joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Matthew Perry

Is aisteoir Meiriceánach é Matthew Langford Perry (a rugadh ar an 19 Lúnasa, 1969 i Williamstown, Massachusetts). Tá cáil bainte amach aige mar an gcarachtar Chandler Bing ar an gclár teilifíse Friends.

Gradaim
Tá trí ghradam buaite ag Perry.

Tagairtí

Féach freisin

Naisc sheachtracha 

Daoine a rugadh i 1969
Aisteoirí Meiriceánacha
Daoine beo
Fergie

Is ceoltóir, aisteoir agus amhránaí Meiriceánach í Stacy Ann Ferguson, nó Fergie de ghnáth. (rugadh 27 Márta, 1975) Tá sí ina ball de The Black Eyed Peas. Tá sí pósta le Josh Duhamel.

Gairme

1984–89: Kids Incorporated agus Peanuts

1992–2002: Wild Orchid
Bhí Fergie ina ball den ghrúpa Wild Orchid le Stefanie Ridel agus Renee Sandstrom. D'fhág Fergie an grúpa sa bhliain 2001.

2003–08: The Black Eyed Peas agus The Dutchess
Scaoil Fergie a céad albam The Dutchess ar an 13 Meán  Fómhair 2006.

2012–inniu: Double Dutchess
Tá Fergie ag obair ar a dara albam stiúideo Double Dutchess. Dúirt sí i Meitheamh 2015 go raibh sí beagnach críochnaithe leis an albam. Dúirt sí ar Facebook go mbeadh an t-albam amach ag tús 2017.

Dioscliosta 
 The Dutchess (2006)
 Double Dutchess (2017)

Camchuairteanna
Verizon VIP Tour (2007)

Scannánliosta

Scannáin

Teilifís

Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 71 gradam buaite ag Fergie. Tá 170 ainmniúchán faighte aici.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1975
Popcheoltóirí Meiriceánacha
Fergie
Daoine beo
James Garner

B'aisteoir Meiriceánach é James Garner  (a rugadh ar an 7 Aibreán 1928 agus fuair bás i 19 Iúil 2014).

Tagairtí 

Aisteoirí Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1928
Básanna in 2014
Foraois Epping

Is foraois ásra suite in Essex í Foraois Epping.

Essex
Tíreolaíocht na Sasana
Bónapárt Ó Cúnasa

Is é Bónapárt Ó Cúnasa príomhcharachtar agus scéalaí an leabhar An Béal Bocht, a scríobh Brian Ó Nualláin faoin ainm cleite Myles na gCopaleen.

An leabhar 
Is aoir é an t-úrscéal An Béal Bocht, atá scríofa as Gaeilge. Foilsíodh den chéad uair é sa bhliain 1941. Déanann an leabhar scigaithris ar cuid de na leabhair beathaisnéise a scríobhadh faoin saol deacair sna cheantair Ghaeltachta, ar nós An tOileánach le Tomás Ó Criomhthain agus Peig le Peig Sayers. Tá an scéal lonnaithe in áit iargúlta darbh ainm Corca Dorcha, áit ina bhfuil an saol fíor dheacair, na daoine fíor bhocht agus an aimsir fíor fliuch.

Téamaí 
Is iad na mórthéamaí sa leabhar seo ná an greann, an Ghaeilge, agus bochtanas agus cruachas an tsaoil sa Ghaeltacht.

An scéal 
Buailimid le Bónapárt don chéad uair agus é ag teacht i dtreo deireadh a shaol. Is éard atá sa  leabhar seo ná a chuimhní cinn agus é ag breathnú siar ar an saol bocht, crua a bhí aige i gCorca Dhorca.

Féach freisin 

 An Béal Bocht

Tagairtí

Léitheoireacht Breise 
 Gaelically Gaeilic : http://www.necessaryprose.com/poormouth.htm 
 Flann O'Brien, Myles, and The Poor Mouth : http://dmtr.nm.ru/kiberd.htm 
 Flann O'Brien and Postmodernism : http://qualitywaffle.ie/flann-obrien-and-postmodernism/
 The Scriptorium - Flann O'Brien : http://www.themodernword.com/scriptorium/obrien.html#abb 
Brian Ó Nualláin
Carachtair fhicseanúla
Copped Hall

Is teach mór suite in Essex é Copped Hall.

Essex
Tíreolaíocht na Sasana
Gosfield Hall

Is teach mór suite in Essex, i Sasana, é Gosfield Hall. Rinne Sir John Wentworth an teach a thógáil sa bhliain 1545.

 

Essex
Tíreolaíocht na Sasana
Guairne dóiteáin

Is éard is guairne dóiteáin, ar a dtugtar freisin tine an diabhail, nó tornádó an diabhail, ná camfheothan spreagtha de bharr tine, agus is minic é a bheith déanta suas de lasair. Nuair a comhtharlaíonn dian-ardú teasa agus aer suaite, is féidir leis na coinníollacha seo teacht le chéile chun sruthanna guairneáin san aer a chur i gcruth. Is féidir leis na guairneáin seo éirí níos doichte isteach i struchtúr ar nós tornádó, a tharraingíonn smionagar ar lasadh agus gáis indóite. Is annamh, áfach, go n-éiríonn guairní dóiteáin ina bhfíor-thornádónna, sé sin le rá, camfheotháin dianrothlacha a nascann an dromchla le bonn scamaill chumalais (mar shampla pireachumulas nó pirachumalainimbeas.)
Falscaithe
Dian-drochaimsir agus comhiompar
Guairneain
Cineálacha tine
Audley End House

Is teach mór suite i gCambridgeshire é Audley End House.

Cambridgeshire
Tíreolaíocht na Sasana
Burghley House

Is teach mór suite i gCambridgeshire é Burghley House.

Cambridgeshire
Tíreolaíocht na Sasana
Coláiste Lurgan

Coláiste samhraidh Gaeilge neamhspleách is ea Coláiste Lurgan. Tá sé suite in Indreabhán, i gContae na Gaillimhe. Is é Mícheál Ó Foighil bainisteoir na scoile. Tá an coláiste cáiliúla as a gcuid físeáin ceoil agus a gcainéal YouTube.

Féach freisin

Naisc sheachtracha 

 Suíomh Idirlín na scoile
 Cainéal YouTube

Tagairtí 

Coláistí Samhraidh Gaeltachta
Oskar Schindler

Fear gnó agus Gearmánach eitneach ón tSeicslóvaic ab ea Oskar Schindler.  Thug sé tarrtháil ar míle is dhá chéad Giúdach ón Uileloscadh, le linn an Dara Cogadh Domhanda.  Is minic a cuireadh i gcomparáid le Giorgio Perlasca é, nó Monsignor Hugh O'Flaherty.

Saol 
Rugadh Schindler i Zwittau (inniu, Svitavy i bPoblacht na Seice) ar an 28 Aibreán 1908.  

Bhí Schindler ina chónaí i Regensburg tar éis an Dara Cogadh Domhanda ar feadh tréimhse ghearr, gan pingin rua; ansin chaith sé seal i München agus chuaigh ar sé imirce go dtí An Airgintín sa bhliain 1948. Tháinig sé ar ais i 1958, ach theip na gnóanna a bhí aige sa Ghearmáin freisin. 

Fuair Schindler bás i Hildesheim sa Ghearmáin ar an 9 Deireadh Fómhair 1974.

Schindler's Ark
Bhreac an t-údar Thomas Keneally síos scéal beatha Schindler agus d'fhoilsigh sé é faoin teideal Schindler's Ark  sa bhliain 1982.

Schindler's List
Ba é an leabhar Keneally ba bhunús do scannán Steven Spielberg, Schindler's List, sa bhliain 1993.

Tagairtí

Naitsithe
Daoine a rugadh i 1908
Básanna i 1974
An tUileloscadh
Frith-Ghiúdachas
Timothy Minear

Is scríbhneoir scáileáin agus stiúrthóir é Timothy "Tim" Minear. Tá aithne air mar gheall ar a ról mar scríbhneoir le haghaidh "The X-Files" agus "Lois and Clark". Ba é ceann dena táirgeoirí feidhmeannacha sa chlár: "Firefly" freisin.

