joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Ouija Board

Il-ouija board hija logħba li allegatament biha tista' tikkomunika mal-ispirti. Ma teżisti l-ebda prova xjentifika li din il-logħba fiha xi qawwiet paranormali. Il-kelma ouija ġejja minn oui bil-Franċiż u ja bil-Ġermaniż, li t-tnejn ifissru "iva". Kienet ivvintata fl-1892 minn Isaac Fuld minn Baltimore fl-Istati Uniti. Fil-bidu tant ħolqot kontroversja dwar jekk setgħetx titqies bħala strument xjentifiku kif qalu l-okkultisti jew bħala sempliċi ġugarell li kellha tkun il-Qorti Suprema Amerikana li tiddeċiedi dwarha. Fil-fatt ġiet iddikjarata ġugarell u hekk għadha tinbiegħ minn Parker Brothers.

Il-ouija board tikkonsisti f'bord jew karta li jkollha mmarkat fuqha "yes" u "no", l-ittri tal-alfabett, u vleġġa li timmarka. Il-persuna tagħmel mistoqsija, ħafna drabi dwar il-futur tagħha. Allegatament, għax dan qatt ma ġie ppruvat, il-vleġġa tibda ddur weħidha u timmarka l-ittri. Jekk wieħed jgħaqqad l-ittri flimkien ikollu t-tweġiba ta' l-ispirtu. Ix-xjenzati ma jaċċettawx li l-ouija board tiċċaqlaq weħidha. Ħafna jsostnu li l-persuna nnifisha ċċaqlaqha involontarjament. Dan jispjegawh b'dak li jissejjaħ dissociative state. Ħafna drabi min jilgħab bil-ouija board ikun f'dan l-istat dissoċjattiv, jiġifieri ma jkunx f'sensih għal kollox. Dan jiġri wkoll iżda b'mod iktar estrem fl-ipnożi, fil-mard isteriku u fl-hekk imsejħa “split personalities”. Minħabba f'hekk il-persuna tibda temmen li l-vleġġa qiegħda ddur weħidha jew bl-għajnuna ta' l-ispirti ta' persuni mejtin, meta fil-fatt tkun qiegħda ċċaqlaqha bla ma tinduna.

F'Malta 

Qatt ma sar studju fuq kemm hija pprattikata l-ouija board f'Malta. Iżda jidher li l-prattika tal-ouija board mill-istudenti fl-iskejjel Maltin qiegħda tiżdied. Dan wassal biex fis-snin disgħin psikologi u eżorċisti intervjenew f'numru mhux żgħir ta' każijiet. Il-fenomenu huwa mifrux fl-iskejjel sekondarji kemm statali kif ukoll privati u tal-Knisja, l-iktar minn Form III 'l fuq. Ħafna jibdew jipprattikawha bħala logħba jew avventura iżda din tista' tkun logħba perikoluża. Il-perikli jvarjaw minn konsegwenzi psikoloġiċi fuq min jipprattikaha sa ossessjoni bl-okkult u anke involviment fis-sataniżmu. Il-psikologi qegħdin jiltaqgħu ma' ħafna każijiet ta' persuni li lagħbu mal-ouija board li huma maħkumin minn sens kbir ta' biża'.

Divinazzjoni
Annetto Depasquale

Mons. Annetto Depasquale (Ħal Qormi, 28 ta' Ġunju 1938 – Ħal Qormi, 29 ta' Novembru 2011) kien Isqof Awżiljarju tal-Arċidjoċesi ta' Malta mill-1999 sakemm miet.

Studju 

Huwa rċieva l-edukazzjoni primarja tiegħu fl-iskola tas-Sorijiet ta' San Ġużepp fil-Belt Valletta u l-edukazzjoni sekondarja fil-Liċeo. Kompla l-istudji tiegħu fl-Università ta' Malta u fl-Università Pontifiċja tal-Lateran, fejn studja l-Liġi Kanonika u t-Teoloġija Pastorali.

Karigi fil-Knisja 

Ġie ordnat saċerdot fis-7 ta' April 1962 u ta s-servizz tiegħu fi ħdan il-Kummissjoni Djar tal-Knisja għat-tfal, fil-Pastoral Research Services tal-Arċidjoċesi, kif ukoll fil-parroċċa ta' San Ġorġ, Ħal Qormi, u fil-Parroċċa Nazzjonali għal Kattoliċi ta' Lingwa Ingliża. Fis-6 ta' Awwissu 1977 inħatar Kanċillier tal-Kurja u fl-14 ta' April 1986, Segretarju Pastorali. Fid-9 ta' Jannar 1989 inħatar Vigarju Ġenerali u fis-16 ta' Novembru 1998, il-Papa nnominah bħal Isqof Titulari ta' Aradi u Isqof Awżiljarju ta' Malta. Ġie ordnat Isqof fit-2 ta' Jannar 1999. Għallem il-Liġi Kanonika fil-Fakultajiet tat-Teoloġija u tal-Liġi fl-Università ta' Malta.

Mard u Mewt 

Depasquale miet fid-dar tiegħu fid-29 ta' Novembru 2011 fl-3.45 p.m. f'Ħal Qormi u jidher li hu miet għar għarrieda minħabba li l-jum ta' qabel filgħodu kien qed jagħmel xi xogħol fil-Kurja tal-Arċisqof fil-Furjana. Malli tħabbret l-aħbar tal-mewt kemm il-Prim Ministru kif ukoll il-Kap tal-Oppo­żizzjoni esprimew in-niket tagħhom fejn waqt li Lawrence Gonzi iddeskrivih bħala "persuna li f'kull pożizzjoni kien dejjem qiesha bħala opportunità oħra li jkun viċin in-nies biex jagħtihom servizz", Joseph Muscat fissru bħala bniedem li fi ħdan il-Knisja wettaq "ħidma li kienet dejjem maħsuba biex twettaq ġid komuni fost il-komunità".

Fl-omelija fil-quddiesa tal-funeral ikkonċeleb­rata jumejn wara mewtu fil-Kon-Katidral ta’ San Ġwann l-Arċisqof Pawl Cremona stqarr: “Forsi taħsbu li l-mewt ħasditu. Imma fl-aħħar ħames snin kien jitkellem dwar il-mewt b’sens ta’ paċi. Ħass li kienet fil-qrib imma kien lest għaliha”. Huwa qal li Monsinjur Depasquale qatt ma rribella jew staqsa imma aċċetta b’kalma t-tbatija tal-mard anke jekk l-istess marda żammitu milli jaqdi kif xtaq lill-Knisja li tant kien iħobb. L-Arċisqof ta’ Malta semma wkoll li jekk kien hemm xi ħaġa li laqtitu f’Monsinjur Depasquale din kienet il-fedeltà li kellu kemm lejn Alla kif ukoll lejh bħala l-Mexxej tal-Knisja Maltija.

Minbarra t-tmien ħutu, għall-funeral attendew fost oħrajn il-President George Abela, il-Prim Ministru Lawrence Gonzi, il-Kap tal-Oppożizzjoni Joseph Muscat, deputati parlamentari, membri tal-ġudikatura u għadd kbir ta’ saċerdoti u membri tal-kleru fosthom l-Isqof t’Għawdex Mario Grech, in-Nunzju Appostoliku Tommaso Caputo u l-Arċisqof Emeritus Ġużeppi Mercieca.

Ħoloq esterni 

 Bijografija qasira fuq is-sit uffiċjali tad-Djoċesi ta' Malta

Twieldu fl-1938
Mietu fl-2011
Saċerdoti Maltin
Isqfijiet Maltin
Arċidjoċesi ta' Malta
Isqfijiet Kattoliċi Rumani
Volkswagen

Volkswagen (imqassra VW) hija ditta Ġermaniża tal-karozzi u hi l-marka oriġinali u l-iktar li tagħmel bejgħ tal-Volkswagen Group, illum proprjetarja wkoll tal-marki Audi, Bentley, Bugatti, Lamborghini, SEAT, u Škoda, kif ukoll tal-manifattur tat-trakkijiet Scania.

Volkswagen tfisser "il-karozza tal-poplu" bil-Ġermaniż, fejn hi ppronunzjata "fɔlksˌvaːɡən". Is-sottotitolu, jew slogan, tagħha bħalissa hu Das Auto (Il-Karozza).

