Statwa tal-Libertà

L-Istatwa tal-Libertà (Il-Libertà Tillumina d-Dinja; bl-Ingliż: Liberty Enlightening the World; bil-Franċiż: La Liberté éclairant le monde) hija skultura Neoklassika kolossali u monument fuq il-Gżira tal-Libertà fil-Port tal-Belt ta' New York, l-Istati Uniti. L-istatwa tar-ram, li kienet rigal mill-poplu Franċiż lill-poplu Amerikan, ġiet iddisinjata mill-iskultur Franċiż Frédéric Auguste Bartholdi u l-qafas tal-metall tagħha nbena minn Gustave Eiffel. L-istatwa ġiet iddedikata fit-28 ta' Ottubru 1886.

L-istatwa hija figura ta' Libertas, alla femminili Rumana mlibbsa tal-libertà. F'idha l-leminija għandha torċa li żżomm fuq rasha, u f'idha x-xellugija ġġorr tabula ansata bl-iskrizzjoni JULY IV MDCCLXXVI (l-4 ta' Lulju 1776 bl-ittri numeriċi Rumani), li hija d-data tad-Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Istati Uniti. Ma' saqajha hemm qajd u katina mkissrin u tidher qisha miexja 'l quddiem, bħala kommemorazzjoni tal-abolizzjoni nazzjonali reċenti tal-jasar. Wara li ġiet iddedikata, l-istatwa saret ikona tal-libertà u tal-Istati Uniti, u titqies bħala simbolu ta' merħba lill-immigranti li jaslu bil-baħar.

Bartholdi kien ispirat mill-professur tal-liġi u politiku Franċiż, Édouard René de Laboulaye, li jingħad li fl-1865 ikkummenta li kwalunkwe monument li jinbena biex ifakkar l-indipendenza tal-Istati Uniti kellu jkun proġett konġunt bejn il-poplu Franċiż u dak tal-Istati Uniti. Il-Gwerra bejn Franza u l-Prussja dewmet il-progress sal-1875, meta Laboulaye ppropona li l-Franċiżi jiffinanzjaw l-istatwa u l-Istati Uniti jipprovdu s-sit u jibnu l-pedestall. Bartholdi ikkompleta r-ras u l-id bit-torċa qabel ma l-istatwa ġiet iddisinjata għalkollox, u dawn il-biċċiet intwerew lill-pubbliku fil-wirjiet internazzjonali ta' dak iż-żmien.

L-id bit-torċa ntweriet fil-Wirja Ċentenarja f'Philadelphia fl-1876, u f'Madison Square Park f'Manhattan mill-1876 sal-1882. Il-ġbir ta' fondi kien iebes, speċjalment għall-Amerikani, u sal-1885 ix-xogħol fuq il-pedestal affaċċja nuqqas ta' fondi. Il-pubblikatur Joseph Pulitzer, ta' New York World, nieda kampanja ta' donazzjonijiet biex il-proġett jitlesta u attira lil iktar minn 120,000 kontributur, li l-biċċa l-kbira minnhom taw inqas minn dollaru. L-istatwa nbniet fi Franza, ġiet ittrasportata f'kaxxi kbar, u ġiet assemblata fuq il-pedestall li kien tlesta fil-gżira li dak iż-żmien kien jisimha l-Gżira ta' Bedloe. It-tlestija tal-istatwa ġiet iċċelebrata bl-ewwel parata bil-konfetti fi New York u b'ċerimonja ta' dedika ppresjeduta mill-President Grover Cleveland.

L-istatwa kienet amministrata mill-Bord tal-Fanali tal-Istati Uniti sal-1901 u mbagħad mid-Dipartiment tal-Gwerra; mill-1933 ġiet amministrata mis-Servizz tal-Parks Nazzjonali bħala parti mill-Monument Nazzjonali tal-Istatwa tal-Libertà, u hija attrazzjoni turistika ewlenija. L-aċċess pubbliku għall-gallarija mad-dawra tat-torċa tneħħa mill-1916.

