joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Tapeti (sottoġeneru)

It-Tapeti huwa sottoġeneru ta' mammiferi (il-fniek), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Lagomorpha, fil-familja Leporidae, fil-ġeneru Sylvilagus ma' żewġ sottoġeneri oħra (Sylvilagus u Microlagus), b'sitt speċi ħajjin.

Lista tal-ispeċi tas-sottoġeneru Tapeti

Ġeneru Sylvilagus
Sottoġeneru Tapeti
Fenek tal-art mistgħadra, Sylvilagus aquaticus
Fenek ta' denbu qotni tal-foresta jew Tapeti, Sylvilagus brasiliensis
Fenek ta' denbu qotni ta' Dice, Sylvilagus dicei
Fenek ta' denbu qotni ta' Omiltemi, Sylvilagus insonus
Fenek tal-bassasa, Sylvilagus palustris
Fenek ta' denbu qotni tal-artijiet baxxi tal-Veneżwela, Sylvilagus varynaensis

Referenzi
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 185-211. ISBN 0-801-88221-4.

Lagomorpha
Pronolagus

Pronolagus huwa ġeneru ta' mammiferi (il-fniek ħomor jew liebri l-ġebel), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Lagomorpha, fil-familja Leporidae, ma' għaxar ġeneri oħra b'rappreżentanti ħajjin (Bunolagus, Nesolagus, Romerolagus, Brachylagus, Sylvilagus, Poelagus, Oryctolagus, Lepus, Pentalagus,  u Caprolagus) u b'erba' speċi estanti.

Lista tal-ispeċi tal-ġeneru Pronolagus 

Ġeneru Pronolagus
Liebru l-ġebel aħmar ta' Natal, Pronolagus crassicaudatus
Liebru l-ġebel aħmar ta' Jameson, Pronolagus randensis
Liebru l-ġebel aħmar ta' Smith, Pronolagus rupestris
Liebru l-ġebel aħmar ta' Hewitt, Pronolagus saundersiae

Referenzi 
 Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-8221-4

Lagomorpha
Marrara

Il-marrara hija organu forma ta' lanġasa li jesa' madwar 50 mL ta' bili (bile) sakemm dan jiġi użat għad-diġestjoni. Il-marrara hija twila 7-10 ċm fil-bniedem, u għandha kulur aħdar skur minħabba l-kontenut tagħha u mhux minħabba l-kulur tat-tessut. Hija mqabbda mal-fwied u d-duwodenu (duodenum) permezz tat-tratt biljari.

Sistema diġestiva
Tim nazzjonali tal-futbol tal-Latvja

Il-Latvja wieħed mill-pajjiżi fil-Lvant ta' l-Ewropa, beda jidher fix-xena tal-futbol internazzjonali mill-24 ta' Settembru 1922, meta lagħab kontra l-Estonja u spiċċaw parità (Latvja 1 - 1 Estonja). L-ikbar rebħa li għamlet il-Latvja kienet kontra l-Litwanja, meta fit-30 ta' Mejju 1935, it-tim Latvjan skurja sitt gowls (Latvja 6 - 1 Litwanja). Iżda jekk insemmu l-agħar telfa bilfors irridu nsemmu dik tad-29 ta' Mejju 1927 kontra l-Isvezja (Svezja 12 - 0 Latvja).

S'issa l-Latvja għadha qatt ma ħadet sehem fit-Tazza tad-Dinja, iżda fl-2004 ħadet sehem għall-ewwel darba fil-European Championship Cup.

Informazzjoni dwar it-tim Latvjan tal-futbol:

Assoċjazzjoni: Latvian Football Association (L-Assoċjazzjoni Latvjana tal-Futbol)

Il-Kowċ Attwali: Jurijs Andrejevs (2004- )

It-Top Scorer: Eriks Pètersons (b'24 gowl)

Il-Kodiċi tal-FIFA: LVA

Ir-Ranking tal-FIFA: 90 post

L-Aħjar Ranking (tul iż-żminijiet): 51 post (Diċembru ta' l-2003)

L-Agħar Ranking (tul iż-żminijiet): 107 post (Frar ta' l-2002)

Ir-Ranking tal-Elo: 83

Skwadra
L-iskwadra magħżula għal-logħba kontra l-Liechtenstein.

Ħoloq esterni
 Sit Uffiċjali  

Latvja
Futbol fil-Latvja
Tim nazzjonali tal-futbol tal-Liechtenstein

It-tim nazzjonali tal-futbol tal-Liechtenstein huwa r-rappreżentazzjoni internazzjonali fid-dixxiplina tal-futbol għal-Liechtenstein. L-ewwel logħba tat-tim kienet waħda mhux uffiċjali kontra Malta ġewwa Seoul, dro ta' 1–1 fl-1981. L-ewwel logħba uffiċjali kienet kontra l-Iżvizzera nhar id-9 ta' Marzu 1982 fit-telfa ta' 1–0. L-ikbar rebħa wettaqha meta lagħab kontra l-Lussemburgu fit-13 ta' Ottubru 2004, fejn rebaħ 4–0. Iżda fid-9 ta' Novembru 1996 sofra l-agħar telfa kontra t-tim tal-Maċedonja meta tilef 11–1, riżultat li hu wkoll l-ikbar rebħa tal-Maċedonja sal-lum il-ġurnata.

Ħoloq esterni 

 Arkivju tar-riżultati internazzjonali mill-1981 fuq RSSSF
  Liechtensteiner Fussballverbund

Liechtenstein
Futbol fil-Liechtenstein
Lepus (sottoġeneru)

Lagomorpha

Lepus huwa sottoġeneru (jew ġeneru ara Lepus) ta' mammiferi (il-liebri), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Lagomorpha, fil-familja Leporidae, fil-ġeneru Lepus stess ma' 8 sottoġeneri oħra (Macrotolagus, Poecilolagus, Proeulagus, Eulagos, Sabanalagus, Indolagus, Sinolagus, Tarimolagus) bi 3 speċijiet ħajjin.

(għal aktar informazzjoni ara l-artikli Liebru, jew Lagomorfu)

Lista ta' l-ispeċijiet tas-sottoġeneru Lepus

Ġeneru Lepus
Sottoġeneru Lepus
Liebru tal-Artiku, Lepus arcticus
Liebru tal-Alaska, Lepus othus
Liebru tal-muntanji, Lepus timidus

Referenzi
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 185-211. ISBN 0-801-88221-4.
Proeulagus

Proeulagus huwa sottoġeneru ta' mammiferi (il-liebri), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Lagomorpha, fil-familja Leporidae, fil-ġeneru Lepus ma' tmien sottoġeneri oħra (Lepus, Macrotolagus, Poecilolagus, Eulagos, Sabanalagus, Indolagus, Sinolagus, Tarimolagus) bi tmien speċi ħajjin.

