joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Ayman al-Zawahiri

Ayman Mohammed Rabie al-Zawahiri (bl-Għarbi: أسامة بن محمد بن عوض بن لادن‎, Aymān Muḥammad Rabie al-Zawahiri; Maadi, 19 ta' Ġunju 1951) kien membru tal-familja al-Zawahiri, familja biljunarja Sawdija u fundatur tal-organizzazzjoni ġiħadija al-Qagħida.

Twieldu fl-1951
Terroristi Iżlamiċi
Attakki tal-11 ta' Settembru 2001
Daniel Sturridge

Daniel Andre Sturridge (twieled fl-1 ta' Settembru 1989) huwa plejer tal-futbol Ingliż. Fil-karriera tiegħu lagħab ma' Manchester City, Chelsea, Bolton Wanderers, Liverpool, West Bromwich Albion u Trabzonspor.

Ħoloq esterni 
 

Nies ħajjin
Twieldu fl-1989
Futbolers Ingliżi
Plejers ta' Manchester City FC
Plejers ta' Chelsea FC
Plejers ta' Bolton Wanderers FC
Plejers ta' Liverpool FC
Plejers ta' West Bromwich Albion FC
Plejers ta' Trabzonspor
Johnny Navarro

Johnny Navarro (Valletta, 23 ta’ Ottubru 1912 - 5 ta’ Awwissu 1997) kien wieħed mill-aqwa atturi li qatt ħarġu minn Malta, li jibqa’ magħ­ruf għall-versatilità tiegħu u l-kapaċità kbira li kellu li b’ħar­sa biss jifqa’ l-udjenza f’daħka jew f’bikja waħda.

Tfulija 
Bin Enrico Navar­ro u Pasqualina neè Cutajar, Johnny studja fl-iskola Umberto Primo u wara għadda għal Flores College fejn is-suġġett preferut tiegħu kien it-Taljan. 

Bħala żagħżugħ kien membru attiv tal-Azzjoni Kattolika tal-Belt, imbagħad kien mid-ħla sew tas-Salesjani. Kien bnie­dem li jħobb ix-xogħol u jieħu kollox bis-serjetà, speċjalment fl-għajnuna siewja li kien jagħti lill-missieru fin-negozju tiegħu.

Sa minn età żgħira bdiet tit­rawwem fih il-passjoni lejn il-palk, fejn fil-fatt ħa parti f’reċ­ta fl-għaqda tal-Gioventù Kattolika (tal-Pawlini) ta’ 12-il sena. Sentejn wara ħa sehem fir-reċta “Il Ventaglio” ta’ Carlo Goldoni fit-Teatru Rjal, il-Belt u minn hemm ma waqaf qatt.

Teatru 
Ħadem ħafna operetti bl-Ingliż bħal “Maid of the Mountains” u anke bit-Taljan ta’ Pirandello kif ukoll ta’ Eduardo de Filippo.

Johnny Navaro kellu karrie­ra twila ta’ attur ‘self-made’ b’rappreżentazzjonijiet fuq il-palk f’diversi teatri f’Malta u Għawdex, il-Kanada u l-Aws­tralja. Fil-Manoel kellu ħafna ‘plays’ tqal u serji bħal “La Torre sul Pollaio”, “Lo Sbaglio di essere vivo” u “Nina non Far La Stupida”.

Minbarra dan, kellu wirjiet għall-emigranti Maltin fejn tela’ jferraħ lil ħutna Maltin u Għawdxin tliet darbiet f’Syd­ney u f’Melbourne l-Awstralja, fi New York l-Istati Uniti u f’Ontario l-Kanada.

Atturi li ħadmu ma’ John-ny Navarro jgħidulek li kien jib­ril­la fl-improvizzazzjoni. Skript li kien mejjet kien jagħ­tih il-ħajja u jagħmlu aktar rikk. L-udjenza kienet f’idejh, tistenna xi qabża bla ħsieb minn fuq xi attur ieħor jew għal fuqhom. Kien flessibbli u l-istatura tiegħu kienet tgħinu biex fi ftit mumenti kapaċi joħloqlok paradossi billi jitgħawweġ, jaqbeż u jċaqlaq ġismu bl-aktar mod tad-daħk.

Ħajja personali 
Iżda dan kollu kien jagħmlu fit-teatru, mhux fit-triq jew id-dar. Kif kienet tispiċċa l-pro­duzzjoni kien joħroġ is-Sur John Navarro. Peress li kien jagħmel xogħol bħala awditur qatt ma kien iħalli ċ-ċajt jidħol fl-affarjiet serji bħax-xogħol tiegħu.

Johnny Navarro żżewweġ ftit wara l-mewt ta’ missieru lil Maria Criscuoli hekk kif faqqgħet it-Tieni Gwerra Dinjija. Kellhom erba’ wlied bniet – Gladys, Marlene, Marcelle u Valerie – u kienu joqogħdu fi Triq Dingli, Tas-Sliema. 

Fl-1990, John u Mary Navarro iċċelebraw il-50 sena miż-żwieġ tagħhom. Ftit snin wara mietet ħesrem il-mara u disa’ xhur wara Malta tilfet wieħed mill-akbar atturi li qatt rat. 

Johnny Navarro miet fl-għomor ta’ 84 sena.

Referenzi

Ħoloq esterni 

 L-attur komiku Johnny Navarro fuq YouTube (ONE News Malta)

Atturi Maltin
Mietu fl-1997
Johnny Catania

Johhny Catania (Msida, 23 ta' Ġunju 1925 - 11 ta' Novembru 1991) kien attur u makjettista Malti.

Bejn l-1941 u l-1964 ħadem bħala armament fitter fit-Tarzna.

Fl-1945 huwa waqqaf il-kumpanija teatrali Stage Commandoes, u sena wara r-Radju Muskettieri. Bejn l-1956 u l-1964 mexxi diversi kuntesti ta' talent.

Kien kummidjant maħbub minn ħafna u għamel wirjiet f'Londra, Toronto, San Francisco, New York, Melbourne u Sydney barra f'Malta.

Fl-1964 huwa emigra lejn il-Kanada fejn ħadem bla heda għall-komunità Maltija u b'riżq id-Dar tal-Providenza.

Huwa miet f'Windsor, Ontario, fl-għomor ta' 66 sena.

Atturi Maltin
Mietu fl-1991
Twieldu fl-1925
Mario Beccaria

Mario Beccaria (twieled f'Sant'Angelo Lodigiano fit-18 ta' Ġunju 1920 – miet fit-22 ta' Novembru 2003) kien politiku mal-Partit Demokristjan Taljan.

Bijografija 

Imwieled f'Sant'Angelo Lodigiano fl-1920, bejn l-1960 u l-1964 serva bħala sindku Demokristjan ta' Sant'Angelo Lodigiano.

Kien ukoll membru tal-Kamra tad-Deputati mill-1968 sal-1972 u mill-1972 sal-1976. 

Matul il-karriera politika tiegħu kien Membru tas-sitt Kummissjoni tal-finanzi u t-teżor fil-ħames leġiżlatura, Membru u Segretarju tad-disa' Kummissjoni tax-xogħlijiet pubbliċi u Membru tal-Kummissjoni Parlamentari għall-konsulenza lill-Gvern dwar in-normi delegati fil-qasam tad-dazji doganali fis-sitt leġiżlatura.

F'Sant'Angelo Lodigiano hemm triq imsemmija għalih.

Referenzi

Ħoloq esterni 

  Ħidma parlamentari ta' Mario Beccaria

Twieldu fl-1920
Mietu fl-2003
Politiċi Taljani
Lodi

Lodi hi belt Taljana b’xi 44.769 abitant, li qiegħda fit-tramuntana tal-pajjiż, bejn ix-xmara Adda u xmara Po. Hi l-kapitali tal-provinċja tal-istess isem (reġjuni tal-Lombardija)

Ħoloq esterni 

  Sit uffiċjali

Bliet tal-Italja
Attakki ta' Novembru 2015 f'Pariġi

Fit-13 ta' Novembru 2015 filgħaxija, numru ta' attakki terroristiċi koordinati seħħew f'Pariġi, Franza u fis-subborg Saint-Denis fit-Tramuntana ta' Pariġi. L-attakki kkonsistew fi sparar tal-massa, bombi suwiċidjali, bombi u nies meħudin bħala ostaġġi. Bdew fid-21:16 CET, fejn seħħew tliet splużjonijiet u sitt sparaturi tal-massa, b'bombi wkoll ħdejn l-iStade de France f'Saint-Denis. L-agħar attakk kien fit-teatru Bataclan fejn l-attakkanti ħadu ostaġġi u b'konfronti mal-pulizija, sakemm spiċċa kollox fis-00:58 14 ta' Novembru CET.