Referenzi 

Kumpaniji
Teknoloġija
Slogan

Slogans ta' reklamar huma frażijiet qosra, ħafna drabi memorabbli, użati f'kampanji ta' reklamar. Huma kkwotati bħala l-aktar mod effettiv ta' kif wieħed jiġbed l-attenzjoni lejn wieħed jew iktar aspetti ta' prodott. It-terminu strapline huwa terminu użat fir-Renju Unit u 'l-pajjiżi tal-Commonwealth biex jirreferi għal sentenza sekondarja abbinata ma' isem ta' ditta. L-għan tal-istrapline hu li jenfasizza frazi li l-kumpanija tkun tixtieq li titfakkar biha, speċjalment biex tirreklama immaġni azjendali jew konnessjoni speċifika ma' prodott jew bażi tal-konsumatur.

Xi slogans huma maħluqa biss għal kampanji speċifiċi bi żmien limitat; oħrajn huma intiżi bħala slogans azjendali, biex jintużaw fuq perjodu estiż; xi slogans jibdew bħal tal-ewwel, u jsibu ruħhom ikkonvertiti f'tal-aħħar għaliex jinqabdu sew mill-pubbliku, u xi wħud jibqgħu memorabbli għal ħafna snin wara li jkun intemm l-użu tagħhom.

Referenzi 

Pubbliċità
Audi

Audi AG hi manifattur Ġermaniż tal-karozzi, bi prodotti li jvarjaw minn supermini sa crossover SUVs, bi stili varji u prezzijiet differenti, irreklamati taħt id-ditta Audi, meqjusa bħala l-iprem ditta fi ħdan il-Volkswagen Group.

Il-kwartieri tal-kumpanija jinsabu f'Ingolstadt, fil-Ġermanja. Audi ilha proprjetà sussidarja (99.55%) ta' Volkswagen AG mill-1966, wara x-xiri gradwali tal-predeċessur tagħha, Auto Union, mill-eks-sid tagħha, Daimler-Benz. Volkswagen irrilanċjat id-ditta Audi fl-1965 bit-tnedija tas-serje Audi F103.

L-isem tal-kumpanija huwa derivat mill-kunjom tal-fundatur August Horch, li s-sinifikat tiegħu bil-Ġermaniż hu isma''', u li t-traduzzjoni tiegħu bil-Latin issir Audi''. L-erba' ċrieki fil-logo jirrapreżentaw kull waħda mill-kumpaniji li ngħaqdu flimkien biex twaqqfet id-ditta.

Referenzi

Ħoloq esterni 
 

Manifatturi tal-vetturi Ġermaniżi
Karozza

Il-karozza, jew karru tan-nar, hija vettura bil-mutur u bir-roti użata għat-trasport tal-passiġġieri, li wkoll iġġorr il-mutur jew magna tagħha stess. Ħafna mid-definizzjonijiet tat-terminu jispeċifikaw li l-karozzi huma ddisinjati biex primarjament ikunu użati fit-toroq, li jakkomodaw minn persuna waħda sa tmienja, li tipikament għandhom erba' roti, u li huma mibnijin primarjament biex iġorru persuni, iktar milli oġġetti

Hemm madwar 600 miljun karozza madwar id-dinja (bejn wieħed u ieħor karozza għal kull 11-il persuna). 

Madwar id-dinja, fl-2007 kien hemm madwar 806 miljun karozza u trakkijiet żgħar; il-magni ta' dawn jaħarqu 'l fuq minn biljun metru kubiku ta' petrol/gażolina u diesel kull sena. In-numru dejjem qiegħed jiżdied, partikolament fiċ-Ċina u fl-Indja.

Referenzi 

Vetturi
Achal Prabhala

Achal Prabhala huwa riċerkatur, attivista u kittieb Indjan minn Bangalore, Karnataka. Huwa jaħdem dwar id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali fir-rigward tal-mediċina u l-għarfien. Prabhala huwa membru tal-bord ta' konsulenza tal-Fondazzjoni Wikimedia.

Ħajja privata 

Prabhala jgħix f'Bangalore, l-Indja. Huwa studja l-ekonomija u l-amministrazzjoni pubblika f'Middlebury College u wara fl-Università ta' Yale, fejn ikkontribwixxa għal artikli fuq il-Yale Daily News, il-gazzetta tal-istudenti.

Bijografija

Kitbiet u riċerka 

Achal Prabhala jirriċerka l-proprjetà intelletwali f'konnessjoni mal-mediċina u l-għarfien. Fl-2005, huwa kiteb rapport dwar il-kwistjonijiet tal-copyright u għall-aċċess tat-tagħlim fl-Afrika tan-Nofsinhar għall-ICTSD u l-UNCTAD u mexxa l-proġett "Access to learning materials in South Africa" 2004–05.

B'fondi minn għotja tal-Fondazzjoni Wikimedia, Prabahala, flimkien ma' Priya Sen u Zen Marie, ipproduċa l-film People are Knowledge. Il-film jesplora kif jistgħu jiġu wżat metodi alternattivi ta' ċitazzjoni fuq il-Wikipedija.

Xogħlijiet 

 Access to knowledge in Africa (2010) ma' C. Armstrong, J. De Beer, D. Kawooya u T. Schonwetter.
 The best of Quest (2011) ma' Laeeq Futehally u Arshia Sattar.
 Civil Lines 6 (2011) ma' Mukul Kesavan u Kai Friese.

Referenzi

Ħoloq esterni 
 Artikli ta' Achal Prabhala fuq Outlookindia.com

Nies ħajjin
Kittieba Indjani
San Girgor Nażjanżenu

San Girgor Nażjanżenu (329 - 389 w.K.) kien wieħed mis-Santi Padri tal-Lvant.

Twieled f’Nażjanże, Kappadoċja fis-sena 330.  Missieru Girgor Nazjanzenu x-xiħ, ommu Nonna, ħuħ Ċesarju, u oħtu Gorgonja, huma lkoll qaddisin.

Kellu temperament differenti minn ta’ ħabibu Bażilju, kien aktar miġbur, ta’ għalih waħdu, u jħobb il-kwiet.  Meta ħabibu mar eremita, hu mar warajh.  Fis-sena 362 ġie ordnat saċerdot, u fis-sena 372 ġie kkonsagrat Isqof ta’ Sasima, mill-ħabib tiegħu San Basilju li kien Arċisqof ta’ Ċesarija.  Fis-sena 380 sar il-Patrijarka ta’ Konstantinopli.

Sena wara rtira f’Nażjanzu fejn għex fil-kwiet, jitlob, jikteb u jipprietka, sakemm miet fil-25 ta’ Jannar tas-sena 389, ta’ 64 sena.  Hu ukoll huwa Duttur tal-Knisja.

San Girgor hu wieħed mit-tliet teoloġi l-kbar tal-Kappadoċja, kolonni tal-Knisja fi żmienu flimkien ma’ ħabibu San Bażilju u San Girgor ta' Nissa (ħu San Bażilju).  Hu magħruf bħala d-Duttur tat-Trinita’.  Kien hu l-ewwel wieħed li sejjaħ lill-Madonna “Omm Alla”.

Qaddisin
Kurt Calleja

Kurt Calleja (Ħamrun, 5 ta' Mejju 1989) huwa kantant Malti.

Hu rebaħ id-dritt li jirrapreżenta lil Malta fil-Festival tal-Eurovision 2012 meta rebaħ il-finali nazzjonali bil-kanzunetta "This is the Night".

Ħoloq esterni 

 Sit uffiċjali

Nies ħajjin
Twieldu fl-1989
Kantanti Maltin
Kontestanti fil-Festival tal-Eurovision
Mario Monti

Mario Monti (twieled fid-19 ta' Marzu 1943) kien Prim Ministru tal-Italja għal sena u nofs, bejn is-16 ta' Novembru 2011 sat-28 ta' April 2013, u huwa ekonomista u politiku Taljan li twieled f'Varese, fil-Lombardia.

Studji 

Huwa ggradwa fl-ekonomija u l-immaniġġjar mill-Università Bocconi ta' Milan. Kompla bl-istudji universitarji tiegħu fl-Università ta' Yale, Connecticut, fl-Istati Uniti, fejn kien studja fil-klassijiet ta’ James Tobin, rebbieħ tal-Premju Nobel għall-Ekonomija.

Politika  

L-ewwel gvern ta' Silvio Berlusconi fl-Italja kien għazlu bħala Kummissarju Ewropew fl-1994. Erba' snin wara, il-gvern ta' Massimo D'Alema kien ikkonfermah f'dik il-ħatra. It-tieni gvern ta' Berlusconi, fl-2004, ma kkonfermahx bħala Kummissarju Ewropew u minfloku ppropona lil Rocco Buttiglione. Iżda dan ma ġiex aċċettat mill-Parlament Ewropew u l-gvern Taljan ippropona lil Franco Frattini. Mario Monti kien il-President tal-Università Bocconi ta' Milan u l-ewwel President tal-grupp Bruegel, "think tank" Ewropew li twaqqaf fl-2005.

