Lex, σκέψη34]. Η ρήτρα, η οποία έχει τεθεί σε σύμβαση δανείου συνομολογηθείσα σε ξένο νόμισμα μεταξύ προμηθευτή και καταναλωτή, δίχως να έχει αποτελέσει αντικείμενο ατομικής διαπραγματεύσεως, και προβλέπει ότι το δάνειο πρέπει να εξοφληθεί στο ίδιο νόμισμα, υπάγεται επομένως στην έννοια του «κύριου αντικειμένου της συμβάσεως», διότι η προδιαληφθείσα ρήτρα καθορίζει κύρια παροχή χαρακτηρίζουσα τη συγκεκριμένη σύμβαση. Η εν θέματι ρήτρα δε δύναται συνεπώς να θεωρηθεί καταχρηστική, υπό την προϋπόθεση όμως ότι είναι διατυπωμένη κατά τρόπο σαφή και κατανοητό, όντας


text: σύμφωνη με την προπεριγραφείσα αρχή της διαφάνειας των συμβατικών όρων [βλ. Δ.Ε.Ε., 30-4-2014, Árpád Kásler και Hajnalka Káslerné Rábai κατά OTP Jelzálogbank Zrt., C-26/13, σκέψη 68, Δ.Ε.Ε., Caja de Ahorros y Monte de Piedad de Madrid κατά Asociación de Usuarios de Servicios Bancarios (Ausbanc), C-484/08, EUR-Lex, σκέψη 32]. Η απαίτηση μια ρήτρα να είναι διατυπωμένη κατά τρόπο σαφή και κατανοητό έχει την έννοια ότι επιτάσσει επιπροσθέτως να εκτίθεται στη σύμβαση κατά τρόπο εναργή η συγκεκριμένη λειτουργία του μηχανισμού, τον οποίο αφορά η ρήτρα, καθώς και, ενδεχομένως, η σχέση μεταξύ του μηχανισμού αυτού και εκείνου που προβλέπουν άλλες ρήτρες, ούτως ώστε ο καταναλωτής να μπορεί να εκτιμήσει, επί τη βάσει σαφών και κατανοητών κριτηρίων, τις οικονομικές συνέπειες ως προς αυτόν (βλ. Δ.Ε.Ε., 23-4-2015, Jean-Claude Van Hove κατά CNP Assurances SA, C-96/14, EUR-Lex, σκέψη 50, Δ.Ε.Ε., 26-2-2015, Bogdan Matei, Ioana Ofelia Matei κατά SC Volksbank România SA, C-143/13, EUR-Lex, σκέψη 75, Δ.Ε.Ε., 30-4-2014, Árpád Kásler και Hajnalka Káslerné Rábai κατά OTP Jelzálogbank Zrt., C-26/13, σκέψη 75). Ειδικότερα, στον εθνικό δικαστή εναπόκειται, κατά την εξέταση του συνόλου των περιστάσεων σχετικά με τη σύναψη της συμβάσεως, να ελέγξει εάν στην εκάστοτε υπό κρίση υπόθεση ο καταναλωτής πληροφορήθηκε όλα τα στοιχεία, τα οποία θα μπορούσαν να επηρεάσουν την έκταση της δεσμεύσεως που αναλάμβανε, ώστε να δύναται να υπολογίσει, μεταξύ άλλων, το συνολικό κόστος του δανείου του. Για την προμνημονευθείσα εκτίμηση, κρίσιμα στοιχεία καθίστανται αφενός το ζήτημα εάν οι ρήτρες τυγχάνουν διατυπωμένες κατά τρόπο σαφή και κατανοητό, ώστε να επιτρέπουν στο μέσο καταναλωτή, ήτοι τον καταναλωτή που έχει τη συνήθη πληροφόρηση και είναι ευλόγως προσεκτικός και ενημερωμένος, να υπολογίσει το προειρημένο κόστος και αφετέρου η έλλειψη αναφοράς, στη σύμβαση καταναλωτικής πίστεως, πληροφοριών, οι οποίες θεωρούνται ουσιώδεις ένεκα του είδους των αγαθών ή των υπηρεσιών που συνιστούν το αντικείμενο της συμβάσεως (βλ. Δ.Ε.Ε., 9-7-2015, Bucura, C-348/14, EUR-Lex, σκέψη 66). Κατά τα λοιπά, η πληροφόρηση, πριν από την κατάρτιση συμβάσεως, σχετικά με τους συμβατικούς όρους και τις συνέπειες της περί ης ο λόγος συνάψεως, αποβαίνει κεφαλαιώδους σημασίας για τους καταναλωτές. Επί τη βάσει ακριβώς της προδιαληφθείσας πληροφορήσεως είναι που ο καταναλωτής αποφασίζει εάν επιθυμεί να δεσμευθεί από τους συμβατικούς όρους που έχει προδιατυπώσει ο προμηθευτής (βλ. Δ.Ε.Ε., 21-3-2013, RWE Vertrieb AG κατά Verbraucherzentrale Nordrhein-Westfalen eV, C-92/11, EUR-Lex, σκέψη 44, Δ.Ε.Ε., 21-12-2016, Gutiérrez Naranjo κ.λπ., C-154/15, C-307/15 και C-308/15, EUR-Lex, σκέψη 50). Όσον αφορά δάνεια συνομολογηθέντα σε ξένο νόμισμα, απαιτείται να υπογραμμισθεί, όπως υπενθύμισε και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου στη σύστασή του CERS/2011/1, της 21ης Σεπτεμβρίου 2011, σχετικά με το δανεισμό σε ξένο νόμισμα (ΕΕ 2011, C 342, σ. 1), ότι τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα πρέπει να παρέχουν στους δανειολήπτες επαρκή πληροφόρηση, ώστε αυτοί να είναι σε θέση να λαμβάνουν συνετές και εμπεριστατωμένες αποφάσεις, δηλαδή πληροφόρηση, η οποία απαιτείται να περιλαμβάνει κατʼ ελάχιστον τις επιπτώσεις που θα είχαν στις δόσεις του δανείου μια σοβαρή υποτίμηση του νόμιμου χρήματοςτου κράτους μέλους κατοικίας του δανειολήπτη και τυχόν αύξηση του επιτοκίου του ξένου νομίσματος (Σύσταση Α-Ενημέρωση των δανειοληπτών ως προς τους κινδύνους, σημείο 1). Άρα, όπως επισήμανε και ο Γενικός Εισαγγελέας Nils


text: Wahl στα σημεία 66 και 67 των προτάσεών του στην υπόθεση «Ruxandra Paula Andriciuc κ.λπ. κατά Banca Românească SA» (C-186/16, EUR-Lex), αφενός ο καταναλωτής πρέπει να ενημερωθεί με σαφήνεια για το ότι, συνάπτοντας σύμβαση δανείου σε ξένο νόμισμα, εκτίθεται σε ορισμένο συναλλαγματικό κίνδυνο, στον οποίο ενδέχεται να δυσκολευθεί να αντεπεξέλθει οικονομικά σε περίπτωση υποτιμήσεως του νομίσματος, στο οποίο εισπράττει τα εισοδήματά του, και αφετέρου ο προμηθευτής, ήτοι εν προκειμένω η τράπεζα, πρέπει να εκθέτει τις δυνητικές διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών και τους κινδύνους που ενέχει η σύναψη δανείου σε ξένο νόμισμα, ιδίως στην περίπτωση που ο δανειολήπτης καταναλωτής δεν εισπράττει τα εισοδήματα αυτού στο εν λόγω ξένο νόμισμα. Στο εθνικό δικαστήριο εναπόκειται επομένως να διερευνήσει εάν ο προμηθευτής παρέσχε στους καταναλωτές κάθε αναγκαία πληροφορία, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να αξιολογήσουν τις συνέπειες μιας ρήτρας στις οικονομικές τους υποχρεώσεις. Κατόπιν των προπαρατεθέντων, η προδιαληφθείσα διάταξη του άρθρου 4§2 της Οδηγίας 93/13/ΕΚ έχει την έννοια ότι η απαίτηση μια συμβατική ρήτρα να είναι διατυπωμένη κατά τρόπο σαφή και κατανοητό επιτάσσει, στις περιπτώσεις συμβάσεων δανείου, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να παρέχουν στους δανειολήπτες επαρκή πληροφόρηση, ώστε αυτοί να είναι σε θέση να λαμβάνουν συνετές και εμπεριστατωμένες αποφάσεις. Συναφώς, η προαναφερθείσα απαίτηση συνεπάγεται ότι ρήτρα, δυνάμει της οποίας η εξόφληση του δανείου πρέπει να γίνει στο ίδιο ξένο νόμισμα μʼ εκείνο, στο οποίο αυτόσυνομολογήθηκε, πρέπει να γίνεται κατανοητή από τον καταναλωτή τόσο από τυπικής και γραμματικής απόψεως όσο και ως προς το συγκεκριμένο αποτέλεσμά της, υπό την έννοια ότι ο μέσος καταναλωτής, ο οποίος έχει τη συνήθη πληροφόρηση και είναι ευλόγως επιμελής και ενημερωμένος, δύναται όχι μόνο να γνωρίζει το ενδεχόμενο ανατιμήσεως ή υποτιμήσεως του ξένου νομίσματος, στο οποίο έχει συναφθεί το δάνειο, αλλά επίσης να αξιολογεί τις δυνητικά σημαντικές οικονομικές συνέπειες μιας τέτοιας ρήτρας στις οικονομικές του υποχρεώσεις. Στο εθνικό δικαστήριο