joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Crystal Castles

Is banna ceoil as Toronto, Ontario, Ceanada é Crystal Castles. Is iad Alice Glass (canadh) agus Ethan Kath (léiritheoir) baill an ghrúpa. Bunaíodh Crystal Castles sa bhliain 2006. Bhí a gcéad albam ar NME’s "Top 100 Greatest Albums of the Decade" ag uimhir a tríocha naoi.

Stair 

Bhuail Ethan Kath le Alice Glass nuair a bhí sí cúig bliana déag d’aois. D’iarr sé uirthi na liricí a thaifeach dó ar amhráin a raibh scríofa aige. Sé mhí níos déanaí, chuir Kath amhráin críochnaithe ar an idirlíon, mar aon le "Alice Practice". I 2005, tharraing amhráin mar 
"Magic Spells", "Untrust Us", and "Alice Practice" cáiliúil ar an idirlíon. Tar éis tamaill, fuair Ethan Kath tairgeanna ó lipéadanna ceoil. Bhí iontas ar Alice Glass mar chaill sí teagmhála le Ethan Kath agus ní raibh fhios aici faoin beithsine "Alice Practice". Sheol siad "Alice Practice" i 2006.

Céád Albam 

I 2008 sheol Crystal Castles a céad albam leis an teideal "Crystal Castles. Sheol siad é tríd "Lies Records" agus bhí sé ar NME's "Top 100 Greatest Albums of the Decade" ag tríocha naoi.

Dara Albam 
Bhí an dara albam ag Crystal Castles (i dteideal ruda Crystal Castles freisin) seoltar i 2010. Léirigh Ethan Kath an albam in a lán áiteanna difriúil. Mar sheampla léirigh sé é i séipéal sa Íoslann, i cabán i Ontario agus i garáiste i Detroit, Michigan. Bhí an amhráin "Not in Love" léirithe le Robert Smith ó "The Cure".

Turais Cheoil 
Sheinn Crystal Castles seónna i Meiricea, sa Astráil, san Eoraip agus sa tSeapáin. I 2009 sheinn Crystal Castles a lán féilte mar aon le Oxegen in Éirinn, All Point i New Jersey, agus CoachellaValley and Music Festival in Indio, California.

Bannaí ceoil as Ceanada
Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 2006
Arnulf de Carinthia

Rí Cairilínseachna Oir-Fhrancach ba ea Arnulf de Carinthia (Gearmáinis:Arnulf von Kärnten) ón bhliain 887, Rí na hIodáile faoi dhíospóid ón bhliain 894 agus Impire Naofa Rómhánach faoi dhíospóid ón bhliain 896 go dtí aimsir a bháis.

850 breitheanna
Básanna 899
Monarcaí Caitliceacha Rómhánacha
Ríthe na bhFranc
Ríthe na Baváire
Ríthe na hIodáile
Ríshliocht Cairilínseach
Ríthe na Sacsaine
Monarcaí na Gearmáine
Top Gear

Is clár teilifíse Briotanach faoi ghluaisteáin agus tiomáint é Top Gear. Céadléiríodh Top Gear sa bhliain 1997 agus bhí Jeremy Clarkson, Richard Hammond agus James May ag cur an chláir. Freisin tá tiománaí ann darbh ainm an "Stig". Gach seachtain tá 350 milliún duine timpeall an domhain ag breathnú ar an gclár. Is é an stiúrthóir ná Brien Klein agus tá níos mó ná 175 críochna leis an gclár. Tá cúpla leagan faoin gclár seo san Astráil, i Meiriceá agus i roinnt tíortha eile timpeall an domhain. Thosaigh an gclár nua i 2002 agus amach as an am seo tá 22 sraith críochnaithe leis.

Tagairtí 

Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2002
Cláir BBC
Cláir Teilifíse na Breataine
Cláir siamsaíocht
Tithe na Parlaiminte

Is ionad cruinnithe an dá tithe na Parlaiminte an Ríocht Aontaithe - Teach na dTiarnaí agus Teach na dTeachtaí nó Tithe na Parlaiminte.

Féach freisin 

 Tithe na Parlaiminte (An Ríocht Aontaithe)

Tagairtí 

Ríocht Aontaithe
Foirgnimh i Londain
Tionóil náisiúnta
Ocrasachas

Is gluaiseacht litríochta é Ocras-achas (Béarla: Hungryalism) i litríocht na Beangailise ( as an nGlúin Ocrasach nó an Hungry generation a ainmnítear é ). Sa bhliain 1961 a tosaíodh uirthi ag Malay Roy Choudhury i gKolkata na India.

Ocras-achaithe Cáiliúla 
 Malay Roy Choudhury
 Shakti Chattopadhyay
 Samir Roychoudhury
 Debi Ray
 Subimal Basak
 Falguni Ray
 Utpalkumar Basu
 Sandipan Chattopadhyay
 Anil Karanjai
 Basudeb Dasgupta
 Subhas Ghose
 Pradip Choudhuri
 Subo Acharya
 Saileswar Ghose
 Binay Majumdar
 Rabindra Guha

Tagairtí 
 Hungryalist, Shruti agus Shastravirodhi Gluaiseacht ( 1986 ) scríofa ag Dr. Uttam Das, Kolkata University, Kolkata, India.
 Hungryalist Gluaiseacht agus Malay Roy Choudhury ( 2007 ) scríofa ag Dr. Bishnucharan Dey, Assam University, Silchar, India.
 Hungryalist Danta agus Anti-Establishment ( 2007 ) scríofa ag Dr. Swati Banerjee, Rabindra Bharati University, Kolkata, India.
 Hungryalist Manifestoes ( 2007 ) curtha in eagar ag Ebadul Haque, Murshidabad, India.

Foinsí 
 City Lights Journal, San Francisco, #1 #2 agus #3 ( 1963-66 ) curtha in eagar ag Lawrence Ferlinghetti.
 El Corno Emplumado, Buenos Aires, #9 #10 agus #13 ( 1964-65 ) curtha in eagar ag Margaret Randall.
 Kulchur, New York, #15 ( 1964 ) curtha in eagar ag Lita Hornick.
 TIME Iris ( November 20, 1964 ) SAM.
 Evergreen Review, New York, #35 ( 1965 ) curtha in eagar ag Barney Rosset.
 Salted Feathers, Portland, Ohio, #5 #8 agus #9 ( 1965-67 ) curtha in eagar ag Lee Altman agus Dick Bakken.
 Iconolatre, New York, #10 ( 1968 ) curtha in eagar ag Allan De Loach.
 Kabitirtha, Kolkata, Indie, ( July 2003 ) curtha in eagar ag Utpal Bhattacharjee.
 Amritalok, Midnapore, Indie, ( November 2003 ) curtha in eagar ag Samiran Majumdar.
 Ekaler Raktakarabi, Kolkata, Indie, ( June 2004 ) curtha in eagar ag Pradip Bhattacharjee.
 Ebang, Indie, ( August - October 2004 ) curtha in eagar ag Dhurjati Chanda.

Naisc sheachtracha 
 TIME Iris 
 Hungryalist Photos
 Hungryalism agus Allen Ginsberg
 Agallamh na Malay Roy Choudhury
Arnulf, Diúc na Baváire

Ba é Arnulf, Diúc na Baváire (a bhfuair bás 14 Iúil 937), ar a dtugtar an tOlc (Gearmáinis: der Schlimme), Diúc na Baváire ón bhliain 907 go dtí a bhás. Bhí sé ina bhall de ríshlocht na Luitpoldach (Gearmáinis: Luitpoldinger).

Básanna i 937
Diúic na Baváire
Monarcaí na Gearmáine
Chris Paterson

Is imreoir rugbaí é Chris Douglas Paterson a rugadh ar an triochadú lá de mhí Márta, sa bhliain 1978, i nDún Éideann. Tá sé 40 bliain d'aois. D'imigh sé le haghaidh Ghlaschú agus Dhún Éideann. Bhí sé ag freastail ag an Galasheil Academy. Is é a leasainm ná 'Mossy'. Meáchann sé 80 kg.

