joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Kieran Crotty

Polaiteoir Éireannach ab ea Kieran Crotty (20 Lúnasa 1930 - 22 Iúil 2022).  Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

Tagairtí 

Crotty, Kieran
Crotty, Kieran
Básanna in 2022
Baill den 19ú Dáil
Baill den 20ú Dáil
Baill den 22ú Dáil
Baill den 23ú Dáil
Baill den 24ú Dáil
Baill den 25ú Dáil
Martin Gibbons

Polaiteoir Éireannach is é Martin Gibbons. Rugadh sé ar an 1 Márta 1953. Bhí sé ina bhall de Pháirtí Daonlathach.

Tagairtí 

Gibbons, Martin
Gibbons, Martin
Gibbons, Martin
Baill den 25ú Dáil
Patrick O'Malley

Polaiteoir Éireannach is é Patrick O'Malley. Rugadh sé ar an 1 Iúil 1943. Bhí sé ina bhall de Pháirtí Daonlathach.

Tagairtí 

Polaiteoirí na hÉireann
Daoine a rugadh i 1943
Daoine beo
Baill den 25ú Dáil
John McCoy

Polaiteoir Éireannach is é John McCoy. Rugadh sé ar an 1 Iúil 1940. Bhí sé ina bhall de Pháirtí Daonlathach.

Tagairtí 

Polaiteoirí na hÉireann
Daoine a rugadh i 1940
Daoine beo
Baill den 25ú Dáil
Henry Abbott

Polaiteoir Éireannach is é Henry Abbott. Rugadh sé ar an 18 Nollaig 1947. Bhí sé ina bhall de Fhianna Fáil.

Tagairtí 

Polaiteoirí na hÉireann
Daoine a rugadh i 1947
Daoine beo
Baill den 25ú Dáil
Brian Swift

Polaiteoir Éireannach is é Brian Swift. Rugadh sé ar an 2 Bealtaine 1952. Bhí sé ina bhall de Fhianna Fáil.

Tagairtí 

Polaiteoirí na hÉireann
Daoine a rugadh i 1952
Daoine beo
Baill den 25ú Dáil
Ben Briscoe

Polaiteoir Éireannach is é Ben Briscoe. Rugadh se ar an 11 Márta 1934. Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

Tagairtí 

Polaiteoirí na hÉireann
Daoine a rugadh i 1934
Daoine beo
Baill Fhianna Fáil
Baill den 18ú Dáil
Baill den 19ú Dáil
Baill den 20ú Dáil
Baill den 21ú Dáil
Baill den 22ú Dáil
Baill den 23ú Dáil
Baill den 24ú Dáil
Baill den 25ú Dáil
Baill den 26ú Dáil
Baill den 27ú Dáil
Baill den 28ú Dáil
Giúdaigh agus Giúdachas in Éirinn
Séabra sléibhe Hartmann

Is ainmhí é an séabra sléibhe Hartmann. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Langúr Hatineach

Is ainmhí é an langúr Hatineach. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Toghcháin áitiúla na hÉireann, 2019

Beidh na Toghcháin áitiúla na hÉireann, 2019 ar siúl in Éirinn ar an 24 Bealtaine, 2019. Beidh na toghcháin ar siúl ar an lá céanna le Toghchán Parlaimint na hEorpa.

Na toghcháin

Tagairtí

Toghcháin áitiúla na hÉireann, 2019
An Chróit i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse

Ghlac An Chróit páirt i Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1993.

Iomaitheoirí

Pointí

Ó cuireadh an córas vótála láithreach i bhfeidhm i 2016, seo hiad na haon tír déag a thug is mó pointí, sa teileavóta, don Chróit i mbabhtaí ceannais:

*Ní raibh an Bhoisnia-Heirseagaivéin sa chomórtas sna blianta 2017 agus 2018; mar sin, ní raibh deis acu pointí a thabhairt don Chróit i 2017, cé gur bhain an Chróit an babhta ceannais amach sa bhliain sin.

Tagairtí 

Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Maróg Nollag

Is maróg bruite saibhir a itear i rith Nollaig, déantar le plúr, geir, agus torthaí triomaithe  í maróg Nollag.

An Nollaig
Milseog
Maróg anlann taifí

Is milseog a dhéantar de chíste spúinse le dátaí mionghearrtha, clúdaithe in anlann taifí tiubh agus go hiondúil a thugtar le uachtar reoite nó custard í maróg anlann taifí.

Milseog
Torthaí triomaithe

Is torthaí as a bhaintear an chuid is mó de chion uisce bunaidh iad torthaí triomaithe.

Bia
Pálás Tuileries

Ba phálás ríoga agus impiriúil i bPáras, go dtí dódh an Común Pháras é go talamh i 1871, é Pálás Tuileries.

Féach freisin 

 Foirgnimh agus struchtúir sa Fhrainc

Tagairtí 

Foirgnimh agus struchtúir sa Fhrainc

Páras
Béar dubh Himiléach

Is ainmhí é an Béar dubh Himiléach. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Garal Himiléach

Is ainmhí é an garal Himiléach. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Caolas Shunda

Scarann Caolas Shunda (An Indinéisis; Selat Sunda)  na hoileán Indinéise Java agus Sumatra. Ceanglaíonn sé an Mhuir Java leis an Aigéan Indiach. Tagann an t-ainm ó téarma Indinéisis Pasundan, rud a chiallaíonn "Java Thiar". 
Tagann sé freisin ó ainm mhuintir na Súndánach, daoine dúchasacha de chuid Java Thiar, le mhuintir Java a bheith ar fáil den chuid is mó i Lár agus Oirthear Java..

Tagairtí 
Caolais
An Indinéis
An tAigéan Ciúin
Marmat Himiléach

Is ainmhí é an marmat Himiléach. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Béar donn Himiléach

Is ainmhí é an béar donn Himiléach. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Gíománach

...

Stair na Ríochta Aontaithe
Císte spúinse

Is císte déanta as plúr (plúr cruithneachta de ghnáth), siúcra, im agus uibheacha é císte spúinse.

Bia
Milseog
Iomann

Is amhrán foirmiúil canta i rith adhradh Críostaí, go hiondúil le comhthionól ar fad é iomann.

Críostaíocht
Maróg gheire

Is maróg déanta de gheir agus plúr, go hiondúil go hiondúil nó go hiondúil í maróg gheire.

Milseog
Seireo Himiléach

Is ainmhí é an seireo Himiléach. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Spadán déladhrach Hoffman

Is ainmhí é an spadán déladhrach Hoffman. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Flapóg

Is císte milis déanta de choirce, órshúlach, agus im leáite, a thugtar i ndronuilleoga í flapóg.

Bia
Milseog
Asia Bibi cás diamhasla

Céard atá i gceist le Asia Bibi cás diamhasla ná an bhean Críostaí Pacastánach Aasiya Noreen (An Urdúis: آسیہ نورین‬‎ – Āsiyaah Naurīn [ˈɑːsiɑː nɔːˈriːn], rugadh c. 1971; nó mar is fearr aithne آسیہ بی بی‬ Āsia Bibī), a ciontaíodh de dhiamhasla le cúirt Pacastánach agus daoradh chun báis le crochadh i 2010.

An Phacastáin
Críostaíocht
Diamhasla
Rollóg Eilvéiseach

Is císte sorcóireach le bís trasghearradh, déanta de chíste spúinse réidh le líonadh mar subh inti í rollóg Eilvéiseach.

Bia
Milseog
Hófavartach

Is madadh clóis é hófavartach. 

Mamaigh
Póir mhadraí
James Stephens (scríbhneoir)

Scríbhneoir agus náisiúnaí Éireannach a bhí ag scríobh faoi Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916 ba ea Séamus Mac Stiofáin (26 Nollaig 1950), nó James Stephens mar a thugtaí air as Béarla.

Saol

Chláraigh Stephens le Conradh na Gaeilge sna 1900idí agus d’fhreastail sé ar ranganna Gaeilge. Sa bhliain 1907, thosaigh sé ag scríobh don iris Sinn Féin. Sa bhliain 1911, bhí ról aige sa dráma Bairbre Ruadh le Pádraic Ó Conaire.

