joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Manidae

Pholidota
Manidae hija familja ta' mammiferi fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria, fl-ordni Pholidota, b'żewġ sottofamilji (Eurotamandua u Maninae), b'ħames ġeneri (Eurotamandua, Eomanis, Necromanis, Patriomanis u Manis) u bi tmien speċi estanti. Il-familja Manidae flimkien mal-familji Epoicotheriidae, Escavadodontidae u Metacheiromyidae jiffurmaw l-ordni Pholidota.

Lista tal-ispeċi tal-familja Manidae

Familja Manidae
Sottofamilja Eurotamandua (estinta)
Sottofamilja Maninae
Ġeneru Eomanis (estint)
Eomanis krebsi (Storch u Martin, 1994)
Eomanis waldi (Storch, 1978)
Ġeneru Necromanis (estint)
Necromanis edwardsi
Necromanis franconica
Necromanis quercyi
Ġeneru Patriomanis (estint)
Patriomanis americana (Emry, 1970)
Ġeneru Cryptomanis (estint)
Cryptomanis gobiensis (Gaudin et al, 2006)
Ġeneru Manis 
Sottoġeneru Manis
Pangolin Indjan,  Manis crassicaudata
Pangolin Ċiniż,  Manis pentadactyla
Sottoġeneru Paramanis
Pangolin Malajan,  Manis javanica
Pangolin ta' Palaw, Manis culionensis
Sottoġeneru Smutsia
Pangolin Ġgant,  Manis gigantea
Pangolin ta' Temminck, Manis temminckii
Sottoġeneru Phataginus
Pangolin tas-siġar, Manis tricuspis
Sottoġeneru Uromanis
Pangolin ta' denbu twil, Manis tetradactyla

Pholidota
Bit

Bit hu numru diġitali fis-sistema tan-numri binari (bażi 2). Eżempju, in-numru 10010111 hu twil 8 bits.  Numri binari huma kważi dejjem użati bħala l-unità bażika ta' informazzjoni ġewwa apparat ta' ħżin tal-informazzjoni u komunikazzjoni diġitali tal-kompjuter.

Numru Binarju 
Claude E. Shannon kien l-ewwel li uża l-kelma bit f'karta li ħareġ fl-1948. Hu atribwixxa l-oriġini tal-kelma lil John W. Tukey, li kien kitibha f'nota ġewwa l-Laboratorji Bell fid-9 ta' Jannar 1947 fejn hu qassar numru binaru fil-kelma sempliċi bit. Interessanti wkoll li Vannevar Bush kien kiteb fis-sena 1936 dwar "bits ta' informazzjoni" li setgħu jiġu maħżuna ġewwa punch cards użati dak iż-żmien ġewwa kompjuters mekkaniċi.

Bit fi ħżin ta' informazzjoni hu bħal swiċċ tad-dawl; jista' jkun mixgħul (1) jew mitfi (0). Bit hu allura assoċjat man-numru wieħed jew in-numru xejn, vera jew falz, indikatur li hu mixgħul jew mitfi, jew iktar ġenerali, kwantita ta' informazzjoni li tqabbel żewġ oġġetti: jew wieħed jew l-ieħor. Gregory Bateson ddefinixxa l-bit bħala "id-differenza li tagħmel id-differenza". 

Bit hi l-iżgħar unità fir-rigward ta' ħżin ta' informazzjoni fil-kompjuters.

Abbrevjazjoni u simbolu 
Għad m'hemm l-ebda qbil fuq simboli li għandhom jirrapreżentaw bit jew byte. Wieħed mill-istandards IEC 60027 tal-Kumissjoni Internazzjonali Elettroteknika, li tispeċifika li "bit" għandu jkun is-simbolu li jirrapreżenta bit wieħed (għaldaqshekk "kbit" jirrapreżenta kilobit).  Dan l-istandard ma jispeċifikax simbolu għall-byte.

Standard ieħor komuni, IEEE 1541, jispeċifika li b għandu jintuża għall-bit waqt li B għandu jintuża għall-byte. Din hi konvenzjoni użata ħafna fid-dinja tal-kompjuters iżda għadha ma ġietx aċċettata internazjonalment għax:

 dawn iż-żewġ simboli diġa għandhom użu ieħor: "b" għal barn u "B" għal bel;
 "bit" hi diġa abbrevjazjoni għal "numru binarju" u għaldaqstant ma tantx hemm raġuni għala għandu jkun hemm abbrevjazjoni ulterjuri;
 hu normali li jintuża ittra kapitali biss meta s-simbolu jew unità jkun issemma' wara xi persuna (ara eżempju Claude Émile Jean-Baptiste Litre);
 b hu ġieli wżat ukoll għal byte, meta bit tintuża għal bit.

Iktar minn bit wieħed 
Byte hi magħmulha minn tmien (8) bits, għalkemm dan ma kienx dejjem hekk għax byte kienet tirreferi għal kollezzjoni innifisha.  Erbgħa bits hi magħrufha bħala nibble.

"Word" hi wżata għal numru ikbar ta' bits iżda d-daqs mħux standard definit.  Ħafna drabi tirrapreżenta d-daqs ta' reġistru wieħed ġewwa CPU. Fl-arkittetura tal-kompjuters IA-32 16-il bit huma word (u għaldaqstant 32 bits huma msejħa word doppju jew dword), iżda jeżistu arkitetturi f'daqsijiet għal word ta' 8, 32, 64, 80 u oħrajn.

Terminoloġiji għal kwantitajiet kbar ta' bits jistgħu jiġu ffurmati billi napplikaw prefissi li soltu jintużaw, eżempju, kilobit (kbit), megabit (Mbit) u gigabit (Gbit). Biss għad hemm ħafna konfużjoni rigward id-daqs ta' dawn l-abbrevjazjonijiet.

Rati ta' bdil ta' informazzjoni fit-telekomunikazjoni u ġewwa network ta' kompjuters huma ġeneralment deskritti bħala bits fis-sekonda (bps), li mhix l-istess bħal baud.

Referenzi 

Informatika
Teknoloġija
Caenolestidae

Caenolestidae hija familja ta' mammiferi marsupjali (l-opossumi bugdiedem), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali), fis-superordni Ameridelphia, fl-ordni Paucituberculata, fis-sottordni Caenolestoidea, b'żewġ sottofamilji Pichipilinae u Caenolestinae u bit-tlitt ġeneri, Caenolestes, Lestoros u Rhyncholestes biss li għadhom rappreżentati b'seba' speċijiet ħajjin.

Lista tal-ispeċijiet tal-familja Caenolestidae 

Familja Caenolestidae
Sottofamilja Pichipilinae
Ġeneru Pichipilus (Ameghino, 1890)
Pichipilus centinelus (Marshall & Pascual, 1977)
Pichipilus exilis
Pichipilus halleuxi
Pichipilus osborni (Ameghino, 1890)
Pichipilus rigssi 
Ġeneru Phonocdromus (Ameghino, 1894)
Phonocdromus gracilis
Phonocdromus patagonicus
Ġeneru Pliolestes (Reig, 1955)
Pliolestes tripotamicus (Reig, 1955)
Sottofamilja Caenolestinae
Ġeneru Caenolestes (Thomas, 1895)
Opossum bugeddum ta' żaqqu griża, Caenolestes caniventer (Anthony, 1921)
Opossum bugeddum tal-Andi, Caenolestes condorensis (Albuja & Patterson, 1996)
Opossum bugeddum tat-Tramuntana, Caenolestes convelatus (Anthony, 1924)
Opossum bugeddum skur, Caenolestes fuliginosus (Tomes, 1863)
Opossum bugeddum tal-Lvant, Caenolestes sangay (Ojala-Barbour, R., et al.2013)
†Caenolestes judithae
†Caenolestes minor 		
Ġeneru Lestoros (Oehser, 1934)
Opossum bugeddum Peruvjan, Lestoros inca (Thomas, 1917)
Ġeneru †Pseudhalmarhiphus (Ameghino, 1903) 
†Pseudhalmarhiphus guaraniticus (Ameghino, 1903) 
Ġeneru Rhyncholestes (Osgood, 1924)
Opossum bugeddum ta' mnieħru twil, Rhyncholestes raphanurus (Osgood, 1924)
†Ġeneru Stilotherium (Ameghino, 1887) 
†Stilotherium dissimile 

† jindika estinzjoni

Referenzi 
 Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-8221-4
 Id-Databażi Palebijoloġika

Paucituberculata
Ameridelphia

L-Ameridelphia huwa superordni ta' mammiferi marsupjali (l-opossumi u l-opossumi bugdiedem). Dan qiegħed ikklassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria, b'żewġ ordnijiet (Paucituberculata u Didelphimorphia). Is-superordni Ameridelphia flimkien mal-Australidelphia jiffurmaw l-infraklassi Metatheria.

