Monasteru ta' Santa Katarina

Il-Monasteru ta' Santa Katarina (bl-Għarbi: دير القدّيسة كاترين; bil-Grieg: Μονὴ τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης), uffiċjalment il-Monasteru Rjali Awtonomu Mqaddes ta' Santa Katarina tal-Muntanja Mqaddsa ta' Sinaj, huwa monasteru Ortodoss tal-Lvant li jinsab fil-Peniżola ta' Sinaj. Jinsab fil-bokka ta' fondoq fl-għoljiet taħt il-Muntanja Sinaj, qrib ir-raħal ta' Santa Katarina, l-Eġittu. Il-monasteru huwa msemmi għal Santa Katarina ta' Lixandra.

Ikkontrollat mill-Knisja Awtonoma ta' Sinaj, li hija parti mill-Knisja Ortodossa Griega usa', il-monasteru sar Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2002 għall-importanza unika tiegħu fit-tradizzjonijiet tal-Kristjaniżmu, tal-Iżlam u tal-Ġudaiżmu. Fl-isfond tal-Monasteru ta' Santa Katarina hemm tliet muntanji: Ras Sufsafeh (x'aktarx il-Muntanja Ħoreb li tissemma fil-Bibbja, fil-Punent b'quċċata ta' madwar kilometru (0.62 mili)); Jebel Arrenziyeb, fin-Nofsinhar b'quċċata ta' madwar kilometru; u l-Muntanja Sinaj (magħrufa lokalment bħala Jebel Musa, u skont it-tradizzjoni identifikati mal-Muntanja Sinaj li tissemma fil-Bibbja; fin-Nofsinhar b'quċċata ta' madwar żewġ kilometri (1.2 mil)).

Mibni bejn il-548 u l-565, huwa l-eqdem monasteru Kristjan fid-dinja li ilu abitat b'mod kontinwu. Is-sit fih ukoll l-eqdem librerija fid-dinja li ilha topera b'mod kontinwu, b'xogħlijiet uniċi jew estremament rari, bħall-Codex Sinaiticus u s-Syriac Sinaiticus, kif ukoll x'aktarx l-ikbar kollezzjoni ta' ikoni Kristjani bikrin, inkluż l-iżjed xbieha bikrija magħrufa ta' Ġesù bħala l-Kristu Pantokrator.

Tradizzjonijiet Kristjani 
Meta Katarina  inżammet bħala priġuniera fil-monasteru, iktar minn 200 ruħ ġew jarawha, inkluż il-mara ta' Maxentius, Valeria Maximilla; kollha kemm huma kkonvertew għall-Kristjaneżmu u sussegwentement mietu martri. L-imperatur furjuż ikkundanna lil Katarina għall-mewt fuq rota tat-torturi iżda malli missitha, tkissret f'diversi biċċiet. Maxentius ordna li tinqatel bil-qtugħ ir-ras. Katarina stess ordnat li tinbeda l-eżekuzzjoni. Skont il-leġġenda wkoll, minn għonqha gelglet sustanza qisha ħalib minflok demm.

Il-monasteru nbena madwar l-inħawi meqjusa tradizzjonalment bħala l-post fejn Mosè kien ra l-ħuġġieġa nar qalb l-għollieq. Il-festa ewlenija tal-monasteru hija l-Festa tat-Trasfigurazzjoni. Il-monasteru sar sit ta' pellegrinaġġ magħruf sew.

Storja 

L-eqdem dokument dwar il-ħajja monastika fil-Muntanja Sinaj huwa ġurnal tal-ivvjaġġar miktub bil-Latin minn pellegrina jisimha Egeria (Etheria; Santa Silvja ta' Aquitaine) għall-ħabta tat-381/2-386.

Il-monasteru nbena skont l-ordni tal-Imperatur Ġustinjanu I(li rrenja fl-527-565), madwar il-Kappella tal-Ħuġġieġa nar qalb l-għollieq (magħrufa wkoll bħala l-Kappella ta' Santa Elena) li kienet ġiet ordnata biex tinbena mill-Imperatriċi Konsorti Elena, omm Kostantinu l-Kbir, fis-sit fejn Mosè suppost ra l-ħuġġieġa nar qalb l-għollieq. L-għollieq ħaj li hemm fi ħdan il-monasteru jingħad li huwa l-istess li ra jaqbad Mosè. Strutturalment, ix-xorok prinċipali tal-monasteru x'aktarx li huma l-eqdem xorok magħrufa fid-dinja. Is-sit huwa sagru għall-Kristjaneżmu, għall-Iżlam u għall-Ġudaiżmu.