Daoine a rugadh i 1963
Daoine beo
Gradam Primetime Emmy

Is duais í an Gradam Primetime Emmy le haghaidh cláir teilifíse. Bhronn an craoltóir Walter O'Keefe an chéad ghradam i Los Angeles sa bhliain 1949.

Gradaim Emmy
Gradaim Primetime Emmy
Zoë Alleyne Washburne

Is charachtar í Zoey Washburne sa chlár Firefly. Ghlac Gina Torres ról Zoey.

Firefly
River Tam

Is carachtar sa sraith teilifíse Firefly í River Tam. Ghlac Summer Glau ról River.

Firefly
Summer Glau

Is ban-aisteoir Meiriceánach í Summer Glau. Rugadh í 24 Iúil 1981 i San Antonio, Texas agus tógadh ansin í. Traenáladh mar dhamhsóir bailé í go dtí gur bhris sí ordóg coise. Thug sí aghaidh ansin ar California agus chuaigh sí leis an aisteoireacht. Tá aithne uirthi mar gheall ar róil River sa chlár Firefly agus Cameron sa sraith Terminator: The Sarah Conner Chronicles.

Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Firefly
Daoine a rugadh i 1981
Daoine beo
Simon Tam

Carachtar sa tsraith teilifíse Firefly, sa scannán Serenity agus sna greannáin Serenity is ea Simon Tam. Ghlac Seán Maher ról Simon. Imríonn Zac Efron an ról freisin i spléachtaí siar.

Firefly
Jayne Cobb

Is carachtar sa tsraith teilifíse Firefly, sa scannán Serenity agus sna greannáin Serenity é Jayne Cobb. Ghlac Adam Baldwin ról Jayne.

Firefly
Hoban Washburne

Is carachtar sa tsraith teilifíse Firefly, sa scannán Serenity é Hoban "Wash" Washburne. Ghlac Alan Tudyk ról Wash.

Firefly
Kaywinnet Lee Frye

Is carachtar sa tsraith teilifíse Firefly, sa scannán Serenity agus sna greannáin Serenity í Kaywinnet Lee Frye nó Kaylee. Ghlac Jewel Staite ról Kaylee.

Firefly
Morena Baccarin

Is aisteoir Brasaíleach-Meiriceánach í Morena Baccarin. Bhog sí go dtí Nua-Eabhrac nuair a bhí sí seacht mbliana d'aois. Bhain sí clú agus cáil amach nuair a ghlac sí ról Inara Serra sa tsraith teilifíse Firefly agus Jessica Brody sa tsraith Homeland.

Tagairtí 

Ban-aisteoirí Brasaíleacha
Aisteoirí Meiriceánacha
Firefly
Inara Serra

Is carachtar sa tsraith teilifíse Firefly, sa scannán Serenity agus sna greannáin Serenity í Inara Serra. Ghlac Morena Baccarin ról Inara.

Firefly
Ron Glass

Ba aisteoir Meiriceánach é Ron Glass. Rugadh agus tógadh é in Indiana. Tá aithne air mar gheall ar a róil mar Ron Harris sa tsraith teilifíse Barney Miller agus Shepherd Derrial Book sa chlár Firefly.
 

Aisteoirí Meiriceánacha
Firefly
Daoine a rugadh i 1945
Básanna in 2016
Derrial Book

Is carachtar sa tsraith teilifíse Firefly, sa scannán Serenity agus sna greannáin Serenity é Derrial Book nó Shepherd Book.

Firefly
Guth (sraith teilifíse)

Is clár ceol é Guth, a thosaigh in Éreann sa bhliain 2014. Thosaigh sé ar 31 Iúil, 2014 agus chríochnaigh é ar 4 Meán Fómhair. Bhí sé ar TG4.

Eipeasóidí

Tagairtí 

Cláir Ceoil
Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2014
Cláir TG4
Cláir Teilifíse Éireannacha
Richard Attenborough

B'aisteoir Sasanach é Richard Samuel Attenborough, Baron Attenborough (a rugadh ar an 29 Lúnasa 1923 agus fuair bás ar an 24 Lúnasa 2014).

Tagairtí 

Aisteoirí Sasanacha
Daoine a rugadh i 1923
Básanna in 2014
Stóra Dímun

Is oileán Faróch é Stóra Dímun. Tá seachtar ina gcónaí ar an oileán, in dá theaghlach. Freastalaíonn seirbhís heileacaptair orthusan agus ar chuairteoirí ar an oileán dhá uair sa tseachtain.

Oileáin Fharó
Mark Sheppard

Aisteoir Sasanach is ea Mark Sheppard a rugadh ar 30 Bealtaine 1964. Ghlac sé ról Badger sa tsraith teilifíse Firefly. Bhí ceann de an príomhpháirteanna aige, mar atá Arracht na Seachtaine Bob / Cecil L'Ively ar eipeasóid amháin na sraithe teilifíse The X-Files, Fire.

A chúlra
De shliocht Shasanach, Éireannach, Ghearmánach iad muintir Mark Sheppard. Mac le W. Morgan Sheppard, aisteoir Sasanach, atá ann. I Londain Shasana a rugadh é.

Aisteoirí Éireannacha
Aisteoirí Gearmánacha
Firefly
Aoi-réaltaí The X-Files
Daoine a rugadh i 1964
Daoine beo
Michael Fairman

Is aisteoir Meiriceánach é Michael Fairman, a rugadh i Nua-Eabhrac ar 25 Feabhra 1934. Ghlac sé ról Niska sa tsraith teilifíse Firefly.

Daoine a rugadh i 1934
Daoine beo
Aisteoirí Meiriceánacha
Firefly
Jeff Ricketts

Aisteoir a ghlac ról mionchúiseach mar cheann dena 'Hands of Blue' sa tsraith Firefly is ea Jeff Ricketts.

Aisteoirí Meiriceánacha
Firefly
Dennis Cockrum

Aisteoir Meiriceánach a ghlac ról mionchúiseach mar cheann dena 'Hands of Blue' sa tsraith Firefly is ea Denis Cockrum.

Aisteoirí Meiriceánacha
Firefly
Bochotnica

Is sráidbhaile in oirdheisceart na Polainne é Bochotnica, atá suite idir Puławy agus Lublin. Bhí 1,500 duine ina gcónaí i Bochotnica de réir dhaonáireamh na bliana 2010.

Naisc 
 Suíomh an phobail

Cathracha sa Pholainn
Seirbhísí Sláinte ar Oileán na hÉireann

Is éard atá i gceist le Seirbhísí Sláinte ar Oileán na hÉireann ná na seirbhísí sláinte atá ar fáil do Phoblacht na hÉireann agus do Thuaisceart Éireann. Tá fréamhacha roinnte acu sna forbairtí leighis agus na sláinte poiblí mar a tháinig siad chun cinn sa 19ú céad. Tar éis 1920 thosaigh an dá chóras ag bogadh óna chéile. Sa bhliain 1948 bunaíodh seirbhís náisiúnta sláinte i Tuaisceart Éireann a bunaíodh ar phrionsabail mar atá ag an NHS sa Ríocht Aontaithe. Is é an t-ainm atá ar an eagraíocht i dTuaisceart Éireann ná Sláinte agus Cúram Sóisialta Thuaisceart Éireann. Tá eagrúchán na heagraíochta cosúil go leor leis an NHS, ach go n-áirítear leas sóisialach agus seirbhísí cosanta leanaí mar chuid de.

