joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Tholos ta' El Romeral

It-Tholos ta' El Romeral, li jinsab żewġ kilometri u nofs fit-Tramuntana tar-raħal ta' Antequera, l-Andalusija, Spanja, huwa wieħed mill-iżjed eżempji importanti ta' arkitettura Neolitika fin-Nofsinhar tal-Ewropa. It-Tholos ta' El Romeral, magħruf ukoll bħala l-Għar ta' El Romeral (bl-Ispanjol: Cueva de Romeral) u d-Dolmen ta' El Romeral (bl-Ispanjol: Dolmen de Romeral), huwa sit funebri megalitiku li nbena għall-ħabta tal-1800 Q.K. Huwa wieħed minn tliet oqbra fir-reġjun, flimkien mad-Dolmen ta' Menga u d-Dolmen ta' Viera; it-tnejn jinsabu lejn il-Lbiċ.

Fl-2016, dawn it-tliet siti, flimkien ma' Peña de los Enamorados u El Torcal, tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bit-titlu "Sit tad-Dolmens ta' Antequera".

Data 

Saħansitra sas-seklu 20 kien jingħad li t-tliet oqbra megalitiċi fiż-żona (id-Dolmen ta' Menga, id-Dolmen ta' Viera u t-Tholos ta' El Romeral) oriġinaw mill-istess perjodu. Madankollu, mir-riċerka sussegwenti ħareġ fid-dieher li t-tholos inbniet ferm wara ż-żewġ dolmens. Iż-żewġ dolmens inbnew għall-ħabta tat-3800 Q.K., filwaqt li l-kostruzzjoni tat-Tholos ta' El Romeral x'aktarx li saret għall-ħabta tal-1800 Q.K. Huwa rikonoxxut u attribwit lill-kultura usa' ta' Los Millares, li kellha ċ-ċentru tagħha iktar minn 200 kilometru lejn il-Lvant. Ir-raġunijiet ewlenin li ngħataw għal dan huma l-materjali differenti tal-ġebel li ntużaw u l-pjanta differenti tal-kompartimenti, peress li ż-żewġ dolmens l-oħra għandhom kompartimenti rettangolari.

Arkitettura 

It-Tholos ta' El Romeral huwa qabar bil-kompartimenti mirdum b'tumbata funebri (tumulus). Jikkonsisti minn kuritur twil magħmul minn ħitan qishom ħitan tas-sejjieħ b'ġebliet żgħar mingħajr tkaħħil u soqfa b'ħaġar megalitiku. Il-kuritur jagħti għal żewġ kompartimenti tondi konsekuttivi b'għamla ta' xehda. L-ikbar kompartiment għandu dijametru ta' bejn wieħed u ieħor 4.20 metri u għandu ħitan tas-sejjieħ mibnija bl-istess mod bħal tal-kuritur, li jxaqilbu 'l ġewwa sa ma jissaqqfu b'ħaġra megalitika fuq nett. L-art tal-kuritur u tal-kompartiment ewlieni hija magħmula minn ħamrija kkumpattata. It-tieni kompartiment huwa kkollegata mal-ewwel wieħed permezz ta' kuritur rettangolari u mhux aċċessibbli għall-pubbliku. Għandu dijametru ta' bejn wieħed u ieħor żewġ metri, fih ħaġra mdaqqsa li fuqha x'aktarx kienu jitpoġġew il-katavri qabel id-dfin, u l-art tal-kompartiment iż-żgħir hija miksija bil-ħaġar. Fi ħdan it-tholos instabu għadam u oġġetti funebri.

Għalkemm jingħad li dawn il-binjiet megalitiċi kellhom użi differenti (oqbra, tempji, eċċ.), it-Tholos ta' El Romeral huwa ċertament sit funebri minħabba li ġo fih instabu fdalijiet umani, qxur tal-baħar, u żewġ tipi ta' bċejjeċ taċ-ċeramika.

Ara wkoll 

 Sit tad-Dolmens ta' Antequera
 Dolmen ta' Menga
 Dolmen ta' Viera
 Peña de los Enamorados
 El Torcal

Ħoloq esterni 

 The Modern Antiquarian
 The Megalithic Portal
 Historia de la Arquitectura en España (bl-Ispanjol)

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Spanja
Preistorja
Monumenti
Peña de los Enamorados

Peña de los Enamorados (litteralment "Il-Blata tal-Maħbubin") hija muntanja qrib ir-raħal ta' Antequera, fil-Provinċja ta' Málaga, l-Andalusija, Spanja. Il-quċċata tagħha tlaħħaq it-880 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar. Mid-Dolmen ta' Menga, l-għamla tal-muntanja jingħad li tixbah ras ta' bniedem mimdud.

Isem 
Il-muntanja ngħatat isimha abbażi ta' leġġenda mit-tradizzjonali orali lokali. L-iktar verżjoni magħrufa tal-leġġenda tgħid li żewġ maħbubin Għarab minn fazzjonijiet rivali, żagħżugħ minn Antequera u tfajla minn Archidona fil-qrib, neħħew ruħhom b'idejhom flimkien billi qabżu mill-quċċata tal-muntanja għal isfel wara li kienu qed jiġu ppersegwitati minn missier it-tfajla u l-irġiel tiegħu. Din il-leġġenda romantika iktar 'il quddiem ġiet adattata minn Robert Southey. FLaila and Manuel'' huwa jsostni li l-maħbubin kienu tfajla Musulmana u skjav Kristjan ġuvni minn ta' missierha.

Kristofru Kolombu kien jaf b'dan l-isem partikolari. Il-kittieb tal-kronaki tiegħu, Bartolome de Casas, ikkopja linja mir-reġistru ta' abbord mid-29 ta' Ottubri 1492, fejn Kolombu jiddeskrivi dak li kien ra tmint ijiem qabel f'Kuba: "Hu u jirrimarka dwar il-pożizzjoni tax-xmara u tal-port, li semma San Salvador, huwa ddeskriva l-muntanji bħala imponenti u sbieħ, bħal dik ta' Peña de las Enamoradas...".

Il-muntanja hija magħrufa wkoll lokalment bħala "Montaña del Indio'''" minħabba li tixbaħ ras ta' Indjan Amerikan meta wieħed iħares lejha minn ċertu angoli, fosthom mid-daħla tad-Dolmen ta' Menga.

Abrigo de Matacabras 

L-Abrigo (għar kenni) ta' Matacabras, li jinsab 'l isfel min-naħa tal-Majjistral ta' Peña de los Enamorados, huwa marbut mill-qrib mad-Dolmen ta' Menga, peress li l-assi ta' dan tal-aħħar huwa orjentat lejh direttament. Il-qabar huwa orjentat lejn il-Grigal, fit-Tramuntana ta' tlugħ ix-xemx tas-solstizju tas-sajf, u huwa l-uniku qabar orjentat b'dan il-mod fl-Ewropa f'dan il-kuntest kulturali.

Fl-2018, il-grupp ta' riċerka ATLAS mill-Università ta' Sivilja ppubblika studju tal-analiżi b'riżoluzzjoni għolja tal-pitturi tal-għerien bi stil skematiku ta' Abrigo de Matacabras. L-għar żgħir għandu rabtiet viżivi u simboliċi mad-Dolmen ta' Menga, u b'hekk jistabbilixxi rabtiet pajsaġġistiċi li x'aktarx huma uniċi fil-preistorja Ewropea. Ir-riżultati kkonfermaw il-kronoloġija Neolitika tal-għar “probabbilment, mill-inqas, fil-bidu tar-raba' millenju Q.K... u l-importanza tiegħu bħala post ta' riferiment għall-popolazzjoni Neolitika (u x'aktarx anke iktar antika) tar-reġjun...”.

