Giacomo Zanella

Giacomo Zanella (twieled fid-9 ta’ Settembru 1820 – miet fis-17 ta’ Mejju 1888) kien presbiteru, traduttur, kittieb, rettur u poeta Taljan.

Bijografija 

Huwa twieled fl-1820 f’Chiampo, ħdejn Vicenza, u rċieva l-edukazzjoni biex isir presbiteru. Wara li sar presbiteru, huwa sar professur fil-liċeo ta’ raħal twelidu, iżda s-simpatiji patrijottiċi tiegħu qanqlu l-għira tal-awtoritajiet Awstrijaċi, u għalkemm kien protett mid-djoċesan tiegħu, kellu jirriżenja fl-1853. Wara l-liberazzjoni ta’ Venezja, il-gvern Taljan ħatru bħala professur f’Padova, u huwa bbrilla bħala poeta mal-pubblikazzjoni tal-ewwel volum ta’ poeżiji tiegħu fl-1868.

Fl-1872 inħakem min-niket minħabba l-mewt ta’ ommu li affettwatlu s-saħħa mentali tiegħu, u dan wasslu biex jirriżenja minn professur. Wara li rkupra għalkollox, huwa ħallas biex tinbnielu villa fix-xatt tax-xmara Astichello ta’ raħal twelidu, u għex hemmhekk fit-trankwillità sa mewtu fl-1888.

L-aħħar volum ippubblikat tiegħu fih sensiela ta’ sunetti l-ġmiel tagħhom, indirizzati lix-xmara, li jfakkru fis-sunetti ta’ William Wordsworth "Sonnets to the Duddon," iżda b’forma iktar perfetta; u "Il Pettirosso" ("Il-Pittirross"), b’xebħ qawwi, għalkemm b’kumbinazzjoni, max-xogħlijiet ta’ Samuel Taylor Coleridge. L-odi tiegħu lil Dante Alighieri, u dik dwar il-ftuħ tal-Kanal ta’ Suez, huma distinti b’dinjità kbira.

Mix-xogħlijiet l-oħra kollha tiegħu, l-iktar individwali huma dawk li fihom, peress li kien impressjonat ferm mill-problemi ta’ żminijietu, huwa pprova jirrikonċilja x-xjenza mar-reliġjon, speċjalment id-djalogu fin bejn John Milton u Galileo, fejn Milton, impressjonat mit-tbassir ta’ Galileo dwar il-konsegwenzi intellettwali tal-progress xjentifiku, jipprova "jiġġustifika għemil Alla lill-bniedem". Zanella kien ekkleżjastiku patrijottiku b’moħħu miftuħ, u l-karattru tiegħu jingħata l-istess ġieħ bħall-poeżiji tiegħu, li jitqiesu bħala qawwija, eleganti u mirquma, u spikka b’xogħlu u għemilu fil-letteratura Taljana moderna. Fost it-temi li kien jittratta kien hemm it-tema ta’ Psike mill-mitoloġija Griega, it-tema tal-patrija, it-tema tal-kampanja u tan-nies umli, it-tema tal-familja, it-tema tax-xjenza u tal-fidi, u t-tema tal-kożmoloġija.

Xogħlijiet

Poeżiji 

 Versi, Firenze, G. Barbera, 1868
 Poesie, it-tielet edizzjoni, Firenze, Le Monnier, 1877
 Nuove Poesie, Venezja, L. Segré, 1878
 Astichello ed altre poesie, Milan, U. Hoepli, 1884
 Poesie, ir-raba’ edizzjoni, Firenze, Le Monnier, 1885
 Poesie, edizzjoni ġdida, Firenze, Le Monnier, 1894, f’żewġ volumi (bil-bijografija miktuba minn Fedele Lampertico u l-bijografija ta’ Zanella kkompilata minn Sebastiano Rumor)
 Poesie, Firenze, Le Monnier, 1910, f’żewġ volumi (b’diskors ta’ Arturo Graf u noti bijografiċi ta’ Enrico Bettazzi)
 Poesie, Prima edizione completa, Firenze, Le Monnier, 1928
 Antologia zanelliana di poesie e prose, Enrico Bettazzi, Firenze, Le Monnier, 1930
 Poesie scelte, bl-introduzzjoni u n-noti ta’ Carlo Calcaterra, Torino, SEI, 1946

Traduzzjonijiet 

 E. W. Longfellow, Evangelina, Traduzzjoni ta’ Giacomo Zanella, Milano, U. Hoepli, 1883
 E. W. Longfellow, Miles Standese (novella) e scelte poesie liriche, Traduzzjoni ta’ Giacomo Zanella, Milano, U. Hoepli, 1883
 Teocrito, Idilli tradotti da Giacomo Zanella, Città di Castello, S. Lapi, 1886
 Varie versioni poetiche, Firenze, Le Monnier, 1887
 Versioni poetiche, b’daħla ta’ E. Romagnoli, Firenze, Le Monnier, 1921, f’żewġ volumi.

Esejs 

 Scritti varii, Firenze, Le Monnier, 1877
 Storia della letteratura italiana dalla metà del Settecento ai giorni nostri, Milan, Vallardi, 1880 (edizzjoni diġitalizzata)
 Vita di Andrea Palladio, Milan, Hoepli, 1880
 Paralleli letterari. Studi, Verona, Munster, 1885
 Della letteratura italiana nell'ultimo secolo, Città di Castello, S. Lapi, 1886

Referenzi 

Poeti Taljani
Kittieba Taljani
Tradutturi Taljani
Twieldu fl-1820
Mietu fl-1888