joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
11 Nollaig

Is é an 11 Nollaig an 345ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 346ú lá i mbliain bhisigh. Tá 20 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Buircíne Fasó - Lá na Poblachta

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1475 — Pápa Leon X (r. 1521)
 1781 — David Brewster, fisicí Albanach
 1803 — Louis Hector Berlioz, cumadóir agus stiúrthóir Francach
 1843 — Robert Koch, dochtúir agus bitheolaí Gearmánach (b. 1910)
 1851 — Heinrich Zimmer, Ceiltíoch Gearmánach
 1863 — Annie Jump Cannon, réalteolaí Meiriceánach
 1879 — Caitlín Brugha, polaiteoir Éireannach
 1905 — Erskine Hamilton Childers, 4ú hUachtarán na hÉireann
 1911 — Naguib Mahfouz, scríbhneoir Éigipteach
 1918 — Aleksandr Solzhenitsyn, scríbhneoir agus staraí Rúiseach (b. 2008)
 1925 — Paul Greengard, néareolaí Meiriceánach
 1941 — Max Baucus, Seanadóir na Stát Aontaithe
 1942 — Derek Parfit, fealsamh Briotanach
 1943 — Carl Iwan Clowes, Lia comhairleach
 1943 — John Kerry, Seanadóir na Stát Aontaithe
 1963 — David Hilditch, polaiteoir i dTuaisceart Éireann
 1969 — Viswanathan Anand, ficheallaí Indiach
 1974 — Ben Shephard, láithreoir 
 1981 — Javier Saviola, imreoir sacair Airgintíneach
 1984 — Leighton Baines, imreoir sacair Sasanach
 1989 — Kellie Harrington, dornálaí
 1996 — Hailee Steinfeld, aisteoir agus amhránaí

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 384 — Pápa Damasus I (r. 305)
 1511 — Bianca Maria Sforza, banríon na Rómhánach
 1840 — Kokaku, 69, impire na Seapáine (r. 1771)
 1955 — Johnny Connor, polaiteoir Éireannach
 1964 — Sam Cooke, amhránaí agus cumadóir Meiriceánach
 1972 — Edward Cotter, polaiteoir Éireannach
 1973 — Walter Furlong, polaiteoir Éireannach
 1979 — James Jerome Gibson, síceolaí Meiriceánach
 2007 — Christie Hennessy, amhránaí agus cumadóir amhrán Éireannach (r. 1945)
 2012 — Ravi Shankar, seinnteoir siotáir Indiach
 2017 — Keith Chegwin, Aisteoir agus láithreoir teilifíse (r. 1957)
 2017 — Seán Ó hÉalaí, craoltóir Éireannach

Tarluithe eile 

1211
Nollaig, 11
9 Samhain

Is é an 9 Samhain an 313ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 314ú lá i mbliain bhisigh. Tá 52 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 An Asarbaiseáin- Lá na Brataí
 An Chambóid - Lá na Saoirse

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1841 — Éadbhard VII, rí na Ríochta Aontaithe (b.1910)
 1875 — Hugh Lane, déileálaí ealaíne Éireannach (b.1915)
 1885 — Hermann Weyl, matamaiticeoir Gearmánach (b. 1955)
 1893 — Liam Ó Loingsigh, oifigeach in Óglaigh na hÉireann (b.1923)
 1897 — Ronald George Wreyford Norrish, ceimiceoir Briotanach (b. 1978)
 1903 — Josefina Pla, file Paraguach (b. 1999)
 1914 — Hedy Lamarr, Ban-aisteoirí Meiriceánacha (b. 2000)
 1918 — Spiro Agnew, polaiteoir Meiriceánach (b. 1996)
 1926 — Hugh Leonard, drámadóir agus iriseoir Éireannach (b.2009)
 1929 — Imre Kertész, scríbhneoir Ungárach (b. 2016)
 1934 — Carl Sagan, réaltfhisiceoir, cosmeolaí, údar, agus múinteoir Meiriceánach (b. 1996)
 1952 — Sherrod Brown, seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá
 1959 — Tony Slattery, aisteoir agus fuirseoir Sasanach
 1961 — Jill Dando, iriseoir agus léitheoir Sasanach (b. 1999)
 1967 — Wendy Morton, polaiteoir Briotanach
 1975 — James Browne, polaiteoir Éireannach
 1978 — Máirtín Mac Cumascaigh, iománaí Éireannach
 1979 — Caroline Flack, láithreoir teilifíse agus raidió Sasanach (b. 2020)
 1979 — Martin Taylor, imreoir sacair Sasanach
 1987 — Tom Condon, iománaí Éireannach
 1995 — Rónán Ó Meachair, iománaí Éireannach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1148 — Naomh Maelmhaedhoc Ó Morgair, easpag Éireannach (r. 1094)
 1778 — Giambattista Piranesi, péintéir Iodálach (r 1720)
 1928 — Fanny Inama von Sternegg, péintéir Ostarach (r. 1870)
 1937 — Ramsay MacDonald, Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe (r. 1886)
 1940 — Neville Chamberlain, polaiteoir Briotanach (r. 1869)
 1950 — Diarmuid Lynch, polaiteoir Éireannach (r. 1878)
 1953 — Dylan Thomas, file agus scríbhneoir Breatnach (r. 1914)
 1957 — Peter O'Connor, lúthchleasaí Éireannach (r. 1872)
 1970 — Charles de Gaulle, ginearál agus uachtarán na Fraince (r. 1890)
 1993 — Éamon Rooney, polaiteoir Éireannach 
 2003 — Art Carney, aisteoir Meiriceánach (r. 1918)
 2008 — Miriam Makeba, amhránaí iomráiteach (r. 1932)
 2011 — Har Gobind Khorana, bitheolaí móilíneach Pacastánach (r. 1922)
 2017 — John Hillerman, aisteoir Meiriceánach (r. 1932)
 2021 — Austin Currie, iarpholaiteoir Éireannach as Dún Geanainn (r. 1939)

Tarluithe eile 
 1872 - Déanadh scrios ar 800 foirgneamh i mBostún, Massachusetts
 1953 - Bhain an Chambóid neamhspleáchas amach ón bhFrainc
 1963 - Maraíodh os cionn 450 mianadóir de bharr pléascadh deannach guail a tharla faoi thalamh i mianach sa tSeapáin
 1965 - Cuireadh deireadh le pionós an bháis sa Bhreatain
 1989 - Thit Balla Bheirlín.
 2004 - D'eisigh Mozilla Firefox 1.0.

1109
Samhain, 09
1842



Tarluithe 
 Bunaithe an iris The Nation
 Tógann na Sasanaigh Hong Cong.

Breitheanna 
 11 Eanáir — William James, síceolaí is fealsamh Meiriceánach
 7 Márta — Henry Hyndman, polaiteoir Briotanach
 18 Márta — Stéphane Mallarmé, file Francach
 12 Bealtaine — Jules Massenet, cumadóir ceoil Francach (b. 1912)
 13 Bealtaine — Arthur S. Sullivan, cumadór Sasanach (b. 1900)
 29 Meitheamh — Muiris Ó Daimhín, riarthóir CLG
 23 Lúnasa — Osborne Reynolds, innealtóir agus fisiceoir Éireannach (b. 1912)
 20 Meán Fómhair — James Dewar, ceimicí is fisicí Albanach (b. 1923)
 21 Meán Fómhair – Abd-ul-Hamid II, sabhdán Otamánach (b. 1918)
 1 Deireadh Fómhair — S. Subramania Iyer, dlíodóir Indiach
 12 Samhain — An Tiarna Rayleigh, fisiceoir Sasanach

Básanna 
 13 Márta — Henry Shrapnel, ginearál Briotanach
 8 Bealtaine — Jules Dumont d'Urville, taiscéalaí Francach
 24 Deireadh Fómhair — Bernardo O'Higgins, "Athair na Sile" (r. 1778)
 17 Nollaig — Benjamin O’Fallon, 1793-1842 , Gníomhaire Indiach

Blianta
3 Meitheamh

Is é an 3 Meitheamh an 154ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra nó an 155ú lá i mbliain bhisigh. Tá 211 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 An Rúis - Vladimirskaya

