joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Alenush Terian

Ālenush Teriān (bl-Armen: Ալենուշ Տէրեան; bil-Persjan: آلنوش طریان; jew آلنوش تریان; twieldet fid-9 ta' Novembru 1920 – miet fl-4 ta' Marzu 2011) kienet astronomu u fiżiku Iranjana-Armena u ġiet imsejħa "Omm l-Astronomija Iranjana Moderna".

Ħajja bikrija 
Ālenush Teriān twieldet f'familja Armena f'Tehran, l-Iran. Missierha, Arto, kien direttur teatrali, poeta u traduttur (bil-psewdonimu ta' Arizad li tfisser Imwieled minn Aryan) li ttraduċa x-Shahnameh, mill-Persjan għall-Armen. Ommha, Vartu, kienet attriċi u direttur teatrali.

Edukazzjoni 
Teriān iggradwat fl-1947 fid-Dipartiment tax-Xjenza tal-Università ta' Tehran. Hija bdiet il-karriera tagħha fil-laboratorju tal-fiżika ta' dik l-università u ġiet eletta bħala l-kap tal-operazzjonijiet fil-laboratorju fl-istess sena.

Hija applikat għal borża ta' studju fi Franza iżda Dr. Hesabi ma aċċettax l-applikazzjoni tagħha. Huwa kien jemmen li kien diġà biżżejjed għal mara li tistudja daqshekk. Fl-aħħar mill-aħħar telqet mill-Iran lejn Franza, permezz tal-appoġġ finanzjarju ta' missierha, u hemmhekk fl-1956 kisbet id-dottorat tagħha fil-fiżika atmosferika mill-Università ta' Sorbonne. Imbagħad reġgħet lura lejn l-Iran u saret assistent professur tat-termodinamika fl-Università ta' Tehran. Iktar 'il quddiem ħadmet fil-qasam tal-fiżika solari fil-Ġermanja tal-Punent għal perjodu ta' erba' xhur permezz ta' borża ta' studju li ngħatatilha mill-gvern Ġermaniż lill-Università ta' Tehran. Fl-1964 Teriān saret l-ewwel professur mara tal-fiżika fl-Iran.

Fl-1966, Teriān saret membru tal-Kumitat tal-Ġeofiżika tal-Università ta' Tehran. Fl-1969 ġiet eletta kap tal-istudji tal-fiżika solari f'dik l-università u bdiet taħdem fl-osservatorju solari, u saret wieħed mill-fundaturi tiegħu. Teriān irtirat fl-1979. Fil-waqt ta' mewtha kienet qed tgħix f'Tehran.

Fiċ-ċelebrazzjonijiet ta' għeluq id-90 sena ta' Teriān f'Tehran kienu preżenti għadd ta' membri parlamentari Iranjani u iktar minn 100 Armen Iranjan.

Terian mietet fl-4 ta' Marzu 2011 ta' 90 sena.

Referenzi 

Twieldu fl-1920
Mietu fl-2011
Astronomi
Nies Armeni
Nies Iranjani
Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Montenegro

Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn monumenti (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, skulturi monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u bijoloġiċi), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' annimali u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. Il-Montenegro, li ddikjara l-indipendenza tiegħu fl-2006 wara x-xoljiment tal-Jugoslavja u s-Serbja u l-Montenegro, iffirma l-Konvenzjoni fit-3 ta' Ġunju 2006.

Mill-2018, il-Montenegro għandu erba' Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. L-ewwel sit fil-Montenegro li żdied mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO kien ir-Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta' Kotor, li tniżżel fit-tielet Sessjoni tal-UNESCO fl-1979. Il-Park Nazzjonali ta' Durmitor tniżżel fl-1980 u ġie estiż fl-2005. Dawn iż-żewġ siti tniżżlu fil-lista meta l-Montenegro kien għadu parti mill-Jugoslavja. Barra minn hekk, hemm ukoll żewġ siti transnazzjonali. Is-sit taċ-Ċimiterji tal-Oqbra Medjevali magħrufa bħala Stećci, li tniżżel fl-2016, huwa kondiviż mal-Bożnija-Ħerzegovina, mal-Kroazja u mas-Serbja, filwaqt li s-sit tal-Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent huwa kondiviż mal-Kroazja u mal-Italja. Il-Park Nazzjonali ta' Durmitor tniżżel bħala sit naturali filwaqt li t-tliet siti l-oħra tniżżlu bħala siti kulturali.

Meta tniżżel fl-1979, is-sit tar-Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta' Kotor ġie elenkat minnufih fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji fil-Periklu, minħabba l-ħsarat li ġarrab f'terremot ta' 6.9 Mw li affettwa ż-żona fil-bidu ta' dik is-sena stess. Wara r-restawr, li l-biċċa l-kbira tiegħu ġie ffinanzjat mill-UNESCO, is-sit tneħħa mil-lista tas-siti fil-periklu fl-2003.

Siti ta' Wirt Dinji 
L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.

NB: * Siti transnazzjonali (bl-ikħal)

Referenzi 

Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji
Montenegro
Kauksi Ülle

Kauksi Ülle (imwielda Ülle Kahusk fit-23 ta' Settembru 1962) hija kittieba Estonjana.

Ħajja u xogħol 
Kauksi Ülle tara lilha nnifisha bħala kittieba tal-Estonjan tan-Nofsinhar li għandha rabta mill-qrib mad-drawwiet u mal-istorja tan-Nofsinhar tal-Estonja. Għalhekk, skont it-tradizzjoni ta' art twelidha, spiss tuża l-isem Kauksi Ülle. Hija tikteb b'mod konsistenti bil-Võro u hija impenjata biex terġa' tagħti l-ħajja lil din il-lingwa. Ix-xogħol tagħha huwa attribwit lill-qasam tal-etnofuturiżmu. Kauksi Ülle attwalment tgħix f'Obinitsa.

Kauksi Ülle trabbiet fil-kampanja fil-Kontea ta' Võru. Attendiet l-iskola f'Rõuge u f'Võru. Fl-1986 iggradwat fl-istorja mill-Università ta' Tartu. Imbagħad ħadmet fid-dipartiment editorjali tar-rivista Kultuur ja Elu, fil-parti ta' Tartu tal-Unjoni tal-Kittieba Estonjani, f'Võru Raadio u fil-Fondazzjoni Fenno-Ugria, li hija l-kap tagħha mill-1998.

Xogħlijiet

Poeżiji 

 1987 Kesk umma mäke
 1989 Hanõ vai luigõ
 1991 Jyriyy
 1995 Agu ni Eha. Morn and Eve (bil-Võro u bl-Ingliż)
 1996 Kuldnaanõ. Kultanainen (bil-Võro u bil-Finlandiż)
 2001 Nõsõq rõõmu mõrsija
 2003 Käänüpäiv
 2005 Emaemamaa
 2012 Palunõiaq
 2012 Valit luulõq

Proża 

 1997 Säng
 1998 Paat
 2000 Huuv'
 2003 Uibu

Reċti 

 2004 Taarka
 2006 Kuus tükkü

Referenzi 

Kittieba Estonjani
Poeti Estonjani
Võro
Twieldu fl-1962
Nies Estonjani
Nies ħajjin
Róža Domašcyna

Róža Domašcyna (twieldet fil-11 ta' Awwissu 1952 fid-distrett ta' Bautzen fil-Ġermanja tal-Lvant) hija poeta, traduttur u kittieb. Hija tikteb bil-Ġermaniż u bil-lingwa Sorbjana ta' Fuq. Rebħet il-premju promozzjonali ta' Ćišinski u l-Premju ta' Anna Seghers (fl-1998).

