joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Meáchan

An fórsa (W) a fheidhmíonn domhantarraingt ar mhais ar bith, nó an mhais (M) méadaithe faoin luasghéarú de bharr domhantarraingthe (g = 9.81 m s-2): W = Mg. Tomhaistear an meáchan i niútain (N), a ainmnítear as Isaac Newton. 

Laghdaíonn an meáchan le hairde os cionn dromchla an Domhain, de bhrí go laghdaíonn g.

Fisic
Margaret Mead

Antraipeolaí a rugadh i bhPhiladelphia ab ea Margaret Mead (16 Nollaig 1901 – 15 Samhain 1978). Tógadh in Doylestown, Pennsylvania, í. Fuair sí a cuid ollscolaíochta i gCathair Nua-Eabhrac: céim bhaitsiléara ó Choláiste Barnard (1923), M.A. ó Ollscoil Columbia (1924) agus dochtúireacht ón ollscoil chéanna (1929). Ag Columbia rinne sí staidéar faoi Franz Boas agus Ruth Benedict. Rinne Mead staidéar allamuigh ar oileáin san Aigéan Ciúin, agus chuir síos air ina leabhair cháiliúla Coming of Age in Samoa (Ag Teacht in Aois i Samó, 1928) agus New Lives for Old (Beathaí Nua ar Sheanbheathaí, 1956).

Naisc sheachtracha
Library of Congress, Margaret Mead: Human Nature and the Power of Culture

Daoine a rugadh i 1901
Básanna i 1978
Antraipeolaithe Meiriceánacha
Méadail mhéarach

Crosóg mhara, inveirteabrach mara i bhfoirm croise, le 5 ghéag de ghnáth ach níos mó uaireanta. Tagann na géaga amach de réir a chéile i dteasc lárnach na colainne. An chuid is mó iliteach, ina gcartóirí nó ina gcreachadóirí. Timpeall 1,500 speiceas ann, scaipthe ón gcrios idirthaoideach go dtí an duibheagán.

Asterias
Méadailín (croí)

Seomraí sa chroí a gcaidéalaítear an fhuil amach astu isteach sa stoc scamhógach (an méadailín deas) agus san aorta (an méadailín clé).

Croí
Córas Cardashoithíoch
Méadar báistí

Ionstraim meitéareolaíochta chun méid báistí thar thréimhse a thomhas. De ghnáth is i bhfoirm buicéid é, le hoscailt d'fhairsinge ar leith a ligeann don uisce dul trí thonnadóir isteach i sorcóir atá grádaithe ag a bhun. De réir caighdeáin, déantar na tomhais ag amanna atá leagtha síos, le hionstraimí caighdeánaithe. Baintear feidhm as méadair uathoibríocha báistí a dhéanann taifead ar an am agus méid na báistí chun déine na báistí a ríomh.
Méadrach

Sa mhatamaitic, riail chun fad cuair agus uillinneacha idir cuair a thomhas i spás ar leith, agus eolas ar chuaire an spáis curtha san áireamh. Tá an coincheap lárnach don choibhneasacht ghinearálta, a leagann síos cothromóidí ag slonnadh an ghaoil idir an méadrach (is mar sin an chuaire) agus dáileadh an damhna.
Meadúsa

Pas i dtimthriall beatha céalacaint ina mbíonn sé ag snámh go saor. De ghnáth bíonn an cholainn dioscóideach nó clogchruthach, gathach siméadrach, le hadharcáin imeallacha agus béal i lár an taobh íochtair. Bíonn na horgáin atáirgthe ann, agus is é seo an pas gnéasach sa timthriall beatha.
Meáin dhigiteacha

Úsáid taifeadta dhigitigh chun meáin a stóráil ar ríomhairí chun gur féidir iad a phróiseáil le bogearraí ríomhaire. Saothraíodh caighdeáin dhifriúla chun íomhánna, taifeadtaí fuaime is físe a chomhbhrú is a stóráil. Is caighdeán é GIF (Formáid Idirmhalartaithe Grafaice) i gcomhair íomhánna gan chorraí. Is caighdeán é JPEG (an Comhshainghrúpa Grianghrafadóireachta) chun íomhánna toin leanúnaigh gan chorraí a chomhbhrú is a stóráil. Is formáid í MIDI (Comhéadan Digiteach Uirlisí Ceoil) chun aschur gléasanna ceoil a léiriú do shintéiseoir MIDI i ríomhaire nó córas atáirgeadh fuaime. Is caighdeán é MPEG (an Sainghrúpa Scannánaíochta) chun seichimh físe (leis an bhfuaim) a chomhbhrú. Úsáidtear MPEG-1 chun scannáin reatha a stóráil ar CD-ROM, agus MPEG-2 i gcomhair tarchur físe thar achar fada ar línte cumarsáide digití. Is formáid í WAV (Fuaimchomhad Tonnfhoirme) chun fuaim a thaifeadadh go digiteach. Is prótacal é MIME (Iarmhíreanna do Phost Idirlín) chun íomhánna, fuaim, is seichimh físe a sheoladh thar an Idirlíon, agus is féidir leis íomhánna i bhformáidí GIF is JPEG is fís i bhfoirm MPEG a ionramháil.
Meaisínghunna

Is éard is meaisínghunna ann ná gunna a scaoileann piléir de chalabra raidhfil le fothú uathoibríoch armlóin agus timthriall uathoibríoch scaoilte. 

Is féidir leis scaoileadh go huathoibríoch marthanach, gan le déanamh ag an ngunnadóir ach méar a choimeád ar an truicear agus déanamh deimhin de go bhfuil dóthain armlóin ar fáil. I lár an 19ú céad a tháinig meaisínghunnaí ilbhairille chun cinn, cosúil le gunna Gatling. I 1883 rinne an ceapadóir Hiram Maxim gunna uiscefhuaraithe a bhain úsáid as an bhfórsa frithbhuailte chun an cartús ídithe a chaitheamh amach, ceann nua a chur sa seomra, an craosbhloc a dhúnadh, agus scaoileadh — an timthriall uile uathoibríoch. 

Marfach amach is amach, ionas gur chuir sé athruithe bunúsacha ar chogaíocht na dtrínsí sna cogaí domhanda is eile. Le himeacht ama tá saghsanna níos éadroime, aer-fhuaraithe ann, cosúil le gunna Bren na mBriotanach agus MG 34 na nGearmánach. Tá raidhflí an-éadroma ionsaithe in ann scaoileadh go huathoibríoch marthanach. 

Meaisínghunnaí
Meaisínuirlisí

Raon meaisíní fuinnmhithe a úsáidtear sa tionscal chun comhbhaill miotail (agus as ábhair sholadacha eile) a oibriú is a mhúnlú. Le lámha an úsáideora oilte a chuirtear an meaisín ar siúl, nó le ríomhaire atá cláraithe go cuí. I measc na meaisíní seo tá deileanna, sábha, plánaí, agus meaisíní muilleála. Is cruinne lú an lamháltas is féidir a bhaint amach leis na meaisíní seo ná le huirlisí láimhe. D'oscail a bhforbairt i rith na réabhlóide tionsclaíche an doras don olltáirgeadh agus coincheap na gcomhbhall in-athnuaite atá bunúsach do shaol an lae inniu.
Mealbhacán uisce

Féithleog reatha le teannóga. Dúchasach don Mheánmhuir, an Afraic agus an Áise thrópaiceach. Na duilleoga bosach nó liopach go domhain. Na bláthanna fireanna is baineanna buí, timpeall 3 cm ar trastomhas, tonnadóirchruthach. Na torthaí suas le 60 cm ar fhad, ubhchruthach, an craiceann dúghlas leathrúil. Na síolta dubh, leabaithe sa bhia dearg. Saothraítear mar thoradh é sna Stáit Aontaithe, an Áise, agus an Eoraip.
Meán (ealaín)

San ealaín, an leacht ina measctar ábhar datha chun péint a dhéanamh. Is féidir an phéint a leathadh ar dhromchla an phictiúir is a ghreamú leis, agus triomóidh sí ansin. Úsáidtear ábhair éagsúla, ina measc ola, gliú, bián, ubh, guma planda, agus céir.
Mód meán, airmheán

Sa staitistic, má bhíonn sraith de n uimhreacha ann, is é a meán uimhriúil ná suim na n-uimhreacha, roinnte ar n. Más iad x1, x2, x3… xn na huimhreacha, is é an meán uimhriúil, m = (1/n)(x1 + x2 + x3… xn) = (1/n) ∑ xi. 

