joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Lina Brockdorff

Lina Brockdorff hija awtriċi, drammaturgu u xandar tar-radju Malti.

Ħajja bikrija 
Brockdorff twieldet fl-Isla; bint Patrick u Mary Mahoney fl-1930. Il-ħajja ta' tfulita kienet ikkaratterizzata mit-Tieni Gwerra Dinjija minn mindu Brockdorff kellha disa' snin. Il-familja tagħha marret tgħix f'diversi postijiet f'Malta matul il-gwerra, u għexet f'diversi lokalitajiet bħall-Birgu, Tas-Sliema, Ħad-Dingli u r-Rabat.

Edukazzjoni 
L-edukazzjoni bikrija ta' Brockdorff ġiet interrotta minħabba li faqqgħet il-gwerra, iżda meta l-gwerra spiċċat hija marret lura l-iskola fuq l-insistenza ta' missierha. Riedet issegwi karriera medika, madankollu, il-familja tagħha ma setgħetx taffordja li tibgħatha l-università u rreġistratha f'kors ta' taħriġ għall-għalliema mingħajr ma infurmawha. Hija reġgħet bdiet l-edukazzjoni tagħha aktar tard f'ħajjitha, meta daħlet f'kors ta' sena ta' introduzzjoni fit-teoloġija fl-1991, segwit minn kors ta’ Baċellerat ta' ħames snin. Hija eventwalment kisbet grad ta' Masters fit-teoloġija u l-istudji umanistiċi fl-2002 meta kellha 72 sena.

Karriera 
Il-karriera ta' għalliema ta' Brockdorff bdiet fi skola primarja tal-Istat, madankollu hija waqfet tgħallem biex trabbi lill-erba' wlied tagħha. Matul dan iż-żmien, hija ffukat fuq il-kitba tagħha. Aktar tard kompliet il-karriera tagħha fil-Kulleġġ San Alwiġi bħala għalliema tal-lingwa Ingliża. Hija serviet bħala membru tal-kunsill tal-Akkademja tal-Malti bejn l-2004 u l-2005 u għadha membru tal-akkademja. Hija serviet ukoll bħala President tal-Għaqda Letterarja Maltija għal tmien snin u hija membru tal-Għaqda Poeti Maltin.

Kitbiet 
Brockdorff bdiet tikteb fl-età ta' 17-il sena waqt li kienet qed tattendi l-kulleġġ tat-taħriġ għall-għalliema, fejn l-istudjuż Ġużè Aquilina kien iħeġġeġ lill-istudenti tiegħu biex jiktbu stejjer jew komponimenti biex jixxandru fuq ir-radju. Kienet prolifika ħafna matul l-għexieren ta' snin ta' wara, kitbet u pproduċiet diversi programmi li ġew imxandra fuq ir-Rediffusion matul is-snin ħamsin u sittin, fosthom Ħlieqa Bejnietna, Quddiem il-Mera, Nofs Siegħa Flimkien, u Magic in the Kitchen.

Kitbet diversi drammi fuq ir-radju, fosthom Il-Fqajjar t'Assisi. Xi xogħlijiet tagħha kienu mxandra wkoll fuq ir-radju tal-Awstralja.

Tul il-karriera tagħha, kitbet sitt antoloġiji, tnax-il rumanz u aktar minn 340 novella. Kitbet ukoll awtobijografija dwar l-esperjenza tagħha tat-Tieni Gwerra Dinjija bl-isem Sireni u Serenati, li rebħitha premju bħala l-Aħjar rumanz – Non Fiction mill-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb ta' Malta fl-2004. Sussegwentement ġie kkonvertit ukoll f'sensiela u xxandar fuq diversi stazzjonijiet tar-radju. Ingħatat il-Midalja tad-Deheb f'Ġieħ l-Akkademja tal-Malti.

Referenzi 

Alunni tal-Università ta' Malta
Twieldu fl-1930
Kittieba Maltin bil-Malti
Drammaturgi Maltin
Antoinette Miggiani

Antoinette Miggiani (twieldet fil-5 ta' Settembru 1937) hija sopran tal-opri u għalliema tal-kant Maltija.

Bijografija 
Antoinette Miggiani twieldet f'Tas-Sliema, Malta. Wara li studjat il-pjanu u l-kant f'Malta, hija rebħet borża ta' studju tal-Kunsill Brittaniku biex tistudja fl-Akkademja Rjali tal-Mużika f'Londra fl-1958. Iktar 'il quddiem hija ngħatat kuntratt biex taħdem mar-Royal Opera House f'Covent Garden għall-istaġuni tal-1961-1962 wara li rebħet l-Ewwel Premju f'Kompetizzjoni Internazzjonali għall-Kantanti tas-Soċjetà Filarmonika Rjali ta' Liverpool. Matul is-snin 60 tas-seklu 20, hija kantat f'Londra, fi Franza, fil-Ġermanja, u fl-Italja (fejn kantat diversi drabi għar-Radju Taljan). Reġgħet ġiet lura Malta bosta drabi u kantat fit-Teatru Manoel fir-rwol ta' Leonora f'La forza del destino ta' Giuseppe Verdi fl-1963 u fir-rwol ta' Santuzza f'Cavalleria rusticana ta' Pietro Mascagni fl-1965, kif ukoll fi Spettaklu Gala Rjali fit-teatru għar-Reġina Eliżabetta II u għall-Prinċep Philip fl-1967. Fl-1968 ħadet sehem f'sensiela ta' spettakli madwar l-Istati Uniti, fejn kantat kemm fi spettakli tal-kant kif ukoll fl-opri, inkluż fir-rwol ta' Maddalena f'Andrea Chénier ta' Umberto Giordano fis-Seattle Opera flimkien ma' Franco Corelli fir-rwol tal-protagonista.

Il-karriera internazzjonali tagħha kellha tieqaf ħesrem fl-1970, meta l-ġenituri tagħha mardu u reġgħet lura Malta b'mod permanenti biex tieħu ħsiebhom. Madankollu, hija baqgħet tkanta f'Malta fi spettakli folkloristiċi (lieder) u f'kunċerti, u waħedha fi spettakli tal-mużika sagra, inkluż ir-Requiems ta' Verdi, ta' Mozart, ta' Elgar, u ta' Rossini; l-iStabat Mater ta' Antonín Dvořák; u l-Messe solennelle Sainte-Cécile ta' Gounod. Hija kantat ukoll fl-opri organizzati fit-Teatru Manoel, inkluż ir-rwol titolari tal-Ipogeana ta' Carmelo Pace fil-premiere dinji tal-1976. Għal bosta snin Miggiani ilha għalliema distinta tal-kant f'Malta. Fost l-eks studenti tagħha kien hemm is-sopran Lydia Caruana u l-baritonu Lino Attard. Fit-13 ta' Diċembru 1991, Miggiani ngħatat l-Medalja għall-Qadi tar-Repubblika ta' Malta.

Referenzi 

Nies ħajjin
Kantanti Maltin
Twieldu fl-1937
Ċetta Chevalier

Henrietta Chetta Chevalier jew Ċetta Chevalier BEM (twieldet fit-2 ta' April 1901 – mietet fid-9 ta' Lulju 1973), kienet Maltija ta' nazzjonalità Brittanika li kienet residenti f'Ruma, l-Italja, u kienet kuntatt kritiku fin-network "Rome Escape Line" tal-Monsinjur Hugh O'Flaherty operattiv fil-Vatikan matul it-Tieni Gwerra Dinjija. L-appartament tagħha fit-tielet sular ta' binja f'Via Imperia ntuża bħala maħżen għall-provvisti, u bħala post fejn kienu jinħbew dawk li kienu jaħarbu mir-reġimi Faxxisti tal-Ewropa. Hija kienet magħrufa fi ħdan l-organizzazzjoni bħala s-"Sinjura M.". L-oriġini ta' dan il-laqam tal-gwerra — jekk kienx referenza għall-gżira ta' Malta fejn twieldet, għall-kunjom ta' ommha meta kienet xebba, jew għal fattur ieħor — mhijiex magħrufa.

