Tazza Interkontinentali (futbol)

It-Tazza Interkontinentali, magħrufa qabel bħala Tazza Ewropea-Sud Amerikana u Tazza Toyota mill-1980 sal-2004 għal raġunijiet kummerċjali bi ftehim ma' Toyota, kienet kompetizzjoni uffiċjali tal-futbol approvata mill-UEFA u CONMEBOL, ikkontestata bejn il-klabbs rappreżentattivi minn dawn il-konfederazzjonijiet, normalment ir-rebbieħa tal-Tazza Ewropea u tal-Copa Libertadores tal-Amerika t'Isfel. 

Minkejja li kronoloġikament kienet ir-raba kompetizzjoni internazzjonali maħluqa biex ġiet definita "l-aħjar tim fid-dinja" wara t-Trofew Lipton, Copa Rio u Pequeña Copa del Mundo minħabba l-inabbiltà tal-Fédération Internationale de Football Association biex torganizza kompetizzjonijiet tal-klabbs, hija meqjusa minn korp governattiv li internazzjonali bħala l-uniku predeċessur għat-Tazza tad-Dinja, miżmuma għall-ewwel darba fl-2000.

Mill-formazzjoni tagħha fl-1960 sal-1979, il-kompetizzjoni kienet ikkontestat b'żewġ legs, b'deċiżiva jekk meħtieġ sal-1968, u l-għoti tal-penalties aktar tard. Matul is-1970ijiet, il-parteċipazzjoni Ewropeja fit-Tazza Interkontinentali saret kwistjoni tiġri minħabba avvenimenti kontroversjali fil-finali tal-1969, u l-istess it-timijiet rebbieħa Ewropej ġew irtirati. Mill-1980 sal-2004, il-kompetizzjoni kienet ikkontesta f'logħba waħda li kienet issir fil-Ġappun u sponsorjata mid-ditta multinazzjonali Toyota, li offrew trofew sekondarja, it-Tazza Toyota. 

It-timijiet kollha rebbieħa ġew rikonoxxuti de facto bħala klabbs ċampjins tad-dinja minħabba s-superjorità teknika. L-aħħar rebbieħ tat-tazza kien il-klabb Portugiż Porto, billi għeleb lil klabb Kolombjan Once Caldas bl-għoti tal-penalties fl-2004. 

It-timijiet kollha fl-2017 ġew nominati bħala ċampjins tad-dinja  uffiċjali (de jure).

Format tat-Tazza 
Mill-1960 sal-1979, it-Tazza Interkontinentali kien tintlagħab b'żewġ legs. Bejn l-1960 u l-1968, it-tazza ġiet deċiż bil-punti biss, l-istess format użat mill-CONMEBOL biex tiddetermina r-rebbieħ tal-Copa Libertadores sa mill-1987. Minħabba dan il-format, it-tielet logħba kienet meħtieġa meta ż-żewġ timijiet kienu ugwali bil-punti. Komunement din il-logħba kienet ospitanti mill-kontinent fejn l-aħħar logħba tal-serje kienet intlagħbet. Mill-1969 sal-1979, il-kompetizzjoni adottat l-metodu standard Ewropej tal-iskor bl-aggregat, bir-regola tal-gowls barra mid-dar.

Din il-metodu beda fl-1980, il-finali saret b'logħba waħda. Sal-2000, il-logħob bdew isiru ġewwa l-Grawnd Nazzjonali ta' Tokjo. Il-Finali mill-2002 saru fil-Grawnd Internazzjonali ta' Yokohama, li f'dan il-grawnd sar il-finali tat-Tazza tad-Dinja 2002.