Sa bhliain 1912, d'fhoilsíodh na leabhair The Charwoman’s Daughter agus The Crock of Gold (agus cnúsach filíocha The Hill of Vision). D’admhaigh Stephens féin go ndeachaigh James Joyce agus Edward Plunkett (18ú Barún Dhún Samhnaí) go mór i bhfeidhm air. Bhí fantaisíocht, fealsúnacht, greann agus éagsúlacht carachtair mar théamaí iontu.  

Chuaigh Éirí Amach 1916 go mór i bhfeidhm ar Stephens. Sa leabhar leis, Insurrection, tugann Stephens cur síos beomhar ar imeachtaí Sheachtain na Cásca ón taobhlíne.

Chuir Stephens spéis i mbéaloideas na hÉireann agus i litríocht ársa na tíre, agus is orthu siúd a bhí trí leabhar  a d’fhoilsigh sé sna 1920idí – Irish Fairy Tales (1920), Deirdre (1923) agus In the Land of Youth (1924). Chuir Stephens a chruth féin ar na scéalta. Bhí an-éileamh ar na leabhair ag an am. 

Chuaigh Stephens go Sasana sa bhliain 1937 agus thosaigh sé craoladh leis an BBC. Ag obair fós don BBC i Londain ag cur cláir filíochta i láthair a bhí Stephens an bhliain ar cailleadh é, 1950.

Foinsí 
Éist le Stephens anseo:  "Glórtha na Réabhlóide ar RTÉ Raidió na Gaeltachta", ar reabhloid.ie.

Tagairtí

Réabhlóidithe Éireannacha
Scríbhneoirí Éireannacha
Baill de BPÉ
Filí na hÉireann
Daoine as Baile Átha Cliath
Daoine a rugadh i 1880
Básanna i 1950
Dioscliosta Liam Payne

Is éard atá i dioscliosta an amhránaí agus scríbhneoir amhrán Sasanach Liam Payne ná sé shingil mar ealaíontóir ceoil aonréadach.

Seinn leabhraithe

Singlí

Mar Ealaíontóir Ceoil

Tagairtí 

Dioscliostaí
Louis Smith

Is gleacaí Briotanach é Louis Antoine Smith. Rugadh é ar an 22 Aibreán 1989.

Ag na Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2008, bhuaigh sé bonn cré-umha ar an gcapall corr. Ag na Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2012, bhuaigh sé bonn airgid ar an gcapall corr agus bonn cré-umha in imeacht na foirne. Ag na Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016, bhuaigh sé bonn airgid eile ar an gcapall corr.

Bhuaigh Louis an deichniú sraith ''Strictly Come Dancing sa bhliain 2012 le Flavia Cacace.

Daoine beo
Daoine a rugadh i 1989
Gleacaithe
Pióg

Is mias bácáilte le toradh, nó feoil agus glasraí, go hiondúil le barr agus bonn taosrán í pióg.

Bia
Milseog
Moncaí lomrach Humboldt

Is ainmhí é an moncaí lomrach Humboldt. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Cuvascach Ungárach

Is madadh clóis é cuvascach Ungárach. 

Mamaigh
Póir mhadraí
WTA Tour 2019

Is liosta é seo de na eachtraí a tharla nó a tharlóidh sa bhliain 2019 i leadóg ar an WTA Tour. Is é seo an 49ú eagrán.

Eanáir

Feabhra

Márta

Aibreán

Bealtaine

Meitheamh

Iúil

Lúnasa

Meán Fómhair

Deireadh Fómhair

Samhain

Tagairtí 

Leadóg i 2019
ATP Tour 2019

Is liosta é seo de na eachtraí a tharla nó a tharlóidh sa bhliain 2019 i leadóg ar an ATP Tour. Is é seo an 49ú eagrán.

Eanáir

Feabhra

Márta

Aibreán

Bealtaine

Meitheamh

Iúil

Lúnasa

Meán Fómhair

Deireadh Fómhair

Samhain

Tagairtí 

Leadóg i 2019
Death Note

Is sraith manga agus anime ón tSeapáin forbartha ag Tsugumi Ōba agus Takeshi Obata é Death Note (Seapáinis: デスノート, Desu nōto). Foilsíodh é idir 1 Eanáir 2003 agus 15 Bealtaine 2006 in deich n-imleabhar.

Leanann sé scéal Light Yagami (Yagami Raito), mac léinn ardscoile a aimsíonn leabhar nótaí osnádúrtha a bhaineann le shinigami (dia an bháis i mbéaloideas na Seapáine), leabhar a chuireann ar chumas an duine atá ina sheilbh aon duine a bhfuil a ainm scríofa ann a mharú. Déanann Light ansin iarracht útóipe saor ó choiriúlacht a chruthú ina rialódh sé féin mar dhia. Déanann foireann rúnda de chuid na bpóilíní iarracht stad a chur leis.

Tagairtí 

Anime
Manga
Steve Harvey

Is óstach teilifíse, fuirseoir, aisteoir, léiritheoir, údar agus pearsa teilifíse Meiriceánach é Broderick Stephen "Steve" Harvey, a rugadh sa bhliain 17 Eanáir 1957 in Welch, Virginia Thiar. Aithnítear é go mór mhór as a ról mar fhear a' tí ar chláir theilifíse cluichí.

Daoine a rugadh i 1957
Daoine beo
Aisteoirí Meiriceánacha
Fuirseoirí Meiriceánacha
Albert Finney

Aisteoir Sasanach ab ea Albert Finney a rugadh ar an 9 Bealtaine 1936 i Salford, Lancashire agus fuair bás ar an 7 Feabhra 2019 . Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1971.

Aisteoirí Sasanacha
Daoine a rugadh i 1936
Básanna in 2019
Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe
Raquel Welch

Is ban-aisteoir agus amhránaí Meiriceánach í Raquel Welch. Rugadh í ar an 5 Meán Fómhair 1940. Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1975.

Daoine a rugadh i 1940
Daoine beo
Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe
June Whitfield

Ba bhan-aisteoir Sasanach í Dame June Rosemary Whitfield (a rugadh ar an 11 Samhain 1925 i Streatham, Londain agus fuair bás ar an 28 Nollaig 2018). 

Ban-aisteoirí Sasanacha
Daoine a rugadh i 1925
Básanna in 2018
Lincse Ibéarach

Is ainmhí í an lincse Ibéarach. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Pablo Escobar

Ba tiarna agus gáinneálaí drugaí Colómach é Pablo Emilio Escobar Gaviria, a rugadh ar an 1 Nollaig 1949 agus fuair bás ar an 2 Nollaig 1993. Bhí sé ina bhunaitheoir agus ina aon-cheannaire ar an gCairtéal Medellín. 

"Rí an Chócaoin" a bhaisteadh ar Escobar. Nuair a bhí sé i mbarr a mhaitheasa, ba é sholáthraigh 80% de chócaon an domhain, rud a rinne an coirpeach is saibhre riamh de agus duine de na daoine is saibhre ar domhan.

Bhí nach mór dearbhmhonaplacht aige ar an gcócaon ag dul suas go dtí Stáit Aontaithe Mheiriceá le linn na 1980í agus tús na 1990í.

Saol 
Saolaíodh i Rionegro agus tógadh i Medellín é, an dara chathair is mó sa Cholóim. Chaith Escobar seal beag ina mhac léann in Autónoma Latinoamericana Medellín. 

Ach níor thaitin an gnáthshaol leis agus niorbh fhada gur thit sé isteach le mioncoirpigh eile. Thosaigh Escobar ag díol toitíni neamhdhleathacha agus ticéid chrannchuir bhréaga agus ag goideadh gluaisteán. Sna luath-sheachtóidii, thosaigh sé ag fuadach giall chun airgead a bhaint amach.