Xogħlijiet 

 Wróćo ja doprědka du (bl-Ingliż: I go back to the front), 1990
 Zaungucker, 1991
 Pře wšě płoty (bl-Ingliż: Over all fences), 1994
 Zwischen gangbein und springbein, 1995
 Der Hase im Ärmel, Illustrazzjonijiet: Angela Hampel, 1997, 2011
 Selbstredend selbzweit selbdritt, 1998
 Kunstgriff am netzwerg, 1999
 Pobate bobate, 1999
 "sp", 2001
 MY NA AGRA, 2004
 stimmfaden, 2006
 Balonraketa (żewġ testi għat-teatru), 2008
 ort der erdung, 2011
 «Prjedy hač woteńdźeš», 2011.
 Štož ći wětřik z ruki wěje, 2012
 Feldlinien, 2014
 Die dörfer unter wasser sind in deinem kopf beredt, 2016
 znaki pominaki kopolaki (flimkien ma' Měrana Cušcyna u Měrka Mětowa), 2019
 W času zeza časa, 2019
 stimmen aus der unterbühne, 2020
 Poesiealbum 354, 2020

Biblijografija 

 Dichtung des 20. Jahrhunderts: Meine 24 sächsischen Dichter, Hrsg. Gerhard Pötzsch, 2 CDs, Militzke Verlag, Leipzig, 2009, ISBN 978-3-86189-935-8.

Referenzi 

Kittieba Ġermaniżi
Poeti Ġermaniżi
Tradutturi Ġermaniżi
Twieldu fl-1952
Nies ħajjin
Nies Ġermaniżi
Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi

Is-Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi huma Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-Awstralja magħmul minn żewġ siti differenti magħrufa għall-fdalijiet estensivi ta' fossili li nstabu fihom.

Deskrizzjoni 
Dan is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO huwa magħmul minn żewġ żoni separati fl-Awstralja fejn instabu l-fossili ta' mammiferi mill-era Kajnożojka:

 iż-żona ta' Riversleigh fi Queensland
 il-Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Naracoorte fin-Nofsinhar tal-Awstralja.

Riversleigh u Naracoorte jitqiesu li huma fost l-aqwa 10 siti tal-fossili fid-dinja u ż-żewġ postijiet huma magħrufa għad-diversità kbira u l-kwalità tal-preservazzjoni tal-fossili li nstabu fihom. Dawn juru l-evoluzzjoni tal-mammiferi fl-Awstralja f'dawn l-aħħar 20 miljun sena u juru wkoll kif il-marsupjali adattaw għat-tibdil fil-klima f'dawn l-aħħar 170,000 sena.

Sit ta' Wirt Dinji 

Is-Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi (Riversleigh/Naracoorte) ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1994 u żdiedu fil-lista Awstraljana tal-Wirt Nazzjonali fil-21 ta' Mejju 2007.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (viii) "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta stadji importanti tal-istorja tad-dinja, inkluż it-trapass tal-ħajja, il-proċessi ġeoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-iżvilupp tat-tipi differenti ta' art, jew il-karatteristiċi ġeomorfiċi jew fiżjografiċi sinifikanti"; u l-kriterju (ix) "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta proċessi ekoloġiċi u bijoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-evoluzzjoni u fl-iżvilupp ta' ekosistemi u ta' komunitajiet ta' pjanti u ta' annimali terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar".

Referenzi 

Preistorja
Siti ta' Wirt Dinji
Awstralja
Għerien
Ħaġar Qim

Ħaġar Qim huwa kumpless ta' tempji megalitiċi li jinsab fil-gżira Mediterranja ta' Malta u li jiġi mill-perjodu ta' Ġgantija (3600-3200 Q.K.). It-tempji megalitiċi ta' Malta huma fost l-eqdem siti religjużi fid-dinja, u ġew deskritti miil-Kumitat tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bħala "kapolavuri arkitettoniċi uniċi". Fl-1992 l-UNESCO rikonoxxiet lil Ħaġar Qim u erba' strutturi megalitiċi Maltin oħra bħala Siti ta' Wirt Dinji.     

Il-bennejja ta' Ħaġar Qim użaw il-ġebla tal-ġir biex jibnu t-tempju. It-tempju sofra tisfif u teħmir fuq il-wiċċ tiegħu tul il-millennji bħala riżultat tal-użu ta' dan il-materjal. Fl-2009 tlestiet il-ħidma fuq tinda protettiva għat-tempju.

Ħarsa ġenerali 
Il-kumpless megalitiku ta' Ħaġar Qim jinsab fit-tarf tan-Nofsinhar tal-gżira ta' Malta.

M'hemm l-ebda midfen fit-tempju jew fiż-żona ta' madwar Ħaġar Qim, u lanqas instab l-ebda għadam ta' bniedem fit-tempji Maltin. Instabu l-għadam ta' varji annimali li ġew offruti bħala sagrifiċċju. Hemm teorija li l-kumpless ta' Ħaġar Qim inbena fi tliet stadji: it-'Tempju l-Qadim' l-ewwel nett, imbagħad it-'Tempju l-Ġdid', u finalment tlestiet l-istruttura s-sħiħa. 

Il-kumpless ta' Ħaġar Qim jikkonsisti f'tempju ewlieni u tliet strutturi megalitiċi addizzjonali maġenbu. It-tempju ewlieni nbena bejn it-3600 u t-3200 Q.K., iżda l-fdalijiet tat-Tramuntana huma ferm eqdem.

Referenzi 
Tempji megalitiċi ta' Malta
Siti ta' Wirt Dinji
Siti arkeoloġiċi f'Malta
Preistorja
Siti Penitenzjarji Awstraljani

Is-Siti Penitenzjarji Awstraljani (bl-Ingliż: Australian Convict Sites) huma Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-Awstralja magħmul mill-fdalijiet ta' 11-il sit penitenzjarju li oriġinarjament kienu nbnew mill-Imperu Brittaniku matul is-sekli 18 u 19 fuq meded għammiela tul il-kosta Awstraljana f'Sydney, f'Tasmania, fil-Gżira ta' Norfolk, u f'Fremantle; li issa jirrappreżentaw "...l-aqwa eżempji eżistenti ta' trasport fuq skala kbira ta' persuni għal raġunijiet penitenzjarji u l-espansjoni kolonjali tas-setgħat Ewropej permezz tal-preżenza u x-xogħol tal-persuni fis-siti penitenzjarji".

Dawn is-siti ġew inklużi kollha individwalment fil-List Awstraljana tal-Wirt Nazzjonali qabel ma żdiedu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

It-tħejjijiet bdew fl-1995, u s-siti ġew innominati għall-ewwel darba bħala siti indikattivi f'Jannar 2008. Dak it-tentattiv ma rnexxiex, u d-dokument tan-nominazzjoni tfassal mill-ġdid sussegwentement.

Sit ta' Wirt Dinji 

Mill-iżjed minn 3,000 sit penitenzjarju li fadal fl-Awstralja, il-11-il komponent tas-Siti Penitenzjarji Awstraljani ntgħażlu bħala l-eżempji ewlenin tal-era penitenzjarja dinjija u saru Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2010.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

Komponenti 

Il-11-il komponent tas-Siti Penitenzjarji Awstraljani huma:

 Iż-Żona Storika ta' Kingston u ta' Arthur's Vale ("KAVHA"), il-Gżira ta' Norfolk.
 Id-Dar Antika tal-Gvern u l-madwar, New South Wales.
 Il-Barrakki ta' Hyde Park, New South Wales.
 Il-Proprjetajiet ta' Brickendon u ta' Woolmers, Tasmania.
 L-Istazzjon ta' Prova ta' Darlington, Tasmania.
 It-Triq l-Antika l-Kbira tat-Tramuntana (bl-Ingliż: Old Great North Road), New South Wales.
 Il-Fabbrika tan-Nisa ta' Cascades, Tasmania.
 Is-Sit Storiku ta' Port Arthur, Tasmania.
 Is-Sit Storiku tal-Minjieri tal-Faħam, Tasmania.
 Is-Sit Penitenzjarju tal-Gżira ta' Cockatoo, New South Wales.
 Il-Ħabs ta' Fremantle, il-Punent tal-Awstralja.

