joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna

It-Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna (bil-Pollakk: Drewniane cerkwie regionu karpackiego w Polsce i na Ukrainie; bl-Ukren: Дерев'яні церкви карпатського регіону Польщі і України, b'ittri Rumani: derev'yani tserkvy karpatsʹkoho rehionu Polʹshchi i Ukrayiny) huma grupp ta' 16-il knisja Ortodossa (uħud huma Kattoliċi tal-Lvant) tal-injam li jinsabu fir-reġjun tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna; hemm tmien tserkva f'kull pajjiż (bil-Pollak jissejħu cerkwie u bl-Ukren jissejħu Церква, zerkwa; jiġifieri "knejjes").

Dawn il-knejjes tal-injam inbnew bejn is-seklu 16 u s-seklu 19 mill-komunitajiet Ortodossi u Kattoliċi Griegi lokali u għadhom jintużaw. It-tserkva huma xhieda ta' tradizzjoni distinta ta' kostruzzjoni ta' knejjes b'disinn ekkleżjastiku Ortodoss flimkien ma' elementi tat-tradizzjoni lokali u referenzi simboliċi għall-kożmonoġija tal-komunitajiet lokali.

Sit ta' Wirt Dinji 
It-Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji transnazzjonali tal-UNESCO fl-2013.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

Lista tas-16-il tserkva

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Knejjes
Polonja
Ukrajna
Knejjes tal-Injam tan-Nofsinhar ta’ Małopolskie

Il-Knejjes tal-Injam tan-Nofsinhar ta’ Małopolskie (bil-Pollakk: drewniane kościoły południowej Małopolski) huma grupp ta’ sitt knejjes Kattoliċi Rumani tal-injam li jinsabu fin-Nofsinhar ta’ Małopolski, fix-Xlokk tal-Polonja, preċiżament f’Binarowa, f’Blizne, f’Dębno, f’Haczów, f’Lipnica Murowana u f’Sękowa, u li huma mniżżlin fil-lista tas-Siti ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO. Fir-reġjun, u fl-Ewropa Ċentrali inġenerali, hemm bosta knejjes oħra tal-injam (bħal pereżempju l-kollezzjonijiet ta’ knejjes tal-injam fil-mużewijiet fil-beraħ f’Sanok u f’Nowy Sącz), iżda dawn is-sitta huma l-iktar rappreżentattivi ta’ aspetti differenti tat-tradizzjonijiet tal-kostruzzjoni tal-knejjes Gotiċi Medjevali.

Arkitettura 
L-istil ta’ dawn il-knejjes tal-injam fir-reġjun oriġina mill-aħħar perjodu Medjevali, lejn l-aħħar tas-seklu 16, u beda bit-tiżjin Gotiku u bid-dettalji polikromatiċi, iżda peress li l-kostruzzjoni kienet bl-injam, l-istruttura, l-għamla u s-sensazzjoni ġenerali mqanqla mill-arkitettura Gotika jew Gotika Pollakka. Il-knejjes tal-injam li nbnew iktar tard kellhom influwenza ornamentali mill-arkitettura Rokokò u Barokka. L-għamla ta’ dawn il-knejjes Kattoliċi Rumani hija influwenzata ferm mill-preżenza Kattolika Griega u Ortodossa fir-reġjun. Uħud mill-knejjes tal-injam għandhom pjanta b’għamla ta’ salib Grieg u koppli b’għamla ta’ basla, iżda l-iktar knejjes interessanti mill-puntdivista arkitettoniku jikkombinaw dawn il-karatteristiċi mal-għamliet Rumani b’navati twal u bl-ispieri.

Sit ta’ Wirt Dinji 
Il-Knejjes tal-Injam tan-Nofsinhar ta’ Małopolskie ġew iddeżinjati bħala Sit ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2003.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta’ żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) “Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta’ tradizzjoni kulturali jew ta’ ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet”; u l-kriterju (iv) “Eżempju straordinarju ta’ tip ta’ bini, ta’ grupp ta’ siti jew ta’ pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem”.

Lista tas-sitt knejjes tal-injam

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Knejjes
Polonja
Johan Jensen

Johan Ludwig William Valdemar Jensen, magħruf l-iktar bħala Johan Jensen (twieled fit-8 ta’ Mejju 1859 – miet fil-5 ta’ Marzu 1925), kien matematiku u inġinier Daniż. Huwa kien il-President tal-Għaqda Daniża tal-Matematika mill-1892 sal-1903.

Bijografija 
Jensen twieled f’Nakskov, id-Danimarka, iżda qatta’ l-biċċa l-kbira ta’ tfulitu fit-Tramuntana tal-Iżvezja, minħabba li missieru sab impjieg hemmhekk bħala maniġer ta’ proprjetà immobbli. Il-familja tagħhom reġgħet lura d-Danimarka qabel l-1876, meta Jensen inkiteb fil-Kulleġġ tat-Teknoloġija Avvanzata. Għalhemm huwa studja l-matematika fost diversi suġġetti fil-kulleġġ, u saħansitra ppubblika dokument ta’ riċerka fil-matematika, huwa tgħallem suġġetti avvanzati tal-matematika waħdu u qatt ma kellu xi pożizzjoni akkademika. Minflok, huwa kien inġinier ta’ suċċess għall-Kumpanija tat-Telefon ta’ Copenhagen bejn l-1881 u l-1924, u sar kap tad-dipartiment tekniku fl-1890. Ir-riċerka matematika kollha tiegħu wettaqha fil-ħin liberu tiegħu. Jensen huwa magħruf l-iktar għall-kunċett matematiku tal-inugwaljanza ta’ Jensen. Fl-1915, Jensen wera bil-provi kif taħdem il-formula matematika ta’ Jensen fl-analiżi kumplessa.

Referenzi 

Twieldu fl-1859
Mietu fl-1925
Matematiċi
Inġiniera
Tomaso Antonio Vitali

Tomaso Antonio Vitali (twieled fis-7 ta’ Marzu 1663 – miet fid-9 ta’ Mejju 1745) kien kompożitur u vjolinist Taljan minn Bologna, iben il-kbir Giovanni Battista Vitali. Huwa magħruf l-iktar għal chaconne fil-G minuri għall-vjolin u għall-continuo, li ġiet ippubblikata minn manuskritt fis-Sächsische Landesbibliothek ta’ Dresden f’Die Hoch Schule des Violinspiels (1867) editjat mill-vjolinist Ġermaniż Ferdinand David. Il-firxa wiesgħa ta’ modulazzjonijiet tagħha f’noti distanti qanqlet spekulazzjonijiet li ma setgħetx tkun opra Barokka ġenwina.

Bijografija 
Vitali studja l-kompożizzjoni f’Modena ma’ Antonio Maria Pacchioni, u ġie impjegat fl-orkestra tal-familja Este mill-1675 sal-1742. Huwa kien ukoll għalliem u fost l-istudenti tiegħu kien hemm Evaristo Felice dall'Abaco, Jean Baptiste Senaillé, Girolamo Nicolò Laurenti u Luca Antonio Predieri.

Fost ix-xogħlijiet awtentiċi ta’ Vitali hemm sett ta’ sonati bi tlieta ppubblikat bħala l-opri nri 1 u 2 (1693), sonati tal-kamra, u sonati bil-vjolin (inkluż l-opra nru 6 tiegħu) fost xogħlijiet oħra. Fost dawk li ġew irreġistrati hemm dawk kollha fl-opra nru 1 (fuq Naxos 8.570182), tlieta mis-sonati bil-vjolin (fuq it-tikketta Żvizzera Gallo), u wħud mis-settijiet ta’ sonati mill-opri nri 2 u 4 (l-opra nru 4; nru 12 fuq Classica CL 101 mill-Finlandja).

Tomaso Antonio Vitali miet f’Modena fid-9 ta’ Mejju 1745.

