Pika

Il-Piki (singular "Pika") huma it-30 speċi ta' mammiferi tal-familja Ochotonidae (b' hekk jissejħu okotoni ukoll) li hija waħda miż-2 familji li jiffurmaw l-ordni Lagomorpha li jinkludi fiħ il-fniek u l-liebri (jew kif jissejħu wkoll il-leporidi). L-ispeċijiet kollha ta' piki estanti qegħdin miġburin f'ġeneru 1 biss, il-ġeneru Ochotona. 

Il-Piki jirreferu għalijhom bl-isem ta' fniek il-ġebel u magħrufa bħala liebri tas-suffara ukoll minħabba l-għajta għolja li jagħmlu biex iwissu lil xulxin b'xi periklu. L-isem Pika jidher li ġej mill-kelma "piika" tal-lingwa Tungus jew saħansitra mill-kelma Russa "pikat'", li tfisser "twerżieqa". 

Il-Piki huma nattivi ta' klimi kesħin, l-aktar ta' l-Asja, ta' l-Amerika ta' fuq u ta' l-Ewropa tal-Lvant. Il-Piki ta' l-Ewropa u l-Asja normalment jgħixu fi gruppi familjari u jaqsmu x-xogħolijiet tal-ġurnata bejniethom (eż. ġbir ta' ikel u l-għassa għall-periklu). Dawk ta' l-Amerika ta' fuq (eż.Ochotona princeps u Ochotona collaris) huma asoċjali jew solitarji.

Il-Piki jilħqu l-quċċata ta' l-attivita tagħhom qabel l-istaġun tax-xitwa. Dawn il-mammiferi ma jorqdux fix-xitwa bħal annimali oħra, għalhekk iridu jaħżnu t-tiben għall-ikel u s-sħana. Il-Piki jagħmlu dan billi jiġbru ħxejjex friski f'munzell barra fix-xemx u kif jinxef dan jinġarr fil-bejtiet taħt l-art għall-ħażna, biex imbagħad jintuża matul ix-xitwa.

Klassifikazzjoni 

 Ordni Lagomorpha
 Familja Ochotonidae 
 Ġeneru Ochotona
 Sottoġeneru Pika: piki tat-Tramuntana
 Pika Alpina, Ochotona alpina
 Pika tal-fidda, Ochotona argentata
 Pika tal-kullar, Ochotona collaris
 Pika ta' Hoffmann, Ochotona hoffmanni
 Pika tat-Tramuntana jew Pika tas-Siberja, Ochotona hyperborea
 Pika ta' Pallas, Ochotona pallasi
 Pika Amerikana, Ochotona princeps
 Pika ta' Turuchan, Ochotona turuchanensis
 Sottoġeneru Ochotona: piki ta' l-isteppa
 Pika ta' Gansu jew Pika Griża, Ochotona cansus
 Pika tax-xofftejn suwed, Ochotona curzoniae
 Pika ta' Daurian, Ochotona dauurica
 Pika ta' Tsing-ling, Ochotona huangensis
 Pika ta' Nubra, Ochotona nubrica
 Pika ta' l-isteppa, Ochotona pusilla
 Pika tal-Afganistan, Ochotona rufescens
 Pika ta' Moupin, Ochotona thibetana
 Pika ta' Thomas, Ochotona thomasi
 Sottoġeneru Conothoa: piki tal-muntanji
 Pika ħamra taċ-Ċina, Ochotona erythrotis
 Pika ta' Forrest, Ochotona forresti
 Pika ta' Gaoligong, Ochotona gaoligongensis
 Pika ta' Glover, Ochotona gloveri
 Pika tal-Ħimalaja, Ochotona himalayana
 Pika ta' Ili, Ochotona iliensis
 Pika ta' Kozlov, Ochotona koslowi
 Pika ta' Ladak, Ochotona ladacensis
 Pika tal-widnejn kbar, Ochotona macrotis
 Pika ta' Muli, Ochotona muliensis
 Pika sewda, Ochotona nigritia
 Pika ta' Royle, Ochotona roylei
 Pika ħamra tat-Turkestan, Ochotona rutila

Ġeneri estinti
Ġeneru Piezodus  (Viret, 1929)
Ġeneru Oklahomalagus  (Dalquest et al., 1996)
Ġeneru Oreolagus  (Dice, 1917)
Ġeneru Sinolagomys  (Li & Qiu, 1980)
Ġeneru Amphilagus  (Pomel, 1853)
Amphilagus antiquus (Pomel, 1853)
Amphilagus fontannesi (Deperet, 1887)
Amphilagus ulmensis (Tobien, 1974)
Ġeneru Austrolagomys  (Stromer, 1926)
Austrolagomys hendeyi (Mein u Pickford, 2003)
Austrolagomys inexpectatus (Mein u Pickford, 2003)
Ġeneru Albertona 
Albertona balkanica
Ġeneru Desmatolagus (Matthew & Granger, 1923)
Desmatolagus gobiensis (Matthew & Granger, 1927) 
Desmatolagus ardynense  
Desmatolagus robustus  
Desmatolagus pusillus (Teilhard de Chardin, 1926) 
Desmatolagus schizopetrus (Dawson, 1965) 
Desmatolagus vetustus
Ġeneru Eurolagus (López-Martínez, 1977) 
Eurolagus fontannesi (Depéret, 1887)
Ġeneru Lagopsis  (Schlosser, 1884)
Lagopsis verus (Hensel, 1856)
Ġeneru Paludotona (Dawson, 1959) 
Paludotona etruria 
Ġeneru Marcuinomys (Lavocat, 1951) 
Marcuinomys spiracensis
Ġeneru Titanomys (von Meyer, 1843) 
Titanomys visenoviensis (von Meyer, 1843)
Ġeneru Ochotonoma  (Sen, 1998)
Ochotonoma anatolia (Sen, 1998)
Ġeneru Ochotonoides  (Teilhard de Chardin et Young, 1931) 
Ochotonoides complicidens (Boule et Teilhard de Chardin, 1928) 
Ochotonoides danubicus (Topachevsky et Scorik, 1977) 
Ochotonoides kujalnikensis (Topachevsky et Scorik, 1977)
Ġeneru Gymnesicolagus  (Mein & Adrover, 1982) 
Gymnesicolagus gelaberti (Mein & Adrover, 1982)
Ġeneru Hesperolagomys  (Clark et al., 1964)
Hesperolagomys fluvlatilis (Storer, 1970)
Hesperolagomys galbreathi (Clark et al., 1964)
Ġeneru Heterolagus  (Crusafont Pairó et al., 1955) (estint)
Ġeneru Russellagus (Storer, 1970)
Russellagus vonhofi (Storer, 1970)

Referenzi 
 Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 185-211. ISBN 0-8018-8221-4.

Ħoloq Esterni 
 Reuters story on CNN.com: "American pika seen headed toward extinction"
 The Trek of the Pika "A story complete with sounds of pika calls"

Lagomorpha