Piramidi Eġizzjani

Il-piramidi Eġizzjani huma strutturi antiki tal-ġebel f'forma ta' piramida li jinsabu fl-Eġittu. Minn Novembru 2008, is-sorsi jiċċitaw li jew 118 jew 138 bħala n-numru ta' piramidi Eġizzjani identifikati.   Ħafna nbnew bħala oqbra għall-faraoni tal-pajjiż u l-konsorti tagħhom matul il-perjodi tar-Renju l-Qadim u Nofsani.   

L-ewwel piramidi Eġizzjani magħrufa jinstabu f’Saqqara, fil-majjistral ta’ Memphis, għalkemm instabet mill-inqas struttura waħda bħal piramida ta’ skala waħda f’Saqqara, li tmur għall-Ewwel Dinastija : Mastaba 3808, li ġiet attribwita għar-renju tal-Fargħun Anedjib, bl-iskrizzjonijiet, u fdalijiet arkeoloġiċi oħra tal-perjodu, li jissuġġerixxu li seta 'kien hemm oħrajn.  L-iktar mod bikri fost dawn huwa l-Piramida ta' Djoser mibnija  2630-2610 QK matul it-Tielet Dinastija .  Din il-piramida u l-kumpless tal-madwar tagħha huma ġeneralment meqjusa bħala l-eqdem strutturi monumentali tad-dinja mibnija minn ġebel imlibbes. 

L-iktar piramidi Eġizzjani famużi huma dawk li jinstabu f'Giza, fil-periferija tal-Kajr. Bosta mill-piramidi ta' Giza huma magħduda fost l-akbar strutturi li qatt inbnew.  Il-Piramida ta’ Khufu hija l-akbar piramida Eġizzjana. Hija l-unika waħda mis-Seba' Għeġubijiet tad-Dinja Antika għadha teżisti.

Żvilupp storiku 

Id-disinn tal-piramida Eġizzjana jidher li kien progressjoni miż- żigurat Sumerjan, struttura piramidali mtarrġa bi tempju fuq nett, li kienet datata sa mill-4000–3500 QK. 

Minn żmien il-Perjodu Dinastiku Bikri (c. 3150-2686 QK), l-Eġizzjani b'mezzi suffiċjenti ġew midfuna fi strutturi bħal bank magħrufa bħala mastabas.   Fis-Saqqara, il-Mastaba 3808, li tmur mill-aħħar parti ta' l-1 Dinastija, ġiet skoperta li fiha struttura kbira, mibnija b'mod indipendenti, li tixbah il-piramida tat-tarġa magħluqa fil-mastaba tal-faċċata tal-palazz ta' barra. Il-fdalijiet arkeoloġiċi u l-iskrizzjonijiet jissuġġerixxu li seta’ kien hemm strutturi oħra simili li jmorru għal dan il-perjodu. 

L-ewwel piramida Eġizzjana dokumentata storikament hija attribwita mill-Eġitoloġisti lill-faraon Djoser tat-Tielet Dinastija. Għalkemm l-Eġitoloġisti spiss jikkreditaw lill-vizir tiegħu Imhotep bħala l-perit tiegħu, l-Eġizzjani dinastiċi nfushom, fl-istess ħin jew f’ħafna kitbiet dinastiċi sussegwenti dwar il-karattru, ma akkreditawhx la bid-disinn tal-piramida ta’ Djoser u lanqas bl-invenzjoni tal-arkitettura tal-ġebel.  Il-Piramida ta’ Djoser l-ewwel inbniet bħala struttura kwadra li tixbah mastaba, li bħala regola kienet magħrufa li inkella kienet rettangolari, u ġiet estiża diversi drabi permezz ta’ serje ta’ saffi ta’ akkrezzjoni, biex tipproduċi l-istruttura piramidali imtarrġa li naraw illum.  L-Eġitoloġisti jemmnu li dan id-disinn serva bħala taraġ ġiganteski li bih ir-ruħ tal-faraon mejjet tista’ titla’ lejn is-smewwiet. 

