joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Orasaigh, Sgitheanach

Is oileán é Orasaigh, gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Comhairle na Gàidhealtachd
Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Pabaigh, Sgitheanach

Is oileán é Pabaigh, gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd. 

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Amfaiteireacht

Sa cheimic, tá speiceas amfaiteireach má tá sé in ann imoibríú mar aigéad agus freisin mar bhonn. Sampla is ea hiodrocsaíd alúmanain, Al(OH)3, a chruthaíonn salainn Al3+ in aigéad is salainn AlO2- in alcaileach. Tagann an focal ón bhfocal Gréigise 'amphoteroi' (ἀμφότεροι) a chiallaíonn "an dá". Cruthaíonn go leor miotal (mar shampla, sinc, stán, luaidhe, alúmanam, agus beirilliam) agus an chuid is mó de na miotalóidigh ocsaídí nó hiodrocsaídí amfaiteireacha. Braitheann an amfaiteireacht ar staid ocsaídiúcháin na hocsaíde.

Speiceas amfaiteireach ar leith is ea na móilíní amfaprótónacha, gur féidir leo prótón (H +) a bhronnadh nó a ghlacadh). I measc na samplaí seo tá na haimínaigéid agus na próitéiní, a bhfuil grúpaí aimín agus aigéad carbocsaileacha, agus comhdhúile féin-ianú ar nós uisce agus amóinia.

Is éard is amfailítí ná móilíní amfaiteireacha ar a bhfuil dísghrúpa, cinn aigéadacha agus cinn bunata agus bíonn siad ann den chuid is mó mar svitiriain i réimse áirithe de pH. Tugtar an pointe isileictreach ar an pH ag a bhfuil an meánlucht an móilín a náid. Úsáidtear amfailítí chun teacht ar ghrádán pH cobhsaí le húsáid i bhfócasú isoelectric.

Airíonna ceimiceacha
Ceimic aigéid/buin
Rónaigh, Sgitheanach

Is oileán é Rónaigh, gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Sódhaigh

Is oileán é Sódhaigh , gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Henry Armstrong

Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, ab ea Henry Armstrong  a rugadh Henry Jackson Jr.  ar an 12 Nollaig 1912 i gColumbus, Mississippi agus fuair bás ar an 22 Deireadh Fómhair 1988.

Dornálaithe Meiriceánacha
Básanna i 1988
Daoine a rugadh i 1912
Ruaraidh MacThòmais

File cáiliúil Albanach ab ea an tOllamh Ruaraidh MacThòmais MA, BA, Dlitt, FRSE, FBA (5 Lúnasa, 1921 - 21 Márta, 2012) ar a dtugtar Derick S. Thomson i mBéarla. Ba as Eilean Leòdhais é ar dtús, ach chaith cuid mhaith dá shaol i nGlaschú, áit a raibh sé ina Ollamh le Ceiltis in Ollscoil Ghlaschú 1963-1991. Chuir sé an chuideachta fhoilsitheoireachta Gairm, in éineacht lena hiris, a raibh ian thréimhseachán go hiomlán i Gaeilge na hAlban is faide ar siúl riamh, i gcló le breis agus caoga bliain faoina eagarthóireacht. Tá Gairm tar éis scor ó shin, agus ina háit tá Gath. Bhí sé ina Uachtarán Oinigh ar Leabharlann Filíochta na hAlban (Béarla: Scottish Poetry Library), agus ina Chomhalta de Chumann Ríoga Dhún Éideann (Béarla:The Royal Society of Edinburgh ) agus Acadamh na Breataine (Béarla: The British Academy). I Meitheamh 2007, fuair sé céim oinigh ó Ollscoil Ghlaschú.

Saol 
Ba as Pabail Uarach, i Leódhas ó dhúchas Ruaraidh MacThòmais, an áit chéanna a tháirgeadh dhá scríbhneoirí tábhachtacha Gaeilge eile: Iain Mac a' Ghobhainn agus an Dr. Anne C. Frater.

Daoine a rugadh i 1921
Básanna in 2012
Filí Albanacha
Filí Gaeilge
Scoláirí
Bhuia, Sgitheanach

Is oileán é Bhuia, gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Diúirinis

Is leithinis é Diúirinis, ar an Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain.

Naisc Sheachtracha 

 Diúirinis

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Minginis

Is leithinis é Minginis, ar an Eilean Sgitheanach sna hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd.

Naisc Sheachtracha 

 Minginis

Comhairle na Gàidhealtachd
Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Srath na h-Áirde

Is leithinis é Srath na h-Áirde, ar an Eilean Sgitheanach sna hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain. 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle na Gàidhealtachd
Sléit

Is leithinis é Sléit, ar an Eilean Sgitheanach sna hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd.

Naisc Sheachtracha 

 Sléit

Comhairle na Gàidhealtachd
Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Tròndairnis

Is leithinis é Tróndairnis, ar an Eilean Sgitheanach sna hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain.

Naisc Sheachtracha 

 Tróndairnis

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle na Gàidhealtachd
Bhatairnis

Is leithinis é Bhatairnis, ar an Eilean Sgitheanach sna hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain. 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle na Gàidhealtachd
Loch Brácadal

Is loch é Loch Brácadal, ar an Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Loch Dhùn Bheagain

Is loch mara é Loch Dhùn Bheagain, ar an Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Loch Coir' Uisge

Is loch é Loch Coir’ Uisge, ar an Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain. 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle na Gàidhealtachd
Blár Milleadh Garaidh

Ba cath é Blár Milleadh Garaidh ar an Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, in Albain. 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle na Gàidhealtachd
Loreen

Is ceoltóir pop as an tSualainn í Lorine Zineb Nora Talhaoui nó Loreen de shliocht Maracach, a rugadh ar an 16 Deireadh Fómhair, 1983 i Stócólm, sa tSualainn.

Dioscliosta
 Heal (2012)
 TBA (2017)

Tagairtí 

Ceoltóirí Sualannacha
Daoine a rugadh i 1983
Buaiteoirí Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Daoine beo
Patrick O'Donovan

Is polaiteoir Éireannach de chuid Fhine Gael é Patrick O'Donovan (rugadh é 21 Márta 1977) a d’fhóin mar Aire Stáit ag Oifig na nOibreacha Poiblí ó Iúil 2020. Bhí sé ina Theachta Dála (TD) do dháilcheantar Chontae Luimnigh ó 2016, agus roimhe seo ó 2011 go 2016 do dháilcheantar Luimnigh. Roimhe seo bhí sé ina Aire Stáit um Sholáthar Poiblí, Rialtas Oscailte agus r-Rialtas ó 2017 go 2020 agus mar Aire Stáit Turasóireachta agus Spóirt ó 2016 go 2017. 

Bhí sé ina bhall de Chomhairle Contae Luimnigh do thoghcheantar áitiúil an Chaisleáin Nua Thiar ó 2003 go 2011.