Huwa sar l-54 Prim Ministru tal-Italja, u Ministru tal-Ekonomija u l-Finanzi, fit-12 ta' Novembru 2011 wara r-riżenja ta' Berlusconi. Ġimgħa qabel, il-President ta’ dak iż-żmien, Giorgio Napolitano, kien ħatru senatur għall-għomor. 

Mis-16 ta’ Mejju 2013 sas-17 ta’ Ottubru 2013, Monti kien il-President ta’ Scelta Civica (Għażla Ċivika), partit politiku ċentrista.

Ħajja Personali 

Huwa żżewweġ lil Elsa Antonioli fl-1970 u għandu żewġ ulied.

Referenzi 

Politiċi Taljani
Prim Ministri tal-Italja
Ekonomisti Taljani
Twieldu fl-1943
Kummissarji Ewropej
San Valentinu

San Valentinu huwa magħruf l-aktar għall-Jum li jġib ismu Valentine's Day, festa ċċelebrata fl-14 ta' Frar li tfakkar qaddis jew qaddisin martri Insara bl-isem ta' Valentinus. Il-festa bdiet tiġi ċċelebrata minn Papa Ġelasju fis-sena 496 wK, u tneħħiet mill-Kalendarju tal-Qaddisin fl-1969 minn Papa Pawlu VI. Hija ċċelebrata madwar id-dinja, l-iktar fil-Punent, għalkemm hija jum ta' xogħol. Il-ġurnata bdiet tiġi assoċjata mal-imħabba romantika fiċ-ċirku ta' Geoffrey Chaucer fil-Medju Evu

Qaddisin Kattoliċi
Papa Ljun XIII

Papa Ljun XIII (2 ta' Marzu 1810 – 20 ta' Lulju 1903), imwieled Vincenzo Gioacchino Raffaele Luigi Pecci f'familja aristokratika Taljana, kien il-256 Papa tal-Knisja Kattolika, u serva bejn l-1878 u l-1903. Kien l-ixjeħ Papa (miet ta' 93 sena), u kellu t-tielet l-itwal Pontifikat, wara l-predeċessur immedjat tiegħu Piju IX u Ġwanni Pawlu II. Magħruf l-iktar għat-tagħlim soċjali tiegħu, l-iktar bl-enċiklika tiegħu Rerum Novarum. Kien l-ewwel Papa li twieled fis-seklu 19 u l-ewwel wieħed li miet fis-seklu 20.

Saċerdot, Gvernatur, Nunzju u Arċisqof 

Wara li lesta l-istudji tieghu fil-Kullegg Ruman u fl-Accademia dei nobili ecclesiastici, gie ordnat sacerdot fl-1937 u dahal mill-ewwel fis-servizz tal-Kurja Pontificja. Meta kien gvernatur ta’ Benevento u Perugia wera li kien jinqala’ hafna bhala politiku u anke bhala amministratur. Fiz-zmien li ghamel bhala Nunzju fil-Belgju, spikkat fih il-kapacità diplomatika li kellu. Wara gie nominat Arċisqof ta’ Perugia fejn wettaq hafna attività pastorali u li minhabba fiha sar wiehed mill-aktar isqfijiet mahbuba fl-Italja.

Papa 

Mhux ta’ b’xejn, ghalhekk, illi fil-Konklav ta’ Frar tal-1878 (l-ewwel konklav li sar minn mindu s-Santa Sede tilfet is-setgha temporali taghha), gie elett mat-tieni jum. Huwa ghazel l-isem ta’ Ljun f’ġieħ Ljun XII, li lilu kien jammira ghall-isforzi tieghu favur l-ghaqda, kif ukoll ghall-hidma ekumenika tieghu u ghall-imhabba li kellu ghal-letteratura u x-xjenzi. Dawn kienu fil-fatt il-linji gwida li fuqhom mexa Ljun XIII matul il-pontifikat twil tieghu.

L-ewwel hidma tieghu kienet dik li jtejjeb ir-relazzjoni tal-Vatikan mal-qawwiet Ewropej, tant li rnexxielu jikkonvinci lill-Germanja biex tirrevedi l-ligijiet antiklerikali taghha. Huwa ha hsieb ukoll li jaghti rwol gdid lill-Knisja fid-dinja moderna, billi hajjar lill-Kattoliċi sabiex johorgu mill-izolament taghhom u jistinkaw sabiex jaghtu sens lill-hidma umana permezz tal-ispirtu Nisrani taghhom. Kien f’dan id-dawl li nkitbu l-enciklici tieghu fuq is-setgha civili, fuq il-kuncett ta’ liberta’ u gustizzja u fuq kollox l-aqwa opra tal-pontifikat tieghu, ir-Rerum Novarum. Fiha huwa waqaf ghad-drittijiet tal-haddiema u b’hekk niseg l-aktar dokument socjali importanti tas-Santa Sede.

Ljun XIII ħadem ukoll bis-shih sabiex itaffi l-firdiet bejn il-Knejjes Insara u matul is-sena tal-Gublew tal-1900 ikkonsagra lill-umanita’ kollha lill-Qalb Imqaddsa ta’ Ġesù.

B'differenza mill-Papiet kollha ta' warajh hu ma riedx jindifen fil-Bażilika ta' San Pietru fil-Vatikan imma fil-Lateran.

Enċikliċi 
Supremii Apostolatus Officio - Enċiklika fuq d-devozzjoni tar-rużarju - 1 ta' Settembru 1883

Referenzi 
Papiet
Twieldu fl-1878
Papiet Taljani
Mietu fl-1903
La Liga

La Liga jew Liga BBVA hija l-ogħla livell ta' futbol fi Spanja. Dan il-kampjonat huwa wieħed mill-aktar kampjonati kompetittivi. L-uniku timijiet li qatt ma ġew relegati kienu Barcelona, Real Madrid u Athletic Bilbao.

Spanja
La Liga
Kompetizzjonijiet tal-futbol fi Spanja
Matthew Bartolo

Matthew Bartolo (Naxxar, 14 ta' Ġunju 1986) huwa plejer tal-futbol Malti li jilgħab mat-tim ta' Qormi bħala midfilder, partikularment fuq il-linja. Ġeneralment juża' favurieh il-veloċità tiegħu sabiex jaqbeż plejers avversarji fuq il-linja. Beda il-karriera tiegħu ma' Hibernians, u lagħab ukoll ma' Sliema Wanderers.

Nies ħajjin

Futbolers Maltin
Twieldu fl-1986
Plejers ta' Hibernians FC
Plejers ta' Sliema Wanderers FC
Plejers ta' Qormi FC
Plejers tal-Premier League Malti
Loreen

Lorine Zineb Nora Talhaoui, magħrufa wkoll bħala Loreen (Stokkolma, 16 ta' Ottubru 1983) hija kantanta pop u produttriċi tal-mużika Żvediża ta' dixxendenza Marokkina. Hi rebħet id-dritt li tirrapreżenta lill-Iżvezja fil-Festival tal-Eurovision 2012 bil-kanzunetta "Euphoria".

Billi kienet interessata li sir mużiċista, ħadet parti f' Idol 2004, kompetizzjoni tat-televiżjoni, u spiċċat fir-4 post ġenerali. Il-sena ta' wara ħarġet l-ewwel kanzunetta tagħha, "The Snake", mal-banda Rob'n'Raz u saret preżentatriċi televiżiva fuq TV400. Hija taħdem bħala produttriċi u direttriċi għal diversi wirjiet tat-televiżjoni Żvediża. Fl-2011 ħarġet diska "My Heart Is Refusing Me" b'suċċess kummerċjali fl-Iżvezja.

Ħoloq esterni

Kantanti Żvediżi
Twieldu fl-1983
Nies ħajjin
Kontestanti fil-Festival tal-Eurovision
Youddiph

Maria Lvovna Katz (bir-Russu: Мария Львовна Кац) (Moska, 23 ta' Jannar 1973) hi kantanta Russa li ħadet sehem fil-Festival tal-Eurovision 1994 li sar f'Dublin, fit-Irlanda.

Ħoloq esterni 
  Sit uffiċjali

Twieldu fl-1973
Kontestanti fil-Festival tal-Eurovision
Kantanti Russi
Santa Katerina ta' Siena

Santa Katerina ta' Siena (Siena 1347 – Ruma 1380) hija qaddisa tal-Knisja Kattolika bit-titlu ta' Verġni u Duttur tal-Knisja.