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1544 — William Gilbert, lia is fisicí Sasanach
 1726 — James Hutton, geolaí Albanach
 1761 — Henry Shrapnel, ginearál Briotanach
 1808 — Jefferson Davis, Uachtarán an Stáit Chónaidhmthe (b. 1889)
 1843 — Frederik VIII, rí na Danmhairge (b.1912)
 1865 — Seoirse V, rí na Ríochta Aontaithe (b.1936)
 1877 — Raoul Dufy, ealaíontóir Francach
 1878 — Sinéad de Valera, bean chéile Éamoinn de Valera (b.1975)
 1899 — D. A. Binchy, scoláire Éireannach
 1899 — Georg von Békésy, fisiceoir Ungárach
 1906 — Josephine Baker, ban-aisteoir agus amhránaí Francach a rugadh i Meiriceá
 1910 — Paulette Goddard, ban-aisteoir Meiriceánach
 1925 — Tony Curtis, aisteoir scannán Meiriceánach
 1926 — Allen Ginsberg, file Meiriceánach
 1931 — Raúl Castro, Uachtarán ar Chúba
 1942 — Curtis Mayfield, amhránaí agus léiritheoir ceoil Meiriceánach
 1946 — Eddie Holman, ceoltóir Meiriceánach
 1949 — David Evennett, polaiteoir Briotanach
 1983 — Colm Cúipéir, peileadóir
 1986 — Rafael Nadal, imreoir leadóige Spáinneach
 1987 — Angela Crawley, polaiteoir Albanach
 1987 — Michelle Keegan, ban-aisteoir Briotanach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1543 — Nicolaus Copernicus, matamaiticeoir agus réalteolaí Polannach
 1657 — William Harvey, 79, lia (r.1578)
 1875 — Georges Bizet, 36, cumadóir ceoil (r.1838)
 1898 — Samuel Plimsoll, polaiteoir Briotanach
 1899 — Johann (Óg) Strauß, cumadóir Ostarach
 1924 — Franz Kafka, 40, scríbhneoir (r.1883)
 1963 — Pápa Eoin XXIII, pápa (r.1881)
 1964 — Frans Eemil Sillanpää, scríbhneoir Fionlannach
 1966 — Fionán Ó Loingsigh, polaiteoir agus breitheamh Éireannach
 1987 — Jackie Fields, dornálaí Meiriceánach
 1994 — Aída Cartagena Portalatín, file as an bPoblacht Dhoiminiceach
 2001 — Anthony Quinn, aisteoir Meicsiceach
 2010 — Rue McClanahan, ban-aisteoir
 2016 — Muhammad Ali, Dornálaí Meiriceánach (r. 1942)

Tarluithe eile 
 1937 - Phós Diúc Windsor, Éadbhard VIII, a thug suas an choróin, Wallis Warfield Simpson sa Fhrainc.
 1962 - Bhásaigh 150 duine i dtimpiste eitleáin Air France ag Aerfort Orly i bPáras.
 1991 - Mharaigh saighdiúirí i dTuaisceart Éireann triúr baill den IRA.

0603
Meitheamh, 03
11 Eanáir

Is é an 11 Eanáir an 11ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 354 lá fágtha sa bhliain nó 355 i mbliain bhisigh.

Féilte 
 Maracó - Lá na Saoirse

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1462 — Piero di Cosimo, péintéir Iodálach
 1501 — Pápa Gréagóir XIII, Pápa ó 1572 go 1585
 1775 — Alexander Hamilton, theoiricí polaitiúil agus státaire Meiriceánach (b. 1804)
 1786 — Joseph Jackson Lister, fisiceoir Briotanach
 1836 — George Sigerson, dochtúir agus scríbhneoir Éireannach
 1842 — William James, síceolaí is fealsamh Meiriceánach
 1863 — Herbert Ward, dealbhóir Sasanach
 1882 — Richard Holohan, polaiteoir Éireannach
 1924 — Roger Charles Louis Guillemin, dochtúir Francach
 1938 — Arthur Scargill, Ceardchumannaí Briotanach
 1942 — Muriel Day, amhránaí Éireannach
 1949 — Billy Roche, scríbhneoir Éireannach
 1957 — Bryan Robson, iar-imreoir agus bainisteoir sacair
 1962 — Melanie Hill, ban-aisteoir Briotanach
 1967 — Michael Healy-Rae, polaiteoir Éireannach
 1971 — Colm Keaveney, polaiteoir Éireannach de chuid Fianna Fáil
 1971 — Mary J. Blige, amhránaí Meiriceánach
 1973 — Paul Kehoe, polaiteoir Éireannach de chuid Fine Gael
 1975 — Matteo Renzi, polaiteoir Iodálach
 1978 — Emile Heskey, Iar-imreoir sacair Sasanach
 1979 — Henry Shefflin, iománaí
 1981 — Jamelia, amhránaí Briotanach
 1982 — Alan Ó Brógáin, imreoir peil Ghaelach
 1988 — Simon Ferry, peileadóir
 1994 — Damien Ó Ciaragáin, imreoir peil Ghaelach
 1998 — Louisa Johnson, amhránaí Briotanach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 142 — Pápa Hyginus 
 705 — Pápa Eoin VI, (r. 655)
 1753 — Hans Sloane, Lia (r. 1660)
 1801 — Domenico Cimarosa, cumadóir ceoldrámaí Iodálach
 1843 — Francis Scott Key, 63, dlíodóir agus liriceoir Meiriceánach (r.1779)
 1891 — Georges-Eugène Haussmann, oifigeach agus polaiteoir Francach
 1928 — Thomas Hardy, Údar agus file Sasanach (r. 1840)
 1966 — Hannes Kolehmainen (Hymyïlevä Hannes), lúthchleasaí Fionlannach (r.1889)
 1972 — Padraic Colum, scríbhneoir Éireannach
 1991 — Carl David Anderson, eolaí Meiriceánach
 1999 — Brian Moore, úrscéalaí (r.1921)
 1999 — Josefina Pla, file Paraguach
 2008 — Edmund Hillary, sléibhteoir agus taiscéalaí Nua-Shéalannach (r.1919)
 2011 — Zoltán Berczik, imreoir leadóg bhoird

Tarluithe eile 
 1962 - Maraíodh 4,000 duine i maidhm shléibhe a tharla i bPeiriú
 1998 - Maraíodh 100 duine i sléacht a déanadh ar dhá bhaile san Ailgéir

0111
Eanáir, 11
1844



Tarluithe

Breitheanna 
 7 Eanáir — Bernadette Soubirous, naomh Francach
 20 Feabhra — Ludwig Boltzmann, fisiceoir Ostarach (r. 1906) 
 18 Márta — Nikolai Rimsky-Korsakov, cumadóir ceoil Rúiseach (b. 1908)
 30 Márta — Paul Verlaine, file Francach
 16 Aibreán — Anatole France, scríbhneoir Francach (b. 1924)
 21 Bealtaine — Henri Rousseau, ealaíontóir Francach (b. 1910)
 22 Bealtaine — Mary Cassatt, ealaíontóir Meiriceánach (b. 1926)
 28 Meitheamh — John Boyle O'Reilly, file, úrscéalaí, agus gníomhaí ar son na hÉireann
 3 Iúil — Dankmar Adler, ailtire Gearmánach-Mheiriceánach (b. 1900)
 11 Iúil —Peadar I, rí na Seirbia (b. 1921)
 28 Iúil — Gerard Manley Hopkins, file Sasanach (b. 1889)
 28 Iúil — Howard Grubb, ceapadóir Éireannach (b. 1931) 
 4 Meán Fómhair — Ernst Windisch, scoláire Gearmánach
 15 Deireadh Fómhair — Friedrich Nietzsche, fealsamh Gearmánach (b. 1900) 
 22 Deireadh Fómhair — Louis Riel, ceannaire polaitiúil agus reibiliúnach Ceanadach (b. 1885)
 22 Deireadh Fómhair — Sarah Bernhardt, aisteoir (b. 1923)
 24 Deireadh Fómhair — Karl Lueger, polaiteoir Ostarach
 21 Samhain — William Máirtín Ó Murchadha, polaiteoir agus fear gnó Éireannach
 25 Samhain — Karl Friedrich Benz, déantóir gluaisteán Gearmánach (b. 1929)

Básanna 
 15 Feabhra — Henry Addington, Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe ó 1801 go 1804
 29 Lúnasa — Éamann Iognáid Rís, eaglaiseach Éireannach (r. 1762)
 6 Meán Fómhair — John Dalton, eolaí Sasanach (r. 1766)

