joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
An Tríú Crosáid

Is í an Tríú Crosáid (1189-1192), ar a dtugtar Crosáid na Ríthe, ná iarracht a rinne ceannairí Eorpacha an Talamh Naofa a athghabháil ó na Turcaigh faoi cheannas Saladin (Ṣalāḥ ad-Dīn Yūsuf ibn Ayyūb).
Bhí rath ar an bhfeachtas, den chuid is mó, maidir le cathair thábhachtach a gabhadh. Ghabhadh Acre sa bhliain 1189 agus lean na Crosáidirí ar aghaidh agus i ndiaidh bhua gar d’Arsuf ghabhadar Jaffa. Bhí an chuid is mó de ghabhálacha Shaladin aisiompaithe achu, ach theip orthu Iarúsailéim a ghabháil, príomhchuspóir mothúchánach agus spioradálta na Crosáide.

Tar éis gur theip ar an Dara Crosáid, bhí smacht ag an ríshliocht Zengid ar an tSiria aontaithe agus bhí siad i mbun coimhlinte le rialtóirí Fatimid na hÉigipte. Le himeacht aimsire, bhí na Turcaigh ag cur le chéile níos fearr ná mar a bhídís i dtosach, agus níorbh fhada go dtáinig fear i dtreise ina measg a dhlúthaigh go daingean le chéile iad. Saladin b'ainm don fhear sin. Do bhain sé ard-cheannas na hÉigipte amach, agus thug se tuaisceart na Siria faoi na smacht, agus ansin chinn sé ar Ríocht Iarúsailéim do ghabháil. Do bhuaidh sé glan ar na Críostaithe i gcath mór a tugadh ag Hattin, láimh le Muir na Gailíle, i mí Iúil, 1187 A.D. dhá mhí ina dhiaidh sin.

Nuair a tháinig scéala faoi sin abhaile go dtí an Eoraip, d'fhóagair an Pápa an tríú crosáid.
Ar dtús, bhí na trí ríthe ba chumhachtaí san Eoraip páirteach san gcrosáid sin- Feardorcha I na Gearmáine, Pilib Augustus, rí na Fraince, agus Risteard Leonchroí Ní raibh Freardorcha I i bhfad san Áise Bheag, gur bathadh é san abhainn Saleph, in aice le Caisleán Silifke. D'fhill cuid mhaith dá saighdiúirí ar an Ghearmáin ansin. Do chuidigh Pilib agus Risteard le na chéile gur ghabhadar Acre. Ach níor mhair an c áirdeas idir an dá rí i bhfad, agus i gcionn tamaill do thréig Pilib an chrosáid agus d'fhill sé abhaile. Do choinnigh Risteard an cogadh ar siúl ar feadh breis agus bliain ina dhiaidh sin., agus throid sé féin chomh calma sin gach am gur tugadh 'Richard Cœur de Lion' air. Ar an 2 Meán Fómhair 1192, chríochnaigh Richard agus Saladin conradh a thug ceannas iomlán ag na Moslamaigh thar Iarúsailéim, Freisin, rinne sé socrú le Saladin go ligfí na Críostaithe, ar oilithrigh agus ceannaithe neamh-armtha iad, cuairt a thabhairt ar chathair Iarúsailéim gan táillí ná cáin d'íoch. 
D'fhág Risteard an Talamh Naofa ar an 9 Deireadh Fómhair. A bhuí le an rath Triú Chrosáid ligeadh do na Crosáidithe stáit mhóra a choimeád sa Chipir agus ar chósta na Siria. Ach mar sin, toisc nár ghabhadh Iarúsailéim thar nais ó Shaladin an turas sin, bheadh iarmhairt tubaisteach ann, sé sin An Ceathrú Crosáid |an Cheathrú Crosáid]] a chur ar bun. 

Crosáidí
Catárachas

Ball an seict Chríostaí mheánaoiseach eiriciúil a chuir in iúl cineál déachas Mainicéasaíoch é Catárachas. Lorg siad glaineacht spioradálta mhór a chuir i gcrích. 

Catárachas
Eaglais Chaitliceach Rómhánach
Crosáidí
Castaire

Is uirlis le gialla le haghaidh greim daingean a bhreith ar rud agus cnó nó bolta a thiontú é castaire.

Uirlisí láimhe
Glenda Gilson

Is maincín agus láithreoir teilifíse Éireannach í Glenda Gilson. Rugadh i mí Mhárta 1981.

Gairm
Bhí sí ar an stáisiún teilifíse Bubble Hits sa bhliain 2006, agus chuir sí an chlár Xposé i láthair ar TV3 ó 2008 go dtí 2019. 

Bhí sí mar iomaitheoir ar an gcéad sraith Celebrity Bainisteoir ar RTÉ a hAon sa bhliain 2008.

Chuir sí Ireland's Got Mór Talent ar TV3 i láthair le James Kavanagh.

Sa bhliain 2020, ghlac sí páirt i Dancing with the Stars le Robert Rowiński. Díbríodh an beirt ón gcomórtas ar an 26 Eanáir.

Tagairtí

Daoine beo
Daoine a rugadh i 1981
Stáisiún tiúb King's Cross St. Pancras

Is stáisiún suite suite i London Borough of Camden é Stáisiún tiúb King's Cross St. Pancras .

Féach freisin  
 Loscadh Kings Cross, Londain (1987)

Tagairtí 

Stáisiúin traenacha i Londain
London Borough of Camden
Contae Anderson, Tennessee

Is contae i Tennessee é Anderson.  Is é Clinton príomhbhaile an chontae. Is é Oak Ridge an chathair is mó sa chontae. Bhí 75,936 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

A
Contae Bedford, Tennessee

Is contae i Tennessee é Bedford.  Is é Shelbyville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 45,058 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

B
Contae Benton, Tennessee

Is contae i Tennessee é Benton.  Is é Camden príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 16,489 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

B
Contae Bledsoe, Tennessee

Is contae i Tennessee é Bledsoe.  Is é Pikeville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 12,876 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

B
Contae Blount, Tennessee

Is contae i Tennessee é Blount.  Is é Maryville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 127,253 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015. 54,641 duine a bhí ina chónaí ann sa bhliain 1950.