Gáinneáil ar dhrugaí 
Chuir Escobar an 'Cairtéal Medellín' ar bun sa bhliain 1976. An phríomhrud a bhí a bhí idir láimhe acu ná púdar cócaoin a dáileadh i dtreo na Stát Aontaithe, ar na céad bealaigh smuigleála riamh.  

Bhí margadh ollmhór nua ann ó thuaidh agus cothaíodh an-éileamh sna S-A gan mórán moill. Meastar go raibh idir seachtó agus ochtú tonna den druga á thabhairt aníos ar bhonn miosúil. Níl ábhar iontais é gur cruthaíodh idir uafás an anbhá i súile an rialtais na S-A - lear mór den druga ar sráideanna na tíre agus an trodaíocht fuillteach a bhain leis sa Chólóim. 
Saol galánta agus saibhir a bhí ag Escobar, ar thaobh amháin, ach bhíodh sé de shíor ag dul i ngleic le cairtéal nua eile, fórsaí cosanta na Colóime agus an CIA. Cé gur narcasceimhlitheoir brúidiúl amach is amach a bhí ann, ba laoch de short é i measc a phobail féin, áfach, agus airgead á chaitheamh aige ar ospidéil, scoileanna, séipéil agus foirne/áiseanna sacair.

Bás 

Sa bhliain 1991, ghéill Escobar agus gearradh 5 bliana príosún air. Rinne sé socrú leis an Uachtarán Cesar Gaviria a chinntigh nár eiseachadadh é, agus go mbeadh sé de cheart aige an pionós a chaitheamh i ndaingean dá chuid féin (La Catedral).  

Sa bhliain dár gcionn, áfach, rinne na húdaráis iarracht é a athlónnu i gnáthphriosún. D'éaláigh sé le linn na troda agus theith sé. Mharaigh Póilíní Náisiúnta na Colóime é ar 2 Nollaig 1993.

Féach freisin 

 Gáinneáil ar dhrugaí

Tagairtí 

An Cholóim
Coirpigh Cholómacha
Daoine a rugadh i 1949
Básanna i 1993
Coirpigh
Gáinneálaithe drugaí
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2019

Is é Craobh Shinsear Iomána na hÉireann 2019 an 132ú heagrán den Chraobh Uile-Éireann ó bunaíodh an comórtas in 1887. Thosaigh an chraobh ar an 11 Bealtaine 2019 agus chríochnóidh sé ar an 18 Lúnasa 2019.

Foirne

Craobh Shinsear Iomána Laighin

Babhta 1

Babhta 2

Babhta 3

Babhta 4

Babhta 5

Cluiche Ceannais

Craobh Shinsear Iomána na Mumhan

Babhta 1

Babhta 2

Babhta 3

Babhta 4

Babhta 5

Ceannais

Corn Mhic Dhonncha

An Chraobh Uile-Éireann

Tagairtí 

Iománaíocht i 2019
Craobh Shinsear Iomána na hÉireann
Risteard Inglis

Is iománaí é Risteard Inglis (Béarla: Richie English). Rugadh sé sa bhliain 1995. Is as Dún Bleisce, Contae Luimnigh é. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2018.

Tagairtí 

Iománaithe Luimnigh
Daoine as Contae Luimnigh
Daoine a rugadh i 1995
Daoine beo
Dónall Ó Muireasa

Is iománaí é Dónall Ó Muireasa (Béarla: Daniel Morrissey). Rugadh é sa ar an 20 Aibreán 1993. Is as Caisleán Uí Chonaill, Contae Luimnigh é. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2018.

Tagairtí 

Iománaithe Luimnigh
Daoine as Contae Luimnigh
Daoine a rugadh i 1993
Daoine beo
Darragh Mac Giobúin

Is iománaí é Darragh Mac Giobúin (Béarla: Darragh Fitzgibbon). Rugadh sé sa ar an 1 Aibreán 1997. Is as An Ráth, Contae Chorcaí é. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2018.

Tagairtí 

Iománaithe Chorcaí
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine a rugadh i 1997
Daoine beo
Eoin Ó Ceadagáin

Is iománaí agus peileadóir Gaelach é Eoin Ó Ceadagáin, nó Eoin Cadogan mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é sa ar an 1 Meán Fómhair 1986. Is as Contae Chorcaí é.

Tagairtí 

Iománaithe Chorcaí
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine a rugadh i 1986
Daoine beo
Marc Ó Colmáin

Is iománaí é Marc Ó Colmáin, nó Mark Coleman mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé sa ar an 23 Nollaig 1997. Is as Contae Chorcaí é. Bhain sé gradam 'All Star' amach i 2017.

Tagairtí 

Iománaithe Chorcaí
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine a rugadh i 1997
Daoine beo
Conchur Ó Liatháin

Is iománaí é Conchur Ó Liatháin, nó Conor Lehane mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé sa ar an 30 Iúil 1992. Is as Contae Chorcaí é.

Tagairtí 

Iománaithe Chorcaí
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine a rugadh i 1992
Daoine beo
Conchur Ó Súilleabháin

Is iománaí é Conchur Ó Súilleabháin, nó Conor O'Sullivan mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é sa ar an 8 Márta 1989. Is as Contae Chorcaí é.

Tagairtí 

Iománaithe Chorcaí
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine a rugadh i 1989
Daoine beo
Tadhg Ó Mathúna

Is iománaí é Tadhg Ó Mathúna, nó Timothy O'Mahony mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé sa ar an 13 Eanáir 1997. Is as Contae Chorcaí é.

Tagairtí 

Iománaithe Chorcaí
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine a rugadh i 1997
Daoine beo
Déin Ó Brosnacháin

Is iománaí é Déin Ó Brosnacháin, nó Dean Brosnan mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé sa ar an 24 Meitheamh 1991. Is as Contae Chorcaí é.

Tagairtí 

Iománaithe Chorcaí
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine a rugadh i 1991
Daoine beo
Roibeard Ó Floinn

Is iománaí é Roibeard Ó Floinn, nó Robbie O'Flynn mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé sa ar an 7 Samhain 1997. Is as Contae Chorcaí é.

Tagairtí 

Iománaithe Chorcaí
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine a rugadh i 1997
Daoine beo
Seán Ó Conchúir

Is iománaí é Seán Ó Conchúir, nó Jack O'Connor mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé sa ar an 1 Deireadh Fómhair 1998. Is as Contae Chorcaí é.

Tagairtí 

Iománaithe Chorcaí
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine a rugadh i 1998
Daoine beo
Mícheál Ó Cathaláin

Is iománaí é Mícheál Ó Cathaláin, nó Michael Cahalane mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé sa ar an 17 Meitheamh 1995. Is as Contae Chorcaí é.

Tagairtí 

Iománaithe Chorcaí
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine a rugadh i 1995
Daoine beo
Brian Ó Lachtnáin

Is iománaí é Brian Ó Lachtnáin, nó Brian Lawton mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é sa ar an 9 Eanáir 1988. Is as Contae Chorcaí é.

Tagairtí 

Iománaithe Chorcaí
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine a rugadh i 1988
Daoine beo
Roibeard Ó Sé

Is iománaí é Roibeard Ó Sé, nó Robert "Rob" O'Shea mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé sa ar an 20 Iúil 1993. Is as Contae Chorcaí é.

Tagairtí 

Iománaithe Chorcaí
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine a rugadh i 1993
Daoine beo
Mícheál Ó Cathasaigh

Is iománaí é Mícheál Ó Cathasaigh, nó Michael Casey mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé sa bhliain 1995. Is as Contae Luimnigh é.

Tagairtí 

Iománaithe Luimnigh
Daoine as Contae Luimnigh
Daoine a rugadh i 1995
Daoine beo
Darragh Ó Donnabháin

Is iománaí é Darragh Ó Donnabháin, nó Darragh O'Donovan mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé sa bhliain 1995. Is as Contae Luimnigh é.

Tagairtí 

Iománaithe Luimnigh
Daoine as Contae Luimnigh
Daoine a rugadh i 1995
Daoine beo
Séamus Ó Flanagáin

Is iománaí é Séamus Ó Flanagáin, nó Séamus Flanagan mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé sa bhliain 1997. Is as Contae Luimnigh é.

