joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
1389



Eachtraí 
 28 Bealtaine - Cath Cosaive; Throid Seirbiagh agus a gcomhghuaillí Chríostaí i gcoinne na Turcaigh Otamánaigh. Maríodh Impire Murad I agus Prionsa Lazar na Seirbia sa chath.

Breitheanna

Básanna 

Blianta
1268



Eachtraí

Breitheanna

Básanna 
 6 Nollaig — Pápa Clement IV, Pápa ó 1265 go 1268

Blianta
1190



Eachtraí

Breitheanna 
 30 Samhain — Pápa Clement IV, Pápa ó 1265 go 1268

Básanna 

Blianta
1191



Eachtraí

Breitheanna

Básanna 
 27 Márta — Pápa Clement III, Pápa ó 1188 go 1191

Blianta
1194



Eachtraí

Breitheanna

Básanna 

Blianta
1314



Eachtraí

Breitheanna 
 2 Iúil — Philippa de Hainault, céile Éadbhard III Shasana

Básanna 
 28 Aibreán — Pápa Clement V, Pápa ó 1305 go 1314
 3 Nollaig — John de Balliol, Rí na nAlbanach ó 1292 go dtí 1296

Blianta
1352



Eachtraí

Breitheanna

Básanna 
 14 Nollaig — Pápa Clement VI, pápa ar an Eaglais Chaitliceach

Blianta
1181



Eachtraí

Breitheanna

Básanna 
 6 Meán Fómhair — Pápa Alaisdir III, Pápa ó 1159 go 1181

Blianta
Reitine

Is éard is reitine veirteabrach ann (Laidin: rēte, leis an mbrí 'líon') ná an fíochán solasmhothálach a bhíonn suite ar an dromchla taobh istigh den tsúil. Cruthaíonn optaic na súile íomhá den domhan-amhairc ar an reitine, a fhónann, ar bhealach, cosúil leis an scannán i gceamara. Cuireann an solas a bhualann ar an reitine tús le teagmhais cascáideacha ceimiceacha agus leictreacha, agus sa deireadh thiar, spreagtar néar-rígí. Seoltar iad seo chuig ionaid amhairc éagsúla na hinchinne, trí snáithíní na néaróige optaí.

I bhforbairt shuthach na verteabra, thionscain an reitine agus an néaróg optac mar fhiafháis den inchinn i mbéal forbartha, mar sin, meastar an reitine mar chuid de lárchóras na néaróg (LCN) agus is fíochán iarbhír na hintinne í . Is í an t-aon fíochán amháin de chuid an LCN gur féidir a fheiceáil go neamhionrach.

Struchtúr srathaithe is ea an reitine, le roinnt sraitheanna de néaróin idirnasctha ag sionapsaí. Is iad fótaghabhdóirí na gceall amháin, go díreach, a bhíonn solasmhothálach. Den chuid is mó, bíonn dhá chineál ann díobh: na slata agus na cóin. Oibríonn na slata go príomha i soilse maolaithe agus soláthraíonn siad radharc dubh-agus-bán, agus tacaíonn na cóin le hinniúlacht an radhairc, le linn an lae agus le haireachtáil na ndathanna. Is é an gainglínchill solasmhothálach, an tríú cineál agus an gabhdóir is annamh. Bíonn tábhachtacht leis le haghaidh freagartha fhrithluailí ar sholas an lae ghil.

Próiseálann néaróin eile na reitine na comharthaí néaracha a fhaightear ó na slata agus na cóin. Bíonn an t-aschur i bhfoirm poitéinseal gníomhaithe sna gainglínchealla reitineacha. a bhfuil a néaróg optach comhdhéanta as acsóin na ngainglíncheall. Is féidir le roinnt gnéithe tábhachtacha den aireachtáil amhairc a rianú chuig ionchódú reitineach agus próiseáil an tsolais.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Córas amhairc
Amharc
Anatamaíocht na súile
An tsúil
1342



Eachtraí

Breitheanna

Básanna 
 3 Bealtaine — Pápa Beinidict XII, Pápa ó 1334 go 1342

Blianta
Pilib Aspal

Duine de Dháréag Aspal Íosa ba ea Pilib Aspal. 

Naoimh
Dáréag Aspal
Achadh Gallan

Is baile suite i gContae Aontroma é Achadh Gallan.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Achadh Camán

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Achadh Camán.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Achadh na Cranncha

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Achadh na Cranncha.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Áth na gCloch

Is baile suite i gContae Aontroma é Áth na gCloch.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Baile an Bhogaigh

Is baile suite i gContae Aontroma é Baile an Bhogaigh.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Baile Uistín

Is baile suite i gContae Aontroma é Baile Uistín.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Baile Mhic Cullach

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Baile Mhic Cullach. Tá daonra 400 ann.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Druim na hUinseann

Is baile fearainn suite i gContae Ard Mhacha é Druim na hUinseann.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Jeff Probyn

Is iar-imreoir rugbaí don fhoireann náisiúnta i Sasana agus an chlub Wasps é Jeff Probyn (rugadh faoin ainm Jeffrey Alan Probyn é ar 27 Aibreán, 1956), i Londain). Bhuaigh sé 37 caipíní le Shasana idir 1988 go 1993, agus d'imir sé i gCorn Rugbaí an Domhain sa bhliain 1991. Tar éis críochnú imirt, bhí sé ina bhall foirne le Chlub Sasana (nó Club England I mBéarla). Na laethanta seo, tá ​​sé ag obair mar an saineolaí rugbaí ar an stáisiún raidió talkSPORT, agus is é an tUachtarán le Spúnóg Adhmaid, (Wooden Spoon i mBéarla) an charthanacht rugbaí Breataine agus na hÉireann.

Tagairtí 

Imreoirí rugbaí
Imreoirí Waspa
Imreoirí rugbaí Sasanacha
Daoine a rugadh i 1956
Daoine beo
Naomh Séamas Beag

Duine den Dáréag Aspal Íosa ba ea Naomh Séamas Beag. 

Séamas Beag
Séamas Beag
Baile Geithligh

Is baile suite i gContae Aontroma é Baile Geithligh.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Bealach Cláir

Is baile atá suite i ndeisceart Chontae Aontroma é Bealach Cláir (Béarla: Ballyclare). Sa bhliain 2016, bhí 9,919 duine ina gcónaí sa bhaile féin agus 18,441 duine sa cheantar ar fad.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Baile Raghnail

Is baile suite i gContae Aontroma é Baile Raghnail.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Bábhún Hamaltún

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Bábhún Hamaltún.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Ceann an Droichid

Is baile suite i gContae Dhún na nGall é Ceann an Droichid.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Dhún na nGall
An Céide

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é an Céide.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Cluain Mór

Is baile fearainn suite i gContae Ard Mhacha í Cluain Mór.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Corr Leacht

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Corr Leacht.

