Belt ta' New York

New York, spiss imsejħa l-Belt ta' New York biex issir distinzjoni bejn il-belt u l-istat ta' New York (ġieli tiġi mqassra NYC jew tissejjaħ bil-laqam ta' Big Apple (litteralment Tuffieħa Kbira)), hija l-iktar belt popolata u l-ikbar belt fl-Istati Uniti. Skont stimi tal-2020, il-popolazzjoni ta' 8,253,213 ruħ kienet distribwita fuq madwar 784 km2, u għalhekk il-Belt ta' New York hija wkoll l-iktar belt b'popolazzjoni densa fl-Istati Uniti. Il-belt tinsab fit-tarf tan-Nofsinhar tal-Istat ta' New York, u l-belt hija ċ-ċentru taż-żona metropolitana ta' New York, l-ikbar żona metropolitana fid-dinja bħala żona urbana. Fiż-żona statistika metropolitana jgħixu 20 miljun ruħ u kważi 23 miljun ruħ jgħixu fiż-żona statistika kkombinata. B'hekk il-belt hija waħda mill-iktar megabliet popolati fid-dinja. Il-Belt ta' New York ġiet deskritta bħala l-belt kapitali kulturali, finanzjarja u tal-mezzi tax-xandir fid-dinja, u tinfluwenza ferm il-kummerċ, id-divertiment, ir-riċerka, it-teknoloġija, l-edukazzjoni, il-politika, it-turiżmu, l-arti, il-moda, u l-isport, u hija l-iktar belt li jeħdulha ritratti fid-dinja. Il-belt tospita l-kwartieri ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti, hija ċentru importanti għad-diplomazija internazzjonali, u kultant ġiet imsejħa bħala l-belt kapitali tad-dinja.

Il-belt tinsab fuq wieħed mill-ikbar portijiet naturali fid-dinja, u hija magħmula minn ħames kwartieri (bl-Ingliż: boroughs)—Brooklyn, Queens, Manhattan, il-Bronx, u l-Gżira ta' Staten—li nħolqu meta l-gvernijiet lokali ġew ikkonsolidati f'belt waħda fl-1898. Il-belt u ż-żona metropolitana tagħha jirrappreżentaw id-daħla primarja għall-immigrazzjoni legali fl-Istati Uniti. Fi New York jiġu mitkellma saħansitra sa 800 lingwa, u b'hekk hija l-iktar belt b'diversità lingwistika fid-dinja. F'New York jgħixu iktar minn 3.2 miljun resident li twieldu 'l barra mill-Istati Uniti, li hija l-ikbar popolazzjoni mwielda barra ta' kwalunkwe belt fid-dinja. Mill-2019 huwa stmat li ż-żona metropolitana ta' New York tipproduċi prodott metropolitan gross (PMG) ta' $2.0 triljun. Li kieku ż-żona metropolitana ta' New York kienet stat sovran, kieku għandha t-tmien l-ikbar ekonomija fid-dinja. F'New York jgħixu l-ikbar għadd ta' biljunarji ta' kwalunkwe belt fid-dinja.