Ag imirt le haghaidh na  hAlban agus Dhún Éideann, d'imir sé a chéad chluiche le haghaidh na hAlban i gcoinne na Spáinne sa bhliain 1999. Tosaíonn sé ar feadh Albain anois. Ón bhliain 2003, scóráil sé 1860 poínte le haghaidh Alban agus Glaschú. Níor imir sé a lán cluíchí le haghaidh Glaschú. Sheinn sé an Cluíchí is mó le haghaidh na hAlban. Imir sé lánchúlaí. Scóráil sé 1050 phoínte le haghaidh Dhún Éideann. Bhí sé ar an géad duine chun imirt 100 uair le haghaidh na hAlban. Chaill siad an chluiche sin leid an Bhreatain Bheag. Bhuaigh sé i gcoinne na hAfraice Theas sna blianta atá 2002 agus 2008. Ba sheaimpíní domhanda iad sa bhliana 2008.

Staitisticí: Thosaigh sé 95 cluichí le haghaidh na hAlban. Dionadaigh sé do dhaoine eile 13 ám. Scóráil sé 803 phoínte. Bhuaigh sé 43 cluiche agus chaill sé 64 cluiche. Scóráil sé 43 pionóis. Scóráil sé 90 athcóirithe. Tá sé ar cheann de na kickers sprioc is fearr sa domhain. Bhí sé an imreoir cáiliúil cearca fraoigh na bliana sa bhliana 2004-2005. Sa bhliain 2011, tharraing sé siar d'fhoireann na hAlban.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1978
Imreoirí rugbaí
Daoine beo
Eric Cartman

Carachtar ficseanúil is ea Eric Theodore Cartman sa tsraith teilifíse Mheiriceánach beoite South Park. Tá sé guthaithe ag Trey Parker. Bhí sé ar an gclár den chéad uair san eipeasóid "Cartman Gets an Anal Probe". Duine de cheithre phríomhcharachtar ar an gclár (is iad Stan Marsh, Kyle Broflovski agus Kenny McCormick na trí phríomhcharachtar eile). Chonacthas é ar an teilifís den chéad uair nuair a craoladh South Park den chéad uair ar 13 Lúnasa 1997.

South Park
Carachtair i gcartúin
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1997

de:South Park#Eric Theodore Cartman
Páirc an Iarthair

Is ceantar gnó i ndeisceart Bhaile Átha Cliath í Páirc an Iarthair (Béarla: Park West, Dublin).

Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Raghnallach

Is ceantar cónaitheach i ndeisceart Bhaile Átha Cliath é Raghnallach (Béarla: Ranelagh ). Tá sé lonnaithe i mBÁC a 6.

Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Rath Cúil

Is sráidbhaile i ndeisceart Bhaile Átha Cliath é Rath Cúil (Béarla: Rathcoole ). Dar le daonáireamh 2016, bhí 4,351 duine ina gcónaí ann.

Sráidbhailte Bhaile Átha Cliath
Ráth Garbh

Is bruachbhaile i ndeisceart Bhaile Átha Cliath é Ráth Garbh (Béarla: Rathgar) atá lonnaithe thart faoi 3 chiliméadar ó dheas ón gcathair. Ceantar cónaitheach atá ann go príomha a bhfuil nasc ar leith aige le pobal Giúdach na cathrach.

Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Ráth Miontáin

Is ceantar i ndeisceart Bhaile Átha Cliath é Ráth Miontáin (Béarla: Jobstown). In iarthar Thamhlachta a shamhlaítear anois é.

Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Rialto

Is bruachbhaile i ndeisceart Bhaile Átha Cliath é Rialto (Béarla: Rialto ). Tá sé suite feadh cuid den Chanáil Ríoga atá tréigthe anois agus a shíníonn siar chomh fada le Sráid San Séamas. Téann an Líne Dhearg den Luas siar trí Rialto ar sheanbhealach na canála. 

Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Sruth na gCloch

Is bruachbhaile beag i ndeisceart Bhaile Átha Cliath é Sruth na gCloch (Béarla: Rockbrook ).

Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
An Seanbhábhún (Tamhlacht)

Is ceantar i dTamhlacht i ndeisceart Bhaile Átha Cliath é An Seanbhábhún (Béarla: Oldbawn nó Old Bawn uaireanta ).

Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Teach na Giúise

Is bruachbhaile i ndeisceart chathair Bhaile Átha Cliath é Teach na Giúise (Béarla: Firhouse).

Oideachas 
Osclaíodh Gaelscoil sa cheantar, Gaelscoil na Giúise, i dtreo Bhaile Cuilinn, i mí Meán Fómhair 2013. Tá Scoil Carmel ann (bunscoil náisiúnta) mar aon le Scoil Treasa (bunscoil eile), agus tá meánscoil ann chomh maith, Coláiste Chill na nIníon.

Nascanna seachtracha 
Suíomh Ghaelscoil na Giúise

Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Teach Sagard

Is bruachbhaile i ndeisceart chathair Bhaile Átha Cliath é Teach Sagard (Béarla: Saggart).

Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Teampaill Ghil

Is bruachbhaile i ndeisceart chathair Bhaile Átha Cliath é Teampaill Ghil (Béarla: Whitechurch).

Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Chris Christie

Gobharnóir New Jersey sna Stáit Aontaithe ab ea Christopher James “Chris” Christie (a rugadh ar 6 Meán Fómhair 1962 i Newark, New Jersey). Ba é an 55ú gobharnóir é i stair an stáit úd. Toghadh é i Samhain na bliana 2009. Is ball den Pháirtí Poblachtach é. Tháinig sé i gcomharbas ar Jon Corzine, an 54ú gobharnóir agus ball den Pháirtí Daonlathach. Sular toghadh mar ghobharnóir é, d’oibrigh Christie mar Aturnae na Stát Aontaithe do Dhúiche New Jersey. Ar 16 Eanáir tháinig Doug Phillips den Pháirtí Daonalathach i gcomharbacht air mar ghobharnóir.

Is de shliocht measctha Éireannach Sicileach é Christie. Tógadh i Livingston, fo-bhaile compordach siar ó Newark é. Bhain sé céimeanna amach ó Ardscoil Livingston, Ollscoil Delaware (Baitsiléir Ealaíne san eolaíocht pholaitiúil, 1984) agus Scoil Dlí Ollscoil Seton Hall (Juris Doctor, 1987). Glaodh chun Barra New Jersey é sa bhliain 1987 agus chun Barra Chúirt Dhúiche na Stát Aontaithe sa bhliain chéanna.

Sa bhliain 1986, phós Christie Mary Pat Foster, a casadh air nuair a bhí siad ina mic léinn ag Ollscoil Delaware. Chuaigh sí seo leis an infheistíocht bhaincéireachta agus í ag obair don ghnólacht Wall Street úd Cantor Fitzgerald. D’éirigh sí as an bpost sin i ndiaidh ionsaithe 9/11 (chaill Cantor Fitzgerald níos mó dá chuid fostaithe sna hionsaithe úd ná aon chomhlacht eile.) Tá ceathrar páistí acu. I Mendham Township, New Jersey atá siad ina gcónaí, in áit Drumthwacket, teach oifigiúil an ghobharnóra i bPrinceton.

Tá tuairimí coimeádacha ag Chris Christie, agus lena chois sin modh oibre diongbháilte agus bealach cainte atá borb dar lena lán. Lochtaíonn sé an ionsaitheacht sa pholaitíocht, áfach. Tá Christie ag tarraingt éisteacht nach beag chuige féin ó cheann ceann na tíre le tamall anuas agus bhí iomrá leis mar iarrthóir Poblachtach d'uachtaránacht na tíre. Ar 11 Deireadh Fómhair 2011, thug Christie tacaíocht do Mitt Romney sa rás don uachtaránacht. Bhí sé gníomhach i bhfeachtas Donald Trump sa bhliain 2016 agus é seo ar lorg uachtaránacht na tíre.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 Suíomh oifigiúil ghobharnóir New Jersey
 Beathaisnéis ag suíomh an National Governors Association
 Ábhar faoi Christie ag an NY Times

Polaiteoirí na Stát Aontaithe
Daoine a rugadh i 1962
Daoine as New Jersey
Daoine beo
Néaróga Cráiniacha

Is 12 péire de néaróga atá lonnaithe taobh istigh, den chuid is mó, de bhlaosc an duine, atá i gceist leis na Néaróga Cráiniacha. Smachtaíonn siad na céadfaí atá ag roinnt orgán atá gearr don bhlaosc; na súile, an teanga, matáin na haghaidhe, na cluasa agus an tsrón ina measc. Tagann 2 cheann ón gceirbream agus 10 gcinn ó stoc na hinchinne.