Stair 
Tharla Sléacht Kingsmill ar ar 5 Eanáir 1976 nuair a dúnmharaíodh deichniúr Protastúnach. i Muileann an Rí, in aice le Corr Leacht.

Tagairtí 

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Inis Glas

Is baile beag ar imeall thuaisceart Bhéal Feirste i dTuaisceart Éireann í Inis Glas (ón Bhéarla Greenisland) atá lo seacht míle soir ó thuaidh ó lár na cathrach agus trí mhíle de shiúl na gcos ó Charraig Fhearghais. Luíonn sé cois na farraige ar bhruacha thuaidh Loch Lao in oirdheisceart Chontae Aontroma, agus tugadh Inis Glas ar an oileán toisc go bhfuil oileán beag bídeach suite cúpla céad slat soir amach san fharraige.

Lonnaíocht leath-uirbeach atá ann, ar bun Chnoc an Chairn ar a bhfuil Leacht Cuimneacháin Chnoc Each suite (in ómós na bhfear a maraíodh sa Chéad agus sa Dara Cogaí Domhanda arbh as Contae Aontroma dóibh).

Tá dhá limistéar faoi leith sa bhaile, nó Inis Glas Uachtarach agus Inis Glas Íochtarach mar is fearr aithne orthu a scarann an líne traenach (Béal Feirste-Latharna) iad. Tá Bóthar an Stáisiúin a ritheann ón stáisiún anuas go himeall an locha, agus Bóthair an Stáisiúin Uachtarach a théann ón droichead díreach in aice an stáisiúin suas i dtreo Chnoc an Chairn, a fhad leis an Bhóthar Uachtarach (an B90). Is mar sin a scartar pobal an bhaile bhig seo chomh maith ar bhun aicme; muintir an ard-aicme thuas (mar aon le Bunscoil Inis Glas) agus cosmhuintir an bhaile thíos, áit a tógadh eastát tithíochta sna 50aidí agus sna 60aidí mar a bhfuil Leabharlann Inis Glas, Ionad Pobail Inis Glas dornán de eaglaisí, sraith siopaí agus Bunscoil Shruthán an Airgid. Ó bhun go bar síneann an baile ón trá ar Loch Lao suas a fhad le bun an chnoic.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Affenpinscher

Pór Madra is ea an Affenpinscher.

Mamaigh
Póir mhadraí
Alaskan Klee Kai

Pór madra as Alasca is ea an Alaskan Klee Kai.

Mamaigh
Póir mhadraí
Turcaí

Is éan mór sa ghéineas Meleagris é an turcaí, dúchasach do Mheiriceá Thuaidh. Tá dhá speiceas turcaí ann: an turcaí fiáin (Meleagris gallopavo) in oirthear agus lár Mheiriceá Thuaidh, agus an turcaí súileach (Meleagris ocellata) ar Leithinis Yucatán i Meicsiceo. Tá sprochaille sainiúil ag fireannaigh den dá speiceas turcaí, atá ar crochadh ó bharr an ghoib. Tá turcaithe i measc na n-éan is mó ina raon. Mar is amhlaidh le go leor éan mór a itheann ar an talamh (ord Galliformes), tá na cinn fhireanna níos mó agus i bhfad níos dathúla ná na cinn bhaineanna.

Tháinig na turcaithe is luaithe chun cinn i Meiriceá Thuaidh breis is 20 milliún bliain ó shin. Roinneann siad sinsear coitianta le cearca fraoigh, le piasúin, agus le héanlaith eile. Is é an turcaí fiáin sinsear an turcaí clóis, a ceansaíodh timpeall is 2,000 bliain ó shin.
Éin
An Chré-umhaois

Is í an Chré-Umhaois an tréimhse arb í is príomhthréith ann ná húsáid a bhaint as copar agus a chóimhiotal cré-umha mar phríomhábhar crua i mbruithniú uirlisí agus airm. In ord croineolaíoch, luíonn sé idir an Chlochaois agus an Iarannaois. Tugann an téarma an Chlochaois le tuiscint an neamhábaltacht amhiarann a bhruithniú agus tugann an téarma Iarannaois le tuiscint an cumas chun déantán a mhonarú in aon cheann de na trí chineál ábhar crua. Léiríonn an leagan amacha seo san croineolaíocht sheandálaíochta an deacracht a bhaineann le monarú i stair na teicneolaíochta.
I rith na gcéadta bliain anuas de staidéir agus mionscrúdú eolaíoch ar an Chré-Umhaois, bhí sé soiléir go raibh, ar an iomlán, úsáid an chopair nó an chré-umha amháin ar an chuid is cobhsaí agus dá bhrí sin, an chuid is diagnóisí de bhraisle gnéithe a mharcáil na tréimhse sin. Chomh maith le déantúsaíocht na chré-umha ó amhábhair agus úsáid fhorleathan na n-uirlisí agus na n-arm cré-umha, le linn na tréimhse seo, lean forbairt na siombailí picteagramacha nó idéagramacha agus na próta-scríbhneoireachta, agus gnéithe eile den sibhialtacht uirbeacha.

An Chré-umhaois in Éirinn

Bhí mianadóireacht déanta i gcúpla áit timpeall na tíre, mar shampla Cnoc Osta i gCorcaigh, Gleann Abhóca i gCill Mhantáin agus na Beanna Boirche i gContae an Dún.
Ba mianadóireacht é a d'úsáid teicneolaíocht íseal, tháinig siad ar cnapanna óir nó píosaí óir i measc sil-leagan glárach i aibhneacha.
Fuaireadar copar i gclocha lán de mhian chopair, théamh siad na clocha thar tine agus scoilt siad iad le huisce fuar. Ansin roghnaigh siad na píosaí leis an méid copar ocsáid is mó. Bhruithnigh siad na chloca sin thar tine fioghual. Ba iad na réada miotail ba luaithe a táirgeadh in Éirinn ná tuanna comhréidhe de chopair amháin a d’fhéadfaí a theilgean go héasca i múnlaí cloiche a bhí in aon phíosa amháin agus a theannadh le cnagaíl. Níos déanaí tháinig múnlaí cloiche in dhá chuid ina n-ionad sin, a chiallaigh go bhféadfaí uirlisí agus airm níos casta a tháirgeadh.

Tháinig feabhas ar an teicneolaíocht a bhí acu agus thug siad stán as tíortha eile ar nós Shasana, isteach chun cré-umhaí a dhéanamh. Is cóimhiotal é chré-umhaí (meascán de chopar agus stán) atá i bhfad níos láidre na chopar ina haonar agus is féidir leis faobhar a choimeád ar feadh tamaill fada.