I mí Eanáir 2014, d’iarr sé i gcomhair "tougher controls on the use of open source internet browsers and payment systems", a mhaígh sé a lig d’úsáideoirí fanacht anaithnid i dtrádáil mhídhleathach drugaí, arm agus pornagrafaíochta.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
Láithreán gréasáin Patrick O'Donovan

Daoine a rugadh i 1977
Polaiteoirí na hÉireann
Baill den 31ú Dáil
Baill den 32ú Dáil
Baill den 33ú Dáil
Baill Fhine Gael
Comhairleoirí Áitiúla i gContae Luimnigh
Daoine as Contae Luimnigh
Daoine beo
Cill Mobhí

Is baile i gcontae Mhaigh Eo í Cill Mobhí (Béarla: Kilmovee  ). Is as an mbaile an TD agus iarbhainisteoir peile John O'Mahony.

Bailte Fearainn Chill Mobhí 

Bailte i gContae Mhaigh Eo
Bailte in Éirinn
Coire chatachan

Ba áitreabh feirm é Coire chatachan, suite ar an Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd .

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle na Gàidhealtachd
Rubha an Dúnain

Is leithinis neamháitrithe é Rubha an Dúnain, suite ar an Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd.

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Thalasgair

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Thalasgair.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Loch Sníosort

Is loch farraige é Loch Sníosort, in iarthuaisceart an Eilein Sgiathánaigh sna Na hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd, idir leithinis Bhàtairnis agus Tròndairnis . 
Cothaíonn an Abhainn Sníosort é, a thagann ó na cnoic soir ó Bhracadal. Tugann béal an locha seo bealach isteach chuig an Minch íochtarach agus nah-Eileanan Asgrab.

Comhairle na Gàidhealtachd
Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Sníosort

Ba eaglais é Sníosort (Béarla: Snizort), suite ar an Eilean Chaluim Chille, oileán san Abhainn Snìosort i gComhairle na Gàidhealtachd gar do cheann na habhann in Loch Snìosort ar an Eilean Sgitheanach. Eaglais Chaluim Chille agus Skeabost a thugtar uirthi uaireanta freisin. Bunaíodh í faoi údarás ardeaspag Nidaros (Trondheim) san Iorua. I measc na n-easpag ar Snìosort bhí Wimund, duine a chuaigh chun na farraige mar fhoghlaí am éigin i ndiaidh 1147, dar le William as Newburgh. 

Comhairle na Gàidhealtachd
Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Bírlinn

Is éard atá i gceist le bírlinn ná saghas báid. Bhí sé cosúil le long fhada na Lochlannach. D'úsáidtí an saghas loinge seo in iarthar na hAlban sa Mehánois.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Tobar Mhoire

Is baile ar an Muile, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Tobar Mhoire. Sa bhliain 2011 bhí cónaí ar 954 duine i dTobar Mhuire síos ó 954 duine sa bhliain 2001. Is é Tobar Mhoire an baile is mó sna hoileáin agus is port tábhachtach é. Bhí Gaoluinn na hAlbain ag 14.5% don daonra sa bhliain 2011. 

Bailte in Albain
Muile
Earra-Ghàidheal agus Bòd
An Sáilean

Is sráidbhaile ar an Muile, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é an Sáilean.

Bailte in Albain
Muile
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Fucking, an Ostair

Is sráidbhaile san Ostair é Fucking. Tá cáil air de bharr a ainm.

An Ostair
Príomhchathracha na hOstaire
Cathracha agus Bailte san Ostair
Styria
Cill Dealga

Is sráidbhaile i gContae na Mí in Éirinn í Cill Dealga (Béarla: ​Kildalkey). 

Bailte i gContae na Mí
Spailpín

Is éard a bhí i gceist le spailpín in Éirinn ná saghas oibrí feirme a bhí coitianta go maith ón 17ú aois go tús an 20ú haois. Bhíodh sé ag taistil ó áit go háit ag lorg oibre.
 

Feirmeoireacht
Eilean Earraid

Is oileán é Earraid, i ngar don Muile sna hOileáin Istigh, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain. 

Inse Ghall
Na hOileáin Istigh
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Colbhasa Beag

Is oileán é Colbhasa Beag, gar den Muile sna Na hOileáin Istigh, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain. 

Inse Ghall
Na hOileáin Istigh
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Na Torrain

Is oileán iad Na Torrain, gar den Muile sna Na hOileáin Istigh, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain. 

Inse Ghall
Na hOileáin Istigh
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Dubh Artach

Is sceir é Dubh Artach, gar de Mhuile sna hOileáin Istigh in Earra-Ghàidheal agus Bòd in Albain. 

Inse Ghall
Na hOileáin Istigh
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Eórsa

Is oileán é Eórsa, gar den Muile sna Na hOileáin Istigh, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain. 

Inse Ghall
Na hOileáin Istigh
Earra-Ghàidheal agus Bòd
An Sgeir Mhór

Is sceir é an Sgeir Mhór (Béarla: Skerryvore), gar den Muile sna Na hOileáin Istigh, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain. 

Inse Ghall
Na hOileáin Istigh
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Inis Choinnich

Is oileán í Inis Choinnich, gar den Muile sna Na hOileáin Istigh, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain. 

Inse Ghall
Na hOileáin Istigh
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Gómastra

Is oileán é Gómastra , gar don Oileán Muileach sna Na hOileáin Istigh, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain. 

Inse Ghall
Na hOileáin Istigh
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Cill Mhíona

Is sráidbhaile í Cill Mhíona. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

Cill Mhíona
An Chrois

Is sráidbhaile í an Chrois. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

Cill Mhíona
Loch na Caol

Is loch mara ar an Muile, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain, é Loch na Caol .

Muile
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Dún da Ghaoithe

Is sliabh i Muile, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Dún da Ghaoithe . Is é Dún dá Ghaoithe an dara sliabh is airde san oileán sin. Tá sé 766 méadar ar airde (2,513 troigh).

Sléibhte agus sliabhraonta
Tíreolaíocht na hAlban
Muile
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Bogh Mòr

Is baile ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Bogh Mòr. Bhí cónaí ar 784 duine i Bogha Mór sa bhliain 2011 síos ó 862 duine sa bhliain 2001.. Is é Bogha Mór an baile is mó sna hoileáin agus is port tábhachtach é. Bhí Gaoluinn na hAlbain ag 18.4% de dhaonra Bogh Mòr sa bhliain 2011.

Tagairtí 

Bailte in Albain
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Íle
Jimmy Wales

Fiontraí gnó agus comhbhunaitheoir Wikipedia, ciclipéid ar líne, is ea Jimmy Donal "Jimbo" Wales (a rugadh ar 7 Lúnasa 1966 i Huntsville, Alabama).

Luathshaol agus oideachas 
Saolaíodh Wales do Jimmy Wales, bainisteoir i siopa grósaera, agus do Doris Wales, múinteoir bunscoile i scoil phríobháideach a bhunaigh a máthair féin i Huntsville. Sa teach scoile úd, nach raibh ach aon tseomra amháin inti, a bhfuair Jimmy Wales óg agus an triúr eile den chlann a gcuid bunoideachais. Faoi aois a cheithre bliana, bhí léamh aige. Bhí an World Book Encyclopedia ceannaithe ag a mháthair ó fhear díolacháin, agus bhain Jimmy sult as a léamh. D'éirigh sé mar nós aige an Encyclopædia Britannica a léamh chomh maith. Nuair a bhí an t-ochtú bliain ar scoil críochnaithe aige, d'fhreastail sé ar an Randolph School, ardscoil i Huntsville inar ullmhaíodh na mic léinn don ollscolaíocht. Cé go raibh sé costasach orthu, chuir tuismitheoirí Jimmy Wales béim ón tús ar an oideachas.