L-Ameridelphia jinkludi fih il-marsupjali kollha taż-żewġ kontinenti Amerikani, minbarra il-marsupjal kolokolo jew monito del monte Dromiciops gliroides, li għalkemm huwa mifrux mal-kontinent tal-Amerika t'Isfel jifforma parti mis-superordni Australidelphia.

Klassifikazzjoni
Superordni Ameridelphia
Ordni Didelphimorphia
Familja Didelphidae (opossumi)
Ordni Paucituberculata
Familja Caenolestidae (opossumi bugdiedem)

Referenzi
McKenna, M.C. & Bell, S.K. 1997. Classification of mammals: above the species level. New York: Columbia University Press, 631 pp. ISBN 0-213-11013-8 
Nilsson, M.A., Arnason, U., Spencer, P.B.S. & Janke, A. 2004. Marsupial relationships and a timeline for marsupial radiation in South Gondwana. Gene 340:189-196. 
Jansa, S.A. & Voss, R.S. 2000. Phylogenetic Studies on Didelphid Marsupials I. Introduction and Preliminary Results from Nuclear IRBP Gene Sequences. Journal of Mammalian Evolution 7(1):43-77. 
Kirsch, J.A.W., Lapointe, F.-J. & Springer, M.S. 1997. DNA-hybridisation studies of marsupials and their implications for metatherian classification. Australian Journal of Zoology 45:211-280. 
Palma, R.E. & Spotorno, A.E. 1999. Molecular systematics of marsupials bvased on the rRNA 12S mitochondrial gene: the phylogeny of Didelphimorphia and of the living fossil microbiotheriid Dormiciops gliroides Thomas. Molecular Phylogenetics and Evolution 13:525-535.

Ħoloq esterni
Klassifikazzjoni tal-Ameridelphia f'The Taxonomicon

Metatheria
Australidelphia

L-Australidelphia huwa superordni ta' mammiferi marsupjali. Dan qiegħed ikklassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria u fl-infraklassi Metatheria. L-Australidelphia jiġbor fiħ 5 ordnijiet, il-Microbiotheria, id-Dasyuromorphia, il-Peramelemorphia, in-Notoryctemorphia, u d-Diprotodontia). Dan is-superordni flimkien ma' l-Ameridelphia jiffurmaw l-infraklassi Metatheria (il-marsupjali kollha).

L-Australidelphia jinkludi fiħ il-marsupjali kollha tal-kontinent Awstraljan u l-marsupjal kolokolo jew monito del monte Dromiciops gliroides, li għalkemm huwa mifrux mal-kontinent ta' l-Amerika ta' isfel jifforma parti mis-superordni Australidelphia.

Klassifikazzjoni

Superordni Australidelphia
Ordni Microbiotheria
Familja Microbiotheriidae (kolokolo)
Ordni Dasyuromorphia
Familja Thylacinidae (Tilaċin) 
Familja Dasyuridae (Xitan Tasmanjan)
Familja Myrmecobiidae (Numbat)
Ordni Peramelemorphia
Familja Thylacomyidae (Bandikuti fniek)
Familja Chaeropodidae (Bandikut ta' saqajħ ta' ħanżir)
Familja Peramelidae (Bandikuti)
Ordni Notoryctemorphia 
Familja Notoryctidae (Talpi marsupjali)
Ordni Diprotodontia 
Familja Phascolarctidae (Kola)
Familja Vombatidae (Wombati)
Familja Phalangeridae (Possum ta' denbu xkupilja u kuskus)
Familja Burramyidae (Possumi nani)
Familja Tarsipedidae (Possum ta' l-għasel)
Familja Petauridae(Possum tal-istrixxi,Possum ta' Leadbeater,Planatur ta' żaqqu safra,Planatur taz-zokkor)
Familja Pseudocheiridae (Possumi ta' denbhom biċ-ċriki)
Familja Potoridae (Potorù, Kangarù far, Bettong)
Familja Acrobatidae (Planatur ta' denbu pinna)
Familja Hypsiprymnodontidae (Kangarù far tal-misk)
Familja Macropodidae (Kangarù, Wallabi)

Ara ukoll
Metatheria
Ameridelphia
Marsupjal

Referenzi
McKenna, M.C. & Bell, S.K. 1997. Classification of mammals: above the species level. New York: Columbia University Press, 631 pp. ISBN 0-213-11013-8 
Nilsson, M.A., Arnason, U., Spencer, P.B.S. & Janke, A. 2004. Marsupial relationships and a timeline for marsupial radiation in South Gondwana. Gene 340:189-196. 
Springer, M.S., Westerman, M., Kavanagh, J.R., Burk, A., Woodburne, M.O., Kao, D.J. & Krajewski, C. 1998. The origin of the Australasian marsupial fauna and the phylogenetic affinites of the enigmatic monito del monte and marsupial mole. Proceedings of the Royal Society of London (B)265:2381-2386. 
Jansa, S.A. & Voss, R.S. 2000. Phylogenetic Studies on Didelphid Marsupials I. Introduction and Preliminary Results from Nuclear IRBP Gene Sequences. Journal of Mammalian Evolution 7(1):43-77. 
Kirsch, J.A.W., Lapointe, F.-J. & Springer, M.S. 1997. DNA-hybridisation studies of marsupials and their implications for metatherian classification. Australian Journal of Zoology 45:211-280. 
Palma, R.E. & Spotorno, A.E. 1999. Molecular systematics of marsupials bvased on the rRNA 12S mitochondrial gene: the phylogeny of Didelphimorphia and of the living fossil microbiotheriid Dormiciops gliroides Thomas. Molecular Phylogenetics and Evolution 13:525-535.

Ħoloq/Linkijiet Esterni
Klassifikazzjoni ta' l-Australidelphia f' The Taxonomicon

Metatheria
Petrodromus

Petrodromus huwa ġeneru ta' mammiferi (is-senġijiet), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Macroscelidea, fil-familja Macroscelididae, fis-sottofamilja Macroscelidinae ma' żewġ ġeneri oħra, Elephantulus u Macroscelides b'rappreżentanti ħajjin, u bi speċi waħda biss estanti (ħajja).

Lista tal-ispeċijiet tal-ġeneru Petrodromus 

Ġeneru Petrodromus (Peters, 1846)		
Petrodromus tetradactylus (Peters, 1846)

Referenzi 
 Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-8221-4
Id-Databażi Palebijoloġika

Ħoloq esterni 
 AWF: Macroscelididae

Macroscelididae
Macroscelides

Macroscelides huwa ġeneru ta' mammiferi (is-senġijiet), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Macroscelidea, fil-familja Macroscelididae, fis-sottofamilja Macroscelidinae ma' żewġ ġeneri oħra (Elephantulus u Petrodromus). Dan il-ġeneru sa l-2013 kien meqjus bħala wieħed monotipiku iżda llum iħaddan fih tlett speċijiet estanti (ħajjin).

