Marietta Robusti

Marietta Robusti (1560? – 1590) kienet pittriċi Venezjana tar-Renaxximent.  Kienet waħda mill-ftit artisti nisa magħrufa ta' dak iż-żmien, grupp li fih insibu 'l Sofonisba Anguissola, Lucia Anguissola, Lavinia Fontana, u Diana Scultori Ghisi.

Bijografija

L-uniku sors primarju magħruf li jagħti xi dettalji fuq il-ħajja ta' Marietta Robusti hu l-ktieb ta' Carlo Ridolfi,  Il-ħajja ta' Tintoretto, ippublikat għall-ewwel darba fl-1642, għalkemm kienet diġà msemmija daqsxejn fix-xogħol ta' Raffaelo Borghini Il Riposo della Pitura e della Scultura tal-1584. Dawn iż-żewġ sorsi ma jaqblux fuq is-sena ta' twelidha: skont Borghini, twieldet fl-1555, waqt li Carlo Ridolfi jgħid li twieldet fl-1560.

Marietta twieldet u għexet Venezja, l-ikbar mill-ulied tal-pittur Jacopo Robusti, li mingħandu wirtet il-laqam la Tintoretta (li tfisser tinturiera ċkejkna minħabba missier Jocopo li kien tintore jew tinturier).  Għalhekk hi magħrufa bl-ismijiet Marietta Robusti, Marietta Tintoretto, jew la Tintoretta.
 
Billi d-drawwiet ta' dak iż-żmien kienu jeħtieġu li l-mara tibqa' dejjem ġo darha u ma jkollhiex x'taqsam mal-bejgħ u l-produzzjoni tal-arti fil-publiku, Marietta u l-kontemporanji tagħha nisa ma setgħux jidħlu fid-dinja tal-arti ħlief permezz ta' missirijiethom u ħuthom.

Marietta tħarġet bħala artista fl-ambjent kollaborattiv tal-ħanut tax-xogħol ta' missierha, fejn x'aktarx kienet tgħin fil-pitturi tiegħu billi tpinġi l-isfondi u tlesti l-kontorn tal-figuri skont ma' kien jinqasam ix-xogħol is-soltu fil-ħwienet tal-pittura ta' dak iż-zmien. Sa fejn nafu aħna, mix-xhieda li għandna, Marietta qatt ma kellha ordnijiet għal xogħol reliġjuż importanti bħal titulari tal-artali u tiżjin ieħor għal knejjes, u li kienet primarjament ritrattista.

Carlo Ridolfi iddeskriva fit-tul ir-relazzjoni intima li kellha ma' missierha Jacopo. Meta kienet tifla mhux biss kienet tkun miegħu fil-ħanut tax-xogħol, imma kienet tilbes ta' tifel biex tmur kullimkien miegħu.  L-Imperatur Massimiljanu u r-re Filippu II ta' Spanja it-tnejn urew interess biex jimpjegawha bħala pittriċi tal-qorti, imma missierha ċaħad din l-istedina f'isimha għax ma felaħx iħalliha titilqu. Fl-1578 irranġalha biex tiżżewweġ ġojjellier Venezjan, Mario Augusta, biex jiżgura li tibqa' qribu. Jacopo ħa ħsieb li Marietta titgħallem tkanta u ddoqq il-klaviċimbalu, il-klavikordu u l-ljutu.
 
Mietet fl-1590 ma nafux biex, u ndifnet f'Santa Maria dell’Orto, Venezja.

Attribuzzjoni u Valutazzjoni

L-unika pittura li żgurament nistgħu nattribwuha lil Marietta Robusti hi l-Awtoritratt tagħha (c. 1580; Gallerija tal-Uffizi, Firenze). Dan ir-ritratt juri l-Marietta quddiem klaviċimbalu, iżomm test mużikali li ġie identifikat bħala l-madrigal ta' Philippe Verdelot, "Madonna per voi ardo".  Hemm minn hu tal-fehma li dan it-test, li jiftaħ bil-kliem "Sinjura tiegħi, ninħaraq bl-imħabba għalik u int ma temminix", jissuġġerixxi li l-pittura nħolqot għal raġel, aktarx żewġ Marietta Robusti.

Fost l-attribuzzjoniet hemm ukoll: Raġel Xiħ u Tifel (c. 1585; Kunsthistorisches Museum, Vjenna); Ritratt ta' Ottavio Strada (c. 1567-68; Stedelijk Museum, Amsterdam); u żewġ pitturi żgħar tal-Madonna bil-Bambin (id-dati mhux magħrufin, Cleveland Museum of Art, Ohio). Jaħsbu li r-Ritratt ta' Żewġt Irġiel (Gemäldegalerie Alte Meister, Dresden), iffirmat "MR", hu l-uniku xogħol iffirmat  ta' Marietta Robusti li baqa'.

Xogħlijiet 
 Awtoritratt (1580, Uffizi, Firenze)
 Ritratt ta' mara (Uffizi, Firenze)
 Sinjura Venezjana (Mużew tal-Prado, Madrid)
 Sinjura Venezjana (Mużew tal-Prado, Madrid)
 Sinjura Venezjana Awtorittrat? (Mużew tal-Prado, Madrid)
 Sant'Anjeże (1578-79, Santa Maria dell'Orto, Venezja),  xogħol iffirmat minn Jacopo Tintoretto, però bl-indħil ċar ta' id oħra, x'aktarx bintu Marietta.
 Ritratt ta' Ottavio Strada (1567-68, Stedelijkmuseum, Amsterdam)
 Ritratt ta' Żewġt Irġiel (Gemaldegälerie, Dresden), iffirmata ‹MR›
 Ritratt ta' mara bħala Flora (Gemaldegälerie, Wiesbaden), dubjuż
 Raġel Xiħ u Tifel (1585, Kunsthistorisches Museum, Vjenna)

Referenzi

Ħoloq esterni

  Marietta Robusti fl-Artcyclopedia
  Bijografíja de Marietta Robusti f' Artnet
  Awtoriratt fuq Scholars Resource
 Ritratt ta' Ottavio Strada f' Web Gallery of Art

Robusti Marietta
Robusti Marietta
Robusti Marietta
Robusti Marietta