εναπόκειται να προβεί στους αναγκαίους σχετικούς ελέγχους. Σε περίπτωση ρήτρας, η οποία ετέθη σε συμβάσεις δανείου συνομολογηθείσες σε ξένο νόμισμα και προβλέπει ότι οι μηνιαίες δόσεις εξοφλήσεως του δανείου πρέπει να καταβάλλονται στο ίδιο νόμισμα, επιρρίπτεται, επί υποτιμήσεως του εθνικού νομίσματος σε σχέση μʼ αυτό το νόμισμα, ο συναλλαγματικός κίνδυνος στον καταναλωτή. Επωμίζεται λοιπόν το εθνικό δικαστήριο να αξιολογήσει, λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των περιστάσεων της ένδικης υποθέσεως και ιδίως της εξειδικεύσεως και των γνώσεων του προμηθευτή, σχετικά με τις πιθανές διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών και των εγγενών κινδύνων της συνομολογήσεως δανείου σε ξένο νόμισμα, την ενδεχόμενη μη συμμόρφωση προς την αρχή της καλής πίστεως και την τυχόν ύπαρξη σημαντικής ανισορροπίας υπό την έννοια της ρυθμίσεως του άρθρου 3§1 της Οδηγίας 93/13 (βλ. και την αντίστοιχη γενική ρήτρα του ά. 2§6 Ν. 2251/1994). Πιο συγκεκριμένα, προκειμένου να κριθεί εάν ρήτρα δημιουργεί, παρά την απαίτηση περί καλής πίστεως και εις βάρος του καταναλωτή, σημαντική ανισορροπία μεταξύ των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη σύμβαση, ο εθνικός δικαστής οφείλει να εξακριβώσει εάν ο προμηθευτής, εφόσον συναλλασσόταν κατά τρόπο έντιμο και δίκαιο με τον καταναλωτή, μπορούσε ευλόγως να αναμένει ότι ο καταναλωτής θα δεχόταν τέτοια ρήτρα κατόπιν ατομικής διαπραγματεύσεως (βλ. Δ.Ε.Ε., 14-3-2013, Aziz,


text:
C-415/11, EUR-Lex, σκέψεις 68 και 69). Άρα, η διάταξη του άρθρου 3§1 της Οδηγίας 93/13 έχει την έννοια ότι η εκτίμηση του καταχρηστικού χαρακτήρα συμβατικής ρήτρας πρέπει να γίνεται με βάση το χρόνο συνάψεως της επίμαχης συμβάσεως, λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των περιστάσεων, που μπορούσε να γνωρίζει ο επαγγελματίας κατά το χρόνο αυτόν και μπορούσαν να επηρεάσουν τη μεταγενέστερη εκτέλεση της εν θέματι συμβάσεως. Στο εκάστοτε εθνικό δικαστήριο εναπόκειται συνεπώς να αξιολογήσει, λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των περιστάσεων της εκάστοτε υπό κρίση υποθέσεως και ιδίως της εξειδικεύσεως και των γνώσεων του προμηθευτή, σχετικά με τις πιθανές διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών και των εγγενών κινδύνων της συνομολογήσεως δανείου σε ξένο νόμισμα, την ύπαρξη ενδεχόμενης σημαντικής ανισορροπίας υπό την έννοια της περί ης ο λόγος ρυθμίσεως [βλ. Δ.Ε.Ε., 20-9-2017, Ruxandra Paula Andriciuc κ.λπ. κατά Banca Românească SA, C-186/16, EUR-Lex, Γ. Δέλλιου/Α. Βαλτούδη, Συμβάσεις δανείων σε ελβετικό φράγκο. Κύρος γενικών όρων συναλλαγών και συναφή ζητήματα (γνμ.), ΕπισκΕΔ 2015, σ. 89 επ.].
 15. Οι ενάγοντες ιστορούν διά της ένδικης αγωγής, σύμφωνα με την προσήκουσα εκτίμηση του δικογράφου της, ότι δυνάμει της εκτιθέμενης στην αγωγή υπʼ αριθμόν 0010-2507-00002126036/23-2-2006 συμβάσεως τοκοχρεωλυτικού δανείου, την οποία η πρώτη τωνεναγόντων κατήρτισε, ως δανειολήπτρια, εγγράφως στην Πάτρα με την εναγόμενη ανώνυμη τραπεζική εταιρεία ως δανειοδότρια, χορηγήθηκε, σύμφωνα με τους περιεχόμενους στην εν λόγω σύμβαση προδιατυπωμένους από την εναγομένη όρους και για την εκ μέρους της πρώτης ενάγουσας αγορά της περιγραφόμενης στο αγωγικό δικόγραφο κατοικίας, εξασφαλιζόμενο με εγγραφείσα προσημείωση υποθήκης πρώτης τάξεως επί του προμνημονευθέντος ακινήτου στεγαστικό δάνειο, συνολικού ποσού 65.000 ευρώ, διάρκειας 14 ετών με αφετηρία την από 7-4-2006 εκταμίευση αυτού, κυμαινόμενου συμβατικού επιτοκίου, απαρτιζόμενου από το διατραπεζικό επιτόκιο Euribor 360 ημερών, πλέον αφενός περιθωρίου ανερχόμενου στο ποσοστό του 1,9% και αφετέρου της εισφοράς του Ν. 128/1975, εγκείμενης τότε στο ποσοστό του 0,12%, και με υπολογισμό των 168 μηνιαίων τοκοχρεωλυτικών δόσεων επιστροφής του προειρημένου δανείου κατά τη μέθοδο του προοδευτικού τοκοχρεωλυσίου. Ότι η εναγόμενη ανώνυμη τραπεζική εταιρεία προωθούσε, κατά το έτος 2007, τα στεγαστικά δάνεια σε ελβετικό φράγκο, εξαιτίας του ανταγωνιστικά χαμηλού επιτοκίου που εξασφάλιζαν, δηλαδή εκείνου του Libor. Ότι, κατόπιν πρωτοβουλίας της εναγομένης, η πρώτη των εναγόντων συνήψε μʼ αυτήν εγγράφως στην Πάτρα την υπʼ αριθμόν0010/250700002126036/1/17-10-2007 πρόσθετη στην προπεριγραφείσα σύμβαση τοκοχρεωλυτικού στεγαστικού δανείου πράξη, δυνάμει της οποίας συνομολογήθηκε, σύμφωνα με τους εκεί περιλαμβανόμενους προδιατυπωμένους από την εναγομένη όρους και χωρίς προηγούμενη ατομική διαπραγμάτευσή τους, ότι το ανεξόφλητο υπόλοιπο του εν θέματι στεγαστικού δανείου, ύψους τότε 60.180,45 ευρώ, θα μετατρεπόταν, κατά την 7-11-2007, σε ελβετικά φράγκα επί τη βάσει της σχετικής συναλλαγματικής ισοτιμίας κατά την ημέρα της προδιαληφθείσας μετατροπής, η υπολειπόμενη διάρκεια του προαναφερθέντος δανείου θα ήταν 149 μήνες και ο συμβατικός τόκος αυτού θα υπολογιζόταν με το συμφωνούμενο κυμαινόμενο επιτόκιό του, απαρτιζόμενο από το διατραπεζικό επιτόκιο Libor ελβετικού φράγκου (CHF) 360 ημερών, πλέον αφενός περιθωρίου ανερχόμενου στο ποσοστό του 1,40% και αφετέρου της εισφοράς του Ν. 128/1975, συνιστάμενης τότε στο ποσοστό του 0,12%. Ότι ο δεύτερος των εναγόντων, αδελφός της πρώτης εξ αυτών, εγγυήθηκε ολόκληρη την οφειλή της δανειολήπτριας εκ της προμνημονευθείσας συμβάσεως και της πρόσθετης πράξεώς της, συνυπογράφοντας


text: αυτές. Ότι κατά την 7-11-2007 μετετράπη το ανεξόφλητο ακόμη κεφάλαιο του προειρημένου τοκοχρεωλυτικού στεγαστικού δανείου, ανερχόμενο τότε στο ποσό των 59.927,04 ευρώ, από το νόμισμα του ευρώ σʼ εκείνο του ελβετικού φράγκου επί τη βάσει της τότε ισοτιμίας τους, ήτοι 1 ?