Ara wkoll 
 Sit tad-Dolmens ta' Antequera
 Dolmen ta' Viera
 Tholos ta' El Romeral
 Dolmen ta' Menga
 El Torcal

Ħoloq esterni 

 Antequera, Crossroads of Andalusia
 "Una fortaleza en la Peña de los Enamorados". Antequera Información (bl-Ispanjol)

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Spanja
Preistorja
Muntanji
Residenzi tal-Moderniżmu f'Berlin

Ir-Residenzi tal-Moderniżmu f'Berlin (bil-Ġermaniż: Siedlungen der Berliner Moderne) huwa Sit ta' Wirt Dinji li ġie ddeżinjat fl-2008, li hu magħmul minn sitt residenzi sussidjati separati f'Berlin. Dawn ir-residenzi b'mod ewlieni jmorru lura għas-snin tar-Repubblika ta' Weimar (1919-1933), meta l-belt ta' Berlin kienet partikolarment progressiva soċjalment, politikament u kulturalment. Huma eżempji straordinarji tal-moviment ta' riforma tal-bini li kkontribwew biex itejbu l-kundizzjonijiet tal-abitazzjonijiet u tal-għajxien għan-nies b'introjtu baxx permezz ta' approċċi innovattivi għall-arkitettura u għall-ippjanar urban. Ir-residenzi jipprovdu wkoll eżempji eċċezzjonali ta' tipoloġiji urbani u arkitettoniċi ġodda, b'soluzzjonijiet ta' disinn frisk, kif ukoll bħala innovazzjonijiet tekniċi u estetiċi.

Bruno Taut, Martin Wagner u Walter Gropius kienu fost l-arkitetti ewlenin ta' dawn il-proġetti li eżerċitaw influwenza konsiderevoli fuq l-iżvilupp tal-abitazzjonijiet madwar id-dinja.

Lista tar-Residenzi tal-Moderniżmu f'Berlin

Sit ta' Wirt Dinji 

Ir-Residenzi tal-Moderniżmu f'Berlin ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2008.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Ġermanja
Arkitettura urbana
Salvatore Accardo

Salvatore Accardo ([salvaˈtoːre akˈkardo]; twieled fis-26 ta' Settembru 1941 f'Torino, l-Italja) huwa vjolinist u surmast Taljan, li huwa magħruf għall-interpretazzjonijiet tiegħu tax-xogħlijiet ta' Niccolò Paganini.

Accardo għandu vjolin wieħed tat-tip Stradivari, il-"Hart ex Francescatti" tal-1727 u fl-imgħoddi kellu ieħor, il-"Firebird ex Saint-Exupéry" tal-1718.

Bijografija 

Salvatore Accardo studja l-vjolin fin-Nofsinhar tal-Italja, fil-belt ta' Napli, fis-snin 50 tas-seklu 20. Huwa daqq għall-ewwel darba fuq livell professjonali meta kellu 13-il sena, u daqq Capricci ta' Paganini. Fl-1958 Accardo sar l-ewwel rebbieħ tal-premju tal-Kompetizzjoni ta' Paganini f'Genova.

Fis-snin 70 tas-seklu 20 huwa kien is-surmast ta' orkestra tal-kamra Taljana famuża magħrufa bħala "I Musici" (1972-1977).

Imbagħad kien student fl-Akkademja Mużikali ta' Chigi fi Siena, u wara għallem hemmhekk mill-1973 sal-1980.

Accardo stabbilixxa l-Kwartett ta' Accardo fl-1992 u kien wieħed mill-fundaturi tal-Akkademja ta' Walter Stauffer fl-1986.

Huwa stabbilixxa l-Ġimgħa Mużikali Internazzjonali (bit-Taljan: Settimane Musicali Internazionali) f'Napli u l-Festival tal-Korda ta' Cremona fl-1971, u fl-1996, huwa stabbilixxa mill-ġdid l-Orkestra tal-Kamra Taljana (bit-Taljan: Orchestra da Camera Italiana - O.C.I.). Il-membri tal-orkestra huma l-aqwa studenti tal-Akkademja ta' Walter Stauffer. L-iżjed studenti famużi huma Alessio Bidoli, Franco Mezzena u Anastasiya Petryshak.

Huwa daqq il-mużika ta' Paganini għall-mużika tal-film tal-1989 Kinski Paganini.

Fl-2004, huwa reġa' lura fi Siena, u issa jgħallem fl-Akkademja Mużikali ta' Chigi.

Unuri 

 L-Italja: Uffiċjal Kbir tal-Ordni tal-Mertu tar-Repubblika Taljana (Ġunju 1965)
 L-Italja: Kavallier tas-Salib il-Kbir tal-Ordni tal-Mertu tar-Repubblika Taljana (Ottubru 1982)
 Monaco: Kmandant tal-Ordni tal-Mertu Kulturali (Novembru 1999)

Diskografija 
Huwa rreġistra l-24 Capricci ta' Paganini (li rreġistra mill-ġdid fl-1999) għall-vjolin solista u kien l-ewwel vjolinist li rreġistra s-sitt kunċerti kollha tal-vjolin ta' Paganini. Huwa għandu diskografija estensiva ta' kważi 50 reġistrazzjoni ma' Philips, DG, EMI, Sony Classical, Foné, Dynamic, u Warner-Fonit. Huwa rreġistra s-Sonati tal-Korda ta' Rossini, il-ħarġa 6769 024 tal-1981, u album ta' xogħlijiet klassiċi u kontemporanji fl-1995 fuq il-Guarneri del Gesù ta' Paganini bil-vjolin tal-1742, imsejjaħ Il Cannone. Huwa rreġistra wkoll is-sonati kompluti għall-vjolin u għall-pjanu ta' Mozart flimkien ma' Bruno Canino.

 Diabolus in Musica, Accardo interpreta lil Paganini, 1996

Referenzi 

Nies ħajjin
Mużiċisti Taljani
Surmasti
Twieldu fl-1941
The Doors

The Doors kienet band popolari tas-sittinijiet. Il-membri tal-band kienu Jim Morrison, Ray Manzarek, Robby Krieger, u John Densmore. L-oriġini tal-band kienu f'Los Angeles, l-Amerika. Biegħu il-fuq mitt miljun (1,000,000,000) rekord, inklużi albums u singles.

Diskografija 

 The Doors (1967)
 Strange Days (1967)
 Waiting for the Sun (1968)
 The Soft Parade (1969)
 Morrison Hotel (1970)
 L.A. Woman (1971)
 Other Voices (1971)
 Full Circle (1972)
 An American Prayer (1978)

Gruppi mużikali
The Carpenters

The Carpenters kienet band popolari tas-sittinijiet. Il-membri tal-band kienu Richard Carpenter u Karen Carpenter. L-oriġini tal-band kienu f'Downey, l-Amerika. Kellhom 9-il album u 4-il postomus album.

Diskografija 

 Offering/Ticket to Ride (1969)
 Close to You (1970)
 Carpenters (1971)
 A Song for You (1972)
 Now & Then (1973)
 Horizon (1975)
 A Kind of Hush (1976)
 Passage (1977)
 Christmas Portrait (1978)
 Made in America (1981)
 Voice of the Heart (1983)
 An Old-Fashioned Christmas (1984)
 Lovelines (1989)
 As Time Goes By (2004)

Gruppi mużikali
Mużiċisti Amerikani
Ana Mena

Ana Mena (bl-Ispanjol: Ana Mena Rojas) (Estepona, 25 ta' Frar 1997) hi kantanta.

Ħoloq esterni 
 Sit uffiċjali

Kantanti Spanjoli
Twieldu fl-1997
Michael Tait

Michael Tait Moran (twieled fid-29 ta' Jannar 2001) huwa plejer tal-futbol Ingliż li attwalment jilgħab ma' Tamworth.

