Lviv

Lviv (bl-Ukren: Львів [lʲʋiu̯]) hija l-ikbar belt fil-Punent tal-Ukrajna u s-sitt l-ikbar belt fl-Ukrajna kollha, b'popolazzjoni ta' 717,510 ruħ (skont stima fl-2021). Lviv hija waħda miċ-ċentri kulturali prinċipali tal-Ukrajna.

Imsemmija hekk biex tagħti ġieħ lil Leo, l-ikbar iben ta' Danjel, ir-Re ta' Rutenja, Lviv kienet il-belt kapitali tar-Renju ta' Galizja–Volhynia mill-1272 sal-1349, meta nħakmet mir-Re Casimir III l-Kbir tal-Polonja. Mill-1434, saret il-kapitali reġjonali tal-Vojvodat ta' Rutenja fir-Renju tal-Polonja. Fl-1772, wara l-Ewwel Qsim tal-Polonja, il-belt saret il-kapitali tar-Renju tal-Asburgi ta' Galizja u Lodomerja. Fl-1918, għal żmien qasir, kienet il-kapitali tar-Repubblika tal-Poplu tal-Punent tal-Ukrajna. Bejn l-Ewwel Gwerra Dinjija u t-Tieni Gwerra Dinjija, il-belt kienet iċ-ċentru tal-Vojvodat ta' Lwów fit-Tieni Repubblika Pollakka.

Wara l-invażjoni tal-Polonja min-naħa tal-Ġermaniżi u tas-Sovjetiċi fl-1939, Lviv saret parti mill-Unjoni Sovjetika, u fl-1944-1946 kien hemm skambju ta' popolazzjonijiet bejn il-Polonja u l-Ukrajna Sovjetika. Fl-1991, il-belt saret parti mill-Ukrajna indipendenti.

Lviv taqdi r-rwol ta' ċentru amministrattiv tal-Oblast u tar-Raoin ta' Lviv u kellha l-istatus ta' belt ta' importanza ta' oblast qabel dik id-deżinjazzjoni ġiet abolita fl-2020. Il-belt għandha f'idejha wkoll l-amministrazzjoni tal-hromada urbana ta' Lviv.

Lviv kienet iċ-ċentru tar-reġjuni storiċi Komunisti ta' Rutenja u tal-Galizja. Iċ-ċentru storiku fil-qalba tal-belt, bil-binjiet antiki u t-toroq biċ-ċagħaq tiegħu, ma tantx ġarrab ħsarat estensivi mill-okkupazzjonijiet Sovjetiċi u Ġermaniżi matul it-Tieni Gwerra Dinjija. Il-belt għandha bosta industriji u istituzzjonijiet tal-edukazzjoni għolja bħall-Università ta' Lviv u l-Istitut Politekniku ta' Lviv. Lviv tilqa' wkoll bosta istituzzjonijiet kulturali, inkluż orkestra filarmonika u t-Teatru tal-Opri u taż-Żfin Klassiku ta' Lviv. Iċ-ċentru storiku tal-belt tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1998.

Ismijiet 
Minbarra isimha bl-Ukren, u l-isem antik tar-Rutenja ta' Lwihorod/Lvihorod, il-belt hija magħrufa wkoll b'diversi ismijiet oħra b'lingwi differenti: bil-Pollakk Lwów; bil-Ġermaniż: Lemberg; bil-Yiddish: לעמבערג Lemberg jew לעמבעריק Lèmberik; bir-Russu: Львов L'vov; bl-Ungeriż: Ilyvó; bis-Serbo-Kroat: Lavov; bir-Rumen: Liov; bil-Latin: Leopolis (li tfisser "belt tal-iljuni", mill-Grieg Antik λέων + πόλις léōn + pólis); bit-Taljan: Leopoli; bit-Tatar tal-Krimea: İlbav; bl-Armen Medju: Իլով Ilov; bl-Armen-Kipchak: Իլօվ Ilôv; u b'għadd ta' ismijiet oħra.

Simboli 
L-istemma, il-pavaljun tal-Kunsill Lokali ta' Lviv u l-logo huma s-simboli approvati uffiċjalment ta' Lviv. L-ismijiet jew l-immaġnijiet ta' monumenti arkitettoniċi u storiċi jitqiesu wkoll is-simboli tal-belt skont l-Istatut ta' Lviv.

L-istemma moderna ta' Lviv hija bbażata fuq l-istemma mis-siġill tal-belt minn nofs is-seklu 14— daħla tal-ġebel bi tliet torrijiet, u fil-fetħa tad-daħla jidħol iljun tad-deheb. L-istemma l-kbira ta' Lviv hija tarka bl-istemma tal-belt, b'kuruna tal-fidda bi tliet truf, miżmuma minn iljun u ġellied antik.

Il-bandiera ta' Lviv hija kwadra u blu bl-emblema tal-belt u triangoli sofor u blu fit-truf.

Il-logo ta' Lviv hija immaġni ta' ħames torrijiet ikkuluriti f'Lviv u l-islogan "Lviv — miftuħa għad-dinja" taħthom. Il-frażi bil-Latin Semper fidelis (Dejjem leali) intużat bħala motto fuq l-istemma preċedenti tal-1936-1939, iżda ma baqgħetx tintuża iktar wara t-Tieni Gwerra Dinjija.

Ġeografija 
Lviv tinsab fit-tarf tal-art fil-għoli ta' Roztochia, madwar 70 kilometru fil-Lvant tal-fruntiera Pollakka u 160 kilometru fit-Tramuntana tal-muntanji Karpazji tal-Lvant. L-altitudni medja ta' Lviv hija 296 metru (971 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. L-ogħla punt tagħha huwa l-Vysokyi Zamok (il-Kastell Għoli), 409 metru (1,342 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. Dan il-kastell għandu veduta mill-isbaħ taċ-ċentru storiku tal-belt bl-arkitettura raffinata u l-knejjes bil-koppli ħodor distintivi tiegħu.

Fl-imgħoddi l-belt kienet imdawra bis-swar u kienet tinsab fl-għoljiet ta' qabel il-Kastell Għoli max-xtut tax-xmara Poltva. Fis-seklu 13, ix-xmara kienet tintuża għat-trasport tal-merkanzija. Fil-bidu tas-seklu 20, ix-xmara Poltva tgħattiet f'xi żoni fejn il-fluss tagħha jgħaddi minn ġol-belt; attwalment il-fluss tax-xmara jgħaddi direttament taħt it-triq ċentrali ta' Lviv imsejħa Triq il-Ħelsien (Prospect Svobody), u t-Teatru tal-Opri u taż-Żfin Klassiku ta' Lviv.

Klima 
Il-klima ta' Lviv hija kontinentali umduża (Dfb skont il-klassifikazzjoni klimatika ta' Köppen) bi xtiewi kesħin u bi sjuf sħan. It-temperaturi medji huma −3 °C (27 °F) f'Jannar u 18 °C (64 °F) f'Lulju. Il-preċipitazzjoni annwali medja hija 745 mm (29 pulzier) bi preċipitazzjoni massima fis-sajf. Il-medja ta' sigħat ta' xemx fis-sena f'Lviv hija madwar 1,804 sigħat.

Sit ta' Wirt Dinji 

Iċ-ċentru storiku ta' Lviv ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1998.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Bliet tal-Ukrajna
Bliet Ewropej