Féach freisin 
 Neoiliteach

Naisc sheachtracha
 

An Chré-umhaois
Seandálaíocht
Am Bealach (Dùn Breatann an Iar)

Is baile beag i nDhùn Breatann an Iar, in Albain é Am Bealach, ag bun Loch Laomainn.
Tá an Bealach suite ar an taobh ó thuaidh de Mhagh Leamhna, ar dhá thaobh na habhann, an t-Uisge Leamhna. Tá sé ceangalta leis an baile atá níos mó, sé sin 'Am Magh Leamhna' ( nó Cathair Alastair) agus go dtí an sráidbhaile níos lú Baile Sheumais, an dá cheann acu siúd suite ó dheas. Ar an taobh thoir den bhaile, luíonn scéim tithíochta móra an údaráis áitiúla sa limistéar ar a dtugtar 'An Haldane' nó 'An Muileann Haldane'.

Bailte in Albain
Comhairle Dhún Breatainn an Iar
Olav II Haraldsson

Ba é Olav II Haraldsson rí na hIorua ón bhliain 1015 go 1028.

Monarcaí
An Creagán, Contae Ard Mhacha

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é an Creagán.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Cillín

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Cillín.

Stair 
Ar an 3 Meitheamh 1975,  i gCillín. scaoil an Republican Action Force triúr Protastúnach i ruathar díoltais, is cosúil.

Tagairtí 

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Coillidh Léith

Is baile suite i gContae Ard Mhacha í Coillidh Léith.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Baile Riobaird

Is baile suite i gContae Aontroma é Baile Riobaird.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Santa's Little Helper

Is carachtar ficseanúil í Santa's Little Helper sa chartún grinn Meiriceánach The Simpsons. Is é madra sa teaghlach. Is cú é. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Simpsons Roasting on an Open Fire".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1989

de:Die Simpsons (Familie)#Knecht Ruprecht
Abe Simpson

Is é Abraham Jay-Jedediah "Abe" Simpson II nó Grampa ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Dan Castellaneta. Tá sé beagán siabhránach, agus é ina chónaí i dteach altranais.

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1988

pl:Rodzina Simpsonów#Abraham Simpson
Mona Simpson

Is carachtar í Mona J. Simpson (nèe Olsen) sa chartún grinn Meiriceánach The Simpsons. Is máthair Homer í. Déanann sí a céad cuma san eipeasóid "Oh Brother, Where Art Thou?".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1991
Kent Brockman

Is é Kent Brockman ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Harry Shearer. Is tuairisceoir nuachta é. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Krusty Gets Busted".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1990
Comic Book Guy

Is é Comic Book Guy (nó Jeff Albertson) ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Hank Azaria. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Three Men and a Comic Book".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1991
Ned Flanders

Is é Nedward "Ned" Flanders, Jr. ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Harry Shearer. Is athair Rodd agus Todd é. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Simpsons Roasting on an Open Fire".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1989

de:Figuren aus Die Simpsons#Ned Flanders
pl:Postacie w serialu Simpsonowie#Ned Flanders
Professor Frink

Is é Professor John Nerdelbaum Frink, Jr. nó Professor Frink ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Hank Azaria. Is eolaí é. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Old Money".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1991

pl:Postacie w serialu Simpsonowie#Profesor Frink
Barney Gumble

Is é Barnard "Barney" Gumble ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Dan Castellaneta. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Simpsons Roasting on an Open Fire".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1989
Dr. Hibbert

Is é Dr. Julius M. Hibbert ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Harry Shearer. Is dochtúir é. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Bart the Daredevil".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1990
Lionel Hutz

Is é Lionel Hutz ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Phil Hartman. Is dlíodóir é. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Bart Gets Hit by a Car".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1991

pl:Postacie w serialu Simpsonowie#Lionel Hutz
Krusty the Clown

Is é Herschel Shmoikel Pinchas Yerucham Krustofski nó Krusty the Clown ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Dan Castellaneta. Is fear grinn é.

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1989

de:Figuren aus Die Simpsons#Krusty, der Clown (Herschel Krustofski)
Troy McClure

Is é Troy McClure ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Phil Hartman. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Homer vs. Lisa and the 8th Commandment".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1991
Hans Moleman

Is é Hans Moleman ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá an guthú a dhéánamh ag Dan Castellaneta. Chonacthas Hans Moleman don chéad uair san eipeasóid "Principal Charming".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1991
Reverend Lovejoy

Is é Reverend Timothy "Tim" Lovejoy ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Harry Shearer. Is sagairt é. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "The Telltale Head".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1990
Apu Nahasapeemapetilon

Is é Apu Nahasapeemapetilon ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Hank Azaria. Is siópadóir é sa Kwik-E-Mart. Tá é pósta le Manjula agus tá ocht páiste acu. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "The Telltale Head".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1991
Mayor Quimby

Is é Mayor Joseph "Joe" Quimby ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Dan Castellaneta. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Bart Gets an "F"".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1990
Dr. Nick

Is é Dr. Nick Riviera ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Hank Azaria. Is dochtúir e. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Bart Gets Hit by a Car".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1991
Cletus Spuckler

Is é Cletus Delroy Spuckler ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Hank Azaria. Tá sé pósta le Brandine agus tá a lán páistí acu: Birthday, Brittany, Cassidy, Chloe, Cody, Condoleeza Marie, Crystal Meth, Dermott, Dubya, Dylan, Embry Joe, Gitmo[ Gummy Sue, Heather, Hunter, Ian, Incest, International Harvester, Jitney, Jordan, Katlin, Kendall, Kevin, Kira, Lauren, Mary, Mary Not-Quite-Right, Mary Zeke, Max, Melvis, Morgan, Noah, Normal Head Joe, Phil, Q-Bert, Rubella Scabies, Rumor, Sascha, Scout, Something New, Stabbed In Jail, Taylor, Tiffany, Wesley, Whitney, agus Zoe. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Bart Gets an Elephant".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1994
Moe Szyslak

Is ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons é Morris "Moe" Szyslak. Tá sé guthaithe ag Hank Azaria. Oibríonn sé sa teach tábhairne; Moe's. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Simpsons Roasting on an Open Fire".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1989
Chief Wiggum

Is é Chief Clancy Wiggum ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Hank Azaria. Tá sé an-ramhar agus an-leisciúil. Tá sé pósta le Sarah agus tá páiste amháin acu - Ralph Wiggum. Is garda é. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Homer's Odyssey".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1990
An Port Nua (Tiobraid Árann)

Baile is ea An Port Nua (nó an Tulach Sheasta) in Éirinn. Tá an baile suite i gContae Thiobraid Árann.