Ħoloq esterni

Nies ħajjin
Twieldu fl-2001
Futbolers Ingliżi
Plejers ta' Aston Villa FC
Plejers ta' Tamworth FC
Arti Paleolitika fl-Għerien tat-Tramuntana ta' Spanja

L-Arti Paleolitika fl-Għerien tat-Tramuntana ta' Spanja, magħruf ukoll bit-titlu itwal bħala l-Għar ta' Altamira u l-Arti Paleolitika fl-Għerien tat-Tramuntana ta' Spanja (bl-Ispanjol: Cueva de Altamira y arte rupestre paleolítico del Norte de España) huwa raggruppament ta' 18-il għar fit-Tramuntana ta' Spanja, li flimkien jirrappreżentaw l-apoġew tal-arti Paleolitika Superjuri fl-għerien tal-Ewropa bejn 35,000 u 11,000 sena ilu (l-Era ta' Aurignac, l-Era Gravettjana, l-Era Solutreana, l-Era Magdalenjana, u l-Era Aziljana). Fl-2008, dawn l-għerien ġew iddeżinjati b'mod kollettiv bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

L-iżjed għar ewlieni huwa l-Għar ta' Altamira, li jinsab fir-raħal ta' Santillana del Mar f'Cantabria. Għadha meqjusa bħala waħda mill-iżjed ċikli importanti ta' pitturi tal-preistorja, li oriġinaw fil-perjodi Magdalenjani u Solutreani taż-Żmien Paleolitiku Superjuri. L-istil artistiku tal-għar jirrappreżenta l-iskola Franko-Cantabriana, u huwa kkaratterizzat mir-realiżmu tar-rappreżentazzjonijiet ta' figuri ta' annimali.

Sit ta' Wirt Dinji 
L-Għar ta' Altamira ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1985. Fl-2008, is-sit ġie estiż biex jinkludi wkoll 17-il għar oħra b'arti Paleolitika fi tliet komunitajiet awtonomi fit-Tramuntana ta' Spanja: Asturias, Cantabria u l-Pajjiż Bask.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; u l-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".

Lista ta' għerien

Ara wkoll 

 Għar ta' Altamira
 Lascaux
 Grotta ta' Chauvet

Referenzi
Saverju Cassar

Saverju Cassar (29 ta' Diċembru 1746 - 16 ta' Diċembru 1805) kien saċerdot u patrijott Għawdxi, li kien Gvernatur Ġenerali ta' Għawdex indipendenti mill-1798 sal-1801.

Cassar twieled Għajnsielem, fil-parroċċa tan-Nadur, Għawdex fid-29 ta' Diċembru 1746. Studja Ruma u ġie ordnat saċerdot fit-30 ta’ Marzu 1771. Ġie nnominat arċipriet tal-Matriċi ta' Għawdex fl-1773, u sar Provikarju ta’ Għawdex fl-1775.

Fit-3 ta’ Settembru 1798, l-Għawdxin irribellaw kontra l-okkupanti Franċiżi, u fit-18 ta’ Settembru Cassar inħatar kap tal-Gvern u Supretendent tal-Gżira Għawdxija. Il-gwarniġjoni Franċiżi fiċ-Ċittadella u l-Forti Chambray ċedew lill-Ingliżi fit-28 u d-29 ta’ Ottubru, u l-Ingliżi ħallew il-gżira f'idejn Cassar. Wara mexxa lil Għawdex bħala stat indipendenti, u għaraf lil Ferdinandu III ta' Sqallija bħala r-re. Cassar għamel petizzjoni wkoll biex Għawdex jiġi stabbilit bħala djoċesi separata (id-Djoċesi Kattolika Rumana ta’ Għawdex eventwalment inħolqot fl-1864).

Il-Kungress Malti tal-Imdina ma qabilx mal-azzjonijiet ta’ Cassar, u fl-20 ta’ Awwissu 1801 l-Ingliżi ħatru lil Emmanuele Vitale bħala Gvernatur ta’ Għawdex minflok Cassar.

Cassar miet fis-16 ta' Diċembru 1805 fl-età ta' 58 sena.

Referenzi 

Saċerdoti Kattoliċi Maltin
Twieldu fl-1746
Mietu fl-1805
Malta taħt il-Franċiżi
Diiriye Guure

Diiriye Guure (1860 - 1920) kien magħruf bħala s-sultan tad-Darawiish mill-1895 sa mewtu. Huwa magħruf l-għar-rezistenza tiegħu għall-kolonjalisti Ewropej.

Huwa twieled fil-Palazz ta' Taleh u kien it-tieni iben ta' Garad Guure.  Ħuħ Aar kellu jilħaq re wara l-mewt ta' missierhom, iżda Aar miet qabel missieru, u għalhekk Diiriye inħatar bħala l-ewwel wieħed fil-linja għat-tron. Diirye żżewweġ lill-armla ta' Aar, Shukr.

Referenzi 

Nies Somali
Twieldu fl-1860
Mietu fl-1920
Relattività (Maurits Cornelis Escher)

Ir-Relattività hija stampa litografika ta' 27.7 cm × 29.2 cm magħmula mill-artist Olandiż Maurits Cornelis Escher, li ġiet stampata għall-ewwel darba f'Diċembru 1953. L-ewwel verżjoni ta' din l-opra tal-arti kienet ksilografija li saret iktar kmieni dik is-sena stess.

Deskrizzjoni 
Turi dinja li fiha ma japplikawx il-liġijiet normali tal-gravità. L-istruttura arkitettonika jidher li hija ċ-ċentru ta' komunità idillika, u l-biċċa l-kbira tal-abitanti jimxu 'l hemm u 'l hawn jew jagħmlu l-affarijiet ta' kuljum bħal pereżempju jieklu. Hemm twieqi u daħliet li jagħtu għal ambjenti fil-beraħ simili għal xi parks. Il-figuri kollha huma lebsin b'ilbies identiku u għandhom irjus mingħajr fattizzi, b'għamla ta' bozza. Karattri identiċi bħal dawn huma preżenti f'bosta xogħlijiet oħra ta' Escher.

Fid-dinja tar-Relattività, hemm tliet sorsi ta' gravità, u kull sors huwa ortogonali mat-tnejn l-oħra. Kull abitant jgħix f'wieħed minn dawn il-"bjar" tal-gravità, fejn japplikaw il-liġijiet normali tal-fiżika. B'kollox hemm sittax-il karattru, li huma mifruxin ma' kull sors ta' gravità; sitta f'sors u ħamsa kull wieħed fiż-żewġ sorsi l-oħra. Il-konfużjoni apparenti tal-istampa litografija ġejja mill-fatt li t-tliet sorsi ta' gravità jidhru qishom qegħdin fl-istess post.

L-istruttura għandha settijiet ta' turġien, u kull sett ta' turġien jista' jintuża min-nies li jappartjenu għal żewġ sorsi differenti ta' gravità. Dan joħloq fenomeni interessanti, bħal fil-każ tas-sett ta' turġien ta' fuq nett, fejn żewġ abitanti jużaw l-istess sett ta' turġien fl-istess direzzjoni u fuq l-istess naħa, iżda kull wieħed minnhom juża lat differenti ta' kull tarġa; għaldaqstant, wieħed nieżel is-sett ta' turġien filwaqt li l-ieħor tiela', minkejja li t-tnejn mexjin fl-istess direzzjoni kważi maġenb xulxin. Fis-settijiet ta' turġien l-oħra, l-abitanti jidhru qishom telgħin is-settijiet ta' turġien ta' taħt fuq, iżda abbażi tas-sors ta' gravità tagħhom stess, fil-fatt qed jitilgħu s-settijiet ta' turġien normalment.

Kull wieħed mit-tliet parks jappartjeni għal wieħed mill-"bjar" tal-gravità. Id-daħliet kollha ħlief waħda jidhru qishom jagħtu lejn is-sulari ta' taħt il-parks. Għalkemm dan huwa fiżikament possibbli, sulari ppjanati b'dan il-mod xejn mhuma tas-soltu u jżidu mal-effett surreali tal-istampa.

Ir-Relattività hija waħda mill-iżjed xogħlijiet popolari ta' Escher, u ntużat b'varjetà ta' modi.