Is é airmheán na n-uimhreacha an uimhir sin i measc na n-uimhreacha uile a bhfuil leath de na huimhreacha níos lú ná í is leath níos mó. 

Ní hionann de ghnáth an meán is an t-airmheán. Is é mód na n-uimhreacha sa tsraith an uimhir ina measc a tharlaíonn níos minice ná aon uimhir eile. 

Mar shampla sa tsraith uimhreacha seo: {1, 1, 1, 1, 2, 2, 2, 2, 3, 3, 3, 4, 4, 4, 4, 4, 5, 6, 6, 6}, n = 20, a suim ∑ xi = 64, agus mar sin a meán uimhriúil = 64/20 = 3.2. 

Is é 3 an t-airmheán, agus 4 an mód. Sainmhínítear an meán geoiméadrach de n uimhreacha mar an nú fréamh d'iolrú na n-uimhreacha uile sa tsraith: n√ (x1 × x2 × x3 x… xn).

Féach freisin

Tagairtí
Meánam Greenwich

Bunús na gcriosanna ama, bunaithe ar an am caighdeánach ag fadlíne 0° trí Greenwich Shasana (GMT de ghnáth i mBéarla). Bhíodh sé bunaithe ar an ngrianam, ach ó 1972 ar an am adamhach idirnáisiúnta, a dhíorthaítear ó mhinicíochtaí trasdulta ar leith in adaimh ar leith, a dtugtar an t-am uilíoch air anois. Bunaíodh ar dtús taobh istigh den Bhreatain é chun amchláir na dtraenacha a dhéanamh rialta iontaofa, agus leathnaíodh amach uaidh sin go hidirnáisiúnta é.
Meánchiorcal neamhaí

An ciorcal mór ina ngearrann plána an mheánchiorcail dhomhanda an sféar neamhaí. An príomhchiorcal do na comhordanáidí neamhaí dronairde is diallas. Nuair a bhíonn an Ghrian air, is ionann lá is oíche i ngach áit ar Domhan, agus mar sin tugtar an líne cónachta nó an ciorcal cónachta air freisin.
Meánré

I bhfisic adamach, fisic núicléach, is fisic na gcáithníní, an meánam a thógann sé ar adamh flosctha a fhuinneamh breise flosctha a chailliúint, nó ar cháithnín meath. Úsáidtear an tsiombail τ di, agus tomhaistear i soicindí (s) í. Bíonn an gaol seo idir an mheánré τ is an leathré T½ : τ = T½/(ln 2) = T½/0.693.
Meánsaorchonair

Is é is meánsaorchonair ann ná an meánfhad a thaistealaíonn adamh nó móilín roimh imbhualadh le ceann eile, de réir cineáil, 60 nm i ngáis. Úsáidtear an tsiombail l uirthi, agus tomhaistear i méadair (m) í. Tá an chainníocht seo tábhachtach i dtuiscint airíonna na ngás, in idirleathadh mar shampla, agus i bhfeiniméin cosúil le gluaiseacht cáithníní mar leictreoin is neodróin trí sholaid. 

Meicnic staitistiúil
Meantán cuircíneach

Éan beag atá dúchasach don Eoraip chomh fada soir le sléibhte na hÚraile. Áitríonn sé coillte buaircíneacha is measctha, agus faightear go minic le meantáin dhubha é.

Éin
Meantán dubh

Éan beag atá dúchasach don Eoraip, an Áise agus an Afraic. An ceann is an muineál dubh, na leicne is cúl an chinn bán. Áitríonn sé coillearnach, (coillearnach bhuaircíneach go príomha) agus gairdíní. Itheann sé síolta agus tógann feithidí ó choirt na gcrann.

Éin
Meantán earrfhada

Éan beag de chlann na meantán, le heireaball fada, dúchasach don Eoraip agus an Áise. Dubh, bán is bándearg. An cholainn níos giorra ná an t-eireaball. Áitríonn sé scrobarnach is coillearnach, agus itheann síolta, bachlóga is feithidí.

Éin
Meantán mór

Meantán atá dúchasach don Eoraip, iarthuaisceart na hAfraice, don Áise Bheag, agus don Áise Láir is ea an meantán mór (Parus major). An clúmh slinnliath buí, le caipín is muineál dubh. Itheann sé síolta, torthaí, bachlóga is ainmhithe beaga. Maireann sé in ealtaí móra de ghnáth. Gnáthaíonn sé coillte. 

 

Éin
Meantól

C10H20O, alcól teirpéine, le leáphointe 43 °C. Solad céiriúil, an príomhchomhábhar in ola miontas piobair. Úsáidtear é mar bhlaisiú, antaiseipteán caoin, frithfhorlíonán, agus ainéistéiseach áitiúil. A struchtúr an-ghaolmhar le camfar.
Méara mara

Coiréal bog a dhéanann coilíneachtaí ingeareacha géagacha suas le 20 cm ar airde. Polaipí neadaithe i gcorp atá lán de spící caola cailcreacha (spícíní). Agus na polaipí tarraingthe siar, bíonn géaga na coilíneachta cosúil le méara daonna.

Alcyoniidae
Méaracán gorm

Ainm coitianta air is ea an cloigín gorm. Planda caol ilbhliantúil le stólain fhéitheacha faoin talamh, dúchasach do na réigiúin mheasartha ó thuaidh. An gas cothrománach ag a bhun, ag éirí ceartingearach. Fásann sé 40 cm ar airde. Na duilleoga íochtaracha croíchruthach fiaclach, ag éirí níos caoile iomláine in airde ar an ngas. Na bláthanna, cloigíní cúigmhaothánacha, timpeall 1.5 cm ar leithead, gorm (ach bán go hannamh), cuid mhaith díobh cromtha ar ghais chaola. 

Plandaí
Méarlorg

Rian a dhéanann patrún na mullach ar bharra na méar is na n-ordóg. Go déanach sa 19ú céad thaispeáin Francis Galton go bhfanann patrún na mbuaiceanna ar bharr na méire buan i rith saol duine, agus nach ionann an patrún seo d'aon bheirt. Tá an fíoras deiridh seo á chruthú arís is arís eile thar na blianta, agus mar sin tá teicníocht an mhéarloirg in úsáid ag póilíní le fada mar bhealach chun coirpigh a shainaithint. Tá córais rangaithe méarlorg in úsáid is á bhforbairt ó dheireadh an 19ú céad, bunaithe ar phatrún na mullach, a méid is a láthair ar an méar, líon na mullach i lúba, i rinsí bíse, agus táscairí eile. Sa phróiseas caighdeánach chun méarloirg a fháil, glantar na méara is na hordóga agus brúitear na barra i ndiaidh a chéile anuas ar dhromchla gloine, clúdaithe le dúch. Rolltar iad ansin ar chárta caighdeánaithe chun rian soiléir de bharr iomlán gach méire a fháil, ionas gur féidir na mullaigh a chomhaireamh is a leanúint. Tá an méarlorg géiniteach ann, bealach ionannaithe atá bunaithe ar an tuiscint nach bhfuil an patrún céanna DNA ag aon bheirt. Stóráiltear próifílí DNA i gcórais ríomhaire agus úsáidtear iad go minic anois chun coirpigh is daoine eile a ionannú.
Méarnáil

Solas a tháirgtear ag ábhar flosctha ag fuinneamh éigin seachas teas, ina leanann an t-astú solais i ndiaidh don fhoinse a bheith lasctha as. Saghas lonrachta moillithe. Is féidir go leanfaidh an t-astú ar feadh codán de shoicind nó uaireanta an chloig, ag brath ar an ábhar. Sampla is ea an t-iarbhreo fada a dhéanann scáileán teilifíse nuair a lasctar as é.
Mearóg

Féithleog reatha is dreaptha, dúchasach do Mheiriceá, a saothraíodh le fada mar ghlasra. Na duilleoga bosach maothánach. Na bláthanna fireanna is baineanna buí, 12.5 cm ar leithead, tonnadóirchruthach. An toradh suas le 90 cm ar fhad, leathrúil, mín nó garbh, le bia ramhar timpeall ar an iliomad síolta.

