joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
14 Nollaig

Is é an 14 Nollaig an 348ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 349ú lá i mbliain bhisigh. Tá 17 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Lá Moncaí (Monkey Day)
 Alabama - Lá Alabama

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1443 — Pápa Iúil II, Pápa ó 1503 go 1513
 1546 — Tycho Brahe, réalteolaí (b.1601)
 1870 — Karl Renner, polaiteoir Ostarach
 1895 — Seoirse VI, rí ar an Ríocht Aontaithe (b.1952)
 1911 — Hans von Ohain, innealtóir (b.1998)
 1916 — Tomás de Bhaldraithe, scoláire Gaeilge (b.1996)
 1922 — Nikolai Gennadiyevich Basov, fisiceoir Sóivéadach
 1946 — Antony Beevor, staraí cogaidh agus iar-shaighdiúir Sasanach
 1946 — Patty Duke, ban-aisteoir Meiriceánach
 1946 — Stan Smith, imreoir leadóige Meiriceánach
 1947 — John Mearsheimer, eolaí polaitíochta Meiriceánach
 1954 — James Horan, aisteoir Meiriceánach
 1959 — Jorge Vaca, dornálaí Meicsiceach
 1970 — Andrew Lewis, dornálaí Guánach
 1970 — Anna Maria Jopek, ceoltóir Polannach
 1975 — Stephen Donnelly, polaiteoir neamhspleách Éireannach
 1976 — Santiago Ezquerro, imreoir sacair Spáinneach
 1979 — Michael Owen, imreoir sacair Sasanach
 1980 — Didier Zokora, imreoir sacair as an gCósta Eabhair
 1983 — Leanne Mitchell, amhránaí
 1983 — Stephanie Frappart, réiteoir sacair Francach
 1988 — Vanessa Hudgens, aisteoir agus amhránaí
 1993 — Antonio Giovinazzi, tiománaí carr rásaíochta Iodálach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 872 — Pápa Aidrian II (r. 792)
 1269 — Gruffudd ap Madog, prionsa Breatnach
 1352 — Pápa Clement VI, pápa ar an Eaglais Chaitliceach
 1542 — Séamas V, rí na nAlbanach (r.1512)
 1591 — Eoin na Croise, naomh Caitliceach
 1788 — Séarlas III na Spáinne (r. 1716)
 1799 — George Washington, céad Uachtarán na Stát Aontaithe Mheiriceá (r.1732)
 1860 — George Hamilton-Gordon, polaiteoir Briotanach
 1942 — Nicholas Phelan, polaiteoir Éireannach
 1947 — Stanley Baldwin, príomh-aire na Ríochta Aontaithe (r.1867)
 1956 — Juho Kusti Paasikivi, seachtú uachtarán na Fionlainne
 1958 — Vincent White, polaiteoir agus dochtúir Éireannach
 1966 — Paul Galligan, polaiteoir Éireannach
 1971 — Dick Tiger, dornálaí Nigéarach
 1984 — Vicente Aleixandre, file Spáinneach
 1989 — Andrey Sakharov, fisiceoir núicléach Sóivéadach agus gníomhaí ar  son cearta daonna
 1993 — Myrna Loy, ban-aisteoir Meiriceánach
 1994 — Eighneachán Ó hAnnluain, polaiteoir Éireannach
 1996 — Seán 'ac Dhonncha, amhránaí Éireannach
 1997 — Stubby Kaye, aisteoir Meiriceánach
 2007 — Gene Fitzgerald, polaiteoir Éireannach
 2013 — Peter O'Toole,  aisteoir (r. 1932)
 2019 — Chuy Bravo, aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach

Tarluithe eile 
 1918 - Tugadh a gcéad vóta do mhná os cionn 30 bliain d'aois in olltoghchán na Breataine agus na hÉireann
 1950 - Cruthaíodh an Oifig an Ardchoimisinéra na Náisiún Aontaithe um Dhídeanaithe

1214
Nollaig, 14
John Quincy Adams

Ba é John Quincy Adams (11 Iúil, 1767 - 23 Feabhra, 1848) 6ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 4 Márta 1825 go dtí an 4 Márta 1829. Bhí Adams an t-aon Uachtarán na Stát Aontaithe a d'fhreastail sa Chomhdháil tar éis a théarma.

Daoine a rugadh i 1767
Básanna i 1848
Uachtaráin na Stát Aontaithe
1767



Tarluithe

Breitheanna 
 1 Eanáir — Maria Edgeworth, scríbhneoir Éireannach (b. 1849)
 15 Márta — Andrew Jackson, 7ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (b. 1845)
 22 Meitheamh — Wilhelm von Humboldt, taidhleoir, teangeolaí agus oideachasóir Gearmánach (b. 1835)
 11 Iúil — John Quincy Adams, 6ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (b. 1848)
 22 Lúnasa — Jean Joseph Amable Humbert, ginearál Francach
 31 Lúnasa — Anraí Joy Mac Reachtain, náisiúnaí Éireannach
 21 Samhain — Tomás Ruiséil, comhbhunaitheoir agus ceannaire ar na hÉireannaigh Aontaithe

Básanna 
 6 Samhain – Giambattista Pittoni, péintéir Iodálach (r. 1687)

Blianta
20 Bealtaine

Is é an 20 Bealtaine an 140ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra nó an 141ú lá i mbliain bhisigh. Tá 225 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 An Tíomór Thoir - Lá na Saoirse
 Camarún - Lá Náisiúnta

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1768 — Dolley Madison, Bean Uachtarán na Stát Aontaithe (r.1849)
 1799 — Honoré de Balzac, scríbhneoir Francach (b.1850)
 1860 — Eduard Buchner, Ceimiceoir Gearmánach
 1877 — William Broderick, polaiteoir Éireannach
 1882 — Sigrid Undset, scríbhneoir Ioruach
 1895 — Reginald Joseph Mitchell, dearthóir aerárthach Sasanach
 1904 — Gus Healy, polaiteoir Éireannach
 1908 — James Stewart, aisteoir Meiriceánach (b. 1997)
 1910 — Johnny Callanan, polaiteoir Éireannach
 1918 — Edward Lewis, bitheolaí Meiriceánach
 1919 — Gustaw Herling-Grudziński, scríbhneoir Polannach (b.2000)
 1921 — Wolfgang Borchert, scríbhneoir Ghearmánach (b.1947)
 1944 — Joe Cocker, cheoltóir Sasanach (b. 2014)
 1946 — Cher, ceoltóir agus aisteoir
 1949 — Joe Higgins, polaiteoir Éireannach
 1951 — Mike Crapo, Seanadóir na Stát Aontaithe 
 1967 — Graham Brady, polaiteoir coimeádach Briotanach
 1973 — Hector Javier Velazco, dornálaí Airgintíneach
 1981 — Iker Casillas, imreoir sacair
 1982 — Petr Čech, peileadóir sacair 
 1985 — Chris Froome, rothaí rásaíochta
 1992 — Damir Džumhur, imreoir leadóige gairmiúla as an Bhoisnia-Heirseagaivéin
 1992 — Jack Gleeson,  aisteoir Éireannach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1277 — Pápa Eoin XXI (r. 1215)
 1506 — Criostóir Colambas, 55, taiscéalaí (r.1451)
 1940 — Verner von Heidenstam, scríbhneoir Sualannach
 1947 — Philipp Eduard Anton Lenard, fisiceoir Gearmánach
 1954 — Roger Sweetman, polaiteoir agus abhcóide Éireannach
 1979 — Eamonn Kissane, polaiteoir Éireannach
 1992 — James Tully, polaiteoir Éireannach
 1996 — Jon Pertwee, aisteoir (r.1919)
 2005 — Paul Ricoeur, fealsamh Francach
 2009 — Alan Kelly, peileadóir agus bainisteoir Éireannach
 2010 — Breandán Ó Buachalla, scoláire Éireannach

Tarluithe eile 
 1983 - Maraíodh 17 duine nuair a phléasc buama i Pretoria san Afraic Theas.

0520
Bealtaine, 20
Dolley Madison

Ba í Dolley Payne Todd Madison (20 Bealtaine, 1768 - 12 Iúil, 1849) Bean Uachtarán na Stát Aontaithe ó 1809 go dtí 1817 nuair a bhí James Madison ina Uachtarán.