Disinn u proċess tal-kostruzzjoni

Oriġini 
Skont is-Servizz tal-Parks Nazzjonali, l-idea ta' monument ippreżentat mill-poplu Franċiż lill-poplu tal-Istati Uniti ġiet proposta għall-ewwel darba minn Édouard René de Laboulaye, il-President tas-Soċjetà Franċiża Kontra l-Jasar u ħassieb politiku prominenti u importanti fi żmienu. Il-proġett imur lura għal konversazzjoni fin-nofs tal-1865 bejn Laboulaye, abolizzjonist akkanit, u Frédéric Bartholdi, skultur. F'konversazzjoni wara ċena fid-dar tiegħu ħdejn Versailles, Laboulaye, li kien ferm favur l-Unjoni fil-Gwerra Ċivili Amerikana, jingħad li qal: "Kwalunkwe monument li jinbena fl-Istati Uniti biex ifakkar l-indipendenza tagħhom għandu jkun proġett konġunt bejn il-poplu Franċiż u dak tal-Istati Uniti". Madankollu, is-Servizz tal-Park Nazzjonali, f'rapport tas-sena 2000, sostna li din kienet leġġenda li tmur lura għal fuljett tal-ġbir tal-fondi tal-1885, u li l-istatwa x'aktarx li bdiet tinħadem fl-1870. F'esej ieħor disponibbli online fuq is-sit web tiegħu, is-Servizz tal-Parks Nazzjonali ssuġġerixxa li Laboulaye ried jonora r-rebħa tal-Unjoni u l-konsegwenzi tagħha, peress li "Bl-abolizzjoni tal-jasar u r-rebħa tal-Unjoni fil-Gwerra Ċivili fl-1865, ix-xewqat ta' Laboulaye għal-libertà u d-demokrazija kienu qed isiru realtà fl-Istati Uniti. Sabiex dan il-kisbiet jiġu onorati, Laboulaye ppropona li jinbena rigal għall-Istati Uniti f'isem Franza. Laboulaye kien qed jittama li billi jiġbed l-attenzjoni għall-kisbiet reċenti tal-Istati Uniti, il-poplu Franċiż seta' jiġi ispirat biex jappella għad-demokrazija tiegħu stess fid-dawl tal-monarkija repressiva".

Skont l-iskultur Frédéric Auguste Bartholdi, li iktar 'il quddiem irrakkonta l-ġrajja, il-kumment allegat ta' Laboulaye ma kienx maħsub bħala proposta, iżda kien ta' ispirazzjoni għal Bartholdi. Minħabba n-natura repressiva tar-reġim ta' Napuljun III, Bartholdi ma ħa l-ebda azzjoni immedjata fir-rigward tal-idea għajr li jiddiskutiha ma' Laboulaye. Bartholdi xorta waħda kellu ħafna x'jagħmel bi proġetti oħra; fl-aħħar tas-snin 60 tas-seklu 19, huwa tħaddet ma' Isma'il Pasha, il-Kediv tal-Eġittu, u ressaqlu pjanta biex jibnilu l-Progress jew l-Eġittu li Jdawwal lill-Asja, fanal enormi bl-għamla ta' fellah jew raħħala Eġizzjana femminili tal-qedem, imlibbsa u b'torċa mixgħula f'idejha, fid-daħla tat-Tramuntana tal-Kanal ta' Suez f'Port Said. Tfasslu skizzi u mudelli tax-xogħol propost, għalkemm l-opra qatt ma twettqet. Kien hemm preċedent Klassiku għall-proposta ta' Suez, il-Koloss ta' Rodi: statwa antika tal-bronż tal-alla Grieg tax-xemx, Helios. Din l-istatwa jingħad li kienet tlaħħaq għoli ta' iktar minn 100 pied (30 metru), u bl-istess mod kienet tinsab fid-daħla tal-port u kellha dawl li kien jiggwida lill-vapuri. Kemm il-Kediv u Lesseps irrifjutaw l-istatwa proposta minn Bartholdi, minħabba li kienet se tiswa wisq flus. Minflok inbena l-Fanal ta' Port Said minn François Coignet fl-1869.

