Bremerhaven

Is cathair í Bremerhaven (Gearmáinis Íochtarach: Bremerhoben, a chiallaíonn Cuan Bhremen) atá suite i dTuaisceart na Gearmáine. Cé go bhfuil sí suite i lár na Sacsaine Íochtaraigh, is cuid í de Chathair Shaor Hainseatach Bremen, stát cónaidhme neámhspleach de chuid na Gearmáine. Tá sí suite sa chuid thuaidh den Triantán Eilbe-Weser (Gearmáinis: Elbe-Weser-Dreieck), nó an Triantán Fliuch, mar a chuirtear air go háitiúil. Is réigiún é an Triantán Eilbe-Weser a luíonn idir Bhremen (nó Abhainn an Weser), Hamburg (nó an Eilbe) agus Cuxhaven, béal na Mara Thuaidh.

Stair na Cathrach

Luathstair Bhremerhaven 
Bunaíodh an chathair Bremerhaven faoi sheilbh an stáit Bremen sa bhliain 1827, 62 bliain roimh aontú na Gearmáine sa bhliain 1889. Is é a bhí ann sa réigiún ag an am sin ná bailte bheaga agus áiteanna lonnaithe, iad uilig suite ar oileáin bheaga san inbhear seascainn. Ní fios go beacht cé chomh hársa is a bhí na háiteanna lonnaithe seo ag an phointe sin, ach is féidir meastacháin a dhéanamh de réir na ndátaí ar a luadh iad den chéad uair ar léarscáileanna nó i gcáipéisí oifigiúla, mar atá:
 Lehe, a luadh den chéad uair sa bhliain 1275
 Geestendorf, 1139
 Wulsdorf, 1139

An Dara Cogadh Domhanda 

As siocair Bremerhaven a bheith ina bhunáit don Kriegsmarine (cabhlach na Naitsithe) i gcaitheamh an Dara Cogadh Domhanda, ba sprioc é riamh d'fheachtas buamála na gComhghuallaithe. Fágadh an chathair ina smidiríní ar fad, seachas cuid áirithe den chalafort a tháinig slán as na heachtraí ar fad, rud a shocraigh na bumadóirí Briotanacha is Meiriceánacha d'aon turas, ionas go mbeadh siad in ann a n-úsáid féin a bhaint aisti in eireaball an chogaidh. Maraíodh cuid mhaith de dhaonra Bhremerhaven sa tréimhse chéanna, agus fágadh na mílte duine gan dídean.

I ndiaidh an chogaidh, nuair a rinneadh an Ghearmáin a roinnt do lucht an ionraidh, bhí Bremerhaven, maraon le Bremen, suite i lár chríoch na mBriotanach. Ní hamhlaidh a d'fhan cúrsaí, áfach, agus fuair an dá chathair iad féin faoi fhorghabháil na Meiriceánach sul' i bhfad. Ba é suíomh áisiúil Bhremerhaven a ba chúis leis an chinneadh seo, go háirithe mar go raibh mórchuid den chríoch a bhí faoi fhorghabháil na Meiriceánach suite i bhfad ó dheas, agus go raibh calafort ag teastáil uathu.

An Imirce agus Bremerhaven 

Bhí ról ar leith ag Bremerhaven i stair na himirce san Eoraip. Sna blianta idir 1830 agus 1974, d’fhág 7.2 milliún duine calafort Bhremerhaven ar bhord loinge chun saol úr a chruthú dóibh féin sna Stáit Aontaithe, nó níos faide i gcéin. I measc siúd a ndeachaigh amach ó Bhremerhaven, bhí 3.7 milliún Gearmánach, 3.4 duine ón Eoraip Thoir is ón Eoraip Thoir-theas agus céad míle Lochlannach. Ba é Bremerhaven an calafort imirce ba mhó úsáidte de chuid na Gearmáine mar sin, de bhrí nach ndeachaigh ach cúig mhilliún duine amach ó Chalafort Hamburg sa tréimhse chéanna. Ba rogha choitianta é Calafort Bhremerhaven i measc na nEorpach i gcoitinne mar gheall ar an dhea-cháil a bhain sé amach trí fhianaise starógach, agus de thoradh an ráta básmhaireachta i measc ná bpaisnéirí bheith ní ba lugha ná an ráta a bhí ar longa imirce na Breataine.