Bijografija 
Chevalier twieldet bħala Henrietta Scerri. Missierha kien Emmanuel Scerri u ommha kienet Maria Scerri (kunjomha xebba Mamo) u l-familja tagħha kienet tgħix f'Tas-Sliema. Hija żżewġet lil Thomas Chevalier fil-15 ta' Mejju 1920 fil-Knisja tal-Madonna tas-Sacro Cuor f'Tas-Sliema. Il-koppja kienet tgħix f'Ruma u kellhom bosta tfal. Is-Sur Chevalier ħadem bħala aġent għall-kumpanija Brittanika tal-ivvjaġġar. Wara l-mewt tar-raġel tagħha u wara li wieħed minn uliedha ntefa' l-ħabs fl-1939, Ċetta sabet ruħha fil-morsa tal-istat Faxxist ta' Mussolini u ħassitha responsabbli għall-benessri tat-tfal tagħha u ta' ommha li kienet anzjana. Ġiet irreklutata fin-network ta' O'Flaherty, Chevalier essenzjalment tat carte blanche lil O'Flaherty biex juża l-appartament tagħha bħala maħżen u post sikur biex jinħbew in-nies li kienu qed jaħarbu mill-Faxxiżmu. Minkejja diversi drabi fejn ħelsitha ħafif — inkluż darba meta waħda minn uliedha, Gemma, inħbiet minn Chevalier — u minkejja li kienet taħt is-sorveljanza kostanti tas-Sicherheitsdienst ta' Hitler, Chevalier u familtha komplew l-attivitajiet klandestini tagħhom taħt sogru kostanti għal ħajjithom sa ma ġew evakwati min-network ta' O'Flaherty wieħed b'wieħed u ttieħdu lejn razzett fil-periferiji tal-belt fejn baqgħu jgħixu għall-bqija tal-gwerra moħbijin huma stess.

Fl-1945, Chevalier ingħatat Medalja tal-Imperu Brittaniku (British Empire Medal - BEM) għall-isforzi straordinarja tagħha biex tagħti kenn lil dawk li kienu fil-bżonn. L-isforzi tagħha biex toffri direttament l-assistenza lil madwar 4,000 persuna matul il-gwerra ġew imfaħħra.

Chevalier mietet f'Malta fid-9 ta' Lulju 1973, u ndifnet fiċ-Ċimiterju ta' Santa Marija Addolorata. Ġnien ta' mafkar ġie ddedikat lilha fil-Mużew tal-Avjazzjoni ta' Malta u nfetaħ fl-24 ta' Novembru 2012.

Ħoloq esterni 

 Ċetta Chevalier f'Find a Grave – tinkludi ritratt tal-qabar u tal-lapida tagħha

Referenzi 

Twieldu fl-1901
Mietu fl-1973
Nies Maltin
It-Tieni Gwerra Dinjija
Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti

Il-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti twaqqaf f’April tal-2005 bl-approvazzjoni tal-Att dwar l-Ilsien Malti (Kap. 470) fil-Parlament Malti. Ix-xogħol tiegħu huwa li jirregola kliem ġdid li jidħol fil-Malti u jippromwovi l-istandard tal-ilsien Malti fl-edukazzjoni u setturi ġodda oħra. Il-Kunsill jikkonsisti f’ħames kumitati li huma: il-Midja, l-Edukazzjoni, ir-Riċerka Lingwistika, it-Traduzzjonijiet u t-Terminoloġija u l-iżvilupp tal-Malti fis-Settur tal-Informazzjoni u t-Teknoloġija. L-għan tal-Kunsill huwa l-ippjanar lingwistiku u l-promozzjoni tal-lingwa Maltija, u b’hekk itejibha billi jimmodernizza l-istrutturi tagħha.

Il-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti huwa membru tal-EFNIL (Federazzjoni Ewropea tal-Istituzzjonijiet Nazzjonali tal-Lingwa) fl-UE .

Ara wkoll 
 Roderick Bovingdon

Links esterni 
 Websajt Uffiċjali

Lingwa Maltija
Baxx Albertin

Il-baxx Albertin huwa tip partikolari ta' figura ta' akkumpanjament fil-mużika, użata spiss fl-era Klassika, u xi drabi fl-era Romantika. Din imsemmija għal Domenico Alberti (1710–1740/46), li użaha b’mod estensiv, għalkemm ma kienx hu l-ewwel wieħed li użaha.

Il-baxx Albertin huwa tip ta’ akkumpanjament arpeġġjat, fejn in-noti tal-akkordju jiġu ppreżentati f'din l-ordni: l-aktar baxxa, l-ogħla, tan-nofs, l-ogħla. Dan il-mudell imbagħad jiġi ripetut diversi drabi matul id-daqq tal-mużika. Dan il-mudell tal-akkordju miksur jgħin biex jinħoloq ħoss bla xkiel, sostnut u li jiċċirkola fuq il-pjanu. 

Il-baxx Albertin normalment jinstab fin-naħa tax-xellug ta' kitba mużikali għal strumenti tat-tastiera, speċjalment fil-kitbiet mużikali tal-pjanu ta' Mozart. Madankollu, jinstab ukoll f'kitbiet mużikali għal strumenti oħra. Ġiet deskritta bħala "monotonija mill-aktar tollerabbli," u bħala, "aktarx l-aktar figura mħaddma żżejjed fil-mużika tas-seklu tmintax".

Eżempji magħrufa sew ta' baxx Albertin jinkludu l-bidu tas-Sonata għall-Pjanu ta' Mozart, K 545.  Eżempju mill-mużika popolari Amerikana tas-seklu 20 jinstab fil-parti tal-kitarra ritmika tal-istandard ta' surf rock tal-1962 "Pipelie", minn The Chantas. Il-baxx Albertin jintuża wkoll fit-tema tat-tmiem ta' Super Mario Bros 2 ta' Nintendo.

Referenzi 

Mużika
Mużika Klassika
Mużika romantika
Pajsaġġ tal-Vinji ta' Piemonte: Langhe-Roero u Monferrato

Il-Pajsaġġ tal-Vinji ta' Piemonte: Langhe-Roero u Monferrato huwa l-isem uffiċjali ta' Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO magħmul minn "ħames żoni distinti tat-tkabbir tad-dwieli għall-inbid b'pajsaġġi straordinarji", flimkien mal-Kastell ta' Grinzane Cavour fir-reġjun ta' Piemonte, l-Italja.

Is-sit, li huwa estiż fuq iż-żoni bl-għoljiet ta' Langhe u Monferrato, huwa wieħed mill-iktar żoni importanti fl-Italja għall-produzzjoni tal-inbid.

Is-sit jinsab fiċ-ċentru tar-reġjunt ta' Piemonte, fil-Majjistral tal-Italja, u tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bħala "pajsaġġ kulturali", ladarba huwa r-riżultat tax-xogħol ikkombinat tan-natura u tal-bniedem. Il-valur tas-sit ġie rrikonoxxut mill-UNESCO għall-importanza kbira tiegħu fil-produzzjoni tal-inbid, li sawret il-pajsaġġ matul is-sekli.

