An tSualainn

Is tír í an tSualainn (Sualainnis: Sverige), go hoifigiúil Ríocht na Sualainne (Sualainnis: Konungariket Sverige), sa Chríoch Lochlann i dtuaisceart na hEorpa agus san Aontas Eorpach. 

Is monarcacht bhunreachtúil í. Tá  an Iorua ar an taobh thiar thuaidh dí agus an Fionlainn ar an taobh thoir dí. Tá líne an chósta an-fhada aici  leis an Muir Bhailt.

Is í Stócólm an phríomhchathair. Is cathracha tábhachtacha eile iad Göteborg, Malmö, Uppsala, Linköping, Västerås agus Örebro.

Stair 
Aontaíodh an tSualainn mar aon ríocht ámhain sa dara céad déag. Sa 14ú céad a mhéadaigh an chumhacht ríoga agus sa bhliain 1397 aontaíodh tuaisceart na hEorpa go léir san Aontas Kalmar faoi bhanríon na Danmhairge, Margareta. Ghabh Gustav Eriksson Vasa an smacht sa tSualainn 1523 tar éis cogaidh chathartha. Fuair an tSualainn cumhacht mhór tar éis buanna móra ar pháirceanna an áir sa 16ú céad ach ní raibh acmhainn go leor aici sa chéad dár gcionn chun a críocha a choinneáil agus chaill sí an Fhionlainn don Rúis sa bhliain 1809. 

Tháinig an Réabhlóid Thionsclaíoch measartha mall chuig an tSualainn ach ba thábhachtach ar son na forbartha í foirgníocht na iarnródanna sa dara leathchéad. Ba thabháchtach ar an ardán idirnáisiúnta iad comhlachtaí leictreonaice agus ceimice mar L.M.Ericsson agus Nitroglycerin-Aktiebolaget (Comhlacht Nítriglicrín).

Bhí an tSualainn neodrach sa Chéad Chogadh Domhanda.
Fuair na Sualannaigh go léir ceart vótala sa bhliain 1921 agus fuair an Páirtí Sóisialta Daonlathach an chumhacht faoi Hjalmar Branting.

Bhí dóchas ag na tíortha i dtuairsceart na hEorpa a neodracht a choinneáil sa Dara Cogadh Domhanda ach chaill siad an dóchas seo nuair a d'ionsaigh Aontas na Sóivéadach an Fhionlainn agus nuair a d'ionsaigh an Ghearmáin Naitsíoch an Iorua agus an Danmhairg. D'éirigh leis an Sualainn gan bheith forghabhtha trí mheán polaitíochta pragmataí.

Tar éis dheireadh an chogaidh, fuair rialtas Sóisialta Daonlathach an chumhacht agus i rith na 1950í agus na 1960í athraíodh polaitíocht an mhargaidh saothair agus beartas sóisialach leasaithe. Thug an tsail bharra eacnamaíoch caighdéan maireachtála níb fhearr do chuid mhór den bhunadh i rith na mblianta sin. 

Tugadh an tSualainn isteach san Aontas Eorpach sa bhliain 1995.

Déimeagrafaic 
Tá ionchas saoil an ard aici. Teampeall is 12 Lúnasa 2004, chuaigh an daonra na Sualainne thar 9,000,000 den chéad uair dar le Stair na Sualainne. Tá 17,000 Sáimach dúchasach ina gconái sa Sualainn. Tár éis an Chéad Chogadh Domhanda bhí imirce nórmálta ach tar éis an dara Chogadh Domhanda go dtí inniu tá inimirce níos nórmálta. Faoi láthair, rugadh nach mór 12% de cónaitheoirí thar lear.

Teangacha
 Príomhalt: Teangacha na Sualainne

Is í an tSualainnis teanga oifigiúil na Sualainne. Ceann de na teangacha Lochlannacha atá inti (nó na teangacha Gearmáinice Thuaidh) agus í an-chosúil leis an Ioruais agus an Danmhairgis. Tuigeann cainteoirí Ioruaise an teanga gan mórán stró agus bíonn sé de chumas ag cainteoirí Danmhairgise í a thuiscint, cé nach bhfuil sé chomh éasca. Mar an gcéanna, tuigeann cainteoirí Sualainnise an dhá theanga ach an Ioruais níos fusa.

Aithnítear an Fhionlainnis mar mhionteanga, ós rud é go bhfuil 5% den daonra de bhunús na tíre siúd. Ar na gceithre mhiontheanga eile ná Meänkieli, an tSáimis, an Romainis agus an Ghiúdais.

De réir suirbhé a rinne Eurobarometer sa bhliain 2005, dearbhaíonn 89% den daonra go bhfuil Béarla ar a thoil acu.

Creideamh
Chuir an Reifirméisean Protastúnach deireadh le h-údarás na hEaglaise Caitlicí beag nó mór. Ó shin i leith, is baill d'Eaglais na Sualainne (Liútarach) iad fórhmhór mhuintir na tíre.

Cultúr

Ceol

Tá traidisiún saibhir ag an tSualainn, idir bhailéid tíre na meán-aoiseanna agus popcheol an lae inniu. Ar na mbannaí nua-aimseartha is mó cáil ná ABBA, Roxette, Ace of Base, Europe, A-teens, The Cardigans, Robyn, The Hives agus Soundtrack of Our Lives. Giotáraí d'ardchumas is ea Yngwie Malmsteen, a bhfuil iomrá idirnáisiúnta air.

Tá Max Martin ar dhuine de na chumadóirí popcheoil is mó. Eisean a chum cuid mhaith de na rianta is mó rath ó na 1990idí i leith, le haghaidh ceoltóirí amhail Britney Spears, Backstreet Boys, N Sync, Kelly Clarkson, Pink agus Katy Perry.

Tá Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse buaite ag an tSualainn sé huaire, sna blianta 1974, 1984, 1991, 1999, 2012 agus 2015.

Scannánaíocht
Tá cuid mhaith bainte amach ag an tír ó thaobh na scannánaíochta de thar na blianta. Orthu siúd a bhain rath amach i Hollywood na ná Ingrid Bergman, Greta Garbo and Max von Sydow. Tá scannáin rathúla idirnáisiúnta stiúrtha ag Ingmar Bergman, Lukas Moodysson agus Lasse Hallström
.

Eacnamaíocht 
Dar le hInnéacs Forbartha Daonna Socraithe don Éagothroime na Náisiún Aontaithe, a thomhaiseann caighdeán an tsaoil i dtíortha éagsúla de réir gnéithe eacnamaíochta agus neamh-eacnamaíochta, is í an tSualainn an 6ú tír is forbartha ar domhan, as 151 ceann a tomhaiseadh, agus an 2ú tír is forbartha san Aontas Eorpach, as 28 ceann. I dTuarascáil Sonais Domhanda 2018 na Náisiún Aontaithe, meastar gurb í an tSualainn an 9ú tír is sona, as 156 thír. 

I Mí na Samhna 2018, bhí ráta dífhostaithe na tíre ar 6.2%, an 18ú leibhéal is fearr san Aontas Eorpach.

Tagairtí 

 
Sualainn, An
S