Merv

Merv (bit-Turkmen: Merw, Мерв, مرو; bil-Persjan: مرو, Marv), magħrufa wkoll bħala l-Oażi ta' Merve, li qabel kienet magħrufa bħala Lixandra (bil-Grieg: Ἀλεξάνδρεια), Antjokja f'Marġjana (bil-Grieg: Ἀντιόχεια ἡ ἐν τῇ Μαργιανῇ) u Marw al-Shāhijān, kienet belt Iranjana ewlenija fl-Asja Ċentrali, tul it-Toroq tal-Ħarir storiċi, qrib il-belt attwali ta' Mary, it-Turkmenistan. L-insedjamenti umani fis-sit ta' Merv kienu jeżistu mit-tielet millenju Q.K. sas-seklu 18 W.K. Ir-riedni tal-belt għaddew minn id għall-oħra kemm-il darba tul l-istorja. Taħt l-Imperu Akemenida, kienet iċ-ċentru tas-satrapija ta' Marġjana. Sussegwentement tmexxiet mill-Maċedoni tal-Qedem, mill-Partiċi, mis-Sassanidi, mill-Għarab, mill-Gażnavidi, mis-Seljuk, mill-Kwarażmjani u mit-Timuridi, fost oħrajn.

Merv kienet il-belt kapitali ta' diversi popli tul l-istorja tagħha. Fil-bidu tas-seklu 9, Merv kienet is-sede tal-Kaliff al-Ma'mun u l-belt kapitali tal-Kaliffat Iżlamiku kollu. Iktar 'il quddiem kienet is-sede tal-mexxejj Taħiridi ta' Khorasan. Fis-sekli 11 u 12, Merv kienet il-belt kapitali tal-Imperu Seljuk il-Kbir u baqgħet hekk sal-waqgħa aħħarija tal-imperu. Għall-ħabta ta' dak iż-żmien, Merv saret ċentru ewlieni tax-xjenza u tal-kultura Iżlamika, u attirat kif ukoll ipproduċiet poeti, mużiċisti, tobba, matematiċi u astronomi rinomati. Il-poliedriku Persjan il-kbir Omar Khayyam, fost l-oħrajn, qatta' għadd ta' snin jaħdem fl-osservatorju f'Merv. Kif kiteb il-ġeografu u l-vjaġġatur Persjan al-Istakhri dwar Merv: "Mill-pajjiżi kollha tal-Iran, dawn in-nies kienu magħrufa għat-talenti u għall-edukazzjoni tagħhom". Il-ġeografu Għarbi Yaqut al-Hamawi semma saħansitra 10 librerija enormi f'Merv, inkluż waħda fi ħdan moskea ewlenija li kien fiha 12,000 volum.

Merv kienet ukoll post popolari għall-pellegrinaġġi, u diversi reliġjonijiet kienu jqisuha bħala sagra. Fiż-Żoroastrijaniżmu, Merv (Mouru) kienet waħda mis-16-il art perfetta maħluqa mill-alla Ahura Mazda. Bejn is-sekli 5 u 11, Merv kienet is-sede ta' provinċja metropolitana tal-Lvant tas-Sirja. Dixxendent tal-profeta Iżlamiku Muħammed, it-tmien Imam Xigħa Ali ar-Ridha (Imam Reza), ittrasferixxa lilu nnifsu f'Merv minn Bagdad u rresjeda hemmhekk għal diversi snin. Al-Muqanna, il-"Profeta bil-Velu", li kellu bosta segwaċi peress li sostna li kien inkarnazzjoni ta' Alla, twieled u beda l-moviment tiegħu f'Merv.

Matul is-sekli 12 u 13, Merv jaf kienet l-ikbar belt fid-dinja, b'popolazzjoni ta' 500,000 ruħ. Matul dak il-perjodu, Merv kienet magħrufa bħala "Marw al-Shāhijān" (Merv il-Kbira), u spiss kienet tiġi deskritta bħala "l-kapitali tad-dinja Iżlamika tal-Lvant". Skont il-ġeografu Yaqut al-Hamawi, il-belt u l-istrutturi tagħha kienu viżibbli minn bogħod ta' jum ivvjaġġar. Fl-1221, il-belt fetħet id-daħliet tagħha għal invażjoni mill-Mongoli, u dan irriżulta f'devastazzjoni enormi. Ġrajjiet storiċi jsostnu li l-popolazzjoni kollha (inkluż ir-refuġjati) inqatlet; jissemma li Tolui Khan qatel sa 700,000 ruħ. Għalkemm parzjalment ġiet rikostruwita wara l-qerda tal-invażjoni tal-Mongoli, il-belt qatt ma reġgħet kisbet il-prosperità li kellha fl-imgħoddi. Bejn l-1788 u l-1789, il-belt inqerdet għall-aħħar darba, u l-popolazzjoni tagħha ġiet deportata. Sas-seklu 19, taħt pressjoni mir-Russi, Merv ġiet abbandunata għalkollox.

Illum il-ġurnata s-sit huwa ppreservat bħala park storiku u kulturali statali. Huwa l-eqdem belt mill-bliet-oażi tul it-Toroq tal-Ħarir storiċi u l-iżjed wieħed ippreservat. Għad hemm ftit binjiet u strutturi li għadhom jeżistu sa llum il-ġurnata, speċjalment dawk mibnija fl-aħħar żewġ millenji. Is-sit ta' Merv tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

Storja 

Merv għandha għeruq preistoriċi: stħarriġiet arkeoloġiċi żvelaw traċċi ta' insedjament li jmorru lura saħansitra sat-tielet millenju Q.K. u dawn ġew assoċjati kulturalment mal-Kumpless Arkeoloġiku ta' Baktrija-Marġjana. Il-ġeografija taż-Żend-Avesta (kummentarji dwar l-Avesta) issemmi lil Merv (bl-istem ta' Mouru) flimkien ma' Balkh. Fiż-Żoroastrijaniżmu, l-alla Ahura Mazda ħalaq lil Mouru bħala waħda mis-sittax-il art perfetta.

Taħt l-Imperu Akemenid (għall-ħabta tal-550-330 Q.K.), il-ġrajjiet storiċi jsemmu lil Merv bħala post ta' ċertu importanza: bl-isem ta' Margu; tissemma bħala parti minn satrapija fl-iskrizzjonijiet ta' Behistun (għall-ħabta tal-515 Q.K.) tal-monarka Persjan Darius il-Kbir. L-ewwel belt ta' Merv ġiet stabbilita fis-seklu 6 Q.K. bħala parti mill-espansjoni tal-Akemenidi fir-reġjun ta' Cyrus il-Kbir (559-530 Q.K.), iżda strati li ġew iktar 'il quddiem jgħattu l-livelli Akemenidi fis-sit.