Tagairtí 

Iománaithe Luimnigh
Daoine as Contae Luimnigh
Daoine a rugadh i 1997
Daoine beo
Liam Ó Donnchú

Is iománaí é Liam Ó Donnchú, nó William O'Donoghue mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé sa bhliain 1995. Is as Contae Luimnigh é.

Tagairtí 

Iománaithe Luimnigh
Daoine as Contae Luimnigh
Daoine a rugadh i 1995
Daoine beo
Pádraig Ó Riain

Is iománaí é Pádraig Ó Riain, nó Patrick Ryan mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé sa bhliain 1995. Is as Contae Luimnigh é.

Tagairtí 

Iománaithe Luimnigh
Daoine as Contae Luimnigh
Daoine a rugadh i 1995
Daoine beo
Séamus Ó Cinnéide

Is iománaí agus peileadóir Ghaelaché Séamus Ó Cinnéide, nó Séamus Kennedy mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé ar an 26 Meitheamh 1993. Is as Contae Thiobraid Árann é.

Tagairtí 

Iománaithe Thiobraid Árann
Daoine as Contae Thiobraid Árann
Daoine a rugadh i 1993
Daoine beo
Iásón Mac Giollarnáth

Is iománaí é Iásón Mac Giollarnáth, nó Jason Forde mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé ar an 22 Nollaig 1993. Is as Contae Thiobraid Árann é.

Tagairtí 

Iománaithe Thiobraid Árann
Daoine as Contae Thiobraid Árann
Daoine a rugadh i 1993
Daoine beo
Seán Mac Craith

Is iománaí é Seán Mac Craith, nó John Mcgrath mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé ar an 28 Iúil 1994. Is as Contae Thiobraid Árann é.

Tagairtí 

Iománaithe Thiobraid Árann
Daoine as Contae Thiobraid Árann
Daoine a rugadh i 1994
Daoine beo
Mícheál Ó Cathail

Is iománaí é Mícheál Ó Cathail, nó Michael Cahill mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé ar an 3 Eanáir 1989. Is as Contae Thiobraid Árann é. Bhain sé gradam 'All Star' amach i 2011.

Tagairtí 

Iománaithe Thiobraid Árann
Daoine as Contae Thiobraid Árann
Daoine a rugadh i 1989
Daoine beo
Seán Ó Curraoin (iománaí)

Is iománaí é Seán Ó Curraoin, nó Seán Curran mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé ar an 15 Meán Fómhair 1991. Is as Contae Thiobraid Árann é.

Tagairtí 

Iománaithe Thiobraid Árann
Daoine as Contae Thiobraid Árann
Daoine a rugadh i 1991
Daoine beo
Seán Ó Duibhir

Is iománaí é Seán Ó Duibhir, nó John O'Dwyer mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé ar an 17 Meán Fómhair 1991. Is as Contae Thiobraid Árann é. Bhain sé gradam 'All Star' amach i 2014.

Tagairtí 

Iománaithe Thiobraid Árann
Daoine as Contae Thiobraid Árann
Daoine a rugadh i 1991
Daoine beo
Ed Joyce

Is iar-chruicéadaí é Edmund Christopher Joyce (a rugadh ar an 22 Meán Fómhair 1978). D'imir sé cruicéad in Éirinn agus i Sasana.  Meastar gurb é an cruicéadaí is fearr ag Éirinn riamh.

Saol 
Rugadh Joyce i mBaile Átha Cliath;  d'fhreastail sé ar Bhunscoil Naomh Pádraig i mBré, Contae Chill Mhantáin agus ar Choláiste na Toirbhirte, Bré, agus rinne sé staidéar ar an eacnamaíocht i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath.

Thosaigh a ghairm bheatha le Middlesex, agus bhog sé go dtí Sussex sa bhliain 2009, sular fhill sé ar Éirinn chun imirt le Laighin Lightning i gCraobhchomórtas na gCúigí. Ba shlacaí ciotógach é. 

D'imir sé ar son Shasana sa bhliain 2006-07 (Ashes Series)  agus Corn an Domhain. Nuair thit a rangú le Sasana, thug an Chomhairle Cruicéid Idirnáisiúnta (ICC) díolúine ar leith dó chun imirt ar son na hÉireann sa bhliain 2011 agus an Corn an Domhain ag an am.

Chuaigh sé a scor ar 24 Bealtaine 2018.

Teaghlaigh 
Tá naonúr clainne aige, gach duine acu ag imirt don Chlub Cruicéid i mBré.  D'imir a dheartháireacha Gus agus Dominick agus a dheirfiúracha Isobel agus Cecelia ar son na hÉireann chomh maith.

Tagairtí 

Daoine beo
Daoine a rugadh i 1978
Imreoirí cruicéid
Daoine as Contae Chill Mhantáin
Ialtóg Natterer Ibéarach

Is ainmhí í an ialtóg Natterer Ibéarach. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Cú Ibíteach

Is madadh clóis é cú Ibíteach. 

Mamaigh
Póir mhadraí
2019 i leadóg

Is liosta é seo de na eachtraí a tharla sa bhliain 2019 i leadóg.

ATP World Tour

WTA Tour

Cluichí Oileán 2019

Beidh na Cluichí Oileán 2019 ar siúl idir an 6 Iúil agus an 12 Iúil 2019. Beidhléadóg mar chuid de na spóirt ann.

Leadóg i 2019
Elijah Muhammad

Ceannaire an Náisiúin Ioslam ab ea Elijah Muhammad a rugadh leis an ainm Elijah Robert Poole ar an 7 Deireadh Fómhair, 1897 i Sandersville, Georgia agus a fuair bás ar an 25 Feabhra, 1975. Bhí tionchar nach beag ag Elijah Muhammad ar deisceabail eile amhail Malcolm X, Louis Farrakhan, Muhammad Ali agus a mhac Warith Deen Mohammed.

Bhí Elijah Muhammad ar duine de triúr dhéag clainne a saolaíodh i mbochtanas i ndeisceart na tíre. Seanmóirí agus feirmeoir ab ea a athair William Poole Sr. (1868–1942) agus bean tí ab ea a mháthair Mariah Hall (1873–1958). Bhí cúrsaí eacnámaíochta agus fostaíochta thar a bheith géar sa chuid sin den tíre - mar muhintir den chine gorm ach go háirithe - agus thugadar aghaidh ar na cathracha nóra ó thuaidh chun a chuid a fheabhsú. Socraíodor in Hamtramck, Michigan agus an Spealadh Mór fós i mbarr a réime.

Agus é i mbun oibre in Detroit a fuair Elijah Muhammad an chéad bhlas den Ioslam ag cruinniú i mí Lúnasa na bliana 1931.

Tagairtí 

Náisiún Ioslaim
Daoine a rugadh i 1897
Básanna i 1975
Daoine as Detroit
Wendy Beckett

Bean rialta ón Afraic Theas Caitliceach Rómhánach ab ea Wendy Beckett nó mar is fearr aithne  Sister Wendy a rugadh ar an 25 Feabhra 1930 agus fuair bás ar an 26 Nollaig 2018. 

Daoine a rugadh i 1930
Básanna in 2018
Mná rialta
Daoine ón Afraic Theas
Seirbil Indiach

Is ainmhí í an seirbil Indiach. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Mongús liath Indiach

Is ainmhí é an mongús liath Indiach (Herpestes edwardsi). Mamach atá ann. 
Maireann sé ar fud fhoroinn na hIndia, ní faide ó chónaí daoine go minic. Faightear é in áiteanna san Áise Thiar freisin. Itheann sé ainimhithe beaga eile, uibheacha agus a leithéid.

Mamaigh
Dolores del Río

B'aisteoir Meicsiceach í Dolores del Río (3 Lúnasa 1904 – 11 Aibreán 1983).