Kienet l-iżgħar fost il-ħamsa u għoxrin wild tal-familja Benincasa. Ta’ tmintax-il sena, ikkonsagrat lilha nnifisha ‘l Alla, u daħlet Terzjarja San Duminku, u mal-ħajja kontemplattiva ta’ meditazzjoni u talb, bdiet ħajja l-aktar attiva, billi bdiet tmur fl-isptarijiet iddur bil-morda, u bix-xjuħ u tgħin lil kull min setgħet. Kienet tmur ukoll fil-ħabsijiet, u tkellem speċjalment lil dawk li kienu jkunu kkundannati għall-mewt.

Fl-epidemija tal-pesta, fl-1374, kienet tieħu ħsieb lil dawk li kienu jimirdu, iddur bihom u tgħinhom, u ġie li anke difnithom hi stess meta mietu.

Ħadmet u għenet ħafna L-Knisja meta kienet għaddejja minn wieħed miż-żminijiet tqal tagħha. Fl-1377, ikkonvinċiet lill-Papa Girgor XI biex iħalli Avignon, Franza u jmur Ruma. Ġara li meta miet, floku ġie elett il-Papa Urbanu VI f’Ruma, u f’Avignon ġie elett Papa ieħor bl-isem ta’ Klement VII, u warajh Benedittu XIII, li għal xi żmien kien appoġġat minn Vinċenz Ferrer, sakemm fl-1414, il-Konċilju ta’ Kostanza saħaq li Benedittu XIII għandu jirriżenja, u fl-1416, iddepożitah. Hi ħadmet bla heda biex tara l-Knisja magħquda mal-Papa leġittimu Urbanu VI.

Santa Katerina kitbet id-“Djalogu”, ktieb li jikkonsisti fi djalogi bejn Alla u r-ruħ; madwar erbaq’ mitt ittra lill-Papiet, mexxejja ta’ pajjiżi u nies prominenti, li juru l-fond ta’ l-ispiritwalita’ u tal-għerf tagħha; u kitbiet oħrajn.
Tliet xhur qabel mietet, mardet u sofriet ħafna. Kellha devozzjoni kbira lejn l-Ewkaristija, u kellha wkoll l-uġigħ ta’ l-istigmata.

Mietet fid-29 ta’ April 1380, f’Ruma, meta kellha 33 sena.

Il-Papa Pawlu VI fl-4 ta’ Ottubru 1970 iddikjaraha “Duttur tal-Knisja” flimkien ma Tereża t'Ávila.

Il-festa tagħha ssir fid-29 t'April.

Qaddisin
Rafael Correa

Rafael Vicente Correa Delgado (twieled fis-6 ta' April 1963) huwa politiku Ekwadorjan.

Wara l-istudji fl-ekonomija, li saru f'pajjiżu, il-Belġju u fl-Istati Uniti, fl-2005 ġie maħtur bħala Ministru tal-Finanzi tal-Ekwador. Bir-rebħa fl-elezzjonijiet presidenzjali tal-2006, minn nhar il-15 ta' Jannar 2007 beda jkopri l-irwol ta' President tar-Repubblika u reġa' ġie kkonfermat fl-2009.

Ħoloq esterni 
  

Twieldu fl-1963
Nies ħajjin
Politiċi Ekwadorjani
Presidenti tal-Ekwador
Alla Pugacheva

Alla Borisovna Pugacheva (bir-Russu: Алла Борисовна Пугачёва) (Moska, 15 ta' April 1949) hi kantanta Russa li ħadet sehem fil-Festival tal-Eurovision 1997 li sar f'Dublin, fit-Irlanda.

Ħoloq esterni 

  Sit uffiċjali

Twieldu fl-1949
Kontestanti fil-Festival tal-Eurovision
Kantanti Russi
Oliver Twist

Oliver Twist, magħruf ukoll bħala The Parish Boy's Progress, huwa t-tieni rumanz tal-awtur Ingliż Charles Dickens, ipubblikat fl-1838. L-istorja hija fuq tifel iltim Oliver Twist, li jgħix ħajja miżerabbli f'ospizju tal-fqar u mbagħad imur jaħdem ma' bokkamort. Jaħrab u jivjaġġa sa Londra fejn jiltaqa' mal-Artful Dodger, mexxej ta' klikka ta' tfal pickpockets. Oliver jittieħed fil-moħba tal-għalliem adult tagħhom Fagin, bla ma jinduna bl-attivitajiet illegali tagħhom.
 
Il-ktieb jesponi t-trattament kiefer tat-tfal abbandunati f'Londra fl-era ta' Dickens. Huwa eżempju bikri ta' rumanz soċjali, u jiġbed l-attenzjoni tal-pubbliku fuq ħwejjeġ ħżienu ta' dak iż-żmien bħal-Liġi tal-Foqra, tfal jaħdmu u tfal fil-kriminalità, id-diffikultajiet tal-familji, il-kundizzjonijiet tax-xogħol fil-fabbriki tal-bidu, kif ukoll l-intolleranza lejn il-ħaddiema mill-klassijiet diriġenti, kemm jekk industrijalisti kif ukoll politiċi. Interessanti ħafna huwa l-fatt li f’dan ir-rumanz Dickens jagħti idea ċara ta’ x’kienet tfisser il-mobilità fid-dinja tax-xogħol.

Dickens jirredikola l-ipokresija ta' żmienu b'sarkażmu u umoriżmu iswed. Ir-rumanz seta' kien ispirat mill-ġrajja ta' Robert Blincoe, tifel iltim li t-tbatijiet tiegħu fil-mitħna tal-qoton kienet popolari ħafna fis-snin tletin tas-seklu dsatax. Kien ukoll influwenzat mhux ftit mill-esperjenza diretta ta' Dickens tfajjel li ta' 12-il sena spiċċa waħdu, mingħajr familja, jaħdem f'fabbrika, meta familtu spiċċat il-ħabs, l-iktar minħabba d-dejn kbir li kien daħal għalih missieru. 
 
F'Oliver Twist, Dickens iħallat ir-realiżmu u s-satira biex jiddeskrivi l-effett tal-industrijalizzazzjoni tal-Ingilterra tas-seklu dsatax u jikkritika il-liġijiet ħorox kontra l-foqra. Oliver, tifel innoċenti, jinqabad f'dinja fejn l-uniċi għażliet li għandu huma l-ospizju tal-fqar, il-klikka ta' Fagin, il-ħabs, jew mewt bikrija. Iżda f'nofs il-korruzzjoni u d-degrad, Oliver jibqa' tifel qalbu safja; jibqa' 'l bogħod mill-ħażen minkejja li dawk ta' madwaru jogħdsu fih, u fl-aħħar jieħu l-premju tiegħu — jgħix ħajja paċifika fil-kampanja mdawwar bi ħbieb qalbhom tajba.

Opri ta' Charles Dickens
Il-Ħolma Maltija

Il-Ħolma Maltija hu r-raba’ u x’aktarx l-aqwa rumanz ta’ Frans Sammut (1945-2011), li kemm fl-istruttura kemm fil-kontenut jilħaq qċaċet li qatt ma ntlaħqu fil-Letteratura Maltija. Ħareġ darbtejn, fl-1994 u fl-2012 (SKS).

Il-Ħolma Maltija huwa l-psewdo-awtobijografija tal-patrijott Malti Mikiel Anton Vassalli (1764-1829), Missier l-Ilsien Malti.

Mil-lat ta’ struttura r-rumanz donnu loġġa massonika. Din l-interpretazzjoni toħroġ bħala estrapolazzjoni mill-istudju ta’ Matthew Theuma,Vassalli f’Il-Ħolma Maltija (SKS 2012). Ir-rumanz hu maqsum fl-ewwel taqsima li fiha Vassalli jgħaddi mill-“apprentistat” tiegħu, fit-tieni taqsima fejn “isib id-dawl” u fit-tielet taqsima li fiha jaġixxa ta’ “mgħallem”.

Mil-lat ta’ kontenut, ir-rumanz hu miżgħud b’lingwa mill-isbaħ, li l-kittieb bnieha apposta biex joqrob kemm jista’ lejn l-ilsien Malti ta’ żmien Vassalli.

Intqal li l-Letteratura Maltija m’għandha xejn tal-kobor ta’ Il-Ħolma Maltija. Il-Ħolma Maltija nqaleb għall-Esperanto minn Dr Carmel Mallia (La Malta Revo), u ntebagħ New York, fl-2007.