Finali 

Ċavetta

Finali ta' żewġ legs 
{| class="wikitable"
|-
!width=3%|Sena
!width=8%|Pajjiż
!width=10%|Tim Home
!width=3%|Riżultat
!width=10%|Tim Away
!width=8%|Pajjiż
!width=20%|Grawnd
!width=18%|Lokazzjoni
!width=3%|Ref
|-
|rowspan=3 align=center|1960
|
|Peñarol
|align=center|0–0
|Real Madrid
|
|Estadio Centenario
|Montevideo, Urugwaj
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Real Madrid
|align=center|5–1
|Peñarol
|
|Estadio Santiago Bernabéu
|Madrid, Spanja
|-
|colspan=7 align=center|Real Madrid rebħu 3–1 bil-punti.
|-
|rowspan=3 align=center|1961
|
|Benfica
|align=center|1–0
|Peñarol
|
|Estádio da Luz
|Lisbona, Portugall
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Peñarol
|align=center|5–0
|Benfica
|
|Estadio Centenario
|Montevideo, Urugwaj
|-
|colspan=7 align=center|2–2 bil-punti; Peñarol rebħu 2–1 bil-playoff ġewwa Estadio Centenario.
|-
|rowspan=3 align=center|1962
|
|Santos
|align=center|3–2
|Benfica
|
|Maracanã
|Rio de Janeiro, Brażil
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Benfica
|align=center|2–5
|Santos
|
|Estádio da Luz
|Lisbona, Portugall
|-
|colspan=7 align=center|Santos rebħu 4–0 bil-punti.
|-
|rowspan=3 align=center|1963
|
|Milan
|align=center|4–2
|Santos
|
|San Siro
|Milan, Italja
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Santos
|align=center|4–2
|Milan
|
|Maracanã
|Rio de Janeiro, Brażil
|-
|colspan=7 align=center|2–2 bil-punti; Santos rebħu l-playoff 1–0 ġewwa Maracanã.
|-
|rowspan=3 align=center|1964
|
|Independiente
|align=center|1–0
|Internazionale
|
|La Doble Visera
|Avellaneda, Arġentina
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Internazionale
|align=center|2–0
|Independiente
|
|San Siro
|Milan, Italja
|-
|colspan=7 align=center|2–2 bil-punti; Internazionale rebħu l-playoff 1–0 ġewwa Estadio Santiago Bernabéu, Madrid. †
|-
|rowspan=3 align=center|1965
|
|Internazionale
|align=center|3–0
|Independiente
|
|San Siro
|Milan, Italja
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Independiente
|align=center|0–0
|Internazionale
|
|La Doble Visera
|Avellaneda, Arġentina
|-
|colspan=7 align=center|Internazionale rebħu 3–1 bil-punti.
|-
|rowspan=3 align=center|1966
|
|Peñarol
|align=center|2–0
|Real Madrid
|
|Estadio Centenario
|Montevideo, Urugwaj
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Real Madrid
|align=center|0–2
|Peñarol
|
|Estadio Santiago Bernabéu
|Madrid, Spanja
|-
|colspan=7 align=center|Peñarol rebħu 4–0 bil-punti.
|-
|rowspan=3 align=center|1967
|
|Celtic
|align=center|1–0
|Racing
|
|Hampden Park
|Glasgow, Skozja
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Racing
|align=center|2–1
|Celtic
|
|El Cilindro
|Avellaneda, Arġentina
|-
|colspan=7 align=center|2–2 bil-punti; Racing Club rebħu l-playoff 1–0 ġewwa Estadio Centenario, Montevideo.
|-
|rowspan=3 align=center|1968
|
|Estudiantes
|align=center|1–0
|Manchester United
|
|Estadio Camilo Cichero
|Buenos Aires, Arġentina
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Manchester United
|align=center|1–1
|Estudiantes
|
|Old Trafford
|Manchester, Ingilterra
|-
|colspan=7 align=center|Estudiantes rebħu 3–1 bil-punti.
|-
|rowspan=3 align=center|1969
|
|Milan
|align=center|3–0
|Estudiantes
|
|San Siro
|Milan, Italja
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Estudiantes
|align=center|2–1
|Milan
|
|Estadio Camilo Cichero
|Buenos Aires, Arġentina
|-
|colspan=7 align=center|Milan rebħu 4–2 bl-aggregat.
|-
|rowspan=3 align=center|1970
|
|Estudiantes
|align=center|2–2
|Feyenoord
|
|Estadio Camilo Cichero
|Buenos Aires, Arġentina
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Feyenoord
|align=center|1–0
|Estudiantes
|
|De Kuip
|Rotterdam, Olanda
|-
|colspan=7 align=center| Feyenoord rebħu 3–2 bl-aggregat.
|-
|rowspan=3 align=center|1971
|
|Panathinaikos
|align=center|1–1
|Nacional
|
|Stadju Karaiskakis
|Athens, Greċja
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Nacional
|align=center|2–1
|Panathinaikos
|
|Estadio Centenario
|Montevideo, Urugwaj
|-
|colspan=7 align=center|Nacional rebħu 3–2 bl-aggregat.
|-
|rowspan=3 align=center|1972
|
|Independiente
|align=center|1–1
|Ajax
|
|La Doble Visera
|Avellaneda, Arġentina
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Ajax
|align=center|3–0
|Independiente
|
|Stadju Olimpiku
|Amsterdam, Olanda
|-
|colspan=7 align=center|Ajax rebħu 4–1 bl-aggregat.
|-
|rowspan=2 align=center|1973
|
|Juventus
|align=center|0–1
|Independiente
|
|Stadio Olimpico
|Ruma, Italja
|rowpsan=2 align=center|
|-
|colspan=7 align=center|It-tieni leg ma ntlagħbx. Independiente rebħu l-uniku finali.
|-
|rowspan=3 align=center|1974
|
|Independiente
|align=center|1–0
|Atlético Madrid
|
|La Doble Visera
|Avellaneda, Arġentina
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Atlético Madrid
|align=center|2–0
|Independiente
|
|Stadju Vicente Calderón
|Madrid, Spanja
|-
|colspan=7 align=center| Atlético Madrid rebħu 2–1 bl-aggregat.
|-
|rowspan=3 align=center|1976
|
|Bayern Munich
|align=center|2–0
|Cruzeiro
|
|Olympiastadion
|Munich, Ġermanja tal-Punent
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Cruzeiro
|align=center|0–0
|Bayern Munich
|
|Mineirão
|Belo Horizonte, Brażil
|-
|colspan=7 align=center| Bayern Munich rebħu 2–0 bl-aggregat.
|-
|rowspan=3 align=center|1977
|
|Boca Juniors
|align=center|2–2
|Borussia Mönchengladbach
|
|La Bombonera
|Buenos Aires, Arġentina
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Borussia Mönchengladbach
|align=center|0–3
|Boca Juniors
|
|Wildparkstadion
|Karlsruhe, Ġermanja tal-Punent
|-
|colspan=7 align=center|Boca Juniors rebħu 5–2 bl-aggregat.
|-
|rowspan=3 align=center|1979
|
|Malmö FF
|align=center|0–1
|Olimpia
|
|Malmö Stadion
|Malmö, Żvezja
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|'Olimpia
|align=center|2–1
|Malmö FF
|
|Estadio Defensores del Chaco
|Asunción, Paragwaj
|-
|colspan=7 align=center| Olimpia rebħu 3–1 bl-aggregat.
|}