Era Ellenistika 
Iż-żjara ta' Alessandru l-Kbir f'Merv hija sempliċement leġġendarja, iżda l-belt issemmiet Lixandra (Ἀλεξάνδρεια) għalih għal xi żmien. Wara mewtu fit-323 Q.K., saret il-belt kapitali tal-Provinċja ta' Marġjana tal-istati Selewċidi, Griegi-Baktrijani (256-125 Q.K.), Partiċi, u Sassanidi.

Il-mexxej tas-Selewċidi, Antiochus Soter (li rrenja mill-281 sal-261 Q.K.), semmiha Antjokja Marġjana; huwa bena mill-ġdid u kabbar il-belt fis-sit li attwalment huwa magħruf bħala l-fortizza ta' Gyaur Gala. Isidore ta' Charax kiteb li Antjokja kienet tissejjaħ "il-belt mhux misqija" (Ἄνυδρος).

Era Partika 
Wara l-waqgħa tad-dinastija tas-Selewċidi (63 Q.K.), Baktrija, Partja, u l-Kuxani ħadu l-kontroll wara xulxin. Fit-53 Q.K., xi 10,000 priġunier Ruman tal-gwerra mill-Battalja ta' Carrhae milli jidher ġew deportati lejn Merv.

Merv kienet belt ewlenija ta' tagħlim Buddist, b'monasteri u tempji Buddisti għal bosta sekli sal-Iżlamizzazzjoni tagħha. Fis-siti ta' Gyaur Kala u Baýramaly, il-Buddiżmu kien segwit u pprattikat spiss fl-istupi Buddisti lokali.

Era tas-Sassanidi 
Wara li s-Sassanidi taħt Ardashir I (220-240 W.K.) ħakmu lil Merv, l-istudju tan-numismatika jgħin fir-rikostruzzjoni tal-istorja: is-sensiela ta' muniti zzekkati oriġinarjament f'Merv li nstabu jiddokumentaw li t-tmexxija tas-Sassanidi damet kważi erba' sekli. Matul dan il-perjodu, Merv kienet tospita prattikanti ta' diversi reliġjonijiet apparti ż-Żoroastrijaniżmu uffiċjali tas-Sassanidi, inkluż il-Buddiżmu, il-Manikeiżmu u l-Kristjaneżmu tal-Knisja tal-Lvant. Bejn is-sekli 5 u 11, Merv kienet is-sede ta' provinċja metropolitana tal-Lvant tas-Sirja. L-ewwel isqof kien Barshabba (għall-ħabta tat-360/424). L-okkupazzjoni tal-Ħeftaliti mill-aħħar tas-seklu 5 sal-565 W.K. waqfet it-tmexxija tas-Sassanidi għal żmien qasir.

Ħakma u influwenza Għarbija 
It-tmexxija tas-Sassanidi ntemmet meta l-aħħar mexxej tas-Sassanidi, Yazdegerd III (632-651) inqatel qrib il-belt u l-gvernatur militari tas-Sassanidi arrenda quddiem il-wasla tal-armata Għarbija. Rappreżentanti tal-Kaliff Umar okkupaw il-belt, li saret il-belt kapitali tal-provinċja ta' Khorasan tal-Kaliffat ta' Umayyad. Fis-671, Ziyad ibn Abi Sufyan bagħat 50,000 truppa Għarbija lejn Merv bħala kolonja. Din il-kolonja żammet is-simpatiji Kufani nattivi tagħha u saret in-nukleu ta' Khurasan. Billi użaw il-belt bħala l-bażi tagħhom, l-Għarab, immexxija minn Qutayba ibn Muslim mis-705 sas-715, irnexxielhom iġibu lil partijiet kbar tal-Asja Ċentrali, inkluż Balkh, Bokhara, u Fergana taħthom. Merv u Khorasan, inġeneral, saru wħud mill-ewwel partijiet tad-dinja li jitkellmu bil-Persjan li kellhom maġġoranza Musulmana. L-immigrazzjoni tal-Għarab lejn l-inħawi kienet sostanzjali. Raġel Ċiniż maħtuf f'Talas, Du Huan, ittieħed lejn Bagdad u żar il-Kaliffat. Huwa osserva li f'Merv u f'Khurasan, l-Għarab u l-Persjani għexu f'konċentrazzjonijiet imħallta.

Merv reġgħet kisbet importanza fi Frar 748 meta l-ġeneral Iranjan Abu Muslim (li miet fis-755) iddikjara dinastija ġdid tal-Abbasidi f'Merv, kabbar u stabbilixxa l-belt mill-ġdid, u, f'isem id-dinastija tal-Abbasidi, uża l-belt bħala bażi għal ribelljoni kontra l-Kaliffat ta' Umayyad. Wara li l-Abbasidi stabbilew ruħhom f'Bagdad, Abu Muslim kompla jmexxi f'Merv bħala prinċep semiindipendenti sa ma eventwalment inqatel. Tabilħaqq, Merv kienet iċ-ċentru tal-Abbasidi matul ir-Rivoluzzjoni tal-Abbasidi tas-746-750, u saret sors konsistenti ta' appoġġ politiku għall-mexxejja Abbasidi f'Bagdad iktar 'il quddiem; il-governorat ta' Khurasan f'Merv sar wieħed mill-iżjed entitajiet politiċi importanti tal-Kaliffat. Il-familja influwenti tal-Barmakidi, ibbażat f'Merv, kellha rwol importanti fit-trasferiment tal-għarfien tal-Griegi (stabbiliti f'Merv minn żmien is-Selewċidi u l-Griegi-Baktrijani) fid-dinja Għarbija.

Matul l-era tal-Abbasidi, Merv baqgħet il-belt kapitali u l-iżjed belt importanti ta' Khurasan. Matul dak iż-żmien, l-istoriku Għarbi Al-Muqaddasi (għall-ħabta tad-945/946-991) iddeskriva lil Merv bħala "sabiħa, fina, eleganti, brillanti, estensiva u pjaċevoli". L-arkitettura ta' Merv ispirat l-ippjanar mill-ġdid ta' Bagdad min-naħa tal-Abbasidi. Storiku Għarbi tas-seklu 10, Ibn Hawqal, kiteb dwar Merv: "u fl-ebda belt oħra ma hemm palazzi, għelieqi kkultivati, ġonna u nixxigħat simili".

Merv kienet magħrufa wkoll għat-tessuti tagħha ta' kwalità għolja. Ġeografu Għarbi tas-seklu 12 al-Idrisi nnota: "Minn dan il-pajjiż joriġina ħafna mill-ħarir kif ukoll il-qoton ta' kwalità superjuri bl-isem ta' qoton ta' Merv, li huwa tassew artab". Id-dinja Iżlamika kienet tammira l-ilbies eleganti u t-turbani tal-ħarir li kienu jiġu prodotti f'Merv. Il-belt kienet notevoli għaliex kienet tilqa' lill-immigranti minn artijiet Għarab u dawk minn Sogdja u inħawi oħra fl-Asja Ċentrali.