Referenzi 

Arti
Pitturi Olandiżi
John Edward Critien

John Edward Critien (twieled fid-29 ta' Settembru 1949), magħruf ukoll bħala Fra John Edward Critien, huwa Uffiċjal Ġudizzjarju tal-Gran Kurċifiss tal-Ordni Militari Sovran ta' Malta u membru tal-Fratellanza tal-Gran Prijorat ta' Ruma. Mill-2014 sal-2019 huwa kien membru tal-Kunsill Sovran tal-Ordni.

Ħajja bikrija u karriera 
Critien twieled f'Tas-Sliema, Malta, l-aħħar iben tal-Maġġur Frank Edward Critien u ta' martu May Grech. Huwa kiseb il-Baċellerat tal-Arti mill-Università Rjali ta' Malta u mbagħad kompla l-istudji tiegħu fl-Italja fl-Università għall-Barranin f'Perugia u fl-Università ta' Pisa. Huwa għex 22 sena f'Pisa u għallem il-letteratura u l-lingwa Ingliża fi skola privata msejħa Scuola Mondolingue.

Ordni ta' Malta 
Critien kien involut fl-iżvilupp ta' għaqdiet volontiera taż-żgħażagħ għall-Ordni ta' Malta f'Pisa u f'Firenze. Fl-1983 huwa sar kavallier tat-tielet klassi fil-Gran Prijorat ta' Ruma. Fl-1993 huwa ħa ġuramenti reliġjużi perpetwi bħala Kavallier tal-Ġustizzja.

Critien ġie elett għal mandat ta' ħames snin bħala membru tal-Kunsill Sovran fl-1994. Mill-1994 sas-sena 2000, huwa għex fil-kwartieri ġenerali tal-Ordni f'Ruma, f'Palazzo Malta, u huwa kien responsabbli għal-librerija, għall-arkivji u għall-kollezzjonijiet tal-arti tal-Ordni. Fl-1999 huwa organizza wirja f'Malta ta' legaturi fini tal-kotba mill-kollezzjoni tal-Ordni f'Ruma u mil-Librerija Nazzjonali ta' Malta.F'Lulju 2000, Critien ġie maħtur bħala Kavallier Residenti tal-Forti Sant'Anġlu, Malta, kariga li għad għandu sa llum.

F'Settembru 2001, Critien ġie promoss bħala Kavallier tal-Gran Kurċifiss tal-Ġustizzja u fl-2012 ġie promoss bħala Uffiċjal Ġudizzjarju tal-Gran Kurċifiss, l-ewwel Malti li qatt kellu dan it-titlu fl-Ordni. Huwa ġie elett għat-tieni mandat ta' ħames snin bħala membru tal-Kunsill Sovran fl-2014.

F'Diċembru 2016, il-Prinċep u l-Gran Mastru Fra Matthew Festing ħatar lil Critien bħala l-Gran Kanċillier ad interim wara li neħħa lil Albrecht Freiherr von Boeselager minn dik il-kariga. Fl-14 ta' Diċembru 2016, il-Kunsill Sovran ikkonferma l-ħatra ta' Critien. Fit-28 ta' Jannar 2017, il-Kunsill Sovran, wara li aċċetta r-riżenja ta' Fra Matthew Festing bħala Prinċep u Gran Mastru, annulla l-ħatra ta' Critien bħala Gran Kanċillier ad interim u reġa' għamel lil Boeselager bħala Gran Kanċillier. Critien baqa' membru tal-Kunsill Sovran sal-aħħar tal-mandat tiegħu ta' ħames snin fl-2019.

Unuri 

 Gran Kurċifiss, Ordni pro Merito Melitensi
 Kavallier tal-Gran Kurċifiss tal-Merti, Ordni tal-Merti tar-Repubblika Taljana
 Kavallier tal-Gran Kurċifiss, Ordni ta' San Girgor il-Kbir
 Kavallier tal-Gran Kurċifiss tal-Ġustizzja, Ordni Kostantinjana Militari Sagra ta' San Ġorġ (Familja tal-Borboni taż-Żewġ Sqalliji), 1994
 Kavallier tal-Gran Kurċifiss, Ordni ta' San Mawrizju u San Lażżru
 Kavallier tal-Gran Kurċifiss, Ordni tal-Kuruna Jugoslava

Referenzi 

Nies ħajjin
Twieldu fl-1949
Ordni Militari Sovran ta' Malta
Monumenti Storiċi ta' Nara

Il-Monumenti Storiċi ta' Nara jinkludu tmien siti tal-belt kapitali antika ta' Nara fil-Prefettura ta' Nara, il-Ġappun. B'kollox hemm ħames tempji Buddisti, santwarju tax-Xintuwiżmu, palazz imperjali u foresta primordjali. Is-siti jinkludu 26 binja li l-Gvern Ġappuniż iddeżinja bħala Teżori Nazzjonali u 53 binja ddeżinjati bħala Siti Kulturali Importanti. Il-kumplessi kollha ġew rikonoxxuti bħala Siti Storiċi. Is-Sit tal-Palazz ta' Nara ġie ddeżinjat bħala Sit Storiku Speċjali, filwaqt li l-Foresta Primordjali ta' Kasugayama ġiet iddeżinjata bħala Monument Naturali Speċjali. Tōdai-ji, Kōfuku-ji u l-Foresta Primordjali ta' Kasugayama jinsabu lkoll fi ħdan il-Park ta' Nara, li huwa park li ġie ddeżinjat bħala wieħed mill-"Postijiet ta' Sbuħija Xenika" mill-Ministeru għall-Edukazzjoni, il-Kultura, l-Isport, ix-Xjenza u t-Teknoloġija. Il-Monumenti Storiċi ta' Nara tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1998.

Lista tas-siti 
It-tabella ta' hawn taħt telenka t-tagħrif dwar it-tmien siti li jiffurmaw is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO msejjaħ Monumenti Storiċi ta' Nara:

 Isem: l-isem bil-Ġappuniż u b'ittri Rumani jew bil-Malti
 Tip: l-iskop tas-sit. Fil-lista hemm ħames tempji ("-ji") Buddisti, santwarju ("-jinja") tax-Xintuiżmu, palazz imperjali u foresta primordjali.
 Perjodu: is-seklu u l-perjodu ta' importanza, tipikament tal-kostruzzjoni
 Koordinati: il-koordinati ġeografiċi tas-siti
 Deskrizzjoni: deskrizzjoni fil-qosor tas-siti

Sit ta' Wirt Dinji 
Il-Monumenti Storiċi ta' Nara ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1998.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

Referenzi 

Ġappun
Siti ta' Wirt Dinji
Monumenti
Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell

Id-Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell huma erbat idjar f'Brussell, il-belt kapitali tal-Belġju, li ġew imniżżla flimkien bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000. L-erbat idjar kollha ġew iddisinjati u nbnew mill-arkitett Belġjan Victor Horta (1861-1947), li kien pijunier tal-istil tal-Art Nouveau matul nofs is-snin 90 tas-seklu 19.

Storja 
Victor Horta twieled f'Gent, il-Belġju fl-1861 u għex għal diversi snin f'Pariġi qabel ma rritorna lejn il-Belġju biex jaħdem bħala arkitett fl-1880. Huwa kiseb suċċess malajr, ħadem fuq bosta binjiet prestiġjużi, u ngħata għadd ta' karigi uffiċjali, inkluż kariga fl-Università Ħielsa ta' Brussell. Mill-1892, Horta beda jaħdem bl-istil il-ġdid tal-Art Nouveau. Fl-1893, huwa ddisinja d-Dar ta' Tassel (bil-Franċiż: Hôtel Tassel) li hija kkunsidrata bħala l-ewwel eżempju tal-arkitettura tal-Art Nouveau. Huwa applika l-istess stil f'diversi binjiet sussegwenti, inkluż id-Dar ta' Solvay (bil-Franċiż: Hôtel Solvay) li nbniet bejn l-1895 u l-1900, id-Dar ta' van Eetvelde (bil-Franċiż: Hôtel van Eetvelde) li nbniet bejn l-1895 u l-1898, u daru u l-istudjo tiegħu stess (1898). Fost l-arkitetti li kienu ispirat mix-xogħlijiet ta' Horta fi żmienu kienu Antoni Gaudí u Hector Guimard.