Deskrizzjoni 

Is-sit jinkludi ħames żoni distinti tat-tkabbir tad-dwieli għall-inbid b'pajsaġġi straordinarji, flimkien mal-Kastell ta' Grinzane Cavour, emblematiku għall-iżvilupp tal-vinji u għall-istorja tal-Italja. Din iż-żona tinsab fil-parti tan-Nofsinhar ta' Piemonte, bejn ix-xmara Po u l-Appennini ta' Liguria. Tinkludi firxa wiesgħa ta' proċessi tekniċi u ekonomiċi marbuta mal-produzzjoni tal-inbid u l-vitikoltura li kkaratterizzaw ir-reġjun għal sekli sħaħ. Fiż-żona nstab ukoll trab dakkari li jmur lura għas-seklu 5 Q.K., meta r-reġjun ta' Piemonte kien post ta' kuntatt u ta' skambju bejn l-Etruski u ċ-Ċeltiċi: fil-fatt għadhom jintuża kelmiet Etruski u Ċeltiċi, partikolarment b'rabta mal-inbid, fid-djalett lokali. Matul l-Imperu Ruman, Plinju x-Xiħ iddeskriva r-reġjun bħala wieħed mill-iżjed favorevoli għat-tkabbir tad-dwieli f'għamla ta' vinji fl-Italja tal-qedem, u Strabo kiteb ukoll dwar il-btieti tar-reġjun.

Sit ta' Wirt Dinji 

Il-Pajsaġġ tal-Vinji ta' Piemonte: Langhe-Roero u Monferrato ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2014.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".

Komponenti

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Italja
Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa

L-Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa huma Sit ta' Wirt Dinji transnazzjonali tal-UNESCO magħmul minn ġabra ta' 11-il raħal kbir bi spa (jiġifieri ċentru termali) f'seba' pajjiżi Ewropej. Dawn ġew żviluppati madwar fawwara tal-ilma naturali. Mill-bidu tas-seklu 18 sas-snin 30 tas-seklu 20, il-Punent tal-Ewropa esperjenza żieda fil-kultura tal-ispas, u din wasslet għall-kostruzzjoni ta' ċentri termali elaborati. Dawn spiss kienu jinkludu ġonna, casinos, teatri u vilel madwar il-fawwara u ċ-ċentri termali.

Sit ta' Wirt Dinji 
Il-belt ta' Bath fir-Renju Unit kienet oriġinarjament tniżżlet fil-lista ta' Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO diġà fl-1987 iżda fuq kriterji oħra (il-kriterji (i), (ii) u (iv)) marbuta iktar mal-aspetti storiċi u arkitettoniċi tar-raħal.

L-isforzi biex l-Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa jitniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bdew fl-2012, u n-nomina tressqet fl-2019. Fl-24 ta' Lulju 2021, l-Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa ġew iddeżinjati uffiċjalment bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".

Komponenti

Ħoloq esterni 

 Sit uffiċjali

 L-Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa: kollezzjoni tal-UNESCO fuq Google Arts and Culture

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Italja
Franza
Ġermanja
Awstrija
Ċekja
Belġju
Renju Unit
Elju



Proprjetajiet 

L-Elju hu element kimiku tat-tavla perjodika tal-elementi, li għandu simbolu He. In-numru atomiku tiegħu huwa 2 u għandu piż atomiku ta' 4.0026.

Ħoloq esterni 

 Tavla Perjodika Viżwali - Elju
 Tavla Perjodika Viżwali - Elju Informazzjoni 

Non-Metalli
Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Italja

Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn monumenti (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, skulturi monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u bijoloġiċi), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' annimali u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. L-Italja rratifikat l-Konvenzjoni fit-23 ta' Ġunju 1978.

Mill-2021, l-Italja għandha total ta' 58 Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, u b'hekk hija l-pajjiż membru bl-ikbar ammont ta' Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, eżatt qabel iċ-Ċina li għandha 56 sit. L-ewwel sit fl-Italja, l-Inċiżjonijiet fuq il-Blat f'Valcamonica, tniżżel fit-tielet sessjoni tal-Kumitat għall-Wirt Dinji, li saret fil-Kajr u f'Luxor, l-Eġittu, fl-1979. Total ta' 25 Sit ta' Wirt Dinji fl-Italja żdiedu matul is-snin 90 tas-seklu 20, b'saħansitra 10 siti li żdiedu fil-21 sessjoni f'Napli fl-1997. L-Italja kienet membru tal-Kumitat għall-Wirt Dinji erba' darbiet, speċifikament fl-1978-1985 (tmien snin), fl-1987-1993 (seba' snin), fl-1993-1999 (seba' snin), u fl-1999-2001 (tliet snin).

Mit-58 Sit ta' Wirt Dinji tal-Italja, 53 huma kulturali u ħamsa huma naturali. Seba' siti huma transnazzjonali, jiġifieri huma kondiviżi ma' pajjiżi oħra.

Siti ta' Wirt Dinji 
L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.

NB: * Siti transnazzjonali (bl-ikħal)

Referenzi 

Italja
Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji
Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Malta

Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Malta rratifikat il-Konvenzjoni fl-14 ta' Novembru 1978 u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jitniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

Is-Siti ta' Wirt Dinji ta' Malta tniżżlu fil-lista fir-raba' sessjoni tal-Kumitat għall-Wirt Dinji, li saret f'Pariġi, Franza, fl-1980. F'dik is-sessjoni, it-tliet siti attwali kollha żdiedu fil-lista: l-Ipoġew ta' Ħal Saflieni, il-Belt Valletta, u t-Tempju ta' Ġgantija. Fl-1992, it-tempji ta' Ħaġar Qim, l-Imnajdra, Ta' Ħaġrat, Skorba, u Tarxien żdiedu bħala komponenti oħra mas-sit ta' Ġgantija, biex iffurmaw it-Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex. Iktar modifiki minuri tal-konfini saru f'dan is-sit fl-2015. It-tliet siti kollha huma elenkati bħala siti kulturali, abbażi tal-kriterji tal-għażla tal-UNESCO.

Siti ta' Wirt Dinji 
Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.

Referenzi 

Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji
Malta
Fjords Norveġiżi tal-Punent

Il-Fjords Norveġiżi tal-Punent huwa l-isem komuni mogħti lil żewġ fjords fin-Norveġja li huma Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO: il-Fjord ta' Geiranger u l-Fjord ta' Nærøy.

Ġeografija

Pożizzjoni 
Is-Sit ta' Wirt Dinji jikkonsisti minn żewġ żoni li jinsabu 120 kilometru 'l bogħod minn xulxin, fil-Lbiċ tan-Norveġja, ftit fil-Majjistral tal-belt ta' Bergen, u parti mill-pajsaġġ tal-fjords Norveġiżi tal-Punent estiżi fuq iżjed minn 500 kilometru bejn Stavanger fin-Nofsinhar u Åndalsnes fit-Tramuntana. Iż-żoni tal-Fjord ta' Geiranger u tal-Fjord ta' Nærøy flimkien fihom 122,712 ettaru (111,966 ettaru fuq l-art u 10,746 ettaru fuq il-baħar).

Iż-żona tal-Fjord ta' Geiranger tinsab 60 kilometru 'l ġewwa mill-baħar u tinkludi l-Fjord ta' Geiranger stess u l-parti ta' fuq ta' Storfjorden kif ukoll ta' Tafjorden. Il-parti inkluża bħala Sit ta' Wirt Dinji tinsab fil-kontea ta' Møre og Romsdal, u testendi fil-muniċipalitajiet ta' Fjord u ta' Stranda. Tkopri 51,802 ettaru, li minnhom 46,151 ettaru huma fuq l-art u 5,651 ettaru huma fuq il-baħar.