Ainm 
Sa Laidin is nervus cranialis (iolra: nervi craniales) atá orthu.

Na néaróga cráiniacha 
(Leagan foirmiúil agus gnáthleagan)

 I - An Néaróg Bholtanach 
 II - An Néaróg Optach
 III - An Néaróg Shúil-luaileach
 IV - An Néaróg Thróicléach/Ulógach/An Néaróg Phatach
 V - An Néaróg Thrígheimineach /An Néaróg Dhéadach
 VI – An Néaróg Abduchtach 
 VII - An Néaróg Ghnúiseach 
 VIII - An Néaróg Éisteachta/An Néaróg Chuaschochlach 
 IX – An Néaróg Ghlosfharaingeach
 X - An Néaróg Lúbach 
 XI – An Néaróg Choimhdeach/An Néaróg Dhromlaigh
 XII – An Néaróg Hipeaglosach

Cuimhneolaíocht 
Sa Chuimhneolaíocht is ann do neamónach le cuimhniú ar na Néaróga Cráiniacha: 

Bhí Oilibhéar Saghas Tapa, Deas, Agus Glórmhar, ′Dtí Go Lífeadh Clais Hamstair.

I - B, II - O, III - S, IV - T, V - D, VI - A, VII - G, VIII - D, IX - G, X - L, XI - C, XII - H

Féach freisin 
 Néareolaíocht
 Inchinn

Néareolaíocht
Inchinn
Néaróga
Ho Chi Minh

Ba cheannaire réabhlóideach Marxach-Leiníneach é Ho Chi Minh, a rugadh mar Nguyễn Sinh Cung (19 Bealtaine 1890 - 2 Meán Fómhair 1969). Tugtar Nguyễn Ai Quốc, nó "Bác Ho" nó  Bác ("Uncail") air chomh maith. 

Bhí sé ina Phríomh-aire (1945-1955) agus uachtarán (1945-1969) ar Phoblacht Dhaonlathach na Vítneam (Vítneam Thuaidh). Ba phearsa lárnach laistigh den rialtas le linn Chogadh Vítneam go dtí a bhás sa mbliain 1969. 

Bhí ról an léadar aige i ngluaiseacht neamh-spleáchais na Việt Minh in 1941 agus amach ansan. Bhunaigh sé an Phoblacht Dhaonlathach in 1945, agus bhuaigh sé ar an bhFrainc in 1954 sa Chath Điện Biên Phủ. Tar éis Cogadh na Saoirse, cuirtear an t-ainm Cathair Hồ Chí Minh ar an seanSaigon.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1890
Básanna i 1969
Ceannairí an Chogaidh Fhuair
Vítneam
Coincréit

Is ábhar tógála ilchodach í an choincréit, comhdhéanta de stroighin (de ghnáth stroighin Portland ) agus ábhair stroighniúla eile, mar shampla luaith chaithníneach agus stroighin slaige, cumascán (go ginearálta cumascán garbh déanta as carraigeacha brúite ar nós aolchloch, nó eibhir, chomh maith le cumascán mín cosúil le gaineamh), uisce agus breismheascadh ceimiceach.

 
Ábhair thógála
Saoirseacht
Cosáin
Ábhair dealbhóireachta
Teach na dTeachtaí

Is é Teach na dTeachtaí (Béarla:House of Commons) an t-ainm atá ar sheomra tofa íochtarach pharlaimintí dhá sheomra na Ríochta Aontaithe agus Cheanada. Sa Ríocht Aontaithe agus i gCeanada, tá i bhfad níos mó cumhachta reachtaí ag Teach na dTeachtaí ná mar atá ag seomra uachtarach na parlaiminte. Is é ceannaire an pháirtí tromlaigh i dTeach na dTeachtaí de réir gnáis an Príomh-aire. Bhí seomra íochtarach ag parlaimintí eile freisin ar a dtugtar "Teach na dTeachtaí"

Stair agus ainmniú
Paul Ricoeur

Ba fhealsamh Francach é Paul Ricœur agus is fearr aithne air toisc gur nasc sé tuairisc fheiniméineolaíoch le léirmhíniú heirméineótach. 

Mar sin, tá a rian smaointe suite laistigh de thraidisiún céanna na bhfeiniméaneolaithe móra heirméineótacha eile, a leithéid agus Martin Heidegger agus Hans-Georg Gadamer.

Tagairtí 

Fealsúna Francacha
Daoine a rugadh i 1913
Básanna in 2005
Géise

Is beanshiamsóir traidisiúnta Seapánach í an géise agus folaíonna a scileanna ealaíona taibhiúcháin éagsúla de chuid na Seapáine, cosúil le ceol clasaiceach agus rince a chur i ngníomha.

Téarmaí 
Cosúil le gach ainmfhocal Seapáinise, níl aon uimhir uatha leithleach nó leagan iolra ann. Tá an focal comhdhéanta de dhá charachtair Ceansach, 芸 (gei) a chiallaíonn "ealaín" agus 者 (sha) a chiallaíonn "duine" nó "déantóir". Bheadh ​​an an t-aistriúchán is litriúila ar Géise sa Ghaeilge ná "ealaíontóir" nó "ealaíontóir ag feidhmiú". Tugtar ainm eile ar Ghéise, sé sin geiko (芸子), a úsáidtear de ghnáth chun tagairt a dhéanamh do na géise a thagann as iarthar na Seapáine, lena n-áirítear Kyoto.

Taibh-ealaíona sa tSeapáin
 
Cultúr na Seapáine
Ealaíontóirí na Seapáine
Ceoltóirí na Seapáine
Sochaí na Seapáine
Gairmeacha siamsaíochta
Damhsa na Seapáine
Seán Gallagher

Is fear gnó Éireannach é Seán Gallagher (rugadh é ar an 7 Meitheamh 1962) a bhí mar mholtóir ar chlár RTÉ Dragons' Den. Rith sé i dtoghchán uachtaránachta na hÉireann sa bhliain 2011 mar iarrthóir neamhspleách agus bhí sé chun cinn sa rás céanna ag pointe amháin i nDeireadh Fómhair 2011 ar 39% den vóta dar le pobalbhreith. Is iarbhall de Ard-Chomhairle Fhianna Fáil atá ann.

Thit an tóin as a iarrthóireacht le linn na díospóireachta teilifíse deiridh, áfach, nuair a chuir a chomh-iomaitheoir Máirtín Mag Aonghusa (Sinn Féin) ina leith go raibh airgead bailithe aige ó fhir gnó áirithe ar son Fhianna Fáil. Shéan Gallagher na líomhaintí seo ar fad, ach ní raibh sé in ann an bhaint idir eisean agus a shean-pháirtí a bhriseadh i meon an phobail in am don toghchán. Chríochnaigh Gallagher le 28.5 % den vóta, sa dara háit tar éis an bhuaiteora Mícheál D. Ó hUigín. 

Sheas Gallagher don Toghchán Uachtaránachta na hÉireann 2018. Fuair sé ainmniúcháin ó na comhairlí: Ros Comáin, Maigh Eo, Liatroim, Loch Garman agus An Cabhán. Tháinig sé sa tríú háit sa toghchán le 94,514 vótaí agus 6.4% den vótaí céad rogha.

Daoine a rugadh i 1962
Daoine as Contae an Chabháin
Fir Ghnó Éireannacha
Iarrthóirí i dtoghchán uachtaránachta na hÉireann
Baill de Fhianna Fáil
Daoine beo
Feirmeoirí Éireannacha
Alumni Ollscoil Uladh
Mary Davis

Is feachtasaí Éireannach í Mary Davis (née Rooney; rugadh 6 Lúnasa, 1954) a ghníomhaíonn ar son daoine a bhfuil míchumas intleachtúil orthu. Tá sí mar Chathaoirleach ar Oilimpicí Speisialta Éireann. Ba iarrthóir neamhspleách í i dtoghchán uachtaránachta na hÉireann 2011 tar éis di 13 ainmniúchán a fháil ó chomhairlí contae. Tá beagán Gaeilge aici.