Fil-perjodu mit-813 sat-818, ir-residenza temporanja tal-Kaliff al-Ma'mun effettivament għamlet lil Merv il-belt kapitali tad-dinja Musulmana u enfasizzat l-importanza tagħha għall-Abbasidi. Dixxendent tal-profeta Iżlamiku Muħammed, it-Tmien Imam tal-Iżlam Xigħa, Ali ar-Ridha mar lejn Merv u għex hemmhekk għal diversi snin. Merv saret ukoll iċ-ċentru ta' moviment Neo-Mażdakita ewlieni tas-seklu 8 mmexxi minn al-Muqanna, il-"Profeta bil-Velu", li kellu bosta segwaċi wara li sostna li kien inkarnazzjoni ta' Alla u eredi ta' Abu Muslim; il-Khurramiyya ispirata minnu, ippersistiet f'Merv sas-seklu 12.

Matul dan il-perjodu Merv, bħala Samarkanda u Bukhara, iffunzjonat bħala waħda mill-bliet il-kbar tal-istudji Musulmani; l-istoriku magħruf Yaqut (1179-1229) studja fil-librerija tagħha. Merv ipproduċiet għadd ta' studjużi f'diversi oqsma tal-għarfien, fosthom id-dritt Iżlamiku, hadith, l-istorja, u l-letteratura. Diversi studjużi ngħataw l-isem ta' "Marwazi" (المروزي) li jindika li kienu ġejjin minn Merv. Il-belt baqa' jkollha komunità sostanzjali ta' Kristjani. Fl-1009, l-Arċisqof ta' Merv bagħat ittra lill-Patriarka ta' Bagdad u staqsa biex il-Keraiti jitħallew isumu inqas minn Krisjtani Nestorjani oħra. Il-poliedriku Persjan il-kbir Omar Khayyam, fost oħrajn, qatta' diversi snin jaħdem fl-osservatorju f'Merv. Bħalma kiteb il-ġeografu u l-vjaġġatur Persjan al-Istakhri dwar Merv: "Mill-pajjiżi kollha tal-Iran, dawn in-nies kienu magħrufa għat-talenti u għall-edukazzjoni tagħhom". Yaqut al-Hamawi semma saħansitra 10 libreriji kbar f'Merv, inkluż waħda fi ħdan moskea ewlenija li kellha 12,000 volum.

Meta l-Kaliffat iddgħajjef, il-ġeneral Persjan Tahir bin al-Husayn u d-dinastija tiegħu tat-Taħaridi ssostitwew l-Għarab f'Merv fit-821. It-Taħaridi mexxew f'Merv mit-821 sat-873, segwiti mis-Saffaridi, mis-Samanidi u iktar 'il quddiem mill-Gażnavidi.

Turkmeni f'Merv 

Fl-1037, is-Seljuk Turkmeni, klan ta' Torok Oghuz mill-isteppi fil-Lvant tal-Baħar ta' Aral, paċifikament ħakmu lil Merv taħt it-tmexxija ta' Tugril — is-sultan Gażnavida Mas'ud I ma kienx popolari fil-belt. Ħu Tugril, Chaghri, baqa' f'Merv filwaqt li d-dominji tas-Seljuk kibru u saru jinkludu l-bqija ta' Khurasan u l-Iran, u sussegwentement Merv saret belt favorita tas-slaten Seljuk. Chaghri, ibnu Alp Arslan (li saltan mill-1063 sal-1072) u l-proneputi tiegħu Ahmad Sanjar (li saltan mill-1118 sal-1157) indifnu f'Merv; dan tal-aħħar fil-Qabar ta' Ahmad Sanjar.

Qrib it-tmiem tas-seklu 11, Merv saret il-belt kapitali tal-Lvant tal-istat maqsum tas-Seljuk. Madankollu, mill-1118, saret il-belt kapitali tal-imperu kollu. Matul dan il-perjodu, Merv kibret — il-ġeografi Għarab u Persjani sejħulha "omm id-dinja", il-"post fejn kienu jiltaqgħu l-kbar u ż-żgħar", il-"belt ewlenija ta' Khurasan" u l-"belt kapitali tad-dinja Iżlamika tal-Lvant". Sorsi bil-miktub isemmu wkoll librerija u madrasa kbira stabbilita minn Nizam al-Mulk, il-viżier tal-imperu tas-Seljuk, kif ukoll bosta istituzzjonijiet kulturali ewlenin oħra. Barra minn hekk, Merv kellha suq li ġie deskritt bħala "l-aqwa wieħed mill-belt ewlenin tal-Iran u ta' Khurasan".

It-tmexxija ta' Sanjar, mifnija bil-kunflitt tal-Kara-Kitaj u l-Kwarażmjani, intemmet fl-1153 meta nomadi Turkmeni lil hinn minn Amu Darya serqu r-rikkezzi tal-belt. Sussegwentement, Merv għaddiet minn id għall-oħra bejn il-Kwarażmjani ta' Khiva, in-nomadi Turkmeni, u l-Guridi. Skont Tertius Chandler, sal-1150 Merv kienet saret l-ikbar belt fid-dinja, b'popolazzjoni ta' 200,000 ruħ. Sal-1210, jaf kellha saħansitra 500,000 resident, u b'hekk ippreċediet metropoli Medjevali bħala Kostantinopli u Bagdad.

Mongoli f'Merv 

Fl-1221, Merv fetħet il-bibien tagħha għal Tolui, iben Genghis Khan, kap tal-Mongoli. Il-biċċa l-kbira tal-abitanti jingħad li nqatlu b'mod kiefer. L-istoriku Għarbi Ibn al-Athir iddeskriva l-qatla abbażi tar-rakkont tar-refuġjati ta' Merv:Genghis Khan poġġa fuq tron tad-deheb u ordna li t-truppi li nħatfu jinġabu quddiemu, u ġew ġustizzjati quddiem il-kotra mbikkma. Imbagħad, fir-rigward tan-nies ordinarji, isseparaw lill-irġiel, lin-nisa, lit-tfal u l-pussessi. Kien jum memorabbli ta' twerżiq, biki u tnewwiħ. Huma ħadu lill-għonja u sawtuhom u ttorturawhom b'kull xorta ta' krudeltà sabiex isibu l-ġid tagħhom ... Imbagħad taw in-nar lill-belt u ħarqu il-qabar tas-Sultan Sanjar u qalgħu l-qabar tiegħu bit-tama li jsibu xi flus. Huma qalu, "Dawn in-nies irreżistewna", u għalhekk qatluhom kollha. Genghis Khan ordna li l-mejtin jingħaddu u b'kollox kien hemm madwar 700,000 katavru. (traduzzjoni mhux uffiċjali)Storiku Persjan, Juvayni, semma li l-mejtin kienu iktar minn 1,300,000. Kull suldat individwali tal-armata ħakkiema "kellu jieħu ħsieb il-ġustizzjar ta' bejn 300-400 persuna". Bosta minn dawk is-suldati kienu mibgħuta minn Sarakhs li, minħabba li Merv kienet għadu tagħhom, "kompliet iżżid il-ħruxija tal-Mongoli fil-qtil tal-Musulmani". Kważi l-popolazzjoni kollha ta' Merv, u r-refuġjati li waslu minn inħawi oħra tal-Imperu Kwarażmjan, inqatlu lkoll, u b'hekk kienet waħda mill-iżjed ħakmiet imdemmija ta' belt fl-istorja tad-dinja.