Kienet inħolqot moskea billi l-kappella eżistenti kienet ġiet ikkonvertita matul il-Kaliffat Fatimida (909-1171), li kienet tintuża b'mod regolari sal-era tas-Sultanat Mamluk fis-seklu 13 u għadha tintuża attwalment f'okkażjonijiet speċjali. Matul l-Imperu Ottoman, il-moskea kienet tinsab f'kundizzjoni mwiegħra; din ġiet irrestawrata fil-bidu tas-seklu 20.

Matul is-seklu 7, il-Kristjani iżolati tas-Sinaj ġew eliminati u baqa' biss il-monasteru ffortifikat. Il-monasteru għadu mdawwar bil-fortifikazzjonijiet enormi li ppreservawh. Sas-seklu 20, l-aċċess kien permezz ta' bieb fl-għoli tal-ħitan ta' barra. Minn żmien l-Ewwel Kruċjata, il-preżenza tal-ġellieda tal-Kruċjati fis-Sinaj sal-1270 qanqlet l-interess tal-Kristjani Ewropej u żiedet l-għadd ta' pellegrini qalbiena li żaru l-monasteru. Il-monasteru kien appoġġat mid-dipendenzi tiegħu fl-Eġittu, fil-Palestina, fis-Sirja, f'Kreta, f'Ċipru u f'Kostantinopli.

Il-monasteru, flimkien ma' diversi dipendenzi fl-inħawi, jikkostitwixxi l-Knisja tas-Sinaj kollha, immexxija minn arċisqof, li huwa wkoll il-patri superjuri tal-monasteru. L-istatus amministrattiv preċiż tal-knisja fi ħdan il-Knisja Ortodossa tal-Lvant huwa ambigwu: uħud, inkluż il-Knisja nnifisha, jitqies bħala awtoċefalu, u oħrajn iqisuh bħala knisja awtonoma taħt il-ġurisdizzjoni tal-Knisja Ortodossa Griega ta' Ġerusalemm. L-arċisqof tradizzjonalment jiġi kkonsagrat mill-Patriarka Ortodoss Grieg ta' Ġerusalemm; f'dawn l-aħħar sekli effettivament irresjeda fil-Kajr. Matul il-perjodu tal-Kruċjati fejn kien hemm distakk bejn il-knejjes Ortodossi u Kristjani, il-monasteru spiċċa taħt il-patroċinju kemm tal-imperaturi Biżantini kif ukoll tal-mexxejja tar-Renju ta' Ġerusalemm, u l-qrati rispettivi tagħhom.

Fit-18 ta' April 2017, seħħ attakk minn grupp tal-Istat Iżlamiku f'checkpoint qrib il-monasteru, fejn inqatel puluzija u ġew midruba tliet pulizija oħra.

Sit ta' Wirt Dinji 

Iż-Żona tal-Monasteru ta' Santa Katarina ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2002.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

Opri tal-arti 

Il-kumpless fih bosta opri tal-arti insostitwibbli: mużajk, l-aqwa kollezzjoni ta' ikoni bikrin fid-dinja, kif ukoll oġġetti lituriġiċi, kalċjijiet u relikwi, u binjiet tal-knisja. Il-kollezzjoni kbira ta' ikoni tibda b'uħud uniċi li jmorru lura x'aktarx għas-sekli 5 u 6; il-monasteru qatt ma ġie affettwat mill-ikonoklażma Biżantina u r-rikkezzi tiegħu qatt ma nsterqu. L-eqdem ikona fuq tema tat-Testment il-Qadim hija ppreservata fil-monasteru wkoll. Proġett biex il-kollezzjoni tiġi kkatalogata ilha għaddejja mis-snin 60 tas-seklu 20. Il-monasteru kien ċentru importanti għall-iżvilupp tal-istil ibridu tal-arti tal-Kruċjati, u għad għandu iktar minn 120 ikona maħluqa b'dak l-istil, bil-bosta l-ikbar kollezzjoni eżistenti fid-dinja. Evidentement bosta nħolqu mil-Latini, x'aktarx patrijiet, ibbażati fil-monasteru jew fil-qrib fis-seklu 13.