Kwalunkwe proġett kbir kompla jiddewwem mill-Gwerra bejn Franza u l-Prussja, li fiha Bartholdi serva bħala Maġġur tal-milizja. Fil-gwerra, Napuljun III nqabad u tneħħa minn re. Il-provinċja tat-twelid ta' Barthold, Alsace, intrebħet mill-Prussi, u fi Franza ġiet stabbilita repubblika iktar liberali. Peress li Bartholdi kien qed jippjana vjaġġ lejn l-Istati Uniti, hu u Laboulaye ddeċidew li kien wasal iż-żmien biex jiddiskutu l-idea ma' Amerikani influwenti. F'Ġunju 1871, Bartholdi qasam l-Oċean Atlantiku, b'ittri ta' introduzzjoni ffirmati minn Laboulaye.

Malli wasal fil-Port ta' New York, Bartholdi ffoka fuq il-Gżira ta' Bedloe (li issa tissejjaħ il-Gżira tal-Libertà) bħala s-sit għall-istatwa, għaliex baqa' milqut mill-fatt li l-bastimenti kollha li kienu jaslu New York kellhom ibaħħru ħdejha. Kien kuntent li jsir jaf li l-gżira kellu s-sjieda tagħha l-gvern tal-Istati Uniti—kienet ġiet ċeduta fil-Leġiżlatura tal-Istat ta' New York fl-1800 għad-difiża tal-port. Għalhekk, kif spjega fl-ittra tiegħu lil Laboulaye, il-gżira kienet "art komuni għall-istati kollha". Apparti li ltaqa' ma' bosta nies influwenti minn New York, Bartholdi żar il-President Ulysses S. Grant, li assigurah li ma kienx se jkun diffiċli għalih li jikseb is-sit għall-istatwa. Bartholdi qasam minn naħa għall-oħra tal-Istati Uniti darbtejn bil-ferrovija, u ltaqa' ma' ħafna Amerikani li hu ħaseb li se jkunu favur il-proġett. Iżda baqa' mħasseb li l-opinjoni popolari fuq iż-żewġ naħat tal-Atlantiku ma kinitx se tappoġġa biżżejjed il-proposta, u hu u Laboulaye ddeċidew li jistennew qabel ma jvaraw kampanja pubblika.

Bartholdi għamel l-ewwel mudell tal-kunċett tiegħu fl-1870. L-iben ta' ħabib ta' Bartholdi, l-artist tal-Istati Uniti John LaFarge, iktar 'il quddiem sostna li Bartholdi għamel l-ewwel skizzi għall-istatwa matul iż-żjara tiegħu fl-Istati Uniti fl-Istudjo ta' Rhode Island ta' La Farge. Bartholdi kompla jiżviluppa l-kunċett wara li rritorna fi Franza. Huwa ħadem ukoll fuq għadd ta' skulturi ddisinjati biex isaħħu l-patrijottiżmu Franċiż wara t-telfa kontra l-Prussi. Waħda minn dawn l-iskulturi kienet skultura monumentali ta' ljun mnaqqxa fil-blat ramli taħt il-fortizza ta' Belfort, li kienet irreżistiet kontra assedju tal-Prussja matul tliet xhur sħaħ. L-iskultura tal-iljun, twila 73 pied (22 metru) u għolja n-nofs, toħroġ fid-dieher kwalità emozzjonali li hija karatteristika tar-Romantiċiżmu, xi ħaġa li Bartholdi iktar 'il quddiem ta lill-Istatwa tal-Libertà.

Disinn, stil u simboliżmu 

Bartholdi u Laboulaye kkunsidraw kif setgħu jesprimu bl-aqwa mod l-idea tal-libertà Amerikana. Fl-istorja Amerikana bikrija, żewġ figuri femminili spiss kienu jintużaw bħala simboli kulturali tan-nazzjon. Wieħed minn dawk is-simboli, Columbia ppersonifikata, kienet tiġi identifikata mal-Istati Uniti bl-istess mod kif Britannia kienet tiġi identifikata mar-Renju Unit, u Marianne kienet tiġi identifikata ma' Franza. Columbia kienet ħadet post il-personifikazzjoni Ewropea tradizzjonali tal-Amerka bħala "prinċipessa Indjana", li kienet saret titqies bħala personifikazzjoni mhux ċivili u dispreġjattiva fil-konfront tal-Amerikani. Il-figura femminili sinifikanti l-oħra fil-kultura Amerikana kienet ir-rappreżentazzjoni tal-Libertà, li oriġinat minn Libertas, l-alla femminili tal-libertà li kienet tiġi meqjuma b'mod wiesa' f'Ruma tal-qedem, speċjalment fost l-ilsiera emanċipati. Figura tal-Libertà kienet tidher fuq il-biċċa l-kbira tal-muniti Amerikani ta' dak iż-żmien, u rappreżentazzjonijiet tal-Libertà kienu jidhru fl-arti popolari u ċivika, inkluż l-Istatwa tal-Libertà ta' Thomas Crawford (1863) fuq il-koppla tal-Capitol Building tal-Istati Uniti.