Tal-inqas 129 persuna inqatlu, 89 minnhom fit-teatru Bataclan. Iktar minn 350 persuna ġew feruti mill-attakki, inklużi 99 persuna irrappurtati f'qagħda serja. Apparti l-vittmi pajżani, tmien attakkanti inqatlu wkoll u awtoritajiet komplew ifittxu għal kull kompliċi. F'dikjarazzjoni televiżiva f'23:58 CET, il-President Franċiż François Hollande ħabbar stat nazzjonali t'emerġenza, l-ewwel stat t'emerġenza nazzjonali mill-2005, u minħabba f'hekk poġġa kontrolli temporanji madwar il-fruntiera tal-pajjiż. In-nies ġew ordnati biex ma joqogħdux barra fit-toroq ta' Pariġi, l-ewwel darba sa mill-1944.

Fl-14 ta' Novembru, l-Istat Iżlamiku tal-Iraq u l-Lvant (ISIS) ikklejmja r-responsabbiltà tal-attakki. Skont il-gazzetta The Wall Street Journal, l-attakki kienu motivati mill-Istat Iżlamiku bħala "ritaljazzjoni" tal-irwol tal-Franċiżi fil-Gwerra Ċivili tas-Sirja u fil-Gwerra Ċivili tal-Iraq. Hollande qal ukoll li l-attakki kienu organizzati minn barra l-pajjiż "mill-Istat Iżlamiku b'għajnuna interna" u ddeskriviehom bħala "atti ta' gwerra".

Dawn l-attakki kienu l-agħar li seħħew fi Franza mit-Tieni Gwerra Dinjija u l-iktar li mietu fl-Unjoni Ewropea mill-bombi tal-ferrovija f'Madrid fl-2004. L-attakki ġew jum biss wara attakki oħrajn mill-Istat Iżlamiku fil-Libanu fit-12 ta' Novembru 2015, fejn inqatlu 43 persuna; ġurnata wara l-qtil tal-membru tal-ISIS Jihadi John u 14-il jum wara li ġġarraf l-ajruplan Metrojet Flight 9268, fejn mietu 217-il passiġġier u 7 membri tal-kru, li l-fergħa Sinaj tal-Istat Iżlamiku qiegħda tikklejmja responsabbiltà. Qabel dan l-attakk ta' Pariġi, Franza kienet diġà kien fuq allarm għoli mill-attakki ta' Jannar 2015 fl-istess belt ta' Pariġi fejn inqatlu 17-il persuna, inklużi pajżani u uffiċjali tal-pulizija.

Dan l-avveniment ġie msemmi mit-Telegraph bħala l-attakki f'Pariġi tal-"Friday the 13th", minħabba li ġara fil-jum tradizzjonali ta' sfortuna tal-Ġimgħa t-13.

Massakri fi Franza
Dritt Internazzjonali

Id-Dritt Internazzjonali hu ġabra ta' regoli li huma aċċettati b'mod ġenerali bħala vinkolanti fir-relazzjonijiet bejn l-Istati u n-Nazzjonijiet. Huwa qafas għall-prattika ta' relazzjonijiet internazzjonali stabbli u organizzati. Id-differenza bejn id-Dritt Internazzjonali u l-ordinamenti ġuridiċi msejsin fuq l-Istat hi li d-Dritt Internazzjonali hu primarjament applikabbli għall- pajjiż u mhux għaċ-ċittadini privati. 

Id-Dritt Nazzjonali jista' jsir Dritt Internazzjonali meta t-trattati jiddelegaw il-ġurisdizzjoni nazzjonali lit-tribunali sovranazzjonali, bħalma hi l-Qorti Ewropea tal-Jeddijiet tal-Bniedem jew il-Qorti Kriminali Internazzjonali. Trattati bħall-Konvenzjoni ta' Ġinevra jistgħu jeżiġu li d-Dritt Nazzjonali jikkonforma ma' xi partijiet tagħhom.

Ħafna mid-Dritt Internazzjonali hu governanza msejsa fuq il-kunsens. Dan ifisser li Stat Membru ma huwiex marbut jottempera ruħu ma' dan it-tip ta' Dritt Internazzjonali, sakemm ma jkunx ta l-kunsens għal ċerta mġiba. Din hi kwestjoni ta' sovranità tal-Istat. Imbagħad hemm aspetti oħrajn tad-Dritt Internazzjonali la ma humiex imsejsin fuq il-kunsens imma xorta waħda huwa obbligatorju għall-Istati u għall-atturi non-Statali li jimxu magħhom, bħal ngħidu aħna d-Dritt Internazzjonali Konswetudinarju u l-jus cogens.

It-terminu Dritt Internazzjonali japplika għal tliet dixxiplini legali distinti:

Id-Dritt Internazzjonali Pubbliku, li jirregola r-relazzjoni bejn l-Istati u l-entitajiet internazzjonali. Dan jinkludi dawn il-kampi legali: id-Dritt tat-Trattati, id-Dritt tal-Baħar, id-Dritt Kriminali Internazzjonali, id-Dritt tal-Gwerra jew id-Dritt Umanitarju Internazzjonali, u d-Dritt tar-Refuġjati.

Id-Dritt Internazzjonali Privat li jittratta kwestjonijiet ta' (i) liema ġurisdizzjoni tista' tisma' każ u (ii) id-Dritt li jirregola liema ġurisdizzjoni tapplika għall-kwestjonijiet sollevati fil-każ.

Id-Dritt Sovranazzjonali jew id-Dritt tal-Organizzazzjonijiet Sovranazzjonali, li jirrigwardjaw ftehimiet reġjonali fejn id-Drittijiet tal-Istati Nazzjon jistgħu jitqiesu inapplikabbli meta jikkonfliġġu ma' sistema legali sovranazzjonali meta dak l-Istat ikollu obbligu bi Trattat versu kollettiv sovranazzjonali.

Iż-żewġ fergħat tradizzjonali huma:
jus gentium – id-Dritt tan-Nazzjonijiet
jus inter gentes – il-ftehimiet bejn in-Nazzjonijiet.

Dritt
Dritt

It-terminu dritt jintuża b'modi differenti:

 hu l-assjem u l-kumpless (normalment sistematiku) tar-regoli li jirregolaw ħajjet il-membri tal-komunità li d-Dritt ikun jirreferi għaliha;

 ix-xjenza tal-ġurista, li jistudjaw s-sistemi msemmijin;

 il-ġudizzju dwar il-legalità u l-leġittimità tal-azzjonijiet li jikkompetu lill-Istat jew lill-personalitajiet fiżiċi u ġuridiċi.

Bħala fakultà ggarantita mill-ordinament lil kull persuna jew organizzazzjoni jissejjaħ jedd.

Dritt
Liġi
Ġustizzja
Jedd

Il-jeddijiet huma prinċipji legali, soċjali, jew etiċi ta' libertà jew intitolament.

Fi kliem ieħor, il-jeddijiet huma regoli normattivi fundamentali dwar in-nies x'tista' tagħmel jew in-nies x'inhu dovut lilha skont xi sistema legali, konvenzjoni soċjali, jew teorija etika.

Il-jeddijiet huma ta' importanza essenzjali fid-dixxiplini bħad-Dritt u l-etika, l-aktar fit-teoriji dwar il-ġustizzja u d-deontoloġija. 

Il-jeddijiet huma ta' spissa meqjusin fundamentali għaċ-ċivilizzazzjoni, billi jitqiesu pilastri stabbiliti tas-soċjetà u l-kultura, u l-istorja tal-kunflitti soċjali tista' tinstab fl-istorja ta' kull jedd u tal-iżvilupp tiegħu. Skond l-iStanford Encyclopedia of Philosophy, "il-jeddijiet jistrutturaw il-form tal-gvernijiet, il-kontenut tal-liġijiet, u l-għamla tal-moralità kif perċepita fil-preżent".

Jeddijiet
Dritt
Argenteuil

Argenteuil () huwa komun fil-majjistral  tas-subborgi ta' Pariġi, Franza. Il-komun jinsab 12.3 km (7.6 mi) miċ-ċentru ta' Pariġi. Argenteuil huwa sub-prefettura tad-dipartiment Val-d'Oise, is-sede tal-arrondissement t'Argenteuil.

Argenteuil huwa t-tieni l-aktar komun popolat fis-subborgi ta' Pariġi (wara Boulogne-Billancourt) u l-aktar wieħed popolat fid-dipartiment Val-d'Oise, għalkemm mhuwiex prefettura tiegħu, huwa maqsum bejn il-komuni ta' Cergy u Pontoise.

Isem
L-isem Argenteuil kien irreġistrat għall-ewwel darba fil-karta rjali tas-sena 697 bħala Argentoialum.