Klassifikazzjoni 

Ġeneru Lepus
Sottoġeneru Proeulagus
Liebru ta' denbu iswed, Lepus californicus
Liebru tal-ġnub bojod, Lepus callotis
Liebru ta' Kap, Lepus capensis
Liebru ta' Tehuantepec, Lepus flavigularis
Liebru iswed, Lepus insularis
Liebru tax-xgħari, Lepus saxatilis
Liebru tad-deżert, Lepus tibetanus
Liebru ta' Tolai, Lepus tolai

Referenzi 
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (16 ta' Novembru, 2005). Wilson, D. E., u Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3et edizzjoni, Johns Hopkins University Press, 185-211. .

Lagomorpha
Eulagos

Eulagos huwa sottoġeneru ta' mammiferi fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria, fl-ordni Lagomorpha, fil-familja Leporidae, fil-ġeneru Lepus ma' tmien sottoġeneri oħra b'għaxar speċi ħajjin.

Lista tal-ispeċi

Ġeneru Lepus
Sottoġeneru Eulagos
Liebru xkupa, Lepus castroviejoi
Liebru ta' Yunnan, Lepus comus
Liebru Korean, Lepus coreanus
Liebru Taljan, Lepus corsicanus
Liebru Ewropew, Lepus europaeus
Liebru ta' Granada, Lepus granatensis
Liebru Manċurjan, Lepus mandshuricus
Liebru sufi, Lepus oiostolus
Liebru tal-altipjan tal-Etjopja, Lepus starcki
Liebru ta' denbu abjad, Lepus townsendii

Referenzi
 

Lagomorpha
Sabanalagus

Lagomorpha

Sabanalagus huwa sottoġeneru ta' mammiferi (il-liebri), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Lagomorpha, fil-familja Leporidae, fil-ġeneru Lepus ma' 8 sottoġeneri oħra (Lepus, Macrotolagus, Poecilolagus, Proeulagus, Eulagos, Indolagus, Sinolagus, Tarimolagus) b' 2 speċijiet ħajjin.

(għal aktar informazzjoni ara l-artikli Liebru, jew Lagomorfu)

Lista ta' l-ispeċijiet tas-sottoġeneru Sabanalagus

Ġeneru Lepus
Sottoġeneru Sabanalagus
Liebru Etjopjan, Lepus fagani
Liebru tas-savana Afrikana, Lepus microtis

Referenzi
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 185-211. ISBN 0-801-88221-4.
Indolagus

Lagomorpha

Indolagus huwa sottoġeneru ta' mammiferi (il-liebri), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Lagomorpha, fil-familja Leporidae, fil-ġeneru Lepus ma' 8 sottoġeneri oħra (Lepus, Macrotolagus, Poecilolagus, Proeulagus, Eulagos, Sabanalagus, Sinolagus, Tarimolagus) bi 3 speċi ħajjin.

(għal aktar informazzjoni ara l-artikli Liebru, jew Lagomorfu)

Lista ta' l-ispeċi tas-sottoġeneru Indolagus

Ġeneru Lepus
Sottoġeneru Indolagus
Liebru ta' Hainan, Lepus hainanus
Liebru Indjan, Lepus nigricollis
Liebru ta' Burma, Lepus peguensis

Referenzi
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 185-211. ISBN 0-801-88221-4.
Pika Amerikana

Pika

Il-Pika Amerikana (Ochotona princeps) hija speċi ta' mammiferu plaċentat dijurni tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha mifruxa mal-muntanji fil-Punent ta' l-Amerika ta' fuq, normalment f'għelieqi bil-ġebel 'il fuq jew mal-linja tas-siġar.

Din hija speċi komuni u hemm 'il fuq minn 36 sottospeċi, li ħafna minnhom huma popolazzjonijiet iżolati. Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tat-Tramuntana li hu magħmul minn 8 speċi u miġburin fis-sottoġeneru Pika. 

Għalkemm skond l-IUCN Red List of Threatened Species u l-Lagomorph Specialist Group hija mniżżla bħala speċi komuni u għandha stat ta' l-inqas ħsieb (Least Concern), artiklu reċenti fl-aħbarijietta' ħjiel li l-popolazzjoni ta' din l-ispeċi qiegħda tonqos minħabba fatturi varji. Il-Piki bħal din l-ispeċi, li huma sensittivi għal temperaturi sħan huma kkunsidrati bħala l-aħjar sistema ta' twissijja kontra s-sħana globali li qeghda dejjem togħla.

Distribuzzjoni

Din l-ispeċi mifruxa mal-muntanji fil-Punent ta' l-Amerika ta' fuq, tal-Kanada u l-Istati Uniti.

Klassifikazzjoni

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Pika: piki tat-Tramuntana
Speċi
Pika Amerikana, Ochotona princeps
Sottospeċi "uħud mis-36+"
Ochotona princeps figginsi (Allen, 1912)  
Ochotona princeps goldmani 
Ochotona princeps lasalensis
Ochotona princeps nevadensis
Ochotona princeps nigrescens
Ochotona princeps obscura
Ochotona princeps princeps (Richardson, 1828)
Ochotona princeps saxatilis (Bangs, 1899) 
Ochotona princeps schisticeps (Merriam, 1889)
Ochotona princeps sheltoni
Ochotona princeps taylori (Grinnell, 1912)
Ochotona princeps tutelata

Referenzi
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 191-192. ISBN 0-801-88221-4. 
Lagomorph Specialist Group (1996).Ochotona princeps. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved on 12 May 2006. Database entry includes a brief justification of why this species is of least concern.
Pika tal-kullar

Il-pika tal-kullar (Ochotona collaris) hija speċi ta' mammiferu plaċentat dijurn (attiv matul il-ġurnata) u asoċjali (mhux soċjali jew solitarju), tal-familja Ochotonidae u fl-ordni Lagomorpha mifruxa mal-kontinent tal-Amerika ta' Fuq, speċifikament fil-Kanada u l-Istati Uniti, normalment f'ambjent muntanjuż jew bl-irdumijiet.

Din hija speċi komuni pjuttost żgħira ta' mhux aktar minn 160 gramma. Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tat-Tramuntana li hu magħmul minn tmien speċi u miġburin fis-sottoġeneru Pika u relatata fil-qrib mal-Pika Amerikana (Ochotona priniceps). 

Il-Pika tal-kullar timmatura sesswalment fl-età ta' sena u jkollhom botton ta' 2 jew 3 żrameġ fis-sena. Dawn jibqgħu fil-bejta għal bejn wieħed u ieħor 30 jum, ftit ġranet wara jsiru indipendenti u f'qasir żmien dawn jitilqu mill-arja fejn jitwieldu u jinfirdu minn mal-omm biex ifittxu territorju għalihom.

Klassifikazzjoni 

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Pika: piki tat-Tramuntana
Speċi
Pika tal-kullar, Ochotona collaris

Referenzi 
 Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-8221-4
 Ochotona collaris fuq il-Lista Ħamra tal-IUCN 2006

Kullar
Pika tat-Tramuntana

Pika

Il-Pika tat-Tramuntana (Ochotona hyperborea) hija speċi ta' mammiferu plaċentat dijurni tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha mifruxa mal-kontinent ta' l-Asja, normalment f' ambjent muntanjuż.

