Katharina Reiss

Katharina Reiss (17 ta’ April 1923 - 16 ta’ April 2018) kienet lingwista u studjuża tat-traduzzjoni Ġermaniża. Ix-xogħlijiet tagħha huma importanti fil-qasam tal-Istudji tat-Traduzzjoni u hija meqjusa bħala waħda mill-fundaturi tat-teorija ta’ Skopos flimkien ma’ Hans Vermeer.

Ħajja 
Katharina Reiss twieldet f’Rheinhausen, belt żgħira li tinsab fuq ix-xellug tax-xmara Renu. Fuq in-naħa l-oħra tax-xmara tinsab il-belt ta’ Duisburg, li minħabba raġunijiet amministrattivi, iktar tard, Rheinhausen saret tagħmel parti minnha. Fl-1940, hija għaddiet mill-eżamijiet finali tal-iskola (“Abitur” mill-Ġermaniż - traduzzjoni mhux daqstant speċifika tal-kelma “diploma” f’diversi sorsi Ingliżi), u bejn l-1941 u l-1944 kompliet l-istudji tagħha fl-Istitut tat-Traduzzjoni Simultanja ("Dolmetscher-Institut") fl-Università ta’ Heidelberg. Hawnhekk, hi kisbet l-ewwel grad universitarju bħala “traduttriċi professjonali”. Hi għallmet fid-dipartiment tal-Ispanjol ta’ dan l-istitut bejn l-1944 u l-1970.  Bejn l-1951 u l-1954, hi għaqqdet ix-xogħol tagħha ta’ tagħlim mal-istudju tal-Filoloġija, u fl-1954, irċeviet id-dottorot fuq xogħol li fih trattat l-awtur u l-ġurnalist Spanjol Leopoldo Alas (magħruf ukoll bħala “Clarin”). 

Bejn l-1965 u l-1970, kellha taħt idejha t-tmexxija tad-Dipartiment tal-Ispanjol ta’ dan l-istitut, qabel ma ttrasferiet għal Würzburg, fejn hemmhekk, fl-1971, ħadet l-irwol ta’ Direttur Akkademiku fis-Seminarju tal-Lingwi Rumanzi. Reiss irċeviet l-ogħla grad universitarju mill-Università ta’ Mainz għar-riċerka tagħha u għal xogħol ta’ żvilupp li jinvolvi dak li hu msejjaħ “Tipi ta’ testi operattivi” ("zum operativen Texttyp"). Sena wara, aċċettat kuntratt ta’ tagħlim fl-istudji tat-traduzzjoni fil-kampus universitarju ta’ Germersheim, viċin il-fruntiera ta’ Alsace. Reiss kienet ilha mill-1967 titkellem dwar l-ispeċjalizzazzjoni tagħha fl-istudji tat-traduzzjoni f’konferenzi akkademiċi u attivitajiet oħra f’diversi universitajiet fil-Ġermanja. Iktar tard, kienet mistiedna biex timla l-irwol ta’ Professur fi Vjenna għas-semestru tax-xitwa tal-1994/95. Hawnhekk, hi ppreżentat serje ta’ lekċers ta’ taħriġ fit-traduzzjoni u fl-interpretar simultanju.

Xogħol 
Bi kważi 90 pubblikazzjoni u lekċers f’iktar minn 20 pajjiż, tista’ tgħid li Katharina Reiss hija waħda mill-akkademiċi prinċipali fix-Xjenza tat-Traduzzjoni. Hija magħrufa wkoll bħala l-ko-fundatriċi ta’ dik li tissejjaħ it-teorija ta’ Skopos, flimkien ma’ Hans Vermeer.

Fit-teżi tagħha tal-habilitation, hija pproponiet li sabiex tiġi stabbilita struttura standardizzata tat-terminoloġija għax-Xjenza tat-Traduzzjoni, kull test għat-traduzzjoni għandu jiġi kklassifikat f’wieħed minn erba’ tipi ta’ testi (“It-Test Operattiv”). It-testi għandhom ikunu distinti skont il-funzjonijiet rispettivi tagħhom, li skontha huma “informatiċi”, “espressivi” jew “operattivi”, u li lkoll huma estensjoni tal-mudell Organoniku ta’ Karl Bühler. Hija tipproponi wkoll il-raba’ tip: l-“awdjo-medjarju”, li jiġbor fih testi li jikkomunikaw mhux biss bil-lingwa, imma  b’metodi oħra ta’ komunikazzjoni bħal dawk akustiċi, grafiċi jew oħrajn tekniċi.

Referenzi 

Tradutturi Ġermaniżi
Lingwisti Ġermaniżi
Twieldu fl-1923
Mietu fl-2018