Xi skavi żvelaw il-kostruzzjoni drastika mill-ġdid tal-fortifikazzjonijiet tal-belt wara l-qerda tagħhom, iżda l-prosperità tal-belt kienet għamlet żmienha. L-invażjoni tal-Mongoli wasslet għad-deklin ta' Merv u ta' ċentri ewlenin oħra għal iktar minn seklu. Wara l-ħakma tal-Mongoli, Merv saret parti mill-Ilkanat, u r-rikkezzi tagħha ġew misruqa b'mod konsistenti mill-Kanat taċ-Ċagataj. Fl-ewwel parti tas-seklu 14, il-belt saret is-sede tal-arċiveskovat Kristjan tal-Knisja tal-Lvant taħt it-tmexxija tal-Kartidi, il-vassalli tal-Ilkanidi. Sal-1380 Merv saret parti mill-Imperu ta' Timur (Tamerlan).

Użbeki f'Merv u l-qerda finali 
Fl-1505, l-Użbeki okkupaw lil Merv; ħames snin wara, Shah Ismail, il-fundatur tad-dinastija tas-Safavidi tal-Iran, keċċihom. F'dan il-perjodu, nobbli Persjan irrestawra diga kbira (is-"Soltanbent") fix-xmara Murghab, u l-insedjament li kiber fl-art irrigata sar magħruf bħala Baýramaly, kif imsemmi f'xi testi tas-seklu 19.

Wara l-mewt tiegħu, ir-reġjun sar dipendenza ta' Khiva, iżda fl-1593 Merv inħakmet minn Abdullah il-Khan ta' Bukhara. Il-belt f'qasir żmien inħakmet minn Shah Abbas, u gvernatur tas-Safavidi, Biktash Khan Ustajlu, inħatar għall-governorat fl-1600. Fl-1608, Mihrab Khan Qajar sar gvernatur, u beda żewġ sekli ta' governorat tal-Qajar fuq Merv. Mill-1715, l-elit tal-Qajar bdew jasserixxu l-indipendenza ta' Merv mill-gvern tas-Safavidi, iżda fi żmien deċennju l-oażi ma baqgħetx sigura iktar minħabba l-attakki mit-Tatari u mit-Turkmeni. Nader Shah nieda kampanji militari li xejnu l-attakki tat-Turkmeni u tat-Tatari u rrestawra s-sistema tal-irrigazzjoni ta' Merv. Wara l-mewt ta' Nader Shah, il-Qajar lokali fir-reġjun iddikjaraw l-indipendenza u ffurmaw il-Prinċipat Qajari ta' Merv. Fl-1785, l-emir Mangita ta' Bukhara, Shah Murad, attakka l-belt u qatel lill-mexxej, Bayram 'Ali Khan Qajar. Ftit snin wara, fl-1788 u fl-1789, Shah Murad qered il-belt għalkollox, kisser id-digi, u ħalla ħerba warajh.

Il-popolazzjoni kollha tal-belt u tal-oażi tal-madwar ta' xi 100,000 ruħ imbagħad ġiet deportata f'diversi stadji lejn l-oażi ta' Bukhara u r-reġjun ta' Samarkanda fil-Wied ta' Zarafshan. Peress li kienu l-aħħar Musulmani Xigħa li kienu jitkellmu bil-Persjan, in-nies deportati rreżistew l-assimilazzjoni fil-popolazzjoni Sunnita ta' Bukhara u ta' Samarkanda, minkejja l-lingwa Persjana komuni li kellhom bħall-biċċa l-kbira tal-popolazzjoni nattiva. Dawn il-Marvis kienu għadhom jeżistu sal-2016 — iċ-ċensimenti Sovjetiċi elenkawhom bħala "Iranjani" fis-snin 80 tas-seklu 20. Dawn jgħixu f'Samarkanda u f'Bukhara u fl-inħawi ta' bejn dawn il-bliet tul ix-xmara Zarafshan. Dawn huma elenkati bħala nies li jitkellmu l-Persjan iżda jingħaddu separatament mit-Taġiki lokali minħabba r-reliġjon Xigħa tagħhom u peress li żammew l-identità tal-qedem tagħhom minn Merv.

Seklu 19 

It-tmun ta' Merv għadda għand il-Khanat ta' Khiva fl-1823. Sir Alexander Burnes żar il-pajjiż fl-1832. Għall-ħabta ta' dak iż-żmien, il-Persjani obbligaw it-Turkmeni ta' Tekke, li dak iż-żmien kienu jgħixu tul ix-xmara Tejen, biex jemigraw lejn it-Tramuntana. Khiva kkontestat l-avvanz tagħhom, iżda lejn l-1856, irnexxielhom isiru setgħa sovrana fil-pajjiż, u baqgħu hekk sal-okkupazzjoni tal-oażi mir-Russi fl-1884. 

Sal-1868, ir-Russi kienu ħakmu l-biċċa l-kbira tal-Asja Ċentrali għajr it-Turkmenistan. Ir-Russi qorbu lejn din iż-żona mill-Kaspju, u fl-1881 ħakmu lil Geok Tepe. Uffiċjali jismu Alikhanov ħataf lil Merv mingħajr tixrid tad-demm. Dan kien Musulman mill-Kawkażu u kien laħaq il-grad ta' maġġur fis-servizz Russu. Wara li ġġieled ma' uffiċjal superjuri, il-grad tiegħu tnaqqas sew u sal-1882 reġa' laħaq sa logutenent. Fl-1882, huwa daħal f'Merv billi sostna li kien merkant Russu u nnegozja ftehim kummerċjali. Sadanittant, xi aġenti Russi użaw firxa ta' tixħim u theddidiet biex jiżviluppaw partit favur ir-Russi fl-inħawi. Ir-Russi okkupaw l-oażi ta' Tejen, tmien mili lejn il-Punent. Fl-1884, Alikhanov daħal f'Merv liebes uniformi ta' uffiċjal Russu, flimkien ma' diversi Turkmeni notevoli li kien xtara. Huwa sostna li t-truppi f'Tejen kienu biss turija żgħira ta' forza ferm ikbar u li l-awtonomija lokali kienet se tiġi rrispettata. Ladarba raw li ma kien hemm l-ebda tama ta' appoġġ mill-Persja jew mir-Renju Unit, l-anzjani fit-tmun ċedew. Il-mossa Russa li jmiss kienet li marru lejn in-Nofsinhar lejn Herat. Sal-1888, il-belt ġiet abbandunata għalkollox.