/1,6687 CHF, με αποτέλεσμα το υπολειπόμενο προς απόδοση κεφάλαιο του προδιαληφθέντος δανείου να αντιστοιχεί στο ποσό των 100.001,76 CHF. Ότι οι ενάγοντες κατήρτισαν τις ως άνω συμβάσεις άνευ προηγούμενης διαπραγματεύσεως με την εναγόμενη ανώνυμη τραπεζική εταιρεία, ενώ, κατά παράβαση της αρχής της καλής πίστεως, η εναγομένη δεν ενημέρωσε προηγουμένως αυτούς, προφορικώς ή εγγράφως, για τους κινδύνους από την πιθανή διακύμανση της προαναφερθείσας συναλλαγματικής ισοτιμίας ούτε σχετικά με την εντεύθεν ζημία τους, δεν πρότεινε σʼ αυτούς κάποιο πρόγραμμα προστασίας τους από ενδεχόμενες διακυμάνσεις της συναλλαγματικής ισοτιμίας, αφού η εναγομένη δε διέθετε τέτοιο πρόγραμμα, και δεν τήρησε την υποχρέωση προστασίας της περιουσίας και των εννόμων συμφερόντων των εναγόντων. Ότι προς το σκοπό της εξυπηρετήσεως της προπεριγραφείσας δανειακής συμβάσεως τηρήθηκε από την εναγομένη ο υπʼαριθμόν 5507-024510-510 τραπεζικός λογαριασμός σε ευρώ. Ότι η δανειοδότρια εναγόμενη ανώνυμη τραπεζική εταιρεία γνώριζε πως η δανειολήπτρια πρώτη των εναγόντων δε διέθετε εισοδήματα σε ελβετικό φράγκο και θα εξοφλούσε τις μηνιαίες τοκοχρεωλυτικές δόσεις για την αποπληρωμή του προμνημονευθέντος δανείου αυτής σε ευρώ, ενώ η πρώτη μετά την προπεριγραφείσα πρόσθετη πράξη μηνιαία τοκοχρεωλυτική δόση ενέκειτο, κατά την 7-12-2007, στο ποσό των 507,90 ευρώ και κατά μετατροπή σʼ εκείνο των 840,03 ελβετικών φράγκων. Ότι η πρώτη ενάγουσα έχει μέχρι την άσκηση της υπό κρίση αγωγής καταβάλει ως προς την απόδοση του προειρημένου δανείου το συνολικό ποσό των 64.054,82 ευρώ για την εξόφληση του προδιαληφθέντος κεφαλαίου ύψους 65.000 ευρώ, πλέον τόκων, και είχε τη βεβαιότητα ότι το κεφάλαιο, το οποίο έλαβε ως στεγαστικό δάνειο, μειωνόταν κατά τα εμπροθέσμως καταβαλλόμενα εκ μέρους της ποσά, ενώ η προαναφερθείσα βεβαιότητα αυτής ήταν απότοκη του γεγονότος ότι, τόσο κατά τη σύναψη της ανωτέρω πρόσθετης πράξεως στην προμνημονευθείσα σύμβαση τοκοχρεωλυτικού στεγαστικού δανείου όσο και κατά τη μετέπειτα λειτουργία της περί ης ο λόγος συμβάσεως, οι υπάλληλοι της εναγομένης, οι οποίοι ενεργούσαν για λογαριασμό της τελευταίας, ουδέποτε εξέθεσαν στην πρώτη των εναγόντων το ενδεχόμενο μεταβολής της προειρημένης συναλλαγματικής ισοτιμίας και των επιπτώσεων της προδιαληφθείσας μεταβολής στο ανωτέρω δάνειο και πιο συγκεκριμένα στη διακύμανση του άληκτου κεφαλαίου του. Ότι, μολονότι η πρώτη ενάγουσα κατέβαλλε εμπροθέσμως τη μηνιαία τοκοχρεωλυτική δόση του προαναφερθέντος δανείου αυτής, η προμνημονευθείσα δόση έβαινε, σύμφωνα με τα αναλυτικώς παρατιθέμενα στο αγωγικό δικόγραφο, συνεχώς αυξανόμενη από το έτος 2010 και εντεύθεν, με συνέπεια να ανέλθει από το ποσό των 507,90 ευρώ κατά την 7-12-2007 σʼ εκείνο των 683,91 ευρώ κατά την 7-3-2017 και η δανειολήπτρια πρώτη των εναγόντων να αντιληφθεί ως εκ τούτου ότι η δανειοδότρια εναγόμενη ανώνυμη τραπεζική εταιρεία της είχε επιρρίψει τον κίνδυνο μεταβολής τηςσυναλλαγματικής ισοτιμίας, δηλαδή ελβετικού φράγκου και ευρώ, η οποία είχε αλλάξει άρδην υπέρ του ελβετικού φράγκου, με περαιτέρω αποτέλεσμα την εκτίναξη της προειρημένης οφειλής των εναγόντων. Ότι το άληκτο κεφάλαιο του ως άνω δανείου συνίστατο, κατά το Μάρτιο του 2017 και επί τη βάσει της τότε συναλλαγματικής ισοτιμίας 1 ?/1,0710


text: CHF, στο ισόποσο σε ελβετικό φράγκο των 25.018,07 ευρώ, ήτοι 24.072,89 ευρώ περισσότερο από εκείνο των 945,18 (65.000 ? - 64.054,82 ?) ευρώ, το οποίο η πρώτη των εναγόντων θα κατέβαλλε, προς πλήρη εξόφληση του δανείου, στην εναγομένη, αν ίσχυε η συναλλαγματική ισοτιμία ελβετικού φράγκου και ευρώ κατά τον προδιαληφθέντα χρόνο της μετατροπής του δανείου από ευρώ σε ελβετικό φράγκο. Ότι, μόλις κατά το τέλος του έτους 2016, οι ενάγοντες αντελήφθησαν πως τηρείται από την εναγομένη για το επίμαχο δάνειο ο υπʼ αριθμόν ... τραπεζικός λογαριασμός σε ελβετικό φράγκο και το άληκτο κεφάλαιο της προαναφερθείσας οφειλής τους αφενός θα υπολογιζόταν σύμφωνα με την τρέχουσα ισοτιμίαελβετικού φράγκου και ευρώ κατά το χρόνο της εκάστοτε πληρωμής, δηλαδή με ξένο νόμισμα, και όχι επί τη βάσει της σχετικής συναλλαγματικής ισοτιμίας κατά το χρόνο της προμνημονευθείσας μετατροπής και αφετέρου θα καταβαλλόταν σε μηνιαίες τοκοχρεωλυτικές δόσεις που δεν ήταν αρχικώς προκαθορισμένες, αλλά αόριστες και απροσδιόριστες, εξαρτώμενες πλήρως από την προειρημένη συναλλαγματική ισοτιμία κατά το χρόνο της καταβολής αυτών, με συνέπεια η ένδικη πρόσθετη πράξη να έχει το χαρακτήρα επενδυτικού τραπεζικού προϊόντος. Ότι οι ενάγοντες δε διαθέτουν ειδικές οικονομικές γνώσεις και προγενέστερη εμπειρία αναφορικά με τη λήψη δανείων ούτε ενημερώθηκαν προσυμβατικά από τους υπαλλήλους της εναγομένης ως προς τον προπεριγραφέντα συναλλαγματικό κίνδυνο, τον οποίο αντελήφθησαν εκ των υστέρων ότι είχαν αναλάβει κατά την κατάρτιση της ανωτέρω πρόσθετης πράξεως, και ιδίως για τις επιπτώσεις από μια σοβαρή υποτίμηση του ευρώ έναντι του ελβετικού φράγκου, η οποία και επήλθε ενόψει των προεκτεθέντων. Ότι, αν οι ενάγοντες γνώριζαν όλους τους κινδύνους, που εγκυμονούσε η μετατροπή του νομίσματος της προδιαληφθείσας συμβάσεως τοκοχρεωλυτικού στεγαστικού δανείου από ευρώ σε ελβετικό φράγκο, και κυρίως τη μετακύλιση του οικείου συναλλαγματικού κινδύνου σʼ αυτούς, δε θα προέβαιναν στη σύναψη της ως άνω πρόσθετης πράξεως και της εγγυήσεώς της αντιστοίχως, αφού η προμνημονευθείσα πρόσθετη πράξη φέρει τα χαρακτηριστικά της παροχής επενδυτικού προϊόντος, δοθέντος ότι συνδέει την προειρημένη οφειλή των εναγόντων με τη διεθνή αγορά συναλλάγματος, δίχως να υφίστανται βεβαιώσεις αγοράς συναλλάγματος και να μπορούν εν τοις πράγμασι οι ενάγοντες να καταβάλουν σε αυτούσιο συνάλλαγμα τις οφειλόμενες δόσεις, οι οποίες προσδιορίζονται, δυνάμει των σχετικών συμβατικών όρων, στο ισάξιο σε ευρώ ποσό επί τη βάσει της τρέχουσας συναλλαγματικής του ισοτιμίας με το ελβετικό φράγκο. Ότι τυγχάνουν συνεπώς άκυροι οι παρατιθέμενοι στο αγωγικό δικόγραφο με αριθμούς 4.5., 5.1., 8.1. και 10 όροι της υπό κρίση πρόσθετης πράξεως, οι οποίοι είχαν προδιατυπωθεί από την εναγόμενη, δεν αποτέλεσαν αντικείμενο ατομικής διαπραγματεύσεως και προβλέπουν οι με αριθμούς 4.5. και 8.1. αντιστοίχως την υποχρέωση της δανειολήπτριας προς εξόφληση του χορηγηθέντος σε συνάλλαγμα δανείου είτε στο νόμισμα χορηγήσεως είτε σε ευρώ, επί τη βάσει της τρέχουσας τιμής πωλήσεως από την εναγομένη του ελβετικού φράγκου κατά την ημέρα της καταβολής, και το δικαίωμα της εναγομένης να μετατρέψει, σε περίπτωση καταγγελίας της προδιαληφθείσας δανειακής συμβάσεως, το υπόλοιπο του άληκτου δανεισθέντος κεφαλαίου σε ευρώ, επί τη βάσει της τιμής πωλήσεως από την εναγομένη του ελβετικού φράγκου που ισχύει κατά την ημέρα της καταγγελίας. Ότι, ένεκα της προπεριγραφείσας παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς, ήτοι δόλιας, άλλως αμελούς, της εναγομένης