Blianta
21 Meitheamh

Is é an 21 Meitheamh an 172ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 173ú lá i mbliain bhisigh. Tá 193 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 An Ghraonlainn - Lá Náisiúnta

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 598 — Pápa Máirtín I, (b. 656)
 1002 — Pápa Leon IX, (b. 1054)
 1572 — Ben Jonson, scríbhneoir Sasanach
 1781 — Siméon Denis Poisson, matamaiticeoir Francach
 1882 — Lluís Companys, polaiteoir Catalónach (b.1940)
 1905 — Jean Paul Sartre, scríbhneoir agus fealsamh (b.1980)
 1912 — Nancy Corrigan, eitleoir Meiriceánach
 1921 — Jane Russell, ban-aisteoir agus mainicín Meiriceánach
 1927 — Seán de Fréine, scríbhneoir Éireannach
 1953 — Benazir Bhutto, polaiteoir Pacastánach (b.2007)
 1954 — Anne Kirkbride, ban-aisteoir Sasanach
 1959 — John Baron, polaiteoir Briotanach
 1978 — Tomás Ó Sé, peileadóir 
 1979 — Chris Pratt, aisteoir Meiriceánach
 1981 — Brandon Flowers, amhránaí Meiriceánach
 1982 — An Prionsa William, Diúc Cambridge
 1983 — Edward Snowden, Ríomheolaí agus sceithire Meiriceánach
 1985 — Lana Del Rey, amhránaí-cumadóir Meiriceánach 
 1987 — Khatia Buniatishvili, pianódóir
 1989 — Jascha Washington, aisteoir Meiriceánach
 1990 — Ričardas Berankis, imreoir leadóige
 1997 — Rebecca Black, amhránaí, rinceoir agus aisteoir Meiriceánach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1377 — Éadbhard III, 64, Rí Shasana (r.1312)
 1527 — Niccolò Machiavelli, 58, údar agus polaiteoir Iodálach (r.1469)
 1652 — Inigo Jones, ailtire Sasanach
 1748 — Daniel Sarrabat, péintéir Francach
 1874 — Anders Jonas Ångström, fisiceoir Sualannach
 1876 — Antonio López de Santa Anna, laochra, uachtarán, ceannaire míleata
 1908 — Nikolai Rimsky-Korsakov, 64, cumadóir ceoil Rúiseach (r.1844)
 1940 — John Taliaferro Thompson, saighdiúir is ceapadóir Meiriceánach
 1959 — John O'Leary, polaiteoir Éireannach
 1986 — Cathal Coughlan, polaiteoir Éireannach

Tarluithe eile 
 1945 - Ghéill trúpaí na Seapáine do Mheiriceá ar oileán Okinawa
 1978 - Maraíodh sibhialtach agus triúr baill den IRA ag oifig poist, Baile na Saileán, nuair a scaoileadh Fórsaí Armtha na Breataine orthu.

0621
Meitheamh, 21
16 Lúnasa

Is é an 16 Lúnasa an 228ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 229ú lá i mbliain bhisigh. Tá 137 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Palau-de-Cerdagne (An Fhrainc) - Xicolatada

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1821 — Arthur Cayley, matamaiticeoir Sasanach
 1860 — Jules Laforgue, file Francach
 1863 — Frederick Stanley Kipping, ceimiceoir Briotanach
 1888 — T. E. Lawrence, leifteanantchoirnéal, taidhleoir agus scríbhneoir Briotanach
 1903 — Joe Dundee, dornálaí Meiriceánach
 1911 — Ernst Friedrich Schumacher, eacnamaí (b. 1977)
 1929 — Bill Evans, Pianódóir snagcheoil Meiriceánach
 1933 — Julie Newmar, ban-aisteoir Meiriceánach
 1939 — Seán Mac Brádaigh, ardeaspag Ard Mhacha
 1942 — John Challis, aisteoir Sasanach
 1955 — James Reilly, polaiteoir Éireannach de chuid Fine Gael
 1958 — Angela Bassett, ban-aisteoir Meiriceánach
 1958 — Diane Dodds, polaiteoir Briotanach
 1958 — Madonna, amhránaí
 1966 — Barra Mac Giolla Duibh, polaiteoir Éireannach
 1969 — Kate Higgins, guthaisteoir Meiriceánach
 1972 — George Stroumboulopoulos, craoltóir Ceanadach
 1981 — Roque Santa Cruz, imreoir sacair
 1982 — Joleon Lescott, imreoir sacair Sasanach
 1986 — Ashton Shepherd, ceoltóir tíre Meiriceánach
 1988 — Lisa McHugh, amhránaí Éireannach
 1991 — Evanna Lynch, ban-aisteoir Éireannach
 1992 — Diego Schwartzman, imreoir leadóige Airgintíneach
 1992 — Nicolás Kicker, imreoir leadóige as an Airgintín

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1835 — John Cary, Greanadóir is cairteolaí Sasanach
 1886 — Ramakrishna, misteach Indiach
 1893 — Jean-Martin Charcot, néareolaí Francach
 1898 — Robert Wilhelm Bunsen, ceimiceoir Gearmánach
 1911 — Patrick Francis Moran, cairdinéal Caitliceach
 1921 — Peadar I, 77, rí na Seirbe (r. 1844)
 1948 — Babe Ruth, 53 (r. 1895)
 1949 — Margaret Mitchell, údar agus iriseoir Meiriceánach
 1956 — Bela Lugosi, aisteoir Ungárach-Meiriceánach
 1957 — Irving Langmuir, ceimicí Meiriceánach
 1975 — Gearóid Mac Spealáin, scríbhneoir agus staraí Éireannach
 1977 — Elvis Presley, 42, ceoltóir popcheoil agus rac-cheoil (r. 1935)
 1979 — John Diefenbaker, polaiteoir Ceanadach (r. 1895)
 1986 — Jaime Saenz, scríbhneoir Bolavach
 2006 — Alfredo Stroessner, Uachtarán Pharagua
 2008 — Ronnie Drew, 74, amhránaí agus ceoltóir traidisiúnta Éireannach (r. 1934)
 2018 — Aretha Franklin, 76 (r. 1942)
 2019 — José Nápoles, dornálaí Cúbach-Meicsiceach
 2019 — Peter Fonda, aisteoir Meiriceánach

Tarluithe eile 
 1960 - Bhain an Chipir a neamhspleáchas amach ón RA
 2001 - Cúisíodh iarbhuitléir don Banphrionsa Diana de bharr na céadta earraí a ghoid as a teach sa Bhreatain Bheag

0816
Lúnasa, 16
25 Samhain

Is é an 25 Samhain an 329ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 330ú lá i mbliain bhisigh. Tá 36 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 An Bhoisnia-Heirseagaivéin - Lá Náisiúnta (1943)
 Suranam - Lá na Saoirse (ón Ísiltír, 1975)

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1846 — Carrie Nation, gníomhaíoch toirmisc Meiriceánach (b.1911)
 1881 — Pápa Eoin XXIII, pápa ar an Eaglais Chaitliceach idir 1958 agus 1963 (b.1963)
 1886 — Frank MacDermot, polaiteoir Éireannach
 1900 — Helen Gahagan Douglas, ban-aisteoir agus polaiteoir Meiriceánach
 1914 — Joe DiMaggio, Imreoir daorchluiche lár páirce Meiriceánach
 1915 — Augusto Pinochet, ginearál agus ceannaire na Sile (b.2006)
 1920 — Patrick J. Reynolds, polaiteoir Éireannach
 1938 — Stephen F. Cohen, staraí Meiriceánach
 1947 — Seán Ardagh, polaiteoir Éireannach de chuid Fianna Fáil
 1950 — Ned O'Sullivan, polaiteoir Éireannach
 1953 — Katherine Zappone, polaiteoir Éireannach a rugadh sna Stáit Aontaithe
 1959 — Merlinda Bobis, scríbhneoir agus acadóir de chuid na nOileán Filipíneach agus na hAstráile
 1959 — Teárlach Ceanadach, polaiteoir Briotanach
 1984 — Gaspard Ulliel, aisteoir Francach
 1992 — Ana Bogdan, imreoir leadóige Rómánach
 2001 — Alex Bain, aisteoir Sasanach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1797 — Charles Walmesley, Biocáire Aspalda Shasana agus na Breataine Bige
 1884 — Hermann Kolbe, ceimiceoir Gearmánach
 1950 — Johannes Vilhelm Jensen, údar Danmhargach
 1957 — Ernest Oppenheimer, fear gnó as an Afraic Theas
 1963 — Jean Brooks, ban-aisteoir
 1970 — Yukio Mishima, údar Seapánach
 1980 — Joseph Sweeney, polaiteoir Éireannach
 2005 — George Best, imreoir sacair (r.1946)
2016 — Fidel Castro, ceannasaí polaitiúil Cúbach (r. 1926)
 2016 — Ron Glass, aisteoir Meiriceánach
 2017 — Biddy White Lennon, ban-aisteoir agus scríbhneoir bia Éireannach
 2020 — Diego Maradona, peileadóir hAirgintíne