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Awstralja
Għerien u Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja

L-Għerien u l-Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja huma ġabra ta' sitt għerien fin-Nofsinhar tal-Ġermanja li kienu jintużaw mill-bnedmin preistoriċi tal-Era Glaċjali għall-kenn madwar 33,000 sa 43,000 sena ilu. L-għerien jinsabu fil-Widien ta' Lone u Ach, fil-muntanji Jura tas-Swabja. F'dawn l-għerien instabu statwetta b'għamla femminili, figurini mnaqqxin ta' annimali (inkluż iljuni tal-għerien, mammutijiet, żwiemel u bhejjem tal-ifrat), strumenti mużikali u oġġetti ta' tiżjin personali. Uħud mill-figurini huma ta' ħlejqiet li huma nofshom annimali u nofshom bnedmin. Is-sitt għerien tniżżlu bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2017.

Għerien

Sit ta' Wirt Dinji 
L-Għerien u l-Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja tniżżlu bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2017.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Ġermanja
Għerien
Preistorja
Anna Sychravová

Anna Sychravová (twieldet fis-7 ta' Lulju 1873 – mietet fit-22 ta' Frar 1925) kienet għalliema u politiku Ċekoslovakka. Fl-1920 ġiet eletta fil-Kamra tad-Deputati u saret waħda mill-ewwel grupp ta' membri nisa, u l-unika mara mis-Slovakkja, li ġew eletti.

Bijografija 
Sychravová twieldet f'familja ta' skrivana f'Humpolec fl-Awstrija-Ungerija (issa parti miċ-Ċekja) fis-7 ta' Lulju 1873. Hemmhekk saret għalliema u ħadmet fi Praga u f'Žižkov, fejn ħadmet ukoll għas-servizzi taż-żgħażagħ tal-awtoritajiet provinċjali u distrettwali. Wara l-indipendenza taċ-Ċekoslovakkja wara l-Ewwel Gwerra Dinjija, ħadmet fil-Ministeru għas-Sigurtà Soċjali għal sena qabel ma marret terġa' tgħallem fi Vrútky.

Hija kienet kandidat tal-Partit tal-Ħaddiema Soċjal-Demokratiku taċ-Ċekoslovakkja fl-elezzjonijiet parlamentari tal-1920, u ġiet eletta fil-Kamra tad-Deputati. Matul il-mandat tagħha kienet membru tal-Kumitat għall-Kultura. Madankollu, hija mietet fi Frar 1925 fl-isptar ta' Vinohrady qabel intemm il-mandat tagħha. Is-siġġu tagħha ttieħed minn Jozef Pajger.

Referenzi 

Politiċi
Twieldu fl-1873
Mietu fl-1925
Għoljiet, Djar u Kantini ta' Champagne

L-Għoljiet, id-Djar u l-Kantini ta' Champagne huwa l-isem li ngħata lil diversi siti fir-reġjun ta' Champagne fi Franza li tniżżlu bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2015 għar-rabtiet storiċi tagħhom mal-produzzjoni u mal-bejgħ tax-xampanja, kif ukoll għax-xhieda tagħhom fl-iżvilupp ta' imprenditorija agroindustrijali rinomata fuq livell internazzjonali.

Deskrizzjoni 
Għalkemm jokkupa parti żgħira tar-reġjun tal-inbid spumanti ta' Champagne, is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO jikkonsisti minn postijiet li jirrappreżentaw il-proċess sħiħ tal-ħolqien u tal-bejgħ tax-xampanja. B'kollox hemm 14-il sit distint, li huma raggruppati fi tliet kategoriji:

 il-vinji storiċi ta' Hautvillers, Aÿ, u Mareuil-sur-Aÿ, u l-kantini korrispondenti tagħhom, fejn l-għeneb ilhom jiġu kkultivati u ffermentati mill-inqas mill-1673.
 l-Għolja ta' Saint-Nicaise f'Reims, vinja urbana bil-kantini tagħha stess, flimkien ma' spazji pubbliċi u parks.
 it-triq famuża msejħa Avenue de Champagne u l-Forti Chabrol f'Épernay, l-iżjed post magħruf għat-turija u għall-bejgħ tax-xampanja.

Il-vinji f'Hautvillers, f'Aÿ, u f'Mareuil-sur-Aÿ jinkludu l-għorfiet u l-impjanti tal-għasir fil-post, li jintużaw għall-ipproċessar tal-għeneb bi trasport minimu. Il-kantini taħt il-villaġġi u l-vinji, li tħaffru fil-ġnub tal-għoljiet ġibsija fis-sekli 17 u 18, jibqgħu sejrin għat-telgħa mill-vinji. Madankollu, l-iżjed kantini estensivi jinsabu fl-Għolja ta' Saint-Nicaise. Dawn il-kantini, li nbnew wara dawk li jinsabu 'l barra mill-belt, tkabbru fuq il-barrieri eżistenti tal-ġibs ta' taħt l-art u jibqgħu sejrin għal diversi kilometri taħt il-vinji u r-raħal. L-Avenue de Champagne f'Epernay fiha l-kwartieri ġenerali ta' bosta mill-manifatturi ewlenin tax-xampanja. It-triq inbniet tul rotta kummerċjali maġġuri bejn Franza u l-Ġermanja, u fiha l-binjiet tal-kummerċjanti tax-xampanja mis-seklu 18.

Sit ta' Wirt Dinji 
L-Għoljiet, id-Djar u l-Kantini ta' Champagne ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2015.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Franza
Agrikoltura
Akkwedott ta' Padre Tembleque

L-Akkwedott ta' Padre Tembleque jew l-Akkwedott ta' Tembleque huwa akkwedott Messikan li jinsab bejn l-irħula ta' Zempoala, fl-istat ta' Hidalgo, u Otumba fl-istat tal-Belt tal-Messiku.

L-istruttura ssemmiet għal patri Spanjol li kien jismu Francisco de Tembleque u hija Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

Deskrizzjoni 
L-akkwedott oriġinarjament inbena bejn l-1553 u l-1570. Għandu tul ta' 45 kilometru (28 mil) u jibda fil-vulkan ta' Tecajete fil-Lvant ta' Zempoala u jispiċċa f'Otumba. Il-biċċa l-kbira minnu jgħaddi fuq l-art, iżda hemm xi biċċiet minnu li jgħaddu taħt l-art kif ukoll fuq irdumijiet u widien. Tul l-akkwedott hemm tliet arkati: l-ewwel arkata fiha 46 ħnejja, it-tieni waħda fiha 13-il ħnejja, u t-tielet waħda fiha 67 ħnejja. L-ogħla rdum u wied li jaqsam minnu l-akkwedott huwa l-irdum ta' Papalote, li taqsam minnu s-sezzjoni tal-akkwedott magħrufa bħala l-Arkata Prinċipali b'67 ħnejja, bl-ogħla ħnejja f'għoli ta' 38.75 metru (127.1 pied). L-akkwedott kien inbena minn Padre Tembleque biex iwassal l-ilma tant meħtieġ fl-irħula.