Il-Professur Peter Serracino Inglott (1933-2012) tkellem dwar il-ġenju ta’ Frans Sammut f’dan ir-rumanz:
"Il-ġenju ta’ Sammut kien jinsab fil-ħila li kellu bħala ġullar Volterrjan li jittrasforma personaġġ storiku f’għamla ta’ libbies karnevalesk ta’ maskra li hija ironikament akbar mir-realtà. Il-qarrej jitwassal li jiddeverti billi jħares dritt f’wiċċ nies magħrufin li s-soltu jħares lejhom b’solennità sħiħa. Wieħed jitbissem daqslikieku kompliċi fid-dubji, il-ħmerijiet u t-terġiverżazzjonijiet tagħhom. Iċ-ċaqliqa stilistika min-narrattiva storika għal dik tal-istħajjil hija x'aktarx l-akbar sfida li jkun irid iħabbat wiċċu magħha kull tip ta' traduttur."

Letteratura bil-Malti
Santa Katerina (diżambigwazzjoni)

Santa Katerina tista' tirreferi għal:

Santa Katerina ta' Lixandra
Santa Katerina ta' Siena

Qaddisin
Sport Club Corinthians Paulista

Sport Club Corinthians Paulista, jew sempliċement Corinthians, hu klabb tal-futbol, li hu bbażat f'São Paulo, Brażil. Fundat fl-1910, il-klabb kien parti mill-istorja tal-futbol Brażiljan. Fis-snin ħamsin, il-klabb kellu wieħed mill-aqwa timijiet fil-Brażil. Il-kulur tradizzjonali tal-klabb għall-logħob ġewwa darhom huwa kollox abjad-iswed.

Unuri

Kompetizzjonijiet domestiċi 
 Kampjonat Brażiljan: 7 1990, 1998, 1999, 2005, 2011, 2015, 2017
 Tazza tal-Brażil: 3 1995, 2002, 2009

Kompetizzjonijiet internazzjonali 
 Tazza tad-Dinja tal-Klabbs: 2 2000, 2012
 Copa Libertadores tal-Amerika t'Isfel: 1 2012

Ħoloq esterni 
 Sit uffiċjali

Ara wkoll 
 Klabbs ċampjins tad-dinja (futbol)

Klabbs tal-futbol Brażiljani
Klabbs tal-futbol stabbiliti fl-1910
Sport Club Corinthians Paulista
Sant'Antnin ta' Padova

Sant'Antnin ta' Padova (Liżbona, 1191 – Padova, 1231) kien saċerdot, patri Franġiskan, u Duttur tal-Knisja. Padova hi l-isem tal-belt fl-Italja fejn San Antnin għex l-aħħar snin ta’ ħajtu, mhux fejn twieled.

Tfulija u Żgħożija 

Twieled Liżbona, il-Portugall, fl-1191, minn familja nobbli, u fil-magħmudija semmewh Ferdinandu. Beda l-iskola fil-Katidral ta’ Liżbona.  Ta’ ħmistax-il sena daħal mal-Kanoniċi Regolari ta’ Santu Wistin, iżda billi kien qed ikollu ħafna żjajjar minn qrabatu u ħbiebu talab biex ibiddel il-monasteru, u ġie mibgħut f’Koimbra.  Hawnhekk studja sew l-Iskrittura u s-Santi Padri, u ħa wkoll il-Quddiesa.
 
Fis-16 ta’ Jannar 1220 ġew maqtula fil-Marokk l-ewwel ħames martri Franġiskani, u f’dik is-sena stess ġabu l-iġsma tagħhom f’Koimbra.  Meta Ferdinandu ra l-proċessjoni għaddejja tqanqal ħafna biex jidħol mal-Franġiskani ħalli jkun jista’ jmur il-Missjoni u jmut martri.
 
Patri Franġiskan

Fl-1221, daħal mal-Franġiskani Minuri u ħa l-isem ta’ Anton.  Fil-ħarifa ta’ l-istess sena telaq lejn il-Marokk.  Hemmhekk marad, u wara ftit xhur kellu jirritorna lejn pajjiżu, iżda billi l-vapur li kien fuqu ltaqa’ ma’ tempesta, flok il-Portugall sab ruħu Sqallija ġo Messina.
 
Minn Messina mar Assisi fejn kellu jiltaqa’ l-Kapitlu Ġenerali, hawn ra u sama’ lil San Franġisk.  Minn hemm mar Montepaulo mal-Provinċjal fejn għex ħajja ta’ ġabra.  Darba minnhom ġie mitlub biex jagħmel kelmtejn fil-Katidral ta’ Forli, u tant ipprietka tajjeb li wara, il-Provinċjal talbu biex jagħti ruħu għall-prietki. Hekk għamel, filwaqt li baqa’ jistudja u ħa d-Dottorat fit-Teoloġija. San Franġisk sama’ b’għerfu u ħatru biex jgħallem it-teoloġija lill-Patrijiet sħabu.

Predikatur 

Għamel ħafna ġiri jipprietka fl-Italja, fi Spanja, u fi Franza.  Fl-1224 kien Gwardjan, u fl-1226 ġie maħtur Ministru Provinċjal.  Fl-1228 mar ruma fuq xogħol ta’ l-Ordni.  Hemm ipprietka quddiem il-Papa Girgor IX, li sejjaħlu ”Arka tat-testment u moħba ta’ l-Iskrittura”. Fl-1230, fuq talba tiegħu biex ikompli jipprietka, ġie meħlus mill-uffiċċju ta’ Ministru, u mar fil-Kunvent ta’ Padova li kien bena hu nnifsu.  Hawn ħadem bla heda speċjalment għall-fqar, li sal-lum għadna nisimgħu bil-”ħobż ta’ San Antnin”.Fil-prietki tar-Randan ta’ dik is-sena l-folla ta’ nies li marret tisimgħu laħqet it-30,000.

Mewt, Qaddis u Duttur tal-Knisja 

Miet meta kellu 40 sena, fit-13 ta’ Ġunju 1231.  Ħdax-il xahar wara, il-Papa Girgor IX iddikjarah Qaddis.  Fl-1946 il-Papa Piju XII ipproklamah Duttur tal-Knisja.  San Antnin hu meqjum ħafna fil-Bażilika li bnewlu l-Franġiskani Konventwali f’Padova, fejn hemm il-fdal tiegħu.

Twieldu fl-1191
Mietu fl-1231
Qaddisin Taljani
J. J. Camilleri

J.J.Camilleri (Mosta, 1928 - 5 ta' Lulju 2012) kien rumanzier modern u awtur ta' bosta xogħlijiet letterarji, fosthom Aħna Sinjuri, L-għar tax-xitan, Is-Sejħa tal-Art, Ulied il-Qawsalla u Luteru żmien li tibni, żmien li tħott. Kien studjuż u riċerkatur l-aktar fl-istorja u l-edukazzjoni. Kittieb ta’ poeżiji, drama u novelli, apparti r-rumanzi. Kien wieħed mill-esponenti tal-Moviment Qawmien Letterarju. Serva ukoll bħala membru tal-Awtorità tax-Xandir.

Studju u Ħidma 

Studja fil-Liċeo, fl-Università ta’ Malta u fl-Università ta’ Londra. Hu kien kap ta’ skola, uffiċjal edukattiv, lekċerer fil-Kulleġġ tal-Għalliema u fl-Università, eżami­natur fis-servizz pubbliku u kellu karigi bħala ċermen jew membru f’għadd ta’ bordijiet.

Huwa ddedika ħajtu għall-edukazzjoni fejn fuq quddiem kien ipoġġi dawk li l-iżjed jaqgħu lura. Snin twal ta’ impenn letterarju b’kitbiet ta’ rumanzi u versi li bihom wera biċ-ċar l-għażla tiegħu favur il-ġustizzja soċjali, soċjetà miftuħa u libertajiet tal-bniedem kontra l-faqar, id-diskriminazzjoni u l-intolleranza. Camilleri dejjem rabat flimkien l-impenn ċiviku, edukattiv u letterarju fejn ħadem għall-ġid komuni tas-soċjetà.

Aħna Sinjuri 

Aħna Sinjuri meqjus bħala wieħed mill-akbar xogħ­lijiet tiegħu, fejn l-istorja hi ambjentata mad­war it-tarzna, fejn tispikka l-insigurtà ta’ ħafna ħaddiema mit-tkeċċija mix-xogħol. Fir-rumanz ikun tratta kif is-sidien tal-fabbriki kienu qed jippre­feru jħaddmu lin-nisa u lit-tfal għax dawn bil-liġi setgħu jit­ħallsu inqas mill-irġiel.  

Il-politika korrotta hi wkoll xi ħaġa li tispikka fir-rumanz, fejn kollox jiddependi minn kemm wieħed għandu flus u kemm hu midħla ta’ persuni li jinsabu fil-quċċata tal-poter. Il-Knisja fir-rumanz tagħti importanza lill-ġid materjali.  