Tarluithe eile 
 1913 - Bunaíodh Óglaigh na hÉireann
 1963 - Cuireadh John F. Kennedy i Reilig Náisiúnta Arlington
 1974 - D'fhógair Rúnaí Baile Shasana Roy Jenkins gur eagraíocht mhídhleathach a bhí san IRA Sealadach i Sasana

1125
Samhain, 25
Juan Carlos I na Spáinne

Ba é a Mhórgacht Rí Juan Carlos I (Juan Carlos Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias; rugadh ar an 5 Eanáir, 1938, é sa Róimh, an Iodáil) rí agus ceann stáit na Spáinne ó 1975 go 2014. Tháinig Felipe VI na Spáinne mar chomharba air ar 19 Meitheamh 2014.

Monarcaí
Daoine a rugadh i 1938
Daoine beo
An Spáinn
26 Eanáir

Is é an 26 Eanáir an 26ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 339 lá fágtha sa bhliain nó 340 i mbliain bhisigh.

Féilte 
 An Astráil - Lá na hAstráile (1788)
 An India - Lá na Poblachta (1950)
 Uganda - Lá na Saoirse (1986)

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1813 — Juan Pablo Duarte, bunaitheoir na Poblachta Doiminicí
 1825 — Séamas Mac Stiofáin, reibiliúnach Éireannach
 1880 — Douglas MacArthur, ginearál Meiriceánach
 1904 — Patrick Burke, polaiteoir Éireannach
 1904 — Seán MacBride, polaiteoir agus taidhleoir (b.1988)
 1915 — William Hopper, aisteoir Meiriceánach
 1918 — Nicolae Ceausescu, ceannaire cumannach na Rómáine (b.1989)
 1921 — Morita Akio, fear gnó Seapánach
 1922 — Seán Flanagan, polaiteoir Éireannach
 1926 — Paul Newman, aisteoir agus fiontraí Meiriceánach (b.2008)
 1950 — Jörg Haider, polaiteoir Ostarach (b.2008)
 1953 — Anders Fogh Rasmussen, príomh-aire na Danmhairge 
 1958 — Anita Baker, amhránaí agus cumadóir Meiriceánach
 1963 — José Mourinho, bainisteoir sacair
 1971 — Regina Doherty, polaiteoir Éireannach
 1984 — Iain Turner, imreoir sacair Briotanach
 1988 — Błażej Augustyn, imreoir sacair Polannach
 1990 — Sergio Pérez, tiománaí carr rásaíochta Meicsiceach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1878 — Ernst Heinrich Weber, síceolaí Gearmánach
 1878 — Kirkpatrick Macmillan, ceapadóir Albanach
 1891 — Nikolaus Otto, cumadóir agus innealtóir Gearmánach (r.1832)
 1895 — Arthur Cayley, matamaiticeoir Sasanach
 1962 — Lucky Luciano, coirpeach agus drongadóir Meiriceánach de phór na Sicile
 1978 — Leo Genn, aisteoir Briotanach
 1980 — John Doherty, fidléir Éireannach
 2005 — Jackie Henderson, iar-imreoir sacair (r.1932)
 2020 — Kobe Bryant (r.1978)

Imeachtaí eile 
 1531 - Bhuail crith talún Liospóin, sa Phortaingéil, agus fuair na deich mílte bás. 

0126
Eanáir, 26
4 Samhain

Is é an 4 Samhain an 308ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 309ú lá i mbliain bhisigh. Tá 57 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Panama - Lá na mBratach

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1790 — Carlos Antonio López, polaiteoir as Paragua (b.1862)
 1872 — John O'Hanlon, polaiteoir Éireannach
 1918 — Art Carney, aisteoir Meiriceánach
 1932 — Tommy Makem, ceoltóir Éireannach (b.2007)
 1951 — Traian Băsescu, polaiteoir Rómáineach
 1955 — Matti Vanhanen, príomh-aire na Fionlainne
 1957 — Dónall Ó Cualáin, garda Éireannach
 1957 — Tony Abbott, polaiteoir Astrálach agus 28ú Príomh-Aire na hAstráile
 1969 — Matthew McConaughey, aisteoir Meiriceánach
 1969 — Sean John "Puff Daddy" Combs, léiritheoir agus ceoltóir rap 
 1972 — Luís Figo, imreoir sacair 
 1974 — Michael Bauer, saineolaí ar Ghaeilge na hAlban
 1989 — Holly Cairns, polaiteoir Éireannach
 1989 — Seán Cúipéir, imreoir peil Ghaelach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1847 — Felix Mendelssohn, 38, cumadóir ceoil (r.1809)
 1856 — Hippolyte Paul Delaroche, péintéir Francach
 1984 — Fintan Coogan, Mór, polaiteoir Éireannach
 1985 — Cus D'Amato, traenálaí dornálaíochta Meiriceánach
 1995 — Gilles Deleuze, fealsamh Francach
 1995 — Yitzhak Rabin, 73, saighdiúir agus polaiteoir (r.1922)
 2019 — Gay Byrne, láithreoir teilifíse (r. 1934)

Tarluithe eile 
 2008 - Bhuaigh Barack Obama toghchán uachtaránachta Mheiriceá

1104
Samhain, 04
Pengő

B'iarairgeadra Ungárach é an pengő a bhí in úsáid idir 21 Eanáir 1927 agus 31 Iúil 1946 nuair a d'éisíodh an forint ina áit tar éis tréimhse hipearbhoilscithe. Bhí 100 fillér sa phengő.

Tosach 
I ndiaidh an Chéad Chogaidh Domhanda bhí ard-ráta boilscithe ar an krone Ostra-Ungárach (korona san Ungáiris .i. 'coróin'). Laistigh den Ungáir éisíodh airgead nua, an pengő, agus luach 12,500 krone air. Sainníodh luach an phengő mar seo: b'fhiú cileagram óir an méid 3,800 pengő. Níor éisíodh pengő óir áfach, mar a rinneadh i gcás an krone.

Deireadh an phengő 
Chaill an pengő cuid mhór a luacha tar éis an Dara Chogadh Domhanda agus ba shin an ráta hipearbhoilscithe is airde a thaifeadadh riamh. Athluacháladh an pengő ach níor stop an hipearbhoilsciú agus fad is go raibh na praghsanna ag ardú gan stop ná stad, éisíodh airgead i luacha níos airde fós gur shroicheadh luach seisilliún (míle billiún billiún, 1021) pengő (íomhá). Priontáladh an luach seo ach níor éisíodh é. Is é an luach airgid is airde a bhí in úsáid ná 100 billiún billiún (100 cuintilliún, 1020) pengő (íomhá).

Níor féidir an geilleagar Ungárach a dhaigniú ach trí cruthú airigid nua agus mar sin, cruthaíodh an forint ar luach 400 ochtailliún (400 billiún billiún billiún, 4×1029) pengő ar 1 Lúnasa 1946.

Airgead
Baile na Mainistreach

Is baile mór é Baile na Mainistreach nó Baile Úr na Mainistreach (Béarla: Newtownabbey), é suite ar an taobh thuaidh Bhéal Feirste i gContae Aontroma na hÉireann. Tá 80,000 duine ina gcónaí sa Chomhairle Buirg, atá le fail i mBaile na Mainistreach, Bealach Chláir, agus Gleann Gorm Liath. Ceantrar Aontachtóirí atá ann den chuid is mó, agus breis is 75% den daonra Protastúnach.