Féithleoga reatha
Féithleoga
Plandaí
Meascán (ceimic)

Sa cheimic, ní hionann meascán agus comhdhúil. I meascán de A is B, ní fios an comhdhéanamh i gceart, bíonn airíonna A is B ann, agus bíonn sé éasca A a scaradh ó B de ghnáth. I gcomhdhúil AB, bíonn cóimheas cinnte A/B ann, airíonna aici atá difriúil ó airíonna A nó B, agus gá le himoibriú chun A a scaradh ó B.
Measúnú

Anailís cheimiceach a dhéanann amach méid an phríomhchomhábhair nó an chomhábhair is láidre i meascán. De ghnáth, ciallaíonn an téarma anailís miotail luachmhair nó drugaí.
Méicéineach

An ré gheolaíoch sa tréimhse Threasach, timpeall 24-5 milliún bliain ó shin. Sa ré seo a tharla na teagmhais is mó tógáil sléibhte: tógadh na Himiléithe is na hAlpa, agus forbairt an chuid is mó de na mamaigh nua-aoiseacha.

Geolaíocht
Meicnic shreabhánach

Staidéar ar mheicnic na sreabhán. Pléann stataic shreabhánach airíonna meicniúla sreabhán is iad ar fos. Pléann dinimic shreabhánach a n-airíonna is iad faoi ghluaiseacht. Pléann hidreastataic agus hidridinimic na hiompair seo i leith uisce is leachtanna do-chomhbhrúite eile. Pléann aeridinimic sreabhadh gás, aeir go háirithe. Cuimsíonn airíonna sreabhán an dlús, an mhais in aghaidh aonad toirte, agus an inchomhbhrúiteacht, a bhíonn ard i ngáis is nialas ar éigin i leachtanna. Oibríonn sreabhán ar aon réad a bhíonn báite ann, agus is ionann an brú sin i ngach treo. Gan domhantarraingt a chur san áireamh, is ionann an brú a oibríonn leacht ar gach cuid den soitheach ina bhfuil sé. Oibríonn fórsa buacachta suas ar réada atá báite i leacht. Is tomhas é a shlaodacht (a fhrithchuimilt inmheánach) ar fhriotaíocht sreabháin i gcoinne sreafa. I dteoiric na sreabhán, baintear feidhm go minic as sreabhán idéalach gan slaodacht ná inchomhbhrúiteacht. Shaothraigh an t-eolaí Iodálach Evangelista Torricelli an tuiscint luath ar bhrú sreabháin. Tarchuirtear aon bhrú a oibrítear ar shreabhán fosaithe, gan mhaolú, ar fud an tsreabháin go dtí fallaí an tsoithigh, is cuma cén cruth atá ar an soitheach. Prionsabal Pascal a thugtar air an bhfíoras seo (ainmnithe as Blaise Pascal), bunús na hiodráilice. Is é sreabhadh sreabháin gluaiseacht an tsreabháin ó áit amháin go háit eile, agus tomhaistear é mar an ráta sreafa, an mhais den sreabhán a théann thar phointe ar leith gach soicind. Más sreabhán do-chomhbhrúite é, is fíor prionsabal an leanúnachais, gurb ionann an méid den sreabhán a shreabhann isteach i líonra píobán is an méid a shreabhann amach as. Rinne Daniel Bernoulli staidéar bunúsach ar shreabhadh sreabhán, agus bhraith an t-athrú brú ar feadh an phíobáin a tharlaíonn sa sreabhán má athraíonn trasghearradh an phíobáin (prionsabal Bernoulli). Bunaítear teoiric mhatamaiticiúil nua-aoiseach an tsreafa ar chur chuige a thug Leonhard Euler isteach, an sreabhán mar ábhar leanúnach in ionad páirteagal scoite. Shaothraigh an fisicí Éireannach George Stokes (1819-1903) teoiric an tsreafa shlaodaigh. 

Meicnic shreabhánach
Meicniú

Úsáid meaisíní go hiomlán nó i méid áirithe in ionad an oibrí dhaonna. Ní hionann is uathoibriú nach mbíonn tagairt ar bith aige don oibrí, i meicniú bíonn gá le hionchur daoine, ar a laghad chun sonraí a sholáthar nó treoracha a chur isteach. Sa mheicniú luath tháinig oibreoir an mheaisín in ionad an cheardaí (in ionad na gceardaithe, níos minice) agus bhíodh luamháin, ulóga is uirlisí eile á n-oibriú. Is sampla an-suntasach nua-aoiseach de mheicniú is uathoibriú iad ríomhairí an lae inniu.
Méid (réalteolaíocht)

Tomhas ar ghile rinn spéire. Hioparcas a d'úsáid an téarma sa chiall seo den chéad uair i 120 RC, ag lua na réaltaí is gile don tsúil mar ‘mhéid 1’ agus na réaltaí is doiléire mar ‘mhéid 6’. I 1856 cuireadh bunús eolaíochta faoin gcóras seo. Is i seicheamh logartamach a leagtar amach na céimeanna méide. Is ionann an chéim ó mhéid 2 go méid 3, nó ó mhéid 3 go méid 4, le cóimheas gile 2.512. Comhfhreagraíonn an difríocht idir méid 1 is 6 do chóimheas gile 100. Ós scála logartamach é seo, is scála coibhneasta é agus níl aon nialas air. Tugtar méid dhealraitheach réalta ar ghile na réalta a thomhaistear ar Domhan, ach braitheann an tomhas sin ar fhad na réalta agus a bunlonrachas. Is áisiúla an dearbhmhéid, méid dhealraitheach, malartaithe nó ceartaithe, an luacha a bheadh aici dá mbeadh an réalta ag fad (treallach) caighdeánach 10 parsoic. Ní féidir airíonna réaltaí is réaltraí a chur i gcomparáid le chéile i gceart gan na dearbhmhéideanna a bheith i gceist.
Meileatoinin

Hormón a dhíorthaítear ó shéireatoinin, taobh istigh den fhaireog phinéalach den chuid is mó. Ní heol cén fheidhm atá aige. Iomlaoidíonn a thál ón bhfaireog is a thiúchan sa bhfuil, iad araon ar uasmhéid le linn an dorchadais. Is féidir go bhfuil baint aici le sioncrónú rithimí laethúla i ndaoine.
Meilinin

Ábhair datha dhúdhonna a thugann dathanna difriúla, idir buí is donn, do na súile, an craiceann, an ghruaig, na cleití is na lanna i gcuid mhaith veirteabrach, i dtiúchain dhifriúla. I láthair sna cealla a iompraíonn ábhair datha (meilineafóir) in amfaibiaigh, reiptílí is éisc, agus cealla seachtracha craicinn (meilinicítí) na mamach. I ndaoine, cosnaíonn siad an craiceann i gcoinne damáiste ón radaíocht ultraivialait i solas na Gréine. Braitheann an oiread díobh atá sa chraiceann ar fhachtóirí géiniteacha is comhshaoil.
Meiningíteas

Buaileann an galar meiningíteas daoine, daoine óga go háirithe, de bharr galrú le víris nó baictéir. 

Is marfaí ar fad an galrú le baictéir ná an galrú le víris. Bíonn baictéir éagsúla ciontach as.