Lista tal-ispeċijiet tal-ġeneru Macroscelides 

 Ġeneru Macroscelides (A. Smith, 1829)
Macroscelides flavicaudatus
Macroscelides micus
Macroscelides proboscideus

Referenzi 
 Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-8221-4
Id-Databażi Palebijoloġika
http://www.sengis.org/

Ħoloq esterni 
 Elephant Shrew

Macroscelididae
Rhynchocyon

Rhynchocyon huwa ġeneru ta' mammiferi fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Macroscelidea, fil-familja Macroscelididae ma' tliet ġeneri oħra (Elephantulus, Macroscelides u Petrodromus) u l-uniku wieħed fis-sottofamilja Rhynchocyoninae b' erba' speċijiet ħajjin u minn tal-anqas tlieta estinti. Dan il-ġeneru bħala numru ta' speċijiet huwa it-tieni l-aktar ta' suċċess fl-ordni Macroscelidea.

Lista tal-ispeċijiet tal-ġeneru Rhynchocyon 
Ġeneru Rhynchocyon
Senġi ta' taħt dahru dehebi, Rhynchocyon chrysopygus
Senġi ċċangjat, Rhynchocyon cirnei
Rhynchocyon clarkei (fossilu)
Senġi iswed u aħmar, Rhynchocyon petersi
Rhynchocyon pliocaenicus (fossilu)
Rhynchocyon rusingae (fossilu)
Senġi ta' wiċċu griż, Rhynochocyon udzungwensis

Referenzi 
 McKenna, M.C. & Bell, S.K. 1997. Classification of mammals: above the species level. New York: Columbia University Press, 631 pp. ISBN 978-0-231-11013-6
 Rathbun, G.B. 1979. Rhynchocyon chrysopygus. Mammalian Species 117:1-4.
 Schlitter, D.A. 2005. Order Macroscelidea. Pp. 82-85 in Wilson, D.E. & Reeder, D.M. (eds.). Mammal Species of the World: a taxonomic and geographic reference. 3rd ed. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2 vols., 2142 pp. ISBN 978-0-8018-8221-0

Macroscelididae
Elephantulus

Elephantulus huwa ġeneru ta' mammiferi (is-senġijiet), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Macroscelidea, fil-familja Macroscelididae, fis-sottofamilja Macroscelidinae ma' bosta ġeneri oħra tnejn minnhom Macroscelides u Petrodromus b' rappreżentanti ħajjin. Dan il-ġeneru huwa rappreżentat bi ħdax-il speċi estanti (ħajjin)u bħala numru ta' speċijiet huwa l-aktar wieħed ta' suċċess fl-ordni Macroscelidea.

Lista tal-ispeċijiet tal-ġeneru Elephantulus 
 Ġeneru Elephantulus (Thomas & Schwann, 1906)
 Elephantulus antiquus (Broom, 1948) (estinta)
 Elephantulus brachyrhynchus (A. Smith, 1836)
 Elephantulus broomi (Corbet & Hanks, 1968) (estinta)
 Elephantulus edwardii (A. Smith, 1839)
 Elephantulus fuscipes (Thomas, 1894)
 Elephantulus fuscus (Peters, 1852)
 Elephantulus intufi (A. Smith, 1836)
 Elephantulus myurus (Thomas & Schwann, 1906)
 Elephantulus pilicaudus (Smith,2008)
 Elephantulus revoili (Huet, 1881)
 Elephantulus rozeti (Duvernoy, 1833)
 Elephantulus rufescens (Peters, 1878)		
 Elephantulus rupestris (A. Smith, 1831)

Referenzi 
 Schlitter, Duane A. (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 82-85.
 The Paleobiology Database.
 Tassonomija tal-Mammiferi.

Ħoloq Esterni 
 Elephant Shrew: Wildlife summary from the African Wildlife & Reptiles Foundation
 Afrotheria Specialist Group Sengi section

Macroscelididae
Torri Eiffel

It-Torri Eiffel, huwa torri tal-ħadid f'Pariġi, hu landmark tal-post u eżempju bikri ta' xogħol bil-ħadid fuq daqs ġgantesk. Ġie ddisinjat u mibni mill-inġinier ċivili Franċiż, Alexander Gustav Eiffel għall-Fiera Dinjija ta' Pariġi fl-1889.  

It-torri, mingħajr l-antenna tax-xandir li saret wara, hu twil 300m. Is-sezzjoni t'isfel tikkonsisti f'erba' arkati kbar bħala saqajn. It-torri, ġie mibni minn madwar 6,300 tunnellata ħadid, għandu t-turġien u l-liftijiet. Fin-naħa ta' fuq tat-torri ssib uffiċċju meteoroloġiku, stazzjon tar-radju, antenna ta' trasmissjoni tat-televiżjoni kif ukoll kmamar li kienu jintużaw minn Eiffel innifsu. 

Dan l-aħħar ġie miżjud dawl ferm sabiħ madwaru li jagħti dehra iżjed romantika lil din il-belt kapitali Franċiża.

Arkitettura ta' Pariġi
Torrijiet
Bir id-Deheb

Bir id-Deheb hija parti bejn il-lokalitajiet ta' Ħal-Għaxaq u ż-Żejtun. Minkejja l-isem f'dan l-inħawi jekk tmur tfittex żgur mhux ħa sib xi bir tad-deheb. Fil-fatt din il-parti fiż-żmien il-medjuevu kienet tissejjaħ il-"Qasam Ta' Dihib", b'hekk jista' jkun li ġej minn xi kunjom jew laqam tas-seklu XV. 

Bir id-Deheb eżattament jinsab fin-naħa ta' fuq taż-Żejtun u fin-naħa t'isfel ta' Ħal-Għaxaq, u minn nofs ta' din il-parti tgħaddi t-triq prinċipali lejn il-kumplament ta' nofsinhar ta' Malta, it-Triq Tal-Barrani. It-Triq Tal-Barrani hi dik it-triq li tifred iż-żewġ lokalitajiet t'hawn fuq. Iżda l-ikbar parti ta' Bir id-Deheb tinsab fiż-Żejtun. 

Ġewwa Bir id-Deheb insibu knisja ddedikata lil Madonna tal-Ħniena li tgħamel parti mill-parroċċa ta' Santa Katarina ta' Lixandra fiż-Żejtun. Il-festa ta' din il-knisja f'ġieh il-Madonna tal-Ħniena ssir Ħadd fuq il-15 ta' Settembru,jum il-festa tad-duluri. 

Qrib din l-inħawi nsibu irħula oħra żgħar li jagħmlu mall-Belt Żejtunija fosthom Ħal-Ġwann, Ħal-Bajda, Ħal-Bisbut u Ta' Tnella. Insibu wkoll diversi knejjes qrib ta' dan il-post li kollha jagħmlu mal-parroċċa ta' Santa Katarina ta' Lixandra, fosthom il-Knisja ta' Sant' Anġlu, il-Knisja ta' Santa Marija u l-Knisja tal-Madonna ta' Sinjura.

Toroq f'din il-parti insibu diversi fiż-żewġ lokalitajiet u anki l-popolazzjoni mhux daqsekk żgħira li sa anki taqbeż il-popolazzjoni ta' lokalitajiet oħra Maltin u Għawdxin, fost dawn it-toroq insibu:

Ġewwa Ħal-Għaxaq

 Wesgħa ta' Bir id-Deheb
 Triq Birżebbuġa 
 Triq il-Bidla
 Sqaq Dendu
 Triq Manwel Dimech 
 Sqaq Wilġa 
 Triq it-Terħa 
 Triq Santa Tereża 
 Triq Tal-Barklor 
 Parti minn Dawret Ħal-Għaxaq

Ġewwa ż-Żejtun

 Triq Tal-Barrani
 Triq Bir id-Deheb 
 Triq Frank Ghio 
 Triq l-Għadam 
 Sqaq Tal-Ħniena
 Misraħ il-Kanonku Ġiovanni Vella
 Triq Lorenzo Gafà 
 Parti minn Triq il-Madonna tal-Ħniena 
 Triq Melchiorre Gafà
 Vjal Sir Paul Boffa 
 Triq it-Tabib Cannataci 
 Triq Xandru Farrugia 
 Triq Ħal-Ġwann
 Parti minn Triq il-Labour
 Parti minn Triq il-President Anton Buttigieg
 Bliet ta' Malta
Atomium

L-Atomium huwa bini fi Brussell li kien inbena għall-Fiera Dinjija ta' l-1958 (Expo '58). Din l-istruttura ta' l-aluminju u l-azzar hi twila 103 metri (335 pied) u tirrappreżenta l-istruttura kristallina tal-ħadid, imkabbra għall 165 biljun darba. L-istruttura tikkonsisti f'disa sferi ta' l-azzar, kull waħda b'diametru ta' 18-il metru. Dawn huma magħquda flimkien permezz ta' tubi twal 35 metru, li huma turġien. It-twieqi fl-isfera ta' fuq nett jipprovdu veduta panoramika ta' Brussel. Dan il-monument minn André Waterkeyn, huwa landmark tal-belt kapitali Belġjana.