Meta taqra r-rumanz Aħna Sinjuri tinduna mill-ewwel li hu ambjentat fiż-żminijiet ta’ wara t-Tieni Gwerra Dinjija. Tibda taħseb li se jkollok tibda tqabbel ir-realtà ta’ dak iż-żmien ma’ tal-lum, iżda malajr tinduna li m’hemmx baħar jaqsam bejn iż-żewġ żminijiet. Malajr tinduna li flok nitbiegħdu mid-drawwiet soċjo-politiċi ta’ dari, iżjed qed nersqu lejhom b’ħeffa kbira. Ir-rumanz hu meq­jus bħala l-ewwel rumanz ġdid fil-letteratura Maltija.

Ħajja Personali 

Magħruf mal-Mostin bħala “J.J.”, kien persuna mill-aktar ċajtiera u kien iħobb jgħid “iwa JJ (ġej ġej) imma daqt jasal”. Il-Mosta kienet għal qal­bu u kien kburi b’dak kollu li hu Mosti. L-għaxqa tiegħu jikteb xi anneddoti storiċi, iżda dejjem biex jislet tbissima. L-għors tiegħu jirrakkont dwar id-drammi li kien jikteb hu ­stess għall-Oratorju tal-Mosta u mbagħad kien jieħu ­sehem fihom ukoll. Fl-2004 kien ingħata “Ġieħ il-Mosta” mill-Kunsill Lokali.

Ħoloq Esterni 

 Rapport fl-Aħbarijiet ta' Mewtu

Twieldu fl-1928
Mietu fl-2012
Kittieba Maltin
Poeti Maltin
Camilleri (kunjom)
Evarist Bartolo

Evarist Bartolo (Mellieħa, 14 ta' Ottubru 1952) huwa l-Ministru tal-Edukazzjoni attwali ta' Malta. Kien ukoll Ministru tal-Edukazzjoni mill-1996 sal-1998. Huwa edukatur u ġurnalist u politiku Malti fi ħdan il-Partit Laburista.

Tfulija u żgħożija 

Missier Bartolo kien għalliem tal-Primarja, u Bartolo trabba f'familja reliġjuża ħafna. Kien jgħallem il-Bibbja lit-tfal, u kien ukoll attiv f'għaqdiet reliġjużi bħall-Azzjoni Kattolika, iż-Żgħażagħ Ħaddiema Nsara u l-Leġjun ta' Marija.

Studji 

Fl-1975 Bartolo ggradwa mill-Università ta' Malta b'Baċellerat fil-Letteratura Ingliża, u fl-1984 rebaħ borża ta' studju għal diploma fil-ġurnaliżmu mill-Università ta' Stanford. Sentejn wara ggradwa b'Masters fl-Edukazzjoni mill-Università ta' Cardiff.

Ġurnalist u edukatur 

Bartolo ħadem għal tliet snin bħala għalliem fil-Kulleġġ De La Salle, erba' snin bħala ġurnalist mal-istazzjon nazzjonali, u għaxar snin bħala editur u kap tal-aħbarijiet fil-mezzi tax-xandir tal-Partit Laburista.

Politika 

Kien biss wara li esplora l-kitbiet u l-politika ta' ħassieba bhal Karl Marx, Mahatma Gandhi, Vladimir Lenin, u Martin Luther King Jr. li beda jifhem liema partit kien jirrappreżenta dak li jemmen fih. Bartolo jgħid li ż-żmien li għamel jaħdem mal-attivist ta' kontra l-Mafja Danilo Dolci ukoll għenu f'din il-formazzjoni tiegħu: "Twelidt f'familja Nazzjonalista, iżda għazilt li nħaddan lill-Partit Laburista għax il-valuri tiegħu ta' ġustizzja soċjali, libertajiet ċivili, u l-impenn favur l-interess ta' Malta huma l-valuri li nemmen fihom jien.. Dħalt fil-politika bit-tama li dak li nagħmel itejjeb, għall-inqas imqar ftit, il-ħajja ta' madwarna."

Il-Liġi tad-Divorzju 
 
Bartolo ħadem mad-deputat Nazzjonalista Jeffrey Pullicino Orlando fuq abbozz ta' liġi tad-divorzju, u  flimkien miegħu u ma' Deborah Schembri, mexxa b'suċċess il-kampanja tal-"Iva", biex id-divorzju sar legali fl-2011.

Il-qasam Edukattiv 

Bartolo kien Ministru tal-Edukazzjoni mill-1996 sal-1998 fl-Amministrazzjoni ta' Alfred Sant. Bartolo ħadem biex ipoġġi l-problemi tal-illiteriżmu u l-falliment edukattiv fuq l-aġenda tal-pajjiż, biex iżjed tfal u żgħażagħ jirnexxu fl-edukazzjoni.

Nhar it-13 ta' Marzu 2013 huwa reġa' nħatar Ministru tal-Edukazzjoni fil-Gvern Laburista li tela' fl-Elezzjonijiet Ġenerali 2013 li saru ħamest ijiem qabel.

Drittijiet Ċivili 

Bejn l-2008 u l-2013 huwa kien il-Kelliem Laburista għall-Edukazzjoni u d-Drittijiet Ċivili, u tkellem favur id-drittijiet tan-nisa, tal-omosesswali u tal-immigranti fost l-oħrajn.

Nies ħajjin
Twieldu fl-1952
Politiċi Maltin
Politiċi tal-Partit Laburista (Malta)
Santiago (Ċili)

Santiago hija l-belt kapitali taċ-Ċili. Il-belt għandha popolazzjoni ta' 6,061,185 persuna (sal-2002).

Ħoloq esterni 
  Belt ta' Santiago

Ċili
Valparaíso

Valparaíso hija belt fiċ-Ċili.

Sit ta' Wirt Dinji 
Il-Kwartier Storiku u l-Port Marittimu ta' Valparaíso ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".

Ħoloq esterni 

  municipalidaddevalparaiso.cl
  ciudaddevalparaiso.cl

Referenzi 
Ċili
Siti ta' Wirt Dinji
Johanna von Puttkamer

Johanna Friederike Charlotte Dorothea Eleonore von Puttkamer (twieldet fil-11 ta' April 1824 – mietet fis-27 ta' Novembru 1894) kienet nobbli Prussjana, mart il-Kanċillier Ġermaniż Otto von Bismarck.

Bijografija 

Johanna kienet l-unika tifla fost familja aristokratika ddominata minn kultura ta' konservattiżmu Protestant. Il-ġenituri tagħha, Heinrich von Puttkamer (1789–1871) u Luitgarde Agnes von Glasenapp (1799–1863), iżżewġu fl-1 ta' Diċembru 1819 ġewwa Gramenz.

Nhar il-21 ta' Diċembru 1846, Otto von Bismarck bagħat ittra lil missier Johanna sabiex jitlob il-permess li jiżżewwiġha. Iż-żwieġ seħħ f'Kołczygłowy, qrib Reinfeld, fit-28 ta' Lulju 1847. Huma kellhom tliet itfal: żewġ subien, Herbert (1849–1904) u Wilhelm (1852–1901), u tifla waħda, Marie (1848–1926)

Wara l-mewt tagħha, Bismarck irranġa sabiex il-mara tiegħu tindifen fil-post fejn mietet, fejn it-tnejn qattgħu diversi sjuf u xtiewi flimkien. Kamra żgħira fil-ġnien, li kien il-punt favorit tagħha, ġie rranġat sabiex isir post ta' dfin. Aktar tard, il-ġisem tagħha ġie trasferit lejn Friedrichsruh fejn indifnet biswit ir-raġel tagħha.

Ħoloq esterni 

  Xogħlijiet ta' jew dwar Johanna von Puttkamer fuq il-Librerija Nazzjonali tal-Ġermanja

Twieldu fl-1824
Mietu fl-1894
Nobbiltà Ġermaniża
Konjuġi ta' mexxejja nazzjonali
Mustafa Kemal Atatürk

Mustafa Kemal Atatürk, magħruf f'pajjiżu bħala Gazi Mustafa Kemal Paxa (Saloniki, Mejju 1881 – Istanbul, 10 ta' Novembru 1938) kien ġeneral Tork.

Turkija
Politiċi
Twieldu fl-1881
Mietu fl-1938
Lucien Laurent

Lucien Laurent (twieled fl-10 ta' Diċembru 1907 – miet fil-11 ta' April 2005) kien plejer tal-futbol Franċiż. Hu jibqa' famuż minħabba li kien il-plejer li skorja l-ewwel gowl fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja.

