text:
χώρα να ακολουθήσει μια φιλολαϊκή κοινωνική και οικονομική πολιτική..
 Με βάση το διεθνές και το ευρωπαϊκό δίκαιο, υπεράνω όλων των αποφάσεων βρίσκεται το δικαίωμα ενός λαού να επιβιώσει. Όταν ένας λαός, όπως ο ελληνικός, αντιμετωπίζει ανθρωπιστική κρίση, εμείς ως αυριανή κυβέρνηση θα προτάξουμε αυτό το δικαίωμα. Είναι υπερβατικό δίκαιο, που υπερισχύει του δικαίου που μας μιλάνε οι Ευρωπαίοι. Θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι εμείς δεν πρόκειται ούτε να υποταχτούμε, ούτε να υποκύψουμε. Διότι η υποταγή του πειθαρχημένου κρατούμενου που επέδειξαν όλα αυτά τα χρόνια οι ελληνικές κυβερνήσεις, δεν οδήγησε πουθενά. Δεν έχει δώσει ουδεμία πραγματική δυνατότητα ανάκαμψης από το τέλμα στο οποίο έχουμε βυθιστεί. Τον τελευταίο καιρό βλέπουμε κάποια φαινόμενα να παρουσιάζονται από την πλευρά της κυβέρνησης, που λέει ότι αισθάνεται ασφαλής, αλλά παραπαίει στο βηματισμό της. Εκδηλώνει φαινόμενα αυταρχισμού και εκπέμπει έντονα φαινόμενα κινδυνολογίας. Πρέπει στην κοινοβουλευτική δημοκρατία να αναγνωρίζουμε το δικαίωμα της εναλλαγής στην εξουσία. Όταν αμφισβητείται η καρέκλα μας και καταφεύγουμε στην κινδυνολογία χωρίς να μας ενδιαφέρουν οι συνέπειες για την πατρίδα, αυτό μόνος πατριωτισμός δεν είναι.
 -Κύριε Κουρουμπλή, ο ΣΥΡΙΖΑ μιλάει για πρόωρη προσφυγή στις κάλπες είτε τον Νοέμβριο είτε τον Φεβρουάριο με αφορμή την προεδρική εκλογή. Με το χέρι στην καρδιά, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι έτοιμος να κυβερνήσει; Είναι έτοιμος να εφαρμόσει το πρόγραμμά του που για πολλούς φαντάζει ρεαλιστικό, αλλά για άλλους ανεφάρμοστο;
 Δεν υπάρχει περίπτωση η σημερινή κυβέρνηση να έχει ζωή πέραν του Μαρτίου. Δεν μπορεί μια κυβέρνηση, που δεν μπορεί καν να διαπραγματευτεί τις δόσεις, να αναλάβει την κρίσιμη διαπραγμάτευση του δημοσίου χρέους. Χρειάζεται μια κυβέρνηση με νωπή κοινοβουλευτική εντολή και ο ΣΥΡΙΖΑ έχει αυτή τη δυνατότητα.
 -Είναι ρεαλιστική η πρόθεση του ΣΥΡΙΖΑ για αυτοδύναμη κυβέρνηση;
 Είμαι βέβαιος ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα έχει αυτοδύναμη κυβέρνηση γιατί η αναμέτρηση θα είναι πάρα πολύ σκληρή και ο κόσμος θα πρέπει να αποφασίσει να βάλει τέλος στην υποταγή, στην πολιτική μιας κυβέρνησης που δεν έδωσε τίποτα στη χώρα, αλλά υπακούοντας στην τρόικα ισοπεδώνει τον ελληνικό λαό και προσπαθεί να τον φέρει σε συνθήκες Βουλγαρίας και Ρουμανίας. Ο λαός πρέπει να εμπιστευθεί τις δυνάμεις που υπερασπίζονται την κοινωνική αξιοπρέπεια και όχι εκείνους που τρομοκρατούν τους πολίτες. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι έτοιμος να κυβερνήσει. Η πατρίδα δεν έχει ανάγκη μόνο από έτοιμους, αλλά και από έντιμους ανθρώπους.
 ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΠΛΕΟΝ Η ΑΝΑΝΕΩΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΤΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΟΑΕΔ
 Εξ ́ αποστάσεως και μάλιστα από τον υπολογιστή τους, θα μπορούν στο εξής οι εγγεγραμμένοι στα μητρώα ανέργων του ΟΑΕΔ να ανανεώνουν την κάρτα ανεργίας τους, χωρίς να απαιτείται η αυτοπρόσωπη παρουσία τους στις υπηρεσίες του Οργανισμού.
 Αυτό προβλέπει, μεταξύ άλλων, τροπολογία του υπουργείου Εργασίας για την αναβάθμιση των ψηφιακών υπηρεσιών του ΟΑΕΔ, η οποία ψηφίστηκε από τη Βουλή. Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, πρόκειται για έναν ριζικό οργανωτικό εξορθολογισμό που προσφέρει όχι μόνο απτά διαδικαστικά οφέλη, καθώς η επίτευξη μείωσης έως και 3.600.000 επισκέψεων, ετησίως, θα θέσει οριστικό τέλος στις ουρές και την ταλαιπωρία των ανέργων στις υπηρεσίες του ΟΑΕΔ, αλλά και ουσιαστικά οφέλη σε όρους αποτελεσματικότητας, καθώς η αποδέσμευση των εξειδικευμένων εργασιακών συμβούλων του ΟΑΕΔ από καθημερινές διοικητικές διαδικασίες


text:
και η επικέντρωσή τους στην κατάρτιση συγκροτημένων Ατομικών Σχεδίων Δράσης για την ένταξη ή επανένταξη των ανέργων στην απασχόληση, θα τονώσει την αποτελεσματική λειτουργία και τη στρατηγική παρέμβαση του ΟΑΕΔ στην αγορά εργασίας.
 Το υπουργείο επισημαίνει ακόμη ότι η παραπάνω πλήρης και διαδραστική αξιοποίηση του διαδικτύου για τις υπηρεσίες του ΟΑΕΔ κατέστη τεχνικά εφικτή και λειτουργικά ασφαλής, καθώς η από 1η Μαρτίου 2013 ολοκληρωμένη λειτουργία του πληροφοριακού συστήματος «Εργάνη» επιτρέπει την αξιόπιστη ηλεκτρονική καταγραφή των ροών της μισθωτής εργασίας και, συνεπώς, την άμεση ενημέρωση του Οργανισμού για κάθε μεταβολή της εργασιακής κατάστασης των εγγεγραμμένων στα μητρώα του ανέργων, αλλά και τον εντοπισμό τυχόν παραβατικών συμπεριφορών ως προς τη μη νόμιμη λήψη επιδόματος ανεργίας από άτομα που ήδη εργάζονται.
 Σημειώνεται, πάντως ότι οι περίπου 140.000 εγγεγραμμένοι άνεργοι που λαμβάνουν επίδομα ανεργίας, θα συνεχίσουν να προσέρχονται αυτοπρόσωπα στις υπηρεσίες του ΟΑΕΔ για λόγους διασφάλισης του δημοσίου συμφέροντος.
 Με την ψηφιακή ανανέωση της κάρτας ανεργίας, σταματάμε οριστικά τις ουρές και την ταλαιπωρία εκατοντάδων χιλιάδων συμπολιτών μας και απελευθερώνουμε εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό για την ουσιαστική και αποτελεσματική στήριξη των ανέργων, δήλωσε, μεταξύ άλλων, ο υπουργός Εργασίας, Γιάννης Βρούτσης.
 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΩΝ ΠΟΥ ΖΩΓΡΑΦΙΖΟΥΝ ΜΕ ΤΟ ΣΤΟΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΟΔΙ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
 Μια ξεχωριστή έκθεση τέχνης με έργα που έχουν δημιουργηθεί με το Στόμα και το Πόδι παρουσιάζεται στο Ζάππειο από 3 έως και 8 Οκτωβρίου 2014. Η «Έκθεση Καλλιτεχνών που ζωγραφίζουν με το Στόμα και το Πόδι» πραγματοποιείται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, ενώ έχει ήδη παρουσιαστεί σε μεγάλες πόλεις σε όλον τον κόσμο. Η Έκθεση διοργανώνεται από την Διεθνή Ένωση Καλλιτεχνών που ζωγραφίζουμε το Στόμα και το Πόδι στο Ζάππειο από τις 3 έως και τις 8 Οκτωβρίου 2014 και περιλαμβάνει 140 έργα ζωγραφικής και 2 γλυπτά .

type: other


text:
ΣΥΓΑΠΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ: Διακρίσεις λόγω φύλου (Συνήγορος του πολίτη)
 ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ &
 ΤΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ
 (άρθρο 25 παρ. 8
 του ν. 3986/2010)
 ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 –
 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Σταματίνα
 Γιαννακούρου
 Eπιμέλεια έκθεσης: Χριστίνα Αγγέλη
 Επιμέλεια φακέλου: Μαρία
 Ειδικοί επιστήμονες : Χριστίνα Αγγέλη, Μαρία Καραγεώργου, Κυριακή Λαμπροπούλου
 ΠΕΡΙΛΗΨΗ.................................................................................σελ.4
 ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. σελ.7
 Α. ΟΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΛΟΓΩ ΦΥΛΟΥ ΜΕ ΜΙΑ
 ΜΑΤΙΑ : το έργο του Συνηγόρου του Πολίτη με αριθμούς .................................................................σελ.11
 Β. ΦΑΚΕΛΟΣ: Άδειες
 ανατροφής παιδιών και ισότητα των φύλων στο Δημόσιο...........................................................................σελ.16
 Β.1.Η εθνική νομοθεσία και η ερμηνεία
 της από τη διοίκηση.....................σελ.16
 Β.1.1. Το άρθρο 53 του Υπαλληλικού Κώδικα (ν. 3528/2007) σελ.16
 Β.1.2. Διευκρινιστικές εγκύκλιοι σελ.18
 Β.1.3. Κατηγορίες δημοσίων υπαλλήλων-λειτουργών με ειδικές ρυθμίσεις..... σελ.18
 Β.1.4. Γνωμοδοτήσεις
 του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους: συνοπτική παράθεση σελ.19
 Β.2.Νομολογία των ελληνικών διοικητικών δικαστηρίων: συνοπτική
 παράθεση..............................................................................σελ.20
 Β.3. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία σε
 εξέλιξη: από την οδηγία 96/34/ΕΚ στην οδηγία 2010/18/ΕΕ σελ.21
 Β.4. Η νομολογία του Δικαστηρίου της
 Ευρωπαϊκής Ένωσης σε εξέλιξη.............................................................................................................σελ.23
 Β.5. Η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου
 Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σε εξέλιξη........................................................................................................σελ.26
 Β.6. Η εμπειρία
 του Συνηγόρου του Πολίτη........................................σελ.27
 Β.6.1. Προβλήματα από την εφαρμογή του
 υπαλληλικού κώδικα (άρθρο 53)........................................................................................σελ.27 Β.6.2. Προβλήματα
 από την εφαρμογή των ειδικών νομοθετικών καθεστώτων για κατηγορίες δημοσίων
 υπαλλήλων: σημαντικές υποθέσεις..............σελ.30
 Β.6.2.1. Άδειες
 ανατροφής παιδιού αρμοδιότητας Υπουργείου Υγείας σελ.30
 i. Άδειες ανατροφής παιδιού ειδικευόμενων ιατρών. σελ.30
 ii. Άδειες ανατροφής παιδιού επικουρικών ιατρών. σελ.31
 iii. Άδειες ανατροφής παιδιού αγροτικών ιατρών. σελ.32
 Β.6.2.2. Άδειες
 ανατροφής παιδιού αρμοδιότητας Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη: η περίπτωση των πατέρων αστυνομικών .....................σελ.33
 Β.6.2.3. Άδειες ανατροφής παιδιού
 αρμοδιότητας Υπουργείου Εθνικής Άμυνας : η περίπτωση των πατέρων στρατιωτικών .......................σελ.35
 Β.6.2.4. Άδειες
 ανατροφής παιδιού αρμοδιότητας Υπουργείου Παιδείας
 i. Άδειες ανατροφής παιδιού μελών ΔΕΠ.. σελ.35
 ii. Άδειες ανατροφής παιδιού μονίμων εκπαιδευτικών. σελ.36
 iii. Άδειες ανατροφής παιδιού αναπληρωτών και ωρομισθίων
 εκπαιδευτικών σελ.38
 Β.6.2.5. Άδειες ανατροφής παιδιού αρμοδιότητας Υπουργείου Εξωτερικών: η περίπτωση των
 υπαλλήλων που υπηρετούν στο εξωτερικό............σελ.39
 Γ. ΕΙΔΙΚΗ
 ΠΑΡΟΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΜΗΤΡΟΤΗΤΑΣ: οι εξελίξεις τη χρονιά που πέρασε...................................................................................σελ.40 Γ.1. Εξαιρέσεις εργαζόμενων μητέρων από
 τις δικαιούχους της ειδικής παροχής προστασίας μητρότητας............................................................σελ.41
 Γ.1.1. Εξαίρεση των εργαζομένων που δεν υπάγονται στο άρθρο
 9 της ΕΓΣΣΕ 2004-2005 σελ.41
 Γ.1.2.Εξαίρεση των εργαζομένων σε ατομικές επιχειρήσεις
 που συνδέονται με τον εργοδότη με πρώτο ή δεύτερο βαθμό συγγένειας. σελ.42
 Γ.1.3.Εξαίρεση των ξενοδοχοϋπαλλήλων. σελ.42
 Γ.1.4. Εξαίρεση
 των εργαζομένων σε νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου του ευρύτερου δημόσιου
 τομέα.. σελ.43
 Γ.2. Προβλήματα διοικητικής
 διαδικασίας κατά την άσκηση του δικαιώματος .........................................................................................σελ.44
 Γ.3. Νομοθετικά κενά και σχετικές
 προτάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη...σελ.45
 Γ.3.1. Ασυμφωνία των χρόνων έναρξης της εξάμηνης άδειας
 και της ειδικής παροχής προστασίας μητρότητας. σελ.45
 Γ.3.2. Αποκλεισμός μητέρων από την ασφάλιση για τους κλάδους
 ασθένειας και ανεργίας κατά τη διάρκεια της εξάμηνης άδειας.......................
 Γ.3.3. Απώλεια
 τμήματος του δικαιώματος για μειωμένο ωράριο για τις μητέρες που κάνουν χρήση
 της εξάμηνης άδειας. σελ.46
 Δ. ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ
 ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ ΛΟΓΩ ΦΥΛΟΥ..................σελ.47
 Δ.1. Διακρίσεις σε βάρος των γυναικών υποψηφίων στις εξετάσεις
 για την εισαγωγή σε στρατιωτικές σχολές σελ.47
 Δ.2. Διακρίσεις σε βάρος των γυναικών υποψηφίων στις
 εξετάσεις για την εισαγωγή στις σχολές της αστυνομίας...........................................σελ.47
 Δ.3. Εγκυμοσύνη και διαδικασίες
 πρόσληψης στα Σώματα Ασφαλείας......σελ.48
 Δ.3.1 Υγειονομικές εξετάσεις κατά τη διαδικασία επιλογής
 αστυνομικού προσωπικού ειδικών