Rugadh í in New Garden (a dtugtar Guilford County, North Carolina anois air). Nuair a raibh sí 21 d'aois phós sí John Todd, Jr. Fuair John Todd post dá máthair. Bhí sí ina bainisteoir de teach bordála. Bhí beirt phaistí acu, John Payne agus William Temple. Fuair William agus a fear céile bás sa bhliain 1793 ó fiabhras buí.

Phós sí James Madison sa bhliain 1794. Ní raibh clann acu. Bhí sí ina cónaí in Cutts-Madison House, Madison Place in Washington, D.C. tar éis bhás an dara fear céile 1836.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1768
Básanna i 1849
Ban Uachtaráin na Stát Aontaithe
Lyndon B. Johnson

Ba é Lyndon Baines Johnson (27 Lúnasa 1908 a rugadh é; 22 Eanáir 1973 a fuair sé bás) an 36ú Uachtarán na Stát Aontaithe, ó 22 Samhain 1963 go dtí 20 Eanáir 1969. Ceapadh é mar Uachtarán i ndiaidh feallmharaithe John F. Kennedy sa bhliain 1963.

Uachtaráin na Stát Aontaithe
Daoine a rugadh i 1908
Básanna i 1973
Leasuachtaráin na Stát Aontaithe
16 Meitheamh

Is é an 16 Meitheamh an 166ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 167ú lá i mbliain bhisigh. Tá 199 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Baile Átha Cliath - Lá Bloom (Bloomsday - lá cuimhneacháin in ómós an leabhair Ulysses)

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1313 — Giovanni Boccaccio, údar agus file (b.1375) 
 1829 — Geronimo, taoiseach de chuid na nApáitseach (b.1909) 
 1890 — Stan Laurel, aisteoir agus fuirseoir (b.1965)
 1902 — Barbara McClintock,  eolaí Meiriceánach (b. 1992)
 1904 — Gearóid Mac Spealáin, scríbhneoir agus staraí Éireannach
 1912 — Enoch Powell, polaiteoir (b.1998)
 1929 — Pauline Yates, ban-aisteoir Sasanach
 1935 — Peadar Rís, innealtóir Éireannach
 1951 — Roberto Durán, dornálaí Panamach
 1954 — Catherine Day, státseirbhíseach Éireannach
 1954 — Matthew Saad Muhammad, Dornálaí Meiriceánach (b. 2014)
 1962 — Steve Aiken, polaiteoir i dTuaisceart Éireann
 1968 — James Patrick Stuart, aisteoir Meiriceánach
 1969 — Tommy Tiernan, fuirseoir Éireannach
 1971 — Tupac Shakur, Rapcheoltóir Meiriceánach (b. 1996) 
 1972 — Siomoin Ó Cómhanaigh, polaiteoir
 1973 — Amanda Byram, láithreoir teilifíse agus iarmhainicín Éireannach
 1980 — Marco Antonio Rubio, dornálaí Meicsiceach
 1991 — Joe McElderry, ceoltóir popcheoil

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1869 — Charles Sturt, taiscéalaí Astrálach
 1977 — Nioclás Tóibín, scríbhneoir Éireannach
 1979 — Nicholas Ray, 67, Stiúrthóir scannáin Meiriceánach, (r.1911)
 1989 — Celia Lynch, polaiteoir Éireannach
 2016 — Jo Cox, polaiteoir Sasanch (r. 1974)
 2017 — Helmut Kohl, seansailéir Gearmánach (r. 1930)

Tarluithe eile 
 1963 - Ba í Valentina Tereshkova an chéad bhean sa spás
 1976 - Bhris foréigean amach i Soweto idir luch agóide agus na póilíní
 1992 - Foilsíodh leabhar conspóideach Andrew Morton faoin mbanphrionsa Diana.

0616
Meitheamh, 16
Feidhmchlár

Sa ríomhaireacht, tugtar féidhmchlár (nó bogearraí feidhme) ar saghas ríomhchlár bogearraí a úsáidtear chun tasc sonrach éigin a dhéanamh don úsáideoir le húsáid ríomhaire, m.sh. próiseáil focal, brabhsálaí idirlín nó cuntasaíocht. Tá codarsnacht ann le bogearraí córais, a úsáidtear chun cumhachtaí an ríomhaire a chomhcheangal, agus nach úsáidtear de ghnáth chun taisc a dhéanamh don úsáideoir féin. Is féidir idirdhealú a dhéanamh idir feidhmchláir le haghaidh úsáid phearsanta ar nós an bhrabhsálaí agus na feidhmchláir atá ann chun gnó a dhéanamh.

 Bunachar sonraí
 Feidhmchláir aistriúcháin

Is samplaí tipiciúla de bhogearraí feidhme iad scarbhileoga, próiseálaithe focal agus seinnteoirí meán.

Ríomhaireacht
Córas oibriúcháin

Is éard is córas oibriúcháin ann ná an bogearra bunúsach a ritheann ar ríomhaire, agus mar gheall air sin, an ceann is tábhachtaí. Ní mór do gach ríomhaire córas oibriúcháin a bheith air chun ríomhchláir eile a rith. Rialaíonn an córas oibriúcháin buntascanna ar nós ionchur ón méarchlár a aithint agus aschur a chur go dtí an scáileán.

Príomhsheirbhísí 
 Comhéadan inúsáidte a chur ar fáil
 Acmhainní a roinnt
 Cumarsáid le forimeallaigh
 Comhordú ar thascanna.
 Bainistiú ar chuimhne.
 Monatóireacht ar acmhainní agus slándáil.
 Bainistiú ar chomhaid.
 Comhordú ar chumarsáid líonra.

Cineálacha Córais Oibriúcháin 
 Córas aontascáileach
 Tasc amháin ag aon am amháin – m.sh. MS-DOS
 Córas iltascáileach
 Níos mó ná tasc amháin ag an am
 Roinntear an t-am ar an bpróiseálaí a fhaigheann gach tasc
 Córas ilúsáideorach
 Níos mó ná úsáideoir amháin ag roinnt ríomhaire
 Córas ilphróiseálach 
 Níos mó ná próiseálaí amháin ag roinnt tascanna agus/nó úsáideoirí

Samplaí

Apple/Macintosh 
 Apple II
 Apple DOS
 ProDOS
 GS/OS
 Apple III
 SOS (Sophisticated Operating System)
 Lisa OS
 Macintosh
 Unix-like
 A/UX
 MkLinux
 Mac OS
 System Software 1
 System Software 2
 System Software 3
 System Software 4
 System Software 5
 System Software 6
 System 7 
 Mac OS 8
 Mac OS 9
 Mac OS X
 Darwin 
 Mac OS X v10.x 
 Mac OS X Server

Córais Microsoft 
 MS-DOS
 Microsoft Windows
 Windows 1.0
 Windows 2.0
 Windows 3.0 (an chéad leagan a d'éirigh go maith leis ó thaobh díolacháin)
 Windows 3.1x
 Windows 95 
 Windows 98 
 Windows 98 Leagan 2
 Windows Millennium Edition (Windows Me) 
 OS/2 (forbartha in éineacht le IBM)
 Windows NT
 Windows NT 3.1
 Windows NT 3.5
 Windows NT 3.51
 Windows NT 4.0
 Windows 2000
 Windows XP 
 Windows Server 2003 
 Windows Vista

Córais bunaithe ar UNIX (bogearraí saor) 
 UNIX
 FreeBSD
 OpenSolaris
 GNU / Linux
 XINU

Córais bunaithe ar UNIX (dílseacht) 
 Mac OS X 
 NeXTSTEP 
 SCO UNIX 
 Solaris
 System V

Córais Eile 
 CP/M
 VMS
Andrew Jackson

Ba é Andrew Jackson (15 Márta, 1767 - 8 Meitheamh, 1845) 7ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 4 Márta 1829 go dtí an 3 Márta 1837.