text: και των υπαλλήλων της ως προστηθέντων αυτής έναντι των εναγόντων, οι τελευταίοι έχουν προσβληθεί παρανόμως και υπαιτίως στην προσωπικότητά τους και έχουν υποστεί τη μνημονευόμενη στην ένδικη αγωγή ηθική βλάβη. Ενόψει των προπαρατεθέντων, οι ενάγοντες αιτούνται: α) να αναγνωρισθεί ότι: i) είναι ανυπόστατη η ανωτέρω υπʼ αριθμόν .../1/17-10-2007 πρόσθετη στην προειρημένη υπʼ αριθμόν.../23-2-2006 σύμβαση τοκοχρεωλυτικού στεγαστικού δανείου πράξη, επειδή ουδέποτε μεταβιβάσθηκεπρος την πρώτη των εναγόντων η κυριότητα του δανείσματος σε ελβετικό φράγκο, όπερ τυγχάνει ουσιώδες στοιχείο της συμβάσεως δανείου σύμφωνα με τη ρύθμιση του άρθρου 806 ΑΚ, με συνέπεια να μην υφίσταται εντεύθεν οφειλή των εναγόντων έναντι της εναγόμενης ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας, ii) άλλως είναι άκυρη η ανωτέρω πρόσθετη πράξη: 1) ως αντίθετη στην υπʼ αριθμόν 1955/1991 Π.Δ.Τ.Ε., κατά την οποία η παροχή πιστώσεως για την κάλυψη της στεγαστικής ανάγκης στην Ελλάδα τυγχάνει επιτρεπτή μόνον υπό τη μορφήτου δανείου, που προβλέπεται στο άρθρο 806 ΑΚ, και ως εκ τούτου απαγορεύεται αυτή να λαμβάνει τη μορφή της χρηματοδοτήσεως διά της χρήσεως χρηματοπιστωτικών μέσων, όπως είναι ο δανεισμός σε συνάλλαγμα, και 2) ως αντίθετη στην υπʼ αριθμόν 2325/1994 Π.Δ.Τ.Ε., εξαιτίας της ελλείψεως ανάγκης της δανειολήπτριας πρώτης ενάγουσας να λάβει δάνειο σε συνάλλαγμα, άλλως ένεκα της μη εκδόσεως από την εναγομένη βεβαιώσεων αγοράς συναλλάγματος, 3) επικουρικότερα, σύμφωνα με τη ρύθμιση του άρθρου 372 ΑΚ, δοθέντος ότι ο προσδιορισμός της αντιπαροχής των εναγόντων ανατέθηκε στην απόλυτη κρίση της αντισυμβαλλόμενής τους εναγομένης ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας, καθόσον, δυνάμει του προδιαληφθέντος υπʼ αριθμόν 4.5. όρου της εν θέματι πρόσθετης πράξεως, οκαθορισμός του ύψους της μηνιαίας δόσεως της προαναφερθείσας συμβάσεως τοκοχρεωλυτικού στεγαστικού δανείου καθώς και του άληκτου υπολοίπου του κεφαλαίου αυτής γίνεται επί τη βάσει της τρέχουσας οικείας συναλλαγματικής ισοτιμίας, η οποία δεν είναι ωστόσο δυνατό να υπολογισθεί σύμφωνα με αντικειμενικά κριτήρια, όπερ έχει ως αποτέλεσμα να επέρχεται υπέρμετρη δέσμευση των εναγόντων έναντι της εναγομένης, 4) άλλως, λόγω της ακυρότητας, δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 2§§6,7 Ν. 2251/1994, ως καταχρηστικών των προμνημονευθέντων με αριθμούς 4.5., 5.1., 8.1. και 10 προδιατυπωμένων συμβατικών όρων της υπό κρίση πρόσθετης πράξεως, οι οποίοι δεν αποτέλεσαν αντικείμενο ατομικής διαπραγματεύσεως, επιβλήθηκαν από την εναγόμενη προμηθεύτρια στους αντισυμβαλλόμενους αυτής καταναλωτές και διαταράσσουν σημαντικά την ισορροπία των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων των συμβληθέντων διαδίκων σε βάρος των εναγόντων υπό τις ειδικότερες ιδιότητες αντιστοίχως του καταναλωτή και του εγγυητή του, με συνέπεια η προειρημένη μερική ακυρότητα να συμπαρασύρει, κατά τη ρύθμιση του άρθρου 181 ΑΚ, σε ακυρότητα ολόκληρη την πρόσθετη πράξη, η οποία αποβαίνει, επικουρικότερα, άκυρη ως καταχρηστική δυνάμει των διατάξεων των άρθρων 174 και 281 ΑΚ, άλλως, δηλαδή επί μερικής ακυρότητας της πρόσθετης πράξεως, πληρουμένου του εντεύθεν δημιουργούμενου κενού αυτής σύμφωνα με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη κατʼ άρθρο 200 ΑΚ, 5) άλλως, ως αντίθετη προς τα χρηστά ήθη και δη αισχροκερδής, σύμφωνα με τις ρυθμίσειςτων άρθρων 178 και 179 ΑΚ, ενώ επικουρικότερα ως καταπλεονεκτική, δυνάμει των διατάξεων των άρθρων 174, 178, 179 και 281 ΑΚ, διότι οι υπάλληλοι της εναγόμενης ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας ως εκούσιοι αντιπρόσωποι της αντισυμβαλλομένης των εναγόντων κατά την κατάρτιση της επίμαχης πρόσθετης πράξεως επέρριψαν, με εκμετάλλευση της εν γνώσει


text:
τους απειρίας των εναγόντων, σʼ αυτούς τον προπεριγραφέντα συναλλαγματικό κίνδυνο, με αποτέλεσμα την υπέρμετρη αύξηση της οφειλής των εναγόντων έναντι της εναγομένης και τη φανερή δυσαναλογία μεταξύ της παροχής και της αντιπαροχής της πρόσθετης πράξεως, 6) άλλως ως εικονική, επειδή η συμφωνία για τη μεταβίβαση της κυριότητας του δανείσματος σε ελβετικά φράγκα έγινε μόνον κατά φαινόμενο, χωρίς να μεταβιβασθεί κατά κυριότητα στην πρώτη των εναγόντων ποσότητα ελβετικών φράγκων, β) άλλως, να ακυρωθεί η προδιαληφθείσα πρόσθετη πράξη εξαιτίας απάτης της εναγομένης εις βάρος των εναγόντων, ενώ επικουρικότερα ουσιώδους πλάνης των τελευταίων, αναφορικά, σε αμφότερες τις εν θέματι περιπτώσεις, με την επίρριψη σʼ αυτούς του ως άνω συναλλαγματικού κινδύνου, γ) να αναγνωρισθεί, στο πλαίσιο των προεκτεθέντων με στοιχεία α και β αγωγικών αιτημάτων, ότι αφενός οι ενάγοντες έχουν καταβάλει, για την εξόφληση του προμνημονευθέντος δανεισθέντος κεφαλαίου ύψους 65.000 ευρώ, στην εναγομένη το προειρημένο συνολικό ποσό των 64.054,82 ευρώ και αφετέρου το άληκτο κεφάλαιο του περί ου ο λόγος δανείου ανέρχεται, κατά την 7-3-2017, στο προδιαληφθέν υπόλοιπο των 945,18 ευρώ, ενώ επικουρικώς ότι το εκ μέρους των εναγόντων καταβληθέν από την 7-11-2007 έως και την 7-3-2017 κεφάλαιο του εν θέματι δανείου, ήτοι το ποσό των 58.971,99 ευρώ, και το άληκτο κεφάλαιο του δανείου κατά την 7-3-2017 πρέπει να υπολογισθούν επί τη βάσει της προαναφερθείσας ισοτιμίας ευρώ και ελβετικού φράγκου που ίσχυε κατά την προμνημονευθείσα από 7-11-2007 μετατροπή του δανείου από ευρώ σε ελβετικό φράγκο, δηλαδή 1 ?/1,6687 CHF, αναγνωριζομένης ως εκ τούτου της υποχρεώσεως της εναγομένης να συνυπολογίσει όλες τις χρεώσεις, ήτοι τους τόκους των δόσεων και τις εκ μέρους των εναγόντων καταβολές που πραγματοποιήθηκαν κατόπιν της μετατροπής του ευρώ σε ελβετικό φράγκο, σύμφωνα με την προειρημένη συναλλαγματική ισοτιμία κατά το χρόνο μετατροπής του δανείου, δ) ακόμη επικουρικότερα, να αναπροσαρμοσθεί, δυνάμει της ρυθμίσεως του άρθρου 388 ΑΚ, άλλως εκείνης του άρθρου 288 του ίδιου κώδικα, η υπό κρίση ληξιπρόθεσμη οφειλή των εναγόντων έναντι της εναγομένης στο ποσό των 26.794,36 ελβετικών φράγκων, δηλαδή σʼ εκείνο των 16.057,02 ευρώ, που συνιστά το προσήκον μέτρο και θα αποπληρωθεί με την προδιαληφθείσα ισοτιμία ευρώ και ελβετικού φράγκου που ίσχυε κατά την ημέρα της ανωτέρω μετατροπής του προμνημονευθέντος δανείου από ευρώ σε ελβετικό φράγκο, ήτοι 1 ?/1,6687 CHF, ε) να υποχρεωθεί, στο πλαίσιο όλων των προπεριγραφεισών αγωγικών βάσεων, η εναγομένη να καταβάλει, διά της κηρύξεως της εκδοθησόμενης αποφάσεως προσωρινώς εκτελεστής, σʼ έκαστο των εναγόντων το ποσό των 4.000 ευρώ, ωςχρηματική ικανοποίηση αυτών ένεκα της προειρημένης ηθικής τους βλάβης, και στ) να καταδικασθεί η εναγομένη στην καταβολή της δικαστικής δαπάνης των εναγόντων.