Bailte i gContae Thiobraid Árann
Principal Skinner

Is é W. Seymour Skinner (rugadh Armin Tamzarian) ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Harry Shearer. Is phríomhoide é sa Springfield Elementary School. Tá sé ina chónaí le Agnes Skinner. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Simpsons Roasting on an Open Fire".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1989
Edna Krabappel

Duine de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons is ea Edna Krabappel. Bhí sí guthaithe ag Marcia Wallace. Is múinteoir í sa Springfield Elementary School. Déanann sí a céad cuma san eipeasóid "Bart the Genius".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1990
Groundskeeper Willie

Is é William "Willie" MacDougal nó Groundskeeper Willie ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Dan Castellaneta. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Principal Charming".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1991
Milhouse Van Houten

Is é Milhouse Mussolini Van Houten ar cheann de na carachtair sa tsraith teilifíse bheoite The Simpsons. Is mac Kirk agus Luann é. Is é "Simpsons Roasting on an Open Fire" an chéad eipeasóid ina bhfuil sé le feiceáil.

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1989
Nelson Muntz

Is ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons é Nelson Muntz. Tá sé guthaithe ag Nancy Cartwright. Rinne sé a chéad chuma san eipeasóid "Bart the General".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1990
Coillidh Chanannáin

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Coillidh Chanannáin.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Ralph Wiggum

Is é Ralph Wiggum ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Nancy Cartwright. Is mac Clancy agus Sarah é. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Simpsons Roasting on an Open Fire".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1989

de:Figuren aus Die Simpsons#Ralph Wiggum
Dearclaigh

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Dearclaigh.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Baile an Átha Móir

Is baile suite i gContae Aontroma é Baile an Átha Móir.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Bochnach

Is baile suite i gContae Aontroma é Bochnach.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Mr. Burns

Is é Charles Montgomery "Monty" Burns ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Harry Shearer ó 1990. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Simpsons Roasting on an Open Fire".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1989

de:Figuren aus Die Simpsons#C. Montgomery Burns
pl:Postacie w serialu Simpsonowie#C. Montgomery Burns
Waylon Smithers

Is é Waylon J. Smithers, Jr. ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Harry Shearer. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Simpsons Roasting on an Open Fire".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1989
Sideshow Bob

Duine de na carachtair sa tsraith theilifíse bheoite The Simpsons is ea an Dr. Robert Underdunk Terwilliger Jr., Ph.D. nó Sideshow Bob mar is fearr aithne air. Tá Sideshow Bob guthaithe ag Kelsey Grammer.  Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "The Telltale Head". Gí go bhfuair an carachtar ard-oideachas in Ollscoil Yale, bhí sé ag obair mar chúntóir le Krusty the Clown. I ndiaidh barraíocht drochíde a fhulaingt uaidh seo, cuireann Sideshow Bob coir i leith Krusty go bradach. Le cuidiú Bart Simpson, nochtar an scéim agus cuirtear Bob i bpríosún.

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1990
Fat Tony

Ba é Marion Anthony "Fat Tony" D'Amico ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Joe Mantegna. Déanann sé a chéad cuma san eipeasóid "Bart the Murderer".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1991
Kang and Kodos

Is iad Kang agus Kodos carachtair sa sraith teilifíse bheoite The Simpsons. Is eachtráin iad. Déanann siad a chéad cuma san eipeasóid "Treehouse of Horror".

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair The Simpsons
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1990
An Dardainéil

Is caolas a ceangail an Mhuir Aeigéach go dtí Muir Mharmara í an Dardainéil. Is suite í san Tuirc. Bhí aithne air mar Heilléaspontas. 

Mara
An Tuirc
An Trasalváin

Is ceantar suite sa Rómáin é an Trasalváin.

An Rómáin
An Roisín

Is oileán agus iar-sráidbhaile é an Roisín. Tá sé suite ar Inis Gé, ar chósta an Mhuirthead in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. 

An Muirthead
Sráidbhailte in Iorras
Contae Mhaigh Eo
An Tor

Is sceir ar chósta an Muirthead é an Tor.

Féach freisin  
 2017 Tarrtháil Gardaí Cósta na hÉireann 116 tuairt 

An Muirthead
Contae Mhaigh Eo
Réalta na Beithile

Ba réalta lonrach a threoraigh an Triúr Saoithe go dtí áit bhreithe leanbh Íosa an Réalta na Beithile. 

Críostaíocht
Coill an Easpaig (Tiobraid Árann)

Baile fearainn i gContae Thiobraid Árann in Éirinn is ea Coill an Easpaig.

Bailte i gContae Thiobraid Árann
Coill an Easpaig (Uíbh Fhailí)

Baile fearainn i gContae Uíbh Fhailí in Éirinn is ea Coill an Easpaig. (Béarla: Bishopswood)

Bailte i gContae Uíbh Fhailí
Coill an Easpaig (Port Láirge)

Baile fearainn i bPort Láirge in Éirinn is ea Coill an Easpaig.

Bailte i gContae Phort Láirge
Coill an Easpaig (Baile Átha Cliath)

Baile fearainn i mBaile Átha Cliath in Éirinn is ea Coill an Easpaig. (Béarla: Bishopswood)

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
Doire Núis

Is baile agus paróiste sibhialta i ndeisceart Chontae Ard Mhacha, Tuaisceart Éireann é Doire Núis (Béarla: Derrynoose). Tá sé suite 4.5 km taobh thiar theas d'An Céide. Bhrí an logainm: Doire - coill na crainn darach, Núis - bainne nua/cealg bheiche.

Tá cuid amháin den bhaile suite i mbaile fearainn Mullyard (i bparóiste sibhialta Doire Núis) agus cuid eile den bhaile i mbaile fearainn Crossnamoyle (i bparóiste sibhialta An Céide). Tá an paróiste sibhialta suite i mbarúntachtaí stairiúil Ard Mhacha agus Tuath Threana, faoin Chomhairle Cheantar agus Chathair Ard Mhacha.

Tagairtí
Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Carnlach

Is baile suite i gContae Aontroma é Carnlach.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Peter Griffin

Is ceann de na carachtair sa sraith teilifíse bheoite Family Guy é Peter Griffin. Tá sé guthaithe ag Seth MacFarlane.

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair i gcartúin
Carachtair Family Guy
Carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1999
Ceol rithim agus gormacha

Is seánra ceoil é Ceol rithim agus gormacha nó R&G.

Cúlra 

Is ó snagcheoil agus ó na gormacha a tháinig ceol rithim agus gormacha. Thosaigh daoine ag seinm cheol rithim agus gormacha i gclubanna do dhaoine gorma sna 1930dí. Thosaigh daoine geala ag úsáid an téarma "R&B" timpeall ar na 1960dí.