Chaconne 
Chaconne hija forma mużikali li tintuża biex titwassal varjazzjoni fi progressjoni armonika qasira ripetuta fuq baxx ostinat. Ix-chaconne ġiet immarkata minn kopjatur, fil-mument tat-traskrizzjoni, fil-marġni ta’ fuq tal-ewwel paġna tal-manuskritt ta’ Dresden bħala "Parte del Tomaso Vitalino" (il-parti ta’ Tomaso Vitalino), li jaf kien jew ma kienx Vitali. Karatteristika li tispikka fl-istil tax-chaconne ta’ "Vitali" hija l-mod kif tibdel in-noti, sa ma tilħaq it-territorji distanti tal-B-baxxa minuri u E-baxxa minuri, modulazzjonijiet li ma kinux karatteristiċi tal-era Barokka, peress li l-bidla fin-noti saret xi ħaġa tipika biss fir-Romantiċiżmu. Dan l-aħħar, il-manuskritt Mus. 2037/R/1 fis-Sächsische Landesbibliothek ta’ Dresden ġie identifikat li għadda minn taħt idejn Jacob Lindner, kopjatur magħruf li kien jaħdem fil-Hofkapelle ta’ Dresden bejn l-1710 u l-1730, u jkompli juri l-awtentiċità tiegħu. Minkejja d-dubji mużikoloġiċi, l-opra minn dejjem kienet popolari fost il-vjolinisti. Pereżempju, Jascha Heifetz għażilha, f’“verżjoni rranġata u alterata ħafna”, b’akkumpanjament tal-orgni, biex jiftaħ id-debutt tiegħu fi New York f’Queen's Hall fil-5 ta’ Mejju 1920. Jeżistu għadd ta’ arranġamenti tagħha għall-vjolin u għall-pjanu magħmula minn Ferdinand David u minn Léopold Charlier, għall-vjolin u għall-orgni, u għall-vjolin u għall-orkestra magħmula minn Ottorino Respighi, u hemm traskrizzjonijiet tagħha għall-vjola u għall-pjanu magħmula minn Friedrich Hermann (1828-1907) u minn Alan Arnold (vjolist u pubblikatur kontemporanju Amerikan tal-mużika, u sid il-"Viola World Publications") u għaċ-ċello u għall-pjanu magħmula minn Luigi Silva.

References 

Mużiċisti Taljani
Kompożituri Taljani
Twieldu fl-1663
Mietu fl-1745
EU Med Group

L-EU Med Group jew l-EuroMed 7 jew l-MED7, li jissejjaħ ukoll "Club Med" jew "Med Group", hija alleanza ta' seba' Stati Membri tal-Mediterran u tan-Nofsinhar tal-Unjoni Ewropea: Ċipru, Franza, il-Greċja, l-Italja, Malta, il-Portugall, u Spanja. Għandhom wirt Greco-Ruman u, ħlief għall-Portugall, huma kollha parti mir-Reġjun tal-Mediterran. Is-seba' pajjiżi kollha huma wkoll parti miż-żona tal-euro, u kollha minbarra Ċipru huma parti miż-Żona Schengen.

Storja 
Il-grupp ġie stabbilit b’mod informali fis-17 ta' Diċembru 2013 fi Brussell fuq l-inizjattiva tal-Ministri tal-Affarijiet Barranin ta' Ċipru u Spanja sabiex tinħoloq koordinazzjoni dwar kwistjonijiet ta' interess komuni fl-UE.

Ġie deċiż li l-grupp kellu jagħmel laqgħa annwali fil-livell ministerjali. L-ewwel laqgħa ministerjali kellha ssir fil-Greċja fl-2014, matul il-Presidenza tal-Kunsill tal-Greċja, iżda minflok saret fl-14 ta' April f'Alicante.

It-tieni laqgħa saret fi Frar 2015 f'Pariġi. It-Tielet laqgħa ministerjali tal-grupp saret f'Ċipru fi Frar 2016, u għaliha attendiet ukoll is-Segretarju Ġenerali tal-Unjoni għall-Mediterran (UgħM), Fathallah Sijilmassi. Il-Ministri tal-Affarijiet Barranin iddiskutew kwistjonijiet ta' sigurtà u stabbiltà fit-Tramuntana tal-Afrika u fil-Lvant Nofsani kif ukoll l-immaniġġjar tal-kriżi tal-migrazzjoni. 

Il-grupp kellu l-ewwel Samit tal-pajjiżi tan-Nofsinhar tal-UE fid-9 ta' Settembru 2016 fil-Palazz Zappeion f'Ateni. Wara s-samit, inħarġet id-Dikjarazzjoni ta' Ateni li ssejjaħ għal investiment biex jiġi ttrattat il-qgħad fost iż-żgħażagħ u jiġi appoġġat it-tkabbir, kif ukoll kooperazzjoni aktar b’saħħitha tal-UE fi kwistjonijiet ta’ sigurtà u migrazzjoni. Is-samit li jmiss huwa skedat li jsir fi Spanja, fil-Palazz Irjali ta' El Pardo.

Is-seba' laqgħa saret fl-10 ta' Settembru 2020 f'Porticcio, Korsika, u kienet tikkonċerna l-attivitajiet unilaterali konkorrenti tat-Turkija fil-Lvant tal-Mediterran.

Samits 

 Id-9 ta' Settembru 2016 f'Ateni, il-Greċja
 It-28 ta' Jannar 2017 f'Lisbona, il-Portugall
 L-10 ta' April 2017 f'Madrid, Spanja
 L-10 ta' Jannar 2018 f'Ruma, l-Italja
 Id-29 ta' Jannar 2019 f'Nikosija, Ċipru
 L-14 ta' Ġunju 2019 fil-Belt Valletta, Malta
 L-10 ta' Settembru 2020 f'Porticcio (Korsika), Franza

Membri

Referenzi 

Ewropa tan-Nofsinhar
Destiny Chukunyere

Destiny Chukunyere MQR (Birkirkara, 29 Awwissu 2002) hija kantanta Maltija minn Birkirkara magħrufa l-aktar bħala r-rappreżentanta ta' Malta fil-Festival tal-Eurovision 2021 f'Rotterdam, in-Netherlands. 

Hija rebħet il-Junior Eurovision Song Contest 2015, meta irrappreżentat lil Malta bil-kanzunetta "Not My Soul".

Fl-2017 hija ħadet sehem fil-ħdax-il sensiela ta' Britain's Got Talent u spiċċat fis-sitt posts fis-semi-finali. Hija rebħet it-tieni edizzjon tal-verżjoni Maltija ta' The X Factor u b'hekk kienet se tirrappreżenta lil Malta Festival tal- Eurovision 2020 in Rotterdam with the song All of My Love, qabel ma dan il-konkors tħassar minħabba l-pandemija tal-COVID-19. Wara dan, Destiny kienet ikkonfermata bħala l-kantanta minn Malta Festival tal-Eurovision 2021, din id-darba bil-kanzunetta Je me casse.

Kontestanti fil-Festival tal-Eurovision
Kantanti Maltin
Nies ħajjin
Twieldu fl-2002
Michela Pace

Michela Pace (imwielda fil-25 ta' Jannar 2001) hija kantanta Maltija li rebħet l-istaġun inawgurali tal-edizzjoni Maltija ta' The X Factor fl-2019. Bħala premju għar-rebħa tagħha, hija rrappreżentat lil Malta fil-Eurovision Song Contest 2019 bil-kanzunetta Chameleon miktuba minn Joacim Persson; Paula Winger; Borislav Milanov u Johan Alkenäs, filwaqt li rebħet ukoll kuntratt ma’ Sony Music Italy.

Referenzi 

Nies ħajjin
Twieldu fl-2001
Kantanti Maltin
Jesmond Grech

Jesmond Grech (imwieled fl-14 ta’ Settembru 1963) huwa rumanzier, storiku, kittieb u għalliem Malti.  Twieled fl-isptar tar-Royal Navy fl-Imtarfa, Malta, u qatta’ tfulitu u żogħżitu f’Raħal Ġdid, Malta. Miżżewweġ lil Mary nee Pace u għandu żewġt itfal, Julian u Maria Cristina. Ħa l-edukazzjoni tiegħu fl-iskola Primarja ta’ Raħal Ġdid, Il-Kulleġġ Mount Carmel (Santa Venera, Malta), St. Paul's Missionary College, Malta, u l-Università ta' Malta (Bachelor of Education u Master of Education) u bħalissa jokkupa l-kariga ta’ Kap tad-Dipartiment tal-Istorja fi skola sekondarja statali.

Grech huwa membru onorarju tal-Banda Sant’Andrija, Ħal Luqa u President Onorarju tas-Siġġiewi Rowing Club. Jgħix is-Siġġiewi flimkien mal-familja.