Din hija speċi komuni mifruxa fuq territorju vast u tagħmel parti mil-grupp tal-piki tat-Tramuntana li hu magħmul minn 8 speċijiet li huma miġburin fis-sottoġeneru Pika. 

Pika tat-Tramuntana adult għandu tul ta' bejn 12.7ċm u 18.6ċm u denb mhux aktar minn 1.2ċm. Din l-ispeċi tbiddel il-pil darbtejn fis-sena u dan ikun ta' lewn kannella fl-aħmar fis-sajf u griż fil-kannella fix-xitwa.

Distribuzzjoni

Din l-ispeċi mifruxa mit-Tramuntana ta' l-Asja, mil-muntanji Ural sa fit-Tramuntana tal-Ġappun u minn Nofs in-nhar tal-Mongolja għal fil-Manċurja u fit-Tramuntana tal-Koreja ta' fuq.

Klassifikazzjoni

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Pika: piki tat-Tramuntana
Speċi
Pika tat-Tramuntana, Ochotona hyperborea
Sottospeċi
Ochotona hyperborea cinereoflava (Schrenk, 1858) 
Ochotona hyperborea coreana (Allen & Andrews, 1913) 
Ochotona hyperborea ferruginea (Schrenk, 1858) 
Ochotona hyperborea hyperborea (Pallas, 1811) 
Ochotona hyperborea mantchurica (Thomas, 1909) 
Ochotona hyperborea normalis (Schrenk, 1858) 
Ochotona hyperborea uralensis (Flerov, 1927) 
Ochotona hyperborea yesoensis (Kishida, 1930) 
Ochotona hyperborea yoshikurai (Kishida, 1932)

Referenzi
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 191-192. ISBN 0-801-88221-4. 
Lagomorph Specialist Group (1996).Ochotona hyperborea. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved on 12 May 2006.
Pika ta' Pallas

Pika

Il-Pika ta' Pallas (Ochotona pallasi) hija speċi ta' mammiferu plaċentat  tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha mifruxa mal-kontinent ta' l-Asja, normalment f'ambjent muntanjuż.

Din hija speċi ta' pika komuni mifruxa fuq territorju vast u tagħmel parti mill-grupp tal-piki tat-Tramuntana li hu magħmul minn 8 speċi u miġburin fis-sottoġeneru Pika. 

Il-Pika ta' Pallas għandha rata ta' riproduzzjoni għolja ħafna , minbarra li kapaċi tirriproduċi kemm il boton f'kull stagun, dawn jistgħu jkollhom minn 1 sa saħansitra 13-il żarmuġ. Is-sistema ta' riproduzzjoni tista' tvarja minn sena għal oħra skond il-popolazzjoni u t-territorji disponibbli fil-madwar. 

Is-sottospeċi Ochotona pallasi pricei minħabba ċerti differenzi fl-imġieba (eż. waqt li s-sottospeċi l-oħra jgħixu qalb il-ġebel, din tħaffer il-bejta tagħha stess taħt l-art), fil-vokalizzazjoni u fir-riproduzzjoni probabilment 'il quddiem ħa tiġi meqjusa bħala speċi.

Distribuzzjoni

Din l-ispeċi mifruxa fil-kontinent ta' l-Asja, eżattament mal-Kazakistan, Mongolja, Ċina u Russja. Is-sottospeċi Ochotona pallasi sunidica qiegħda fil-periklu u Ochotona pallasi hamica fil-periklu kritiku ta' estinzjoni.

Klassifikazzjoni

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Pika: piki tat-Tramuntana
Speċi
Pika ta' Pallas, Ochotona pallasi
Sottospeċi
Ochotona pallasi hamica (Thomas, 1912) 
Ochotona pallasi pallasi (Gray, 1867) 
Ochotona pallasi pricei (Thomas, 1911) 
Ochotona pallasi sunidica (Ma et al., 1980)

Referenzi
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 191-192. ISBN 0-801-88221-4. 
Lagomorph Specialist Group (1996).Ochotona pallasi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved on 12 May 2006.
Pika tal-fidda

Pika

Il-Pika tal-fidda (Ochotona argentata) jew Pika ta' Helan Shan hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha, mill-kontinent Asjatiku.

Din hija speċi żgħira pjuttost rari li tagħmel parti mill-grupp tal-piki tat-Tramuntana li hu magħmul minn 8 speċijiet u miġburin fis-sottoġeneru Pika. 

Il-Pika tal-fidda ġiet deskritta l-ewwel darba bħala sottospeċi tal-Pika Alpina, iżda din l-ispeċi għandha l-karyotype (2n = 38), il-kulur tal-pil, xi fatturi fl-għadam tar-ras u l-vokalizzazjoni differenti u b'hekk ġiet klassifikata bħala speċi.

Il-firxa ta' din il-pika ċkienet drammatikament; dan ġara minħabba d-deforestazjoni katastrofika li ġarrab l-irdum u l-madwar ta' Helan Shan. F'dawn l-aħħar 30 sena l-eżemplari kollha maqbuda ġew minn foresta waħda b'arja ta' 2km b'1.5km viċin ir-raħal ta' Su-i-kou. Skond il-"2006 IUCN Red List of Threatened Species" il-Pika tal-fidda qiegħda mniżżla bħala speċi fil-periklu kritiku ta' estinzjoni.

Distribuzzjoni

Din l-ispeċi ta' pika tinsab fuq l-irdum ta' Helan Shan biss fil-lokalità ta' Ningxia fiċ-Ċina.

Sinonimi

"Ochotona helanshanensis", "Ochotona pallasi helanshanensis" u "Ochotona alpina argentata" huma sinonimi ta Ochotona argentata

Klassifikazzjoni

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Pika: piki tat-Tramuntana
Speċi
Pika tal-fidda, Ochotona argentata

Referenzi
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 191-192. ISBN 0-801-88221-4. 
Lagomorph Specialist Group (1996).Ochotona argentata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved on 12 May 2006.
Pika Alpina

Il-pika Alpina, xjentifikament magħrufa Ochotona alpina, hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha mifruxa mat-Tramuntana tal-kontinent Ażjatiku, normalment f'ambjent muntanjuż u bl-irdumijiet. Din għandha distribuzzjoni vasta mifruxa ma' tliet pajjiżi li huma l-Każakistan, il-Mongolja u r-Russja.

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tat-Tramuntana li hu magħmul minn tmien speċi u li huma miġburin fis-sottoġeneru Pika. Ochotona alpina hija mniżżla mil-Lista Ħamra ta' Speċi Mhedda tal-IUCN bħala speċi komuni b'popolazzjoni stabbli fi stat tal-inqas ħsieb.