Uirlisí agus guth 

Úsáideann siad uirlisí práis,gaoth agus cnaguirlisí i gceol rithim agus gormacha. Bíonn daoine ag canadh freisin. Is féidir le guth soprán,alt,tenóir nó dord a bheith agat chun ceol rithim agus gormacha a chanadh.

Seánraí ceoil
Páirtí Chónaitheoirí Leitir Cheanainn

Mionpháirtí polaitiúil Éireannach é Páirtí Chónaitheoirí Leitir Cheanainn (Béarla: Letterkenny Residents Party ), a cuireadh ar bun agus a cláraíodh sa bhliain 2008.

Naisc sheachtracha

Tagairtí 

Polaitíocht na hÉireann
Páirtithe polaitíochta i bPoblacht na hÉireann
Eanach Mór

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Eanach Mór. Bhí 265 duine ina gcónaí ann de an daonáireamh sa bhliain 2011.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Cnoc na Cora

Is baile suite i gContae Aontroma é Cnoc na Cora.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
An Cionn Bán

Sráidbhaile beag cois farraige is ea An Cionn  Bán (as Béarla Whitehead), ar chósta thoir Chontae Aontroma, in Ultaibh, atá suite beagnach leathshlí idir Carraig Fhearghais agus Latharna. Tá sé laistigh den pharóiste sibhialta Teampall Uí Chorráin (Béarla: Templecorran), barúntacht stairiúil Bhéal Feirste Íochtarach , agus ina chuid de Chomhairle Buirge Lár- agus Oir-Aontroime. Roimh Phlandáil Uladh taifeadadh an t-ainm mar Whitehead and Kinbaine araon .

Suite ag bun Chnoc Mhullagh Sluagh, tá an baile i gcuan beag idir aillte aolchloiche an Chinn Bháin agus aill bholcánach dhubh an Chinn Dhuibh, agus Teach Solais an Chinn Dhuibh ar a bharr, a mharcálann an bealach isteach chuig Loch Lao. Tá an Ceann Bán timpeall 32 km ó Bhéal Feirste. Ar chósta eile de Loch Lao, tá na hOileáin Chóplainn, Beannchar agus cuid de chósta Chontae an Dúin le feiceáil go soiléir.

Stair

Tagairtí

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Foirceal

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Foirceal.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
An Lorgain

Is baile suite i gContae Ard Mhacha í an Lorgain, i dTuaisceart na hÉireann, in aice leis an gcladach theas de Loch nEathach. Tá sí suite i gcúinne thoir thuaidh an chontae.

Is cuid de cheantar Chomhairle Buirge Creag Abhann í an Lorgain, thart ar 18 míle (29 km) siar ó dheas de Bhéal Feirste agus tá sí nasctha leis an chathair ag an mótarbhealach M1 agus ar an iarnród Bhéal Feirste-Baile Átha Cliath araon.

Bhí daonra de thart ar 23,000 ag an Lorgain de réir daonáireamh 2001.

Máistir McGrath 
Bhain Máistir McGrath, an cú cáiliúil, leis an Lorgain.

Laethanta tosaigh: "Waterloo Cup" Máistir McGrath (1866-1873) a bhí ina gCon i spórt na ngiorria cúrsála.

Rugadh Máistir McGrath i gContae Phort Láirge, Éire.

Daoine 
Jocelyn Bell Burnell - Réalteolaí
Neil Lennon - Bainisteoir agus iar-imreoir sacair

Tagairtí 

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Lios na Daille

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Lios na Daille.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Dumhach

Is baile suite i gContae Aontroma é Dumhach.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Charles Durning

Ba aisteoir Gael-Mheiriceánach é Charles Durning  (a rugadh ar an 28 Feabhra 1923 agus fuair bás i 24 Nollaig 2012). 

Aisteoirí Meiriceánacha
Diaspóra Éireannach
Daoine a rugadh i 1923
Básanna in 2012
Cnút Mór

Bhí Cnút Mór (Sean-Lochlannais: Knútr inn ríki; c 985 nó 995 - 12 Samhain, 1035.), ina thiarna agus ghobharnóir ar Dhiúcacht Schleswig agus an Phomreáin, ina dhiaidh sin, ba rí Shasana é (ón bhliain 1016), rí na Danmhairge (1018), agus rí na hIorua (1028).

Mac an rí Svein Tjugeskjegg (nó 'Sven na Féasóige Gabhlaí' i nGaeolge) ab ea é, a raibh ina chomhalta de Lochlannaigh Jomsborg, ord míleata a bhí tráth lonnaithe sa Pholainn, mar atá inniu ann. Léiríonn staraithe neamhchinnteacht fós, cé acu an raibh nó nach raibh Lochlannaigh Jomsburg ar marthain. B'í máthair s'aigesan ná iníon chéad diuice na Polanie, Mieszko I; d'fhéadfadh gurb é Świętosława (féach: Sigrid Storråda)a hainm, cé gur deir an 'Oxford DNB ' go bhfuil a hainm anaithnid.

Mar Phrionsa na Danmhairge, bhuaigh Cnút suíochán ríoga Shasana sa bhliain 1016, i ndiaidh na gcéadta bliain de ghníomhaíochta Lochlannacha in iarthuaisceart na hEorpa. Shealbhaigh sé Ríocht na Danmhairge sa bhliain 1018, rud a d'aontaigh corónacha Shasana agus na Danmhairge le chéile. Choimeád Cnút an bhunáit chúmhachta seo le chéile tríd na Danair agus na Sasanaigh a aontú faoi bhannaí cultúrtha an rachmais agus gnáthaimh, seachas dul i mbun na brúidiúlachta. Sa bhliain 1028 agus é i dTrondheim, tar éis deich mbliana coimhlinte in aghaidh céilí comhraic sna Críocha Lochlainn, mhaigh Cnút gur leis choróin na hIorua. Ghabh Cnút Sigtuna, cathair na Sualainne agus cé go raibh boinn eisithe aige dí agus a ainm orthu, níl insint na stair ar fáil faoin a fhorghabháil.

Daoine a rugadh i 995
Básanna i 1035
Adhlacthaí ag Ardeaglais Winchester
 
Danmhairgigh de shliocht na Polainne
Daoine Béarla de shliocht na Polainne
Ríthe na Danmhairge
Ríthe Sasanacha
Ríthe Ioruacha
Arald Gormfhiacail

B'é Arald "Gormfhiacail" Gormsson (An tSean-Lochlannais: Haraldr blátǫnn Gormsson, Danmhairgis: Harald Blåtand Gormsen) mac an Rí Gorm na Danmhairge agus Thyra Dannebod. Fuair sé bás sa bhliain 985 nó 986 tar éis é a bheith ina Rí na Danmhairge ó c. 958 agus ina Rí na hIorua ar feadh cúpla bliain, is dócha, thart ar 970. Tugann roinnt foinsí le fios gur dhíshealbhaigh a mhac Svend Tveskæg é mar rí, le lámh láidir.