Viċirè futur tal-Indja Brittanika, George Curzon, żar il-fdalijiet ta' Merv fl-1888. Iktar 'il quddiem huwa kiteb: "F'nofs żona mħarbta għalkollox fis-selvaġġ, kien hemm fdalijiet tal-brikks u tat-tafal qed jaqgħu biċċiet, kif ukoll bosta ħitan, torrijiet, swar u koppli, estiżi f'konfużjoni sħiħa sax-xefaq, li fakkruna li konna fiċ-ċentru ta' kobor tal-qedem".

Sit ta' Wirt Dinji 
Il-Park Storiku u Kulturali Statali ta' Merv tal-Qedem ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1999.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".

Fdalijiet 
Xi skavi ta' esplorazzjoni f'Merv twettqu fl-1885 mill-ġeneral Russu A.V. Komarov, il-gvernatur tal-oblast Trans-Kaspjan mill-1883 sal-1889. Komarov qabbad lit-truppi Ksaristi tiegħu bħala skavaturi u ppubblika l-kollezzjoni tiegħu ta' artefatti u muniti mill-inħawi fl-1900 bħallikieku kienu trofej. Valentin Alekseevich Zhukovsky tal-Kummissjoni Arkeoloġika Imperjali mexxa l-ewwel skavi professjonali għalkollox fl-1890 u ppubblika s-sejbiet fl-1894. Il-ġeologu Raphael Pumpelly u l-arkeologu Ġermaniż Hubert Schmidt mexxew l-iskavi tal-Istitut Amerikan ta' Carnegie.

Merv hija l-qalba tal-Proġett ta' Merv tal-Qedem (bl-Ingliż: Ancient Merv Project), li inizjalment kien imsejjaħ il-Proġett Internazzjonali ta' Merv. Mill-1992 sas-sena 2000, tim konġunt ta' arkeologi mit-Turkmenistan u mir-Renju Unit għamlu skoperti notevoli. Fl-2001, l-Istitut tal-Arkeoloġija tal-Kulleġġ Universitarju ta' Londra u l-awtoritajiet Turkmeni bdew kollaborazzjoni ġdida. Dan il-Proġett ta' Merv tal-Qedem jieħu ħsieb il-kwistjonijiet kumplessi marbuta mal-konservazzjoni u mal-ġestjoni tas-sit, filwaqt li jkompli jtejjeb il-fehim tas-sit permezz tar-riċerka arkeoloġika u d-disseminazzjoni tar-riżultati tal-ħidma lill-usa' udjenza possibbli.

Organizzazzjoni tal-fdalijiet 
Merv tikkonsisti minn għadd ta' bliet diskreti mdawra bil-ħitan difensivi, qrib ħafna ta' xulxin, li nbnew fuq art mhux abitata minn bennejja ta' eri differenti, li ntużaw u mbagħad ġew abbandunati u qatt ma reġgħu nbnew. Erba' bliet imdawrin bil-ħitan jikkorrispondu għall-perjodi ewlenin ta' importanza ta' Merv: l-eqdem, Erk Gala, tikkorrispondi għal Merv taħt l-Akemenidi, li hija wkoll l-iżgħar mit-tlett ibliet. Gäwürgala (magħrufa wkoll bħala Gyaur Gala), li tinsab madwar Erk Gala, tinkludi l-metropoli Ellenistiċi u Sassanidi u kienet isservi wkoll bħala subborg industrijali tal-belt taħt l-Abbasidi u s-Seljuk, Soltangala — l-ikbar mit-tlett ibliet. Il-belt iżgħar ta' taħt Timur ġiet stabbilita ftit iktar 'il bogħod lejn in-Nofsinhar u issa tissejjaħ Abdyllahangala. Hemm binjiet oħra tal-qedem mifruxa bejn dawn l-erbat ibliet; is-siti kollha huma ppreservati fil-Park Arkeoloġiku ta' Merv tal-Qedem, ftit fit-Tramuntana tal-villaġġ modern ta' Baýramaly u 30 kilometru (19-il mil) fil-Lvant tal-belt kbira ta' Mary mibnija mis-Sovjetiċi.

Erk Gala 

Erk Gala (mill-Persjan, li tfisser "il-forti-ċittadella") hija l-eqdem parti tal-belt tal-kumpless ta' Merv. Mibnija fis-seklu 7 Q.K., Erk Gala nbniet bħala fortizza bi stil Persjan għall-kontroll tal-oażi tul ix-xmara Murghab. Il-fortizza ta' Erk Gala iktar 'il quddiem intużat bħala akropoli għall-belt Ellenistika u mbagħad għall-Ark tal-belt Iżlamika.

Gäwürgala 
L-istabbiliment ta' Gäwürgala (terminu bit-Turkmen mit-terminu Persjan "Gabr Qala" li jfisser "Fortizza taż-Żoroastrijani") seħħ fil-bidu tal-era Ellenistika taħt it-tmexxija tar-Re Antiochus I tas-Selewċidi. Il-belt kienet abitata b'mod kontinwu taħt sensiela ta' mexxejja Ellenistiċi, mill-Partiċi, u mbagħad mis-Sassanidi, li għamluha l-belt kapitali ta' satrapija. Gäwürgala kienet il-belt kapitali tal-provinċja ta' Khurasan tal-Kaliffat Umayyad u l-importanza tagħha kibret meta Khurasan saret l-iżjed parti Musulmana leali tad-dinja Iranjana matul l-ewwel żewġ sekli tal-Iżlam.