Daoine a rugadh i 1905
Básanna i 1965
Aisteoirí Meicsiceacha
Laurel and Hardy

Ba sceitse beirte iad Laurel and Hardy. Ba iad Stan Laurel and Oliver Hardy baill sa sceitse. Thosaigh siad ag aisteoireacht le céile sa bhliain 1929 leis an scannán Putting Pants on Philip.

Scannáin

Gearr

1921
The Lucky Dog

1926
45 Minutes from Hollywood

1927
Duck Soup
Slipping Wives
Love 'em and Weep
Why Girls Love Sailors
With Love and Hisses
Sugar Daddies
Sailors, Beware!
Now I'll Tell One
The Second Hundred Years
Call of the Cuckoo
Hats Off
Do Detectives Think?
Putting Pants on Philip
The Battle of the Century

1928
Leave 'Em Laughing
Flying Elephants
The Finishing Touch
From Soup to Nuts
You're Darn Tootin'
Their Purple Moment
Should Married Men Go Home?
Early to Bed
Two Tars
Habeas Corpus
We Faw Down

1929
Liberty
Wrong Again
That's My Wife
Big Business
Unaccustomed As We Are
Double Whoopee
Berth Marks
Men O' War
Perfect Day
They Go Boom
Bacon Grabbers
The Hoose-Gow
Angora Love

1930
Night Owls
Blotto
Brats
Below Zero
Hog Wild
The Laurel-Hardy Murder Case
Another Fine Mess

1931
Be Big!
Chickens Come Home
The Stolen Jools
Laughing Gravy
Our Wife
Come Clean
One Good Turn
Beau Hunks
On the Loose

1932
Helpmates
Any Old Port!
The Music Box
The Chimp
County Hospital
Scram!
Their First Mistake
Towed in a Hole

1933
Twice Two
Me and My Pal
The Midnight Patrol
Busy Bodies
Wild Poses
Dirty Work
Sons of the Desert

1934
Oliver the Eighth
Going Bye-Bye!
Them Thar Hills
The Live Ghost

1935
Tit for Tat
The Fixer Uppers
Thicker than Water

1936
On the Wrong Trek

1943
The Tree in a Test Tube

Fada
The Hollywood Revue of 1929 (1929)
The Rogue Song (1930)
Pardon Us (1931)
Pack Up Your Troubles (1932)
The Devil's Brother (1933)
Sons of the Desert (1933)
Hollywood Party (1934)
Babes in Toyland (1934)
Bonnie Scotland (1935)
The Bohemian Girl (1936)
Our Relations (1936)
Way Out West (1937)
Pick a Star (1937)
Swiss Miss (1938)
Block-Heads (1938)
The Flying Deuces (1939)
A Chump at Oxford (1939)
Saps at Sea (1940)
Great Guns (1941)
A-Haunting We Will Go) (1942)
Air Raid Wardens (1943)
Jitterbugs (1943)
The Dancing Masters (1943)
Nothing but Trouble (1944)
The Big Noise (1944)
The Bullfighters (1945)
Atoll K (1951)

Laurel and Hardy
Lon Chaney

B'aisteoir Meiriceánach é Leonidas Frank "Lon" Chaney (1 Aibreán, 1883 – 26 Lúnasa, 1930).

Daoine a rugadh i 1883
Básanna i 1930
Aisteoirí Meiriceánacha
Dracula (scannán Béarla 1931)

Scannán uafáis Meiriceánach is ea Dracula a rinneadh sa bhliain 1931.

Foireann
Bela Lugosi mar Count Dracula
Helen Chandler mar Mina Seward
David Manners] mar John Harker
Dwight Frye mar Renfield
Edward Van Sloan mar Van Helsing
Herbert Bunston mar Dr Seward
Frances Dade mar Lucy Weston
Joan Standing mar Nurse Briggs
Charles K. Gerrard mar Martin

Scannáin 1931
Scannáin Mheiriceánacha
Paulette Goddard

Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Paulette Goddard (3 Meitheamh 1910 – 23 Aibreán 1990). Rugadh in Queens, Nua-Eabhrac í agus fuair sí bás in Ticino, san Eilvéis.

Daoine a rugadh i 1910
Básanna i 1990
Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Billie Burke

Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Mary William Ethelbert Appleton Burke (7 Lúnasa, 1884 – 14 Bealtaine, 1970).

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1884
Básanna i 1970
Ban-aisteoirí Meiriceánacha
An Iorua i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse

Ghlac An Iorua páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1960.

Iomaitheoirí

Pointí

Ó cuireadh an córas vótála láithreach i bhfeidhm i 2016, seo hiad na sé thír a thug is mó pointí, sa teileavóta, don Iorua i mbabhtaí ceannais:

Agus seo hiad na cúig thír ar thug a ngiúiréithe is mó pointí don Iorua sa tréimhse chéanna:

Tagairtí 

Tíortha sa Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Nigel Bruce

B'aisteoir saincharachtair Briotanach é William Nigel Ernle Bruce (4 Feabhra 1895 – 8 Deireadh Fómhair 1953). Thuill sé clú i bpáirt Dr. Watson i roinnt scannán agus ar an sraith raidió The New Adventures of Sherlock Holmes.

Rugadh in Baja California é agus a thuismitheoirí ag cur fúthu ansin. Gortaíodh sa Bheilg é le linn an Chéad Chogadh Domhanda.

Daoine a rugadh i 1895
Básanna i 1953
Aisteoirí Briotanacha
Henry Wilcoxon

B'aisteoir é Harry Frederick Wilcoxon (8 Meán Fómhair 1905 – 6 Márta 1984) agus a bhí ina phríomhfhear i go leor de scannáin Cecil B. DeMille, agus a d'fhóin freisin mar léiritheoir comhlach DeMille ar a chuid scannán níos déanaí.

Luathshaol
Rugadh Wilcoxon ar 8 Meán Fómhair 1905 i Roseau, Doiminice. Ba Sasanach Robert Stanley 'Tan' Wilcoxon a athair, bainisteoir an Colonial Bank in Iamáice agus ba aisteoir amharclainne amaitéarach Iamáice a mháthair, Lurline Mignonette Nunes, de shliocht  theaghlach saibhir trádála Spáinneach.

Tagairtí

	

Daoine a rugadh i 1905
Básanna i 1984
Aisteoirí
Vigo

Is cathair i gComhphobal fhéinrialaitheach na Gailíse in iarthuaisceart na Spáinne í Vigo. Is í an chathair nó an bardas is mó sa chúige Pontevedra agus sa réigiún agus í ar an 14ú chathair is mó sa Spáinn. Tá thart ar 294,000 daoine ina gcónaí ann. Tá sí suite ar an Aigéan Atlantach.  Tá sí suite in iardheisceart na Gailíse i ndeisceart an réigiúin Vigo Ria, sé sin achar is baistí san Eoraip. Tá an mócheantar uirbeach mórthimpeall na cathrach an-tábhachtach i leith geilleagar an réigiúin. 

Tá cáil ar leith ag club sacair RC Celta de Vigo sa réigiúin a dhéannann tagairt do stair cheilteach na háite. 

Cathracha agus Bailte sa Ghailís
Man of Aran

Scannán faisnéise Éireannach is ea Man of Aran a rinneadh sa bhliain 1934.

Foireann
Colman 'Tiger' King mar A Man of Aran
Maggie Dirrane mar His Wife
Michael Dillane mar Their Son
Pat Mullen mar Shark Hunter
Patch 'Red Beard' Ruadh mar Shark Hunter
Patcheen Faherty mar Shark Hunter
Tommy O'Rourke mar Shark Hunter
'Big Patcheen' Conneely of the West mar Canoeman
Stephen Dirrane mar Canoeman
Pat McDonough mar Canoeman

Scannáin 1934
Scannáin Éireannacha
Scannáin Béarla
Scannáin Ghaeilge
Tréimhsiú

Is éard is tréimhsiú ann ná an próiseas nó an staidéar le haghaidh  an t-am a chuaigh thart á chatagóiriú i dtréimhsí  discréideacha, cainníochtaithe      
ama ar leithligh . Déantar é seo de ghnáth chun staidéar agus anailís a dhéanamh ar stair, ag tuiscint na bpróiseas reatha agus stairiúil, agus ar chúiseanna a d'fhéadfadh a bheith nasctha leis na himeachtaí sin. Éiríonn teibíochtaí tuairisciúla as seo a sholáthraíonn téarmaí áisiúla do thréimhsí ama le tréithe réasúnta seasmhacha. Mar sin féin, Mar sin féin, is minic a bhíonn tomhas an t-túis nó an deiridh de "thréimhse ama" treallach,  ós rud é gur athraigh sé le himeacht ama le linn na staire.