Diagnóis 

Tógann na trialacha diagnóise an-chuid uaireanta an chloig, rófhada d'othair óga. Ó am go chéile faigheann páiste óg bás taobh istigh de 12 uair i ndiaidh tús na siomptóm: urlacan, teocht ard, tinneas géar cinn, dolúbthacht muiníl, col le solas geal (fótafóibe), codlatacht, taomanna, is cóma. 

Tá an-iarracht ar siúl triail nua á fhorbairt chun an diagnóis a bhrostú. Tógtar sampla fola ón othar, agus measctar páirteagail an-bheaga laitéise, atá clúdaithe le hantashubstaintí meiningítis, ann. Bíonn antashubstantaí éagsúla in úsáid ar shamplaí éagsúla fola.

Cóir leighis 
Má bhíonn meiningíteas baictéir sa bhfuil, imoibríonn an hantashubstaintí leis an antaigin chuí sna baictéir, fiú má tá frithbheathaigh tógtha ag an othar. Greamaíonn na páirteagail laitíse a bhfuil antaigin orthu le chéile. 

Úsáidtear tonn ultrafhuaime a sheoltar tríd an sampla fola chun an greamú is an teacht le chéile seo a dheifriú. Muna mbíonn aon antaigin sa bhfuil, ní tharlaíonn aon teacht le chéile. Leis an triail seo, tá dóchas ann gur féidir an saghas meiningítis a aithint taobh istigh de nóiméid. Chuirfeadh sé seo le héifeacht na gcóracha míochaine agus laghdódh marfacht an ghalair.

In Éirinn 
In Éirinn mhéadaigh an líon cásanna de mheiningíteas baictéir ó 131 i 1990 go dtí 241 i 1995 agus 380 i 1996. Sa bhliain sin bhuail an galar 6.9 duine as gach 100,000 den daonra, i gcomparáid le 3 as gach 100,000 sa Bhreatain.

Tagairtí 

Galair thógálacha
Meirg

Toradh ar chreimeadh, go mór mór i gcás ábhar a bhfuil iarann, ocsaíd iarainn, Fe2O3, nó a foirm hiodráitithe ann.
Meiríonó

Pór caorach a tháirgeann lomra bán an-tiubh ardchaighdeáin is ea an meiríonó. Ón Spáinn ó bhunús, ach saothraithe san Astráil den chuid is mó le 200 bliain. Faightear caoirigh meiríonó i gcuid mhaith tíortha ar fud an Domhain anois, mar tá siad oiriúnaithe go maith d'aeráid the. Is í an Astráil príomhtháirgeoir olla meiríonó. 

Mamaigh
Meirsiriú

Próiseáil cheimiceach a dhéantar ar chadás le hailcile láidir chun é a dhéanamh níos láidre lonraí, agus níos cosúla le síoda. Shaothragh an ceimicí Sasanach John Mercer (1791-1866) an próiseas i 1844.
Meiscilín

Druga siabhránach a dhíorthaítear ó chactas Meicsiceach ar leith. In úsáid leis na céadta bliain mar gheall ar a chumas siabhránacht a spreagadh. Tharraing leabhar Aldous Huxley, The Doors of Perception (Doirse na hAireachtála, 1954), aird air, agus úsáideadh é go forleathan i ré shícideileach na 1960idí.
Méiseasóch

250-65 milliún bliain ó shin. Ré na reiptílí móra, na ndineasár, agus na mamaigh ag teacht chun cinn ag druidim lena deireadh. Laghdaigh meánteocht an Domhain an t-am ar fad. Roinntear an ré seo ina 3 thréimhse. Sa tréimhse Thriasach, 290-195 milliún bliain ó shin, tháinig na dineasáir chun cinn agus thosaigh Pangaea ag titim as a chéile. Sa tréimhse Iúrasach, 195-140 milliún bliain ó shin, tháinig éin is na chéad mhamaigh chun cinn trí éabhlóid ó phéisteanna éagsúla. Ansin tharla an tréimhse Chailceach, 140-65 milliún bliain ó shin, agus ag a deireadh díothaíodh na dineasáir uile is 75% de gach gné bheo ar Domhan, meastar.
Méiseasóin

Fíleam beag ainmhithe ilcheallacha a fhaightear mar sheadáin inmheánacha in inveirteabraigh mara, cosúil le moilisc cheifileapódacha. Clúdaithe le fabhráin, cosúil le gruaig. An cholainn ina dhá chiseal nach bhfuil eagraithe i bhfíocháin.
Méisisféar

Crios den atmaisféar timpeall 50-80 km suas díreach os cionn an stratastad (atá ag barr an strataisféir), agus díreach faoi bhun an mhéiseastad (atá faoin teirmisféar). Is iad na hairíonna sainiúla ann ná an teocht ag titim go géar le hairde, ó 0 °C go dtí -100 °C, agus an brú an-íseal ann, ó timpeall 0.1 milleabar ag 50 km síos go dtí 0.01 milleabar ag 80 km.
Meisitint

Teicníocht greanadóireachta is ea an mheisitint, a fionnadh timpeall 1640, a tháirgeann iarmhairtí tonúla in ionad iarmhairtí líneacha, agus a bhí áisiúil chun péintéireacht ola a atáirgeadh. Chuir an ghrianghrafadóireacht nua as feidhm í sa 19ú céad.

Clódóireacht
Meispeal

Crann beag nó tom duillsilteach a fhásann 6 m ar airde, dúchasach d'oirdheisceart na hEorpa, saothraithe is tugtha chun cineáil in áiteanna eile. Na duilleoga ubhchruthach scothbhuí; na bláthanna aonarach, 3-6 cm ar leithead, bán; na seipil duilleach, níos faide ná na peitil. An toradh 2-3 cm ar trastomhas, donn, a éiríonn bog inite nuair a bhíonn ró-aibí.
Meißen

Poirceallán a dhéantar i Meißen, gar do Dresden na Gearmáine. An chéad mhonarcha san Eoraip a rinne poirceallán fíorchruathaois. D'fhionn Johann Friedrich Böttger (1682-1719) rún a dhéanta i 1707. Bunaíodh an mhonarcha i 1710, agus leis na céadta bliain bhí sí ceannasach san Eoraip. Fós i mbun oibre is táirgthe.
Iarmhairt Meißner

I bhforsheoltacht, eisiamh réimsí maighnéadacha ó chroíleacán an ábhair fhorsheoltaigh. D'fhionn an fisicí Gearmánach Walther Meißner (1882-1974) í i 1933. Má chuirtear bloc miotail i réimse maighnéadach, beidh an réimse i ngach cuid den mhiotal. Ansin má laghdaítear an teocht níos lú ná teocht chriticiúil ar leith atá sainiúil don mhiotal sin, imíonn an réimse go hiomlán ón taobh istigh den mhiotal agus cuirtear iallach ar an réimse sreabhadh timpeall ar an miotal.
Meiteamorfóis

Sa bhitheolaíocht, athrú tobann sa struchtúr (mar shampla, athruithe sonracha i struchtúr orgánaigh, ó larbha don orgánach aibí, nó ó staid larbhach amháin go dtí an chéad staid eile). Is féidir go mbeidh an mheiteamorfóis forchéimneach, cosúil le hathrú an torbáin ina fhrog, nó go mbeidh pas idirmheánach suaimhneach taobh istigh de chocún nó criosaláid nuair a tharlóidh atheagrú na bhfíochán.
Meiteasón

Ainmhí ilcheallach a bhfuil a cholainn eagraithe i bhfíocháin is orgáin ar leith.