Storja
Il-komun t'Argenteuil twaqqaf bħala kunvent fis-seklu 7. Il-monasteru li rriżulta milll-kunvent kien meqrud matul ir-Rivoluzzjoni Franċiża.

Ħarba rurali għal Pariġini, issa huwa subborg ta' Pariġi. Fost il-pitturi li għamlu Argenteuil famuża huma Claude Monet, Jean-Étienne Delacroix, Auguste Renoir, Gustave Caillebotte, Alfred Sisley u Georges Braque

Personalitajiet
 Fabien Ateba, plejer tal-baskitbol
 Franck Beria, futboler
 Georges Braque, skultur
 Ingrid Chauvin, attriċi
 Sidney Duteil, ospitant tat-televiżjoni
 Ibrahim Gary, karateka
 Alexandre Ndoye, plejer tal-baskitbol

Trasport
Argenteuil huwa servut minn żewġ stazzjonijiet tal-linja tal-ferrovija suburbana Transilien Paris – Saint-Lazare li huma Gare d'Argenteuil u Val d'Argenteuil.

Edukazzjoni
Il-Conservatoire à rayonnement départemental de Musique (Konservatorju tal-Mużika radjazzjoni dipartimentali) jinsab f'Argenteuil. André Bon huwa wieħed mill-eks studenti tiegħu.

Ġemellati
 Dessau-Roßlau, Ġermanja
 Clydebank, Skozja
 Alessandria, Italja
 Hunedoara, Rumanija

Gallerija

Ħoloq esterni
 Sit uffiċjali  
 Facebook uffiċjali 

Koordinati: 

Bliet ta' Val-d'Oise
Subprefetturi fi Franza
Flóra Kádár

Flóra Kádár (; (Ungeriż: Kádár Flóra) (twieldet fl-4 ta' Awwissu 1938 – mietet fit-3 ta' Jannar 2003) kienet attriċi Ungeriża.

Bijografija 

Imwielda Budapest fl-1928. Flóra Kádár bdiet il-karriera tagħha ta' 25-il sena fit-ċinema, għalkemm it-traġitt tal-karriera tagħha mexa aktar fuq il-linja tat-teatru.

Televiżjoni 
Maigret: Maigret on Home Ground, direzzjoni ta' James Cellan Jones (1992)
Maigret: Maigret and the Hotel Majestic, direzzjoni ta' Nicholas Renton (1993)
Szomszédok (Ġirien), direzzjoni t' Ádám Horváth (1991) u (1995)

Filmografija 
Young Hearts direzzjoni ta' Márton Keleti (1953)
Merry-Go-Round/Una piccola giostra direzzjoni ta' Zoltán Fábri (1956)
Lovefilm/Film d'amore, direzzjoni t'István Szabó, rebbieħ tal-Oscar  (1970) 
Adoption/Adozione, direzzjoni ta' Márta Mészáros (1975) 
Mrs. Dery Where Are You?, direzzjoni ta' Gyula Maár (1975)
Nobody's Daughter/Árvácska direzzjoni ta' László Ranódy u Gyula Mészáros (1976)
Angi Vera direzzjoni ta' Pál Gábor (1978)
Potteries/Cserepek direzzjoni t'István Gaál (1980)
The Revolt of Job/La rivolta di Giobbe, direzzjoni t'Imre Gyöngyössy u Barna Kabay (1983)
Colonel Redl/Il colonnello Redl, direzzjoni t'István Szabó, rebbieħ tal-Oscar (1985)
We Never Die, direzzjoni ta' Róbert Koltai (1993)
Mesmer, direzzjoni ta' Roger Spottiswoode (1994)
All Men Are Mortal direzzjoni t'Ate de Jong (1995)
Sunshine, direzzjoni t'István Szabó, rebbieħ tal-Oscar (1999)

Teatru 
Le Misanthrope (Molière)
Questi fantasmi! (Eduardo De Filippo)
Il cigno (Ferenc Molnár)
It-Tnax-il Lejl (William Shakespeare)
Dead Souls/Le anime morte (Nikolai Gogol)
The Tragedy of Man/La tragedia dell’uomo (Imre Madách)
The Snow Queen/La regina delle nevi (Evgeny Schwartz)

Referenzi

Ħoloq esterni 

 

Twieldu fl-1928
Mietu fl-2003
Atturi Ungeriżi
Nisa
Użbekistan

L-Użbekistan, uffiċjalment ir-Repubblika tal-Użbekistan (Użbek: Oʻzbekiston Respublikasi/Ўзбекистон Республикаси), huwa pajjiż interkjuż dobbju fl-Asja Ċentrali. Il-pajjiż huwa kostituzzjonali, repubblika presidenzjali, jinkludi 12-il provinċja, repubblika awtonoma waħda, u belt kapitali waħda. L-Użbekistan hija mdawra minn ħames pajjiżi: il-Każakistan lejn it-tramuntana; it-Taġikistan lejn ix-Xlokk; il-Kirġiżistan lejn il-grigal; l-Afganistan lejn in-nofsinhar; u t-Turkmenistan lejn il-Lbiċ.

Il-pajjiż kien parti mit-Turkic Khaganate u wara mill-Imperi Timurid, ir-reġjun li llum jinkludi r-Repubblika tal-Użbekistan intrebaħ kmieni fis-seklu 16 mit-Turkic tal-Lvant. Iż-żona ġiet gradwalment inkorporata mill-Imperu Russu matul is-seklu 19, u fl-1924, l-Użbekistan saret repubblika kostitwenti mdawra mill-Unjoni Sovjetika, magħrufa bħala r-Repubblika Sovjetika Soċjalista Użbeka (RSS Użbeka). Wara t-tifrik tal-Unjoni Sovjetika, il-pajjiż iddikjara l-indipendenza bħala r-Repubblika tal-Użbekistan fil-31 ta' Awwissu 1991 (uffiċjalment iċċelebrata fil-jum ta' wara).

Referenzi

 
Pajjiżi interkjużi
Pajjiżi stabbiliti fl-1991
Kirġiżistan

Il-Kirgiżistan (bil-Kirgiż: Кыргызстан Kyrgyzstan; Russu: Киргизия jew Кыргызстан), uffiċjalment ir-Repubblika Kirgiża (bil-Kirgiż: Кыргыз Республикасы Kyrgyz Respublikasy; Russu: Кыргызская Республика Kyrgyzskaya Respublika), li qabel kien magħruf bħala Kirghizia, huwa pajjiż allokat fl-Asja Ċentrali. Peress li huwa interkjuż u muntanjuż, il-Kirgiżistan huwa mdawwar mill-Każakistan lejn it-Tramuntana, l-Użbekistan lejn il-Punent, it-Taġikistan lejn il-Lbiċ u c-Ċina lejn il-Lvant. Il-belt kapitali u l-akbar belt hija Bishkek.

L-Istorja tal-Kirgiżistan tmur lura għal aktar minn 2,000 sena u tinkludi varjetà ta' kulturi u imperi. Għalkemm il-pajjiż huwa ġeografikament iżolat mill-art muntanjuża ħafna tiegħu, dan ikkontribwixxa biex iżomm il-kultura antika tiegħu. Storikament, il-Kirgiżistan kien f'salib it-toroq ta' diversi ċiviltajiet kbar, jiġifieri bħala parti mit-Triq tal-Ħarir u rotot kummerċjali u kulturali oħra. Apparti li kien hemm sensiela abitata twila ta' tribujiet indipendenti u mexxejja ta' gruppi, il-Kirgiżistan kien perjodikament taħt il-ħakma barranija u laħaq is-sovranità bħala stat-nazzjon wara li sfaxxat tal-Unjoni Sovjetika fl-1991.

Referenzi

 
Repubbliki
Pajjiżi interkjużi
Pajjiżi stabbiliti fl-1991
Korea ta' Fuq

Il-Korea ta' Fuq, uffiċjalment ir-Repubblika Demokratika tal-Poplu tal-Korea (RDPK; Chosŏn'gŭl: 조선민주주의인민공화국, hanċa: 朝鮮民主主義人民共和國, MK: Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk), huwa pajjiż fl-Asja tal-Lvant, fil-parti tat-tramuntana tal-Peniżola Koreana. L-isem Korea huwa derivat mir-Renju ta' Goguryeo, miktub ukoll bħala Koryŏ. Il-kapitali u l-akbar belt hija Pyongyang. Il-Korea ta' Fuq taqsam fruntiera ta' art maċ-Ċina fit-tramuntana u fil-majjistral, flimkien max-xmajjar Amnok (Yalu) u Tumen, u sezzjoni żgħira tax-Xmara Tumen tiffurma wkoll fruntiera mar-Russja fil-grigal. Iż-Żona Demilitarizata Koreana timmarka l-konfini bejn l-Korea ta' Fuq u l-Korea t'Isfel. Il-Korea ta' Fuq hija dittatorjat kommunista (mil-1945) u hija wahda mil-izjed pajjiezi izolati u minajr drittijiet basici umani illum. Ir-regim tal-Korea ta' Fuq ghandha l-fuq min-1000 cittadini Korejani gewwa kampi tal-kontrencament u hemm kazi ta' kannibalizmu li kien ir-rezultat tal-poliziji ekonomici tar-regim kommunist Korejan ta' Kim Jong-Il, kif ukoll missieru Kim il-Sung u t-tifel tieghu, Kim Jong-Un

Referenzi

 
Repubbliki
Pajjiżi stabbiliti fl-1948
Enghien-les-Bains

Enghien-les-Bains huwa komun fit-tramuntana  tas-subborgi ta' Pariġi, Franza. Il-komun jinsab 13.5 km (8.4 mi) miċ-ċentru ta' Pariġi, fid-département ta' Val-d'Oise.