Sit ta' Wirt Dinji 

Is-Sistema Idrawlika tal-Akkwedott ta' Padre Tembleque żdiedet bħala Sit Indikattiv tal-Messiku fl-20 ta' Novembru 2001 bħala sit kulturali. Is-sit ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fil-5 ta' Lulju 2015.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Messiku
Inġinerija
Monumenti
Arkitettura tas-Seklu 20 ta' Frank Lloyd Wright

L-Arkitettura tas-Seklu 20 ta' Frank Lloyd Wright hija Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO li huwa magħmul minn tmien binjiet madwar l-Istati Uniti li ġew iddisinjati mill-arkitett Amerikan Frank Lloyd Wright. Dawn il-binjiet joħorġu fid-dieher il-filosofija tiegħu ta' arkitettura organika, fejn iddisinja strutturi li huma f'armonija mal-umanità u l-ambjent tal-madwar. Ix-xogħol ta' Wright kellu influwenza internazzjonali fuq l-iżvilupp tal-arkitettura fis-seklu 20.

Frank Lloyd Wright 
Frank Lloyd Wright (1867-1959) trabba fl-ambjent rurali ta' Wisconsin u studja l-inġinerija ċivili fl-Università ta' Wisconsin. Imbagħad ħadem bħala apprendist ma' arkitetti notevoli fl-iskola tal-arkitettura ta' Chicago, partikolarment ma' Louis Sullivan. Wright fetaħ il-prattika ta' suċċess tiegħu stess fl-1893, u żviluppa dar u studjo influwenti f'Oak Park, Illinois. Fis-seklu 20, huwa sar wieħed mill-iżjed arkitetti rinomati fid-dinja.

Nominazzjoni 
Permezz tal-isforzi mmexxija mill-Entità tal-Konservazzjoni tal-Binjiet ta' Frank Lloyd Wright, organizzazzjoni mingħajr skop ta' profitt, il-ġabra ta' binjiet oriġinarjament saret sit indikattiv fl-2008 b'lista ta' għaxar binjiet ta' Wright. Fl-2011 żdiedet binja oħra, iżda eventwalment il-Binja Amministrattiva u t-Torri tar-Riċerka ta' S. C. Johnson & Son Inc. f'Racine, Wisconsin, tneħħew. Nomina fl-2015 biex is-sit indikattiv jitniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO ġiet irreferuta mill-UNESCO għal reviżjoni f'Lulju 2016. L-Entità tal-Konservazzjoni, immexxija mill-Kunsill tal-Wirt Dinji ta' Frank Lloyd Wright, ħadmet mill-qrib mas-Servizz tal-Parks Nazzjonali u mal-UNESCO biex il-proposta oriġinali tiġi kkunsidrata mill-ġdid u biex isiru l-bidliet meħtieġa.

F'Diċembru 2018, proposta riveduta tressqet bi tmien binjiet, bl-esklużjoni tat-Torri ta' Price f'Bartlesville, Oklahoma, u ċ-Ċentru Ċiviku tal-Kontea ta' Marin f'San Rafael, California, mill-proposta.

Sit ta' Wirt Dinji 
F'Ġunju 2019, il-Kunsill Internazzjonali tal-Monumenti u s-Siti ta rakkomandazzjoni pożittiva u s-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO f'Lulju 2019.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ".

It-tmien binjiet rappreżentattivi ta' Wright ġew iddisinjati fl-ewwel nofs tas-seklu 20. L-ewwel binja li ġiet inkluża, magħrufa bħala Unity Temple (001), tlestiet fl-1908, u l-aħħar, il-Guggenheim (008) — għalkemm id-disinn tagħha beda fis-snin 40 tas-seklu 20 — tlestiet fl-1959, is-sena li fiha miet Wright.

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Stati Uniti
Arkitettura
Seklu 20
Tetiana Ostashchenko

Tetiana Mykolaivna Ostashchenko (bl-Ukren: Тетяна Миколаївна Остащенко; twieldet f'Awwissu 1974) hija tabib militari, brigadier ġeneral u Kmandant Ukrena tal-Forzi Mediċi tal-Forzi Armati Ukreni (mill-2021). Hija l-ewwel mara fl-istorja tal-Ukrajna li tikkmanda fergħa militari, kif ukoll l-ewwel mara li għandha l-grad ta' brigadier ġeneral fil-pajjiż.

Bijografija 
Tetiana Ostashchenko twieldet f'Lviv fil-Punent tal-Ukrajna f'Awwissu 1974. Missierha kien fil-militar ukoll.

Fl-1996 Ostashchenko ggradwar bl-unuri mill-Università Medika Nazzjonali ta' Danylo Halytsky ta' Lviv (il-Fakultà tal-Farmaċija). Fl-1998 hija ggradwar mill-Akkademja Medika Militari Ukrena.

Fl-2020 temmet il-korsijiet fis-settur tar-riformi tad-difiża u tas-sigurtà, kif ukoll tat-tmexxija strateġika għall-immaniġġjar fl-Università ta' Cranfield fir-Renju Unit.

Mill-1998 qdiet ir-rwol tagħha fil-militar fil-karigi li ġejjin:

 Kap ta' spiżerija ta' unità militari;
 Uffiċjal tad-Dipartiment Mediku Militari tal-Kmand Operazzjonali tal-Punent;
 Kap tad-Dipartiment tal-Akkwist Mediku tal-Kmand Mediku Militari Ċentrali tal-Forzi Armati Ukreni;
 Kap tal-Unità tad-Dipartiment Mediku Militari tal-Ministeru għad-Difiża tal-Ukrajna u tad-Direttorat Ġenerali għall-Kooperazzjoni Militari u għall-Operazzjonijiet ta' Żamma tal-Paċi tal-Persunal Ġenerali tal-Forzi Armati Ukreni;
 Kap tad-Dipartiment tal-Akkwist Mediku tad-Dipartiment Mediku Militari Prinċipali;
 Kap Spettur tal-Ispettorat Prinċipali tal-Ministeru għad-Difiża tal-Ukrajna.

F'Lulju 2021 inħatret Kmandant tal-Forzi Mediċi tal-Forzi Armati Ukreni. Tetiana Ostashchenko b'hekk saret l-ewwel mara fl-istorja tal-Ukrajna fil-kmand ta' fergħa militari, kif ukoll l-ewwel mara bi grad ta' brigadier ġeneral.

Referenzi 

Nies ħajjin
Twieldu fl-1974
Difiża
Nies Ukreni
Susan Bassnett

Susan Edna Bassnett, FRSL, (imwielda fil-21 ta' Ottubru 1945) hija teorista tat-traduzzjoni u akkademika tal-letteratura komparattiva. Hi serviet bħala Pro-Viċi Kanċillier fl-Università ta' Warwick għal għaxar snin u għallmet fiċ-Ċentru għat-Traduzzjoni u l-Istudji Kulturali Komparattivi ta' hemmhekk, ċentru li ngħalaq fl-2009. Fl-2016 laħqet Professur tal-Letteratura Komparattiva fl-Universitajiet ta' Glasgow u Warwick. Ingħatat l-edukazzjoni tagħha madwar l-Ewropa, u bdiet il-karriera tagħha fl-Italja u għallmet anke f'universitajiet fl-Istati Uniti. Fl-2007, ġiet eletta bħala membru superjuri fis-Soċjetà Rjali tal-Letteratura.

Ħajja bikrija u edukazzjoni 
Bassnett twieldet fil-21 ta' Ottubru 1945. Studjat l-Ingliż u t-Taljan fl-Università ta' Manchester, u fl-1968 iggradwat b'Baċellerat fl-Arti bl-Unuri tal-Ewwel Klassi. Hi studjat għad-Dottorat fil-Franċiż fl-Università ta' Lancaster, li ġie fi tmiemu fl-1975.