Bailte i gContae Aontroma
Scramóg

Is baile beag i gContae Ros Comáin é Scramóg (Béarla: Scramoge), atá suite ar an gcrosbhóthar idir an N5 agus an R371, 18 ciliméadar ó bhaile Longfort. Níl an baile ach cúpla míle ó abhainn na Sionainne freisin.

Bailte i gContae Ros Comáin
N7

Ceanglaíonn an N7 Baile Átha Cliath (ag an M50) le Luimneach. Tá an cúrsa iomlán timpeall 195 ciliméadar (120 mhíle) i bhfad, agus tá an bóthar an-tábhactach don Plean Forbartha Náisiúnta. Faoi láthair na huaire, tá sé á ath-thógáil mar mhótorbhealach (mar an M7) ag an Údarás um Bóithre Náisiúnta.

Bealach an N7 
Sular thosnaíodh ar thógáil an mhótorbhealaigh M7, bhí na bailte seo suite ar bhealach an N7:
 Teach Sagard, Contae Átha Cliath
 Ráth Cúil, Contae Átha Cliath
 An Nás, Contae Chill Dara
 Droichead Nua, Contae Chill Dara (óna théann an M9/N9 ó dheas go dtí Port Láirge)
 Cill Dara, Contae Chill Dara
 Mainistir Eimhnín, Contae Chill Dara
 Baile Briotás, Contae Laoise
 Port Laoise, Contae Laoise (óna théann an M8/N8 ó dheas go dtí Corcaigh) agus an N80 ó dheas go dtí Ceatharlach agus ó thuaidh go dtí Áth Luain)
 Maighean Rátha, Contae Laoise
 Buiríos Mór Osraí, Contae Laoise
 Ros Cré, Contae Thiobraid Árann (óna théann an N62 ó thuaidh go dtí Biorra agus ó dheas go dtí Dúrlas)
 Dún Chairin, Contae Uíbh Fhailí
 Muine Gall, Contae Uíbh Fhailí
 Tuam Uí Mheardha, Contae Thiobraid Árann
 An tAonach, Contae Thiobraid Árann (óna théann an N52 ó thuaidh go dtí Áth Luain))
 Cnoc an Éin Fhinn, Contae Thiobraid Árann
 Áth na Coite, Contae Luimnigh

Tógáil an Mhótarbhealaigh M7 
Sa bhliain 2009, bhí tógáil an M7 curtha i gcríoch idir An Nás agus Port Laoise agus idir Áth na Coite agus deireadh an N7 ag Timpeallán Ráth Bhán ar imeall Luimnigh. Is mór-bhóithre dúbailte de chaighdeán mhótarbhealaigh an stráicé idir Baile Átha Cliath agus An Nás

Tá sé beartaithe go n-osclófar stráiceanna eile an M7/N7 mar a leanas:
 M7 Port Laoise go dtí Buiríos Mór Osraí, 2009
 M7 Buiríos Mór Osraí go dtí Tuam Uí Mheardha, 2011
 M7 Tuam Uí Mheardha go dtí Áth na Coite, 2009
 M7 Ráth Bhán go dtí an N18 i gCuanach (Tollán na Sionainne), 2010

Féach ar 
 Bóithre agus mótarbhealaí in Éirinn

Tagairtí 

Bóithre in Éirinn
John Ensign

Is é John Eric Ensign (rugadh 25 Márta 1958) iarsheanadóir na Stát Aontaithe shóisearach ó Nevada. Is ball den Pháirtí Poblachtach é. Rugadh é i Roseville, California, ach bhog seisean agus a chlann go dtí Nevada nuair a bhí sé óg. D'fhreastail sé ar ollscoileanna i Nevada, Oregon agus Colorado. Fuair sé dintiúirí mar thréidlia sa bhliain 1985. Is fear gnó é agus bhunaigh sé ospidéal d'ainmhithe i Las Vegas, mar a bhfuil sé ag obair anois.

Chuaigh sé le polaitíocht agus toghadh mar ionadaí i dTeach Ionadaithe na Stát Aontaithe é sa bhliain 1994. hAthtoghadh é sa bhliain 1996 ach níor sheas sé arís sa bhliain 1998. Rith sé don Seanad ach chaill sé do Harry Reid, Daonlathach. Fuair sé áit sa Seanad tar éis a dhara iarracht, sa bhliain 2000.

Do b'é Ensign an príomhghlór i gcoinne rialú na Cúirte Uachtaraí "Kelo v. New London". Sa chás úd dúirt an chúirt go raibh cead ag rialtais áitiúla (London, Connecticut a bhí i gceist) iallach a chur ar úinéirí a dtalamh agus tithe a dhíol ar mhaitheas fhobairt phríobháideach.

Fuair Seanadóir Ensign moladh ó chuid mhaith eagraíochtaí mar gheall ar a choimeádachas fioscach. Sa bhliain 2003, d'ainmnigh an American Conservative Union Ensign in éineacht le Seanadóirí Chuck Hagel (NE) agus Don Nickles (OK) mar sheanadóirí is coimeádaí na bliana 2003. D'éirigh Ensign as a phost mar sheanadóir ar an 3 Bealtaine 2011 i ndiaidh imscrúdú um sárú eitice a bheith curtha ar siúl ina leith. Dean Heller, Poblachtach eile, a tháinig i gcomharbas air.

Ensign, John Eric
Ensign, John Eric
Daoine beo
Chuck Hagel

Is iarsheanadóir Meiriceánach é Charles Timothy "Chuck" Hagel (rugadh ar an 4 Deireadh Fómhair, 1946 é). Ba é Hagel an Seanadóir sinsearach ó Nebraska. Is ball den Pháirtí Poblachtach é. Toghadh ar dtús é i 1996 agus arís i 2002. Déantar cuir síos air mar éan corr polaitiúil, cosúil leis an Seanadóir Poblachtach agus seansaighdiúir John McCain.

Rugadh i North Platte, Nebraska, é, bhain sé céimeanna amach ón Brown Institute for Radio and Television i 1966 agus ó Ollscoil Nebraska ag Omaha i 1971. D’fhreastail sé ar coisithe Airm SA ó 1967-68, ag fáil céim an tsáirsint (E-5). Throid sé i Chogadh Vítneam agus fuair sé an Vietnamese Cross of Gallantry, an Purple Heart, an Army Commendation Medal, agus an Combat Infantryman Badge.

I mí Lúnasa 2004, d’admhaigh Hagel go raibh sé machnamh ar pháirt a ghlacadh san fheachtas don uachtaránacht i 2008. Labhair sé ag an toscaireacht Iowa ag an gComhdháil Náisiúnta Poblachtach sa bhliain 2004.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Daoine a rugadh i 1946
Daoine beo
Polaiteoirí na Stát Aontaithe
N80

Clúgaíonn an N80 Inis Córthaidh, Loch Garman, agus Calafort Ros Láir , leis an Lár na Tíre, Connacht agus, an taobh thiar thuaidh den tír. 

Bailte ar an gcúrsa
 Baile Mharasail (don N11)
 Baile Uí Chearnaigh
 Bun Clóidí
 Cill Damháin
 Balana (don N81)
 Ceatharlach (don N9)
 Baile Mhic Mhaoilir
 Baile Uí Laigheanáin (don N78)
 An Sráidbhaile
 Port Laoise (don M7, N7, agus N8)
 Móinteach Mílic
 Tulach Mhór (don N52)
 Clóirtheach
 An Móta (don N6)

Féach ar 
 Bóithre agus mótarbhealaí in Éirinn

Tagairtí 

Bóithre in Éirinn
Craig Thomas

Ba é Craig Lyle Thomas (17 Feabhra 1933 - 4 Meitheamh 2007) an seanadóir sinsearach ó Wyoming i Seanad Stáit Aontaithe Mheiriceá go dtí go bhfuair sé bás sa bhliain 2007. Ba bhall den Pháirtí Poblachtach é.

Ba shaineolaí i réimsí na talmhaíochta agus na tuathfhorbartha é Thomas. Bhí poist tábhachtacha aige i roinnt gníomhaireachtaí stáit. B'é a phost mar leasuachtarán feidhmiúcháin oifig feirme Wyoming ó 1965 go dtí 1974 an ceapachán is fada dá raibh aige. Bhí sé ina fhear gnó neamhspleách fosta. I 1984, toghadh ina fheisire in oireachtas an stáit é, agus d'fhreastail sé air go dtí 1989.

