Mark Montebello

Mark Montebello (Sliema, 7 ta' Frar 1964) huwa patri Dumnikan, filosfu u awtur.

Ħajja privata 
Montebello hu t-tielet wild fost erbgħa ta’ Joseph Montebello u Grace xebba Sultana, it-tnejn minn Tas-Sliema. Missieru kien Kapural mar-Royal Air Force, u ommu għalliema ta’ klassijiet primarji.

L-ewwel studji tiegħu Montebello għamilhom fl-iskola primarja ta’ San Franġisk, l-Imsida, sakemm, fl-1975, beda l-istudji sekondarji tiegħu fil-Kulleġġ San Albert il-Kbir, il-belt Valletta. Fl-1980 huwa beda jagħmel is-sitt klassi fil-Kulleġġ San Alwiġi, Birkirkara. 

Huwa issieħeb mal-Ordni Dumnikan fil-25 ta’ Ottubru tal-1980. Wara sena novizzjat f’Malta, huwa għamel il-professjoni reliġjuża fis-16 ta’ Ottubru tal-1983. Ġie ordnat saċerdot mill-Arċisqof Ġużeppi Mercieca fl-14 ta’ Lulju tal-1989.

Wara l-istudju dottorali tiegħu f’Ruma, fl-1992 Montebello beda jgħix fil-kunvent tad-Dumnikani tal-Birgu, fejn għamel erbatax-il sena. Wara ntbagħat jgħix fil-kunvent tal-Pietà.

Studjuż 
Montebello studja l-filosofija u t-teoloġija fil-Kulleġġ ta' Tumas ta' Akwinu, ir-Rabat, kif ukoll il-filosofija f’Tal-Virtù mal-Prof. Peter Serracino Inglott u t-teoloġija fl-Università ta’ Malta. Minn dawn l-istituzzjonijiet kiseb, rispettivament, il-Lettorat fil-Filosofija u t-Teoloġija u l-Baċellerat fit-Teoloġija. Wara kiseb il-Liċenzjat u d-Dottorat tal-Filosofija mill-Università Angelicum ta' Ruma, fl-Italja, u beda Dottorat ieħor fil-Filosofija fl-Università Complutense ta’ Madrid, fi Spanja. Huwa kiseb ukoll il-Maġisteru tax-xjenza fil-Ġustizzja Kriminali mill-Università ta' Leichester, l-Ingilterra. 

Il-karriera akkademika ta' Montebello bdiet fl-1991 meta sar lekċerer tal-Filosofija antika u medjevali fl-Istitut tal-Istudji Reliġjużi fl-Università ta' Malta. Fl-istess żmien kien ukoll għalliem fl-istudji Tomistiċi flimkien ma' Peter Serracino Inglott u John Haldane. Mill-1996 sar visiting lecturer fil-filosofija Maltija.

Daritama 
Flimkien ma’ oħrajn, fl-1995 Montebello waqqaf f’Bormla, il-Kottonera, l-organizzazzjoni mhux governattiva Daritama. L-istituzzjoni kienet tinkludi skola komunitarja għat-tfal tal-Kottonera, radju komunitarju (Radju Kottoner 98FM[]), ħidma mal-ħabsin u l-qraba tagħhom (Mid-Dlam għad-Dawl[]), u ċentru ta' appoġġ għall-vittmi tal-kriminalità (Victim Support Malta[]). Montebello huwa magħruf għax-xogħol umanitarju u filantropiku li għamel fil-Faċilità Korrettiva ta’ Kordin u fil-Kottonera.

L-organizzazzjoni ġiet mitmuma fl-2010 biex tagħti spazju għad-diversifikazzjoni tad-diversi oqsma tagħha.

Illum, Radju Kottoner, Mid-Dlam għad-Dawl u Victim Support Malta huma entitajiet indipendenti li lkoll għadhom jaħdmu fil-qasam rispettiv tagħhom.

Filosofija 
L-aktar ħidma twila u konsistenti ta’ Montebello hija fil-qasam tal-filosofija, li żviluppaha kemm għaliha weħidha u kemm f’relazzjoni mad-diversi ħidmiet li wettaq. Minbarra li, sa mill-1991 lil hawn, għalliha fl-Università ta’ Malta u f’bosta istituti oħra ta’ tagħlim avvanzat f’Malta u Għawdex, kiteb fuqha diversi kotba u artikli, kemm f’Malta kif ukoll barra.

L-interessi ewlenin ta’ Montebello fil-filosofija jinkludu l-analiżi xjentifika tal-istorja tat-tradizzjoni filosofika Maltija u s-sehem ta’ ħassieba Maltin għall-iżvilupp filosofiku, il-jeddijiet ċivili u politiċi, il-metafiżika u l-epistemoloġija.

Montebello stħarreġ wkoll fit-tul u fil-fond is-sehem filosofiku ta’ Manwel Dimech. Dwar dan, Montebello ppubblika diversi kotba u jagħti bosta lezzjonijiet u korsijiet.