 16. Με τα ως άνω περιεχόμενο και αιτήματα, η ένδικη, κατατεθείσα στη Γραμματεία του Δικαστηρίου τούτου την 19-5-2017 και εμπροθέσμως ασκηθείσα (ά. 215§2 ΚΠολΔ), αγωγή, για το υπό στοιχεία 15.ε. καταψηφιστικό και χρηματικό αίτημα της οποίας έχει καταβληθεί το ανάλογο τέλος δικαστικού ενσήμου με τις νόμιμες επιβαρύνσεις (βλ. τα προσκομιζόμενα με αριθμούς 16750760795712040003 και 16756391895712040086 παράβολα, που έχουν πληρωθεί από την πρώτη των εναγόντων και τον δεύτερο εξ αυτών αντιστοίχως), παραδεκτώς εισάγεται προς συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, το οποίο τυγχάνει καθʼ ύλην και κατά τόπον αρμόδιο


text:
(ά. 7, 9, 12-14, 18, 25§2, 31, 33 και 35 ΚΠολΔ), προκειμένου να εκδικασθεί με την αρμόζουσα τακτική διαδικασία, όπως έχει μετά την ισχύ του Ν. 4335/2015 (βλ. το άρθρο ένατο αυτού), απορριπτομένου ως νόμω αβάσιμου του προβληθέντος από την εναγομένη ισχυρισμού περί καθʼ ύλην αναρμοδιότητας του Δικαστηρίου τούτου και θεμελιώσεως καθʼ ύλην αρμοδιότητας του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών, αφού, πέραν τωνυπό στοιχεία 15.γ. και 15.ε. αγωγικών αιτημάτων, τα υπόλοιπα μη παρεπόμενα αγωγικά αιτήματα δεν είναι επιδεκτικά χρηματικής αποτιμήσεως, με συνέπεια να έλκουν, ένεκα της μεταξύ όλων των αγωγικών αιτημάτων συνάφειας, τα χρηματικώς αποτιμητά αγωγικά αιτήματα στην καθʼ ύλην αρμοδιότητα του ανώτερου Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πατρών (ά. 18 και 31§§2,3 ΚΠολΔ). Η υπό κρίση αγωγή τυγχάνει παραδεκτή, πλην του κύριου σκέλους του υπό στοιχεία 15.γ. αιτήματος, δηλαδή να αναγνωρισθεί ότι αφενός οι ενάγοντες έχουν καταβάλει, για την εξόφληση του κεφαλαίου του ένδικου δανείου ύψους 65.000 ευρώ, στην εναγομένη το συνολικό ποσό των 64.054,82 ευρώ και αφετέρου το άληκτο κεφάλαιο του προδιαληφθέντος δανείου ανέρχεται, κατά την 7-3-2017, στο υπόλοιπο των 945,18 ευρώ, όπερ απορρίπτεται ως απαράδεκτο, δοθέντος ότι αντικείμενο αναγνωριστικής αγωγής μπορεί να αποτελέσει μόνον η αναγνώριση της ύπαρξης, του ειδικότερου περιεχομένου ή της ανυπαρξίας μιας έννομης σχέσεως, υπό την έννοια του δικαιώματος, της υποχρεώσεως ή του συμπλέγματος δικαιωμάτων και υποχρεώσεων (βλ. ΑΠ 492/2010, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ), και όχι η διαπίστωση απλών πραγματικών περιστατικών, όπως συμβαίνει εντούτοις με το εν λόγω αίτημα (βλ. ΑΠ 224/2007, ΕλλΔνη 2007, 1019, ΑΠ 662/2002, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ), ενώ απορρίπτεται ως αβάσιμος ο περί αοριστίας της ένδικης αγωγής ισχυρισμός της εναγομένης (ά. 216 ΚΠολΔ). Κατά το μέρος της που κρίθηκε παραδεκτή, η ένδικη αγωγή είναι ως προς τα υπό στοιχεία 15.α.ii.4., 15.β., 15.ε., 15.στ. αγωγικά αιτήματα και το επικουρικό σκέλος του υπό στοιχεία 15.γ. αγωγικού αιτήματος νόμω βάσιμη, σύμφωνα με τις προηγηθείσες με αριθμούς 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13 και 14 νομικές σκέψεις, ερειδόμενη στις διατάξεις των άρθρων 1, 2 Ν. 2251/1994, όπως είχαν πριν από το Ν. 4512/2018, 57, 59, 140 επ., 147, 149εδ.α, 154, 155, 174, 180, 181, 184, 200, 281, 288, 299, 330, 361, 806 επ., 847 επ., 914, 922, 932 ΑΚ, 70, 71, 218, 219, 907, 908, 176 ΚΠολΔ καθώς και στην Π.Δ.Τ.Ε. 2501/2002.