Ainmhithe
Meiteastáis

Fás fíocháin ailsigh in orgáin i bhfad ón ionad sa cholainn inar tharla an bhunsceachaill. Is sainiúil é seo do sceachaillí urchóideacha, mar a n-iompraítear cealla na hailse in imshruthú na fola nó sa limfe ar feadh na soitheach limfeach.
Lise Meitner

Fisicí a rugadh sa Vín ab ea Lise Meitner (7 Samhain 1878 - 27 Deireadh Fómhair 1968). Le Otto Hahn (1879-1968) d'fhionn sí an dúil radaighníomhach prótaictiniam (Pa) i 1917. Bhí uirthi teitheadh ó na Naitsithe as Beirlín don tSualainn i 1938, agus díreach ina dhiaidh sin d'fhionn Hahn bairiam radaighníomhach. Le Otto Frisch (1904-1979), a nia, rinne sí amach gur trí eamhnú núicléach a cruthaíodh an bairiam radaighníomhach seo. Creideann cuid mhaith daoine gurbh éagóir é nár roinn Lise Meitner Duais Nobel sa cheimic a bhuaigh Otto Hahn i 1944. Le déanaí ainmníodh an dúil (shaorga) leis an uimhir adamhach 109 aisti: meitnéiriam (Me). 

Fisiceoirí Ostaracha
Daoine a rugadh i 1878
Básanna i 1968
Méóis

Ceann de na príomh-mheicníochtaí cilldeighilte is núicléasdeighilte in orgánaigh bheo, agus is é an toradh uirthi ná gaiméití haplóideacha (ina bhfuil leathfhoireann crómasóm) a chruthú in ainmhithe, is spóir ghnéasacha i bplandaí. Le linn méóise, gabhann an núicléas dioplóideach (ina bhfuil foireann crómasóm péireáilte) trí dhá dheighilt i ndiaidh a chéile. Uaidh sin táirgtear 4 chill ghaiméiteach, gach ceann acu le ball amháin de gach crómasóm péireáilte. Is ullmhú é roinnt seo líon na gcrómasóm i dtáirgeadh na ngaiméití haplóideacha don dúbláil a tharlaíonn nuair a thagann an dá ghaiméit, ceann ón athair is ceann ón máthair, le chéile chun siogóit dhioplóideach a chruthú le linn atáirgthe ghnéasaigh. Is iad seo a leanas pais na méóisé: teacht i láthair na gcrómasóm mar shnáithí sa núicléas, péireáil na gcrómasóm chun défhiúsaigh a chruthú, deighilt na ndéfhiúsach, agus gluaiseacht na gcrómasóm singil amach ó chéile. Is próiseas bunúsach í an mhéóis in atáirgeadh gnéasach, a thugann deis athchuingrithe mar is féidir ábhar géiniteach a mhalartú trí thrasnú idir crómasóim homalógacha sa phas ina ndeighleann na défhiúsaigh.
Scála déine Mercalli

Scála 12 phointe a cheap an seismeolaí Iodálach Giuseppe Mercalli (1850-1914) chun déine crith talún a thomhas. Bunaíodh an scála ar an damáiste a rinneadh is ní ar an bhfuinneamh iomlán a fuasclaíodh, agus mar sin thug sé luachanna difriúla in áiteanna difriúla i gcás crith talún ar leith. Cuireadh scála Richter ina ionad.
Gerardus Mercator

Matamaiticeoir, geografaí is cairteoir a rugadh i Rupelmonde na Beilge ab ea Gerardus Mercator, a rugadh mar Gerhard Kremer {5 Márta 1512 – 2 Nollaig 1594). Cáil air as a fhortheilgean léarscáile le haghaidh loingseoirí, a ainmníodh as. Tá an cur chuige seo in úsáid i léarscáileanna muirí ó shin i leith. An chéad duine a d'úsáid an focal ‘atlas’ dá leabhar léarscáileanna (a chríochnaigh a mhac i 1595) lé léaráid clúdaigh d'Atlas ag iompar na cruinneoige ar a ghuallí.

Daoine a rugadh i 1512
Básanna i 1594
Cairteoirí
Geografaithe
Teilgean Mercator

Fortheilgean a cheap Gerardus Mercator i 1569, a úsáideadh ar dtús don loingseoireacht. Réiteach ar bhunfhadhb, conas dromchla sféarúil a tharraingt ar pháipéar plánach. Bunaithe ar gach domhanleithead a tharraingt ar comhfhad leis an meánchiorcal, agus mar sin, méadaíonn an fad idir na fadlínte de réir mar a mhéadaíonn an fad ón meánchiorcal. Is líne dhíreach ar léarscáil i bhfortheilgean Mercator aon líne ina gcoinnítear luí na líne tairiseach in ionad na líne cuartha mar atá ar an gcruinneog. Is é an díchumadh is mó go mbíonn an fhairsinge áibhéileach ag domhanleithid arda. Bíonn an chuma ar an nGraonlainn go bhfuil sí chomh mór le Meiriceá Theas, bíodh is nach bhfuil i ndáiríre ach timpeall 10% a méide inti.
Robert King Merton

Socheolaí a dhírigh ar shocheolaíocht na heolaíochta ab ea Robert King Merton (Meyer Robert Schkolnick, 4 Iúil 1910 - 23 Feabhra 2003). Baint láidir aige le hOllscoil Columbia. Rinne sé anailís ar na noirm a threoraíonn iompar eolaithe, iomaíocht is luachanna saothair san eolaíocht, sna comhthéacsanna stairiúla is nua-aoiseacha. Ba iad a phríomhshaothair scríofa Social Theory and Social Structure (Teoiric Shóisialta is Struchtúr Sóisialta, 1949) agus The Sociology of Science (Socheolaíocht na hEolaíochta, 1973). 

Socheolaithe Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1910
Básanna in 2003
Wilhelm Messerschmitt

Dearthóir is táirgeoir aerárthach a rugadh i bhFrankfurt na Gearmáine ab ea Wilhelm Messerschmitt (1898-1978). Sa dara cogadh domhanda sholáthair sé na heitleáin cogaidh ba rathúla d'aerfhórsa na Gearmáine. 

Innealtóirí Gearmánacha
Daoine a rugadh i 1898
Básanna i 1978
Charles Messier

Réalteolaí a rugadh i mBadonviller na Fraince ab ea Charles Messier (1730-1817). Cáil air as Catalóg Messier (1781) ar 103 braislí réaltaí, néalta is réaltraí. 

Réalteolaithe Francacha
Daoine a rugadh i 1730
Básanna i 1817
Metis

Satailít bheag nádúrtha de chuid Iúpatair, a braitheadh den chéad uair i 1979. 128,000 km amach ó dhromchla Iúpatair, agus 40 km ar trastomhas.
Miailin

Ábhar bog bán, coimpléasc lipidí is próitéiní, a dhéanann truaill ilchisealach inslithe timpeall ar acsóin le trastomhais mhóra de na néaróin i veirteabraigh is crústaigh. Méadaíonn sé seo luas seolta an phoitéinseal gníomhaithe ar feadh an acsóin. Má tharlaíonn dianscaoileadh céimnitheach na truaille, mar a tharlaíonn i scléaróis iolrach dhaonna, is é an toradh ná réabadh an tseolta normálta sna néaróin.
Miaistéine throm

Riocht nuair nach féidir le colainn duine crapadh na matán deonach (sómach) a choinneáil go leanúnach. Tarlaíonn sí de bharr uathantashubstaint ar leith a chuireann bac ar ghníomú na néar-ríog luadrach a chuireann tús le crapadh na matán. Tagann tuirse go tapa ar na matáin, ach tagann siad chucu féin tar éis tréimhse suaimhnis.
Mialóma

Is éard atá i gceist le mialóma ná prolaiféarú urchóideach na gceall a dhíorthaítear ó limficítí B (cealla sa phlasma) i smior na gcnámh, ionas go dtáirgeann siad antashubstaintí. Milltear cealla normálta sa smior, tagann na cealla urchóideacha ina n-ionad, agus laghdaítear líon na gceall dearg, na gceall bán, is na bpláitíní san imshruthú fola. Tagann anaemacht ar an othar, éiríonn sé íogair d'ionfhabhtuithe, agus lagaíonn an próiseas téachta ina chuid fola. Lagaítear na cnámha freisin, agus bristear go héasca iad. Táirgeann an cholainn an-chuid antashubstaintí mínormálta a dhéanann damáiste don ae is na duáin. Is mífhabhrach an phrognóis a bhíonn ag an othar.