Klassifikazzjoni 

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Pika: piki tat-Tramuntana
Speċi
Pika Alpina, Ochotona alpina
Sottospeċi
Ochotona alpina alpina (Pallas, 1773) 
Ochotona alpina changaica (Ognev, 1940) 
Ochotona alpina cinereofusca (Schrenk, 1858) 
Ochotona alpina sushkini (Thomas, 1924)

Referenzi

Ħoloq esterni 
 Ochotona alpina fuq il-Lista Ħamra tal-IUCN 2006

Pika
Pika ta' Hoffmann

Pika

Il-Pika ta' Hoffmann (Ochotona hoffmanni) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha. Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tat-Tramuntana li hu magħmul minn 8 speċi ta' piki, miġburin fis-sottoġeneru Pika. 

Il-Pika ta' Hoffmann hija speċi relativament ġdida, din l-ispeċi ta' pika sa l-1996 kienet ikkunsidrata bħala sottospeċi tal-Pika Alpina (Ochotona alpina)

Distribuzzjoni

Din l-ispeċi hija endemika għall-Mongolja u ma tinstab fl-ebda pajjiż ieħor.

Sinonimi

"Ochotona alpina hoffmanni" huwa sinonimu ta' Ochotona hoffmanni.

Klassifikazzjoni

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Pika: piki tat-Tramuntana
Speċi
Pika Alpina, Ochotona alpina

Referenzi
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 191-192. ISBN 0-801-88221-4. 
Lagomorph Specialist Group (1996).Ochotona hoffmanni. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved on 12 May 2006..
Pika ta' Turuchan

Pika

Il-Pika ta' Turuchan (Ochotona turuchanensis) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha.

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tat-Tramuntana li hu magħmul minn 8 speċi u qegħdin miġburin kollha fis-sottoġeneru Pika. 

Il-Pika ta' Turuchan għal tul ta' żmien kienet klassifikata bħala sottospeċi tal-Pika Alpina (Ochotona alpina).

Distribuzzjoni

Din hija speċi endemika tar-Russja mifruxa fit-territorju ta' Krasnoyarskyi Krai.

Sinonimi

"Ochotona alpina turuchanensis" huwa sinonimu ta' Ochotona turuchanensis.

Klassifikazzjoni

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Pika: piki tat-Tramuntana
Pika ta' Turuchan, Ochotona turuchanensis

Referenzi
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 191-192. ISBN 0-801-88221-4.
Pika ħamra taċ-Ċina

Il-pika ħamra taċ-Ċina (Ochotona erythrotis) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha mifruxa fl-Asja. Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tal-muntanji li hu magħmul minn 13-il speċi, miġburin fis-sottoġeneru Conothoa. 

Din il-pika qiegħda klassifikata fil-Lista Ħamra tal-IUCN bħala speċi b'popolazzjoni stabbli fi stat tal-inqas ħsieb.

Distribuzzjoni 

Din hija waħda mill-ispeċi endemiċi taċ-Ċina u tinsab mifruxa mal-muntanji fit-territorji jew fil-provinċi ta' Gansu, ta' Qinghai, ta' Sichuan u ta' Xinjiang.

Klassifikazzjoni 

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Conothoa: piki tal-muntanji
Pika ħamra taċ-Ċina, Ochotona erythrotis

Referenzi 

 Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-8221-4

Ħoloq esterni 

 Ochotona erythrotis fuq Lista Ħamra tal-IUCN.

Ħamra taċ-Ċina, Pika
Pika ta' Forrest

Il-pika ta' Forrest (Ochotona forresti) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae, fl-ordni Lagomorpha mifruxa fl-Asja f'ambjent ta' rdum mal-ġnub tal-muntanji li jħarsu lejn ix-xemx f'għoli ta' mhux inqas minn 2,600 metru u mhux aktar minn 4,400 m.

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tal-muntanji li hu magħmul minn tlettax-il speċi u miġburin fis-sottoġeneru Conothoa. 

Il-pika ta' Forrest qiegħda klassifikata fil-Lista Ħamra tal-IUCN bħala speċi li m'hemmx biżżejjed informazzjoni dwar il-popolazzjonijiet tagħha u qiegħda mniżżla fi stat ta' "tagħrif insuffiċjenti".

Distribuzzjoni

Din hija speċi mifruxa mal-muntanji ta' erba' pajjiżi tal-Asja li huma l-Indja, iċ-Ċina, il-Butan u Mjanmar.

Klassifikazzjoni

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Conothoa
Pika ta' Forrest, Ochotona forresti

Referenzi
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 191-192. ISBN 0-801-88221-4. 
Lagomorph Specialist Group (1996).Ochotona forresti. Lista Ħamra tal-IUCN 2006.

Pika
Pika ta' Gaoligong

Pika

Il-Pika ta' Gaoligong (Ochotona gaoligongensis) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha u tinsab fl-Asja f'ambjent ta' rdum u foresti f'ogħli ta' madwar 2,950m ta' muntanja waħda biss.

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tal-muntanji li hu magħmul minn 13-il speċi u miġburin fis-sottoġeneru Conothoa. 

Il-Pika ta' Gaoligong qiegħda klassifikata mil-"IUCN Red List of Threatened Species" bħala speċi li hemm bżonn aktar studji u osservazzjoni fuq il-popolazzjonijiet tagħha u mniżżla fi stat "Indeterminat" ("Indeterminate").

Distribuzzjoni 

Din hija speċi endemika taċ-Ċina mifruxa mal-muntanja ta' Goligong biss fil-Majjistral tal-provinċa ta' Yunnan.

Klassifikazzjoni 

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Conothoa: piki tal-muntanji
Pika ta' Gaoligong, Ochotona gaoligongensis

Referenzi 
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 191-192. ISBN 0-8018-8221-4. 
Lagomorph Specialist Group (1996).Ochotona gaoligongensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved on 12 May 2006.
Pika ta' Glover

Pika

Il-Pika ta' Glover (Ochotona gloveri) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha u tinsab fl-Asja.

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tal-muntanji li hu magħmul minn 13-il speċi u miġburin fis-sottoġeneru Conothoa. 

Il-Pika ta' Glover qiegħda klassifikata mil-"IUCN Red List of Threatened Species" bħala speċi bil-popolazzjonijiet mifruxin, stabili u mhumiex jonqsu. B'hekk din qiegħda mniżżla fi stat ta' "L-inqas ħsieb" ("Least Concern").

Distribuzzjoni

Din hija speċi endemika taċ-Ċina mifruxa ma' 3 territorji jew provinċi li huma Qinghai, Sichuan u Yunnan.

Klassifikazzjoni

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Conothoa: piki tal-muntanji
Pika ta' Glover, Ochotona gloveri
Sottospeċi
Ochotona gloveri brookei 
Ochotona gloveri calloceps 
Ochotona gloveri gloveri 
Ochotona gloveri kamensis

Referenzi
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 191-192. ISBN 0-801-88221-4. 
Lagomorph Specialist Group (1996).Ochotona gloveri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved on 12 May 2006.
Pika ta' Muli

Il-pika ta' Muli (Ochotona muliensis) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae, fl-ordni Lagomorpha u tinsab fl-Asja. Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tal-muntanji li hu magħmul minn 13-il speċi u miġburin fis-sottoġeneru Conothoa. 