Tagairtí

B
Contae Bradley, Tennessee

Is contae i Tennessee é Bradley.  Is é Cleveland príomhbhaile an chontae agus  an chathair is mó sa chontae. Bhí 98,963 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

B
Contae Campbell, Tennessee

Is contae i Tennessee é Campbell.  Is é Jacksboro príomhbhaile an chontae. Is é LaFollette an chathair is mó sa chontae. Bhí 40,716 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

C
Contae Cannon, Tennessee

Is contae i Tennessee é Cannon.  Is é Woodbury príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 13,801 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 201o.

Tagairtí

C
Contae Carroll, Tennessee

Is contae i Tennessee é Carroll.  Is é Huntingdon príomhbhaile an chontae. Is é McKenzie an chathair is mó sa chontae. Bhí 28,522 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

C
Contae Carter, Tennessee

Is contae i Tennessee é Carter.  Is é Elizabethton príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 57,424 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

C
Contae Cheatham, Tennessee

Is contae i Tennessee é Cheatham.  Is é Ashland City príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 39,105 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

C
Contae Chester, Tennessee

Is contae i Tennessee é Chester.  Is é Henderson príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 17,131 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

C
Contae Claiborne, Tennessee

Is contae i Tennessee é Claiborne.  Is é Tazewell príomhbhaile an chontae. Is é Harrogate an chathair is mó sa chontae. Bhí 32,213 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

C
Contae Clay, Tennessee

Is contae i Tennessee é Clay.  Is é Celina príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 7,861 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

C
Contae Cocke, Tennessee

Is contae i Tennessee é Cocke.  Is é Newport príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 35,162 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

C
Contae Coffee, Tennessee

Is contae i Tennessee é Coffee.  Is é Manchester príomhbhaile an chontae. Is é Tullahoma an chathair is mó sa chontae. Bhí 52,796 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

C
Contae Crockett, Tennessee

Is contae i Tennessee é Crockett.  Is é Alamo príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 14,586 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

C
Contae Cumberland, Tennessee

Is contae i Tennessee é Cumberland.  Is é Crossville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 56,053 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

C
Contae Decatur, Tennessee

Is contae i Tennessee é Decatur.  Is é Decaturville príomhbhaile an chontae. Is é Parsons an chathair is mó sa chontae. Bhí 11,757 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

D
Contae DeKalb, Tennessee

Is contae i Tennessee é DeKalb.  Is é Smithville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 18,723 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

D
Contae Dickson, Tennessee

Is contae i Tennessee é Dickson.  Is é Charlotte príomhbhaile an chontae. Is é Dickson an chathair is mó sa chontae. Bhí 51,487 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

D
Contae Dyer, Tennessee

Is contae i Tennessee é Dyer.  Is é Dyersburg príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 38,335 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

D
Contae Fayette, Tennessee

Is contae i Tennessee é Fayette.  Is é Somerville príomhbhaile an chontae. Is é Oakland an chathair is mó sa chontae. Bhí 38,413 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

F
Contae Fentress, Tennessee

Is contae i Tennessee é Fentress.  Is é Jamestown príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 17,959 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

F
Contae Franklin, Tennessee

Is contae i Tennessee é Franklin.  Is é Winchester príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 41,052 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

F
Contae Gibson, Tennessee

Is contae i Tennessee é Gibson.  Is é Trenton príomhbhaile an chontae. Is é Humboldt an chathair is mó sa chontae. Bhí 49,683 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

G
Contae Giles, Tennessee

Is contae i Tennessee é Giles.  Is é Pulaski príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 28,946 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

G
Contae Grainger, Tennessee

Is contae i Tennessee é Grainger.  Is é Rutledge príomhbhaile an chontae. Is é Bean Station an chathair is mó sa chontae. Bhí 22,657 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

G
Contae Greene, Tennessee

Is contae i Tennessee é Greene.  Is é Greeneville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 68,831 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

G
Contae Grundy, Tennessee

Is contae i Tennessee é Grundy.  Is é Altamont príomhbhaile an chontae. Is é Gruetli-Laager an chathair is mó sa chontae. Bhí 13,703 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

G
Contae Hamblen, Tennessee

Is contae i Tennessee é Hamblen.  Is é Morristown príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 62,544 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

H
Contae Hamilton, Tennessee

Is contae i Tennessee é Hamilton.  Is é Chattanooga príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 354,098 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

H
Contae Hancock, Tennessee

Is contae i Tennessee é Hancock.  Is é Sneedville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 6,819 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

H
Contae Hardeman, Tennessee

Is contae i Tennessee é Hardeman.  Is é Bolivar príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 27,253 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

H
Contae Hardin, Tennessee

Is contae i Tennessee é Hardin.  Is é Savannah príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 26,026 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

H
Contae Hawkins, Tennessee

Is contae i Tennessee é Hawkins.  Is é Rogersville príomhbhaile an chontae. Is é Church Hill an chathair is mó sa chontae. Bhí 56,833 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

H
Contae Haywood, Tennessee

Is contae i Tennessee é Haywood.  Is é Brownsville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 18,787 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

H
Contae Henderson, Tennessee

Is contae i Tennessee é Henderson.  Is é Lexington príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 27,769 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

H
Contae Henry, Tennessee

Is contae i Tennessee é Davidson.  Is é Paris príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 32,330 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

T
Contae Hickman, Tennessee

Is contae i Tennessee é Hickman.  Is é Centerville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 24,690 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

H
Contae Houston, Tennessee

Is contae i Tennessee é Houston.  Is é Erin príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 8,426 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

H
Contae Humphreys, Tennessee

Is contae i Tennessee é Humphreys.  Is é Waverly príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 18,538 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

H
Contae Jackson, Tennessee

Is contae i Tennessee é Jackson.  Is é Gainesboro príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 11,638 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

J
Contae Jefferson, Tennessee

Is contae i Tennessee é Jefferson.  Is é Dandridge príomhbhaile an chontae. Is é Jefferson City an chathair is mó sa chontae. Bhí 53,535 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

J
Contae Johnson, Tennessee

Is contae i Tennessee é Johnson.  Is é Mountain City príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 18,244 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

J
Contae Knox, Tennessee

Is contae i Tennessee é Knox.  Is é Knoxville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 456,132 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2016.

