joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Ċirkewwa

Iċ-Ċirkewwa huwa port li jinsab fl-iżjed punt fit-Tramuntana ta' Malta.

Huwa l-post fejn hemm it-Terminal taċ-Ċirkewwa għal-lanċa tal-Gozo Channel Company Limited li topera regolarment sal-port tal-Imġarr, Għawdex, u minnu. Fis-sajf joperaw ukoll laneċ għal Kemmuna, kif ukoll eskurjonijiet organizzati għall-bugħaddasa. Peress li ċ-Ċirkewwa huwa port u mhux raħal, ma hemmx infrastruttura għajr it-terminal.

Il-viżitatur li jivvjaġġaw lejn Għawdex jistgħu jaslu ċ-Ċirkewwa bil-karozza billi jsegwu s-sinjali fit-toroq li jindikaw lejn Għawdex, u bil-karozza tal-linja mill-Belt Valletta, minn Tas-Sliema, minn Buġibba u minn San Pawl il-Baħar.

Ħdejn il-port hemm lukanda u l-bajja bir-ramel ta' Paradise Bay.

Għadis 

Iċ-Ċirkewwa hija wieħed mill-iżjed siti li jżuruh bugħaddasa fil-Gżejjer Maltin. Hemm irdumijiet taħt il-baħar, għerien, mini u ħnejja f'qiegħ il-baħar, f'fond ta' 27 metru. Fiċ-Ċirkewwa hemm ukoll relitti tat-tugboat MV Rozi u tad-dgħajsa P29 li kienet tintuża għar-rondi, li ġew mgħerrqa apposta fl-1992 u fl-2007 rispettivament. 'Il barra mix-xatt lejn l-Iskoll tal-Marfa hemm statwa tal-Madonna li tpoġġiet f'għar naturali mill-Klabb tal-Bugħaddasa magħruf bħala Amphibians Diving Club.

Minn nofs l-2010, il-bugħaddasa kkooperaw bejniethom biex iċ-Ċirkewwa tiġi ddeżinjata bħala Riżerva tal-Baħar Volontarja. Is-sit issa jgawdi l-appoġġ tal-komunità tal-bugħaddasa li qed taħdem biex tikseb l-appoġġ tal-komunitajiet tas-sajd professjonali, tas-sajd rikreattiv u tat-tbaħħir bid-dgħajjes sabiex jiġi implimentat kodiċi ta' mġiba ħalli s-sit jiġi ppreservat u protett.

Referenzi 

Portijiet ta' Malta
Aurelio González

Aurelio Ramón González Benítez (twieled fil-25 ta' Settembru 1905 – miet fid-9 ta' Lulju 1997) kien plejer tal-futbol Paragwajan.

Karriera 

González huwa kkunsidrat bħala wieħed mill-aqwa plejers tal-futbol tal-Paragwaj, meqjus it-tieni l-aqwa wara Arsenio Erico. Hu beda l-karriera tiegħu ma' Sportivo Luqueño u wara ngħaqad ma' Olimpia Asunción fejn qatta' l-kumplament tal-karriera tiegħu. Ma' dawn tal-aħħar rebaħ tliet kampjonati konsekuttivi fl-1927, l-1928 u l-1929.

Fil-bidu tas-snin tletin irrifjuta offerta miljunarja minn San Lorenzo de Almagro tal-Arġentina sabiex jiġġieled għal pajjiżu fil-Gwerra taċ-Chaco. Hu kien pedina strumentali fit-tim nazzjonali Paragwajan bil-gowls tiegħu matul is-snin għoxrin u tletin, u pparteċipa fit-Tazza tad-Dinja tal-1930.

Fl-irwol ta' kowċ ta' Olimpia, hu wassal lill-klabb għal diversi kampjonati u għall-finali tal-ewwel edizzjoni tal-Copa Libertadores fl-1960.

Unuri

Klabb 

Olimpia
 Primera División: 1927, 1928, 1929, 1931, 1936, 1937, 1938

Referenzi

Ħoloq esterni 
 

Twieldu fl-1905
Mietu fl-1997
Futbolers Paragwajani
Estadio Centenario

Estadio Centenario huwa stadju f'Montevideo, l-Urugwaj, li jintuża prinċipalment għall-futbol. L-istadju ġie mibni bejn l-1929 u l-1930 sabiex jospita l-edizzjoni inawgurali tat-Tazza tad-Dinja u wkoll sabiex jikkommemora l-ewwel kostituzzjoni tal-Urugwaj. Fl-1983, il-FIFA iddikjaratu bħala l-ewwel Monument Storiku tal-Futbol Dinji, u sal-lum il-ġurnata huwa l-unika bini li qatt ingħata dan ir-rikonoxximent.

Estadio Centenario huwa l-istadju nazzjonali tal-Urugwaj u fejn it-tim nazzjonali jilgħab il-logħbiet tiegħu.

Storja 

Il-bini tas-Centenario huwa fost wieħed mill-iktar fażijiet importanti fl-istorja tal-iżvilupp tal-futbol fl-Amerika t'Isfel u fid-dinja. Mibni fiż-żmien ta' disa' xhur minn ħaddiema immigranti għat-Tazza tad-Dinja tal-1930, l-isem tiegħu oriġina bħala ċelebrazzjoni mill-mitt sena tar-ratifika tal-ewwel kostituzzjoni tal-pajjiż.

Għall-bidu, il-logħbiet kollha tat-Tazza tad-Dinja kellhom jitlagħbu fis-Centenario. Madanakollu, xita qawwija f'Montevideo tawlet il-bini tal-istadju. Għalhekk numru ta' logħbiet intlagħbu fl-Estadio Pocitos ta' Peñarol u l-Estadio Gran Parque Central ta' Club Nacional. L-inawgurazzjoni tiegħu saret fit-18 ta' Lulju 1930 b'logħba bejn l-Urugwaj u l-Perù, li l-ospiti rebħu b'gowl ta' Héctor Castro. Il-finali tat-Tazza tad-Dinja bejn l-Urugwaj u l-Arġentina saret f'dan l-istadju, bl-Urugwajani joħorġu rebbieħa 4–2.

Minn dakinhar, is-Centenario intuża għal numru ta' edizzjonijiet tal-Copa América, il-Kampjonat Sud-Amerikan tal-Futbol ta' taħt l-20 sena, il-Kampjonat Sud-Amerikan tal-Futbol ta' taħt is-17-il sena u l-Mundialito tal-1980.

Struttura 

Il-Centenario għandu forma ellittika u huwa maqsum f'erba' sezzjonijiet, kull waħda minnhom iddedikata għal tragward partikulari tat-tim nazzjonali Urugwajan (minbarra t-Tazza tad-Dinja mirbuħa f'dik is-sena):
 It-Tribuna Olimpica hija msemmija għall-fatt li fl-1930 l-Urugwaj kienu ċampjins Olimpiċi renjanti tal-futbol
 It-Tribuna Colombes, fuq in-naħa leminija tal-Olimpica, hija msemmija wara l-komun ta' Colombes fi Franza, fejn fid-9 ta' Ġunju 1924 l-Urugwaj għelbu lill-Iżvizzera 3–0 biex rebħu l-midalja tad-deheb fl-Olimpjadi ta' Pariġi
 It-Tribuna Amsterdam, fuq in-naħa xellugija tal-Olimpica, hija msemmija għall-belt fejn fit-13 ta' Ġunju 1928 l-Urugwaj għelbu lill-Arġentina biex rebħu t-tieni midalja tad-deheb fl-Olimpjadi ta' Amsterdam
 It-Tribuna América, faċċata tal-Olimpica, hija msemmija għall-fatt li fl-1930 l-Urugwaj kienet l-iskwadra l-iktar titolata fil-kontinent tal-Amerika t'Isfel

Logħbiet rilevanti 

L-Estadio Centenario ospita fih għaxar logħbiet tat-Tazza tad-Dinja tal-1930, fosthom is-semifinali u l-finali.

Referenzi

Ħoloq esterni 
 

Stadji tal-futbol
Għarb

L-Għarb huwa unità amministrattiva ta' Malta, li tinsab fl-iktar ponta fil-Punent tal-gżira ta' Għawdex, b'popolazzjoni ta' madwar 1,539 ruħ (skont iċ-ċensiment ta' Marzu 2014).