Tionchar an Dá Chogaidh Domhanda 
Shroich rátaí imirce na hEorpa na buaicphointí arís i gcaitheamh ré Phoblacht Weimar (1919-1933), agus sna blianta i ndiaidh An Dara Cogadh Domhanda. Ba é an Spealadh Mór a ba chúis leis an chuid ba mhó den imirce i bPoblacht Weimar, ach ba daoine easáitithe iad mórchuid den dream a d’fhág Cuan Bhremerhaven tar éis an Dara Cogadh Domhanda. Bhí cúiseanna éagsúla le stoiteachas na ndaoine sin, is ina measc bhí daoine a tháinig slán ó sluachampaí géibhinn na hEorpa, dídeanaithe agus iaroibrithe éigeantais.

Iarsmalann na hImirce, Bremerhaven 

Osclaíodh Das Deutsche Auswandererhaus, nó Iarsmalann na hImirce, sa bhliain 2005 i ndiaidh do bhaill na mbrúghrúpaí Fördererverein Deutsches Auswanderermuseum (“Cumann Forbartha Iarsmalann na hImirce”), a bunaíodh sa bhliain 1985, agus Initiativkreis Erlebniswelt Auswanderung, a bunaíodh sa bhliain 1998, 20 bliain a chaitheamh i mbun stocaireachta ar a son. Tá an príomhghrúpa, Fördererverein Deutsches Auswanderermuseum, athainmnithe anois in Cairde Iarsmalann na hImirce agus nuair a osclaíodh an músaem faoi dheireadh, bhronn sé a bhailiúchán fairsing leabhar air, ina bhfuil breis agus dhá mhíle imleabhar a phléann le stair na himirce i mBremerhaven. Tá na leabhair seo, chomh maith le réimse leathan grianghraf agus earraí stairiúla eile, ar fáil anois don phobal le haghaigh taighde teaghlaigh agus eile. Tá an Iarsmalann suite ar shuíomh an Chalafoirt Nua (Der Neue Hafen), a osclaíodh sa bhliain 1852. D'fhág nach mór 1.2 milliún paisinéir an Eoraip tríd an chalafort sin sna blianta idir 1852 is 1890.

Bhuaigh an Iarsmalann an gradam "Músaem Eorpach na Bliana", atá urraithe ag banríon na Beilge, sa bhliain 2007.

Daoine 
Seo liosta daoine a rugadh i mBremerhaven, is a chuir an chathair isteach i mbéal an phobail de bharr a ratha.
 An Ginearál Carl Rodenburg (1894-1992), bronntaí na Croise Iarainn agus an té a bhí i bhfeighil an 76ú Chathláin Choisithe i gCath Stalingrad.
 Karl Hermann Otto Heider (1896-1960), Méara Bhremen.
 Adolf Friedrich Johann Butenandt (1903-1995), a bhuaigh Duais Nobel na Ceimice sa bhliain 1939.
 Lale Andersen (1905-1972), ceoltóir a bhain clú agus cáil amach den chéad uair tar éis di leagan den amhrán "Lilli Marleen" a thaifeadadh sa bhliain 1939. Bhí an t-amhrán mar aintiún go idirnáisiúnta i measc shaighdiúirí na Comhghuallithe agus na Naitsithe araon le linn an Dara Chogaidh Domhanda.
 Eberhard Jäckel (1929-), staraí.
 Egon Coordes (1944-), imreoir agus cóitseálaí sacair sa Bhundesliga.
 Uwe Karl Beckemeyer (1949-), polaiteoir SPD.
 Eike Bram (1965-), imreoir liathróid láimhe a d'imir ar son na Gearmáine i gCluichí Oilimpeacha na bliana 1992.
 D. D. Lewis (1979-), imreoir peile Mheiriceánaigh a imríonn ar fhoireann Seattle Seahawks.