Tagairtí

K
Contae Lauderdale, Tennessee

Is contae i Tennessee é Lauderdale.  Is é Ripley príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 26,936 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

L
Contae Lawrence, Tennessee

Is contae i Tennessee é Lawrence.  Is é Lawrenceburg príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 41,869 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

L
Contae Lewis, Tennessee

Is contae i Tennessee é Lewis.  Is é Hohenwald príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 12,161 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

L
Contae Lincoln, Tennessee

Is contae i Tennessee é Lincoln.  Is é Fayetteville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 33,743 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

L
Contae Loudon, Tennessee

Is contae i Tennessee é Loudon.  Is é Loudon príomhbhaile an chontae. Is é Lenoir City an chathair is mó sa chontae. Bhí 51,130 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

L
Contae Macon, Tennessee

Is contae i Tennessee é Macon.  Is é Lafayette príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 23,450 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2016.

Tagairtí

M
Contae Madison, Tennessee

Is contae i Tennessee é Madison.  Is é Jackson príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 98,294 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

M
Contae Marion, Tennessee

Is contae i Tennessee é Marion.  Is é Jasper príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 28,237 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

M
Contae Marshall, Tennessee

Is contae i Tennessee é Marshall.  Is é Lewisburg príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 30,617 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

M
Contae Maury, Tennessee

Is contae i Tennessee é Maury.  Is é Columbia príomhbhaile an chontae. Is é Spring Hill an chathair is mó sa chontae. Bhí 89,981 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2016.

Tagairtí

M
Contae McMinn, Tennessee

Is contae i Tennessee é McMinn.  Is é Athens príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 52,266 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

M
Contae McNairy, Tennessee

Is contae i Tennessee é McNairy.  Is é Selmer príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 26,075 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

M
Contae Meigs, Tennessee

Is contae i Tennessee é Meigs.  Is é Decatur príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 11,753 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

M
Contae Monroe, Tennessee

Is contae i Tennessee é Monroe.  Is é Madisonville príomhbhaile an chontae. Is é Sweetwater an chathair is mó sa chontae. Bhí 45,771 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

M
Contae Montgomery, Tennessee

Is contae i dtuaisceart Tennessee é Montgomery.  Is é Clarksville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 195,734 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

M
Contae Moore, Tennessee

Is contae i Tennessee é Moore.  Is é Lynchburg príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 6,362 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

M
Contae Morgan, Tennessee

Is contae i Tennessee é Morgan.  Is é Wartburg príomhbhaile an chontae. Is é Coalfield an chathair is mó sa chontae. Bhí 21,987 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

M
Contae Obion, Tennessee

Is contae i Tennessee é Obion.  Is é Union City príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 31,807 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

O
Contae Overton, Tennessee

Is contae i Tennessee é Overton.  Is é Livingston príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 22,083 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

O
Contae Perry, Tennessee

Is contae i Tennessee é Perry.  Is é Linden príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 7,915 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

P
Contae Pickett, Tennessee

Is contae i Tennessee é Pickett.  Is é Byrdstown príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 5,077 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

P
Contae Polk, Tennessee

Is contae i Tennessee é Polk.  Is é Benton príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 16,825 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

P
Contae Putnam, Tennessee

Is contae i Tennessee é Putnam.  Is é Cookeville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 72,321 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

P
Contae Rhea, Tennessee

Is contae i Tennessee é Rhea.  Is é Dayton príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 31,809 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

R
Contae Roane, Tennessee

Is contae i Tennessee é Roane.  Is é Kingston príomhbhaile an chontae. Is é Harriman an chathair is mó sa chontae. Bhí 52,753 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

R
Contae Robertson, Tennessee

Is contae i Tennessee é Robertson.  Is é Springfield príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 69,165 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2016.

Tagairtí

R
Contae Rutherford, Tennessee

Is contae i Tennessee é Rutherford.  Is é Murfreesboro príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 308,251 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2016.

Tagairtí

R
Contae Scott, Tennessee

Is contae i Tennessee é Scott.  Is é Huntsville príomhbhaile an chontae. Is é Oneida an chathair is mó sa chontae. Bhí 21,950 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

S
Contae Sequatchie, Tennessee

Is contae i Tennessee é Sequatchie.  Is é Dunlap príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 14,112 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

S
Contae Sevier, Tennessee

Is contae i Tennessee é Sevier.  Is é Sevierville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 95,946 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

S
Contae Shelby, Tennessee

Is contae i Tennessee é Shelby.  Is é Memphis príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 938,069 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

S
Contae Smith, Tennessee

Is contae i Tennessee é Smith.  Is é Carthage príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 19,166 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

S
Contae Stewart, Tennessee

Is contae i Tennessee é Stewart.  Is é Dover príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 13,324 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

S
Contae Sullivan, Tennessee

Is contae i Tennessee é Sullivan.  Is é Blountville príomhbhaile an chontae. Is é Kingsport an chathair is mó sa chontae. Bhí 156,823 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

S
Contae Sumner, Tennessee

Is contae i Tennessee é Sumner.  Is é Gallatin príomhbhaile an chontae. Is é Hendersonville an chathair is mó sa chontae. Bhí 180,063 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2016.

Tagairtí

S
Contae Tipton, Tennessee

Is contae i Tennessee é Tipton.  Is é Covington príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 61,870 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

T
Contae Trousdale, Tennessee

Is contae i Tennessee é Trousdale.  Is é Hartsville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 8,042 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

T
Contae Unicoi, Tennessee

Is contae i Tennessee é Unicoi.  Is é Erwin príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 17,860 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

U
Contae Union, Tennessee

Is contae i Tennessee é Union.  Is é Maynardville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 19,119 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

U
Contae Van Buren, Tennessee

Is contae i Tennessee é Van Buren.  Is é Spencer príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 16,825 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

V
Contae Warren, Tennessee

Is contae i Tennessee é Warren.  Is é McMinnville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 40,435 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

W
Contae Washington, Tennessee

Is contae i Tennessee é Washington.  Is é Jonesborough príomhbhaile an chontae. Is é Johnson City an chathair is mó sa chontae. Bhí 122,979 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

W
Contae Wayne, Tennessee

Is contae i Tennessee é Wayne.  Is é Waynesboro príomhbhaile an chontae. Is é Clifton an chathair is mó sa chontae. Bhí 17,021 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

W
Contae Weakley, Tennessee

Is contae i Tennessee é Weakley.  Is é Dresden príomhbhaile an chontae. Is é Martin an chathair is mó sa chontae. Bhí 35,021 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

W
Contae White, Tennessee

Is contae i Tennessee é White.  Is é Sparta príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 25,841 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

W
Contae Williamson, Tennessee

Is contae i Tennessee é Williamson.  Is é Franklin príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 219,107 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2016.

