Yuri Lysianskyi

Yuri Fedorovych Lysianskyi (spellut ukoll Urey Lisiansky jew Lisianski jew Lysyansky; bl-Ukren: Юрій Федорович Лисянський, Jurij Fedorovyč Lysjanskyj; bir-Russu: Ю́рий Фёдорович Лися́нский, Jurij Fëdorovič Lisjanskij, twieled fl-1/fit-13 ta' April 1773 – miet fis-6 ta' Marzu 1837) kien uffiċjal fil-Flotta Navali tar-Russja Imperjali u esploratur ta' oriġini Ukrena. Huwa kien fit-tmun tal-ewwel ċirkumnavigazzjoni Russa abbord il-bastiment Neva u kien fost l-esploraturi bikrin tal-Punent li żaru l-gżira ta' Rapa Nui, iċ-Ċilì. Hemm diversi postijiet li ssemmew għalih.

Bijografija 
Lysiansky twieled f'Nizhyn (illum fl-Ukrajna; dak iż-żmien fl-Imperu Russu) fil-familja ta' qassis Ortodoss u kien dixxendent ta' familja Cossack antika. Fl-1786 huwa ggradwa mill-Korp tal-Kadetti tal-Flotta Navali u ħa sehem fil-Gwerra bejn ir-Russja u l-Iżvezja tal-1788-1790. Matul l-1790-1793 huwa kien jagħmel parti mill-Flotta Baltika. Matul 1793-1799 huwa baħħar fuq vapuri Brittaniċi madwar id-dinja kollha. Bejn l-1793 u l-1795 huwa kien voluntier abbord l-HMS Oiseau b'36 tagħmir tal-artillerija taħt il-kaptan tal-bastiment, Robert Murray. Lysiansky fakkar fil-memorji tiegħu, l-esperjenzi li kellu fl-Istazzjon tal-Amerka ta' Fuq jopera kontra l-konvojs u l-bastimenti armati Franċiżi, u kif meta kien fl-Indji tal-Punent laqqat id-deni isfar, u fakkar kif Murray għenu jirkupra, u saħansitra kien ċedielu parti mill-akkomodazzjoni tiegħu meta kien marid.

Fl-1803-1806, Lysiansky kien l-uffiċjal kmandant tal-bastiment merkantili tal-Kumpanija Russa-Amerikana Neva u ħa sehem fl-ewwel ċirkumnavigazzjoni Russa tad-Dinja. L-ispedizzjoni kienet taħt il-kmand tal-Konti Nikolay Petrovich Rezanov, Plentipotenzjarju ta' Alessandru I għall-kolonji tal-Lvant u tal-Punent Imbiegħed tal-Imperu Russu, u l-Kaptan Adam Johann von Krusenstern fil-bastiment Nadezhda. Il-vapuri kienu jinkludu wkoll in-naturalist, Wilhelm Gottlieb Tilesius, u l-astronomu Johan Caspar Horner (1734-1834). Salpaw minn Kronstadt, iżda l-vapuri nfirdu wara li żaru Hawaii, u l-Konti Nikolay Rezanov u Lysianskyi reħewlha lejn l-Amerka Russa (l-Alaska). Fl-1804 il-bastiment Neva żar il-gżira ta' Rapa Nui, u iktar tard dik is-sena, kien essenzjali fir-rebħa kontra t-Tlingit fil-Battalja ta' Sitka, l-Alaska. Fl-1805 huwa reġa' ltaqa' ma' Krusenstern f'Macau, iżda malajr isseparaw minn xulxin. Barra minn hekk, fl-1805 ukoll, huwa kien l-ewwel wieħed li ddeskriva l-bumerin ta' Hawaii fuq il-gżira li issa ngħatat kunjomu. Eventwalment, il-bastiment Neva kien l-ewwel li rritorna lejn Kronstadt fit-22 ta' Lulju 1806. Għall-kisbiet tiegħu, Lysiansky ingħata diversi premjijiet, inkluż l-Ordni ta' San Vladimir tat-tielet grad.
Lysiansky indifen fiċ-Ċimiterju ta' Tikhvin tal-Monasteru ta' Alexander Nevsky, f'San Pietruburgu, ir-Russja.

Imfakar 
Għadd ta' postijiet issemmew għalih: il-Gżira ta' Lisianski fil-Gżejjer tal-Majjistral ta' Hawaii, peniżola tal-Gżira ta' Baranof, l-Alaska, bajja, strett, xmara u kap fl-Amerka ta' Fuq, muntanja taħt il-baħar fil-Baħar ta' Okhotsk, u peniżola mal-Baħar ta' Okhotsk. Hemm monument u mużew ta' mafkar ta' U. Lysianskyi fir-raħal Ukren ta' Nizhyn.

Referenzi 

Twieldu fl-1773
Mietu fl-1837
Nies Ukreni