Qerda tal-innoċenti

Il-qerda tal-Innoċenti hu l-isem mogħti lil episodju rrakontat fl-Evangelju skont Mattew fl-istess ħin mal-Ħarba fl-Eġittu : il-qtil tat-trabi kollha ta' taħt sentejn fl-età fl-inħawi ta' Betlehem, ordnat minn Erodi ftit wara t-twelid ta' Ġesù. Il-knejjes iqimuhom bħala martri.

Festa : it-28 ta' Diċembru fil-Punent u id-29 ta' Diċembru fil-Lvant.

Spiss kien hemm dubju dwar l-istoriċità ta' dan l-episodju.

It-test tal-Evanġelju 
L-Evanġelju skont Mattew, Kap. 2, versi 16-18 :

Sorsi oħra 
[[Stampa:Hans Memling 057.jpg|thumb|right|Il-qerda tal-innoċenti, detal min Xena mill-ħajja ta' Marija', żejt fuq l-injam ta' Hans Memling, 1480]]
Dan l-epdisodju ma jissemmiex fl-evanġelji kanoniċi l-oħra u fl-ewwel evanġelji apokrifi. Lanqas ma jisemma mill-istoriku Lhudi Flavius Josephus. Jerġa jidher għall-ewwel darba fil-Protevanġelju ta' Ġakbu.

L-istoriku pagan Macrobius (c. 395-436) isemmi massakru tat-trabi minn Erodi: 

 Storiċità 
Diffiċli nkunu nafu jekk kienx hemm ġrajja tassew storika bħala l-bażi ta' din l-istorja. Voltaire fl-artiklu "Innocents" fid-Dictionnaire philosophique tiegħu kien diġà ddiskuta l-istoriċità ta' dan il-massakru . 

L-istoriku Amerikan, Paul L. Maier, ma jaħsibx li din il-ġrajja kellha bażi storika, imma pjuttost kienet parti mill-aġjografija ta' Ġesù. 

It-teologu protestant Franċiż, André Gounelle, jgħid li r-rakkont ta' Mattew tat-tfulija ta' Ġesù hu parallel ma' dak tat-twelid ta' Mosè fit-Testment il-Qadim (fost dawn il-paralleli, il-qerda tal-Innoċenti tfakkarna fit-tagħriq tat-trabi Lhud subien, fil-bidu tal-Eżodu) fi sforz allegoriku biex juri li Ġesù hu l-Mosè l-ġdid : "Il-paralleliżmu hu kbir wisq biex ma kienx maħluq, jekk mhux kollu, mill-imqas ħafna minnu." Madankollu, iqis li m'għandniex "... n'akkużaw l-evanġelisti bi frodi jew diżonestà. Jużaw il-metodu tal-kitba u l-kompożizzjoni ta' żmienhom li kien aċċettat."

L-istoriku Gilbert Picard jfakkarna li nsibu l-istess storja fil-kitba tal-istoriku Rumanan Swetonju rigward it-twelid ta' Oktavju Awgustu.

Imma skont l-storiku Franċiż, speċjalista fuq Ruma antika, Paul Veyne, ix-xhieda tal-pagan Macrobius tikkonferma l-istoriċità ta' massakru tat-tfal, anki jekk stess "il-memorja tiegħu serviet bħala motivazzjoni għat-twelid leġendaru, f'Betlehem, ta' Ġesù."<includeonly>Ma rimane ovvio che tale mancata citazione può significare anche una scarsa considerazione dell'evento in sé, considerando i tempi estremamente duri e la probabile scarsità nel numero delle vittime, considerando che Betlemme era poco più di un piccolo borgo. 

Secondo Giuseppe Ricciotti, storico biblista, il numero dei bambini nati a Betlemme in quel periodo, essendo circa 1000 gli abitanti adulti della piccola Betlemme, poteva aggirarsi intorno ai 60 individui (da due anni in giù), considerando un tasso di natalità simile a quello dei primi del 1900; circa 30 nati l'anno. Volendo però Erode uccidere solo i bambini maschi il numero degli uccisi è dunque, approssimativamente, di circa 30 neonati e, considerando che la mortalità infantile nel Vicino Oriente era molto alta, il numero si restringe a circa 20. L'episodio, quindi, non ebbe rilevanza tale da interessare gli storici del tempo sia per il numero limitato sia per l'appartenenza delle vittime alla popolazione rurale. Se poi la notizia fosse giunta a Roma, non avrebbe rappresentato motivo di reazione politica da parte dell'imperatore, che non esitava anche lui a soffocare nel sangue possibili rivolte. Svetonio, in un passo in cui utilizza il racconto di Giulio Marato, scrive che pochi mesi prima della nascita di Augusto, avvenne a Roma un prodigio che fu interpretato come presagio di imminente nascita di un re per il Popolo Romano; i senatori, spaventati, ordinarono di esporre tutti i neonati che nacquero in quell'anno, comunque il decreto non venne depositato e la strage non fu eseguita. Si può comprendere quindi quanta scarsa rilevanza ebbe la strage di Betlemme nella capitale dell'impero, considerando l'esiguità dei numeri e i tempi abbastanza crudeli e violenti. Inoltre, secondo alcuni studiosi, "anche nei casi di un'unica attestazione" bisogna supporre, "fino a prova contraria", la buona fede degli evangelistiSi veda anche Joseph Ratzinger, "L'infanzia di Gesù", Rizzoli 2012, p.138