Daoine a rugadh i 1767
Básanna i 1845
Uachtaráin na Stát Aontaithe
8 Meitheamh

Is é an 8 Meitheamh an 159ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 160ú lá i mbliain bhisigh. Tá 206 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Lá Domhanda an Aigéin

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1625 — Giovanni Domenico Cassini, réalteolaí Iodálach
 1810 — Robert Schumann, cumadóir Gearmánach
 1837 — Ivan Kramskoi, ealaíontóir Rúiseach
 1867 — Frank Lloyd Wright, ailtire (b.1959)
 1901 — John O'Sullivan, polaiteoir Éireannach
 1903 — Marguerite Yourcenar, scríbhneoir Francach (b. 1987)
 1916 — Francis Crick, fisiceoir, bitheolaí móilíneach agus néareolaí (b.2004)
 1920 — Gwen Harwood, file Astrálach
 1925 — Barbara Bush, Céad-Bhean na Stát Aontaithe (b. 2018)
 1927 — Jerry Stiller, aisteoir Meiriceánach (b. 2020)
 1933 — Joan Rivers, fuirseoir Meiriceánach (b. 2014)
 1941 — George Pell,  cairdinéal Astrálach
 1947 — Eric Francis Wieschaus, géineolaí Meiriceánach
 1951 — Bonnie Tyler, amhránaí Breatnach
 1955 — Tim Berners-Lee, an duine a chéadcheap an Gréasán Domhanda agus stiúrthóir an W3C
 1973 — Stipe Drews, dornálaí Crótach
 1975 — Michael Buckley, aisteoir, stiúrthóir, agus scríbhneoir scripte Meiriceánach
 1976 — Lindsay Davenport, imreoir leadóige Meiriceánach
 1977 — Kanye West, Rapcheoltóir Meiriceánach 
 1980 — Aodhán Ó Mathúna, imreoir peil Ghaelach
 1983 — Kim Clijsters, imreoir leadóige gairmiúla
 1985 — Alexandre Despatie, tumadóir
 1986 — Eiléana Nic an tSaoi, polaiteoir Éireannach
 1989 — Timea Bacsinszky, imreoir leadóige gairmiúla
 1997 — Jeļena Ostapenko, imreoir leadóige gairmiúla

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 632 — Mahamad, fáidh an Ioslaim 
 1431 — Jeanne d'Arc, banlaoch Francach agus naomh Caitliceach
 1768 — Johann Joachim Winckelmann, staraí ealaíne agus seandálaí Gearmánach
 1795 — Louis XVII na Fraince (b. 1785)
 1845 — Andrew Jackson, 78, 7ú huachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (r.1767)
 1956 — Mariano Brull, scríbhneoir agus taidhleoir Cúbach
 1969 — Robert Taylor, aisteoir Meiriceánach
 2000 — Teuvo Tulio, scannánaí Fionlannach (r.1912)
 2018 — Anthony Bourdain, cócaire, údar agus pearsa teilifíse (b. 1956)

Tarluithe eile 
 1978 - Seolann Naomi James timpeall an domhain aisti féin agus sáraíonn sí an churiarracht dhomhanda.
 1982 - Cath Bluff Coveː Maraíodh 56 saighdiúir ón mBreatain le linn ionsaithe aeir ar Oileáin Fháclainne.

0608
Meitheamh, 08
1845



Tarluithe 
 Tosach an Ghorta Mhóir in Éirinn.

Breitheanna 
 25 Feabhra — George Reid, polaiteoir Astrálach agus 4ú Príomh-Aire na hAstráile
 10 Márta — Alastair III na Rúise, Impire na Rúise
 27 Márta — Wilhelm Conrad Röntgen, fisiceoir Gearmánach
 24 Aibreán — Carl Spitteler, scríbhneoir Eilvéiseach
 30 Bealtaine — Amadeus I, rí na Spáinne (b. 1890)
 18 Meitheamh — Charles Louis Alphonse Laveran, dochtúir Francach
 19 Lúnasa — Edmond James de Rothschild, daonchara Francach (b. 1934)
 25 Lúnasa — Ludwig II, rí na Baváire (b. 1886)
 11 Meán Fómhair — Jean-Maurice-Emile Baudot, innealtóir Francach
 10 Samhain — John Sparrow David Thompson, Príomh-Aire Cheanada (b. 1894)

Básanna 
 27 Feabhra — Thomas James Mulvany, péintéir Éireannach
 8 Meitheamh — Andrew Jackson, 7ú uachtarán na Stát Aontaithe (r. 1767)
 17 Iúil — Charles Grey, 2ú Iarla Grey, Príomh-Aire Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann
 16 Meán Fómhair — Tomás Dáibhis, scríbhneoir agus gníomhaí Éireannach

Blianta
Make Poverty History

Is ea Make Poverty History feachtas idirnáisiúnta chun brú a chur ar cheannairí na dtíortha saibhre, go háirithe an G8 mar a thugtar orthu, chun fiacha na hAfraice a chur ar ceal. Tá beirt Éireannach cáiliúla ó Bhaile Átha Cliath chun cinn san fheachtas, mar atá, Bob Geldof agus Bono. Tá fadhbanna móra eacnamaíochta san Afraic mar aon le fadhbanna timpeallachta, SEIF, agus ráta báis na h-óige an-ard.

Bhí trí príomh-aidhmeanna ag an feachtas:
 "Ceart-trádáil"
 Fág an fiach ar lár
 Níos mó cúnamh agus níos fearr.

Caitheadh an-chuid daoine na bráisléaid bána le MAKEPOVERTYHISTORY scríofa orthu. Siombail chumhachtach ab ea iad go mórmhór ag na ceolchoirmeacha Live 8 a d'eagraigh an feachtas. 

Eachtraí i 2005
Live 8
19 Samhain

Is é an 19 Samhain an 323ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 324ú lá i mbliain bhisigh. Tá 42 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Mailí - Lá na Fuascailte
 Lá Idirnáisiúnta na bhFear

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1483 — Máirtín Liútar, Sagart Sacsanach, manach agus diagachtóir, duine barrthábhachtach san Reifirméisean Protastúnach
 1600 — Séarlas I, rí ar Shasana (b.1649)
 1805 — Ferdinand Marie Lesseps, innealtóir Francach
 1831 — James A. Garfield, 20ú uachtarán na Stát Aontaithe (b.1881)
 1871 — Margaret Dobbs, scoláire agus drámadóir Éireannach
 1888 — Seán Moylan, polaiteoir Éireannach
 1917 — Indira Gandhi, príomh-aire na hIndia (b.1984) 
 1918 — Breandán Mac Fheorais, polaiteoir Éireannach (b.1990)
 1938 — Ted Turner, fear gnó Meiriceánach
 1945 — Christie Hennessy, cumadóir agus amhránaí Éireannach (b.2007)
 1957 — Jack O'Shea, iarpheileadóir Ghaelach 
 1962 — Jodie Foster, aisteoir Meiriceánach
 1979 — Katherine Kelly, ban-aisteoir Sasanach
 1980 — John Konesky, ceoltóir Meiriceánach
 1983 — Adam Driver, aisteoir Meiriceánach
 1991 — Michael Conlan, dornálaí Éireannach
 1998 — Pedro Fernando, rapálaí Angólach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 496 — Pápa Gelasius I
 498 — Pápa Anastasius II
 1665 — Nicolas Poussin, péintéir Francach
 1798 — Theobald Wolfe Tone, 35, Athair an Phoblachtachais in Éirinn (r.1763)
 1828 — Franz Schubert, cumadóir Ostarach
 1942 — Bruno Schulz, scríbhneoir agus ealaíontóir Polannach (r.1892)
 1956 — Tomás Ó Deirg, polaiteoir Éireannach
 1964 — Pádraig Ó Siochfhradha, scríbhneoir Éireannach
 1976 — Basil Urwin Spence, ailtire Albanach
 1985 — Stepin Fetchit, aisteoir Meiriceánach
 1986 — Klaus Nordling, scríbhneoir
 1991 — Michael Lyons, polaiteoir Éireannach
 2013 — Frederick Sanger, bithcheimiceoir Sasanach
 2017 — Charles Manson, ceannaire cultais (r. 1934)

Tarluithe eile 
 1863 - Thug Abraham Lincoln óráid ar a dtugtar Aitheasc Gettysburg
 2002 - Chuaigh an tancaer Prestige go tóin poill amach ó chósta na Spáinne

1119
Samhain, 19
Martin Van Buren

Ba é Martin Van Buren (5 Mí na Nollag, 1782 - 24 Iúil, 1862) 8ú uachtarán na Stát Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 4 Márta 1837 go dtí an 4 Márta 1841.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1782
Básanna i 1862
Leasuachtaráin na Stát Aontaithe
Uachtaráin na Stát Aontaithe
24 Iúil