Tagairtí 

Galair
Mialóma iolrach

Neoplasma urchóideach a thosaíonn sa smior agus a ionsaíonn an cnámharlach ag pointí éagsúla. Tá na cealla gaolmhar le cealla an fhuilphlasma, agus de réir dealraimh, éiríonn as prolaiféarú mínormálta an fhíocháin a chumann cealla an phlasma. Táirgeann cealla mínormálta sa séiriam is sa bhfual breis gámaglóbailin is próitéiní mínormálta eile, agus tarlaíonn amalóideóis phríomhúil uaireanta freisin.
Mianach spáis

Arm a mholtar i gcomhair cogaidh sa spas, spásárthach a bheadh lán d'ábhair phléascacha a d'fhéadfaí a phléascadh i gcoinne spásárthaigh naimhdigh.
Mianadóir duille

Mianadóir duille a thugtar ar larbha feithide a itheann trí fhíocháin na duilleoige idir an dromchla uachtarach is an dromchla íochtarach, ag fágáil spásanna (mianaigh) taobh thiar de. Colainneacha leata a bhíonn ag an gcuid is mó díobh, agus cinn dhingeacha. Larbhaí cuileog, féileacán is ciaróg is mó iad na mianadóirí duille. 

Feithidí
Mianadóireacht

Tarraingt mianraí úsáideacha ón Domhan, ó dhoimhneacht réasúnta mór nó gar don dromchla. Rinneadh leis na cianta í, ach saothraíodh go mór le forbairt na cumhachta meicniúla í. I mianadóireacht dromchla nó stiallmhianadóireacht, baintear an ithir chun siúil agus tochlaítear an mianach, an gual, an chré, nó an mianra go díreach. Ag doimhneachtaí móra tagtar gar do na fosuithe trí tholláin chothrománacha amach ó shloic cheartingearacha. Athraítear na modhanna tochailte seo de réir geolaíochta. Bíonn bealaí eile mianadóireachta in úsáid nuair is cuí. Mar shampla, dreideáiltear mianach stáin sa Mhalaeisia ó ghrinnill locha. Ardaítear sulfar ón doimhneacht le poill chomhlárnacha tóraíochta trí uisce an-te a chaidéalú go leanúnach síos poll amháin: leánn sé sin an sulfar, a ritheann suas an poll eile. Uaireanta, ardaítear salann ar an mbealach céanna, agus galaítear an sáile chun an salann a aisghabháil.
Mianadóireacht guail

Eastóscadh guail as doimhneacht éigin faoin talamh. In eastóscadh dromchla, bíonn an gual gar don dromchla. Baintear an scraith uachtair chun siúil, eastósctar an gual, agus cuirtear an scraith uachtair ar ais chun an comhshaol a athshlánú. I dtrasmhianadóireacht, bíonn an gual taobh istigh de chlaonán, tochlaítear tollán cothrománach i dtaobh an chlaonáin, agus baintear an gual amach ar iarnród nó crios iompair. I mianadóireacht dhomhain is an gual an-domhain faoin dromchla, is gá poll mianaigh a thochailt le tolláin chothrománacha amach uaidh do na síoga guail. Tochlaítear an gual (go meicniúil den chuid is mó anois) agus iompraítear ar chreasa iompair go dtí na poill é le hiompar don dromchla. Bíonn contúirtí ar leith ag baint le mianadóireacht guail. Is féidir go dtarlóidh pléascadh mar thoradh ar na gáis a fhuasclaítear is púdar mín an ghuail san aer, agus mar sin is gá aerú éifeachtach uilíoch leanúnach sa mhianach. Is gá na tolláin is na poill a chaomhnú is a neartú i gcoinne a gcliste. Is é gual an breosla iontaisithe is flúirsí ar Domhan, agus meastar go bhfuil cúltaiscí milliún milliún tonna de ann. Táirgeadh timpeall 4,780 milliún tonna i 2001, agus as sin tháirg an tSín 1,323 milliún, na Stáit Aontaithe 1,023 milliún, an Astráil 324 milliún, an India 307 milliún, an Rúis 272 milliún, an Afraic Theas 233 milliún, an Ghearmáin 205 milliún, is an Pholainn 162 milliún.
Mianracortacóidí

Hormóin stéaróideacha a shintéisítear i gcoirtéis aidréineach na faireoige aidréiní, agus a fhuasclaítear uaithi sin, i gcuid mhaith veirteabrach. Tábhachtach i rialú an chothromaíocht sóidiam/ potaisiam sa cholainn, agus coinneáil thoirt an tsreabháin eachtarcheallaigh sa cholainn. Sa duine, is é aldaistéarón an phríomh-mhianracortacóid.
Mianraí cré

Sileacáití hidriúla i bhfoirm leathán a dhéanann criostail mhíne screamhacha, ar féidir leo uisce a ionsú, rud a thugann don chré a hairíonna sainiúla plaisteacha nuair a bhíonn sí fliuch. Cruthaítear iad mar thoradh ar shíonchaitheamh carraigeacha, agus go minic sil-leagann aibhneacha iad. Is grúpaí tábhachtacha mianraí cré iad caoilínít, montmairíllinít is illít. Úsáidtear iad mar líonaigh i bpáipéar, rubar, péint is eile.
Mianraí sileacáite

Grúpa mianraí a chomhdhéanann 95% de screamh an Domhain, a chuimsíonn sileacan is ocsaigin i gcomhcheangal le chéile nó le dúile eile. Ó thaobh struchtúir de, tá siad uile bunaithe ar SiO4, teitrihéadrán, agus is struchtúir chasta phoiliméaracha de theitrihéadráin an chuid is mó díobh. Rangaítear iad de réir a gcéim polaiméiriúcháin, ó shileacáití a chuimsíonn grúpaí aonraithe SiO4 (olaivíní is gairnéid), go dtí fáinní (beiril), slabhrashileacáití (pirixéiní le slabhra singil is amfabóil le slabhraí dúbailte), leatháin (miocaí is créanna), agus creatlaigh thríthoiseacha (grianchloch is iathchlocha).
Mianreolaíocht

Staidéar ar chomhdhéanamh ceimiceach, airíonna fisiciúla agus tarlú mianraí. Tagann a n-aithint is a n-ionannú san áireamh, a rangú, a gcriostalghrafaíocht, agus eagar a chur orthu is na gaolta eatarthu, maidir leis na mianraí a fhaightear i gcarraigeacha is fosuithe mianach.
Míceiteóma

Mais neamhphianmhar a tharlaíonn de bharr ionfhabhtaithe fhungasaigh agus a tháirgtear nuair a fhásann an fungas taobh istigh den cholainn, ag éirí stothallach le fíocháin na colainne. Is féidir le fungais cosúil le Actinomyces fáil isteach sa cholainn trí ghortú sa chraiceann. De ghnáth bíonn an lot ar na cosa, agus tugtar cos Madura ar an riocht. Is féidir go mbeidh easpaí ainsealacha doimhne ann agus sileadh bracha. Tá fungas eile ann, Aspergillus, ar féidir leis fás sna scamhóga i gcuasa a fhágtar ag an eitinn.
Míchothú

Uireasa comhábha(i)r atá riachtanach sa chothú. Tarlaíonn tearc-chothú nuair nach n-ionghabhtar dóthain fuinneamh bia, agus má leantar leis seo caillfear an-chuid meáchain. Is féidir go dtarlóidh uireasa níos sainiúla, cosúil le huireasaí vitimín amháin nó oiread áirithe vitimíní, b'fhéidir uireasa na vitimíní uiscethuaslagtha (na B-vitimíní, vitimín C is na fóláití) nó na vitimíní olathuaslagtha (vitimíní A, D is E). Is féidir go dtarlóidh uireasa leictrilítí, nó méideanna uireasacha aigéad sailleach riachtanach nó aimínaigéad. Is féidir go gcuirfidh siad seo bun le raon leathan mínormáltachtaí cliniciúla is éalanga meitibileachta.
Míciríosa