Na clocha Jelling 

Ba chúis le Arald na clocha Jelling a chur in airde in ómós do a thuismitheoirí. Measann an 'Encyclopædia Britannica' gurb iad na hinscríbhinní rúnacha na cinn is mó a bhíonn ar eolas i measc phobal na Danmhairge. Tugann an inscríbhinn ó na clocha Jelling achoimriú dúinn ar bheathaisnéis an rí:

"D'ordaigh an Rí Arald na cuimhneacháin seo a bheith déanta i gcuimhne ar Ghorm, a athair, agus Thyra, a mháthair. An Arald a bhuaigh an Danmhairg agus an Iorua go léir agus a chas na Danair chun na Críostaíochta."

Monarcaí
Ríthe na Danmhairge
Ríthe na hIorua
Ríthe na Lochlannach
Daoine a rugadh i 910
Básanna sna 980í
Adhlacthaí ag Ardeaglais Roskilde
Críostaithe na Danmhairge
Ríthe Críostaí
Críostaithe sa 10ú hAois
Rialtóirí Eorpacha sa 10ú hAois
Dún Eadradh

Is baile suite i gContae Aontroma é Dún Eadradh.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Dún Lathaí

Is baile suite i gContae Aontroma é Dún Lathaí.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Dún Sobhairce

Is baile suite i gContae Aontroma é Dún Sobhairce.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Shinzō Abe

Ba pholaiteoir Seapánach é Shinzō Abe (安 倍 晋 三 Abe Shinzō, 21 Meán Fómhair 1954 - 8 Iúil 2022). Ba é príomh-aire na Seapáine ar feadh tamaill ghairid, idir 2006 agus 2007, agus bhí sé ina príomh-aire arís ón bhliain 2012 go dtí 2020.

Polaitíocht 
Polaiteoir fíorchaomhach a bhí ann a raibh col agus coimhthíos aige leis an tSín go háirithe.

Ar 24 Márta 2020, d’fhógair Abe go raibh an Coiste Oilimpeach Idirnáisiúnta toilteanach Cluichí Oilimpeacha Thóiceo a chur ar an mhéar fhada go 2021.

Éire 
Thug Abe cuairt oifigiúil ar Éirinn sa bhliain 2014, a chosnaigh  €2,555.94.

Feallmharú 
Lámhachadh agus maraíodh  Abe ar 8 Iúil 2022 agus é i mbun feachtasaíochta, ag tabhairt óráide ag slógadh polaitiúil, i gcathair Nara, in aice le Osaka . Cé go raibh lucht slándála ina fhochair, tháinig fear (Tetsuya Yamagami) aniar óna chúl, tharraing gunna as mála agus scaoil dhá philéar leis. Bhí sé 67 bliain d'aois.

Gabhadh an fear gunna, Tetsuya Yamagami, 41 bliain agus iarchomhalta d'Fhórsa Cosanta Muirí na Seapáine. Chaith sé an t-iar-Phríomh-Aire le gunna de dhéantús baile.

Ar 12 Iúil, bhí na mílte ar shráideanna phríomhchathair na Seapáine, Tóiceo  chun ómós a thabhairt do Shinzo Abe. D'iompair cóiste marbh corp Abe trí an phríomhchathair go dtí halla na sochraide, áit gur créamadh a chorp. Reáchtáladh sochraid phríobháideach ag Teampall Zojoji.

Féach freisin 

 Yoshihide Suga

Tagairtí

Polaiteoirí na Seapáine
Daoine a rugadh i 1954
Básanna in 2022
Feallmharuithe
Daoine feallmharaithe
Geata Mhic Amhlaí

Is baile suite i gContae Aontroma é Geata Mhic Amhlaí.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Gleann Ó

Is baile suite i gContae Aontroma é Gleann Ó.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
An Mullach Bán

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é an Mullach Bán (Béarla: Mullaghbawn).

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
An Gleann

Is baile suite i gContae Aontroma é an Gleann.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Lann Abhaigh

Is baile suite i gContae Aontroma é Lann Abhaigh.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
An Mullach Glas

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é an Mullach Glas.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Mullach a' Bhile

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Mullach a' Bhile.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Loch gCaol

Is baile suite i gContae Aontroma é Loch gCaol.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Oirthear Maí

Is baile agus paróiste sibhialta suite i gContae Aontroma é Oirthear Maí. Bhí 1,122 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2013. 

Thart ar an bhliain 460, chuir Naomh Olcán mainistir ar bun san áit. Deisceabal de chuid Naomh Pádraig é agus bhain tábhacht réigiúnda leis an mhainistir san am. Is é bun an chloigthí an t-aon rian den mhainistir atá fágtha. Tá sé suite in aice le Teach Pobail Naomh Pádraig agus é timpeall ar 11 m ar airde agus trí húrlár ann. Tá sé ina shéadchomhartha sceidealaithe (SMR, uimhir ANT 013-010). Tá teampall breá Preisbitéireach ar an bhaile chomh maith.

Tá clú ar Oirthear Maí inniu mar gheall ar imeachtaí gluaisrothaíochta a thionóltar ann.

Naisc sheachtracha
Eolas faoi Chloigtheach Oirthear Maí 

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Der Process (An Phróis Dlí)

Úrscéal mór le rá ó pheann an scríbhneora Gearmáinise Franz Kafka is ea Der Process (An Phróis Dlí). Chuaigh Kafka i mbun pinn ar an ábhar idir na blianta 1914 agus 1915, ach níor chríochnaigh sé an scéal riamh agus níor foilsíodh é go dtí an bhliain 1925. Scéal fir darbh ainm Josef K. atá ann, baincéir rathúil atá gafa agus curtha ar thriail ag údarás anaithnid de bharr chúiseanna nach luaitear riamh ach oiread.

Der Process a thug Kafka air i nGearmáinis a linne féin, ach feictear leaganacha eile idir Der Prozess, Der Proceß agus Der Prozeß.

Tugtar An Triail do leagan Gaeilge le Risteárd mac Annraoi den úrscéal seo (agus do  scéal eile).

Úrscéalta le Franz Kafka
Eiseachas
Codach

Is é is codach nó frachtal ann ná tacar a fanann 'casta' cé chomh beag agus atá sé. Is tacair féinchosúlta iad go léir. Cialaíonn é sin ná go bhfuil an cuma céanna ar an dtacar iomlán is atá ar aon phíosa beag den tacar. Toisc go bhfuil codaigh casta, chun roinnt dá n-airíonna is tábhachtaí a achoimriú, is maith an rud é roinnt coincheaptha réasúnta simplí a bheith againn. Is é toise tacair ceann de na coincheaptha is tábhachtaí den saghas seo. Tá toise ghraf feidhme slime y = f(x) cothrom le 1 agus tá toise sféir cothrom le 2, ach de ghnath ní slánuimhir é toise chodaigh.