Storja
Qabel ir-Rivoluzzjoni Franċiża, li bħalissa hi Enghien-les-Bains, kienet lag u art bassasa taħt il-ġurisdizzjoni ta' Montmorency.

Fl-1766, qassis fl-oratorju ta' Montmorency skopra sulfur sħun viċin il-lag ta' Enghien, u ż-żona bdiet tiżviluppa bħala resort spa.

Fil-ħolqien tal-komuni fl-1790, matul ir-Rivoluzzjoni Franċiża, iż-żona ta' Enghien ġiet irtirata mill-ġurisdizzjoni ta' Montmorency u nqasmet bejn diversi komuni.

Fis-seklu dsatax, l-iżvilupp ta' Enghien wassal għall-inkorporazzjoni bħala komun. Il-komun, li huwa msemmi Enghien-les-Bains, inħoloq fis-7 ta' Awwissu 1850 u kiseb parti mit-territorju ta' Deuil-la-Barre u ngħaqad ma' parti mit-territorju ta' Saint-Gratien, parti mit-territorju ta' Soisy-sous-Montmorency u parti mit-territorju ta' Épinay-sur-Seine.

Trasport
Enghien-les-Bains huwa servut minn żewġ stazzjonijiet tal-linja tal-ferrovija suburbana Transilien Paris – Nord li huma Gare d'Enghien-les-Bains u Gare de La Barre-Ormesson.

Ġemellati
 Enghien, Belġju
 Bad Dürrheim, Ġermanja

Personalitajiet 
 Johanna Joseph, plejer tal-baskitbol
 Mistinguett, attriċi u kantanta (1875–1956).
 Alphonse Laurencic, attivist repubblikan u trejdjunjonist fi Spanja
 Aurelien Collin, futboler

Ħoloq esterni

  Sit tal-Kunsill ta' Enghien-les-Bains
  Facebook uffiċjali

Bliet ta' Val-d'Oise
Subprefetturi fi Franza
Nepal

In-Nepal (Nepali:नेपाल), uffiċjalment ir-Repubblika Federali Demokratika tan-Nepal, huwa pajjiż interkjuż fl-Asja t'Isfel. B'erja ta' 147,181 kilometri kwadri (56,827 mi kw) u b'popolazzjoni ta' madwar 27 miljun, in-Nepal huwa t-93 l-akbar pajjiż mill-erja u l-41 l-akbar pajjiż mill-popolazzjoni. Il-pajjiż huwa allokat fil-Ħimalajas u mdawwar miċ-Ċina fit-tramuntana u mill-Indja minn nofsinhar, mill-lvant, u mill-Punent. In-Nepal huwa separat mill-Bangladexx minn kuritur dejjaq Indjan ta' Siliguri u mill-Butan minn stat Indjan ta' Sikkim. Kathmandu hija l-belt kapitali u l-akbar metropoli tal-pajjiż.

Gallerija

Referenzi

 
Pajjiżi tal-Asja
Pajjiżi interkjużi
Pajjiżi stabbiliti fl-1768
Knisja Arċipretali San Gwann Battista

Il-Knisja Arċipretali San Gwann Battista huwa knisja Kattolika fl Xewkija, Għawdex, Malta.

Fl-1845, mija u sebgħin sena ilu, il-Parroċċa tax-Xewkija kkummissjonat l-istatwa titulari ta’ San Ġwann, minquxa fl-injam mill-iskultur Pietru Pawl Azzopardi.

Il-knisja parrokkjali tax-Xewkija saret Arċipretali fl-10 ta’ Frar 1893, fi żmien l-Arċipriet Pietru Pawl Ciantar. B’digriet tal-Isqof Nikol Ġ. Cauchi fil-21 ta’ Mejju 1978, ir-Rotunda tax-Xewkija ġiet mgħollija għall-ġieħ ta’ Santwarju Djoċesan; fl-istess sena twaqqfet uffiċjalment bħala s-Sede Spiritwali tal-Ordni ta’ San Ġwann f’Għawdex.

Knejjes f'Malta
Xewkija
Università Amerikana ta' Malta

L-Università Amerikana ta' Malta (Ingliż: American University of Malta, AUM) hi istituzzjoni edukattiva privata proposta fin-Nofsinhar ta' Malta. Huwa ppjanat li l-kampus jinqasam bejn Bormla u Marsaskala, u l-proġett huwa maħsub li jirriġenera n-Nofsinhar ta' Malta u jagħti spinta ekonomika u soċjali lil dik iż-żona. Minn mindu ġiet ippreżentata l-proposta f'Mejju 2015, ġiet iġġenerata kontroversja, speċjalment peress li parti kbira mill-kammpus għandu jinbena fuq art barra ż-żona tal-iżvilupp; magħrufa bl-Ingliż bhala Outside Development Zone (ODZ).

Referenzi

Universitajiet f'Malta
Godfrey Farrugia

Godfrey Farrugia (Ħaż-Żebbuġ) huwa tabib, membru tal-Partit Demokratiku u eks Whip tal-Partit Laburista fil-Parlament. Kien Ministru tas-Saħħa minn Marzu 2013 sa Marzu 2014.

Tfulija 
Bin David u Rina, huwa twieled, għex u ħadem l-aktar f'Ħaż-Żebbuġ. Il-formazzjoni żagħżugħa tiegħu ħadha kemm fl-iskejjel tal-gvern u kemm f'tal-Ġiżwiti, iżda wkoll mill-għaqdiet tal-volontarjat, b'mod partikolari l-Iscouts, il-Museum u l-każin tal-banda.

Tabib 
Farrugia kien wieħed mill-pijuniera tal-Kulleġġ Malti tat-Tobba tal-Familja. Żewġ ħutu, iżgħar minnu, it-tnejn huma tobba. Kien it-tabib tal-familja tagħhom, Dr. Mario Tua, li rnexxielu jħajjarhom b'għemilu biex ilkoll kemm huma jaqbdu din it-triq. Għal Farrugia, "il-professjoni medika hi xjenza li sservi u teduka, hija vokazzjoni li tagħti lilek inifsek lil ħaddieħor."

Farrugia jgħallem il-prattika lill-istudenti fir-raba' sena tal-kors tal-mediċina u tobba oħra li jixtiequ jispeċjalizzaw f' dan il-qasam.

Festi 
Farrugia jagħti sehem qawwi fil-festa ta' Ħaż-Żebbuġ. "Il-festi tradizzjonali nqishom bħala vetrina tal-mod kif il-poplu Malti hu msawwar: poplu ferrieħi, devot, bieżel u anki artistiku. Xi drabi tennejt fil-pubbliku li jien prodott tal-festi, u dan ngħidu b'ġieħ. Fuq kollox kien missieri David li ntroduċieni għall-festi ta' Ħaż-Żebbug u għeni nifhem is-sehem bla qies tagħhom fil-ħajja komunitarja."

Huwa President Onorarju ta' żewġ soċjetajiet bandistiċi, u President tal-Għaqda Nazzjonali tal-Armar tal-Festi fit-Toroq, li kien fundatur taghha, u s-Segretarju tal-Għaqda Piroteknika Maltija.

Politika 
Daħal fil-Politika fl-1993 meta sar l-ewwel Sindku indipendenti ta' Ħaż-Żebbuġ. Dam f'din il-kariga sas-sena 2000. 

Is-sieħba tiegħu, id-dentista Marlene Farrugia, kienet membru parlamentari mal-Partit Laburista sa mill-2008. Il-Mexxej tal-Partit Joseph Muscat ikkonvinċa lil Godfrey Farrugia biex hu wkoll jikkontesta mal-Partit Laburista fl-Elezzjoni Ġenerali tal-2013. Wara li ġie elett ful is-seba' distrett, Farrugia nħatar Ministru tas-Saħħa. Huwa rriżenja mill-kariga ta' Ministru tas-Saħħa f'24 ta' Marzu 2014. F'Jannar 2015 huwa nħatar Whip tal-Grupp Parlamentari Laburista.