Baint choitianta shiombóiseach a chruthaítear idir fungas is fréamhacha planda. I míciríosa eactatrófach, a fhaightear i gcuid mhaith crann, fásann an fungas taobh amuigh de na fréamhacha chun truaill a dhéanamh orthu, ag teacht in ionad ribí na bhfréamhacha. I míciríosa iontrófach, a fhaightear i magairlíní is fraoch, fásann an fungas taobh istigh de chealla na fréimhe agus ina measc. I gcórais mhíciríosacha bíonn cumas feabhsaithe asúite, is na plandaí ionfhabhtaithe in ann coimhlint a dhéanamh níos fearr ná plandaí neamhionfhabhtaithe, agus faigheann an fungas sochar as cothaithigh a chuireann an planda ar fail. In an-chuid cásanna de cheangail mhíciríosacha, ní bhláthaíonn an planda i gceart gan an compánach fungasach.
Micreadhomhantarraingt

Staid saorthitime gan mheáchan a fhaightear i spásárthaigh. I bhfithis timpeall an Domhain, cothromaíonn an luasghéarú lártheifneach de bharr an fhithisithe chiorclaigh an luasghéarú de bharr domhantarraingthe. Is féidir an staid seo a shamhlú mar seo freisin: go bhfuil réad atá i bhfithis chiorclach timpeall an Domhain á luasghéarú i dtreo lár an Domhain an t-am ar fad, ach go mbíonn dromchla an Domhain á luasghéarú sa treo urchomhaireach ag an am céanna. Le fírinne, de bharr imtharraingt an spásárthaigh féin is luasghéaruithe a dhéanann córas rialaithe seasaimh an spásárthaigh ó am go chéile, ní chothromaíonn na príomhluasghéaruithe a chéile an t-am ar fad, agus is deacair micreadhomhantarraingt níos lú ná an milliúnú cuid den domhantarraingt a fháil i gcomhair tástála. Mar sin, is beag seans turgnaimh faoi mhicreadhomhantarraingt a dhéanamh sna stáisiúin bheaga spáis atá ar fáil.
Micreafón

Feiste a thiontaíonn fuaimthonnta chuig comharthaí leictreonacha le tarchur, taifeadadh is atáirgeadh. Shaothraigh Bell is Edison na céad chinn le haghaidh teileafónaíochta, ach anois úsáidtear iad go forleathan i dteileachumarsáid, taifeadadh fuaime is cluaisíní cúnta. I ngach cineál micreafóin, nuair a imbhuaileann an fhuaimthonn é, critheann scairt i gcomhphas leis an bhfuaim agus athraíonn an ghluaiseacht ascalach seo friotaíocht (i micreafóin carbóin), toilleas (micreafóin comhdhlúthadáin), réimse leictreamaighnéadach (micreafóin dhinimiciúla is chorna), nó cruth criostail phísileictrigh (micreafóin criostail), agus i ngach cás táirgtear comhartha aschuir. Bíonn patrúin éagsúla glactha ag micreafóin éagsúla, ionas go mbíonn an micreafón uilethreoch (an íogaireacht chéanna i ngach treo), aontreoch (an íogaireacht is mó díreach os comhair an mhicreafón amach, ag laghdú go géar i ngach treo eile), nó déthreoch (íogaireacht mhaith os a chomhair is díreach taobh thiar de, laghdaithe as cuimse i ngach treo eile, i bpatrún ochtchruthach).
Micreamháinliacht

Máinliacht nua-aoiseach a dhéantar faoi mhicreascóp. Eiseamláirí drámata den teicníocht seo is ea athcheangal méire, fiú sciatháin iomláin, a ghearrtar ón gcolainn trí thaisme. Déantar obráidí ar an inchinn ina ndeisítear artairí beaga is a nglantar amach artairí atá ar tí calcadh le plaic scléaróise chun bac a chur le stróc. Maille leis an micreascóp is scil an mháinlia, tá na forbairtí seo bunaithe ar sholáthar mionionstraimí máinliachta, oiriúnaithe don ghnó seo, le blianta beaga anuas. 

Máinliacht
Micreascannán

Ábhar fótagrafach is ea micreascannán. Bíonn sé dubh is geal le gráinní fíormhíne is taifeach ardghéire, a úsáidtear chun cáipéisí a chóipeáil ar scála laghdaithe go mór. Léitear le teilgean formhéadaithe iad.

Grianghrafadóireacht
Meáin stórála
Micreascóp fórsa adamhaigh

Baineann micreascóp fórsa adamhaigh (MFA) feidhm as tóireadóir braiteora chun an dromchla atá le hiniúchadh a scanadh de réir oird le híomhá a chruthú ar féidir adaimh ar leith a léiriú uirthi. Bíonn bior an-ghéar ar an mbraiteoir, dírithe i dtreo an dromchla ag fad an-bheag amach uaidh agus suite ar cheann starrmhaide lingeáin bhoig. Nuair a ghluaiseann an sampla thar an mbior, feidhmíonn adaimh an dromchla fórsa athraitheach ar an mbior, ag díláithriú an starrmhaide. Úsáidtear teicníocht optúil nó eile chun sraonadh an starrmhaide a bhrath, agus is é an sraonadh seo ag gach réigiún den dromchla a íomháítear le cabhair ríomhaire is teilifíseáin. Is féidir dromchla seoltach nó neamhsheoltach a íomháú leis. Sampla de mhicreascóp tóireadóir scanta. 

Micreascóip
Micreascóp réimse-ianaíoch

Sa ghléas seo coinnítear leictreoid miotail i bhfoirm rinne géire ag ardphoitéinseal leictreach dearfach i leith an scáileáin. Cruthaítear iain gáis ó na hadaimh gáis gar don rinn mar thoradh ar an réimse leictreach an-dian ansin (saghas astú réimse) agus treoraítear na hiain sin ar an scáileán chun íomhá struchtúr miotal na rinne a dhéanamh. Is féidir formhéadú × 1.5 × 106 a bhaint amach leis an ngléas seo chun gur féidir adaimh ar leith a thaifeach. Áisiúil chun staidéar a dhéanamh ar asú ar dhromchlaí agus imoibrithe dromchlacha i gcatalú.

Micreascóip
Micreascópacht tóireadóir scanta

Craobh den mhicreascópacht is ea micreascópacht tóireadóir scanta. Tá raon micreascóp éagsúil ann anois atá bunaithe ar theicníocht ina ndéantar dromchla samplach a iniúchadh le barr tóireadóra a scantar i leith an dromchla sin. 

Sa mhicreascóp tollánach scanta (STM) is iad na leictreoin thollánacha istigh sa dromchla seoltach a dhéanann an íomhá. I micreascóp fórsa adamhaigh (ATM) is é an fórsa ar bharr an tóireadóir scanta ag gach pointe de dhromchla seoltach nó neamhsheoltach a íomháítear. Déantar airíonna dromchlacha maighnéadacha is leictreacha a thréithriú is a íomháú ach cinn brata chuí a úsáid sa scanadh. 

Mar shampla, i micreascópacht poitéinsil leictrigh scanta (SEPM) úsáidtear tóireadóir brata le platanam chun an dromchla is a bhfuil air a mhapáil. I micreascóp optúil neasréimse scanta, faightear íomhánna optúla le taifeach 10 nanaiméadar nó mar sin ach úsáid a bhaint as solas ó shnáithín an-mhín chun an dromchla a scanadh, rud a sheachnaíonn teorainn an díraonta a tharlaíonn i ngnáthmhicreascóip de bhrí go bhfágann an léas solais an snáithín an-ghar don dromchla samplach. 

Úsáidtear micreascóip scanta in an-chuid feidhmeanna: seiceáil slisní leathsheoltóra is dioscaí optúla le linn a ndéanta, breathnú ar chealla, próitéiní, baictéir is víris in situ. Cheap Binnig, Quate is Gerber an teicníocht micreascópachta seo le tóireadóir scanta i 1986.

