Cumalıkızık

Cumalıkızık huwa villaġġ fid-distrett ta' Yıldırım tal-Provinċja ta' Bursa, li jinsab 10 kilometri fil-Lvant tal-belt ta' Bursa, fl-għoljiet ta' qabel il-muntanja Uludağ. L-istorja tiegħu tmur lura għall-perjodu meta ġie stabbilit l-Imperu Ottoman. Il-villaġġ issa huwa inkluż fi ħdan il-konfini tad-distrett ta' Yıldırım bħala kwartier residenzjali ċkejken. Cumalıkızık ġie stabbilit bħala villaġġ vakıf. In-nisġa storika tal-villaġġ ġiet protetta sew u l-istrutturi arkitettoniċi ċivili tal-kampanja tal-perjodu Ottoman bikri għadhom intatti. B'hekk il-villaġġ ta' Cumalıkızık sar popolari bħala ċentru mhux mittiefes mat-turisti.

Deskrizzjoni 

Grupp ta' villaġġi simili li jinsabu qrib xulxin fl-għoljiet ta' qabel il-muntanja Uludağ u l-widien issejħu Kızık bit-Tork. L-isem jirrappreżenta wieħed mill-erba' u għoxrin klan tat-Torok Oghuz u n-nies mill-villaġġi wkoll jissejħu Kızık. Fost dawn il-villaġġi simili, iżda inqas ippreservati, hemm Değirmenlikızık, Derekızık u Hamamlıkızık. Hamamlıkızık kien il-villaġġ tal-banjijiet lokali (hamam), filwaqt li Cumalıkızık issejjaħ hekk minħabba li n-nies kienu jinġabru fil-villaġġ nhar ta' Ġimgħa (Cuma, bit-Tork) għall-qima lil Allah.

Il-Mużew tal-Etnografija ta' Cumalıkızık fil-pjazza ewlenija tal-villaġġ fih diversi oġġetti storiċi għall-wiri mill-villaġġ. Kull sena f'Ġunju jsir il-festival tal-lampun. Id-djar famużi ta' Cumalıkızık huma magħmula bl-injam, bit-tajn, bit-tiben, u bil-ġebel. Il-biċċa l-kbira minnhom huma djar bi tlett ikmamar prinċipali. Fis-sular ta' fuq tagħhom, it-twieqi ġeneralment ikunu mżejna bil-bizzilla u bi pjanti f'ħoġor it-twieqi. Il-poġġamani u l-ħabbata tal-bibien prinċipali huma magħmula mill-ferrobattut. Il-biċċa l-kbira tat-toroq huma pavimentati biċ-ċagħaq u huma dojoq ħafna u mingħajr bankini, iżda għandhom gandott Medjevali tipiku fin-nofs għax-xita u għall-ilma mormi.

Minn żmien l-Imperu Ottoman għad hemm moskea oriġinali, il-funtana ta' Zekiye Hatun maġenbha, u l-banjijiet b'koppla waħda. Hemm ukoll il-fdalijiet ta' knisja li nbniet mill-Biżantini.

Cumalıkızık fih 270 dar storika. Uħud minn dawn id-djar ġew irrestawrati u msewwija, oħrajn għadhom jeħtieġu r-restawr u t-tiswija, filwaqt li 180 minnhom għadhom jintużaw bħala abitazzjonijiet.

Fl-1969, il-fdalijiet ta' knisja Biżantina ġew skavati fix-Xlokk tal-villaġġ fl-għoljiet ta' qabel il-muntanja Uludağ. Xi xogħlijiet arkitettoniċi jinsabu għall-wiri fil-Mużew Arkeoloġiku ta' Bursa. F'Cumalıkızık spiss inġibdu diversi films u programmi televiżivi b'ambjenti storiċi.

Sit ta' Wirt Dinji 
Bursa u Cumalıkızık ġew iddeżinjati flimkien bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2014 bit-titlu Bursa u Cumalıkızık: it-Twelid tal-Imperu Ottoman.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Bliet Ewropej
Turkija