Kitba

Matul dawn l-aħħar tletin sena Grech ippubblika ħmistax-il ktieb ta’ genres differenti li jinkludu kotba għat-tfal, novelli u kotba tal-istorja. Fl-2008 il-ktieb għat-tfal tiegħu Bongi Wongi u l-Avventuri Tiegħu rrappreżenta lil Malta fil-wirja  Tour d’Europe en 27 Livres d’Images li saret fil-Bibliothèque nationale de France. Din il-wirja kienet inawgurata minn Christine Albanel, il-Ministru Franċiża għall-Kultura u Komunikazzjoni u Bruno Racine, iċ-Ċerman tal-Bilbliothèque nationale de France. Il-ktieb, ippubblikat mill-Klabb Kotba Maltin, kellu disinji ta’ Marisa Attard, waħda mill-iżjed illustraturi prominenti Maltin. 
In-novella ta’ Grech Ġenerazzjoni Paceville ppubblikata għall-ewwel darba mill-Klabb Kotba Maltin fl-1999 bdiet trend ġdid ta’ letteratura għall-addolexxenti bil-Malti, liema trend ġie segwit b’entużjażmu minn bosta awturi oħra. Grech għamel ukoll kontribuzzjonijiet siewja fi drama televiżiva. Żewġ novelli tiegħu Gideb u Mħabba u Mħabba mill-Ġdid ġew imtella’ għat-televiżjoni lokali minn Hermann Bonaci Productions. Fit-tmenijiet tas-seklu għoxrin huwa kiteb u dderieġa l-play satirika Sardinella u l-Piżella bbażata fuq il-ħrafa ta’ Hans Christian Andersen The Princess and the Pea għall-kumpanija ta’ teatru fringe  ATEATRU. 

Huwa kiteb ukoll żewġ radjudrammi Bejn l-Ilma u n-Nar u Qatla f’Pentekoste li ġew imxandra fuq Radio 101 (Malta). Il-ktieb tiegħu British Heritage in Malta b’introduzzjoni minn Vincent Fean (dak iż-żmien British High Commissioner għal Malta), ġie deskritt bħala “a cross between a history book and a guidebook.” L-iktar pubblikazzjoni riċenti tiegħu hija l-bijografija ta’ Eugenio Borg, katekist Malti u l-ewwel Superjur Ġenerali tas-Soċjetà tad-Duttrina Nisranija u li bħalissa qiegħed fil-proċess ta’ kanonizzazzjoni. Dan il-ktieb Nar Ġo Qalbna (ippubblikat mil-Librerija Preca) ġie ttradott u ppubblikat bl-Ispanjol (Fuego En Nuestros Corazones).

Referenzi

Nies ħajjin
Kittieba Maltin bil-Malti
Twieldu fl-1963
Storiċi Maltin
Ingredjent

Ingredjent huwa sustanza li tifforma parti minn taħlita (f’sens ġenerali). Pereżempju, fit-tisjir, ir-riċetti jispeċifikaw liema ingredjenti jintużaw biex jitħejja platt speċifiku. Bosta prodotti kummerċjali jkun fihom ingredjenti sigrieti li suppost jagħmluhom aħjar mill-prodotti li jkunu kompetituri tagħhom. Fl-industrija farmaċewtika, ingredjent attiv huwa dik il-parti minn formulazzjoni li twassal għall-effett mistenni mill-klijent.

Il-liġijiet nazzjonali s-soltu jirrikjedu li l-prodotti tal-ikliet ippreparati jesponu lista tal-ingredjenti fuq il-prodott, u jirrikjedu b’mod speċifiku li ċerti addittivi jiġu elenkati.

Fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi żviluppati, il-liġi tirrikjedi li l-ingredjenti jkunu elenkati skont il-piż relattiv tagħhom fil-prodott. Jekk ingredjent minnu nnifsu jkun magħmul minn iktar minn ingredjent wieħed (bħall-biċċiet tal-ħlewwa u taċ-ċikkulata fil-“gallettini b’togħma tal-ħlewwa u taċ-ċikkulata”), allura dak l-ingredjent jiġi elenkat skont il-persentaġġ tiegħu fil-prodott kollu, u l-ingredjenti tiegħu stess jintwerew ħdejh f’parentesi.

It-terminu “kostitwent” spiss jintuża biex jirreferi għal sustanzi li jikkostitwixxu t-tessuti tal-organiżmi ħajjin. Għalhekk, l-ingredjenti kollha huma kostitwenti, iżda mhux il-kostitwenti kollha huma ingredjenti.

Ingredjent artifiċjali 
Ingredjent artifiċjali normalment jirreferi għal ingredjent li jkun artifiċjali jew magħmul mill-bniedem, pereżempju:

 Togħma/aromatizzant artifiċjali
 Addittiv tal-ikel
 Kolorant tal-ikel
 Konservant
 Sostitut taz-zokkor, dolċifikant/ħlewwa artifiċjali

Referenzi 

Ikel
Sustanzi
Tisjir
Anastasia Golovina

Anastasia Golovina (bil-Bulgaru: Анастасия Головина), magħrufa wkoll bħala Anastassya Nikolau Berladsky-Golovina jew Atanasya Golovina (1850-1933) kienet l-ewwel tabiba Bulgara.

Bijografija 
Anastasia Golovina twieldet f’Kishinev, il-Moldova. Hija ggradwat mis-Sorbonne fl-1878 fejn ippreżentat it-teżi tad-dottorat tagħha bit-titlu “Eżami istoloġiku tas-saffi tal-arterji”, li kisbet l-ammirazzjoni tax-xjenzat Jean Charcot. Hija kienet l-ewwel mara Bulgara li ggradwat minn università.

Hija ħadmet fl-isptarijiet u fl-iskejjel, u kienet speċjalista fil-mard intern kif ukoll psikjatra. Hija kellha kuntatti mal-gruppi rivoluzzjonarji progressivi fil-Bulgarija u fir-Russja fin-nofs tas-snin 70 tas-seklu 19.

Iktar qari 

 Kalchev, K. (1996): “Dr Anastasia Golovina. Edna zabravena balgarka” [Dr. Anastasya Golovina. A Forgotten Bulgarian Woman]. Veliko Tarnovo.

Referenzi 

Tobba
Twieldu fl-1850
Mietu fl-1933
Nies Bulgari
Hatı Çırpan

Hatı Çırpan (li qabel kienet magħrufa bħala Satı Kadın, twieldet fl-1890 – mietet fil-21 ta’ Marzu 1956) kienet politiku Tork, waħda mill-ewwel membri nisa tal-parlament fil-Gran Assemblea Nazzjonali tat-Turkija, eletta fl-elezzjonijiet ġenerali tal-1935.

Bijografija 

Fis-16 ta’ Lulju 1934, eżatt qabel il-Kungress tat-Tieni Lingwa (İkinci Türk Dil Kurultayı, li sar bejn it-18 u t-23 ta’ Awwissu 1934), il-President Mustafa Kemal Atatürk mar fuq mawra lejn il-villaġġ ta’ Kazan (li dak iż-żmien kien jagħmel parti mid-distrett ta’ Kızılcahamam tal-Provinċja ta’ Ankara), 50 kilometru ’l bogħod mill-belt kapitali Ankara. Matul din il-mawra, Satı Kadın, li kienet il-kap tal-villaġġ ta’ Kazan, ġiet introdotta lill-President Atatürk. Hija kienet raħħala mill-Anatolja Ċentrali li kienet iġġieldet għal erba’ snin matul il-Gwerra tal-Indipendenza tat-Turkija. Wara konverżazzjoni flimkien, ġie rrappurtat li Satı Kadın ħalliet impressjoni tajba fuq il-President Atatürk bis-saħħa tal-kisbiet u tal-intelliġenza tagħha.

Skont Afet İnan, il-President Atatürk, wara li ltaqa’ magħha stqarr: “Din hija mara eċċezzjonali li għandha futur bħala membru tal-parlament”. Fl-1935, Satı Kadın ġiet sponsorjata u appoġġata fil-kampanja elettorali tagħha mill-President Atatürk innifsu u ġiet eletta flimkien ma’ sbatax-il mara oħra bħala membru parlamentari. Iktar ’il quddiem, bidlet isimha minn Satı għal Hatı fuq il-parir tal-President Atatürk, li dak iż-żmien kien interessat fiċ-ċivilizzazzjoni tal-Ħattjani, u peress li l-isem Satı kien ifisser “bejgħ” jew “xiri” bit-Tork. Hija adottat il-kunjom Çırpan wara li l-Liġi tal-1934 dwar il-Kunjomijiet kienet tesiġi li ċ-ċittadini Torok kollha jkollhom kumjom.

