joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Patty Murray

Is í Patricia Lynn Murray (11 Deireadh Fómhair, 1950 ar rugadh í) seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá ó Washington. Is ball den Páirtí Daonlathach í.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1950
Polaiteoirí na Stát Aontaithe
Daoine beo
Joe Manchin

Is é Joseph Manchin III (24 Lúnasa, 1947 ar rugadh é) seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá ó West Virginia. Is ball den Páirtí Daonlathach é.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Daoine a rugadh i 1947
Polaiteoirí na Stát Aontaithe
Daoine beo
Pádraic Ó Máille

Polaiteoir Éireannach ab ea Pádraic Ó Máille  (23 Feabhra 1878 - 19 Eanáir 1946). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1878
Básanna i 1946
Baill Chumann na nGaedheal
Baill Fhianna Fáil
Baill Shinn Féin
Baill den 1ú Dáil
Baill den 2ú Dáil
Baill den 3ú Dáil
Baill den 4ú Dáil
Baill den 2ú Seanad
Baill den 3ú Seanad
Baill den 4ú Seanad
Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Fir
William Sears

Polaiteoir Éireannach ab ea William Sears  ( - 23 Márta, 1929). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1868
Básanna i 1929
Baill Chumann na nGaedheal
Baill Shinn Féin
Baill den 1ú Dáil
Baill den 2ú Dáil
Baill den 3ú Dáil
Baill den 4ú Dáil
Baill Sheanad Éireann
Daoine as Contae Mhaigh Eo
Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Fir
Iriseoirí Éireannacha
Géarleanúint na gCoptach

Is Coptaigh (Coptais: ⲟⲩⲣⲉⲙ'ⲛⲭⲏⲙⲓ 'ⲛ'Ⲭⲣⲏⲥⲧⲓ'ⲁⲛⲟⲥ ou.Remenkīmi en.Ekhristianos, sa bhrí litriúil: Críostaí Éigipteach) Críostaithe Éigipteach dúchasach iad, go hiondúil Ortadocsach, a chuimsíonn faoi láthair timpeall 10 go 20% daonra an Éigipt — an mionlach reiligiúnach is mó den tír sin. Agus Coptaigh luaite cásanna na géarleanúintí tríd a stair, tá Faire Cearta Daonna trácht ar "éadulaingt reiligiúnach atá ag fás" agus foréigean seicteach i gcoinne Críostaithe Coptaigh le blianta beaga anuas, agus teip lena rialtas na hÉigipt a go héifeachtúil fiosrú i gceart agus ionchúisigh iad freagrach.

Féach freisin  
 2017 Ionsaí Minya

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Coptaigh
An Éigipt
Chattahoochee (abhainn)

Is abhainn sna stáit Alabama, Georgia, agus Florida, SAM í an Abhainn Chattahoochee. Is craobhabhainn na habhann Apalachicola, Sníonn sí suas trasna teorainn na stát Alabama agus Georgia go dtí cumar na Chattahoochee agus na Flint, agus sreabhann sí tríd an stát Florida isteach sa Murascaill Mheicsiceo. Is é an Abhainn Chattahoochee thart 430 míle (690 km) ar fhad.

Sanasaíocht
Tagann ainm na habhann ó fhocal as teanga an treibhe Meiriceánach Dhúchasach Muscócaíoch, Muscóicis.  Tugann muintir na tíre stáit Georgia leasainm "The Hooch" uirthi.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 Suíomh a bhfuil tuilleadh eolais faoin Chattahoochee 

Aibhneacha in Alabama
Aibhneacha in Florida
Aibhneacha in Georgia
Murascaill Mheicsiceo
 Chattahoochee
Chattahoochee
Chattahoochee
Club Nacional de Football

Club peile is ea Club Nacional de Football (Gaeilge: Cumann Náisiúnta Peile) atá suite san Montevideo, Uragua. Bunaíodh an club sa bhliain 1899 agus imríonn siad a gcluichí sa staid Gran Parque Central (Gaeilge: Páirc Mór Láir). Imríonn an foireann i Primera División Uruguaya (Sraith na Uragua), bhuaigh an club Sraith don chéad uair sa bhliain 1902. Is é Nacional an club is rathúla in Uragua, tá níos mó imreoirí soláthartha d'Fhoireann sacair náisiúnta Uragua leis an club ná aon club eile. Bhuaigh an club Sraith na Uragua don chéad uair sa bhliain 1902.

Imreoirí móra 

 Luis Suárez

Liosta trófai

Náisiúnta 
  Sraith na Uragua: 46 (curiarracht)
1902, 1903, 1912, 1915, 1916, 1917, 1919, 1920, 1922, 1923, 1924, 1933, 1934, 1939, 1940, 1941, 1942, 1943, 1946, 1947, 1950, 1952, 1955, 1956, 1957, 1963, 1966, 1969, 1970, 1971, 1972, 1977, 1980, 1983, 1992, 1998, 2000, 2001, 2002, 2005, 2005/06, 2008/09, 2010/11, 2011/12, 2014/15, 2016.

Idirnáisiúnta 
 Corn Idir-ilchríochach: 3
1971, 1980, 1988.
 Corn Libertadores: 3
1971, 1980, 1988.
 Corn Idir-Meiriceánach: 2
1972, 1989.
 Recopa Meiriceánach Theas: 1
1989.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 Suíomh oifigiúil an chlub

Club Nacional de Football
Uragua
Clubanna sacair
Brent, Alabama

Is an chathair is mó daonra i gContae Bibb, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Brent. Bunaíodh é sa bhliain 1898.   Bhí 4,919 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.

Stair

Tíreolaíocht

Déimeagrafaic

Páirceanna agus Caitheamh Aimsire

Oideachas

Iompar

Cúram Sláinte

Daoine Iomráiteacha

Tagairtí

Naisc sheachtracha

Alabama

Contae Bibb, Alabama
Achar cathrach Birmingham-Hoover
Cathracha in Alabama
Cathracha in Appalachia
Cathracha Alabama bunaithe sa bhliain 1898
Lárionaid daonra Alabama bunaithe sa bhliain 1898
Cathracha i gContae Bibb, Alabama
Lárionaid daonra i gContae Bibb, Alabama
Lárionaid daonra in Alabama
Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Michael Colivet

Polaiteoir Éireannach ab ea Michael Colivet  (29 Márta, 1882 - 4 Bealtaine, 1955). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1882
Básanna i 1955
Baill den 1ú Dáil
Baill den 2ú Dáil
Baill den 3ú Dáil
Baill Shinn Féin
Daoine as Luimneach
Daoine curtha i Reilig Chnocán Iaróm
Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Fir
Thomas Hunter

Polaiteoir Éireannach ab ea Thomas Cornelius Hunter  (10 Samhain 1883 - 11 Márta 1932). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin d'Fhianna Fáil. Bhí sé gníomhach sa troid ar son neamhspleáchas na hÉireann.

Rugadh Hunter i mBaile Chaisleán an Róistigh, Contae Chorcaí. Thug sé aghaidh ar Bhaile Átha Cliath sa bhliain 1907.