Is é an 24 Iúil an 205ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 206ú lá i mbliain bhisigh. Tá 160 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Eacuadór - Lá le Simón Bolívar

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1783 — Simón Bolívar, tírghráthóir, ceannaire réabhlóideach agus státaire Veiniséalach (b. 1830)
 1895 — Robert Graves, file agus úrscéalaí Sasanach
 1897 — Amelia Earhart, eitleoir agus údar Meiriceánach
 1903 — James McGuire, polaiteoir Éireannach
 1946 — Gallagher, fuirseoir Meiriceánach
 1949 — Michael Richards, aisteoir Meiriceánach
 1953 — Claire McCaskill, polaiteoir Meiriceánach
 1960 — Jonathan Hill, polaiteoir coimeádach Briotanach
 1964 — Banana Yoshimoto, scríbhneoir Seapánach
 1969 — Jennifer Lopez, ceoltóir Meiriceánach
 1972 — Lorraine Clifford-Lee, polaiteoir Éireannach
 1974 — Geneviève Néron, ban-aisteoir Ceanadach
 1981 — Mark Robinson, imreoir sacair
 1981 — Summer Glau, ban-aisteoir Meiriceánach
 1985 — Lukáš Rosol, imreoir leadóige
 1986 — Anthony Thompson, imreoir peil Ghaelach as Contae Dhún na nGall
 1992 — Thomas Barr, lúthchleasaí Éireannach
 1998 — Bindi Irwin

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1009 — Pápa Seán XVIII, Pápa
 1594 — John Boste, mairtíreach Caitliceach Sasanach
 1862 — Martin Van Buren, 8ú uachtarán na Stát Aontaithe (r. 1782)
 1883 — Matthew Webb, mairnéalach agus snámhóir (r. 1848)
 1898 — Eòghann MacColla, file nó bard Gaelach
 1927 — Ryūnosuke Akutagawa, scríbhneoir Seapánach
 1940 — Maud Joynt, scoláire agus teangeolaí Éireannach
 1965 — Constance Bennett, ban-aisteoir Meiriceánach
 1969 — Ken Overlin, dornálaí Meiriceánach
 1969 — Witold Gombrowicz, scríbhneoir ón bPolainn (r. 1904)
 1970 — John Joe Rice, polaiteoir Éireannach
 1970 — Patrick Browne, polaiteoir Éireannach
 1974 — James Chadwick, fisiceoir Sasanach (r. 1891)
 1980 — Peter Sellers, Aisteoir Sasanach (r. 1925)
 1980 — Uttam Kumar, aisteoir scannáin, stiúrthóir, léiritheoir, agus amhránaí Indiach
 2010 — Alex Higgins, imreoir snúcair (r. 1949)
 2020 — Regis Philbin, Pearsa teilifíse Meiriceánach (r. 1931)

Tarluithe 

0724
Iúil, 24
1862



Tarluithe

Cogadh Cathartha SAM 
 6 Aibreán - 7 Aibreán - Cath Shiloh, (Tennessee)
 17 Meán Fómhair - Cath Antietam, (Maryland)

Breitheanna 
 22 Eanáir — Eugene Doherty, polaiteoir Éireannach
 23 Eanáir — David Hilbert, matamaiticeoir Gearmánach
 29 Eanáir — Frederick Delius, cumadóir Sasanach
 8 Márta — Patrick Power, staraí Éireannach
 7 Meitheamh — Philipp Eduard Anton Lenard, fisiceoir Gearmánach
 11 Meitheamh — Violet Florence Martin, scríbhneoir Éireannach (b. 1915)
 2 Iúil — William Henry Bragg, eolaí Briotanach
 25 Iúil — Norma Borthwick, ealaíontóir, scríbhneoir, agus gníomhaí ar son na Gaeilge
 22 Lúnasa — Claude Debussy, cumadóir Francach
 29 Lúnasa — Andrew Fisher, polaiteoir Astrálach agus 5ú Príomh-Aire na hAstráile
 11 Meán Fómhair — Hawley Harvey Crippen, dochtúir agus dúnmharfóir Meiriceánach (b. 1910) 
 20 Meán Fómhair — Louis Dalton, polaiteoir Éireannach
 25 Meán Fómhair — Billy Hughes, polaiteoir Astrálach agus 7ú Príomh-Aire na hAstráile
 15 Nollaig — Nonpareil Dempsey, dornálaí Gael-Mheiriceánach
 gan dáta – Morgan Jageurs, gníomhaí Gael-Astrálach ar son na Gaeilge agus na hÉireann (b. 1932)

Básanna 
 10 Eanáir — Samuel Colt, ceapadóir Meiriceánach (r. 1814)
 18 Eanáir — John Tyler, 10ú uachtarán na Stát Aontaithe Mheiriceá (r. 1790)
 3 Feabhra — Jean Baptiste Biot, Fisicí Francach (r. 1774)
 3 Aibreán — James Clark Ross, taiscéalaí Sasanach
 6 Bealtaine — Henry David Thoreau, fealsamh Meiriceánach (r.1817)
 24 Iúil — Martin Van Buren, 8ú uachtarán Stát Aontaithe Mheiriceá (r. 1782)
 30 Iúil — Eoghan Ó Comhraí, scoláire Éireannach
 10 Meán Fómhair — Carlos Antonio López, Uachtarán Pharagua

Blianta
Cathair (sliabh)

Is í Cathair an tríú sliabh is airde in Éirinn. Tá an sliabh suite sna Cruacha Dubha in Uíbh Ráthach, Contae Chiarraí. Tá Cathair ar an taobh thiar de Chorrán Tuathail. Tá an sliabh 1001m ar airde, agus tá radhairc galánta ón bharr.

Domhanfhad: 51.994516 Domhanleithead: -9.759442

Tagairtí 

Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann
Gleann Cloiche

Gleann Cloiche suite ar chósta thoir Chontae Aontroma. Is iad Carnlach agus Cuileannán na bailte is mó sa ghleann. 

Claí
Gleann Doinne

Gleann Doinne (Glendun sa Bhéarla) gleann fada ar an gcósta thoirthuaisceart de Contae Aontroma. Níl bailte ar bith sa ghleann fada seo, ach amháin Bun Abhann Duinne. Tá an A2, an príomhbhóthar san áit, suite idir Latharna agus Baile an Chaistil.

Féaach freisin 
 Gleannta Aontroma (tuilleadh eolais faoin gceantar).

Donn
Gleann Aireamh

Is é Gleann Aireamh (Glenariff or Waterfoot) gleann leathan sna Gleannta na hAontroma, i gContae Aontroma thuaidh ar an gcósta. Tá príomh-bóthar (an A43) ón baile beag Gleann Aireamh, go dtí An Baile Meánach.

Aireamh
William Henry Harrison

Ba é William Henry Harrison (9 Feabhra, 1773 - 4 Aibreán, 1841) 9ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 4 Márta 1841 go dtí an 4 Aibreán 1841.

Tháinig fiabhras tíofóideach air, is cosúil, agus ansin bhuail turraing sheipteach é.

Féach freisin 

 Fiabhras tíofóideach

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1773
Básanna i 1841
Uachtaráin na Stát Aontaithe
4 Aibreán

Is é an 4 Aibreán an 94ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra nó an 95ú lá i mbliain bhisigh. Tá 271 lá fágtha sa bhliain.