Nuair a rinneadh iarracht macasamhail an chórais a bhunú ó dheas go deireanach san 1940dí chuir gairm na míochaine agus an Eaglais Chaitliceach ina choinne. An rud a baineadh amach ar deireadh ná fáil ar sheirbhísí otharlainne nó speisialtóirí ar chostas íseal nó saor ó chostas ar fad ach go raibh ar mhórchuid na ndaoine íoc as seirbhísí dochtuirí teaghlaigh. Mar atá ó thuaidh is an rialtas lánach a mhaoiníonn seirbhísí sláinte. Bhí caiteachas in aghaidh an daonra níos airde ó thuaidh ná mar a bhi ó dheas agus rinneadh cáineadh ag deireadh na 1990dí go raibh líon na leabacha agus na speisialtoirí íseal. Bunaíodh Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte sa bhliain 2005. Amach sna 2000dí dúradh go raibh deacracht ann foireann cháilithe a aimsiú agus a choinneáil toisc imeacht dochtúirí thar sáile áit a raibh coinníollacha oibre, traenála agus pá níos fearr, mar a dúradh. Thart ar an am céanna bhí suas is anuas le 40% den phobal faoi chlúdach árachais shláinte phríobháidigh. Déantar fóirdheonú cánach ar na híocaíochtaí seo agus laghdú ar chostas sna hotharlanna poiblí. Bítear ag maíomh go bhfuil córas dhá leibhéal ann agus bhí deacracht ann idir lárnú seirbhísí speisialtóirí agus fáil ar sheirbhísí go háitiúil.

Foinsí
 The Encyclopaedia of Ireland – Meán Fómhair 1, 2003, Brian Lalor (Eag)

Seirbhísí sláinte
Cúrsaí sóisialta in Éirinn
Sláinte in Éirinn
Sláinte in Éirinn

Is éard ata i gceist le Sláinte in Éirinn ná sláinte an phobail ar oileán na hÉireann. 

Má chuirtear i gcomórtas le hionchas saoil ag breith dóibh agus rátaí báis tá sláinte na hÉireann i measc na dtíortha is fearr ar domhan. Sa bhliain 1996 ba é 73.3 bhliain an t-ionchas saoil a bhíodh ag fir, agus 78.7 mbliain do mhná.

Cúiseanna  

Príomhchúiseanna an bháis ná galar croí agus ailse. 

Chaith isteach is amach le 20% den phobal toitíní timpeall ar 2010, figiúr a laghdaigh tar éis cosc ar chaitheamh i dtithe tábhairne agus clubanna oíche sa bhliain 2004, agus a raibh súil ann go dtitfidh sé tuilleadh. níl ach galar amháin, galar croí, a mharaíonn níos mó daoine ná an ailse

Tá fadhb na hotrachta ag dul i méid agus Éire ar na tíortha is measa ó thaobh róraimhreachta ar domhan. 

Is cúiseanna báis eile iad an féinmharú agus básanna i dtimpistí bóithre a mbíonn an rialtas agus an pobal ag iarraidh dul i ngleic leo.

Eipidéimeolaíocht 
Nuair a iarrtar ar mhuintir na hÉireann cén caighdeán sláinte atá acu, is nós leo leibhéil níos ísle tinnis a thuairisciú thar mar a dhéantar áiteanna eile sna Eoraip.

Féach freisin

 Seirbhísí Sláinte ar Oileán na hÉireann
 Eacnamaíocht na Sláinte in Éirinn
 Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte

Foinsí
 The Encyclopaedia of Ireland – Meán Fómhair 1, 2003, Brian Lalor (Eag)

Tagairtí

Seirbhísí sláinte
Cúrsaí sóisialta in Éirinn
Sláinte in Éirinn
Léim an Reithe

Is oileán Éireannach í Léim an Reithe. 

Dubhoileán
Geachta

Oileán Éireannach is ea Geachta. 

Dubhoileán
Contae Mhaigh Eo
Oileáin na hÉireann
Oileáin Mhaigh Eo
Na Siorracha

Is oileáin Éireannacha iad Na Siorracha. 

Dubhoileán
Tor Dubhoileáin

Is oileán Éireannach é Tor Dubhoileáin. 

Dubhoileán
Dubhoileán Beag

Is oileán Éireannach é Dubhoileán Beag. 

Dubhoileán
Dubhoileán Mór

Is oileán Éireannach é Dubhoileán Mór agus é suite in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. An t-oileán is mó den ghrúpa Dubhoileán atá ann. Tá sé neamháitrithe. 

Dubhoileán
Contae Mhaigh Eo
Passenger (amhránaí)

Amhránaí agus scríbhneoir amhrán folk-rock Sasanach is ea Michael David Rosenberg nó Passenger mar is fearr aithne air (rugadh 17 Bealtaine 1984). Bhí Rosenburg ina phríomhamhránaí agus scríbhneoir amhrán in Passenger, banna ceoil, agus nuair a bhris an banna ceoil suas sa bhliain 2009, lean sé ag casadh amhrán faoin ainm céanna. Bhain a shingil “Let Her Go” barr na gcairteanna in a lán tíortha.

Saol Luath 
Rugadh Rosenberg in Brighton & Hove, Sussex Thoir, i Sasana do mháthair Shasanach agus d’athair Meiriceánach arbh as Vineland, New Jersey dó. Giúdaigh ab iad muintir a athar. D’fhoghlaim sé an giotár clasaiceach agus é ina bhuachaill, agus nuair a bhí sé timpeall is 14-15 d’aois, thug sé faoi amhráin a scríobh. Níor leag sé a intinn ar a chuid oibre scoile in Brighton, ach chaith sé a chuid ama ar an gceol ina háit sin. D’éirigh sé as an scoil in aois a 16 bliana le gairm an cheoil a chleachtadh, agus chaith sé cúpla bliain mar cheoltóir sráide i Sasana agus san Astráil. Tá cónaí air in Brighton anois.

Dioscliosta 
 Wide Eyes Blind Love (2009)
 Divers & Submarines (2010)
 Flight of the Crow (2010) 
 All the Little Lights (2012)
 Whispers (2014)
 Whispers II (2015)
 Young as the Morning Old as the Sea (2016)
 The Boy Who Cried Wolf (2017)

Naisc sheachtracha 
 Suíomh oifigiúil Passenger. Aisghabháladh ar 9 Meán Fómhair 2014

Daoine a rugadh i 1984
Amhránaithe Sasanacha
Daoine beo
Donald Sinden

B'aisteoir Sasanach é Sir Donald Alfred Sinden  (a rugadh ar an 9 Deireadh Fómhair 1923 agus fuair bás ar an 11 Meán Fómhair 2014).

Tagairtí 

Aisteoirí Sasanacha
Daoine a rugadh i 1923
Básanna in 2014
John Bardon

B'aisteoir Sasanach é John Michael Jones nó John Bardon (a rugadh ar an 25 Lúnasa 1939 agus fuair bás ar an 12 Meán Fómhair 2014).

Bhain sé cáil amach dó féin as a pháirt mar Jim Branning in EastEnders, a phós Dot Cotton (June Brown). Bhí páirt rialta aige in Rumpole of the Bailey freisin.

Tagairtí 

Aisteoirí Sasanacha
Daoine a rugadh i 1939
Básanna in 2014
Harjumaa

Is contae in Eastóin é Harjumaa atá suite i dtuaisceart na tíre. Bhí 572,103 duine ina gcónaí i Harjumaa i 2014.