Id-disinn tal-istatwa jevoka ikonografija li hija evidenti fl-istorja tal-qedem, inkluż l-alla femminili Eġizzjana Isis, l-alla Griega tal-qedem bl-istess isem, il-Columbia Rumana u l-ikonografija Kristjana tal-Verġni Marija.

L-artisti tas-sekli 18 u 19 kienu jagħmlu ħilithom biex iqanqlu l-ideali Repubblikani u għaldaqstant kienu spiss jużaw rappreżentazzjonijiet ta' Libertas bħala simbolu allegoriku. Figura tal-Libertà dehret ukoll fuq is-Siġill il-Kbir ta' Franza. Madankollu, Bartholdi u Laboulaye evitaw li jużaw xbieha rivoluzzjonarja tal-libertà bħal dik ta' Eugène Delacroix f' Il-Libertà Tmexxi lin-Nies (1830). F'din il-pittura, li tikkommemora r-Rivoluzzjoni ta' Franza f'Lulju, il-Libertà nofsha mlibbsa tmexxi grupp armat ta' nies fuq l-iġsma tal-mejtin fil-battalja. Laboulaye ma kellu l-ebda simpatija għar-rivoluzzjoni, u b'hekk il-figura ta' Bartholdi kienet imlibbsa kollha kemm hi. Minflok l-impressjoni tal-vjolenza fix-xogħol ta' Delacroix, Bartholdi xtaq jagħti lill-istatwa dehra paċifika u għażel li jagħmilha żżomm torċa f'idha, li tirrappreżenta l-progress.

L-istatwa ta' Crawford ġiet iddisinjata fil-bidu tas-snin 50 tas-seklu 19. Oriġinarjament kellha tingħata pileus, ix-xedd ir-ras li kien jingħata lill-ilsiera emanċipati f'Ruma tal-qedem. Is-Segretarju tal-Gwerra Jefferson Davis, min-Nofsinhar tal-Istati Uniti li iktar 'il quddiem sar President tal-Istati Konfederati tal-Amerka, kien imħasseb li l-pileus jitqies bħala simbolu abolizzjonista. Huwa ordna li jinbidel f'elmu. Il-figura ta' Delacroix liebsa pileus, u Bartholdi għall-ewwel ikkunsidra li jlibbes wieħed lill-figura tiegħu wkoll. Minflok, huwa għażel li jlibbisha dijadema jew kuruna fuq rasha. B'hekk, huwa evita referenza għal Marianne, li dejjem tkun liebsa pileus. Is-seba' raġġi donnhom jiffurmaw raġġiera. Dawn jevokaw ix-xemx, is-seba' ibħra, u s-seba' kontinenti, u jirrappreżentaw mezz ieħor, apparti t-torċa, li permezz tiegħu l-Libertà tillumina lid-dinja.