 Webcam Atomium

Xogħolijiet ta' l-arkitettura fil-Belġju
Bini u strutturi fi Brussel
Attrazzjonijiet turistiċi fi Brussel
Baqra tal-baħar

Mammiferi plaċentati erbivori tal-baħar li jiffurmaw l-ordni Sirenia, mifruxa ma' ħafna ibħra, xmajjar w estwarji, ma' tul il-kosta ta' l-Afrika, l-Indja, l-Awstralja u ż-żewġ kontinenti Amerikani. Dawn il-mammiferi jiġu msejħa b'ħafna ismijiet bħal baqar tal-baħar, lamantini u dugongi fost oħrajn. 

Il-baqar tal-baħar kollha il jeżistu llum għandhom metaboliżmu estremament baxx u tolleranza ta' xejn lejn l-ilma kiesaħ, biss xorta waħda huma mammiferi totalment akkwatiċi u bħal baleni u d-dniefel, f'ħajjithom ma' joħorġu qatt barra mill-ilma lanqas biex iwelldu.  Minħabba dawn il-fatturi il-baqar tal-baħar jistgħu jgħixu biss f'ibħra baxxi u sħan mal-kosta, fi xmajjar u f'estwarji b'ekosistemi nodfa u b'saħħithom.

Il-lamantini (Trichechidae) u d-dugongi (Dugongidae) huma fil-periklu ta' estinzjoni. L-erba' speċi li huma kollha vulnerabli minħabba telf ta' abitat u mpatti negattivi oħra li huma relatati mal-bniedem, bħall-iżvilupp tal-kosta u żieda fil-popolazjoni.

Deskrizzjoni 
 
Il-baqar tal-baħar għandhom ħafna adattazzjonijiet fisiċi għall-ħajja fl-ilma. L-idejn ġew modifikati b'mod biex jintużaw bħala tmun biex jgħinu fid-direzzjoni, is-saqajn tant ċkienu li baqa' biss 2 għadmiet midfuna fil-fond ġewwa l-muskoli u d-denb inbidel f'forma ta' moqdif. 

Ir-ras hija waħda mill-partijiet li ġiet immodifikata l-aktar, biex dawn il-mammiferi jkunu jistgħu jieħdu in-nifs faċilment f'wiċċ l-ilma. Is-snien fil-ħalq naqsu drastikament ukoll u l-ftit li baqa' ġew addattati għal veġetazjoni ratba. Is-sider fil-mara qiegħed pożizjonat taħt l-idejn u għandhom par wieħed biss. Id-differenza bejn il-familja Trichechidae u l-familja Dugongidae hija fil-forma tad-denb u tar-ras. Għalkemm jidhru ħoxnin, il-baqar tal-baħar huma fusiformi w idrodinamiċi.

Dieta 

Għad-differenza mill-mammiferi tal-baħar kollha l-oħra (dniefel, baleni, bumerini, iljuni tal-baħar u lutri tal-baħar) il-baqar tal-baħar huma mammiferi totalment erbivori u jieklu biss veġetazjoni u ħaxix tal-baħar biss.

Klassifikazzjoni 

 Ordni Sirenia
 Familja Prorastomidae (estinta)
 Familja Protosirenidae (estinta)
 Familja Dugongidae
 Sottofamilja Dugonginae
 Ġeneru Dugong
 Dugong, Dugong dugon
 Sottofamilja Hydrodamalinae
 Ġeneru Dusisiren
 Dusisiren dewana (estinta)
 Dusisiren jordani (estinta)
 Dusisiren takasatensis (estinta)
 Ġeneru Hydrodamalis
 Hydrodamalis cuestae (estinta)
 Baqra tal-baħar ta' Steller, Hydrodamalis gigas (estinta)
 Familja Trichechidae
 Ġeneru Trichechus
 Lamantin tal-Karibew, Trichechus manatus
 Lamantin Afrikan, Trichechus senegalensis
 Lamantin Amazoniku, Trichechus inunguis

Referenzi 
 Shoshani, Jeheskel (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 92-93
 The Paleobiology Database

Ħoloq esterni 
 Manatee & Dugong Research, Education, & Conservation  
 The earliest known Sirenian is Pezosiren portelli.

Sirenia
Bolzano

Bolzano (Ġermaniż Bozen, Ladin Bulsan) hija l-belt kapitali u l-ikbar tat-Tirol t’Isfel (Provinċja Awtonoma ta’ Bolzano/Bozen) fl-Italja u fl-Alpi. Bejn wieħed u ieħor f’Bolzano jgħixu 100,000 abitant. 73% tal-popolazzjoni titkellem bit-Taljan, 26.29% bil-Ġermaniż u 0.71% bil-Ladin, lingwa tad-Dolomiti.

Il-Belt 

Bolzano huwa ċ-ċentru amministrattiv, ekonomiku, finanzjarju, politiku, artistiku, kulturali u reliġjuż (ma’ Bressanone/Brixen) tat-Tirol t’Isfel. Bolzano hija belt ma’ università trilingwa (Ġermaniż, Talian u Ingliż), akkademja ewropea u konservatorju prestiġġjuż.

Popolazzjoni 
Il-popolazzjoni tal-belt mal-agglomerazzjoni hija ta' 140,000 abitant. 8% (7.929) tal-popolazzjoni tal-belt hija stranġiera u l-ikbar komunità hija Albaniża.

Amministrazzjoni 
Luigi Spagnolli huwa is-Sindku ta’ Bolzano u Elmar Pichler Rolle huwa viċi-sindku tal-belt.

Distretti 
Centro-Piani-Rencio / Zentrum-Bozner Boden-Rentsch
Oltrisarco-Aslago / Oberau-Haslach
Europa-Novacella / Europa-Neustift
Don Bosco (San Ġwann Bosco)
Gries-San Quirino / Gries-Quirein

Storja 
Sa l-1918 Bolzano kienet parti mill-Imperu tal-Awstrija-Ungerija.

Turiżmu 

Iċ-ċentru storiku huwa ta’ oriġini Awstriaka.

 Il-Katidral ta’ Bolzano
 Mużew ta’ Arkeoloġija tal-Tirol t’Isfel ma’ Ötzi (il-mummja il-kiesaħ)
 Messner Mountain Museum Firmian
 Mużew tal-Belt
 Museion – Mużew ta' l-arti moderna
 Mużew tan-Natura
 Kastell Runkelstein
 Il-Portiċi ta’ Bolzano
 Pjazza Walther

Links esterni 
 (ġe) (ta) Uffiċċju tat-Turisti tal-Belt Bolzano
 (in) (ġe) (ta) (ol) Reġjun tat-Turisti ta’ Bolzano
 (in) (ġe) (ta) Università Ħielsa ta’ Bolzano
 (in) (ġe) (ta) (la) (fr) Provinċja Autonoma ta’ Bolzano

Bliet tal-Italja
Dugong

Dugong huwa ġeneru, ta' mammiferi (id-dugongu), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Sirenia, fil-familja Dugongidae, fis-sottofamilja Dugonginae, bi speċi 1 biss.