Thug sé bás in aois a 49 bliana tar éis tinnis fhada. Bhí an croí lag aige, de bharr an stailc ocrais a thóg sé níos luaithe ina shaol, a cheaptar.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1883
Básanna i 1932
Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)
Baill de BPÉ
Baill den 1ú Dáil
Baill den 2ú Dáil
Baill Fhianna Fáil
Baill Shinn Féin
Daoine as Contae Chorcaí
Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Fir
John J. O'Kelly

Polaiteoir Éireannach ab ea John J. O'Kelly  (4/7 Iúil, 1872 - 26 Márta, 1957). Bhí sé ina bhall agus ina cheannaire de Shinn Féin.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1872
Básanna i 1957
Baill den 1ú Dáil
Baill den 2ú Dáil
Baill den 3ú Dáil
Ceannairí Shinn Féin
Conradh na Gaeilge
Críostaithe
Daoine as Contae Chiarraí
Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Fir
James O'Mara

Polaiteoir Éireannach ab ea James Ryan  (6 Lúnasa 1873 - 21 Samhain 1948). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1873
Básanna i 1948
Baill Chumann na nGaedheal
Baill Shinn Féin
Baill den 1ú Dáil
Baill den 4ú Dáil
Daoine a cuireadh i Reilig Ghlas Naíon
Daoine as Luimneach
Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Fir
Lucht gnó
Kathleen Clarke

Polaiteoir Éireannach ab ea Caitlín Bean Uí Chléirigh nó Kathleen Clarke  (11 Aibreán, 1878 - 29 Meán Fómhair, 1972). Bhí sí ina ball de Shinn Féin ar dtús agus ansin Fianna Fáil.

Tagairtí 

Polaiteoirí na hÉireann
Daoine a rugadh i 1878
Básanna i 1972
Baill den 2ú Dáil
Baill den 5ú Dáil
Cumann na mBan
Baill Shinn Féin
Baill Fhianna Fáil
Garden City, Alabama

Is baile i gContaetha Blount agus Cullman, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Garden City. Bunaíodh é sa bhliain 1878.   Bhí 498 duine a bheith ina gcónaí sa bhaile sa bhliain 2016.

Stair

Tíreolaíocht

Déimeagrafaic

Oideachas

Iompar

Daoine Iomráiteacha

Tagairtí

Naisc sheachtracha

Alabama

Achar cathrach Birmingham-Hoover
Contae Blount, Alabama
Contae Cullman, Alabama
Bailte in Alabama
Bailte Alabama bunaithe sa bhliain 1878
Lárionaid daonra Alabama bunaithe sa bhliain 1878
Bailte in Appalachia
Bailte i gContae Blount, Alabama
Lárionaid daonra i gContae Blount, Alabama
Bailte i gContae Cullman, Alabama
Lárionaid daonra i gContae Cullman, Alabama
Lárionaid daonra in Alabama
Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Gearroid Ua Beolláin

Polaiteoir Éireannach ab ea Gearroid Ua Beolláin  (25 Bealtaine 1885 - 5 Eanáir 1973). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin d'Fhianna Fáil.

Tagairtí 

Ua Beolláin, Gearroid
Ua Beolláin, Gearroid
Ua Beolláin, Gearroid
Baill Shinn Féin
Baill Fhianna Fáil
Baill den 4ú Dáil
Baill den 5ú Dáil
Baill den 6ú Dáil
Baill den 7ú Dáil
Baill den 8ú Dáil
Baill den 9ú Dáil
Baill den 10ú Dáil
Baill den 11ú Dáil
Baill den 12ú Dáil
Baill den 13ú Dáil
Baill den 14ú Dáil
Baill den 15ú Dáil
Baill den 16ú Dáil
Daoine a cuireadh i Reilig Ghlas Naíon
Gleditsia triacanthos

Is crann é crann lócaiste (Gleditsia triacanthos), le fáil go coitianta sa deisceart SAM.

Plandaí an Deiscirt (SAM)
Crainn
Gleditsia
Philip Cosgrave

Polaiteoir Éireannach ab ea Philip Cosgrave  ( - 22 Deireadh Fómhair 1923). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.

Tagairtí 

Cosgrave, Philip
Cosgrave, Philip
Baill Shinn Féin
Baill den 2ú Dáil
Baill den 3ú Dáil
Baill den 4ú Dáil
Joseph McGinley

Polaiteoir Éireannach ab ea Joseph McGinley (1894-1974). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin Fine Gael.

Tagairtí 

McGinley, Joseph
Baill den 2ú Dáil
Baill den 3ú Dáil
Baill Shinn Féin
Baill Fhine Gael
Sean Hales

Gníomhaí polaitiúil Éireannach ab ea Seán Hales  (30 Márta 1880 - 7 Nollaig 1922). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin. As Baile na Daibhche i gContae Chorcaí dó, bhí seisean agus a deartháireacha Tom, Dónal agus Robert gníomhach in Arm Phoblacht na hÉireann le linn Chogadh na Saoirse.

Tagairtí 

Polaiteoirí na hÉireann
Daoine a rugadh i 1880
Básanna i 1922
Daoine as Contae Chorcaí
Baill den 2ú Dáil
Baill den 3ú Dáil
Baill Shinn Féin
Daoine feallmharaithe
Oneonta, Alabama

Is é Oneonta an phríomhbhaile agus an chathair is mó daonra i gContae Blount, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh í sa bhliain 1889.   Bhí 6,699 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.

Stair

Tíreolaíocht

Déimeagrafaic

Páirceanna agus Caitheamh Aimsire

Na rudaí is mó a mheallann daoine

Is ann a óstáiltear Féile an Droichid Clúdaithe.

Daoine Iomráiteacha

Tagairtí

Naisc sheachtracha

Alabama

Achar cathrach Birmingham-Hoover
Cathracha in Alabama
Áiteanna in Alabama a bhfuil droichid clúdaithe
Cathracha in Alabama a bhfuil droichid clúdaithe
Cathracha in Appalachia
Droichid clúdaithe
Cathracha Alabama bunaithe sa bhliain 1889
Lárionaid daonra Alabama bunaithe sa bhliain 1889
Lárionaid daonra i gContae Blount, Alabama
Lárionaid daonra in Alabama
Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Cathracha a bhfuil ainmneacha a thagann ón teangacha na Meiriceánach Dúchasach orthu
Áiteanna a bhfuil ainmneacha a thagann ón teangacha na Meiriceánach Dúchasach orthu
Union Springs, Alabama

Is é Union Springs an phríomhbhaile agus an chathair is mó daonra i gContae Bullock, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh í sa bhliain 1835.   Bhí 3,749 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.

Stair

Tíreolaíocht

Déimeagrafaic

Páirceanna agus Caitheamh Aimsire

Na rudaí is mó a mheallann daoine

Is ann a óstáiltear Féile an Droichid Clúdaithe.

Daoine Iomráiteacha

Tagairtí

Naisc sheachtracha
 Suíomh turasóireachta

Alabama

Contae Bullock, Alabama
Príomhbhailte in Alabama
Cathracha in Alabama
Áiteanna in Alabama a bhfuil droichid clúdaithe
Droichid clúdaithe
Cathracha Alabama bunaithe sa bhliain 1835
Lárionaid daonra Alabama bunaithe sa bhliain 1835
Lárionaid daonra i gContae Bullock, Alabama
Lárionaid daonra in Alabama
Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Aberfoil, Alabama

Is é Aberfoil sráidbhaile agus pobal neamhchorpraithe i gContae Bullock, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá.

Stair
Bunaíodh oifig an phoist sa sráidbhaile sa bhliain 1837, agus bhí ag feidhmiú go dtí 1905.  Spreag radharc san úrscéal Rob Roy, a bhí leagtha síos sa sráidbhaile Obar Phuill (Béarla: Aberfoyle), ainm an sráidbhaile seo.

Tagairtí

Naisc sheachtracha

Alabama

Contae Bullock, Alabama
Sráidbhailte in Alabama
Lárionaid daonra i gContae Bullock, Alabama
Lárionaid daonra in Alabama
Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Cód poist

Is é cód poist córas na sraitheanna de litreacha nó digití nó iad araon, uaireanta lena n-áirítear spásanna nó poncaíocht, cuimsithe mar chuid den seoladh poist, ar son post a shórtáil.