Iż-żona tal-Fjord ta' Nærøy tinsab 100 kilometru 'l ġewwa mill-baħar u hija l-estremità ta' fuq tal-Fjord ta' Sogne. Testendi fil-kontej ta' Sogn og Fjordane fil-muniċipalitajiet ta' Aurland, Vik u Lærdal, u ta' Hordaland fil-muniċipalità ta' Voss. B'kollox tkopri 70,910 ettaru, li minnhom 65,815 ettaru huma fuq l-art u 5,095 ettaru huma fuq il-baħar. Ir-triq Ewropea E16 tgħaddi minn ġo din iż-żona.

Klima 
Iż-żewġ żoni, għalkemm relattivament 'il bogħod minn xulxin, għandhom klima simili ħafna, li hija tranżizzjoni bejn klima oċeanika u klima kontinentali. Ir-reġjun huwa favorevoli għall-mikroklimi. Il-borra tippersisti minn Ottubru sal-aħħar ta' Mejju fil-muntanji u mill-aħħar ta' Novembru sa Marzu fil-widien. Fix-xitwa, l-għejun tal-fjords jiffriżaw għal perjodu ta' bejn ġimgħa u tliet ġimgħat.

Preżenza umana

Ġeografija umana 
Iż-żona tal-Fjord ta' Geiranger kellha 230 abitant fl-2003, filwaqt li ż-żona tal-Fjord ta' Nærøy kellha 243 abitant fl-2001.

Sit ta' Wirt Dinji 
Il-Fjords Norveġiżi tal-Punent ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2005.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (vii) "Post fejn iseħħu fenomeni naturali tal-għaġeb jew fejn hemm żoni ta' ġmiel naturali u ta' importanza estetika eċċezzjonali"; u l-kriterju (viii) "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta stadji importanti tal-istorja tad-dinja, inkluż it-trapass tal-ħajja, il-proċessi ġeoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-iżvilupp tat-tipi differenti ta' art, jew il-karatteristiċi ġeomorfiċi jew fiżjografiċi sinifikanti".

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Norveġja
Monumenti Rumani, il-Katidral ta' San Pietru u l-Knisja tal-Madonna fi Trier

Il-Monumenti Rumani, il-Katidral ta' San Pietru u l-Knisja tal-Madonna fi Trier huma siti storiċi ta' importanza partikolari fi Trier, l-eqdem belt fil-Ġermanja, li tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1986.

Skont il-Kumitat għall-Wirt Dinji tal-UNESCO, "Trier hija eżempju ta' belt kapitali Rumana kbira wara li l-imperu nqasam. Il-fdalijiet tal-Palazz Imperjali, flimkien mal-Awla Palatina u l-Banjijiet Termali Imperjali, huma impressjonanti fid-dimensjonijiet tagħhom. Il-belt tħaddan xhieda eċċezzjonali taċ-ċivilizzazzjoni Rumana bis-saħħa tad-densità u tal-kwalità tal-monumenti li ġew ippreservati: il-pont, il-fdalijiet tas-sur iffortifikat, il-banjijiet termali, l-anfiteatru, l-imħażen, eċċ. B'mod partikolari, l-arti funebri u s-sengħa tal-ħaddiema tal-fuħħar, tal-ħġieġ, u ta' dawk li jizzekkaw il-flus iffjorixxew fil-belt".

Fl-2009, is-sit deher fuq naħa ta' munita tad-deheb ta' 100 ewro.

Komponenti 

Disa' siti fi Trier huma komponenti ta' dan is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO:

 l-Anfiteatru
 il-Pont ta' Moselle
 il-Banjijiet ta' Barbara
 il-Kolonna ta' Igel
 il-Porta Nigra
 il-Banjijiet Imperjali
 l-Awla Palatina (Bażilika)
 il-Katidral
 il-Knisja tal-Madonna (bil-Ġermaniż: Liebfrauenkirche)

Sit ta' Wirt Dinji 

Il-Monumenti Rumani, il-Katidral ta' San Pietru u l-Knisja tal-Madonna fi Trier ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1986.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Ġermanja
Imperu Ruman
Tajwan

It-Tajwan, uffiċjalment ir-Repubblika taċ-Ċina (ROC), huwa pajjiż fl-Asja tal-Lvant li t-territorju tiegħu bħalissa jestendi fuq il-gżira tat-Tajwan, kif ukoll gżejjer ġirien oħra, dawk tal-provinċja ta’ Fujian u l-Gżejjer Pescadores. It-Tajwan bħalissa huwa rikonoxxut minn 14-il pajjiż. It-Tajwan ikopri erja ta '36,197 kilometru kwadru (13,976 mi kw) u għandu popolazzjoni ta' madwar 23,451,837. Il-kapitali tagħha hija Tajpej.

 
Repubbliki
Pajjiżi tal-Asja
Siti Arkeoloġiċi ta' Tarraco

Is-Siti Arkeoloġiċi ta' Tarraco ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000. Dawn is-siti jinsabu fil-belt attwali ta' Tarragona.

Sit ta' Wirt Dinji 
L-UNESCO ddeżinjat is-Siti Arkeoloġiċi ta' Tarraco bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".

Lista tas-siti arkeoloġiċi

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Spanja
Siti arkeoloġiċi
Imperu Ruman
Franz Ritter von Hauer

Franz Ritter von Hauer jew Franz von Hauer (twieled fit-30 ta' Jannar 1822 – miet fl-20 ta' Marzu 1899) kien ġeologu Awstrijaku.

Bijografija 
Hauer twieled fi Vjenna, iben Joseph von Hauer (1778-1863), li kien notevoli bl-istess mod bħala uffiċjal Awstrijaku għoli, awtorità tal-finanzi u paleontologu.

Huwa studja l-ġeoloġija fl-akkademja tax-xogħol fil-minjieri ta' Schemnitz (1839-1843), u għal xi żmien kien involut f'xogħol uffiċjali fil-minjieri f'Styria. Fl-1846, sar assistent ta' Wilhelm von Haidinger fil-mużew mineraloġiku fi Vjenna; tliet snin wara ngħaqad mal-istitut ġeoloġiku imperjali, u fl-1866 inħatar bħala direttur. Fl-1886, huwa sar sovraintendent tal-Mużew Imperjali tal-Istorja Naturali fi Vjenna.

Fost ix-xogħlijiet ġeoloġiċi speċjali hemm dawk fuq iċ-ċefalopodi tal-formazzjonijiet Triassiċi u Ġurassiċi tar-reġjuni Alpini (1855-1856). Huwa rrikonoxxa u skopra 89 speċi u stabbilixxa l-unitajiet stratigrafiċi ta' nofs u l-aħħar tat-Triassiku ta' ambjenti mistura fil-fond taħt l-art. L-iżjed xogħol ġenerali importanti tiegħu kien dak tal-Mappa Ġeoloġika tal-Awstrija-Ungerija, fi tnax-il saff (1867-1871; ir-raba' edizzjoni, 1884, li kienet tinkludi l-Bożnija u l-Montenegro). Din il-mappa ġiet akkumpanjata minn sensiela ta' fuljetti ta' spjegazzjoni.

Fl-1874, huwa ġie elett bħala membru tas-Soċjetà Filosofika Amerikana. Fl-1882, ingħata l-medalja ta' Wollaston mis-Soċjetà Ġeoloġika ta' Londra. Huwa ġie elett ukoll bħala l-korrispondent barrani tas-Soċjetà Ġeoloġika ta' Londra. Fl-1892, von Hauer sar membru għall-għomor tal-kamra superjuri (bil-Ġermaniż: Herrenhaus) tal-parlament Awstrijaku.