Ar feadh fhormhóir a staire, níor pléidh ach amháin tacair a raibh roinnt slime acu agus mar sin, d'fhan matamaitic amach ó codaigh. Ní raibh an focal Francach do chodach cumtha go dtí 1975. Le teacht ríomhairí agus teaspáintí ghrafacha nua-aimseartha, fuair taighde ar chodaigh a lán cabhair agus an-chuid spreagadh. É sin ráite, bhí roinnt samplaí de chodaigh luaite fadó. 

Sa bhliain 1872, shainigh Gearmánach Karl Weierstrass feidhm f a bhí leanúnach ag gach pointe ach a bhí do-dhifreálaithe ag gach pointe freisin. Ghlaofaí codach ar ghraf na feidhme sin inniu. Is sampla casta é sin ach shainigh an matamaiticeoir Sualannach Helge von Koch sampla eile a bhí i bhfad níos simplí i 1904. Rinne daoine mar Poincaré, Fatou agus Julia mionfhiosrú ar an gcoincheap de chóras feidhme atrialla sa 19ú agus go luath sa 20ú haois. Tugann an coincheap sin slí tábhachtach dúinn chun codaigh a shainiú.

Go dtí gur chuir Mandelbrot chun suntais na hairíonna atá i gcoitianta ag na tacair den tsaghas seo, chonacthas mar thacair iargúlta aisteacha iad. Chomh maith le sin, thaispean sé gur samhlacha réadúla agus úsáideacha iad i gcomhair a lán feiniméin nádúrtha. Mar shampla gneithe geolaíochta cosúil le chóstaí, struchtúr plandaí, soithigh fola, scamhóga, praghsanna sa stocmhargadh agus Brúnghluaisne. Dúirt sé go raibh codaigh níos nádúrtha agus imfhiosaí ná na rudaí slime a bhí sa mhatamaitic traidisiúnta.

Tagairtí 

 
Toipeolaíocht
An Sruthán

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é an Sruthán (Béarla: Bessbrook).

Áiteanna Spéisiúla 
 Teach Dhoire Mhóir
 An Tarbhealach Craig Mór

Oideachas 
Ardscoil Naomh Pól
Scoil Naomh Iósaif (Bunscoil agus naíscoil)
Bunscoil Naomh Peadar, Ath na gCloch Riabhach
Bunscoil An Sruthán

Daoine  
 Danny Kennedy - polaiteoir
 Conor McGinn - Polaiteoir de chuid Pháirtí an Lucht Oibre

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Sráid na nAlbanach

Is baile suite i gContae Ard Mhacha í Sráid na nAlbanach.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Tóin re Gaoith

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Tóin re Gaoith (Béarla:Tandragee).

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Tuíneán

Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Tuíneán.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Ard Mhacha
Maigh gCabraí

Is baile suite i gContae Aontroma í Maigh gCabraí.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Machaire Morna

Is baile suite i gContae Aontroma é Machaire Morna.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Mas Saíde

Is baile suite i gContae Aontroma í Maigh Saighead.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Carly Rae Jepsen

Is amhránaí agus cumadóir amhrán Ceanadach í Carly Rae Jepsen a rugadh ar 21 Samhain 1985. Sa bhliain 2007, chuir sí an tríú i séasúr Canadian Idol cúig chomórtas. Tháinig sí chun cáile go mór tar éis dá hamhrán "Call Me Maybe" barr na gcairteacha a bhaint amach ar fud an domhain sa bhliain 2012.

Saol Luath
Rugadh Carly Rae Jepsen i Mission, An Cholóim Bhriotanach, Ceanada ar 21 Samhain 1985.

Gairme

2008–2010: Tug of War
Scaoil Rae Jepsen a céad albam Tug of War ar an 29 Meán Fómhair, 2008.

2011–13: Curiosity agus Kiss
Scaoil Rae Jepsen a dara albam Kiss ar an 14 Meán Fómhair, 2012.

2013–inniu: E·MO·TION
Scaoil Rae Jepsen a tríú albam E·MO·TION ar an 24 Meitheamh, 2015.

Léirithe Canadian Idol

Gradaim agus ainmniúcháin 
Tá 29 gradam buaite ag Jepsen. Tá 71 ainmniúchán faighte aici.

Dioscliosta 

 Tug of War (2008)
 Kiss (2012)
 E·MO·TION (2015)
 Dedicated (2019)

Camchuairteanna 
 Beside You Tour (2009)
 Hanson – Shout It Out World Tour (Ceanada) (2012)
 Justin Bieber – Believe Tour (2012/13)
 The Summer Kiss Tour (2013)
 Gimmie Love Tour (2015–16)

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1985
Ceoltóirí Ceanadacha
Carly Rae Jepsen
Daoine beo
Achadh Mór (Contae Liatroma)

Is baile suite i gContae Liatroma é Achadh Mór. Bhí 620 duine ina gcónaí in Achadh Mór sa bhliain 2006.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Liatroma
Baile na gCléireach

Is baile suite i gContae Liatroma é Baile na gCléireach.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Liatroma
Barr na Cúile

Is baile suite i gContae Liatroma é Barr na Cúile.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Liatroma
Bréandroim, Contae Liatroma

Is baile fearainn suite i gContae Liatroma é Bréandroim.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Liatroma
Corr an Tobair

Is baile fearainn agus sráidbhaile suite i gContae Ros Comáin é Corr an Tobair. Bhí 750 duine ina gcónaí i gCorr an Tobair.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Liatroma
Cill Srianáin

Is baile suite i gContae Liatroma í Cill Srianáin (nó Cill tSrianáin nó Baile Shéamais).

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Liatroma
Cill Fhearga

Is baile suite i gContae Liatroma í Cill Fhearga.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Liatroma
Teanga SMS

Is téarma é Teanga SMS nó téacschaint do bhéarlagair agus giorrúcháin a úsáidtear de bharr nach bhfuil ach líon teoranta carachtar ar fáil go minic i dteachtaireacht a sheoltar ó fhóin phóca, ach go háirithe sna teachtaireachtaí téacs SMS agus ar líonraí sóisialta an idirlíon. Tá an oiread sin den chumarsáid ag tarlú ar líne sa lá atá inniu ann go bhfuil úsáid mhór á baint as na giorrúcháin seo leis an gcumarsáid sin a éascú. Bíonn siad in úsáid ar tháibléad, ar na ríomhairí glúine, ar na bhfóin phóca is chliste. Cabhraíonn siad cur síos a dhéanamh ar chúrsaí an tsaoil taobh istigh de 140 nó 160 carachtar, twitter agus téacsanna faoi seach. Tá an Béarla chun tosaigh ar gach teanga eile sa réimse seo, ach tá teangacha eile á gcur in oiriúint chomh maith leis.

