Mhic Cárthaigh

Clann de chuid Eoghanachta na Mumhan ba ea Mhic Cárthaigh.  Bhí roinnt géaga ann den chlann, ina measc Mhic Cárthaigh Riabhach, Mhic Cárthaigh Mhúscraí agus Mhic Cárthaigh Dhúiche Eala.  As líon daoine Éireannacha leis an sloinne Mac Cárthaigh, tá cónaí ar seasca fán gcéad acu i gContae Chorcaí, áit a raibh an-chumhacht acu sa Mheánaois.

.

Stair 

Is é sinsear na clainne é Cárthach, rí Eoghanacht Chaisil king, a fuair bás sa bhliain 1045 de thairbhe tine tí lasaithe d'aon ghnó ag duine Uí Lonargáin (de bhall Dál gCais, céilí comhraic na nEoghanacht).  Deargnamhaid an Ardrí, Brian Bóramha, ba é Cárthach.  Cuireadh an ruaig ar réamhdhream Mhic Cárthaigh as a cheantar dúchais ar Mhachaire na Mumhan, Contae Thiobraid Árann, de bharr leathadh Uí Bhriain i lár na 12ú haoise.

Bhí beirt mhac, Tadhg agus Cormac, ag  Muireadhach mac Cárthaigh (bás 1092). Ghlacadar beirt ainm a seanathair mar shloinne, .i. Mac Cárthaigh.  Sa bhliain 1118, críochdheighleadh ríocht na Mumhan i ndá leath, Tuamhain agus Deasumhain, ag Conradh Ghleann Maghair.  Rinneadh chéad rí Dheasumhan de Thadhg.

Le cúig aois anuas, bhí an chlann chun cinn sa Mhumhain.  Bhí ceithre mhór-ghéag ann;
 Mhic Cárthaigh Mhóir, ceann na Fine, i réim i ndeisceart Chiarraí
 Mhic Cárthaigh Dhúiche Eala, i gceannas i iarthuaisceart Chorcaí
 Mhic Cárthaigh Riabhach, lonnaithe i gCairbre in iardheisceart Chorcaí
 Mhic Cárthaigh Mhúscraí, ar theorainn Chorcaí/Chiarraí.
Choinnigh na clanna is orthu ag troid in éadan chúngach na Normannach agus na Sasanach suas go dtí an seachtú haois déag nuair a chailleadar beagnach gach rud.  Mar eisceacht,  fuair an chlann White, sliochtaigh Chormaic Láidir Mhic Cárthaigh, le hoidhreacht Caisleán Mhaigh Chromtha.  Dódh an caisleán sa bhliain 1922 agus is cuid de chlub gailf inniu é.

Is sa Bhlarna a fhaightear rí-chathaoir Mhic Cárthaigh Mhúscraí.  De réir sean-nóis, bronnadh Cloch na Blarnan ar Chormac Mac Cárthaigh, rí Dheasmhumhan, ag rí Roibeard Brús na hAlban, mar bhuíochas as ucht a chuid tacaíochta i mBlàr Allt a' Bhonnaich sa bhliain 1314.  Tugadh an tríú Caisleán ar an suíomh ag Diarmaid Mac Cárthaigh (eile) sa bhliain 1446.  Bhí cáil ar Dhiarmaid as a solabharthacht, agus dá bharr, an nós go dtuga Cloch na Blarnan bua na cabaireachta ar duine ar bith a phógfadh í.

Tá an-chuid tagairtí do chlann Mhic Cárthaigh Anna hannála, i nAnnála Inis Faithlinn ach go háirithe.  Saoirbhreathach (galldaithe mar Justin) ba ea athair Chárthaigh, ainm atá le fáil sa chlann le feadh na gcianta, matáin le Finghin (galldaithe mar Florence, sa ghnáthchaint Flurry).