Tagairtí
Gamanraige

Ba iad na Gamhanraidh (Sean-Ghaeilge Gamanraige)  príomhshliocht na bhFear Ol nEchmacht, dream daonna réamhstairiúil a bhí i réim taobh thiar na Sionainne, i nIarthair na hÉireann.

Fir Dál Eachmacht
Bhí na Gamanraige í réim idir Abhainn na Gaillimhe agus An Drobhaois agus An Duibh san oirthuaisceart.  Ba é Ráth Eochaidh, níos deireanaí Ráth Cruachan, a bpríomhchathair.  Is amhlaidh gurbh é seo críocha Dhál Eachmach féin.  Ba é le teacht i réim na gConnacht a athainmníodh an dúiche go Cúige Chonnacht.

Táin Bó Flidais

Insítear sa scéal Táin Bó Fhliodais conas mar thosaigh treibh na gConnacht ionsaí ar na Gamanraige.  Rinne Méabh, a fear chéile Ailill mac Máta aoi na nUladh, Fearghas mac Róigh ionsaí ar Fhliodhas agus a fear chéile Oilill Finn i nIorras, tuaisceart Chontae Mhaigh Eo.

Foinsí
 Foras Feasa ar Éirinn, Seathrún Céitinn, 1636.
 Leabhar Mór nGenealach, Dubhaltach MacFhirbhisigh, 1649-1666.
 "Ogyia", Ruaidhri O Flaithbheartaigh, 1684.
 "The History of Mayo", T. H. Knox, 1908.
 Ruairí Ó hUiginn, The Gamhamradh  Celtica 27, Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath.

Tagairtí

Miotaseolaíocht na nGael
An Rúraíocht
Craobh Rua

Sa Rúraíocht, ba iad an Chraobh Rua agus an Chraobh Dhearg (Sean-Ghaeilge Cróeb Ruad agus Cróeb Derg) dhá theach ríoga den trí cinn a bhí ag rí na nUladh, Conchúr mac Neasa, ina phríomhchathair, Eamhain Mhacha.  Faightear inniu iad scaití mar ainm d'aicme gaiscíoch, Ridirí na Craoibhe Rua/Deirge.

Ba í an Chraobh Rua ceannáras ríoga an rí.   Caomhnaítear a hainm sa bhaile fearainn úd i gContae Ard Mhacha.  Ba í an Craobh Dhearg an áit a coinníodh cinn bhainte agus coirn chatha eile.  

Ba é a thríú teach ná an Téide Breac (Sean-Ghaeilge Téite Brec), áit a coinníodh airm na laochra.

San lá inniu
 Úsáideadh an t-ainm Red Branch Knights ag grúpa paraimíleata dílseora as Tuaisceart Éireann i Mí Mheán Fómhair 1992, chun freagracht a mhaíomh as gairis loiscneacha and a séidbhuama fágtha i mbanc i mBaile na Mainistreach (ach lonnaithe i mBaile Átha Cliath).  Seoladh ráitis chuig na meáin, ag bagairt foréigin in éadan éinne le naisc pholitiúla nó eacnamaíocha le Poblacht na hÉireann.  Ní raibh siad ciontach as taismeach ar bith i rith na dTrioblóidí.

 Tá grúpa ceoil Ceilteach ann as Béal Feirste, darb ainm Craobh Rua.

 Úsáideadh an t-ainm Knights of the Red Branch ag '' Irish Catholic fraternal organization in Philadelphia, Pennsylvania and San Francisco, California in the 19th and early to mid 20th centuries.

Tagairtí

An Rúraíocht
Fred MacMurray

B'aisteoir Meiriceánach é Frederick Martin MacMurray (30 Lúnasa 1908 – 5 Samhain 1991). Cáil air go háirithe as a ról mar Steve Douglas (an athair) ar an tsraith teilifíse úd My Three Sons agus as roinnt scannán a rinne sé, Double Indemnity (1944) agus The Absent-minded Professor (1961) san áireamh. In éineacht lena ghairmréim aisteoireachta, d'éirigh leis mar fhear gnó (eastát réadach) freisin.

Daoine a rugadh i 1908
Básanna i 1991
Aisteoirí Meiriceánacha
Keye Luke

B'aisteoir Síneach-Mheiriceánach é Keye Luke (18 Meitheamh1904 – 12 Eanáir 1991).

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1904
Básanna i 1964
Aisteoirí Meiriceánacha
Aisteoirí Síneacha
Josephine Baker

Ba bhan-aisteoir agus amhránaí Francach a rugadh i Meiriceá í Freda Josephine McDonald (3 Meitheamh 1906 – 12 Aibreán 1975).

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1906
Básanna i 1975
Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Ban-aisteoirí Francacha
Morris Ankrum

B'aisteoir Meiriceánach é Morris Ankrum (28 Lúnasa 1896 – 2 Meán Fómhair 1964). Aisteoir cineálach a bhí ann agus a lán páirteanna mar dhaoine údarásacha déanta aige—eolaithe, oifigí míleata agus a leithéidí. D'oibrigh sé ar an raidió, i scannáin agus ar an teilifís. Bhí sé ag imirt ról mar bhreitheamh sa tsraith úd Perry Mason nuair a fuair sé bás.

Daoine a rugadh i 1896
Básanna i 1964
Aisteoirí Meiriceánacha
George "Gabby" Hayes

B'aisteoir Meiriceánach é George Francis "Gabby" Hayes (7 Bealtaine, 1885 – 9 Feabhra, 1969).

Daoine a rugadh i 1885
Básanna i 1969
Aisteoirí Meiriceánacha
Michael Rennie

B'aisteoir Briotanach é Michael Rennie (25 Lúnasa 1909 – 10 Meitheamh 1971).

Daoine a rugadh i 1909
Básanna i 1971
Aisteoirí Briotanacha
Walter Huston

B'aisteoir Ceanadach é Walter Thomas Huston (5 Aibreán, 1883 – 7 Aibreán, 1950).

Daoine a rugadh i 1883
Básanna i 1950
Aisteoirí Ceanadacha
Asal fiáin Indiach

Is ainmhí é an t-asal fiáin Indiach (Equus hemionus khur). Mamach atá ann. Dúchasach d'iarthar na hIndia.

Mamaigh
Cat Oileán Iriomote

Is ainmhí é an cat Oileán Iriomote. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Brocaire buí

Is madadh clóis é brocaire buí. 

Mamaigh
Póir mhadraí
Ialtóg isibéalach

Is ainmhí í an ialtóg isibéalach. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Cú Iodálach

Is madadh clóis é cú Iodálach. 

Mamaigh
Póir mhadraí
Iaguarúndaí

Is ainmhí é an iaguarúndaí. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Dícear Jentink

Is ainmhí é an dícear Jentink. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Sibhéid phailme Jerdon

Is ainmhí í an sibhéid phailme Jerdon. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Francach cangarú

Is ainmhí é an francach cangarú. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Forghabháil Ghleann an Ruhr

Ar 11 Eanáir 1923, tharla Forghabháil Ghleann an Ruhr nuair a chuir Príomh-Aire na Fraince Raymond Poincaré tús le hionradh ar Ghleann An Ruhr, réigiún ríthábhachtach i dtionsclaíocht na Gearmáine, mar chuid d’iarracht chun dlús a chur le haisíoc fhiacha cogaidh na Gearmáine.