 17. Οι αγωγικές βάσεις, με τις οποίες οι ενάγοντες ζητούν να αναγνωρισθεί ότι η υπό κρίση πρόσθετη πράξη στην προμνημονευθείσα σύμβαση τοκοχρεωλυτικού στεγαστικού δανείου τυγχάνει ανυπόστατη, ενώ επικουρικώς άκυρη ως αντικείμενη στις ρυθμίσεις του άρθρου 806 ΑΚ και της υπʼ αριθμόν 1955/1991 Π.Δ.Τ.Ε., άλλως της υπʼ αριθμόν 2325/1994 Π.Δ.Τ.Ε., πρέπει να απορριφθούν, κατά τα αναφερόμενα στις με αριθμούς 1-3 μείζονες σκέψεις της παρούσας αποφάσεως, ως μη νόμιμες, διότι αφενός η ένδικη πρόσθετη πράξη συνιστάτροποποιητική σύμβαση (ΑΚ 361) της προειρημένης συμβάσεως δανείου, η οποία φέρει όλα τα ανωτέρω ουσιώδη στοιχεία (essentialia negotii) του πραγματικού της, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 806 ΑΚ, και αφετέρου τα δάνεια σε συνάλλαγμα δεν είναι ασυνήθη και επιτρέπονται στις τραπεζικές συναλλαγές, ενώ μόνη η παραβίαση της υπʼ αριθμόν 2325/1994 Π.Δ.Τ.Ε. δε συνεπάγεται την ακυρότητα της πρόσθετης πράξεως μετατροπής του προδιαληφθέντος δανείου από ευρώ σε ελβετικό


text: φράγκο, αλλά ενδεχομένως διοικητικούχαρακτήρα κυρώσεις εις βάρος του εναγόμενου πιστωτικού ιδρύματος. Ως νόμω αβάσιμη τυγχάνει επιπροσθέτως απορριπτέα η επικουρική βάση της υπό κρίση αγωγής, μέσω της οποίας οι ενάγοντες αιτούνται να αναγνωρισθεί η ακυρότητα της ένδικης πρόσθετης πράξεως, επειδή ο προσδιορισμός της αντιπαροχής αυτών ανατέθηκε στην απόλυτη κρίση της εναγομένης κατʼ άρθρο 372 ΑΚ, αφού, σύμφωνα με τους όρους της προαναφερθείσας πρόσθετης πράξεως που παρατίθενται στο αγωγικό δικόγραφο, η εξόφληση του δανείου από τουςενάγοντες δύναται να γίνει είτε με αυτούσιο συνάλλαγμα, ήτοι σε ορισμένη μηνιαία ποσότητα ελβετικών φράγκων, οπότε η παροχή τους έχει συμβατικώς προσδιορισθεί, είτε με το σε ευρώ ισάξιο αντίτιμο του συναλλάγματος ελβετικών φράγκων, υπολογιζόμενο, κατά την ημέρα πληρωμής της δόσεως, επί τη βάσει της οικείας συναλλαγματικής ισοτιμίας, όπως αυτή θα προέκυπτε από τη διατραπεζική αγορά συναλλάγματος, με αποτέλεσμα η παροχή των εναγόντων να είναι, και σʼ αυτήν την περίπτωση, συμβατικώς ορισμένη και να μπορεί ναδιαγνωσθεί με αντικειμενικά κριτήρια και απλούς μαθηματικούς υπολογισμούς. Οι επικουρικές αγωγικές βάσεις, σύμφωνα με τις οποίες η υπό κρίση αγωγή πρέπει να απορριφθεί εξαιτίας ανηθικότητας, ως αισχροκερδής και καταπλεονεκτική, είναι επίσης απορριπτέες ως μη νόμιμες. Τούτο, διότι, σύμφωνα με τον προμνημονευθέντα όρο της ένδικης πρόσθετης πράξεως, η απόδοση του δανείου από τους ενάγοντες δύναται να λάβει χώρα είτε με αυτούσιο συνάλλαγμα, όπερ έχει ως συνέπεια να μην υφίσταται φανερή δυσαναλογία μεταξύ της παροχής και της αντιπαροχής, ενώ διαζευκτικά μπορούν να το εξοφλήσουν με το σε ευρώ ισάξιο του συναλλάγματος ελβετικών φράγκων, υπολογιζόμενο, κατά την ημέρα καταβολής της δόσεως, επί τη βάσει της οικείας συναλλαγματικής ισοτιμίας, όπως αυτή θα προέκυπτε από τη διατραπεζική αγορά συναλλάγματος, οπότε, κατά τον κρίσιμο, σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στην υπʼ αριθμόν 4 νομική σκέψη της παρούσας αποφάσεως, χρόνο της καταρτίσεως της ένδικης πρόσθετης πράξεως, η τελευταία τύγχανε, σύμφωνα με τα ίδια ταεκτιθέμενα στο αγωγικό δικόγραφο, επωφελής για τους ενάγοντες ένεκα της ευνοϊκής ισοτιμίας ευρώ-ελβετικού φράγκου και του χαμηλότερου σε σχέση με το Euribor επιτοκίου Libor, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει φανερή δυσαναλογία μεταξύ της παροχής και της αντιπαροχής. Απορριπτέα ως νόμω αβάσιμη είναι επιπλέον η επικουρική βάση της υπό κρίση αγωγής περί ακυρότητας της ένδικης πρόσθετης πράξεως λόγω εικονικότητας, δοθέντος ότι απαραίτητη προϋπόθεση για την ακυρότητα συμβάσεως ένεκα εικονικότητας συνιστά η συμφωνία αμφότερων των μερών ότι οι δηλώσεις βουλήσεώς τους δε γίνονται σπουδαία αλλά εικονικά (ά. 138 ΑΚ, βλ. ΑΠ 160/2013, ΧρΙΔ 2013, 577, ΠΠρΠατρ 540/2014, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, Απ. Γεωργιάδη, Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου, 2007, σ. 372 επ. και 465 επ.), όπερ δεν επικαλούνται in concreto οι ενάγοντες. Το επικουρικό αγωγικό αίτημα να αναπροσαρμοσθεί η ληξιπρόθεσμη οφειλή των εναγόντων έναντι της εναγομένης, σύμφωνα με τη ρύθμιση του άρθρου 388 ΑΚ, άλλως κατά τη διάταξη του άρθρου 288 ΑΚ, στο ποσό των 26.794,36 ελβετικών φράγκων, δηλαδή σʼ εκείνο των 16.057,02 ευρώ, που αποτελεί το προσήκον μέτρο και θα αποπληρωθεί με την ισοτιμία ευρώ και ελβετικού φράγκου που ίσχυε κατά την ημέρα της μετατροπής του προειρημένου δανείου από ευρώ σε ελβετικό φράγκο, ήτοι 1 ?/1,6687 CHF, τυγχάνει απορριπτέο ως μη νόμιμο. Τούτο, διότι, αναφορικά με τη θεμελίωση της αναπροσαρμογής της προδιαληφθείσας


text:
παροχής των εναγόντων, κατά το προσήκον μέτρο, στη ρύθμιση του άρθρου 388 ΑΚ, δε γίνεται επίκληση στην ένδικη αγωγή, σύμφωνα με την υπʼ αριθμόν 5 μείζονα σκέψη της παρούσας αποφάσεως, ότι η σταθερότητα και κατʼ επέκταση η μη μεταβολή της συναλλαγματικής ισοτιμίας των προμνημονευθέντων δύο νομισμάτων αποτέλεσε το κοινό δικαιοπρακτικό θεμέλιο των διαδίκων, δηλαδή το βάθρο για τησύναψη της υπό κρίση πρόσθετης πράξεως, με την έννοια ότι αμφότερες οι πλευρές δε θα προέβαιναν σʼ αυτήν, αν γνώριζαν τη μεταβολή της σχετικής συναλλαγματικής ισοτιμίας που επρόκειτο να επέλθει. Όσον αφορά την προειρημένη αιτούμενη αναπροσαρμογή σύμφωναμε τη διάταξη του άρθρου 288 ΑΚ, οι ενάγοντες δεν επικαλούνται τις μεταβολές της προδιαληφθείσας συναλλαγματικής ισοτιμίας κατά τα έτη που προηγήθηκαν της καταρτίσεως της επίμαχης πρόσθετης πράξεως, ούτως ώστε το δικάζον Δικαστήριο να μπορεί να συγκρίνει τα κρίσιμα δύο μεγέθη, ήτοι τις μεταβολές της εν θέματι συναλλαγματικής ισοτιμίας κατά τα παρελθόντα έτη και τις οικείες μεταβολές που επήλθαν κατά τη διάρκεια ισχύος της πρόσθετης πράξεως, προκειμένου αφενός να διαπιστώσει, εκ της προπεριγραφείσας συγκρίσεως, εάν υπάρχει διαφορά και ποιο είναι το μέγεθός της και αφετέρου να προσδιορίσει το επίπεδο εκείνο, το οποίο αίρει τη δυσαναλογία των εκατέρωθεν παροχών και αποκαθιστά τη διαταραχθείσα συναλλακτική καλή πίστη. Κατά το μέρος της που κρίθηκε νόμιμη, πρέπει επομένως η ένδικη αγωγή να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς την ουσιαστική βασιμότητα αυτής.