Tagairtí

W
Contae Wilson, Tennessee

Is contae i Tennessee é Wilson.  Is é Lebanon príomhbhaile an chontae. Is é Mt. Juliet an chathair is mó sa chontae. Bhí 132,781 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2016.

Tagairtí

W
Jane Seymour

An tríú bean chéile Anraí VIII Shasana ab ea Jane Seymour a rugadh ar an 1508 agus fuair bás ar an 24 Deireadh Fómhair 1537. 

Daoine a rugadh i 1508
Básanna i 1537
Thomas Cromwell

Príomh-aire Anraí VIII Shasana ab ea Thomas Cromwell, 1st Earl of Essex a rugadh thart ar an mbliain 1485 agus fuair bás ar an 28 Iúil 1540. 

Daoine a rugadh i 1485
Básanna i 1540
LPGA

Cumann Galf na mBan is é an LPGA, bunaíodh i 1950 agus is i Daytona Beach, Florida atá ceanncheathrú an chumann. Eagríonn siad an Comortas Turas LPGA, imreoirí den chéad scoth san áireamh.

Stair
Sa céad daichead blianta, bhí an lámh in uachtar ag galfaire as Meiriceá. Tháinig imreoirí thar barr as an Eoirap agus an Astráil le linn na nóchaidí. Bhí Annika Sörenstam as an tSualainn an t-imreoir is ráthúil san am seo, ba í imreoir na bliana ocht n-uaire idir 1995 agus 2005. Tháinig sé mar comortas níos idirnáisiúnta tar éis an an mhílaois. Bhuaigh an Meicsiceach Lorena Ochoa imreoir na bliana ceithre bhliain le chéile ó 2006 go dtí 2009. Bhuaigh galfaire as an Téaváin, an Téalainn, an Chóiré Theas agus Meiriceá an gradam sin ó 2010. Bhí stair déanta i 2017 nuair thug an LPGA an duais do beirt imreoirí, Sung Hyun Park agus So Yeon Ryu as Chóiré Theas.
Oilithreach

Duine a théann ar thuras go dtí áit naofa is ea oilitreach (ón laidin peregrinus, sa bhrí litriúil,neach a tháinig ó i bhfad i gcéin. De ghnáth, turas fisiciúil a bhíonn i gceist (go minic ar chos) chuig áit áirithe , a bhfuil an-tábhacht ag baint lei do chóras creideamh reiligiúnach an lucht leanúna. Sa litríocht spioradálta Chríostaí, d'fhéadach an coincheap tagairt a dhéanamh do thaithí ar an saol domhanda (a mheas mar thréimhse deoraíochta), nó do chosán inmheánach an neach spioradálta, ó staid na hainnise go staid na [[beannaitheacht |beannaitheachta]].

 Stair 
Tá oilitrighagus agus dul ar oilithreacht coitianta i go leor reiligiúin, lena n-áirítear creidimh [[An tSean-Éigipt|na sean-Éigipte]], [[An Iaráin| na Peirse]] sa tréimhse Mitris , [[ an India| na hIndia]], , [[an tSín| na Síne]], agus [[an tSeapáin| na Seapáine]]. Tá an gnás Gréagach agus Rómhánach dul i gcomhairle leis na déithe tré na  n-oracal, ''áitiúil, mar shampla iad siúd ag [[Dodona]] nó Deilfe, sa Ghréig, atá ar eolas go forleathan. Sa Ghréig,  d ' fhéadfadh oilithreachtaí a bheith pearsanta nó stát-urraithe.

Féach freisin 
 Hajji
 Domhnach na Cruaiche

Tagairtí

Litríocht

Naisc sheachtracha 
 
 Meánaoise Oilithrigh' Éadaí Léaráidí den 13ú–16ú haois oilithrigh, agus naisc le grianghraif de 16ú haois-éadaí a rinneadh ar oilithreacht

Oilithreachtaí
Reiligiún
Áilleacht

Saintréith de chuid an ainmhí, an idé, an rud, an duine nó an áit is ea 'an áilleacht,' a sholáthraíonn mothú buan an phléisiúir nó an sásamh. Déantar staidéar ar an áilleacht mar chuidn de aeistéitic, chultúir, shíceolaíocht shóisialta, d'fhealsúnacht agus shocheolaíocht. An "áilleacht idéalach " is is ea an t-eintiteas a bhfuil meas air, nó a bhfuil bhuanna aige gurb é an áilleacht is cúis leis i  chultúr ar leith, chun foirfeachta.

Mheastar gur a mhalairt ar fad atá sa ghránnacht.

Ré an Réasúin

Tagairtí 

Scéimh
Justin McNulty

Is polaiteoir Éireannach ón Mhullach Bán, Contae Ard Mhacha é Justin McNulty, (a rugadh ar an 15 Samhain 1974). Is ball é de Pháirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre (PSDLO). Is Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann) é d'Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha, ó 2017 ar aghaidh. 

D'imir sé peil lena chlub áitiúil 'Cúchulainn CLG, An Mullach Bán' in Ard Mhacha. agus bhí sé ina bhall d' fhoireann peile sinsir Ard Mhacha ó 1995 go dtí 2005. Bhuaigh sé bonn i gCluiche  Ceannais Peile na hÉireann sa bhliain 2002, ag imirt mar lánchúlaí.

A ghairmréim pholaitiúil 
Chuaigh McNulty san iomaíocht le haghaidh toghcheantair Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha, san olltoghchán 2015. Cé gur bhain iarrthóir Shinn Féin,  Mickey Brady an suíochán, fuair McNulty 12,026 vótaí, nó 24.1% d' iomlán na votaí, sé sin 1500 vóta níos mó ar an mbliain roimhe sin . Toghadh McNulty mar chomhalta den 6ú Tionól Thuaisceart Éireann ar 3 Márta 2017, le haghaidh an PSDLO.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1974
Daoine beo
Bainisteoirí peile Gaelaí
Comhaltaí den Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann
Fir
Náisiúnaithe Éireannacha
Peileadóirí Gaelaí
Catherine Howard

An cúigiú bean chéile Anraí VIII Shasana ab ea Catherine Howard a rugadh ar an 1523 agus fuair bás ar an 13 Feabhra 1542. 