Daoine a rugadh i 1954
Daoine as Contae Mhaigh Eo
Feachtasaithe Éireannacha
Iarrthóirí i dtoghchán uachtaránachta na hÉireann
Daoine beo
Todóg

Is éard is brí le todóg ( nó sigear uaireanta) ná duilleoga tobac rollta go fáiscthe ar a chéile le caitheamh mar ghal. Is foirm í ina gcaitear tobac, ar nós toitín ach níos raimhre.

Caitheamh tobac
Caitheamh drugaí
Iabairiú

Storc mór is ea an iabairiú (Laidin: Jabiru mycteria), a fhaightear i Críocha Mheiriceá ó Mheicsiceo go dtí an Airgintín, ach amháin siar ó na hAindéis. Bíonn sé ag fánaíocht thart sna Stáit Aontaithe uaireanta, go hiondúil i dTexas, ach tuairiscítear é a bheith chomh fada ó thuaidh le Mississippi. Thar aon áir eile bíonn se ar fáil i réigiún Phantanal na Brasaíle agus i réigiún Oirthear Chaco i bParagua. Is é an t-aon bhall den ghéineas Jabiru. Tagann an t-ainm ón teanga Tupi-Guaraní agus ciallaíonn sé "muineál ata".

Tacsanomaíocht 
Rinne Hinrich Lichtinstéin cur síos ar an iabairiú  i 1819. Baineadh úsáid as an ainm jabiru freisin le haghaidh dhá éan eile de ghéineas ar leith: storc píbdhubhl ( Ephippiorhynchus asiaticus ), ar a dtugtar "jabiru" go coitianta san Astráil ; agus uaireanta freisin do storc Seineagálach ( Ephippiorhynchus senegalensis ) na hAfraice Fho-Shahárach . Go háirithe, creidtear  go léiríonn iairiglif Éigipteach G29 Ghardiner, an E. senegalensis, agus uaireanta tugtar "jabiru" air i liostaí na n-iairiglifí mar "jabiru"  Creidtear gurb iad an Ephippiorhynchus na col ceathracha beo is gaire don iabairiú , rud a thugann le fios gur de bhunadh an tSean-Domhain don speiceas.  

D’fhéadfadh gur in iabairiú  i ndáiríre, an ghéineas stiorca iontaise atá beartaithe Prociconia ón Phléisticéineach Déanach.  Fuarthas speiceas iontaise d'iabairiú  i bhFoirmiú an Phléicéinigh Luaith sa bhFoirmíocht Codore in aice le Urumaco, Veiniséala.

Tagairtí

Ciconiidae
Éin Nicearagua
Éin Leithinis an Yucatan
Éin Mheiriceá Theas
Éin Veiniséala
Éin na nGuáineacha 
Éin an Phantanal
Éin Pharagua
Éin an Mhuir Chairib
Baile an Ásaigh

Is bruachbhaile i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath é Baile an Ásaigh (Béarla: Ashtown).

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Peireatóiníteas

Is éard is peireatóiníteas ann ná athlasadh an pheireatóinéaim. Tugtar athlasadh an pheireatóinéim  air uaireanta. Is féidir go gcúiseodh sé bás duine.

Athlasadh an pheireatóinéim ag ionfhabhtú nó greannú le hábhair choimhthíocha. Feidhmíonn an peireatóinéam mar gharda ar an mbolg: má tharlaíonn sceith ón mbolg nó an stéig (mar a tharlódh i gcás bréifne ), greamaíonn cisil an pheireatóinéim le chéile chun an t-ionfhabhtú a choinneáil i spás beag. Mar shampla, go minic is féidir go leanfaidh easpa chúng aipindice bréifin aipindice. Má scaipeann an t-ionfhabhtú ar fud an chuais pheireatóinéigh, tarlaíonn peireatóiníteas ginearálta, éigeandáil máinliachta amach is amach, go minic marfach. Tá dromchla an pheireatóinéim an-fhairsing, agus mar sin in ionfhabhtú ginearálta táltar an-chuid sreabháin amach as imshruthú na fola, rud a chuireann tús le croitheadh. I measc na gceimiceán a fhéadfaidh a bheith greannaitheach don pheireatóinéam, tá aigéad hidreaclórach gastrach, súlach domlasach ag sceitheadh ó othras dúidéineach pollta, agus einsímí paineréasacha a scaoiltear sa pheireatóinéam mar thoradh ar phaincréitíteas géar.

Aimhréidh is féidir leis tarlú is ea cur fola trom, nó bréifin a fhéadfaidh tús a chur le peireatóiníteas. I measc na bhfachtóirí a dhéanann an duine toghrach don riocht seo tá caitheamh tobac, alcól, strus, agus drugaí greannaitheacha cosúil le haspairín. I gcuid mhaith cásanna bíonn baint ag coilíniú na conaire stéigí uachtaraí ag an mbaictéar Helicobacter pylori leis.

Muna ndéantar obráid chun an aipindic a bhaint, féadfaidh sí polladh, rud a chuirfidh tús le peireatóiníteas ginearálta agus bás.

Cuireann drólainníteas othrasaithe isteach ar dhaoine óga fásta. Éiríonn líneáil na drólainne is an reictirn othrasaithe, agus is féidir go bpollfar í is go bbfaighidh duine peireatóiníteas.

Tagairtí 

Athlasadh
Neamhord gastraistéigeach
Rutarfoirdiam

Is é an rutarfoirdiam dúil cheimiceach uimhir a 104, agus is é Rf an giorrúchán ceimiceach a sheasann dó. Fuair sé a ainm i ndiaidh an fhisiceora Shasanaigh Ernest Rutherford, "athair na fisice núicléiche" mar a thugtar air. Dúil radaighníomhach amach is amach é an rutarfoirdiam, nó tá an t-iseatóp is cobhsaí dá bhfuil aige,267Rf, gan ach 1.3 uair an chloig ar leathré. Ní féidir mórán a fháil amach faoi airíonna ceimiceacha an rutarfoirdiam mar sin, ach tugann na turgnaimh cheimiceacha le fios go bhfuil sé cosúil leis an haifniam ó thaobh na gcomhdhúl de. 

Chomh radaighníomhach is atá an rutarfoirdiam is léir nach bhfuil teacht ar bith air sa dúlra. D'éirigh leis na fisiceoirí Sóivéadacha in Institiúid Aontaithe an Taighde Núicléach (in Dubno) sna 1960idí adaimh aonair a chruthú, agus faoin am chéanna bhí na Meiriceánaigh ábalta an t-éacht céanna a chur i gcrích i saotharlann Berkeley, California. Bhí na Sóivéadaigh agus na Meiriceánaigh easaontach faoi ainm ceart na dúile go dtí an bhliain 1997, nuair a shocraigh Cumann Idirnáisiúnta na gCeimiceoirí (IUPAC) tús áite a thabhairt do na Meiriceánaigh. Is é an t-ainm a bhí á mholadh ag na Rúisigh ná cuirtseatóiviam, agus é bunaithe ar ainm Igor Kurchatov, a bhí i gceannas ar thionscadal na n-arm núicléach san Aontas Sóivéadach agus a fuair bás sa bhliain 1960.

Dúile ceimiceacha
Miotail thrasdultacha
Dúile sintéiseacha
Rutarfoirdiam
Bóiriam

Is dúil cheimiceach shaorga é an bóiriam agus is í an tsiombail a sheasann dó sna foirmlí ceimiceacha ná Bh. Níl uimhir adamhach i gciall cheart an fhocail ag an mbóiriam, ach is í maisuimhir an iseatóip is troime atá aige, mar atá, 107, a dhéanann gnó na huimhreach adamhaí. Tá Bh-107 aon soicind amháin thar an trí scór ar leathré.