Referenzi 

Turkija
Politiċi
Antonio Schembri

Antonio Schembri (twieled f'April 1813 fil-Belt Valletta - miet f'Diċembru 1872) kien ornitologu Malti.

Antonio Schembri kien aġent tat-tbaħħir. Huwa kiteb, bit-Taljan, Catalogo Ornitologico del Gruppo di Malta (1843) li huwa l-ewwel checklist xjentifiku tal-għasafar ta' Malta u wkoll Quadro Geografico Ornitologico Ossia Quadro Comparativo dell'Ornitologia di Malta, Sicilia, Roma, Toscana, Liguria, Nizza e la Provincia di Gard (ukoll fl-1843). Fi Quadro Geografico huwa qabbel il-firxa u l-ħabitats tat-tgħammir tal-għasafar ta' Malta, Sqallija, Ruma, it-Toskana, eċċ. f’lista tabulari. Huwa ppubblika wkoll, f'Bolonja, Vocabolario dei Sinonimi Classici dell'Ornitologia Europea (1846). Huwa kien ħabib u korrispondent ta' Luigi Benoit u kontributur (kien ukoll entomologu) għad-Dipterologiae Italicae prodromus ta' Camillo Róndani.

Referenzi

Ħoloq esterni 

Ornitoloġija
Xjenzati Maltin
Twieldu fl-1813
Mietu fl-1872
Ġużeppi Caruana

Ġużeppi Caruana (1880–1931) kien kompożitur Malti magħruf l-aktar għal numru ta' għanjiet popolari tal-knisja miktuba ma' Dun Karm Psaila.

Kompożituri Maltin
Twieldu fl-1880
Mietu fl-1931
Caruana (kunjom)
Inara Luigas

Inara Luigas (twieldet it-13 ta’ Jannar 1959) hija politika Estona.

Bijografija 
Inara Luigas twieldet fit-13 ta’ Jannar 1959 f’Verh-Krasnojarka, fl-Oblast ta’ Novosibirsk, fis-Siberja, ir-Russja.

Hija kienet membru tal-għaxar Riikogu (il-Parlament Estonjan), tal-ħdax-il Riikogu, it-tnax-il Riikogu u t-tlettax-il Riigikogu tal-Estonja. Hija membru tal-Partit taċ-Ċentru Estonjan.

Fl-2002 ġiet ipproklamata kap sootska tar-renju Seto (bl-Estonjan: Seto kuningriigi ülemsootska), minoranza etnika u lingwistika tal-Võros.

Referenzi 

Politiċi Estonjani
Minoranzi
Twieldu fl-1959
Festival tal-Eurovision 1962

Il-Festival tal-Eurovision tal-1962 kien is-seba’ edizzjoni ta' dan il-konkors u sar fil-belt tal-Lussemburgu, il-Lussemburgu.

Ħoloq esterni 

 Sit uffiċjali

1962
Knejjes tal-Moldavja

Il-Knejjes tal-Moldavja huma tmien knejjes Ortodossi Rumeni rappreżentattivi (minn għadd ferm ikbar) li jinsabu fil-Kontea ta’ Suceava, fit-Tramuntana tal-Moldavja, ir-Rumanija, u nbnew bejn l-1487 u l-1583. 

Mill-1993, il-Knejjes tal-Moldavja tniżżlu fil-lista tas-Siti ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO bħala sit wieħed.

Deskrizzjoni 
It-tmien Knejjes tal-Moldavja li jinsabu fit-Tramuntana tal-Moldavja u li nbnew bejn l-aħħar tas-seklu 15 u l-aħħar tas-seklu 16 huma kapulavuri ispirati mill-arti Biżantina u huma uniċi fl-Ewropa u fid-dinja. L-istil arkitettoniku tagħhom huwa influwenzat ferm mill-istil Gotiku. Il-ħitan tagħhom minn barra huma miksijin affreski awtentiċi u ppreservati tajjeb ferm. L-affreski ma kinux sempliċi tiżjin tal-ħitan biss, iżda jiffurmaw kisja sistematika fuq il-faċċati kollha u jirrappreżentaw ċikli sħaħ ta’ temi reliġjużi. Il-kompożizzjoni eċċezzjonali tagħhom, l-eleganza tal-karattri, u l-armonija tal-kuluri donnhom joħolqu sinerġija mal-pajsaġġ ta’ madwarhom. Il-ħitan fuq ġewwa u fuq barra tal-knisja tal-Monasteru ta’ Suceviţa huma miksija minn fuq s’isfel b’affreski tas-seklu 16, u din il-knisja hija l-unika waħda li fiha rappreżentazzjoni tas-sellum ta’ San Ġwann Klimaku.

Il-knisja monastika ta’ Suceviţa ma saritilha l-ebda alterazzjoni matul iż-żmien. Tippreserva b’integrità totali l-istruttura oriġinali tagħha tas-seklu 15, kif ukoll l-affreski tagħha fuq ġewwa u fuq barra. Il-monasteru ta’ madwarha kkonserva d-dehra oriġinali tiegħu, u b’mod partikolari l-ħitan storiċi mal-perimetru tiegħu. Il-pajsaġġ tal-madwar ukoll baqa’ pjuttost l-istess bħal dak ta’ mijiet ta’ snin ilu.

L-affreski huma awtentiċi u ma tantx sarulhom interventi. Minkejja dan, jinsabu fi stat tajjeb ta’ konservazzjoni. Ir-restawr li sar matul is-snin 70 tas-seklu 20 twettaq bil-galbu u bir-reqqa, b’enfasi kbira fuq ir-rispett tal-awtentiċità tal-motivi u tal-pigmenti, u fuq il-kundizzjonijiet ta’ konservazzjoni. Ir-restawr tas-saqaf tal-knisja wassal biex il-knisja reġgħet kisbet id-dehra oriġinali tagħha, kif iddokumentat minn sorsi ikonografiċi antiki. Il-knisja u l-monasteru għadhom jiffunzjonaw bħala post ta’ qima u bħala monasteru.

Sit ta’ Wirt Dinji 
Fl-1993 ġew iddeżinjati l-ewwel seba’ Knejjes tal-Moldavja bħala Sit ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO. Is-sit ġie estiż fl-2010 biż-żieda ta’ knisja oħra, il-Knisja tal-Irxoxt fi ħdan il-Monasteru ta’ Sucevița, u b’hekk is-sit issa huwa magħmul minn tmien knejjes.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta’ żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) “Rappreżentazzjoni ta’ kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem”; u l-kriterju (iv) “Eżempju straordinarju ta’ tip ta’ bini, ta’ grupp ta’ siti jew ta’ pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem”.

It-Tmien Knejjes tal-Moldavja

Knejjes oħra tal-Moldavja

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Rumanija
Knejjes
Monasteri
Monumenti
Mġarr (Għawdex)

L-Imġarr huwa belt u port fix-Xlokk ta’ Għawdex, Malta.

Storja 

Il-belt tal-Imġarr kibret madwar il-port baxx bl-istess isem. Is-servizzi tal-laneċ lejn Malta ilhom joperaw mill-1241, u s-sajd kien diġà stabbilit. Filwaqt li ż-żona madwar il-port ġiet żviluppata matul is-sekli ta' wara, kien hemm ftit żvilupp tal-port innifsu sal-1841, meta nbena breakwater biex jipprovdi iktar kenn lill-port. Dan il-breakwater ġie msaħħaħ u estiż diversi drabi sal-1906. Breakwater ikbar inbena bejn l-1929 u l-1935, u tnejn oħra fl-1969; mat-tlestija ta' dawn tal-aħħar, iż-żona tal-port ġiet estiża għal 121,400 metru kwadru.

It-terminal tal-vapur inbena mill-ġdid bi spiża ta’ €9.3 miljun fil-bidu tas-seklu 21. Ix-xogħol beda fl-2001 u ħa seba' snin, bil-ftuħ tat-terminal fi Frar 2008. Il-port issa għandu faċilitajiet għal madwar 600 passiġġier u 200 karozza.  Id-disinn tal-port il-ġdid inbidel matul il-proċess tal-kostruzzjoni biex jitnaqqas l-impatt viżiv tiegħu fuq il-pajsaġġ tal-madwar.