Il-mudelli bikrin ta' Bartholdi kienu kollja simili bħala kunċett: figura femminili bi stil Neoklassiku li tirrappreżenta l-libertà, liebsa stola u pella (libsa u mantar, li kienu rappreżentazzjonijiet komuni tal-allat Rumani) b'torċa mixgħula f'idha u fuq rasha. Skont ir-rakkonti popolari, il-wiċċ kien ġie mmudellat fuq dak ta' Charlotte Beysser Bartholdi, omm l-iskultur, iżda Regis Huber, il-kuratur tal-Mużew ta' Bartholdi ġie rreġistrat isostni li din, fost spekulazzjonijiet oħra, ma għandha l-ebda bażi. Huwa ddisinja l-figura b'fattizzi b'saħħithom u mhux ikkumplikati, u dawn kellhom joħolqu kuntrast tajjeb mal-pożizzjoni drammatika tal-istatwa fil-port u l-passiġġieri fuq il-bastimenti li jidħlu fil-Bajja ta' New York kienu jkunu jistgħu jesperjenzaw perspettiva tinbidel fuq l-istatwa fi triqithom lejn Manhattan. Huwa taha fattizzi klassiċi sodi u applika mmudellar issimplifikat, bħala riflessjoni tal-iskala enormi tal-proġett u l-iskop solenni tiegħu. Bartholdi kiteb dwar it-teknika tiegħu:L-uċuħ għandhom ikunu wesgħin u sempliċi, definiti minn disinn sod u ċar, aċċentwati fil-postijiet importanti. It-tkabbir tad-dettalji jew il-multipliċità tagħhom għandha tqanqal il-biża'. Bl-esaġerazzjoni tal-forom, sabiex ikunu ferm iktar viżibbli, jew bl-arrikkiment tagħhom bid-dettalji, nispiċċaw neqirdu l-proporzjon tax-xogħol. Finalment, il-mudell, bħad-disinn, għandu jkollu karattru fil-qosor, pereżempju wieħed li jagħtik idea fuq fuq. Huwa neċessarju biss li dan il-karattru għandu jkun frott ir-rieda u l-istudju, u li l-artist, ikkonċentrat fuq l-għarfien tiegħu, għandu jsib il-forma u l-linja fis-sempliċità kbira tagħha.

Bartholdi għamel alterazzjonijiet fid-disinn skont l-evoluzzjoni tal-proġett. Huwa kkunsidra li l-Libertà żżomm katina mkissra f'idha, iżda ddeċieda li din l-għażla kienet tifred wisq dak iż-żmien wara l-Gwerra Ċivili. L-istatwa minflok miexja fuq katina mkissra, nofsha moħbija bl-ilbies tagħha u diffiċli taraha mill-art. Bartholdi inizjalment ma kienx ċert x'kien se jqiegħed fl-id ix-xellugija tal-Libertà; huwa ddeċieda li jagħtiha tabula ansata, li ntużat biex tevoka l-kunċett tad-dritt. Għalkemm Bartholdi kien jammira ferm il-Kostituzzjoni tal-Istati Uniti, huwa għażel li jinkludi l-kitbiet JULY IV MDCCLXXVI fuq it-tavla, jiġifieri l-4 ta' Lulju 1776, u b'hekk id-data tad-Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-pajjiż ġiet assoċjata mal-kunċett tal-libertà.

Bartholdi qanqal l-interess tal-ħabib u tal-mentor tiegħu, l-arkitett Eugène Viollet-le-Duc, fil-proġett. Bħala kap inġinier, Viollet-le-Duc iddisinja moll tal-brikks fl-istatwa, u l-"qoxra" esterna tal-istatwa ġiet ankrata miegħu. Wara konsultazzjonijiet mal-fonderija tax-xogħol tal-metall Gaget, Gauthier & Co., Viollet-le-Duc għażel il-metall tal-qoxra esterna tal-istatwa, magħmula minn folji tar-ram, u l-metodi biex isawwar l-istatwa, repoussé, fejn il-folji kienu jissaħħnu u mbagħad jingħataw id-daqqiet bl-imrietel tal-injam. Vantaġġ ta' din l-għażla kienet li l-istatwa kollha kienet se tkun ħafifa għall-volum tagħha, peress li r-ram kellu bżonn ikun oħxon 0.094 pulzieri (2.4 mm) biss. Bartholdi kien iddeċieda li l-għoli tal-istatwa kellu jkun kemm kemm 'il fuq minn 151 pied (46 metru), id-doppju tas-Sancarlone tal-Italja u l-istatwa Ġermaniża ta' Arminju, magħmula t-tnejn li huma bl-istess metodu.