Bhí an coróin i seilbh Mhic Cárthaigh, de réir tánaisteacht an Fhéineachais suas go dtí scaoileadh na ríochta sa bhliain 1596.

Clanna 
Feictear sin chlann déag mhic Cárthaigh sa King's History of Co. Kerry:
 Sliocht Eoghain Mhóir Chois Mainge
 Sliocht Cormaic Dunguile
 Sliocht Fhinghin Duibh Aird Chánachta
 Sliocht Chlann Domhnaill Fhionn
 Sliocht Iníon  Riddery
 Sliocht Domhnaill Bhric
 Sliocht Neidín
 Sliocht Chlann Taidhg Chiotaigh
 Sliocht Chlann Diarmada
 Sliocht Chlann Domhnaill Rua
 Sliocht Mhic Fhinghin

Tá garghaol idir Mhic Cárthaigh agus roinnt teaghlaigh na Mumhan eile, san áireamh Uí Shuilleabháin, Uí Cheallacháin, Uí Chaoimh, Uí Dhonnchadha agus Uí Dhonnabháin.  Bhí luathchlann Mhic Cárthaigh Anna ghlaoiti Mhic Amhlaoibh orthu féin.

 Ríthe Dheasmhumhan 1118–1596 
 Tadhg, mac is sine Mhuireadhaigh, 1118–1123
 Cormac Mac Cárthaigh, a dheartháir, 1123–1127 & 1127–1138
 Donnchadh, a dheartháir, 1127 & 1138–1143
 Diarmaid, a nia, 1143–1185
 Finghin, a dheartháir, 1206–1207
 Diarmaid mac Domhnaill, 1207–1229
 Cormac, a dheartháir, 1229–1247
 Domhnall Got, 1247–1252
 Fínghin de Chath Challainne, 1252–1261
 Cormac, a dheartháir, 1261–1262
 Domhnall mac Cormaic, 1262–1302
 Domhnall mac Domhnaill, 1302–1306
 Donnchadh, deartháir Domhnaill, 1306–1310
 Diarmaid mac Domhnaill, 1310–1326
 Cormac, deartháir Diarmada, 1326–1359
 Domhnall mac Cormaic, 1359–1390
 Tadhg mac Domhnaill, 1390–1428
 Domhnall, mac Taidhg, 1428–1469
 Tadhg, deartháir Domhnaill, 1469–1503
 Domhnaill mac Taidhg, 1503–1508
 Cormac, deartháir Domhnaill, 1508–1516 & Tadhg mac Domhnaill, 1508–1514
 Domhnall mac Cormaic, 1516 – ante 1558
 Domhnall, ante 1558–1596

 Daoine 
 Cormac Láidir Mac Cárthaigh, 9ú Tiarna Mhúscraí, taoiseach, 1411–1494
 Cormac Óg Láidir Mac Cárthaigh, 10ú Tiarna Mhúscraí, uasal, bás 1536
 Cormac mac Diarmada Mac Cárthaigh, 16ú Tiarna Mhúscraí, bás 1616
 Cormac (Charles) Mac Cárthaigh, 1d Viscount Mhúscraí agus Baron of Blarney, bás 1641
 Finghin Mac Cárthaigh, 1563–1640
 Donnchadh Mac Cárthaigh, Viscount Mhúscraí agus Iarla Clancarty, bás 1665
 Charles MacCarthy, saighdiúir in airm na Fraince agus na Sasana, bás 1665
 Justin MacCarthy, Viscount Mountcashel, mac le Donnchadh Mac Cárthaigh, Viscount Mhúscraí, bás 1694
 Donough MacCarthy, 4th Earl of Clancarty, garmhac le Donnchadh Mac Cárthaigh, Viscount Mhúscraí, 1670–1734
 Nicholas Tuite MacCarthy, seanmóirí Íosánach mór le rá, 1769–1833
 Charles MacCarthy, saighdiúir in airm na Fraince, na hÍsiltíre agus na Sasana, 1764–1824
 Robert MacCarty, Viscount Muskerry, oifigeach Chabhlach Ríoga Éireann agus riarthóir coilíneach, 1685–1769