Fuair Jimmy Wales céim bhaitsiléara in airgeadas ó Ollscoil Auburn, in Alabama. Lean sé ar aghaidh leis an airgeadas agus é páirteach i gcláracha dochtúireachta in Ollscoil Alabama agus Ollscoil Indiana. Fuair sé céim mháistir san airgeadas ó Ollscoil Alabama ach níor scríobh sé a thráchtas dochtúireachta ariamh.

Bomis agus Nupedia 

Sa bhliain 1996, chuir Wales agus beirt pháirtí gnó comhlacht Idirlín ag obair darb ainm Bomis, cineál fáinne Idirlín dírithe ar na fir, a chuir fóraim agus suíomhanna eile siamsaíochta, spóirt, ficsean-eolaíochta srl le fáil dóibh, grianghraif anghrácha san áireamh ar feadh tamaill. D'éirigh Wales as an bhfiontar sin sa bhliain 2006.

I mí Mhárta na bliana 2000 ag Bomis thosaigh Wales ag obair ar Nupedia, tionscadal ciclipéide i mBéarla, an t-ábhar ab ansa leis. Bhí Nupedia á scríobh ag saineolaithe agus iad ag obair ar bhunús breithnithe piaraí. Cheap Wales fear darb ainm Larry Singer mar phríomheagarthóir ar an gciclipéid; phléigh an bheirt acu cúrsaí fealsúnachta eatarthu féin. Ní raibh Nupedia ag dul chun cinn go maith, áfach, agus mhol Ken Kovitz, cláraitheoir agus cara le Singer, dóibh féidhm a bhaint as Wiki-Software le marbhántacht Nupedia a shárú. 

D'éist siad lena chomhairle agus rinne siad vící den Nupedia. Vící teoranta a bhí ann mar, cé go raibh na hailt le bheith curtha le chéile ag cibé daoine ón taobh amuigh a bhí sásta bheith páirteach san obair—cosúil le Wikipedia an lae inniu—bhí na hailt chríochnaithe le dul faoi inniúchadh saineolaithe Nupedia (na ‘piaraí’ mar dhea) go fóill. Chuir an chuid ba mhó de na saineolaithe céanna an plean seo síos agus suas, áfach—ní raibh siad sásta bheith páirteach ann. Cúig lá ina dhiaidh sin, mar sin, ar an 15ú Eanáir 2001, d’fhoscail Wales an tionscadal don saol mór. An rud nach raibh ann ach deis thurgnamhach le maith a dhéanamh don Nupedia, bhí sé ina chiclipéid neamhspleách a bhaist Sanger ‘Wikipedia’ air.

Tagairtí

Naisc Sheachtracha 

 Jimmy Wales , blag oifigiúil

Daoine a rugadh i 1966
Vicipéid
Daoine beo
Aalborg

Cathair sa Danmhairg is ea Aalborg nó Ålborg. Tá an chathair suite cois caoláire Limfjord i dtuaisceart na hIútlainne, leithinis mhór idir an Mhuir Bhailt agus an Mhuir Thuaidh. Tá tuairim is 105,000 duine ina gcónaí sa chathair féin (2012) agus breis is 126,000 duine má chuirtear fo-bhaile Nørresundby san áireamh. Is iad na cathracha Odense, Aarhus agus Cóbanhávan amháin atá níos mó ná Aalborg. Mar sin, is í Aarhus an ceathrú cathair is mó sa Danmhairg. 

Tá calafort tábhachtach ann agus aerfort sách mór chomh maith. Iompraíonn lastlonga an comhlachta Royal Arctic Line lasta idir príomhchathair Nuuk sa Ghraonlainn agus calafort Aalborg sa Danmhairg. Is é Aalborg Lufthavn an tríú aerfort is mó sa Danmhairg atá suite i Lindholm in iarthuaisceart na cathrach. Is féidir eitilt ó Aalborg go hOileáin Fharó. 

Chomh maith le sin tá dhá ollscoil suite sa chathair. Ollscoil Teicneolaíochta Aalborg (bunaithe sa bhliain 1974) agus Ardscoil Cheoil Tuaisceart na hIútlainne (Nordjysk Musikkonservatorium). Is féidir ceachtanna ceoil clasaiceach chomh maith le ceachtanna ceoil nua-aimseartha le freastail ar an gceolscoil.

Íomhánna

Daoine cáiliúla 
 Jørn Utzon, ailtire cáiliúil (ina measc ceoláras Sydney san Astráil)
 Ebbe Sand, peileadóir sacair

Comhchathracha 
Tá Aalborg nasctha le neart bailte nó cathrach ar fud na cruinne, ina measc 
  Gaillimh
  Dún Éideann, Albain
  Nuuk, An Ghraonlainn
  Húsavík, An Íoslainn
  Fuglafjørður, Oileáin Fharó

Naisc sheachtracha 
 Ceolscoil Nordjysk Musikkonservatorium: musikkons.dk
 Ollscoil Aalborg: aau.dk

 Turasóireacht Aalborg: visitaalborg.com
 Cathair Aalborg: aalborgkommune.dk 

Cathracha na Danmhairge
Ibn Battuta

Taiscéalaí, scoláire agus breitheamh Maracach ba ea ibn Baṭūṭah (Araibis: أبو عبد الله محمد بن عبد الله اللواتي الطنجي بن بطوطة‎), 24 Feabhra 1304 – 1368/1369 ((779 AH)).

Saol 

Rugadh Ibn Battuta (ابن بطوطة), nó Shams ad-Din, i Tangier, Maracó sa bhliain 1304. Ba Bheirbeirigh iad a mhuintir. D'éirigh sé ina scoláire  Ioslamach. 

D'fhág sé a thír dhúchais nuair nach raibh ach 21 bliain slánaithe aige. Duine a lean an madh'hab Maliki (atá i measc na ngluaiseachtaí Sunnaíoch maidir leis an dlí Ioslamach) chaith sé roinnt blianta ag staidéar i Meice.   

Chaith sé 30 bliain ag taisteal ar fud na dtíortha Moslamacha agus go críocha eile freisin (an Afraic Thuaidh, Rinn na hAfraice, Iarthar na hAfraice, Deisceart na hEorpa agus Oirthear na hEorpa, an Meánoirthear, an Áise Theas, Lár na hÁise, Oirdheisceart na hÁise agus an tSín) - breis is 120,000 km. 

Cuimhnítear air mar gheall ar a shaothar 𝑹𝒊𝒉𝒍𝒂 (Na Taistil) a thugann scéal na dtríocha bliain beagnach a raibh sé ag taisteal i bpríomhthíortha Ioslam ag an am agus níos faide i gcéin ná sin, ag fágáil ceann de na cuntais is tábhachtaí ar na dálaí i gcodanna móra den Afraic agus den Áise sa tréimhse sin (fiú mura féidir iontaoibh a chur ann go hiomlán). I roinnt áiteanna, ar ar thug sé cuairt, bhí Ibn Battuta ina bhreitheamh agus is minic a bhaineann an insint leis na deacrachtaí rialacha an shari'a a chur i bhfeidhm ar imeall an domhain Ioslamaigh. 