Tħabbira u xogħol bikri 

Sal-1875, Franza kienet qed tgawdi minn stabbiltà politika mtejba u minn ekonomija li kienet qed tirkupra minn wara l-gwerra. Żieda fl-interess tal-Wirja Ċentenarja li kienet se ssir f'Philadelphia wasslet biex Laboulaye jiddeċiedi li kien wasal iż-żmien li jitlob appoġġ pubbliku. F'Settembru 1875, huwa ħabbar il-proġett u l-formazzjoni tal-Unjoni Franċiża-Amerikana bħala l-fergħa tal-ġbir ta' fondi tiegħu. Bit-tħabbira, l-istatwa ngħatat l-isem ta' Il-Libertà Tillumina d-Dinja. Il-Franċiżi kellhom jiffinanzjaw l-istatwa filwaqt li l-Amerikani kienu mistennija jħallsu għall-pedestall. B'mod ġenerali, it-tħabbira pprovokat reazzjoni favorevoli fi Franza, minkejja li bosta Franċiżi baqgħu ma ħafruhiex lill-Istati Uniti talli ma ġewx jgħinuhom matul il-gwerra mal-Prussja. Il-monarkiċi Franċiżi kienu kontra l-istatwa, jekk xejn għaliex ġiet proposta mil-liberali Laboulaye, li reċentement kien ġie elett senatur għall-għomor. Laboulaye organizza avvenimenti ddisinjati biex jappellaw għas-sinjuruni u għas-setgħana, inkluż spettaklu speċjali fl-Opera ta' Pariġi fil-25 ta' April 1876, b'kantata ġdida mill-kompożitur Charles Gounod. Din kien jisimha La Liberté éclairant le monde, li hija l-verżjoni bil-Franċiż tal-isem imħabbar tal-istatwa.
Inizjalment iffukata fuq l-elit, l-Unjoni rnexxielha tiġbor fondi mis-soċjetà Franċiża kollha. Taw sehemhom it-tfal tal-iskola u ċ-ċittadini ordinarji, kif ukoll 181 muniċipalità Franċiża. L-alleati politiċi ta' Laboulaye appoġġaw is-sejħa, u l-istess għamlu d-dixxendenti tal-kontinġent Franċiż fil-Gwerra tar-Rivoluzzjoni Amerikana. B'mod inqas idealistiku, il-kontribuzzjonijiet ġew ukoll mingħand dawk li ttamaw għall-appoġġ Amerikan fit-tentattiv Franċiż li jinbena l-Kanal ta' Panama. Ir-ram jaf ġie minn diversi sorsi u ftit minnu jingħad li ġie minn minjiera f'Visnes, in-Norveġja, għalkemm dan ma ġiex iddeterminat b'mod konklużiv wara l-ittestjar ta' xi kampjuni. Skont Cara Sutherland fil-ktieb tagħha dwar l-istatwa għall-Mużew tal-Belt ta' New York, kienu meħtieġa 200,000 libbra (91,000 kg) biex l-istatwa tinbena, u l-industrijalista Franċiż tar-ram Eugène Secrétan ta donazzjoni ta' 128,000 libbra (58,000 kg) ta' ram.

Għalkemm il-pjanijiet tal-istatwa ma kinux għadhom ġew finalizzati, Bartholdi kompla bil-produzzjoni tad-driegħ tal-lemin, bit-torċa fl-id, u tar-ras. Ix-xogħol inbeda fl-istudjo ta' Gaget, Gauthier & Co. F'Mejju 1876, Bartholdi vvjaġġa lejn l-Istati Uniti bħala membru tad-delegazzjoni Franċiża għall-Wirja Ċentenarja, u organizza t-turija ta' pittura enormi tal-istatwa f'New York bħala parti mill-festivitajiet Ċentenarji. Id-driegħ ma wasalx f'Philadelphia qabel Awwissu; minħabba li wasal tard, ma ġiex elenkat fil-katalgu tal-wirja, u filwaqt li xi rapporti identifikaw ix-xogħol bl-isem korrett, oħrajn sejħulha "Driegħ Kolossali" jew "Dawl Elettriku ta' Bartholdi". It-territorju tal-wirja kien fih għadd ta' xogħlijiet monumentali, inkluż funtana kbira ddisinjata minn Bartholdi, biex jiġbdu l-interess tan-nies li kienu jmorru fil-fieri. Minkejja dan, id-driegħ kien popolari fl-aħħar jiem tal-wirja, u l-viżitaturi kien jitilgħu sal-gallarija tat-torċa biex jaraw it-territorju kollu tal-fiera. Wara li għalqet il-wirja, id-driegħ ġie ttrasportat lejn New York, fejn baqa' jintwera f'Madison Square Park għal diversi snin qabel ma ġie rritornat lil Franza biex jingħaqad mal-bqija tal-istatwa.