Il-mineral Hauerit ingħata kunjom iż-żewġ von Hauer.

Noti 
Fir-rigward l-isem: Ritter huwa titlu, tradott bejn wieħed u ieħor bħala Sir (bħal Kavallier), mhux l-ewwel jew it-tieni isem. Ma hemmx ekwivalenti simili fil-femminil.

Pubblikazzjonijiet 

 Beiträge die Paläontolographie von Österreich (1858-1859)
 Die Geologie und ihre Anwendung auf die Kenntnis der Bodenbeschaffenheit der Österr.-Ungar. Monarchie (1875; it-tieni edizzjoni, 1878).

Referenzi 

Twieldu fl-1822
Mietu fl-1899
Ġeologi Awstrijaċi
Buskett

Il-Buskett (bl-Ingliż: Buskett Gardens; bit-Taljan: Boschetto) huwa waħda mill-ftit żoni bl-imsaġar f'Malta, u jinsab fil-wied għammiel ta' Wied il-Luq fis-Siġġiewi. Is-sit ta' 30 ettaru jinsab fil-Punent tas-Siġġiewi (Città Ferdinand) u kemm kemm fil-Lvant ta' Ħad-Dingli. Il-Palazz Verdala, residenza uffiċjali tal-President ta' Malta, jinsab fix-xifer tal-Buskett.

Storja 
Il-Buskett oriġina mill-inqas fi żmien ta' wara r-Repubblika Rumana meta kienu jsiru ċelebrazzjonijiet sesswali tradizzjonali f'ġieħ l-allat. Meta l-Kristjaneżmu tal-Lvant nibet f'Malta, din il-festa pagana ġiet sostitwita b'ċelebrazzjoni Kristjana ta' San Pietru u San Pawl.

Fl-imgħoddi foresti indiġeni kienu jiksu l-art ta' Malta, iżda s-siġar inqatgħu għall-bini tal-vapuri fiż-żmien meta l-iġfna kienu jaqdfu fl-ilmijiet tal-Mediterran, u għal skopijiet agrikoli. Il-Buskett ġie mħawwel mill-Kavallieri ta' San Ġwann bħala riżerva tal-kaċċa.

F'Ġunju 1557, il-Gran Mastru Claude de la Sengle rtira fil-Buskett meta saħħtu bdiet tmur għall-agħar, u miet fl-Imdina xahrejn wara.

Deskrizzjoni 

Il-Buskett kif fih imsaġar b'siġar ħorfija b'weraq wiesa', imsaġar b'siġar koniferi indiġeni, xagħri tat-tip sklerofilluż u makkja bl-arbuxelli, kif ukoll għelieqi bis-siġar tal-frott. Jikbru bosta siġriet u arbuxelli differenti, inkluż diversi siġar tal-frott. Il-Buskett huwa wieħed mill-iktar żoni ħodor f'Malta. Il-Buskett ikun fl-aqwa tiegħu fir-rebbiegħa; iżda s-siġar jipprovdi d-dell mill-qilla ta' nofs is-sajf u huwa post għall-kwiet għal mixja fix-xhur tax-xitwa.

Il-Buskett huwa popolari ħafna mal-Maltin, li spiss imorru għal mixjiet f'ambjent għall-kwiet jew għal xi picnic fid-dell tas-siġar. Fil-Buskett issir il-Festa tal-Imnarja li tiġi ċċelebrata fid-29 ta' Ġunju. Mijiet ta' nies jinġemgħu hemmhekk mil-lejla ta' qabel biex jieklu l-istuffat tradizzjonali Malti tal-fenek imsajjar fl-inbid, jisimgħu l-mużika u l-għana folkloristiċi tradizzjonali, kif ukoll il-banda, biex igawdu l-wirja agrikola annwali filgħodu.

Palazz Verdala 

Il-Palazz Verdala jinsab fil-quċċata ta' għolja fix-xifer tal-Buskett. Inbena mill-Gran Mastru Hughes de Verdalle fl-1588 bħala residenza tas-sajf u loġġa tal-kaċċa. Il-binja issa tintuża bħala r-residenza tas-sajf tal-President ta' Malta. Il-palazz huwa għeliem u mhuwiex miftuħ għall-pubblika għajr f'okkażjonijiet rari.

Żona Importanti għall-Għasafar 
Il-Buskett ġie identifikat bħala Żona Importanti għall-Għasafar (bl-Ingliż: Important Bird Area (IBA)) mill-BirdLife International minħabba li jappoġġa għadd kbir ta' speċijiet ta' għasafar, speċjalment għasafar tal-priża, u minħabba li jintuża bħala santwarju għall-għasafar li jpassu b'mod staġonali fuq l-arċipelagu Malti.

Ara wkoll 

 Lista tal-għasafar ta' Malta

Referenzi 

Malta
Ġonna f'Malta
Naħla tal-għasel ta' Malta

In-naħla tal-għasel ta' Malta (bl-Ingliż: Maltese honey bee; bil-Latin: Apis mellifera ruttneri, hija sottospeċi tan-naħla tal-għasel tal-Punent. Toriġina u hija nativa minn Malta.

Oriġini 
Din l-ispeċi ta' naħla hija sottospeċi tan-naħla tal-għasel tal-Punent (Apis mellifera) li adattat u ambjentat ruħha għall-ambjent tal-Gżejjer Maltin. Evolviet bħala sottospeċi differenti meta l-Gżejjer Maltin inqatgħu mill-Ewropa kontinentali. In-naħla tal-għasel ta' Malta x'aktarx li tat isem il-gżira ta' Malta peress li l-Griegi Antiki kienu jsejħulha Μελίτη (Melitē) li tfisser "ħelwa daqs l-għasel".

Karattru u mġiba 
In-naħla għandha kulur relattivament fl-iswed. Hija adattata ferm għat-temperaturi għoljin u għas-sjuf niexfa u għax-xtiewi kesħin. Tul is-sena kollha kolonji sħaħ jitnisslu u b'rispons tajjeb għall-istaġuni tal-Gżejjer Maltin. Huma jnaddfu x-xehda sew. Iħobbu jinġemgħu jew jieħdu post ir-reġina meta jkun hemm biżżejjed ħażniet ta' għasel. Ġeneralment jinġemgħu fir-rebbiegħa u jieħdu post ir-reġina fil-ħarifa. In-naħla tal-għasel ta' Malta hija sottospeċi difensiva sew kontra ż-żnażan, il-ġrieden u l-ħanfus u tista' tkun aggressiva ħafna kontra n-naħħala u n-nies li jidħlu fit-territorju tagħha. Il-kolonji ta' din is-sottospeċi għandhom xi ftit reżistenza għall-varroa.

Storja tas-sottospeċi 
Is-sottospeċi titqies li bdiet tirpilja wara li ġew introdotti l-varroa (speċi ta' akari) f'Malta fl-1992. Dak iż-żmien il-kolonji tan-naħal minn barra l-pajjiż ġew importati biex jikkumpensaw għat-telf ta' kolonji nativi. Fl-1997 in-naħla tal-għasel ta' Malta ġiet identifikata bħala sottospeċi. Titnissel sew mas-sottospeċi Taljana u b'hekk trabbi reżistenza tajba kontra l-varroa. Is-sottospeċi tagħti rendiment tajjeb ta' għasel u hija inqas aggressiva, għalkemm xi ftit jew wisq qed tipperikola s-sottospeċi Maltija bħala entità distinta ġenetikament. Madankollu, wara xi ġenerazzjonijiet terġa' lura għan-natura aggressiva naturali tagħha.

