Iarnród Éireann

Comhlacht iarnróid in Éirinn is ea Iarnród Éireann (IÉ; Béarla: Irish Rail). Déanann IÉ freastal ar níos mó ná céad stáisiúin i 23 chontae i bPoblacht na hÉireann (gach contae i Mumha, Laighean, agus Connacht) agus trí chontae i dTuaisceart Éireann (Contae an Dúin, Contae Ard Mhacha agus Contae Aontroma). Na seirbhísí a sholáthraíonn sé ná Intercity (Idir-chathair), Commuter (Comaitéar) agus DART (traenacha leictreacha i gContaetha Átha Cliath agus Chill Mhantáin).

Suas go dtí 2013, ba í Éire an t-aon stát san Aontas Eorpach nár cuireadh an Treorach AE 91/440 agus reachtaíocht eile cosúil i bhfeidhm. Séard i gceist leis an dtreorach ná riar an bonneagar Iarnróid agus an tseirbhís traenach a scaoil óna gcéile, ionas go mbeidh an bonneagar insroichte go bpoiblí agus é a bheith faoi riar ag comhlacht neamhspleách príobháideach. Ba bhaint ó dhualgas ar thaobh rialtas na Éireann é neamh ard a thug siad ar an reachtaíocht seo, agus mar sin i 2012, rinneadh comhcomharliú faoi  athstruchtúrú a dhéanamh ar Iarnród Éireann. Tháinig an comhchomhairle chun deireadh ar 14 Márta 2013, nuair a bheartaítear riar an bonneagar Iarnróid a bheith de stiúradh ag dhá chomhlachtaí: riar an Iarnróid agus bainistíocht den bonneagar.

Eagraíocht

Thart fá an t-am a bhunaíodh an comhlacht, tugtar an t-ainm "Irish Rail" orthu féin agus d'uchtaigh siad siombail "na cheithre Iarnróid". I 1994, bheartaigh an comhlacht an leagann Gaeilge den ainm a tharraing anuas agus í a chuir chun tosaigh ina mbranda comhlachta. De bharr sin chumadh siombail nua, giorraithe go "IÉ". Áfach, d'fhán an dá leagann theangach mar bhall den ainm oifigiúil ("Iarnród Éireann - Irish Rail"). I 2013, tarraingítear branda dátheangach anuas.

Tá seirbhísí traenach scartha i gceithre láithreacha réigiúnacha:
 - Seirbhísí ó thuaidh agus soir faoi riar ag Stáisiún Uí Chonghaille (An tSeirbhís ó thuaidh thoir go dtí Sligeach san áireamh)
 - Seirbhísí ó dheas agus thoir faoi riar ag Stáisiún Heuston

Stoc rolla i bhfeidhm ag Iarnród Éireann
Tá méíd na traenloingeas ar chomhaireamh 547 gCarráistí (gan an tSéirbhis Enterprise a thógáil san áireamh)

256 charráistí mar bhaill ag na seirbhísí Idirchathrach
148 gcarráistí mar bhaill ag na seirbhísí Commaitéir
134 charráistí mar bhaill ag na seirbhísí Méarlíne Átha Cliath (DART)
28 gcarráistí mar bhaill ag an Enterprise ó thuaidh go dtí Béal Feirste

Traeinloingeas Idirchathrach agus an Enterprise
IE Aicme 201 Inneal Traenach
IE Aicme 22000 Aanod Iolrach Díosal
Mark 4
Aonad Traenach Uí De Dietrich

Traeinloingeas Commaitéir
Stoc láithreach
IE Aicme 2600 Aanod Iolrach Díosal
IE Aicme 2800 Aanod Iolrach Díosal
IE Aicme 29000 Aanod Iolrach Díosal
 
Iar-stoc
IE Aicme 2700 Aanod Iolrach Díosal
IE Aicme 2750 Aanod Iolrach Díosal

Traeinloingeas láithreach

An traeinloingeas sa todhchaí 
De thoradh an bhorrtha in úsáid na dtraenacha thar roinnt bliana, tá scéim ar bun ag IÉ níos mó feithiclí a chur chun seirbhíse. Faoi láthair, reáchtáileann IÉ seirbhísí Mearlíne Átha Cliath (DART) a seit traenach ar 6 charráistí ar a laghad fad is atá dtraeinloingeas SIIC (Seirbhís Iarnróid Idir Cathrach) uilig curtha chun seirbhíse. Feasta, cuirfear scéim cennachán cumtha ag IÉ i bhfeidhm agus tarraingneofar anuas SIIC nua - ceannachán de 41 charráistí le seachadadh i 2021 ar dtús, lena dtarraingítear 3 thraenacha nua anuas chun seirbhíse agus an fuílleach in úsáid le haghaidh leathnú na gcarráistí traenacha eile go hidirmheánach. Freisin, tá sprioc déanta ag IÉ athsholáthair iomlán a dhéanamh ar thraeinloingeas Mearlíne Átha Cliath fad is atá an leathnú gréasán traenach ar bun. Beidh an creat Mearlíne Átha Cliath pleanáilte ag soláthar suas le 600 feithiclí ar sheit traenacha de 4 agus 8 (g)c(h)arráistí, lena bheidh leath dóibh ina dtraenacha AIL (Aonad Iolrach Leictreach) agus an leath eile ina dtraenacha ACIL (Aonad Cadhnra Iolrach Leictreach).

Féach freisin 
 Córas Iompair Éireann
 Stair iarnróid na hÉireann

Tagairtí 

Comhlachtaí iompair
 
Iarnróid in Éirinn