Féilte

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1851 — James Campbell, polaiteoir Éireannach
 1881 — Timothy O'Donovan, polaiteoir Éireannach
 1884 — Isoroku Yamamoto, Aimiréil Marshal na Seapáine
 1893 — Risteárd Mac Aoidh, poblachtánach Éireannach
 1896 — Osmond Esmonde, taidhleoir agus polaiteoir Éireannach
 1920 — Paddy Coad, peileadóir agus bainisteoir Éireannach
 1922 — Elmer Bernstein, cumadóir Meiriceánach (b.2004)
 1922 — Máire Mhac an tSaoi, scríbhneoir, file, teangeolaí, agus scoláire, Éireannach
 1928 — Estelle Harris, ban-aisteoir Meiriceánach
 1928 — Maya Angelou, file agus údar Meiriceánach
 1931 — Joe Fox, polaiteoir Éireannach
 1939 — Ernie Terrell, dornálaí Meiriceánach
 1948 — Abdullah Öcalan, polaiteoir agus bunaitheoir an PKK
 1953 — Sammy Wilson, polaiteoir as Béal Feirste
 1956 — William Joseph Burns, taidhleoir Meiriceánach
 1960 — Hugo Weaving, aisteoir Sasanach-Astrálach
 1961 — Ray Mercer, dornálaí Meiriceánach
 1963 — Graham Norton, fuirseoir, aisteoir agus láithreoir teilifíse
 1964 — David Cross, fuirseoir Meiriceánach
 1964 — Drew Massey, puipéadóir Meiriceánach
 1965 — Robert Downey, Jr., aisteoir
 1979 — Heath Ledger, aisteoir (b.2008)
 1984 — Willie O'Dwyer, iománaí Éireannach
 1985 — Dudi Sela, imreoir leadóige
 1986 — Aiden McGeady, imreoir sacair
 1993 — Aaron Mac Cuinneagáin, iománaí Éireannach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1058 — Pápa Stiofán IX, pápa
 1617 — John Napier, matamaiticeoir Albanach
 1841 — William Henry Harrison, 9ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (r.1773)
 1919 — William Crookes, ceimiceoir agus fisiceoir Briotanach
 1925 — Peter Christopher Yorke, reibiliúnach Éireannach
 1929 — Séamas Ó Duibhir, sagart agus gníomhaí ar son na Gaeilge san Astráil
 1963 — Oskari Tokoi, polaiteoir Fionlannach
 1967 — Seosamh Ó Tórna, scríbhneoir Éireannach
 1968 — Martin Luther King, gníomhaí agus ceannaire Meiriceánach (r.1929)
 1983 — Gloria Swanson, ban-aisteoir Meiriceánach
 2000 — Tommaso Buscetta, mafioso (r.1928)
 2006 — Denis Donaldson, polaiteoir as Béal Feirste
 2006 — John de Courcy Ireland, staraí agus scríbhneoir (r.1911)
 2021 — Robert Mundell, eacnamaí Ceanadach

Tarluithe eile 
 1905 - Mharaigh crith talún i Kangra in India 370,000 duine.
 1949 - Bunaíodh Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh (NATO).
 1968 - Feallmharaíodh ceannaire Cearta Sibhialta Mheiriceá Martin Luther King i Memphis, Tennessee.
 1979 - Cuireadh chun báis iar-PhríomhAire na Pacastáine, Zulfikar Ali Bhutto.

0404
Aibreán, 04
Bun Abhann Duinne

Is baile i nGlinntí Aontroma Bun Abhann Duinne (Cushendun i mBéarla). Tá sé taobh le Sruth na Maoile, an caolas atá idir Contae Aontroma in Éirinn agus Cinn Tíre in Albain.

Stair 
Ar an 2 Meitheamh 1567, maraíodh Seán Ó Néill go fealltach i gCaisleán Cara. Cuireadh é i reilig na mainistreach in aice láimhe
                                                                                           

Bailte i gContae Aontroma
1841



Tarluithe

Breitheanna 
 15 Eanáir — John Abercromby, an 5ú Barún Abercromby, 5ú barún Abercromby
 28 Eanáir — Henry Morton Stanley, iriseoir agus taiscéalaí Breatnach
 25 Feabhra — Pierre-Auguste Renoir, péintéir Francach (b. 1919)
 8 Márta — Oliver Wendell Holmes Jr., giúistís na Cúirte Uachtarach Stát Aontaithe (b. 1935)
 13 Iúil — Otto Wagner, ailtire Ostarach
 25 Lúnasa — Emil Kocher, máinlia Eilvéiseach
 8 Meán Fómhair — Antonin Leopold Dvořák, cumadóir Seiceach (b. 1904)
 7 Deireadh Fómhair - Rí Nicolás I na Montainéagró (b. 1921)
 9 Samhain - Rí Eadbhárd VII na Ríochta Aontaithe (b. 1910)
 9 Samhain — Éadbhard VII na Ríochta Aontaithe, Rí na Ríochta Aonraithe agus na dTiarnas Briotanach, agus Impire na hIndia
 5 Nollaig — Marcus Daly, fear gnó Meiriceánach

Básanna 
 16 Márta — Felix Savart, fisiceoir Francach
 4 Aibreán — William Henry Harrison, 9ú uachtarán na Stát Aontaithe Mheiriceá (r. 1773)
 10 Aibreán — Henry Sanfourche, saighdiúir Francach
 12 Iúil — William James MacNeven, scríbhneoir agus dochtúir Gael-Mheiriceánach
 9 Meán Fómhair — Augustin Pyrame de Candolle, luibheolaí Eilvéiseach (r. 1778)
 9 Deireadh Fómhair — Karl Friedrich Schinkel, ailtire agus péintéir Gearmánach

Blianta
1773



Tarluithe

Breitheanna 
 9 Feabhra — William Henry Harrison, 9ú uachtarán na Stát Aontaithe Mheiriceá (b. 1841)
 15 Bealtaine — Klemens Wenzel von Metternich, taidhleoir Ostarach
 29 Lúnasa — Aimé Bonpland, taiscéalaí Francach
 6 Meán Fómhair — François Fournier-Sarlovèze, ginearál Francach
 21 Nollaig — Robert Brown, luibheolaí Albanach

Básanna 
 4 Bealtaine — Art Ó Laoghaire, saighdiúir Éireannach

Blianta
Gleann Athain

Is gleann sna Gleannta na hAontroma, i gContae Aontroma é Gleann Athain (nó Gleann Gorm. Glenaan), cé go bhfuil san tuaisceart den contae. Níl bailte ar bith san gleann. Ach, leanann bóthar agus abhainn bheag anuas é.

Gorm
24 Meán Fómhair

Is é an 24 Meán Fómhair an 267ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 268ú lá i mbliain bhisigh. Tá 98 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Guine Bhissau - Lá na Saoirse

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1584 — Francisco de Quevedo, scríbhneoir Spáinneach
 1725 — Arthur Guinness, bríbhéir Éireannach (b.1803)
 1786 — Charles Bianconi, bunaitheoir iompair phoiblí in Éirinn
 1809 — Robert Kane, ceimiceoir Éireannach
 1894 — Billy Bletcher, aisteoir
 1896 — F. Scott Fitzgerald, úrscéalaí Meiriceánach (b.1940)
 1898 — Howard Walter Florey, paiteolaí Astrálach
 1905 — Severo Ochoa, dochtúir Spáinneach
 1911 — Konstantin Chernenko, Ard-Rúnaí ar Pháirtí Cumannach an Aontais Shóivéadaigh (b.1985)
 1922 — Bert I. Gordon, stiúrthóir scannán Meiriceánach
 1930 — John Young, spásaire Meiriceánach
 1934 — Anthony Millar, polaiteoir Éireannach
 1935 — Myles Staunton, polaiteoir Éireannach
 1936 — Jim Henson, puipéadóir Meiriceánach
 1942 — Ted Brocklebank, polaiteoir Briotanach
 1944 — Eavan Boland, file Éireannach
 1949 — Cáit Keane, polaiteoir Éireannach
 1954 — Anne Ferris, polaiteoir Éireannach
 1962 — Jack Dee, fuirseoir Sasanach
 1971 — Robin Swann, polaiteoir i dTuaisceart Éireann
 1980 — John Arne Riise, imreoir sacair
 1982 — Conal Ó Cianaigh, iománaí agus imreoir peil Ghaelach
 1984 — Dharius, rapálaí Meicsiceach
 1985 — Eoghan Ó Gadhra, imreoir peil Ghaelach
 1990 — Gearóid Mac an Airchinnigh, iománaí Éireannach
 1992 — Jack Sock, imreoir leadóige Meiriceánach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 768 — Pépin Gearr, Rí na bhFranc (r.~714/715)
 1523 — Pápa Aidrian VI, Pápa ó 1522 go 1523
 1530 — Quentin Massys, péintéir Pléimeannach
 1541 — Paracelsus, ailceimiceoir agus réalteolaí (r.1493)
 1920 — Peter Carl Fabergé, gabha óir is seodóir a rugadh i gCathair Pheadair
 1945 — Hans Geiger, fisiceoir Gearmánach (r.1882)
 1953 — Thomas Tynan, polaiteoir Éireannach
 1964 — Solly Krieger, dornálaí Meiriceánach
 1969 — James O'Toole, polaiteoir Éireannach
 1981 — Patsy Kelly, ban-aisteoir Meiriceánach