References 

Insetti
Malta
Ikel Malti
Gremxula ta' Malta

Il-gremxula ta' Malta (Podarcis filfolensis) hija speċi ta' gremxula fil-familja ta' Lacertidae. Tinstab fl-Italja (fil-Gżejjer Pelaġiċi) u fl-arċipelagu ta' Malta. Il-ħabitats naturali tagħha huma l-veġetazzjoni Mediterranja bl-arbuxelli, iż-żoni bil-blat, ix-xtut tal-blat, ir-raba' li jinħadem, il-mergħat, u l-ġonna rurali.

P. filfolensis in Malta 
Fil-Gżejjer Maltin, hemm erba' sottospeċijiet tal-gremxula ta' Malta, li kollha huma endemiċi.

Podarcis filfolensis ssp. maltensis 
Din is-sottospeċi tinstab fuq it-tliet gżejjer prinċipali: Malta, Għawdex u Kemmuna. Normalment ikollha lewn ħadrani u xi kultant bit-tikek.

Podarcis filfolensis ssp. filfolensis 
Din is-sottospeċi hija endemika għall-gżejra ta' Filfla. Hija l-ikbar mill-erba' sottospeċijiet u għandha lewn fl-iswed b'tikek blu.

Podarcis filfolensis ssp. kieselbachi 
Din is-sottospeċi kienet endemika għal Selmunett, magħrufa wkoll bħala l-Gżejjer ta' San Pawl. Il-lewn tagħha kien ivarja ferm, pereżempju kannella, griż, eċċ., b'żaqqha fl-oranġjo b'tikek suwed żgħar. Il-popolazzjoni saret estinta fl-2005.

Podarcis filfolensis ssp. generalensis 
Din is-sottospeċi hija endemika għall-Ġebla tal-Ġeneral (fil-kosta tal-Punent ta' Għawdex). Għandha żaqqha fl-aħmar u għandha lewn fil-blu fuq il-ġnub tagħha.

Sottospeċijiet oħra 
Huwa maħsub li teżisti l-ħames sottospeċi fuq il-gżira ta' Kemmunett, filwaqt li sottospeċi oħra, Podarcis filfolensis ssp. laurentimulleri, tgħix fil-gżejjer Taljani ta' Linosa u Lampione.

Karatteristiċi u mġiba 

Għad-differenza tal-gremxul maskili, li għandu lwien jgħajtu, il-gremxul żgħir u femminili għandu lewn kemxejn skur (fil-kannella). Il-gremxula ta' Malta s-soltu tiekol insetti żgħar bħal nemel jew termiti.

Il-gremxul maskili għandu mġiba territorjali. Meta gremxul maskili ieħor jidħol fit-territorju tal-gremxula ta' Malta maskili, dan tal-aħħar jonfoħ 'il fuq u jgħolli rasu. Ikollu mġiba simili meta jipprova jattira l-gremxul femminili. L-istaġun tat-tgħammir huwa fir-rebbiegħa. Ftit wara l-gremxul femminili jbid bajda jew tnejn, u finalment il-bajd ifaqqas bejn Ġunju u nofs Awwissu.

Referenzi 

Fawna ta' Malta
Rettili
Lista ta' Membri tal-Parlament ta' Malta, 2017–2022

Il-Lista ta' Membri tal-Parlament ta' Malta, 2017–2022 telenka l-membri tal-Parlament ta' Malta li ġew eletti fit-13-il mandat fl-elezzjonijiet ġenerali ta' Malta tal-2017. Il-lista hija rranġata skont id-distrett.

Il-partit fil-gvern huwa l-Partit Laburista appoġġat minn Membru Parlamentari Indipendenti wieħed, filwaqt li l-partit fl-oppożizzjoni huwa l-Partit Nazzjonalista appoġġat minn żewġ Membri Parlamentari Indipendenti.

Lista skont il-karigi 

Partit Laburista: Abela Carmelo, Abela Robert - Prim Ministru, Agius Chris, Agius Decelis Anthony, Bartolo Clayton, Bartolo Evarist, Bedingfield Glenn - Whip tal-Gvern, Bonnici Owen, Borg Ian, Camilleri Byron, Camilleri Clint, Caruana Clyde, Caruana Justyne, Castaldi Paris Ian, Cutajar Rosianne, Dalli Miriam, Debattista Deo, Falzon Michael, Farrugia Aaron, Farrugia Michael, Farrugia Portelli Julia, Fearne Chris, Galdes Roderick, Grima Clifton, Grixti Silvio, Herrera José, Mallia Emanuel, Micallef Jean Claude, Mizzi Joe, Muscat Alex, Parnis Silvio, Refalo Anton, Schembri Silvio, Scicluna Edward, Zammit Lewis Edward, Zrinzo Azzopardi Stefan.

Partit Nazzjonalista: Agius David, Aquilina Karol, Arrigo Robert, Azzopardi Jason, Bezzina Toni, Buttigieg Claudette, Callus Ryan, Comodini Cachia Therese, Cutajar Kevin, Cutajar Robert - Opposition Whip, de Marco Mario, Debono Kristy, Deguara Maria, Delia Adrian, Fenech Adami Beppe, Galea Mario, Gouder Karl, Grech Bernard - Kap tal-Oppożizzjoni, Grech Claudio, Mifsud Bonnici Carmelo, Puli Clyde, Said Chris, Schiavone Hermann, Spiteri Stephen, Thake David, Vassallo Edwin.

Indipendenti: Farrugia Godfrey, Farrugia Marlene, Mizzi Konrad.

Referenzi 

Politika ta' Malta
Bernard Grech

Bernard Grech (twieled fit-8 ta' Ġunju 1971) huwa politiku u avukat Malti. Minn Ottubru tal-2020 beda jservi bħala Kap tal-Partit Nazzjonalista.

Ħajja bikrija u professjonali 
Bernard Grech twieled f'Raħal Ġdid fit-8 ta' Ġunju 1971. Huwa trabba f'Birżebbuġa u ggradwa bħala avukat, u speċjalizza fid-dritt ċivili. Grech ipprattika l-attività professjonali tiegħu f'żewġ ditti tal-liġi, u speċjalizza fil-medjazzjoni tat-tilwim fil-familji.

Grech attwalment joqgħod il-Mosta.

Involviment fil-politika 
Fl-2011 Grech ħa sehem fil-kampanja kontra l-legalizzazzjoni tad-divorzju f'Malta, li mbagħad intilfet. Huwa ma kienx involut uffiċjalment fi rwoli attivi fil-politika qabel dak iż-żmien. Huwa tqarreb lejn il-pożizzjonijiet tal-Partit Nazzjonalista fl-2018. F'Awwissu 2020 huwa kkontesta għal Kap tal-Partit Nazzjonalista kontra l-mexxej ta' dak iż-żmien Adrian Delia, wara li l-kungress tal-partit ivvota biex issir elezzjoni interna.

Grech sar il-Kap tal-Partit Nazzjonalista fit-3 ta' Ottubru 2020, wara li rebaħ l-elezzjoni kontra Adrian Delia b'69.3% tal-voti. Huwa ħa l-ġurament bħala l-Kap tal-Oppożizzjoni fis-7 ta' Ottubru 2020.