Il-Pika ta' Muli tinsab ikklassifikata mil-Lista Ħamra tal-IUCN bħala speċi fi stat indeterminat. Il-ftit eżemplari li jeżistu minn din l-ispeċi għandhom 'il fuq minn 25 sena u hemm il-biża' li xi kimiċi li ntużaw biex jikkontrollaw annimali vertebrati oħra affettwaw ħażin lill-Pika ta' Muli.
  
Din hija speċi endemika taċ-Ċina u tinsab f'lokalità waħda biss fil-Punent ta' Sichuan.

Klassifikazzjoni 

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Conothoa: piki tal-muntanji
Pika ta' Muli', Ochotona muliensis Referenzi 
 Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World, 3rd edition'', Johns Hopkins University Press, 
 Ochotona muliensis fuq il-Lista Ħamra tal-IUCN 2006

Muli
Pika tal-widnejn kbar

Pika

Il-Pika tal-widnejn kbar (Ochotona macrotis) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha mifruxa fuq arja vasta fl-Asja.

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tal-muntanji li hu magħmul minn 13-il speċi u miġburin fis-sottoġeneru Conothoa. 

Il-Pika tal-widnejn kbar qiegħda klassifikata mil-"IUCN Red List of Threatened Species" bħala speċi b'popolazzjoni stabbli mifruxa f'bosta pajjiżi u b'hekk imniżla fi stat ta' "L-inqas ħsieb" ("Least Concern").

Distribuzzjoni

Din hija speċi mifruxa f'bosta pajjiżi ta' l-Asja bħal 
Afganistan, Ċina, Indja, Kazakistan, Kirgistan, Nepal, Pakistan u Tajikistan.

Klassifikazzjoni

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Conothoa: piki tal-muntanji
Pika tal-widnejn kbar, Ochotona macrotis
Sottospeċi
Ochotona macrotis auritus (Blanford, 1875) 
Ochotona macrotis chinensis (Thomas, 1911) 
Ochotona macrotis macrotis (Günther, 1875) 
Ochotona macrotis sacana (Thomas, 1914) 
Ochotona macrotis wollastoni (Thomas & Hinton, 1922)

Referenzi
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 191-192. ISBN 0-801-88221-4. 
Lagomorph Specialist Group (1996).Ochotona macrotis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species
Pika ta' Kozlov

Il-pika ta' Kozlov (Ochotona koslowi) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae, fl-ordni Lagomorpha u tinsab fl-Asja u tippreferi ambjent ta' tundra qalb l-għolijiet.

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tal-muntanji li hu magħmul minn 13-il speċi u miġburin fis-sottoġeneru Conothoa.  

Il-Pika ta' Kozlov qiegħda klassifikata mil-Lista Ħamra tal-IUCN bħala speċi bil-popolazzjoni dgħajfa b'distribuzzjoni ristretta u b'hekk imniżżla fi stat "vulnerabbli". Din hija speċi endemika taċ-Ċina li tinsab biss f'Arkatag, parti żgħira mil-muntanji ta' Kunlun, f'punt fil-Punent fejn jiltaqaw il-provinċi ta' Xinjiang, Xizang, u Quinghai.

Klassifikazzjoni 

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Conothoa
Pika ta' Kozlov, Ochotona koslowi

Referenzi 
 Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-8221-4
 Ochotona koslowi fuq il-Lista Ħamra tal-IUCN 2006.

Pika
Pika ta' Royle

Pika

Il-Pika ta' Royle (Ochotona roylei) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha mifruxa mal-muntanji f'bosta pajjiżi fl-Asja.

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tal-muntanji li hu magħmul minn 13-il speċi u miġburin fis-sottoġeneru Conothoa. 

Il-Pika ta' Royle qiegħda klassifikata mil-"IUCN Red List of Threatened Species" bħala speċi b'popolazzjoni stabli u mifruxa fuq territorju vast, b'hekk għandha stat ta' l-inqas ħsieb ("Least Concern").

Distribuzzjoni

Din hija speċi mifruxa mal-muntanji ta' erba pajjiżi fl-Asja li huma  Ċina, Nepal, Indja u  Pakistan.

Klassifikazzjoni

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Conothoa: piki tal-muntanji
Pika ta' Royle, Ochotona roylei
SottospeċiOchotona roylei nepalensis (Hodgson, 1841) Ochotona roylei roylei'' (Ogilby, 1839)

Referenzi
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 191-192. ISBN 0-801-88221-4. 
Lagomorph Specialist Group (1996).Ochotona roylei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved on 12 May 2006.
Pika ta' Ladak

Il-Pika ta' Ladak (Ochotona ladacensis) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha mifruxa fl-Asja.

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tal-muntanji li hu magħmul minn tlettax-il speċi u miġburin fis-sottoġeneru Conothoa. 

Il-Pika ta' Ladak qiegħda klassifikata mill-Lista Ħamra tal-IUCN bħala speċi b'popolazzjoni stabbli u mifruxa fuq territorju vast, b'hekk għandha stat tal-inqas ħsieb.

Distribuzzjoni

Din hija speċi mifruxa mal-muntanji ta' tliet pajjiżi fl-Asja li huma ċ-Ċina, l-Indja u l- Pakistan.

Klassifikazzjoni

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Conothoa: piki tal-muntanji
Pika ta' Ladak, Ochotona ladacensis

Referenzi
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 191-192. ISBN 0-801-88221-4. 
Lagomorph Specialist Group (1996).Ochotona ladacensis. Lista Ħamra tal-IUCN 2006.

Pika
Pika ħamra tat-Turkestan

Il-pika ħamra tat-Turkestan (Ochotona rutila) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae, fl-ordni Lagomorpha mifruxa fl-Asja. Din hija speċi b'distribuzzjoni vasta f'bosta pajjiżi Ażjatiċi fosthom il-Każakistan, il-Kirġiżistan, it-Taġikistan, l-Użbekistan u possibilment fl-Afganistan u ċ-Ċina.

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tal-muntanji li huwa magħmul minn tlettax-il speċi u miġburin fis-sottoġeneru Conothoa. 

Il-Pika ħamra tat-Turkestan qiegħda klassifikata fil-Lista Ħamra tal-IUCN bħala speċi komuni b'popolazzjoni stabbli mifruxa fuq arja vasta u b'hekk mniżżla fi stat tal-inqas ħsieb.

Referenzi 
 Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-8221-4
 Lagomorph Specialist Group (1996). Ochotona rutila. Lista Ħamra tal-IUCN 2006.

Ħamra tat-Turkestan
Pika tal-Ħimalaja

Il-pika tal-Ħimalaja (Ochotona himalayana) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae. Din hija speċi endemika taċ-Ċina mifruxa mal-muntanji fl-arja ta' Xizang, biss hemm possibilità li tinsab fin-Nepal ukoll. 