Karriera 

Bejn l-1921 u l-1931 Laurent lagħab mat-tim semiprofessjonali ta' Cercle Athlétique de Paris, qabel ma ssieħeb ma' Sochaux, li f'dak iż-żmien kienet it-tim tax-xogħol tal-manifattur tal-karozzi Peugeot, fejn kien jaħdem. Fis-snin li segwew dar diversi timijiet, sakemm faqqet it-Tieni Gwerra Dinjija u ġie msejjaħ mal-armata Franċiża. Matul il-gwerra nqabad bħala priġunier mill-Ġermaniżi u wara li qatta' tliet snin bħala priġunier fl-1943 irritorna għall-futbol ma' Besançon fejn magħhom għalaq il-karriera tiegħu fl-1946.

Laurent iddebutta mat-tim nazzjonali Franċiż nhar it-23 ta' Frar 1930 f'logħba ta' ħbiberija kontra l-Portugall ġewwa Porto, li Franza tilfu 2–0. Hu, flimkien ma' ħuh, ġew magħżula mal-iskwadra Franċiża għat-Tazza tad-Dinja 1930 ġewwa l-Urugwaj, l-ewwel waħda fl-istorja. Għal din l-okkażjoni hu ngħata permess speċjali ta' "futboler-ħaddiem". Hu lagħab fl-ewwel logħba kontra l-Messiku fit-13 ta' Lulju 1930. Franza rebħu l-partita 4–1, b'Laurent jiskorja l-ewwel gowl fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja.

Minkejja r-rebħa kontra l-Messiku, Franza ġiet eliminata wara li tilfet iż-żewġ partiti ta' wara kontra l-Arġentina u ċ-Ċili. Fl-ewwel logħba Laurent kien mal-ewwel ħdax però kellu jiġi sostitwit wara li weġġa' f'konfront ma' Luis Monti li ħallietu barra mil-logħba ta' wara.

Mat-tim nazzjonali Franċiż Laurent lagħab 10 partiti fejn skorja żewġ gowls.

Statistika

Logħbiet internazzjonali

Referenzi

Ħoloq esterni 

  Profil fuq is-sit tal-federazzjoni Franċiża

Twieldu fl-1907
Mietu fl-2005
Futbolers Franċiżi
Plejers ta' FC Sochaux-Montbéliard
Plejers ta' Stade Rennais FC
Plejers ta' RC Strasbourg
Plejers tal-Ligue 1
Marcel Langiller

Marcel Langiller (twieled fit-2 ta' Ġunju 1908 – miet fit-28 ta' Diċembru 1980) kien plejer tal-futbol Franċiż. Hu kien jilgħab bħala attakkant u kien magħruf bħala "La Caille".

Karriera 

Matul il-karriera tiegħu, Langiller lagħab ma' Excelsior Roubaix, Red Star, Saint-Étienne u CA Paris. Ma' Excelsior hu rebaħ it-Tazza Franċiża fl-1933, u kien finalista tal-istess tazza ma' CA Paris fl-1928.

Mat-tim nazzjonali Franċiż lagħab 30 darba u skorja 7 gowls. Hu kien magħżul fost l-iskwadra għat-Tazza tad-Dinja 1930, l-ewwel waħda tal-istorja. L-uniku gowl li skorja f'din il-kompetizzjoni wasal fl-ewwel logħba kontra l-Messiku, fejn Franza rebħu 4–1.

Unuri

Klabb 

Excelsior Roubaix
 Coupe de France: 1933

Ħoloq esterni 

  Statistika fuq FFR.fr

Twieldu fl-1908
Mietu fl-1980
Futbolers Franċiżi
Plejers ta' AS Saint-Étienne
Plejers tal-Ligue 1
André Maschinot

André Maschinot (twieled fit-28 ta' Ġunju 1903 – miet fl-10 ta' Marzu 1963) kien plejer tal-futbol Franċiż li kellu r-rwol ta' attakkant.

Karriera 

Maschinot beda jilgħab ma' US Belfort sakemm fl-1927 ingħaqad ma' AS Strasbourg ,u aktar tard fl-1929 ma' Sochaux. Ma' dawn tal-aħħar, barra li għalaq il-karriera tiegħu, hu rebaħ il-kampjonat Franċiż.

Mat-tim nazzjonali Franċiż Maschinot lagħab 5 partiti fejn skorja żewġ gowls, it-tnejn fl-ewwel logħba li qatt intlagħbet f'Tazza tad-Dinja, fit-13 ta' Lulju tal-1930 kontra t-Messiku.

Unuri

Klabb 

Sochaux
 Ligue 1: 1934–35

Ħoloq esterni 

  Profil fuq is-sit tal-federazzjoni Franċiża

Twieldu fl-1903
Mietu fl-1963
Futbolers Franċiżi
Plejers ta' FC Sochaux-Montbéliard
Carlos Vidal

Carlos Vidal Lepe (twieled fl-24 ta' Frar 1902 – miet fis-7 ta' Ġunju 1982) kien plejer tal-futbol Ċilen, li kien jilgħab bħala attakkant.

Karriera 

Fil-karriera tiegħu Vidal lagħab ma' Magallanes u Audax Italiano. Mat-tim nazzjonali taċ-Ċili hu ħa sehem fit-Tazza tad-Dinja 1930 li saret fl-Urugwaj. El Zorro, kif kien magħruf, lagħab it-tliet partiti fil-kompetizzjoni u skorja tnejn mill-ħames gowls li ċ-Ċili skorja f'din l-edizzjoni. Hu ġie magħżul ukoll biex jilgħab fil-Campeonato Sudamericano 1935.

Noti

Ħoloq esterni 

  

Twieldu fl-1902
Mietu fl-1982
Futbolers Ċileni
Manuel Rosas

Manuel Rosas Sánchez (twieled fis-17 ta' April 1912 – miet fl-20 ta' Frar 1989) kien plejer tal-futbol Messikan li ħa sehem fl-edizzjoni inawgurali tat-Tazza tad-Dinja.

Karriera 

Chaquetas, kif kien magħruf, lagħab għal ħames staġuni bejn l-1929 u l-1934 ma' Atlante fejn rebaħ kampjonat wieħed fl-istaġun 1930–31.

Mat-tim nazzjonali tal-Messiku hu ġie magħżul flimkien ma' ħuh Felipe Rosas għat-Tazza tad-Dinja 1930. Hu kien l-ewwel plejer li qatt skorja penalty f'din il-kompetizzjoni li wasal kontra l-Arġentina. B'dan il-gowl hu sar l-iżgħar plejer li qatt skorja fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja, rekord li ġie megħlub iktar tard minn Pelé. Biż-żewġ gowls kontra l-Arġentina hu kien l-ewwel plejer Messikan li skorja iktar minn gowl wieħed f'fażi finali tat-Tazza tad-Dinja (l-ewwel li skorja iktar minn żewġ gowls kien Luis Hernández, 68 sena wara).

Ħoloq esterni 
  

Twieldu fl-1912
Mietu fl-1989
Futbolers Messikani
Juan Carreño

Juan Carreño Lara (twieled fl-14 ta' Awwissu 1909 – miet fis-16 ta' Diċembru 1940) kien plejer tal-futbol Messikan li kien jilgħab bħala attakkant.

Karriera 

Fil-karriera qasira tiegħu hu lagħab mal-klabb Messikan ta' Atlante.

Mat-tim nazzjonali tal-Messiku, Carreño lagħab fl-Olimpjadi tal-1928 u fit-Tazza tad-Dinja 1930. Hu kien l-ewwel Messikan li skorja fit-Tazza tad-Dinja, wara l-gowl ta' konsolazzjoni fit-telfa ta' 4–1 kontra Franza.

Hu miet fl-1940 fl-età ta' 31 sena kawża ta' appendiċite.

Ħoloq esterni 

  

Twieldu fl-1909
Mietu fl-1940
Futbolers Messikani
4′33″

4′33″ (pronunzjata "Four minutes, thirty-three seconds", jew "erba' minuti u tlieta u tletin sekonda") hi kompożizzjoni mużikali fi tliet movimenti mill-kompożitur esperimentali Amerikan John Cage (1912-1992). Inkitbet fl-1952 għal kwalunkwe strument (jew taħlita ta' strumenti), u l-partitura tgħid lill-mużiċist biex tul it-tliet movimenti ma jdoqq xejn. Il-kompożizzjoni ssostni li hi magħmula mill-ħsejjes ambjentali li s-semmiegħ jisma' waqt l-eżekuzzjoni, għalkemm ta' spiss tiġi meqjusa bħala "erba' minuti u tlieta u tletin sekonda ta' silenzju". 

4′33″ hi l-aktar biċċa xogħol magħrufa u kontroversjali ta' Cage, u l-aktar biċċa xogħol magħrufa fost il-ħafna xogħolijiet mużikali li jikkonsistu fil-biċċa l-kbira tagħhom f'silenzju.