Storja 
L-Għarb beda bħala villaġġ żgħir li żvilupp għall-ħabta tal-Medju Evu. Il-kelma Għarb bl-Għarbi tfisser il-"Punent". L-għeruq antiki tal-Għarb joħorġu fid-dieher fiċ-ċentru tar-raħal fejn hemm xi djar li għandhom eżempji mill-ifjen ta' gallariji maħduma mill-ġebel. L-Għarb inħoloq bħala parroċċa fl-1679, mossa li xprunat il-kostruzzjoni ta' knisja parrokkjali Barokka ġdida li nbniet bejn l-1699 u l-1729. Il-knisja għandha faċċata eleganti li tqabblet mal-Knisja ta' Sant'Agnese ta' Francesco Borromini fil-Pjazza Navona, Ruma, l-Italja. Fil-pjazza tradizzjonali tar-raħal Għawdxi hemm il-Mużew tal-Folklor li jospita bosta oġġetti li jirrakkontaw l-istorja rurali ta' Għawdex. L-Għarb jinsab qalb l-iżjed pajsaġġ xeniku tal-kampanja ta' Għawdex, b'mod partikolari fl-inħawi tad-Dbieġi, l-ogħla għolja tal-gżira. Fid-Dbieġi wkoll hemm ċentru għall-artiġjant Għawdxi. Fil-limiti tal-Għarb hemm il-Kappella ta' San Dimitri. Skont il-leġġenda, l-ewwel kappella nbniet fuq l-irdum minn mara li kienet temmen li binha nħeles minn San Dimitri. Pjuttost fil-qrib ukoll hemm il-Bażilika ta' Pinu, l-iżjed santwarju importanti tal-Gżejjer Maltin iddedikat lill-Madonna. Kien hemmhekk li fl-1883, mara tal-post semgħet leħen il-Madonna. Il-knisja parrokkjali hija ddedikata liż-żjara ta' Santa Marija lill-kuġina tagħha Santa Eliżabetta. Fost l-iżjed nies notevoli mill-Għarb insibu lil Karmni Grima u lil Frenċ tal-Għarb.

Inħawi fl-Għarb 

 Il-Birbuba
 Il-Ħodba
 Il-Wileġ
 San Katald
 Ta' Lamuta
 Ta' Pinu
 Ta' Santu Pietru
 Il-Fgura
 Taż-Żejt
 Il-Wilġa
 Wied tal-Knisja
 Wied il-Mielaħ
 Ta' Ħries
 Fuq il-Blata
 Tat-Trux
 Il-Misraħ

Ġemellaġġ 
L-Għarb huwa ġemellat ma':

 Castrolibero, l-Italja
 Massafra, l-Italja
 Pace del Mela, l-Italja
 Enna, l-Italja
 Tortona, l-Italja
 Torrent, Spanja
 Cépet, Franza

Referenzi 

Għawdex
Bliet ta' Malta
San Lawrenz (Għawdex)

San Lawrenz huwa raħal u unità amministrattiva ta' Malta, fil-gżira ta' Għawdex. L-isem oriġina minn San Lawrenz ta' Ruma li huwa l-qaddis patrun tal-lokalità. Ir-raħal għandu popolazzjoni ta' 748 ruħ, skont iċ-ċensiment ta' Marzu 2014.

Ir-Riżerva Naturali tad-Dwejra amministrattivament tagħmel parti mir-raħal. B'mod prominenti fir-riżerva hemm il-Ġebla tal-Ġeneral, u fl-imgħoddi reċenti anke t-Tieqa Żerqa li kienet attrazzjoni ewlenija qabel ma ġġarrfet fit-8 ta' Marzu 2017.

Deskrizzjoni 
Ir-raħal ta' San Lawrenz huwa mibni fuq pjanura mdawra bi tliet għoljiet, Għammar, Gelmus and Ta' Dbieġi. Din tal-aħħar hija għolja 195 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar u hija l-ogħla punt ta' Għawdex. Fil-limiti ta' San Lawrenz, hemm ukoll il-bajja tad-Dwejra, li hija magħrufa għall-formazzjonijiet ġeoloġiċi partikolari tagħha.

Ir-raħal kollox ma' kollox irnexxielu jżomm l-istil ta' ħajja tradizzjonali u rurali tiegħu matul iż-żmien.

San Lawrenz huwa wieħed minn żewġ irħula Għawdxin li ssemmew għall-qaddis patrun tagħhom. Ir-raħal l-ieħor huwa dak ta' Santa Luċija. San Lawrenz ġie stabbilit bħala parroċċa fil-15 ta' Marzu 1893. Qabel dik id-data, l-inħawi kienu magħrufa bħala Ta' Ċangura. X'aktarx li l-inħawi kienu ssemmew hekk għal xi kunjom jew laqam ta' familja li kienet tgħix hemm. Id-data tal-oriġini ta' dawn l-inħawi mhijiex magħrufa. Madankollu, l-isem Ta' Ċangura jmur lura sa qabel l-Assedju ta' Għawdex, jiġifieri sa qabel Lulju 1551.

Sa meta San Lawrenz ġie ddikjarat bħala parroċċa fl-1893, kien jifforma parti mill-Għarb. Madankollu, maż-żmien iċ-ċittadini ta' San Lawrenz bdew jiffurmaw komunità separata u b'hekk riedu l-knisja tagħhom. L-ewwel ġebla ta' din il-knisja ġdida tpoġġiet u ġiet ikkonsagrata mill-Isqof Peter Pace fil-21 ta' Novembru 1886. Ir-relikwa ta' San Lawrenz tpoġġiet taħt din il-ġebla. Iċ-ċittadini kollha tar-raħal ħadu sehem fil-kostruzzjoni tal-knisja.

Il-festa tar-raħal ta' San Lawrenz tiġi ċċelebrata kull sena fl-eqqel tas-sajf, għall-ħabta tal-ewwel ġimgħa ta' Awwissu.

Hemm ristorant wieħed, ħanut tal-merċa wieħed u każin lokali (immexxi mill-klabb tal-futbol lokali għall-ġbir tal-fondi).

B'popolazzjoni ta' 748 ruħ (f'Marzu 2014), ir-raħal huwa t-tieni l-inqas popolat f'Għawdex u t-tielet l-inqas mill-irħula tal-Gżejjer Maltin kollha. It-tim tal-futbol lokali huwa s-St. Lawrence Spurs FC.

Toroq prinċipali 

 Pjazza San Lawrenz
 Triq Ta' Ċangura
 Triq id-Duluri
 Triq il-Ġebla tal-Ġeneral
 Triq il-Wileġ
 Triq San Lawrenz

Toroq oħra 

 Daħlet Pawluzzu
 Pjazza Dwejra
 Trejqa l-10 ta' Awissu
 Trejqet il-Wilġa Ta' Ġidrin
 Triq Dun Salv Portelli
 Triq Għajn Abdul
 Triq Għar Ilma
 Triq ir-Rokon
 Triq it-Torri
 Triq Nikola Monsarrat
 Triq ta' Bieb il-Għar
 Triq Wied Guno
 Triq Wied Merill

Ġemellaġġ 
San Lawrenz huwa ġemellat ma':

 Colle Umberto, l-Italja.

Referenzi 

Bliet ta' Malta
Moritz Cantor

Moritz Benedikt Cantor (twieled fit-23 ta' Awwissu 1829 – miet fl-10 ta' April 1920) kien storiku Ġermaniż tal-matematika.

Ħajja bikrija u edukazzjoni 
Cantor twieled f'Mannheim f'familja ta' Lhud Sefardiċi li kienu emigraw lejn in-Netherlands mill-Portugall, b'fergħa oħra stabbilita fir-Russja. Fi tfulitu, Moritz Cantor ma kienx b'saħħtu biżżejjed biex imur l-iskola, u l-ġenituri tiegħu ddeċidew li jedukawh id-dar. Madankollu, iktar 'il quddiem attenda klassi avvanzata tal-Gymnasium (liċeo) f'Mannheim. Imbagħad studja fl-Università ta' Heidelberg fl-1848, u ftit wara studja fl-Università ta' Göttingen, fejn studja taħt Gauss u Weber, u fejn Stern qanqallu interess kbir fir-riċerka storika.