Matul l-Ewwel Gwerra Dinjija, Horta mar f'eżilju fir-Renju Unit u fl-Istati Uniti. Meta reġa' lura l-Belġju, Horta immodifika l-istili tiegħu fil-binjiet sussegwenti, u tbiegħed mill-Art Nouveau favur l-Art Deco jew l-istil tal-Moderniżmu biex jirrifletti l-bidla fil-gosti popolari. Victor Horta miet fl-1947.

Lista 
L-erbat idjar inklużi fis-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO huma dawn li ġejjin:

Fost l-eżempji eżistenti tal-arkitettura tal-Art Nouveau ta' Horta fil-Belġju li mhumiex inklużi fis-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO hemm id-Dar ta' Max Hallet (bil-Franċiż: Hôtel Max Hallet; 1902) u l-Istabbiliment Kummerċjali (bil-Franċiż: Magasins Waucquez; 1908).

Sit ta' Wirt Dinji 
Id-Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000. Huma fost l-iktar opri pijunieri notevoli tal-arkitettura tal-aħħar tas-seklu 19. Ir-rivoluzzjoni stilistika li jirrappreżentaw dawn l-erba' binjiet hija kkaratterizzata minn pjanta miftuħa, id-diffużjoni tad-dawl, u t-tlaqqigħ brillanti tal-linji tat-tiżjin b'kurvaturi mal-istruttura tal-binjiet. L-erba' binjiet intgħażlu abbażi tal-importanza arkitettonika tagħhom iżda wkoll minħabba l-istat ta' konservazzjoni tagħhom.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Arkitettura
Belġju
Georges Pralus

Georges Pralus (twieled fit-2 ta' Jannar 1940 – miet fil-15 ta' Mejju 2014) kien kok Franċiż, famuż għall-invenzjoni tat-tisjir sous vide, li huwa tip ta' tisjir fejn l-ikel jitqiegħed f'borża speċjali u jiġi msajjar għal ħin twil f'temperatura regolata.

Bijografija 

 1965: Kok fl-OECD f'Pariġi
 1968: Ftuħ tal-lukanda-ristorant "Le Coq En Paille" f'Villemontais, qrib Roanne
 1974: Invenzjoni tat-tisjir sous vide
 1981: Ftuħ tal-ewwel skola tat-tisjir sous vide
 1983: Midalja tad-deheb mill-Akkademja tat-Tisjir Franċiża, membru tal-Disciples Escoffier international u tal-Euro-Toques
 1988: Invenzjoni tal-qanpiena VapoSaveur
 1988 sal-1990: żewġ konċessjonarji tal-Iskola Georges Pralus fil-Belġju, tlieta fl-Iżvizzera inkluż l-École hôtelière de Lausanne, waħda fil-Lussemburgu, waħda fir-Réunion u waħda fil-Ġappun
 1994: Invenzjoni ma' Panasonic tal-forn lineari tal-majkrowejv
 2007: Xiri tal-liċenzja tas-suq professjonali għall-qanpiena tat-togħma
 2011: Kummerċjalizzazzjoni tal-qanpiena VapoSaveur lill-pubbliku ġenerali

Skola Georges Pralus 
Biex jaqsam l-għarfien tiegħu, Georges Pralus fetaħ l-ewwel skola tat-tisjir tiegħu fi Briennon, li fiha ħarreġ eluf ta' professjonisti mid-dinja kollha. L-ewwel studenti tiegħu kienu Jean Fleury, Michel Bras, Alain Ducasse, Marc Baillon, eċċ.

Twieldu fl-1940
Mietu fl-2014
Koki Franċiżi
Val d'Orcia

Val d'Orcia ([valˈdortʃa]) huwa reġjun fit-Toskana, fl-Italja ċentrali, li huwa estiż mill-għoljiet fin-Nofsinhar ta' Siena sa Monte Amiata. Il-pajsaġġ pittoresk tal-għoljiet ikkultivati xi kultant jiġi interrott minn xi foss u mill-irħula u l-villaġġi pittoreski bħal Pienza (rikostruwita bħala "raħal ideali" fis-seklu 15 taħt il-patroċinju tal-Papa Piju II), Radicofani (raħal twelid il-brigant eroj Ghino di Tacco) u Montalcino (minn fejn joriġina l-Brunello di Montalcino li huwa meqjus fost l-iktar inbejjed Taljani prestiġjużi). Il-pajsaġġ ta' Val d'Orcia ġie rrappreżentat f'bosta opri tal-arti mill-pittura Rinaxximentali sal-fotografija moderna.

Sit ta' Wirt Dinji 
Val d'Orcia ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2004.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

Orcia DOK 

Fi ħdan it-territorju ta' Val d'Orcia hemm biċċa art li ssegwi x-xmara Orcia bejn iż-żoni tal-inbejjed bl-istatus ta' Denominazzjoni ta' Oriġini Kkontrollata u Garantita (DOKG) tal-Brunello di Montalcino u l-Vino Nobile di Montepulciano. Hemmhekk jiġu prodotti nbejjed ibbażati fuq l-għenbiet Sangiovese u Trebbiano bl-istatus ta' Denominazzjoni ta' Oriġini Kkontrollata (DOK).

L-inbid aħmar DOK huwa magħmul mill-inqas minn għenbiet Sangiovese (60 %) flimkien ma' varjetajiet oħra, bħal Abrusco, li jitħallew jintużaw għall-kumplament tat-taħlita. L-inbid abjad DOK u l-Vin Santo DOK huma magħmula mill-inqas minn għenbiet Trebbiano (50 %) flimkien ma' varjetajiet lokali oħra. L-għenbiet kollha destinati għall-produzzjoni tal-inbejjed DOK huma limitati għal rendiment massimu fil-ħsad ta' 10 tunnellati għal kull ettaru, u l-inbejjed prodotti jeħtieġ li jkollhom livell alkoħoliku minimu ta' mill-inqas 12 %.

Linja ferrovjarja storika 
Minn ġo nofs Val d'Orcia tgħaddi linja ferrovjarja storika tas-seklu 19, u l-binarji, l-istazzjonijiet u l-mini ferrovjarji tagħha ġew irrestawrati u jistgħu jintużaw. Il-linja ferrovjarja xenika tikkollega r-raħal żgħir ta' Asciano ma' Monte Antico, għal skopijiet ta' turiżmu, u jintużaw ferroviji storiċi li jaħdmu bl-istim.

Films 
Val d'Orcia intużat bħala sfond għal diversi films magħrufin, fosthom:

 8½ ta' Federico Fellini (1963)
 Fratello Sole, Sorella Luna ta' Franco Zeffirelli (1972)
 Nostalgia ta' Andrei Tarkovsky (1983)
 The English Patient ta' Anthony Minghella (1996)
 Io ballo da sola ta' Bernardo Bertolucci (1996)
 A Midsummer Night's Dream ta' Michael Hoffman (1999)
 Gladiator ta' Ridley Scott (2000)

Letteratura 
Il-ktieb Gwerra f'Val d'Orcia ta' Iris Origo (1902-1988) huwa rendikont personali u ddettaljat tal-avvenimenti tat-Tieni Gwerra Dinjija fl-1943-1944 fir-reġjun, miktub bħala djarju bl-Ingliż.

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Italja
Żiemel Abjad ta' Osmington

Iż-Żiemel Abjad ta' Osmington hija figura li ġiet maqtugħa fil-ġebla tal-ġir tal-Għolja ta' Osmington Hill kemxejn fit-Tramuntana ta' Weymouth f'Dorset fl-1808. Tinsab fis-South Dorset Downs fil-parroċċa ta' Osmington.

Il-figura tar-Re Ġorġ III riekeb iż-żiemel tidher minn kilometri bogħod. Ir-re kien viżitatur regolari ta' Weymouth u għamlu "l-ewwel resort". Il-figura hija twila 280 pied (85 metru) u għolja 323 pied (98 metru) u tidher l-aħjar mit-triq A353.