D'fhill sé ar Mharacó sa bhliain 1354. Bhí sé ina bhreitheamh ansin go dtí go bhfuair sé bás sa bhliain 1368 nó 1369 (779 AH).

Féach freisin 

 Taiscéalaithe

Tagairtí 

Taiscéalaithe
Daoine a rugadh i 1304
Básanna i 1369
Scoláirí Ioslamacha
Daoine Maracacha
Breithiúna
Bréachmhaigh

Is sráidbhaile í Bréachmhaigh. Tá an baile suite i gContae Mhaigh Eo. Bhí 1,693 duine ina gcónaí i mBréachmhaigh sa bhliain 2006.

Bréachmhaigh
Anfield

Staid pheile (sacair) is ea Anfield atá suite i Learpholl, Sasana. Páirc bhaile an chumainn Liverpool F.C. atá ann, ó bhunaíodh thiar sa bhliain 1892 é. Staid bhaile Everton F.C. a bhíodh ann roimhe sin, idir na blianta 1884 agus 1892, sular bhogadar go Páirc Goodison trasna na cathrach.

Tá 45,276 suíochán ann, agus iad roinnte idir ceithre ardán – an Spion Kop, an Príomh Ardán, Ardán an Chéid agus Bóthar Anfield. Taifeadadh an slua ba mhó riamh in Anfield (61,905) sa chluiche idir Liverpool agus Wolverhampton Wanderers sa bhliain 1952. Rinneadh staid lán-suíochán di sa bhliain 1994, áfach, mar a moladh sa Tuarascáil Taylor tar éis an Tubaiste Hillsborough, inar bhásaigh 96 de lucht leanta an chumainn. Laghdaíodh toilleadh na páirce dá bharr.

Tá dhá de gheataí na páirce ainmnithe in ómós do bheirt iar-bhainisteoirí an chlub – mar atá Bill Shankly agus Bob Paisley.

Staideanna spóirt i Sasana
Learpholl
Bun an Churraigh

Is sráidbhaile é Bun an Churraigh . Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

Bun an Churraigh
Gaeltacht Chontae Mhaigh Eo
An Caiseal

Is sráidbhaile é an Caiseal . Tá sé suite ar Oileán Acla. 

Acaill
Contae Mhaigh Eo
An Díthreabh

Is sráidbhaile é an Díthreabh . Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

An Díthreabh
Dún Ibhir

Is sráidbhaile é Dún Ibhir. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

Dún Ibhir
Gaeltacht Chontae Mhaigh Eo
An Dromainn

Is sráidbhaile é an Dromainn . Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

An Dromainn
Fionnloch

Is loch é Fionnloch. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

Fionnloch
Leathardán

Is sráidbhaile é Leathardán. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

Leathardán
Oireadh

Is sráidbhaile é Oireadh. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

Oireadh
Beul an Átha

Is sráidbhaile ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Beul an Átha .

Bailte in Albain
Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Lag a' Mhuilinn

Is sráidbhaile ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Lag a' Mhuilinn.

Bailte in Albain
Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Nereabolls

Is sráidbhaile ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Nereabolls.

Bailte in Albain
Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Áird Talla

Is sráidbhaile ar Íle na hAlban, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Áird Talla (Béarla: Ardtalla).

Bailte in Albain
Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Michael McCarthy

Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Chorcaigh Thiar-Theas é  Michael McCarthy (Gaeilge: Mícheál Mac Cárthaigh) (rugadh é ar 15 Samhain 1976). Tá sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre agus ina TD ón mbliain 2011. Iarbhall de Sheanad Éireann é agus céadthoghadh chuig an oifig sin sa bhliain 2002 é, agus atoghadh é in 2007 ar phaineál an Lucht Oibre. Is as Dúnmaonmhuí in iarthar Chorcaí dó ó dhúchas, agus leag sé cos ar thairseach na polaitíochta i gcéaduair in aois a 22 bliana trí shuíochán a ghnóthú ar son Pháirtí an Lucht Oibre ar Chomhairle Chontae Chorcaí i limistéar toghcháin an Sciobairín.

Sheas sé san Olltoghchán 2016, ach chaill sé a shuíochán.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1976
Polaiteoirí na hÉireann
Baill den 31ú Dáil
Baill den 22ú Seanad
Baill den 23ú Seanad
Rannpháirtithe You're a Star
Daoine as Contae Chorcaí
Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire) 
Comhairleoirí Áitiúla i gContae Chorcaí
Daoine beo
Maigh Ghamhnach

Is sráidbhaile é Maigh Ghamhnach. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

Maith Gamhna
Na Broicíní

Is sráidbhaile agus baile fearainn é na Broicíní. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo idir Béal Átha hAmhnais and Clár Clainne Mhuiris.

Féach Freisin 
 Na Broicíní, Contae an Longfoirt

Na Broicíní
Sáile

Is sráidbhaile é Sáile. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

Sáile
An Seamar Bán

Is sráidbhaile é an Seamar Bán. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

An Seamar Bán
James Horan

Moinsíneoir Éireannach ab ea James Horan (4 Bealtaine 1911 – 1 Lúnasa 1986). Rugadh é i bPártraí, i gContae Mhaigh Eo. 

Bhí sé ina shagart paróiste i gCnoc Mhuire agus nuair a bhí an cúram sin air, bhí sé freagrach as Aerfort Iarthar Éireann Chnoc Mhuire a thógáil sa bhaile sin. 

Osclaíodh an t-aerfort sa bhliain 1985. 

Fuair Horan bás an bhliain ina diaidh sin agus é a tabhairt cuairte ar Lourdes, san Fhrainc.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1911
Básanna i 1986
Alumni Choláiste Phádraig, Má Nuad
Daoine as Contae Mhaigh Eo
Sagairtí Caitliceacha ón 20ú haois
Tochar Phádraig

Is sean bóthar oilithreachta go Cruach Phádraig é Tochar Phádraig. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

Tochar Phádraig
Reiligiún
Oilithreachtaí
Port Asgaig

Is sráidbhaile ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Port Asgaig.

Bailte in Albain
Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Naomh Áine

Is naomh Críostaí í Naomh Áine (nó Naomh Anna nó Anne), máthair na maighdine Mhuire. Ba iad Naomh Iochaim is Naomh Anna seantuismitheoirí Íosa, agus tuismitheoirí Mhuire.  

Ceiliúrtar lá fhéile Áine ar an 26 Iúil.

Béaloideas 

Déantar ceiliúradh ar an 26 Iúil i gceantar na nOileán, áit a mbíonn tarraingt na mílte ar Thobairín Naomh Anna i dTír an Fhia. 

Tá an deá mhóid do Naomh Anna sa taobh seo tíre, agus tá cuntas tugtha faoi dhaoine ó chian agus ó chongair a fuair leigheas as Tobairín Naomh Anna.