 18. Διά των εμπροθέσμως κατατεθεισών ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου προτάσεών της (ά. 237§1 ΚΠολΔ), η εναγόμενη ανώνυμη τραπεζική εταιρεία αφενός αρνείται αιτιολογημένα την υπό κρίση αγωγή (ά. 261εδ.α ΚΠολΔ), επικαλούμενη ότι οι ενάγοντες ενημερώθηκαν πλήρως από τους υπαλλήλους αυτής κατά το προσυμβατικό στάδιο της συνάψεως της ένδικης πρόσθετης πράξεως μετατροπής της προαναφερθείσας συμβάσεως τοκοχρεωλυτικού στεγαστικού δανείου από ευρώ σε ελβετικό φράγκο, για το περιεχόμενο των συμβατικών όρων της πρόσθετης πράξεως και της uno actu εγγυήσεώς της, οι οποίοι αποτέλεσαν αντικείμενο ατομικής διαπραγματεύσεως μεταξύ των διαδίκων, και τον κίνδυνο από τη μεταβολή της συναλλαγματικής ισοτιμίας ευρώ και ελβετικού φράγκου και δεν υπέστησαν εντεύθεν ζημία, και αφετέρου προβάλλει τους εξής ισχυρισμούς σύμφωνα με την προσήκουσα εκτίμηση αυτών: α) ότι η υπό κρίση αγωγή τυγχάνει απορριπτέα ως προώρως ασκηθείσα, επειδή δε συντρέχει έννομο συμφέρον των εναγόντων και δε συγχωρείται από τις περιστάσεις η έγερση της ένδικης αγωγής κατά τη ρύθμιση του άρθρου 69 ΚΠολΔ για αποκατάσταση της μελλοντικής θετικής τους ζημίας, δεδομένου ότι αυτή δεν έχει ήδη επέλθει και δεν είναι βέβαιο, ενόψει και του χαμηλού ακόμη επιτοκίου Libor, ότι θα πραγματωθεί μέχρι τη λήξη του προμνημονευθέντος δανείου, υπολογιζόμενη βάσει της διακυμάνσεως της ισοτιμίας ευρώ και ελβετικού φράγκου, β) ότι τα αγωγικά δικαιώματα ασκούνται καταχρηστικώς, διότι, από την κατάρτιση της ένδικης πρόσθετης πράξεως κατά το έτος 2007 έως την άσκηση της υπό κρίση αγωγής τους κατά το έτος 2017, οι ενάγοντες ουδέποτε διαμαρτυρήθηκαν ότι δεν είχαν κατανοήσει τους όρους της πρόσθετης πράξεως, αλλά προτίμησαν τη λύση του χαμηλότερου σε σχέση με το Euribor επιτοκίου Libor, καρπούμενοι για τουλάχιστον τέσσερα χρόνια το προειρημένο χαμηλό επιτόκιο του προδιαληφθέντος δανείου και την ευνοϊκή ισοτιμία ευρώ και ελβετικού φράγκου, δημιουργώντας έτσι στην εναγομένη την εύλογη πεποίθηση πως δε


text:
θα ασκούσαν τα ένδικα δικαιώματα αυτών και επιδεικνύοντας ως εκ τούτου αντιφατική συμπεριφορά έναντι της εναγομένης, ενώ η τελευταία θα υποστεί, σε περίπτωση ευδοκιμήσεως της αγωγής, ζημία εξαιτίας της εκθέσεώς της σε δανεισμό ελβετικών φράγκων από τη διατραπεζική αγορά, γ) ότι οι ενάγοντες συντέλεσαν με δικό τους πταίσμα στη ζημία αυτών, αφού, ενώ είχαν πλήρη γνώση του κινδύνου που μπορούσε να προκύψει από τη διακύμανση της προαναφερθείσας συναλλαγματικής ισοτιμίας, προτίμησαν να προβούν στη σύναψη της υπό κρίση πρόσθετης πράξεως και δεν επέλεξαν εν συνεχεία τη μετατροπή του ως άνω δανείου και πάλι σε ευρώ από ελβετικό φράγκο, ευθυνόμενοι έτσι κατά ποσοστό 95% για την οικονομική επιβάρυνση, την οποία υπέστησαν ένεκα της αποδυναμώσεως του ευρώ έναντι του ελβετικού φράγκου, και δ) ότι το δικαίωμα των εναγόντων προς ακύρωση της ένδικης πρόσθετης πράξεως και της uno actu εγγυήσεως αυτής λόγω ελαττώματος της βουλήσεώς τους και πιο συγκεκριμένα απάτης, άλλως πλάνης, έχει αποσβεσθεί, διότι είχε ήδη παρέλθει διετία από την κατάρτιση της πρόσθετης πράξεως κατά την 17-10-2007 μέχρι την άσκηση της υπό κρίση αγωγής κατά το Μάιο του 2017. Ο πρώτος εκ των προπαρατεθέντων ισχυρισμών της εναγομένης τυγχάνει απορριπτέος ως μη νόμιμος, δοθέντος ότι οι ενάγοντες αιτούνται, σύμφωνα με τα κύρια και τα επικουρικά αιτήματα της ένδικης αγωγής, την αναγνώριση της ακυρότητας της υπό κρίση πρόσθετης πράξεως, επικουρικώς συγκεκριμένων συμβατικών όρων αυτής και την πλήρωση του δημιουργούμενου κενού δυνάμει της διατάξεως του άρθρου 200 ΑΚ, άλλως την ακύρωση της πρόσθετης πράξεως, καθώς και χρηματική ικανοποίηση ένεκα της εντεύθεν ηθικής τους βλάβης και όχι αποκατάσταση τυχόν μελλοντικής ζημίας αυτών σύμφωνα με τη ρύθμιση του άρθρου 69 ΚΠολΔ, δηλαδή δε ζητούν προληπτική δικαστική προστασία, όπως αβασίμως ισχυρίζεται η εναγομένη. Ο προμνημονευθείς δεύτερος ισχυρισμός της εναγομένης συνιστά ένσταση καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος, στηρίζεται στις διατάξεις των άρθρων 281 ΑΚ και 262§1 ΚΠολΔ και πρέπει να εξετασθεί κατʼ επέκταση ως προς την ουσιαστική της βασιμότητα. Ο τρίτος από τουςπροεκτεθέντες ισχυρισμούς της εναγομένης αποτελεί ένσταση συντρέχοντος πταίσματος των εναγόντων, ερείδεται στις ρυθμίσεις των άρθρων 300§1, 330 ΑΚ και 262§1 ΚΠολΔ και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατʼ ουσίαν. Ο προειρημένος τέταρτος ισχυρισμός τηςεναγομένης συνιστά καταλυτική του διαπλαστικού δικαιώματος ακυρώσεως της υπό κρίση πρόσθετης πράξεως ένσταση, στηρίζεται στις διατάξεις των άρθρων 157εδ.α, 279, 280 ΑΚ και 262§1 ΚΠολΔ και πρέπει να εξετασθεί κατʼ επέκταση ως προς την ουσιαστική τηςβασιμότητα.
 19. Μέσω της εμπροθέσμως κατατεθείσας ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου προσθήκης στις προτάσεις τους (ά. 237§2 ΚΠολΔ), οι ενάγοντες προβάλλουν τον ισχυρισμό, σύμφωνα με την αρμόζουσα εκτίμηση αυτού, της εξακολουθήσεως των ανωτέρω απάτης εις βάρος τους και πλάνης αυτών έως το χρόνο της καταθέσεως της ένδικης αγωγής τους, όπερ έχει ως συνέπεια την κατά τον ίδιο χρόνο έναρξη της προδιαληφθείσας διετούς αποσβεστικής προθεσμίας για την άσκηση του υπό κρίση δικαιώματος αυτών προς ακύρωση της ένδικης πρόσθετης πράξεως ένεκα των προαναφερθέντων λόγων. Ο προπαρατεθείς ισχυρισμός αποτελεί αντένσταση στην προμνημονευθείσα υπό στοιχεία 18.δ. ένσταση της εναγομένης, ερείδεται στις ρυθμίσεις των άρθρων 157εδ.β ΑΚ και 262§1 ΚΠολΔ και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατʼ ουσίαν.