L-iżjed strutturi viżibbli li għad fadal ta' Gäwürgala huma l-istrutturi difensivi tagħha. Tliet ħitan difensivi, mibnija fuq xulxin, għadhom viżibbli. Ħajt li nbnena taħt is-Selewċidi, gradwat fuq ġewwa u dritt fuq barra, jifforma pjattaforma għat-tieni ħajt li huwa ferm ikbar, u li nbena mill-brikks tat-tajn u huwa mtarraġ fuq ġewwa. L-għamla ta' dan il-ħajt huwa bħal ta' fortizzi Ellenistiċi oħra li nstabu fl-Anatolja, għalkemm dan huwa uniku għaliex huwa magħmul bil-brikks tat-tajn minflok bil-ġebel. It-tielet ħajt x'aktarx inbena taħt is-Sassanidi bi brikks ferm ikbar mit-tieni ħajt. Madwar il-ħajt instabu varjetà ta' bċejjeċ tal-fuħħar, b'mod partikolari bċejjeċ Partiċi. Id-daqs ta' dawn il-fortifikazzjonijiet huwa evidenza tal-importanza ta' Merv matul l-era pre-Iżlamika; l-ebda fortifikazzjoni pre-Iżlamika ta' daqs simili ma nstabet xi mkien fid-Deżert ta' Karakum. Gäwürgala hija importanti wkoll għall-ammont kbir ta' evidenza numismatika li ġiet żvelata; sensiela kontinwa ta' muniti Sassanidi nstabu hawnhekk, li jistgħu jagħtu ħjiel dwar l-istabbiltà politika straordinarja ta' dan il-perjodu. Anke wara l-istabbiliment ta' Soltangala minn Abu Muslim fil-bidu tad-dinastija tal-Abbasidi, Gäwürgala persistiet bħala subborg tal-belt ikbar ta' Soltangala. F'Gäwürgala hemm konċentrazzjoni ta' bosta binjiet "industrijali" tal-era tal-Abbasidi: fran għall-bċejjeċ tal-fuħħar, postijiet fejn kien jinħadem l-azzar, il-ħadid u r-ram, eċċ. Forn ippreservat tajjeb ħafna għall-bċejjeċ tal-fuħħar għandu riffieda bi ħnejja u bil-volti li għadha intatta kif ukoll foss kwadru fejn kien jitqabbad in-nar. Gäwürgala milli jidher kienet tintuża għall-kwartieri tal-artiġjani matul il-perjodi tal-Abbasidi u ta' qabel is-Seljuk.

Soltangala 

Soltangala (minn "Sultan Qala", li tfisser il-fortizza tas-sultan) hija bil-bosta l-ikbar mill-bliet ta' Merv. Sors testwali jistabbilixxu li kien Abu Muslim, il-mexxej tar-ribelljoni tal-Abbasidi, li ssimbolizza l-bidu tal-Kaliffat il-ġdid billi kkummissjona strutturi monumentali lejn il-Punent tal-ħitan ta' Gäwürgala, f'dik li mbagħad saret magħrufa bħala Soltangala. Iż-żona malajr ġiet imdawra bil-ħitan u saret il-qalba ta' Merv Medjevali; il-bosta köshks (binjiet iffortifikati) tal-era tal-Abbasidi li ġew skoperti f'Soltangala u fil-madwar juru li kien hemm sekli sħaħ ta' prosperità. Il-Kushks (mill-Persjan, Kushk, jiġifieri "paviljun" jew "kjosk"), li jirrappreżentaw il-fdalijiet ewlenin ta' Merz taħt l-Abbasidi, huma tip ta' binja unika fl-Asja Ċentrali ta' dan il-perjodu. Kienu tip ta' palazzi semifortifikati fuq żewġ sulari, b'ħitan qishom bil-pizzi li kienu jagħtuhom dehra unika u li tispikka, li kienu jintużaw bħala r-residenzi tal-elit ta' Merv. It-tieni sular ta' dawn l-istrutturi kellu l-kwartieri tal-għajxioen, filwaqt li l-ewwel sular x'aktarx li kien jintuża għall-ħżin. Mas-soqfa kien ikun hemm parapetti, li spiss kienu jintużaw ukoll bħala kwartieri tal-għajxien. L-ikbar kushk ta' Merv u l-iktar wieħed ippreservat tajjeb tal-era tal-Abbasidi huwa magħruf bħala l-fortizza l-kbira ta' Kyz Gala (li bit-Turkmen tfisser "fortizza ewlenija"), li tinsab eżatt 'il barra mill-ħajt tal-Punent ta' Soltangala; din l-istruttura kien fiha 17-il kamra madwar bitħa ċentrali. Fil-qrib hemm il-fortizza ż-żgħira ta' Kyz Gala li kellha ħitan tassew ħoxnin, b'pizzi fondi, kif ukoll diversi garigori taraġ fuq ġewwa li kienu jwasslu sal-kwartieri tal-għajxien fuq it-tieni sular. Il-kushks kollha ta' Merv jinsab fi stati prekarji ta' preservazzjoni.

Madankollu, l-iżjed binjiet importanti ta' Soltangala huma l-kostruzzjonijiet tas-Seljuk. Il-ħakma ta' Merv fl-1037 mill-mexxej Toghrul tas-Seljuk reġgħet tat il-ħajja lill-belt; taħt id-dixxendenti tiegħu, speċjalment Sanjar, li għamilha r-residenza tiegħu, Merv sabet ruħha fiċ-ċentru ta' imperu multikulturali kbir.

Evidenza ta' din il-prosperità tinstab madwar Soltangala. Ħafna mill-binjiet huma kkonċentrati fiċ-ċittadella ta' Soltangala, ix-Shahryar Ark (mill-Persjan, li tfisser "iċ-ċittadella tas-sovran"), li tinsab fil-Lvant. Fiċ-ċentru tax-Sharhryar Ark hemm il-palazz tas-Seljuk, li x'aktarx inbena minn Sanjar. Il-ħitan tal-brikks tat-tajn li għadhom jeżistu jwasslu għall-konklużjoni li dan il-palazz, minkejja li huwa relattivament żgħir, kien magħmul minn kmamar għoljin sular madwar bitħa interna, flimkien ma' erba' iwan assjali fid-daħla ta' kull naħa. Inħawi baxxi fil-qrib donnhom jindikaw li kien hemm ġnien kbir, li kien jinkludi lag artifiċjali; ġonna simili nstabu f'palazzi oħra tal-Asja Ċentrali. Il-fdalijiet kollha tat-tiżjin fuq ġewwa jew fuq barra ntilfu bl-erożjoni jew insterqu.

Struttura notevoli oħra tas-Seljuk fi ħdan ix-Shahryar Ark hija l-kepderihana (mill-Persjan, "Kaftar Khaneh" jew "barumbara"). Din il-binja misterjuża, fost l-iktar ippreservati tajjeb fl-oażi kollha ta' Merv, tinkludi kamra twila u dejqa waħda mingħajr twieqi b'bosta niċeċ mal-ħitan. Xi sorsi jemmnu li l-kepter khana (hemm iktar f'inħawi oħra f'Merv u fl-Asja Ċentrali) kienet barumbara li kienet tintuża għat-trobbija tal-ħamiem, sabiex jinġabar il-ħmieġ tagħhom, li kien jintuża fit-tkabbir tal-bettieħ li tant kienet famuża għalih Merv. Oħrajn isostnu li l-kepderihanas kienu libreriji jew teżori, minħabba l-pożizzjoni tagħhom fl-inħawi bi status għoli qrib strutturi importanti.