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tal-muntanji li hu magħmul minn 13-il speċi u miġburin fis-sottoġeneru Conothoa. Il-Pika tal-Ħimalaja qiegħda klassifikata mil-Lista Ħamra tal-IUCN bħala speċi bil-popolazzjoni stabbli fi stat tal-inqas ħsieb.

Klassifikazzjoni 

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Conothoa
Pika tal-Ħimalaja, Ochotona himalayana

Referenzi 
 Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-8221-4

Ħoloq esterni 

 Ochotona himalayana fuq il-Lista Ħamra tal-IUCN 2006.

Ħimalaja
Pika sewda

Il-pika sewda (Ochotona nigritia) hija speċi ta' mammiferu plaċentat pjuttost żgħir, tal-familja Ochotonidae, fl-ordni Lagomorpha, li ġiet misjuba fis-sena 2000. Ftit li xejn hemm informazzjoni fuq din l-ispeċi, ħlief li tagħmel parti mill-grupp tal-piki tal-muntanji li hu magħmul minn 13-il speċi u miġburin fis-sottoġeneru Conothoa. 

Din hija speċi endemika taċ-Ċina mifruxa mal-muntanji ta' Pianma, f'Lushui，fil-provinċja ta' Yunnan.

Klassifikazzjoni 

 Ordni Lagomorpha
 Familja Ochotonidae 
 Ġeneru Ochotona
 Sottoġeneru Conothoa
 Pika sewda, Ochotona nigritia

Referenzi 
 Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-8221-4
 A new species of pika : PianMa blacked pika, Ochotona nigritia (Lagomorpha : Ochotonidae) from Yunnan, China, Zoological Research, 21 : 204-209.

Sewda
Ipertensjoni

L-ipertensjoni hija ż-żieda fil-pressjoni ta' sistema mimlija b'likwidi jew gassijiet. Id-dijanjosi ta' l-ipertensjoni tirrikjedi li l-pazzjent ikollu pressjoni tad-demm iktar minn 140/90. 

Riċentement, ġiet introdotta definizzjoni ġdida, li tikklassifika lil dawk li għandhom pressjoni iktar minn 120/80, flimkien ma' ċerti sintomi, bħala suġġetti għal-ipertensjoni. Dari, pressjoni ta' iktar minn 120/80 kienet tkun ritenuta sempliċiment bħala pressjoni għolja u mhux bħala vija li tista' twassal għall-marda. B'hekk, meta l-pressjoni ta' fuq (sistolika) tkun bejn il-120 u l-139, u dik ta' taħt (dijastolika) il-kundizzjoni tkun magħrufa bħala pre-ipertensjoni.

Mediċina 

L-ipertensjoni tista' tkun sintomu ta' diversi patoloġiji, per eżempju:
ipertensjoni arterjuża
ipertensjoni arterjuża essenzjali
ipertensjoni arterjuża sekondarja
ipertensjoni tal-kavità plewrika
ipertensjoni endokranika
ipertensjoni okulari
ipertensjoni pulmunari
ipertensjoni venuża

Mard
Pika ta' Thomas

Il-pika ta' Thomas (Ochotona thomasi) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha. Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tal-isteppa li hu magħmul minn 9 speċi u miġburin fis-sottoġeneru Ochotona. 

Il-Pika ta' Thomas hija speċi ta' pika li tħaffer taħt l-art u tħobb ambjent bi ħxejjex bħal "Caragana jubata", "Dasiphora fruticosa" u "Salix spp." f' għoli ta' bejn 3,400 u 3,900 metru. Id-densità tal-popolazjoni ta' din l-ispeċi mhijiex magħrufa u b'hekk skont l-Lista Ħamra l-IUCN qiegħda mniżżla bħala speċi fi stat indeterminat.

Distribuzzjoni 

Din hija speċi endemika taċ-Ċina mifruxa ma' katini ta' muntanji iżolati f'Gansu, Quinghai u Sichuan.

Klassifikazzjoni 

 Ordni Lagomorpha
 Familja Ochotonidae 
 Ġeneru Ochotona
 Sottoġeneru Ochotona: piki tal-isteppa
 Pika ta' Thomas, Ochotona thomasi

Referenzi 
 Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-8221-4

Ħoloq esterni 

 Ochotona thomasi fuq il-Lista Ħamra tal-IUCN 2006.

Pika
Pika ta' Moupin

Pika

Il-Pika ta' Moupin (Ochotona thibetana) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha.

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki ta' l-isteppa li hu magħmul minn 9 speċi u miġburin fis-sottoġeneru Ochotona. 

Il-Pika ta' Moupin hija speċi ta' pika li tħaffer il-bejta taħt l-art u tħobb ambjent ta' foresta tal-bambu jew forest alpina minn għoli moderat ta' madwar 1,800m u aktar. Din l-ispeċi f'mod globali qiegħda klassifikata mil-"IUCN Red List of Threatened Species" bħala speċi bil-popolazjoniji stabili u mifruxa, b'hekk din qiegħda mniżżla fi stat ta' "L-inqas ħsieb" ("Least Concern"), eċċezzjoni hija is-sottospeċi "O. thibetana sikimaria" li qiegħda fi stat ta' "periklu ta' estinzjoni" ("Endangered").

Distribuzzjoni 

Din hija speċi taċ-Ċina u l-Indja u jista jkun li tinsab fil-Butan ukoll.

Klassifikazzjoni 

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Ochotona: piki ta' l-isteppa
Speċi
Pika ta' Moupin, Ochotona thibetana
Sottospeċi
Ochotona thibetana nagqenica (Zheng et al., 1980) 
Ochotona thibetana osgoodi (Anthony, 1941) 
Ochotona thibetana sacraria (Thomas, 1923)
Ochotona thibetana sikimaria (Thomas, 1922) "F'periklu ta' estinzjoni"
Ochotona thibetana thibetana (Milne-Edwards, 1871)

Referenzi 
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 191-192. ISBN 0-8018-8221-4.
Lagomorph Specialist Group (1996).Ochotona thibetana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.
Pika ta' Gansu

Pika

Il-Pika ta' Gansu (Ochotona cansus) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha.

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki ta' l-isteppa li hu magħmul minn 9 speċi u miġburin fis-sottoġeneru Ochotona. 

Il-Pika ta' Gansu hija speċi li tħobb tgħix fil-bejta li tħaffer hi stess taħt l-art. Din bħala speċi qiegħda klassifikata mil-"IUCN Red List of Threatened Species" bħala waħda mifruxa u stabli (eċċezzjoni huma iż-2 sottospeċi "O.cansus sorella" li qiegħda imniżla fil-"Periklu ta' estinzjoni" u "O.cansus morosa" li qiegħda imniżla bħala "Vulnerabli"), b'hekk din qiegħda mniżżla fi stat ta' "L-inqas ħsieb" ("Least Concern").