Tagairtí 

Tíreolaíocht na hEastóine
Hiiumaa

Is contae in Eastóin é Hiiumaa atá suite in iarthar na tíre. Tá sé an chontae i lú. Bhí 8,394 duine ina gcónaí i Hiiumaa i 2014.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Tíreolaíocht na hEastóine
Järvamaa

Is contae in Eastóin é Järvamaa atá suite i lár na tíre. Bhí 29,940 duine ina gcónaí i Järvamaa i 2013.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Tíreolaíocht na hEastóine
Jõgevamaa

Is contae in Eastóin é Jõgevamaa atá suite in oirthear na tíre. Bhí 31,376 duine ina gcónaí i Jõgevamaa i 2011.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Tíreolaíocht na hEastóine
Läänemaa

Is contae in Eastóin é Läänemaa atá suite in iarthar na tíre. Bhí 23,810 duine ina gcónaí i Läänemaa i 2013.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Tíreolaíocht na hEastóine
Pärnumaa

Is contae in Eastóin é Pärnumaa atá suite in iardheisceart na tíre. Is é an contae is mó sa tír é. Bhí 81,428 duine ina gcónaí in Pärnumaa i 2013.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Tíreolaíocht na hEastóine
Raplamaa

Is contae in Eastóin é Raplamaa atá suite i lár na tíre. Bhí 34,442 duine ina gcónaí i Raplamaa i 2013.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Tíreolaíocht na hEastóine
Saaremaa

Is contae in Eastóin é Saaremaa atá suite in iarthar na tíre. Bhí 30,966 duine ina gcónaí i Saaremaa i 2013.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Tíreolaíocht na hEastóine
Tartumaa

Is contae in Eastóin é Tartumaa atá suite in oirthear na tíre. Bhí 150,139 duine ina gcónaí i Tartumaa i 2013.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Tíreolaíocht na hEastóine
Viljandimaa

Is contae in Eastóin é Viljandimaa atá suite i ndeisceart na tíre. Bhí 47,599 duine ina gcónaí i Viljandimaa i 2011.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Tíreolaíocht na hEastóine
Võrumaa

Is contae in Eastóin é Võrumaa atá suite i ndeisceart na tíre. Bhí 32,806 duine ina gcónaí i Võrumaa i 2013.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Tíreolaíocht na hEastóine
Nice

Is cathair i Provence-Alpes-Côte d'Azur i ndeisceart na Fraince é Nice. Tá an cathair suite ar an cósta agus dá bharr mheallann sí an-chuid turasóirí. Bhí cónaí ar 343,629 duine i gcathair Nice sa bhliain 2012 agus bhí thart ar milliún duine ag maireachtaint sa ceantar uirbeach(cathair+na bruachbailte). Is í Nice an cúigiú cathair is mó sa Fhrainc.

Paráid Bláthanna

Féach freisin 
 2016 Ionsaí Nice

Tagairtí 

Nice
Cathracha ar an Meánmhuir
Bitcoin

Córas íocaíochta ar líne is ea bitcoin (siombail: ₿ giorrúchán: BTC). Foilsíodh an coincheap faoin ainm Satoshi Nakamoto sa bhliain 2008 agus cuireadh ar siúl é mar bhogearraí foinse oscailte an bhliain ina dhiaidh sin. Taifeadtar íocaíochtaí i gclárleabhar poiblí ar a n-úsáidtear aonad cuntas ar a dtugtar bitcoin freisin. Uaireanta, úsáidtear ceannlitir don chóras (Bitcoin) agus cás beag don aonad cuntais (bitcoin). Cuirtear na híocaíochtaí i gcrích idir comhghleacaithe gan stór lárnach ná stiúrthóir ar bith, rud a spreag Státchiste SAM chun "airgeadra fíorúil díláraithe" a thabhairt ar an bitcoin. Níl gach duine ar aon tuairim faoi stádas an bitcoin mar airgeadra. Is minic a thagraítear ar na meáin dó mar chriptea-airgeadra nó airgeadra digiteach.

Nótaí

Naisc sheachtracha
Suíomh ginearálta faoi Bitcoin. Gan aon bhaint leis an Vicipéid. Arna rochtain ar 29 Meitheamh 2017

Bitcoin
Criptea-airgeadraí
Mainistir na Cathrach

Mainistir mheánaoiseach Agaistíneach ba ea Mainistir na Cathrach (Mainistir Mhuire sa Chathair). Séadchomhartha náisiúnta anois í agus í suite sa Chathair.

Suíomh
Tá an mhainistir suite 600 méadar taobh thuaidh de Chaisleán na Cathrach ar bhruach thiar Abhainn na Siúire.

Stair
Bunaíodh an mhainistir go déanach sa 12ú haois. Thug Galfrid de Camville, Barún na Cathrach agus Fheadaimir, deontas dá hospidéal timpeall na bliana 1200.

Rinneadh a lán athruithe ar an mainistir. Tá iarsmaí d’fhoirgnimh de chuid an 13ú haois ann agus de thógáil a rinneadh sa 15ú, sa 16ú agus sa 17ú haois. Scaoileadh an mhainistir in 1540 agus thug an tAb Éamonn Ó Longargáin uaidh í. Bhí an séipéal agus na foirgnimh eile sealbhaithe ag an Ridire Tomás de Buitléir faoi Mhí Eanáir 1541. Bronnadh ar Éamonn de Buitléir in 1566 í.

Foirgnimh
Tá córlann na heaglaise fós ann agus sraith fuinneog le fáil sa bhalla thuaidh, in éineacht le coirbéil agus múnláil atá déanta d’aolchloch.

Tá caisleán díreach taobh thiar den chórlann agus cuma air go ndearnadh é sa 17ú haois.

Tá clabhstra ann agus foirgnimh tí. Tá comharthaí saoir le feiceáil.

References

Stair na hÉireann
Contae Thiobraid Árann
Mainistreacha na hÉireann
Mainistreacha Agaistíneacha
Dioscliosta The Beatles

Is éard atá i dioscliosta an banna phopcheoil The Beatles ná dó dhéag albaim stiúideo, trí dhéag seinn leabhraithe, fiche dó singlí.

Albaim

Albaim Stiúideo

Albaim beo

Singlí 

The Beatles
Dioscliostaí
Aire Rialtais

Is aire rialtais é polaiteoir, de ghnáth, atá i mbun Ranna Stáit.

In Éirinn 
Déantar tagairt i mBunreacht na hÉireann do ról na n-airí agus leagtar amach na freagrachtaí mar chuid den Rialtas. Déantar tagairt in Airteagal 28.12 d'Airí mar “i mbun” Ranna Stáitː Is de réir dlí a rialófar na nithe seo a leanas .i. Ranna Stáit a chomheagrú agus gnó a roinnt orthu, comhaltaí den Rialtas a cheapadh chun bheith ina nAirí i mbun na Ranna sin, na feidhmeanna a bhaineas le hoifig chomhalta den Rialtas a chomhlíonadh le linn an comhalta sin a bheith tamall as láthair nó ar míthreoir, agus tuarastal comhaltaí an Rialtais. Déantar foráil in Airteagal 28.4.2 gur go léir le chéile a bheidh an Rialtas freagrach as na Ranna Stáit a “riartar” ag comhaltaí an Rialtais. I gcomhúdarás a thiocfaidh an Rialtas le chéile agus a ghníomhóid, agus táid go léir le chéile freagrach sna Ranna Stáit a riartar ag comhaltaí an Rialtais.

Tagairtí 

Institiúidí rialtais
Rialtas na hÉireann

De réir Bunreacht na hÉireann, is gá le níos mó ná 7 mball agus gan níos mó ná 15 ball a bheith i Rialtas na hÉireann. Is grúpa Airí sinsearacha é an Rialtas atá freagrach as cumhacht fheidhmeannach an Stáit. Cialaíonn sé seo go gcaithfidh an Rialtas dlíthe na tíre a chur i bhfeidhm. Déanann an Rialtas cinneadh maidir le polasaithe agus bíonn freagrachtaí tábhachtacha eile orthu freisin. Tagann an Rialtas le chéile agus feidhmíonn sé mar údarás aontaithe agus tá chomhfhreagracht ar na baill i dtaobh ranna uilig an Stáit. Úsáidtear an téarma "Comh-aireacht" nó "Coiste Gnóthaí" anois agus aríst nuair a bhíonn an Rialtas i gceist. Is faoi rún a dhéantar plé ar ábhair ag cruinnithe den chomh-aireacht. Bíonn an Rialtas aontaithe ar pholasaithe agus ní mór do na hairí ar fad tacaíocht phoiblí a thabhairt do na polasaithe agus na cinnithe móra atá ag an Rialtas. 