text:
καθηκόντων. σελ.48
 Δ.3.2 Υγειονομικές εξετάσεις κατά την πρόσληψη επιτυχόντων
 δοκίμων λιμενοφυλάκων.....................................................................σελ.48
 Δ.4. Εγκυμοσύνη και εργασία στον
 ιδιωτικό τομέα................................σελ.49
 Δ.4.1. Θετική ανταπόκριση εργοδότη στη διαμεσολάβηση
 του ΣτΠ.. σελ.49
 Δ.4.2. Μη
 ανταπόκριση εργοδότη στη διαμεσολάβηση του ΣτΠ- Επιβολή διοικητικού προστίμου. σελ.50
 Δ.4.3. Εξωδικαστική επίλυση διαφοράς με
 συνεργασία ΣτΠ και ΣΕΠΕ.. σελ.51
 Δ.4.4. Εξωδικαστικός
 συμβιβασμός των μερών. σελ.51
 Ε. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. σελ.52
 ΣΤ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΣ
 ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ................................................σελ.55
 Ζ. ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΦΟΡΕΩΝ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ
 ΦΥΛΩΝ σελ.55
 ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ - ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ. σελ.56
 Η δεύτερη ειδική έκθεση
 του Συνηγόρου του Πολίτη (στο εξής «ΣτΠ») για την ίση μεταχείριση ανδρών και
 γυναικών στην απασχόληση και τις εργασιακές σχέσεις δημοσιεύεται σε μια
 ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για τα εργασιακά ζητήματα στην Ελλάδα αλλά και
 παγκοσμίως. Η οικονομική κρίση και η αναπτυξιακή ύφεση επιδεινώνουν την ήδη
 προβληματική θέση των εργαζόμενων γυναικών, με υψηλά ποσοστά ανεργίας και
 υποαπασχόλησης, αύξηση απολύσεων λόγω εγκυμοσύνης και μητρότητας και δυσκολίες
 Ταυτόχρονα, όμως, η θέση
 του ΣτΠ, ως φορέα ελέγχου και προώθησης της νομοθεσίας για την ίση μεταχείριση
 ανδρών και γυναικών σε εργασιακά θέματα, ενισχύεται σημαντικά. Με τον νόμο
 3896/2010, που τέθηκε σε ισχύ το Δεκέμβριο του 2010, οι αρμοδιότητες του ΣτΠ
 για θέματα διακρίσεων λόγω φύλου διευρύνθηκαν. Στο εξής ο ΣτΠ μπορεί να δρα και
 προληπτικά, προκειμένου να προωθήσει την ισότητα μεταχείρισης και την ισότητα
 ευκαιριών στην εργασία για άνδρες και γυναίκες. Για τον σκοπό αυτό μπορεί να
 συνεργάζεται με τη δημόσια διοίκηση, τους κοινωνικούς εταίρους, τις
 επιχειρήσεις και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις, επιδιώκοντας έναν πιο
 ενεργητικό ρόλο στην προώθηση αλλαγών και αντιλήψεων στο εργασιακό περιβάλλον.
 Επιπλέον, ειδικά και μόνο όταν δέχεται αναφορές για διακρίσεις λόγω φύλου, ο
 Συνήγορος του Πολίτη δεν θα σταματά την έρευνά του εάν ο ενδιαφερόμενος προσφύγει
 στη δικαιοσύνη αλλά θα συνεχίζει τη διαμεσολαβητική του προσπάθεια για επίλυση
 του προβλήματος μέχρι την πρώτη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο ή μέχρις
 ότου εξεταστεί αίτημα για παροχή προσωρινής δικαστικής προστασίας (π.χ. αίτηση
 για λήψη ασφαλιστικών μέτρων).
 Στόχος της έκθεσης αυτής
 είναι να παρουσιάσει το έργο του ΣτΠ κατά την άσκηση της ειδικής αυτής
 αρμοδιότητας, που του έχει αναθέσει ο νομοθέτης ήδη από το 2006, χωρίς να
 εξαντλείται σε έναν τυπικό απολογισμό. Επιχειρεί, επιπλέον, να σκιαγραφήσει την
 πραγματικότητα, να αναδείξει τα προβλήματα, να καταγράψει καλές και κακές
 πρακτικές της διοίκησης, να ενημερώσει για εξελίξεις στην Ελλάδα και στην
 Ευρώπη· να δημιουργήσει, δηλαδή, ένα εργαλείο με πολλαπλές αναγνώσεις και
 χρήσεις: από την απλή πληροφόρηση, μέχρι την περαιτέρω εμβάθυνση και τον
 προβληματισμό πάνω στο θέμα των διακρίσεων στον τομέα της εργασίας. Η παρούσα έκθεση
 καλύπτει τη σωρευμένη εμπειρία του ΣτΠ από τον Ιούνιο του 2009 μέχρι και το
 Δεκέμβριο του 2010. Μετά την εισαγωγή, που προσφέρει μια γενική επισκόπηση της
 περιόδου, ακολουθούν τα στατιστικά στοιχεία που συγκεντρώθηκαν, ως αποτύπωση
 της πραγματικότητας με τη γλώσσα των αριθμών. Ειδική θέση κατέχει ο
 Φάκελος «Άδειες ανατροφής παιδιού και ισότητα των φύλων στο δημόσιο». Αυτό
 είναι το κεντρικό θέμα της έκθεσης, το οποίο αναλύεται διεξοδικά. Η επιλογή του
 θέματος δεν είναι τυχαία. Οι άδειες ανατροφής αποτελούν την αιχμή του δόρατος
 της


text:
Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για την εφαρμογή της πολιτικής της συμφιλίωσης της
 οικογενειακής, της ιδιωτικής και της επαγγελματικής ζωής. Στο χρονικό διάστημα
 που καλύπτει η έκθεση, η ΕΕ εξέδωσε την Οδηγία 2010/18/ΕΕ και τα ευρωπαϊκά
 δικαστήρια (ΔΕΕ, ΕΔΔΑ) δημοσίευσαν σημαντικές αποφάσεις πάνω στο θέμα αυτό.
 Αντίστοιχη κινητικότητα είχε το θέμα και στην Ελλάδα, γεγονός που αντανακλάται
 στις αναφορές που δέχθηκε ο ΣτΠ. Στο φάκελο περιέχεται συνολική θεώρηση της
 ισχύουσας εθνικής νομοθεσίας και νομολογίας, καθώς και οι νομοθετικές και
 νομολογιακές εξελίξεις σε επίπεδο ΕΕ. Ακολουθεί η ανάπτυξη της πλούσιας
 εμπειρίας του ΣτΠ στο θέμα, με την παράθεση παραδειγμάτων από τις αναφορές των
 πολιτών, των μεθόδων και του περιεχομένου της διαμεσολάβησης του ΣτΠ και της
 ανταπόκρισης ή μη της διοίκησης. Η ενότητα αυτή ολοκληρώνεται με ειδικότερα
 συμπεράσματα και προτάσεις του ΣτΠ για τις άδειες ανατροφής των γιατρών, των
 εκπαιδευτικών, των αστυνομικών και των υπαλλήλων του Υπουργείου Εξωτερικών που
 Στη συνέχεια της έκθεσης
 παρουσιάζεται μία επικαιροποίηση των ενεργειών του ΣτΠ και της ανταπόκρισης της
 διοίκησης σχετικά με την Ειδική Παροχή Προστασίας της Μητρότητας, θέμα που
 αποτέλεσε αντικείμενο του φακέλου της πρώτης Ειδικής Έκθεσης, το Νοέμβριο του
 2009. Ακολουθεί μια επισκόπηση των υπόλοιπων σημαντικών υποθέσεων που
 χειρίστηκε ο ΣτΠ και οι οποίες αφορούν κυρίως δυο θεματικές: την πρόσβαση των
 γυναικών σε πρώην «ανδροκρατούμενους» τομείς απασχόλησης, όπως οι Ένοπλες
 Δυνάμεις και τα Σώματα Ασφαλείας, και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι
 γυναίκες εργαζόμενες στον ιδιωτικό τομέα, λόγω εγκυμοσύνης. Η έκθεση
 ολοκληρώνεται με μια επισκόπηση της δημόσιας παρουσίας του Συνηγόρου του
 Πολίτη, ως φορέα για την παρακολούθηση και προώθηση της εφαρμογής της αρχής της
 ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών, όπως αυτή εκφράζεται μέσα από τη
 συνεργασία του με το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ) και τις Κοινοβουλευτικές
 Επιτροπές του Κοινοβουλίου αλλά και μέσα από την ενεργό συμμετοχή του στο
 Ευρωπαϊκό Δίκτυο των Φορέων Ισότητας των Φύλων, που λειτουργεί υπό την αιγίδα
 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η έκθεση καταλήγει σε
 γενικές διαπιστώσεις και προτάσεις, οι κυριότερες από τις οποίες συνοψίζονται
 ως εξής: Τέσσερα έτη μετά την
 ψήφιση του αρχικού νόμου 3488/2006, ο οποίος ήδη αντικαταστάθηκε με τον
 3896/2010, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικά εμπόδια στην εφαρμογή και την
 προώθηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών στην
 απασχόληση: η ενσωμάτωση της οπτικής του φύλου στη δημόσια πολιτική (γνωστή και
 ως gender mainstreaming) βρίσκεται ακόμη στα
 σπάργανα, η δημόσια διοίκηση αγνοεί τη σχετική νομοθεσία, ακόμη και τα πολιτικά
 δικαστήρια δεν είναι επαρκώς εξοικειωμένα με αυτήν· απουσιάζουν πλήρως
 αξιόπιστα στατιστικά στοιχεία, τα οποία αποτελούν σημαντικό εργαλείο για την
 τεκμηρίωση των διακρίσεων· εξακολουθούν υφιστάμενες διακρίσεις λόγω φύλου στους
 όρους των προκηρύξεων για προσλήψεις και στις διαδικασίες πρόσβασης σε
 επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση. Εμπόδια νομοθετικά αλλά και
 διαδικαστικά εξακολουθεί να συναντά η προσπάθεια κατοχύρωσης σε όλο το εύρος
 της δημόσιας διοίκησης (π.χ. σώματα ασφαλείας) της άδειας ανατροφής παιδιού ως
 δικαίωμα και του πατέρα αλλά και η δυνατότητα στην πράξη του τελευταίου να
 λάβει την άδεια, εμπόδια που ανάγονται στην έλλειψης πολιτικής βούλησης αλλά
 και στις κοινωνικές αντιλήψεις. Στον ιδιωτικό τομέα, βασικό πρόβλημα παραμένει
 το γεγονός ότι η εγκυμοσύνη και η μητρότητα αποτελούν εμπόδια για


text:
την
 απασχόληση των γυναικών και ότι δεν λαμβάνονται μέτρα για την επανένταξη στην
 αγορά εργασίας μετά από, σχετικές με αυτές, μακρές απουσίες των γυναικών. Ο ΣτΠ ευελπιστεί ότι η
 διαδικασία ενσωμάτωσης της Οδηγίας 2010/18/ΕΕ θα αποτελέσει μία ευκαιρία για να
 αντιμετωπιστούν τα προβλήματα τόσο στον ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο τομέα και
 να κωδικοποιηθεί η διάσπαρτη νομοθεσία για θέματα γονικών αδειών. Ειδικότερα σε
 ό,τι αφορά τις άδειες ανατροφής παιδιού στο Δημόσιο, ο ΣτΠ προτείνει να υπάρξει
 ενιαίο καθεστώς γονικών αδειών για όλες τις κατηγορίες δημοσίων
 υπαλλήλων, το οποίο να προβλέπει τον επιμερισμό της άδειας ανατροφής μεταξύ των
 γονέων υπαλλήλων, κίνητρα για τη χρήση της από τον πατέρα σε όλες τις
 περιπτώσεις και ευελιξία στον τρόπο χορήγησής της, όπως π.χ. δυνατότητα
 σώρευσης του μειωμένου ωραρίου σε ημέρες ρεπό.
 Ένα μόλις χρόνο μετά τη
 δημοσιοποίηση της πρώτης Ειδικής Έκθεσης για την ίση μεταχείριση ανδρών και
 γυναικών στην απασχόληση, το τοπίο έχει αλλάξει ριζικά. Αλλεπάλληλες
 νομοθετικές παρεμβάσεις στο εργατικό δίκαιο[1], ραγδαία
 αύξηση των απολύσεων, επιμήκυνση ωραρίων εργασίας, μείωση αμοιβών, αρνητικό
 εργασιακό περιβάλλον, κατάργηση θέσεων εργασίας και αναστολή προσλήψεων στο
 Δημόσιο, είναι μερικές από τις ραγδαίες αλλαγές που επέφερε η οικονομική ύφεση,
 σηματοδοτώντας μία εντελώς νέα εργασιακή πραγματικότητα στο δημόσιο και στον
 ιδιωτικό τομέα. Αν και οι επιπτώσεις των μεταβολών αυτών στην ισότητα των φύλων
 δεν έχουν αποτιμηθεί ακόμα με συστηματικότητα, δεν είναι δύσκολο να
 προβλεφθούν. Σε μια βαθιά κατακερματισμένη και απορρυθμισμένη αγορά εργασίας,
 όπου οι διακρίσεις δεν θα εντοπίζονται πλέον μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού
 τομέα αλλά μεταξύ αυτών που είναι «εντός» (insiders) και αυτών που είναι «εκτός» (outsiders), χωρίς επαρκές δίκτυ κοινωνικής προστασίας, οι
 γυναίκες, ιδίως οι νέες και οι μεγαλύτερης ηλικίας, έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα
 να βρεθούν στους «εκτός», εγκλωβισμένες σε εύθραυστες διαδρομές μεταξύ ανεργίας
 και υποαπασχόλησης. Στην παραδοσιακά χαμηλή συμμετοχή των γυναικών στην
 απασχόληση -4 στις 10 Ελληνίδες παρέμεναν εκτός αγοράς εργασίας το 2009-
 έρχεται φέτος να προστεθεί η δραματική αύξηση των απολύσεων λόγω μείωσης των
 θέσεων εργασίας ή λόγω εγκυμοσύνης και μητρότητας αλλά και λόγω των συγκεκαλυμμένων
 απολύσεων που χαρακτηρίζονται «οικειοθελείς αποχωρήσεις». Αναρωτιέται εύλογα
 κανείς πόσες γυναίκες θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στο άκρως ανταγωνιστικό
 περιβάλλον των εξατομικευμένων και «ευέλικτων» εργασιακών σχέσεων που
 διαμορφώνεται, και στο οποίο το φύλο, σε συνδυασμό με την ηλικία και την
 οικογενειακή κατάσταση, ανάγεται σε σημαντικό παράγοντα αποκλεισμού από δικαιώματα
 και διακρίσεων. Τι μπορεί
 να κάνει σήμερα ο Συνήγορος του Πολίτη (στο εξής «ΣτΠ») για να αντιμετωπίσει
 αυτές τις διακρίσεις; Με τον ν. 3896/2010, που τέθηκε σε ισχύ το Δεκέμβριο του
 2010, ο νομοθέτης ενίσχυσε θεσμικά τον ΣτΠ ως φορέα ελέγχου και προώθησης της
 εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στον τομέα της
 επαγγελματικής ισότητας και επέκτεινε την αρμοδιότητά του και στις ίσες
 ευκαιρίες για άνδρες και γυναίκες. Η παρέμβαση του ΣτΠ ως φορέα υποστήριξης της
 ισότητας των φύλων αναβαθμίζεται ποιοτικά, αφού πέραν του ελέγχου νομιμότητας
 των πράξεων της διοίκησης και των ενεργειών των ιδιωτών, ο ΣτΠ αναλαμβάνει
 πλέον να προωθεί την ουσιαστική ισότητα των φύλων στους χώρους εργασίας, με
 προληπτικά μη νομοθετικά μέτρα, σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους, τις
 επιχειρήσεις και όλους


text:
τους οργανωμένους φορείς της αγοράς εργασίας και της
 κοινωνίας των πολιτών. Ο νέος νόμος αντικαθιστά και καταργεί τον ν. 3488/2006, διευρύνοντας
 σημαντικά την έκταση και τα μέσα παρέμβασης του ΣτΠ. Για παράδειγμα, ο ΣτΠ
 μπορεί πλέον να εξετάζει καταγγελίες για διακρίσεις λόγω φύλου παρά την
 εκκρεμοδικία και μέχρι την πρώτη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο ή έως ότου
 υπάρξει απόφαση της δικαστικής αρχής επί αιτήματος για παροχή προσωρινής
 δικαστικής προστασίας (π.χ. αίτηση για λήψη ασφαλιστικών μέτρων). Πρόκειται για
 μία απόκλιση που επιτρέπει στον ΣτΠ να ασκεί ουσιαστικό διαμεσολαβητικό ρόλο
 όταν διερευνά υποθέσεις σε βάρος ιδιωτών εργοδοτών, επιδιώκοντας την προσέγγιση
 των μερών και την επίλυση της ατομικής διαφοράς εργασίας.
 Σκοπός της παρούσας έκθεσης είναι η αξιολόγηση της
 εφαρμογής του τότε ισχύοντος ν. 3488/2006, μέσα από τις αναφορές που υπέβαλαν
 οι πολίτες στον ΣτΠ, το διάστημα από τον Ιούνιο του 2009 έως τον Δεκέμβριο του
 2010. Το παραπάνω διάστημα, ο ΣτΠ χειρίστηκε συνολικά 370 αναφορές και επέτυχε
 επίλυση του προβλήματος κατόπιν επιτυχούς διαμεσολάβησης, σε ποσοστό 52%. Σε
 αρκετές υποθέσεις η διαμεσολάβηση του ΣτΠ μεταξύ των πολιτών και της δημόσιας
 διοίκησης είχε επιτυχή κατάληξη. Ειδικότερα, σε τέσσερις περιπτώσεις η αποδοχή
 των προτάσεων του Συνηγόρου οδήγησε σε τροποποίηση νόμων και κανονιστικών
 διοικητικών πράξεων προς όφελος μεγάλου αριθμού πολιτών. Έτσι, μετά από
 παρέμβαση του Συνηγόρου: μειώθηκε με νόμο το όριο ελάχιστου αναστήματος
 κατά την εισαγωγή των γυναικών στις στρατιωτικές σχολές εκδόθηκε πάγια διαταγή με την οποία επεκτάθηκε
 και στους άνδρες στρατιωτικούς το δικαίωμα για άδεια ανατροφής παιδιού·
 αντίστοιχη επέκταση έγινε με προεδρικό διάταγμα (π.δ. 105/2010) για τους
 πατέρες που υπηρετούν στο Λιμενικό Σώμα
 εκδόθηκε εγκύκλιος από το Υπουργείο Παιδείας
 προκειμένου όλα τα Πανεπιστήμια να χορηγούν τις άδειες ανατροφής παιδιού
 αδιακρίτως φύλου, προσαρμόζοντας σχετικά τους Εσωτερικούς Κανονισμούς
 Αξιοσημείωτα αποτελέσματα είχε και η διαμεσολάβηση
 του Συνηγόρου μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών του ιδιωτικού τομέα, σε συνέχεια
 καταγγελιών, που το 2010 ανήλθαν στο 36% του συνόλου των αναφορών και κατά την
 περίοδο αναφοράς την παρούσας έκθεσης, το 26,54% κατά μέσο όρο. Επιλύθηκαν
 συμβιβαστικά εργασιακές διαφορές προτού φθάσουν στα δικαστήρια, με συνεργασία
 του ΣτΠ και του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ), ανακλήθηκαν απολύσεις ή
 ανανεώθηκαν συμβάσεις εργασίας εγκύων εργαζομένων και επιβλήθηκαν διοικητικά
 πρόστιμα σε εργοδότες από το ΣΕΠΕ, μετά από εισήγηση του ΣτΠ. Η συνεργασία του ΣτΠ με το ΣΕΠΕ, για τις υποθέσεις
 που αφορούν ιδιώτη εργοδότη, βελτιώθηκε ουσιαστικά, μετά και την έκδοση
 εγκυκλίου για τον τρόπο συνεργασίας των δύο ελεγκτικών μηχανισμών. Αντιστοίχως
 βελτιώθηκε η επικοινωνία του ΣτΠ με τις δημόσιες υπηρεσίες, κατά την άσκηση της
 ειδικής του αρμοδιότητας του ελέγχου της εφαρμογής της αρχής της ισότητας των
 φύλων, αφού η διοίκηση όλο και συχνότερα κάνει δεκτές τις απόψεις του ΣτΠ ή
 προκαλεί γνωμοδοτήσεις του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους σε συνέχεια εγγράφων
 της Ανεξάρτητης Αρχής. Τέλος, έχει αναπτυχθεί γόνιμος διάλογος με τις αρμόδιες
 υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που παρακολουθούν την πορεία της ενσωμάτωσης
 των οδηγιών της ΕΕ για τις διακρίσεις και ελέγχουν τις ατομικές καταγγελίες για
 παραβιάσεις του δικαίου της Ε.Ε. από τα κράτη μέλη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει
 ζητήσει τις θέσεις του ΣτΠ για νομικά ζητήματα, όπως για το αν