Daoine a rugadh i 1523
Básanna i 1542
Thomas Cranmer

Ardeaspag Canterbury i rith réimeas Anraí VIII Shasana ab ea Thomas Cranmer a rugadh ar an 2 Iúil 1489 agus fuair bás ar an 21 Márta 1556. 

Daoine a rugadh i 1489
Básanna i 1556
Ardeaspaig
Daoine Sasanacha
Eaglais Shasana
Fir
An Séú Crosáid

Thosaigh an Séú Crosáid mar iarracht i 1228 chun Iarúsailéim a fháil ar ais. Thosaigh sé seacht mbliain tar éis teip an Cúigiú Crosáid bhí fíorbheagán troid ann. Rinne cleasaíocht taidhleoireacht an tImpire Naofa Rómhánach, Feardorcha II, Ríocht Iarúsailéim smacht éigean thar Iarúsailéim a fháil ar ais le haghaidh an formhór cúig bhliain déag a lean é (1229–39, 1241–44) ceantair an Talamh Naofa chomh maith.

Crosáidí
Catherine Parr

An séú bean chéile Anraí VIII Shasana ab ea Catherine Parr a rugadh ar an 1512 agus fuair bás ar an 7 Meán Fómhair 1548. 

Daoine a rugadh i 1512
Básanna i 1548
Conradh Náisiúnta na Liobáine

Is éard atá i gceist le Conradh Náisiúnta na Liobáine ná conradh neamhscríofa a dhéanann gnó an bhunreachta sa Liobáin. Seo a deir an Conradh, thar aon rud eile:

 Tá na Críostaithe Maróiníteacha sásta glacadh leis gur tír Arabach í an Liobáin, agus nach lorgann siad cabhair ó chumhachtaí iasachta.

 Tá na Moslamaigh sásta gan aontas a lorg leis an tSiria.

 Is Críostaí Maróiníteach é Uachtarán na Liobáine.

 Is Moslamach Sunnaíoch é Príomh-Aire na Liobáine.

 Is Moslamach Siach é Ceann Comhairle na Parlaiminte.

 Is Críostaithe Gréagacha Ortadocsacha iad an Leas-Cheann Comhairle agus an Leas-Phríomh-Aire.

 Is Críostaí Maróiníteach é Ceann Foirne Ginearálta na bhFórsaí Armtha.

 Is Drúsach é Ard-Cheannasaí na bhFórsaí Armtha.

 Is é coibhneas na bhFeisirí Críostaí agus Moslamacha i bParlaimint na Liobáine ná seisear in aghaidh an chúigir.

An conradh síochána a síneadh in Tá'if, an Araib Shádach, sa bhliain 1989, le deireadh a chur le cogadh cathartha na Liobáine, bhain sé cuid de na cumhachtaí den Uachtarán Chríostaí agus d'athraigh sé an coibhneas go 1:1.

An Liobáin
Contae San Bernardino, California

Is contae i California é San Bernardino.  Is é San Bernardino príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 2,035,210 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

S
Contae Imperial, California

Is contae i California é Imperial.  Is é El Centro príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 174,528 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

I
Contae Riverside, California

Is contae i California é Riverside.  Is é Riverside príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 2,189,641 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

R
Contae Alameda, California

Is contae i California é Alameda.  Is é Oakland príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Bhí 1,510,271 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

A
Contae Los Angeles, California

Is contae in California é Los Angeles. Is é Los Angeles príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Bhí 9,818,605 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

L
Contae Jackson, Florida

Is contae i Florida é Jackson.  Is é Marianna príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 48,599 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

J
Contae Escambia, Florida

Is contae i Florida é Escambia. Is é Pensacola príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 315,187 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2016.

Tagairtí

E
Contae Okaloosa, Florida

Is contae i Florida é Okaloosa.  Is é Crestview príomhbhaile an chontae agus is é Wright an lonnaíocht is mó sa chontae. Bhí 201,170 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

O
Contae Walton, Florida

Is contae in Florida é Walton.  Is é DeFuniak Springs príomhbhaile an chontae agus is é Miramar Beach an chathair is mó sa chontae. Bhí 65,889 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

W
Contae Cook, Illinois

Is contae in Illinois é Cook. Is é Chicago príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 5,194,675 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

C
Contae St. Clair, Illinois

Is contae in Illinois é St. Clair. Is é Belleville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 270,056 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

S
Sióg na bhFiacla

Leabhar do pháistí de chuid an scríbhneoir Meiriceánach Francesca Simon is ea Sióg na bhFiacla.

Ficsean
Leabhair
An Fóram um Shíocháin agus Athmhuintearas

Bhunaigh  rialtas na hÉireann An Fóram um Shíocháin agus Athmhuintearas, (Béarla:Forum for Peace and Reconciliation), i mí Dheireadh Fómhair 1994, mar chuid den bpróiseas síochána i dTuaisceart Éireann.

Tionscnamh 
Samhlaíodh an Fóram in Alt 11 nDearbhú Shráid Downing, Nollaig 1993:
 The Irish Government would make their own arrangements within their jurisdiction to enable democratic parties to consult together and share in dialogue about the political future. The Taoiseach's intention is that these arrangements could include the establishment, in consultation with other parties, of a Forum for Peace and Reconciliation to make recommendations on ways in which agreement and trust between both traditions in Ireland can be promoted and established.
Spreag an sos cogaidh a d’fhógair na  poblachtánaigh, an tIRA Sealadach agus na dílseoirí, Óglaigh Uladh, (UVF) agus an Cumann Cosanta Uladh,(UDA),  i mí Mheán Fómhair na bliana 1994, na hullmhúcháin le haghaidh an Fhóraim. Tugadh cuireadh do na heagraíochta polaitiúla a bhí comhcheangailte leo freastal ar an Fhoram .  Ghlac Sinn Féin leis, cé gur dhiúltaigh na dílseoirí, an Páirtí Aontachtach Forásachan, (PUP) agus an Páirtí Daonlathach Uladh, (UDP), mar a rinne na haontachtaithe príomhshrutha, an Páirtí Aontachtach Uladh, (UUP), agus an Páirtí Aontachtach Daonlathach, (DUP). Measadh go raibh láithreacht Shinn Féin in éineacht le  páirtithe náisiúnacha agus  páirtithe sa lár ina chéim shuntasach  "confidence building measure"; Ní thosódh idirbheartaíochtaí substainteacha leis na páirtithe aontachtacha agus rialtas na Breataine go dtí an bhliain dár gcionn. Tugadh cuireadh d'ambasadóir na Breataine chuig oscailt an fhóraim, ach ní raibh baint ar bith eile ag lucht na Breataine leis.
Aistriúcháin an Ghúim

Is é atá anseo liosta de chuid mhór de na haistriúcháin atá foilsithe ag an nGúm. Tá fáilte romhat cur leis an liosta. Is féidir an liosta seo a shortáil de réir gach colún.