Samplaí ar fud an domhan

Stáit_Aontaithe_Mheiriceá
 ZIP Code
Ionsaí aigéad

Is caitheamh aigéad, (tugtar an ionsaí aigéad air, leis), ná bealach ionsaí foréigneach é sainithe anois mar an gníomh caitheamh aigéad nó substaint chreimneach ar an mbealach céanna ar an gcorp an duine eile leis an cuspóir a míchuma, cithréim, céasadh, nó marú iad.

Coirpeacht
Forghabháil an Bastille

Tharla Fhorghabháil an Bastille (An Fhraincis: Prise de la Bastille [pʁiz də la bastij]) i bPáras, an Fhrainc, ar an tráthnóna of 14 Iúil 1789. Rinne an daingean meánaoiseach, armlann, agus príosún polaitiúil i bPáras atá aithne air mar an Bastille ionadaíocht údarás ríoga sa Pháras lárnach.

Tagairtí 

Stair na Fraince
An Gaineamhlach Ghóibí

Gaineamhlach mór san Áise thuaidh is ea an Góibí (/ˈɡoʊ.bi/; Mongóilis: Говь, govĭ, /ɢɔwʲ/, "leathfhásach"; Sínis: 戈壁; pinyin: Gēbì, Xiao'erjing: قْبِ, /kɤ˥pi˥˩/). 

Tá achar os cionn 1,295,000 km² agus tá sé 1,500 km ar fad. Is é cúigiú gaineamhlach is mó ar Domhan agus dara is mó san Áise. 

Is é an Góibí fásach fuar, le sioc agus sneachta ó am go ham a tharlaíonn ar a chuid dumhcha. Chomh maith le bheith go leor i bhfad ó thuaidh, tá sé suite chomh maith ar ardchlár thart 910-1,520 méadar (2,990-4,990 troigh) os cionn leibhéal na farraige, a chuireann leis an teocht íseal. Titeann thart ar 194 milliméadar (7.6 orlach) d'báistí ar an meán gach bliain sa Ghóibí.

Tíreolaíocht na Síne
Tíreolaíocht na hÁise
Fásaigh
2017 Tarrtháil Gardaí Cósta na hÉireann 116 tuairt

Ar an 14 Márta 2017, ag 12:45 am áitiúil, bhuail Sikorsky S-92A oibrithe le CHC Helicopter faoi conradh lena Gardaí Cósta na hÉireann san tAigéan Atlantach agus á thabhairt tacaíocht i gcomhair an Sligeach-bhunaithe cuardach agus tarrtháil Héileacaptair, Rescue 118, i rith a misean tarrthála as an cósta Chontae Mhaigh Eo. 

An Muirthead
Lafayette, Alabama

Is é Lafayette an príomhbhaile i gContae  Chambers, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá (is Valley, Alabama an chathair is mó daonra ann). Bunaíodh sa bhliain 1833 é. Ainmníodh an bhaile i gcuimhne ar Marquis de Lafayette.   Measadh 2,968 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.

Gailearaí

Tagairtí

Naisc sheachtracha

Alabama

Príomhbhailte in Alabama
Contae Chambers, Alabama
Cathracha i gContae Chambers, Alabama
Cathracha Alabama bunaithe sa bhliain 1819
Lárionaid daonra Alabama bunaithe sa bhliain 1819
Lárionaid daonra i gContae Chambers, Alabama
Cathracha in Appalachia
Cathracha in Alabama
Lárionaid daonra in Alabama
Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Cathracha sna Stáit Aontaithe
Eoraistéas

Is pearsa bainte leis an mhiotaseolaíocht agus stair na Gréige é Eoraistéas (Eurystheus as Béarla [1][4]). Bhí sé ina rí ar Mhicéanae. 
Ba é Steinileas a athair.

"Leabhar do na buachaillí é, b’fhéidir, cé go mbainfidh na cailíní taitneamh as an mbascadh a thug na hAmasóiní d’fhearabih Earcail agus é i mbun an naoú saothar, é ag triall ar chrios Hipilíte a fháil chun an Rí Eoraistéas a shásamh. [2][3]"

Tagairtí 

 

Leabhair don Oige. Feasta 57 (10), 28-29. Pádraig Mac Fhearghusa.

 

en : Eurystheus
Steinileas

Is pearsa bainte leis an mhiotaseolaíocht na Gréige agus stair na Gréige é Steinileas (Σθένελος, nó Sthenelos as Sean-Ghréigis[4];  Sthenelus as Béarla[1][2]).

Rí ar chathair Micéanae ab ea Steinileas[3].
Ba iad Peirséas agus Andraiméide a thuismitheoirí. 
Ba é Eoraistéas a mhac.

Tagairtí
Séas

I miotais agus i seanchreideamh na Gréige, is dia na spéire agus na toirní agus rí na ndéithe ar Shliabh Oilimpeas é Séas (as Sean-Gréigis: Zεύς, traslitriú: Zeús, fuaimniú: [zděu̯s] nó [dzěu̯s]). Tá an t-ainm 'Séas' comhchosúil leis an gcéad eilimint d'ainm a choibhéise Rómhánaí, mar atá Iúpatar. Tá a chuid miotaseolaíochta agus cumhachtaí cosúil, cé nach bhfuil siad comhionann, le cinn déithe Ind-Eorpacha mar Iúpatar agus mar Perkūnas agus mar Perun agus mar Iondra agus mar Dyaus Pita agus mar Thúr.

Ba é Séas an pháiste is óige ag na Tíotáin Crónas agus Ria i miotaseolaíocht na Gréige.
Ba iad Poiséadón agus Háidéas a dheartháireacha.
Ba iad Héire agus Déiméitéir agus Heistia a dheirfiúracha.

Ba í Metis a chéad bhean chéile. Ba í Aitéiné an iníon de Shéas agus Metis.

Ba í Héire a bhean chéile agus banríon. Bhuail sí bob ar Shéas ionas go mbeadh a mac is leasdeartháir Earcail, Eoraistéas, ina rí ar Mhicéanae.

Ba iad Apalló agus Artaimís clann Shéais agus Lató[2].

Ba mhac le bean darbh ainm Ailcméiné agus leis an dia Séas é Earcail.

Ba í Héilin iníon Leda agus Shéais (athair na ndéithe) nó Tyndareus (Rí na Sparta). 

Mac leis an mbean so-mharaithe Danae agus an dia Séas ab ea Peirséas[3]. 

Ba iad Aeacas agus Aingealós agus Afraidíté agus Apalló agus Airéas agus Artaimís agus Aitéiné agus Dinísias agus Eileithyia agus Enyo agus Eris agus Ersa agus Héilin na Traoi agus Héafaestas agus Earcail agus Heirméas agus Míonós agus Pandia agus Peirsifiné agus Peirséas agus Rhadamanthus agus na Grása agus na Horae agus na Liotae agus na Béithe agus na Fáithe i measc a chlainne.

Chuir Séas an Scairp agus Oiríon sa spéir[4].

Tagairtí

Teanglann.ie 

Apalló (Miotaseolaíocht na Gréige)  

Peirséas (réaltbhuíon) 

Scorpius (réaltbhuíon)  

Déithe Gréagacha
Miotaseolaíocht na Gréige
 Séus
Déithe san Iliad
Ríthe miotaseolaíochta
Déithe na spéire agus na haimsire
Déithe na toirní
Acraiséas

Rí na chathair Argas ab ea Acraiséas.