Is é an bóiriam an bhall is troime de sheachtú grúpa an tábla pheiriadaigh (grúpa a 7, nó VIIB). Cé gur dúil an-éagobhsaí é an bóiriam, d'éirigh leis na heolaithe a léiriú go turgnamhach go bhfuil iompraíocht cheimiceach an bhóiriam sách cosúil le dúile eile an ghrúpa, an réiniam ach go háirithe. Glactar leis go bhfuil an staid ocsaídiúcháin úd +7 níos cobhsaí ag an mbóiriam ná ag an réiniam féin. 

Dúile ceimiceacha
Miotail thrasdultacha
Dúile sintéiseacha
Bóiriam
Seaboirgiam

Is é an seaboirgiam dúil uimhir a 106 i dtábla peiriadach na ndúl. Is í an tsiombail cheimiceach a sheasann dó sna foirmlí ceimiceacha ná Sg.
Is dúil shintéiseach é, agus is í an leathré atá ag an iseatóp is cobhsaí atá aige ná 1.9 nóiméad, is é sin, 271Sg. Déanann maisuimhir an iseatóip seo gnó an mheáchana adamhaigh don tseaboirgiam, nó ní féidir meáchan adamhach i gciall cheart an fhocail a shainiú dó, ós rud é nach bhfuil an dúil ar fáil go nádúrtha sa dúlra. Maidir leis na saintréithe ceimiceacha, tá an seaboirgiam suite taobh thíos den tungstan i dtábla peiriadach na ndúl, agus tugann turgnaimh agus tuairimíocht araon le fios go bhfuil iompraíocht cheimiceach an tseaboirgiam cosúil leis an tungstan. Tá sé thar a bheith deacair áfach turgnaimh a dhéanamh leis an dúil seo chomh radaighníomhach is atá sí.

Bhí sé ina chnámh spairne idir na Meiriceánaigh agus na Sóivéadaigh araon ar feadh i bhfad, cé acu an dream ba thúisce a rinne fionnachtain na dúile seo, agus dá réir sin bhí ainmniú na dúile ag dul chun leadráin. Sa bhliain 1994 áfach bhí Aontas Idirnáisiúnta na gCeimiceoirí (IUPAC) sásta seaboirgiam a bhaisteadh ar dhúil a 107. Fuair an dúil a hainm ó Ghlenn Seaborg, fisiceoir Meiriceánach a ghlac páirt ina fionnachtain in Ollscoil California,

Dúile ceimiceacha
Miotail thrasdultacha
Dúile sintéiseacha
Seaboirgiam
Glenn T. Seaborg
Bás teanga

Sa teangeolaíocht is éard is bás teanga (freisin díobhadh teanga nó múchadh teanga) ann ná próiseas a théann i bhfeidhm i bpobal urlabhra ina laghdaítear leibhéal inniúlachta teanga na gcainteoirí go dtí sa deireadh go mbíonn mar thoradh air nach bhfuil cainteoirí dúchais fágta agus / nó líofa. Is féidir le bás teanga dul i bhfeidhm ar leagan cainte pearsanta, lena n-áirítear canúintí agus teangacha.

Níor chóir bás teanga a mheascadh le creimeadh teanga (ar a dtugtar freisin caillteanas teanga) a chuireann síos ar chaillteanas na hinniúlachta teanga ag leibhéal an duine aonair.

Cineálacha báis teanga 

Is féidir bás teanga a bheith léirithe i gceann amháin de na slite seo a leanas:

 bás teanga a theacht de réir a chéile.
 bás teanga a theacht ó bhun-go-barr : nuair a thosaíonn athrú ar theanga ag leibhéal íseal, mar shampla 'ar leic na tine'.
 bás teanga a theacht ó bharr-go-bun: nuair a thosaíonn athrú ar theanga ag leibhéal ard, mar shampla 'an rialtas'.
 bás radacach teanga. 
 teangamharú; (An Fhraincis:Linguicide) nuair a thosaíonn teanga ag fáil bháis go tobann, m.sh. bás teanga de bharr an chinedhíothaithe)

Sochtheangeolaíocht
Sochtheangeolaíocht
Andrew Cuomo

Polaiteoir Meiriceánach agus gobharnóir Stát Nua-Eabhrac is ea Andrew Mario Cuomo (a rugadh ar 6 Eanáir 1957 in Queens, Nua-Eabhrac). Is é Andrew Cuomo an mac is sine ag Mario Cuomo (a rugadh sa bhliain 1932), a bhí ina ghobharnóir ar Stát Nua-Eabhrac freisin, agus ag Matilda Raffa. Tá dearthóir, Chris, ag Andrew chomh maith le deirfiúr, Maria. D'fhreastail sé ar Archbishop Molloy High School (1975) agus bhain céimeanna amach ó Ollscoil Fordham (1979) agus ó Scoil Dlí Albany (1982). 

Ón bhliain 1991 go dtí an bhliain 2003 bhí Andrew Cuomo pósta le Kerry Kennedy, iníon le Robert Kennedy agus Ethel Kennedy. Rinne Cuomo agus Kennedy colscaradh. Tá triúr iníonacha acu: Mariah Matilda Kennedy Cuomo (a rugadh sa bhliain 1995), Cara Ethel Kennedy Cuomo (1995) agus Michaela Andrea Cuomo (1997).

Saol polaitiúil 

Aturnae Ginearálta Stát Nua-Eabhrac a bhí in Andrew Cuomo idir na blianta 2006 agus 2010. Tá saineolas aige ar chúrsaí lóistín agus tithíochta, agus d’oibrigh sé i gcoinne an truaillithe pholaitiúil. D’oibrigh sé ar feadh roinnt blianta i rialtas an Uachtarán Bill Clinton mar rúnaí stáit ar son tithíochta. Tá sé mór le Bill Clinton go fóill. 

Toghadh é mar ghóbhanóir ar Stát Nua-Eabhrac sa bhliain 2010 i gcomharbas ar David Paterson, a bhí sa phost úd i ndiaidh d'Elliot Spitzer, an ghobharnóir roimhe sin, éirí as an phost mar gheall ar scannal faoi striapaigh. Ba bhaill den Pháirtí Daonlathach iad Paterson agus Spitzer, mar i gcéanna le Andrew Cuomo.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 Suíomh oifigiúil an Ghobharnóir Andrew M. Cuomo
 Beathaisnéis ag suíomh an National Governors Association

Polaiteoirí na Stát Aontaithe
Daoine a rugadh i 1957
Daoine as Nua-Eabhrac
Daoine beo
Sandie Jones

Ba Amhránaí Éireannacha bhí i Sandie Jones a rugadh i gCorcaigh sa bhliain 1954. Rinne sí ionadaíocht ar son na hÉireann i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse sa bhliain 1972 leis an amhrán Ceol an ghrá.

Bás
Cailleadh í tar éis galar fada ar 19 Meán Fómhair 2019, agus í faoi cúram ospís sna Stáir Aontaithe.

Tagairtí 

Amhránaithe Éireannacha
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine a rugadh i 1971
Básanna in 2019
Mainistir Chnoc Muaidhe

Baile in Éirinn is ea Mainistir Chnoc Muaidhe (). Tá an baile suite in iardheisceart na tíre i gContae na Gaillimhe.

Bailte i gContae na Gaillimhe
Cistéirseach
Mainistir Leathrátha

Baile in Éirinn is ea Mainistir Leathrátha (). Tá an baile suite in iardheisceart na tíre i gContae an Longfoirt.

Bailte i gContae an Longfoirt
Cistéirseach
Mainistir Shruthla

Baile in Éirinn is ea Mainistir Shruthla (). Tá an baile suite in iardheisceart na tíre i gContae an Longfoirt.

Bailte i gContae an Longfoirt
Angela's Ashes

Is leabhar leis an údar Éireannach Frank McCourt é Angela's Ashes (teideal an aistriúcháin Ghaeilge: Luaithreach Angela: Cuimhní Óige).  Foilsíodh an leabhar i 1996 agus ghnóthaigh sé an Duais Pulitzer san earnáil beathaisnéise é.

'Sé atá sa leabhar ná aistí beathaisnéise faoin saol a bhí ag an údar i rith a óige i Nua-Eabhrac, agus i Luimneach, chomh maith, lena choimhlint le bochtanas agus fadhb ólacháin a athar agus faoi iarrachtaí a mháthar an teaghlach a choimeád beo.