Tagairtí 
 

Aine
Sliabh Phartraí

Is sliabhraon é Sliabh Phartraí. Tá sé suite i nDúiche Sheoigheach, in iarthar Chontae Mhaigh Eo. 

Néifinn Bheag
Bealach an Iarthair

Is rian é Bealach an Iarthair . Tá sé suite i gContae na Gaillimhe agus i gContae Mhaigh Eo. 

Bealach an Iarthair
Tóin re Gaoth

Is sráidbhaile é Tóin Ré Gaoith. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

Tóin Ré Gaoith
An Corrán

Is leithinis é an Corrán . Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

An Corrán
Gaeltacht Chontae Mhaigh Eo
Ian McShane

Is fuirseoir, stiúrthóir, aisteoir agus aisteoir gutha é Ian David McShane, a rugadh ar 29 Meán Fómhair, 1942. Rugadh agus tógadh é i Lancashire, i Sasana. Tá clú air as a róil in Lovejoy (1986–1994) de chuid an BBC agus in Deadwood (2004–2006) de chuid HBO.

Naisc sheachtracha
 Ian McShane ar IMDb

Tagairtí

Daoine beo
fuirseoirí Sasanacha
Aisteoirí Sasanacha
Daoine a rugadh i 1942
Daryl Sabara

Is aisteoir Meiriceánach é Daryl Christopher Sabara, a rugadh ar an 14 Meitheamh sa bhliain 1992. Bhí ról Juni Cortez aige sa tsraith scannán Spy Kids.

Nasc seachtrach 
 Agallamh gearr le Daryl Sabara

Aisteoirí Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1992
Daoine beo
Carraig an Chabhlaigh

Is caisleán í Carraig an Chabhlaigh . Tá an caisleán suite i gContae Mhaigh Eo. 

Carraig an Chabhlaigh
Cuan Chill Ala

Is bá é Cuan Chill Ala. Tá sé suite in oirthuaisceart Chontae Mhaigh Eo, cóngarach do Chontae Shligigh. Béal na Muaidhe atá ann. 

Tá sráidbhaile Chill Ala suite ar an taobh thiardheas den bhá. Is trá Bhrait Ghoirm í Trá an Rois lámh leis an sráidbhaile.

Cuan Chill Ala
Ráth na gCoinín

Is sráidbhaile é Ráth na gCoinín . Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

Ráth na gCoinín
Cill tSéine

Is baile fearainn í Cill tSéine (nó Cill tSéadhna). Tá sé suite in Iorras i gContae Mhaigh Eo agus tá sé lonnaithe sa Ghaeltacht go hoifigiúil. Glacann foireann CLG an bhaile páirt i gComórtas Peile na Gaeltachta. 

Cill tSéadhna
Comhar Dún Chaocháin Teo

Is forbairt áitiúil é Comhar Dún Chaocháin Teo. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo. 

Comhar Dún Chaocháin Teo
Baile an Ghrána

Is sráidbhaile ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Baile an Ghrána.

Bailte in Albain
Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Port Sgioba

Is sráidbhaile ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Port Sgioba.

Bailte in Albain
Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Verne Troyer

Ba aisteoir Meiriceánach é Vernon Jay "Verne" Troyer, a rugadh ar sa bhliain 1 Eanáir, 1969 agus fuair bás ar an 21 Aibreán, 2018.

Tagairtí

Féach freisin

Naisc sheachtracha 

Daoine a rugadh i 1969
Básanna in 2018
Aisteoirí Meiriceánacha
Port Ílein

Is sráidbhaile ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Ílein . Bhí cónaí ar 819 duine i bPort Ílein sa bhliain 2001. Bhí Gaeilge na hAlban ag 24% den daonra ag an am. 

Bailte in Albain
Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Laphroaig

Is uisce beatha táirgthe ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Laphroaig.

Bailte in Albain
Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Beinn Bheigeir

Is cnoc in Albain í Beinn Bheigeir, atá suite ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd. 

Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Cill Taobháin

Is paróiste í Cill Taobháin (Béarla: Kilteevan), atá suite 6 chiliméadar soir ó bhaile Ros Comáin agus 9 gciliméadar ó thuaidh ó Chnoc an Chrochaire, i gContae Ros Comáin, Éire.

Tá séipéal Caitliceach, iar-chloch aifrinn, ionad pobail, bunscoil, teach tábhairne, rás-raon chairtín agus páirc CLG sa sráidbhaile.

Tháinig sinsear an aisteora Tom Cruise as Cill Taobháin.

Bailte i gContae Ros Comáin
Port Reanna

Is sráidbhaile é Port Reanna (Béarla: Portrun / Portrunny) atá suite ar bhruach Loch Rí ar Abhainn na Sionainne i gContae Ros Comáin.

Tá áiseanna do bháideanna ann, áit súgartha do leanaí, boird phicnic agus suíomh campála ann; agus téann a lán daoine ann le linn an tSamhraidh.

Tá tobar Naomh Ciarán suite anseo agus deirtear gur mhinic a stop sé i bPort Reanna ar a bhealach go dtí Inis Cloithreann — áit a bhfuil fothraigh seacht séipéal le feiceáil inniu.

Bailte i gContae Ros Comáin
Dún Naomhaig

Is caisleán ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Dún Naomhaig.

Bailte in Albain
Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Na Roinn Ìleach

Is ceantar ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, iad na Roinn Ìleach.

Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Eas Lathan

Is eas ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Eas Lathan.

Íle
Tíreolaíocht na hAlban
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Orasaigh, Ile

Is oileán gar den Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Orasaigh.

Cultúr 
 Prióireacht Orasaigh

Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Port an Eilein

Is ceantar stairiúil ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Port an Eilein .

Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Teacsa

Is oileán gar d'Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, san Albain, é Teacsa. Tá an t-oileán neamháitrithe faoi láthair.

Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Eas Mór (íochtar)

Is eas ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Eas Mór(íochtar).

Íle
Eas Mór (uachtar)

Is eas ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Eas Mór (uachtar). 

Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Loch Gruinneard

Is loch ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Loch Gruinneard.

Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Caol Íle

Is sunda ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Caol Íle .

Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Lioplóradán

Reiptíl feoiliteach muirí a chónaigh sa Ré Chalaitheach sa Thréimse Iúrasach ab é an lioplóradán. Tagann an ainm ón Ghréigis "λεῖος" [leios], "mín"; pleurá, taobh nó easna; agus odṓn, fiacail.

Pléiseasáir
Cros Cill Daltain

Is cros ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Cros Cill Daltain .

Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Dún Guaidhre

Is dún ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, Albain, é Dún Guaidhre. Tógadh san Iarnnaois é.

Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Bun na h-Abhainn

Is sráidbhaile ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Bun na h-Abhainn .

Féach Freisin 
 Bun Abhann
 Bun na hAbhann
 Bun na hAbhna
 Bun na h-Aibhne

Bailte in Albain
Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Eaglais Cill an Rubha

Is eaglais ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, í Eaglais Cill an Rubha.

Cailvíneachas
Eaglaisí sa Bhreatain
Íle
Taigh-stail Áirde Beaga

Is drioglann ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Taigh-stail Áirde Beaga .

Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Bruichladdich

Is drioglann ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Bruichladdich.

Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Blár Trá Ghruineart

Ba cath ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Blár Trá Ghruineart .

Íle
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Club Esportiu Europa

Club sacair de chuid na Catalóine/na Spáinne is ea Club Esportiu Europa nó C.E. Europa. Tá sé lonnaithe i sa pháirc beag Nou Sardenya in aice le séipéal Gaudi i lár Bharcelona. Sa séasúr 2011/2012, tá siad ag imirt sa Terraca Division, Grúpa 5. 

I measc na hiar-imreoirí mór le rá ná Antonio Ramallets, iar-chúl báire le Barcelona freisin. Imríonn siad i geansaithe gorma agus bána.

Stair 
Sa bhliain 1928, ghlac C.E. Europa páirt sa chéad La Liga, in éineacht le Barcelona, Real Madrid agus Athletic Bilbao. D'imir siad ann go dtí 1931.

Bhuaigh siad an Tercera División sna séasúir 1961/62 agus 1962/63.

Clubanna sacair na Spáinne
Kate Higgins

Is amhránaí agus aisteoir í Catherine Davis "Kate" Higgins, a rugadh sa bhliain 1969.

Daoine a rugadh i 1969
Daoine beo
Baile an Tóchair

Is sráidbhaile é Baile an Tóchair (Béarla: Ballintogher  ). Tá sé suite i gContae Shligigh. 

Bailte i gContae Shligigh
Bun an Fheadáin

Is sráidbhaile é Bun an Fheadáin (Béarla: Bunnanadden, Bunnanaddan nó Bunninadden). Tá sé suite i gContae Shligigh. 

Bailte i gContae Shligigh
Baile an Fharraigh

Is baile fearainn é Baile an Fharraigh. Tá sé suite i gContae Shligigh. 

Bailte i gContae Shligigh
Carraig Beannchar

Is sráidbhaile í Carraig Beannchar (Béarla: Carrickbanagher ). Tá an baile suite i gContae Shligigh. 

Bailte i gContae Shligigh
Bakı

Príomhchathair agus cathair is mó na hAsarbaiseáine is ea Bakı (nó Baku). Is í an chathair is mó ar an Mhuir Chaisp agus sa réigiún Cugais chomh maith. Roinntear an chathair ina dhá leath - an gnócheantar agus an tSeanchathair.

Tá cónaí ar 3,202,300 duine i mBakı, is é sin, fiche is a cúig faoin gcéad de dhaonra na tíre.

Tíreolaíocht na hAsarbaiseáine
Príomhchathracha na hÁise
Príomhchathracha na hEorpa
An Cillín Dubh

Is baile fearainn é an Cillín Dubh () atá suite i gContae Shligigh.

Bailte i gContae Shligigh
Cill Mhic Thaidhg

Is baile fearainn agus paróiste í Cill Mhic Thaidhg  i gContae Shligigh, Éire. 

Clúdaíonn an paróiste na sráidbhailte Áth an Chláir, Beannada agus Tuar Loistreáin, chomh maith leis na bailte fearainn mórthimpeall orthu. Tá séipéal an pharóiste suite i dTuar Loistreáin, agus tá séipéil níos lú i gCill Mhic Thaidhg agus i Loch Tailt. Bhí séipéal beag i mBeannada ag an mhainistir freisin, ach dúnadh é nuair a cumasc meánscoil Mhainistir Bheannada le meánscoil Chlochar na Muireach i dTobar an Choire.

Is é an Naomh Adhracht pátrún an pharóiste, deirtear gur chloígh sí amach dragan a bhí ag marú beostoc feirmeoirí. Tá tobar áitiúil ainmnithe ina diaidh, mar atá an mheánscoil nua i dTobar an Choire.

Naisc sheachtracha
 Kilmactighe Parish  
. Kilmactigue History & Memories

Tagairtí

Bailte Fearainn i gContae Shligigh
Paróistí sibhialta i gContae Shligigh
Bailte i gContae Shligigh
Eachros

Is baile fearainn é Eachros (Béarla: Aughris ). Tá sé suite i gContae Shligigh. 

Bailte i gContae Shligigh
An Ghaobhach

Is sráidbhaile í an Ghaobhach (Béarla: Geevagh ). Tá an baile suite i gContae Shligigh. 

Bailte i gContae Shligigh
Ráth Chormaic

Is sráidbhaile é Ráth Chormaic (Béarla: Rathcormack ). Tá sé suite i gContae Shligigh. 

Bailte i gContae Shligigh
Rath Bracháin

Is baile fearainn é Rath Bracháin (Béarla: Rathbraughan ). Tá sé suite i gContae Shligigh. 

Bailte i gContae Shligigh
Ospidéal Ollscoile Ros Comáin

Freastalaíonn Ospidéal Ollscoile Ros Comáin ar Chontae Ros Comáin ar fad agus na ceantair ina thimpeall. Tá sé suite ar bhóthar an N61 díreach lasmuigh de bhaile Ros Comáin. Osclaíodh é i lár Samhna 1941 in ionad an otharlann i mBaile na Mainistreach. Tógadh an ospidéál ar chostas £120,000 agus ag an am ar thógadh é bhí 98 leaba ann do chásanna máinliachta agus leighis, mar aon le bardaí spesialta do leanaí agus máithreachas.  Ospidéal Chontae Ros Comáin a bhí an t-ainm ar an t-ospidéal go dtí 2015.

Seirbhíseanna 
Ón am ar osclaíodh é, cuireadh Ospidéal Chontae Ros Comáin raon leathan seirbhíseanna leighis agus máinliachta, san áireamh (ach ní amháin) fiaclóireacht, cúram corónach, gnáthamh máinliachta, péidiatraic, timpistí agus éigeandála, máithreachas agus síciatracht.

Dhúnadh roinn máithreachais an ospidéil i 1978 nuair a dhiúltaigh an Bord Sláinte cnáimhseoir-gínéiceolaí nua a cheapadh ann. Ó am go ham tar éis sin, áfach, saoladh leanaí sa Roinn Timpistí agus Éigeandála nuair a bhí cás éigeandála ann, toisc go raibh mná cabhrach cáilithe ag obair ann.

Sa bhliain 2011, dhúnadh Roinn Éigeandála an ospidéil, rud a chruth conspóid polaitiúil. Cuireadh "Ionad Cúram Práinne" ina áit, is féidir déileáil le cásanna áirithe Timpiste agus Éigeandála; de ghnáth aon tinneas nó ghortú nach bhfuil baint aige leis an gcliabhrach ná leis an gceann.

Struchtúr bainistíochta 
Fógraíodh in 2014 go mbeadh Ospidéal Ollscoile Ros Comáin mar chuid de nGrúpa Cúram Sláinte Ollscoile Saolta in éineacht le seisear hospidéil eile in iarthar na tíre.

Tagairtí 

Seirbhísí sláinte
Ospidéil i gContae Ros Comáin
Lios an tSeagail

Is séadchomhartha é Lios an tSeagail (Béarla:  Listoghil ). Tá sé suite i gContae Shligigh. 