Fl-1989 il-figura ġiet irrestawrata għax-xandir tal-programm televiżiv Challenge Anneka, għalkemm sussegwentement ix-xogħol tar-restawr ġie kkritikat mill-istoriċi li għamel iktar ħsara milli ġid. Anneka Rice, il-preżentatriċi tal-programm, iddikjarat li kien intalab parir u permess għall-ippjanar qabel ma nbeda x-xogħol.

F'Awwissu 2011, xi ħadd kien żied "qarn" magħmul minn folji tal-plastik biex iż-żiemel jiġi jidher qisu unikornu.

Fl-2012, ġie mħabbar li għal-Logħob Olimpiku tal-2012, iż-Żiemel Abjad ta' Osmington kien se jiġi mnaddaf u kemxejn maqtugħ mill-ġdid sabiex jerġa' jiġi jidher bħall-oriġinal meta ġie maqtugħ fl-1808. Ir-restawr tlesta fil-11 ta' Marzu 2012, u l-Prinċipessa Anne attendiet ċerimonja fejn ġie żvelata plakka ġdida magħmula mill-ġebla lokali. Ir-restawr kien sar minn voluntiera, li qattgħu xi sentejn biex wettqu t-tiswijiet.

Referenzi 

Renju Unit
Go, Dog. Go! (serje televiżiva)

Go, Dog. Go! huwa programm tat-televiżjoni tat-tfal Amerikan-Kanadiż li bdiet fl-2021.

Karattri 

 Michela Luci bħala Tag Barker
 Callum Shoniker bħala Scooch Pooch
 Katie Griffin bħala Ma Barker
 Martin Roach bħala Paw Barker
 Tajja Isen bħala Cheddar Biscuit
 Lyon Smith bħala Spike Barker u Gilber Barker
 Judy Marshank bħala Grandma Marge Barker u Wagnes
 Patrick McKenna bħala Grandpaw Mort Barker, Gerald, Muttfield u Manhole Dog
 Linda Ballantyne bħala Lady Lydia, Sgt Pooch, Mayor Sniffington u Leader Dog
 Deven Mack bħala Fetcher
 David Berni bħala Frank
 Anand Rajaram bħala Beans, Flip Chasely, Onlooker Dog, Bowser u Chili
 Stacey Kay bħala Kelly Korgi
 John Stocker bħala Leo Howlstead
 Paul Buckley, Reno Selmser u Zoe D'Andrea bħala The Barkapellas
 Deann DeGruijter bħala Sandra Paws
 Manvi Thapar bħala Taylee
 Ava Preston  bħala Wind Swiftly
 Hattie Kragten bħala Little Dog

Referenzi

Ħoloq estreni 

 

Divertiment
Televiżjoni
Shrek

Shrek huwa film animazzjoni Amerikan tal-2001, ibbażat fuq il-ktieb ta' William Steig Shrek!.

Ħoloq esterni 

 
Shrek fuq Rotten Tomatoes
Shrek fuq Metacritic
Shrek fuq AllMovie

Ċinema
Schokland

Schokland (pronunzja bl-Olandiż: [ˈsxɔklɑnt]) hija eks gżira f'Zuiderzee, fil-muniċipalità ta' Noordoostpolder, in-Netherlands. Schokland kienet torbiera tawwalija li baqgħetx gżira iktar meta n-Noordoostpolder irkupraha mill-baħar fl-1942. Attwalment hija sempliċement parti kemxejn olzata tal-polder, b'ħajt li għadu parzjalment sħiħ u li qabel kien tul ix-xatt ta' Middelbuurt. Fl-1 ta' April 2014, fi Schokland kienu jgħixu tmienja min-nies, iżda skont l-Uffiċċju għall-Istatistika tan-Netherlands hemm biss ħamsa min-nies li għadhom jgħixu fuq l-eks gżira.

Storja 

Schokland kienet żona b'insedjament attraenti fil-Medju Evu meta kienet ferm akbar, iżda sas-seklu 19 kienet kontinwament mhedda bl-għargħar minħabba ż-żieda fil-livell tal-baħar. Sa dak iż-żmien, l-abitanti ta' Schokland kienu marru jgħixu fl-iktar tliet partijiet għoljin: Emmeloord, Molenbuurt, u Middelbuurt. Għargħar kbir fl-1825 ġab miegħu qerda enormi, u fl-1859 il-gvern iddeċieda jtemm l-insedjament permanenti fi Schokland. L-eks muniċipalità ta' Schokland ingħaqdet ma' Kampen fuq l-art kontinentali.

Illum il-ġurnata Schokland hija sit arkeoloġiku popolari fejn hemm il-Mużew ta' Schokland. Schokland sar l-ewwel Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fin-Netherlands.

Sit ta' Wirt Dinji 

Schokland ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1995.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".

Trasport pubbliku 
L-iktar stazzjonijiet ferrovjarji fil-qrib jinsabu f'Kampen u f'Dronten.

Il-karozza tal-linja nru 682 topera minn Kampen u tgħaddi minn Schokland.

Referenzi 

Pajjiżi l-Baxxi
Gżejjer
Siti ta' Wirt Dinji
Għarab

L-Għarab (Għarbi: العرب) huma grupp etniku mifrux fil-Lvant Nofsani u l-Afrika ta’ Fuq. L-Għarbi hija waħda mil-lingwi Semitiċi, li hija wkoll l-isem tal-familja etnika li jappartjenu għaliha.

Min huwa Għarbi? 
Hemm tliet punti li jgħidu jekk xi ħadd għandux jitqies Għarbi jew le:

 Politiċi: jekk jgħixux f'pajjiż li hu membru tal-Lega Għarbija (jew id-Dinja Għarbija); din id-definizzjoni tkopri aktar minn 450 miljun ruħ.
 Lingwistika: jekk il-lingwa ewlenija tagħhom hijiex l-Għarbi; din id-definizzjoni tkopri aktar minn 423 miljun ruħ.
 Ġenealoġiku: jekk jistgħux jintraċċaw l-antenati tagħhom lura għan-nies li għexu l-ewwel fil-Peniżola Għarbija.

Il-minoranzi huma l-Kurdi f'xi pajjiżi Għarab. Il-poplu Kurd ħafna drabi jitqies bħala Għarbi, iżda huma grupp etniku Iraniku bil-lingwa u l-kultura Kurda tagħhom stess. L-istess jgħodd għall-Berberi u l-Bedouini.

Hemm ħafna nies li jistgħu jissejħu Għarab minn dawn il-punti, iżda li ma jaħsbux lilhom infushom bħala Għarab. Eżempji jinkludu l-Eġizzjani moderni (Kottiċi) u s-Sirjaċi (Aramajk/Assirjani). Għalkemm jgħixu f'pajjiżi bħas-Sirja jew l-Eġittu li huma parti mil-Lega Għarbija u jitkellmu l-lingwa uffiċjali-Għarbija, huma gruppi kulturali differenti. Għandhom il-lingwi tagħhom stess,] il-kultura, l-identità u l-knejjes, bħall-Knisja Kopta u l-knejjes Kattoliċi u Ortodossi tas-Sirja. Anke jekk ħafna assimilaw mas-soċjetà Għarbija, għandhom il-wirt tagħhom stess li jkopri 3,000 sena.

Il-Maltin, minkejja li jitkellmu lingwa Semitika li ġeja minn djalett Għarbi, kważi qatt ma jitqiesu bħala Għarab jew parti mid-dinja Għarbija, iżda grupp etniku għalihom infushom. L-istess jgħodd għat-Torok u l-Iranjani (Persjani).
Pastizz

Pastizz (plural pastizzi) huwa ikel tradizzjonali minn Malta . Il-pastizzi normalment għandhom mili (tal-ħaxu) tal-irikotta jew tal-piżelli.   Il-pastizzi huma ikel tradizzjonali Malti popolari u magħruf. M'għandux jiġi konfuż mal-pastizz Taljan, magħruf aħjar bħala U' pastizz 'rtunnar.