Saol cultúrtha na cathrach

Iarsmalanna 
Tá iliomad iarsmalann i mBremerhaven, chomh maith le Erlebniswelten, nó domhain na n-eispéireas, is é sin le rá, iarsmalanna idirghníomacha. I measc a bhfuil ar fáil do chuairteoirí, tá:
 Músaem na 50í
 Iarsmalann na hImirce
 Technikmuseum U-Boot „Wilhelm Bauer”, nó Músaem na Teicneolaíochta, atá suite ar bhord U-Boot
 Iarsmalann Mhuirí na Gearmáine
 Cathair Mhionsamhlach Bhremerhaven
 Ionad Eolaíochta Phänomenta
 Áras Ealaíne Bhremerhaven

Spórt agus Damhsa 
Tá réimse leathan spórt á chleachtadh i mBremerhaven agus rath nach beag tuillte ag cuid de na foirne aitiúla, sna comórtais damhsa ach go háirithe.

Is éard is brí leis an ghiorrúchán e. V. atá le feiceáil anseo thíos ná eingetragener Verein, is é sin cumann nó foireann atá cláraithe go hoifigiúil leis an stát agus nach í buntáiste airgid a phríomhchuspóir.

 Babhláil Deich bPionna: dhá fhoireann i sraith stáit Bhremen
 Badmantan: SFL Bremerhaven
 Cispheil: Eisbären Bremerhaven ("Béir Bhána Bhremerhaven"), Roinn a haon sa Beko BBL ("Sraith Feidearálach Cisphéile na Gearmáine")
 Damhsa: TSG Bremerhaven, cumann rathúil a cuireadh ar bun sa bhliain 1971
 Damhsa Gaelach: Leher TS
 Damhsa Oighir: Eis- und Rollsport-Club Bremerhaven e. V., Leher Turnerschaft von 1898 e. V.
 Faoileoireacht Chrochta: Luftfahrtverein Unterweser e. V., nó mar is fearr aithne air LVU Bremerhaven
 Foghlaeireacht: GTV Bremerhaven
 Haca Oighir: REV Bremerhaven nó na Fishtown Penguins, Roinn a Dó i Sraith Feidearálach na Gearmáine
 Haca Lannrollála: ERC Bremerhaven Whales
 Leadóg: Bremerhavener Tennisverein von 1905
 Liathróid Láimhe:
 HSG Geestemünde - Sraith Stáit Bhremen
 Leher TS - Sraith Stáit Bhremen
 Peil Mheiriceánach: Die Bremerhaven Seahawks (Sraith Aitiúil Thuaisceart na Gearmáine)
 Rámhaíocht: Bremerhavener Ruderverein von 1889
 Rásaíocht Báid Dragain: Glacann Kanu-Verein Unterweser e.V. páirt sa Chomórtas Domhanda Rásaíocht Báid Dragain, maraon le comórtaisí na Gearmáine
 Rásaíocht Cuitéar: Hochschule Bremerhaven
 Rith: Bíonn an Bremerhavener City-Marathon ar siúl ar bhonn bliantúil
 Sacar: 
Roinn a Cúig (Sraith Bhremen)
 FC Bremerhaven
 OSC Bremerhaven
 TSV Wulsdorf
Roinn a Sé (Sraith Bhremen)
 FC Bremerhaven 2
 Geestemünder SC
 Leher TS
 SC Sparta Bremerhaven
Roinn a Seacht (Sraith Bhremerhaven)
 SC Sparta Bremerhaven 2
 BSC Grünhöfe
 ESV Bremerhaven
 SC Lehe-Spaden
 SC Schiffdorferdamm
 SFL Bremerhaven
 Geestemünder TV
 TSV Wulsdorf 2
 TV Lehe
 Seoltóireacht: WYC Weser Yacht Club Bremerhaven, WVW Wasersportverein Wulsdorf
 Snámh: GTV Bremerhaven
 Trí-atlan: Trí-atlan Bhremerhaven

Gailearaí

Naisc sheachtracha 
 Suíomh oifigiúil na cathrach
 Suíomh oifigiúil do thurasóirí
 Staitisticí oifigiúla do Bhremen is do Bhremerhaven

Tagairtí 

Cathracha na Gearmáine