Fid-29 ta' April 2017, it-tabib Godfrey Farrugia rriżenja mill-kariga ta' Whip tal-Grupp Parlamentari Laburista. Fl-ittra pubblika indirizzata lill-Prim Ministru Joseph Muscat, huwa offra ir-riżenja tiegħu, u stqarr li l-fiduċja tal-poplu Malti fil-Partit Laburista ġiet "ttraduta u użata biex tiġi imbuttata l-aġenda tal-ftit, li jidher ċar li m'għandhomx l-Interess Nazzjonali f'qalbhom u wisq inqas f' moħħhom." Ftit jiem wara, Farrugia irriżenja wkoll mill-Partit Laburista u sar membru tal-Partit Demokratiku.

Fit-3 ta' Ġunju 2017, huwa kkontesta l-Elezzjoni Ġenerali bħala kandidat tal-Partit Demokratiku, imwaqqaf mis-sieħba tiegħu Marlene Farrugia, fuq il-lista tal-Partit Nazzjonalista, u kien elett f'elezzjoni każwali.

Referenzi

Ħoloq esterni 

Nies ħajjin
Politiċi Maltin
Politiċi tal-Partit Laburista (Malta)
Politiċi tal-Partit Demokratiku (Malta)
Tobba Maltin
Godfrey
Peter Paul Ciantar

Peter Paul Ciantar (26 ta’ Ġunju, 1950) huwa xandar, kompożitur, mużiċist, għalliem tal-mużika u lettur Malti.

Peter Paul Ciantar A.Mus.L.C.M., hu minn Ħaż-Żebbuġ iżda joqgħod ir-Rabat, Malta.  Ciantar twieled nhar is-26 ta’ Ġunju 1950  lil Karmenu u Marija née Barbara.  Hu miżżewweġ lil Pauline née Muscat u huwa missier ta’ żewġ ulied: Gabriella (imwielda fl-1979) u Robert (imwieled fl-1982). 

Peter Paul Ciantar huwa xandar, kompożitur/mużiċist u għalliem tal-mużika u lettur.  Ta’ 20 sena kiseb diploma fil-mużika (A.Mus.L.C.M.) mil-London College of Music f'Londra.

Huwa beda l-karriera tiegħu fix-xandir bi programmi għat-tfal fuq Rediffusion (Malta). Wara, daħal impjegat max-Xandir Nazzjonali  fil-kariga ta’ produttur. F’din il-ħidma, huwa ppreżenta diversi programmi radjofoniċi li ffukaw prinċipalment fuq l-istorja ta’ Malta, il-mużika serja, operistika  u l-folklor. Huwa magħruf sewwa għall-preżentazzjoni tal-programm mużikali ‘Siesta’ li dam snin twal jixxandar dirett kuljum fuq l-eks stazzjon tar-radju ‘Bronja’.  

Għal ħafna snin, Peter Paul Ciantar kien koordinatur tal-programmi radjofoniċi mal-P.B.S. (Public Broadcasting Station). Huwa attenda għal diversi korsijiet immexxijin minn uħud mix-xandara l-aktar  magħrufin fid-dinja.

Minbarra xandar, Ciantar kien għal numru ta’ snin għalliem tal-mużika, lettur kif ukoll segretarju u PRO ta’ diversi kumitati, l-aktar fil-qasam kulturali. Kien ukoll ġurnalist mal-gazzetta lokali Times of Malta, kif ukoll membru   ta’ bordijiet ta’ ġurija matul festivals lokali u barranin. 

Bħala kompożitur, kiteb għadd ġmielu ta’ marċi  għall-banda King’s Own Band tal-Belt, kif ukoll għal baned oħrajn tal-irħula. Ħafna mill-marċi festivi tiegħu ġew irrekordjati fuq diversi LPs u CDs. Huwa kkompona wkoll numru mhux ħażin ta’ sigli għal uħud mill-programmi tiegħu fuq ir-radju u rebaħ diversi konkorsi għal mużika serja organizzati mill-Performing Rights Society ta’ Londra. 

Peter Paul Ciantar idoqq il-Bb baritone, is-synthesizer u l-mandolina. Bħalissa qiegħed jippreżenta programm mużikali għar-radju fuq Radju Malta,  huwa membru tal-Kumitat għall-Festi Nazzjonali,  u kittieb ta’ diversi artikli, l-aktar dwar suġġetti kulturali u mużikali u li dawn l-aktar li jiġu ppublikati fuq gazzetti lokali.

Fir-Repubblika tas-sena 2016, Peter Paul Ciantar ġie onorat mill-President ta' Malta, f'isem l-Istat Malti, bil-Midalja 'Għall-Qadi tar-Repubblika'.

Referenzi

Qari ulterjuri 
Mahoney. J, Oh Żmien Ħelu...:Il-Palk, Ir-Radju u Jien p. 275,276 u 302

Ħoloq esterni 

Nies ħajjin
Twieldu fl-1950
Xandara Maltin
Mużiċisti Maltin
Kittieb

Il-kittieb huwa persuna li tuża l-kelma miktuba fi stili u tekniki varji sabiex tikkomunika l-ideat. Il-kittieba jipproduċu diversi forom ta' arti letterarja u ta' kitba kreattiva, bħalma huma r-rumanzi, in-novelli, il-poeżija, il-kitba għall-palk jew għall-iskrijn, kif ukoll saġġi. Jipproduċu wkoll forom iktar utilitarji ta' kitba, bħalma huma rapporti u artikli tal-aħbarijiet. Testi li jipproduċu l-kittieba jiġu ppublikati fuq firxa wiesgħa ta' medja. Kittieba mħarrġa tajjeb u li jafu jħaddmu l-lingwa  biex jesprimu ideat ċari ħafna drabi jikkontribwixxu b'mod sinifikattiv u sustanzjali lejn il-kontenut kulturali ta' soċjeta'. Dil-kelma tintuża jew hija implikata f'oqsma oħra tal-arti - bħal f'kantawtur - imma bħala kelma li toqgħod weħedha, "kittieb" normalment tirreferi għall-ħolqien ta' lingwa miktuba. Xi kittieba jibbażaw il-ħidma tagħhom fuq tradizzjoni orali. 

 
Professjonijiet
Lingwa Katalana

Il-Katalan (català ) hi lingwa Rumanza mitkellma minn madwar 5 miljun ruħ fi Katalunja.

Katalana
Katalana
Katalana
Gżejjer Marshall

Il-Gżejjer Marshall huma nazzjon fl-Oċean Paċifiku. Il-belt kapitali hi Majuro.

Pajjiżi tal-Oċeanja
San Franġisk ta' Paola

San Franġisk ta' Paola (1416 – 1507) kien fundatur tal-Ordni reliġjuża tal-Minimi.

Tfulija 

Il-ġenituri ta’ San Franġisk li kienu joqogħdu f’Paola, f’Kalabrija, l-Italja, baqgħu bla tfal għal ħmistax-il sena. Imbagħad kellhom tlieta wara xulxin. Il-kbir fosthom, Robertu, twieled fl-1416.
Meta Robertu kien għadu żgħir, intefħitlu għajnu x-xellugija hekk li kien hemm periklu li kien ser jagħma minnha. Il-ġenituri tiegħu għamlu wegħda ma San Franġisk t’Assisi li jekk ifiq ilibbsuh il-libsa tal-Patrijiet Franġiskani u jibgħatuh għal sena jgħix f’kunvent ta’ l-Ordni. U fieq.
Din il-wegħda ħelisha meta kellu tlettax-il sena. Wara, flimkien mal-ġenituri tiegħu mar pellegrinaġġ, u żar Ruma, Assisi u Loretu.

Monastiċiżmu 

Meta kellu ħmistax, bidel ismu f’Franġisku, u mar jgħix għalih waħdu fuq biċċa art ta’ missieru, sakemm sab għar u beda jgħix fih.
Żewġ żgħażagħ saru jafu bih u marru jgħixu miegħu. Fl-1435, bnew kappella u tliet ċelel. Qassis mill-parroċċa kien imur iqaddsilhom.
In-numru ta’ żgħażagħ li bdew imorru jissieħbu miegħu baqa’ dejjem jikber, u fl-1454, bl-għajnuna tal-poplu bena kunvent u knisja, u l-membri bdew jgħixu f’Regola ta’ faqar, umilta’ u sawm kuljum. San Franġisk semma din il-Komunita’ tiegħu, ”L-Ordni tal-Minimi” (L-iċken fost l-iżgħar).