Wara li kiseb id-dottorat tiegħu fl-Università ta' Heidelberg fl-1851, huwa mar Berlin, fejn b'ħerqa segwa l-lekċers ta' Peter Gustav Lejeune Dirichlet; u mar-ritorn tiegħu f'Heidelberg fl-1853, inħatar bħala għalliem privat fl-università. Fl-1863 ġie promoss għall-kariga ta' assistent professur, u fl-1877 sar professur onorarju.

Xogħlijiet 
Cantor kien wieħed mill-fundaturi tal-Kritische Zeitschrift für Chemie, Physik und Mathematik. Fl-1859 assoċja ruħu ma' Schlömilch bħala editur taz-Zeitschrift für Mathematik und Physik, u ħa ħsieb is-sezzjoni storika u letterarja. Mill-1877, permezz tal-isforzi tiegħu, suppliment taz-Zeitschrift ġie ppubblikat bit-titlu separat ta' Abhandlungen zur Geschichte der Mathematik.

It-teżi inawgurali ta' Cantor "Über ein weniger gebräuchliches Coordinaten-System" (1851), ma tat l-ebda indikazzjoni li l-istorja ta' xjenzi eżatti f'qasir żmien kienet se tiġi arrikkita b'kapulavur tiegħu. L-ewwel xogħol importanti tiegħu kien "Über die Einführung unserer gegenwärtigen Ziffern in Europa", li kiteb għaz-Zeitschrift für Mathematik und Physik, 1856, vol. i.

L-iktar xogħol importanti tiegħu kien il-Vorlesungen über Geschichte der Mathematik. Din l-istorja komprensiva tal-matematika dehret kif ġej:

 Volum 1 (1880) - Mill-bidu nett sal-1200;
 Volum 2 (1892) - Mill-1200 sal-1668;
 Volum 3 (1894-1896) - Mill-1668 sal-1758;
 Volum 4 (1908) (b'disa' kollaboraturi, u Cantor bħala l-editur) - Mill-1759 sal-1799.

Bosta storiċi jakkreditawh bl-istabbiliment ta' dixxiplina ġdida f'qasam li qabel ma kellux il-metodi kritiċi, ir-reqqa u l-enfasi ta' oqsma oħra tal-istorja.

Fl-1900 Moritz Cantor ingħata l-unur li jagħmel diskors fil-plenarja tal-Kungress Internazzjonali tal-Matematiċi f'Pariġi, Franza (Sur l'historiographie des mathématiques).

Referenzi 

Storiċi
Matematika
Twieldu fl-1829
Mietu fl-1920
Ángel Bossio

Ángel Luis Bossio (twieled fil-5 ta' Mejju 1905 – miet fil-31 ta' Awwissu 1978) kien plejer tal-futbol Arġentin.

Karriera 

Magħruf bħala La maravilla elástica għall-aġilità u r-riflessi tiegħu, Bossio beda jilgħab il-futbol ta' ħmistax-il sena, fl-1920, ma' Banfield. Fl-1922 ingħaqad ma' Talleres u sena wara ma' Progresista. Fl-1924 irritorna ma' Talleres fejn din xprunat il-karriera tiegħu. Magħhom hu rebaħ il-promozzjoni fl-1925 għall-Ewwel Diviżjoni u fl-1950 laħqu l-ħames post fil-klassifika. Fl-1932 issieħeb ma' River Plate fejn fi tliet snin lagħab 106 logħba u rebaħ il-kampjonat fl-ewwel sena tiegħu mal-klabb. Hu temm il-karriera lura ma' Talleres, fejn lagħab sena waħda biss minħabba li rtira wara uġigħ fl-irkoppa x-xellugija.

Fuq livell internazzjonali hu lagħab għal ħames snin mat-tim nazzjonali tal-Arġentina, bejn l-1927 u l-1935, b'total ta' 21 logħba. Man-nazzjonali hu rebaħ il-midalja tal-fidda fl-Olimpjadi ta' Amsterdam, kiseb it-tieni post fl-ewwel Tazza tad-Dinja tal-1930 li saret fl-Urugwaj u rebaħ il-Copa América darbtejn (fl-1927 u l-1929).

Unuri 

River Plate
 Primera División: 1936

Arġentina
 Campeonato Sudamericano de Football: 1927, 1929

Referenzi

Ħoloq esterni 

 

Twieldu fl-1905
Mietu fl-1978
Futbolers Arġentini
Chilehaus

Iċ-Chilehaus (pronunzja: [ˈt͡ʃiː.lə.haʊ̯s], litteralment "Dar taċ-Ċilì") hija binja tal-uffiċini għolja għaxar sulari f'Amburgu, il-Ġermanja. Tinsab fid-Distrett ta' Kontorhaus, iċ-ċentru storiku tal-belt. Hija eżempju eċċezzjonali tal-istil arkitettoniku tal-Espressjoniżmu bil-Brikks tas-snin 20 tas-seklu 20. Din il-binja angolari għandha erja ta' madwar 6,000 m2 (1.5 akru), tul it-triq Fischertwiete f'Amburgu. Ġiet iddisinjata mill-arkitett Ġermaniż Fritz Höger u tlestiet fl-1924.

Disinn 

Il-binja taċ-Chilehaus hija famuża għall-għamla tagħha fuq in-naħa ta' fuq, li qisha pruwa ta' vapur, u għall-faċċati, li jiltaqgħu ma' xulxin f'angolu ppuntat ħafna fil-kantuniera ta' Pumpenstrasse u ta' Niedernstrasse. L-aqwa veduta tal-binja Modernista hija mil-Lvant. Dan minħabba li jiġu aċċentwati l-elementi vertikali, is-sulari ta' fuq fissi fihom, kif ukoll il-faċċata kurva f'Pumpenstrasse. Minkejja d-daqs enormi tagħha, il-binja xorta waħda tagħti sensazzjoni ta' sottilezza.

Il-binja għandha qafas tal-konkos rinfurzat u nbniet bl-użu ta' 4.8 miljun brikksa skura ta' Oldenburg. Il-binja nbniet fuq superfiċe diffiċli ħafna, għaldaqstant sabiex ikollha stabbiltà kien meħtieġ li tinbena fuq pilastri tal-konkos rinfurzat fondi 16-il metru.

Minħabba l-qrubija tal-binja għax-xmara Elbe, kienet meħtieġ kantina ssiġillata b'mod speċjali. Barra minn hekk, it-tagħmir tat-tisħin inbena f'qisha kaxxa li tista' tibqa' f'wiċċ l-ilma fi ħdan il-binja stess; b'hekk it-tagħmir ma jkollux ħsara f'każ ta' għargħar.

L-iskulturi fit-taraġ u mal-faċċata nħadmu mill-iskultur Richard Kuöhl.

Il-binja kellha żewġ settijiet ta' liftijiet tat-tip paternoster qabel ma ġiet immodernizzata fl-1991.

Storja 

Il-binja taċ-Chilehaus ġiet iddisinjata mill-arkitett Fritz Höger u nbniet bejn l-1922 u l-1924. Ġiet ikkummissjonata mill-imprenditur tat-trasport tal-merkanzija Henry B. Sloman, li sar sinjurun permezz tal-kummerċ tan-nitrat tal-potassju miċ-Ċilì. L-isem tal-binja ġej proprju minn hemm. Diffiċli li jiġi stabbilit kemm swiet il-kostruzzjoni tal-binja, peress li ċ-Chilehaus inbniet matul il-perjodu tal-iperinflazzjoni li affettwat lill-Ġermanja fil-bidu tas-snin 20 tas-seklu 20, iżda huwa stmat li b'kollox ammontat għal iktar minn 10 miljun reichsmark. Attwalment hija l-proprjetà tal-kumpanija tal-beni immobbli Ġermaniża Union Investment Real Estate AG. Is-sit ta' Amburgu tal-Instituto Cervantes huwa wieħed mill-kerrejja tal-binja.

Sit ta' Wirt Dinji 
L-iSpeicherstadt u d-Distrett ta' Kontorhaus biċ-Chilehaus ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2015.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Arkitettura urbana
Ġermanja
Jimmy Douglas

James Edward Douglas (twieled fit-12 ta' Jannar 1898 – miet fil-5 ta' Marzu 1972) kien plejer tal-futbol Amerikan.