Ekonomija u faċilitajiet 

L-Imġarr huwa l-akbar raħal tas-sajjieda f’Għawdex. Minbarra t-terminal tal-laneċ, fil-belt hemm ukoll yacht marina. L-Imġarr jidher mill-Forti Chambray, mibni fl-1749 mill-Kavallieri ta’ San Ġwann. 

F'Mejju 2010, tħabbar li l-marina kienet se tiġi privatizzata. L-operazzjoni ġiet trasferita lill-Harbour Management Company Limited, li beħsiebha timmodernizza l-marina. 

Il-bar Gleneagles, li jinsab ħdejn il-moll oriġinali fil-port, inbena bħala kabina għall-passiġġieri tal-laneċ fl-1732 u għandu saqaf b'inklinazzjoni waħda.

Trasport 

L-Imġarr huwa kkollegat bis-servizzi tal-laneċ maċ-Ċirkewwa, Malta u mal-gżira ta’ Kemmuna. Xarabankijiet imorru lejn ir-Rabat u Marsalforn.

Referenzi 
Bliet ta' Malta
Għawdex
Portijiet ta' Malta
HeyMoritz

HeyMoritz (imwieled Moritz Schirdewahn, fit-22 ta’ Ġunju 2002 f'Rheine) huwa attur tal-films u produttur Ġermaniż tal-filmati fuq l-internet (video blogger).

Filmografija 

 2019: Misfit
 2018–2019: Spotlight
 2020: Verstehen Sie Spaß?
 2020: Das Internat
 2020: SpongeBob Schwammkopf: Eine schwammtastische Rettung

Ħoloq esterni 

 HeyMoritz fuq YouTube

Referenzi 

Atturi Ġermaniżi
Twieldu fl-2002
Knisja Maronita

Il-Knisja Maronita hija knisja sui iuris Kattolika Orjentali f’komunjoni sħiħa mal-Papa u l-Knisja Kattolika dinjija, b’awtogovernanza skont il-Kodiċi tal-Kanoni tal-Knejjes tal-Lvant. Il-Knisja Maronita ilha mmexxija mill-Patrijarka Bechara Boutros al-Rahi mill-2011, li huwa bbażat f'Bkerke fil-Grigal ta' Bejrut, il-Libanu. Din il-knisja hija magħrufa uffiċjalment bħala l-Knisja Maronita Sirjana ta’ Antijokja u abbażi tal-liturġija u tal-wirt tradizzjonali hija parti mill-Kristjaneżmu Sirjan.

Libanu
Knisja Kattolika
Żiemel Baxkir

Iż-żiemel Baxkir huwa r-razza taż-żwiemel tal-poplu Baxkir. Huwa mrobbi prinċipalment f'Baxkortostan, repubblika tal-Federazzjoni Russa li tinsab fin-nofsinhar tal-Muntanji Ural u lejn il-Punent. Iċ-ċentru prinċipali tat-tgħammir huwa l-belt kapitali, Ufa.

Storja 

L-oriġini taż-żiemel Baxkir mhumiex magħrufa. Fis-seklu dsatax il-valur ekonomiku tiegħu ġie rikonoxxut, u ttieħdu passi biex jiżdiedu kemm il-kapaċitajiet tax-xogħol tiegħu kif ukoll il-kwalitajiet tradizzjonali tiegħu bħala produttur tal-ħalib u tal-laħam. Iċ-ċentri tat-tgħammir twaqqfu fl-1845.

Iż-żiemel Baxkir ġie inkroċjat ma' razez oħra tal-ex RSFSR bħar-Russian Heavy Draft. Saru wkoll inkroċji sperimentali maż-żwiemel Każakki u maż-żwiemel Yakut.

Baxkortostan għandu t-tielet l-ogħla popolazzjoni taż-żwiemel tas-suġġetti federali tar-Russja, wara l-Altai Krai u r-Repubblika ta' Sakha. 
Fl-2003 il-popolazzjoni taż-żwiemel Baxkiri kienet irrappurtata bħala 94,470.

Karatteristiċi  

Iż-żiemel Baxkir huwa żiemel żgħir: l-għoli tiegħu fil-daharu huwa madwar 142 ċentimetru. Huwa wiesa' fil-ġisem u b'qoxra fonda, b'ċirkonferenza toraċika b'medja ta' madwar 180 ċentimetru. Huwa għandu r-ras kbira u l-għonq qasir, u d-dahar baxx. Ir-riġlejn huma qosra bl-għadam tqil. Il-kejl tal-għadam tal-kanun jista' jilħaq 20 ċentimetru. L-iktar kuluri komuni tal-kisja huma bajja, qastan, griż ġurdien u sturnell. Il-krinjiera u d-denb huma ħoxnin u l-kisja hija wkoll ħoxna u spiss mġiegħda. Studju ta’ sentejn ippubblikat fl-1990 sab li ma kienx probabbli li l-Curly Horse tal-Amerika ta’ Fuq, li għandha wkoll kowt mġiegħed u tista’ tissejjaħ "Curly Baxkir Amerikan", tinżel mir-razza Baxkir.

Hemm żewġ tipi distinti ta' żiemel Baxkir: żiemel tal-muntanji li huwa iżgħar, eħfef u użat prinċipalment għall-irkib, u żiemel tas-steppa kemmxejn itqal.

Iż-żiemel Baxkir huwa jiflaħ ħafna. Il-merħliet huma ġestiti b'mod estensiv, u jibqgħu fil-miftuħ fix-xitwa f'kundizzjonijiet ta' borra u ta' bużżieqa fejn it-temperaturi jistgħu jilħqu -40°C.

Użi 

Iż-żiemel Baxkir jintuża għall-irkib u għat-trasport tal-merkanzija, għax-xedd, għall-fundar u għax-xogħol tar-razzett. Juri reżistenza notevoli: hemm rapporti ta' żwiemel Baxkiri li jiġbdu trojkas, slitti għal tliet żwiemel, fuq distanzi ta' 120-140 kilometru kuljum.

Id-dwieb Baxkiri huma produtturi prolifiċi tal-ħalib. Ir-rendiment medju fis-sena huwa 1500  jew 2,100 kilogramm fi treddigħ ta' 240 jum, bl-aħjar dwieb jilħqu 2,700 kilogramm. Ħafna mill-ħalib isir kumis. L-għemil tal-kumis huwa attività nazzjonali tal-poplu Baxkir.

Xagħar mimxut mill-kowt oħxon tax-xitwa ta' din ir-razza jista' jkun minsuġ f'ċarruta.

Gallerija

Referenzi 

Razez ta' żwiemel
Tubeteika

It-tubeteika (bir-Russu тюбете́йка) huwa kelma Russa għal ħafna varjetajiet ta' kpiepel tradizzjonali tal-Asja Ċentrali. It-tubeteika illum jintlibsu fit-Taġikistan, fil-Każakstan, fil-Kirgiżistan, u fl-Użbekistan, kif ukoll f'reġjuni ta' popolazzjoni Musulmana tar-Russja (prinċipalment Tatari) u tal-Ażerbajġan. Il-kappa tal-kranju li jintlibsu minn Użbeki u Uyghur tissejjaħ doppa u għandha bażi kwadra. Kien xedd ir-ras popolari fost it-tfal madwar l-RSFSR matul is-snin 1940 u 1950.

It-tubeteika jintlibsu tipikament mill-gruppi etniċi Turkiċi tar-reġjun. Għandu xi xebh superfiċjali mal-yurt, ikona kulturali oħra tal-Asja Ċentrali.

Il-ka fl-aħħar tal-kelma huwa suffiss diminuttiv Russu, bħal fix-shapka, fl-ushanka u fil-budenovka. Bit-Turkmen, din tissejjaħ tahiya.

Id-doppa 

Id-doppa jew d-duppi Użbek (bl-Użbek doʻppi) huwa meqjus bħala forma ta' arti applikata u parti importanti mill-kostum folkloristiku tradizzjonali. Iswed b'bażi ċatta u kwadra, fil-belt ta' Xust, Użbekistan, il-kapep huma magħmulin b'rakkmu abjad b'"erba' arkati [li] jirrappreżentaw xtiebi impenetrabbli li jżommu l-għedewwa kollha 'l bogħod ; il-bżar ħruq jipproteġi kontra l-għajn ħażina; u l-lewż jew bodom jingħad li jissimbolizzaw il-ħajja u l-fertilità".

Ukoll, hemm xejra fost il-Lhud tas-Sefardija u tal-Marokk li jilbsu il-tubeteika Użbek bħala kippah.