Tarluithe eile 
 1957 - Seoladh trúpaí go Little Rock in Arkansas chun cosaint a thabhairt do naonúr den chine gorm ar tugadh cead dóibh freastal ar scoil dara leibhéal ansin
 1975 - B'iad Dougal Haston agus Doug Scott an chéad bheirt as Sasana a bhain barr Teomólongma amach
 1992 - D'éirigh David Mellor as a phost mar Aire sa Bhreatain de bharr scannal gnéis

0924
Meán Fómhair, 24
25 Meán Fómhair

Is é an 25 Meán Fómhair an 268ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 269ú lá i mbliain bhisigh. Tá 97 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Eaglais Chaitliceach Rómhánach - Lá Fhéile Fionnbarra

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1644 — Ole Christensen Rømer, réalteolaí Danmhargach
 1782 — Charles Maturin, scríbhneoir Éireannach
 1862 — Billy Hughes, polaiteoir Astrálach agus 7ú Príomh-Aire na hAstráile
 1866 — Thomas Hunt Morgan, bitheolaí Meiriceánach
 1894 — Robert Briscoe, polaiteoir Éireannach
 1897 — William Faulkner, scríbhneoir Meiriceánach
 1906 — Dmitri Shostakovich, cumadóir ceoil (b. 1975)
 1944 — Michael Douglas, aisteoir agus léiritheoir Meiriceánach
 1951 — Mark Hamill, aisteoir Meiriceánach
 1961 — Heather Locklear, ban-aisteoir Meiriceánach
 1964 — Maria Doyle Kennedy, ban-aisteoir agus amhránaí Éireannach
 1968 — Will Smith, aisteoir Meiriceánach
 1969 — Catherine Zeta-Jones, aisteoir Breatnach
 1975 — Declan Donnelly, láithreoir
 1975 — Tom Neville, polaiteoir Éireannach
 1978 — Ricardo Gardner, imreoir sacair Iamácach
 1987 — Monica Niculescu, imreoir leadóige Rómánach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1777 — Johann Heinrich Lambert, matamaiticeoir a saolaíodh san Alsáis
 1849 — Johann Strauß, cumadóir ceoil is stiúrthóir Ostarach
 1917 — Tomás Ághas, ceannaire Óglaigh na hÉireann (r. 1885)
 1950 — George Kingsley Zipf, staitisteoir Meiriceánach
 1959 — Richard Irvine Best, scoláire Éireannach
 1970 — Erich Maria Remarque, scríbhneoir (r.1898)
 1970 — James Ryan, polaiteoir Éireannach
 1975 — Henry Kenny, polaiteoir Éireannach
 1980 — John Bonham, drumadóir ón bhanna Led Zeppelin (r. 1948)
 2005 — M. Scott Peck, síciatraí Meiriceánach
 2016 — Arnold Palmer, galfaire Meiriceánach
 2017 — Elizabeth Dawn, ban-aisteoir Sasanach
 2017 — Tony Booth, aisteoir Sasanach

Tarluithe eile 
 1818 - Rinne James Blundell, obstatraí i Londain, an chéad fhuilaistriú
 1983 - D'éalaigh 38 príosúnach as Príosún na Ceise Fada i dTuaisceart Éireann
 2005 - Bua Thír Eoghain i gcluiche ceannais peile na hÉireann i gcoinne curaidh 2004, Ciarraí (An scór deireanach: Tír Eoghain 1-16 Ciarraí 2-10)
0925
Meán Fómhair, 25
Gleann Corp

Is gleann beag i nGleannta na hAontroma é Gleann Corp. Tá an gleann ar an taobh thuaidh de bhaile Bun Abhann Dalla, idir Gleann Donn (ó thuaidh), agus Gleann Gorm (ó dheas). Leanann an A2, an príomhbhóthar sa cheantar, cúrsa an ghleanna.

Corp
Bun Abhann Dalla

Is baile beag sna Gleannta na hAontroma é Bun Abhann Dalla (Cushendall). Tá an baile beag ar an taobh thuaidh de baile Gleann Aireamh idir sin (ó dheas), agus Bun Abhann Duinne (ó thuaidh). Tá sé suite i lár den cósta Bá Dearg, i Sruth na Maoile.
Níl an baile ach cúpla nóiméad ar bóthar do dtí Trostán, cé go bhfuil an sliabh is-airde sna gleannta.

Bailte i gContae Aontroma
22 Aibreán

Is é an 22 Aibreán an 112ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra nó an 113ú lá i mbliain bhisigh. Tá 253 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Lá an Domhain / Lá Idirnáisiúnta ár Máthair-Chruinne

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1610 — Pápa Alaisdir VIII (b. 1691)
 1692 — James Stirling, matamaiticeoir Albanach (b.1770)
 1724 — Immanuel Kant, fealsamh agus eolaí Gearmánach (b.1804)
 1766 — Germaine de Staël, údar Eilvéiseach
 1870 — Vlaidímír Leinín, réabhlóidí Cumannach as an Rúis
 1870 — Vlaidímír Léinín, réabhlóidí agus polaiteoir Rúiseach (b.1924)
 1875 — Mícheál Seosamh Ó Rathaille, náisiúnaí Éireannach (b.1916)
 1882 — Peter de Loughry, polaiteoir Éireannach
 1904 — Robert Oppenheimer, Fisicí núicléach  (b.1967)
 1909 — Rita Levi-Montalcini, néareolaí Iodálach
 1925 — George Cole, aisteoir Sasanach Meiriceánach
 1935 — Tadhg Pádraig Ó Cuagáin, scríbhneoir, craoltóir agus colúnaí staire Éireannach
 1936 — Glen Campbell, Amhránaí agus aisteoir  (b. 2017)
 1937 — Jack Nicholson, aisteoir Meiriceánach
 1943 — Louise Glück, file Meiriceánach
 1946 — Paul Charles William Davies, fisiceoir Briotanach
 1950 — Peter Frampton, Rac-cheoltóir Sasanach
 1952 — Marilyn Chambers (b. 2009)
 1957 — Donald Tusk, Polaiteoir Polannach 
 1960 — Lloyd Honeyghan, dornálaí Briotanach
 1977 — Mark van Bommel, imreoir sacair
 1981 — Kathleen Funchion, polaiteoir Éireannach
 1981 — Luis Collazo, dornálaí Pórtó Ríceach
 1986 — Marshawn Lynch, peileadóir Meiriceánach
 1987 — Mikel John Obi, imreoir sacair Nigéarach
 1989 — Louis Smith, gleacaí ealaíonta Briotanach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 296 — Pápa Caius
 455 — Petronius Maximus, impire Rómhánach (r.~396)
 536 — Pápa Agapetus I
 1522 — Piero di Cosimo, péintéir Iodálach
 1778 — James Hargreaves, ceapadóir Sasanach
 1908 — Henry Campbell-Bannerman, Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe (r. 1836)
 1932 — Margaret Pearse, polaiteoir Éireannach
 1960 — Dermot O'Mahony, polaiteoir Éireannach
 1989 — Emilio Segrè, fisiceoir Iodálach
 1994 — Richard Nixon, 37ú huachtarán na Stát Aontaithe
 2013 — J. S. Verma, an seachtú Príomh-Bhreitheamh is fiche ar India

Tarluithe eile 
 1915 - D'úsáid an Ghearmáin gás nimhe den chéad uair sa Chéad Chogadh Domhanda.
 1971 - Bhásaigh Francois Duvailer, ceannaire Háítí, tar éis 14 bliain i gcumhacht.
 1980 - Cuireadh 13 oifigeach ón sean rialtas chun báis sa Libéir faoin rialtas míleata nua.
 1997 - Rinne trúpaí ionradh ar Ambasáid na Seapáine i Peiriú.