Fl-2012, flimkien ma’ oħrajn huwa waqqaf il-fondazzjoni Philosophy Sharing għad-diskussjoni pubblika filosofika u għall-istudju u t-tifrix tal-filosofija fil-gżejjer Maltin.

Bħala filosfu, Montebello mhuwiex ħassieb konvenzjonali. Fil-politika, huwa proponent tal-pożizzjoni anarkista.

Kontroversji 
Sa mid-disgħinijiet ’l hawn Montebello sar personalità lokali tat-televixin u tar-radju. Fl-1992 huwa beda jitkellem fuq suġġetti kontroversjali fuq l-istazzjon tar-radju Live FM, li minħabba fihom ġie mwaqqaf mill-awtoritajiet tal-Knisja milli jkompli jxandar għal xi żmien.

Waqfa simili oħra ġiet f’Mejju tal-2005, meta ġie ordnat ma jiktibx u ma jitkellimx għal xi żmien fil-mezzi tax-xandir dwar materji relatati mal-Knisja, mal-fidi, mal-morali u mal-etika. Dan wara l-artiklu tiegħu f’Il-Ġens.

Waqfa oħra, f'Novembru tal-2009, saret minħabba artiklu fit-"Torċa" dwar id-divorzju artiklu fil-ġurnal It-TORĊA u kummenti fuq ONE TV , kif ukoll fuq TVM u NET TV . 

F’Marzu 2010, Montebello issejjaħ Ruma biex jiltaqa' mas-Superjur Ġenerali tal-Ordni Dumnikan. B'konsegwenza intbagħat tliet xhur il-Messiku. Hemmhekk, Montebello ħadem mal-Arċisqof Dumnikan Mons. Raul Vera.

Awtur 
Montebello huwa awtur ta’ diversi kotba ta' natura filosofika u kritika. Fost il-pubblikazzjonijiet tiegħu, hemm dawn li ġejjin:

 1992, Pietru Kaxaru u l-Kantilena tieghu (Ministeru tal-Edukazzjoni, Malta); it-tieni edizzjoni fl-2015 (Faraxa, Malta)
 1993, Il-Verità Teħlisna (Grima Publications, Malta)
 1994, Daniel Callus: Historian & Philosopher (Malta University Press, Malta)
 1994, De Missione Christianorum (Minerva Press, London/New York)
 1994, Il-Bejjiegħ ta’ l-Inċens u ċ-Ċnieser (PEG, Malta)
 1995, Stedina għall-Filosofija Maltija (PEG, Malta)
 1995, Taqtigħ f’Salib it-Toroq (PEG, Malta)
 1998, A Philosophy of Madness (Mireva Publications, Malta)
 2000, L-Iskutella ta’ l-Abbandunati (Daritama, Malta)
 2001, Il-Ktieb tal-Filosofija f’Malta, 2 volumi (PIN, Malta)
 2003, Daphne (Daritama, Malta)
 2004, Dimech (PEG, Malta); it-tieni edizzjoni, vol. 1, fl-2013 (Miller, Malta)
 2006, Angelo Pirotta: A Maltese philosopher of the first water (Provinċja Dumnikana, Malta)
 2006, Jean-Joseph Lataste: Apostle of Prisons (Provinċja Dumnikan, Malta)
 2006, Jien, Manwel Dimech (Daritama, Malta)
 2006, The Right to Information of Victims of Crime in Malta (Victim Support, Malta)
 2007, Making Malta Saver for International Visitors (Victim Support, Malta)
 2008, Pietà-Gwardamanga: Il-Bahar – Il-Hniena – Is-Sliem (Parroċċa ta’ Pietà, Malta)
 2008, The Resettlement of Maltese Prisoners: Their hopes & dreads for the future – A scientific research (Mid-Dlam ghad-Dawl, Malta)
 2009, 20th Century Philosophy in Malta (Agius & Agius, Malta)
 2010, Il-Fidwa tal-Anarkiżmu (Malta)
 2010, Manwel Dimech: Fi kliemi (Radju Kottoner, Malta)
 2011, Malta’s Philosophy & Philosophers (PIN, Malta)
 2011, Manwel Dimech: Ivan u Praskovja u Kitbiet Oħra (SKS, Malta)
 2012, Aphorisms: Wisdom of a philosopher in exile (SKS, Malta; ma’ Frans Galea)
 2012, Four Havens of Intimacy (Payloadz, Internet)
 2013, Manwel Dimech: Ilbieraħ - illum - għada (SKS, Malta)
 2014, The Amazing Story of Manuel Dimech (Dom, Malta)
 2016, Bejn ix-Xieraq u l-Għelt: L-istruttura kjażtika tal-Kantilena (Malta) 

Montebello jikteb artikli għal diversi ġurnali. Hu kontributur regolari f'''It-Torċa sa mill-1993.

Ara wkoll 
 Filosofija f'Malta

Ħoloq esterni 
 http://markmontebello.blogspot.com/

Nies ħajjin
Twieldu fl-1964
Kittieba Maltin
Patrijiet Maltin