Għalkemm piramidi oħra ġew ippruvati fit-3 Dinastija wara Djoser, kienet ir-4 Dinastija, li għamlet transizzjoni mill-piramida tat-tarġa għal forma vera ta' piramida, li tat lok għall-piramidi l-kbar ta' Meidum, Dahshur, u Giza. L-aħħar faragħun tar-4 Dinastija, Shepseskaf, ma beniex piramidi. Fil-5 Dinastija ; għal diversi raġunijiet, l-iskala massiva u l-preċiżjoni tal-kostruzzjoni naqsu b'mod sinifikanti u ħallew dawn il-piramidi ta' wara iżgħar, inqas mibnija tajjeb, u spiss mibnija bil-għaġġla. Sa tmiem is-Sitt Dinastija, il-bini tal-piramida kien spiċċa fil-biċċa l-kbira tiegħu u ma kienx qabel ir-Renju Nofsani li reġgħu nbnew piramidi kbar, għalkemm minflok bil-ġebel, il-briks tat-tajn kienu l-materjal tal-kostruzzjoni ewlieni. 

Ħafna wara t-tmiem tal-perjodu tal-bini tal-piramidi tal-Eġittu stess, faqqgħet il-bini tal-piramida f’dak li hu s- Sudan tal- lum, wara li ħafna mill-Eġittu ġew taħt it-tmexxija tar-Renju ta’ Kush, li dak iż-żmien kienet ibbażata f’Napata. Il-ħakma ta’ Napatan, magħrufa bħala l-25 Dinastija, damet mis-750 QK sas-664 QK, u matul dak iż-żmien il-kultura Eġizzjana ħalliet impressjoni li ma titħassarx fuq il-Kushites. Il-perjodu Meroitiku tal-istorja Kushite, meta s-saltna kienet iċċentrata fuq Meroë, (bejn wieħed u ieħor fil-perjodu bejn it-300 Q.E.K u t-300 QK), esperjenzat qawmien mill-ġdid tal-bini tal-piramida, li ra aktar minn mitejn piramida rjali indiġena ispirata mill-Eġittu. Oqbra mibnija fil-viċinanza tal-bliet kapitali tar-renju.

Al-Aziz Uthman (1171–1198), it-tieni Sultan Ayyubid tal-Eġittu, ipprova jeqred il-kumpless tal-piramida ta’ Giza. Huwa ċeda wara li għamel biss ħsara lill-Piramida ta' Menkaure minħabba li l-kompitu wera li kien kbir wisq.

Simboliżmu piramidali 

Huwa maħsub li l-forma tal-piramidi Eġizzjani tirrappreżenta l-munzell primordjali li minnu l-Eġizzjani emmnu li nħolqot l-art. Il-forma tal-piramida hija wkoll maħsuba li hija rappreżentattiva tar-raġġi dixxendenti tax-xemx, u ħafna mill-piramidi kienu ffaċċjati b'ġebla tal-franka bajda illustrata, li tirrifletti ħafna, sabiex tagħtihom dehra brillanti meta titqies mill-bogħod. Il-piramidi ħafna drabi kienu msemmija wkoll b'modi li jirreferu għal-luminexxenza solari. Pereżempju, l-isem formali tal-Piramida Bent f'Dahshur kien Il-Piramida li Tiddi Nofsinhar, u dak ta' Senusret II f'El Lahun kien Senusret Shines .

Filwaqt li huwa ġeneralment miftiehem li l-piramidi kienu monumenti tad-dfin, hemm nuqqas ta' qbil kontinwu dwar il-prinċipji teoloġiċi partikolari li setgħu wasslu għalihom. Suġġeriment wieħed huwa li kienu ddisinjati bħala tip ta' '"magna tal-irxoxt." 

L-Eġizzjani emmnu li ż-żona mudlama tas-sema tal-lejl li madwarha jidher li jduru l-istilel kienet il-portal fiżiku lejn is-smewwiet. Waħda mix-xaftijiet dojoq li jestendu mill-kamra tad-dfin ewlenija mill-ġisem kollu tal-Piramida l-Kbira tipponta direttament lejn iċ-ċentru ta’ din il-parti tas-sema. Dan jissuġġerixxi li l-piramida setgħet ġiet iddisinjata biex isservi bħala mezz biex titnieda magikament ir-ruħ tal-faraon mejjet direttament fir-residenza tal-allat. 