0422
Aibreán, 22
18 Iúil

Is é an 18 Iúil an 199ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 200ú lá i mbliain bhisigh. Tá 166 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Uragua - Lá an Bhunreachta

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1205 — Pápa Aidrian V
 1274 — Raibeart I na hAlban, Rí na hAlban ó 1306 go dtí a bhás sa bhliain 1329
 1794 — Feargus O'Connor, polaiteoir Éireannach
 1811 — William Makepeace Thackeray, scríbhneoir Sasanach a rugadh san India
 1853 — Hendrik Lorentz, fisiceoir Ísiltíreach
 1874 — Cathal Brugha, réabhlóidí Éireannach (b.1922)
 1890 — Frank Forde, polaiteoir Astrálach agus 15ú Príomh-Aire na hAstráile
 1893 — Richard Dix, aisteoir
 1908 — Lupe Vélez, ban-aisteoir Meicsiceach
 1918 — Nelson Mandela, státaire Afracach Theas (b.2013)
 1921 — John Glenn, spásaire, píolóta agus iarsheanadóir Meiriceánach
 1922 — Thomas Samuel Kuhn, staraí eolaíochta Meiriceánach
 1926 — Joshua Fishman, teangeolaí Meiriceánach
 1930 — Burt Kwouk, aisteoir Briotanach
 1937 — Hunter S. Thompson, scríbhneoir agus iriseoir Mheiriceánach (b.2005)
 1950 — Richard Branson, fear gnó Sasanach
 1957 — Nick Faldo, galfaire Sasanach
 1962 — Shaun Micallef, aisteoir Astrálach
 1963 — Quincy Taylor, dornálaí Meiriceánach
 1973 — John Brady, polaiteoir Éireannach
 1978 — Shane Horgan, imreoir rugbaí
 1982 — Colm Ó Callanáin, iománaí Éireannach
 1988 — Pádraig Mac Aindriú, imreoir peil Ghaelach
 1989 — Aljaž Bedene, imreoir leadóige Slóivéanach
 1994 — Cormac Mac Coisdealbha, imreoir peil Ghaelach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1374 — Francesco Petrarca, scríbhneoir Iodálach (r.1304)
 1441 — Jan van Eyck, péintéir Pléimeannach
 1610 — Caravaggio, péintéir Iodálach
 1817 — Jane Austen, 41, úrscéalaí (r.1775)
 1875 — Jane Griffin, taiscéalaí Briotanach
 1883 — Julián Trujillo Largacha, Uachtarán na Colóime
 1968 — Corneille Heymans, fiseolaí Beilgeach (r. 1892)
 1989 — Oonah Keogh, stocbhróicéir Éireannach
 2004 — Eoin Mac Tighearnáin, staraí Éireannach

Tarluithe 
 1925 - D'fhoilsigh Adolf Hitler a leabhar Mein Kampf
 1955 - D'oscail Disneyland i gCalifornia

0718
Iúil, 18
An t-Sròn Reamhar

Is port tábhachtach agus baile mór i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh, in iardheisceart na hAlban é An Srón Ramhar (Gaeilge na hAlban: An t-Sròn Reamhar nó An Rinn Ramhar, Béarla: Stranraer). Roimh 1975 bhí an baile mar chuid de Chontae Bhaile na hÚige, mar a bhí. Tá sé suite ar bhruch theas Loch Ríoghaine ar chuing tíre agus Na Rannaibh sínte amach siar ón bhaile féin. Is é An Srón Ramhar an dara baile mó is mó sa chontae, tar éis Dùn Phris, agus 13,000 duine ina gcónaí ann. Tá sé suite 42 mhíle soir ó Bhéal Feirste, 52 mhíle siar ó dheas ó Inbhir Áir, 72 mhíle siar ó Dhùn Phris, 87 míle siar ó dheas ó Ghlaschú agus 425 mhíle siar ó thuaidh ó Londain.

Blianta ó shin ba ghnách go dtagadh báid mhóra farantóireachta isteach ó Latharna agus Bhéal Feirste, i dTuaisceart Éireann go dtí gur aistríodh an dá chomhlachta bád farantóireachta araon 4 mhíle ó thuaidh suas an bealach mór go Machair an Sgithich i mí na Samhna 2011. Tá cúig bhunscoil agus meánscoil amháin sa bhaile. Críochnaíonn dhá phríomhbhóthar i lár an bhaile; an A75 ó Dùn Phris agus Sasana, agus an A77 ó Inbhir Áir agus Glaschú.

Sa lá atá inniu ann is iad an turasóireacht agus an talmhaíochta an dá thionscal is coitianta i measc bhunadh na háite.

Bailte in Albain
Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh
19 Lúnasa

Is é an 19 Lúnasa an 231ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 232ú lá i mbliain bhisigh. Tá 134 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 An Afganastáin - Lá na Saoirse

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1845 — Edmond James de Rothschild, daonchara Francach (b. 1934)
 1867 — Willis Linn Jepson, luibheolaí Meiriceánach (b. 1946)
 1871 — Orville Wright, ceannródaí eitlíochta (b. 1948)
 1883 — Coco Chanel, dearthóir faisin Francach (b. 1971)
 1887 — Francis Ledwidge, file (b. 1917)
 1914 — Rose Heilbron, breitheamh Briotanach (b. 2005)
 1921 — Gene Roddenberry, drámadóir, scríbhneoir ficsin eolaíochta agus léiritheoir teilifíse Meiriceánach (b. 1991)
 1926 — Annie Palmen, ban-aisteoir agus amhránaí Ísiltíreach (b. 2000)
 1930 — Frank McCourt, scríbhneoir Éireannach (b. 2009)
 1946 — Bill Clinton, 42ú huachtarán na Stát Aontaithe, ó 1993 go 2001
 1963 — John Stamos, aisteoir agus ceoltóir Meiriceánach
 1969 — Matthew Perry, aisteoir Ceanadach-Meiriceánach
 1976 — James Lawless, polaiteoir Éireannach
 1976 — Régine Chassagne, ceoltóir Ceanadach
 1982 — Melissa Fumero, ban-aisteoir Meiriceánach
 1983 — Beibut Shumenov, dornálaí Casacach
 1983 — Shane Murphy, iománaí Éireannach
 1987 — Nico Hülkenberg, tiománaí Gearmánach Fhoirmle a hAon

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 AD 14 — Ágastas,  Impire Rómhánach (r. 63 RC)
 1457 — Andrea del Castagno, péintéir Iodálach (r. 1421)
 1662 — Blaise Pascal, 39, matamaiticeoir agus fealsamh (r. 1623)
 1936 — Federico García Lorca, file Spáinneach (r. 1898)
 1976 — Alastair Sim, aisteoir Albanach (r/ 1900)
 1977 — Groucho Marx, 86, fuirseoir (r. 1890)
 2005 — Mo Mowlam, polaiteoir Briotanach (r. 1949)
 2008 — Levy Mwanawasa, Uachtarán na Saimbia (r. 1948)

Tarluithe eile 
 1960 - Gearradh téarma príosúin 10 bliain ar phíolóta ó na Stát Aontaithe i gcúirt mhíleata Soivéideach
 1987 - Mharaigh fear gunna 16 duine i mbaile Hungerford i Berkshire, Sasana
 1991 - Díbríodh Míchail Gorbaitsov as cumhacht le linn coup san Aontas Soivéideach

0819
Lúnasa, 19
Gleann Seisce

Is gleann de chuid Ghlinntí Aontroma ar an taobh ó dheas de Bhaile an Chaistil é Gleann Seisce (Glenshesk). Tá sé suite ar an taobh thoir de Chnoc Leithid, agus tá abhainn bheag ag bun an ghleanna.

Seisce
Gleann Taise

Is gleann go reasúnta beag é Gleann Taise (Glentaisie). Tá sé suite ar an taobh thiar de Chnoc Leithid, agus ar an taobh thiar ó dheas de Bhaile an Chaistil. Níl ach aon bhaile amháin sa ghleann, mar atá, Caisteal an Chába. Leanann an A44 an gleann, cé go bhfuil an príomhbhóthar ag dul ó Bhaile an Chaistil agus An Baile Meánach (dá mba é féin críochnaíonnan an A44 go hoifigiúil ag taobh le Cnoc an Chollait don A26.

