Idirlíon

Is líonra ríomhairí poiblí é an tIdirlíon, nó an tIdirghréasán, a nascann líonraí ríomhaireachta ar fud an domhain ag úsáid córais theileachumarsáide phoiblí.

Seoltar sonraí mar mheascán de chomharthaí analógacha agus comharthaí digiteacha thar an Idirlíon. Caithfear seoladh uathúil a bheith ag gach ríomhaire atá ceangailte go díreach leis an Idirlíon. Tugtar an seoladh IP air seo.

Seirbhísí 
I measc na seirbhísí is mó a úsáidtear ar an Idirlíon, tá: 
 An Gréasán Domhanda
 Ríomhphost
 VOIP (glór thar IP)
 FTP (an Prótacal Aistrithe Comhad)
 Usenet
 BitTorrent
 Gnutella

I measc na seirbhísí nach bhfuil in úsáid chomh mór sin níos mó, tá:
 Gopher
 Telnet

Úsáidí 
I measc na réimsí úsáide atá ag an Idirlíon, tá:
 Cumarsáid – Ríomhphost, seomraí comhrá, glór thar IP (VOIP), grúpaí nuachta, srl.
Eolas – Tá eolas ar chuile ábhar ar líne. Tá sé furasta go leor teacht air le hinnill cuardaigh
 Ríomhthráchtáil – Siopadóireacht ar líne, seirbhísí bainc, ceantanna ar líne, srl.
 Siamsaíocht – Irisí ar líne, ceol ar líne, cluichí ar líne, srl. 
 Oideachas – Tá an ríomhfhoghlaim ina réimse atá ag fás go mór

Roghanna ceangal 
Bíonn roinnt roghanna ar fáil le ceangal leis an Idirlíon. Níl gach rogha ar fáil i ngach áit. I measc na roghanna atá ar fáil, tá:
 Nasc Dialaithe
 Úsáidtear an córas teileafóin
 Luas íseal – 56 Kbps ar a mhéid
 Bíonn moill ceangail i gceist
 Líne teileafóin gafa leis – ní féidir glaonna a dhéanamh ag an am céanna
 Móideim ag teastáil
 An t-aon rogha atá ar fáil i gceantair áirithe
 Samplaí: do chomhlacht fóin

 Líonra Digiteach de Sheirbhísí Comhtháite (ISDN)
 Líne ISDN (éagsúil ón líne fóin) ag teastáil
 ar fáil go forleathan in Éirinn
 Móideim ISDN ag teastáil
 Luas réasúnta – 
 64 Kbps (líne shingil) 
 128Kbps (líne dhúbailte)
 Níl bhíonn moill ceangail ann
 Sách daor má bhíonn an dá líne in úsáid

 Leathanbhanda thar an gcóras fóin: Líne Dhigiteach Rannpháirtí (DSL)
 Úsáidtear an córas teileafóin
 Luas ard – 1 Mbps +
 Ceangailte i gcónaí
 Is féidir glaonna a dhéanamh ag an am céanna
 Móideim DSL ag teastáil
 Níl sé ar fáil go forleathan – caithfidh tú a bheith gar don mhalartán
 Praghas ag ísliú de bharr iomaíochta ó sholáthraithe eile leathanbhanda

 Leathanbhanda thar Chábla
 Úsáidtear córas soláthar teilifíse trí cháblaí le banda leathan a chur ar fáil chomh maith
 Tréithe ginearálta cosúil le DSL
 Buntáiste breise – ní gá líne fóin a bheith agat (ní gá cíos a íoc ar líne fóin)

 Satailít/Gan Sreang
 Roinnt soláthraithe ag cur seirbhísí gan sreang ar fáil
 I gceantair áirithe, an t-aon rogha a bheadh níos sciobtha ná nasc dialaithe
 Glacadóir speisialta nó mias satailíte ag teastáil

Stair ghairid 
 1965 – Tosaíonn ARPA (Advanced Research Projects Agency - an Ghníomhaireacht um Tionscadail Forbartha Taighdear) ar an ARPANET a fhorbairt
 1969 – Déantar an céad 4 óstach a cheangal le ARPANET: Stanford Research Institute, UCLA, UC Santa Barbara agus University of Utah
 1971 – 23 óstach ar ARPANET
 1973 – Ceanglaítear roinnt óstaigh i dtíortha eile
 1974 – Deartar TCP/IP le húsáid ar ARPANET
 1981 – 213 óstach ar ARPANET. Breis líonraí neamhspleácha á cheangal. Cruthaíonn NSF (National Science Foundation) a líonra fairsing fhéin nach raibh ceangailte le ARPANET
 1982 – An téarma "Internet" luaite don chéad uair
 1983 – TCP/IP in úsáid go caighdeánach
 1986 – ARPANET agus NFSNET ceangailte
 1987 – Breis agus 10,000 óstach ar an Idirlíon
 1989 – Breis agus 100,000 óstach ar an Idirlíon
 1992 – An WWW scaoilte ag CERN
 1993 – An chéad bhrabhsálaí – Mosaic
 1994 – A lán óstaigh agus líonraí nua á gceangal leis an tIdirlíon. Is féidir pizza a ordú ó Pizza Hut tríd!!!
 1996 – 10 milliún óstach
 1996 – 1998 – Borradh mór i gcúrsaí tráchtála ar an nGréasán Domhanda
 2000 – Pléascadh an .com 
 2007 – Tá úsáid an Idirlín fós ag fás. Tá comhlachtaí ag déanamh airgid as. Tá éileamh ar cheol (m.sh. iTunes), podchraoladh (m.sh. cláir raidió), VOIP (m.sh. Skype), blagáil (m.sh. IrishBlogs.ie), cláir feasacháin (m.sh. boards.ie), vicithe (m.sh. Vicipéid).

Féach freisin 
 Ríomhphost
 An Gréasán Domhanda
 Ríomhaireacht

Tagairtí