Gallerija

Referenzi 

Kpiepel
Kultura
Like Nastya

Like Nastya (27 ta' Jannar 2014, Russja) hija ċelebrità Russa ta' YouTube. Hija għandha diversi kanali għat-tfal inkluż Like Nastya Vlog, Like Nastya u Like Nastya Show. Il-ġenituri ta' Nastya ħolqu l-kanal tagħha fl-2016 meta kien għad għandha sentejn.

Nies ħajjin
Twieldu fl-2014
Nies Russi
Babsie Podestá

Babsie Podestá (6 ta' Marzu 1912 – 6 ta' Ġunju 2004) kien plejer tal-waterpolo Malti. Huwa kkompeta fit-turnament tal-irġiel fl-Olimpjadi tas-Sajf tal-1936.

Referenzi 

Mietu fl-2004
Twieldu fl-1912
Sportivi Maltin
Eddie Theobald

Edward "Eddie" Theobald (twieled fit-28 ta' Settembru 1940 – miet fis-26 ta' Marzu 2010) kien plejer tal-futbol Malti li lagħab bħala midfilder u għamel 18-il dehra għat-tim nazzjonali Malti.

Karriera 

Theobald iddebutta għal Malta fit-18 ta' Ġunju 1961 f'logħba ta' ħbiberija kontra l-Italja Ċ li spiċċat bħala telfa ta' 0–3. L-aħħar dehra waslet fit-30 ta' April 1972 f'logħba ta' kwalifikazzjoni tat-Tazza tad-Dinja tal-FIFA 1974 kontra l-Awstrija li spiċċat bħala telfa ta' 0–4.

Statistika tal-karriera

Internazzjonali

Gowls internazzjonali

Referenzi

Ħoloq esterni 
 

Kowċis tal-Premier League Malti
Plejers tal-Premier League Malti
Plejers ta' Hibernians FC
Kowċis Maltin
Futbolers Maltin
Mietu fl-2010
Twieldu fl-1940
Annaba

Annaba (Għarbi: عنّابة), magħrufa formalment bħala Bon, Bona u Bône, hija belt b'port importanti fil-grigal tal-Alġerija.

Storja 
Il-belt tinsab fuq is-sit ta' Ippona l-antika. 

Matul il-perjodu kolonjali Franċiż, il-belt kellha popolazzjoni kbira Maltija.

Ara ukoll 

 Pieds-Noirs

Referenzi 
Alġerija
Portijiet
L-Artist tal-Poplu (Albanija)

L-Artist tal-Poplu (Albanian: Artist i Popullit; Artiste e Popullit) kien titlu onorarju għal artisti tal-arti eċċellenti tar-Repubblika Soċjalista Popolari tal-Albanija, li l-merti tagħhom kienu eċċezzjonali fl-isfera tal-iżvilupp tal-arti tal-ispettaklu (teatru, mużika, ċinema u arti). Ġie maħluq bil-liġi fl-1960 u emendat fl-1980. It-titlu m'għadux jingħata fl-Albanija wara li l-liġi ġiet emendata fl-1996. L-ekwivalenti tiegħu sar it-titlu "Gran Mastru tax-Xogħol", li ġie sostitwit ukoll bit-titlu "Gran Mastru" wara emenda tal-liġi tal-1996 tal-2001.

Ħolqien 
Imwaqqaf fis-26 ta' Ottubru 1960, it-titlu onorarju ta' "Artist tal-Poplu" ingħata lil kantanti, kompożituri, diretturi tal-orkestra, mużiċisti, maniġers tal-palk, żeffiena tal-ballet, u atturi fit-teatru, ċinema, u opra li x-xogħlijiet tagħhom urew valur artistiku kbir lejn l-iżvilupp tal-arti tal-ispettaklu fir-Repubblika Soċjalista Popolari tal-Albanija. Meta ġie stabbilit għall-ewwel darba, ir-riċevitur tat-titlu rċieva biss ċertifikat mill-Presidju tal-Assemblea tal-Poplu. Xi żmien f'nofs l-aħħar tas-sittinijiet, inħolqot badge bħala simbolu estern tat-titlu. Il-badge kienet tikkonsisti f’midalja tonda tal-gilt jew ram 27 mm (1.1 in) b'dijametru b'bażi bajda ta 'l-enemel b'raġġi rqaq, li fuqha hemm faxxa ta' l-enamel aħmar rubin bl-iskrizzjoni ARTIST I POPULLIT, fiċ-ċentru ajkla sewda Albaniża ta' l-ismalt doppja sewda fuq ċirku aħmar jgħajjat, issuperata minn stilla ħamra rubina. Il-maqlub huwa ċar.

Ir-riċevituri tiegħu jinkludu bosta mill-iktar kompożituri, żeffiena, kantanti, diretturi u atturi tal-films u tat-teatru tal-pajjiż. Normalment, persuna kienet imsemmija l-Artista tal-Poplu wara 40 sena. Eċċezzjoni saret għall-artisti tal-ballet.

Riċevituri 

Lola Gjoka (Aleksi)
Dhimitër Anagnosti
Gaqo Çako
Vitore Çeli
Melpomeni Çobani
Tish Daija 
Marjana Daja
Zef Deda
Kristaq Dhamo
Shkurte Fejza
Jorgjia Filçe-Truja
Naim Frashëri
Vangjush Furxhi
Viktor Gjoka
Pjetër Gjoka
Frrok Haxhia
Demir Hyskja
Feim Ibrahimi
Mirush Kabashi
Xhanfise Keko
Mustafa Krantja
Tinka Kurti
Marie Logoreci
Ibrahim Madhi
Pirro Mani
Violeta Manushi
Avni Mula
Robert Ndrenika
Luftar Paja
Drita Pelingu
Sulejman Pitarka
Sandër Prosi
Pandi Raidhi
Kadri Roshi
Skënder Sallaku
Ndue Shyti
Andrea Skanjeti
Tefta Tashko-Koço
Albert Vërria
Mentor Xhemali
Margarita Xhepa
Çesk Zadeja
Vaçe Zela
Nikolla Zoraqi
Demir Zyko

Referenzi  
Albanija
Arti
Premjijiet
Mari Beyleryan

Mari Beyleryan (Armenian: Մառի Պեյլերյան; 24 Marzu 1877 – 24 April 1915) kienet attivista, kittieba u figura pubblika femminista Armena u vittma tal-Ġenoċidju Armen.

Bijografija 
Hija spiċċat il-kulleġġ Esayan ta' Kostantinopli, imbagħad studjat fl-istudjo ta' Bera. Hi kkontribwiet għal diversi ġurnali fosthom Arevelk u Hunchak. Waqt li kienet qed tiffaċċja arrest għall-parteċipazzjoni tagħha fid-dimostrazzjonijiet ta' Bab Ali tal-1895, Beyleryan kienet sfurzata taħrab lejn l-Eġittu minn post twelidha,Kostantinopli.

Matul iż-żmien tagħha f'Lixandra hija għallmet fi skola Armenjana lokali u bejn l-1902 u l-1903 ippubblikat l-Artemis, ġurnal tan-nisa Armeni. Beyleryan aċċettat sottomissjonijiet mhux biss minn kittieba famużi iżda minn nisa Armeni madwar id-dijaspora. Kienet interessata b’mod speċjali fir-rwol tan-nisa Armeni, li jkollhom żvilupp fl-identità nazzjonali. L-editorjali minn Beyleryan esploraw bosta temi tad-drittijiet tan-nisa, inkluża l-maternità. Hija emmnet li l-edukazzjoni u l-impjieg tan-nisa kienu ċentrali għall-iżvilupp nazzjonali Armen.

Beyleryan irritornat Kostantinopli biss wara li l-Kostituzzjoni Ottomana tal-1908 daħlet f'posta wara r-Rivoluzzjoni taż-Żgħażagħ Torok. Hija kompliet taħdem bħala għalliema fi Smyrna u Tokat sal-1915, meta mietet fil-Ġenoċidju Armen.

Referenzi 

Mietu fl-1915
Twieldu fl-1877
Sorsi CS1 bit-Tork (tr)
Nies Armeni
Johanna Dohnal

Johanna Dohnal (14 ta' Frar 1939 - 20 ta' Frar 2010) kienet politika Awstrijaka u l-ewwel Ministru Awstrijak għan-Nisa.