Elezzjonijiet Ġenerali 2022 

Sena u nofs wara l-ħatra tiegħu, il-Partit Nazzjonalista ffaċċja l-ewwel elezzjonijiet taħt it-tmexxija ta' Bernard Grech. Fl-Elezzjonijiet Ġenerali ta' Marzu 2022, il-Partit Laburista kiseb 162,707 vot; 39,474 aktar mill-Partit Nazzjonalista li kiseb 123,233 vot; u bħala persentaġġi l-PL ġab 55.1% u l-PN 42.1%, kważi ripetizzjoni tal-istess riżultati taż-żewġ elezzjonijiet ta' qabel. Kienet l-ikbar rebħa elettorali f'Malta u l-ikbar telfa għall-Partit Nazzjonalista minn wara l-Indipendenza sal-lum.

Meta wieħed iqabbel l-elezzjoni ġenerali ma’ dik tas-sena 2017 isib ukoll li l-Partit Laburista naqqas il-voti tiegħu b’8,269 vot, waqt li l-Partit Nazzjoznalsita naqqas il-voti bi 12,464 vot.

Ħajja privata 
Grech iddikjara li huwa Kattoliku prattikant u huwa l-missier ta' żewġt itfal. Huwa esprima wkoll il-fehmiet tiegħu li huwa kontra l-legalizzazzjoni tal-abort. Fil-ħajja privata tiegħu għandu interess personali fl-opri, u jiddiletta bħala kantant dilettant.

Referenzi

Ħoloq esterni 
 Bernard Grech fuq is-sit uffiċjali tal-Parlament Malti

Politiċi Maltin
Partit Nazzjonalista (Malta)
Twieldu fl-1971
Nies ħajjin
Mexxejja tal-Partit Nazzjonalista (Malta)
Ċikliżmu

Iċ-ċikliżmu huwa l-użu tar-rota għat-trasport, għar-rikreazzjoni, għall-eżerċizzju jew għas-sport. Nies involuti fiċ-ċikliżmu jissejħu "ċiklisti". Apparti r-rota b'żewġ roti, iċ-ċikliżmu jinkludi wkoll l-irkib ta' uniċikli, triċikli, kwadriċikli u vetturi simili li jitħaddmu mill-bniedem (HPVs).

Ir-roti ġew introdotti fis-seklu 19 u issa jammontaw għal madwar biljun madwar id-dinja. Huma l-mezz ewlieni tat-trasport f'ħafna partijiet tad-dinja, speċjalment fi bliet Ewropej b'popolazzjoni densa.

Iċ-ċikliżmu huwa meqjus b'mod wiesa' bħala mod effettiv u effiċjenti ta' trasport ottimali għal distanzi qosra u moderati.

Benefiċċji 
Ir-roti jipprovdu bosta benefiċċji possibbli meta mqabbla mal-vetturi bil-mutur, inkluż l-eżerċizzju fiżiku sostnut involut fiċ-ċikliżmu, parkeġġ aktar faċli, manuvrabbiltà akbar, u aċċess għal toroq, mogħdijiet tar-rota u mogħdijiet rurali. Iċ-ċikliżmu joffri wkoll konsum imnaqqas ta' fjuwils fossili, inqas tniġġis tal-arja jew storbju, emissjonijiet imnaqqsa ta' gassijiet serra u konġestjoni tat-traffiku mnaqqsa ħafna. Dawn għandhom spiża finanzjarja aktar baxxa għall-utenti kif ukoll għas-soċjetà inġenerali (ħsara negliġibbli fit-toroq, inqas żoni tat-toroq meħtieġa). Billi jitwaħħlu xtillieri tar-roti fuq quddiem tal-karozzi tal-linja, l-aġenziji tat-tranżitu jistgħu jżidu b'mod sinifikanti ż-żoni li jistgħu jservu.

Barra minn hekk, iċ-ċikliżmu jipprovdi varjetà ta' benefiċċji għas-saħħa. L-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa (WHO) tiddikjara li ċ-ċikliżmu jista' jnaqqas ir-riskju ta' kanċer, mard tal-qalb, u dijabete li huma prevalenti fi stili ta' ħajja sedentarja. Iċ-ċikliżmu fuq roti stazzjonarji intuża wkoll bħala parti mir-riabilitazzjoni għal korrimenti tar-riġlejn, partikolarment wara kirurġija tal-ġenbejn. Individwi li jsuqu r-roti regolarment irrappurtaw ukoll titjib fis-saħħa mentali, inkluż inqas stress perċepit u vitalità aħjar.

Fost l-iżvantaġġi taċ-ċikliżmu hemm ir-rekwiżit li r-roti (ħlief triċikli jew kwadriċikli) ikunu bbilanċjati mis-sewwieq sabiex jibqa' wieqaf, il-protezzjoni mnaqqsa f'ħabtiet meta mqabbla ma' vetturi bil-mutur, ħafna drabi ħin ta' vjaġġar itwal (ħlief fl-eqqel ħinijiet tat-traffiku), żoni popolati, il-vulnerabbiltà għall-kundizzjonijiet tat-temp, id-diffikultà fit-trasport tal-passiġġieri, u l-fatt li livell bażiku ta' saħħa huwa meħtieġ għaċ-ċikliżmu fuq distanzi moderati u twal.

Referenzi 

Sport
Saħħa
Ambjent
Trasport
Giovanni Arduino

Giovanni Arduino (twieled fis-16 ta' Ottubru 1714 – miet fil-21 ta' Marzu 1795) kien ġeologu Taljan li huwa magħruf bħala l-"Missier tal-Ġeoloġija Taljana".

Bijografija 
Arduino twieled f'Caprino Veronese, fil-provinċja ta' Verona, fir-reġjun ta' Veneto, l-Italja. Huwa kien speċjalista tax-xogħol tal-minjieri li x'aktarx żviluppa l-ewwel klassifikazzjoni tal-eri ġeoloġiċi, abbażi tal-istudju tal-ġeoloġija tat-Tramuntana tal-Italja. Huwa qasam l-istorja tad-Dinja f'erba' eri: Primarja jew Primitiva, Sekondarja, Terzjarja u Vulkanika jew Kwaternarja.

L-iskema proposta minn Arduino fl-1759, li kienet ibbażata fuq bosta studji tal-blat tan-Nofsinhar tal-Alpi, raggruppat il-blat f'erba' serje. Dawn kienu (minbarra s-serje Vulkanika jew Kwaternarja) kif ġej: is-serje Primarja, li kienet tikkonsisti mill-iskisti mill-qalba tal-muntanji; is-serje Sekondarja, li kienet tikkonsisti mill-blat sedimentarju iebes fuq il-ġnub tal-muntanji; u s-serje Terzjarja, li kienet tikkonsisti mill-blat sedimentarju inqas iebes tal-għoljiet ta' taħt il-muntanji. Minħabba li dan l-arranġament mhux dejjem kien japplika għall-ktajjen muntanjużi għajr l-Alpi, is-serje Primarja u Sekondarja tneħħew fil-każijiet inġenerali. Madankollu, it-terminu "Terzjarja" ppersistiet fil-letteratura ġeoloġika sas-sostituzzjoni reċenti tagħha mill-epoki Paleoġeniċi u Neoġeniċi. L-aħħar perjodu tal-Era Ċenożojka, magħruf bħala l-Epoka tal-Plejstoċenika, xi kultant ma tiġix inkluża fis-serje Terzjarja. L-Era Ċenożojka ġiet studjata u ddeterminata b'mod ulterjuri minn, fost l-oħrajn, il-ġeologu Ingliż (u mentor ta' Charles Darwin) Charles Lyell.

Giovanni Arduino miet f'Venezja fl-1795. Il-katina muntanjuża tal-Qamar Dorsum Arduino ssemmiet għalih.