 McCarthy 
 Andre McCarthy (rugadh 1987), imreoir cruicéid Iamácach
 Andrew McCarthy (rugadh 1962), aistriú Meiriceánach
 Andrew McCarthy (peileadóir) (born 1998), peileadóir Albanach
 Andrew C. McCarthy (rugadh 1959), dlíodóir agus iriseoir Meiriceánach
 Arch McCarthy, imreoir daorchluiche
 Benni McCarthy (rugadh 1977), peileadóir Afraice Theas
 Bernard McCarthy (1874–1948) imreoir cruicéid, dlíodóir agus ridire an Phápa as Nua Séalainn
 Bernie McCarthy (1943–2019), peileadóir Astrálach
 Brandon McCarthy (rugadh 1983), imreoir daorchluiche Meiriceánach
 Callum McCarthy (rugadh 1944), intleachtóir Briotanach
 Carolyn McCarthy (rugadh 1944), feisire SAM
 Chris McCarthy (1931–2009), siúlóir Meiriceánach
 Claire McCarthy (rugadh 1976), reathaí maratóin Éireannach
 Clem McCarthy (1882–1962), láithreoir spóirt Meiriceánach
 Con McCarthy (1893–1975), peileadóir Astrálach
 Con McCarthy (rugbaí sraithe) (1894–1968), imreoir rugbaí sraithe Nua Séalainne
 Cormac McCarthy (rugadh 1933), úrscéalaí Meiriceánach le duais Pulitzer
 Dalton McCarthy (1836–1898), dlíodóir agus polaiteoir Ceanadach
 Dennis McCarthy (cumadóir) (rugadh 1945), cumadóir scannán
 Dominic McCarthy (1892–1975), Astrálach le Victoria Cross
 Don McCarthy (1955–2018), fiontraíBriotanach
 Douglas McCarthy (rugadh 1966), amhránaí Sasanach
 Dudley McCarthy (1911–1987), saighdiúir agus staraí míleata Astrálach
 E. Jerome McCarthy (1928–2015), scoláire margaíochta Meiriceánach
 Earl McCarthy (rugadh 1969), snámhóir Éireannach 
 Edward McCarthy, fear an ghárda Meiriceánach
 Edward A. McCarthy (1918–2005), Ardeaspag Caitliceach Rómhánach Meiriceánach
 Edward Joseph McCarthy (1850–1931), Ardeaspag Caitliceach Rómhánach Ceanadach
 Ellis McCarthy (rugadh 1994), peileadóir Meiriceánach
 Eugene McCarthy (1916–2005), féidir agus Seanadóir Meiriceánach
 Fabian "Fabe" McCarthy (rugadh 1919), imreoir rugbaí Astrálach 
 Francis X. McCarthy (rugadh 1942), aisteoir Meiriceánach 
 Garry McCarthy (rugadh 1959), riarthóir ghárda Meiriceánach
 Glenn McCarthy (1907–1988), fear gnó Meiriceánach
 Harry McCarthy, siamsóir
 J. P. McCarthy (1933–1995), craoltóir raidió Meiriceánach
 J. Thomas McCarthy (rugadh 1937), oide, údar agus dlíodóir Meiriceánach
 Joe McCarthy (bainisteoir) (1887–1978), bainisteoir daorchluiche Meiriceánach
 John McCarthy (cumadóir) (rugadh 1961), cumadóir scannán
 Joseph McCarthy (1908–1957), Seanadóir SAM
 Kate McCarthy (born 1992), peileadóir Astrálach 
 Kevin McCarthy (aisteoir) (1914–2010), aisteoir Meiriceánach 
 Kevin McCarthy (polaiteoir California), feisire (2007–inniu) agus Ceannaire Mionlaigh Tí (2019–inniu)
 Kevin McCarthy (imreoir cruicéid) (rugadh 1945), imreoir cruicéid Astrálach
 Leo T. McCarthy (1930–2007), fear gnó agus polaiteoir as Californian
 Lincoln McCarthy (rugadh 1993), peileadóir Astrálach
 Maeve McCarthy, matamaiticeoir Éireannach
 Margaret McCarthy, imirceach Gael-Mheiriceánach
 Melissa McCarthy (rugadh 1970), aisteoir agus bean ghrinn Mheiriceánach 
 Mick McCarthy (rugadh 1959), peileadóir agus bainisteoir Sasanach 
 Mick McCarthy (peileadóir, rugadh 1911), peileadóir Éireannach
 Mick McCarthy (peileadóir) (1965–1998), peileadóir Éireannach
 Mike McCarthy (rugadh 1963), bainisteoir peile 
 Nobu McCarthy (1934–2002), aisteoir Seapánach-Cheanadach
 Paul McCarthy (rugadh 1945), ealaíontóir Meiriceánach
 Peter Charles Robinson (1952–2004), afm Pete McCarthy, craoltóir agus scríbhneoir taistil Briotanach
 Peter McCarthy (tionsclaí) (1845–1919), tionsclaí agus daonchara Meiriceánach 
 Rachel McCarthy (rugadh 1984), file, léirmheastóir agus craoltóir Sasanach
 Rashawn McCarthy (rugadh 1989), imreoir cispheile Filipíneach-Mheireacánach
 Rory McCarthy, (rugadh 1975), iománaí Éireannach
 Shaun Lloyd McCarthy (1928–2000), afm Desmond Cory, úrscéalaí Briotanach
 Steve McCarthy (dornálaí) (rugadh 1962), dornálaí Briotanach
 Steve McCarthy (haca oighir) (born 1981), imreoir haca oighir Ceanadach
 Thaddeus McCarthy (1455–1492), easpag Éireannach
 Thaddeus McCarthy (dlí-eolaí) (1907–2001), dlí-eolaí Nua Séalainne 
 Tim McCarthy (rugadh 1949), gníomhaire rúnseirbhís SAM, gortaithe le linn iarrata mharfaí ar Uachtarán Reagan
 Tom McCarthy (stiúrthóir) (rugadh 1966), stiúrthóir scannán agus aisteoir Meiriceánach
 Tom McCarthy (úrscéalaí) (rugadh 1969), úrscéalaí Sasanach
 Tom McCarthy (craoltóir spóirt) (born 1968), craoltóir spóirt Meiriceánach 
 Tom McCarthy (ceardchumannaí) (c. 1862 – 1899) ceardchumannaí Éireannach
 Tommy McCarthy (cispheil) (1863–1922), imreoir cispheile Meiriceánach 
 Walter T. McCarthy (1898–1985), dlíodóir agus breitheamh Meiriceánach
 Winston McCarthy (1908–1984), craoltóir spóirt Nua Séalainne

