Obráid Demetrius (1971)

Ar an 9 Lúnasa 1971, tugadh isteach imtheorannú gan triail i dTuaisceart Éireann. nó sluachampaí géibhinn. Ghabh fórsaí slándála na Breataine na céadta náisiúnaí agus chuireadar i bpríosún sa Cheis Fhada iad gan triail cúirte.  Operation Demetrius nó Obráid Demetrius (Déiméitrias) a tugadh air, nó an braighdeanas.  

Bhí na mílte ball d'Arm na Breataine ar na sráideanna i ruathar inar tógadh suas le 400 fear Caitliceach agus d'imigh na mílte óna dtithe le himeacht ón fhoréigin.

‘Operation Calaba’ 
Taobh le Demetrius, bhí ‘Operation Calaba’ ann chomh maith. Faoin obráid seo, roghnaíodh grúpa beag de cheathrar fear déag – fir a bhí le bheith ina muca guine agus seirbhísí faisnéise na Breataine ag baint triail as na Cúig Theicníc orthu.

'Séard atá sna cúig theicníc ná díth bia agus dí; díth codlata; cochallú; torann bán (nó síorthorann); agus pointe struis ina cuirtear daoine ina seasamh in éadan balla le géaga sínte (nó síorsheasamh)' (buailtí agus turraingí leictreacha chomh maith).

I dtaca leis an chochallú de, rinneadh bagairt ar chuid de na fir go raibh siad le bheith caite amach as ingearán. I roinnt cásanna rinneadh amhlaidh agus an t-ingearán díreach cúpla troigh os cionn na talún.

Tugadh na Fir Cochaill ar an ngrúpa fear a ghabh fórsaí slándála na Breataine i dTuaisceart Éireann i 1971.

Cás na ‘bhFear Cochaill’ 
Ag deireadh 1971, thóg Poblacht na hÉireann cás thar ceann na bhfear in éadan na Breataine ag an Choimisiún Eorpach um Chearta an Duine.

Ba é seo an chéad uair a thóg stát amháin cás in éadan stát eile ag an Choimisiún.

Se deireadh mhaígh an Coimisiún gurbh ionann na cúig theicníc agus céasadh. Ach rinne rialtas na Breataine achomharc ar an chinneadh. 

Ar an 18 Eanáir 1978, rialaigh an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine (ECHR) nach céasadh a bhí sa drochíde i dTuaisceart Éireann, ach íde a bhí “Mídhaonna & Táireach”, de shárú ar Airteagal 3 den Choinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine. 

Cf. É𝒊𝒓𝒆 𝒊𝒏 𝒂𝒈𝒉𝒂𝒊𝒅𝒉 𝒏𝒂 𝑹í𝒐𝒄𝒉𝒕𝒂 𝑨𝒐𝒏𝒕𝒂𝒊𝒕𝒉𝒆  (1978) 2 EHRR 25

Bunaíodh an rialú sin ar fhianaise leighis ó rialtas na Breataine a mhol nach mbeadh mórthionchar ag an drochíde ar na fir, agus gurb é an gnáthshaol laethúil i dTuaisceart Éireann ag an am ba chúis leis.

2014-2018 
Bhí fianaise taghta chun solais go ndearna rialtas na Breataine iarracht an Chúirt a chur amú sa bhliain 1978, Bhí brú ann arís an cinneadh a rinne an Chúirt in 1978 a aisiompú.

In 1972 d’fhógair príomh-aire na Breataine Edward Heath nach n-úsáidfidís na cúig theicníc mar áis cheastóireachta as sin amach. In 1977 d’fhógair Ard-Aighne na Breataine Sam Silkin an rud céanna os comhair na Cúirte Eorpaí. Ach bhí siad ag iarraidh an dubh a chur ina gheal ar an phobal is cosúil. Rinne rialtas na Breataine faoi Heath cinneadh rúnda leis na cúig theicníc a choinneáil ar an ábhar gur uirlis áisiúil faisnéise a bhí iontu dar leo.

Mar sin, sa bhliain 2014, chuir Rialtas na hÉireann iarratas chuig an gCúirt Eorpach um Chearta an Duine ar chás na ‘bhFear Cochaill ‘a athbhreithniú, ar an mbonn go raibh fianaise nua ann nach raibh ar fáil sna 1970idí.  Ach diúltaíodh sa bhliain 2018 d'iarratas ar leasú ar an mbreithiúnas.

2019-2021 
Rialaigh an Chúirt Achomharc i mBéal Feirste in 2019 go raibh sé de cheart céasadh a thabhairt air i dtéarmaí an lae inniu.

Ar 15 Nollaig 2021, rialaigh Cúirt Uachtarach na Breataine go raibh sé mícheart ag na póilíní sa Tuaisceart gan fiosrúchán a bhunú faoin gcaoi ar caitheadh le ceithre fhear déag ar thug Arm na Breataine drochíde dóibh leathchéad bliain ó shin. Rialaigh an chúirt go raibh cinneadh na bpóilíní gan an scéal a fhiosrú bunaithe ar thuarascáil a bhí "fíorlochtach" agus nár chóir aon ghlacadh a bheith leis.

Iarmhairtí idirnáisiúnta 

Bhí impleachtaí ní ba fhorleithne aige seo agus ag an rialú na Cúirte nach céasadh a bhí ann. Ní amháin gur lean an Bhreatain ar aghaidh ag úsáid na dteicnící ach theagasc siad iad dá gcomhghleacaithe idirnáisiúnta freisin.

Sa bhliain 2002, bhí na Stáit Aontaithe ag lorg bealaí le “teicnící treisithe ceastóireachta” a fhorbairt. De bhrí nárbh ionann na cúig teicníc agus céasadh faoi rialú na Cúirte Eorpaí, glacadh leis go raibh na teicnící úd ceart dlíthiúil go leor le húsáid ar na himtheorannaithe i gCuan Guantanamo.

In 2011, tharla fiosrúchán poiblí ar bhás Baha Mousa ón Iaráic in 2003 agus é faoi chóiméad ag arm na Breataine. Tháinig sé amach le linn an fiosrúcháin go raibh na teicnící fós in úsáid acu.

Féach freisin 

 Sléacht Bhaile Uí Mhurchú (1971)
 The Ballymurphy Precedent, ag Callum Macrae.  Scannán faisnéise  déanta faoi Shléacht Bhaile Uí Mhurchú.
 Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí
Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine

Tagairtí 

Na Trioblóidí
Céasadh
Dlí agus Ceart in Éirinn
Dlí an Aontais Eorpaigh
Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí
Stair Thuaisceart Éireann