Gabháil na bhFrancach ar an Ruhrgebiet 
I dtús na bliana 1923, d'fhorghabh arm na Fraince an ceantar tionsclaíoch chois Abhainn Ruhr, an Ruhrgebiet. Ba é ba chúis leis an oibríocht mhíleata seo ná go raibh an Ghearmáin chun deiridh ag íoc éiric chogaidh leis an bhFrainc. 

Cháin an Bhreatain an beart.

D'áitigh an rialtas Gearmánach ar mhuintir an cheantair frithbheartaíocht shíochánta a dhéanamh: dul ar stailc, gan freastal ar chustaiméirí Francacha, agus a leithéid.

Ar ndóigh, chuaigh na náisiúnaithe ní b'fhaide ná sin, agus iad ag dul le sabaitéireacht agus fiú le sceimhlitheoireacht mhionscála.

Chloígh na Francaigh gach sórt frithbheartaíocht le lámh láidir, agus maraíodh breis is céad duine. Le rabhadh a thabhairt do na Gearmánaigh, chuir na Francaigh an mac léinn óg Albert Leo Schlageter chun báis mar loitiméir is mar spiaire, agus gaireadh mairtíreach náisiúnta de sa Ghearmáin.

Tagairtí 

Stair na Gearmáine
Eaglais Cheartchreidmheach na hÚcráine

Is eaglais Chríostaí í Eaglais Cheartchreidmheach na hÚcráine. 

An Úcráin
Ceartchreidmheachas
Ardeaglais Chríost Slánaitheoir

Is ardeaglais Cheartchreidmheach an Oirthir suite i Moscó í Ardeaglais Chríost Slánaitheoir.

Tagairtí 

Ceartchreidmheachas
Eaglaisí
Foirgnimh agus struchtúir i Moscó
Joan Davis

Ba bhan-aisteoir coiméideach Meiriceánach í Joan Davis (29 Meitheamh 1912 – 22 Bealtaine 1961). Bhain sí clú amach di féin ar an tsraith teilifíse úd I Married Joan sna 1950idí. Bhí sí gníomhach sna blianta 1935–1955 ar an stáitse Vaudeville, mar aisteoir B-liosta i scannáin, agus ar an raidió is ar an teilifís.

Daoine a rugadh i 1912
Básanna i 1961
Ban-aisteoirí Meiriceánacha
The Voice (séasúr 16 na SA)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag John de Mol é The Voice. Thosaigh an cúigiú sraith déag ar an 25 Feabhra, 2019 agus chríochnaigh sé ar an 21 Bealtaine, 2019.

Ba iad Adam Levine, Blake Shelton, Kelly Clarkson, John Legend agus Bebe Rexha na breithiúna don tsraith seo. Don chéad uair riamh, tá cúigiú bhreitheamh ann, mar The Comeback Stage. Bhuaigh Maelyn Jarmon an tsraith agus tháinig Gyth Rigdon sa dara háit.

Tagairtí 

2019 séasúir teilifíse
The Voice (SAM)
Déaglán Daltúin

Is iománaí é Déaglán Daltúin, nó Declan Dalton mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé ar an 6 Samhain 1997. Is as Contae Chorcaí0 é.

Tagairtí 

Iománaithe Cgorcaí
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine a rugadh i 1997
Daoine beo
Marc Mac Eochaidh

Is iománaí é Marc Mac Eochaidh, nó Mark Kehoe mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé ar an 9 Meán Fómhair 1998. Is as Contae Thiobraid Árann é.

Tagairtí 

Iománaithe Thiobraid Árann
Daoine as Contae Thiobraid Árann
Daoine a rugadh i 1998
Daoine beo
Kai Widdrington

Is damhsóir Sasanach é Kai Widdrington. Rugadh é ar an 23 Lúnasa 1995. Is duine de na damhsóirí ar an leagan Éireannach de Dancing with the Stars é. Bhí sé ar sraith a sé agus a hocht de Britain's Got Talent chomh maith.

Dancing with the Stars 

Daoine a rugadh i 1995
Daoine beo
Ksenia Zsikhotska

Is damhsóir Úcránach í Ksenia Zsikhotska. Rugadh í ar an 11 Lúnasa 1989. Is duine de na damhsóirí ar an leagan Éireannach de Dancing with the Stars í. Bhí sí ar sraith a hocht de Britain's Got Talent chomh maith.

Dancing with the Stars 

Daoine a rugadh i 1989
Daoine beo
Jean Renart

Ainm cléite ab ea Jean Renart (nó Jehan Renart nó Jean Renaut). Do bhí an t-ainm cléite seo in úsáid ag scríbhneoir a raibh saothair á gcumadh insan tSean-Fhraincis aige ag deireadh na 12ú haoise agus ag tús na 13ú haoise. Is cosúil gur rugadh in Île-de-France é agus go raibh cónaí i dtigh Chunta Bhoulogne air. Do bhí an t-easpag Milon de Nanteuil ina chaomhnóir aige. Dar leis an scoláire Rita Lejeune, ba é Hugues de Pierrepont, prionsa-easpa Liège, fíor-ainm an fhir a bhí taobh thiar de 'Jean Renart'.

Tá trí cinn de shaothair againn sa lá atá inniubh ann a bhfuiltear cinnte gurb é Jean Renart a chum iad. Is iad saothair Jean Renart ná: L'Escoufle (Gaeilge: 'An Cúr'), a bhfuil 9,000 véarsaí ann; Le Lai de l'Ombre (Gaeilge: 'Laoi an Scátha' ), saothar cúirtéiseach a bhfuil 962 véarsaí ann; agus Le Roman de la Rose (Gaeilge: 'Rómáns an Róis'), saothar a thug an daonnachtaí Claude Fauchet Guillaume de Dole air insan 16ú haois, a bhfuil 5,656 véarsaí ann.

Tagairtí
Robert de Boron

Cléireach nó cniocht de bhunadh Fhranche-Comté a rugadh i mBoron, baile atá suite i dterritoire Bhelfort na Fraince, ab ea Robert de Boron nó Robert de Borron (deireadh na 12ú haoise - tús na 13ú haoise). Scríbhneoir Francach a chum saothair véarsaíochta fén Soitheach Naofa ab ea é, agus ba í an tSean-Fhraincis teanga a chuid scríbhneoireachta í.

Cé go rabhadar bunaithe ar shaothair Chrétien de Troyes agus Wace, do tháinig athruithe móra ar scéal Rí Artúr insna saothair a cheap Robert de Boron. Baineann an chuid is mó desna athruithe sin leis an dtábhacht a thug de Boron don gCríostaíocht. Ba é Robert de Boron, mar shampla, a dhein creadair den Soitheach; insna scéalta dá chuidsean, is ionann an Soitheach agus an Chailís Naofa (.i. an chailís a baineadh úsáid aisti ag an Séire Déanach agus ar thit braonta d'fhuil Íosa Críost inti nuair a bhí sé thuas ar an gCroch Chéasta).

Príomhshaothair de chuid Robert de Boron is ea Le Roman de l'histoire du Graal (Gaeilge: 'Rómáns Stair an tSoithigh'), a cheap sé thart ar an mbliain 1200, Joseph d'Arimathie (Gaeilge: 'Iósaef ó Aramatáia') agus Merlin en prose (Gaeilge: 'Meirlín trí phrós'), dhá shaothar a cheap sé ag tús na 13ú haoise, agus Perceval en prose (Gaeilge: 'Perceval trí phrós'), a cheap sé timpeall 1205-1210.

Ag deireadh Le Roman de l'histoire du Graal, tugann Robert de Boron le tuiscint don léitheoir go bhfuil sé i seirbhís fir darb ainm Gautier "Mhont Belyal", agus meastar gurb é an fear atá i gceist aige ná Gautier de Montbéliard, tiarna Mhontfaucon, a fuair bás insan mbliain 1212 nuair a bhí sé i gcrosáid.

Tagairtí
Árgailí Kara Tau

Is ainmhí é an árgailí Kara Tau. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Ialtóg sporach

Is ainmhí í an ialtóg sporach. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Caesmhadra

Is madadh clóis é caesmhadra. 