Tá an Taoiseach i gceannas an Rialtais. Is é an té a fhaigheann tacaíocht ó thromlach na mball sa Dáil an Taoiseach. Cuireann an Dáil a hainm nó a ainm ar aghaidh agus glacann an tUachtarán go foirmiúil leis an ainmiú. Ainmníonn an Taoiseach, ansin, baill eile den Rialtas agus tugann Roinn Stáit dóibh. Faigheann siad seo tacaíocht na Dála agus glacann an tUachtarán leis an gceapáchán.Tá sé de chumhacht ag an Taoiseach airí a chur as a bpost má bhíonn cúis mhaith aige/aici. Má tá níos mó ná páirtí polaitiúil amháin sa Rialtas tugtar Comhrialtas ar an gcineál seo Rialtais. Roinneann na páirtithe na postanna sa Rialtas - de ghnáth tugtar post an Tánaiste do cheannaire an dara pháirtí is mó sa chomhrialtas. Ní mór do bhaill an Rialtais a bheith ina mbaill de Dáil Éireann nó ina mbaill de Sheanad Éireann. Ní féidir níos mó ná beirt bhall de Sheanad Éireann a bheith ina mbaill den Rialtas. Caithfidh an Taoiseach, an Tánaiste agus an tAire Airgeadais a bheith ina mbaill de Dháil Éireann. 

Is féidir leis an Taoiseach Airí Stáit a roghnú freisin, ainm eile a thugtar orthu ná Airí Sóisearacha. Ní baill den chomh-aireacht iad ach cuidíonn siad leis na hAirí Rialtais ina gcuid oibre Rialtais agus ina gcuid oibre sa Roinn atá faoina gcúram. Roghnaíonn an Taoiseach Ard-Aighne, freisin, chun comhairle dlí a chuir ar fáil don Rialtas. Ní ball den Rialtas An tArd-Aighne ach de réir traidisiún déanann sé/sí freastal ar chruinnithe den chomh-aireacht. 

De réir Bhunreacht na hÉireann, tá an Rialtas freagrach do Dháil Éireann. Mar sin bíonn an Rialtas in oifig an fhad agus atá tacaíocht tromlach na dteachtaí i nDáil Éireann aige. Má chailleann an Taoiseach tacaíocht tromlach na Dála, ní mór dó/dí éirí as a p(h)ost nó iarraidh ar an Uachtarán an Dáil a lánscoir. D'fhéadfadh sé seo tarlú i gcás comhrialtais nach mbeadh in ann comhoibriú lena chéile a thuilleadh. Má dhéantar an Dáil a lánscoir, tá ollthoghchán ann. Tar éis an ollthoghcháin ní mór go mbeadh tacaíocht tromlach na dteachtaí sa Dáil nua ag an té a ainmnítear mar Thaoiseach. 

Rialtais de réir tíre
Rialtas na hÉireann
Naomh Sisile

Naomh is ea Sisile sa dara haois, a rugadh i Sicil.

Tagairtí 

Naoimh Iodálacha
Daoine Iodálacha
Sapporo

Cathair de chuid na Seapáine is ea Sapporo (札幌市). Tá an chathair suite in iarthar Hokkaido. Tá 1,918,096 duine ina gcónaí i Sapporo (daonáireamh 2010). Is í príomhchathair Hokkaido í. Tá Sapporo suite in thuaidh na Seapáine ar bhruach na Toyohira timpeall ar 840 km siar ó dheas ó phríomhchathair na tíre, Tōkyō. Tá clú na sneachta ar an cathair seo. Bhí sé ina óstach ar Chluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1972. Bíonn sé ina hóstach ar fhéile Sapporo Snow gach bliain.

Stair
Sa bhliain 1868 a bunaíodh é.

Bardaí Sapporo 
Tá 10 Bardaí (区, ku) i Sapporo.

Gailearaí 

Cathracha sa tSeapáin
 
Cathracha
Kaliningrad

Cathair de chuid na Rúise is ea Kaliningrad (Калининград nó i nGearmáinis: Königsberg). Tá an chathair suite ar an Cósta Baltach i gCúige Kaliningrad. Tá 431,402 duine ina gcónaí i gKaliningrad (daonáireamh 2010).

Cathracha
Cathracha na Rúise
An Rúis
Tōhoku

Réigiún de chuid na Seapáine is ea Tōhoku (東北地方). Tá sí suite ar an oileán Honshu i dtuaisceart na tíre. Tá 9,335,636 duine ina gcónaí i dTōhoku (daonáireamh 2010). 
Tá sé Maoracht san réigiún seo, is iad:  Akita, Aomori, Fukushima, Iwate, Miyagi agus Yamagata.

Tagairtí

Naisc sheachtracha
 

 
Réigiúin na Seapáine
Chūbu

Réigiún de chuid na Seapáine is ea Chūbu (中部地方). Tá sí suite i lár na tíre ar an oileán Honshu. Tá 21,715,822 duine ina gcónaí i Chūbu (daonáireamh 2010). Tá naoi Maoracht san réigiún seo, is iad:  Aichi, Fukui, Gifu, Ishikawa, Nagano, Niigata, Shizuoka, Toyama, agus Yamanashi.

Tagairtí

Naisc sheachtracha

 
Réigiúin na Seapáine
Chūgoku

Réigiún de chuid na Seapáine is ea Chūgoku (中国地方). Tá sí suite i ndeisceart na tíre ar an oileán Honshu. Tá 7,563,428 duine ina gcónaí i gChūgoku (daonáireamh 2010). Tá cúig maoracht san réigiún seo, is iad: Hiroshima, Okayama, Shimane, Tottori agus Yamaguchi.

Tagairtí

Naisc sheachtracha
 

 
Réigiúin na Seapáine
Tíreolaíocht na Seapáine
Liberty City

Cathair Ficseanúil de chuid domhain Grand Theft Auto (GTA) is ea Liberty City. Tá 8,363,710 duine ina gcónaí i Liberty City (2008). Bhí an cathair seo bunaithe sa bhliain 1625 mar 'New Rotterdam'. Bhfuair an cathair an ainim Liberty City sa bhliain 1664.

Tagairtí 

Cathracha Ficseanúil
Los Santos

Cathair Ficseanúil de chuid domhain Grand Theft Auto (GTA) is ea Los Santos. Tá breis is 4,000,000 duine ina gcónaí i Los Santos (2013). Bhí an cathair bunaithe sa bhliain 1781.

Tagairtí 

Cathracha Ficseanúil
Brus Crawford

Is polaiteoir Albanach é Brus Crawford (Béarla: Bruce Crawford), BPA (Ball de Pharlaimint na hAlban). Rugadh ar 16 Feabhra 1955 i nGlaschú é. Tá sé anois ina BhPA do Sruighlea; tá sé freisin ina bhall den chomh-aireacht mar Rúnaí do Ghnó na Parlaiminte agus Straitéis an Rialtais. Idir 1999 agus 2007 bhí sé ina bhall d'Albain Láir agus Fìobh. Tá sé ina bhall de Pháirtí Náisiúnta na hAlban.

Naisc sheachtracha
Brus Crawford ar shuíomh Pharlaimint na hAlban

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1955
Daoine beo
Polaiteoirí Albanacha
Kathmandu

Is é Kathmandu príomhchathair Neipeal agus an chathair is mó sa tír. Tá sé suite i nGleann Kathmandu idir an Abhainn Vishnumati agus Abhainn Dhobi Khola. Is iad Neipeailis, Nepal Bhasa agus Béarla na teangacha oifigiúla agus is minice in úsáid sa chathair. Tá beagnach milliún duine ina gcónaí in Kathmandu.

Neipeal
Bailte agus cathracha i Neipeal
Príomhchathracha na hÁise
Adrian Peterson

Is imreoir peil Mheiriceánaí é Adrian Peterson a rugadh ar 21 Márta 1985 in Palestine, Texas. Bonita agus Nelson Peterson a thuismitheoirí, agus tá deartháir aige darb ainm Brian.  Nuair a bhí Adrian seacht mbliana d’aois, bhásaigh Brian trí thimpiste ar an mbóthar.