Ħabib tar-Rejiet 

Fuq ix-xewqa tal-Papa Sistu IV, mar jassisti lir-Re Lwiġi XI ta’ Franza, li kien qed imut. Il-Papa offra li jordnah saċerdot biex jaqdi aħjar il-missjoni tiegħu, iżda Franġisku talbu minn qalbu jħallih lajk.
Wara l-mewt tar-Re Lwiġi, Karlu VIII, u warajh Lwiġi XII, żammewh fi Franza, li bis-saħħa t’hekk, San Franġisk kiseb ħafna għajnuna minn għandhom biex jibni kunventi ta’ l-Ordni tiegħu fi Franza u f’pajjiżi oħra fl-Ewropa.

Tliet xhur qabel miet, ħalla l-impenn li kellu mar-Re u mar jgħix fis-solitudni tal-monasteru fejn miet fil-Ġimgħa l-Kbira ta’ l-1507, fl-eta’ ta’ 91 sena, fTours, Franza.
Tnax-il sena wara, ġie kkanonizzat mill-Papa Ljun X.

Twieldu fl-1416
Mietu fl-1507
Qaddisin Kattoliċi
Vinċenz Ferrer

San Vinċenz Ferrer (1350 – 1419) kien patri Dumnikan.

San Vinċenz twieled f’Valenzja, Spanja, fl-1350, u kien ta’ nisel Ingliż jew Skoċċiż. 
Fl-1367, meta kellu sbatax-il sena, daħal mad-Dumnikani.
Ġie ordnat saċerdot mill-Kardinal Pietru de Luna, u ftit snin wara ġie magħżul Pirjol tal-Kunvent tad-Dumnikani, f’Valenzja.

Fi żmien żewġ Papiet 

Fi żmien meta fil-Knisja kien hemm żewġ Papiet, Klement VII, f’Avignon, u Urbanu VI, f’Ruma, San Vinċenz kien jaħseb li Klement VII kien il-veru Papa, għax kien influwenzat mill-Kardinal de Luna li kien iżomm miegħu. Fl-istess waqt Santa Katarina ta’ Siena kienet iżomm mal-Papa Urbanu VI.

Meta Klement VII miet, il-Kardinal de Luna laħaq floku bl-isem ta’ Benedittu XIII, u San Vinċenżamm miegħu.
Għal ħafna snin, San Vinċenz iddedika ruħu għal priedki u ġera f’ħafna pajjiżi, barra Franza, mar Spanja, l-Isvizzera, l-Italja, il-Ġermanja, l-Ingilterra u pajjiżi oħra. Kien jippriedka l-iktar fuq in-Novissimi, u kien ikollu udjenzi enormi u ħafna konverżjonijiet.

Ix-xiżma fil-Knisja nkwetatu ferm, u ta sehmu sakemm raha tispiċċa.Fl-1414,, il-Konċilju ta’ Kostanza, talab lill-Papiet jirriżenjaw biex ikun hemm l-għaqda fil-Knisja. San Girgor XII irreżenja, iżda Benedittu XIII, ma riedx. Meta San Vinċenz ra li Benedittu XIII ma riedx jirriżenja, ma baqax iżomm iktar miegħu, anzi darba, meta kien marid mejjet, f’laqgħa li fiha kien qed jippresiedi Benedittu XIII, iddenunzjah b’ħiltu kollha.

Kien hu wkoll li ta’ parir lir-Re Federiku ta’ Aragona biex ma jkomplix jappoġġa lil Benedittu.
Fl-aħħar Benedittu ġie mneħħi u hekk ix-xiżma spiċċat fl-1416 meta ġie elett il-Papa Martin V.

Tliet snin wara San Vinċenz miet f’Vannes, Franza, fil-5 t’April 1419.

Twieldu fl-1350
Mietu fl-1419
Qaddisin Kattoliċi
Mary Spiteri

Mary Spiteri (Naxxar, 25 ta' Ottubru 1947) hija kantanta popolari Maltija, imlaqqma r-"Reġina tal-Kanzunetta Maltija".

Suċċessi 
Fl-1975, Mary Spiteri rrapreżentat lil Malta fit-Tokyo Music Festival u rebħet l-'Outstanding Award' għall-kanzunetta tagħha Go On.

Fl-1992, ġiet it-tielet fil-Festival tal-Eurovision li sar f'Malmö bil-kanzunetta "Little Child". B'din il-kanzunetta kisret ir-rekord tal-itwal nota f'dan il-festival, jiġifieri 13-il sekonda.

Spiteri kantat f'diversi teatri barra minn Malta, fosthom Sydney Opera House fl-Awstralja.

Minkejja li Mary Spiteri ma kinitx parti mill-kast oriġinali tar-rock opera Ġensna, hija magħrufa għall-interpretazzjoni tas-silta bl-isem Tema 79 li tibda bil-kliem "Minn bejn l-għolliq musfara..."

Popolari wkoll il-kanzunetti tagħha "Malta" u "Ħaddemin".

Referenzi 

Nies ħajjin
Twieldu fl-1947
Kantanti Maltin
Kontestanti fil-Festival tal-Eurovision
Renato

Renato, (imwieled Nazzareno Alessandro Micallef Garrett), (19 ta' Novembru 1951), huwa kantant popolari Malti.

Suċċessi 

Fl-1990, irrapreżenta lil Malta fil-Cavan International Song Festival, bil-kanzunetta Our Little World of Yesterday, u ġie fl-ewwel post.

Huwa magħruf għall-interpretazzjoni tiegħu tal-Ave Maria.

Fost il-kanzunetti popolari tiegħu nsibu Singing this Song, li kien ħa sehem biha fil-Eurovision fl-1975, Lovin' You, Ma niċħdek qatt, u Mitna għall-Barrani (silta mir-rock opera Ġensna).

Ħoloq esterni 

Nies ħajjin
Twieldu fl-1951
Kantanti Maltin
Kontestanti fil-Festival tal-Eurovision
Mary Rose Mallia

Mary Rose Mallia, minn Ħaż-Żebbuġ, twieldet fid- 9 ta' Mejju 1953, u hija kantanta u attriċi popolari f'Malta.

Kantanta 
Ta' 15-il sena, rebħet il-Festival tal-Kanzunetta Maltija. 

Ħadet sehem fi "Split International Song Festival" fil-Jugoslavja u l-"Yamaha Festival of Song" fil-Ġappun.

Fl-1971, irrekordjat kanzunetti li baqgħu magħrufin, b'mużika ta' Maestro Charles Camilleri u kliem tal-poeta Joe Friggieri: It-Tfajla tal-Irdum, Rajt Raġel, Il-Bejjiegħa tal-Ward, Festa u Il-Pont ta' Wied Rummiena.

Fl-2018, ħarġet album msejjaħ "Maryrose Mallia" b'disa' diski bl-ingliż, fosthom: "Wings of a Dove", "The Music in Me", kif ukoll "Forever Young".

Attriċi 
Ħadet sehem f'teleserje Maltin popolari fosthom; Simpatiċi,  Il-Madonna taċ-Ċoqqa u oħrajn.

Nies ħajjin
Twieldu fl-1953
Kantanti Maltin
Atturi Maltin
Tony Camilleri

Tony Camilleri (Tas-Sliema, 17 ta' Jannar 1949) huwa kantant popolari Malti magħruf bħala "l-Għannej".

Suċċessi 

Fost is-suċċessi tiegħu tas-snin sebgħin, insibu L-Għannej, Rajt Ma Rajtx, Imħabba f'Kemmuna, u Ħabibi l-Parrukkier.

Suċċessi fis-snin ta' wara kienu Tal-Laqam, It-Tieġ tan-Neputija, Iz-Zekzieka, Il-Bagalja tal-Injam u Tifħira lil Malta. 

Nies ħajjin
Twieldu fl-1949
Kantanti Maltin
Camilleri (kunjom)
Walter Michael Ebejer

Walter Michael Ebejer (Ħad-Dingli, 3 ta' Awwissu 1929 - 2021) huwa missjunarju Malti, professur u isqof irtirat tal-Knisja Kattolika. Mill-1977 sal-2007 kien Isqof ta' União da Vitória, il-Brażil.

Bijografija 
Ebejer twieled Ħad-Dingli, Malta, fit-3 t'Awwissu 1929 lil Ġużeppi Ebejer u Marija Ġużeppa mwielda Cutajar. Hu daħal l-Ordni tad-Dumnikani u studja fil-Kulleġġ ta' San Tumas Aquinas, ir-Rabat, Malta, u kompla l-edukazzjoni tiegħu fir-Renju Unit. Fl-24 ta' Jannar 1954, Ebejer ġie ordnat saċerdot tal-Ordni Dumnikani fl-età ta' 24. Fl-1956, hu ggradwa fil-filosofija u teoloġija mill-Kulleġġ ta' San Tumas Aquinas, ir-Rabat, u wara fl-1973, hu ggradwa u kiseb il-liċenzja fit-teoloġija summa cum laude mill-Angelicum f'Ruma.