Karriera akkademika 
Bassnett bdiet il-karriera akkademika tagħha bħala lettriċi fl-Università ta' Ruma bejn l-1968 u l-1972. Imbagħad, irritornat lejn l-Ingilterra fejn kienet ukoll lettriċi fl-Università ta' Lancaster bejn l-1972 u l-1976. Ingħaqdet bħala lettriċi fl-Università ta' Warwick fl-1976, u hemm waqqfet iċ-Ċentru għat-Traduzzjoni u l-Istudji Kulturali Komparattivi fl-1985. Fl-1989 ġiet promossa bħala lettriċi tal-ogħla grad, u fl-1992 inħatret Professur tal-Letteratura Komparattiva. Fl-istess università, serviet bħala Pro-Viċi Kanċillier darbtejn, bejn l-1997 u l-2003, kif ukoll bejn l-2005 u l-2009. Irtirat minn Warwick fl-2016, u ngħatat it-titlu ta' Professur Emeritu. Mill-2015 'l hawn żammet il-pożizzjoni ta' Professur fil-Letteratura Komparattiva fl-Università ta' Glasgow.

Xogħlijiet Prestiġjużi 
Fost il-kotba tagħha li jammontaw għal iżjed minn għoxrin, ħafna saru xogħlijiet importanti fil-qasam tal-kritika letterarja, speċjalment Translation Studies (1980) u Comparative Literature (1993). Ktieb tagħha dwar Ted Hughes ġie ppubblikat fl-2009. Ktieb ieħor editjat minnha huwa Knives and Angels: Women Writers in Latin America (1990). Il-kollaborazzjoni ta' Bassnett ma' diversi intellettwali oħra f'serje ta' proġetti ta' kotba, ġiet milqugħa tajjeb ħafna. Fl-2006, hi koeditjat ma' Peter Bush il-ktieb The Translator as Writer. Barra mix-xogħlijiet akkademiċi tagħha, Bassnett tikteb ukoll il-poeżija, b'numru ta' poeżiji tagħha ppubblikati f'Exchanging Lives: Poems and Translations (2002).

Nagħtu importanza lit-traduzzjoni 
Fix-xogħol tagħha Constructing Cultures: Essays on Literary Translation tal-1988 (miktub ma' André Lefevere), Bassnett issostni li "l-bidla fl-importanza mill-oriġinal għat-traduzzjoni hija riflessa f'diskussjonijiet dwar il-viżibbiltà tat-traduttur. Lawrence Venuti jisħaq li hemm bżonn ta' traduzzjoni ċċentralizzata fuq it-traduttur, u jinsisti li t-traduttur għandu jagħmel ismu viżibbli fit-test".

Referenzi 

Teoristi
Twieldu fl-1945
Nies ħajjin
Juliane House

Juliane House (imwielda fl-1942) hija lingwista Ġermaniża u akkademika fl-Istudji tat-Traduzzjoni.

Bijografija 
House kisbet lawrja fit-Traduzzjoni bl-Ingliż u bl-Ispanjol u fid-Dritt Internazzjonali mill-Università ta' Heidelberg, il-Ġermanja. Aktar tard, ħadmet bħala traduttriċi u riċerkatriċi. Ġabet Baċellerat, Masters u Dottorat fil-Lingwistika u l-Lingwistika Applikata mill-Università ta' Toronto, il-Kanada.

Hija membru ta' livell għoli taċ-Ċentru tar-Riċerka dwar il-Multilingwiżmu fi ħdan il-Fondazzjoni Xjentifika Ġermaniża fl-Università ta' Hamburg, fejn idderiġiet diversi proġetti dwar it-traduzzjoni u l-interpretazzjoni. L-interessi tar-riċerka tagħha jinkludu t-teorija u l-prattika tat-traduzzjoni, il-pragmatika kuntrastanti, l-analiżi tad-diskors, it-teorija tal-pulitezza, l-Ingliż bħala lingwa franka, il-komunikazzjoni interkulturali, u l-komunikazzjoni kummerċjali globali.

Juliane House kienet il-President ta' IATIS u bħalissa hija wkoll il-President tal-Programmi Lingwistiċi u d-Direttur tad-Dottorat fil-Lingwistika Applikata: Programm tad-Diskors fit-Tagħlim, l-Ittestjar jew it-Traduzzjoni / l-Interpretazzjoni bl-Ingliż, fl-Università Ellenika Amerikana (Hellenic American University).

Pubblikazzjonijiet 
Ix-xogħlijiet ippubblikati ta' House jinkludu:

 A Model for Translation Quality Assessment (1977 u riviżitat fl-1997)
 Let's Talk and Talk About It: A Pedagogic Interactional Grammar of English (1981) ma' Willis Edmondson
 Interlingual and Intercultural Communication (1986) ma' Shoshana Blum-Kulka
 Cross-Cultural Pragmatics: requests and apologies (1989) ma' Shoshana Blum-Kulka u Gabriele Kasper
 Einführung in die Sprachlehrforschung (1993, ed. riveduta 2011) ma' Willis Edmondson
 Misunderstanding in Social Life. Discourse Approaches to Problematic Talk. (2003) ma' Gabriele Kasper u Steven Ross
 Multilingual Communication (2004) ma' Jochen Rehbein.
 Translation (2009).
 Translatory Action and Intercultural Communication (2009) ma' Kristin Bührig u Jan ten Thije.
 English as a Lingua Franca. Special Issue of Intercultural Pragmatics vol 6, No. 2. 2009.
 Convergence and Divergence in Language Contact Situations. (2010) ma' Kurt Braunmüller.
 Globalization, Discourse, Media. In a Critical Perspective. (2010) ma' Anna Duszak u Lukasz Kumiega.
 Impoliteness in Germany. (2010) Intercultural Pragmatics 7:4. 2010
 House, J. (2015). Translation quality assessment: Past and present. Routledge.
 House, J. (2016). Translation as communication across languages and cultures. Routledge, Taylor & Francis Group.
 House, J. (2018). Translation: The basics (First edition). Routledge/Taylor & Francis Group.

Biblijografija 

 Probst, J.: Ein Kompliment in Ehren … Aspekte eines "höflichen" Sprechaktes in mehreren Sprachen, in: Übersetzen, Interkulturelle Kommunikation, Spracherwerb und Sprachvermittlung - das Leben mit mehreren Sprachen. Festschrift für Juliane House zum 60. Geburtstag, Zeitschrift für Interkulturellen Fremdsprachenunterricht, 2003

Referenzi 

Lingwisti Ġermaniżi
Twieldu fl-1942
Nies ħajjin
Maria Espinosa

Maria Espinosa (imwielda Paula Cronbach fl-1939) hija rumanziera, poetessa u traduttriċi Amerikana.

Edukazzjoni u Karriera 
Espinosa attendiet l-Università ta’ Harvard fejn studjat mar-rumanzier postmodern Amerikan, John Hawkes. Waqt li kienet qed tistudja fl-Università ta’ Columbia, kienet tikkorrispondi ma’ Anais Nin, li nkoraġġietha ħafna biex tkompli tikteb. Fis-snin sebgħin, hija studjat ma’ Leonard Bishop f’workshops privati li kienu jittellgħu fid-djar tan-nies f’Berkeley, ġewwa Kalifornja. Hija għallmet fi New College ta’ Kalifornja u fis-City College ta’ San Francisco, bħala awtriċi mistiedna fl-Università ta’ Adelaide fl-Awstralja, u ħarrġet xi nisa fil-Proġett ta’ Kitba għan-Nisa Afgani. Espinosa mexxiet bosta workshops informali fil-kitba. Il-poeżiji, it-traduzzjonijiet ta’ artikli, u n-novelli fizzjonarji tagħha dehru f’numru kbir t’antoloġiji.