Bijografija 

Douglas beda l-karriera tiegħu ta' disa' snin mal-mixtla ta' Central Juniors ta' Newark. Matul it-tfulija u ż-żgħożija tiegħu hu lagħab ma' diversi timijiet tad-dilettanti. Fl-1922, hu ffirma ma' Harrison tal-American Soccer League (ASL). Minkejja dan hu xorta baqa' plejer dilettant, hekk kif irrifjuta li jitħallas. Fl-1923 ingħaqad ma' Newark Skeeters (li xi drabi kienu jissejħu bħala Newark FC). Magħhom għamel żewġ staġuni u fl-1925 issieħeb man-New York Giants. Madanakollu, minħabba li Newark Skeeters kien għad għandhom lil Douglas irreġistrat magħhom, il-Giants kellhom jingħataw numru ta' telfiet minħabba l-ilmenti tat-timijiet. Wara li ġiet solvuta l-problema tar-reġistrazzjoni, Douglas kompla jilgħab mal-Giantas sa Ottubru tal-1927 meta ingħaqad ma' Fall River Marksmen.

Wara staġun ma' Fall River, Douglas imbagħad lagħab tnax-il partita tal-istaġun 1928–29 mal-Philadelphia Field Club qabel ma ingħaqad mal-Brooklyn Wanderers biex jilgħab tliet logħbiet. Hu temm l-istaġun ma' Fall River Marksmen. Fl-1929, Douglas ingħaqad man-New York Nationals li aktar tard ġie msemmi mill-ġdid bħala New York Giants wara li t-tim oriġinali tal-Giants biddlu isimhom għal New York Soccer Club. Hu għalaq il-karriera tiegħu man-New York Americans fl-1931 meta lagħab seba' logħbiet fl-aħħar staġun.

Fuq livell internazzjonali, Douglas lagħab disa' logħbiet mat-tim nazzjonali tal-Istati Uniti. L-ewwel logħba kienet fil-25 ta' Mejju 1924, f'rebħa ta' 1–0 kontra l-Estonja matul l-Olimpjadi ta' Pariġi, fejn ġie magħżul bħala l-plejer tal-partita. Hu ħa sehem fl-ewwel edizzjoni tat-Tazza tad-Dinja fejn fid-debutt ta-Istati Uniti kontra l-Belġju hu żamm ix-xibka mhux mittiefsa għall-ewwel darba fl-istorja tal-kompetizzjoni fir-rebħa ta' 3–0. Aktar tard lagħab kontra l-Arġentina fis-semifinali hu weġġa' wara biss erba' minuti. Minħabba li r-regoli ma kienux jippermettu sostituzzjonijiet, Douglas kellu jkompli logħba mweġġa'.

Fl-1954, Douglas ġie indott fin-National Soccer Hall of Fame.

Referenzi

Ħoloq esterni 
 
 Jimmy Douglas fuq Olympedia

Twieldu fl-1898
Mietu fl-1972
Futbolers Amerikani
Charles-Amédée-Philippe van Loo

Charles-Amédée-Philippe van Loo (twieled fil-25 ta' Awwissu 1719 – miet fil-15 ta' Novembru 1795) kien pittur Franċiż li kien ipitter xeni allegoriċi u ritratti.

Bijografija 
Van Loo studja taħt missieru, il-pittur Jean-Baptiste van Loo, f'Torino u f'Ruma fl-Italja, fejn fl-1738 rebaħ il-Prix de Rome, u mbagħad f'Aix-en-Provence, Franza, qabel ma reġa' lura f'Pariġi fl-1745. Huwa ġie mistieden jissieħeb mal-Académie Royale de Peinture et de Sculpture fl-1747, u fl-istess sena żżewweġ lil kuġintu Marie-Marguerite Lebrun, bint il-pittur Michel Lebrun (li miet fl-1753).

Huwa kien l-awtur tal-unika ritratt magħruf tal-Markiż de Sade.

Fost l-aħwa tiegħu kien hemm il-pitturi François van Loo (1708-1732) u Louis-Michel van Loo (1707-1771).

Studenti 

 Alexandre Kucharski (1741-1819), pittur Pollakk.

Xogħlijiet f'kollezzjonijiet pubbliċi 

 Fl-Istati Uniti

 F'Washington DC, fil-Gallerija Nazzjonali ta' Washington:
 Les Bulles de savon, 1764, żejt fuq it-tila;
 La Lanterne magique, 1764, żejt fuq it-tila.

 Fi Franza

 F'Dijon, fil-Mużew tal-Belle Arti: Le Vœu de Jephté, 1785, żejt fuq it-tila;
 F'Grenoble, fil-Mużew ta' Grenoble: Une Bacchante jouant du triangle, żejt fuq it-tila;
 F'Fontainebleau, fil-Palazz ta' Fontainebleau, fil-Kappella tat-Trinità Mqaddsa: Le Denier de César, żejt fuq it-tila;
 F'Nizza, fil-Mużew tal-Belle Arti: Usages et modes du Levant, dittiku, żejt fuq it-tila.

 Fir-Russja

 F'Peterhof, fil-Palazz ta' Peterhof: Ritratt tal-imperatriċi Élisabeth Petrovna, 1760, żejt fuq it-tila;
 F'San Pietruburgu, fil-Mużew tal-Hermitage: Élisabeth Ire de Russie, 1760, żejt fuq it-tila.

Referenzi 

Pitturi Franċiżi
Twieldu fl-1719
Mietu fl-1795
Xogħol Arkitettoniku ta' Le Corbusier

Ix-Xogħol Arkitettoniku ta' Le Corbusier huwa Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO li jirrappreżenta kontribut straordinarju għall-Moviment Modern. Jikkonsisti minn sensiela ta' 17-il binja f'diversi pajjiżi ddisinjati mill-arkitett Franċiż-Żvizzeru Le Corbusier. Dawn is-siti juru kif l-arkitettura tal-Moviment Modern ġiet applikata biex twieġeb għall-ħtiġijiet tas-soċjetà u juru l-firxa globali ta' stil u ta' arkitett.

Sit ta' Wirt Dinji 
Ix-Xogħol Arkitettoniku ta' Le Corbusier, Kontribut Straordinarju għall-Moviment Modern, ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2016. Huwa sit kulturali transnazzjonali b'għadd ta' binjiet f'seba' pajjiżi: l-Arġentina, Franza, l-Indja, l-Iżvizzera, il-Belġju, il-Ġermanja u l-Ġappun.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (vi) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ".

Komponenti

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Arkitettura urbana
Pierre de Coubertin

Charles Pierre de Frédy, Baron de Coubertin (imwieled bħala Pierre de Frédy; twieled fl-1 ta' Jannar 1863 – miet fit-2 ta' Settembru 1937) kien edukatur u storiku Franċiż, li waqqaf il-Kumitat Olimpiku Internazzjonali li tiegħu kien it-tieni president. Hu hu magħruf bħala missier il-Logħob Olimpiku modern u kien promotur tal-introduzzjoni tal-isport fl-iskejjel Franċiżi.

Imwieled f'familja aristokratika, hu sar akkademiku u studja numru ta' ħwejjeġ differenti, fosthom l-edukazzjoni u l-istorja. Iggradwa bi grad fil-liġi u l-affarijiet pubbliċi mill-Istitut tal-Istudji Poliċi ta' Pariġi (Sciences Po). Kien fis-Sciences Po li ġietlu l-idea li jerġa' jqajjem il-Logħob Olimpiku.

Il-midalja Pierre de Coubertin hija unur li tingħata mill-Kumitat Olimpiku Internazzjonali għal min juri l-ispirtu sportiv waqt l-Olimpjadi.

It-tfulija u żgħożija 

Pierre de Frédy twieled f'Pariġi fl-1 ta' Jannar 1863 bħala r-raba' wild tal-Baruni Charles Louis de Frédy, Baron de Coubertin u Marie-Marcelle Gigault de Crisenoy. Missieru kien realista u pittur ta' fama li l-pitturi tiegħu kienu jidhru u jingħataw bħala premjijiet fis-salon Pariġin. Il-pitturi tiegħu kienu fuq temi ekkleżjastiċi, speċifikament il-Knisja Kattolika, klassiċiżmu u n-nobbiltà, li għalih kienu fost l-aktar affarijiet importanti f'ħajtu. F'awtobijografija nofsha fittizja ta' Coubertin stess bl-isem ta' Le Roman d'un rallié, hu jiddeskrivi kif ir-relazzjoni ma' ommu u missieru bdiet tmur lura fit-tfulija u l-adoloxxenza tiegħu.