Gaeilge
 
 An Gúm
Crith talún Sumatra-Andaman (2004)

Tharla crith talún agus súnámaí san Aigéan Indiach, nó an crith talún Sumatra-Andaman, faoin bhfarraige, ag 00:58:53 UTC ar an 26 Nollaig 2004. 9.2 ar an scála Richter a bhí sé. Ba chúis leis an saoiste báite, nó an súnámaí, is mó a bhfuil cur amach ag domhan mór an lae inniu air.

Is amhlaidh go raibh breis is súnámaí amháin i gceist leis an tubaiste seo, atá ar na hanachana aiceanta is measa ó tosaíodh ar an stair a thaifeadadh: maraíodh breis is 230,000 duine dá dheasca, líon ollmhór daoine, agus ba iad an Indinéis, an Téalainn, Srí Lanca agus an India na tíortha ba mhó a d’fhulaing (14 tír in iomlán).  Fágadh na milliúin duine thart ar an Aigéan Indiach gan dídean, 

Ní dhéanfar dearmad a fhad is a mhairfidh na pictiúir ó Lá Fhéile Stiofáin de na tonnta móra arda ag briseadh isteach agus ag sciobadh na gcorp amach chun na farraige.

India 
San India bhí an t-aos seachanta, nó na Dalit mar is fearr aithne orthu, thíos go mór leis an tubaiste. Sa stát deisceartach, Tamil Nadu, meastar go bhfuair breis is 10,000 díobh bás is gur easáitíodh tuairim is 650, 000 díobh.

Féach freisin 

 Crith talún

Tagairtí 

Creathanna talún
Súnámaithe
Stair na hIndinéise
Stair na hIndia
2004
Stair na Téalainne
Tubaistí nádúrtha
Tamil Nadu
Srí Lanca
Lá Fhéile Stiofáin
Crosáid Ailbíseach

Feachtas míleata a thosaigh Pápa Innocentius III chun Catárachas a scriosadh i Languedoc, i bhFrainc Theas ab ea Crosáid Ailbíseach (1209–1229). 

Crosáidí
Catárachas
Apacrafa

Oibreacha, de ghnáth, i scríbhinn, nach fios cé a chum, nó de bhunadh amhrasach is ea apacrafa.
Sraith de théacsanna atá san áireamh san Vulgáid Laidine agus san Seachtód, ach nach bhfuil san Bhíobla Eabhraise is ea iad. Cé go measann an traidisiún Caitliceach go bhfuil na téacsanna deotracanónta, measann protastúnaigh go bhfuil siad apacrafúil. Dá bhrí sin, ní bhíonn na leabhair seo san áireamh laistigh de Shean-Tiomna na bProtastúnach, ach go minic chuirtí iad isteach i mhír ar leith. Tugtar, de ghnáth, bréageipeagrafa, téarma a chiallaíonn "scríbhinní bhréagacha ", ar théacsanna neamhchanónta apacrafúil eile.

Tagairtí
Contae Santa Rosa, Florida

Is contae i Florida é Santa Rosa.  Is é Milton príomhbhaile an chontae agus is é Navarre an lonnaíocht is mó sa chontae. Bhí 170,497 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2016.

Tagairtí

S
Contae Fairfax, Virginia

Is contae i Virginia é Fairfax.  Is é Fairfax príomhbhaile an chontae agus is é Herndon an lonnaíocht is mó sa chontae. Bhí 1,142,234 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

F
Contae Lake, Illinois

Is contae in Illinois é Lake.  Is é Waukegan príomhbhaile an chontae agus an lonnaíocht is mó sa chontae. Bhí 703,462 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

Tagairtí

L
Contae McHenry, Illinois

Is contae in Illinois é McHenry.  Is é Woodstock príomhbhaile an chontae agus is é Crystal Lake an lonnaíocht is mó sa chontae. Bhí 307,343 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.

Tagairtí

M
Angela Merici

Naomh is ea Angela Merici (nó Aingeal Merici), 1474 - 27 Eanáir 1540.

Saol
Bhásaigh tuismitheoirí Angela nuair a bhí sí deich mbliana d’aois agus chuaigh an girseach chun cónaithe lena huncail. Ag an am sin, ní dheachaigh cailíní ar scoil ar chor ar bith. Ní bhíodh múinteoirí baineann ann ach oiread,.  

Rinne Aingeal cinneadh athrú a chur ar chúrsaí. Thug sí scata dá cairde le chéile a bhí sásta cailíní óga a oiliúint. Mhúineadar léamh agus scríobh dosna cailíní.

Ord 
Tugadh Cuallacht Aingil de Naomh Ursula, nó na hUrsalaigh, ar an mná a bhí ag obair léi. Dob iad an chéad chuallacht bean rialta a d’oibrigh taobh amuigh den chlochar iad, agus an chéad ghrúpa bean rialta le múineadh a dhéanamh.

Canónaíodh sa bhliain 1807 í.

Ceiliúrtar a lá féile ar an 27 Eanáir (de réir an Féilire Ginearálta Caitliceach).

Tagairtí

Naoimh Iodálacha
Baibars

Cogaí Cúmánach Ioslamach ab ea Baibars nó Abu al-Futuh (aithne air as Araibis mar ‎al-Malik al-Ẓāhir Rukn al-Dīn Baybars al-Bunduqdārī (الملك الظاهر ركن الدين بيبرس البندقداري) a rugadh ar an 19 Iúil 1223 i gCumania agus fuair bás ar an 1 Iúil 1277 san Damaisc. 

Daoine a rugadh i 1223
Básanna i 1277
Crosáidí
Nichola Mallon

Comhalta den Tionól Reachtach (CTR) do Bhéal Feirste Thuaidh, ón bhliain 2016, is ea Nichola Mallon. Ardmhéara Bhéal Feirste a bhí inti, idir 2014 go dtí 2015. Tá sí ina Leas-cheannaire ar Pháirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre (PSDLO) ón bhliain 2017 ar aghaidh.