Chuaigh Adrian Peterson go dtí Scoil Woodward, in Palestine, agus d’imir sé a lán spórt sa scoil, mar shampla peil, cispheil agus ghlac sé páirt sa lúthchleasaíocht. Sa bhliain 2004, chuaigh sé go dtí an Ollscoil in Oklahoma. Lean sé ag imirt peile in Oklahoma, agus bhris sé a lán curiarrachtaí leis an bhfoireann peile, na Oklahoma Sooners.

Sa bhliain 2007, thosaigh Adrian Peterson ag imirt leis na Minnesota Vikings. I 2012. Thaisteal sé le dhá mhile is nócha seacht slat leis an laithróid thar an séasúr sin.  Bhuaigh sé an teideal MVP (Imreoir is Luachmhara) don éacht a rinne sé.
Sa bhliain 2014, phós sé Ashley Brown, agus tá cailín acu. Adeja is ainm dí, agus ta sí trí mbliana d’aois.

Daoine a rugadh i 1985
Daoine beo
Haifa

Cathair i dtuaisceart Iosrael is ea Haifa. Calafort tábhachtach atá ann. Tá 281,087 duine ina gcónaí sa chathair féin (2017), 600,000 sa cheantar uirbeach agus 1,050,000 sa réigiún uirbeach. Is é an chathair is mó i dtuaisceart na tíre agus an ceathrú cathair is mó sa tír ar fad. Tá daoine ina gcónaí ann le 3,000 bliain ar a laghad. Áirítear Haifa mar cheann de na háiteanna is mó teagmháil idir dhaoine de chreidimh agus ó phobail eitneacha difriúla. Tá ceannáras domhanda an chreidimh Baha'i, Suíomh Oidhreachta Domhanda de chuid UNESCO, suite in Haifa ag bun Shliabh Carmel.

Bailte agus cathracha in Iosrael
Lynda Bellingham

Ba bhan-aisteoir Sasanach í Lynda Bellingham (a rugadh Meredith Lee Hughes ar an 31 Bealtaine 1948 agus fuair bás ar an 19 Deireadh Fómhair 2014). Tháinig sí sa 13ú háit le Darren Bennett ar an seachtú sraith Strictly Come Dancing sa bhliain 2009.

Ban-aisteoirí Sasanacha
Daoine a rugadh i 1948
Básanna in 2014
Liosta eipeasóidí Family Guy

Is sraith teilifíse Mheiriceánach é Family Guy faoi chlann chraiceáilte atá ina gcónaí i mbaile ficseanúil darb ainm Quahog, Oileán Rhode. Tá 323 eipeasóid de chuid Family Guy tagtha ar an saol faoi láthair.

Thosaigh an 17ú séasúr ar an 30 Meán Fómhair 2018.

Sraitheanna

Eipeasóid

Séasúr 1

Séasúr 2

Séasúr 3

Séasúr 4

Séasúr 5

Séasúr 6

Séasúr 7

Séasúr 8

Séasúr 9

Séasúr 10

Séasúr 11

Séasúr 12

Séasúr 13

Séasúr 14

Séasúr 15

Séasúr 16

Séasúr 17

Rátálacha

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Family Guy
Liosta eipeasóidí
Gorizia

Is cathair i réigiún Friuli-Venezia Giulia san Iodáil é Gorizia.

Cathracha na hIodáile
Bilbao

Is cathair i gcomhphobal féinrialaitheach Tír na mBascach sa Spáinn í Bilbao (Bascais: Bilbo). Tá sé suite i dtuaisceart na Spáinne, an chathair is mó i gcúige na Bioscáine, i dTír na mBascach, agus Tuaisceart na Spáinne agus ímar an 10ú chathair is mó sa tír le daonra 345,141 (2015. Leis an gceantar uirbeach san áireamh tá thart ar 1 milliún daoine ina gcónaí ann agus tá an gcontae Mórcheantar Bilbao an 5ú achar uirbeach is mó sa Spáinn.

Tá sí Lonntaithe i lár-thuaisceart na Spáinne 16 ciliméadar ó dheas Bá na Bioscáine áit a thosaíonn inbhear Bilbao. Tá an croí-lár uirbeach timpealaithe ag dhá sliabhroan beaga (400 méadar). Tá tionchar ag an mbá ar an aeráid sé sin córas aer séimh a chuireann srian ar teochta samhraidh te na Spáinne, gan mórán griain agus go leor báisteach. 

I rith an naoú haois déag agus tús an fichiú haois d'fhorbair Bilbao go mór i dtaobh tionsclaíochta de an dara réigiúin is mó forbaithe i ndiaidh  Barcelona. Chomh maith leis sin bhí fás ollmhór ag daonra na háite. Faoi láthair tá Bilbao mar chathair bheo le béim ar leith soláthair seibhisí ag mothú athbheochan i dtaobh sochaí, geilleagar,  agus aeistéitic tosaithe ag an Iarsmalann cáiliúil Guggenheim le go leor infheistiú san infreastruchtúr mar shampla an aerfort, córas iomparthe, an Alhóndiga agus tionscnamh eile athnuachan nach iad.

Tá club sacair Athletic Club de Bilbao lonnaithe ann chomh maith. Is siombail tábhachtach é an club i náisiúnachas Bascach de bharr an polasaí atá acu imreoirí Bascach amháin a fhostú agus é fós mar club rathúil i stair sacair na Spáinne agus sa lá atá inniu ann.

Cathracha agus Bailte i dTír na mBascach
Cathracha agus Bailte sa Spáinn
Tír na mBascach
Zamora

Is cathair i gcomhphobail féinrialaithe na Caistíle agus León sa Spáinn í Zamora agus í mar phríomhchathair chúige Zamora.  Tá sí súite ar cnoc carraigeach in iarthuaisceart na tíre (iarthar an réigiúin) in aice teorainn na Portaingéile trasnaithe ag abhainn Duero. Bhí thart ar 63,217 ina gcónaí ann sa bhliain 2016. Tá 24 eaglais tógtha ar stíl Rómhánúil óna 12ú agus 13ú haoiseanna agus glaotar Iarsmalann Ealaín Rómhánúil dá bharr. Tá Zamora mar an chathair leis an méid is mó eaglais rómhánúil san Eoraip. Is é an tSeachtain Mhór an féile is tábhachtaí sa chathair. 

Cathracha agus Bailte i gCaistíl agus León
Soria

Is cathair i gcomhphobail féinrialaithe na Caistíle agus León sa Spáinn í Soria agus í mar phríomhchathair chúige Soria.  Tá sí súite i lár-oirthuaisceart na tíre, ach ní i bhfad ó Mhaidrid agus in oirthear an réigiúin. Bhí thart ar 38,800 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2017. Tá sí suite taobh na habhann Duero. Agus í 1,063 méadar thuas ó leibhéal na mara, tá Soria ar an dara príomhchathair chúigeach is airde sa Spáinn. Tá achar 271.77km² aici, é seo ag tabhairt di dlús daonra de 144.13 duine do gach ciliméadar cearnóige agus tá 40% de dhaonra iomláin Chúige Soria ina gcónaí sa chathair. Tá sí ar an bpríomhchathair chúige is lú i gCaistíl agus León agus an dara chathair is lú ina dhiaidh Teruel. Tá gnó agraibhia go háirithe tábhachtach sa réigiún agus tá méadú ar na turasóirí atá ag teacht.

Sanasaíocht 
Tá conspóid ann faoi fhréamhacha an ainm Soria. Tá cuid daoine den tuairim gurb ó ainm na habhann Duero, an abhainn a shruthaíonn tríd an gcathair – Durius sa Laidin – a tháinig sé. Ina ainneoin sin, tá cuid eile a mheasann nach bhfuil an t-ainm níos ársa ná an Mheánaois, agus gur féidir gurb é so + ura ('túr faire' agus 'abhainn' as Gaeilge) as Baiscis is fréamh an ainm. Tá teoiric eile ann a mholann go raibh baile ann ó chionn fhada ar a dtugadh Oria – ón ainm Dorios sa Ghréigis – a thug a ainm don cheantar, cé nach bhfuil ach an-bheag de dhaoine a ghlacann leis an teoiric sin an lá inniu.