Micreascópacht
Micreathon

Eatramh ama sa cheol atá níos lú ná leath-thon. Dúchasach i gcultúir áirithe ceoil, san oirthear go háirithe, agus tarlaíonn siad go nádúrtha sa tsraith armónach. I gceol ealaíne an iarthair is é an leath-thon an t-eatramh is lú de ghnáth, ach baineann ceapadóirí áirithe de chuid na haoise seo (mar shampla Hába, Bloch, Bartók is Boulez) feidhm as micreathoin, agus ceathrú toin go háirithe, chun iarmhairtí is insint nua a bhaint amach.
Micrichlímeolaíocht

Staidéar ar an aeráid i réigiúin bheaga ar, nó gar do, dhromchlaí mar a maireann plandaí is ainmhithe. Cinneann na próisis atá ar siúl ag an dromchla sin micreaeráid an réigiúin sin: asú radaíocht na Gréine ag plandaí is ainmhithe, feidhmiú an teasa i ngalú is imghalú, agus iarmhairtí an aeir ag sreabhadh thar an dromchla.
Micrifís

Leathán scannáin le heagar íomhánna micreascannán. Bíonn an leathán 76 × 127 mm suas go dtí 152 × 229 mm, le 30-100 íomhá air. Déantar na buncháipéisí a chóipeáil, forlaghdaithe faoi 24, ar scannán neamhphollta 16 mm. Gearrtar é seo i sraitheanna de 10 n-íomhá, agus déantar 6 shraith díobh seo a dhearbhchló ar leathán dé-asascannáin le húsáid i meaisíní cuí feiceála.
Micriméadar

Tomhsaire chun tomhais chruinne faid a dhéanamh. Is é a bhíonn ann ná fearsaid a ghluaistear le scriú ar a bhfuil snáithe an-mhín. Cuirtear an réad atá le tomhas idir ceann na fearsaide is inneoin an mhicriméadair. Bíonn cos an mhicriméadair calabraithe ionas gur féidir an fad a léamh ar bhairille na coise. Tá cineálacha le léamh digiteach ann freisin.
Micriríomhaire

Ríomhaire atá bunaithe ar mhicreaphróiseálaí amháin, le cuimhne agus feistí ionchuir is aschuir. Tháinig a leithéid ar an bhfód sna 1970idí mar ríomhairí deisce, bunaithe ar mhicreaphróiseálaithe 8 ngiotán. Ó shin tháinig micreaphróiseálaithe 16 ghiotán is 32 ghiotán chun cinn le cumas is luas feabhsaithe, a bhí bunúsach do na ríomhairí pearsanta iniompartha atá coitianta anois. Leis na feabhsuithe i bhfeidhmiú na ríomhairí beaga seo, ní aithnítear idirdhealú suntasach idir micriríomhairí is mionríomhairí a thuilleadh.
Micrishlis

Slis bhídeach ábhair leathsheoltaigh, cosúil le sileacan, a dhéantar a phróiseáil chun ciorcad iomlánaithe a dhéanamh di. De réir a chéile le feabhsuithe sna modhanna próiseála, comhtháthú mórscála (LSI) is níos déanaí, comhtháthú an-mhórscála (VLSI), is féidir na mílte trasraitheoirí is comhbhall leictreonach eile a phacáil ar mhicrishlis agus ciorcaid éagsúla le feidhmeana éagsúla a tháirgeadh. Nuair a chuirtear ciorcaid cuimhne is loighce ar an tslis, táirgtear micreapróiseálaí, croí ríomhaire phearsanta is an iliomad feiste oibre, gnó, baile, caitheamh aimsire, teileachumarsáide is eile. Le próiseáil nua-aoiseach, bunaithe ar nanaitheicneolaíocht, is féidir tuilleadh micrichiorcad iomlánaithe fós a phacáil ar na micrishliseanna, agus na feistí a bhaineann feidhm astu a dhéanamh níos lú éadroime ná riamh.
Ludwig Mies van der Rohe

Ailtire is dearthóir a rugadh in Aachen na Gearmáine ab ea Ludwig Mies van der Rohe (27 Márta 1886 – 17 Lúnasa 1969). Ina stiúrthóir ar an mBauhaus i nDessau is Beirlín (1930–1933) agus d'aistrigh go Chicago sa bhliain 1938. I measc a shaothar tá Foirgneamh Seagram i Nua-Eabhrac (1956–1958) agus an Leabharlann Phoiblí i Washington (1967). Dhear sé troscán cruach feadánaí, Cathaoir Barcelona go háirithe. Fuair sé bás sa bhliain 1969 in Chicago.

Daoine a rugadh i 1886
Básanna i 1969
Ailtirí Gearmánacha
Ailtirí Meiriceánacha
Mí-ionsú

Teip na stéige cothaithigh a ionsú ón mbia ionghafa. Mar thoradh tarlaíonn buinneach, pian sa bholg, at an bhoilg, cailliúint meáchain, anaemacht, agus siomptóim ar leith easpa vitimíní ar leith. Is iad seo na príomhchúiseanna a fhéadfaidh a bheith taobh thiar de: an galar trópaiceach spriú a bheith ionfhabhtaithe, prolaiféarú mínormálta baictéar sa stéig bheag mar thoradh ar lúba caocha (dúchasach nó faighte) sa stéig, galar Crohn ar athlasadh ainsealach ginearálta i gconair an díleá é a chuireann isteach ar dhaoine óga, galar paincréasach, agus an ceann is coitianta sa tír seo, galar céiliach.
Milléad dearg

Iasc ildaite mara atá forleathan i bhfarraigí trópaiceacha is measartha teo. An cholainn fadaithe, an béal le dís barbal mór ar an smig. Ball den saghas céanna is ea an gabhariasc, saghas suntasach tráchtálach san Eoraip.
Millíní Bucky

C60, ainm a thugtar ar allatróp cobhsaí nua-aimsithe carbóin ina bhfuil 60 móilín carbóin. A struchtúr gar do bheith ina dhromchla sféir, díreach cosúil leis an gcruinneachán geodasach a dhear Buckminster Fuller, na móilíní carbóin leagtha amach, ceann amháin ag gach cúinne. An saghas céanna struchtúir a bhíonn i gcraiceann liathróid sacair. Is é seo 3ú allatróp an charbóin, arb iad diamant is graifít na cinn eile. Tugtar fullairéiní freisin ar mhillíní Bucky, a bhfuil a bhfeidhmeanna á saothrú anois. Ceaptar go mbeidh an t-ábhar áisiúil mar bhealadh is clúdach fíorchrua i gcomhair dromchlaí agus a lán eile.
Milliún treoir sa soicind

Tomhas ar luas ríomhaire i ndéanamh oibríochtaí, agus mar sin ar chumas ríofa an ríomhaire. Ceann d'airíonna ríomhaire a ndéanann na déantóirí ríomhairí pearsanta feabhas orthu le himeacht ama.
César Milstein

Bitheolaí móilíneach a rugadh i mBahia Blanca na hAirgintíne ab ea César Milstein (8 Deireadh Fómhair 1927 – 24 Márta 2002). I gcomhar le Georges Köhler, rinne sé taighde bunúsach ar tháirgeadh antashubstaintí mónaclónacha, agus roinn Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1984 le Neils Jerne is Köhler as.

Bitheolaithe Airgintíneacha
Daoine a rugadh i 1927
Básanna in 2002
Miltreoir

Marcanna a threoraíonn pailneoirí i dtreo an neachtair sa bhláth, de ghnáth patrún línte nó poncanna ar pheitil blátha.
Minit

Damhsa Francach i méadar triarach is luas measartha. An-choitianta i measc uaisle na hEorpa sa 17ú-18ú céad. Tháinig sé le bheith ina gluaiseacht chaighdeánach sa siansa agus píosaí cosúla ceoil sa tréimhse chlasaiceach sa bhfoirm minit-tríréad-minit.

Damhsa