Cúlra 
Rugadh Nicola Mallon i mBéal Feirste, sa bhliain 1979. Ba phrintéir agus chócaire a tuismitheoirí, agus tógadh in Ard Eoin í, ceantar de chuid Bhéal Feirste Thuaidh.

D'fhreastail sí ar an 'Mercy Primary School', agus ina dhiaidh sin ar Scoil Ghramadaí Naomh Doiminic do Chailíní. (Béarla:St Dominic's Grammar School for Girls) 

Rinne sí staidéar ar Eacnamaíocht agus Pholaitíocht ag Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, áit ar bhain sí an bhunchéim 'Baitsiléir Ealaíon' (Onór.) amach, agus ina dhiaidh sin an ardchéim  'MA sa Choinbhleacht Chomparáideach Eitneach' (Béarla:MA in Comparative Ethnic Conflict) in Ollscoil na Banríona, Béal Feirste.

Nuair a d'fhág sí Ollscoil na Banríona, chuaigh sí isteach sa státseirbhís sular bhog sí go dtí an 'General Medical Council' (Gaeilge:An Chomhairle Ghinearálta Leighis), agus ansin fuair sí post leis an PSDLO.

Teaghlach 
Tá sí pósta le Brendan Scott agus tá beirt leanaí acu.

Saol polaitiúil 
Bhí a teaghlach páirteach i ngluaiseacht na gceardchumann, agus ghlac sí páirt i slógaí 'Lá Bealtaine' agus í ina cailín. Ar scoil d'éirigh níos mó suim a bheith aici sa pholaitíocht agus mealladh chuig an PSDLO í.
Sa bhliain 2010, comhthoghadh í ar Chomhairle Cathrach Bhéal Feirste, in ionad Alban Maginness, don toghcheantar buirge 'An tSeanpháirc' (Béarla; Oldpark). Sa bhliain 2014, bhuaigh sí an suíochán sa toghchán.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1979
Daoine beo
Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Alumni Ollscoil na Banríona, Béal Feirste
Ard-Mhéaraí Bhéal Feirste
Comhaltaí den Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann
Daoine as Béal Feirste
Mná Éireannacha
Náisiúnaithe Éireannacha
An tSuáinis

Is teanga náisiúnta Bhantúis na Butsuáine agus teanga oifigiúil san Afraic Theas í an tSuáinis. Thá Suáinis ag an chuid is mó na ndaoine sa chúige Iarthuaisceart san Afraic Theas leis. Thá mionlach teanga ag na Suáinigh sa Tsiombáib agus an Namaib.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Teangacha
An Namaib
Teangacha oifigiúla
Marty Walsh

Is polaiteoir Meiriceánach é Marty Walsh (a rugadh ar 10 Aibreán 1967).  Is ball den Pháirtí Daonlathach é. Rinne Marty Walsh éacht agus an Mhéaracht Bhoston a bhuachan faoi dhó, in 2013 agus in 2017.

Saol

Muintir 
Is as Ros Muc, i gConamara in Éirinn, iad a mhuintir.  Is mac é Marty Walsh le John Walsh, nó John Mháirtín Tom as Caladh Mhaínse, Carna, nach maireann, agus Mary Walsh, nó Mary Joe Pheadair Uí Mháille, as Ros Cíde, Ros Muc. chuaigh siad beirt ar imirce go Meiriceá, áit ar rugadh Walsh féin.

Rugadh agus a tógadh i gceantar Dorchester, Boston.

Ceardchumannachas 
Bhí Walsh ina bhall de Cheardchumann na nOibrithe tógála, a raibh a uncail Pat i gceannas air, ó bhí sé ina dhéagóir agus d’oibrigh sé féin ar na láithreáin tógála ina óige.

Bhí Walsh ina cheannaire ar chónaidhm na gceardchumann tógála agus ceirde uilig i mBoston, ó 2011 go dtí 2013, sular toghadh é ina Mhéara.

Méara 
Bhí Martin Walsh insealbhaithe mar mhéara Bhoston ar an 6 Eanáir 2014. Bhí sé mar mhéara ar Bhoston, Massachusetts idir 2014 agus 2021. Toghadh an polaiteoir de chuid na nDaonlathach ina mhéara ar Bhoston den chéad uair i Samhain 2013 agus atógadh é sa phost sin, le beagnach 65% den vóta, in 2017. D’éirigh leis ceangal a chothú idir aicmí go leor ina chuid feachtas – an pobal den chine dubh, muintir na hÁise agus tuilleadh.

Sheas Walsh go láidir le himirceoirí agus bhí sé fabhrach le mionlaigh ar bhonn creidimh agus inscne agus ar cheisteanna eile a gcuirfí an branda ‘liobrálach’ orthu.  Mar shampla, d'fhógair Walsh sa bhliain 2017 go mbeadh Bhoston ina áit shábháilte ag imircigh mídhleathacha atá ag maireachtáil faoi eagla faoi réimeas slándála an Uachtaráin Trump.

Le linn fheachtas Walsh in Boston, cuireadh chun cinn é mar dhuine a raibh dul chun cinn eacnamaíochta ar cheann de na clocha móra ar a phaidrín.

Bhí Walsh i gcroílár scannán faisnéise faoi riaradh na cathrach sa bhliain 2020, an scannán City Hall.  Tá Marty Walsh páirteach i go leor de radharcanna an scannáin.

Ag searmanas cathartha i gCathair na Gaillimhe sa bhliain 2018, bronnadh saoirse na cathrach ar Mhéara Bhoston Marty Walsh.

Rúnaí Saothair 

Fuair Walsh aitheantas mór náisiúnta nuair, ar 7 Eanáir 2021, tuairiscíodh gurb é rogha Joe Biden mar Rúnaí Saothair na Stát Aontaithe. Caithfidh Walsh déileáil le coinníollacha sábháilteachta agus sláinte oibrithe na tíre. Agus tá ceist an bhunphá in aghaidh na huaire d’oibrithe le láimhsiú.  Tá iarracht ar bun le dlí náisiúnta a chur i bhfeidhm a d’fhágfadh go mbeadh, ar a laghad, $15 san uair ag dul d’oibrithe.

Uachtaránacht 
Dlúthchairde iad Marty Walsh agus Joe Biden.  Mar shampla, tháinig Biden in aon turas  go Boston in Eanáir 2017 go mbeadh sé ina aoi speisialta ag insealbhú Walsh don dara téarma Méarachta sa gcathair.  Dúradh go forleathan ag an am go raibh baint mhór ag Walsh leis an mbua a bhí ag Joe Biden sna réamhthoghcháin Dhaonlathacha in Massachusetts. 