Stair 

Thánadar ar roinnt iarsmaí ó am na hIarannaoise agus na Ceiltigh Spáinneacha ach tosaíonn stair na cathrach go fíorannach isir 1109 agus 1114, sé sin Rí na hAragóine Alfonso I Cathaí. Glacadh Soria mar chuid de Chaistíl sa bhliain 1134, i rith réim Alfonso VII. Tháinig meath ar rath na cathrach agus i rith Cogadh Saoirse na Spáinne rinneadh go leor damáiste dó. Mar sin féin tá na ballaí meánaoise fós ann agus páláis na hAthbheochana chomh maith le eaglais Rómhánúil agus iarsmallann Numantine (a thaispeánann iarsmaí na cathrach ceilteach Numantia).
Palencia

Is cathair i gcomhphobail féinrialaithe na Caistíle agus León sa Spáinn í Palencia'. Tá sí mar phríomhchathair an chúige Palencia chomh maith. Tá thart ar 78,000 daoine ina gcónaí ann. 
Tá sí suite i dtuaisceart lár na Spáinne. Tá sí i lár gleann na habhann Carrión in aice cumar na habhann Pisuerga a sruthann tríd an gcathair ag fágáil ceathar oileáin bheaga. Tá Maidrid thart ar 190 cm ó dheas agus Valladolid (príomhchathair na Caistíle agus León) 40 cm ó dheas.

Cathracha agus Bailte i gCaistíl agus León
León

Is cathair i gcomhphobail féinrialaithe na Caistíle agus León sa Spáinn í León. Tá sí mar phríomhchathair ar an gcúige León agus suite in iarthuaisceart na Spáinne. Tá 127,817 (2015) daoine ina gcónaí ann agus mar sin an bardas is mó sa chúige le haon ceathrú de daonra an chúige ina gcónaí ann. Leis an mórcheantar uirbeach san áireamh tá níos mó ná  202,000 daoine ann (2015). Tá León nasctha le Baile Átha Cliath

Stair 
Bunaithe mar champa míleata ag an Legio VI Victrix thar ar 29 RC. I ndiaidh Ionradh na Moslamach tháinig laghdú ar an daonra go dtí gur thóg Ríocht Asturias greim ar an áit. Sa bhliain 910 thosaigh ráth ar an áit agus é mar phríomhchathair Ríocht León, ag troid in Athghabháil na hIspéirne i gcoinne na Múraigh. Dá bharr bhí sé mar cheann de bun-ríochtaí na Spáinne. Sa bhliain 1188, bhí an chéad parlamaint san Eoraip insan gcathair faoi Rí Alfonso IX, mar sin glaodh cradle of Parliamentarism air sa bhliain 2010. Tháinig meath ar thábhacht na cathrach ina diaidh sin de bharr cailiúint a neamhspleáchas in aontú Ríocht León le Corón Caistíle, sa bhliain 1301. Bhí sí ar cheann de na cathracha a d'éirigh amach i rith Cogadh Saoirse na Spáinne agus roinnt blianta ina dhiahd sin fuair sí stádas mar phríomhchathair chúige (1833). I rithe na 19ú agus 20ú haoiseanna d'fhás an áit agus í mar communications hub tábhachtach san iarthuaisceart agus fás tionscadal gual agus teacht na n-iarnróid.

Cultúr 

Tugann stair agus ailtireacht León chomh maith leis na féilte suimiúla (go háirithe Féile Cásca) pearsacht ar leith don chathair. Tá suite chomh maith ar Bhealach Francach an Chamino, agus mar sin tá tóir ag turasóirí ar an áit. Tá Ardeaglais na Cathrach an-fheiceálach agus í mar sampla iontach de stíl gotach na Fraince sa Spáinn. Tá Baisleac San Isidoro, sampla tábhachtach de eaglais rómhánúil sa Spáinn agus reilig monarchaí meánaoisigh Leon. Tá an Mainistir San Marcos, dea-shampla d'Ailtreacht na hAthbheochana sa Spáinn. Chomh maith leis sin tá an Casa Botines, leis an ailtire nua-aoiseach Antoni Gaudí agus dea-shampla d'ailtireacht chomhaimseartha le feiceáil in Áras Nua-Ealaíne na Cathrach MUSAC.

Teanga 
Is canúint díreach ón Laidin í Leónis agus bhíodh sé mar theanga i mbaol dáiríre ar liosta  UNESCO oifigiúil Ríocht Leon ach tá meath ollmhór tar éis teacht air agus é mar theanga i mbaol dáiríre de réir UNESCO.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Cathracha agus Bailte i gCaistíl agus León
Burgos

Is cathair i  gchomhphobail féinrialaithe na Caistíle agus Leon sa Spáinn é Burgos agus í mar phríomhchathair ar an gcúige a bhfuil an ainm céanna aige.  Tá sé suite i dtuaisceart na tíre ar chumar craobh-aibhneacha Arlanzón. Tá níos lú ná 180,000 duine ina gcónaí sa chathair í féin agus breis is 20,000 san mórcheantar uirbeach. Bhíodh Burgos mar phríomhchathair Ríocht Chaistil agus sa bhliain 1512 d'fhógraíodh Leyes de Burgos, nó dlíthe Burgos a thug cosaint do dhaoine de bhunadh na háite óna Spáinnigh. Tá neart iarsmaí stairiúil; Ardeaglais Burgos (Suíomh Oidhreachta Domhanda UNESCO ón mbliain 1984), Mainistir Las Huelgas Reales agus Teach Miraflores ina measc. Tá neart eaglais, páláis agus foirgnimh eile nach iad óna meánaoiseanna fós ann. 

Rugadh an tUasal agus ceannaire míleata El Cid Campeador ó thuaidh den chathair. Tógadh agus múineadh é sa chathair. Tá an chathair mar phríomh-chrosbhealaigh an Chamino i dtuaisceart na Spáinne a ritheann in aice na habhann Arlanzón.

D'osclaíodh Iarsmalann Éabhlóid an Chine Dhaonna sa bhliain 2010, agus ceaptar go mbeidh sé ar liosta na 10-iarsmalann is fearr sa Spáinn. Tháinig siad ar na céad Eorpaigh sa réigiúin seo ó 800,000 bliain ó shin. Nuair a thóg na Rómhánaigh í, b'áit Ceilteach í. 
Tagann an teanga Spáinnis ón gcanúint a bhíodh in úsáid sa réigiúin seo chomh maith.

Cathracha agus Bailte i gCaistíl agus León
an Chaistíl agus León
Ávila

Is cathair i gcomhphobail féinrialaithe na Caistíle agus León sa Spáinn í Ávila agus í mar phríomhchathair chúige Ávila.  Tá sí súite i lár na tíre. Bhí thart ar 59,258 ina gcónaí ann sa bhliain 2013.

Glaotar Baile na gClocha agus Naoimh agus deirtear go bhfuil an méid is mó eaglais le stíl Rómhánúil agus Gotach in aghaidh an duine sa tíre. Tá ballaí meánaoiseach feiceálach iomláin tógtha i stíl Romhánúil aici. Glaotar Ávila de los Caballeros, Ávila del Rey agus Ávila de los Leales (Ávila na Ridirí, an Rí agus Dílseoirí) air uaireanta. 

Dúirt Orson Welles gurb í Ávila an áit ar mhaith leis bheith ina chónaí ann ag rá gur áit áisteach, tragóideach í. Dúirt José Martínez Ruiz, ina leabhair El alma castellana (An Anam Caistíleach), gurb í an baile is mó a thagraíonn don 16ú haois sa Spáinn.  Tá sé mar Suíomh Oidhreachta Domhanda UNESCO ón mbliain  1985.