Referenzi 

 ^ "Ample Substance: Maria Espinosa on Pamela Uschuk's Crazy Love". July 2009.
 http://www.moesbooks.com/cgi-bin/moe/090506.html[permanent dead link]
Marie Ponsot

Marie Ponsot (/pɒnˈsoʊ/; xebba: Birmingham; 6 ta’ April 1921 - 5 ta’ Lulju 2019) kienet poetessa, kritika letterarja, saġġista, għalliema u traduttriċi Amerikana. L-unuri u l-premjijiet li ngħatat jinkludu n-National Book Critics Circle Award, id-Delmore Schwartz Memorial Prize, ir-Robert Frost Poetry Award, il-Medalja Shaughnessy tal-Modern Language Association, ir-Ruth Lilly Poetry Prize mill-Poetry Foundation, u l-Aiken Taylor Award for Modern American Poetry.

Bijografija 
Bint Marie Candee li kienet għalliema fl-iskejjel pubbliċi, u William Birmingham li kien impurtatur, Ponsot twieldet fi Brooklyn ġewwa New York u trabbiet flimkien ma’ ħuha fi Queens, il-Ġamajka. Minn età żgħira hi bdiet tikteb il-poeżiji, li ftit minnhom ġew ippubblikati fil-Brooklyn Daily Eagle. Wara li ggradwat minn St. Joseph's College for Women in Brooklyn, Ponsot kisbet lawrja ta’ Masters fil-Letteratura tas-Seklu Sbatax mill-Columbia University. Wara t-Tieni Gwerra Dinjija, hi marret Pariġi fejn iltaqgħet u żżewġet lil Claude Ponsot, pittur u student ta’ Fernand Léger. Tul it-tliet snin li għexu f’Pariġi, il-koppja kellha tifla. Kien il-ħabib tagħha, l-artist Amerikan Lawrence Ferlinghetti, li fl-1956, ippubblikalha l-ewwel ktieb tal-poeżiji True Minds. Iktar 'il quddiem, il-koppja Ponsot irrilokat fl-Istati Uniti. Il-koppja kellha sitt subien qabel ma ddivorzjat. Marie Ponsot sabet ruħha trabbi sebat itfal u waqfet tippubblika l-poeżiji tagħha.

Mar-ritorn tagħha minn Franza, Ponsot ħadmet għal rasha bħala kittieba ta’ skripts għar-radju u t-televiżjoni. Hi ttraduċiet 69 ktieb tat-tfal mill-Franċiż, fosthom il-ktieb The Fables of La Fontaine.

Premjijiet 
Ponsot kitbet diversi ġabriet poetiċi, fosthom The Bird Catcher (1998) li kien finalist tal-Lenore Marshall Poetry Prize tal-1999 u r-rebbieħ tan-National Book Critics Circle Award, u Springing: New and Selected Poems (2002), li ġie msemmi bħala "ktieb notevoli tas-sena" minn The New York Times Book Review.

Fost premjijiet oħra, Ponsot irċeviet għotja għall-kitba kreattiva min-National Endowment for the Arts, id-Delmore Schwartz Memorial Prize, ir-Robert Frost Poetry Award, il-Medalja Shaughnessy tal-Modern Language Association, ir-Ruth Lilly Poetry Prize mill-Poetry Foundation fl-2013, u l-Aiken Taylor Award for Modern American Poetry fl-2015.

Referenzi 

Poeti Amerikani
Tradutturi Amerikani
Twieldu fl-1921
Mietu fl-2019
Rafael Nadal

Rafael Nadal Parera (twieled fit-3 ta' Ġunju 1986) huwa tennist professjonali Spanjol li bħalissa huwa klassifikat fit-tielet post fil-klassifika tal-Association of Tennis Professionals (ATP).

Huwa meqjus bħala l-aqwa tennista fl-istorja kollha fuq il-courts tat-tafal u wieħed mill-aqwa ta' kull żmien. Sal-lum huwa t-tennis maskili bl-aktar titli ta' Grand Slam singles, b'21, quddiem Roger Federer tal-Iżvizzera u Novak Djokovic tas-Serbja, it-tnejn b'20.

Ħoloq esterni 
 

Nies ħajjin
Twieldu fl-1986
Tennisti Spanjoli
Lydia Davis

Lydia Davis, imwielda fl-Amerka fil-15 ta' Lulju, 1947, hija kittieba ta' novelli, rumanziera, saġġista u traduttriċi mill-Franċiż u lingwi oħra. Davis ipproduċiet diversi traduzzjonijiet ġodda ta' xogħlijiet letterarji klassiċi Franċiżi, fosthom Swan's Way ta' Marcel Proust u Madame Bovary ta' Gustave Flaubert. Barra minn hekk, it-traduttriċi spiss kienet tikteb stejjer partikolarment qosra.

Karriera 
Davis ippubblikat sitt kollezzjonijiet ta' xogħlijiet letterarji ta' fizzjoni, fosthom The Thirteenth Woman and Other Stories (1976) u Break It Down (1986), finalist għall-Premju PEN/Hemingway. L-aktar pubblikazzjonijiet riċenti tagħha kienu Can't and Won't (2013) u Varieties of Disturbance, ktieb ippubblikat minn Farrar, Straus and Giroux, li fl-2007 kien finalist għall-Premju Nazzjonali tal-Ktieb tal-Amerka. The Collected Stories of Lydia Davis (2009) jinkludi x-xogħlijiet ta' fizzjoni kollha tagħha sal-2008.

Davis ittraduċiet xogħlijiet miktubin minn Proust, Flaubert, Blanchot, Foucault, Michel Butor, Michel Leiris, Pierre Jean Jouve u kittieba Franċiżi oħra, kif ukoll kotba miktubin mir-rumanzier Belġjan Conrad Detrez u l-kittieb Olandiż A.L. Snijders.

Referenzi 

Kittieba Amerikani
Tradutturi għall-Ingliż
Twieldu fl-1947
Nies ħajjin
Il-Premju Warwick għan-Nisa fit-Traduzzjoni

Il-Premju Warwick għan-Nisa fit-Traduzzjoni, stabbilit fl-2017, huwa premju annwali li jonora x-xogħolijiet ta’ awturi nisa li jkun gie tradott u ppublikat f’kotba bl-Ingliż matul is-sena preċedenti minn pubblikatur ibbażat fir-Renju Unit jew fl-Irlanda. L-għan tal-premju huwa "li jindirizza l-iżbilanċ bejn il-ġeneri fit-traduzzjoni letterarja, u li jżid l-ilħna ta’ nisa internazzjonali aċċessibbli għall-qarrejja Ingliżi u Irlandiżi." Il-premju huwa miftuħ għal xogħlijiet ta’ finzjoni, poeżiji, xogħlijiet li jirrakkuntaw storja vera, jew xogħlijiet ta’ finzjoni għat-tfal jew għaż-żgħażagħ. 

Filwaqt li l-ġeneru tat-traduttur huwa irrelevanti, huma eleġibbli biss xogħlijiet miktuba minn awturi nisa. Il-premju ta’ £1,000 jinqasam ugwalment bejn l-awtriċi u t-traduttur(i) tagħha, jew jingħata kollu kemm hu lit-traduttur(i) jekk l-awtriċi tal-ktieb ma tkunx għadha ħajja. Il-premju huwa ffinanzjat u amministrat mill-Università ta’ Warwick.
Proġett ta' traduzzjoni

Proġett ta' traduzzjoni huwa proġett li jittratta l-attività tat-traduzzjoni.