(għal aktar informazzjoni ara l-artikli Baqra tal-baħar jew Dugongu)

Lista ta' l-ispeċi tal-ġeneru Dugong 

Ġeneru Dugong (Lacepede, 1799)
Dugong dugon (P.L.S. Muller, 1776)
Sottospeċi 
Dugong dugon australis (Retzius, 1794)
Dugong dugon dugon (P.L.S. Muller, 1776)
Dugong dugon hemprichii (Ehrenberg, 1828)
Dugong dugon tabernacauli(Ruppell, 1834)

Referenzi 
Shoshani, Jeheskel (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 92-93
 The Paleobiology Database

Links Esterni 
Manatee & Dugong Research, Education, & Conservation  
The earliest known Sirenian is Pezosiren portelli.

Sirenia
Bniedem

Il-Bnedmin (Umani) huma primati fl-ispeċi Homo sapiens (bil-Latin; 'Raġel għaref'), fil-ġeneru mammiferi, fil-klassi Mammalia, fil-familja Hominidae.

L-Umani għandhom moħħ żviluppat ħafna li jippermetti raġunamenti astratti, il-lingwa u introspezzjoni (li tikkuntempla lilek innifsek, u mhux tosserva madwarek biss). Dan, flimkien ma' ġisem wieqaf li jippermetti l-użu ħieles tal-idejn ippermetta lil bnedmin sabiex jagħmlu użu kbir ta' għodod.

Bħal ħafna primati oħra, l-umani huma ta' natura soċjali u jħobbu joqogħdu miġburin flimkien. Barra minn hekk, kapaċi jużaw ħafna tipi ta' kommunikazjoni. Il-bnedmin, matul is-snin u jibqgħu fil-futur, jikkreaw strutturi soċjali kumplessi magħmula minn gruppi ta' individwi li jikkooperaw flimkien u jikkompetu ma' xulxin. Id-daqs ta' dawn il-gruppi jvarja minn ftit individwi għal nazzjonijiet sħaħ b'miljuni ta' nies. It-taħlit bejn dal-gruppi ħoloq matul iż-żminijiet varjeta' kbira ta' tradizzjonijiet, ritwali, etika, valuri, użanzi, normi soċjali u liġijiet li kollha jiffurmaw l-bażi tas-soċjetà umana.

10 artikli essenzjali
Apparat Periferali

Periferali hu hardwer li jiżdied ma' kompjuter biex jiżdiedulu l-abbiltajiet tiegħu. Iktar minn hekk periferali huma apparati li huma opzjonali u mhux bżonjużi biex kompjuter bażiku jaħdem. It-terminu periferali hu iktar użat għal apparati li jiżdiedu mal-kompjuter fuq barra bis-saħħa ta' konnesjonijiet bħal USB jew COM. Eżempji tipiċi huma joystiks, printers, skeners, u mikrofoni.

Apparat bħal moniter jew disk drajvs mhux konsiderati periferali meta mhux opzjonali. Kards bħal vijdjo kards ukoll mhux konsiderati periferali għax huma apparati interni.

Qabel ma kien jeżisti il-kompjuter personali, apparati li ma kinux motherboard, CPU jew memorja kienu meqjusa bħala periferali. Il-kompjuter personali espanda t-tifsira ta' x'inhu bażiku u x'inhu periferali u għaldaqstant keyboard, moniter u maws m'humiex iktar konsiderati bħala periferali.

Lista ta' apparati periferali komuni 

 Apparat ta' Ħżin
 Li jista' jitneħħa (Jaqra jew jikteb f'medja li jinġarr)
 CD
 CD-ROM
 CD-RW
 CD-R
 DVD
 DVD-ROM
 DVD-RW
 DVD-R
 USB flash drive
 Tape drive
 Floppy disk
 Punch card
 Ta' ġewwa
 Disk array controller
 Input
 Manwali
 kijbord
 Pointing devices
 maws
 Trackball
 Joystik
 Touch skrijn
 Joypad
 Brain-computer interface
 skener
 Computer terminal
 Computer speech recognition
 Webcam
 Digitizing tablet
 Barcode reader
 Output
 Stampar
 Plotter
 Stampatur
 Braille embosser
 Ħoss
 Computer speech synthesis
 Kard tal-Awdjo
 Spijkers
 Mikrofonu
 Viżwali
 Kard tal-Grafika
 Moniter
 Refreshable Braille display
 Network
 Modem
 Kard tan-Network
Alan Turing

Alan Mathison Turing (Londra, 23 ta' Ġunju 1912 – Wilmslow, 7 ta' Ġunju 1954) kien matematiku, loġiku u kriptografu Brittaniku. Hu kien pijunier fl-iżvilupp tax-xjenza tal-informatika, fejn ta definizzjoni ċara ta' "algoritmu" u "komputazzjoni" bil-Magna ta' Turing, li tista' tiġi kkunsidrata bħala l-mudell li jibbażaw irwieħhom diversi kompjuters. Turing huwa meqjus bħala missier tal-informatika u l-intelliġenza artifiċjali.

Ħoloq esterni 

  Bijografija fuq MacTutor
  The Alan Turing Home Page

Twieldu fl-1912
Mietu fl-1954
Matematiċi Brittaniċi
Imwiet b'suwiċidju
Nies LGBT
Notoryctemorphia

In-Notoryctemorphia huwa ordni ta' mammiferi marsupjali, eżattament it-talpi marsupjali, li qiegħed ikklassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria, fis-superordni Australidelphia. Għandu familja waħda, in-Notoryctidae, u ġeneru wieħed biss, Notoryctes, b'żewġ speċi ħajjin. 

Dan l-ordni flimkien ma' erba' ordnijiet oħra, il-Microbiotheria, id-Dasyuromorphia, il-Peramelemorphia u d-Diprotodontia, jiffurmaw is-superordni Australidelphia.

Lista tal-ispeċi tal-ordni Notoryctemorphia 

 Ordni Notoryctemorphia
 Familja Notoryctidae
 Ġeneru Notoryctes
 Talpa marsupjal tat-Tramuntana jew Karkarratul, Notoryctes caurinus
 Talpa marsupjal ta' Nofsinhar jew Itjaritjari, Notoryctes typhlops

Referenzi

Ħoloq esterni 
 Klassifikazzjoni tan-Notoryctemorphia fuq The Taxonomicon

Notoryctemorphia
Microbiotheria

Microbiotheria huwa ordni ta' mammiferi marsupjali, eżattament il-kolokolo jew monito del monte, fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria u fis-superordni Australidelphia. Għandu familja waħda, il-Microbiotheriidae, ġeneru wieħed biss estanti (Dromiciops) rappreżentat bi 3 speċijiet estanti. 

Din l-ordni flimkien ma' erba' ordnijiet oħra, id-Dasyuromorphia, in-Notoryctemorphia, il-Peramelemorphia u d-Diprotodontia, jiffurmaw is-superordni Australidelphia.

Lista tal-ispeċi tal-ordni Microbiotheria 

Ordni Microbiotheria
Familja Microbiotheriidae
Ġeneru Dromiciops (Thomas, 1894)
Kolokolo, Dromiciops gliroides (Thomas, 1894)
Ġeneru †Eomicrobiotherium (Marshall, 1982)
Ġeneru †Ideodelphys (Ameghino, 1902)
†Ideodelphys microscopicus (Ameghino, 1902)
Ġeneru †Khasia (Marshall & de Muizon, 1988)
†Khasia cordillerensis (Marshall & de Muizon, 1988)
Ġeneru †Microbiotherium (Ameghino, 1887)
†Microbiotherium acclinum
†Microbiotherium forticulum
†Microbiotherium gallegosense
†Microbiotherium patagonicum
†Microbiotherium tehuelchum
†Microbiotherium tortor
Ġeneru †Mirandatherium (Paola Couto, 1952)
†Mirandatherium alipioi (Paola Couto, 1952)
Ġeneru †Pitheculus (Ameghino, 1894)
†Pitheculus australis (Ameghino, 1894)

† jindika estinzjoni

Referenzi 
 Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-8221-4
 Id-Databażi Palebijoloġika

Ħoloq esterni 
 Mikko's Phylogeny Archive

Microbiotheria
Alfabett

L-Alfabett jiġbor fih dawk l-ittri kollha li jintużaw biex tinkiteb il-lingwa ta' diversi pajjiżi.Fil-Malti nużaw b'kollox tletin ittra, li huma:
 (ittri żgħar) a, b, ċ, d, e, f, ġ, g, għ, h, ħ, i, ie, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, w, x, ż, z;
 (ittri kapitali) A, B, Ċ, D, E, F, Ġ, G, Għ, H, Ħ, I, Ie, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Ż, Z.