Teanga SMS sa Ghaeilge 
Tá taithí ag na Gaeil ar chórais ghiorrúcháin; i ré na láimhscríbhinní ba ionann 7 agus agus, is uaireanta d'fhágtaí deireadh na bhfocal ar lár, nó chuirfeadh litir amháin focal comónta in iúl, 'K' don fhocal 'cath' mar shampla.

Giorrúcháin is Acrainmneacha 
 grma - go raibh maith agat
 grmma - go raibh míle maith agat
 cgl - ceart go leor
 ldt - le do thoil
 bld - buíochas le Dia
 fmt - feicfidh mé tú
 (a)goa - (ag) gáire os ard, nó, asg - ag scairteadh gáire (lol)
 ds - deireadh seachtaine
 das - dála an scéil
 maf - maith an fear
 omd - ó mo Dhia
 oad - ó a Dhia
 lch – leathanach
 tbo - tá brón orm
 v- bhí
 FAB - fadhb ar bith
 wil - bhfuil
 7n - seachtain
 an8 - anocht
 n8 - nocht
 Gaelt8 - Gaeltacht
 cf - cén fáth?
 7 - s – agus
 Siv – sibh
 6- sé
 sgf - slán go fóill 
 bmtag - briseadh mo thóin ag gáire
 a# - a thaisce 
 TDDT - 'Tóg do deoch théin'
 Uimh - uimhir

Gaeilge na hAlban
OMC - O mo chreach (OMG)
a-n8 - a-nochd (2nite)
FMF - Feumaidh Mi Falbh (G2G)
BMAA - Bidh Mi Air Ais (BRB)

Féach Freisin 

 Giorrúcháin sa Ghaeilge

Tagairtí 

Teangacha
Teangacha digiteacha
Teangacha béarlagair
Teangacha giorrúchán
Misha B

Is ceoltóir Sasanach í Misha Amber Bryan nó Misha B. Rugadh i Manchain í ar 10 Feabhra, 1992. Tháinig sí sa cheathru háit ar an ochtú sraith The X Factor sa bhliain 2011.

Dioscliosta

Singlí

Físeáin Ceoil

Camchuairteanna 
 The X Factor Live Tour (2012)

Ealaíontóir oscailte
Pink Friday: Reloaded Tour (2012)

Tagairtí 

Ceoltóirí Sasanacha
Daoine a rugadh i 1992
Iomaitheoirí X Factor
Daoine beo
Ardriasc

Is baile fearainn suite i gContae Ard Mhacha é Ardriasc.

Contae Ard Mhacha
An Chora Uachtarach

Is baile fearainn suite i gContae Ard Mhacha í an Chora Uachtarach.

Contae Ard Mhacha
Mullach Buí

Is baile suite i gContae Aontroma é Mullach Bui.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Port Chluain Eoghain

Is baile suite i gContae Aontroma é Port Chluain Eoghain.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Sraith Nócam

Is baile suite i gContae Aontroma í Sraith Nócam.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
An Chraobh Rua

Is baile fearainn suite i gContae Ard Mhacha é an Chraobh Rua.

Contae Ard Mhacha
Doire Fhada, Contae Ard Mhacha

Is baile fearainn suite i gContae Ard Mhacha é Doire Fhada.

Contae Ard Mhacha
Tuaim, Contae Aontroma

Is baile suite i gContae Aontroma í Tuaim, nó Droichead Thuama, i gContae Aontroma'''.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Aontroma
Aontroim Íochtarach

Is barúntacht suite i gContae Aontroma é Aontroim Íochtarach.

Contae Aontroma
Barúntachtaí Chontae Aontroma
Toghroinn ceantair

Is limistéar riaracháin úsáidte i bPoblacht na hÉireann é an Toghroinn (Béarla: Electoral Division). Tá 3,440 sa stát. Agus torthaí na nDaonáireamh á gcur i gcló, is í an toghroinn an limistéar is lú go gcuirtear eolas faoi Staidreamh Daonra i gCeantair Bheaga (Béarla: Small Area Population Statistics nó SAPS) i láthair.

Bunús 
Nuair a cruthaíodh Aontais Dhlí na mBocht sa bhliain 1838, bailaíodh na Bailte Fearann i ranna nua a dtugadh District Electoral Divisions orthu, nó Toghranna Ceantair as Gaeilge. Thogh áitritheoirí na toghranna ceantair, más rud é gurbh íocóirí rátaí iad, Bord Bardachta Aontais Dhlí na mBocht.

Agus na toghranna á gcruthú, ba é an cuspóir a bhí ann ná limistéar a chruthú go mbeadh luach inrátaithe comparáideach eatharthu maraon le daonra comparáideach iontu. Mar thoradh, ba bheag an gaol a bhí idir na limistéir nua seo agus na limistéir riaracháin sibhialta nó eaglasta a úsáideach go dtí seo - an paróiste. D´ainneoin seo, níorbh annamh go dtugadh an t-ainm céanna ar an limistéar nua seo agus a bhí ag an bparóiste sibhialta máguaird.

Bunaíodh na comhairlí contaetha, na comhairlí ceantair tuaithe agus na comhairlí ceantar uirbeach ar fud na Éireann faoin Acht Um Rialtas Áitiúil (Éire) 1898 agus baineadh úsáid as na ranna céanna chun comhaltaí na gcomhairlí éagsúla a thoghad. 

Sa bhliain 1994, aistríoch an t-ainm Toghroinn Ceantair (TRC) agus an t-ainm Barda go dtí Toghroinn (TR). D’fhan ainmneacha agus teorainneacha na dToghranna Ceantar éagsúla (TRC) agus na mBardaí éagsúla mar a bhí roimhe sin.

Tagairtí 

Tíreolaíocht na hÉireann
Ceantracha na hÉireann
Na Feá Íochtaracha

Is barúntacht suite i gContae Ard Mhacha iad na Feá Íochtaracha.

Contae Ard Mhacha
Barúntachtaí Chontae Ard Mhacha
Uí Nialláin Thiar

Is barúntacht suite i gContae Ard Mhacha iad Uí Nialláin Thiar.

Contae Ard Mhacha
Barúntachtaí Chontae Ard Mhacha
Tuath Threana

Is barúntacht suite i gContae Ard Mhacha í Tuath Threana.

Contae Ard Mhacha
Barúntachtaí Chontae Ard Mhacha