Tá tuairimíocht láidir ann go bhfuil a shúil ag Marty Walsh ar thoghchán na hUachtaránachta sna blianta atá amach romhainn.

Tagairtí 

Polaiteoirí na Stát Aontaithe
Daoine as Bostún
Daoine a rugadh i 1967
Daoine beo
Ingvar Kamprad

Ba fhear gnó Sualannach é Feodor Ingvar Kamprad, a rugadh ar an 30 Márta 1926 agus fuair bás ar an 27 Eanáir 2018. Bhunaigh sé IKEA. 

Daoine Sualannacha
Daoine a rugadh i 1926
Básanna in 2018
Comhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin

Is údarás áitiúil i dTuaisceart Éireann é Comhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin (Béarla: Newry, Mourne and Down District Council), a bunaíodh ar an 1 Aibreán 2015. Tháinig an chomhairle nua in áit Comhairle Ceantair an Dúin agus Comhairle an Iúir agus Mhúrn,  agus clúdaíonn sí an chuid is mó d'oirdheisceart Thuaisceart Éireann. Bhí an chéad toghcháin chuig an údaráis ar an 22 Bealtaine 2014, agus ghníomhaigh sí mar scáthúdarás, roimh cruthú Chomhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin, ar an 1 Aibreán 2015.

Cathaoirligh

Cathaoirleach

Leas-Chathaoirleach

Comhairleoirí 
Chun críche toghcháin tá an chomhairle roinnte i seacht Limistéar Toghcheantar (LTC):

Láidreacht na bPáirtithe 

Leagan nuashonraithe ar 20 Iúil 2019.

Comhairleoirí de réir toghlimistéar 
†:Chomhthoghadh chun folúntais a líonadh ón toghchán. ‡: Cleamhnacht nua  pháirtí ón toghchán deireanach. Nuashonraithe deireanach ar 28 nollaig 2017.
Le haghaidh tuilleadh sonraí a fheiceáil féach Toghcháin Chomhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin, 2014.

Daonra 
Clúdaonn limistéar na Comhairle nua daonra de 171,533 áitritheoirí dar le Daonáireamh Thuaisceart Éireann, sa bhliain 2011 .

Polasaí Dátheangachais na Comhairle
Bhí Comhairle an Iúir agus Mhúrn uathúil, i measc na n-údarás áitiúil i dTuaisceart Éireann, sa mhéid is go raibh polasaí daththeangachais a chur i bhfeidh aici, a leag amach tiomantas na Comhairle chun cur chun cinn agus úsáid na  Gaeilge agus an Bhéarla i gceantar na Comhairle a éascú agus a spreagadh. 
D'fhonn a chinntiú nach mhaintear feidhm as an rannán riaracháin nua chun cur isteach ar an Ghaeilge a chur ar aghaidh, bhí sé de dhualgas ar an chomhairle nua bhunaithe,  faoi théarmaí Airteagal 7.1 (b) den Chairt Eorpach do Theangacha Réigiúnacha nó Mionlaigh, an polasaí dátheangachais a bhí a chur i bhfeidhm a chur i bhfeidhm fud fad  an cheantair nua mhéadaithe.

Tagairtí
Pápa Innocentius III

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Innocentius III. 

Básanna i 1216
Ceannairí reiligiúnacha
Pápaí
An Chairt Mhór

Is bille na gceart í an Chairt Mhór (Laidin:Magna Carta) ón 13ú haois. Chuir tiarnaí cumhachtacha iachall ar an rí cáipéis chearta, ar tugadh an ‘Magna Carta’ uirthi ag an am, a shíniú ar an 15 Meitheamh 1215. Mar sin, neartaigh tionchar na parlaiminte níos tapúla ná mar a tharla i dtíortha eile san Eoraip.

Cúlraː Aighneas leis na mBarúin 
I ndiaidh gur éirigh leis Éirí Amach na Breataine Bige a chur faoi chois sa bhliain 1211, agus deireadh a chur leis an aighneas leis an Phápa, dhírigh Eoin a chuid airde chuig a shealúchas thar sáile.

Chríochnaigh cogaí na hÉorpa leis an bhriseadh ag Cogadh Bhouvines (1214), agus bhí ar Eoin glacadh le síocháin neamhfhabhrach leis an Fhrainc.(Fuair Anraí V Ri Shasana an Normainn agus Acquitaine ar ais sa bhliain 1420).

Thiontaigh an briseadh ag Bouvines móramh na mbarún i gcoinne Eoin; bhí cuid acu ina aghaidh ón am a bhí Eoin coinnealbháite ag an Phápa. D'aontaigh na barúin le chéile agus d'éiligh siad lamháltais.

Imeachtaí 
Ag deireadh na h-idirbheartaíochta, Síníodh an Chairt Mhór i Runnymede (in aice le WIndsor) ar an 15 Meitheamh - 18 Meitheamh 1215 idir an rí, Eoin Shasana, agus na barúin i Sasana.  

Bhí drogall ar an rí chun an an Magna Carta a shíniú  is cosúil. Ghlac sé roinnt ama agus na daoine go léir bailithe leo, go dtí go raibh na cáipéisí deireanacha ullmhaithe ag na cléirigh a d'oibrigh in oifigí an rí, agus bhí orthu iad a sheoladh faoi 'Shéala an Rí', chuig na 'n-oifigeach cuí'. (san aimsir sin ní raibh conradh nó doiciméad oifigiúil gan séala a bheith greamaithe ar a bhun).

De réir gur shínigh Eoin an Chairt faoi bhrú, áfach, thug an Pápa cead dó í a chuir ar neamhnaí ag deireadh na cogaíochta.

Cearta 

Ráthaigh an Magna Carta raon leathan cearta agus saoirsí d'fhir shaora na ríochta, go háiritheː"No freeman shall be taken or imprisoned or disseised (díshealbhaithe) or outlawed or exiled,  ... but by the lawful judgement of his peers".

Féach freisin 

 Eoin Shasana
 Magna Carta Hiberniae
 Chun téacs na céad cairte Sasanaí a léamh, gabh chuig  léiriú de chuid Leabharlann na Breataine.

Tagairtí 

Stair Shasana
Dlí Shasana
1215