Ba í Danae a iníon.
Éireamhón

I Miotaseolaíocht na nGael, ar cheann de na chéad Ard-Ríthe na hÉireann de shliocht Mhíl Easpáine é Éireamhón (Sean-Ghaeilge Érimón, Éremón, Héremón) mac Míl Espáine (agus fionnó Bhreogáin, rí Galicia), a bhí ina thaoiseach le linn ionradh na hÉireann ag a mhuintir.  Chloígh siad na Tuatha Dé Danann agus thóg siad an tír.

Sular tháinig sé go hÉirinn, ba chomh-thaoiseach  na hIbéire é lena dheartháir Donn.  Agus Éire feicthe ag a shean-uncail Íth ó bharr túir tógtha ag a athair Breoghán, chuaigh sé siúd ar thuras síochánta go hÉirinn, ach mharaigh an triúr rí na dTuath Dé, Mac Coill, Mac Ceacht agus Mac Gréine é.  Mar chúiteamh, d'ionsaigh an Clann Mhíle ina sluaite, le hÉireamhón agus Éibhear Donn i gceannas.  Chloígh siad na Tuatha Dé ag Cath Thailtean.  Maraíodh Éibhear Donn áfach, agus roinneadh an  Ard-Ríogacht idir Éireamhón sa tuaisceart agus a dheartháir óg  Éber Finn sa deisceart. 

Bliain i ndiaidh Chath Thailtean, d'éirigh Éber Finn míshásta lena chuid agus chuaigh i gcomhrac in éadan a dhearthár.  Maraíodh é ámh i rith an chatha ag Airgetros, agus d'éirigh Éireamhón ina aon-rí na hÉireann.  Cheap sé ríthe na gcúigí: cúige Laighean do Crimthann Sciathbél na bhFear Domnann; chuige Mumhan do ceathrar mac Éber Finn, Ér, Orba, Ferón agus Fergna; cúige Connacht do Ún agus Étan, mic Uicce; agus cúige Uladh do Éber mac Ír.  

Lonnaigh muitir Cruithne in Éirinn le linn a réimis.

Clann
Bhí beirt bhan chéile ag Éireamhón: Odba, máthair Muimne, Luigne agus Laigne, a d'fhan sa Spáinn; agus Tea, iníon Lugaid, máthair Íriel Fáid, a tháinig leis go hÉirinn, agus a fuair bás ann.  Cuireadh faoi i dTeamhair í, agus dá bharr, mínítear i Leabhar Gabhála na hÉireann an t-ainm Temair mar "Tea-múr".

De shliocht Éireamhóin ba ea Flann Da Congall, a raibh mac aige Cineth, a raibh mac aige Raighan, síos go dtí an teaghlach uaisle Uí Raighin.

Achar ama
Bhí Éireamhón i réim ar feadh ceathair déag, cúig déag nó seacht mbliana déag.  Fuair sé bás ag Airgetros, agus tháinig a mhic Muimne, Luigne agus Laigne i gcomh-chomharbacht air.

I bhfoinsí ar leith, faightear croineolaíochtaí ar leith dá réim:
 Annála na gCeithre Máistrí: 1700-1684 RC
 Foras Feasa ar Éirinn le Seathrún Céitinn: 1287-1272 RC

Miotaseolaíocht chomparáideach
De réir an miotaseolaí comparáideach Georges Dumézil, tá an t-ainm 'Érimón' gaolta le dia na nGallach 'Ario-manus',, nach bhfuil aitheanta air ach ó thuairiscí Rómhánacha den 1ú haois san Ostair.  Ach tá an tuairim seo bunaithe ar hipitéisí den 18ú haois atá dulta anois in éag, a bhí ag iarraidh sanasaíocht an fhocail 'Éire' a nascadh leis an Ind-Iaráinis arya.

Féach freisin
 Rath Beithigh, uaigh Éireamhóin

Tagairtí

Clann Mhíle
Ard-Ríthe na hÉireann
Cogadh na Traí

Is cogadh i miotaseolaíocht na Gréige é Cogadh na Traí. D'fhógair na hAchaéacha (na Gréagaigh) cogadh na Traí i gcoinne chathair na Traí nuair a fuadaíodh Héilin. Tá an cogadh ar cheann de na himeachtaí is tábhachtaí i miotaseolaíocht na Gréige. Léiríonn an tÍliad  na heachtraí a bhaineann le cogadh na Traí.

Miotaseolaíocht na Gréige
Stair na Gréige
Meinealás

Ba é Meinealás no Ménéalaus (Menelaus as Béarla[1]) Prionsa Micéanae agus Rí Sparta. Ba í Héilin na Traoi a bhean chéile. 
Ba é Agaiméamnón a deartháir. Ménéalaus (Μενέλαος; ciallaíonn na focail μένω “fanaim”, λαός “daoine”).

Tagairtí 

Miotaseolaíocht na Gréige
Liosta eipeasóidí The Middle

Is sraith teilifíse Mheiriceánach é The Middle. Sraith dráma grinn suímh atá ann, a chruthaigh Eileen Heisler agus DeAnn Heline do ABC. Tá 215 eipeasóid de chuid The Middle tagtha ar an saol.

Sraitheanna 

{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
|-
! scope="col" style="padding:0 8px;" colspan="2" | Séasúr 
! scope="col" style="padding:0 8px;" | Eipeasóid 
! scope="col" style="padding:0 20px;" | Céad chraoladh 
! scope="col" style="padding:0 20px;" | Craoladh deireanach
|-
| scope="row" style="background:#0F5892; color:#fff; text-align:center;" | 
|1
|24
|
|
|-
| scope="row" style="background:#F9E843; color:#fff; text-align:center;" | 
|2
|24
|
|
|-
| scope="row" style="background:#A8BF4F; color:#fff; text-align:center;" | 
|3
|24
|
|
|-
| scope="row" style="background:#72BBE6; color:#fff; text-align:center;" | 
|4
|24
|
|
|-
| scope="row" style="background:#CAC2AB; color:#fff; text-align:center;" | 
|5
|24
|
|
|-
| scope="row" style="background:#C5FFE6; color:#fff; text-align:center;" | 
|6
|24
|
|
|-
| scope="row" style="background:#C5E384; color:#fff; text-align:center;" | 
|7
|24
|
|
|-
| scope="row" style="background:#FFFACD; color:#fff; text-align:center;" | 
|8
|23
|
|
|-
| scope="row" style="background:#000000; color:#fff; text-align:center;" | 
|9
|24
|
|
|-
|}

Eipeasóid

Séasúr 1

Séasúr 2

Séasúr 3

Séasúr 4

Séasúr 5

Séasúr 6

Séasúr 7

Séasúr 8

Séasúr 9

Tagairtí 

Liosta eipeasóidí
Darrell Figgis

Polaiteoir Éireannach ab ea Darrell Figgis (17 Meán Fómhair 1882 - 27 Deireadh Fómhair 1925). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1882
Básanna i 1925
Baill den 3ú Dáil
Baill den 4ú Dáil
Baill Shinn Féin
Daoine a chuir lámh ina mbás féin
Daoine as Baile Átha Cliath
Filí na hÉireann
Fir
Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann
Protastúnaigh Éireannacha
The Middle (séasúr 6)

Craoladh an séú sraith The Middle idir Meán Fómhair 24, 2014 agus Bealtaine 13, 2015 ag tosú le "Unbraceable You".