Tħejjija 
Il-pastizzi ġeneralment ikunu f’forma ta’ djamant jew tondi  (magħrufa bħala pastizzi tax-xema’) u magħmulin b’għaġina simili ħafna għall-għaġina filo Griega. L-għaġina tintewa b’modi differenti skont il-mili. Dawn huma tipikament moħmija fuq tilari tal-metall fi fran tal-elettriku jew tal-gass fi pastizzerija, normalment ikun ħanut żgħir jew tal-familja. Jinbiegħu wkoll fil-bars, kafetteriji u minn bejjiegħa tat-triq.

Esportazzjoni 
Pastizzi huma prodotti wkoll minn komunitajiet ta' immigranti Maltin fl-Awstralja, il-Kanada, ir-Renju Unit u l-Istati Uniti .  L-ewwel pastizzerija fl-Iskozja fetħet fl-2007.

Il-kelma Pastizz fil-Malti 
Minħabba l-popolarità tagħha, il-kelma “pastizzi” għandha numru ta' tifsiriet fil-Malti.  Jintuża bħala ewfemiżmu għall-organu sesswali tal-mara, minħabba l-forma tiegħu, u biex tiddeskrivi lil xi ħadd bħala dgħajjef, jaqa' għal kollox (feeble). L-idjoma Maltija jinbiegħu bħall-pastizzi hija ekwivalenti għall-idjoma Ingliża "selling like hot cakes", biex jiddeskrivi prodott li jidher li għandu domanda għolja.    Affarijiet li jinħarġu bħall-pastizzi, jistgħu jingħadu li qed joħorġu b'rata mgħaġġla, kultant malajr wisq.

Ara ukoll 

 Kċina Maltija
 Lista ta' platti Maltin

Referenzi

Links esterni 

 Il-portal uffiċjali tat-turiżmu ta' Malta - Ikel u Xorb
Emmanuel Macron

Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron (Amiens, 21 ta' Diċembru 1977) huwa l-President ta' Franza.
Hu kien elett fl-2017 u huwa l-iżgħar president tal-Ħames Repubblika Franċiża.

Referenzi

Nies ħajjin
Twieldu fl-1977
Presidenti ta' Franza
Jean Castex

Jean Castex (Vic-Fezensac, 25 ta' Ġunju 1965) kien l-Prim Ministru ta' Franza mit-3 ta' Lulju 2020 sas-16 ta' Mejju 2022. Ilu Prim Ministru mit-3 ta' Lulju 2020.

Referenzi

Nies ħajjin
Twieldu fl-1965
Charles de Gaulle

Charles André Joseph Marie de Gaulle (Lille, 22 ta' Novembru 1890) kien l-President ta' Franza mit-8 ta’ Jannar 1959 sat-28 ta’ April 1969. Kien ukoll mexxej ta’ Franza Ħielsa matul it-Tieni Gwerra Dinjija.

Twieldu fl-1890
Mietu fl-1970
Presidenti ta' Franza
Angela Merkel

Angela Merkel jew Angela Dorothea Kasner (Amburgu, 17 ta' Lulju 1954) kienet Kanċillier Federali tal-Ġermanja mit-22 ta’ Novembru 2005 sat-8 ta’ Diċembru 2021.

Nies ħajjin
Twieldu fl-1954
Kanċillieri tal-Ġermanja
Kajr

Kajr hija l-belt kapitali ta' Eġittu. B’popolazzjoni ta’ madwar għaxar miljuni, hija wkoll l-akbar belt fil-pajjiż u waħda mill-aktar popolati fil-kontinent Afrikan.
Torsten Haß

Torsten Haß (Neumünster, 21 ta' Novembru 1970) hu  kittieb, poeta u drammaturgu Ġermaniż. Mill-1997 sal-2014 huwa ħadem f'Kehl qrib Strasburgu. Huwa ilu kap tal-Librerija tal-Università ta’ Ludwigshafen mill-2015.

Rumanzi
(Bħala Kim Godal)
 Das Kartenhaus : ein Betrugs-Roman (2002)
 Der König des Schreckens :  ein Vatikan-Krimi  (2013)
 Männchensache : Rechtsfälle zur Vorbereitung im Geschlechterkampf – Roman (2009)
 Morddeich : und andere Kurzprosa (2021)
 Die Schwarze Zeit : ein Mittelalter-Roman (2006)
 Die Schwarze Zeit II : Aphrodites Puppen – Roman (2007)
 Die Schwarze Zeit III : Metathronos – Roman (2008)
 Die Schwarze Zeit IV : Agonie – Roman (2009)
 Die Schwarze Zeit V : Staub – Roman (2010)
 Die Schwarze Zeit VI : Terra re-mota – Roman (2011)
 Totenmelodie : ein Kurpfalz-Krimi (2017)
 Totenquintett : ein Kurpfalz-Krimi (2018)
 Totentraum : ein Kurpfalz-Krimi (2019)

Drammi
 En Nuit : Dramolett (2021)
 Omega oder Das Hochzeitsmahl : Drama (2020)
 Die Staatsschuld – In a State of Bonds : Drama (2003)

Poeżija
 Das Christkind taumelt betrunken im Wald, der Weihnachtsmann torkelt nicht minder : Winter- und Weihnachts-Gedichte (2020)
 Es wiehert der Gaul, es graset das Pferd. Es machte auch nichts, wär’s mal umgekehrt : Liebes-Gedichte und andere (2020)

Esejs u reviżjonijiet
 Der Verlust der Magie : Essays, Polemiken, Satiren (2021)
 Die Rezensionen, Bd.A,1 (2021)
 Die Rezensionen, Bd.A,2 (2021)
 Die Rezensionen, Bd.A,3 (2021)
 Die Rezensionen, Bd.B,1 (2021)
 Die Rezensionen, Bd.B,2 (2021)

Xogħol ieħor
 Bibliotheken für Dummies (2019); miktub f'kollaborazzjoni ma' Detlev-Schneider-Suderland
 Arbeitgebermarke Bibliothek mit k(l)einem Budget : eine Einführung mit Übungen (2021)
 Vahīṅ dekhiye : Festschrift für Hellmut Vogeler (1996); bħala editur
 Das Ende der Gemütlichkeit : Entwurf eines Fundraising-Konzepts für kleinere und mittlere Wissenschaftliche Bibliotheken  (2021)
 Dieses Buch ist für die Tonne : Einführung in den klassischen Zynismus (Kynismus) (2020); miktub f'kollaborazzjoni ma' Maximilian Spannbrucker
 Wohnriester und Erbbau : ein aktuelles Fallbeispiel (2021)

Noti u Referenzi

Ħoloq esterni 
 Katalgu kkonsolidat KVK (Ġermanja, Awstrija, Żvizzera, WorldCat): Riżultati tat-tfittxija Torsten Haß
 Katalgu kkonsolidat KVK (Ġermanja, Awstrija, Żvizzera, WorldCat): Riżultati tat-tfittxija Kim Godal

Twieldu fl-1970
Kittieba Ġermaniżi
Monte Titano

Il-Monte Titano hija għoljiet fl-Appennini, hija 739 m. Huwa prinċipali muntanju fil San Marino. Ħafna drabi huwa s-simbolu tiegħu, minħabba l-estensjoni kbira tiegħu meta mqabbel mad-dimensjonijiet modesti tal-Istat. It-tliet summits prinċipali tagħha kull wieħed iġibu t-tliet kastelli (jew torrijiet) li żguraw id-difiża tal-Belt ta’ San Marino: Guaita, Cesta u Montale (li jistgħu jinstabu stilizzati fuq l-arma tar-repubblika).

Tikkonsisti prinċipalment minn blat tal-franka.