Ħajja personali 

Dohnal twieled fi Vjenna fl-14 ta ' Frar 1939 minn omm waħedha.

Fit-22 ta' Jannar 2010 rreġistrat sħubija ċivili mas-sieħba tagħha Annemarie Aufreiter.

Hija mietet fl-20 ta' Frar 2010, fid-dar tagħha f'Grabern, fin-naħa t'isfel tal-Awstrija u hija mfakkra f'qabar tal-unur (dak li bil-Ġermaniż jissejjaħ Ehrengrab) fiċ -Ċimiterju Ċentrali ta ’Vjenna .

Rikonoxximent 

Johanna Dohnal Platz fi Vjenna 6 ġiet imsemmija b'tifkira tagħha fl-2012.

Pubblikazzjonijiet magħżula

Aktar qari

Rabtiet esterni 
 Sit uffiċjali (wara l-mewt)

Referenzi 

Mietu fl-2010
Twieldu fl-1939
Politiċi Awstrijaċi
Banine

Umm-El-Banine Assadoulaeff (Umm El-Banu Äsâdullayeva) (twieldet fit-18 ta' Diċembru 1905 – mietet fit-23 ta' Ottubru 1992) kienet kittieba Franċiża ta' dixxendenza Ażerbajġana li kitbet bil-psewdonimu ta' Banine.

Bijografija 
Il-miljunarju Ażerbajġan Musa Nagiyev kien in-nannu tagħha u kienet bint in-negozjant u l-politiku Ażerbajġan Mirza Asadullayev.

Banine emigrat lejn Franza fl-1923 biex issegwi lil missierha, eks Ministru fil-gvern tar-Repubblika Demokratika tal-Ażerbajġan (Diċembru 1918-April 1920). Hija marret tgħix f'Istanbul fejn abbandunat lil żewġha li kienet sfurzata tiżżewweġ fl-età ta' ħmistax-il sena u mbagħad ħarbet lejn Pariġi. Hemmhekk, wara ħafna snin, konoxxenti letterarji, inklużi Henry de Montherlant, Nikos Kazantzakis, u André Malraux ħeġġewha tippubblika x-xogħol tagħha. 

Aktar tard Banine ddedikat ħajjitha biex tintroduċi l-istorja u l-kultura tal-Ażerbajġan fi Franza u fl-Ewropa. L-iktar kitbiet famużi tagħha huma l-Ġranet Kawkasi u l-Ġranet Pariġini. Banine, li kienet il-ħabiba tal-kittieb Ġermaniż Ernst Jünger u r-Russu Ivan Bunin, tirrakkonta l-konverżjoni tagħha għall-Kattoliċiżmu Ruman fil-kotba tagħha.

Banine ppubblikat diversi artikli dwar is-sitwazzjoni fl-Ażerbajġan. Hija mietet f'Ottubru 1992. L-obitwarju tagħha fil-gazzetta Le Figaro sejħilha "waħda minn dawk il-personaġġi ta' La vie romanesque li jaqsmu seklu, jiġbdu bħal kalamita lill-figuri singulari kollha ta' żminijiethom".

Xogħlijiet prinċipali 

 Nami, Gallimard, 1942.
 Ġranet Kawkasi (Jours caucasiens), Julliard, 1946.
 Ġranet Pariġini (Jours parisiens), Julliard, 1947, Gris Banal, 2003.
 Laqgħat ma'  Ernst Jünger (Rencontres avec Ernst Jünger), Julliard, 1951.
 Jien għażilt ix-xaħxieħa (J'ai choisi l'opium), Stock, 1959.
 Wara (Après), Stock, 1962.
 Franza Barranija (La France étrangère), SOS Desclée de Brouwer, 1968.
 Is-sejħa tal-aħħar ċans (L'appel de la dernière chance), SOS, 1971.
 Ritratt ta' Ernst Jünger: ittri, testi, laqgħat (Portrait d'Ernst Jünger: lettres, textes, rencontres), La Table Ronde, 1971.
 Diversi aspetti ta' Ernst Jünger (Ernst Jünger aux faces multiples), Lausanne, éditions L'Âge d'Homme, 1989.
 Dak li qaltli Marie: il-ġrajja ta' Marie l-Qaddejja (Ce que Marie m'a raconté: le dit de la Servante Marie), Cahier Bleus, 1991.

Referenzi 
Mietu fl-1992
Twieldu fl-1905
Novellisti Ażerbajġani
Novellisti Franċiżi
Elizaveta Mukasei

Lt. Kol. Elizaveta Ivanovna Mukasei (Russu:Елизаве́та Ива́новна Мукасе́й; 21 ta' Marżu 1912, Ufa – 19 ta' Settembru 2009, Moska ) kienet spijja Sovjetika magħrufa b'isem ikkodifikat ta' Elza. Flimkien mar-raġel tagħha Mikhail Mukasei (li l-isem tal-kodiċi tiegħu kien Zephyr), hija ħadet sehem f'numru ta' operazzjonijiet koverti fl-Ewropa tal-Punent u l-Istati Uniti mill-1940ijiet sas-1970ijiet. Hija mietet fid-19 ta’ Settembru, 2009 f’Moska fl-età ta’ 97 sena. Żewġha miet fid-19 ta' Awwissu, 2008, fl-età ta’ 101.

Referenzi 

Mietu fl-2009
Twieldu fl-1912
Nies Russi
Nies Sovjetiċi
Ludmila Christeseva

Ludmila Christeseva (magħrufa wkoll bħala L. Christeseva, bil-Belarussu: мдміла Хрысцесева), hija artista viżiva Żvediża ta' oriġini Belarussa. 

Hija twieldet fl-1978 f’Mogilev, il-Belarus u rċeviet grad ta' Masters fl-Arti mill-Fakultà tad-Disinn Artistiku u t-Teknoloġija fl-Università Teknoloġika tal-Istat ta' Vitebsk (il-Belarus) fl-2001. Christeseva mbagħad marret l-Iżvezja u ngħaqdet mat-tim kreattiv tad-disinjatur tal-moda Żvediż Lars Wallin. 

Hija għandha wkoll lawrji mill-Università ta' Stokkolma u l-Kulleġġ Universitarju tal-Arti, Snajja u Disinn (Konstfack). 

Ir-riċerka artistika tagħha tiffoka fuq l-identità tal-ġeneru u l-mistoqsijiet relatati mar-rappreżentazzjoni ta' dan bejn il-kulturi. Hija tipparteċipa attivament f'diversi proġetti tal-arti u wirjiet fl-Iżvezja u pajjiżi oħra. L. Christeseva tmexxi spazju għall-wirjiet tal-arti, Artten, fiċ-ċentru ta' Stokkolma, li huwa ddedikat għall-ħidma tan-nisa u għat-tkabbir tal-kuxjenza femministra fil-komunità tal-arti u l-moda.

Il-wirjiet istituzzjonali ta' L. Christeseva jinkludu War's Unwomanly Face esebit fil-Mużew tal-Armata Svediża fi Stokkolma (2016) u fir-residenza tal-Ambaxxatur tal-Istati Uniti għall-Iżvezja fi Stokkolma (2016); Sustainidentity fil-Mużew Nazzjonali tal-Istorja tal-Belarus (2016); The Toiles fl-istitut Kostumi u l-Moda ta' Stokkolma (2017) u fil-Mużew Nordiku ta' Stokkolma (2017-2018). Serje ta’ skulturi ta’ L. Christeseva ntużaw bħala xenografija unika waqt spettaklu tal-Margaret Jenkins Dance Company (USA) fi Stokkolma fl-2016.L. Christeseva hija direttur tal-arti u ħadmet bħala produttur eżekuttiv għall-wirja internazzjonali Ingmar Bergman and his Legacy in Fashion and Art li ntweriet f'aktar minn 60 pajjiż madwar id-dinja fl-2018. Fl-14 ta' Lulju, 2018, Christeseva ġiet mistiedna turi l-installazzjoni tagħha The Toiles fil-kuntest tan-natura ħarxa u unika ta’ Fårö bħala parti miċ-ċelebrazzjoni ċentinarja dinjija ta' Ingmar Bergman fil-Bergmancenter.

Fl-2019, Christeseva organizzat sfilata tal-moda fit-toroq ta' Stokkolma li ġabret flimkien numru  ta’ nies tal-post biex jipparteċipaw u jappoġġjaw nisa li jinstabu fi triqthom lejn il-ħolm kreattiv tagħhom. Christina Johannesson, l-Ambaxxatriċi Żvediża għall-Belarus, u Maria Rashidi, il-fundatriċi tal-organizzazzjoni Drittijiet tan-Nisa / Kvinnors Rätt, kienu fost dawk li pparteċipaw f'dan il-proġett.