Foireann

Príomh
 Patricia Heaton mar Frankie Heck
 Neil Flynn mar Mike Heck
 Charlie McDermott mar Axl Heck
 Eden Sher mar Sue Heck
 Atticus Shaffer mar Brick Heck

Athfhillteach
 Brock Ciarlelli mar Brad Bottig, seanbhuachaill agus cara maith Sue.
 Alphonso McAuley mar Hutch, comhimreoir peile agus príomhchara sa choláiste Axl.
 John Gammon mar Darrin, cara Axl agus seanbhuachaill agus fear a raibh geallta Sue and ex-fiancé. Bhris an beirt suas san eipeasóid "The Answer" mar gheall ar dhoicheall Sue's chun Darrin a phósadh.
 Casey Burke mar Cindy, comhscoláire Brick, cé atá leis ag an tús de chaidreamh.
 Gia Mantegna mar Devin Levin, gaol gruagaire Frankie cé a fhaigheann socraithe le Axl. Tosóinn caidreamh eatarthu.

Aoi
 Richard Kind mar Dr. Niller, ortódóntóir Sue. Déanann sé cuma san eipeasóid "Unbraceable You"
 Jimmy Kimmel mar é féin, an leantóir amháin de phodchraoladh Brick faoi clóanna difrúila. Déanann sé cuma san eipeasóid "The Table".
 Jerry Hardin mar Old Farmer, cé a fhreastail ar scannán Sue. Tugann $50 dá ciste coláiste. Déanann sé cuma san eipeasóid "Halloween V"
 Phyllis Smith mar Ms. Huff, comhairleoir gairmthreorach Sue. Déanann sí cuma san eipeasóid "The Sinkhole"
 Kirstie Alley mar Pam Staggs, an chailín a raibh tóir uirthi san ardscoil Frankie. Déanann sí cuma san eipeasóid "Pam Freakin' Staggs".
 Brian Doyle-Murray mar Don Ehlert, úinéir an chomhlacht díoltóireachta ina raibh Frankie ag obair agus do lá amháin eile chun seansheic pá a bhriseadh. Déanann sé cuma san eipeasóid "A Quarry Story".
 Jerry Van Dyke mar Tag Spence, athair Frankie. Déanann sé cuma sna heipeasóidí "Flirting With Disaster" agus "Two of a Kind".
 Matthew Atkinson mar Finn, cara Axl. Déanann sé cuma san eipeasóid "Flirting With Disaster".
 Dave Foley mar Dr. Chuck Fulton, teiripeoir ag scoil Brick. Déanann sé cuma san eipeasóid "Operation Infiltration".
 Norm Macdonald mar Rusty Heck, deartháir Mike. Déanann sé cuma san eipeasóid "Operation Infiltration".
 Dick Van Dyke mar Paul "Dutch" Spence, uncail Frankie agus deartháir níos sine Tag. Déanann sé cuma san eipeasóid "Two of a Kind".
 Marsha Mason as Pat Spence, máthair Frankie. Déanann sí cuma san eipeasóid "Mother's Day Reservations".

Eipeasóidí

Tagairtí 

The Middle
Lató

Is pearsa bainte le miotaseolaíocht na Gréige í Lató.

Ba iad na Tíotáin Coeus agus Phoebe a tuismitheoirí.

Bhí beirt pháistí aici, Apalló agus Artaimís, le rí na ndéithe Séas.
James Colbert

Polaiteoir Éireannach ab ea James Colbert  (3 Eanáir, 1890 - 28 anáir, 1970). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin Fianna Fáil.

Tagairtí 

Colbert, James
Colbert, James
Colbert, James
Baill den 4ú Dáil
Baill den 5ú Dáil
Baill den 6ú Dáil
Baill den 7ú Dáil
Baill Shinn Féin
Baill Fhianna Fáil
Cormac Breslin

Polaiteoir Éireannach ab ea Cormac Breslin  (25 Aibreán, 1902 - [[23 Eanáir], 1978). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

Tagairtí 

Polaiteoirí na hÉireann
Daoine a rugadh i 1902
Básanna i 1978
Baill den 9ú Dáil
Baill den 10ú Dáil
Baill den 11ú Dáil
Baill den 12ú Dáil
Baill den 13ú Dáil
Baill den 14ú Dáil
Baill den 15ú Dáil
Baill den 16ú Dáil
Baill den 17ú Dáil
Baill den 18ú Dáil
Baill den 19ú Dáil
Baill den 20ú Dáil
Baill Fhianna Fáil
Patrick Rogers

Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Rogers  (1 Feabhra, 1900 - 22 Márta, 1963). Bhí sé ina bhall de Lár-Pháirtí Náisiúnta ar dtús agus ansin Fine Gael.

Tagairtí 

Polaiteoirí na hÉireann
Daoine a rugadh i 1900
Básanna i 1963
Baill Fhine Gael
Baill den 8ú Dáil
Baill den 9ú Dáil
Baill den 10ú Dáil
Baill den 11ú Dáil
Baill den 12ú Dáil
Baill den 14ú Dáil
Baill den 16ú Dáil
Earnán Ó Maille

Polaiteoir Éireannach agus ceannasaí poblachtach i gCúige Laighean ab ea Earnán Ó Maille nó Ernie O’Malley (26 Bealtaine 1897 - 25 Márta 1957). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.

Gabhadh é le linn troda i nDroichead na Dothra ar 4 Samhain 1922.

Tagairtí 

Polaiteoirí na hÉireann
Daoine a rugadh i 1897
Básanna i 1957
Baill den 4ú Dáil
Baill Shinn Féin
Alfred O'Rahilly

Polaiteoir agus acadámhaí Éireannach ab ea Alfred O'Rahilly, KSG (1 Deireadh Fómhair 1884 - 1 Lúnasa 1969) a raibh tuairimí as an ngnách aige ar an leictreamaighnéadas agus ar chúrsaí creidimh. Bhí sé ina bhall de Shinn Féin, agus ar feadh tamaill bhí sé ina Theachta Dála ar son Chathair Chorcaí. Ní ba dhéanaí ceapadh é ina uachtarán ar Choláiste na hOllscoile, Corcaigh. Rinneadh sagart de i ndiaidh bhás a bhean chéile.

Rugadh O'Rahilly i Lios Tuathail, Contae Chiarraí, agus fuair sé bás i mBaile Átha Cliath. Chaith sé tamall sa phríosún ar Inis Píc i gCuan Chorcaí mar gheall ar a chuid scríbhinní faoin bpolaitíocht.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Polaiteoirí na hÉireann
Daoine a rugadh i 1884
Básanna i 1969
Baill den 4ú Dáil
Hugh Kennedy

Abhcóide, breitheamh agus polaiteoir Éireannach ba ea Hugh Kennedy  (11 Iúil 1879 - 1 Nollaig 1936). Bhí sé ina bhall de Fhine Gael.

Saol 
Fuair Hugh Kennedy a chuid oideachais go príobháideach agus ag Coláiste na hOllscoile Baile Átha Cliath, áit ar bhunaigh sé féin agus Felix Hackett an t-irisleabhar mac léinn St Stephes, a raibh sé ina chéad eagarthóir air.  Duine a chomhaimsire ab ea James Joyce. 

Rinne Kennedy staidéar ar an dlí ag Óstaí an Ri, glaodh chun an Bharra é i 1902, agus chun Bharra na Sinsear i 1920. Bhí sé gníomhach i gConradh na Gaeilge agus rinneadh rúnaí onórach d'Ardchraobh (Coiste Feidhmiúcháin) na heagraíochta de. Bhí figiúir thábhachtacha mar Phádraig Mac Piarais, Eoin Mac Néill agus Eamonn Ceannt ar an gcoiste in éineacht leis. Bhí sé ina chomhairleoir dlí do Roinn an Rialtais Áitiúil faoin gcéad Dáil (Rialtas) agus bhí sé ina bhall den Choiste a dhréachtaigh Bunreacht Shaorstát Éireann 1922. 

