William Cubbon

Ba náisiúnaí Manannach é William Cubbon MA (28 Bealtaine 1865 - 1 Eanáir 1955), a bhí freisin ina sheanóir, ina údar, ina fhear gnó agus ina leabharlannaí agus ba é an chéad rúnaí ar Iarsmalann Mhanann é, agus ina dhiaidh sin bhí sé ina Stiúrthóir ar an Iarsmalann

Beathaisnéis 
Rugadh William Cubbon sa sráidbhaile beag Croit na Caillí i bparóiste Rosien, Oileán Mhanann, ar 28 Bealtaine 1865.  Bhí a athair, James Cubbon, ina Mháistirmhairnéalach a tháinig ó Phort Mhuire .

Gnó 
Tar éis dó an scoil a fhágáil, chuaigh Cubbon i mbun fostaíochta leis an Isle of Man Examiner mar chló-eagraí  agus sa bhliain 1900, in éineacht le Horace Lightfoot, cheannaigh Cubbon an nuachtán an Manx Sun. Faoi úinéireacht Cubbon agus Lightfoot, d'fhorbair an Manx Sun polasaí eagarthóireachta a raibh seasamh náisiúnach aige agus i dteannta a dhílseánacht nuachtáin, bhí baint mhór ag Cubbon le cur chun cinn stair agus cultúr Mhanann.    

Sa bhliain 1906, ghlac an Isle of Man Examiner seilbh ar an 'Manx Sun' agus a ghnó, agus chuaigh Cubbon i bpáirt arís leis an chomhlacht mar bhainisteoir an ghnó stáiseanóireachta.   

Ag fágáil an 'Examiner' sa bhliain 1912, ceapadh Cubbon ina Leabharlannaí Buirge i nDúlais (Oileán Mhanann)Doolish ; sa tréimhse seo d’fhoilsigh sé A Manx Book of Poetry (1913), a bhí dírithe go háirithe ar dhaoine óga le súil go mbeadh fonn orthu a bheith páirteach i gcultúr Oileán Mhanann. D'fhoilsigh sé freisin sraith léarscáileanna a léireodh na Trianta Seana (rannáin na bparóistí) agus na rannáin talún i sé sheadings an oileáin, mar aon le hainmneacha na bpríomh-úinéirí talún. Le linn an Chéad Chogadh Domhanda, ceapadh Cubbon ina bhainisteoir ar an Malartán Saothair .

Iarsmalann Mhanann 
Sa bhliain 1922 bunaíodh Iarsmalann Mhanann ar an suíomh a bhí ag Noble's Hospital i nDúlais (Oileán Mhanann) . Ceapadh Philip Kermode mar stiúrthóir na hIarsmalainne agus ceapadh Cubbon mar rúnaí.    Tar éis do Kermode bás a fháil sa bhliain 1932 tháinig Cubbon i gcomharbacht air mar stiúrthóir, post a bhí aige go dtí go ndeachaigh sé ar scor sa bhliain 1940, nuair a tháinig Basil Megaw FRSE ina áit .    Ba é ceann de na chéad ghnóthais a rinne Cubbon ina ról mar rúnaí ná na hinnéacsanna agus roinnt aguisíní eile leis an Urr. Theophilus Talbot', an Manorial Roll a d'aistrigh sé go Béarla, a dtugtar an Manx Doomsday Book a tiomsú, agus a foilsíodh sa bhliain 1924.    

Deirtear gur gur thírghráthóir paiseanta ab  ea é maidir le hOileán Mhanainn, a deirtear gurbh é a cheapachán mar Stiúrthóir ar Iarsmalann Mhanann an uaillmhian ba mhó a bhí ag Cubbon. Sa bhliain 1899 chuidigh sé le bunú Yn Çheshaght Ghailckagh, ( Gaeilge na hÉireann: An Cumann Gaelach ) agus bhí sé ina rúnaí agus ina uachtarán ar an chumann. Mar thoradh air seo, bhí sé ina fhigiúr fuinniúil sa Chumann Stair an Dúlra agus Ársaíochta , ag fónamh arís i ról an uachtaráin.   
Le linn a chuid ama ag Iarsmalann Mhanann, thiomsaigh Cubbon an Bibliography of the Literature of the Isle of Man, a foilsíodh in dhá eagrán sa bhliain 1933 agus 1939; rinne sé go leor taiscéalaíochta don  Chumann Ársaíochta agus thug sé léacht ar ábhair éagsúla.    

Ag aois 85 thosaigh Cubbon ag obair ar a Island Heritage, a foilsíodh sa bhliain 1952.

Onóracha agus duaiseanna 
Mar aitheantas ar a chuid éachtaí fuair William Cubbon an chéim Máistreacht sna hEalaíona ó Ollscoil Learpholl . Thug Rialtas na hIorua Ridiríocht Ord Naomh Olav dó .

Bás 
Fuair William Cubbon bás i dteach a mhic, Brentwood, Essex ar Lá Caille, 1955.

Féach freisin 

 PMC Kermode 
 Josephine Kermode 
 Thomas Allen (údar Manainnis) 
 John Kneen 
 W. Clucas Kinley 
 Músaem Mhanainnis

Tagairtí 

Gaeilge Mhanann
Básanna i 1955
Daoine a rugadh i 1865