Fl-1957, Ebejer mar il-Brażil bħala missjunarju fl-istat ta' Goiás. Mill-1961 sal-1969 ħadem xogħol pastorali fit-Tramuntana ta' Parana u kien is-superjur tal-Ordni Dumnikani ta' Malta mill-1969 sal-1973. Wara nħatar lekċerer fil-Università Kattolika Pontifikali ta' Parana u fl-Università Kattolika Studium Theologicum. Hu sar ukoll il-kappillan ta' Matinhos sal-1976.

Fl-1976 il-Papa Pawlu VI ħatar lil Ebejer bħala l-ewwel isqof tad-Djoċesi ta' União da Vitória. Fis-6 ta' Marzu 1977, hu ġie kkonsagrat isqof mill-Arċisqof Carmine Rocco, in-Nunzju Appostoliku għal Brażil f'dak iż-żmien. Wara 37 sena bħala ragħaj tad-djoċesi, Ebejer irtira fl-età ta' 77, f'Jannar 2007.

L-Isqof Walter Ebejer kien ħu l-kittieb Francis Ebejer.

Referenzi 

Twieldu fl-1929
Nies ħajjin
Isqfijiet Brażiljani
Isqfijiet Maltin
Isqfijiet Kattoliċi Rumani tas-Seklu XXI
Mietu fl-2021
Fawstina Kowalska

Santa Fawstina Kowalska (Glogowiec, Polonja, 25 ta' Awwissu 1905 - Krakovja, Polonja 5 ta' Ottubru, 1938) kienet soru u mistika Pollakka li jingħad kellha viżjonijiet ta' Ġesù, li minnhom ħarġet id-devozzjoni lejn il-Ħniena Divina.

Tfulija 

Twieldet bl-isem ta' Elena fil-majjistral ta' Lodz. Kienet ġejja minn familja kbira, fqira u reliġjuża. Kienet it-tielet wild minn għaxra, bint Stanislaw u Marianna. Missierha kien mastrudaxxa u raħħal. 

Ħasset is-sejħa reliġjuża meta kien għad kellha seba' snin waqt l-espożizzjoni tas-Sagrament Imqaddes. Riedet tidħol soru kif tispiċċa mill-iskola iżda l-ġenituri ma ħallewhiex.

Ta' 16-il sena bdiet taħdem ta’ qaddejja ma’ xi familji għonja biex tgħin lill-familja tagħha.

Reliġjuża 

Ta' 19-il sena daħlet fil-Kongregazzjoni tas-Sorijiet tal-Madonna tal-Ħniena, f'Varsavja. 

Fil-Kunvent tal-Kongregazzjoni fi Krakovja, Plock, fil-Polonja, u f’Vilnius fil-Litwanja, qdiet b’ħerqa kbira l-uffiċċi ta’ koka, purtinara jew xogħol ieħr fil-ġnien. 

Għexet ħajja tassew qaddisa u jingħad li Alla taha ħafna doni. Il-missjoni tagħha saret dik li tħeġġeġ lill-bnedmin ħalli jiftakru li Alla jħobbhom u jħenn għalihom, u għal dan inqdiet b’forom ġodda ta’ devozzjoni lejn il-ħniena ta’ Alla u ħabirket biex il-ħajja spiritwali tiġġedded bl-għajnuna ta’ dik id-devozzjoni. 

Swor Fawstina kienet qalbha tajba u karitattiva, imma tul ħajjitha ftit fehmuha. Fawstina esperjenzjat viżjonijiet, profeziji u stigmati interni.

Id-Devozzjoni tal-Ħniena Divina 

Fil-lejl tal-22 ta’ Frar 1931 hija esperjenzjat viżjoni partikulari: rat lil Ġesù liebes l-abjad b’idu l-waħda maħruġa ’l barra qiegħda tbierek, u l-oħra tmiss sidru. Minn sidru kienu ħerġin żewġ raġġi, wieħed aħar u l-ieħor bajdani. Hu qal lil Fawstina biex tpinġi xbieha fil-forma li kienet qed tara u bil-kliem: Ġesù, jiena nafda fik. Fawstina ma kinitx taf tpinġi. 

Wara li tħabtet biex tiġi emmnuta, id-direttur spiritwali tagħa, Dun Mikiel Sopocko (ibbeatifikat fl-2008), għen biex jinstab pittur biex jagħmel it-tpinġja; ix-xbiha ta’ Ġesù tal-Ħniena Divina kienet murija lill-pubbliku għall-ewwel darba fit-28 ta’ April, 1935. 

Id-devozzjoni lejn il-Ħniena Divina baqgħet tikber kif Fawstina kompliet tikber fl-għaqda tagħha ma’ Kristu. Biex timxi mal-istruzzjonijiet ta’ Dun Sopocko, Fawstina niżżlet bil-miktub il-viżonijiet u l-profezija tagħha fi djarju u dawn il-kitbiet mistiċi nqalbu f’ħafna lingwi. 

Fawstina ħabbret bil-quddiem id-data ta’ mewtha li seħħet bil-marda tat-tuberkolożi fil-5 ta’ Ottubru 1938. 

Il-Papa San Ġwanni Pawlu II, Pollakk bħalha li f'żogħżitu ħadem ħafna favur il-kawża tagħha, iddikjaraha beata fit-18 ta’ April 1993, u seba’ snin, fis-sena 2000 iddikjaraha wkoll bħala l-ewwel qaddisa tat-tielet millenju.

Twieldu fl-1905
Mietu fl-1938
Qaddisin Kattoliċi
Ġwann Battista de La Salle

Ġwann Battista de la Salle (Rheims, Franza, 30 ta’ April,1651 – Rouen, Franza, 7 t’April, 1719) kien innovatur fil-qasam tal-pedagoġija u hu meqjum bħala qaddis tal-Knisja Kattolika għar-raġuni li ddedika ħajtu għall-edukazzjoni tat-tfal fqar. Kien il-fundatur tal-Kongregazzjoni tal-Fratelli Kristjani, magħrufa Malta bħala l-Fréres. 

Ikkontribwixxa għall-istandardizzazzjoni tal-prattika tat-tagħlim fi Franza, kiteb meditazzjonijiet ispirati fuq il-ministeru tat-tagħlim, katekiżmu, testi ta' "manjieri tajba" u riżorsi oħra għall-għalliema u l-istudenti. Sar il-katalizzatur u l-għajn ta' ħafna kongregazzjonijiet oħra ddedikati għall-edukazzjoni li twaqqfu fis-seklu 18 u 19. 

Twieled f’familja nobbli u sinjura ħafna. Fl-1670 daħal is-Seminarju ta’ Pariġi, u ġie ordnat saċerdot fl-1678, meta kellu 28 sena.

Il-Kongregazzjoni tal-Aħwa (Freres) 

Sentejn wara ltaqa’ ma Adrian Nyel, u miegħu beda jaħdem għall-edukazzjoni tat-tfal foqra. Baqa’ sakemm intefa’ b’ruħu u b’ġismu f’dan ix-xogħol. Ħalla d-dar u l-kanonikat, flusu beda jonfoqhom fit-tfal, u beda jgħix fl-istess livell tal-foqra li għalihom iddedika l-kumplament ta’ ħajtu.

Beda jiftaħ skola waħda wara l-oħra, u minn żmien għal żmien kien iżurhom. Kien jinkoraġġixxi l-għalliema, jagħtihom pariri, u jissuġġerilhom metodi ġodda biex jgħallmu aħjar. Ġie li stedinhom id-dar tiegħu biex jieklu, u joqogħdu miegħu. Hekk bdiet ir-rabta ma’ wħud minnhom, li wara, permezz tagħhom waqqaf il-Kongregazzjoni tal-Aħwa (Freres), fit-28 ta’ Mejju 1684.

Skejjel u Kulleġġi għall-Għalliema 

Barra mill-iskejjel primarji u sekondarji li waqqaf, ħa ħsieb ukoll jiftaħ Kulleġġi tal-Għalliema (Colleges of Education). L-ewwel wieħed li fetaħ kien f’Rheims, fl-1687, imbagħad f’Pariġi, fl-1699, u ieħor f’Saint Denis fl-1709.

L-iskejjel tiegħu xterdu ma Franza kollha, u mad-dinja. Il-metodi tiegħu biddlu s-sistema edukattiva ta’ żmienu.
Dan swielu ħafna diżappuntamenti, ostakli u oppożizzjoni minn niesu, mill-awtoritajiet, u speċjalment mill-Ġensinisti li kienu qawwija ħafna.

Fl-1695, ifformula sett ta’ Regoli ghall-Komunita’ tiegħu. 

Kiteb ukoll ttrattat fuq l-edukazzjoni, ”It-Tmexxija ta’ l-Iskejjel Insara”.

Mifluġ mill-ażżma u r-rewmatiżmu, miet nhar il-Ġimgħa l-Kbira tal-1719, f’Rouen, Franza.

Twieldu fl-1651
Mietu fl-1719
Qaddisin Kattoliċi
Edukazzjoni
Nies Franċiżi
Ġino Muscat Azzopardi

Ġino Muscat Azzopardi, (Belt Valletta, 19 ta’ Ottubru, 1899 - Tas-Sliema, 7 ta’ Marzu 1982). 

Bin Ġużè u Antonia mwielda Fenech, Ġino studja fil-Kulleġġ Stella Maris u l-Liceo. Minn età żgħira, wera ġibda kbira għall-kitba bil-Malti.  Din l-imħabba għall-“ħlewwa tal-Lsien għażiż”, “dak in-nar li kibes qabel fija”, jesprimiha missieru Ġuże fis-sunett “Lil Ġinu tiegħi”(1918).

Palk 
Fl-1920 ħa post ħuh Ivo fl-Assemblea Nazzjonali bħala rappreżentant tal-kumpanija drammatika ‘Les Amateurs’. Fil-fatt l-ikbar passjoni tiegħu kien il-palk u tista’ tgħid li qatta’ ħajtu jikteb u jippubblika xogħlijiet soċjali f’att wieħed, ipprova jagħti xejra moderna lill-palk Malti.  Huwa kien sar midħla tal-palk meta kien ingħaqad mal-kumpanija ‘Malta Risolta’. 

Fl-1944 sar direttur tal-kumpanija teatrali ‘Indipendenza’. Fl-istess sena nħatar ko-direttur ta’ kumpanija teatrali oħra bl-isem ta’ ‘Ribalta’ fejn irriżenja fl-1956 meta sar l-ewwel chairman tal-Kumitat tar-Restawr tat-Teatru Manoel.

Awtur 
Iżda x-xogħol li bih sar magħruf mal-pubbliku Malti kien ir-rumanz Anġli tan-Niket (1938) li kien ressaq għall-konkors tal-1935. 

Barra li kiteb ukoll bosta novelli, radio plays u poeżiji, qaleb għall-Malti xi xogħlijiet barranin fosthom ir-rumanz ta’ Georges Semenon Maigret u Ġ-Dukessa (1968) u dak ta’ Alexandre Dumas ż-żgħir Marguerite Gautier (1977).  

Fl-1956, flimkien ma’ ħuh Ivo, ħareġ ġabra ta’ sunetti ta’ missieru u fl-1946 waqqaf il-Premju ‘Ġuże Muscat Azzopardi’ b’tifkira ta’ missieru, l-ewwel president tal-Għaqda tal-Kittieba tal-Malti. Hu stess kien ko-fundatur ta’ l-Għaqda u iktar tard ġie maħtur president onorarju tagħha kif ukoll ta’ l-Għaqda Letterarja Maltija. 

Fl-1975, flimkien ma’ martu Anna, ħareġ il-ktieb Kif Ngħiduha li fih jiġbor l-idjomi kollha Maltin.

Politika 
Bħal missieru, Ġino Muscat Azzopardi kien attiv ħafna fix-xena politika. Fl-għoxrinijiet ingħaqad mal-Partit Laburista u ħareġ għall-elezzjoni tal-1927.  

Fis-sena 1945 huwa ppreżenta lill-Partit Laburista fl-Assemblea Leġislattiva. 

Kien direttur tal-gazzetti Labour Opinion (1924-26), Il-Kotra (1926-27) u Dr. Xekkek (1925-34), gazzetta satirika u Ix-Xewka. 

Kien attiv ukoll fil-qasam kulturali bħala Chairman tal-Kumitat tat-Teatru Manoel (1948 u 1976) u tal-Panel tad-Drama tar-Rediffusion u tal-Board taċ-Ċensuri tal-Films (1955-58), u eżaminatur f’konkorsi letterarji.  Ingħata wkoll karigi onorarji f’diversi kumitati fosthom ta’ l-akkademja tal-Malti. Huwa kien direttur ukoll ta’ kumpanija kummerċjali u membru tal-MPFA, il-kamra tal-Kummerċ, is-Soċjetà għall-Għomja u ta’ l-Awtorità tax-Xandir (1964-67).

Ġino Muscat Azzopardi miet fid-dar tiegħu tas-Sliema fis-7 ta’ Marzu 1982. Ħuh kien Ivo Muscat Azzopardi li miet f’San Ġiljan fit-13 ta’ Diċembru, 1965.

Poeti Maltin
Kittieba Maltin bil-Malti
Biografiji
Twieldu fl-1899
Mietu fl-1982
Ġino Muscat
Poeti bil-Malti
Tradutturi mill-Ingliż għall-Malti
Josè Herrera

Josè Herrera (twieled fis-16 ta' Novembru 1961) huwa avukat Malti li serva fil-Parlament Malti għal numru ta' leġiżlaturi.

Bijografija 

Bin l-Imħallef Joseph Alexander Herrera u Marguerite, imwielda Galea, Herrera ħa l-edukazzjoni tiegħu fil-Kulleġġ ta' San Alwiġi u fl-Università ta' Malta u ggradwa bħala nutar fl-1985 u avukat sena wara.

Kien elett l-ewwel darba fil-Parlament fl-1996, f'isem il-Partit Laburista u baqa' jiġi elett f'kull elezzjoni sal-2017. F'Marzu tal-2013 inħatar Segretarju Parlamentari għall-Kultura u l-Kunsilli Lokali. F'April tal-2014 inħatar Segretarju Parlamentari għall-Kompetività u Tkabbir Ekonomiku u f'April tal-2016 inħatar Ministru tal-Ambjent.

Ħoloq esterni 
 Profil fuq is-sit tal-Parlament Malti

Nies ħajjin
Twieldu fl-1961
Politiċi Maltin
Avukati Maltin
Politiċi tal-Partit Laburista (Malta)
Għarbi Tuneżin

L-Għarbi Tuneżin , jew it-Tuneżin , jew il-lingwa Tuneżina (تونسي, Tunsi), huwa l-grupp ta' djaletti tal-Għarbi li jinfthemu bejniethom u jagħmlu parti mill-familja tad-djaletti tal-Magreb. Jitkellmuh madwar ħdax-il miljun ruħ fit-Tuneżija. Dan hu ġeneralment magħruf bl-isem ta' "Tunsi", li tfisser "Tuneżin" · , jew "Derja (دارجة)، Dierġa" ("lingwaġġ tat-taħdit"), biex issir distinzjoni bejn l-Għarbi standard, il-lingwa uffiċjali tal-pajjiż.

Jixbah id-djaletti l-oħra tal-Afrika ta' Fuq, bħall-Marokkin, l-Alġerin, il-Libjan u sa ċertu punt il-Malti, għandu sottostrat Berbru, Puniku u Latinu. Barra minn hekk, it-Tuneżin għandu komponent sinifikanti li ġej mill-lingwi Rumanzi tal-popli li għexu jew amministraw dan ir-reġjun matul iż-żminijiet: it-Taljan, l-Ispanjol u l-Franċiż, u hemm ukoll influwenza Torka. 

It-Tuneżin, li jitkellmuh fit-Tuneżija kollha, jappartjeni għall-continuum djalettali tal-varjetajiet tal-Għarbi li jitkellmu fil-lvant tal-Alġerija u fil-punent tal-Libja. Il-morfoloġija, sintassi, pronunzja u l-vokabularju tat-Tuneżin huma differenti ħafna minn dawk tal-Għarbi standard: għalhekk, huwa rari li jinftiehem minn dawk li jitkellmu l-Għarbi tal-Lvant Nofsani, inklużi l-Eġizzjani; filwaqt li jinftiehem faċilment minn dawk li jitkellmu l-Għarbi tal-Magreb, għalkemm dawn ikollhom jagħmlu sforz biex jadattaw ruħhom għal differenzi qawwija, speċjalment fil-prosodija. Huwa wkoll qrib il-Malti; li, madankollu, ġeneralment ma jitqiesx bħala djalett tal-Għarbi, għal raġunijiet storiċi, soċjolingwistiċi, u l-influwenzi aktar qawwija eżerċitati fuqu mit-Taljan u d-djalett Sqalli, fir-rigward tal-vokabularju, l-alfabett, is-simplifikazzjoni fonoloġika u l-morfoloġija tan-nomi (iżda mhux tal-verbi) ta' nisel neolatin.

Noti

Biblijografija 
 Olivier Durand, Dialettologia araba, Roma, Carocci, 2009, ISBN 978-88-430-5066-6
 Olivier Durand, Introduzione ai dialetti arabi, Milano, Centro Studi Camito-Semitici, 1995

Lingwa Għarbija
Tuneżija