Mamaigh
Póir mhadraí
Pocadán (madra)

Is madadh clóis é pocadán. 

Mamaigh
Póir mhadraí
Brocaire gorm

Is madadh clóis é brocaire gorm. 

Mamaigh
Póir mhadraí
Stefan Molyneux

Vlagálaí polaitiúil Éireannach is ea Stefan Basil Molyneux a rugadh i Baile Átha Luain ar an 24 Meán Fómhair 1966. 

Vlagálaí
Daoine as Contae na hIarmhí
Daoine a rugadh i 1966
Daoine beo
Ionduchtú

Tagraíonn an téarma ionduchtú, ar a dtugtar freisin sóisialú eagraíochtúil, don mheicníocht trína bhfaigheann fostaithe nua an t-eolas, na scileanna agus na hiompraíochtaí is gá chun a bheith ina mbaill eagrúcháin éifeachtacha agus ina ndaoine 'ar an taobh istigh'.   Próiseas is ea é le haghaidh fostaí nua a chomhtháthú isteach san eagraíocht agus á chultúr.   I measc na ngníomhaíochtaí a úsáidtear sa phróiseas seo tá cruinnithe foirmeálta, léachtaí, físeáin, ábhair chlóite nó treoshuímh bunaithe ar ríomhaire chun daoine nua a thabhairt isteach dá bpost agus d'eagraíochtaí nua.  Léirigh taighde go dtiocfadh torthaí dearfacha do na fostaithe nua seo as na teicnící seo, mar shampla sásamh poist níos airde, feidhmíocht níos fearr fostaíochta , tiomantas eagraíochtúil níos mó, agus laghdú ar strus gairme agus fonn éirí as.   Tá na torthaí seo thar a bheith tábhachtach d'eagraíocht atá ag iarraidh buntáiste iomaíochta a choinneáil i bhfórsa oibre atá ag éirí níos soghluaiste agus domhandaithe.  Sna Stáit Aontaithe, mar shampla, tá suas le 25% de na hoibrithe ina ndaoine nua-aimseartha san eagraíocht agus i mbun próiseas ionduchtaithe.

Tagairtí

Tuilleadh léitheoireachta 

 Ashforth, BE, & Saks, AM (1996).  Beartais shóisialta: Éifeachtaí fadtéarmacha ar choigeartú núíosach.  Academy of Management Journal, 39, 149-178. 
 Foste, EA, & Botero, IC (2012).  Cáil Phearsanta: Éifeachtaí Cumarsáide Chun Cinn maidir le Imprisean Maidir Fostaithe Nua.  Cumarsáid Bainistíochta Ráithiúil, 26 (1), 48-73. http://journals.sagepub.com.libweb.uwlax.edu/doi/pdf/10.1177/0893318911411039 
 Gruman, JA, Saks, AM, & Zweig, DL (2006).  Tactics sóisialaithe eagrúcháin agus iompar réamhghníomhacha núíosacha: Staidéar comhtháite.  Iris Iompair Ghairme, 69, 90-104. 
 Klein, HJ, Fan, J., & Preacher, KJ (2006).  Éifeachtaí na n-eispéireas sóisialaithe luath maidir le máistreacht agus torthaí ábhair: Cur chuige idirghabhála.  Iris Iompair Ghairme, 68, 96-115. 
 Van Maanen, J. agus Schein, E, H. 1979.  I dTreo Teoirice um Shóisialta na hEagraíochta.  I BM Staw (Ed.) Taighde in Iompar Eagrúcháin, 1, lch.   209 - 264, Greenwich, CT: Preas JAI. 
Pages with unreviewed translations
Jim Henson

Ba cartúnaí agus puipéadóir Meiriceánach é James Maury Henson, a rugadh ar an 24 Meán Fómhair, 1936 i nGreenville, Mississippi agus fuair bás ar an 16 Bealtaine, 1990.

Daoine Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1936
Básanna i 1990
Puipéadóirí
Ciang

Is ainmhí é an ciang (Equus Kiang). Mamach atá ann. Dúchasach d'Ardchlár na Tibéide.

Mamaigh
Cinceasú

Mamach oíchí atá dúchasach do Mheiriceá Láir is Theas. Cosúil le moncaí, le ceann cruinn, cluasa beaga cruinne, aghaidh ghairid, súile móra is eireaball fada fáiscthe. Itheann sé torthaí den chuid is mó. Tugtar an béar meala air freisin. 

Mamaigh
Rí-phiongain

Is éan í an rí-phiongain Is baill d'fhine na Spheniscidae iad. 

Éin
An moncaí colabach rua Sainsibeárach

Is ainmhí é an an moncaí colabach rua Sainsibeárach. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Ialtóg mhucshrónach Kitti

Is ainmhí í an ialtóg mhucshrónach Kitti. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Cob

Is ainmhí é an cob (Kobus kob). Mamach atá ann, cineál antalóip. Maireann sé san Afraic, ar na sabhánaí, i lár na mór-reanna úd sa chuid is mó.

Mamaigh
Cúpraí

Is ainmhí é an cúpraí. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Contae St. Johns, Florida

Is contae Meiriceánach é Contae St. JohnsSt. Johns atá suite i stát Florida. Sa bhliain 2010, bhí daonra 190,039 duine ann. Is é St. Augustine a phríomhbhaile contae.

St. Johns
Jaipur

Cathair mhór san India í Jaipur, an deichniú chathair is mó de réir daonra sa tír. Bhí 3,046,189 duine ina gcónaí ann i 2011.

Tagairtí

Cathracha san India
Amritsar

Cathair mhór san India í Amritsar, an 36ú chathair is mó de réir daonra sa tír. Bhí 1,132,761 duine ina gcónaí ann i 2011.

Stair 
Tugtar Sléacht Jallianwala Bagh ar an eachtra a tharla san Jallianwala Bagh (páirc an phobail), i gcathair Amritsar sa Phunjab, an 13 Aibreán, 1919, nuair a scaoil scaoil Arm na Breataine, faoi cheannas an Briogáidire-Ghinearál Reginald Dyer, ar shlua daoine. idir páistí, fir agus mná. agus iad neamharmtha.

Bhí Dyer oilte i gCorcaigh mar oifigeach airm.  Bhí an leifteanantghobharnóir sa Phuinseaib ag an am, Michael O'Dwyer, as Baile an Bharúin,  Tiobraid Árann.

Tagairtí

Cathracha san India
Ailill Angubae

I miotaseolaíocht na nGael, ba dheartháir Ard-Rí na hÉireann, Eochaid Feidlech, é Ailill Angubae de réir an leagain i Leabhar na hUidhre den seanscéal Tochmharc Éadaoine.  Sa leagan seo, thit Ailill i ngrá le hÉadaoin, bean chéile a dhearthár agus sliocht de na Tuatha Dé Danann.

Tochmharc Éadaoine
Ba í Éadaoin an dara bean chéile de dhia na dTuath Dé Danann, Midhir. De dheasca a héi faoi [[Fuamnach|Fhuamnach], chéad bhean chéile Mhidhire, athrugadh í mar dhuine daonna.  Chuala Ard-Rí na hÉireann Eochaidh Feidhil, an scéal faoina háilleacht, agus thóg sé í chuig a thigh ríoga ag Teamhair.  Thit Ailill i ngrá le hÉadaoin ag Féile na Teamhrach.  Tar éis na féile seo, phós Éadaoin a dheartháir Eochaid.  De bharr an ghrá aontaobhach a d'fhulaing sé, ghéill sé de réir a chéile de ghalar sirg.

In ainneoin a grá dá fear chéile,  bhí trua ag Éadaoin d'Ailill, agus chun cuidiú leis, gheall sí go luífeadh sí leis.  Ar an drochuair dó, níor tháinig Ailill riamh ag an áit socraithe, toisc gur chuir Midhir i gcodladh draíochta é.

Tagairtí

Ard-Ríthe na hÉireann
Déithe na nGael