Iktar qari 

 Rodolico, Francesco (1970). "Giovanni Arduino". Dictionary of Scientific Biography. Vol. 1. New York: Charles Scribner's Sons. pp. 233–234. ISBN 0-684-10114-9.
 Ell, Theodore (2011). "Two Letters of Signor Giovanni Arduino, Concerning his Natural Observations: First Full English Translation. Part 1". Earth Sciences History. 30 (2): 267–286.

Referenzi 

Twieldu fl-1714
Mietu fl-1795
Ġeologi Taljani
Knisja tal-injam ta' Hronsek

Il-Knisja tal-injam ta' Hronsek hija knisja Luterana li tinsab fil-villaġġ ta' Hronsek, fir-reġjun ta' Banská Bystrica, is-Slovakkja. Fil-Luteraniżmu, waħda mill-ikbar fergħat tal-Protestantiżmu, il-knisja tal-injam tissejjaħ ukoll knisja artikolari. Din il-knisja hija waħda mit-tmien Knejjes tal-Injam tal-Karpazji Slovakki li tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2008.

Dimensjonijiet 
Il-knisja għandha għamla ta' salib bil-parti tawwalija twila 23 metru, filwaqt li l-parti qasira hija twila 18-il metru. Il-knisja hija għolja tmien metri.

Sit ta' Wirt Dinji 
Il-kostruzzjoni tal-knisja bdiet fit-23 ta' Ottubru 1725 u tlestiet fil-ħarifa tal-1726. Hija waħda mit-tmien Knejjes tal-Injam tal-Karpazji Slovakki li ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-7 ta' Lulju 2008.

Il-valur universali straordinarju tagħhom ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet" u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Knejjes
Slovakkja
Kunvent ta' Spiš

Il-Kunvent ta' Spiš (bl-Islovakk: Spišská Kapitula; bl-Ungeriż: Szepeshely jew Szepesi Káptalan) huwa kunvent-ċittadella ppreservat b'mod tajjeb ħafna fil-periferiji ta' Spišské Podhradie, is-Slovakkja, faċċata tal-Kastell ta' Spiš. Huwa parti mis-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bit-titlu "Levoča, il-Kastell ta' Spiš u l-monumenti kulturali assoċjati".

Il-kunvent-ċittadella jikkonsisti wkoll mill-Katidral ta' San Martin, iddedikat lil San Martin ta' Tours. Il-katidral kien eks monasteru ta' kostruzzjoni Medjevali u jinkludi triq waħda mdawra b'ħajt difensiv. Id-daħla ta' taħt tagħti veduta estensiva tal-Kastell ta' Spiš Castle, li jinsab faċċata fuq għolja. Il-Kunvent ta' Spiš sar is-sede prinċipali tal-amministrazzjoni tal-knisja fir-reġjun fis-seklu 12. Fl-1776 sar is-sede tad-Djoċesi ta' Spiš (Szepes).

Storja 
Il-katidral fi ħdan il-kunvent inbena bejn is-sekli 13 u 15 bi stili Rumaneski u Gotiċi. Huwa wieħed mill-ikbar monumenti Rumaneski fis-Slovakkja u huwa fost l-iktar interessanti. Fih bosta artali skolpiti Medjevali u huwa l-post fejn indifnu bosta sinjuri tal-Kastell ta' Spiš. Il-lapidi mnaqqxa tal-irħam tas-seklu 15 tal-familja Zápolya huma ta' kwalità eċċezzjonali. Pittura li ġiet irrestawrata reċentement mill-1317 turi l-inkurunazzjoni ta' Karlu I bħala r-Re tal-Ungerija, filwaqt li pittura oħra fil-katidral hija s-sors tal-isem proviżorju tal-artist anonimu ta'  Kirchdrauf.

Fl-1995 il-Papa Ġwanni Pawlu II żar il-Kunvent ta' Spiš fiż-żjara tiegħu fis-Slovakkja.

Katidral ta' San Martin 
Il-Katidral ta' San Martin huwa katidral Kattoliku Rumanesk fi ħdan il-kunvent-ċittadella ta' Spiš, li jinsab fir-raħal ta' Spišské Podhradie fid-distrett ta' Levoča. Huwa wkoll knisja parrokkjali. Il-katridral Rumanesk-Gotiku nbena fl-ewwel terz tas-seklu 13 bħala psewdobażilika b'navata ċentrali, żewġ korsiji u transett. Fl-2003, il-fdalijiet tal-Isqof Ján Vojtašák (1877-1965) ġew depożitati fil-katidral.

Sede tal-amministrazzjoni tal-knisja 
Il-Kunvent ta' Spiš sar is-sede prinċipali tal-amministrazzjoni tal-knisja fir-reġjun fis-seklu 12. Fl-1776 sar is-sede tad-Djoċesi ta' Spiš, wara li r-reġina Ungeriża Marija Tereża qasmet id-Djoċesi ta' Eger (li issa saret l-Arċidjoċesi ta' Eger). Il-Katidral ta' San Martin fi ħdan il-kunvent-ċittadella huwa wieħed mill-aqwa eżempji tal-arkitettura Gotika fis-Slovakkja.

Sit ta' Wirt Dinji 

Il-Kunvent ta' Spiš huwa parti mis-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bit-titlu "Levoča, il-Kastell ta' Spiš u l-monumenti kulturali assoċjati" li ġie ddeżinjat fl-1993. Inizjalment is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO kien jinkludi biss il-Kastell ta' Spiš iżda mbagħad ġie estiż fl-2009 biex jinkludi l-komponenti l-oħra inkluż il-Kunvent ta' Spiš.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju tal-għażla wieħed tal-UNESCO: il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Slovakkja
Kunventi
Tserkva ta' Santa Marija, Owczary

It-Tserkva ta' Santa Marija, Owczary hija knisja Gotika tal-injam tas-seklu 17 li tinsab fil-villaġġ ta' Owczary, il-Polonja, u flimkien ma' 15-il tserkva (knisja) tal-injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna oħra hija Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

Storja 
It-Tserkva ta' Santa Marija f'Owczary inbniet fl-1653. Il-knisja tal-injam hija t-tieni binja ta' dik ix-xorta li nbniet hemmhekk. L-ewwel waħda kienet ikkrollat minħabba r-ramel fil-pedamenti tagħha. Fl-1701, il-kanċellerija tat-tserkva ġiet rinnovata b'mod estensiv. It-torri tal-kampnar inbena fl-1783 minn Dimitr Dekowekin u Teodor Rusinka. Fl-1870, il-binja twessgħet biex ikollha kejl simili għal dak tan-navata. Fl-1938, il-knisja tal-injam ġiet imżejna minn ġewwa b'tiżjin polikromatiku. Wara l-Operazzjoni Vistula tal-1947 (l-ispostament ta' minoranzi Ukreni 'l barra mir-Repubblika tal-Poplu Pollakk), it-tserkva ġiet ittrasferita lill-parroċċa Kattolika Rumana. Wara li xi ċittadini spostjati bdew jerġgħu jiġu lura fil-villaġġ fl-1956, it-tserkva bil-mod il-mod reġgħet bdid toffri servizzi għall-Knisja Kattolika Ortodossa Griega Ukrena. Mill-1998 'il quddiem, it-tserkva bdiet tiffunzjona bħala Knisja Kattolika Rumana u Knisja Kattolika Ortodossa Griega Ukrena.

Sit ta' Wirt Dinji 
It-Tserkva ta' Santa Marija f'Owczary hija waħda minn 16-il Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna li ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji transnazzjonali tal-UNESCO fl-2013.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Knejjes
Polonja