text:
συνιστά
 παραβίαση της οδηγίας 2006/54/ΕΚ η πρόβλεψη κοινού, για τα δύο φύλα, ορίου
 ύψους για την εισαγωγή στις σχολές της αστυνομίας, θέμα για το οποίο εξετάζεται
 η παραπομπή της χώρας μας στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ).
 Σημαντικός όγκος των αναφορών την προαναφερόμενη
 περίοδο αφορούσε καταγγελίες για διακρίσεις λόγω φύλου και δυσμενή μεταχείριση
 λόγω άδειας ανατροφής παιδιού. Συνεχίζοντας την επιτυχημένη πρακτική των
 «φακέλων», η οποία εγκαινιάστηκε πέρυσι (βλ. Ειδική Έκθεση Νοέμβριος 2009), φέτος
 επελέγη η συγκέντρωση και η προβολή σε φάκελο των σημαντικότερων υποθέσεων με
 αντικείμενο την άδεια ανατροφής παιδιού
 (γονική άδεια) στο Δημόσιο. Από την ενδελεχή εξέταση των υποθέσεων αυτών διαπιστώθηκε
 v το νομικό
 καθεστώς που διέπει τις άδειες ανατροφής παιδιού στο Δημόσιο δεν είναι ενιαίο
 (υπαλληλικός κώδικας) αλλά διαφοροποιείται, με βάση μη ορθολογικά κριτήρια, για
 ορισμένες κατηγορίες δημοσίων υπαλλήλων, ευνοώντας την άνιση μεταχείριση και
 την ανασφάλεια δικαίου, v οι άδειες
 ανατροφής παιδιού μόνο στη νομική θεωρία είναι δικαίωμα και των δύο γονέων,
 αφού εξακολουθούν να εφαρμόζονται νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις που
 τις απονέμουν μόνο στη μητέρα, αντανακλώντας, εκτός από την αδράνεια και την
 καχυποψία της διοίκησης, και μία παρωχημένη στερεοτυπική κοινωνική αντίληψη ότι
 η μητέρα φέρει τα οικογενειακά βάρη και δη της ανατροφής των παιδιών,
 v υφίσταται
 ανελαστικότητα στον τρόπο χορήγησης της άδειας ανατροφής παιδιού είτε αυτή
 χορηγείται με τη μορφή του μειωμένου ωραρίου είτε με την εναλλακτική μορφή της
 ισόχρονης εννεάμηνης άδειας, ανελαστικότητα που δε συμβαδίζει με τη σύγχρονη
 κοινωνική, οικονομική και εργασιακή πραγματικότητα. Οι απαντήσεις στα παραπάνω, κατά την άποψη του ΣτΠ,
 πρέπει να κινηθούν σε τρεις κατευθύνσεις: v ενιαίο
 καθεστώς γονικών αδειών για όλες τις κατηγορίες δημοσίων υπαλλήλων και
 κατάργηση των ρυθμίσεων - γενικών ή ειδικών- που παραβιάζουν την αρχή της ίσης
 μεταχείρισης ανδρών και γυναικών, v επιμερισμός
 της άδειας μεταξύ των δύο εργαζόμενων γονέων με κίνητρα για τη χρήση της από
 τον πατέρα, ενδεχομένως και μετατροπή ενός τμήματος αυτής σε προσωπικό και μη
 μεταβιβάσιμο δικαίωμα του πατέρα υπαλλήλου, η μη χρήση του οποίου επιφέρει
 οριστική απώλειά του, και v πρόβλεψη
 ελαστικού τρόπου χορήγησης της άδειας ανατροφής παιδιού, όπως π.χ. δυνατότητα
 σώρευσης του μειωμένου ωραρίου σε ημέρες ρεπό, ώστε να έχει κίνητρα ο υπάλληλος
 να το επιλέξει αντί της συνεχόμενης άδειας.
 Στην κρίσιμη αυτή δημοσιονομική συγκυρία, το
 ζητούμενο είναι να διασφαλίζεται η καλύτερη δυνατή ισορροπία μεταξύ των
 προσωπικών-οικογενειακών αναγκών των εργαζομένων αφενός και των υπηρεσιακών
 αναγκών αφετέρου και να εδραιωθεί η άποψη ότι η γονική άδεια είναι δικαίωμα και
 των δύο γονέων, που πρέπει να ασκείται ισότιμα χωρίς καταχρήσεις και υπερβολές.
 ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΛΟΓΩ ΦΥΛΟΥ ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ : το έργο του Συνηγόρου του Πολίτη με
 Από τον Ιούνιο του 2009 μέχρι και το Δεκέμβριο 2010,
 ο Συνήγορος του Πολίτη δέχτηκε τριακόσιες εβδομήντα (370) αναφορές, το 57% των
 οποίων έχει ήδη αρχειοθετηθεί, ενώ ανοιχτό παραμένει το 43%. Πίνακας 1
 ΑΝΑΦΟΡΩΝ (2006 -2010)
 – ΚΛΕΙΣΤΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Από αυτές που αρχειοθετήθηκαν:
 το 19,68% έκλεισαν χωρίς έρευνα (λόγω
 αναρμοδιότητας, αοριστίας αιτήματος, απλή παροχή πληροφοριών) το υπόλοιπο 80,32% αρχειοθετήθηκε μετά από
 έρευνα. Βάσιμες ήταν το 68,62% και το ποσοστό επίλυσης του
 προβλήματος μετά από επιτυχή διαμεσολάβηση του ΣτΠ, ανήλθε στο


text:
52%. Πίνακας 3
 ΑΝΑ ΦΥΛΟ Το 79,82% των αναφορών υποβλήθηκαν από γυναίκες,
 ενώ το 20,18% από άνδρες.
 ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΑΝΑ ΦΟΡΕΑ
 Η πλειονότητα των αναφορών (73,46%) αφορούσε το
 δημόσιο τομέα (δημόσιες υπηρεσίες, ΝΠΔΔ και ΟΤΑ α ́ και β ́ βαθμού, ευρύτερος
 δημόσιος τομέας) και το 26,54% τον ιδιωτικό τομέα, περιλαμβανομένων των
 τραπεζών. Πίνακας 5
 Από την σκοπιά των θεματικών κατηγοριών, το 82,80%
 των υποθέσεων που χειρίστηκε ο Συνήγορος του Πολίτη αφορούσε θέματα άνισης
 μεταχείρισης και το 17,20% παροχές μητρότητας (επιδόματα κυοφορίας-λοχείας, συμπληρωματικές
 παροχές, ειδική παροχή προστασίας μητρότητας), οι οποίες εξ αντικειμένου
 αφορούν μόνο τις εργαζόμενες μητέρες Πίνακας 6
 ΑΝΑ ΤΟΜΕΑ ΑΝΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗΣ
 Η άνιση μεταχείριση λόγω φύλου εντοπίστηκε κυρίως
 στους όρους και τις συνθήκες εργασίας (50,65 %)
 ΑΝΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΔΙΑΚΡΙΣΗΣ
 Ως προς τα είδη των διακρίσεων που απαγορεύει ο ν. 3488/2006:
 · 32 % των
 αναφορών αφορούσαν δυσμενή μεταχείριση λόγω άδειας ανατροφής παιδιού
 · 29, 71 % άμεση
 διάκριση (κυρίως απολύσεις λόγω εγκυμοσύνης) · 12, 57%
 δυσμενή μεταχείριση λόγω εγκυμοσύνης
 · 8% σεξουαλική
 · 7, 43% έμμεση διάκριση
 · 6, 86 % δυσμενή μεταχείριση λόγω άδειας
 · 2, 29% διάκριση λόγω οικογενειακής κατάστασης
 · 1, 14 % πολλαπλή διάκριση
 Οι σημαντικότερες υποθέσεις, στις οποίες
 διαμεσολάβησε ο Συνήγορος του Πολίτη, παρατίθενται παρακάτω, με τη μορφή φακέλου
 για τις γονικές άδειες στο Δημόσιο και επιμέρους περιπτώσεων.
 Β. ΦΑΚΕΛΟΣ: Άδειες ανατροφής παιδιών και ισότητα
 των φύλων στο Δημόσιο Στην
 ειδική θεματική ενότητα που ακολουθεί παρουσιάζεται συνοπτικά η εθνική νομοθεσία
 για τις άδειες ανατροφής παιδιών, η ερμηνεία της από τη διοίκηση και τη
 νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων και η ευρωπαϊκή νομοθεσία και νομολογία για
 το ίδιο θέμα. Στη συνέχεια εκτίθενται αναλυτικά σημαντικές υποθέσεις που
 χειρίστηκε ο Συνήγορος του Πολίτη κατά την περίοδο αναφοράς της έκθεσης. Β.1. Η εθνική νομοθεσία και η ερμηνεία της από τη
 κύριο νομοθέτημα που ρυθμίζει τα ζητήματα αδειών ανατροφής παιδιού όσον αφορά
 τους δημοσίους υπαλλήλους είναι ο υπαλληλικός κώδικας (ν. 3528/2007[2]).
 Ωστόσο, δεν υφίσταται ενιαίο νομοθετικό καθεστώς για το προσωπικό της κεντρικής
 διοίκησης· αντίθετα παρατηρείται μία πολλαπλότητα ειδικών καθεστώτων για
 ορισμένες ομάδες δημοσίων υπαλλήλων, όπως οι στρατιωτικοί, οι εκπαιδευτικοί, οι
 γιατροί, οι διπλωματικοί υπάλληλοι κ.λπ. Παρακάτω γίνεται μία προσπάθεια να
 καταγραφούν τα διαφορετικά νομικά πλαίσια που ισχύουν στον στενό δημόσιο τομέα,
 με αφετηρία τις ρυθμίσεις του υπαλληλικού κώδικα. Β.1.1. Το
 άρθρο 53 του Υπαλληλικού Κώδικα (ν. 3528/2007)
 - Άδεια άνευ αποδοχών για ανατροφή τέκνου Άδεια χωρίς αποδοχές
 συνολικής διάρκειας μέχρι δύο (2) έτη χορηγείται υποχρεωτικά, χωρίς γνώμη
 υπηρεσιακού συμβουλίου, όταν πρόκειται για ανατροφή παιδιού ηλικίας έως και έξι
 (6) ετών. Διάστημα τριών (3) μηνών της άδειας αυτής χορηγείται με πλήρεις
 αποδοχές στην περίπτωση γέννησης τρίτου (3ου) παιδιού και άνω (παρ. 1).
 - Μειωμένο ωράριο και ισόχρονη 9μηνη άδεια
 Ο χρόνος εργασίας του
 γονέα υπαλλήλου μειώνεται κατά δύο (2) ώρες ημερησίως, εφόσον έχει τέκνα
 ηλικίας έως δύο (2) ετών, και κατά μία (1) ώρα, εφόσον έχει τέκνα ηλικίας από
 δύο (2) έως τεσσάρων (4) ετών. Ο γονέας υπάλληλος δικαιούται εννέα (9) μήνες
 άδεια με αποδοχές για ανατροφή παιδιού, εφόσον δεν κάνει χρήση του κατά το
 προηγούμενο εδάφιο μειωμένου ωραρίου (παρ. 2


text:
εδ. 1). - Mόνοι γονείς ή γονείς αναπήρων τέκνων
 Για το γονέα που είναι
 άγαμος ή χήρος ή διαζευγμένος ή έχει αναπηρία 67% και άνω, το κατά μία ώρα
 μειωμένο ωράριο του πρώτου εδαφίου ή η άδεια του προηγούμενου εδαφίου
 προσαυξάνονται κατά έξι (6) μήνες ή ένα (1) μήνα αντίστοιχα (παρ. 2 εδ.2).
 - Προσαυξήσεις για 4ο τέκνο και άνω
 Στην περίπτωση γέννησης
 τέταρτου τέκνου, το μειωμένο ωράριο εργασίας παρατείνεται για δύο (2) ακόμα έτη
 (παρ. 2 εδ.3).
 - Καθορισμός του γονέα που θα κάνει χρήση της
 αδείας Αν και οι δύο γονείς
 είναι υπάλληλοι, με κοινή τους δήλωση, που κατατίθεται στις υπηρεσίες τους,
 καθορίζεται ποιος από τους δύο θα κάνει χρήση του μειωμένου ωραρίου ή της
 άδειας ανατροφής, εκτός αν με την ανωτέρω κοινή τους δήλωση καθορίσουν χρονικά
 διαστήματα που ο καθένας θα κάνει χρήση, αλλά πάντοτε διαδοχικώς και μέσα στα
 χρονικά όρια της προηγούμενης παραγράφου (παρ. 3 εδ. 1).
 - Σύζυγος εργαζόμενος/η στον ιδιωτικό τομέα Αν η σύζυγος του
 υπαλλήλου ή ο σύζυγος της υπαλλήλου εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα, εφόσον
 δικαιούται όμοιων ολικώς ή μερικώς διευκολύνσεων, ο σύζυγος ή η σύζυγος
 υπάλληλος δικαιούται να κάνει χρήση του μειωμένου ωραρίου ή της ισόχρονης
 9μηνης άδειας ανατροφής κατά το μέρος που η σύζυγος αυτού ή ο σύζυγος αυτής δεν
 κάνει χρήση των δικών της ή των δικών του δικαιωμάτων ή κατά το μέρος που αυτά
 υπολείπονται των παραπάνω διευκολύνσεων (παρ. 3 εδ. 2).
 - Μη εργαζόμενη σύζυγος Αν η σύζυγος του
 υπαλλήλου δεν εργάζεται ή δεν ασκεί οποιοδήποτε επάγγελμα, ο σύζυγος δεν
 δικαιούται να κάνει χρήση του μειωμένου ωραρίου ή της ισόχρονης 9μηνης άδειας
 ανατροφής, εκτός αν λόγω σοβαρής πάθησης ή βλάβης κριθεί ανίκανη να
 αντιμετωπίζει τις ανάγκες ανατροφής του παιδιού, σύμφωνα με βεβαίωση της
 Δευτεροβάθμιας Υγειονομικής Επιτροπής στην αρμοδιότητα της οποίας υπάγεται ο
 υπάλληλος (παρ. 3 εδ. 3).
 - Γονικές άδειες σε περιπτώσεις διάστασης,
 διαζυγίου, χηρείας ή γέννησης τέκνου χωρίς γάμο
 Σε περίπτωση διάστασης,
 διαζυγίου, χηρείας ή γέννησης τέκνου χωρίς γάμο των γονέων του, γονική άδεια
 δικαιούται ο γονέας που ασκεί την επιμέλεια (παρ. 5).
 - Άδεια παρακολούθησης σχολικής επίδοσης
 Οι υπηρεσίες υποχρεούνται
 να διευκολύνουν τους υπαλλήλους που έχουν τέκνα, τα οποία παρακολουθούν
 μαθήματα πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, για να επισκέπτονται το
 σχολείο των παιδιών τους, με σκοπό την παρακολούθηση της σχολικής τους επίδοσης
 (παρ. 6). Β.1.2.
 To άρθρο 53 του υπαλληλικού κώδικα έχει ερμηνευθεί με
 εγκυκλίους του Υπουργείου Εσωτερικών, από τις οποίες η πλέον πρόσφατη είναι η ΔΙΔΑΔ/Φ.51/ 590 /οικ. 14346/29.5.2008,
 «Χορήγηση αδειών σύμφωνα με τον Υπαλληλικό Κώδικα και τον Κώδικα Κατάστασης
 Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων». Με τις εγκυκλίους αυτές παρασχέθηκαν
 στις δημόσιες υπηρεσίες οδηγίες για την εφαρμογή του νόμου και αποσαφηνίστηκαν
 ζητήματα, όπως π.χ. η αυτοτέλεια του δικαιώματος χορήγησης γονικής αδείας
 ανατροφής για κάθε παιδί, η χορήγηση 2 ετών επιπλέον μειωμένου ωραρίου για κάθε
 παιδί πέραν του τέταρτου, για τα οποία δεν υπήρχε ρητή νομοθετική πρόβλεψη. Β.1.3.
 Κατηγορίες δημοσίων υπαλλήλων-λειτουργών με ειδικές ρυθμίσεις Στις
 ρυθμίσεις του υπαλληλικού κώδικα όσον αφορά στις γονικές άδειες έχουν
 περιληφθεί κατόπιν είτε δικαστικών αποφάσεων, είτε γνωμοδοτήσεων του Νομικού
 Συμβουλίου του Κράτους, και