Ortografija Maltija
Notoryctidae

Notoryctemorphia

Notoryctidae hija familja ta' mammiferi (it-talpi marsupjali), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali), fis-superordni Australidelphia, fl-ordni Notoryctemorphia, b' ġeneru 1 Notoryctes, u b' 2  speċijiet ħajjin.

(għal aktar informazzjoni ara l-artiklu talpa marsupjal)

Lista ta' l-ispeċijiet tal-familja Notoryctidae

Familja Notoryctidae
Ġeneru Notoryctes
Talpa marsupjal tat-Tramuntana jew Karkarratul Notoryctes caurinus
Talpa marsupjal ta' Nofs in-nhar jew Itjaritjari Notoryctes typhlops

Referenzi
 University of Western Australia marsupial mole home page
 Research mission to discover conservation requirements (includes photo)
 Nature news story (includes photo)
 AusEmade: Marsupial Mole Information 
 Archer, Hand & Godthelp, Australia's lost world: Riversleigh, World Heritage Site, Reed New Holland, 1991. ISBN 1-876334-59-2
Groves, Colin (2005-11-16). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 22.

Ħoloq jew Linkijiet Esterni
ARKive - images and movies of the marsupial mole (Notoryctes typhlops)
Notoryctes

Notoryctemorphia

Notoryctes huwa ġeneru ta' mammiferi (it-talpi marsupjali), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali), fis-superordni Australidelphia, fil-familja Notoryctidae, b' 2  speċijiet ħajjin. Dan il-ġeneru jifforma l-ordni kollu Notoryctemorphia.

(għal aktar informazzjoni ara l-artiklu talpa marsupjal)

Lista ta' l-ispeċijiet tal-ġeneru Notoryctes

Ġeneru Notoryctes
Talpa marsupjal tat-Tramuntana jew Karkarratul Notoryctes caurinus
Talpa marsupjal ta' Nofs in-nhar jew Itjaritjari Notoryctes typhlops

Referenzi
 University of Western Australia marsupial mole home page
 Research mission to discover conservation requirements (includes photo)
 Nature news story (includes photo)
 AusEmade: Marsupial Mole Information 
 Archer, Hand & Godthelp, Australia's lost world: Riversleigh, World Heritage Site, Reed New Holland, 1991. ISBN 1-876334-59-2
Groves, Colin (2005-11-16). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 22.

Ħoloq jew Linkijiet Esterni
ARKive - images and movies of the marsupial mole (Notoryctes typhlops)
Tubulidentata

It-Tubulidentata huwa ordni ta' mammiferi plaċentati, eżattament l-orikteropi jew il-ħnieżer tal-art. Għandu familja waħda, l-Orycteropodidae, b'ħames ġeneri Archaeorycteropus (estint), Leptorycteropus (estint), Myorycteropus (estint), Palaeorycteropus (estint), u Orycteropus, bi speċi waħda biss ħajja. 

Din l-ordni flimkien ma' żewġ ordnijiet oħra, il-Macroscelidea u l-Afrosorcida, jiffurmaw it-takson Afroinsectiphilia u dan tal-aħħar flimkien mat-takson Paenungulata jiffurmaw is-superordni Afrotheria.

Lista tal-ispeċi ħajjin tal-ordni Tubulidentata 

Ordni Tubulidentata
Familja Orycteropodidae
Ġeneru Orycteropus
Orikteropu jew Ħanżir tal-art, Orycteropus afer
Sottospeċi
Orycteropus afer adametzi
Orycteropus afer aethiopicus
Orycteropus afer afer (Pallas, 1766)
Orycteropus afer albicaudus		
Orycteropus afer angolensis
Orycteropus afer capensis
Orycteropus afer erikssoni
Orycteropus afer faradjius
Orycteropus afer haussanus
Orycteropus afer kordofanicus	
Orycteropus afer lademanni
Orycteropus afer leptodon
Orycteropus afer matschiei
Orycteropus afer observandus	
Orycteropus afer ruvanensis
Orycteropus afer senegalensis	
Orycteropus afer somalicus
Orycteropus afer wardi
Orycteropus afer wertheri

Tassonomija tal-ordni Tubulidentata 

Ordni Tubulidentata				
Familja Orycteropodidae				
Ġeneru Archaeorycteropus (Ameghino, 1905) (estint)
Ġeneru Leptorycteropus (Patterson, 1975) (estint)
Leptorycteropus guilielmi (Patterson, 1975) (estinta)
Ġeneru Myorycteropus (MacInnes, 1956) (estint)
Myorycteropus africanus (MacInnes, 1956) (estinta)
Ġeneru Orycteropus (E. Geoffroy Saint-Hilaire, 1795)
Orycteropus abundulafus, (estinta)
Orycteropus afer (Pallas, 1766)
Orycteropus browni (Colbert,) (estinta)		
Orycteropus chemeldoi (Pickford,) (estinta)		
Orycteropus crassidens (MacInnes,) (estinta)
Orycteropus depereti (Helbing,) (estinta)
Orycteropus gaudryi (Major,) (estinta)
Orycteropus mauritanicus (Arambourg,) (estinta)
Orycteropus minutus (Pickford,) (estinta)		
Orycteropus pilgrimi (Colbert,) (estinta)		
Orycteropus pottieri (Ozansoy,) (estinta)		
Ġeneru Palaeorycteropus (Filhol, 1893) (estint)
Palaeorycteropus quercyi (estinta)

Referenzi
 P. Lindsey et al (2006). Orycteropus afer. Lista Ħamra tal-IUCN 2006.
 Aardvarks fuq l-African Wildlife Foundation
 Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-8221-4

Ħoloq esterni

 Tubulidentata fuq it-Tree of Life web project

Tubulidentata
Proboscidea

Proboscidea hija ordni ta' mammiferi planċentati, eżattament l-iljunfanti, fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria, fis-superordni Afrotheria, u fil-Klad Paenungulata. 

Din l-ordni tikkonsisti minn 8 familji, Numidotheriidae (estinta), Moeritheriidae (estinta), Barytheriidae (estinta), Deinotheriidae (estinta), Mammutidae (estinta), Gomphotheriidae (estinta), Stegodontidae (estinta), u Elephantidae. Minn bosta ġeneri li għandha l-ordni Proboscidea, illum fadal tnejn biss rappreżentati bi speċi ħajjin u dawn huma il-ġeneru Elephas (bi speċi waħda) u l-ġeneru Loxodonta (b'żewġ speċi).

Din l-ordni flimkien ma' żewġ ordnijiet oħra, il-Hyracoidea u s-Sirenia, jiffurmaw il-Klad Paenungulata u dan tal-aħħar flimkien mal-Klad Afroinsectiphilia jiffurmaw is-superordni Afrotheria.

Lista tal-ispeċi tal-ordni Proboscidea 

 Ordni Proboscidea
 Familja Numidotheriidae (estinta)
 Familja Moeritheriidae (estinta)
 Familja Barytheriidae (estinta)
 Familja Deinotheriidae (estinta)
 Elephantiformes
 Familja Mammutidae (estinta)
 Familja Gomphotheriidae (estinta)
 Familja Stegodontidae (estinta)
 Familja Elephantidae (mammuti u iljunfanti)
 Ġeneru Elephas
 Iljunfant Ażjatiku, Elephas maximus 
 Iljunfant mediterranju nanu, Elephas falconeri (estint)
 Ġeneru Loxodonta
 Iljunfant Afrikan tas-savana, Loxodonta africana 
 Iljunfant Afrikan tal-foresta, Loxodonta cyclotis
 Ġeneru Mammuthus 
 Mammut, Mammuthus primigenius (estint)
 Mammut Amerikan, Mammuthus columbi (estint)

Referenzi 
 Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-8221-4

Proboscidea
Novial

Novial [nov-, ġdid + IAL, Ilsien Awżiljarju Internazzjonali huwa lsien ippjanat/mibni mill-Professur Otto Jespersen, lingwist Daniż li qabel kien involut fil-muviment Ido. Ħoloq in-Novial biex tkun Lingwa Awżiljari Internazzjonali, li tippermetti kommunikazzjoni u ħbiberija internazzjonali, mingħajr ma ħadd jiġi mċaħħad minn ilsien pajjiżu.