Sa bhliain 1989, d'éirigh Dick Cheney as ionad Wyoming i dTeach na nIonadaithe, agus d'ainmnigh an Páirtí Poblachtach Thomas mar iarrthóir aige sa toghchán. Bhuaigh sé agus atoghadh é i 1990 agus i 1992. I 1994 rith sé do Sheanad na Stát Aontaithe agus bhuaigh sé an toghchán sin freisin. Atoghadh é i 2000 agus 2006.
 

Polaiteoirí na Stát Aontaithe
Daoine a rugadh i 1933
Básanna in 2007
Cluain Mhic Nóis

Is mainistir stairiúil suite i gContae Uíbh Fhailí í Cluain Mhic Nóis. Tá an láthair taobh leis an tSionainn idir Baile Átha Luain agus Droichead na Sionainne, ar an mbóthar R444. 

Bhunaigh Naomh Ciarán í sa 6ú haois idir na blianta 545 agus 548. Rugadh Ciarán Mac a tSaor sa Ráth Cruachan i gContae Ros Comáin. 

Roimh an 9ú haois, bhí Cluain Mhic Nóis nasctha le na Ríthe i gConnachta.

Contae Uíbh Fhailí
Stair na hÉireann
Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann
Mainistreacha na hÉireann
Seandálaíocht
 Ardchrosa
Sūdoku

Is cluiche dúcheiste é Sūdoku, (Seapáinis: 数独, 'uimhir aonair'), a litrítear mar Sū Doku uaireanta. Is í aidhm an chluiche ná uimhir ó 1 go 9 a lonnú i ngach cillín ghreille, don chuid is mó greille 9×9 le fo-ghreillí 3x3 (ar a thugtar "réigiúin"), ag tosnú le uimhreacha áirithe líonta isteach cheana sa ghreille. Níl ach aon riail amháin ann chun an cluiche a imirt - líon isteach an ghreille sa chaoi is nach bhfuil aon uimhir in aon tsraith, cholún nó réigiún faoi dhó. Tá leagan amach na greille cosúil le crosfhocail agus fadhbanna fichille a fhoilsítear de ghnáth sna nuachtáin. 

Chruthaigh an matamaiticeoir Eilvéiseach Leonardo Eulero dúcheist an-chosúil le Sūdoku i 1784. Bhain an cluiche cáil amach don chéad uair sa tSeapáin i 1986 agus baineadh cáil idirnáisiúnta amach don chluiche i 2005. Is féidir cluichí Sūdoku a fháil anois sna nuachtáin is coitianta i mbeagnach gach aon tír - mar shampla, in The Irish Times in Éirinn, in The Times sa Bhreatain is in Corriere della Sera san Iodáil.

Naisc sheachtracha 
Ardán chun dul san iomaíocht i sudoku go hidirnáisiúnta. Ar fáil freisin i bhFraincis Sudoku, Gearmáinis Sudoku agus Iodáilis Sudoku. 
Caitheamh aimsire
Cluichí
Sky News Ireland

Ba stáisiún teilifís Nuacht é Sky News Ireland. Craolaigh British Sky Broadcasting é sa Poblacht na hÉireann ó 2004 go 2006. Ba ceanna de Sky News den chuid is mó é ach bhí fograí agus billeog nuachta ag 18:30 agus 22:00 ar SkyOne freisin.

Teilifís
Stáisiúin teilifíse na hÉireann
N17

Is príomhbhóthar náisiúnta é an N17. Téann a chúrsa trí iarthar na hÉireann , i gConnacht, ó Shligigh go Gaillimh.

Bailte ina gcúrsa;
 Sligeach (don N15 agus N16)
 Béal an Droichid (le seachbhóthar)
 Baile Easca Dara (le seachbhóthar, don N59)
 Cúil Mhuire (le seachbhóthar, don N4)
 Tobar an Choire
 Baile Chathail (don N5)
 An Lorgain
 Gleann Tabhráin (don N83)
 Cill Cheallaigh
 An Cnoc (le seachbhóthar)
 Clár Clainne Mhuiris (le seachbhóthar, don N60)
 Baile an Daigh
 Tuaim (don N83)
 Baile Chláir (don N18 agus N63)
 Gaillimh (don N6, N59 agus N84)

Féach ar 
 Bóithre agus mótarbhealaí in Éirinn

Tagairtí 

Bóithre in Éirinn
Meatán

CH4 is ea meatán, an t-alcán (hidreacarbón pairifín) is simplí dá bhfuil ann. Cruth teitrihéidreach atá ar an  móilín, agus is tábhachtach an cruth sin sa cheimic orgánach. Gás inlasta gan dath gan bholadh, príomhchuid den ghás nádúrtha. 

Éiríonn sé trí  dhianscaoileadh anaeróbach, as seangáin ar thalamh dhífhoraoisithe, mianaigh guail, dumpaí, portaigh,  dóiteáin foraoise, agus bealaí díleáite na mílte milliún ainmhithe ar domhan. Gás portaigh a thugtaí air leis na céadta bliain.

Iarmhairt cheaptha teasa 
Measann na heolaithe go bhfuil breis is dúbailt ar an tiúchan meatáin san aer le 300 bliain anuas, ó 650 cuid sa bhilliún go dtí 1700 cuid sa bhilliún, agus go bhfuil sé ag méadú 1% gach bliain anois. Cuireann sé go suntasach leis an iarmhairt  cheaptha teasa san atmaisféar agus le timpeall 25%  den fhorthéamh domhanda atá ag tarlú de bharr sceitheadh gáis cheaptha teasa ag an gcine daonna.

B'fhusa iarmhairt meatáin sa phróiseas seo a laghdú ná iarrnhairt déocsaíd charbóin, de bhrí nach maireann sé ach 10 mbliain san atmaisféar (maireann déocsaíd charbóin timpeall 200 bliain) agus nach gá ach gearradh siar 20% ar a tháirgeadh chun a thiúchan san atmaisféar a laghdú. Tá an tuairim ag eolaithe ar leith  go raibh tionchar tábhachtach ag meatán i dtéamh is fuarú an domhain sna hoighearaoiseanna seo caite.

Féach freisin 

 Gás nádúrtha
 Gáis
 Eatán
 Hidreacarbóin
 Iarmhairt cheaptha teasa

Tagairtí 
Alcáin
Breoslaí

Gáis
Jeff Sessions

Is polaiteoir Meiriceánach é Jefferson Beauregard Sessions III (rugadh 24 Nollaig 1946). Eisean Seanadóir na Stát Aontaithe sóisearach ó Alabama ó 1997 go 2017. Is ball den Pháirtí Poblachtach é agus in Alabama a chaith sé bunús a shaoil.

I mí na Samhna 2016, d'ainmnigh an tUachtarán tofa Donald Trump Sessions do phost Ard-Aighne na Stát Aontaithe. Deimhníodh an t-ainmniúchán sa Seanad ar 8 Feabhra 2017 le vóta 52-47. Luther Strange a tháinig i gcomharbas air mar sheanadóir.

Luathsaol 
Tógadh i Hybart, Alabama é. B'úinéir siopa tuaithe é a athair. Sa bhliain 1964 rinneadh Eagle Scout de. I ndiaidh dó críoch a chur lena chuid scolaíochta i gCamden, chuaigh Sessions go dtí Huntingdon College i Montgomery, Alabama agus bhain sé céim Baitsiléir Ealaíon amach sa bhliain 1969. Fuair sé céim Juris Doctor ó University of Alabama i 1973. 

D'oibrigh Sessions mar aturnae ar dtús in Russellville, Alabama agus i Mobile, sa stát céanna, ina dhiaidh sin, áit a bhfuil sé ina chónaí anois. D'oibrigh sé i gCúltaca Airm na Stát Aontaithe sna 1970í.

Slí bheatha pholaitiúil 
Tar éis dhá bhliain mar fho-aturnae SA leis an Dúiche Theas in Alabama (1975-1977), fuair Sessions ainmniúchán ó Uachtarán Ronald Reagan i 1981 and bhí sé cinntithe ag an Seanad mar Aturnae SA don Dúiche Theas in Alabama, agus d'oibrigh sé ag an phost sin ar feadh 12 bliain. Bhí Sessions tofa mar Ard-Aighne Alabama i 1995, ag comhlíonadh an phoist sin go dtí 1997.