L-iżjed struttura ppreservata tajjeb f'Merv huwa l-mawżolew tas-seklu 12 tas-sultan Sanjar, li tinsab ukoll fis-Sultan Gala. Huwa l-ikbar wieħed fost il-mawżolej tas-Seljuk u huwa wkoll l-ewwel kumpless datat ta' moskea u mawżolew, xi ħaġa li iktar 'il quddiem saret komuni. Għandu għamla kwadra ta' 27 metru (89 pied) fuq kull naħa, b'żewġ daħliet fuq naħat opposti; koppla ċentrali kbira mirfuda minn sistema ottagonali ta' riffieda u ħnejjiet tgħattih fuq ġewwa (Ettinghausen, 270). Minn barra l-koppla kellha lewn ikħal fl-aħdar, u minħabba l-għoli tagħha kienet imponenti; kien jingħad li l-karovani malli kienu joqorbu setgħu jaraw il-mawżolew minn bogħod ta' jum ta' vvjaġġar mill-belt. It-tiżjin tal-mawżolew, bi stil bikri tipiku tas-Seljuk, kien konservattiv, u fuq ġewwa kellu xogħol bl-istukko filwaqt li fuq barra kellu tiżjin ġeometriku bil-brikks, li issa ntilef kważi għalkollox. Apparti t-tiżjin fuq barra li ġie "rikostruwit" reċentement, il-mawżolew kważi intatt jinsab kif kien fis-seklu 12.

Sensiela aħħarija ta' fdalijiet tas-Seljuk huma l-ħitan ta' Soltangala. Dawn il-fortifikazzjonijiet, li fil-biċċa l-kbira għadhom jeżistu, bdew bħala strutturi tal-brikks tat-tajn għoljin bejn tmien metri u disa' metri (26-30 pied), u fi ħdanhom kien hemm kompartimenti li minnhom id-difensuri setgħu jisparaw il-vleġeġ lejn l-għadu. Kien hemm torrijiet b'għamla ta' nagħla kull 15 sa 35 metru (49 sa 115-il pied). Madankollu, dawn il-ħitan ma kinux wisq effettivi għaliex ma kellhomx ħxuna adegwata biżżejjed biex jifilħu għat-tiri bil-katapulti u b'artillerija oħra. Sa nofs is-seklu 12, il-galleriji ġew mimlija bir-radam, u l-ħitan ġew imsaħħa ferm. Ħajt iżgħar sekondarju nbena quddiem il-ħajt prinċipali ta' Soltangala, u finalment is-subborgi tal-belt Medjevali — magħrufa llum il-ġurnata bħala Isgendergala — kienu mdawra b'ħajt oħxon ħames metri (16-il pied). It-tliet ħitan irreżistew lill-armata tal-Mongoli mill-inqas għal waħda mill-offensivi tagħha, qabel ma l-belt kellha ċċedi fl-1221.

Ħafna bċejjeċ taċ-ċeramika mill-eri tal-Abbasidi u tas-Seljuk ġew irkuprati, primarjament minn Gäwürgala, il-ħitan tal-belt ta' Soltangala, u x-Shahryar Ark. Il-bċejjeċ ta' Gäwürgala primarjament kienu tal-aħħar tal-era tal-Abbasidi u kienu jikkonsistu l-iktar minn skutelli ħomor b'disinni ġeometriċi. Il-biċċa l-kbira tal-bċejjeċ tal-fuħħar irkuprati mill-ħitan ta' Sultan Gala huma bċejjeċ tal-fuħħar sofor u ħodor tas-sekli 11 u 12, simili għall-istili kontemporanji komuni f'Nishapur. Skutelli suwed u kaħlanija fl-aħdar ġew skoperti fil-palazz ta' Shahryar Ark, kif ukoll depożitu ta' bċejjeċ tal-fuħħar bi stil tal-Mongoli, x'aktarx b'rabta mal-istabbiliment mill-ġdid tal-belt taħt l-Ilkhan li ma tantx kellha suċċess. Minn dik l-era wkoll hija maskra taċ-ċeramika għat-tiżjin tal-ħitan li nstabet qalb il-fdalijiet ta' struttura li b'mod kontroversjali hemm min isostni li kienet tempju Buddista li nbena mill-Mongoli fis-subborgi tan-Nofsinhar ta' Sultan Gala.

Shaim Kala 
Shaim Kala nbniet fis-seklu 7 W.K. Shaim Kala kienet belt imdawra bil-ħitan li kienet maħsuba biex jiġi evitat l-iffollar żejjed, u biex jiġi indirizzat it-tħassib reliġjuż u politiku tal-popli l-ġodda li kienu jaslu f'Merv.

Abdyllahangala 
Abdyllahangala hija l-belt tal-era ta' Timur wara l-Medju Evu li tinsab lejn in-Nofsinhar tal-kumpless ewlieni.

Demografija 
Illum il-ġurnata, is-sit ta' Merv tal-qedem jinsab qrib il-belt ta' Baýramali tal-velayat ta' Mary, it-Turkmenistan. Din il-belt moderna hija s-sede tad-Distrett ta' Baýramaly fil-Provinċja ta' Mary. Is-sit jinsab madwar 27 km fil-Lvant tal-belt kapitali provinċjali ta' Mary. Fl-2009 kien stmat li l-popolazzjoni tagħha kienet tlaħħaq it-88,486 ruħ (żieda sew mit-43,824 ruħ fiċ-ċensiment tal-1989).

L-abitanti preżenti tal-oażi huma primarjament Turkmeni tat-tribù tat-Teke u xi Persjani jew Taġikistani. Hemm minoranzi relattivament kbar ta' Beluch u ta' Brahui fl-oażi ta' Merv ukoll.

Ekonomija 

Sistema elaborata ta' kanali mħaffra mix-xmara Murghab jisqu l-oażi ta' Merv li hija rinomata fil-Lvant kollu għall-art għammiela tagħha. Kull xorta ta' ċereali u bosta frott jikbru b'abbundanza kbira, eż. qamħ, millieġ, xgħir u bettieħ, kif ukoll ross u qoton. Iż-żrieragħ tal-qoton minn saffi arkeoloġiċi li jmorru lura saħansitra għas-seklu 5 huma l-ewwel indikazzjoni li t-tessuti tal-qoton diġà kienu komponent ekonomiku importanti tal-belt taħt is-Sassanidi. Id-dud tal-ħarir kien jitnissel fil-belt. It-Turkmeni għandhom nisel famuż ta' żwiemel (iż-żiemel Turkmen) u jrabbu wkoll iġmla, nagħaġ, ħmir u bgħula. It-Turkmeni jaħdmu wkoll il-fidda u l-armaturi. Skoperta tas-snin 90 tas-seklu 20 kienet struttura tas-sekli 9-10 fejn kien jiġi prodott l-azzar, li tikkonferma r-rapporti Iżlamiċi tal-istudjuż Iżlamiku al-Kindi (801-866 W.K.). Huwa kien irrefera li fir-reġjun ta' Khorasan kien jiġi prodott l-azzar. Dan kien isir permezz ta' proċess ta' kofużjoni fejn il-ħadid fondut u l-ħadid ferrobattut jiddewbu flimkien.