Referenzi

Mużika sperimentali
Akrolett

L-akrolett hu l-ogħla lsien fl-intern ta’ sistema soċjali u kulturali.

Eżempju tipiku ta’ akrolett huwa l-Latin Medjevali: fiż-Żminijiet tan-Nofs, infatti, l-ilsna romanzi kienu jintużaw għall-komunikazzjoni ta’ kull jum u għal skopijiet prevalentement prattiċi (jiġifieri fil-funzjoni ta’ bażilett), filwaqt li l-Latin kien l-ilsien tal-kultura u tal-Knisja, u kien jintuża fil-kuntesti aktar prestiġġjużi.

Ġeneralment, l-istatus ta’ akrolett hu dovut għall-għażla ta’ tali lingwa bħala lingwa uffiċjali min-naħa ta’ Stat jew Knisja. Xi minn daqqiet, tkun il-komunità tal-intellettwali, fi żminijiet meta jkun imxerred sew l-analfabetiżmu, li tadotta lingwa letterarja nazzjonali.

F’ħafna komunitajiet madwar id-dinja huwa possibbli tara sitwazzjoni ta’ diglossija, jiġifieri l-preżenza ta’ bosta ilsna. Spiss jiġri li dawn l-ilsna jintużaw f’kuntesti u b’funzjonijiet differenti.
Lingwa
Soċjolingwistika
Lingwistika
Alex Thépot

Alexis Thépot (twieled fit-30 ta' Lulju 1906 – miet fil-21 ta' Frar 1989) kien plejer tal-futbol Franċiż.

Bijografija 

Thépot twieledi fi Brest. Hu lagħab ma' Armoricaine Brest (1922–1927), FEC Levallois (1927–28), Red Star (1928–1935) u USL Dunkerque (1935–1936). Wara sena tajba ma' Levallois, hu ġie magħżul biex jilgħab fl-ewwel logħba mat-tim nazzjonali Franċiż kontra l-Ingilterra fl-1927. B'kollox lagħab 31 logħba man-nazzjonal u libes il-faxxa ta' kaptan fi tlettax minnhom. Thépot deher fl-ewwel logħba ta' Franza fit-Tazza tad-Dinja kontra l-Messiku fl-1930, minkejja li kellu jerħi l-logħba matul l-ewwel taqsima minħabba li kien weġġa'. Franza naqsu li jaqbżu l-fażi tal-gruppi hekk kif tilfu ż-żewġ logħbiet ta' wara kontra l-Arġentina u ċ-Ċili. Fl-aħħar logħba kontra ċ-Ċileni, Thépot salva penalty li kien l-ewwel darba li seħħ fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja.

Referenzi

Ħoloq esterni 
  Statistika fuq FFR.fr

Twieldu fl-1906
Mietu fl-1989
Futbolers Franċiżi
FIFA Puskás Award

Il-FIFA Puskás Award huwa unur li ġie stabbilit fl-20 ta' Ottubru 2009 mill-FIFA (Fédération Internationale de Football Association) fuq rikjesta tal-President Sepp Blatter li jingħata lill-plejer li jkun skorja l-isbaħ gowl tas-sena.

L-unur huwa b'ġieħ Ferenc Puskás, kaptan tat-tim nazzjonali Ungeriż fis-snin ħamsin u protagonista tas-suċċessi mar-Real Madrid fis-snin sittin. Puskás huwa kkunsidrat minn ħafna bħala wieħed mill-aktar attakkanti b'saħħithom u prolifiċi li l-futbol Ewropew qatt ipproduċa, u skorja 84 gowl f'85 logħba internazzjonali. Hu kien wieħed mill-aqwa skorers tas-seklu 20 b'512-il gowl f'528 logħba.

L-ewwel serata saret fil-21 ta' Diċembru 2009 fl-Iżvizzera, bil-plejer Portugiż Cristiano Ronaldo joħroġ rebbieħ.

Kriterji 

 Il-bellezza tal-gowl (kriterju suġġettiv — xutt mid-distanza, azzjoni tat-tim, gowl akrobatiku, gowl individwali, etċ.)
 L-importanza tal-partita (kriterju oġġettiv — limitat għal timijiet internazzjonali "A", kompetizzjonijiet kontinentali u kampjonati tal-ogħla diviżjoni).
 Il-gowl m'għandux ikun frott ta' fortuna, żbalji jew devjazzjoni ta' sieħeb jew l-avversarju.
 Il-gowl għandu jsostni l-fair play, jiġifieri, il-plejer ma kellux iġib ruħu ħażin fil-logħba jew ikun instab akkużat b'doping.

Rebbieħa

Ħoloq esterni 

 Paġna uffiċjali fuq FIFA.com

Unuri tal-futbol
Tom Florie

Thomas Florie (twieled fis-6 ta' Settembru 1897 – miet fis-26 ta' April 1966) kien plejer tal-futbol Amerikan.

Bijografija 

Imwieled fi New Jersey minn ġenituri immigranti Taljani, Florie beda jilgħab il-futbol ta' età żgħira. Madanakollu, is-servizz mal-forzi armati matul l-Ewwel Gwerra Dinjija mblukkat il-bidu tal-karriera tiegħu. Fl-1922, Florie ingħaqad ma' Harrison tal-American Soccer League, però lagħab biss tliet partiti qabel ma lagħab ma' American AA fil-West Hudson Amateur League.

Fl-1924, Florie irritorna lura fl-ASL meta issieħeb ma' Providence. Hemmhekk stabilixxa ruħu bħala wieħed mill-aqwa attakkanti fil-kampjonat. Fl-1928, hu beda l-istaġun ma' Providence, li issa kien jissejjaħ Gold Bugs, qabel ma mar ma' New Bedford Whalers II. Aktar tard ingħaqad ma' Fall River, però t-tim dam biss sal-istaġun tar-rebbiegħa qabel ma twaħħad man-New York Yankees biex sar New Bedford Whalers III. Fl-1932, il-Whalers għelbu lil Stix, Baer and Fuller FC 8–5 fil-finali tan-National Challenge Cup ibbażata fuq żewġ logħbiet. Florie skorja gowl f'kull logħba. Florie imbagħad ingħaqad ma' Pawtucket Rangers. Fl-1941, Florie rebaħ it-tieni National Cup tiegħu meta Pawtucket ittrijonfaw fuq Detrot Chrysler, 8–5 totali, bi Florie iħalli l-marka b'gowl.

Mat-tim nazzjonali Amerikan, Florie lagħab tmien logħbiet u skorja darbtejn bejn l-1925 u l-1934. L-ewwel logħba kienet it-telfa ta' 1–0 kontra l-Kanada fis-27 ta' Ġunju 1925. L-ewwel gowl tiegħu wasal fit-tieni logħba kontra l-istess Kanada li ntlagħbet is-sena ta' wara, b'din id-darba l-Istati Uniti joħorġu rebbieħa 6–2. Florie ma ġiex imsejjaħ fl-iskwadra għall-Olimpjadi 1928, però kien fit-tim għat-Tazza tad-Dinja 1930. Hu kien maħtur bħala l-kaptan tat-tim hekk kif l-Istati Uniti nqalgħu fis-semifinali kontra l-Arġentina. L-aħħar logħba internazzjonali kienet fit-telfa fl-ewwel rawnd kontra l-Italja fit-Tazza tad-Dinja 1934.

Fl-1986, Florie ġie imdaħħal fin-National Soccer Hall of Fame.

Referenzi 

Twieldu fl-1897
Mietu fl-1966
Futbolers Amerikani
Guillermo Subiabre

Guillermo Subiabre Astorga (twieled fil-25 ta' Frar 1903 – miet fil-11 ta' Lulju 1964) kien plejer tal-futbol Ċilen li kien jilgħab bħala attakkant.

Matul il-karriera tiegħu hu lagħab għal Colo-Colo (1927–1934), Santiago Wanderers u t-tim nazzjonali taċ-Ċili. Hu wkoll ħa sehem fl-Olimpjadi tas-sajf 1928 u fit-Tazza tad-Dinja 1930. F'din tal-aħħar hu kien awtur ta' żewġ gowls.

Ma' Colo-Colo, Subiabre lagħab għal tmien staġuni, sitta minnhom bħala parti mill-perjodu tad-dilettantiżmu u tnejn bħala parti mill-perjodu professjonali. Fl-1934, hu ġie rikonoxxut bħala plejer onorarju għal ħajtu għal Colo-Colo.

Referenzi

Ħoloq esterni 

  Profil fuq is-sit ta' Colo-Colo
  

Twieldu fl-1903
Mietu fl-1964
Futbolers Ċileni
Plejers ta' Colo-Colo