I 1996 bhi sé tofa go Seanad na Stát Aonaithe. Bhí sé áth-tofa go héasca i 2002.
Poblachtach coimeádach atá ann, agus é cloí leis an seasamh Poblachtach maidir le gnóthaí eachtracha, cánacha agus beartas sóisialta. Cuireann sé i gcoinne ginmhilleadh agus tá sé faichilleach maidir le inimirce agus tráchtáil eachtrach. Lorgadh Sessions freisin teorannaigh cánacha agus caiteachas intíre. Is cosantóir do na fórsaí míleata é.

Tagairtí 

Polaiteoirí na Stát Aontaithe
Daoine a rugadh i 1946
Daoine beo
Steven Spielberg

Stiúrthóir agus léiritheoir scannáin Meiriceánach is ea Steven Allan Spielberg (rugadh 18 Nollaig 1946, Cincinnati, Ohio). Tá cáil air mar stiúrthóir scannáin sa gcatagóir "ficsean eolaíochta" - go háirithe Jurassic Park, Close Encounters of the Third Kind, Gremlins Minority Report, War of the Worlds agus E.T..

Rinneadh $8 billiún as a chuid scannán. Tá $3 billiún de mhaoin phearsanta aige dar le Forbes. Stiúraigh sé Jaws, E.T, Jurassic Park, scannáin fhicsean-eolaíochta, scannáin eachtraíochta agus scannáin mhór-eachtraíochta,le linn a réime. Pléann a chuid scannán leis an uileloscadh, an daoirse, an chogaíocht agus an sceimhlitheoireacht. 

Na tuismitheoirí a bhí aige ná Leah Alder agus Arnold Spielberg. Is pianódóir ceolchoirme agus úinéir bialainne, Leah Alder. Is innealtóir ríomhaireachta é Arnold Spielberg. Rinne sé Escape to Nowhere (scannán cogaidh) , agus an scannán Firelight(scannán ficsean-eolaíochta). Rinne an scannán brabús de $1.

Stiúrthóirí scannán Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1946
Daoine as Cincinnati
Daoine beo
Cagliari

na Sairdíne, réigiún Phoblacht na hIodáile. Tugadh Caralis ar an gcathair nuair a bunaíodh í agus tugtar Casteddu uirthi as Sairdis.

An tSairdín
Cathracha na hIodáile
Sassari

Is é Sassari an dara baile is mó ar oileán na Sairdíne, réigiún de Phoblacht na hIodáile. Tá 130,000 duine ina gcónaí ann. Is príomhbhaile an chúige den ainm céanna é freisin. Tá clú ag an mbaile mar gheall ar pharáid chlúiteach ar an 15 Lúnasa in ómós don Mhaighdean Muire, na Candalieri.

Cathracha na hIodáile
An tSairdín
Sparta

Bhí Sparta (Gréigis: Σπάρτη) ar na cathairstáit ba chumhachtaí sa tSean-Ghréig, maraon leis an Aithin. Bhí clú ar a chuid laochra, go háirithe mar gheall ar Chath Thermopylae. 

Bhí modh riaracháin ar leith aige agus an chumhacht roinnte idir beirt ríthe, cuigear giúistísí, seanad agus comhdháil ionas nach mbeadh an iomarca cumhachta ag aon chuid den stát. Bhuaigh sé ar an Aithin i gCogadh na Peilipinéise 404 R.Ch., rud a chuidigh leis smacht a fháil ar an gcuid is mó de chathairstáit na Gréige. 

An tSean-Ghréig
Cath Thermopylae

Cath cáiliúil na seandachta é Cath Thearmápalae a tharla sa bhliain 480 R.C. Sheas na Spartaigh an fód in aghaidh 250,000 Peirseach i mBearnas Thearmápalae ar feadh dhá lá sular chloígh na Peirsigh iad. Sa deireadh bhí 300 laoch ó Sparta timpeallaithe ag na Peirsigh ach lean na Spartaigh ar aghaidh ag troid gur chailleadh an fear deireanach. Chuir an éacht seo go mór le cáil na Spartach.

An tSean-Ghréig
Cathanna
An Nígir

Is tír í Poblacht na Nígire (Fraincis: République du Niger), atá suite in iarthar na hAfraice. Is é Niamey, atá suite cois Nigire, príomhchathair na tíre. Tá sí ag críochantacht leis an Libia, an Ailgéir, Mailí, Beinin agus an Nigéir. Níl aon chósta aici.

 
Nigir, An
Réaltra

Iliomad réalta atá i réaltra, in éineacht le néalta deannaigh agus gáis idir na réaltaí sin. Bíonn cruth bíseach ar a lán de na réaltraí atá ann, cosúil le Bealach na Bó Finne.
Dreige

Tugtar réaltaí reatha go coitianta ar na dreigí, smionagar carraige nó gráinní deannaigh ón spás, a lasann leis an bhfrithchuimilt nuair a bhuaileann siad atmaisféar an Domhain. Is féidir leis na dreigí teacht ina n-aonair nó mar chuid de chith. Tagann ceathanna áirithe gach bliain. Is iarsmaí d'eireabaill chóiméad na dreigecheathanna seo. 

Dótar na gráinní deannaigh ó eireaball an chóiméid san atmaisféar aon uair a thrasnaíonn an Domhan cúrsa seanchóiméid. Is iad na Peirsidí na dreigí is cáiliúla agus titeann siad idir 27 Iúil agus 17 Lúnasa gach bliain.

Féach Freisin 
 Dreigeoideach
Bóilíd
na Peirsidí

Tagairtí 

en:Meteoroid#Meteor
Astaróidigh
Dún na nGall

Is baile é Dún na nGall (Béarla: Donegal) i ndeisceart Chontae Dhún na nGall i bPoblacht na hÉireann.

Stair 
Roimh an 17ú haois déag, bhí an baile ina phríomhdhún ag clann Ui Dhomhnaill, rialtóirí stairiúla Tír Chonaill. Tá fianaise ann go raibh daoine ag cur fúthu ar an láthair roimh theacht na Críostaíochta. Meastar gur mar gheall ar dhún a bheith ag na Lochlannaigh sa cheantar a tugadh Dún na nGall air. Tugann na mílte cuairt ar Chaisleán Dhún na nGall gach bliain, caisleán a thóg Clann Uí Dhónaill sa chúigiú haois déag. Tá ballóga sainmhainistreach ann chomh maith, mar a raibh Ord na bProinsiasach. Rinneadh cuid mhaith den obair ar Annála na gCeithre Máistrí, ceann de na lámhscríbhinní stairiúla is tábhachtaí in Éirinn, sa mhainistir seo. 

Nuair a theith na hIarlaí i 1607 tar éis chogadh fhada in aghaidh na Sasanach, tugadh an caisleán agus a thailte don Sasanach Basil Brooke, mar chuid de Phlandáil Uladh. Rinneadh an baile a leagan amach le cearnóg ina lár ar a dtugtar an Diamaint.

Inniu 
Is ionad mór turasóireachta é an baile anois, é suite ag bun na gCruacha Gorma, agus in aice le cuid mhór tránna a mbíonn daoine ag tonnmharcaíocht orthu. Tá traidisiún láidir fíodóireachta sa bhaile agus sa cheantar máguaird, agus an-cháil ar chomhlacht Magee. Is ann atá ceannáras an nuachtáin an Donegal Democrat.

Tá Gaelscoil sa bhaile le tamall beag de bhlianta.

Tábla daonra 
Taispeánann an tábla seo athruithe ins an daonra ins na blianta anuas:

Tagairtí 

Bailte i gContae Dhún na nGall
Earcail

Ba é Earcail ba mhó cáil i measc mhórlaochra an domhain chlasaicigh. Thug na Gréagaigh Herakles air (Ἡρακλῆς as Gréigis) ach tá aithne ag Béarlóirí air faoi leagan Rómhánach dá ainm, Hercules. Ciallaíonn an t-ainm Gréagach glóir do Héire (bean chéile Shéas, athair na ndéithe). Ach ní mac le Héire a bhí ann ach le bean dhaonna agus bhí éad ar Héire léi. Bhuail sí bob ar Shéas ionas go mbeadh a mac is leasdeartháir Earcail, Eoraistéas, ina rí ar Mhicéanae.