Matul it-tieni vjaġġ tiegħu lejn l-Istati Uniti, Bartholdi indirizza għadd ta' gruppi dwar il-proġett, u ħeġġeġ il-formazzjoni ta' kumitati Amerikani tal-Unjoni Franċiża-Amerikana. F'New York, f'Boston, u f'Philadelphia ġew iffurmati kumitat għall-ġbir ta' fondi għall-ħlas tal-pedamenti u tal-pedestall. Il-grupp ta' New York eventwalment ħa l-ikbar responsabbiltà għall-ġbir ta' fondi Amerikan u spiss jiġi indikat bħala l-"Kumitat Amerikan". Wieħed mill-membri tiegħu kien Theodore Roosevelt meta kellu 19-il sena, il-gvernatur futur ta' New York u l-President futur tal-Istati Uniti. Fit-3 ta' Marzu 1877, fl-aħħar jum sħiħ tiegħu fl-uffiċċju, il-President Grant iffirma riżoluzzjoni konġunta li awtorizzat lill-President jaċċetta l-istatwa meta ġiet ippreżentata minn Franza u biex jintgħażel sit għaliha. Il-President Rutherford B. Hayes, li beda l-mandat tiegħu l-għada, għażel lill-Gżira ta' Bedloe, kif kien ippropona Bartholdi.

Kostruzzjoni fi Franza 

Malli reġa' lura f'Pariġi fl-1877, Bartholdi kkonċentra fuq it-tlestija ta' ras l-istatwa, li intweriet fil-Fiera Dinjija ta' Pariġi tal-1878. Il-ġbir ta' fondi kompla, u bdew jinbiegħu mudelli tal-istatwa. Ġew offruti wkoll biljetti biex wieħed ikun jista' jara l-attività tal-kostruzzjoni fl-istudjo ta' Gaget, Gauthier & Co. Il-gvern Franċiż awtorizza lotterija; fost il-premjijiet kien hemm platt tal-fidda u mudell tat-terrakotta tal-istatwa. Sal-aħħar tal-1879, kien inġabru xi 250,000 Frank Franċiż.
Ir-ras u d-driegħ kienu nbnew bl-assistenza ta' Viollet-le-Duc, li marad fl-1879. Wara ftit miet, u ma laħaq ta l-ebda indikazzjoni kif kien beħsiebu jwettaq it-tranżizzjoni mill-qoxra tar-ram għall-moll tal-ġebel propost tiegħu. Is-sena ta' wara, Bartholdi rnexxielu jikseb is-servizzi tad-disinjatur u bennej innovattiv Gustave Eiffel. Eiffel u l-inġinier strutturali tiegħu, Maurice Koechlin, iddeċidew jabbandunaw l-idea tal-moll u minflok bnew torri tal-ħadid qisu kannizzata. Eiffel iddeċieda li ma jużaw struttura riġida għalkollox, li kienet twassal biex kwalunkwe stress takkumula fil-qoxra u eventwalment tikkawża x-xquq. Qafas sekondarju twaħħal mal-pilastru tan-nofs, u mbagħad, sabiex l-istatwa tkun tista' tiċċaqlaq kemxejn fl-irjieħ tal-Port ta' New York u peress li l-metall kien jespandi fil-jiem sħan tas-sajf, huwa kkollega b'mod mhux wisq issikkat l-istruttura ta' sostenn mal-qoxra billi uża vireg ċatti tal-ħadid li ħolqu donnhom malji minsuġa bl-istrixxi tal-metall, li ġew irbattuti mal-qoxra, biex biex jirfdu u jsaħħu l-istatwa. Fi proċess ta' ħafna xogħol, kull malja kellha tiġi maħduma individwalment. Sabiex tiġi evitata l-korrożjoni galvanika bejn il-qoxra tar-ram u l-istruttura ta' sostenn tal-ħadid, Eiffel ħa ħsieb li mal-qoxra jkun hemm insulazzjoni bl-asbestos miblul bix-xellak.