Distribuzzjoni

Din hija speċi endemika taċ-Ċina mifruxa mal- muntanji fil-provinċi ta' Gansu, Quinghai u Sichuan.

Klassifikazzjoni

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Ochotona: piki ta' l-isteppa
Speċi
Pika ta' Gansu, Ochotona cansus
Sottospeċi 
Ochotona cansus cansus (Lyon, 1907)  
Ochotona cansus stevensi (Osgood, 1932)
Ochotona cansus sorella (Thomas, 1908) "F'periklu ta' estinzjoni" 
Ochotona cansus morosa (Thomas, 1912) "Vulnerabli"

Referenzi
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 191-192. ISBN 0-801-88221-4.
Lagomorph Specialist Group (1996).Ochotona cansus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.
Pika tax-xofftejn suwed

Il-Pika tax-xofftejn suwed (Ochotona curzoniae) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae, fl-ordni Lagomorpha.

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tal-isteppa li hu magħmul minn disa' speċi u miġburin fis-sottoġeneru Ochotona. 

Il-Pika tax-xofftejn suwed hija speċi li tħobb tgħix fil-bejta li tħaffer hi stess taħt l-art. Din bħala speċi qiegħda klassifikata mil-Lista Ħamra tal-IUCN bħala waħda mifruxa u stabbli, b'hekk din qiegħda mniżżla fi stat ta' "l-inqas ħsieb".

Distribuzzjoni 

Din l-ispeċi għandha distribuzzjoni maċ-Ċina (mifruxa fil-provinċi ta' Gansu, Quinghai u Sichuan), l-Indja (mifruxa f'Sikkim) u n-Nepal.

Klassifikazzjoni 

 Ordni Lagomorpha
 Familja Ochotonidae 
 Ġeneru Ochotona
 Sottoġeneru Ochotona: piki tal-isteppa
 Pika tax-xofftejn suwed, Ochotona curzoniae

Referenzi 
 Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-8221-4
 Ochotona curzoniae fuq il-Lista Ħamra tal-IUCN 2006

Pika
Pika ta' Daurian

Pika

Il-Pika ta' Daurian (Ochotona dauurica) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha.

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki ta' l-isteppa li hu magħmul minn 9 speċi u miġburin fis-sottoġeneru Ochotona. 

Il-Pika ta' Daurian hija speċi li tħobb tħaffer il-bejta taħt l-art. Din bħala speċi qiegħda klassifikata mil-"IUCN Red List of Threatened Species" bħala waħda b'popolazjoni mifruxa, stabli, u li mhijiex tonqos fin-numru, b'hekk din qiegħda mniżżla fi stat ta' "L-inqas ħsieb" ("Least Concern").

Distribuzzjoni

Din hija speċi mifruxa maċ-Ċina, Mongolja u Russja.

Klassifikazzjoni

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Ochotona: piki ta' l-isteppa
Pika ta' Daurian, Ochotona dauurica
Sottospeċi
Ochotona dauurica annectens (Miller, 1911) 
Ochotona dauurica bedfordi (Thomas, 1908) 
Ochotona dauurica dauurica (Pallas, 1776) 
Ochotona dauurica mursavi (Bannikov, 1951)

Referenzi
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 191-192. ISBN 0-801-88221-4.
Lagomorph Specialist Group (1996).Ochotona dauurica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.
Pika tal-Afganistan

Pika

Il-Pika tal-Afganistan (Ochotona rufescens) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha.

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki ta' l-isteppa li hu magħmul minn 9 speċi u miġburin fis-sottoġeneru Ochotona. 

Il-Pika tal-Afganistan hija speċi li tħaffer il-bejta taħt l-art. Din bħala speċi qiegħda klassifikata mil-"IUCN Red List of Threatened Species" bħala waħda b'popolazjoni mifruxa, stabli, u li mhijiex tonqos fin-numru, b'hekk din qiegħda mniżżla fi stat ta' "L-inqas ħsieb" ("Least Concern").

Distribuzjoni 

Din hija speċi preżenti f' 5 pajjiżi fl-Asja u dawn huma, Afganistan, Armenja, Iran, Turkmenistan u Pakistan.

Klassifikazjoni 

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Ochotona: piki ta' l-isteppa
Pika tal-Afganistan, Ochotona rufescens
Sottospeċi
Ochotona rufescens regina (Thomas, 1911) 
Ochotona rufescens rufescens (Gray, 1842) 
Ochotona rufescens shukurovoi (Heptner, 1961)

Referenzi 
Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 191-192. ISBN 0-8018-8221-4.
Lagomorph Specialist Group (1996).Ochotona rufescens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.
Pika ta' Nubra

Il-pika ta' Nubra (Ochotona nubrica) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae, fl-ordni Lagomorpha.

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki tal-isteppa li hu magħmul minn disa' speċi u miġburin fis-sottoġeneru Ochotona. 

Skont il-ftit informazzjoni li hemm hija, din hija speċi trans-Ħimalajana b'firxa dejqa matul il-pjanura ta' Quinghai-Xizang (it-Tibet) minn Ladak fil-Punent, sal-Lvant ta' Xizang fil-Lvant. Minħabba n-nuqqas ta' informazzjoni li hemm dwarha, il-pika ta' Nubra bħala speċi qiegħda klassifikata mil-Lista Ħamra ta' Speċi Mhedda tal-IUCN bħala waħda fi stat "indeterminat".

Distribuzzjoni 

Din hija speċi preżenti f'ħames pajjiżi fl-Asja: il-Butan, iċ-Ċina, l-Indja, in-Nepal u l-Pakistan.

Klassifikazzjoni 

Ordni Lagomorpha
Familja Ochotonidae 
Ġeneru Ochotona
Sottoġeneru Ochotona: piki tal-isteppa
Pika ta' Nubra, Ochotona nubrica
Sottospeċi
Ochotona nubrica lhasaensis (Feng & Kao, 1974) 
Ochotona nubrica nubrica (Thomas, 1922)

Referenzi 
 
 Ochotona nubrica fuq il-Lista Ħamra ta' Speċi Mhedda tal-IUCN

Nubra
Pika ta' Tsing-ling

Il-Pika ta' Tsing-ling (Ochotona huangensis) hija speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Ochotonidae fl-ordni Lagomorpha.

Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-piki ta' l-isteppa li hu magħmul minn 9 speċi u miġburin fis-sottoġeneru Ochotona. 

Il-Pika ta' Tsing-ling hija speċi ta' pika li tħaffer il-bejta taħt l-art u tħobb ambjent ta' foresta tal-bambu jew foresta alpina minn għoli moderat ta' madwar 1,800m u aktar. Din l-ispeċi sa ftit żmien ilu kienet meqjusa bħala sottospeċi ("O. thibetana huangensis") tal-Pika ta' Moupin. Il-Pika ta' Tsing-ling qiegħda klassifikata mil-"IUCN Red List of Threatened Species" bħala speċi b'nuqqas kbir ta' informazjoni, b'hekk qiegħda mniżla fi stat "Indeterminat" ("Indeterminate").