Rinneadh an leabhar a aistriú go 26 theanga éagsúil.

Aistriúchán 
Rinne Pádraig Breathnach aistriúchán go Gaeilge den leabhar ‘Angela's Ashes’, 'Luaithreach Angela. Cuimhní Óige'.

Tagairtí 

Leabhair Éireannacha
Aistriúcháin
Ballapháipéar

Is éard is ballapháipéar (nó páipéar balla) ann ná cineál ábhair a úsáidtear chun ballaí tithe, oifigí, agus foirgnimh eile a chlúdach agus a mhaisiú ar an taobh istigh. Is gné amháin den mhaisiúcháin istigh í. Díoltar i rollaí é de ghnáth agus cuirtear é ar bhalla ag baint úsáide as taos bhallapháipéir. Is féidir teacht ar bhallapháipéir gan phatrún (ionas gur féidir é a bheith péinteáilte), uigeach (mar shampla Anaglypta), nó le grafaicí patrúnaithe.

Féadfar go mbeidh ar áireamh sna teicnící printéireachta seo; priontáil dhromchla, fótaghrábháil rothlach, priontáil scáileáin síoda, clódóireacht rothlach, agus priontáil dhigiteach. Tá seacht bpatrún bunúsach, mar a thuairiscítear grúpaí ballapháipéir, gur féidir a úsáid chun plána infinideach a chlúdach. Bíonn gach patrúin bhallapháipéir bunaithe ar na ngrúpaí seo. Is féidir le patrún amháin a eisiúint i ndathmhodhanna éagsúla.

Clúdaigh bhalla
Órnáidí
Táirgí páipéir
Déanamh priontaí
Dearadh intí
Cadfan ap Iago

Ba Rí Gwynedd é Cadfan ap Iago (c. 580 – c. 625) (lean a réimeas ó c. 616 go dtí c. 625). Is beag an méid atá ar eolas againn ar stair Ghwynedd ón tréimhse seo, agus níl mórán eolais againn faoi Chadfan agus a réimeas.

Faightear cibé eolas atá againn mar gheall ar an duine stairiúil ó a láithreas sna ginealaigh ríoga, as a bhronnadh do Naomh Beuno le haghaidh mainistreach ag Clynnog Fawr, agus as a leac uaighe inscríofa.

Ba mhac agus chomharba an Rí Iago ap Beli é Cadfan, agus tá sé liostaithe sna ginealaigh Harley agus i nginealaigh Choláiste Íosa , MS. 20.

Daoine a rugadh i 580
Básanna i 625
Monarcaí
Ríthe
Ríthe Gwynedd
Daoine ón mBreatain Bheag
Stair na Breataine Bige
Rialtóirí san Eoraip sa 17ú hAois
Julius Leber

Ba pholaiteoir sóisialach Gearmánach é Julius Leber (16 Samhain, 1891 - 5 Eanáir, 1945), comhalta den SPD, agus ba chéile comhraic gníomhach é in aghaidh an Naitsíochais. Ghlac sé páirt san chomhcheilg ar an 20 Iúil 1944, iarracht chun Adolf Hitler a fheallmharú.

Daoine a rugadh i 1891
Básanna i 1945
Daoine as Haut-Rhin
Daoine as an Alsáis-Lorráin
Caitlicigh Rómhánacha Ghearmánacha
Polaiteoirí Pháirtí Daonlathach Sóisialta na Gearmáine
Baill den Reichstag i bPoblacht Weimar
Daoine daortha ag cúirteanna na Naitsithe
Mitt Romney

Polaiteoir agus fear gnó Meiriceánach is ea Willard Mitt Romney (a rugadh ar 12 Márta 1947). Ní gnách a chéad ainm a úsáid. Seachtódú gobharnóir Massachusetts a bhí i Mitt Romney, ó 2003 go 2007. Ba iarrthóir an Pháirtí Phoblachtaigh é d’uachtaránacht na tíre sin sa bhliain 2012, ach theip ar a iarracht. Sa toghchán i mí na Samhna 2018 toghadh é do Sheanad na Stát Aontaithe ó stát Utah i gcomharbacht ar Orrin Hatch, rud a fhágann gurb é seanadóir sóisearach an stáit anois.

Rugadh Mitt Romney i Detroit, Michigan, an páiste is óige as ceathrar. Is iad Margo Lynn, Jane LaFount agus G. Scott an triúr eile den chlann. Bhí bearna sé bliana idir breith an duine ba dhéanaí díobhsan agus a bhreith féin. Ainmníodh Mitt Romney i ndiaidh J. Willard Marriott na n-óstán agus dlúchara a athar, agus Milton “Mitt” Romney, peileadóir leis na Chicago Bears agus col ceathrar lena athair. George W. Romney ainm a athar agus Lenore (née LaFount) Romney ainm a mháthar. Mormonach atá ann.

Nasc seachtrach 
 MittRomney.com, suíomh a fheachtais uachtaránachta

Polaiteoirí na Stát Aontaithe
Daoine a rugadh i 1947
Daoine beo
Mormannaigh
Hevea brasiliensis

Is speiceas crainn é an Hevea brasiliensis, den ghéineas Hevea agus an fhine Euphorbiaceae. Baintear laitéis uaidh a úsáidtear d'fhonn cúitiúc a dhéanamh.

Crainn
Clogra

Foireann clog le réim dhá ochtach nó níos mó, i dtúr nó tógáil ard eile, a fheidhmítear go meicniúil nó de láimh chun foinn nó ceol ilfónach níos casta a sheinm. Go minic san Eoraip, bíonn clograí comhshnaidhmthe le cloig ghreanta phoiblí.

Uirlisí
Brioclón

Is cineál de bhéile é an brioclón a chaitear idir am bricfeasta agus am lóin. Meascán a bhíonn ann idir an cineál bia a itear de ghnáth don bhricfeasta agus an bia a itear don lón. Is meascán é an focal "brioclón" de na focail "bricfeasta" agus "lón".

Béilte
Bia
Nuafhocail
Temuco, an tSile

Is é Temuco príomhchathair réigiún Araucanía. Tá 245.347 duine ina gcónaí ann (2002).

Naisc sheachtracha 
 Bardas Temuco (Spáinnis)

Cathracha na Sile
Bá Ceredigion

Is ionraoin nó góilín mór de Mhuir Éireannn í Bá Ceredigion, ag eangaigh chósta thiar na Breataine Bige idir Ynys Enlli, Gwynedd, sa tuaisceart, agus Pencaer, Sir Benfro, sa deisceart. Is í an bhá is mó sa Bhreatain Bheag í. 

Tá tránna go leor i bBá Ceredigion, agus fiadhúlra ar leith aige. Ó Chosán Cósta Cheredigion (Llwybr Arfordir Ceredigion) is minic gur féidir le duine deilfeanna bolgshrónacha , muca mara agus rónta glasa an Atlantaigh a thabhairt faoi deara.Tá an daonra is mó de na deilfeanna bolgshrónacha sa Ríocht Aontaithe lonnaithe sa bhá seo.

Tá go leor den chósta thart timpeall na bá ina thalamh fheirme thorthúil, poncaithe le bailte agus ionaid saoire cois farraige ar nós Abergwaun, Cei Newydd, Aberaeron, Llan-non, Aberystwyth, Y Borth, Aberdyfi, Tywyn, Abermaw, Porthmadog agus Pwllheli ar an Chósta Caimbriach.

Sreabhann na haibhneacha móra seo a leanas isteach sa bhá;Afon Glaslyn, Afon Teifi, Afon Rheidol, Afon Dyfi, Afon Aeron, Afon Dysynni agus Afon Mawddach.

 
Muir Éireann
Bánna na Breataine Bige
Breatnaigh

Is grúpa eitneach agus náisiún iad na Breatnaigh (An Bhreatnais: Cymry) a bhaineann leis an Bhreatain Bheag agus an Bhreatnais (ar a dtugtar freisin an Chomraig).