Gallerija tal-ikoni

Gallerija ta' ritratti storiċi

Iktar qari 

 Oriana Baddeley, Earleen Brunner (1996). The Monastery of St Catherine. 120 paġna b'79 ritratt bil-kulur. ISBN 978-0-9528063-0-1.

 Böttrich, Christfried (2011). Der Jahrhundertfund. Entdeckung und Geschichte des Codex Sinaiticus. Leipzig: Evangelische Verlagsanstalt. ISBN 978-3-374-02586-2.

 James Hamilton Charlesworth, The New Discoveries in St. Catherine’s Monastery, American Schools of Oriental Research Monograph, Winona Lake, Eisenbrauns, 1981. ISBN 0-89757-403-6.

 Alessandro Falcetta (2018). A Biography of James Rendel Harris 1852 - 1941: The Daily Discoveries of a Bible Scholar and Manuscript Hunter. Londra: T&T Clark. ISBN 9780567684776.

 Forsyth, G. H.; Weitzmann, K. (1973). The Monastery of Saint Catherine at Mount Sinai - The Church and Fortress of Justinian: Plates. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-472-33000-4.

 Paul Géhin (2017). Les manuscrits syriaques de parchemin du Sinaï et leur membra disjecta. CSCO 665 / Subsidia 136. Louvain: Peeters. ISBN 978-90-429-3501-3.

 Margaret Dunlop Gibson (1893). How the Codex was Found. A Narrative of Two Visits to Sinai from Mrs. Lewis’s Journals. 1892-1893. Cambridge: Macmillan & Bowes.

 Dieter Harlfinger, Diether R. Reinsch, and Joseph A. M., Sonderkamp in Zusammenarbeit mit Giancarlo Prato: Specimina Sinaitica: Die datierten griechischen Handschriften des Katharinen-Klosters auf dem Berge Sinai 9. bis 12. Jahrhundert, Berlin: Reimer 1983. ISBN 3496007435.

 Agnes Smith Lewis (1898). In the Shadow of Sinai. A Story travel and Research from 1895 to 1897. Cambridge: Macmillan & Bowes.

 Panayotis G. Nicolopoulos (1999), The New Finds. Holy Monastery and Archdiocese of Sinai (Athens). ISBN 9608598427.

 David C. Parker (2010). CODEX SINAITICUS: The Story of the World’s Oldest Bible. Londra. British Library. ISBN 9780712358033.

 Porter, Stanley E. (2015). Constantine Tischendorf. The Life and Work of a 19th Century Bible Hunter. Londra: Bloomsbury T&T Clark. ISBN 978-0-5676-5803-6.

 Schick, Alexander (2015). Tischendorf und die älteste Bibel der Welt - Die Entdeckung des CODEX SINAITICUS im Katharinenkloster. Muldenhammer: Jota. ISBN 978-3-935707-83-1.

 Soskice, Janet (1991). Sisters of Sinai: How Two Lady Adventurers Found the Hidden Gospels. Londra: Vintage. ISBN 978-1-4000-3474-1.

 Sotiriou, G. and M. (1956–1958). Icones du Mont Sinaï. 2 vol. (platti u testi). Collection de L'Institut francais d'Athènes 100 u 102. Ateni.

 Elena Ene D-Vasilescu, The Monastery of St. Catherine, Sinai and the Romanians, Revue des Études Sud-Est Européennes, XLVII, 1–4, 2009, pp. 75–87.

 Weitzmann, K. (1976). The Monastery of Saint Catherine at Mihnt Sinai: The Icons, Volume I: From the Sixth to the Tenth Century. Princeton: Princeton University Press.

 Weitzmann, K.; Galavaris, G. (1991). The Monastery of Saint Catherine at Mount Sinai. The Illuminated Greek Manuscripts, Volume I. From the Ninth to the Twelfth Century. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-03602-0.

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Monasteri
Eġittu