Il-piramidi Eġizzjani kollha nbnew fuq ix-xatt tal-punent tan-Nil, li, bħala s-sit tax-xemx li kienet niżlet, kienet assoċjata mal-isfera tal-mejtin fil-mitoloġija Eġizzjana .

Numru u lok tal-piramidi 
Fl-1842, Karl Richard Lepsius ipproduċa l-ewwel lista moderna ta’ piramidi - issa magħrufa bħala l-lista ta’ piramidi Lepsius - li fiha għadd 67. Minn dakinhar ġew skoperti ħafna oħrajn. Minn Novembru 2008, ġew identifikati 118-il piramida Eġizzjana.  Il-lokazzjoni tal-Piramida 29, li Lepsius sejjaħ il-"Piramida Bla Kap", intilfet għat-tieni darba meta l-istruttura ġiet midfuna mir-ramel tad-deżert wara l-istħarriġ ta' Lepsius. Instab mill-ġdid biss waqt tħaffier arkeoloġiku li sar fl-2008. 

Ħafna piramidi jinsabu fi stat ħażin ta’ preservazzjoni jew midfuna mir-ramel tad-deżert. Jekk jidhru fil-livelli kollha, jistgħu jidhru bħala ftit iktar minn munzelli ta' terrapien. Bħala konsegwenza, l-arkeoloġi qed ikomplu jidentifikaw u jistudjaw strutturi piramidi kif qabel ma kienu misjuba.

L-iktar piramida riċenti li ġiet skoperta kienet dik ta' Sesheshet f'Saqqara, omm il-faraon Teti tas-Sitt Dinastija, imħabbra fil-11 ta' Novembru 2008.  

Il-piramidi kollha tal-Eġittu, minbarra l-piramida żgħira tat-Tielet Dinastija f'Zawyet el-Maiyitin, jinsabu fuq ix-xatt tal-punent tan-Nil, u l-biċċa l-kbira huma miġbura flimkien f'numru ta' għelieqi tal-piramida. L-aktar importanti minn dawn huma elenkati ġeografikament, mit-tramuntana għan-nofsinhar, hawn taħt.

Abu Rawash

Giza

Abusir

Saqqara

Dahshur

Mazghuna

Meidum

Hawara

El Lahun

El-Kurru

Nuri 

Taharqa, ħakkiem Kushite tal-Ħamsa u Għoxrin Dinastija, bena l-piramida tiegħu f'Nuri. Kien l-ikbar fiż-żona (is-Sudan tat-Tramuntana).

Dati u għoli tal-kostruzzjoni 
It-tabella li ġejja tistabbilixxi l-kronoloġija tal-kostruzzjoni tal-biċċa l-kbira tal-piramidi ewlenin imsemmija hawn. Kull piramida hija identifikata permezz tal-pharaoh li ordnaha tinbena, ir-renju approssimattiv tiegħu, u l-post tagħha.

Tekniki ta' kostruzzjoni 

Il-bini tal-piramidi kien jinvolvi ċ-ċaqliq ta ’kwantitajiet kbar ta’ ġebel. Fl-2013, papiri skoperti fid-deżert Eġizzjan ħdejn il-Baħar l-Aħmar mill-arkeologu Pierre Tallet żvelaw id-Djarju ta’ Merer, uffiċjal tal-Eġittu involut fit-trasport tal-ġebla tal-franka max-Xmara Nil. Dawn il-papiri jiżvelaw proċessi fil-bini tal-Piramida l-Kbira f'Giza, il-qabar tal-Fargħun Khufu, eżatt barra l-Kajr modern.

Pjuttost milli trasport fuq l-art tal-ġebla tal-franka użata fil-bini tal-piramida, hemm evidenza - fid-Djarju ta’ Merer u minn fdalijiet ippreservati ta’ kanali antiki u dgħajjes tat-trasport - li blokki tal-franka ġew trasportati tul ix-Xmara Nil.  Huwa possibbli li blokki tal-barrieri mbagħad ġew ittrasportati lejn is-sit tal-kostruzzjoni minn slitti tal-injam, bir-ramel quddiem l-islitta mxarrba biex tnaqqas il-frizzjoni. Qtar ta' ilma ħoloq pontijiet bejn il-ħbub tar-ramel, u għinhom jeħlu flimkien.

Referenzi

Rabtiet esterni 

Eġittu l-Antik
Arkitettura