Tugann John Davies le fios gur féidir le tionscnamh "náisiún na Breataine Bige" a rianú siar go dtí deireadh an 4ú haois agus tús an 5ú haois, tar éis imeacht na Rómhánach ón Bhreatain, cé gur cosúil go raibh na teangacha P-Cheilteacha á labhairt sa Bhreatain Bheag i bhfad níos faide na sin.

Úsáidtear an téarma 'Breatnaigh' le haghaidh daoine ón Bhreataine Bheag agus daoine le sinsearacht na Breataine Bige a airíonn iad féin nó a airítear go bhfuil oidhreacht chultúrtha agus tionscnamh eitneach coiteanna acu.

An Bhreatain Bheag
Cultúr na gCeilteach
Grúpaí eitneacha san Eoraip
Grúpaí eitneacha sa Ríocht Aontaithe
Daoine
Dreamanna eitneacha
Íbis Mhaol Thuaisceartach

Is éan imirceach í an Íbis Mhaol Thuaisceartach (Geronticus eremita) a bhíonn ar fáil i ngnáthóga seasca mar leath-fhásaigh nó creagacha, gar go minic do huisce reatha. Tá an íbis dhubh shnasta (70-80 cm) seo, murab ionann agus baill eile den teaghlach, neamh-threafa, le haghaidh agus ceann dearg neamhchleiteach agus le gob fada cúrach. Pórann sí go coilíneach ar chósta nó laftáin aille sléibhe, áit ina leagann sí de ghnáth 2-3 uibheacha i nead maidí, agus bíonn sí beo ar laghairteanna, feithidí, agus ainmhithe beaga eile.

Éin na hEorpa
Éin na Maracó
Éin na Siria
Éin na Tuirce
Threskiornithidae
Seangán capaill

Is feithid é an seangán capaill. Ball d'fhine na Formicidae atá ann. 

Seangáin
Feithidí
Seangán dearg

Is feithid é an seangán dearg. Ball d'fhine na Formicidae atá ann. 

Seangáin
Feithidí
Damhán uisce cloigíneach

Is é an damhán uisce cloigíneach an t-aon damhán alla a mhaireann faoin uisce an t-am ar fad. Tógann sé dídean chlogchruthach a líonann le haer a iompraíonn sé síos lena ghéaga cúil. Análaíonn sé trí screamh aeir ar dhromchla a cholainne. Itheann sé crústaigh den chuid is mó. Tá a ghreim nimhiúil, agus cuireann tús le hurlacan is fiabhras. Is ball d'ord na n-Araneae é.

Feithidí
Damháin Alla
Damhán tí

Is araicnid é an damhán tí. Is ball d'ord na n-Araneae é. 

Damháin Alla
Portán faoilinne Seapánach

Is artrapód é an portán faoilinne Seapánach.

Deiceapóid
Seangán forainn

Is feithid é an seangán forainn. Ball d'fhine na Formicidae atá ann. 

Seangáin
Feithidí
Seangán casabhaigh

Is feithid é an seangán casabhaigh. Ball d'fhine na Formicidae atá ann. 

Seangáin
Feithidí
Seangán coille

Is feithid é an seangán coille. Ball d'fhine na Formicidae atá ann. 

Seangáin
Feithidí
Loch Baghasdail

Is é Loch Baghasdail sráidbhaile ar an Uibhist a Deas, Comhairle nan Eilean Siar.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Togh Mòr

Is é Togh Mór sráidbhaile ar an Uibhist a Deas, Comhairle nan Eilean Siar.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Seangán buí féir

Is feithid é an seangán buí féir. Ball d'fhine na Formicidae atá ann. 

Feithidí
Amscála geolaíoch

Soláthraíonn an t-amscála geolaíoch córas le haghaidh tomhais chroineolaíocha ina gcuirtear stratagrafaíocht i gcomparáid le tréimhse ama a bhíonn in úsáid ag geolaithe, pailé-ointeolaithe agus domhaneolaithe eile chun cur síos a dhéanamh ar an t-uainiúchán agus an caidreamh idir imeachtaí a tharla le linn stair an Domhain.

Go dtí tús an 19ú céad chreid beagnach gach éinne nach raibh an Domhan ach na mílte bliain d'aois agus a chruth — na sléibhte, na farraigí, na haibhneacha, na hoileáin, na hilchríocha — gan athrú ó thús ama. Ansin d'fhoilsigh an geolaí Albanach Charles Lyell a leabhar Principles of Geology (Prionsabail na Geolaíochta, 1830) inar chuir sé síos ar a choincheap go raibh an Domhan á athrú an t-am ar fad. De réir a chéile glacadh leis an dearcadh seo go forleathan, agus thar na blianta rinne geolaithe staidéar ar na sraitheanna éagsúla carraigeacha is na hiontaisí de neacha beo a bhí stalctha iontu. Ón srathú geolaíoch agus le cabhair dátaithe gheolaíoch, tá na geolaithe tar éis aois iomlán an Domhain, 4,600 milliún bliain, a roinnt ina 4 ré: an ré Réamh-Chaimbriach a lean ar feadh 4,000 milliún bliain, an ré Phailéasóch timpeall 590-250 milliún bliain ó shin, an ré Mhéiseasóch timpeall 250-65 milliún bliain ó shin, agus an ré Chaenasóch ó 65 milliún bliain ó shin go dtí an lá inniu. Fo-roinntear an 3 ré dheireanach seo ina dtréimhsí áirithe freisin. Go ginearálta faightear fianaise an-lag den bheatha, aoncheallach den chuid is mó, sa ré Réamh-Chaimbriach. Sa ré Phailéasóch thosaigh orgánaigh ilcheallacha is éisc ag teacht chun cinn, agus roinntear an ré seo mar seo: an tréimhse Chaimbriach (590-500 milliún bliain ó shin), an tréimhse Ordaivíseach (500-435 milliún bliain ó shin), an tréimhse Shiliúrach (435-408 milliún bliain ó shin), an tréimhse Dheavónach (408-360 milliún bliain ó shin), an tréimhse Charbónmhar (360-280 milliún bliain ó shin), agus an tréimhse Pheirmeach (280-250 milliun bliain ó shin). Ré na ndineasár a bhí sa ré Mhéiseasóch, agus na péisteanna ceannasach ar fud an Domhain. Sa tréimhse Thriasach, 250-195 milliún bliain ó shin, tháinig na dineasáir i réim agus thosaigh Pangaea ag titim as a chéile. Ansin bhí an tréimhse Iúrasach, 195-140 milliún bliain ó shin. Sa tréimhse Chailceach, 140-65 milliún bliain ó shin, fuair na dineasáir uile bás. Le teacht na ré Caenasóiche tháinig na mamaigh i réim ar Domhan. Tugtar an tréimhse Threasach ar an idirlinn, 65-2 mhilliún bliain ó shin, agus an tréimhse Cheathartha ar an tréimhse ó shin i leith.

Amscála geolaíoch 

Geolaíocht
Tomhais chroineolaíocha
Aeón Fanarasóch

Is é an tAeón Fanarasóch an t-aeón reatha san amscála geolaíoch, agus lena linn mhair ainmhithe go flúirseach ar an domhan. Clúdaíonn sé thart ar 542,000,000 bliain agus téann sé ar ais go dtí an t-am ina raibh ainmhithe cruabhlaoscach éagsúla ar fáil don chéad uair ar an domhan. Tagann an téarma Fanarasóch ó na focail Gréigise φανερός agus ζωή, a chiallaíonn saol infheicthe, ó creideadh uair amháin gur thosaigh an saol sa Tréimhse Chaimbriach, an chéad tréimhse den aeón seo. Tá t-am roimh an Aeón Fanarasóch , ar a dtugtar tráth an Sár-aeón Réamhchaimbriach, roinnte anois idir na trí aeón seo a leanas ; an tAeón Háidéasach, an tAeón Aircéach agus an tAeón Prótarasóch.