L-oriġini tal-Belt ta' New York imorru lura għal bażi kummerċjali li kienet ġiet stabbilita fit-tarf tan-Nofsinhar tal-Gżira ta' Manhattan mill-kolonjalisti Olandiżi fl-1624. L-insedjament kien ingħata l-isem ta' Amsterdam il-Ġdida (bl-Olandiż: Nieuw Amsterdam; bl-Ingliż: New Amsterdam) fl-1626 u uffiċjalment ġie ddokumentat bħala belt fl-1653. Il-belt spiċċat taħt il-kontroll tal-Ingliżi fl-1664 u ġiet imsemmija New York wara li r-Re Karlu II tal-Ingilterra ta l-artijiet lil ħuh, id-Duka ta' York. Il-belt reġgħet inħakment mill-Olandiżi f'Lulju 1673 u ngħatat l-isem ta' New Orange għal sena u tliet xhur; il-belt ilha tissemma New York kontinwament minn Novembru 1674. Il-Belt ta' New York kienet il-belt kapitali tal-Istati Uniti mill-1785 sal-1790, u ilha l-ikbar belt tal-Istati Uniti mill-1790. L-Istatwa tal-Libertà laqgħet miljuni ta' immigranti huma u deħlin fl-Istati Uniti bil-vapur fl-aħħar tas-seklu 19 u fil-bidu tas-seklu 20, u hija simbolu tal-Istati Uniti u tal-ideali li tħaddan tal-libertà u tal-paċi. Fis-seklu 21, New York feġġet bħala ċentru globali tal-kreattività, tal-imprenditorija, u tas-sostenibbiltà ambjentali, kif ukoll bħala simbolu tal-libertà u tad-diversità kulturali. Fl-2019, New York ġiet ivvutata bħala l-ikbar belt fid-dinja fi stħarriġ ta' iktar minn 30,000 ruħ minn 48 belt minn madwar id-dinja, li kollha semmew id-diversità kulturali tagħha.Bosta distretti u binjiet jew monumenti ikoniċi fil-Belt ta' New York huma magħrufa sew, fosthom tlieta mill-iktar għaxar attrazzjonijiet li jżuruhom turisti fid-dinja. Fl-2017 intlaħaq rekord ta' 62.8 miljun turist li żaru l-Belt ta' New York. Times Square hija l-qalba mdawla tad-Distrett tat-Teatru ta' Broadway, wieħed mill-iktar postijiet fid-dinja li minnu jgħaddu nies bil-mixi kuljum, u ċentru maġġuri tal-industrija tad-divertiment fid-dinja. Bosta mill-postijiet ikoniċi, mill-iskyscrapers, u mill-parks tal-belt huma magħrufa mad-dinja kollha. L-Empire State Building sar l-istandard globali ta' referenza biex jiġi deskritt l-għoli u t-tul ta' strutturi l-oħra. Is-suq tal-proprjetà immobbli ta' Manhattan huwa fost l-iktar għaljin fid-dinja. Is-Subway tal-Belt ta' New York tipprovdi servizz kontinwu 24 siegħa kuljum u sebat ijiem fil-ġimgħa u tikkontribwixxi għal-laqam "il-Belt li Ma Torqod Qatt". Is-Subway tal-Belt ta' New York hija l-ikbar sistema ta' tranżitu rapidu fid-dinja b'operatur uniku, u għandha 472 stazzjon ferrovjarju. Il-belt għandha iktar minn 120 kulleġġ u università, fosthom l-Università ta' Columbia, l-Università ta' New York, l-Università Rockefeller, u s-sistema tal-Università tal-Belt ta' New York, li hija l-ikbar sistema universitarja pubblika urbana fl-Istati Uniti. Ankrata b'Wall Street fid-Distrett Finanzjarju tal-parti t'isfel ta' Manhattan, il-Belt ta' New York ġiet imsejħa kemm bħala ċ-ċentru finanzjarju ta' quddiem nett fid-dinja kif ukoll l-iktar belt setgħana finanzjarjament fid-dinja, u tospita l-ikbar żewġ boroż fid-dinja bħala kapitalizzazzjoni totali tas-suq, il-Borża ta' New York u n-NASDAQ.

Etimoloġija 
Fl-1664, il-belt ingħatat l-isem ta' New York biex jingħata ġieħ id-Duka ta' York, li iktar 'il quddiem sar ir-Re Ġakbu II tal-Ingilterra. Ħu l-kbir ta' Ġakbu, ir-Re Karlu II, ħatar lid-Duka bħala sid l-eks territorju ta' New Netherland, inkluż il-belt ta' New Amsterdam, meta l-Ingilterra ħatfet it-territorju u l-belt minn taħt il-kontroll tal-Olandiżi.

Referenzi 

Bliet tal-Istati Uniti
Stati Uniti