Il-vokabularju hu bbażat ħafna fuq l-ilsna Ġermaniċi u Romantiċi u l-grammatika influenzata mill-Ingliż.

In-Novial issemma l-ewwel darba fil-ktieb ta' Jespersen An International Language fl-1928, b'żieda fid-dizzjunarju tiegħu, Novial Lexike, ippublikat sentejn wara. Ġew proposti aktar bidliet fis-snin 30 imma mal-mewt ta' Jespersen fl-1943, il-lingwa raqdet, għalkemm fis-snin 90 ħafna nies reġgħu skoprew in-Novial bil-qawmien fl-interess f'ilsna artifiċjali miġjub permezz tal-Internet.

Novial Wikipedia

Lingwi Internazzjonali Awżiljari
Ġuvni

Ġuvni hi kelma li ġejja mit-Taljan u tintuża biex tindika persuna maskili li għadha żgħira biex tissejjah raġel imma kbira biex tibqa' tissejjaħ tifel. L-aħjar kelma f'dan il-każ hi żagħżugħ.

Ġuvni tista' tintuża wkoll biex tfisser raġel li għadu ma żżewwiġx. L-aħjar kelma f'dan il-każ hi għażeb.

Bniedem
Imħabba

L-Imħabba tirrapreżenta grupp ta' emozzjonijiet u esperjenzi li jħoss il-bniedem, u li huma relatati mas-sens ta' affezzjoni u l-ġibda sesswali.

Hemm tipi diversi ta' mħabba, insibu l-imħabba fraterna, li wieħed ikollu lejn ħutu stess, l-imħabba lejn il-ġenituri, lejn il-ħbieb, l-imħabba paterna/materna li raġel jew mara ikollhom lejn it-tfal tagħhom u l-Eros, l-imħabba lejn ir-raġel/mara tal-persuna.

Sentiment
Sesswalità
Mewt

Fuq ambitu bijoloġiku, il-mewt tista' tkun definita fin-negattiv, meta l-funzjonijiet vitali jieqfu jaħdmu u l-organiżmu jieqaf jgħix; it-tmiem tal-ħajja. 

Sentiment
Bijoloġija
Eutheria

Eutheria (Placentalia f'uħud mil-klassifikazzjonijiet) hija infraklassi ta' mammiferi fil-klassi Mammalia u fis-sottoklassi Theria.

Din tiġbor fiha erba' superordnijiet, u bejniethom għandhom 21 ordni b'rappreżentanti ħajjin. Din l-infraklassi flimkien mal-Metatheria jiffurmaw is-sottoklassi Theria.

L-Eutheria tinkludi fiha kważi l-ispeċi plaċentati kollha eżistenti (l-eċċezzjoni huma il-bandikuti).

Klassifikazzjoni 

Infraklassi Eutheria (Placentalia u l-mammiferi fossili l-aktar fil-qrib tagħhom)
Superordni Xenarthra
Ordni Pilosa (bradipi u wikkiela n-nemel)
Ordni Cingulata (armadilli)
Superordni Afrotheria
Klad Afroinsectiphilia
Ordni Afrosorcida (tenreki u talpi tad-deheb)
Ordni Macroscelidea (senġijiet)
Ordni Tubulidentata (orikteropi)
Klad Paenungulata
Ordni Hyracoidea (iraċi)
Ordni Proboscidea (iljunfanti)
Ordni Sirenia (lamantini u dugongi)
Superordni Euarchontoglires
Klad Glires
Ordni Rodentia (ġrieden)
Ordni Lagomorpha (fniek)
Klad Euarchonta 
Ordni Primates (primati)
Ordni Scandentia (tupaji)
Ordni Dermoptera (kolugi)
Superordni Laurasiatheria
Ordni Soricomorpha (ġriedem ta' geddumhom twil, talpi u solenodonti)
Ordni Erinaceomorpha (qniefed u firien il-qamar)
Ordni Chiroptera (friefet il-lejl)
Ordni Perissodactyla (żwiemel, tapiri u rinoċerontijiet)
Klad Cetartiodactyla
Ordni Artiodactyla (ħnieżer, iġmla, ċrief) 
Ordni Cetacea (balieni u dniefel)
Klad Ferae
Ordni Carnivora (klieb, qtates, bumerini)
Ordni Pholidota (pangolini)

Gallerija

Ara wkoll 
Xenarthra
Afrotheria
Euarchontoglires 
Laurasiatheria

Referenzi 
Mikko's Phylogeny. Eutheria phylogeny

Ħoloq esterni 
 Kladogramma dettaljata tal-Placentalia estanti

Eutheria
Bill Gates

William Henry Gates III (twieled fit-28 ta' Ottubru 1955 f'Seattle, Washington) hu fundatur flimkien ma' Paul Allen ta' Microsoft li tagħha Gates hu chairman. Hu wkoll il-fundatur ta' Corbis, kumpanija li tarkivja dokumenti diġitali. Fil-lista The World's Billionaires tal-magażin Forbes hu ġie mniżżel bħala l-iktar bniedem sinjur għal dawn l-aħħar tnax-il sena.  Fis-sena 1999, ir-rikkezza u l-assi ta' Gates qabżu il-$100 biljun li b'hekk sar l-ewwel ċentibiljunarju (f'dollari amerikani). Skont il-magażin Forbes fis-sena 2006, Bill Gates jiswa $50 biljun.

Referenzi 

Nies ħajjin
Twieldu fl-1955
Informatiċi Amerikani
Imprendituri Amerikani
Ada Lovelace

Augusta Ada King, kontessa ta' Lovelace (10 ta' Diċembru, 1815 – 27 ta' Novembru, 1852) hi prinċipalment magħrufa għax kitbet deskrizzjoni tal-magna proposta minn Charles Babbage.  Hi wkoll kienet l-ewwel persuna li kitbet programm għal din il-magna u għaldaqstant hi meqjusa mill-istoriċi bħala l-ewwel persuna li kitbet programm tal-kompjuter.

Twieldu fl-1815
Mietu fl-1852
Paul Allen

Paul Gardner Allen (imwieled il-21 ta' Jannar 1953) hu negozjant American fundatur ma' Bill Gates tal-Microsoft. Hu wieħed mill-iktar nies sinjuri tad-dinja; fis-sena 2006 hu kien jiswa $22,7 biljun li $5 biljun minnhom hu fi stock ta' Microsoft. Hu chairman ta' Charter Communications u investitur fi Dreamworks Animation.

Referenzi 

Nies ħajjin
Twieldu fl-1953
Impjegati tal-Microsoft
Barrakka t'Isfel

Il-Barrakka t'Isfel huwa ġnien ġewwa l-Belt Valletta, f'Malta, li huwa mwaħħad mal-Barrakka ta' Fuq. Dan il-ġnien għandu veduta tal-Port il-Kbir u l-Kottonera u jinkludi monument stil Neoklassiku tal-Gvernatur ta' Malta, Sir Alexander Ball.

Ġonna f'Malta
Belt Valletta
Francesco Laparelli

Francesco Laparelli kien perit Taljan li ddissinja l-pjanta tal-Belt Valletta. Meta Francesco Laparelli miet kompla jibni il-belt Ġlormu Cassar.

Twieldu fl-1521
Mietu fl-1570
Arkitetti Taljani
Orycteropus

Tubulidentata

Orycteropus huwa ġeneru ta' mammiferi (l-orikteropi jew ħnieżer ta' l-art), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Tubulidentata, fil-familja Orycteropodidae, ma' 4 ġeneri oħra Archaeorycteropus (estint), Leptorycteropus (estint), Myorycteropus (estint), u Palaeorycteropus (estint), b' ħafna speċi estinti u bi speċi waħda biss ħajja (Orikteropu).