Storja 
Fl-2008, il-Muntanja Titano ġiet elenkata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
San Marino
The Travellers (grupp Malti)

The Travellers huma grupp mużikali minn Għawdex . Huma ħarġu Sempliċità, is-single tad-debutt tagħhom, f'Jannar tal-2016.

Storja 
Il-grupp ingħaqad fl-2013 bil-għan li joħolqu xi ħaġa differenti fi ħdan ix-xena mużikali Maltija.  Il-membri kollha tal-grupp ġejjin mill-gżira ta’ Għawdex. Bħall-abitanti l-oħra ta’ Għawdex, ħafna drabi jkollhom jieħdu l-vapur biex jaqsmu lejn il-gżira ewlenija. Din kienet l-ispirazzjoni għall-isem tal-banda.  Is-single tad-debutt tagħhom "Sempliċità" kienet suċċess u ż-żewġ singles ta' warajha fl-2016 telgħu fil-quċċata taċ-charts Maltin.

Singles 

 Sempliċità (2016)
 Dak li Int (2016)
 Xemx u Xita (2016)
 Ħafi Paċi Kuluri (2017) 
 X'inhu L-Milied Għalik? (2020)
 Il-Biża' (2021)
 Inżul U Tlajja' (2021)
 Siġġu Vojt (2021)

Albums 

 Xemx U Xita - EP (2016)
 Iljuni Fis-Silġ - Full Album (2018)
 Inżul U Tlajja' - Full Album (2021)

Referenzi 
Gruppi mużikali Maltin
Francisco Ximénez de Tejada

Francisco Ximénez de Tejada y Eslava (Aragoniż: Francisco Ximenes de Texada i Eslava; 28 ta' Jannar 1703 – 9 November 1775) kien kavallier Spanjol ta' Aragona li serva bħala d-69 Prinċep u Gran Mastru tal-Ordni ta' Malta bejn l-1773 u l-1775. Matul ir-renju tiegħu l-ordni naqqset fil-popolari l-aktar minħabba falliment finanzjarju miġjub mill-istil ta’ ħajja lussuża tal- predeċessur tiegħu Manuel Pinto de Fonseca. L-aktar avveniment notevoli waqt ir-renju ta' Ximénes kien immarkat ir-Rewwixta tal-Qassisin bla li ma rnexxietx.

Fi żmien Ximénes, żdied maħżen mar-Ridott tas-Salina fil-Bajja tas-Salina, u r-redoubt saret magħrufa bħala r-Ridott Ximenes  minħabba l-iskutru kbir bl-arma tal-Gran Mastru fuq il-bieb.

Mewt 
Ximénez miet b’infezzjoni pulmonari fid-9 ta’ Novembru 1775. Kuntrarju għall-biċċa l-kbira tal-Gran Mastri l-oħra tal-Ordni ta’ Malta ma ħalliex flus għall-funeral tiegħu. Huwa kien midfun f’tebut taċ-ċomb miksi bl-injam fil-kripta tal-Kon-Katidral ta’ San Ġwann, iżda l-qabar tiegħu baqa’ mhux immarkat. Il-fdalijiet tiegħu reġgħu ġew skoperti fl-2021 meta saru arranġamenti biex il-Gran Mastru Matthew Festing jindifen fl-istess kripta.

Referenzi 

Mietu fl-1775
Twieldu fl-1703
Nies Spanjoli
Gran Mastri tal-Ordni ta' San Ġwann
Olaf Scholz

Olaf Scholz (Osnabrück, 14 ta' Ġunju 1958) huwa Kanċillier Federali tal-Ġermanja mit-8 ta’ Diċembru 2021.

Nies ħajjin
Twieldu fl-1958
Kanċillieri tal-Ġermanja
Xi Jinping

Xi Jinping (ċiniż : 习近平 /ɕǐ tɕînpʰǐŋ/) twieled fil-15 ta’ Ġunju 1953 f’Beijing. Huwa President tar-Repubblika Popolari taċ-Ċina mit-14 ta’ Marzu 2013.

Nies ħajjin
Twieldu fl-1953
Presidenti taċ-Ċina
Narendra Modi

Narendra Damodardas Modi (Hindi : नरेन्द्र मोदी) twieled fil-17 ta’ Settembru 1950 f’Vadnagar. Huwa l-Prim Ministru tal-Indja mis-26 ta’ Mejju 2014.

Nies ħajjin
Twieldu fl-1950
Jair Bolsonaro

Jair Messias Bolsonaro (Portugiż : /ʒaˈiʁ bowsoˈnaɾu/) twieled fil-21 ta’ Marzu 1955 f’Glicério, huwa politiku Brażiljan. Huwa President tar-Repubblika Federattiva tal-Brażil mill-1 ta’ Jannar 2019.

Nies ħajjin
Twieldu fl-1955
Nies Brażiljani
Pedro Sánchez

Pedro Sánchez Pérez-Castejón (Spanjol : /ˈpeðɾo ˈsant͡ʃeθ ˈpeɾeθ kasteˈxon/) twieled fil-29 ta’ Frar, 1972 f’Madrid, huwa politiku Spanjol. Huwa president tal-gvern mit-2 ta’ Ġunju 2018.

Nies ħajjin
Politiċi Spanjoli‎
Twieldu fl-1972
Fumio Kishida

Fumio Kishida (Ġappuniż : 岸田 文雄) twieled fil-29 ta’ Lulju, 1957 f’Hiroshima, huwa politiku Ġappuniż, membru tal-Partit Demokratiku Liberali (PDL). Huwa Prim Ministru tal-Ġappun mill-4 ta’ Ottubru 2021.

Nies ħajjin
Nies Ġappuniżi‎
Twieldu fl-1957
Boris Johnson

Boris Johnson (Ingliż : /ˈbɒrɪs ˈd͡ʒɒnsən/) twieled fil-19 ta’ Ġunju 1964 f’New York, huwa politiku Brittaniċi. Huwa l-mexxej tal-Partit Konservattiv u Prim Ministru tar-Renju Unit mill-24 ta’ Lulju 2019.

Nies ħajjin
Twieldu fl-1964
Politiċi Brittaniċi
Prim Ministri tar-Renju Unit
Justin Trudeau

Justin Pierre James Trudeau (Franċiż Kanadiż: /ʒystẽ tʁydo/; bl-Ingliż Kanadiż: /ˈd͡ʒʌstɪn ˈtɹudoʊ/) twieled fil-25 ta’ Diċembru, 1971 f’Ottawa, huwa politiku Kanadiż. Iben l-eks Prim Ministru Pierre Elliott Trudeau, huwa Prim Ministru tal-Kanada mill-4 ta’ Novembru 2015.

Nies ħajjin
Nies Kanadiżi
Twieldu fl-1971
Maastricht

Maastricht (Olandiż : /maːˈstrɪxt/) huwa belt Olandiża, li tinsab fin-nofsinhar tal-provinċja ta’ Limburg, li tagħha hija l-kapitali. Fl-2016, kellha 122,017 abitant.
Fis-7 ta’ Frar, 1992, hemm ġie ffirmat it-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea.

Bliet tal-Pajjiżi l-Baxxi
Toulouse

Toulouse hija muniċipalità fil-Lbiċ ta’ Franza. Kapitali fis-seklu 5 tar-renju Visigoth, waħda mill-kapitali (mis-seklu 7 sad-9) tar-renju ta 'Aquitaine, kapitali tal-kontea ta' Toulouse mwaqqfa fl-852 minn Raymond I u kapital storiku ta 'Languedoc, illum hija il-kapitali tar-reġjun Occitanie, tad-dipartiment ta' Haute-Garonne, u l-kwartieri ġenerali ta' Toulouse Métropole. Kienet ukoll il-kapitali tar-reġjun li qabel kien Midi-Pyrénées sa l-għejbien tagħha fl-1 ta’ Jannar 2016.

B'486,828 abitanti fl-1 ta' Jannar 2018, Toulouse hija r-raba' l-aktar muniċipalità popolata fi Franza wara Pariġi, Marsilja u Lyon.

Bliet ta' Franza