Contae Shligigh
Joan Lingard

Ba scríbhneoir Albanach í Joan Lingard a rugadh i nDún Éideann ar 15 Eanáir 1932 agus a fuair bás ar 12 Iúil 2022. Chaith sí blianta a céad óige i mBéal Feirste. Chuaigh atmaisféar agus imthoscaí na háite go mór mór i bhfeidhm uirthi, agus mar sin, tá áit lárnach ag Tuaisceart Éireann agus trioblóidí an Tuaiscirt ina cuid scríbhinní. Scríobh sí do dhaoine fásta chomh maith leis na daoine óga, ach is í an tsraith faoi Kevin agus Sadie - The Twelfth Day of July, Across the Barricades, Into Exile, A Proper Place, agus Hostages to Fortune - an chuid dá saothar liteartha is mó a léitear ar an gcoigríoch. Cuireadh a lán teangacha ar an tsraith seo, agus is tríthi a fuair na déagóirí sna tíortha eile an chéad léargas ar imeachtaí agus imthoscaí Thuaisceart Éireann.

Scríbhneoirí Albanacha
Daoine a rugadh i 1932
Básanna in 2022
Tyne and Wear

Is contae i Sasana é Tyne and Wear atá suite in oirthear na tíre.

Bailte 

 Birtley, Blaydon-on-Tyne
 Cullercoats
 Dunston
 Gateshead
 Hebburn, Hetton-le-Hole, Houghton-le-Spring, Howdon
 Jarrow
 Killingworth
 Little Benton, Longbenton, Low Fell
 Newcastle upon Tyne, 
 Sheriff Hill, Shields Theas, Sunderland, Shields Thuaidh
 Wallsend, Washington, Whickham, Whitley Bay, Willington Quay, Windy Nook

Cultúr  

 Arbeia
 Caisleán Ravensworth
 Discovery Museum
 Stadium of Light, Spanish City

Naisc Sheachtracha 

 Tyneside Irish  

Contaetha i Sasana
Sasana
Tyne and Wear
Selena Gomez

Is aisteoir agus ceoltóir Meiriceánach í Selena Marie Gomez, a rugadh ar 22 Iúil, 1992.

Saol Luath
Rugadh Gomez i nGrand Prairie, Texas ar an 22 Iúil 1992 do Ricardo Joel Gomez agus Amanda Dawn "Mandy" Cornett.

Gairme

2006–08: Wizards of Waverly Place

2009–11: Selena Gomez & the Scene agus gairme scannán

2012–inniu: Stars Dance, lipéad nua, For You, Revival agus tríú albam stiúideo 
Scaoil Gomez a céad albam Stars Dance ar an 23 Iúil, 2013 agus a céad SL For You ar an 24 Samhain, 2014. Scaoil Gomez a dara albam stiúideo Revival ar an 9 Deireadh Fómhair 2015. Tá sí ag obair ar a tríú albam stiúideo.

Scannán

Aisteoir

Teilifís

Gréasáin

Dioscliosta

Albaim Stiúideo
 Stars Dance (2013)
 Revival (2015)

Ceirníní Leathfhada
 For You (2014)

Camchuairteanna 
 Stars Dance Tour (2013)
 Revival Tour (2016)

Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 90 gradam buaite ag Gomez. Tá 149 ainmniúchán faighte aici.

Tagairtí 

Ceoltóirí Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1992
Selena Gomez
Daoine beo
Peig: The Musical!

Is éard is Peig: The Musical! (Gaeilge: Peig: An Ceoldráma!) ann ná ceoldráma grinn Béarla Éireannach faoi Pheig Sayers. Sna 1990dí a léiríodh é ag an Flying Pig Comedy Troupe as Gaillimh. Rinne Julian Gough comhscríobh ar an dráma a rinne léiriú ar a Blasket Island life of hardship, misery, poverty and potatoes into a two-hour musical comedy. Sa dráma éiríonn le Peig a pasáiste a fháil go Meiriceá agus éiríonn léi mar réalta ar Broadway. 

Peig: “I’m an old woman now...” / Chorus: “She’s an old woman now!” / Peig: “. . .with one foot in the grave . . .” 

Tagann an dráma chun críche agus Peig 25 troigh in airde ar thrapéis, ag caitheamh babhla lán gealra ar an lucht féachana agus an brat ag titim. Is cosúil nár leiríodh an dráma ó shin i leith.

Ceoldrámaí Éireannacha
Ceoldrámaí Béarla
Ceoldrámaí
Sport Club Corinthians Paulista

Is club peile Brasaíle é Sport Club Corinthians Paulista, ar a dtugtar Corinthians de ghnáth, sa bhliain 1910.

Imreoirí cáiliúla 
 Sócrates
 Dida
 Javier Mascherano
 Deco
 Viola
 Liédson
 Rivaldo
 Carlos Tévez
 Edu
 Doni
 Jô
 Cris
 Adriano
 Roberto Carlos da Silva
 Ronaldo
 André Santos
 Marcos Senna

Iosta trófaí 
Náisiúnta
 Craobh Brasaíle (5):
1990, 1998, 1999, 2005, 2011
 Corn na an Bhrasaíl (3):
1995, 2002, 2009
 Craobh na São Paulo (26):
1914, 1916, 1922, 1923, 1924, 1928, 1929, 1930, 1937, 1938, 1939, 1941, 1951, 1952, 1954, 1977, 1979, 1982, 1983, 1988, 1995, 1997, 1999, 2001, 2003 e 2009

Idirnáisiúnta
 Corn na Libertadores (1):
2012
 Corn Club an Domhain (2):
2000, 2012

Naisc sheachtracha 
 Suíomh oifigiúil an chlub

C
Demi Lovato

Is aisteoir agus ceoltóir Meiriceánach í Demetria Devonne "Demi" Lovato, a rugadh ar 20 Lúnasa 1992. Ba bhreitheamh í ar The X Factor.

Saol agus gairme

1992–2006: Saol Luath agus Tús Gairme
Rugadh Demetria Devonne Lovato ar an 20 Lúnasa 1992 in Albuquerque, Nua-Mheicsiceo do Phatrick Martin Lovato (1960 — 22 Meitheamh 2013) agus Dianna Lee Hart (rugadh Dianna Lee Smith; 8 Lúnasa 1962).

2007–08: Camp Rock and Don't Forget
Sna bliana 2007 agus 2008, léirigh Lovato an pháirt mar Charlotte Adams ar As the Bell Rings. Léirigh Lovato an pháirt mar Mitchie Torres, i gCamp Rock. 

Scaoil Lovato a céad albam Don't Forget ar an 23 Meán Fómhair 2008.

2009–10: Sonny With a Chance agus Here We Go Again
Thosaigh Sonny with a Chance ar an 8 Feabhra 2009, le Lovato mar Sonny Munroe. Ghlac sí an príomhpháirt mar Princess Rosalinda le Selena Gomez sa scannán Disney Channel, Princess Protection Program. Scaoil Lovato a dara albam Here We Go Again ar an 21 Iúil 2009.

2010–12: Unbroken agus The X Factor
D'fhág Lovato Sonny with a Chance i mí Dheireadh Fómhair 2010, ag chur deireadh leis an gclár. Scaoil Lovato a tríú albam Unbroken ar an 20 Meán Fómhair, 2011. Rinneadh breitheamh di ar an dara séasúr den leagan SAM The X Factor le Britney Spears, Simon Cowell agus L.A. Reid.