 Il-qerda tal-Innoċenti fit-tradizzjoni Nisranija 

Għall-Insara, l-Imqaddsin Innoċenti huma t-tfal ta' taħt xahrejn maqtulin minn Erodi f'Betlehem: għall-Kattoliċi, qabel it-tieni Konċilju tal-Vatikan, it-teoloġija kienet tħalli 'l min jaħseb li Alla ppermetta il-Qerda tal-Imqaddsin Innoċenti biex jagħmel minnhom is-sinjal tal-miġja tal-fidwa ta' Ġesù Kristu.  Il-Kostituzzjoni Dommatika Dei Verbum tal-1965 fil-paragrafu 12 (Kif ninterpretaw il-Kitba Mqaddsa) tgħid li jeħtieġ li noqogħdu attenti għall-ġeneri letterarji, u li dan iż-żmien m'għadux possibbli li l-massakru kien minħabba r-rieda ta' Alla.

Wistin ta' Ippona iddeskriva x-xena hekk : 

Ġwanni ta' Patmos, fl-Apokalissi, juri l-Imqaddsa Innoċenti madwar it-tron tal-Ħaruf għaliex huma safja, u jsegwuh kull fejn imur. "Staqsu ruħkom", jgħid Bernard ta' Clairvaux, "għal liema mertu dawn it-tfal ġew inkurunati minn id Alla? Staqsu mbagħad lil Erodi, għal liema delitti ġew maqtula b'dik il-krudeltà. It-tieba tal-Feddej intrebħet bil-barbarità ta' Erodi? Dan ir-re ħażin seta' jitfa' għall-mewt tfal innoċenti u Ġesù Kristu ma setax jagħti l-ħajja eterna lil dawk li mietu għalieH? Għajnejn il-bniedem jew tal-anġli ma jsibu l-ebda mertu f'dawn il-ħlejjaq ċkejknin; imma l-grazzja divina għoġobha tgħanihom." 

Il-Knisja waqfet il-festa tagħhom fit-tieni seklu.

 Fl-arti Il-qerda tal-Innoċenti hu suġġett li sfruttawh ħafna artisti, bħala skuża biex ipinġu kompożizzjonijiet sofistikati li juru iġsma mħabblin f'azzjonijiet vjolenti.

Xi pitturi tar-Rinaxximent kienu mnebbħin mill-bassirilievi rumani tal-battalja bejn il-Lapiti u ċ-Ċentawri biex jirrappreżentaw persunaġġi għarwiena bħal fil-Qerda tal-Innoċenti ta' Amico Aspertini.Il-qerda tal-innoċenti ta' Guido Reni, impinġija f-1611 f'forma wieqfa mhux tas-soltu qiegħda Bolonja.

Bosta pitturi ta' Peter Paul Rubens juru din it-tema. Waħda minnhom, li issa qiegħda Munich, għamel inċiżjoni tagħha Paulus Pontius fl-1643 u din tispjega għaliex jinstabu reproduzzjonijiet f'pajjiżi 'l bogħod ħafna bħall-Perù.  

Is-suġġett deher ukoll f' Guernica ta' Picasso (1937). Din il-pittura tieħu xi motivi mill-pittura ta' Nicolas Poussin tal-qerda tal-innoċenti

 Bibljografija 
 Richard T. France, Herod and the Children of Bethlehem, f' Novum Testamentum, Vol. 21, Faxx. 2, 1979, pp. 98-120 
 Paul L. Maier, Herod and the Infants of Bethlehem, f' Chronos, Kairos, Christos II : Chronology, Nativity, and Religious Studies in Memory of Ray Summers'', Mercer University Press, 1998, pp. 169–190

Ħoloq Esterni 

 The slaughter of the innocents – historical fact or legendary fiction ? - Gordon Franz, Lambert Dolphin's Library

Noti u referenzi

Qaddisin
Testment il-Ġdid
Bibbja