(għal aktar informazzjoni ara l-artiklu Orikteropu)

Lista ta' l-ispeċi tal-ġeneru Orycteropus

Ġeneru Orycteropus, min nofs il-Miocene sa tard fil-Pliocene fl-Asja, tard fil-Miocene u Pliocene fl-Ewropa, min nofs il-Miocene sa llum fl-Afrika.
Orikteropu jew Ħanżir ta' l-art, Orycteropus afer
Orycteropus abundulafus, (estint)
Orycteropus browni, (estint)
Orycteropus chemeldoi, (estint)
Orycteropus crassidens, (estint)
Orycteropus depereti, (estint)
Orycteropus gaudryi, (estint)
Orycteropus mauritanicus, (estint)
Orycteropus minutus, (estint)
Orycteropus pilgrimi, (estint)
Orycteropus pottieri, (estint)
Orycteropodidae

Orycteropodidae hija familja ta' mammiferi (l-orikteropi jew ħnieżer tal-art), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Tubulidentata, b'ħames ġeneri Archaeorycteropus (estint), Leptorycteropus (estint), Myorycteropus (estint), Palaeorycteropus (estint) u Orycteropus, bi speċi waħda biss ħajja.

Lista tal-ispeċi 

Familja Orycteropodidae				
Ġeneru Archaeorycteropus	(Ameghino, 1905) (estint)
Ġeneru Leptorycteropus (Patterson, 1975) (estint)
Leptorycteropus guilielmi (Patterson, 1975) (estinta)
Ġeneru Myorycteropus (MacInnes, 1956) (estint)
Myorycteropus africanus (MacInnes, 1956) (estinta)
Ġeneru Orycteropus (E. Geoffroy Saint-Hilaire, 1795)
Orycteropus abundulafus, (estinta)
Orycteropus afer (Pallas, 1766)
Orycteropus browni (Colbert,) (estinta)		
Orycteropus chemeldoi (Pickford,) (estinta)		
Orycteropus crassidens (MacInnes,) (estinta)
Orycteropus depereti (Helbing,) (estinta)
Orycteropus gaudryi (Major,) (estinta)
Orycteropus mauritanicus (Arambourg,) (estinta)
Orycteropus minutus (Pickford,) (estinta)		
Orycteropus pilgrimi (Colbert,) (estinta)		
Orycteropus pottieri (Ozansoy,) (estinta)		
Ġeneru Palaeorycteropus (Filhol, 1893) (estint)
Palaeorycteropus quercyi (estinta)

Tubulidentata
Theria

Theria

Theria, hija sottoklassi ta' mammiferi, (il-plaċentati u l-marsupjali), fil-klassi Mammalia, b' 2 infraklassi (Metatheria u Eutheria), b' 6 superordnijiet (Ameridelphia, Australidelphia, Xenarthra, Afrotheria, Euarchontoglires, u Laurasiatheria), u b' 28 ordni (Didelphimorphia, Paucituberculata, Microbiotheria, Dasyuromorphia, Peramelemorphia, Notoryctemorphia, Diprotodontia, Pilosa, Cingulata, Afrosorcida, Macroscelidea, Tubulidentata, Hyracoidea, Proboscidea, Sirenia, Rodentia, Lagomorpha, Primates, Scandentia, Dermoptera, Soricomorpha, Erinaceomorpha, Chiroptera, Perissodactyla, Cetacea, Artiodactyla, Carnivora, Pholidotaa). 

Din is-sottoklassi flimkien ma' Prototheria jiffurmaw il-klassi Mammalia.

It-Theria tinkludi fiha kważi l-ispeċi mammiferi kollha eżistenti (l-eċċezjoni huma il-monotremati).

(għal aktar informazzjoni ara l-artikli Metatheria u Eutheria)

Klassifikazjoni

Sottoklassi Theria
Infraklassi Metatheria
Superordni Ameridelphia
Ordni Didelphimorphia
Ordni Paucituberculata (opossumi ġriedem ta' geddumhom twil)
Superordni Australidelphia
Ordni Microbiotheria (kolokolo)
Ordni Dasyuromorphia (Tilaċin, Xitan Tasmanjan, Numbat)
Ordni Peramelemorphia(Bandikuti)
Ordni Notoryctemorphia (Talpi marsupjali)
Ordni Diprotodontia (Kowala, Wombati, Kangaruni)
Infraklassi Eutheria (Placentalia)
Superordni Xenarthra
Ordni Pilosa (bradipi u wikkiela n-nemel)
Ordni Cingulata (armadilli)
Superordni Afrotheria
Klad Afroinsectiphilia
Ordni Afrosorcida (tenreki u talpi tad-deheb)
Ordni Macroscelidea (senġijiet)
Ordni Tubulidentata (orikteropu)
Klad Paenungulata
Ordni Hyracoidea (iraċi)
Ordni Proboscidea (iljunfanti)
Ordni Sirenia (lamantini u dugongi)
Superordni Euarchontoglires
Klad Glires
Ordni Rodentia (ġrieden)
Ordni Lagomorpha (fniek)
Klad Euarchonta 
Ordni Primates (primati)
Ordni Scandentia (tupaji)
Ordbi Dermoptera (kolugi)
Superordni Laurasiatheria
Ordni Soricomrpha (ġriedem ta'geddumhom twil, talpi,u solenodonti)
Ordni Erinaceomropha (qniefed u firien il-qamar)
Ordni Chiroptera (friefet il-lejl)
Ordni Perissodactyla (żwiemel, tapiri u rinoċeronti)
Klad Cetartiodactyla
Ordni Artiodactyla (ħniżer, ġmula, ċrief) 
Ordni Cetacea (balini u dniefel)
Klad Ferae
Ordni Carnivora (klieb, qtates, bumerini)
Ordni Pholidota (pangolini)
Xenarthra

Xenarthra huwa superordni ta' mammiferi plaċentati, fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria, b'żewġ ordnijiet (Cingulata u Pilosa). Dan is-superordni flimkien ma' tliet superordnijiet oħra (Afrotheria, Euarchontoglires, u Laurasiatheria), jiffurmaw l-infraklassi Eutheria.

Klassifikazzjoni 

 Superordni Xenarthra
 Ordni Pilosa
 Sottordni Folivora
 Sottordni Vermilingua
 Ordni Cingulata

Eutheria
Afrotheria

Afrotheria huwa superordni ta' mammiferi plaċentati fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria, b'sitt ordnijiet. Dan is-superordni flimkien ma' tliet superordnijiet oħra Euarchontoglires, Laurasiatheria, u Xenarthra, jiffurmaw l-infraklassi Eutheria.

Klassifikazzjoni 

 Superordni Afrotheria
 Klad Afroinsectiphilia
 Ordni Afrosoricida
 Ordni Macroscelidea
 Ordni Tubulidentata
 Klad Paenungulata
 Ordni Hyracoidea
 Ordni Proboscidea
 Ordni Sirenia

Eutheria
Laurasiatheria

Laurasiatheria huwa superordni ta' mammiferi plaċentati, fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria, bi 8 ordnijiet (Artiodactyla, Carnivora, Cetacea, Chiroptera, Erinaceomorpha, Perissodactyla, Pholidota, u Soricomorpha). Dan is-superordni flimkien ma' 3 superordnijiet oħra Afrotheria, Euarchontoglires, u Xenarthra, jiffurmaw l-infraklassi Eutheria.

Klassifikazjoni 

 Superordni Laurasiatheria
 Ordni Chiroptera
 Ordni Erinaceomorpha
 Ordni Perissodactyla
 Ordni Soricomorpha
 Klad Cetartiodactyla
 Ordni Artiodactyla
 Ordni Cetacea
 Klad Ferae
 Ordni Carnivora
 Ordni Pholidota

Eutheria
Mammiferi