text:
κατηγορίες δημοσίων υπαλλήλων - λειτουργών που
 διέπονται από ειδικότερους Οργανισμούς και διατάξεις, ιδίως οι δικαστικοί
 λειτουργοί, οι διπλωματικοί υπάλληλοι, οι ιατροί του ΕΣΥ και τα μέλη Διδακτικού
 και Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) των Ανωτέρων και Ανωτάτων Πανεπιστημιακών
 Σχολών. Για τις κατηγορίες αυτές, καθώς και τα προβλήματα που έχουν
 αντιμετωπίσει κατά την άσκηση του συγκεκριμένου δικαιώματος, υπάρχουν
 λεπτομερείς αναφορές παρακάτω.
 όσον αφορά τους εκπαιδευτικούς, ήδη προ της ισχύος του νέου υπαλληλικού κώδικα,
 είχε δοθεί στις μητέρες τακτικές εκπαιδευτικούς, σύμφωνα με τη διάταξη της παρ.
 2 του άρθρου 53 του ν. 2721/1999, η δυνατότητα να επιλέξουν είτε την 9μηνη
 άδεια με αποδοχές για ανατροφή τέκνου που προβλέπεται στο άρθρο 53 του Υ.Κ.,
 είτε τις διευκολύνσεις της παραγράφου 8 του άρθρου 13 του ν. 1566/1985
 (απαλλαγή από εξωδιδακτικές υποχρεώσεις) και του άρθρου 30 παρ. 14 του ν.
 2083/1992 (μειωμένο ωράριο). Συνεπώς, όσον αφορά τις άδειες διευκόλυνσης, οι
 εκπαιδευτικοί έχουν τη δυνατότητα επιλογής μεταξύ των διατάξεων του Υπαλληλικού
 Κώδικα ή των ειδικότερων ρυθμίσεων που προβλέπονται γι’ αυτούς, όπως προκύπτει
 και από σειρά γνωμοδοτήσεων του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (490/2003,
 193/2004, 546/2005, 64/2008). Ωστόσο, το Υπουργείο Παιδείας, επικαλούμενο την
 εφαρμογή ειδικότερων διατάξεων που κατισχύουν των ρυθμίσεων του Υπαλληλικού
 Κώδικα, έχει επιλέξει να διαφοροποιηθεί και ως προς άλλα θέματα, όπως λ.χ. την
 αυτοτέλεια του δικαιώματος της γονικής αδείας για κάθε παιδί και τη χορήγηση
 της 3μηνης αδείας άνευ αποδοχών για την ανατροφή ανηλίκου τέκνου πέραν του
 τρίτου. Και τα θέματα αυτά εξετάζονται λεπτομερώς στη συνέχεια. Β.1.4. Γνωμοδοτήσεις του Νομικού Συμβουλίου του
 Κράτους: συνοπτική παράθεση v 211/2010
 (εκδόθηκε επί εγγράφου του ΣτΠ)
 Πολύτεκνη εκπαιδευτικός, που έχει κάνει χρήση της εννεάμηνης άδειας ανατροφής, δεν δικαιούται του επιπλέον μειωμένου ωραρίου του άρθρου 53 παρ. 2 εδ. 4 του ν. 3528/2007, στην περίπτωση γέννησης τέταρτου τέκνου.
 v 406/2009
 Η μετάθεση υπαλλήλου του Υπουργείου Εξωτερικών από θέση του εξωτερικού στην κεντρική υπηρεσία, διαρκούσης της χορηγηθείσας σε αυτήν γονικής άδειας ανατροφής τέκνου, δεν συνιστά δυσμενή μεταχείριση λόγω φύλου ή οικογενειακής κατάστασης και δεν προσκρούει στην κοινοτική και εθνική νομοθεσία, υπό την προϋπόθεση της ουσιαστικής διαπίστωσης από τη Διοίκηση ότι: o       αφενός, συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις της μετάθεσης και o       αφετέρου, η σύμφωνη με την εργασιακή σχέση ή σύμβαση θέση, στην οποία τοποθετείται ο υπάλληλος, είναι ισοδύναμη με την προηγούμενη
 v 388/2009
 Οι μόνιμοι ιατροί και οδοντίατροι του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, οι
 οποίοι απασχολούνται με μειωμένο ωράριο, δεν υπάγονται στον Υπαλληλικό Κώδικα
 και δεν δικαιούνται τις διευκολύνσεις ανατροφής τέκνου του άρθρου 53 παρ. 2.
 v 361/2009
 Η άδεια μητρότητας και η άδεια ανατροφής τέκνου
 (άρθρα 52 και 53 ν. 3528/2007) μπορούν να χορηγούνται τόσο στην παρένθετη όσο
 και στη νόμιμη μητέρα.
 v 194/2009
 Είναι δυνατή η καταγγελία της συμβάσεως εργασίας
 ιδιωτικής εκπαιδευτικού που συμπληρώνει εξαετή υπηρεσία, κατά το χρονικό
 διάστημα που τελεί σε γονική άδεια ανατροφής τέκνου. Η χρονική περίοδος κατά
 την οποία γίνεται χρήση εννεάμηνης άδειας ανατροφής τέκνου, δεν θεωρείται ως
 περίοδος προστασίας της μητρότητας κατά την οποία απαγορεύεται η απόλυση, αφού
 δεν εμπίπτει στο χρονικό διάστημα προστασίας του άρθρου 15 παρ. 1 του ν.
 1483/1984 (δηλαδή το χρονικό διάστημα που καλύπτει όλη τη


text:
διάρκεια της εγκυμοσύνης
 και ένα έτος μετά τον τοκετό). v 90/2009
 Η διάταξη του άρθρου 53 παρ. 2 του ν. 3528/2007 θα
 πρέπει να τύχει εφαρμογής στην περίπτωση πολύτεκνης μητέρας, υπαλλήλου ΤΕ
 Νοσηλευτικής και εκπαιδευτικού κλάδου ΠΕ 18, ως προς τη χρήση μειωμένου ωραρίου
 Β.2. Νομολογία των ελληνικών διοικητικών
 δικαστηρίων: συνοπτική παράθεση Αποφάσεις :
 v ΣτΕ 899/2010
 Οι διατάξεις της παρ. 21 του άρθρου 44 του ν.
 1756/1988[3] έχουν
 εφαρμογή όχι μόνο για τη μητέρα δικαστική λειτουργό αλλά και για τον πατέρα
 δικαστικό λειτουργό, ο οποίος δικαιούται 9μηνη άδεια ανατροφής τέκνου με
 αποδοχές. Όμοια η ΣτΕ 711/2009.
 v ΣτΕ 569/2010
 Οι διατάξεις περί αδείας ανατροφής του Υπαλληλικού
 Κώδικα έχουν εφαρμογή και ως προς τη χορήγηση γονικής αδείας σε πατέρα
 δικαστικό με σύζυγο ελεύθερη επαγγελματία και η ημερομηνία έναρξης της αδείας
 πρέπει να προσδιορίζεται το συντομότερο δυνατό μετά τον τοκετό.
 v ΣτΕ 2112/2009
 Η αίτηση πατέρα δικαστικού λειτουργού για τη χορήγηση γονικής άδειας ανατροφής πρέπει να υποβάλλεται το συντομότερο δυνατό μετά τη λήξη της αδείας λοχείας της μητέρας. Εάν η σύζυγος δε λαμβάνει άδεια λοχείας, η αίτηση πρέπει να υποβάλλεται το συντομότερο δυνατόν μετά την ημερομηνία κατά την οποία θα έληγε η άδεια λοχείας, την οποία θα ελάμβανε η μητέρα δικαστική λειτουργός. Η θέση αυτή διαφέρει από εκείνη της πιο πρόσφατης απόφασης ΣτΕ 569/2010, σύμφωνα με την οποία η ημερομηνία έναρξης της άδειας πρέπει να προσδιορίζεται το συντομότερο δυνατόν μετά τον τοκετό. Παρόμοια η 2118/2009 ΣτΕ.
 v ΣτΕ 4329/2009
 Η κύηση δικαστικής λειτουργού ή οι ταυτόχρονες
 κυήσεις αυτής που καταλήγουν στη γέννηση περισσοτέρων από ένα τέκνων, δεν
 συνεπάγονται την εκ μέρους της απόκτηση δικαιώματος να λάβει τόσες 9μηνες
 άδειες ανατροφής παιδιού όσα τα τέκνα που γεννιούνται. Η σύζυγος του αιτούντος
 και μητέρα τριδύμων έλαβε άδεια μετ’ αποδοχών λόγω ανατροφής τέκνου, συνεπώς ο
 αιτών δεν δικαιούται να λάβει τέτοια άδεια λόγω ανατροφής δύο εκ των τριδύμων
 τέκνων του. v Διοικητικό
 Εφετείο Αθηνών 1487/2009
 Κάθε άδεια που αποβλέπει στην προστασία της
 μητρότητας και της παιδικής ηλικίας χορηγείται και στους άνδρες πυροσβεστικούς
 υπαλλήλους. Ο άνδρας πυροσβέστης δικαιούται να ζητήσει 9μηνη άδεια ανατροφής
 τέκνου μετ’ αποδοχών μέχρι τη συμπλήρωση του 4ου έτους ηλικίας του
 τέκνου του. v Διοικητικό
 Εφετείο Πειραιώς 306/2009
 Το δικαίωμα για τη λήψη της γονικής αδείας είναι
 αυτοτελές για κάθε τέκνο εφόσον τα τέκνα δεν έχουν συμπληρώσει το 4ο
 έτος κατά την υποβολή της αίτησης. Ακύρωση πράξης Προϊσταμένου του Γραφείου Β ́
 βάθμιας Εκπαίδευσης που απέρριψε αίτηση εκπαιδευτικού για λήψη αδείας και για
 το δεύτερο τέκνο, μετά τη λήψη της αδείας για το πρώτο τέκνο. Β.3. Η
 ευρωπαϊκή νομοθεσία σε εξέλιξη: από
 την οδηγία 96/34/ΕΚ στην οδηγία
 2010/18/ΕΕ Η
 οδηγία 96/34/ΕΚ επικύρωσε, προσδίδοντάς της νομική ισχύ, τη συμφωνία-πλαίσιο
 για τη γονική άδεια, η οποία συνήφθη στις 14/12/1995 μεταξύ των Ευρωπαίων
 κοινωνικών εταίρων, BUSINESSEUROPE,
 UEAPME, ETUC και CEEP, προκειμένου να καθορίσει τις ελάχιστες απαιτήσεις
 για τη θεσμοθέτηση γονικής άδειας στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης:
 Ø ως μέσου για
 τη συμφιλίωση των επαγγελματικών και οικογενειακών ευθυνών,
 την προώθηση της ισότητας ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης ανδρών και
 την πάροδο των ετών σημειώθηκαν εξελίξεις


text:
στην πολιτική θεώρηση του ζητήματος
 της συμφιλίωσης της επαγγελματικής, της ιδιωτικής και της οικογενειακής ζωής,
 οι οποίες κατέστησαν αναγκαία την αναθεώρηση της συμφωνίας του 1995 μέσω
 διαπραγματεύσεων των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων. Η νέα οδηγία 2010/18/ΕΕ
 προσέδωσε νομική ισχύ στην αναθεωρημένη συμφωνία-πλαίσιο που υπογράφηκε στις
 18/6/2009. Με τη νέα Οδηγία ορίζονται οι ελάχιστες απαιτήσεις για τη
 διευκόλυνση της συμφιλίωσης των οικογενειακών και των επαγγελματικών ευθυνών
 των εργαζόμενων γονέων, λαμβάνοντας υπόψη την αυξανόμενη ποικιλομορφία των
 οικογενειακών δομών. Η συμφωνία εφαρμόζεται σε όλους τους εργαζόμενους, άνδρες
 και γυναίκες που έχουν σύμβαση ή σχέση εργασίας προσδιοριζόμενη από το δίκαιο,
 τις συλλογικές συμβάσεις και/ή τις πρακτικές που ισχύουν σε κάθε κράτος μέλος.
 Δεν εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής
 της αναθεωρημένης συμφωνίας οι εργαζόμενοι με μερική απασχόληση, οι εργαζόμενοι
 με σύμβαση ή σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου ή οι εργαζόμενοι με σύμβαση ή
 σχέση εργασίας με εταιρείες προσωρινής απασχόλησης. Το δικαίωμα σε γονική άδεια
 αποτελεί προσωπικό δικαίωμα του κάθε
 γονέα, καταρχήν αμεταβίβαστο, που δύναται όμως να μετατραπεί σε μεταβιβάσιμο
 από τα κράτη μέλη. Επισημαίνεται ότι οι ευέλικτες εργασιακές διευθετήσεις
 διευκολύνουν την επανένταξη των γονέων στην εργασία, ενώ η γονική άδεια
 προορίζεται να παρέχει στήριξη στους εργαζόμενους γονείς, αποσκοπώντας στη
 διατήρηση και προώθηση της συνεχούς συμμετοχής τους στην αγορά εργασίας.
 Εναπόκειται στα κράτη μέλη και/ή στους κοινωνικούς εταίρους να εναρμονίσουν το
 εθνικό τους δίκαιο με το περιεχόμενο της οδηγίας και αναλόγως να αξιολογήσουν
 την ανάγκη και λήψη συμπληρωματικών μέτρων, όπως για παράδειγμα σε περίπτωση
 υιοθετούντων γονέων ή γονέων με παιδιά με αναπηρία ή μακροχρόνια ασθένεια. Τα
 εργασιακά δικαιώματα των εργαζομένων και η μη διάκριση όταν αυτοί επιστρέφουν
 στην εργασία τους μετά το πέρας της γονικής άδειας, θα πρέπει να
 διασφαλίζονται, η δε επιστροφή στην εργασία να υπόκειται σε κάποια μορφή
 ευελιξίας, έτσι ώστε οι εργαζόμενοι να επανεντάσσονται ομαλά σε αυτήν. Επίσης
 θα πρέπει να υπάρχουν μέτρα που να επιτρέπουν στους εργαζομένους να απουσιάζουν
 για λόγους ανωτέρας βίας. Ανακεφαλαιώνοντας, η Οδηγία 2010/18/ΕΕ αποσκοπεί:
 Ø στην ισότητα
 μεταξύ ανδρών και γυναικών, όσον αφορά τις ευκαιρίες στην αγορά εργασίας σε
 ολόκληρη την Ένωση και
 Ø στη βελτίωση
 της συμφιλίωσης της επαγγελματικής, ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής για τους
 Κύριες ρυθμίσεις οδηγίας 2010/18/ΕΕ και οδηγίας
 96/34/ΕΚ Συγκριτικός πίνακας
 Οδηγία 96/34/ΕΚ
 μήνες άδεια ανά γονέα Δικαίωμα
 κατ’ αρχήν αμεταβίβαστο, το οποίο μπορεί να προβλεφθεί ως μεταβιβάσιμο από τα
 μήνες άδειας ανά γονέα
 κατ’ αρχήν αμεταβίβαστο, εκτός από τον τέταρτο μήνα που είναι αυστηρά
 αμεταβίβαστος μεταξύ των γονέων, για να ενθαρρύνεται ο πατέρας να αναλάβει
 περισσότερες οικογενειακές ευθύνες.
 ρυθμίσεις που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες λειτουργίας και οργάνωσης των
 μικρών επιχειρήσεων, όσον αφορά τους εργαζόμενους που αιτούνται γονικής
 γονέων, αφού επιστρέψουν από τη γονική άδεια, να ζητήσουν αλλαγές στο ωράριο
 εργασίας τους, που οι εργοδότες τους θα πρέπει να λάβουν υπ ́ όψιν τους και να
 τους απαντήσουν. Το
 δικαίωμα της γονικής άδειας εξαρτάται από την περίοδο εργασίας ή/και την
 περίοδο αρχαιότητας του εργαζομένου, που δεν μπορεί όμως να υπερβαίνει το ένα
 έτος. Το
 δικαίωμα της γονικής άδειας συμπεριλαμβάνει σαφώς τους απασχολούμενους με
 μερική απασχόληση ή απασχόληση ορισμένου χρόνου Προστασία
 εργαζομένων έναντι απολύσεων εξαιτίας της αίτησης


text:
ή της λήψης γονικής άδειας.
 του εργαζόμενου όχι μόνο κατά της απόλυσης, αλλά επίσης κατά της διακριτικής μεταχείρισης
 ως προς τη χορήγηση της γονικής άδειας και κατά οποιασδήποτε μορφή διάκρισης
 που ενδέχεται να επηρεάσει την επαγγελματική εξέλιξη ή τις μισθολογικές
 προοπτικές του εργαζομένου Β.4. Η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής
 Ένωσης σε εξέλιξη
 Γονική άδεια χορηγούμενη σε περίπτωση
 γεννήσεως δίδυμων
 Υπόθεση C-149/10 Ζωή Χατζή κατά Υπουργού Οικονομικών Σε αυτήν την
 υπόθεση ελληνικού ενδιαφέροντος, το Διοικητικό Εφετείο Θεσσαλονίκης απηύθυνε
 στο ΔΕΕ το ερώτημα αν από την
 Οδηγία 96/34/ΕΚ, ερμηνευμένη σε συνδυασμό με το άρθρο 24 του Χάρτη των
 Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δημιουργείται παράλληλα και
 δικαίωμα στη γονική άδεια για το παιδί, εκτός από τους γονείς, ώστε σε
 περίπτωση που γεννήθηκαν δίδυμα παιδιά, η χορήγηση μιας γονικής άδειας να
 συνιστά δυσμενή διάκριση με βάση τη γέννηση και περιορισμό του δικαιώματος των
 δίδυμων παιδιών, μη ανεκτό από την αρχή της αναλογικότητας; Σε
 περίπτωση αρνητικής απάντησης στο προηγούμενο ερώτημα, ερωτάτο αν ο όρος
 «γέννηση» στη ρήτρα 2.1 της Συμφωνίας πλαισίου, που έχει προσαρτηθεί στην
 Οδηγία 96/34/ΕΚ, έχει την έννοια ότι δημιουργείται διττό δικαίωμα χορηγήσεως
 γονικής άδειας στους εργαζόμενους γονείς, βασιζόμενο στο ότι η δίδυμη κύηση
 καταλήγει σε δύο διαδοχικές γεννήσεις παιδιών (δίδυμα παιδιά) ή ότι η γονική
 άδεια παρέχεται για μία γέννηση, ανεξάρτητα από το πόσα παιδιά γεννιούνται με
 αυτή. Το
 Ευρωπαϊκό Δικαστήριο απήντησε ότι η οδηγία 96/34/ΕΚ δεν απονέμει στο τέκνο
 ατομικό δικαίωμα γονικής άδειας. Επίσης, οι διατάξεις της οδηγίας αυτής δεν
 έχουν την έννοια ότι η γέννηση διδύμων θεμελιώνει δικαίωμα τόσων γονικών
 αδειών, όσα τα τέκνα που γεννιούνται. Σε κάθε περίπτωση, υπό το πρίσμα της
 αρχής της ίσης μεταχείρισης, η οδηγία επιβάλλει στον εθνικό νομοθέτη να
 καθιερώσει σύστημα γονικής άδειας το οποίο, αναλόγως με την υφιστάμενη στο
 οικείο κράτος μέλος κατάσταση, εξασφαλίζει στους γονείς διδύμων μεταχείριση
 λαμβάνουσα προσηκόντως υπόψη τις ειδικές τους ανάγκες. Εναπόκειται στον εθνικό
 δικαστή να διαπιστώσει κατά πόσον η εθνική νομοθεσία ανταποκρίνεται στην
 απαίτηση αυτή και να προσδώσει στην εν λόγω εθνική νομοθεσία μια -κατά το μέτρο
 του δυνατού- σύμφωνη προς το δίκαιο της Ένωσης ερμηνεία.
 Γονική άδεια πατέρων μισθωτών ανεξάρτητα από το
 επαγγελματικό καθεστώς της μητέρας του τέκνου
 Υπόθεση C-104/09, Pedro Manuel Roca Álvarez κατά
 προδικαστικό ερώτημα στην υπόθεση αυτή αφορά το δικαίωμα του μισθωτού πατέρα να
 λάβει άδεια θηλασμού μετ’ αποδοχών, με τη μορφή μειωμένου ωραρίου, το οποίο η
 εθνική νομοθεσία απονέμει μόνο στις μητέρες. Το εθνικό δικαστήριο ρωτά αν
 αντιβαίνει στην οδηγία 76/27/ΕΟΚ, που αφορά την εφαρμογή της αρχής της ίσης
 μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στον τομέα της εργασίας, εθνικός νόμος (εν
 προκειμένω ο ισπανικός εργατικός κώδικας), ο οποίος χορηγεί αποκλειστικά στις
 μητέρες μισθωτές το δικαίωμα να λάβουν άδεια θηλασμού μετ’ αποδοχών, υπό τη
 μορφή της μειώσεως της ημερήσιας εργασίας κατά μισή ώρα ή απουσίας από την
 εργασία για μία ώρα διαιρούμενη σε δύο μέρη. Σημειώνεται ότι η άδεια είναι προαιρετική
 και βαρύνει τον εργοδότη, μέχρις ότου το τέκνο συμπληρώσει την ηλικία των εννέα
 μηνών. Το ΔΕΕ, ερμηνεύοντας την
 οδηγία 76/207/ΕΟΚ, αποφαίνεται ότι οι διατάξεις της (άρθρο 2, παράγραφοι 1, 3
 και 4, και


text:
άρθρο 5) απαγορεύουν εθνικά μέτρα που, όπως το επίμαχο, προβλέπουν
 ότι οι εργαζόμενες μητέρες που παρέχουν εξαρτημένη εργασία μπορούν να λαμβάνουν
 άδεια, υπό διάφορες μορφές, κατά τους εννέα πρώτους μήνες μετά τη γέννηση του
 τέκνου τους, ενώ οι εργαζόμενοι πατέρες που επίσης παρέχουν εξαρτημένη εργασία
 δεν έχουν δικαίωμα τέτοιας άδειας, παρά μόνο στην περίπτωση που η μητέρα του
 τέκνου τους εργάζεται και αυτή ως μισθωτή. Γονική άδεια και ετήσια άδεια άνευ αποδοχών
 Υπόθεση C-486/08: Zentralbetriebsrat der
 Landeskrankenhäuser Tirols κατά Land
 Tirol Η υπόθεση αφορούσε το αν μπορεί να ασκηθεί μετά τη
 λήξη της γονικής άδειας δικαίωμα για άδεια άνευ αποδοχών που είχε αποκτηθεί
 πριν την έναρξη αυτής. Το Δικαστήριο, ερμηνεύοντας τη συμφωνία-πλαίσιο για τη
 γονική άδεια που περιλαμβάνεται στο παράρτημα της οδηγίας 96/34/ΕΚ, επανέλαβε
 καταρχάς ότι τα κεκτημένα δικαιώματα ή τα δικαιώματα που είναι υπό κτήση από
 τον εργαζόμενο κατά την ημερομηνία έναρξης της γονικής άδειας διατηρούνται ως
 έχουν μέχρι το τέλος της γονικής άδειας και μπορούν να ασκηθούν με τη λήξη της
 εν λόγω άδειας. Η έννοια του όρου «κεκτημένα ή υπό κτήση δικαιώματα» κατά τη
 ρήτρα 2, σημείο 6, της εν λόγω συμφωνίας-πλαισίου καλύπτει το σύνολο των
 δικαιωμάτων και οφελών, σε χρήμα ή σε είδος, που απορρέουν άμεσα ή έμμεσα από
 τη σχέση εργασίας και τα οποία μπορεί να αξιώσει ο εργαζόμενος από τον εργοδότη
 του στην αρχή της γονικής άδειας. Το δικαίωμα ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών
 συγκαταλέγεται αναμφισβήτητα μεταξύ των δικαιωμάτων που πηγάζουν άμεσα από τη
 σχέση εργασίας κάθε εργαζόμενου, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για γυναίκα ή άνδρα.
 Επομένως, καταλήγει το ΔΕΕ, αντιβαίνει στη συμφωνία πλαίσιο εθνική διάταξη που
 προβλέπει ότι οι εργαζόμενοι που έχουν ασκήσει το δικαίωμά τους να λάβουν τη
 διετή γονική άδεια χάνουν, κατά τη λήξη της άδειας αυτής, τα δικαιώματα ετήσιας
 άδειας μετ’ αποδοχών που είχαν αποκτήσει κατά το έτος πριν από τη γέννηση του
 τέκνου τους. Λύση της σύμβασης εργασίας κατά τη διάρκεια γονικής
 άδειας - υπολογισμός αποζημίωσης
 Υπόθεση C-116/08: C. Meerts κατά Proost NV
 ρήτρα 2, σημεία 6 και 7, της συμφωνίας-πλαισίου για τη γονική άδεια (οδηγία
 96/34/ΕΚ) πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι, στην περίπτωση που ο
 εργοδότης λύνει μονομερώς, χωρίς σοβαρό λόγο ή χωρίς να τηρήσει τη νόμιμη
 προθεσμία καταγγελίας, τη σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου πλήρους απασχόλησης,
 κατά τη διάρκεια γονικής άδειας μερικού χρόνου που έχει λάβει ο εργαζόμενος,
 δεν επιτρέπεται ο υπολογισμός της καταβλητέας στον εργαζόμενο αποζημιώσεως να
 γίνεται με βάση τις μειωμένες κατά τον χρόνο της απόλυσης αποδοχές.
 άδεια και υπολογισμός σύνταξης αναπηρίας
 Υπόθεση C-537/07: Evangelina Gómez-Limón Sánchez-Camacho κατά Instituto Nacional de la Seguridad Social
 (INSS) Η
 ρήτρα 2, σημεία 6 και 8, της συμφωνίας-πλαισίου για τη γονική άδεια (οδηγία
 96/34/ΕΚ) δεν εμποδίζει να λαμβάνεται υπόψη, για τον υπολογισμό της συντάξεως
 μόνιμης αναπηρίας του εργαζομένου, το γεγονός ότι ο εργαζόμενος έλαβε γονική
 άδεια με τη μορφή μειωμένου ωραρίου κατά την οποία κατέβαλε ασφαλιστικές
 εισφορές και απέκτησε δικαιώματα
 συντάξεως αναλόγως του μειωμένου μισθού που εισέπραξε. Η ρήτρα 2, σημείο
 8, της συμφωνίας-πλαισίου για τη γονική άδεια δεν υποχρεώνει τα Κράτη- μέλη να
 προβλέψουν, κατά τη διάρκεια


text:
της γονικής άδειας, τη συνέχιση της εισπράξεως
 παροχών κοινωνικής ασφαλίσεως. Η αρχή της ίσης μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και
 γυναικών στον τομέα της κοινωνικής ασφαλίσεως κατά την έννοια της οδηγίας
 79/7/ΕΟΚ, δεν αντιτίθεται στην εκ μέρους του εργαζομένου, και κατά την περίοδο
 γονικής άδειας με μειωμένο ωράριο, απόκτηση δικαιωμάτων για σύνταξη μόνιμης
 αναπηρίας, κατ’ αναλογία του χρόνου εργασίας που παρέσχε και του μισθού που
 εισέπραξε και δεν επιβάλλει να αποκτηθούν δικαιώματα ως εάν ο εργαζόμενος είχε
 εργασθεί κατά πλήρη απασχόληση. Β.5. Η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων
 του Ανθρώπου σε εξέλιξη
 Κonstantin Markin κατά Ρωσίας (ΕΔΔΑ, 1ο τμήμα, 7/10/2010,
 αριθμός αίτησης 30078/06) Έναυσμα για την έκδοση της ενδιαφέρουσας
 αυτής απόφασης ήταν αίτημα άνδρα αξιωματικού του ρωσικού στρατού να λάβει γονική
 άδεια διαρκείας τριών ετών, η οποία προβλεπόταν μόνο για το γυναικείο
 στρατιωτικό προσωπικό. Μετά από πολυετείς περιπέτειες, ο αξιωματικός προσέφυγε
 στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Ρωσίας, υποστηρίζοντας ότι οι διατάξεις του
 νόμου περί στρατιωτικής υπηρεσίας σχετικά με την τρίχρονη γονική άδεια ήταν
 ασυμβίβαστες με την αρχή της ισότητας του ρωσικού συντάγματος. Το Συνταγματικό
 Δικαστήριο απέρριψε την αίτησή του, υποστηρίζοντας ότι με την είσοδο του στο
 επάγγελμα του αξιωματικού του ρωσικού στρατού, ο προσφεύγων δέχτηκε ορισμένους
 περιορισμούς στα αστικά δικαιώματά του, προκειμένου να δημιουργηθούν οι
 κατάλληλοι όροι για αποδοτική επαγγελματική δραστηριότητα προς υπεράσπιση της
 χώρας. Το Συνταγματικό Δικαστήριο επεσήμανε, επίσης, ότι ο περιορισμός της
 δυνατότητας χορήγηση της τριετούς γονικής άδειας μόνο στις γυναίκες
 αξιωματικούς, δικαιολογείται από την περιορισμένη συμμετοχή των γυναικών στον
 στρατό και τον πρόσθετο κοινωνικό ρόλο των γυναικών που συνδέεται με τη
 μητρότητα. Επιπλέον, στην απόφαση αναφερόταν ότι ο άνδρας αξιωματικός που
 αποφάσιζε να αναθρέψει μόνος του το ανήλικο τέκνο του, είχε δικαίωμα σε πρόωρη
 παραίτηση από τις ένοπλες δυνάμεις. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων
 Δικαιωμάτων, στο οποίο προσέφυγε ο στρατιωτικός, αποφάνθηκε ότι συντρέχει
 διάκριση ως προς την απόλαυση του δικαιώματος σεβασμού της ιδιωτικής και
 οικογενειακής ζωής, κατά παράβαση του άρθρου 14[4],
 σε συνδυασμό με το άρθρο 8, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου,
 επειδή δεν υπήρχε αντικειμενική ή εύλογη δικαιολόγηση της διαφορετικής αντιμετώπισης
 ανδρών και γυναικών αξιωματικών. Στο βαθμό που η διαφορετική αντιμετώπιση
 θεμελιώνεται πάνω στους στερεοτυπικούς παραδοσιακούς ρόλους των φύλων, με τη
 θεώρηση των γυναικών ως των πρωταρχικών παρόχων φροντίδας για τα παιδιά και των
 ανδρών ως των πρωταρχικών παρόχων οικονομικής στήριξης της οικογένειας, αυτές
 οι προκαταλήψεις με βάση το φύλο δεν μπορούν από μόνες τους να θεωρηθούν από το
 ΕΔΔΑ ως επαρκής αιτιολόγηση για τη διαφορετική μεταχείριση λόγω φύλου, όπως
 αντίστοιχα δεν μπορούν να γίνουν δεκτές προκαταλήψεις που συνδέονται με τη
 φυλή, την εθνοτική καταγωγή, το χρώμα ή τον σεξουαλικό προσανατολισμό. Ούτε,
 όμως, το γεγονός ότι οι γυναίκες στις ένοπλες δυνάμεις είναι λιγότερες από τους
 άνδρες, μπορεί να δικαιολογήσει την δυσμενή μεταχείριση των ανδρών όσον αφορά
 το δικαίωμα στη γονική άδεια. Το ΕΔΔΑ αποφάνθηκε ότι η Ρωσική
 Κυβέρνηση απέτυχε να προσκομίσει πειστική και επαρκή αιτιολογία για την
 διαφοροποίηση της αντιμετώπισης μεταξύ αρρένων και θηλέων αξιωματικών σε σχέση
 με τη χορήγηση γονικής αδείας, και συνεπώς την καταδίκασε για διάκριση λόγω
 φύλου. Β.6. Η εμπειρία του Συνηγόρου
 Β.6.1. Προβλήματα
 από


text:
την εφαρμογή του υπαλληλικού κώδικα
 O Συνήγορος του Πολίτη εξέτασε περισσότερες από
 εβδομήντα (70) αναφορές δημοσίων υπαλλήλων σχετικά με τις προϋποθέσεις και τη
 διαδικασία χορήγησης άδειας ανατροφής παιδιού (άρθρο 53 του ν. 3528/2007).
 Οι αναφορές αυτές αφορούσαν κυρίως τη μη χορήγηση της εννεάμηνης άδειας
 ανατροφής παιδιού με αποδοχές σε πατέρες υπαλλήλους, των οποίων η σύζυγος είτε
 είναι ελεύθερη επαγγελματίας είτε δεν εργάζεται. Άλλα ζητήματα που τέθηκαν στον
 Συνήγορο του Πολίτη ήταν, ενδεικτικά, η άρνηση των δημοσίων υπηρεσιών να
 χορηγήσουν γονική άδεια σε πατέρες, επικαλούμενες υπηρεσιακούς λόγους, ο χρόνος
 έναρξης της άδειας, στην περίπτωση υπαλλήλου που η σύζυγός του ασκεί ελεύθερο
 επάγγελμα και δεν δικαιούται άδεια μητρότητας, η μη δυνατότητα τμηματικής
 χορήγησης της εννεάμηνης άδειας, η μείωση της διάρκειάς της όταν ο υπάλληλος
 που διορίζεται για πρώτη φορά έχει ήδη παιδί ηλικίας μικρότερης των τεσσάρων
 (4) ετών.
 Ο Συνήγορος του Πολίτη κατέληξε σε συγκεκριμένες
 διαπιστώσεις και προτάσεις, τις οποίες απηύθυνε με πόρισμά του στον υπουργό
 Εσωτερικών ως εξής:
 v Ο αποκλεισμός
 του πατέρα υπάλληλου από την άδεια ανατροφής παιδιού «όταν η σύζυγός του δεν εργάζεται» συνιστά
 άμεση διάκριση λόγω φύλου. Για την αποκατάσταση της ίσης μεταχείρισης
 προτείνεται η αναδιατύπωση της συγκεκριμένης διάταξης (53 παρ. 3 εδ. 3 του
 Υ.Κ.) ώστε να είναι συμβατή με τις ρυθμίσεις του ν. 3488/2006.
 v Για τους
 ίδιους λόγους, άμεση διάκριση λόγω φύλου συνιστά και ο περιορισμός του
 δικαιώματος για άδεια ανατροφής του πατέρα υπαλλήλου, για όσο χρονικό διάστημα
 διαρκεί «η σύμβαση της συζύγου του».
 Ο περιορισμός αυτός, ο οποίος δεν προβλέπεται στον υπαλληλικό κώδικα αλλά
 εισήχθη με εγκύκλιο του υπουργείου
 Εσωτερικών (ΔΙΔΑΔ/Φ.51/590/ οικ.14346/29.5.2008), πρέπει να εκλείψει με
 αναδιατύπωση του σχετικού εδαφίου της εγκυκλίου.
 v Ο περιορισμός
 της διάρκειας της άδειας ανατροφής στην περίπτωση που ο/η σύζυγος του/της
 υπαλλήλου εργάζεται με καθεστώς μερικής απασχόλησης, ο οποίος εισήχθη με
 ερμηνευτική εγκύκλιο του υπουργείου
 Εσωτερικών (ΔΙΔΑΔ/Φ.51/538/12254/14.05.2007), συνιστά περιορισμό στην
 άσκηση του δικαιώματος. Ο περιορισμός αυτός συνιστά έμμεση διάκριση λόγω φύλου
 σε συνδυασμό και με την οικογενειακή κατάσταση. Η εν λόγω εγκύκλιος πρέπει να
 επαναδιατυπωθεί.
 v Το Υπουργείο
 Εσωτερικών έχει αποφανθεί μέσω εγκυκλίου (ΔΙΔΑΔ/Φ.51/590/οικ.14346/29.5.2008) ότι οι νεοδιοριζόμενοι
 υπάλληλοι, που κατά το διορισμό τους είχαν ήδη τέκνο κάτω των 4 ετών,
 δικαιούνται τμήμα της εννεάμηνης άδειας ανατροφής ίσο με το άθροισμα των ωρών
 που απομένουν από την ημερομηνία του διορισμού μέχρι τη συμπλήρωση του 4ου
 έτους της ηλικίας του παιδιού. Ο Συνήγορος του Πολίτη προτείνει μία σύμφωνη προς το Σύνταγμα και το κοινοτικό δίκαιο ερμηνεία
 του άρθρου 53 παρ. 2 του υπαλληλικού κώδικα, βάσει της οποίας εφόσον ο
 γονέας δεν έχει κάνει χρήση του μειωμένου ωραρίου, διατηρεί ακέραιο το δικαίωμα
 στο σύνολο της εννεάμηνης άδειας ανατροφής παιδιού μέχρις ότου το παιδί του
 γίνει 4 ετών, ακόμα και αν αυτό είχε γεννηθεί πριν από το διορισμό του ως
 υπαλλήλου. Ανάλογη είναι η πρόταση του Συνηγόρου στην περίπτωση των υπαλλήλων,
 οι οποίοι κατά τη γέννηση του παιδιού εργάζονταν στο Δημόσιο ή τους ΟΤΑ με συμβάσεις
 ορισμένου χρόνου ή έργου, που εκ των υστέρων μετατράπηκαν σε συμβάσεις αορίστου
 v Το Υπουργείο Εσωτερικών έχει υιοθετήσει μέσω
 εγκυκλίων τη θέση ότι δεν είναι δυνατή η


text:
τμηματική χορήγηση του εννεαμήνου, το
 οποίο και πρέπει να εξαντλείται στο σύνολό του, καθώς λαμβάνεται για συνεχές
 χρονικό διάστημα μέχρι το παιδί να γίνει τεσσάρων ετών. Σε ορισμένες περιπτώσεις η ανελαστικότητα
 στην χορήγηση της γονικής άδειας, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια
 δικαιώματος χρήσης του εναπομείναντος διαστήματος αδείας, όπως στην περίπτωση
 πατέρα υπαλλήλου που λαμβάνει άδεια ανατροφής, την οποία διακόπτει μετά τη λήξη
 της σύμβασης έργου ή ορισμένου χρόνου της συζύγου του. Η σύγχρονη οικονομική,
 κοινωνική και εργασιακή πραγματικότητα απαιτεί ευελιξία στον τρόπο άσκησης του
 δικαιώματος του μειωμένου ωραρίου (π.χ. δυνατότητα σώρευσης του ημερήσιου
 μειωμένου ωραρίου σε ένα εβδομαδιαίο ρεπό) και της εννεάμηνης γονικής άδειας
 (π.χ. δυνατότητα τμηματικής χορήγησης), ώστε να συνδυάζονται αποτελεσματικότερα
 οι εξελισσόμενες προσωπικές και οικογενειακές ανάγκες των υπαλλήλων με τις
 επίσης μεταβαλλόμενες υπηρεσιακές ανάγκες. v Υφίσταται κενό στον
 υπαλληλικό κώδικα ως προς τον χρόνο έναρξης της γονικής άδειας ανατροφής παιδιού όταν το
 δικαίωμα ασκεί πατέρας υπάλληλος, του οποίου η σύζυγος είναι ελεύθερη
 και δε δικαιούται άδεια μητρότητας (κυοφορίας-λοχείας). Για να καλυφθεί το κενό
 ο Συνήγορος του Πολίτη προτείνει να προβλεφθεί με εγκύκλιο του υπουργείου
 Εσωτερικών ότι στην περίπτωση αυτή η εννεάμηνη άδεια δύναται να ξεκινήσει
 αμέσως μετά τον τοκετό και όχι μετά την παρέλευση της τρίμηνης άδειας λοχείας,
 την οποία λαμβάνουν μόνο οι γυναίκες υπάλληλοι. v Τέλος, έχουν
 παρατηρηθεί αρκετά προβλήματα κατά τη διαδικασία χορήγησης της άδειας ανατροφής
 παιδιού, όπως: καθυστερήσεις στην πληροφόρηση των ενδιαφερομένων από τις
 διευθύνσεις του Υπουργείου Εσωτερικών και στη διεκπεραίωση σχετικών αιτημάτων
 υπαλλήλων από τις υπηρεσίες τους, άρνηση χορήγησης της άδειας λόγω υπηρεσιακών
 αναγκών καθώς και δυσκολίες ως προς τον υπολογισμό της άδειας όταν η μητέρα
 έχει κάνει ήδη χρήση σχετικών διευκολύνσεων στον ιδιωτικό τομέα. Η αντιμετώπιση
 των προβλημάτων αυτών απαιτεί καλύτερη ενημέρωση των ενδιαφερομένων για τον
 τρόπο άσκησης των δικαιωμάτων τους, ταχύτερη εξυπηρέτηση των αιτούντων, καθώς
 και τακτική ενημέρωση όλων των δημοσίων υπηρεσιών από την αρμόδια διεύθυνση του
 υπουργείου Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης που πρέπει
 να ασκεί συντονιστικό και εποπτικό ρόλο.
 Ανταπόκριση της Διοίκησης. Ως απάντηση στο πόρισμά του, ο Συνήγορος του
 Πολίτη έλαβε το από 7.7.2010 έγγραφο της Γενικής Γραμματείας Δημόσιας Διοίκησης
 & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης. Στο έγγραφο αυτό καταγράφονται εκτενώς οι
 θέσεις του υπουργείου σε θέματα γονικών αδειών που δεν έχουν απασχολήσει μέχρι
 σήμερα τον Συνήγορο του Πολίτη. Αντίθετα, δεν αντιμετωπίζονται με πληρότητα τα
 προβλήματα που ανέδειξε στο πόρισμά του ο Συνήγορος του Πολίτη, πολλά από τα
 οποία ανακύπτουν από τις ερμηνείες της σχετικής διάταξης του υπαλληλικού κώδικα
 που υιοθετεί η διοίκηση και από τις διευκρινιστικές εγκυκλίους που αυτή
 εκδίδει. Ο Συνήγορος του Πολίτη επαναλαμβάνει ότι χρειάζεται περαιτέρω μελέτη
 των προτάσεών του για όλα τα ζητήματα που παραμένουν εκκρεμή και παραμένει στη
 διάθεση του Υπουργείου Εσωτερικών για συνεργασία.
 Β.6.2. Προβλήματα
 υπαλλήλων : σημαντικές υποθέσεις
 ανατροφής παιδιού αρμοδιότητας Υπουργείου Υγείας
 i. Άδειες ανατροφής παιδιού ειδικευόμενων ιατρών Στον
 ΣτΠ προσέφυγαν μητέρες ειδικευόμενες ιατροί, για θέματα σχετικά με γονικές
 άδειες και υποχρεώσεις εφημεριών. Από την διερεύνηση των αναφορών προέκυψαν τα
 v Βάσει σχετικών
 εγκυκλίων, οι ειδικευόμενοι ιατροί αντιμετωπίζονται νομοθετικά ως προσωπικό
 ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου του δημόσιου τομέα, και σε θέματα γονικών


text:
αδειών εμπίπτουν στις διατάξεις των Εθνικών Γενικών Συλλογικών Συμβάσεων
 Εργασίας και της σχετικής εργατικής νομοθεσίας. v Επιπλέον με
 εγκύκλιο του 1989, η οποία ουδέποτε τροποποιήθηκε ή συμπληρώθηκε μέχρι σήμερα,
 κρίνεται σκόπιμο οι μητέρες ειδικευόμενες ιατροί να εξαιρούνται του
 προγράμματος εφημεριών για τον πρώτο χρόνο ζωής του βρέφους, εκτός εάν δηλώσουν
 ρητά ότι δεν το επιθυμούν. Για τα επόμενα 3 έτη εναπόκειται στο Διευθυντή της
 Ιατρικής Υπηρεσίας κάθε νοσοκομείου να ορίζει τον αριθμό των εφημεριών που
 πρέπει να κάνουν οι ιατροί αυτής της κατηγορίας, με δεδομένο το μειωμένο
 ωράριο. v Με πιο
 πρόσφατη εγκύκλιο του 2008, καλούνται τα νοσοκομεία, κατά τον καθορισμό του
 προγράμματος εφημεριών του ιατρικού προσωπικού, να παρέχουν στις μητέρες
 γιατρούς του κλάδου Ε.Σ.Υ. τη μέγιστη δυνατή διευκόλυνση. Ενέργειες
 του ΣτΠ: Ο ΣτΠ με έγγραφό του προς
 το Τμήμα Ειδικευόμενων Ιατρών επεσήμανε ότι οι ανωτέρω ρυθμίσεις εισάγουν άμεση
 διάκριση λόγω φύλου σε βάρος των πατέρων ειδικευόμενων ιατρών, οι οποίοι
 δικαιούνται μόνο την άνευ αποδοχών γονική άδεια, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις,
 ενώ οι μητέρες ειδικευόμενες ιατροί δικαιούνται και την έμμισθη άδεια θηλασμού
 και φροντίδας παιδιών, η οποία είναι γονική άδεια, χωρίς καμία περαιτέρω
 προϋπόθεση. Επιπλέον καμία ρύθμιση δεν υπάρχει για το θέμα των εφημεριών των
 πατέρων ειδικευόμενων ιατρών. Περαιτέρω, τονίστηκε προς το Υπουργείο ότι στις
 περιπτώσεις που το θέμα των εφημεριών τίθεται στη διακριτική ευχέρεια των
 προϊσταμένων, ενδέχεται να ανακύψουν ζητήματα άνισης μεταχείρισης κάποιων
 μητέρων ειδικευόμενων ιατρών έναντι άλλων. Ανταπόκριση
 της διοίκησης: Στην από 2.9.2010 απάντησή
 του, το Υπουργείο Υγείας αναφέρει τα ακόλουθα:
 Ø Η εργασιακή
 σχέση των ειδικευόμενων είναι σχέση σύμβασης ιδιωτικού δικαίου ορισμένου
 χρόνου, διεπόμενη από τις σχετικές διατάξεις του ΑΚ και της εργατικής
 νομοθεσίας. Δεν ισχύουν για τους ειδικευόμενους οι διατάξεις του Υπαλληλικού
 ειδικευόμενους ιατρούς γονείς χορηγούνται όλες οι άδειες που προβλέπονται από
 τη νομοθεσία αυτή (ν. 1849/89, ΕΓΣΣΕ 1993, ν. 2639/98). Ø Ειδικά οι
 μητέρες ειδικευόμενες ιατροί εξαιρούνται από το πρόγραμμα εφημεριών, καθώς και
 την απασχόληση κατά τη διάρκεια της νύχτας, ως γαλουχούσες εργαζόμενες, για ένα
 έτος μετά τον τοκετό. ii. Άδειες ανατροφής
 παιδιού επικουρικών ιατρών
 ΣτΠ προσέφυγε επικουρική ιατρός, η οποία κατά την περίοδο υπογραφής της
 σχετικής σύμβασης βρισκόταν ήδη σε άδεια κυήσεως, και δεν είχε λάβει απάντηση
 από το νοσοκομείο σχετικά με τα δικαιώματά της στις γονικές άδειες και τη
 συμμετοχή στο πρόγραμμα εφημεριών. Μετά τη διαμεσολάβηση του ΣτΠ το Υπουργείο
 v Σύμφωνα με
 σχετική γνωμοδότηση του Νομικού Συμβούλου του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων,
 οι επικουρικοί ιατροί συνάπτουν με τα νοσοκομεία σύμβαση εξαρτημένης εργασίας
 ιδιωτικού δικαίου, η οποία δεν μπορεί να έχει διάρκεια μεγαλύτερη του ενός
 έτους. v Το νοσοκομείο
 δεν μπορεί να αρνηθεί την πρόσληψη επικουρικής ιατρού για λόγους εγκυμοσύνης ή
 μητρότητας, ακόμη και εάν αδυνατεί να προσφέρει τις υπηρεσίες της. v Ωστόσο, εάν η
 αντισυμβαλλόμενη ιατρός δεν έχει παράσχει εργασία τουλάχιστον επί δεκαήμερο
 (657 ΑΚ) δεν δικαιούται μισθού και το χρονικό διάστημα κατά το οποίο δεν
 προσέφερε τις υπηρεσίες της δεν μπορεί να λογισθεί ως χρόνος προϋπηρεσίας στο
 ΕΣΥ (Γνωμοδότηση ΝΣΚ 305/2008)
 v Λόγω της
 νομικής φύσης της σύμβασης εργασίας, πέραν της αδείας κύησης και λοχείας, οι
 επικουρικοί ιατροί δεν δικαιούνται


text:
καμία μορφή γονικής αδείας. v Καμία πληροφορία
 δεν παρασχέθηκε σχετικά με την υποχρέωση εφημεριών.
 iii. Άδειες ανατροφής
 παιδιού αγροτικών ιατρών
 ΣτΠ προσέφυγαν πατέρες αγροτικοί ιατροί αιτούμενοι να λάβουν γονική άδεια. Από
 τη διερεύνηση των αναφορών προέκυψαν τα ακόλουθα:
 v Σύμφωνα με σχετικό
 έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Υγείας του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικών
 Ασφαλίσεων, για τους ιατρούς υπηρεσίας υπαίθρου («αγροτικοί») ισχύουν οι
 ρυθμίσεις του δημοσιοϋπαλληλικού κώδικα για την περίοδο κατά την οποία
 ημερολογιακά ισχύει η σύμβασή τους. Συνεπώς, δικαιούνται άδεια ανατροφής
 τέκνων, είτε με τη μορφή μειωμένου ωραρίου, είτε με τη μορφή ισόχρονης αδείας,
 με υπολογισμό του χρόνου κατ’ αναλογία της περιόδου ισχύος της σύμβασης. v Οι αγροτικοί
 ιατροί που κάνουν χρήση της ισόχρονης αδείας θα πρέπει υποχρεωτικά να
 υπηρετήσουν τις ημέρες αυτές στο τέλος της θητείας τους για να συμπληρώσουν
 12μηνη υποχρεωτική υπηρεσία υπαίθρου.
 v Ωστόσο, το
 Υπουργείο τονίζει ότι αρμοδιότητα για την έκδοση των σχετικών αποφάσεων έχουν
 τα Δ.Σ. των νοσοκομείων όπου υπάγονται τα περιφερειακά ιατρεία ή τα Κέντρα
 Υγείας. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα, η αίτηση του ενός γιατρού να γίνει δεκτή και
 να του χορηγηθεί η άδεια, ενώ σε άλλη περίπτωση, το νοσοκομείο, παρά τη
 διαμεσολάβηση του ΣτΠ, να αρνηθεί τη χορήγηση, με το αιτιολογικό ότι «η χρήση
 μειωμένου ωραρίου αφορά τους μονίμους δημοσίους υπαλλήλους που η σχέση εργασίας
 τους συνεχίζεται, κάτι που δεν συμβαίνει με τους αγροτικούς γιατρούς».
 Ειδικές διαπιστώσεις για τις άδειες ανατροφής παιδιού
 Συνολικά, ο ΣτΠ διαπίστωσε: v Μη ανταπόκριση
 του Τμήματος Ειδικευόμενων Ιατρών στο έγγραφό του ΣτΠ, παρά τις συνεχείς
 οχλήσεις, με την επίκληση φόρτου εργασίας.
 v Αδυναμία των
 Διευθύνσεων Προσωπικού των Νοσοκομείων να παράσχουν στους ιατρούς πληροφορίες
 σχετικά με τα θέματα αυτά ή παροχή εσφαλμένης πληροφόρησης (π.χ. υπήρξε δημόσιο
 νοσοκομείο που ενημέρωσε εγγράφως ιατρό ότι δικαιούται την ειδική παροχή
 προστασίας μητρότητας του άρθρου 142 του ν. 3655/2008). Η αδυναμία αυτή οδηγεί
 τις αρμόδιες διευθύνσεις να υποβάλλουν συνεχώς ερωτήματα προς την Κεντρική
 Υπηρεσία, με αποτέλεσμα τη μεγάλη καθυστέρηση στη διαδικασία, γεγονός που έχει
 σημαντική επίπτωση στην άσκηση των δικαιωμάτων, κυρίως όταν πρόκειται για
 ιατρούς με ετήσιες συμβάσεις (επικουρικοί, αγροτικοί). v Κακή χρήση της
 διακριτικής ευχέρειας των νοσοκομείων να αποφασίζουν για τα θέματα αυτά, συχνά
 παρά την καθοδήγηση και τις απόψεις του Υπουργείου, η οποία οδηγεί σε άνιση
 μεταχείριση μεταξύ των δικαιούχων των αδειών, αφενός και των υπόχρεων
 εφημεριών, αφετέρου.
 v Ανάγκη να
 υπάρξει μια κωδικοποίηση των ποικίλων ειδών εργασιακών σχέσεων και συμβάσεων
 των ιατρών που απασχολούνται στη δημόσια υγεία, τουλάχιστον σε σχέση με τις
 άδειες μητρότητας, καθώς και τα δικαιώματα ανατροφής τέκνων, έτσι ώστε να
 διασφαλιστεί η νομιμότητα και η ίση μεταχείριση των εργαζομένων ιατρών, εντός
 της κατηγορίας στην οποία ανήκουν, καθώς και η απαλοιφή διακρίσεων λόγω φύλου. Β.6.2.2. Άδειες ανατροφής παιδιού αρμοδιότητας
 Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη: η περίπτωση των πατέρων αστυνομικών
 Συνήγορος του Πολίτη έχει γίνει αποδέκτης ικανού αριθμού αναφορών από πατέρες
 αστυνομικούς, στις οποίες οι αναφερόμενοι γνωστοποιούν την άρνηση της Ελληνικής
 Αστυνομίας (ΕΛ.ΑΣ.) να τους χορηγήσει την προβλεπόμενη για το γυναικείο
 αστυνομικό προσωπικό γονική άδεια ανατροφής, είτε με τη μορφή μειωμένου
 ωραρίου, είτε με τη μορφή της 9μηνης ισόχρονης άδειας. Ενέργειες
 του


text:
ΣτΠ. Μετά
 από διερεύνηση του θέματος, ο ΣτΠ απέστειλε στην ΕΛ.ΑΣ. έγγραφο στις 1.12.2009,
 στο οποίο παραθέτει την ισχύουσα νομοθεσία και νομολογία στην Ελλάδα και την
 Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) σχετικά με το εξεταζόμενο θέμα, διαπιστώνει την ύπαρξη
 διάκρισης λόγω φύλου και προβαίνει σε συγκεκριμένες προτάσεις για την
 συμμόρφωση της ΕΛ.ΑΣ. με το ισχύον εθνικό και κοινοτικό δίκαιο.
 της διοίκησης. Ο ΣτΠ έλαβε από την
 ΕΛ.ΑΣ. απάντηση στις 27.01.2010. Στο έγγραφο αυτό η ΕΛ.ΑΣ. :
 συμμερίζεται τη λογική και το πνεύμα του ΣτΠ σχετικά με την αυστηρή τήρηση
 της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών και την υποχρέωση
 εφαρμογής των κοινοτικών Οδηγιών
 εκφράζει τον προβληματισμό ότι η χρήση γονικής άδειας από τους άνδρες
 αστυνομικούς θα αυξήσει σημαντικά τις ελλείψεις των υπηρεσιών της μάχιμης
 επισημαίνει ότι δεν υφίσταται διάταξη νόμου που να χορηγεί την εν λόγω άδεια
 στις Ένοπλες Δυνάμεις, το Λιμενικό Σώμα και την Πυροσβεστική Υπηρεσία. ενημερώνει ότι προτίθεται να συγκεντρώσει πληροφορίες για την εφαρμογή της
 σχετικής κοινοτικής οδηγίας σε άλλες χώρες της ΕΕ και να θέσει τα ευρήματά
 της μαζί με τις προτάσεις του ΣτΠ υπόψη της πολιτικής ηγεσίας, ενδεχομένως
 και να προτείνει την τροποποίηση των σχετικών διατάξεων, εφόσον κάτι
 τέτοιο κριθεί αναγκαίο, χωρίς ωστόσο να μπορεί να προσδιορίσει
 χρονοδιάγραμμα για τις ενέργειες αυτές. Πρόσθετες
 ενέργειες του ΣτΠ. Ο ΣτΠ ανέμεινε
 επί τρίμηνο περαιτέρω ενημέρωση από την ΕΛ.ΑΣ., χωρίς αποτέλεσμα. Στη συνέχεια
 προέβη στις 03/5/2010 στη σύνταξη και αποστολή νέου εγγράφου προς τον Αρχηγό
 της ΕΛ.ΑΣ., με κοινοποίηση τόσο προς το Γραφείο Υπουργού Προστασίας του Πολίτη
 όσο και προς την Γενική Γραμματέα Ισότητας. Στο έγγραφο αυτό ο ΣτΠ αναφέρει εν
 περιλήψει τα ακόλουθα:
 § Η χορήγηση του δικαιώματος αυτού (άδεια ανατροφής τέκνου)
 δεν έχει τεθεί από το νόμο στη διακριτική ευχέρεια της δημόσιας υπηρεσίας,
 επιτρέποντας την επίκληση «υπηρεσιακών αναγκών» ως ικανή αιτιολόγηση της
 άρνησης χορήγησης.
 § Οι διατάξεις βάσει των οποίων η ΕΛ.ΑΣ. αρνείται τη
 χορήγηση της γονικής αδείας ανατροφής στους πατέρες περιέχουν ρυθμίσεις που
 συνιστούν άμεση διάκριση λόγω φύλου και αντίκεινται στην ευρωπαϊκή και εθνική
 νομοθεσία περί της εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης και της
 απαγόρευσης των διακρίσεων λόγω φύλου.
 § Λαμβάνοντας υπόψη σχετικές αποφάσεις του ΣτΕ που αφορούν
 πατέρες δικαστικούς λειτουργούς (ενδεικτικά αναφέρονται οι 1/2006, 2/2006,
 120/2007, 3576/2008), η άδεια φροντίδας τέκνου εννέα μηνών με αποδοχές, που
 έχει αναγνωριστεί στις μητέρες αστυνομικούς, συνιστά γονική άδεια κατά το
 κοινοτικό δίκαιο. Η σχετική διάταξη πρέπει να ερμηνευτεί υπό το φως τόσο της
 συνταγματικά κατοχυρωμένης αρχής της ισότητας των δύο φύλων όσο και των αρχών
 του δικαίου της Ε.Ε. περί της ίσης μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών αλλά
 και της εναρμόνισης (συμφιλίωσης) της επαγγελματικής με την οικογενειακή ζωή.
 § Όσον αφορά τις ένοπλες δυνάμεις, το ΓΕΕΘΑ προχώρησε ήδη
 στην άρση κάθε εμποδίου και την πλήρη εξίσωση ανδρών και γυναικών σε θέματα
 χορήγησης γονικών αδειών. Επίσης και το Πυροσβεστικό και το Λιμενικό Σώμα έχουν
 αποδεχθεί τις προτάσεις του ΣτΠ και προωθούν νομοθετικές ρυθμίσεις για την
 εξίσωση ανδρών και γυναικών στο θέμα των γονικών αδειών. Επομένως, μόνο η
 ΕΛ.ΑΣ. καθυστερεί να συμμορφωθεί με την εθνική νομοθεσία και το δίκαιο της
 Ευρωπαϊκής


text:
Ένωσης στο θέμα αυτό. Με
 βάση τα παραπάνω, ο ΣτΠ ζήτησε από την ΕΛ.ΑΣ. να άρει κάθε ανισότητα σε βάρος
 των πατέρων αστυνομικών με τροποποίηση των σχετικών διατάξεων για τη γονική
 άδεια, με αναλογική εφαρμογή σε συνοριακούς φύλακες και ειδικούς φρουρούς. Δεν
 έχει υπάρξει ανταπόκριση στην παρέμβαση αυτή του ΣτΠ.
 Β.6.2.3.
 Άδειες ανατροφής παιδιού αρμοδιότητας Υπουργείου Εθνικής Άμυνας: η περίπτωση των
 πατέρων στρατιωτικών Σε
 συνέχεια της αρχικής διερεύνησης σχετικών αναφορών και της ανταλλαγής εγγράφων
 για το θέμα μεταξύ Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ) και ΣτΠ, στα οποία ο ΣτΠ διατύπωσε την άποψη ότι η
 άρνηση χορήγησης αδειών ανατροφής στο άρρεν στρατιωτικό προσωπικό αποτελεί
 άμεση διάκριση λόγω φύλου, το ΓΕΕΘΑ γνωστοποίησε στον ΣτΠ προσωρινή
 διαταγή (υπ’ αριθμ. Φ.454/ 137800/Σ.909/28.1.2010), βάσει της οποίας χορηγείται
 5μηνη άδεια κύησης- τοκετού μετά τον 4ο μήνα της κύησης στο θήλυ στρατιωτικό
 προσωπικό και 9μηνη άδεια ανατροφής στο θήλυ και άρρεν μόνιμο και εθελοντικό
 στρατιωτικό προσωπικό, σύμφωνα με τις διατάξεις του υπαλληλικού κώδικα (άρθρο
 53 παρ. 2 του ν. 3528/2007). Ως προς τον τρόπο άσκησης του δικαιώματος, η
 διαταγή υιοθετεί τις προτάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη. Η διαταγή αυτή είναι
 άμεσης εφαρμογής και ισχύει μέχρι τροποποιήσεώς της. Οι
 ενέργειες του ΓΕΕΘΑ επηρέασαν σε σημαντικό βαθμό τις εξελίξεις στο Πυροσβεστικό
 και στο Λιμενικό Σώμα, τα οποία επίσης κινήθηκαν νομοθετικά προς επίλυση του
 ζητήματος και αναδιαμόρφωση του πλαισίου χορήγησης των γονικών αδειών, με βάση
 την αρχή της ίσης μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών και την ευρωπαϊκή
 πολιτική της συμφιλίωσης οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής. Ο Συνήγορος του Πολίτη πρότεινε την επέκταση
 της αδείας ανατροφής τέκνου και στο άρρεν προσωπικό του Λιμενικού Σώματος. Η
 πρόταση έγινε δεκτή και εκδόθηκε Διαταγή (με α.π. 1146.1/40/10/06.08.2010) για
 τη χορήγηση της αδείας αυτής είτε με τη μορφή μειωμένου ωραρίου 4ετούς διαρκείας,
 είτε με τη μορφή 9μηνης αδείας ανατροφής (κατά το πρότυπο του ν. 3528/2007).
 Στη συνέχεια εκδόθηκε το ΠΔ 106/22.10.2010 με το ίδιο περιεχόμενο.
 Επίσης, σχετικά με αντίστοιχο αίτημα αναφορικά με το Πυροσβεστικό Σώμα, οι προτάσεις του ΣτΠ έχουν γίνει δεκτές και έχουν
 συμπεριληφθεί στο πόρισμα της αρμόδιας Επιτροπής για Τροποποίηση του Εσωτερικού
 Κανονισμού του Σώματος που προωθείται προς την φυσική και πολιτική ηγεσία.
 Β.6.2.4. Άδειες ανατροφής παιδιού αρμοδιότητας
 i. Άδειες ανατροφής παιδιού μελών ΔΕΠ Ο
 ΣτΠ έγινε αποδέκτης αναφορών από πατέρες μέλη Διδακτικού Επιστημονικού
 Προσωπικού (ΔΕΠ), οι οποίοι κατήγγειλαν ότι οι διοικήσεις των Πανεπιστημίων στα
 οποία εργάζονται αρνήθηκαν να τους χορηγήσουν γονική άδεια για την ανατροφή των
 τέκνων τους. Έπειτα από διαμεσολάβηση του ΣτΠ προκλήθηκαν γνωμοδοτήσεις των
 Νομικών Υπηρεσιών των Πανεπιστημίων, οι οποίες ήταν θετικές για τους αιτούντες,
 με αποτέλεσμα τα Πανεπιστήμια να τους χορηγήσουν τις άδειες. Μετά την επιτυχή
 κατάληξη της διαμεσολάβησής του επί των συγκεκριμένων αναφορών, ο ΣτΠ ενημέρωσε
 εγγράφως την Διεύθυνση Προσωπικού Ανώτατης Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης του
 Υπουργείου Παιδείας ότι πρέπει να υπάρξει γενική, ομοιόμορφη, και σύμφωνη με το
 δίκαιο της Ε.Ε. και το εσωτερικό δίκαιο για την ίση μεταχείριση ανδρών και
 γυναικών, αντιμετώπιση του θέματος των γονικών αδειών μελών ΔΕΠ σε όλα τα
 ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα που τελούν υπό την εποπτεία του Υπουργείου. Για
 το λόγο αυτό ζήτησε από την αρμόδια


text:
Διεύθυνση να εκδώσει σχετική εγκύκλιο
 οδηγία προς τα ΑΕΙ και ΤΕΙ της χώρας.
 Ανταποκρινόμενο,
 το Υπουργείο Παιδείας απέστειλε σχετική εγκύκλιο προς τους Πρυτάνεις και
 Προέδρους Διοικουσών Επιτροπών όλων των ΑΕΙ και των Ανωτάτων Εκκλησιαστικών
 Ακαδημιών Αθηνών, με την οποία κάνει μνεία της θέσης του ΣτΠ και καλεί τις
 διοικήσεις των προαναφερθέντων ιδρυμάτων:
 Ø να χορηγούν
 τις γονικές άδειες αδιακρίτως φύλου,
 τροποποιήσουν το συντομότερο δυνατόν τους Εσωτερικούς Κανονισμούς Λειτουργίας
 κατά τρόπο ώστε να είναι σύμφωνοι με τα οριζόμενα στον ν. 3488/2006.
 ii. Άδειες ανατροφής παιδιού μονίμων εκπαιδευτικών Ο
 ΣτΠ έχει γίνει αποδέκτης μεγάλου αριθμού αναφορών από γονείς μονίμους
 εκπαιδευτικούς, οι οποίοι έχουν αντιμετωπίσει προβλήματα κατά τη χορήγηση
 γονικών αδειών, και συγκεκριμένα στις περιπτώσεις αιτήματος χορήγησης
 αθροιστικής γονικής άδειας για περισσότερα του ενός τέκνα, καθώς και χορήγησης
 της τρίμηνης άδειας με αποδοχές για ανατροφή τρίτου τέκνου και άνω. Αναφορικά
 με την απώλεια προηγούμενων γονικών διευκολύνσεων σε περίπτωση απόκτησης νέου
 τέκνου, ο ΣτΠ επεσήμανε εγγράφως στη διοίκηση ότι το Υπουργείο Παιδείας
 παρεκκλίνει αδικαιολόγητα από τα οριζόμενα στις εγκυκλίους του Υπουργείου
 Εσωτερικών για όλο το Δημόσιο, καθώς και ότι υπάρχουν αποφάσεις των ελληνικών
 διοικητικών δικαστηρίων και γνωμοδοτήσεις του ΝΣΚ[5],
 οι οποίες έχουν κρίνει ότι ο γονέας υπάλληλος που λαμβάνει ήδη τη διευκόλυνση
 του μειωμένου ωραρίου ή την εννεάμηνη άδεια ανατροφής τέκνου, και πριν την
 εξάντλησή τους αποκτά νέο τέκνο, δικαιούται να λάβει το υπόλοιπο των
 αντιστοιχούν στο νέο τέκνο. Αναφορικά
 με τον χρονικό περιορισμό του δικαιώματος χορήγησης της τρίμηνης άδειας με
 αποδοχές για ανατροφή τρίτου τέκνου και άνω, η σχετική εγκύκλιος του ΥΠΕΠΘ
 (Φ.351.5/65/84800/Δ1/30.06.2008) περιορίζει τη χορήγηση του δικαιώματος,
 αναφέροντας ότι η εν λόγω άδεια χορηγείται «υποχρεωτικά είτε αμέσως μετά τη
 λήξη της άδειας λοχείας, είτε με την έναρξη του σχολικού έτους» και έρχεται σε αντίθεση
 με τα προβλεπόμενα για όλους τους υπόλοιπους φορείς του δημοσίου τομέα. Ως
 αποτέλεσμα, το ΥΠΕΠΘ αρνείται τη χορήγηση της εν λόγω άδειας στους
 εκπαιδευτικούς, οι οποίοι ζητούν να τους χορηγηθεί σε διαφορετικό χρονικό
 διάστημα, ακυρώνοντας έτσι το ίδιο το δικαίωμα. Στο ίδιο έγγραφο ο ΣτΠ επεσήμανε
 και το γενικότερο πρόβλημα έκδοσης από το Υπουργείο Παιδείας ερμηνευτικών
 εγκυκλίων, οι οποίες εισάγουν νέες ρυθμίσεις που όχι μόνο δεν στηρίζονται σε
 νόμο, αλλά συχνά τον παραβιάζουν και τον καταστρατηγούν. Το έγγραφο του ΣτΠ
 εκκρεμεί στο Υπουργείο Παιδείας από το Δεκέμβριο του 2009.
 διαπιστώσεις για τις άδειες ανατροφής παιδιού των μονίμων εκπαιδευτικών και τη
 στάση του Υπουργείου Παιδείας:
 1. Η επικοινωνία του ΣτΠ με το Υπουργείο
 Παιδείας είναι ιδιαίτερα δύσκολη και η συνεργασία προβληματική. Υπάρχει
 δυσκολία στην τηλεφωνική επαφή. Μεγάλος αριθμός εγγράφων, και μάλιστα
 σημαντικών, που αφορούν κατηγορίες ολόκληρες εκπαιδευτικών, παραμένουν
 αναπάντητα ή σημειώνονται μεγάλες καθυστερήσεις στις απαντήσεις, ειδικά εάν σε
 αυτές εμπλέκονται γνωμοδοτήσεις των νομικών συμβούλων. 2. Στο θέμα των αδειών ανατροφής το Υπουργείο
 Παιδείας τείνει να διαφοροποιείται συστηματικά από τις υπόλοιπες υπηρεσίες της
 κεντρικής διοίκησης, όπως προαναφέραμε, με διάφορους τρόπους. Συνοψίζοντας, ο
 ΣτΠ έχει διαπιστώσει τα ακόλουθα:
 o Άρνηση χορήγησης αθροιστικής γονικής άδειας για
 περισσότερα του ενός τέκνα, πράγμα το οποίο σημαίνει απώλεια του υπολειπόμενου
 χρόνου αδείας ανατροφής για το πρώτο παιδί, σε περίπτωση δεύτερης κύησης. Για
 το θέμα αυτό


text:
εκπαιδευτικοί έχουν προσφύγει στα δικαστήρια και έχουν δικαιωθεί,
 παρ’ όλα αυτά το Υπουργείο δεν έχει μεταβάλει την πολιτική του.
 o Καθορισμό συγκεκριμένης χρονικής στιγμής για τη
 χορήγηση της τρίμηνης άδειας με αποδοχές για ανατροφή τέκνου από το τρίτο και
 πέρα, μόνο αμέσως μετά την άδεια λοχείας ή στην αρχή του σχολικού έτους. Ο
 καθορισμός των στενών αυτών περιθωρίων αλλοιώνει ουσιαστικά το χαρακτήρα και το
 σκοπό της αδείας, ο οποίος είναι βασικά για να δρα άμεσα και πυροσβεστικά σε περιπτώσεις
 εμφάνισης απρόοπτης ανάγκης σε σχέση με τα ανήλικα τέκνα. o Περιορισμό της χορήγησης των δύο (2) ετών επιπλέον
 μειωμένου ωραρίου στην περίπτωση γέννησης τέταρτου τέκνου, μόνο στους
 εκπαιδευτικούς που έκαναν χρήση μειωμένου ωραρίου, πράγμα το οποίο σχεδόν
 καταργεί εν τοις πράγμασι τη δυνατότητα λήψης της διευκόλυνσης, επειδή το
 πιθανότερο είναι ότι οι εκπαιδευτικοί θα κάνουν χρήση της 9μηνης άδειας. o Η διαφοροποίηση αυτή συντελείται κυρίως με
 εγκυκλίους, στις οποίες δίνεται κανονιστική ισχύς, υπερβαίνοντας την καθαρά
 ερμηνευτική διάσταση της εγκυκλίου. Επιπλέον, δεν προσφέρεται καμία αιτιολογία ή τεκμηρίωση για την διαφοροποίηση αυτή, πράγμα το οποίο θέτει τους
 εκπαιδευτικούς αναιτιολόγητα σε δυσμενέστερη θέση από τους λοιπούς δημοσίους
 υπαλλήλους. o Στις επαφές του ΣτΠ με το Υπουργείο Παιδείας, συχνά
 οι αρμόδιοι αναφέρουν ως αιτιολογία το περιορισμένο ωράριο των εκπαιδευτικών,
 σε σχέση με αυτό των λοιπών δημοσίων υπαλλήλων. Ωστόσο, το Υπουργείο φαίνεται
 να μη λαμβάνει υπόψη του ότι, πλην του καθαρά διδακτικού ωραρίου τους, οι
 εκπαιδευτικοί έχουν και ωράριο εξωδιδακτικής απασχόλησης εντός του σχολείου,
 καθώς και μακρές ώρες προετοιμασίες και διορθώσεων, που πραγματοποιούν συχνά
 στο σπίτι. iii. Άδειες ανατροφής παιδιού αναπληρωτών και
 ωρομισθίων εκπαιδευτικών Ο
 ΣτΠ έχει δεχτεί ικανό αριθμό αναφορών από εκπαιδευτικούς, καθώς και από την
 Ομοσπονδία Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης (ΟΛΜΕ), με θέμα τον αποκλεισμό από την
 εξάμηνη ειδική παροχή προστασίας μητρότητας και από γονικές άδειες (άδειες
 διευκόλυνσης υπαλλήλων με οικογενειακές υποχρεώσεις) των μη μονίμων
 εκπαιδευτικών (αναπληρωτών και ωρομισθίων). Ειδικότερα, δεν χορηγείται σε
 αναπληρώτριες και ωρομίσθιες εκπαιδευτικούς του δημοσίου η ειδική εξάμηνη
 άδεια/παροχή προστασίας της μητρότητας του ν. 3655/2008, γιατί δεν παρέχουν
 απασχόληση σε επιχειρήσεις ή εκμεταλλεύσεις του ιδιωτικού τομέα. Παράλληλα, η
 ΟΛΜΕ θέτει το ζήτημα του αποκλεισμού των αναπληρωτών εκπαιδευτικών από τη
 χορήγηση τόσο της εννεάμηνης άδειας ανατροφής τέκνων (άρθρο 53 του Ν.3528/2007
 του ΥΚ), όσο και της ειδικής εξάμηνης άδειας προστασίας μητρότητας. O ΣτΠ διαπίστωσε
 Ø Οι γυναίκες
 αναπληρώτριες και ωρομίσθιες εκπαιδευτικοί του δημοσίου τομέα, ως ιδιωτικού
 δικαίου ορισμένου χρόνου υπάλληλοι του δημοσίου, υπάγονται στις εθνικές γενικές
 συλλογικές συμβάσεις εργασίας και δικαιούνται και λαμβάνουν την άδεια
 μητρότητας (κύησης και λοχείας) που προβλέπεται για όλες ανεξαιρέτως τις
 μισθωτές.
 Ø Οι προσωρινοί
 αναπληρωτές δικαιούνται ως γονική άδεια μειωμένο ωράριο 2 ωρών για 2 έτη και
 απαλλαγή από εξωδιδακτικές εργασίες. Ωστόσο, δεν προβλέπεται δυνατότητα
 χορήγησης του εν λόγω μειωμένου ωραρίου ως ισόχρονης άδειας. Ø Αντίθετα οι
 ωρομίσθιοι εκπαιδευτικοί έχουν αποκλειστεί από όλες τις υφιστάμενες εναλλακτικά
 ρυθμίσεις προστασίας της μητρότητας και χορήγησης αδειών διευκόλυνσης μισθωτών
 με οικογενειακές υποχρεώσεις που έχουν θεσπιστεί με σκοπό την προστασία της
 μητρότητας και της οικογένειας και τη συμφιλίωση της προσωπικής και
 επαγγελματικής ζωής, τόσο στον ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο τομέα. Η


text:
δυσμενής
 διάκριση σε βάρος των ωρομισθίων ελέγχεται ως έμμεση διάκριση λόγω φύλου σε
 βάρος των γυναικών. Ο
 ΣτΠ συνέστησε στο Υπουργείο Παιδείας να προβεί σε ρυθμίσεις συμβατές με το
 κοινοτικό και το εθνικό δίκαιο για την ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών και
 συμφιλίωσης επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής. Το έγγραφο του ΣτΠ εκκρεμεί
 στο Υπουργείο Παιδείας από το Φεβρουάριο του 2010.
 Β.6.2.5. Άδειες
 ανατροφής παιδιού αρμοδιότητας Υπουργείου Εξωτερικών: η περίπτωση των υπαλλήλων που υπηρετούν στο εξωτερικό Ο Συνήγορος του Πολίτη εξέτασε αναφορά που αφορούσε
 σε υποχρεωτική επιστροφή γυναίκας
 υπαλλήλου στην κεντρική Υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών, από το Προξενείο
 της Κωνσταντινούπολης όπου υπηρετούσε, αμέσως μετά τη συμπλήρωση της
 υποχρεωτικής διετίας και σε συνέχεια λήψης γονικής αδείας, με επίκληση
 «υπηρεσιακών αναγκών». Η αναφερόμενη θεώρησε την υποχρεωτική της μετακίνηση ως
 δυσμενή μεταχείριση λόγω της λήψης γονικής αδείας (παραβίαση 3488/2006) και για
 το λόγο αυτό προσέφυγε στον ΣτΠ ως αρμόδιο για τον έλεγχο της εφαρμογής του ν.
 3488/2006. Οι εν λόγω υπάλληλοι εμπίπτουν ως προς τα υπηρεσιακά τους θέματα
 στον Οργανισμό του ΥΠΕΞ (Νόμος 3566/2007, ως ισχύει μετά την τροποποίηση του Ν.
 3712/2008). Ενέργειες
 του ΣτΠ. Ο ΣτΠ απέστειλε έγγραφο προς την Διεύθυνση Προσωπικού του ΥΠΕΞ
 (30.09.2009), με αίτημα να του χορηγηθεί αντίγραφο των πρακτικών της απόφασης
 του Υπηρεσιακού Συμβουλίου και να προσκομισθούν στοιχεία για τους λόγους της
 υποχρεωτικής μετακίνησης και τη σχέση τους με το γεγονός της χορήγησης άδειας
 ανατροφής τέκνου, ώστε να διαπιστωθεί αν συνέτρεξε δυσμενής μεταχείριση λόγω
 χρήσης γονικής άδειας. Ανταπόκριση
 της Διοίκησης. Το ΥΠΕΞ υποστήριξε
 ότι η μετακίνηση πληρούσε όλες τις νόμιμες προϋποθέσεις (βλ. παραπάνω έκδοση ad hoc γνωμοδότησης υπ’ αριθμ. 406/2009 του Ζ ́ Τμήματος
 του ΝΣΚράτους), ότι έγινε εξ αιτίας υπηρεσιακών αναγκών και ότι δεν συνιστά
 δυσμενή διακριτική μεταχείριση, χωρίς να τεκμηριώνει ειδικώς τον ισχυρισμό
 αυτό. Πρόσθετες ενέργειες ΣτΠ. Ο ΣτΠ επανήλθε
 προς το ΥΠΕΞ, συνιστώντας την τροποποίηση του Οργανισμού του Υπουργείου (ν.
 3566/2007) με σκοπό να ρυθμιστούν τα θέματα των γονικών αδειών, καθώς και της
 αναπλήρωσης των υπαλλήλων που υπηρετούν στο εξωτερικό σε περίπτωση λήψης των
 αδειών αυτών, έτσι ώστε οι ρυθμίσεις να συνάδουν με τις επιταγές του εθνικού
 δικαίου, του δικαίου της Ε.Ε. αλλά και της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη
 συμφιλίωση της επαγγελματικής με την οικογενειακή ζωή, και να μην συνεπάγεται η λήψη των αδειών αυτών μονομερή βλαπτική μεταβολή
 της υπηρεσιακής και οικονομικής θέσης τους. Μέχρις ότου γίνει η
 τροποποίηση του Οργανισμού, ο ΣτΠ συνέστησε στη Διεύθυνση Προσωπικού να προβεί
 άμεσα σε έκδοση οδηγιών προς τους υπαλλήλους και τις υπηρεσίες σχετικά με τα ισχύοντα για τη χορήγηση
 γονικών αδειών (π.χ, αναλογική εφαρμογή των σχετικών άρθρων του
 ΥΚ, κ.λπ), ώστε να γνωρίζουν οι εργαζόμενοι στο Υπουργείο ποιες είναι οι
 πρακτικές που ακολουθούνται και να μην αιφνιδιάζονται δυσάρεστα. Ανταπόκριση της Διοίκησης. Τα ανωτέρω θέματα
 συζητήθηκαν, μεταξύ άλλων, σε συνάντηση του Συνηγόρου του Πολίτη με εκπροσώπους
 του ΥΠΕΞ. Μετά τη συνάντηση ο ΣτΠ
 απέστειλε νέο έγγραφο προς το ΥΠΕΞ, με το οποίο επανέλαβε τις θέσεις του ότι η
 ακούσια υποχρεωτική μετακίνηση των υπαλλήλων στην Κεντρική Υπηρεσία, όταν
 κάνουν χρήση του δικαιώματος χορήγησης εννεάμηνης γονικής αδείας ανατροφής
 ελέγχεται ως παραβίαση της


text:
ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τις γονικές άδειες, όπως
 ερμηνεύεται υπό το φως της κοινοτικής αρχής της συμφιλίωσης οικογενειακής και
 επαγγελματικής ζωής, καθώς και ως έμμεση διάκριση λόγω φύλου σε βάρος των
 γυναικών υπαλλήλων, που απαγορεύεται από το δίκαιο της Ε.Ε. Η επίκληση της
 χρηστής οικονομικής διαχείρισης και της εύρυθμης λειτουργίας της Υπηρεσίας σε
 καμία περίπτωση δεν αίρουν τον παραβατικό και παράνομο χαρακτήρα της ρύθμισης
 αυτής, ούτε καλύπτουν τα κριτήρια της αρχής της αναλογικότητας, έτσι ώστε να
 νομιμοποιούν τη δυσμενή ρύθμιση. Το ΥΠΕΞ οφείλει να κινηθεί προς την εξεύρεση
 λύσης που να είναι νόμιμη, συμβατή με το δίκαιο της Ε.Ε., και ταυτόχρονα
 συμφέρουσα για την υπηρεσία. Επί του εγγράφου του Συνηγόρου του Πολίτη δεν έχει
 υπάρξει απάντηση από το Υπουργείο Εξωτερικών.
 ΠΑΡΟΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΜΗΤΡΟΤΗΤΑΣ: οι εξελίξεις τη χρονιά που πέρασε
 Από τον Μάιο του 2008
 και μέχρι σήμερα, ο ΣτΠ έχει δεχτεί μεγάλο αριθμό αναφορών, οι οποίες
 σχετίζονται με την χορήγηση της ειδικής παροχής προστασίας μητρότητας, ζήτημα
 στο οποίο είχε αναφερθεί διεξοδικά η ειδική έκθεση για την ίση μεταχείριση
 ανδρών και γυναικών στην απασχόληση και τις εργασιακές σχέσεις του Νοεμβρίου
 του 2009 (βλ. σχετικός φάκελος). Μέσα σε ένα χρόνο ο αριθμός των σχετικών
 αναφορών ανήλθε από τις 77 στις 130 . Τη χρονιά που πέρασε ο
 Συνήγορος του Πολίτη συνέχισε να εξετάζει αναφορές σχετικά με την εξαίρεση
 διάφορων κατηγοριών εργαζόμενων μητέρων από τις δικαιούχους της παροχής, με
 βάση ερμηνείες της διάταξης από τη διοίκηση, καθώς και με τον έλεγχο των
 διοικητικών διαδικασιών χορήγησης της εν λόγω παροχής από τον ΟΑΕΔ. Παράλληλα,
 από τις αναφορές των πολιτών αναδείχτηκαν και νέα προβλήματα, που απορρέουν από
 κενά που παρέλειψε να ρυθμίσει ο νομοθέτης. Τόσο τα ήδη γνωστά όσο και τα νέα
 προβλήματα συζητήθηκαν σε συνάντηση εργασίας του Συνηγόρου του Πολίτη με
 στελέχη του ΟΑΕΔ, της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικών Ασφαλίσεων και του
 Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η οποία πραγματοποιήθηκε στις
 17.06.2010 στα γραφεία του Συνηγόρου του Πολίτη. Στη συνάντηση καταγράφηκαν οι
 απόψεις της κάθε πλευράς, καθώς και τα σημεία προσέγγισης και απόκλισης.
 Συμφωνήθηκε, επίσης, ο Συνήγορος του Πολίτη σε συνεργασία με τη διοίκηση, να
 προβούν σε νομοθετικές προτάσεις προς την πολιτική ηγεσία. Τον Οκτώβριο του 2010, ο
 ΣτΠ ολοκληρώνοντας την παρέμβασή του, απέστειλε ειδική έκθεση στον Πρωθυπουργό,
 τον Πρόεδρο της Βουλής και τους αρμόδιους Υπουργούς, σύμφωνα με το άρθρο 3
 παρ.5, εδ. 3 του καταστατικού του νόμου 3094/2003. Οι σημαντικότερες
 διαπιστώσεις του ΣτΠ που αναφέρονται στην περίοδο αναφοράς της παρούσας έκθεσης
 είναι οι εξής : Γ.1. Εξαιρέσεις εργαζόμενων μητέρων από τις
 δικαιούχους της ειδικής παροχής προστασίας μητρότητας
 Γ.1.1. Εξαίρεση των εργαζομένων που δεν υπάγονται στο
 άρθρο 9 της ΕΓΣΣΕ 2004-2005
 Συνήγορος του Πολίτη συνέχισε να δέχεται – αν και σε μικρότερο βαθμό- αναφορές
 από εργαζόμενες σε τράπεζες, ναυτιλιακά γραφεία και πρακτορεία, και ομοειδείς
 περιπτώσεις, οι οποίες αποκλείονται από την ειδική παροχή προστασίας
 μητρότητας, λόγω του ότι υπάγονται σε κλαδικές ή επιχειρησιακές συλλογικές
 συμβάσεις εργασίας που προβλέπουν ευνοϊκότερες ρυθμίσεις όσον αφορά στις άδειες
 φροντίδας παιδιού, όπως μεγαλύτερη διάρκεια μειωμένου ωραρίου ή ισόχρονης
 άδειας για ανατροφή παιδιού, απ’ αυτές που προβλέπει η Εθνική Γενική Συλλογική
 Σύμβαση Εργασίας