 McCarty 
 Calvin McCarty (rugadh 1984), peileadóir cúlaí reatha Ceanadach
 Carolyn A. McCarty (beo 2019), síceolaí Meiriceánach
 Daniel T. McCarty (1912–53), polaiteoir Meiriceánach
 Darren McCarty (rugadh 1972), imreoir haca Ceanadach
 David McCarty (rugadh 1969), imreoir daorchluiche Meiriceánach
 David McCarty (American football) (rugadh 1987), peileadóir Meiriceánach
 Dax McCarty (rugadh 1987), imreoir sacair Meiriceánach
 Ernest McCarty (rugadh 1941), ceoltóir agus drámadóir Meiriceánach
 Henry "Billy the Kid" McCarty (bás 1881), meirleach Meiriceánach
 J. D. McCarty (1916–1980), polaiteoir Meiriceánach as Oklahoma
 Jim McCarty (rugadh 1943), ceoltóir pop/rock Sasanach
 Jim McCarty (giotáraí) (rugadh 1947), giotáraí blues/rock Meiriceánach
 John McCarty (fl. 1880s), imreoir daorchluiche Meiriceánach
 John McCarty (Nua-Eabhrac) (1782–1851), polaiteoir Nua-Eabhrac
 Ken McCarty (rugadh 1958), polaiteoir Meiriceánach
 Leon McCarty (1888–1962), bainisteoir spóirt coláiste Meiriceánach
 Luther McCarty (1892–1913), dornálaí trom-mheáchain Meiriceánach
 Maclyn McCarty (1911–2005), géineolaí Meiriceánach
 Mary McCarty (1923–1980), aisteoir, amhránaí, rinceoir agus bean ghrinn Mheiriceánach
 Mary McCarty (1931–2009), imreoir daorchluiche Meiriceánach
 Ted McCarty (1910–2001), déantóir giotár leictreach Meiriceánach
 Walter McCarty (rugadh 1974), imreoir cispheile Meiriceánach
 William M. McCarty (c. 1789 – 1863), polaiteoir Meiriceánach