Ġeografija 

L-oażi ta' Merv tinsab max-xmara Murghab li tnixxi mill-Afganistan, fit-tarf tan-Nofsinhar tad-Deżert ta' Karakum, bil-koordinati 37°30’N u 62°E, madwar 230 mil (370 km) fit-Tramuntana ta' Herat, u 280 mil (450 km) fin-Nofsinhar ta' Khiva. L-erja tagħha hija ta' madwar 1,900 mil kwadru (4,900 km2). Il-katina kbira ta' muntanji, li bl-ismijiet ta' Paropamisade u Kush Indù, testendi mill-Baħar Kaspju sal-Muntanji Pamir hija interrotta xi 180 mil (290 km) fin-Nofsinhar ta' Merv. F'din l-interruzzjoni jew qribha jnixxu b'mod parallel ix-xmajjar Tejen u Murghab, sa ma jintilfu fid-Deżert ta' Karakum. B'hekk, lil Merv jagħmluha qisha torri tal-għassa tad-daħla lejn l-Afganistan fil-Majjistral u fl-istess waqt hija punt ta' waqfien bejn il-Grigal tal-Persja u l-istati ta' Bukhara u ta' Samarkanda fl-Użbekistan.

Merv tinsab b'mod vantaġġuż fid-delta fuq ġewwa tax-xmara Murghab, li tnixxi mis-sors tagħha fil-Kush Indù fit-Tramuntana mid-Deżert ta' Karakum. Ir-reġjun tad-delta tax-xmara Murghab, magħrufa mill-Griegi bħala Marġjana, jagħti żewġ vantaġġi distinti lil Merv: l-ewwel nett, jipprovdi rotta faċli mix-Xlokk għall-Majjistral, mill-artijiet għoljin Afgani sal-artijiet baxxi ta' Karakum, il-wied ta' Amu Darya u Khwarezm. It-tieni, id-delta tax-xmara Murghab, peress li hija żona kbira misqija sew f'nofs il-Karakum niexef, isservi bħala punt ta' waqfien naturali għar-rotot mill-Majjistral tal-Iran lejn it-Toroq tal-Ħarir. Id-delta, u għaldaqstant Merv, tinsab f'salib it-toroq ta' dawn iż-żewġ rotot: ir-rotta mill-Majjistral sax-Xlokk lejn Herat u Balkh (sal-Indus u lil hinn) u r-rotta mil-Lbiċ sal-Grigal minn Tus u Nishapur sa Bukhara u Samarkanda.

Dan il-post kien punt ta' waqfien tul ir-Rotot tal-Ħarir fi żmien id-dinastija Han. Hawnhekk il-merkanti setgħu jikkummerċjalizzaw iż-żwiemel jew l-iġmla mnisslin tagħhom fil-belt qalb l-oażi ta' Merv.

Klima 
Merv għandha klima niexfa u sħun fis-sajf u kiesħa fix-xitwa. Is-sħana tas-sajf hija oppressiva. Ir-riħ iġib miegħu sħabiet ta' trab fin li jimla l-arja, u jagħmilha opaka, u kważi joskura x-xemx ta' nofsinhar. Dawn is-sħabiet jagħmluha diffiċli biex wieħed ikun jista' jieħu n-nifs. Fix-xitwa l-klima tkun pjaċevoli. Qajla tinżel il-borra, u meta tinżel, iddub mill-ewwel. Il-preċipitazzjoni annwali qajla taqbeż il-125 mm (4.9 pulzier), u spiss ma tinżilx xita minn Ġunju sa Ottubru. Fis-sajf it-temperaturi jistgħu jilħqu sa 45 °C (113 °F), filwaqt li fix-xitwa jistgħu jinżlu saħansitra sa −7 °C (19 °F). It-temperatura medja fis-sena tkun 16 °C (61 °F).

Relazzjonijiet internazzjonali

Ġemellaġġi 
Merv hija ġemellata ma':

 Aleppo, is-Sirja;
 Balkh, l-Afganistan;
 Bagdad, l-Iraq;
 Bukhara, l-Użbekistan;
 Damasku, is-Sirja;
 Dubaj, l-Emirati Għarab Magħquda;
 Gaza, il-Palestina;
 Ġerusalemm, Iżrael;
 Karbala, l-Iraq;
 Khujand, it-Taġikistan;
 Kirkuk, l-Iraq;
 Kunya-Urgench, it-Turkmenistan;
 il-Belt tal-Kuwajt, il-Kuwajt;
 Lahore, il-Pakistan;
 Mekka, l-Arabja Sawdija;
 Medina, l-Arabja Sawdija;
 Nisa, it-Turkmenistan;
 Nishapur, l-Iran;
 Samarkanda, l-Użbekistan.

Gallerija

Iktar qari 

 Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Merv". Encyclopædia Britannica. Vol. 18 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 175–176.

 Ettinghausen, Richard; Grabar, Oleg (1994), The Art and Architecture of Islam 650–1250, New Haven: Yale University Press

 Herrmann, Georgina (1999), Monuments of Merv: Traditional Buildings of the Karakum, London: Society of Antiquaries of London, ISBN 0854312757

 Herrmann, Georgina; Masson, VM; Kurbansakhatov, K (1992), "The International Merv Project, Preliminary Report on the First Season (1992).", Iran, 31, pp. 39–62.

 Herrmann, Georgina; Kurbansakhatov, K (1993), "The International Merv Project, Preliminary Report on the Second Season (1992).", Iran, 32, pp. 53–75.

 Herrmann, Georgina; Kurbansakhatov, K (2000), "The International Merv Project, Preliminary Report on the Ninth Year (2000).", Iran, 39, pp. 9–52.

 Herrmann, Georgina; Kurbansakhatov, K (1999), "The International Merv Project, Preliminary Report on the Seventh Season (1998).", Iran, 37, pp. 9–52.

 Williams, Tim; Kurbansakhatov, K (2002), "The Ancient Merv Project, Turkmenistan. Preliminary Report on the First Season (2001)", Iran, 40, pp. 15–42.

 Williams, Tim; Kurbansakhatov, K (2003), "The Ancient Merv Project, Turkmenistan. Preliminary Report on the First Season (2002)", Iran, 41, pp. 139–172.

 British Museum Research Project

 Hazlitt's Classical Gazetteer

 Ancient Merv Project UCL

 Merv Digital Media Archive (creative commons-licensed photos, laser scans, panoramas), particularly focusing on Sultan Kala (Gala), with data from a University College London/CyArk research partnership

 O'Donovan, Edmund (1882). The Merv Oasis, travels and adventures east of the Caspian during the years 1879-80-81 including five months' residence among the Tekkés of Merv.

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Turkmenistan