 Finali b'logħba waħda 

 Noti 
  Juventus rebħu 4–2 bl-għoti tal-penalties
  Nacional rebħu 7–6 bl-għoti tal-penalties
  Iċ-ċampjins Ewropej Marseille kienu sospiżi minħabba tbagħbis fil-logħba u skandlu ta' tixħim
  Ajax rebħu 4–3 bl-għoti tal-penalties
  Boca Juniors rebħu 3–1 bl-għoti tal-penalties
  Porto rebħu 8–7 bl-għoti tal-penalties

 Statistika 

 Skont il-klabb 

 Skont il-pajjiż 

 Skont il-kontinent 

 Kowċis 
Carlos Bianchi rebaħ tliet edizzjonijiet bħala kowċ: darba ma Vélez Sársfield fl-1994, u 2 ma Boca Juniors fl-2000 u fl-2003.

Luis Cubilla u Juan Mujica, 2 Urugwajani li rebħu t-tazza darbtejn bħala plejers u kowċis: 
 Luis Cubilla (lagħab għall-Peñarol fl-1961 u għal Nacional fl-1971; imbagħad ikkowċja lil-Olimpia fl-1979)
 Juan Mujica (lagħab għal Nacional fl-1971; u kkowċja l-istess tim fl-1980)

 Plejers 
 Alessandro Costacurta u Paolo Maldini lagħbu 5 darbiet fil-kompetizzjoni, kollha ma Milan (1989, 1990, 1993, 1994, 2003).
 Estudiantes (1968, 1969 u 1970) u Independiente (1972, 1973 u 1974) lagħbu 3 fis-snin konsekuttivi. Ta' dawn it-timijiet ftit plejers lagħbu it-tliet snin, inklużi Carlos Salvador Bilardo u Juan Ramón Verón.

 Plejer tal-Logħba Mill-1980''

Ara wkoll 
 Klabbs ċampjins tad-dinja (futbol)
 Tazza tad-Dinja tal-Futbol tal-Klabbs
 UEFA Champions League

Referenzi 

Tazza Interkontinentali (futbol)
Tazza tad-Dinja tal-Futbol tal-Klabbs
Kompetizzjonijiet definiti