Id-disinn ta' Eiffel wassal biex l-istatwa tkun waħda mill-iktar eżempji bikrin ta' kostruzzjoni b'faċċati kontinwi, fejn il-parti esterna tal-istruttura ma tkunx qed tiflaħ it-tagħbija kollha, iżda minflok tkun mirfuda minn qafas intern. Huwa inkluda żewġ garigori interni ta' turġien, biex jagħmilha iktar faċli għall-viżitaturi li jaslu sal-punt panoramiku ta' osservazzjoni fil-kuruna tal-istatwa. L-aċċess għal pjattaforma ta' osservazzjoni madwar it-torċa ġie pprovdut ukoll, iżda d-driegħ tant kien dejjaq li kulma kien joqgħod kien sellum wieħed, twil 40 pied (12-il metru). Kif it-torri-pilastru beda tiela', Eiffel u Bartholdi kkoordinaw ix-xogħol tagħhom bir-reqqa ħalli s-segmenti kkompletati tal-qoxra joqogħdu eżatt fuq l-istruttura ta' sostenn. Il-komponenti tat-torri-pilastru nbnew fil-fabbrika ta' Eiffel fis-subborg Pariġin fil-qrib ta' Levallois-Perret.

Il-bidla fil-materjal strutturali mill-ġebla għall-ħadid ippermettiet lil Bartholdi jibdel il-pjanijiet tiegħu għall-assemblaġġ tal-istatwa. Oriġinarjament kien ħaseb li l-assemblaġġ kien se jsir fis-sit fl-istess waqt li jkun qed jinbena l-moll tal-ġebel; minflok, huwa ddeċiedi li jibni l-istatwa fi Franza u jżarmaha u jittrasportaha lejn l-Istati Uniti biċċa biċċa biex imbagħad tiġi assemblata mill-ġdid fil-post fil-Gżira ta' Bedloe.

F'att simboliku, l-ewwel musmar irbattut li ddaħħal fil-qoxra, sabiex jiffissa pjanċa tar-ram mas-saba' l-kbir tal-istatwa, tqiegħed mill-Ambaxxatur tal-Istati Uniti fi Franza Levi P. Morton. Madankollu, il-qoxra ma ġietx maħduma f'sekwenza mill-baxx għall-għoli; ix-xogħol baqa' għaddej fuq għadd ta' segmenti f'daqqa b'mod li spiss beda jfixkil lill-viżitaturi kurjużi li kienu jiġu jittawlu lejn l-andament tax-xogħol. Xi xogħol sar minn kuntratturi—wieħed mis-swaba' twettaq skont l-ispeċifikazzjonijiet preċiżi ta' Bartholdi minn ħaddiem tar-ram fir-raħal ta' Montauban fin-Nofsinhar ta' Franza. Sal-1882, l-istatwa kienet tlestiet sal-qadd, avveniment li Barthodi ċċelebra billi stieden lill-ġurnalisti għall-pranzu fuq pjattaforma li nbniet fi ħdan l-istatwa. Laboulaye miet fl-1883. Is-suċċessur tiegħu  bħala President tal-Kumitat Franċiż kien Ferdinand de Lesseps, li bena l-Kanal ta' Suez. L-istatwa kompluta ġiet ippreżentata formalment lill-Ambaxxatur Morton f'ċerimonja f'Pariġi fl-4 ta' Lulju 1884, u de Lesseps ħabbar li l-gvern Franċiż kien qabel li jħallas għat-trasport tagħha lejn New York. L-istatwa baqgħet sħiħa f'Pariġi sakemm sar biżżejjed progress fuq il-pedestall; sa Jannar 1885, ix-xogħol fuq il-pedestall kien mexa biżżejjed u l-istatwa ġiet żarmata u l-biċċiet iddaħħlu f'kaxxi kbar għall-vjaġġ twil tagħhom fuq l-oċean.

Sit ta' Wirt Dinji 

L-Istatwa tal-Libertà ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1984.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

Referenzi 

Monumenti
Stati Uniti
Siti ta' Wirt Dinji