 20. Από τις υπʼ αριθμόν 927/7-6-2017 ένορκες βεβαιώσεις των μαρτύρων ... και


text: ... ενώπιον του Ειρηνοδίκη Πατρών, που νομίμως προσκομίζουν μετʼ επικλήσεως οι ενάγοντες, με πρωτοβουλία των οποίων έγιναν ύστερα από νομότυπη και εμπρόθεσμη, ήτοι πριν από δύο (2) τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες, κλήτευση της αντιδίκου τους (ά. 421 επ. ΚΠολΔ, βλ. τη νομίμως προσκομιζόμενη μετʼ επικλήσεως υπʼ αριθμόν 33/1-6-2017 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Εφετείο Αθηνών ...), την υπʼ αριθμόν 41.510/26-9-2017 ένορκηβεβαίωση του μάρτυρος ... ενώπιον της συμβολαιογράφου Πατρών ..., που νομίμως προσκομίζει μετʼ επικλήσεως η εναγομένη, με πρωτοβουλία της οποίας πραγματοποιήθηκε κατόπιν νομότυπης και εμπρόθεσμης, δηλαδή πριν από δύο (2) τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες, κλητεύσεως των αντιδίκων αυτής (ά. 143 και 421 επ. ΚΠολΔ, βλ. τη νομίμως προσκομιζόμενη μετʼ επικλήσεως υπʼ αριθμόν 5.279ΣΤ ́/21-9-2017 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Εφετείο Πατρών ... προς την υπογράφουσα την υπό κρίση αγωγή πληρεξούσιαδικηγόρο των εναγόντων ως αντίκλητό τους), απʼ όλα τα έγγραφα, που νομίμως προσκομίζονται μετʼ επικλήσεως εκ μέρους των διαδίκων, είτε προς άμεση απόδειξη είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων (ά. 336§3, 339, 340, 395 και 432 επ. ΚΠολΔ), ορισμένα εκ τωνοποίων εγγράφων αναφέρονται ειδικώς κατωτέρω, δίχως να παραλείπεται κάποιο κατά την ουσιαστική κρίση της ένδικης διαφοράς, όπως επίσης από τα διδάγματα της κοινής πείρας, τα οποία λαμβάνονται υπόψη και αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο (ά. 336§4 ΚΠολΔ), αποδεικνύονται τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Δυνάμει της υπʼ αριθμόν .../23-2-2006 συμβάσεως τοκοχρεωλυτικού δανείου, την οποία η πρώτη των εναγόντων συνήψε, ως δανειολήπτρια, εγγράφως στην Πάτρα με την εναγόμενη ανώνυμη τραπεζική εταιρεία ωςδανειοδότρια, χορηγήθηκε, σύμφωνα με τους περιεχόμενους στην περί ης ο λόγος σύμβαση προδιατυπωμένους από την εναγομένη όρους, που δεν αποτέλεσαν αντικείμενο ατομικής διαπραγματεύσεως μεταξύ των συμβαλλομένων, και για την εκ μέρους της πρώτης ενάγουσας αγορά οικοπέδου μετά οικίας, εξασφαλιζόμενο με την εγγραφή συναινετικής προσημειώσεως υποθήκης, πρώτης τάξεως και ποσού 84.500 ευρώ, επί του προειρημένου ακινήτου στεγαστικό δάνειο, συνολικού ποσού 65.000 ευρώ, διάρκειας 14 ετών με αφετηρία την από 6-4-2006 εκταμίευση αυτού, κυμαινόμενου συμβατικού επιτοκίου, απαρτιζόμενου από το διατραπεζικό επιτόκιο Euribor 360 ημερών, πλέον αφενός περιθωρίου ανερχόμενου στο ποσοστό του 1,9% και αφετέρου της εισφοράς του Ν. 128/1975, εγκείμενης τότε στο ποσοστό του 0,12%, και με υπολογισμό των 168 μηνιαίων τοκοχρεωλυτικών δόσεων επιστροφής του προδιαληφθέντος δανείου κατά τη μέθοδο του προοδευτικού τοκοχρεωλυσίου. Διά του υπʼ αριθμόν .../24-1-2006 αγοραπωλητήριου συμβολαιογραφικού εγγράφου τηςσυμβολαιογράφου Πατρών ..., το οποίο καταχωρίσθηκε νομίμως στο Κτηματολογικό Γραφείο Πατρών με αριθμό .../25-1-2006, η πρώτη των εναγόντων απέκτησε λοιπόν, ένεκα πωλήσεως από τους εκεί αναφερόμενους αληθείς πλήρεις και αποκλειστικούς εννέα συγκυρίους και αντί του συμφωνηθέντος τιμήματος των 70.000 ευρώ, την πλήρη και αποκλειστική κυριότητα, νομή και κατοχή επί της, εκεί περιγραφόμενης και αποτελούσας το ισόγειο της κείμενης στην Πάτρα, στη θέση «Τζίνη» (πρώην «Μέση Αγυιά»), στο Ο.Τ. ... και επί της διασταυρώσεως των οδών..., διώροφης οικοδομής, οριζόντιας ιδιοκτησίας και δη διαμερίσματος, με εμβαδόν 105,30 τ.μ., Κ.Α.Ε.Κ. ... και 500/1.000 ποσοστό συνιδιοκτησίας εξ αδιαιρέτου επί του οικοπέδου, εκτάσεως 136,90 τ.μ. και με Κ.Α.Ε.Κ. .... Το ποσό των 5.000 ευρώ εκ του ως άνω τιμήματος είχε καταβληθεί από την αγοράστρια πρώτη ενάγουσα στους προμνημονευθέντες πωλητές πριν από την κατάρτιση της προειρημένης συμβάσεως πωλήσεως, ενώ το υπόλοιπο


text: τίμημα, ύψους 65.000 ευρώ, αποπληρώθηκε, ύστερα από τη σύναψη της συμβάσεως πωλήσεως και δη κατά την 6-4-2006, από την πρώτη των εναγόντων μέσω της καταβολής, προς τους πωλητές, του εκταμιευθέντος κατά την ίδια ημέρα προδιαληφθέντος ληφθέντος εκ μέρους της πρώτης ενάγουσας για τον εν λόγω σκοπό στεγαστικού δανείου (βλ. την υπʼ αριθμόν .../6-4-2006 πράξη της συμβολαιογράφου Πατρών ...περί της εξοφλήσεως του προαναφερθέντος τιμήματος). Επί του προμνημονευθέντος πωληθέντος ακινήτου ενεγράφη, δυνάμει της εκδοθείσας κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων υπʼαριθμόν 1623/28-3-2006 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών και προς εξασφάλιση της πηγάζουσας εκ της προειρημένης συμβάσεως τοκοχρεωλυτικού στεγαστικού δανείου αξιώσεως της εναγομένης εναντίον της πρώτης των εναγόντων για την απόδοση αυτού, η προδιαληφθείσα συναινετική προσημείωση υποθήκης, η οποία καταχωρίσθηκε νομίμως στο Κτηματολογικό Γραφείο Πατρών με αριθμό 4.738/29-3-2006. Κατά το έτος 2007 και ενώ η πρώτη ενάγουσα πλήρωνε, επί δεκαοκτώ συνεχόμενους μήνες, εμπροθέσμως τις προμνημονευθείσες μηνιαίες τοκοχρεωλυτικές δόσεις του ανωτέρω δανείου σε ευρώ, η εναγόμενη ανώνυμη τραπεζική εταιρεία προωθούσε τα στεγαστικά δάνεια σε ελβετικό φράγκο, εξαιτίας του ανταγωνιστικά χαμηλού επιτοκίου που εξασφάλιζαν, ήτοι εκείνου του Libor σε σχέση με το Euribor. Κατόπιν πρωτοβουλίας υπαλλήλων της εναγομένης, δηλαδή του ... και του ..., εργαζόμενων στο ευρισκόμενο στην Πάτρα, επί των οδών ..., υποκατάστημά της, όπου είχε συναφθεί η προπεριγραφείσα σύμβαση τοκοχρεωλυτικού στεγαστικού δανείου, και υποβολής εκ μέρους αυτών προς την πρώτη των εναγόντων σχετικής προτάσεως, η πρώτη ενάγουσα κατήρτισε με την εναγόμενη ανώνυμη τραπεζική εταιρεία εγγράφως, στο ίδιο κείμενο στην Πάτρα υποκατάστημα της τελευταίας, την υπʼ αριθμόν0010/2507/00002126036/1/17-10-2007 πρόσθετη στην προαναφερθείσα σύμβαση δανείου πράξη, δυνάμει της οποίας συνομολογήθηκε, σύμφωνα με τους εκεί περιλαμβανόμενους προδιατυπωμένους από την εναγομένη όρους και χωρίς προηγούμενη ατομική διαπραγμάτευσή τους, ότι το ανεξόφλητο υπόλοιπο του εν λόγω στεγαστικού δανείου, ύψους τότε 60.180,45 ευρώ, θα μετατρεπόταν, κατά την 7-11-2007, σε ελβετικά φράγκα επί τη βάσει της οικείας συναλλαγματικής ισοτιμίας κατά την ημέρα της προμνημονευθείσας μετατροπής, όπως η προειρημένη συναλλαγματική ισοτιμία θα προέκυπτε από τη διατραπεζική αγορά συναλλάγματος, ενώ θα ήταν χαμηλότερη από την εμφανιζόμενη στο ημερήσιο δελτίο τιμών συναλλάγματος της εναγομένης τρέχουσα τιμή αγοράς απʼ αυτήν του ελβετικούφράγκου, η υπολειπόμενη διάρκεια του προδιαληφθέντος δανείου θα συνίστατο σε 149 μήνες από την 7-11-2007 και ο συμβατικός τόκος του ίδιου δανείου θα υπολογιζόταν με το συμφωνούμενο κυμαινόμενο επιτόκιό του, απαρτιζόμενο από το διατραπεζικό επιτόκιο Libor ελβετικού φράγκου (CHF) 360 ημερών μηνιαίας διάρκειας, πλέον αφενός περιθωρίου ανερχόμενου στο ποσοστό του 1,40% και αφετέρου της εισφοράς του Ν. 128/1975, εγκείμενης τότε στο ποσοστό του 0,12%. Ως διατραπεζικό επιτόκιο CHF LIBOR (London InterBank Offered Rate) 360 ημερών μηνιαίας διάρκειας ορίσθηκε, σύμφωνα με την προαναφερθείσα πρόσθετη πράξη, το διατραπεζικό επιτόκιο δανεισμού σε ελβετικό φράγκο (CHF), όπως αυτό καθορίζεται στην αγορά χρήματος του Λονδίνου με βάση υπολογισμού 360 ημέρες από το BBA (British Bankersʼ Association) την 11:00 μεσημβρινή ώρα Λονδίνου (και εμφανίζεται στη σχετική ηλεκτρονική οθόνη της εταιρείας REUTERS για το συγκεκριμένο νόμισμα και περίοδο), δύο εργάσιμες ημέρες πριν από την ημερομηνία υπολογισμού εκάστης των προμνημονευθεισών μηνιαίων δόσεων, στρογγυλοποιούμενο στην πλησιέστερη εκατοστιαία μονάδα. Ο δεύτερος των εναγόντων, αδελφός της πρώτης εξ αυτών, εγγυήθηκε άλλωστε ολόκληρη την οφειλή της δανειολήπτριας