Rinneadh Ard-Aighne de i 1922,Toghadh é ina TD (teachtaí parlaiminte) do thoghcheantar Bhaile Átha Cliath Theas i 1923. 

Rinneadh céad Phríomh-Bhreitheamh Shaorstát na hÉireann de i 1924 agus bhí sé san oifig sin go dtí go bhfuair sé bás go tobann i 1936. 

Bhí sé ina chomhalta agus leasuachtarán ar an Royal Society of Antiquaries of Ireland, bhí sé ina leasuachtarán ar an Statistical Society, agus ina MRIA (Ball d'Acadamh Ríoga na hÉireann, agus ina Ghobharnóir ar an Dánlann Náisiúnta. 

Fuair an Cinnéideach bás go tobann i Nollaig 1936.

Cásanna 
I measc na gcinntí ba thábhachtaí a rinne Kennedy, bhí Moore v. an Ard-Aighne (1934) inar diúltaíodh d'éileamh ag comhlacht ar chearta iascaireachta sa chuid thaoidmhear d'Abhann na hÉirne, bunaithe ar an bhFéineachas, tar éis athbhreithnithe stairiúil ar an idirchaidreamh idir an Féineachas agus an dlí coiteann.

Freisin bhí sé i gceannas ar an gCúirt Uachtarach sa Stát (Ryan) v. Lennon (1935), inar shocraigh an Chúirt nach raibh an chumhacht ag an bparlaimint Bunreacht 1922 a leasú le gnáthreachtaíocht. Breathnáitear ar an easaontú ba cháiliúla de chuid an Phríomh-Bhreithimh Kennedy mar an mbunús do chur chuige "dlí nádúrtha' na Cúirte Uachtaraí i dtreo an Bhunreachta.

Tagairtí 

Kennedy, Hugh
Kennedy, Hugh
Kennedy, Hugh
Baill den 4ú Dáil
Ard-Aighní na hÉireann
Alumni COBÁC
Breithiúna Éireannacha
Phoebe (miotaseolaíocht na Gréige)

Is pearsa bainte leis an mhiotaseolaíocht na Gréige í Phoebe.
Ba í cheann don Tíotáin í Phoebe.

Ba Úránas agus Gáia a tuismitheoirí.
Ba é an Tíotán Coeus a fear céile.
Ba Lató a hiníon.
Ba Apalló agus Artaimís a garchlann.
Úránas (miotaseolaíocht na Gréige)

Is pearsa bainte leis an mhiotaseolaíocht na Gréige é Úránas (Uranus as Béarla).

Dia na spéire ab ea Úránas.

Ba í Gáia a bhean chéile agus ba iad na Tíotáin a gclann.
Fred Astaire

Ba Mheiriceánach é Fred Astaire a rugadh Frederick Austerlitzar an 10 Bealtaine, 1899 agus fuair bás ar an 22 Meitheamh, 1987. Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1951.

Gradaim agus ainmniúcháin

Tagairtí 

Aisteoirí Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1899
Básanna i 1987
Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe
Liosta ionsaithe sceimhlitheoireachta Ioslamacha

Seo a leanas liosta ionsaithe sceimhlitheoireachta sa nuacht.

Liosta iomlán:  
:Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha

1983  
 Buamáil ambasáid na Stát Aontaithe sa bhliain 1983
 Buamáil bheairice Bhéiriút, 1983

1997  
 Sléacht Lucsar

2000  
 Sléacht Kosheh

2001  
 Ionsaithe 11 Meán Fómhair
Richard Reid,  an “buamadóir bróige”

2002  
 Géarchéim giall Mhoscó, 2002
 Buamáil Bhali (2002)

2004 
 Buamáil na dtraenacha i Maidrid, 2004
 Ionsaithe ar eaglaisí san Iaráic, 2004
 Buamáil Mheitreo Mhoscó, Lúnasa 2004
 Léigear scoile Beslan
 Buamáil Shíonáí, 2004
 Buamáil bhus Poso, 2004

2005  
 Buamáil 7/7 i Londain (7 Iúil 2005) 
 Buamáil Sharm El Sheikh, 2005

2010  
 Sléacht Nag Hammadi
 Buamáil Mheitreo Mhoscó, 2010
 Ionsaí Kampala, Iúil 2010
 Ionsaí ar eaglais i mBagdad, 2010

2011  
 Buamáil Chathair Alastair, 2011
 Ionsaithe ar eaglaisí in Imbaba, 2011
 Ionsaithe sa Nigéir, Nollaig 2011

2012  
 Ionsaí Benghazi na bliana 2012

2013  
 Buamáil Bhostúin (2013)
 Dúnmharú Lee Rigby
 Ionsaí Westgate i Nairobi, 2013

2014  
 Géarchéim giall Sydney, 2014
 Ionsaí Dijon na bliana 2014

2015  
 Ionsaí Saint-Quentin-Fallavier, 2015
 Mairtírigh Choptacha na Libia, 2015
 Ionsaí Sousse, 2015
 Metrojet Flight 9268
 Ionsaithe ar 13 Samhain 2015 i bPáras
 Ionsaí San Bernardino, 2015

2016   
 Ionsaí Hurghada, 2016
 Buamáil na Bruiséile, 2016
 Lámhach i gclub oíche Orlando
 Sá Magnanville, 2016
 Ionsaí ar Eaglais sa Normainn, 2016
 Ionsaí Nice, 2016
 Buamáil Eaglais Botroseya
 Ionsaí Bheirlín, 2016

2017 
 Ionsaí Westminster 2017
 Buamáil Meitreo Chathair Pheadair 2017
 Buamáil Dhomhnach na Pailme, 2017
 Buamáil Manchester Arena (2017)
 Ionsaí "Droichead Londan" 2017
 Ionsaí Minya, 2017
 Ionsaí Barcelona 2017
 Sá Turku 2017
 Buamáil Parsons Green, 2017
 Ionsaí Nua-Eabhrac, 2017
 Ionsaí Bir al-Abed
 Ionsaí Eaglais Naomh Menas

2018  
 Ionsaí Carcassonne agus Trèbes 
 Ionsaí scine Pháras na bliana 2018
 Lámhach Kizlyar, 2018
 Ionsaí Liège 2018
 Ionsaí Strasbourg na bliana 2018

2019  
 Buamáil na Cásca i Srí Lanca, 2019
 Buamáil Ardeaglais Jolo na bliana 2019
 Sá Dhroichead Londan, 2019

2020 

Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha
Neil Blaney

Polaiteoir Éireannach ab ea Neil Blaney (1 Deireadh Fómhair 1922 – 8 Samhain 1995). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

Tagairtí 

Blaney, Neil
Blaney, Neil
Blaney, Neil
Baill den 13ú Dáil
Baill den 14ú Dáil
Baill den 15ú Dáil
Baill den 16ú Dáil
Baill den 17ú Dáil
Baill den 18ú Dáil
Baill den 19ú Dáil
Baill den 20ú Dáil
Baill den 21ú Dáil
Baill den 22ú Dáil
Baill den 23ú Dáil
Baill den 24ú Dáil
Baill den 25ú Dáil
Baill den 26ú Dáil
Baill den 27ú Dáil
Baill Fhianna Fáil
Feisirí de Pharlaimint na hEorpa
Jack McQuillan

Polaiteoir Éireannach ab ea Jack McQuillan  (30 Lúnasa 1920 – 8 Márta 1998). Bhí sé ina bhall de Chlann na Poblachta, Daonlathaithe Forchéimnitheacha Náisiúnta, Páirtí an Lucht Oibre agus Páirtí Sóisialach an Lucht Oibre.