Taisie
5 Deireadh Fómhair

Is é an 5 Deireadh Fómhair an 278ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 279ú lá i mbliain bhisigh. Tá 87 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Calendarium Romanum - Mundus patet

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1713 — Denis Diderot, fealsamh agus ciclipéidí Francach (b. 1784)
 1829 — Chester A. Arthur, 21ú uachtarán na Stát Aontaithe (b.1886)
 1857 — Peadar Toner Mac Fhionnlaoich ("Cú Uladh"), scríbhneoir Gaeilge (b.1942)
 1879 — Francis Peyton Rous, eolaí Meiriceánach (b. 1970)
 1882 — Robert Hutchings Goddard, fisiceoir Meiriceánach (b. 1945)
 1885 — Daniel Byrne, polaiteoir Éireannach  (b. 1952)
 1911 — Brian O'Nolan ("Flann O'Brien"), scríbhneoir (b.1966)
 1922 — Jock Stein, ban-aisteoir sacair (b.1985)
 1936 — Václav Havel, scríbhneoir agus polaiteoir Seiceach (b. 2011)
 1943 — Ben Cardin, polaiteoir Meiriceánach
 1943 — Michael Morpurgo, scríbhneoir Sasanach
 1951 — Bob Geldof, ceoltóir
 1957 — Bernie Mac, aisteoir Meiriceánach
 1975 — Bobo Balde, imreoir sacair Francach
 1975 — Kate Winslet, aisteoir Sasanach
 1975 — Scott Weinger, aisteoir Meiriceánach
 1977 — Vinnie Paz, rapálaí Meiriceánach
 1978 — Jürgen Brähmer, dornálaí Gearmánach
 1978 — Shane Ryan, imreoir Peile le Contae Átha Cliath
 1983 — Florian Mayer, imreoir leadóige Gearmánach
 1985 — Nicola Roberts, ceoltóir Briotanach
 1990 — Federico Delbonis, imreoir leadóige Airgintíneach
 1992 — Kevin Magnussen, tiománaí carr rásaíochta

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1534 — Pápa Clemeint VII, Pápa ó 1523 go 1534 (r. 1478)
 1972 — Patrick Hogan, polaiteoir Éireannach (r. 1907)
 1982 — Séamus Ennis, ceoltóir agus bailitheoir (r.1919)
 2004 — Maurice Wilkins, eolaí agus duine d'fhionnachtaithe struchtúr ADN (r. 1916)
 2010 — Moss Keane, imreoir rugbaí Éireannach (r. 1948)
 2011 — Steve Jobs, chomh-bhunaitheoir agus príomhoifigeach feidhmiúcháin Apple (r. 1955)
 2015 — John O'Leary, polaiteoir Éireannach (r. 1933)

Tarluithe eile 
 1830 - Díoladh an chéad chulaith shnámha i Baker Street, Londain
 1952 - Tháinig deireadh le ciondáil an tae i Sasana

1005
Deireadh Fómhair, 05
11 Aibreán

Is é an 11 Aibreán an 101ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra nó an 102ú lá i mbliain bhisigh. Tá 264 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Cósta Ríce - Lá Juan Santamaria

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1578 — William Harvey, dochtúir Sasanach
 1866 — Bernard O'Dowd, file agus gníomhaí Astrálach
 1869 — Gustav Vigeland, dealbhóir (b.1943)
 1878 — Kathleen Clarke, polaiteoir Éireannach
 1900 — Myles Dillon, staraí, focleolaí, agus Ceiltíoch Éireannach
 1943 — Thomas Bellew, polaiteoir Éireannach
 1953 — Andrew John Wiles, matamaiticeoir Sasanach
 1956 — Peter Charleton, breitheamh Éireannach
 1960 — Jeremy Clarkson, iriseoir agus láithreoir teilifíse 
 1970 — Anne Rabbitte, polaiteoir Éireannach
 1994 — Rian Mac Aodh, imreoir peil Ghaelach
 2003 — Mel Maryns, amhránaí agus cumadóir Éireannach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1285 — Pápa Máirtín IV, Pápa ó 1281 go 1285
 1292 — Pápa Nioclás IV, Pápa ó 1288 go 1292
 1918 — Otto Wagner, ailtire Ostarach
 1946 — Jack Thompson, dornálaí Meiriceánach
 1975 — Seán Collins, polaiteoir Éireannach
 1983 — Dolores del Río, ban-aisteoir Meicsiceach
 1987 — Primo Levi, ceimiceoir agus scríbhneoir Iodálach
 1993 — Nessa Ní Shéaghdha, scoláire Éireannach
 2001 — Godfrey Timmins, polaiteoir Éireannach
 2001 — Harry Secombe, fuirseoir agus aisteoir (r.1921)
 2011 — Lewis Roberts Binford, seandálaí Meiriceánach
 2013 — Jonathan Winters, fuirseoir, aisteoir, agus ealaíontóir Meiriceánach

Tarluithe eile 
 1961 - Cuireadh tús le triail Choireanna Cogadh in Iosrael i gcoinne Adolf Eichmann, Naitsíoch a raibh páirt thábhachtach aige san Uileloscadh.
 1983 - Bhuaigh an scannán Gandhi ocht Oscar ag Gradaim an Acadaimh.
 1996 - Rinne Iosrael ionsaithe ar Bhéiriút.

0411
Aibreán, 11
20 Meán Fómhair

Is é an 20 Meán Fómhair an 263ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 264ú lá i mbliain bhisigh. Tá 102 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Eaglais Chaitliceach Rómhánach - Lá Fhéile Iustas

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1788 — Henriette Presburg, máthair Karl Marx (b. 1863)
 1792 — Lev Perovski, daonchara agus mianreolaí Rúiseach (b. 1856)
 1847 — Mícheál Ó Cíosóig, múinteoir Éireannach agus bunaitheoir CLG  (b.1906)
 1862 — Louis Dalton, polaiteoir Éireannach (b. 1945) 
 1869 — George Robey, aisteoir Sasanach (b. 1954)
 1883 — Daniel Corkery, polaiteoir Éireannach (b. 1961)
 1900 — Marie-Louise Sjoestedt-Jonval, Ceiltíoch Francach (b. 1940)
 1917 — Fernando Rey, aisteoir (b. 1994)
 1929 — Anne Meara, ban-aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach (b. 2015)
 1934 — Sophia Loren, aisteoir
 1946 — Finbarr Dwyer, ceoltóir Éireannach (b. 2014)
 1948 — George R. R. Martin, údar Meiriceanách 
 1954 — Eamon Scanlon, polaiteoir Éireannach
 1959 — Phil Prendergast, polaiteoir Éireannach
 1971 — Henrik Larsson, imreoir sacair Sualannach
 1974 — Paul Frew, polaiteoir i dTuaisceart Éireann
 1975 — Juan Pablo Montoya, tiománaí Foirmle a hAon
 1981 — Feliciano López, imreoir leadóige Spáinneach
 1982 — Catherine Ardagh, polaiteoir Éireannach
 1985 — Daithí Mac Braoin, iománaí Éireannach
 1989 — Andrej Martin, imreoir leadóige Slóvacach
 1989 — Domhnall Ó Tuathaigh, iománaí Éireannach
 1990 — Phillip Phillips, amhránaí Meiriceánach
 1999 — Ruti Olajugbagbe, amhránaí Sasanach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1362 — Pápa Innocentius VI, Pápa ó 1353 go 1362 (r. 1282)
 1578 — Pierre Lescot, péintéir Francach (r. ~ 1515)
 1721 — Thomas Doggett, aisteoir Éireannach (r.~1640)
 1803 — Robert Emmet, 23, náisiúnaí agus réabhlóidí (r.1778)
 1863 — Jakob Grimm, 78, teangeolaí (r.1785)
 1898 — Theodor Fontane, úrscéalaí agus file Gearmánach (r. 1819)
 1922 — James Devins, polaiteoir Éireannach (r. 1873)
 1949 — Richard Dix, aisteoir (r. 1893)
 1957 — Jean Sibelius, 91, cumadóir ceoil Fionlannach (r.1865)
 1960 — Ida Rubenstein, ban-aisteoir agus damhsóir Rúiseach (r. 1883)
 1971 — Giorgos Seferis, file agus taidhleoir Gréagach (r. 1900)
 1973 — Patrick O'Keeffe, polaiteoir Éireannach (r. 1881)
 1975 — Saint-John Perse, file Francach (r. 1887)

Tarluithe eile 
 1984 - Mharaigh buama féinmharaithe scór ag Ambasáid na Stát Aontaithe i mBéiriút

0920
Meán Fómhair, 20