Fix-xogħol tagħha, Christeseva torbot ma' diversi movimenti artistiċi, primarjament: Sustainidenity, Pinkism u The Sky Over.

Ħoloq esterni 
 Sit uffiċjali

Referenzi 

Nies ħajjin
Twieldu fl-1978
Artisti Svediżi
Artisti Nisa
Iryna Bekeshkina

Iryna Bekeshkina (Ukren: Ірина Ериківна Бекешкіна, l-4 ta' Frar 1952 - 20 ta' Marzu 2020) kienet soċjologa Ukrena. Kienet il-kap tal-Fondazzjoni tal-Inizjattivi Demokratiċi Ilko Kucheriv mill-2010 sal-2020. Hija speċjalizzat fl-istudju tas-soċjetà u l-politika Ukrena. Kienet ukoll kummentatriċi frekwenti tal-midja u avukata tal-politika.

Ħajja u karriera
Fl-1974, Bekeshkina ggradwat mill-Università Taras Shevchenko ta' Kyiv b'baċċellerat fil-filosofija. Lestiet l-studji post-universitarji tagħha  fl-Istitut tal-Filosofija fl-Akkademja Sovjetika tax-Xjenzi.

Bekeshkina kienet editriċi xjentifika ta' Філософська думка (Ħsieb Filosofiku, uk), waħda mir-rivisti ewlenin tal-filosofija fl-Ukrajna. Fl-1977, saret riċerkatriċi fl-Akkademja Sovjetika tax-Xjenzi, u mill-1990 ħadmet bħala riċerkatriċi fl-Istitut tas-Soċjoloġija tal-Akkademja Nazzjonali tax-Xjenzi tal-Ukrajna.

Bekeshkina bdiet taħdem fil-Fondazzjoni tal-Inizjattivi Demokratiċi Ilko Kucheriv fl-1996. Hemmhekk wettqet riċerka u ippubblikat artikli l-aktar dwar is-soċjoloġija tal-politika u l-elezzjonijiet. Hija ffokat b'mod partikolari fuq il-politika tal-Ukrajna.

Bekeshkina saret il-kap tal-Fondazzjoni Inizjattivi Demokratiċi fl-2010, u baqgħet il-kap tal-organizzazzjoni sa' mewtha. Kienet ukoll membru tal-bord tal-Uffiċċju ta' Kollegament tat-Think Tanks tal-Ukrajna,  u kienet affiljata mal-NGO Direttur tal-Midja, organizzazzjoni Ukrena tal-għassa tal-midja. 

Bekeshkina issemmiet bħala t-38 l-iktar mara influwenti fl-Ukrajna minn Focus Magazine fl-2007, u fl-2008 ġiet imsemmija l-51 mara l-iktar influwenti fl-Ukrajna. Il-magażin spjega dawn il-klassifiki billi ikkwota xogħolha fl-istudju ta' informazzjoni politika u l-politika barranija tal-Ukrajna. Fl-2018 u l-2020, kienet inkluża f'listi tal-iktar 100 mara ta' suċċess fl-Ukrajna miġbura mill-magażin HB (uk).

Premji u Unuri
Senior Fellow, Akkademja Nazzjonali tax-Xjenzi tal-Ukrajna

Referenzi

Twieldu fl-1952
Mietu fl-2020
Soċjologi Ukreni
Soċjologi nisa
Evgenia Radanova

Evgenia Radanova (Евгения Раданова, mwielda l-4 ta' Novembru 1977) hija skejter b'veloċità għolja short track Bulgara u ċiklista tat-tlielaq li ħadet sehem fil-Logħob Olimpiku tas-sajf kif ukoll tax-xitwa. Kellha t-titlu tad-dinja fil-500 metru distanza short track bi 43.671s, li għamlet f'Calgary, il-Kanada fid-19 ta' Ottubru 2001. Fil-logħob Olimpiku tax-xitwa f'Salt Lake City 2002 reħbet midalja tal-fidda għall-istess distanza u midalja tal-bronż għal 1500m. Fil-logħob Olimpiku tas-sajf f'Ateni 2004 ħadet sehem fit-tlielaq tar-roti, iżda ma rebħietx midalja. Fl-2010 Olimpjadi Vancouver spiċċat fis-7ba post fil-500m tan-nisa.

Bħalissa Radanova tittrenja l-Italja, għalkemm qattgħat ħafna mill-karriera tagħha mal-Klabb tal-Isport Slavia Sofia u l-Akkademja Nazzjonali tal-Isport f'Sofia, Bulgarija. Fl-Akkademja studjat il-kowċing sportiv. Tiżen 65 kg u hi twila 170 ċm. Radanova weġġgħet gravi tal-inqas darbtejn, iżda għelbet il-ġrieħi biex terġa' lura. F'Awwissu 2014, Radanova inħatret bħala ministru Bulgaru taż-Żagħżagħ u tal-Isport fuq bażi temporanja bħala parti mill-gvern proviżorju ta' Georgi Bliznashki.

Referenzi

Ħoloq esterni
 
 Speed skater Evgenia Radanova ready to raise new generation
 

Twieldu fl-1977
Nies Bulgari
Politiċi Bulgari
Angeliki Panagiotatou

Angeliki Panagiotatou (Αγγελική Παναγιωτάτου; 1875 jew 1878 – 1954) kienet tabiba u mikrobijologa Griega. Kienet l-ewwel tabiba mara fil-Greċja Moderna li ggradwat minn università fil-Greċja (Maria Kalapothakes, li ġiet qabilha, iggradwat barra minn Greċja).

Ħajja 
Mwielda il-Greċja, Panagiotatou u oħtha Alexandra kienu l-ewwel żewġ studenti nisa li ġew aċċettati fl-iskola tal-mediċina fl-Università ta' Ateni fl-1893, wara li uriet li ma kienx hemm liġi li ma tħallix lin-nisa jattendu l-università fil-Greċja. Fl-1897, saret l-ewwel mara li ggradwat mill-iskola tal-mediċina ta' Ateni.

Wara li lestiet iktar studju fil-Ġermanja, marret lura l-Università ta' Ateni bħala għalliema; kienet l-ewwel għalliema mara fil-Laboratorju tal-Iġene fl-Iskola tal-Mediċina ta' Ateni.

L-istudenti ipprotestaw  u rrifjutaw li jattendu l-klassijiet tagħha minħaba li kienet mara, u kellha tirriżenja. Hi marret l-Eġittu, fejn saret professura fil-mikrobijoloġija fl-Università ta' Kajr tispeċċjalizza fil-mard tropiku kif ukoll direttriċi tal-isptar ġenerali ta' Lixandra. Fl-1938, marret lura Greċja fejn saret professura fl-iskola tal-mediċina tal-Università ta' Ateni. Hi saret l-ewwel Deputat Professura tal-Iġene u Mard Tropiku fil-Greċja, fil-1947 laħqet professura onorarja fl-iskola tal-Mediċina tal-Università ta' Ateni,  u fl-1950 saret l-ewwel membru mara tal-Akkademja ta' Ateni.

Referenzi

Mietu fl-1954
Nies Griegi
Mitzura Arghezi

Mitzura Domnica Arghezi (10 ta' Diċembru 1924 – 27 ta' Ottubru 2015) kienet attriċi u politika Rumena. 

Twieldet Domnica Theodorescu f'Bukarest mill-awtur Tudor Arghezi u martu Paraschiva. Arghezi serviet fil-Kamra tad-Deputati mill-1996 sal-2004. Kienet membru tal-Bord tas-Soċjetà Rumena tar-Radju mill-2005 sal-2010. 

Mietet fis-27 ta' Ottubru 2015, u kellha 90 snin.

Filmografija magħżula
 Doi vecini (1959) – Marița
 Furtuna (1960)
 Celebrul 702 (1962)
 Titanic Waltz (1964) – Gena
 Michael the Brave (1971)
 Șantaj (1981)
 Secretul lui Nemesis (1987) – The Neighbour
 Iubire și onoare (2010) – Varvara

Referenzi

Ħoloq esterni

Twieldu fl-1924
Mietu fl-2015
Atturi Rumeni
Politiċi Rumeni