Distribuzzjoni 

Din hija speċi endemika taċ-Ċina u ma tinstab fl' ebda pajjiż ieħor.

Sinonimi 

"O. thibetana huangensis" huwa sinonimu jew l-istess bħal Ochotona huangensis.

Klassifikazzjoni 

 Ordni Lagomorpha
 Familja Ochotonidae 
 Ġeneru Ochotona
 Sottoġeneru Ochotona: piki ta' l-isteppa
 Pika ta' Tsing-ling, Ochotona huangensis

Referenzi 
 Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 191-192. ISBN 0-8018-8221-4.
 Lagomorph Specialist Group (1996).hawn għadha meqjusa bħala sottospeċi tal-Pika ta' Moupin Ochotona thibetana ssp. huangensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.

Pika
Fenek ta' Amami

Il-Fenek ta' Amami, magħruf ukoll bħala l-Fenek ta' Ryukyu (Pentalagus furnessi) huwa mammiferu plaċentat erbivoru. Hu hu fenek monotipiku (l-uniku wieħed fil-ġeneru Pentalagus) ta' pil skur pjuttost primittiv li jinsab biss fuq iż-żewġ gżejjer tal-arċipelagu ta' Ryūkyū fil-Ġappun.

Deskrizzjoni 

Dan il-fenek notturn għandu saqajn qosra bi dwiefer kemmxejn kbar u mgħawġijn, ġisem goff u ras ċkejkna b'par widnejn żgħar speċjalment meta mqabla ma' dawk tal-fniek u l-liebri l-oħrajn. Dan il-fenek tal-foresta, apparentement jirriproduċi billi jkollu żarmuġ wieħed (rarament tnejn) kull darba, li l-omm taħbi f'bejta li tħaffer hi stess taħt l-art għal matul il-ġurnata. Bil-lejl, l-omm tiftaħ id-dħul ta' din il-bejta waqt li tibqa għassa għal periklu (bħal xi sriep velenużi), biex tisqi ż-żrameġ u kif tlesti, din terġa tgħalaq kollox bil-ħaxix u t-trab billi tagħfas fuqhom b'saqajha ta' quddiem. Il-fniek ta' Amami jorqdu matul il-ġurnata f'postijiet moħbija bħal l-għerien. Dan il-fenek huwa partikulari wkoll għax jikkomunika bi twerżieq u ħsejjes simili għal dawk tal-pika u dan jagħmel din l-ispeċi unika fost il-fniek minn ħabba li ġeneralment il-fniek m'humiex kapaċi jagħmlu ħsejjes.

Sfortunatament il-Fenek ta' Amami huwa f'periklu ta' estinzjoni minħabba l-kaċċa mill-bniedem, li spiċċat meta l-Ġappun ta' protezjoni legali lil dan il-fenek fl-1921, qtil minn klieb, qtattes u annimali oħra li telaq fis-salvaġġ il-bniedem fuq dawn il-gżejjer li għadu għaddej sa llum u d-deforestazzjoni fejn din issir matul il-ġurnata waqt li l-fenek ikun rieqed u b'hekk ma jkollux ħin biżżejjed lanqas biex jaħrab u jispiċċa maqtul fuq il-post.

Distribuzzjoni 

Dan huwa speċi endemiku tal-Ġappun u jinsab biss fuq iż-żewġ gżejjer żgħar ta' Amami Oshima u Toku-no-Shima ta' 820 km² u 248 km² rispettivament, li jagħmlu parti mil-arċipelagu ta' Ryūkyū u qegħdin fin-naħa t isfel ta' Kyūshū u Okinawa f'Kagoshima (iżda aktar fil-qrib ta' Okinawa).

Klassifikazzjoni 

Ħafna drabi meqjus u msejjaħ bħala fossilu ħaj, il-fenek ta' Amami huwa l-aħħar wieħed minn linjaġ antik ta' fniek li darba kienu mifruxin fuq il-kontinent Ażjatiku wkoll fejn illum huma estinti, minbarra fuq iż-żewġ gżejjer Ġappuniżi.

Ordni Lagomorpha
Familja Leporidae 
Ġeneru Pentalagus
Fenek ta' Amami, Pentalagus furnessi

Referenzi 
 Pentalagus furnessi fuq il-Lista Ħamra tal-IUCN (2006)

Ħoloq esterni 
 Stampi u filmati tal-Fenek ta' Amami fuq ARKive

Fenek
Fenek tal-vulkan

Il-fenek tal-vulkan (Romerolagus diazi), magħruf ukoll bħala teporingo jew conejo zacatuche huwa mammiferu plaċentat erbivoru ċkejken tal-familja Leporidae li jgħix qalb il-muntanji vulkaniċi tal-Messiku. Dan huwa it-tieni l-iżgħar fenek fid-dinja u fenek tal-vulkan adult jiżen bejn 390 u 600 gramma, ftit akbar biss mil-fenek pigmew u għandu par widnejn żgħar ġejjin għat-tond, erba' saqajn qosra u pil qasir u oħxon. 

Il-fenek tal-vulkan jgħix f'bejtiet taħt l-art fi gruppi minn 2 sa 5 u xi ħaġa rari fost il-fniek f'każ ta' periklu bħala komunikazzjoni, juża' ħsejjes bħal twerżieqa irqieqa u għolja minflok it-tisbit tas-saqajn mal-art li jużaw ħafna speċi ta' fniek oħra. Dan huwa fenek notturn u għalkemm attiv matul il-lejl kollu, il-quċċata tal-attività tiegħu tkun fi tlugħ u nżul ix-xemx.

Il-popolazzjoni fis-salvaġġ tal-fenek tal-vulkan fl-1969 kienet niżlet drastikament għal mhux aktar minn 1,200 fenek. Illum il-ġurnata bħala sigurtà kontra l-possibilità ta' estinzjoni ta' dan il-fenek fis-salvaġġ, jeżistu kolonji ta' ripproduzzjoni f'Jersey Zoo, fir-Renju Unit u f'Chapultepec Zoo, fil-Belt tal-Messiku (Olney & Ellis, 1993).

Distribuzzjoni 

Il-fenek tal-vulkan huwa speċi endemika tal-Messiku u jgħix fuq il-ġnub tal-vulkani Iztaccihuatl, Pelado, Popocatépetl u Tlaloc f'għoli bejn 2,800 u 4250 metru ġo foresti tal-pinu fejn jikber ħafna ħaxix taħt is-siġar u f'artijiet b'ħagar vulkaniku li jissejħu assi transversali neo-vulkaniċi.

Klassifikazzjoni 
 Ordni Lagomorpha
 Familja Leporidae
 Ġeneru Romerolagus
 Fenek tal-vulkan, Romerolagus diazi

Referenzi 
 Lagomorph Specialist Group (1996). Romerolagus diazi, Lista Ħamra tal-IUCN 2006

Ħoloq esterni 
 ARKive – Stampi u filmati tal-fenek tal-vulkan

Vulkan