 MacCarthy 
 Denis Florence MacCarthy, file, aistreoir agus beathaisnéisí, 1817–1882
 Desmond MacCarthy, léirmheastóir Sasanach, 1878–1952
 Fiona MacCarthy (1940–2020), beathaisnéisí agus staraí an chultúir Sasanach

 Féach freisin 
 Rítheaghlaigh Ghaelacha

 Foinsí 
 Burke, Bernard and Hugh Montgomery-Massingberd, Burke's Irish Family Records, or Burke's Landed Gentry of Ireland. Londain: Burke's Peerage Ltd. 5ú heagrán, 1976.
 Byrne, Francis J., Irish Kings and High-Kings. Four Courts Press. 2a heagrán, 2001.
 Cronnelly, Richard F., Irish Family History Part II: A History of the Clan Eoghan, or Eoghanachts. Baile Átha Cliath. 1864.
 D'Alton, John, Illustrations, Historical and Genealogical, of King James's Irish Army List, 1689 2 iml. Londain: J.R. Smith. 2a heagrán, 1861.
 
 Ó Donnabháin, Seán (eag.), Annála na gCeithre Máistrí. 7 iml. Acadamh Ríoga na hÉireann. Baile Átha Cliath. 1848–51. 2a heagrán, 1856.
 O'Hart, John, Irish Pedigrees Baile Átha Cliath. 5ú heagrán, 1892.
 Ó hInnse, Séamus (eag.) agus Florence MacCarthy, Leabhar Mhic Cárthaigh, nó Miscellaneous Irish Annals (A.D. 1114–1437). Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath, 1947.
 O'Keeffe, Eugene (eag.), Eoganacht Genealogies from the An Leabhar Muimhneach. Corcaigh. 1703. (le fáil ar archive.org)
 McCarthy (Glas), Daniel, A Historical Pedigree of the Sliochd Feidhlimidh the MacCarthys of Glean-nacroim, from Carthach, twenty-fourth in descent from Oilioll Olum, (1880; W. Pollard)
 O'Brien, Michael J, The McCarthys in Early American History, (1921; Nua-Eabhrac, Dodd, Mead & Company)
 McCarthy, Samuel Trant, The MacCarthys of Munster: The Story of a Great Irish Sept'', (1922: The Dundalgan Press)

Naisc sheachtracha 
The McCarthy Clan Gathering 2013
MacCarthy Mór Pedigree ar Leabharlann Náisiúnta na hÉireann
 The MacCarthys and the Nine Years War in Munster, 1595-1603 ar The Irish Story
 Centuries of ‘lost’ MacCarthy lore returned ar Irish Examiner
 McCarthy ar Araltas

Tagairtí 

Mhic Cárthaigh