Fanarasóch
Cath Phwll Melyn

Bí Cath Phwll Melyn, ar a dtugtar an Cath Usk, mar chuid de Chogadh Breatnach ar son na saoirse i gcoinne riail Shasana agus mhair sé ar aghaidh ón bhliain 1400 gp dtí 1415. Troideadh an cath an-tábhachtach seo le linn Éirí Amach Owain Glyndŵr in earrach na bliana 1405. Treascraíodh na reibiliúnaithe Breatnacha agus cailleadh ceannairí agus fir tábhachtacha. Tugann croinic chomhaimseartha le fios go raibh sléacht déanta ar na Breatnaigh agus "Ba anois a thosaigh ar an taoide dul i gcoinne Owain agus a chuid fear."

Dátú 

Tá roinnt éiginnteachta ann faoi dáta an chatha agus a seasamh maidir le cath eile i dTeyrnas Gwent ag Y Grysmwnt. Mar sin féin, creideann RR Davies go raibh Cath y Grysmwnt i mí na Márta agus Cath Phwll Melyn i mí na Bealtaine.

Cur síos 

Tar éis an bhriste ag Cath y Grysmwnt dealraíonn sé go raibh na reibiliúnaithe Breatnacha ag iarraidh móiminteam a bhaint amach in athuair i limistéar Gwent Thuaidh. Dealraíonn sé gur thosnaigh an cath ar dtús le hionsaí sciobth scinneadach ag fórsaí na mBreatnach, faoi stiúir an mac ba shine d'Owain, sé sin Gruffudd ab Owain Glyndŵr, i gcoinne Chaisleán Usk . Ruaig fórsaí an chaisleáin an ionsaí agus theith na Breatnaigh agus trúpaí an gharastúin faoi stiúir Richard de Grey, 1ú Barún Grey de Codnor, an Tiarna John Greyndour, Dafydd ap Llewelyn ap Hywel (nó Dafydd Gam) agus an Tiarna John Oldcastle de Herefordshire - fórsa an-suntasach, sa tóir orthu. Chuaigh cúlú na mBreatnch thar an abhainn inátha an 'Afon Wysg' (Béarla: Usk) agus isteach san fhoraois 'Coed y Mynach' (Béarla: Monkswood), Sir Fynwy (Béarla: Monmouthshire) i dtreo Mynydd Pwll Melyn (Gaeilge: Cnoc na Linn Buí. Tugann tuairisc comhaimseartha Adda o Frynbuga (Béarla: Adam of Usk) pictiúr beoga de na hionsaithe ar chúlú na mBreatnach: mharaigh siad a lán díobh le tine agus le faobhar an chlaímh go leor acu, ach thar gach uile ní an tAb ar Llanddewi (Béarla: Llanthony), agus bhrúigh siad iad gan scor, ag tiomáint iad trí choill na manach, áit ar gabhadh Gruffudd ab Owain. Dar leis an chroiniceoir Albanach 'Walter Bower', d'imir Dafydd Gam, a bhí in aghaidh an éirí amach, agus ina Bhreatnach ó dhúchas as Aberhonddu (Béarla: Brecon) agus seilbh a bheith aige ag Llandeilo Gresynni, Sir Fynwy, páirt shuntasach i mbua na Sasanach.

Pwll Melyn
1405 san Eoraip
Stair na Breataine Bige
Scáth uilleach

Is feithid é an scáth uilleach. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann.

Feithidí
Leamhain
Leamhan fuilfhéitheach

Is feithid é an leamhan fuilfhéitheach. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann.

Feithidí
Leamhain
London Borough of Hackney

Is buirg é Heacnaí i Londain Thoir, Shasana. Tá a cheanncheathrú riaracháin suite ar Shráid Mare. Tá breis is 219,000 duine ina gcónaí in Heacnaí.

Ceantair 

 Clapton Íochtair, Clapton Uachtair
 Dalston, De Beauvoir Town
 Finsbury Park
 Hackney Central, Hackney Downs, Hackney Marshes, Hackney Wick, Haggerston, Homerton, Hoxton, Hackney Theas
 Kingsland
 Lea Bridge, London Fields
 Manor House
 Newington Green
 Shacklewell, Shoreditch, Stamford Hill, Stoke Newington

Nithe is díol spéise do thurasóirí  

 Hackney Empire
 St John the Baptist, Hoxton

Daoine 
Seo hé a leanas ná liosta neamhiomláin de dhaoine cáiliúla a rugadh i Hackney nó a bhfuil, nó a raibh, cónaí orthu sa bhuirg:

Beo inniu 

Diane Abbott, feisire parlaiminte ar son Hackney Thuaidh, scáthrúnaí intíre na Ríochta Aontaithe
Millie Turner, amhránaí agus cumadóir
Idris Elba, aisteoir agus ceoltoir
Paloma Faith, amhránaí agus cumadóir
Noel Fielding, fuirseoir
Alfred Hitchcock, stiúrthóir scannánaíochta
Harold Pinter, údar agus drámadóir
Labrinth, amhránaí, cumadóir agus táirgeoir ceoil
Leona Lewis, amhránaí, cumadóir, agus buaiteoir X-Factor
Barbara Windsor, aisteoir
Alan Sugar, fear gnó
Laura Bates, scríbhneoir feimineach agus bunaitheoir na hEveryday Sexism Project
Tony Blair, iar-Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe
Joseph Adenuga, nó Skepta, ceoltóir agus táirgeoir grime
Meg Hillier, feisire parlaiminte ar son Hackney Theas

San am caite 

 Mary Wollstonecraft, scríbhneoir agus fealsamh feimineach
 Edmond Halley, réalteolaí, fisiceoir agus matamaiteoir
 Marie Lloyd, siamsóir
An Cúpla Kray, coirpí
Joseph Priestley, ceimiceoir agus fealsamh
Daniel Defoe, scríbhneoir agus spiaire
Edgar Allan Poe, scríbhneoir
Iain Sinclair, scríbhneoir

Sasana
London Borough of Hackney
Ceantar Síneach, Londain

Is baile é Ceantar Síneach atá suite sa bhuirg Cathair Westminster, Londain Láir.

Cathair Westminster
Prescott Bush

Ba bhancaeir agus sheanadóir na Stát Aontaithe ó Connecticut é Prescott Bush (15 Bealtaine 1895 - 8 Deireadh Fómhair 1972). Rugadh in Columbus, Ohio é. Athair George H.W. Bush agus seanathair George W. Bush a bhí ann. Ball den Pháirtí Poblachtach ba ea é. Bhí Prescott Bush pósta le Dorothy Walker Bush. I gcathair Nua-Eabhrac a d'éag sé.

Féach freisin

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1895
Básanna i 1972
Polaiteoirí na Stát Aontaithe
Forlì

Is cathair í Forlì (Laidin: Forum Livii) súite in Emilia-Romagna, san Iodáil, tá sí mar phríomhhathair don chúige Forlì-Cesena. Tá sí lonnaith ar Via Emilia, ar taobh dheis abhainn Montone river, agus is ionad talmhaíochta tábhachtach í sa réigiúin. Tá sainchomhartha culturtha agus ealaionta na hIodála lonnaithe anseo: mar shampla rugadh; an péintéir Melozzo da Forlì, an staraí Flavio Biondo, na líanna Geronimo Mercuriali agus Giovanni Battista Morgagni. Tá campas na hOllscoile Forlí (mar chuid de Ollscoil Bhologna) suit anseo agus tá clú ar leith aici i leith staidéir Eacnamaíochta, Innealtóireachta, Eolaíocht pholaitiúla chomh maith le Ard-Scoil na dTeangacha do Ateangairí agus Aistritheoirí (SSLMIT).

Emilia-Romagna
Cathracha na hIodáile
Hamilton

Cathair sa Nua-Shéalainn is ea Hamilton (Maorais: Kirikiriroa).

Aeráid

Comhchathracha 
 Sacramento, Stáit Aontaithe Mheiriceá 
 Saitama, An tSeapáin 
 Wuxi, An tSín 
 Chillán, An tSile

Tagairtí 

Cathracha agus Bailte sa Nua-Shéalainne
Gàidhlig Cheanada

Ceann de na teangacha Gaelacha í Gàidhlig Cheanada, nó A' Ghàidhlig Chanèideanach, mar a deir lucht labhartha na teanga féin.

Foclóirín

Tagairtí

Naisc Sheachtracha

 Gàidhlig Cheanada

Teangacha Gaelacha
Teangacha Ceilteacha