Coubertin trabba fi żmien ta' bidla għal Franza: telfa fil-Gwerra Frank-Prussjana, il-Komun ta' Pariġi u t-twaqqif tal-Tielet Repubblika Franċiża. Minkejja dawn l-avvenimenti li kienu l-isfond tat-tfulija tiegħu, l-esperjenzi fl-iskola kienu formattivi wkoll. F'Ottubru tal-1874, il-ġenituri tiegħu kitbuh għal skolja tal-Ġiżwiti ġdida msemmija Externat de la rue de Vienne, li kienet għadha qed tinbena fl-ewwel ħames snin tiegħu hemmhekk. Fl-iskola kien fost l-aqwa tliet studenti tal-klassi, li jissuġġerixxi li minkejja r-ribelljoni li kien juri d-dar, Coubertin adotta sewwa r-regoli stretti tal-edukazzjoni Ġiżwita. Bħala persuna aristokratika, Coubertin kellu numru ta' toroq fejn seta' jimraħ u hu għażel li jsegwi karriera ta' intellettwali, bl-iskop li jistudja u jikteb fuq numru vast ta' suġġetti fosthom l-edukazzjoni, l-istorja, il-letteratura u s-soċjoloġija.

Biblijografija

Referenzi

Ħoloq esterni 

 Il-Kumitat Internazzjonali Pierre de Coubertin (CIPC)
  Diskors ta' Pierre de Coubertin f'Sorbonne tat-tħabbir tal-bidu mill-ġdid tal-Logħob Olimpiku (awdjo)

Twieldu fl-1863
Mietu fl-1937
Storiċi Franċiżi
Presidenti tal-Kumitat Olimpiku Internazzjonali
Home Nations

Il-Home Nations huwa terminu wżat fir-Renju Unit li jirreferi għall-erba' nazzjonijiet kostitwenti li jiffurmaw parti mill-pajjiż bħala entitajiet separati u distinti. F'xi okkażjonijiet tintuża Home Countries minflok Home Nations. Il-Home Nations huma l-Ingilterra, l-Irlanda ta' Fuq, l-Iskozja u Wales.

L-istampa Brittanika tuża' b'mod frekwenti t-terminu Home Nations sabiex tinkludi l-gżira sħiħa tal-Irlanda, speċjalment waqt avvenimenti sportivi fejn din hija rappreżentata waħedha, bħar-rugby, minkejja li r-Repubblika tal-Irlanda ma tagħmilx parti mir-Renju Unit. Ir-Repubblika tal-Irlanda għandha konnessjoni waħdieni mal-isport Brittaniku: l-avvenimenti sportivi Irlandiżi huma mxandra kostantement mill-istazzjonijiet televiżivi Britanniċi u l-istess tagħmel il-midja Irlandiża għall-Premiership Rugby u l-Premier League.

Sport 

It-terminu Home Nations huwa wżat f'avvenimenti sportivi li kull nazzjon Brittaniku huwa preżenti, bħas-Six Nations tar-rugby union jew fil-British Home Championship tal-futbol.

Bejn l-1883 u l-1909, is-Six Nations kien isir bejn l-Ingilterra, l-Irlanda, l-Iskozja u Wales u kien magħruf bħala l-Home Nations Championship. Sussegwentament, Franza u l-Italja daħlu jagħmlu parti fl-1932 u l-2000 rispettivament. Minkejja li fl-1922 l-Irlanda kienet maqsuma fi tnejn (l-Irlanda ta' Fuq u l-Istat Ħieles tal-Irlanda, li fl-1949 saret ir-Repubblika tal-Irlanda) tim wieħed baqa' jieħu sehem.

Fil-futbol, il-British Home Championship kienet kompetizzjoni ta' kull sena bejn l-erba' rappreżentanti Britanniċi tal-Ingilterra, l-Iskozja, Wales u l-Irlanda (aktar tard l-Irlanda ta' Fuq). Dan it-turnew sar bejn l-1884 u l-1914, l-1919 u l-1939 u l-1946 u l-1984.

Sports oħrajn jużaw id-definizzjoni tal-Home Nations bħall-boksing, il-krikit, il-curling, iċ-ċikliżmu, sport għal nies b'diżabilità, l-iskerma, il-hockey, il-golf, il-qdif, ir-rugby league, l-iskijjar, l-għawm u t-tennis. It-terminu jintuża wkoll biex jindika s-seba' rappreżentanti tal-gżejjer Brittaniċi fil-Logħob tal-Commonwealth – l-Ingilterra, l-Irlanda ta' Fuq, l-Iskozja, Wales, l-Isle of Man, Jersey u Gurnsey.

Referenzi 

Renju Unit
Estadio Pocitos

Estadio Pocitos kien stadju fid-distrett ta' Pocitos, f'Montevideo, l-Urugwaj. L-istadju kellu użu għall-ħafna għanijiet, però prinċipalment kien jintuża għal-logħbiet tal-futbol bejn l-1921 u l-1933. Dan ġie mwaqqa' aktar tard fis-snin tletin minħabba li l-klabb ta' Peñarol, li kien sidu, beda jilgħab fl-Estadio Centenario u l-belt ta' Montevideo bdiet tiżdied fl-urbanizzazzjoni.

Storja 

L-istadju ġie inawgurat uffiċjalment fis-6 ta' Novembru 1921 f'logħba ta' ħbiberija bejn Peñarol u l-Arġentini ta' River Plate li ntemmet fi dro ta' 1–1. Il-pjan oriġinali kien li l-impjant jiġi inawgurat b'logħba bejn Peñarol u Nacional, imma minħabba r-relazzjonijiet ta' tensjoni bejn iż-żewġ klabbs, logħba oħra ġiet irranġata.

Minkejja l-kapaċità mnaqqsa, l-Estadio Pocitos ospita fih żewġ logħbiet tat-Tazza tad-Dinja tal-1930. Oriġinarjament, il-logħbiet kollha kellhom jintlagħbu fl-Estadio Centenario, però x-xogħlijiet kienu għadhom qed isiru fuq dan tal-aħħar minħabba dewmien kawża ta' maltemp u tlesta bl-eżatt mad-debutt tal-Urugwaj fil-kompetizzjoni fit-18 ta' Lulju. Fit-13 ta' Lulju fetaħ is-siparju għall-ewwel logħba tat-Tazza tad-Dinja bejn Franza u l-Messiku. Fid-dsatax-il minuta, il-Franċiż Lucien Laurent skorja l-ewwel gowl fl-istorja tal-kompetizzjoni fir-rebħa ta' 4–1. L-għada, l-istadju ospita l-logħba bejn ir-Rumanija u l-Perù, fejn ir-Rumeni rebħu 3–1.

Sal-1933, l-Estadio Pocitos baqa' wżat minn Peñarol għal-logħbiet tal-kampjonat. Iktar tard f'dik is-sena, il-klabb mexa għall-Estadio Centenario. Il-grawnd ġie mwaqqa fl-1940 biex iħalli spazju għal toroq u palazzi ġodda tal-viċinat ta' Montevideo.

Bejn l-2002 u l-2006, l-arkitett Urugwajan Héctor Benech ħa l-isfida li jinvestiga u jsib il-post eżatt fejn ġie skorjat l-ewwel gowl tat-Tazza tad-Dinja. Mingħajr rekords uffiċjali, hu sab ritratt mill-ajru tal-1926 fl-arkivji tal-Muniċipalità ta' Montevideo, u b'hekk kien possibbli li jidentifika l-post fil-grawnd fejn seħħ dan l-avveniment storiku. Din l-iskoperta saret pubblika fil-Mużew tal-Futbol Urugwajan f'Ġunju tal-2006. Fil-calle Coronel Alegre, qrib l-intersezzjoni ma' calle Charrúa, ittella' monument li jfakkar dan l-avveniment fil-post fejn kien in-nofs tal-grawnd tal-futbol.

Referenzi 

Stadji tal-futbol
Park Arkeoloġiku ta' Hili

Il-Park Arkeoloġiku ta' Hili (bl-Għarbi: حَدِيْقَة آثَار ٱلْهِيْلِي, b'ittri Rumani: Ḥadīqat Āthar Al-Hīlī) huwa l-post fejn instabu fdalijiet ta' Żmien il-Bronż ta' Al Ain, f'Abu Dhabi, l-Emirati Għarab Magħquda. Is-sit huwa wieħed mill-komponenti tas-Siti Kulturali ta' Al Ain, l-unika Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-Emirati Għarab Magħquda.

Deskrizzjoni u storja 

Fi ħdan il-Park Arkeoloġiku ta' Hili hemm l-ikbar sit ta' Żmien il-Bronż fl-Emirati Għarab Magħquda, li jmur lura għat-3000 Q.K. Fost il-fdalijiet hemm ukoll dawk ta' insedjamenti, oqbra u falaj li jmorru lura għal Żmien il-Ħadid. Parti mis-sit arkeoloġiku jibqa' ħiereġ barra mill-park f'żona protetta. L-artefatti li nstabu mis-sit arkeoloġiku jintwerew fil-Mużew Nazzjonali ta' Al Ain fiċ-ċentru tal-belt. Il-Qabar il-Kbir ta' Hili huwa torri-qabar rikostruwit b'dijametru ta' 12-il metru (39 pied) u fuq id-daħla ċkejkna tiegħu hemm it-tinqix imbuzzat ta' żewġ għażżiela u żewġ bnedmin. Dan il-qabar flimkien mal-pedamenti ta' oqbra oħra iżgħar simili jagħmlu parti mill-kultura ta' Umm al-Nar.

F'Mejju 2019, id-Dipartiment ta' Abu Dhabi għall-Kultura u t-Turiżmu rrapporta li fis-sezzjoni ta' Hili II fi ħdan il-Park Arkeoloġiku ta' Hili nstabu marki tas-swaba' ta' madwar 3,000 sena ilu. Milli jidher kien il-marki tas-swaba' tal-artiġjani li bnew xi ħajt fis-sit arkeoloġiku.

Sit ta' Wirt Dinji 
Is-Siti Kulturali ta' Al Ain (Hafit, Hili, Bidaa Bint Saud u l-Inħawi tal-Oażi) ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2011.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Siti arkeoloġiċi
Preistorja
Emirati Għarab Magħquda
Manuel Anatol

Manuel Anatol Aristegi (twieled fit-8 ta' Mejju 1903 – miet fis-17 ta' Mejju 1990) kien plejer tal-futbol naturalizzat Franċiż.

Karriera 

Anatol twieled f'Irun, villaġġ fil-Pajjiż Bask ta' Spanja. Hu lagħab ma' tliet klabbs fil-pajjiż, Real Unión, Athletic Bilbao u Real Madrid. Fl-1929, Anatol ingħaqad ma' Racing Paris fi Franza fejn magħhom libes il-faxxa ta' kaptan għall-finali tal-Coupe de France fit-tieni staġuni mal-klabb, għalkemm Racing tilfu 3–1 kontra Sète.

Fl-1929, Anatol ġie naturalizzat bħala ċittadin Franċiż u għamel id-debutt mat-tim nazzjonali fl-24 ta' Marzu 1929 fir-rebħa ta' 2–0 kontra l-Portugall. Hu lagħab total ta' ħmistax-il logħba u skorja gowl wieħed fid-dro ta' 3–3 kontra l-Iżvizzera nhar it-23 ta' Marzu 1930. Hu naqas milli jieħu sehem fit-Tazza tad-Dinja tal-1930 minħabba li ngħatax permess mix-xogħol u rritorna lura erba' snin wara fit-Tazza tad-Dinja tal-1934.

Referenzi

Ħoloq esterni 

 
  Manuel Anatol fuq is-sit tal-federazzjoni Franċiża

Twieldu fl-1903
Mietu fl-1990
Futbolers Franċiżi
L-Ewwel Mara jew Raġel ta' Malta

L-Ewwel Mara ta' Malta jew l-Ewwel Raġel ta' Malta huwa t-titlu li jingħata lill-konjuga/u tal-President ta' Malta tul il-mandat tiegħu/tagħha. Attwalment l-Ewwel Mara ta' Malta hija Miriam Vella minn April 2019.

Il-President u l-Ewwel Mara/Raġel jirresjedu fil-Palazz ta' Sant'Anton.

Lista tal-Ewwel Mara jew Raġel ta' Malta fl-istorja 
Din il-lista tinkludi l-persuni kollha li kieu l-Ewwel Mara/Raġel ta' Malta.

Referenzi
Edgar Preca

Edgar Preca huwa r-raġel tad-disa' President tar-Repubblika ta' Malta, Marie Louise Coleiro Preca, u b'hekk kien l-Ewwel Raġel ta' Malta, l-ewwel raġel li qatt kellu dak it-titlu f'Malta.

Ħajja bikrija u karriera 
Preca ħadem mal-Air Malta għal 34 sena sa ma rtira mix-xogħol fl-2012 biex jgħin lil martu fil-kampanja tagħha għal President.

Ħajja personali 
Preca ltaqa' ma' Marie Louise Coleiro Preca fl-2002 wara li kienu ltaqgħu, bis-saħħa ta' ħabib li kellhom inkomuni, fil-kafetterija tal-General Workers' Union fil-Belt Valletta. Għalkemm ingħata n-numru tat-telefon tagħha, Preca iktar 'il quddiem stqarr li kien mistħi wisq biex iċempillha u baqgħu qatt ma kellmu lil xulxin iktar qabel erba' snin wara fl-2006, meta inzertaw lil xulxin fl-istess kafetterija. Imbagħad bdew joħorġu flimkien u 18-il xahar wara żżewġu.

Bħala l-Ewwel Raġel ta' Malta 
Preca sar l-Ewwel Raġel ta' Malta f'April 2014 meta martu ħadet il-kariga ta' President ta' Malta. Minkejja li Marie Louise Coleiro Preca hija t-tieni mara li kellha dik il-kariga, Edgar Preca kien l-ewwel konjugu ta' President mara għaldaqstant kien l-ewwel persuna li ngħata dak it-titlu. Agatha Barbara, li kienet l-ewwel President mara mill-1982 sal-1987, qatt ma żżewġet.

Malli sar l-Ewwel Raġel ta' Malta, Preca sar ukoll il-President tal-Malta Community Chest Fund, li hija istituzzjoni tal-karità mhux governattiva li għandha l-għan li tgħin lill-istituzzjonijiet u lill-individwi filantropiċi. Huwa żar ukoll pajjiżi oħra f'isem il-gvern Malti, inkluż żjara ta' tlett ijiem lejn l-Alġerija f'Jannar 2016.

Unuri 

 L-Italja: Gran Kurċifiss tal-Kavallieri tal-Ordni tal-Mertu tar-Repubblika Taljana (fl-10 ta' Jannar 2018)
 Il-Portugall: Gran Kurċifiss tal-Ordni tal-Mertu (fil-15 ta' Mejju 2018)
 L-Ordni Militari Sovran ta' Malta: Gran Kurċifiss pro Merito Melitensi tal-Ordni pro Merito Melitensi (fl-2015).

Ara wkoll 

 President ta' Malta
 L-Ewwel Mara jew l-Ewwel Raġel ta' Malta

Referenzi
Margaret Abela

Margaret Abela (twieldet fl-14 ta' Marzu 1949) hija l-mara tat-tmien President tar-Repubblika ta' Malta, George Abela, u b'hekk kienet l-Ewwel Mara ta' Malta matul il-mandat tiegħu.

Edukazzjoni 
Hija bdiet l-edukazzjoni preprimarja tagħha mas-sorijiet Franġiskani tal-Kappella tal-Pilar fil-Belt Valletta, temmet l-edukazzjoni primarja tagħha fl-Iskola Primarja ta' Sant'Iermu u l-edukazzjoni sekondarja tagħha fl-Iskola Sekondarja u Teknika ta' Marija Assunta fil-Ħamrun.

Ħajja bikrija 
Wara li lestiet l-istudji tagħha, hija ħadmet full-time fid-dipartiment tal-amministrazzjoni tal-Università l-Antika ta' Malta fil-Belt Valletta, u iktar 'il quddiem f'Tal-Qroqq, l-Imsida.

Wara li żżewġet, hija wettqet xogħol amministrattiv mad-ditta tad-dritt Abela Advocates tar-raġel tagħha u sussegwentement anke tat-tifel tagħhom Robert Abela.

Ħajja personali 
Hija żżewġet lil George Abela fit-23 ta' Mejju 1976 u kellhom żewġt itfal, Robert u Maria. Robert Abela ħa l-ġurament u sar l-14 il-Prim Ministru ta' Malta fit-13 ta' Jannar 2020.

Interessi u kontributi soċjali 
Għal bosta snin hija kienet involuta soċjalment fil-komunità tal-Parroċċa ta' Ħal Tarxien, fejn kienet tagħti lezzjonijiet tal-katekiżmu lit-tfal li kienu qed iħejju għall-Praċett.

Unuri 

 L-Estonja: Riċevitur tal-Ewwel Klassi tal-Ordni tas-Salib ta' Terra Mariana (fil-31 ta' Mejju 2012, serje 989 - nru 98).

Ara wkoll 

 President ta' Malta
 L-Ewwel Mara jew l-Ewwel Raġel ta' Malta

Referenzi 

Twieldu fl-1949
Mary Fenech Adami

Mary Sciberras Fenech Adami jew Marija Sciberras Fenech Adami (twieldet fit-13 ta' Ottubru 1933 – mietet fit-8 ta' Lulju 2011) kienet il-mara tas-seba' President tar-Repubblika ta' Malta, Edward Fenech Adami. Hija kienet l-Ewwel Mara ta' Malta matul il-mandat tiegħu mill-2004 sal-2009.

Ħajja personali 
Mary Sciberras Fenech Adami żżewġet fis-27 ta' Ġunju 1965 u flimkien kellhom ħamest itfal: John, Beppe, Michael, Maria u Luigi. Hija mietet fit-8 ta' Lulju 2011 tal-età ta' 77 sena.

Unuri 

 Il-Portugall: Gran Kurċifiss tal-Ordni tal-Prinċep Enriku tal-Portugall (fil-11 ta' Diċembru 2008).

Ara wkoll 

 President ta' Malta
 L-Ewwel Mara jew l-Ewwel Raġel ta' Malta

Referenzi 

Twieldu fl-1933
Mietu fl-2011
Nies Maltin
Nisa
Nazzjonaliżmu

In-Nazzjonaliżmu huwa idea u moviment li jsostni li n-nazzjon għandu jkun kongruwenti mal-istat. Bħala moviment, in-nazzjonaliżmu għandu t-tendenza li jippromwovi l-interessi ta’ nazzjon partikolari (bħal fi grupp ta’ nies), speċjalment bil-għan li jikseb u jżomm is-sovranità tan-nazzjon (awto-governanza) fuq art twelidu biex jinħoloq stat nazzjon. In-Nazzjonaliżmu jsostni li kull nazzjon għandu jiggverna lilu nnifsu, ħieles minn indħil minn barra (awtodeterminazzjoni), li nazzjon huwa bażi naturali u ideali għal politika, u li n-nazzjon huwa l-uniku sors ġust ta’ poter politiku. Barra minn hekk għandha l-għan li tibni u żżomm identità nazzjonali waħda, ibbażata fuq karatteristiċi soċjali kondiviżi ta’ kultura, etniċità, post ġeografiku, lingwa, politika (jew il-gvern), reliġjon, tradizzjonijiet u twemmin fi storja unika komuni, u biex tippromwovi l-għaqda jew is-solidarjetà nazzjonali. In-Nazzjonaliżmu, għalhekk, ifittex li jippreserva u jrawwem il-kultura tradizzjonali ta’ nazzjon. Hemm diversi definizzjonijiet ta’ “nazzjon”, li jwassal għal tipi differenti ta’ nazzjonaliżmu. Iż-żewġ forom diverġenti ewlenin huma nazzjonaliżmu etniku u nazzjonaliżmu ċiviku.

Referenzi 

 
Teoriji politiċi
Politika
Domenico Allegri

Domenico Allegri (twieled għall-ħabta tal-1585 – miet fil-5 ta' Settembru 1629) kien kompożitur u kantant Taljan tal-Iskola Rumana Barokka bikrija.

Bijografija 
Huwa kien it-tieni iben tas-sewwieq tal-karozzini minn Milan Costantino Allegri, li għex Ruma mal-familja tiegħu, u kien ħu ż-żgħir Gregorio Allegri li kien iktar famuż minnu. Costantino bagħat lill-uliedu, Gregorio, Domenico u Bartolomeo, jistudjaw il-mużika fil-Knisja ta' San Luigi dei Francesi, taħt il-maestro di capella Giovanni Bernardino Nanino, ħu Giovanni Maria Nanino. Maġenbu fil-bank tal-iskola Domenico kellu lil ħuh il-kbir Gregorio u mbagħad lil Antonio Cifra, Domenico Massenzio u Paolo Agostini.

Fl-1606, Allegri kien maestro di cappella tal-Knisja ta' Santa Marija fi Spello, u minn Settembru 1609 sa April 1610 kellu l-istess rwol fil-Knisja ta' Santa Marija fi Trastevere f'Ruma. Mit-3 ta' April 1610 sa mewtu, kellu l-istess rwol fil-Bażilika ta' Santa Maria Maggiore, fejn ġie midfun.

Allegri huwa famuż l-iktar bħala wieħed minn tal-ewwel li inkluda akkumpanjamenti speċifiċi bl-istrumenti mal-mużika vokali sagra fuq skala żgħira. Minkejja li l-biċċa l-kbira tal-mużika tiegħu ntilfet, biċċa mużika partikolari baqgħet teżisti u hija l-Modi quos expositis in choris tal-1617 li tinkludi akkumpanjamenti ta' żewġ vjolini mal-vuċijiet.

Biblijografija 

 Alberto Cametti, La scuola dei «pueri cantus» di S. Luigi dei francesi in Roma e i suoi principali allievi (1591-1623): Gregorio, Domenico e Bartolomeo Allegri, Antonio Cifra, Orazio Benevoli, Torino, Fratelli Bocca, 1915.
 Sergio Durante, 'Domenico Allegri', in Dizionario enciclopedico universale della musica e dei musicisti, Torino, UTET, 1983–1999, ISBN 88-02-05345-6.
 Saverio Franchi, Annali della stampa musicale romana dei secoli XVI-XVIII, Vol. 1/I, IBIMUS, Ruma, 2006, ISBN 978-88-88627-03-8.
 Antonella Nigro, Domenico Massenzio. A new biography with unpublished documents, in Domenico Massenzio Opera omnia, Edizzjoni Kritika ta' Claudio Dall'Albero u Mauro Bacherini, Vol. 1, Milan, Rugginenti, 2008, ISMN M-52013-013-4.
 Alberto Pironti, "Domenico Allegri", fid-Dizionario Biografico degli Italiani, Ruma, Treccani.
 Colin Timms, "Domenico Allegri", fin-New Grove Dictionary, ISBN 0-333-60800-3.

Referenzi 

Kompożituri Taljani
Kantanti Taljani
Twieldu fl-1585
Mietu fl-1629
Oldřich Nejedlý

Oldřich Nejedlý (twieled fis-26 ta' Diċembru 1909 – miet fil-11 ta' Ġunju 1990) kien plejer tal-futbol Ċek li qatta' l-maġġoranza tal-karriera tiegħu jilgħab ma' Sparta Prague bħala attakkant. Ikkunsidrat bħala fost l-aqwa plejers taċ-Ċekoslovakkja ta' kull żmien, hu kien l-aqwa skorer fit-Tazza tad-Dinja tal-1934.

Karriera 

Nejedlý lagħab ma' Sparta Prague matul il-karriera tiegħu, u skorja 162 gowl f'187 logħba tal-kampjonat. Hu rebaħ erba' titli tal-ogħla diviżjoni Ċeka u t-Tazza Mitropa fl-1935.

Mat-tim nazzjonali Ċek, Nejedlý ħa sehem fis-snin tletin fit-Tazza tad-Dinja tal-1934 u tal-1938. Fl-1934, kien l-aqwa skorer b'ħames gowls u ngħatatlu ż-Żarbuna tad-Deheb, filwaqt li fl-edizzjoni tal-1938 skorja żewġ gowls. Is-seba' gowls f'sitt logħbiet jagħmluh l-aqwa skorer f'isem iċ-Ċekoslovakkja fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja. F'din l-aħħar edizzjoni hu kiser saqajh li wasslitu biex itemm il-karriera internazzjonali tiegħu.

Nejedlý miet ta' tmenin sena, fl-1990.

Noti

Referenzi

Ħoloq esterni 
 
  Oldřich Nejedlý fuq FAČR

Twieldu fl-1909
Mietu fl-1990
Futbolers Ċeki
José Iraragorri

José Iraragorri Ealo (twieled fis-16 ta' Marzu 1912 – miet fis-27 ta' April 1983) kien plejer u kowċ tal-futbol Spanjol. Mat-tim nazzjonali Taljan hu rebaħ it-Tazza tad-Dinja tal-1934 fejn kienet it-tieni l-aqwa skorer b'erba' gowls, fosthom il-gowl fil-ħin barrani fil-finali kontra ċ-Ċekoslovakkja.

Karriera

Klabb 

Imlaqqam El chato de Galdácano Iraragorri beda l-karriera tiegħu ta' sittax-il sena ma' Athletic Bilbao. Fl-1929, beda jifforma parti mill-ewwel tim u kien parti mit-tim li fl-istaġun 1929–30 għamel id-doppjetta tal-kampjonat (mingħajr telfa) u t-Tazza tar-Re, flimkien mal-ikoni Lafuente, Bata, Chirri II u Gorostiza. Taħt il-gwida tal-Ingliż Fred Pentland, Athletic reġgħu għamlu d-doppjetta s-sena ta' wara. Fil-ħames staġuni ta' wara hu rebaħ erba' titli oħra nazzjonali, inklużi żewġ kampjonati u żewġ Tazez.

Meta faqqgħet il-doppjetta, hu ngħaqad mat-tim Bask li kkompeta fl-Ewropa u l-Messiku. Fl-1939, telaq flimkien ma' Isidro Lángara u Ángel Zubieta u ssieħeb mat-tim Arġentin ta' San Lorenzo. Wara sentejn, ingħaqad ma' Real Club España, tim ieħor Messikan li magħhom qatta' seba' snin magħhom.

Fl-1946 irritorna ma' Athletic u magħhom temm il-karriera ta' professjonist fl-1949, li fihom skorja 179 gowl f'għaxar staġuni mal-klabb Bask.

Tim nazzjonali 

Mat-tim nazzjonali Spanjol, Iraragorri lagħab seba' darbiet. Iddebutta ta' dsatax-il sena fid-19 ta' April 1931 fi dro ta' mingħajr gowls kontra l-Italja. Fit-tieni logħba tiegħu skorja l-ewwel gowl ta' Spanja fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja fir-rebħa ta' 3–1 kontra l-Brażil fl-ewwel fażi tat-Tazza tad-Dinja tal-1934.

Kowċ 

Waqt li kien plejer ta' Athletic, għall-istaġun 1947–48, hu mexxa lit-tim ta' Barakaldo. Meta rtira ta' 37 sena, hu tpoġġa fit-tmun tal-Ahtletic fejn baqa' hemmhekk għal tliet snin. Magħhom rebaħ it-Tazza tar-Re u t-Tazza Eva Duarte. Aktar tard ħa f'idejh lil Real Valladolid u Celta de Vigo, fejn rebaħ il-Copa Federación ma' tal-ewwel.

Unuri 

Atletico Bilbao
 La Liga: 1929–30, 1930–31, 1933–34, 1935–36
 Tazza tar-Re: 1930, 1931, 1932

Real Club España
 Liga MX: 1944–45
 Copa MX: 1943–44
 Campeón de Campeones: 1944, 1945

Referenzi

Ħoloq esterni 
 

Twieldu fl-1912
Mietu fl-1983
Futbolers Spanjoli
Raimundo Orsi

Raimundo Bibiani "Mumo" Orsi (twieled fit-2 ta' Diċembru 1901 – miet fis-6 ta' April 1986) kien plejer tal-futbol Taljan-Arġentin li kien jilgħab bħala attakkant.

Karriera 

Iddebutta fil-kampjonat Arġentin fit-30 ta' Novembru 1919 bil-flokk tal-Independiente kontra l-Estudiantes (BA) u magħhom lagħab sal-1928. Hu ġie msejjaħ mat-tim nazzjonali Arġentin għall-ewwel darba fl-1924, però kellu jistenna sal-1927 sabiex ikun pedina fissa mal-ewwel ħdax. Mal-Albiceleste rebaħ il-Campeonato Sudamericano li sar dik is-sena fil-Perù u s-sena ta' wara kien finalista tellief fl-Olimpjadi tas-sajf tal-1928 kontra l-Urugwaj.

Wara l-wirja tiegħu fl-Olimpjadi, il-familja Agnelli għamlet minn kollox biex iġġibu mal-Juventus. It-trattattiva kienet waħda kumplessa kemm minħabba l-kuntratt attwali li Orsi kellu mal-klabb tiegħu u wkoll minħabba l-qbil fis-salarju li ġie offrut lill-plejer, li kien ogħla mill-istandard ta' dak iż-żmien (bażi ta' 100,000 lira Taljan u 8,000 oħra fix-xahar, karozza b'sewwieq personali u villa fuq l-għoljiet). Minħabba r-regolament li kien hemm li kien jipprevjeni li plejers barranin jew oriundi milli jilgħabu, Orsi kellu jistenna sal-istaġun 1929–30 biex jinżel fil-grawnd. Mal-bianconeri Orsi lagħab 177 logħba u skorja 77 gowl.

Ftit wara, xprunata mill-politika attwali tar-reġim Faxxista, Orsi rebaħ iċ-ċittadinanza Taljana u b'hekk seta' jirrappreżenta lit-tim nazzjonali Taljan. Iddebutta b'doppjetta kontra l-Portugall fis-6 ta' Diċembru 1929 f'Milan. Mat-tim nazzjonali ħa sehem fit-Tazza tad-Dinja tal-1934 fejn f'din l-edizzjoni skorja tliet gowls hekk kif l-Italja ġew inkurunati ċampjins.

Mal-klabb tiegħu, Orsi rebaħ erba' kampjonat konsekuttivi bejn l-1931 u l-1934. Hu tilef ir-rebħ tal-ħames titlu konsekuttiv minħabba li f'April tal-1935 kellu jirritorna lura art twelidu minħabba li ommu kienet mardet serjament. Minkejja li għall-bidu kien maħsub li t-tluq tiegħu kien se jkun wieħed temporanju, dan dar għal wieħed indefinit. Hu reġa' ngħaqad mal-Independiente biex wara ssieħeb mar-rivali Boca Juniors. Fl-1938, mar jilgħab l-Urugwaj mal-Peñarol u għenhom jirbuħ il-kampjonat ta' dik is-sena. Hu temm il-karriera tiegħu fil-Brażil flimkien ma' Flamengo fejn rebaħ il-Campeonato Carioca.

Fost l-hekk imsejħa oriundi, Orsi għal żmien twil kien l-aktar plejer li għamel preżenzi mat-tim nazzjonali Taljan. Ir-rekord tiegħu ġie miksur wara sebgħin sena minn Mauro Germán Camoranesi. Man-nazzjonal Taljan lagħab 35 logħba u skorja tlettax-il gowl, bl-iktar gowl importanti jasal fil-finali tat-Tazza tad-Dinja kontra ċ-Ċekoslovakkja. Il-gowl tad-dro tiegħu għen biex il-partita tmur għall-ħin barrani u Angelo Schiavio skorja l-gowl tar-rebħa.

Unuri 

Independiente
 Asociación Amateurs de Football: 1922, 1924, 1925

Juventus
 Serie A: 1930–31, 1931–32, 1932–33, 1933–34

Flamengo
 Campeonato Carioca: 1939

Arġentina
 Campeonato Sudamericano: 1927
 Midalja tal-fidda Olimpika: 1928

Italja
 Tazza tad-Dinja: 1934
 Tazza Internazzjonali: 1927–30, 1933–35

Individwali
 All-Star Team tat-Tazza tad-Dinja: 1934

Referenzi

Ħoloq esterni 

 

Twieldu fl-1901
Mietu fl-1986
Futbolers Arġentini
Futbolers Taljani