Tar éis d'Earcail a bhean agus a pháiste a mharú agus é as a mheabhair, labhair Aitheascal Dheilfe leis ag rá gur cheart dó dhá bhliain dhéag a chaitheamh ag freastal ar a leasdeartháir. Thug Eoraistéas dhá shaothar déag do Earcail agus cheap an rí go mbeadh na tascanna dodhéanta. Seo liosta de na saothair a tugadh dó:

 Leon Néimé
 Hiodra Leirné
 Eilit órga na Ceirine
 Torc allta Eiriminteas
 Stáblaí Áigéis
 Éanlaith riasc Stimfealas
 Tarbh Bán na Créite
 Láracha buile Dhiaiméidéis
 Crios óir Hipilité
 Eallach Rí Géarón
 Úlla órga na Heispirídí
 Ceirbearas, cú Háidéis

Chomhlíonaigh Earcail na tascanna go léir. Rinneadh dia de ionas go mairfeadh sé go deo i measc na ndéithe.

Réalteolaíocht 
 Baint idir dhá shaothar déag Earcail agus an réaltbhuíon An tIolar

Nascanna inmheánach 
 Miotaseolaíocht na Gréige

Miotaseolaíocht na Gréige
Miotaseolaíocht
Laochra
An tSean-Ghréig
Gleann Dá Loch

Suíomh de mhór-mhainistir Éireannach is ea Gleann Dá Loch (Béarla: Glendalough), ar bhunagh Naomh Caoimhín í sa séú haois. Tá sé suite i ngleann aibhne a bhfuil dhá loch inti. Tá cloigtheach iontach, séipéil chloiche agus croiseanna maisithe i measc na bhfothracha.

Stair 
Roghnaigh Naomh Caoimhín, a bhí ina dhíthreabhach, an áit mar gheall ar cé chomh iargúlta is a bhí sí ach i ndiaidh a bháis, bhunaigh a chuid manach cathair mhanachúil ann. Lean an chathair ag dul chun treise mar ionad foghlama agus mar ionad d’oilithrigh go dtí an 12ú haois, cé go n-ionsaíodh na dúchasaigh agus na Lochlannaigh í ó am go ham. Tógadh Bealach an Oilithrigh, a théann ó Ghleann Dá Loch go dtí Slí Cualainn, idir an séú agus an deichiú haois. Thosaigh meath ag teacht ar an mainistir sa 13ú haois nuair a tháinig oird de mhanaigh ón mhór-roinn chun cinn ar fud na hÉireann agus nuair a comhaontaíodh deoise Ghleann Dá Loch le deoise Bhaile Átha Cliath. Bhí ceann de na h-ardeaspaig is cáiliúla ar Bhaile Átha Cliath, Lorcán Ua Tuathaill, ina ab ar Ghleann Dá Loch an tráth sin, idir 1153 agus 1162, bliain inár fhág sé an áit chun glacadh le h-ardeaspagóideacht na príomhchathrach. Tháinig deireadh leis an gcathair mhanchúil i 1398 nuair a scrios saighdiúirí í. Tháinig drochbhail ar na foirgnimh a bhí fágtha go luath sna 1600í agus tréigeadh iad, ach ba shuíomh oilithreachta an áit ina dhiaidh sin. Ba leis an deoise píosaí ollmhóra talaimh sa limistéar máguaird go dtí gur díoladh é sna 1830í agus gur tugadh foirgnimh eaglaise manachúil don Stát faoin Irish Church Act i 1869.

Turasóireacht 
Tá Gleann Dá Loch suite taobh le Páirc Náisiúnta Shléibhte Chill Mhantáin. Tá ionad cuairteoirí faoi stiúir Oifig na nOibreacha Poiblí ann anois le taispeántas spéisiúil agus léiriúchán closamhairc ar stair na h-áite. Tá an áit i measc na hionaid turasóireachta is mó tarraingthe in Éirinn.

Naisc sheachtracha 
 Gleann Dá Loch - suíomh oifigiúil
 Gleann Dá Loch ar wicklow.com 

Contae Chill Mhantáin
Mainistreacha na hÉireann
Las Vegas, Nevada

Is í Las Vegas an chathair is mó i Nevada, Stáit Aontaithe Mheiriceá, an chathair is mó a bhunaíodh sa 20ú aois agus lonnaíocht mór saoire, siopadóireachta agus cearrbhachais. Sa daonáireamh 2000, bhí daonra 478,438 ag an gcathair .
Bhí an daonra oifigiúil measta ag 518,313 dar leis an Biúró Daonáireamh sa bhliain 2003. Is í Las Vegas príomhbhaile Contae Clark ó bhunaíodh í sa bhliain 1909.

Úsáidtear an t-ainm Las Vegas ar a lán ceantair lasmuigh de teorannacha an cathrach. Tá 7.25% de Las Vegas Strip lasmuigh den chathair.

Tagairtí

Naisc sheachtracha

Nevada
Las Vegas
Cathracha in Nevada
Lárionaid daonra in Nevada
Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Cathracha sna Stáit Aontaithe
Cearrbhachas
4 Bealtaine

Is é an 4 Bealtaine an 124ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra nó an 125ú lá i mbliain bhisigh. Tá 241 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Lá Fhéile Monica
 Lá Fhéile Star Wars

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1825 — Thomas Henry Huxley, bitheolaí Sasanach
 1827 — John Hanning Speke, oifigeach airm Sasanach
 1927 — Terry Scott, aisteoir agus fuirseoir Briotanach
 1928 — Hosni Mubarak, Uachtarán na hÉigipte
 1928 — Patrick Ireland, ealaíontóir Éireannach
 1928 — Thomas Kinsella, file Éireannach
 1929 — Audrey Hepburn, aisteoir (b.1993)
 1929 — Karolos Papoulias, Uachtarán na Gréige 
 1945 — Jim Higgins, polaiteoir Éireannach agus Feisire de Pharlaimint na hEorpa
 1954 — Doug Jones, polaiteoir Meiriceánach
 1968 — Julian Barratt, fuirseoir agus aisteoir Sasanach
 1981 — Ruth Negga, ban-aisteoir Éireannach
 1984 — Michael Bolochoweckyj, imreoir sacair Albanach
 1985 — Laura Whitmore, láithreoir teilifíse Éireannach
 1987 — Cesc Fàbregas, imreoir sacair
 1988 — Mihaela Buzărnescu, imreoir leadóige Rómánach
 1989 — Rory McIlroy, Galfaire gairmiúil
 2012 — Alan Kurdi, páiste trí bliana a fuair bás nuair a d'iompaigh a bhád béal faoi

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1519 — Lorenzo II de' Medici, Diúc Urbino (r. 1492) 
 1535 — John Houghton, mairtíreach
 1773 — Art Ó Laoghaire, oifigeach in Arm na hOstaire (r.~1747)
 1799 — Tipu Sabhdán, rialtóir Ríocht Mysore
 1910 — Franz Nicolaus Finck, focleolaí Gearmánach
 1916 — Liam Mac Piarais, 24, réabhlóidí Éireannach. Cuireadh chun báis é (r.1891)
 1916 — Mícheál Ó hAnnracháin, náisiúnaí Éireannach (r.1877)
 1916 — Seosamh Pluincéad, file agus náisiúnaí Éireannach (r.1887)
 1916 — Éamonn Ó Dálaigh, 25, ceannaire Éirí Amach na Cásca (r.1891)
 1955 — Michael Colivet, polaiteoir Éireannach
 1963 — Patrick Houlihan, polaiteoir Éireannach
 1968 — Joseph Brennan, polaiteoir Éireannach
 1975 — Moe Howard, aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach
 1980 — Josip Broz Tito, ceannaire ar Phoblacht Fheidearálach Shóisialach na Iúgslaive (r.1892)
 1984 — Diana Dors, ban-aisteoir Sasanach
 1989 — D. A. Binchy, scoláire Éireannach
 2000 — Hendrik Casimir, fisiceoir Ísiltíreach
 2012 — Adam Yauch, ceoltóir Meiriceánach (r. 1964)
 2014 — Dick Ayers, ealaíontóir
 2015 — Andrew Lewis, dornálaí Guánach

Tarluithe eile 
 1904 - Thosaigh obair thógála ar chanáil Phanama
 1953 - Bronnadh an Duais Pulitzer ar Ernest Hemingway don leabhar The Old Man and the Sea

0504
Bealtaine, 04