Tagairtí 

Polaiteoirí na hÉireann
Daoine a rugadh i 1920
Básanna i 1998
Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)
Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann
Baill den 13ú Dáil
Baill den 14ú Dáil
Baill den 15ú Dáil
Baill den 16ú Dáil
Baill den 17ú Dáil
Raibeart Burns

File Albanach ab ea Raibeart Burns a rugadh  ar an 25 Eanáir 1759 agus fuair bás ar an 21 Iúil 1796).

Naisc sheachtracha 
 Clàr teilifíse ag TG4, 2014 (50:56)

Filí Albanacha
Daoine a rugadh i 1759
Básanna i 1796
Cill Osailt

Is sráidbhaile suite in Inbhear Áir é Cill Osailt.

Bailte in Albain
Inbhear Áir
Inbhir Gharbhain

Is sráidbhaile suite in Inbhear Áir é Inbhir Gharbhain.

Bailte in Albain
Inbhear Áir
Dara Comhairle Vatacánach

Chuir an Dara Comhairle Vatacánach (Laidin: Concilium Oecumenicum Vaticanum Secundum), fóram faoi chaidreamh idir an Eaglais Chaitliceach Rómhánach agus an saol comhaimseartha. Ba í an t-aonú comhairle agus fiche agus comhairle éacúiméineach is déanaí an Eaglais Chaitliceach Rómhánach agus an dara ceann i mBaisleac Pheadair  sa an Vatacáin.

Eagraíocht 
Chuir an Pápa Eoin XXIII tús leis an an Dara Comhairle Vatacánach i 1962. Ach fuair sé bás sular tháinig aon cháipéis amach as.

Bhí an Dara Comhairle Vatacánach ar siúl nuair a ceapadh Pápa Pól VI. Thug Pól VI isteach athraithe liotúirgeacha tar éis na Comhairle. Cuireadh deireadh leis an tAifreann Laidineach ar feadh seal agus tógadh isteach Aifreann Phóil VI i dteangacha na ndaoine.

Sa bhliain 1968, sheol an Pápa Pól VI an imlitir Humanae Vitae. Foilsíodh an imlitir seo de thoradh Dara Comhairle na Vatacáine. Chuir an eaglais cosc ar Chaitlicigh an fhrithghiniúint a úsáid. Bhí mór-chuid de Chaitlicigh liobrálacha ina choinne. Níor ghlac sé ina iomláine le himlitir Humanae Vitae.

Tagairtí 

Stair na hEaglaise Caitlicí
Tom O'Higgins

Breitheamh agus polaiteoir Éireannach ab ea Tom O'Higgins  (23 Iúil 1916 – 25 Feabhra 2003). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

Saol 
Fuair  O'Higgins a chuid oideachais ag Coláiste Mhuire, Ráth Maonais, ag Coláiste Coill Chluana Gabhann, ag Coláiste Ollscoile Bhaile Átha Cliath agus Óstaí an Rí.  Glaodh chun an Bharra é i 1938 agus chun Bharra na Sinsear i 1954.

Bhí a mhuintir gníomhach i bpolaitíocht na hÉireann, agus ó 1948 go 1973, bhí sé in TD d'Fhine Gael i dtoghcheantar na Laoise-Uibh Fháilí. 

Ó 1954 go 1957, bhí O'Higgins ina Aire Sláinte sa dara comhrialtas agus bhunaigh sé an córas Árachais Sláinte Saorálaigh (ASS). 

Bhí O'Higgins ina iarrthóir ar Uachtarán na hÉireann sna toghcháin uachtaránachta i 1966 agus arís sa bhliain 1973.

I 1973 ceapadh O'Higgins ina Bhreitheamh Ard-Chúirte. I 1974 ceapadh é ina Phríomh-Bhreitheamh agus bhí an oifig sin aige go dtí 1985. 

I 1985 ceapadh é ina Bhreitheamh ar Chúirt Bhreithiúnais na gComhphobal Eorpach (ECJ). I 1996 d'fhoilsigh sé a chuimhní cinn, dár teideal A Double Life. 

Fuair sé bás i 2003.

Cásanna 
I measc na gcinntí ba thábhachtaí dá chuid bhí: 

 seasamh le bunreachtúlacht an Bhille Cumachtaí Práinne, 1976 tar éis don Uachtarán (Cearbhall Ó Dálaigh) an bille a chur faoi bhráid na Cúirte Uachtaraí;
 An Stát (Lynch) v. Cooney (1982), nuair a seasadh le cosc reachtúil ar chraoltaí ag aon duine a bheadh ag lorg tacaíochta do Shinn Féin san olltoghchán a bhí le teacht; agus
 Norris v.  an Ard-Aighne (1983), nuair a seasadh le bunreachtúlacht reacht phíonóisigh a chuir cosc ar iompar homaighnéasach idir fir thoilteanacha go príobháideach. De réir mar a mhínigh O'Higgins, “…on the grounds of the Christian nature of our state and on the grounds that the deliberate pratice of homosexuality is morally wrong…”

Tagairtí 

O'Higgins, Tom
O'Higgins, Tom
O'Higgins, Tom
Baill den 13ú Dáil
Baill den 14ú Dáil
Baill den 15ú Dáil
Baill den 16ú Dáil
Baill den 17ú Dáil
Baill den 18ú Dáil
Baill den 19ú Dáil
Baill Fhine Gael
Breithiúna Éireannacha
Alumni COBÁC
Michael O'Higgins

Polaiteoir Éireannach ab ea Michael O'Higgins  (1 Samhain 1917 – 29 Márta 2005). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.

Tagairtí 

O'Higgins, Michael
O'Higgins, Michael
O'Higgins, Michael
Baill den 13ú Dáil
Baill den 15ú Dáil
Baill den 16ú Dáil
Baill den 17ú Dáil
Baill den 18ú Dáil
Baill Fhine Gael
Treehouse of Horror III

Craoladh an cuigiú heipeasóid, "Treehouse of Horror III", den ceathrú sraith The Simpsons ar an 29 Deireadh Fómhair 1992. Scríobh Al Jean, Mike Reiss, Jay Kogen, Wallace Wolodarsky, Sam Simon, agus Jon Vitti an eipeasóid seo. D'fhéach 25.1 milliún duine ar an eipeasóid.

Cheiliúradar an eipeasóid seo Oíche Shamhna, agus is an tríú heipeasóid a cheiliúrtar Oíche Shamhna í.

Plota

Táirgeadh

Tagairtí 

The Simpsons
Eipeasóidí The Simpsons
The Simpsons (séasúr 4)
Treehouse of Horror (sraith teilifíse)
Treehouse of Horror IV

Craoladh an cúigiú heipeasóid, "Treehouse of Horror IV", den cúigiú sraith The Simpsons ar an 28 Deireadh Fómhair 1993. Scríobh Conan O'Brien, Bill Oakley agus Josh Weinstein, Greg Daniels agus Dan McGrath, agus Bill Canterbury an eipeasóid seo. D'fhéach 24.0 milliún duine ar an eipeasóid.

Cheiliúradar an eipeasóid seo Oíche Shamhna, agus is an ceathrú heipeasóid a cheiliúrtar Oíche Shamhna í.