2013–14: Demi agus Glee
Scaoil Lovato a ceathrú albam Demi ar an 14 Bealtaine, 2013. Ghlac Lovato an pháirt mar Dani sa chúigiú sraith de Glee.

2015–2016: Confident
Scaoil Lovato a cúigiú albam Confident ar an 16 Deireadh Fómhair, 2015.

2017: Tell Me You Love Me
Scaoilfidh Lovato a séú albam Tell Me You Love Me ar an 29 Meán Fómhair 2017.

Scannánliosta

Aisteoir

Teilifís

Dioscliosta 

 Don't Forget (2008)
 Here We Go Again (2009)
 Unbroken (2011)
 Demi (2013)
 Confident (2015)
 Tell Me You Love Me (2017)

Camchuairteanna 
Príomhcamchuairteanna
Demi Live! Warm Up Tour (2008)
Demi Lovato: Live in Concert (2009–10)
A Special Night with Demi Lovato (2011–13)
An Evening with Demi Lovato (2011)
The Neon Lights Tour (2014)
Demi World Tour (2014–15)
Future Now Tour (le Nick Jonas) (2016)

Camchuairteanna eile
Jonas Brothers – Burnin' Up Tour (2008)
Avril Lavigne – Best Damn Tour (2008)
Jonas Brothers – Jonas Brothers World Tour (2009)
Jonas Brothers – Live in Concert World Tour (2010)
Enrique Iglesias – Sex and Love Tour (2014)

Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 50 gradam buaite ag Lovato. Tá 149 ainmniúchán faighte aici.

Tagairtí 

Ceoltóirí Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1992
Breithiúna The X Factor
Daoine beo
Pacific Ocean Blue

Is é Pacific Ocean Blue (ó bhliain 1977) an t-albam amháin ó Dennis Wilson, drumadóir ón mbanna ceoil Meiriceánach
na Beach Boys. Tá sé mar phriomh-amhránaí, drumadóir, agus seinnteoir pianó ar an albam seo, agus tá rac, ceol gaspal, pop, agus anamcheol i measc a chuid amhrán. Scríobh sé na hamhráin lena chara Gregg Jakobsen, a bhean chéile Karen Lamm, agus ceann amháin River Song lena dheartháir Carl.

Bhí Wilson ag obair ar a dara albam Bamboo nuair a fuair sé bás ar 28 Nollag 1983, tar éis timpiste snámha amach ó chósta California.

Traic Liosta 
Gach amhrán scríofa ag Dennis Wilson agus Greg Jakobsen, ach amháin nuair a thaispeántar.

Taobh 1 
 "River Song" (Dennis Wilson/Carl Wilson) - 3:44
 "What's Wrong" (D. Wilson/Gregg Jakobson/Michael Horn) - 2:22
 "Moonshine" - 2:27
 "Friday Night" - 3:09
 "Dreamer" - 4:22
 "Thoughts of You" (D. Wilson/Jim Dutch) - 3:02

Taobh 2 
 "Time" (D. Wilson/Karen Lamm-Wilson) - 3:31
 "You and I" (D. Wilson/Lamm-Wilson/Jakobson) - 3:25
 "Pacific Ocean Blues" (D. Wilson/Mike Love) - 2:39
 "Farewell My Friend" (D. Wilson) - 2:26
 "Rainbows" (D. Wilson/C. Wilson/Steve Kalinich) - 2:55
 "End of the Show" - 2:55

Na Ceoltóirí 
 Dennis Wilson
 Carli Munoz
 Carl Wilson
 Bruce Johnston
 Hal Blaine
 Chuck Domanico
 Ricky Fataar
 John Hanlon
 Gregg Jakobson
 James Jamerson
 Earle Mankey
 Dean Torrence
 Steven Moffitt
 Michael Andreas
 Lance Buller
 Sterling Smith
 Tommy Smith
 Dave Hessler
 Ed Carter
 Bobby Figueroa
 Wayne Tweed
 Manolo Badrena
 Janice Hubbard
 Bill Lamb
 Charles McCarthy
 Stephen Moffitt
 Eddie Tuleja
 Sid Sharp
 Alexander Hamilton's Double Rock Baptist Choir

Tagairtí 

1977 Albaim
Baile na Lochlannach

Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath é an Baile Lochlannach (Béarla:  Oxmantown nó Oxmanstown ).

Tagairtí 

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Bóthar na gCloch

Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath é Bóthar na gCloch (Béarla: Stoneybatter, nó Bohernaglogh go stairiúil). 

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Cionn Sáile

Baineann an t-alt seo leis an gceantar i mBaile Átha Cliath; má tá suim agat sa bhaile i gContae Chorcaí, féach Cionn tSáile

Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath é   (Béarla: Kinsealy, Kinsaley go hoifigiúil ). Dar le daonáireamh 2016, bhí 6,643 duine ina gcónaí ann.

Tagairtí 

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
An Clochán Leathan

Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath é An Clochán Leathan  (Béarla: Broadstone ). Ó dheireadh 2017 tá stáisiún Luas ar An Líne Uaine ag feidhmiú sa cheantar.

Tagairtí 

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Cluain Saileach

Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath í Cluain Saileach (Béarla: Clonsilla ).

Iompair 

Tá dhá stáisiúin traenach suite i gCluain Saileach. Stáisiún Chluain Saileach a osclaíodh i 1848 agus Stáisiún Pháirc Hans a osclaíodh in 2013.

Freastalaíonna busanna Bus Átha Cliath an 39, 39a agus 239 ar an gceantar.

Ionadaithe poiblí 

Tá Cluain Saileach suite i limistéir Comhairle Contae Fhine Gall ag an leibhéal rialtas áitiúil de. Tá sé mar chuid de ndáilcheantar  Bhaile Átha Cliath Thiar maidir le nDáil Éireann.

Spóirt 

 Club CLG Naomh Peregrine
 Club sacair Naomh Mochta
 Clonsilla Kenpo Karate

Daoine aitheanta 

 Glen Crowe
 Mark Kennedy
 Emma Ledden
 Thomas Luttrell

Tagairtí 

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
An Chorr Dhubh

Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath é An Chorr Dhubh (Béarla: Corduff), Cúil Dubh san am a caitheadh, b'fhéidir. 

Tá sé suite in aice le  hInstitiúid Teicneolaíochta Baile Bhlainséir agus ar an dtaobh eile in aice le  hOspidéal Uí Chonghaile.

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Darndál

Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath é Darndál (Béarla: Darndale ). Bruachbaile de chuid an Chúlóg is ea é.

Tagairtí 

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Domhnach Cearna

Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath é Domhnach Cearna ( Domhnach Cearnach nó Cearnaigh uaireanta. Béarla: Donnycarney nó Donnycarny ). Tá Beaumont, Ard Aidhin, Cill Easra, agus Marino in aice leis. Tá an staid spórt Páirc Parnell ann freisin. Tá Domhnach Cearna suite 5 chiliméadar ó lár na cathrach.

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath