Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.)

Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.) (bit-Taljan: Longobardi in Italia: i luoghi del potere) huwa t-titlu ta' Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO magħmul minn seba' gruppi ta' binjiet storiċi li jirriflettu l-kisbiet tat-tribù Ġermanika tal-Longobardi (magħrufa wkoll bħala l-Lombardi), li insedjaw l-Italja fis-seklu 6 W.K. u stabbilew ir-Renju tal-Longobardi li ntemm fis-774 W.K.

Il-gruppi jinkludu monasteri, knejjes u fortizzi u saru Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO f'Ġunju 2011 bħala xhieda tar-"rwol ewlieni li kellhom il-Longobardi fl-iżvilupp spiritwali u kulturali tal-Kristjaneżmu Ewropew Medjevali".

Gastaldaga u l-Kumpless Episkopali ta' Cividale 

Iż-żona ta' Gastaldaga u l-Kumpless Episkopali ta' Cividale del Friuli (fil-Provinċja ta' Udine) jinkludu:

 Iż-żona ta' Gastaldaga, bit-tempju ż-żgħir tal-Longobardi. It-tempju ż-żgħir, li attwalment huwa l-Oratorju ta' Santa Maria in Valle, huwa l-iżjed xhieda arkitettonika importanti u ppreservata l-iktar ta' żmien il-Longobardi. Dan huwa tassew importanti għaliex jimmarka l-koeżistenza ta' motivi purament Longobardi (kif jidher fil-freġji pereżempju) u huwa mibni fl-istil tal-mudelli klassiċi, b'kontinwazzjoni raffinata kważi mingħajr interruzzjoni bejn l-arti klassika, l-arti tal-Longobardi u l-arti Karolinġja u Ottonjana.
 Il-Kumpless Episkopali li jinkludi l-fdalijiet tal-Palazz tal-Patriarka fis-sular t'isfel tal-Mużew Arkeoloġiku Nazzjonali. Il-Kumpless Episkopali tal-patriarka Callisto huwa l-kumpless reliġjuż prinċipali fid-Dukat setgħan tal-kapitali ta' Friuli u jinkludi l-bażilika, il-battisterju ta' San Ġwann Battista u l-palazz Patriarkali. L-iskavi arkeoloġiċi juru biss ftit traċċi tax-xogħol arkitettoniku, iżda bis-saħħa tagħhom seta' jsir l-irkupru ta' wħud mill-iżjed artefatti raffinati u skulturi tal-Longobardi, bħall-Fonti tal-Magħmudija tal-Patriarka ta' Callisto u l-Artal tad-Duka Rachis.

Żona monumentali bil-kumpless monastiku ta' San Salvatore-Santa Giulia fi Brescia 

Iż-żona monumentali bil-kumpless monastiku ta' San Salvatore-Santa Giulia fi Brescia tinkludi l-kunvent ta' Santa Giulia kif ukoll il-bażilika ta' San Salvatore u ż-żona arkeoloġika tal-Forum Ruman.

Stabbilit fis-753 bħala knisja għall-kunvent minn Desiderius, id-Duka ta' Brescia u r-re futur tal-Longobardi, u l-mara Ansa, il-kunvent ta' San Salvatore, ikkaratterizzat mill-użu kontemporanju tal-istil tal-Longobardi u tal-motivi klassiċi u tat-tiżjin, u huwa wieħed mill-aqwa eżempji ta' arkitettura reliġjuża Medjevali Bikrija. Matul is-sekli ġie mmodifikat bosta drabi u sar parti mill-Kumpless tal-Kunvent il-Ġdid. Il-Knisja tiegħu, iddedikata lil Santa Giulia, tlestiet fl-1599.

Lejn il-Punent tal-kumpless monastiku hemm iż-żona monumentali li tikkonsisti mill-Capitolium, is-santwarju Repubblikan u t-teatru Ruman, marbut mill-qrib mal-ġrajjiet ta' San Salvatore u Santa Giulia. L-eqdem binja reliġjuża tal-Forum Ruman tmur lura għas-seklu 1 Q.K. Il-livell eċċezzjonali ta' konservazzjoni tal-aspetti arkitettoniċi u dekorattivi jwassal biex din iż-żona arkeoloġika titqies bħala eżempju uniku fit-Tramuntana tal-Italja.

Castrum bit-Torri ta' Torba u l-Knisja ta' Santa Marija foris portas f'Castelseprio 

Il-castrum bit-Torri ta' Torba u l-Knisja foris portas ta' Castelseprio (fil-Provinċja ta' Varese) jinkludi l-Monasteru ta' Torba, il-Knisja ta' Santa Marija foris portas bl-affreski tagħha, u l-fdalijiet tal-bażilika Evanġelistika ta' San Ġwann. Il-Longobardi bidlu l-castrum ta' Castelseprio, li qabel kien post tal-għassa militari Ruman u bastjun difensiv tal-Ostrogoti, l-ewwel f'post għall-kummerċ u mbagħad f'monasteru (is-seklu 8 W.K.).

Il-monasteru jinkludi t-torri, mibni mill-Ostrogoti u adattat mill-ġdid għal skopijiet monastiċi mil-Longobardi, u anke l-knisja ż-żgħira ddedikata lill-Verġni Marija. Kulma fadal huma l-fdalijiet tal-bażilika l-kbira ta' Castelseprio, tliet navati b'apsida ċentrali u l-absidium, iżda l-Knisja ta' Santa Marija foris portas baqgħet intatta, inkluż il-biċċa l-kbira tal-affreski tagħha tal-apsida, li huma wħud mill-ikbar affreski ta' dak il-perjodu tal-Medju Evu Bikri.

Bażilika ta' San Salvatore fi Spoleto 

Il-Bażilika ta' San Salvatore fi Spoleto (fil-Provinċja ta' Perugia) kienet bażilika tal-Kristjaneżmu Bikri mis-sekli 4-5 W.K., li fiha l-Longobardi wettqu rinnovazzjonijiet estensivi matul is-seklu 8 W.K. Il-bażilika nbniet bi tliet navati: il-kor huwa tripartitiku u huwa msaqqaf b'volta b'bażi ottagonali. L-apsida hija semiċirku u minn barra hija magħluqa b'ħajt dritt. Fuq iż-żewġ naħat laterali hemm żewġ żoni apsidali b'volta mrikkba. Fuq ġewwa ntilef it-tiżjin oriġinali tal-istukko u tal-affreski, iżda baqa' ppreservat freġju Doriku rikk, imqiegħed fuq kolonni Doriċi u Korinzji. Fuq il-faċċata oriġinali tas-seklu 8, immarkata b'pilastri u maqsuma f'żewġ sezzjonijiet minn rokna waħda, l-irkejjen tat-twieqi u t-tliet portali li ġew skolpiti b'motivi klassiċi biss baqgħu ppreservati sa żminijietna.

Clitunno Tempietto f'Campello sul Clitunno 

Il-Clitunno Tempietto f'Campello sul Clitunno (fil-Provinċja ta' Perugia) huwa knisja żgħira ddedikata lil San Salvatore, bl-għamla ta' tempju Korinzju bi stil Grieg Antik. Min bniha x'aktarx li kien reġa' uża l-fdalijiet minn sacellum Pagan antik kif ukoll materjal minn kostruzzjonijiet preċedenti – madankollu, il-biċċa l-kbira tal-ornamenti skolpiti huma oriġinali u ma sarux minn materjali li reġgħu ntużaw minn żmien ir-Rumani. Fuq l-arċitravu hemm ittri Rumani kapitali kwadri mnaqqxin fuq in-naħat tat-Tramuntana, tan-Nofsinhar u tal-Punent – eżempju rari ta' epigrafija monumentali tal-Medju Evu Bikri. Fuq ġewwa hemm kamra kbira, imsaqqfa b'volta b'għamla ta' bittija u baedicula li tipprovdi gwarniċ għall-apsida t'isfel. Hemm ukoll affreski tas-seklu 7 W.K.

 Kumpless ta' Santa Sofija f'Benevento 

Il-Kumpless ta' Santa Sofija f'Benevento (fir-reġjun ta' Campania) jinsab madwar il-Knisja ta' Santa Sofija, u qabel kien jospita l-iżjed duka importanti tal-Longobardi f'Longobardja Minuri u ġie stabbilit mid-Duka Arechis II għall-ħabta tas-760. Kien ibbażat fuq il-mudell tal-kappella Palatina ta' Liutprando f'Pavia; il-pjanta ċentrali hija bbażata fuq dik tal-knisja ta' Kostantinopli bl-istess isem, il-Hagia Sophia, madankollu, fin-nofs, hemm sitt kolonni li jirfdu l-koppla u dawn huma ppożizzjonati fl-irkejjen ta' eżagonu u huma kkollegati flimkien bl-arkati. L-eżagonu ta' ġewwa mbagħad huwa mdawwar b'ċirku dekagonali bi tmien pjattaformi bojod tal-ġebla tal-ġir u b'żewġ pilastri fuq kull naħa tad-daħla, kull wieħed irranġat b'mod parallel mal-ħajt korrispondenti. Għad fadal xi frammenti tal-affreski oriġinali, li kienu jiksu l-knisja minn ġewwa, fuq iż-żewġ apsidi laterali.

Hemm ukoll monasteru li huwa parti mill-kumpless, għalkemm kien ġie ppreservat wara li ġie rikostruwit fis-seklu 13, li ħa post binja oriġinali tal-Longobardi biż-żieda ta' kjostru kwadrangolari iktar 'il quddiem.

 Santwarju ta' San Mikiel f'Monte Sant'Angelo 
Is-Santwarju ta' San Mikiel f'Monte Sant'Angelo (fil-Provinċja ta' Foggia) jinsab fejn qabel kien hemm id-Dukat ta' Benevento u ġie stabbilit qabel il-wasla tal-Longobardi iżda ġie adottat minnhom bħala santwarju nazzjonali wara li ħakmu l-Gargano fis-seklu 7 W.K. Is-santwarju, xhieda tal-qima lil San Mikiel, kien jintuża bħala patronaġġ monumentali għaż-żewġ duki ta' Benevento, li kienu stabbilew ruħhom f'Pavia. Is-santwarju sarulu bosta rinnovazzjonijiet sabiex jiġi ffaċilitat l-aċċess għall-għar tal-ewwel apparizzjoni u biex jiġu akkomodati l-pellegrini. Is-Santwarju ta' San Mikiel l-Arkanġlu sar waħda mid-destinazzjonijiet ewlenin tal-pellegrinaġġi għall-Kristjani. Barra minn hekk, huwa waħda mill-waqfiet ta' wieħed mill-varjanti tal-pellegrinaġġ tal-Via Francigena'' li twassal sal-Art Imqaddsa.

Is-santwarju fil-biċċa l-kbira tiegħu ġie rikostruwit, speċjalment il-partijiet ta' fuq tiegħu; matul żmien il-Longobardi, il-kripti biss kienu jagħtu aċċess għall-għar fejn, skont it-tradizzjoni, kien deher Mikiel l-Arkanġlu.

 Sit ta' Wirt Dinji 
Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.) ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2011.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (vi)''' "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Italja