Cathracha agus Bailte i gCaistíl agus León
Albacete

Is cathair i gcomhphobail féinrialaithe na Caistíle-La Mancha sa Spáinn í Albacete agus í mar phríomhchathair chúige Albacete.  Tá sí súite in oirdheisceart na tíre  agus é lonnaithe ar an Ardán Lárnach ag 686 méadar os cionn leibhéal na mara.. Tá daonra sách ard aici le 172,816 (2017) daoine ina gcónaí sa bhardas agus 219,121 sa mhórcheantar uirbeach mar sin is í an chathair is mó sa chúige agus sa réigiúin, ar cheann de na cathracha is mó intíre. Tá sí mar an seachtú bardas is mó de réir achar le 1,125.91 cm2. 

Cathracha agus Bailte i gCaistíl-La Mancha
An Chaistíl-La Mancha
Guadalajara (An Spáinn)

Is cathair i gcomhphobail féinrialaithe na Caistíle-La Mancha sa Spáinn í Guadalajara agus í mar phríomhchathair chúige Guadalajara. Tá sí suite ar abhainn Henares agus tá thart ar 84,800 daoine ina gcónaí ann. Tá Maidrid thart ar 60 ciliméadar soir ó thuaidh agus mar sin bíonn neart daoine ag comaitéireacht sa phríomhchathair.

Cathracha i gCaistíl-La Mancha
Ciudad Real

Is cathair i gcomhphobail féinrialaithe na Caistíle-La Mancha sa Spáinn í Ciudad Real agus í mar phríomhchathair chúige Ciudad Real. Tá Maidrid suite 185 cm ó thuaidh agus mar sin tá neart daoine ag cianchomaitéireacht de bharr staid traenach ar Iarnróid Ardluas AVE.

Cathracha agus Bailte i gCaistíl-La Mancha
Cuenca

Is cathair i gcomhphobail féinrialaithe na Caistíle-La Mancha sa Spáinn í Cuenca agus í mar phríomhchathair chúige Cuenca chomh maith. 

Nuair a thóg na Moslamaigh an áit sa bhliain 714, thuig siad tábhacht an áit mar shuíomh straitéiseach míleata agus thóg siad Daingean (Kunka) idir dhá altán aibhneacha Júcar agus Huécar agus thimpeallaigh siad é le ball 1 cm ar fad. D'fhorbair Cuenca mar chathair talmhaíochta agus teicstíle agus bhí sí rathúil. Le déanaí tá béim ar leith á chur ar chultúr na Cathrach: Tá na ballaí Cathrach mar Shuíomh Oidhreachta Domhanda UNESCO agus rinneadh iarracht an chathair a chur isteach mar Phríomhchathair Chultúir na hEorpa sa bhliain 2016. 

Cathracha agus Bailte i gCaistíl-La Mancha
Lleida

Is cathair sa Chatalóin in oirthuaisceart na Spáinne é Lleida. Tá sí lonnaithe in iarthar an réigiúin agus í mar phríomhchathair an chúige Lleida. Tá thar ar 138,000 daoine ina gcónaí ann. Tá Lleida ar cheann de na chathracha is sine sa Chatalóin. Tá daoine ina gcónaí ann chomh fada siar agus an Chré-umhaois. Thóg na Rómhánaigh baile ann darbh ainm Ilerda faoi réim Augustus. Ghabh na múraigh í san 8ú haois agus ansin athtógadh í sa bhliain 1149. Sa bhliain 1297, bunaíodh Ollscoil Lleida an tríú ollscoil is sine sa Spáinn. Rinne go leor damáiste don chathair i rith cogaidh éagsúla. Ó shin i leith tá fás agus forbairt uirbeach agus deimeagraifeach tágtha ar an áit.

Cathracha agus Bailte sa Chatalóin
Cathracha Impireacht na Róimhe
Jonathan Hill

Is polaiteoir Sasanach é Jonathan Hopkin Hill (24 Iúil 1960 a rugadh é). D'fhreastail sé ar Highgate School, ollscoil Cambridge (MA).

Ceapadh é barún na Parlaiminte i Westminster sa bhliain 2010.

Coimisinéir Eorpach ag Juncker i 2014 ainmnithe.

Naisc 
 www.elections2014.eu
 Suíomh gréasáin an Pháirtí Choimeádaigh
 Press release ag Barún Hill

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1960
Daoine beo
Coimisinéirí Eorpacha
Daoine as Londain
Fir
Polaiteoirí na Ríochta Aontaithe (gan Tuaisceart na hÉireann)
Uaisleacht Eorpach
Conradh Ribbentrop-Molotov

Ba chonradh idir an nGearmáin agus Aontas na Sóivéadach é Conradh Ribbentrop-Molotov. "Socrú Neamhionsaithe Gearmánach-Sóivéadach" ab ea ainm oifigiúil an chonartha. Síníodh an conradh i Moscó i 1939.

Stair 
Tar éis an Chéad Chogadh Domhanda, bhí dhá cúluithe eachnamaíochta sa Ghearmáin - an Tréimhse Hipearbhoilscithe i 1923 agus an Spealadh Mór i 1929. Tar éis dóibh tháinig Adolf Hitler agus na Naitsithe go cumhacht agus scriosann siad na cummanaithe. Ag an am céanna, bhí rialtas ollsmachtach i bhfeighil in Aontas na Sóivéadach agus taispeánadh bolscaireacht frithfhaisisteach go rialta. B-ionadh mór é nuair a shínigh Joachim von Ribbentrop agus Vyacheslav Molotov an socrú neamhionsaithe i 1939. 

Sa chonradh seo d'aontaigh na tíortha gur scar siad an Phólainn eatarthu. Chomh maith leis sin, aontaíodh sé go mbeadh réimse tionchair ag Aontas na Sóivéadach ar an bhFionlainn, an Liotuáin, an Laitvia, an Eastóin agus an mBasaráib. Síníodh comhaontú thrádála freisin. Cúpla seachtain ina dhiaidh sin, rinneadh ionradh ar an bPólainn. Thóg na Sóivéadach na stáit Bhaltacha agus rinne siad iarracht an Fhionlainn a thógáil i gCogadh an Gheimhridh ach theip orthu.

Conradh Ribbentrop-Molotov
Dioscliosta Tulisa Contostavlos

Is éard atá i dioscliosta an amhránaí is scríbhneoir Briotanach Tulisa Contostavlos ná albaim stiúideo amháin, ceithre singil mar ealaíontóir ceoil aonréadach, singil amháin mar gné-ealaíontóir ceoil agus ceithre físeáin ceoil.

Albaim

Albaim Stiúideo

Singlí

Mar Ealaíontóir Ceoil

Mar Gné-Ealaíontóir Ceoil

Singlí bolscaireachta

Aoi-cumaí

Físeáin Ceoil

Tagairtí

Tulisa Contostavlos
Dioscliostaí
Périgueux

Común sa départment Dordogne san Acatáin, in iardheisceart na Fraince is ea Périgueux (foghraíocht i bhFraincis: [peʁiɡø]; Ocsatáinis: Peireguers [pejɾeˈɣɥes, pejɾeˈɡœː] nó Periguers [peɾiˈɣɥes, peɾiˈɡœː]).
Is é Périgueux maoracht an départment. Tá deois Chaitliceach Rómhánach ann freisin. Tá cáil faoi leith ar chócaireacht réigiún Périgueux.

Tagann an t-ainm Périgueux ón tSean-Cheiltis. "Na ceithre threibh" is ciall dó. Chuir Gallaigh fúthu sa cheantar timpeall 200 RC agus i ndiaidh ionraic na Rómhánach, bhog siad ó dheas beagán agus chuir siad campa ar bun ar bhruach na hIsle. Vesunna a thugtaí i Laidin ar an mbaile a d'fhás san áit sin. Faoin 3ú haois bhí aimfitéatar, folcthaí agus áiseanna eile tipiciúla de bhaile Rómhánach ann.

Rugadh William Joseph Chaminade (1761–1850) in Périgueux. Eisean a bhunaigh Cumann Mhuire. Le linn an Dara Cogadh Domhanda,  tarrtháladh a lán Giúdach agus daoine eile ón Alsáis agus iad á n-aistriú go Périgueux. Tá titim leanúnach ar dhaonra an chomúin ó na 1950idí i leith. 29,811 an daonra sa bhliain 2011.

Comúin na Fraince