Minn perspettiva teknika, proġett ta' traduzzjoni huwa marbut mal-immaniġjar tal-proċess tat-traduzzjoni. Madanakollu, minn perspettiva interkulturali, huwa ħafna aktar kumpless. Dan isir evidenti, pereżempju, meta nikkunsidraw it-traduzzjoni tal-Bibbja jew traduzzjoni ta' xogħlijiet letterarji.

Akkademiċi tat-traduzzjoni bħal Antoine Berman jiddefendu l-idea li kull traduttur għandu jiżviluppa l-proġett tat-traduzzjoni tiegħu stess, jimxi miegħu u, aktar tard, joħloq kritika ta' xogħlu. Kull traduttur jista' jkun leali biss lejn il-proġett tat-traduzzjoni tiegħu/tagħha stess.

Biblijografija 

Traduzzjoni
Phoebus Delivorias

Phoebus Delivorias (Φοίβος Δεληβοριάς), 29 ta' Settembru 1973, huwa mużiċist rock, kantant u kompożitur Grieg minn Kallithea, Attica.

Karriera
Fl-1988, meta kellu biss 15-il sena, ta kasett lil Manos Xatzidakis mimli diski li kien kiteb li wara sena irriżulta fl-ewwel album tiegħu "Η παρέλαση" f'Novembru tal-1989. Ħareġ it-tieni album tiegħu "Η ζωή μόνο ετσι ειν' ωραία" fl-Lulju tal-1995, ħafna snin wara l-ewwel album tiegħu. Fl-istess sena, ħa sehem għall-ewwel darba f'prestazzjoni mużikali dirett flimkien ma' Dionysis Savvopoulos. Fl-1998, ħareġ it-tielet album "Χάλια". Fis-sajf tal-2003, ħareġ ir-raba' album "Ο καθρέφτης".  Fl-2008, ħareġ il-ħames album "Οι απίθανοι περιπέτειες". Sentejn wara, ħareġ is-sitt album "Ο Αόρατος Άνθρωπος".

L-aħħar album tiegħu "Καλλιθέα" ħareġ f'November fl-2015.

Kunċerti
Kunċerti riċenti jinkludu il-Fuzz Club f'Ateni fit-22 ta' Diċembru 2010., The Lithografio f'Patras fl-20 ta' Jannar 2011 , u Γαία Live fil-11 ta' Marzu 2010 f'Salonika.

Diskografija
Foivos Delivorias ħareġ dawn l-albums:

1989: Η Παρέλαση (The Parade)
1995: Η Ζωή Μόνο Έτσι Είν' Ωραία (Life's Only Good This Way)
1998: Χάλια (Mess)
2003: Ο καθρέφτης (The Mirror)
2007: Έξω (Outside)
2010: Ο Αόρατος Άνθρωπος (The Invisible Man)
2015: Καλλιθέα (Kallithea)

Kompilazzjonijiet:
2008: Οι Απίθανες Περιπέτειες του Φοίβου Δεληβοριά (The Incredible Adventures of Foivos Delivorias)

Referenzi

Ħoloq esterni
Sit uffiċjali
Intervista ma' Phoebus Delivorias

Twieldu fl-1973
Mużiċisti Griegi
Nataliya Kobrynska

Nataliya Kobrynska (twieldet fit-8 ta' Ġunju 1851 – mietet fit-22 ta' Jannar 1920) kienet kittieba, femminista Soċjalista u attivista Ukrena.

Bijografija 
Hija kienet bint ir-Reverendu Ivan Ozarkevych, qassis li iktar 'il quddiem ġie elett fil-Parlament tal-Awstrija, u Teofilia Okunevska, u twieldet bl-isem Nataliya Ozarkevych fil-villaġġ ta' Beleluia fil-provinċja ta' Galicia f'Halychyna. Dak iż-żmien, in-nisa ma kinux jitħallew ikomplu bl-edukazzjoni iktar mil-livell elementari u b'hekk ġiet mgħallma l-iktar mid-dar. Hija studjat diversi lingwi: il-Ġermaniż, il-Franċiż, il-Pollakk u r-Russu, u qrat il-letteratura minn bosta pajjiżi. Fl-1871 iżżewġet lil Theofil Kobrynsky. Huwa miet ftit snin wara u kellha terġa' lura f'Bolekhiv biex tgħix mal-ġenituri tagħha.

Kobrynska marret Vjenna ma' missierha, fejn iltaqgħet ma' Ivan Franko; Franko ħeġġiġha tissielet biex ittejjeb l-istatus tan-nisa Ukreni u biex tħeġġiġhom jitħabtu għall-ugwaljanza meta mqabbel mal-irġiel. Fl-1884 organizzat it-Tovarystvo Rus'kykh Zhinok (l-Assoċjazzjoni tan-Nisa Ukreni) biex teduka lin-nisa billi tesponihom għal-letteratura u billi tippromwovi d-diskussjonijiet dwar id-drittijiet tan-nisa. Fl-1890 kienet parti minn delegazzjoni li poġġiet pressjoni fuq il-Ministru għall-Edukazzjoni biex jippermetti lin-nisa jattendu l-università. Hija kienet ukoll favur is-suffraġju universali, l-indukrar tat-tfal binhar u l-kċejjen komunali.

Hija kitbet l-ewwel storja qasira tagħha Shuminska (iktar 'il quddiem magħrufa bħala The Spirit of the Times, fl-1883; is-sena ta' wara, hija kitbet in-novella For a Piece of Bread. Fl-1887, flimkien ma' Olena Pchilka, hija editjat Pershy vinok (L-Ewwel Girlanda), ġabra ta' kitbiet ta' nisa Ukreni. Il-kumpanija tal-pubblikazzjoni ta' Kobrynska, Zhinocha Sprava (Il-Kawża tan-Nisa) ipproduċiet tliet ħarġiet ta' almanakki tan-nisa msejħa Nasha dolya (Id-Destin Tagħna).

Nataliya Kobrynska mietet f'Bolekhiv fl-1920.

Ix-xogħol tagħha ġie tradott bl-Ingliż għall-ġabriet The Spirit of the Times (1998) u Warm the Children, O Sun (1998).

Referenzi 

Kittieba Ukreni
Twieldu fl-1851
Mietu fl-1920
Edith Grossman

Edith Grossman (twieldet fit-22 ta' Marzu 1936) hija traduttriċi letterarja Amerikana li tittraduċi mill-Ispanjol għall-Ingliż. Hija waħda mill-aktar tradutturi kontemporanji importanti tal-letteratura tal-Amerika Latina u Spanjola. Grossman ittraduċiet xogħlijiet tar-rebbieħa tal-Premju Nobel Mario Vargas Llosa u Gabriel García Márquez, kif ukoll xogħlijiet ta' Mayra Montero, Augusto Monterroso, Jaime Manrique, Julián Ríos, Álvaro Mutis u Miguel de Cervantes. Hija ngħatat il-Midalja ta' PEN/Ralph Manheim għat-Traduzzjoni.

Ħajja bikrija 
Imwielda f'Philadelphia, fl-istat ta' Pennsylvania, Grossman issa tgħix fi New York. Hija ġabet Baċellerat u Grad fil-Maġisteru mill-Università ta' Pennsylvania, ikkolaborat mal-Università ta' Berkeley, u kisbet Dottorat mill-Università ta' New York. Il-karriera tagħha bħala traduttriċi bdiet meta fl-1972, ħabiba tagħha, Jo-Anne Engelbert, talbitha tittraduċi storja għal ġabra ta' xogħlijiet qosra mill-kittieb progressiv Arġentin Macedonio Fernández. Grossman eventwalment dawret l-attenzjoni tagħha minn fuq il-boroż ta' studju u l-kritika, għat-traduzzjoni.

