Pangolin

Pangolin huwa mammiferu insettivoru ta' daqs żgħir u medju mifruxa fir-reġjuni tropikali tal-Afrika u l-Asja. Il-pangolini, jew kif inhuma imsejjħin ukoll bunemmiela tal-qxur u wikkilin in-nemel tal-qxur, għandhom 8 speċi. Dawn qegħdin ikklassifikati kollha kemm huma fil-ġeneru Manis, fis-sottofamilja Maninae, fil-familja Manidae u fl-ordni Pholidota. L-isem "pangolin" ġej minn kelma Malajana "pengguling" li tfisser imkebbeb.

Il-pangolini għandhom ġisimhom miksi bi qxur kbar u iebsin magħmulin minn ħafna strati ta' xagħar. Il-qxur tal-pangolini ż-żgħar ikunu rotob mat-twelid, iżda dawn jibbiesu bil-mod il-mod matul l-iżvilupp. Dawn il-qxur minn barra li jiffurmaw kurazza naturali, għandhom ix-xifer qisu xafra u b'hekk iservu ta' difiża doppja. Il-pangolini meta jħossuhom fil-periklu kapaċi jitkebbu f'forma ta' ballun.

Il-pangolini m'għandhomx snien, iżda minflok għandhom ilsien twil ħafna u glandola tal-bżieq enormi. Il-bżieq li joħroġ minn din il-glandola qisu kolla u flimkien mal-ilsien jintużaw mill-pangolini biex jaqbdu kwantita kbira ta' nemel u termiti.

Klassifikazzjoni 

Il-pangolini xi darba kienu jagħmlu parti mill-ordni Edentata, dan kollu kien ibbażat fuq xebh li ma kienx ħlief evoluzzjoni konverġenti. Madankollu, l-aħħar studji tal-filoġenija molekulari wrew li dawn il-mammiferi għandhom jiġu kklassifikati għalihom fl-ordni Pholidota, bil-membri tal-ordni Carnivora bħala l-aktar mammiferi ħajjin li huma relatati ġenetikament fil-qrib tagħhom. 

 Ordni Pholidota							
 Familja Manidae
 Sottofamilja Maninae
 Ġeneru Manis 
 Sottoġeneru Manis
 Pangolin Indjan, Manis crassicaudata
 Pangolin Ċiniż, Manis pentadactyla
 Ġeneru Manis 
 Sottoġeneru Paramanis
 Pangolin Malajan, Manis javanica
 Pangolin ta' Palaw, Manis culionensis
 Ġeneru Manis 
 Sottoġeneru Smutsia
 Pangolin Ġgant, Manis gigantea
 Pangolin ta' Temminck, Manis temminckii
 Ġeneru Manis 
 Sottoġeneru Phataginus
 Pangolin tas-siġar, Manis tricuspis
 Ġeneru Manis 
 Sottoġeneru Uromanis
 Pangolin ta' denbu twil, Manis tetradactyla

Xi paleontoloġisti jikklassifikaw il-pangolini fl-ordni Cimolesta bħala sottordni, flimkien ma' bosta sottordnijiet ta' mammiferi estinti. F'dan il-każ il-pangolini huma l-aħħar rappreżentanti ħajjin tal-ordni Cimolesta.

 Ordni Cimolesta
 Sottordni Pholidota							
 Familja Manidae
 Sottofamilja Maninae
 Ġeneru Manis 
 Sottoġeneru Manis
 Pangolin Indjan, Manis crassicaudata
 Pangolin Ċiniż, Manis pentadactyla
 Ġeneru Manis 
 Sottoġeneru Paramanis
 Pangolin Malajan, Manis javanica
 Pangolin ta' Palaw, Manis culionensis
 Ġeneru Manis 
 Sottoġeneru Smutsia
 Pangolin Ġgant, Manis gigantea
 Pangolin ta' Temminck, Manis temminckii
 Ġeneru Manis 
 Sottoġeneru Phataginus
 Pangolin tas-siġar, Manis tricuspis
 Ġeneru Manis 
 Sottoġeneru Uromanis
 Pangolin ta' denbu twil, Manis tetradactyla

Tassonomija 

 Ordni Pholidota
 Familja incertae sedis
 Ġeneru Arcticanodon (Rose et al, 2004)
 Arcticanodon dawsonae (Rose et al, 2004) 
 Ġeneru Melaniella (Fox, 1984)
 Melaniella timosa (Fox, 1984) 
 Ġeneru Tubulodon (Jepsen 1932) Estint
 Tubulodon atopum (K.D.Rose et al. 1991)
 Tubulodon pearcei (K.D.Rose et al. 1991)
 Tubulodon taylori (Jepsen 1932)
 Tubulodon woodi (K.D.Rose et al. 1991)
 Familja Epoicotheriidae Estinta
 Ġeneru Amelotabes (Rose, 1978)
 Amelotabes simpsoni (Rose, 1978)
 Ġeneru Dipassalus
 Dipassalus oryctes Ġeneru Epoicotherium (Simpson,1927)
 Epoicotherium unicum (Douglass,1905)
 Ġeneru Tetrapassalus (Simpson,1959)
 Tetrapassalus mckennai (Simpson,1959)
 Tetrapassalus proius (West,1973)
 Ġeneru Xenocranium Xenocranium pileorivale Familja Escavadodontidae Estinta
 Ġeneru Escavadodon (Lucas & Rose,2000)
 Escavadodon zygus (Lucas & Rose,2000)
 Familja Metacheiromyidae Estinta
 Ġeneru Brachianodon 
 Brachianodon westorum Ġeneru Metacheiromys (Wortman,1903)
 Metacheiromys marshi (Wortman,1903)
 Metacheiromys tatusia (Osborn,1904)
 Metacheiromys dasypus (Osborn,1904)
 Metacheiromys osborni (Simpson,1931)
 Ġeneru Mylanodon 
 Mylanodon rosei Ġeneru Palaeanodon (Matthew,1918)
 Palaeanodon parvulus (Matthew,1918)
 Palaeanodon ignavus				
 Palaeanodon nievelti Ġeneru Propalaeanodon (Rose,1979)
 Propalaeanodon schaffi (Rose,1979)							
 Familja Manidae
 Sottofamilja Eurotamanduinae 
 Ġeneru Eurotamandua 
 Eurotamandua joresi Sottofamilja Maninae
 Ġeneru Eomanis Eomanis krebsi (Storch & Martin, 1994) 
 Eomanis waldi (Storch, 1978)
 Ġeneru Necromanis 
 Necromanis edwardsi 
 Necromanis franconica 
 Necromanis quercyi 
 Ġeneru Patriomanis (Emry, 1970)
 Patriomanis americana (Emry, 1970)
 Ġeneru Cryptomanis (Gaudin et al, 2006)
 Cryptomanis gobiensis (Gaudin et al, 2006)
 Ġeneru Manis 
 Sottoġeneru Manis Manis crassicaudata Manis pentadactyla Ġeneru Manis 
 Sottoġeneru Paramanis Manis javanica Manis culionensis Ġeneru Manis 
 Sottoġeneru Smutsia Manis gigantea Manis temminckii Ġeneru Manis 
 Sottoġeneru Phataginus Manis tricuspis Ġeneru Manis 
 Sottoġeneru Uromanis Manis tetradactyla''

Ħoloq esterni 

 Deskrizzjoni dwar il-pangolin
 Tree of Life of Pholidota

Pholidota