Premjijiet u rikonoxximenti 
It-traduzzjoni ta' Grossman ta' Don Quixote ta' Miguel de Cervantes, li ġiet ippubblikata fl-2003, hija meqjusa bħala waħda mill-ifjen traduzzjonijiet bil-lingwa Ingliża tar-rumanz Spanjol, minn awturi u kritiċi bħal Carlos Fuentes u Harold Bloom, li sejħulha "il-Glenn Gould tat-tradutturi, għax hi wkoll, tartikola kull nota."

Nies ħajjin
Twieldu fl-1936
Kittieba Amerikani
Draginja Vuksanović-Stanković

Draginja Vuksanović-Stanković (biċ-Ċirilliku: Драгиња Вуксановић-Станковић; twieldet fis-7 ta' April 1978) hija ġurista, politika u professur tad-dritt mill-Montenegro. Hija taħdem bħala professur fl-Università tal-Montenegro. Attwalment hija Membru Parlamentari u l-eks President tal-Partit Soċjalista Demokratiku. Fl-elezzjoni presidenzjali tal-2018, hija saret l-ewwel kandidata presidenzjali fl-istorja tal-pajjiż.

Bijografija 
Vuksanović iggradwat mill-Fakultà tal-Liġi fl-Università tal-Montenegro fis-sena 2000, kisbet Masters fl-2005, u Dottorat fl-2011 fl-istess università. Hija taħdem bħala professur fil-Fakultà tal-Liġi u fil-Fakultà tal-Arti Teatrali tal-Università tal-Montenegro. Titkellem bil-Franċiż, bl-Ingliż, bit-Taljan u bl-Ispanjol.

Skont Vuksanović, ommha hija Serba minn Požega, is-Serbja.

Karriera politika 
Draginja Vuksanović hija membru tal-Partit Soċjalista Demokratiku (SDP) tal-Montenegro, u Membru tal-Parlament tal-Montenegro mill-2012. F'Marzu 2018, Vuksanović ħabbret il-kandidatura tagħha għall-elezzjoni presidenzjali. Ġiet innominata mill-Partit Soċjalista Demokratiku u ġiet appoġġata minn DEMOS, bħala l-ewwel kandidata presidenzjali fl-istorja tal-Montenegro. Vuksanović ġiet it-tielet fl-elezzjoni u kisbet 8.2 % tal-voti.

Fid-29 ta' Ġunju 2019, Vuksanović ġiet eletta bħala l-President tal-Partit Soċjalista Demokratiku, u b'hekk saret l-ewwel President mara ta' partit politiku Montenegrin. Vuksanović irriżenjat wara li l-partit tagħha ma kisibx riżultati tajbin fl-elezzjoni parlamentari tal-2020.

Referenzi 

Twieldu fl-1978
Politiċi
Nies mill-Montenegro
Soċjetà Ewropea għall-Istudji tat-Traduzzjoni

Is-Soċjetà Ewropea għall-Istudji tat-Traduzzjoni (EST) hija organizzazzjoni internazzjonali mingħajr skop ta’ qligħ li tippromwovi r-riċerka dwar it-traduzzjoni, l-interpretar, u l-lokalizzazzjoni.

L-isem u t-taqsira 
Is-soċjetà ġiet irreġistrata fit-28 ta’ Mejju 1993 flimkien mal-Bundespolizeidirektion (kwartieri ġenerali tal-pulizija federali) ta’ Vjenna bħala “Europäische Gesellschaft für Translationswissenschaft (Soċjetà Ewropea għall-Istudji tat-Traduzzjoni – EST)”. Minħabba li l-assoċjazzjoni taqa’ taħt il-liġi Awstrijaka, il-kostituzzjoni tagħha hija bil-Ġermaniż iżda l-lingwa uffiċjali tal-assoċjazzjoni hi l-Ingliż, għalhekk l-isem Ingliż jipprevali. It-taqsira “EST” għandha tiġi ppronunzjata bħala ittri separati.

Għanijiet 
L-għanijiet tagħha, kif iddikjarati fil-kostituzzjoni tagħha huma: li trawwem ir-riċerka fit-traduzzjoni u fl-interpretar, li tippromwovi l-edukazzjoni avvanzata għall-għalliema tat-traduzzjoni u l-interpretar u li toffri pariri dwar it-taħriġ tat-tradutturi u l-interpreti.

Storja 
Fit-12 ta’ Settembru tal-1992, il-parteċipanti li attendew il-konferenza internazzjonali: “Studji ta’ Traduzzjoni – Interdixxiplinari” ġewwa Vjenna qablu li għandha tiġi stabbilita s-Soċjetà, li mbagħad ġiet uffiċjalment irreġistrata fit-28 ta’ Mejju tal-1993.
Kull tliet snin is-Soċjetà torganizza kungress li s’issa seħħew: fi Praga (1995), Granada (1998), Copenhagen (2001), Lisbona (2004), Ljubljana (2007), Leuven (2010), Germersheim (2013), Aarhus (2016) u Stellenbosch (2019). L-għaxar kungress huwa skedat li jsir f’Oslo, fin-Norveġja, fl-2022.
Sherry Simon

Sherry Simon hija akkademika tat-traduzzjoni Kanadiża magħrufa l-aktar għax-xogħol tagħha dwar it-traduzzjoni u l-ġeneru.

Bijografija 
Simon hija Professur fid-Dipartiment tal-Franċiż fl-Università ta’ Concordia. Barra minn hekk, fl-2005 fl-Università ta’ York, hija okkupat il-pożizzjoni ta’ President tar-Riċerka tal-Kanada fit-Traduzzjoni u fl-Istorja Kulturali. Hi serviet ukoll bħala Direttur tal-Programm interdixxiplinarju ta’ Concordia f’livell ta’ PhD fl-Istudji Umanitarji.

Riċerka u impatt 
Ix-xogħol bikri ta’ Simon dwar it-traduzzjoni u l-ġeneru ħalla impatt kbir fejn jidħlu kwistjonijiet dwar il-femminiżmu fl-istudji tat-traduzzjoni.

Nies ħajjin
Twieldu fl-1948
Tradutturi Kanadiżi
Suzanne Jill Levine

Suzanne Jill Levine (twieldet fil-21 ta' Ottubru 1946) hija kittieba, poetessa, traduttriċi letterarja u studjuża Amerikana.

Levine twieldet fil-Belt ta' New York fejn studjat il-pjanu f'Juilliard u attendiet l-Iskola tal-Mużika u l-Arti.

Hija kisbet Baċellerat mill-Kulleġġ ta' Vassar fl-1967, grad tal-Maġisteru mill-Università ta' Kolumbja fl-1969 u Dottorat mill-Università ta' New York fl-1977. Levine hi akkademika tal-letteratura tal-Amerika Latina, u l-kotba tagħha jinkludu wieħed mill-ewwel studji ta' One Hundred Years of Solitude ta' Gabriel García Márquez u Adolfo Bioy Casares, it-tnejn ippubblikati bl-Ispanjol. Hija wkoll speċjalista ewlenija fl-Istudji tat-Traduzzjoni u fil-Letteratura Komparattiva. Il-ktieb tagħha The Subversive Scribe, miktub fl-1991, influwenza l-iżvilupp tat-teorija tat-traduzzjoni kemm fl-Istati Uniti, kif ukoll fi bnadi oħra. Hi kitbet żewġ kotba żgħar tal-poeżiji u mijiet ta' esejs f'antoloġiji u ġurnali ewlenin. Hi wkoll traduttriċi ta' kittieba varji.

Nies ħajjin
Twieldu fl-1946
Kittieba Amerikani