Plota

Táirgeadh

Tagairtí 

The Simpsons
Eipeasóidí The Simpsons
The Simpsons (séasúr 5)
Treehouse of Horror (sraith teilifíse)
Cogadh Cathartha na Siria

Thosaigh Cogadh Cathartha na Siria (Araibis: الحرب الأهلية السورية‎‎, Al-ḥarb al-ʼahliyyah as-sūriyyah) sa bhliain 2011. Bhris agóidí ar son an daonlathais amach sa tSiria ar an 15 Márta 2011.

2011 agus Earrach na nArabach 
Tar éis d'fhórsaí slándála urchair a scaoileadh leis an lucht agóide, tháinig méadú as cuimse ar an bhforéigean agus cuireadh briogáidí reibiliúnacha le chéile chun aghaidh a thabhairt ar fhórsaí an stáit. D'éirigh ‘Earrach na nArabach’ ina gheimhreadh dorcha sa tSiria

Ba rí-ghairid go raibh sé ina chogadh cathartha le grúpaí éagsúla ag tnúth le titim an réimis.

Seach-chogaí 

Bhí seach-chogaí (‘proxy’) ​ann ar feadh na mblianta. I measc na ngrúpaí agus na dtíortha a bhí páirteach sna ‘cogaí sin’, bhí an Rúis, an Iaráin, an Tuirc, Iosrael, Meiriceá, an Fhrainc, an Bhreatain, An Araib Shádach, Catar agus an Liobáin, agus airm eile, go mór mór Hezbollah, ISIS agus al-Nusra.

Bhí stát de facto bainte amach ag an grúpa ainrialach, Coirdíneach an YPG/J i dtuaisceart na tíre. Agus bhí stát uathlathach, ‘Ioslamach’ bunaithe in oirthear na tíre ag lucht ISIS ag pointe amháin.

Sheas an tUachtarán Bashar al-Assad an fód.  Bhí arm láidir aige agus cabhair aige ó throdairí Hezbollah ón Liobáin, ón Rúis agus ón Iaráin.

Léirscrios 
Idir 2011-2021, maraíodh 600,000, theith os cionn 6 milliún thar lear agus bhí níos mó ná 6 milliún eile fágtha gan dídean sa tSiria.

Féach freisin 

 Uachtarán Bashar al-Assad
 An tEarrach Arabach

Tagairtí 

Cogadh Cathartha na Siria
Earrach na nArabach
Teoiric comhcheilge

Is creidiúint go bhfuil eagraíocht éicínt faoi cheilt ach le an-tionchar acu atá freagrach le haghaidh tarlú nach aon mhíniú tugtha air go leor í teoiric comhcheilge.

Teoirice comhcheilge
Seán Doherty (Maigh Eo)

Polaiteoir Éireannach ab ea Seán Doherty  ( – 17 Márta 1985). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.

Tagairtí 

Doherty, Sean
Doherty, Sean
Baill den 16ú Dáil
Baill Fhianna Fáil
Dufair Calais

Ba téarma neamhfhoirmiúil í Dufair Calais i gcomhair suíomh campála teifeach agus imirceach sa chomharsanacht Calais, an Fhrainc. 

Bhí na campaí i bhfeidhm go Deireadh Fómhair 2016, nuair a scriosadh iad.

I 2017, bhí cúpla míle teifigh ann i gcónaí gan teach gan áras gan seirbhís ar bith.

Tagairtí 

Inimirce
Folachánaí

Is duine a théann ar bord gan fhios ar fheithicil phaisinéir é folachánaí

Inimirce
Bunúsaíochas Ioslamach

Is dian-greamú le teagasca agus cleachtais measartha a bheith bunúsach go Ioslam, cúpláilte in éineacht le tacaíocht le tionchar méadaithe an dlí Ioslamach i bpolaitíochta agus sochaí go minic é Bunúsaíochas Ioslamach.

An tIoslam
Stair Mhíleata

Is é atá i gceist le Stair mhíleata ná an chuid den stair a dhéanann cur síos agus staidéar ar chogaí, airm, cogaíocht agus a dtionchar ar sochaithe, a gcultúir, geilleagair agus ar caidreamh idirnáisiúnta tharr na mblianta.

Sé croí an ábhar ná dian-fhéachaint ar chúiseanna cogaí, a dtionchar cultúrtha agus sóisialta, straitéisí, lóistíochta, ceannasaíocht, teicneolaíocht, modhanna troda agus mar a d’athraigh siad thar na mblianta.

Tá an ábhar mar chuid dá cheird do lucht na n-arm agus is minic go bhfuil sé a mhúineadh do oifigí agus saighdiúirí mar chuid dá bhfóbairt proifisiúnta. Sé atá beartaithe ná na sean botúin a sheachaint agus a gcuid straitéisí a fheabhsú sa la ata inniu ann trí cosúlachtaí a aithint leis an méid a tharla san am a bhí. Bíonn níos mó béime ar téamaí ginearálta agus comhthéacs na cogaíocht sa lá atá inniu ann ná ar dhátaí cathanna agus ainmneacha ginearáil mar a bhí. 

Mar gheall gur ábhar é ata in úsáid go laethúil, tá se de síoraí ag athrú fad is a athríonn na sochaí ina bhfuil sé á mhúineadh. Deirtear go mbaineann an luas seo le luas na hathraithe i dteicneolaíochta agus airm le gairid, ón Réabhlóid Thionsclaíoch go dtí an Ré Núicléach agus anois, isteach i n-Aois an Eolais.

Ní ritheann Aoiseanna an Stair Mhíleata le Aoiseanna na Staire, tá deilt idir Cogaíocht Ársa, Cogaíocht Mheánaoiseach, Cogaíocht an Phúdar, Cogaíocht Thionsclaíoch agus Cogaíocht Chomhaimseartha.

Dílleachta na Staire 

Mar chuid den stair, níl sí chomh fite fuaite leis an saol acadúil le gnéithe eile den stair cé go bhfuil an-dúil air i measc an phobail. Tá deilt eile le feiceáil taobh istigh den ábhar, idir na staraithe acadúla agus na staraithe áitiúla. De ghnáth, bíonn an béim ag an lucht proifisiúnta ar na tionchair mhóra agus bíonn níos béime ag an lucht neamh-proifisiúnta ar gnéithe bheaga de cathanna, cultacha agus airm. 

Feictear go bhfuil sé mar ábhar scoilte on na gnéithe acadúla eile den stair san ollscoileanna agus go bhfuil dímheas éigin ina leigh mar ábhar acadúil. Mar ábhar acadúil, ta sé ceangailte leis na hairm agus a gcuid gnó, rud nach ritheann ró mhaith le scoláirí ó lár na seascaidí.

Scríobh na Staire 

Tá fadhbanna airithe a bhaineann leis an stair míleata, dár lena gcáinteoirí. Ní ritheann na réanna leis an leagan amach ginearálta agus cuirtear ina léigh an ábhar go bhfuil sé ró-tuigthe leis an Eoraip. Bíonn an bhéim go minic ar an dream is láidre. 

Tá deacrachtaí leis mar ábhar staidéar freisin. Bíonn an-chuid rúndacht ag baint le cúrsaí míleata. Mar shampla, níl fhios fós san la ata inniu ann cé déanamh a bhí ar an “ignis graecus”, an uirlis cogaíocht cáiliúla a d’úsáid na Biosántaigh.

Tagairtí 

Stair mhíleata
Laethanta saoire Moslamacha

Tá dhá lá saoire oifigiúil Moslamach san Ioslam; Eid Al-Fitr agus Eid Al-Adha. Ceiliúrtar Eid Al-Fitr ag deireadh Ramadan (mí throscadh i rith an lae ghil), agus de ghnáth tugann Moslamaigh zakat (carthanas) amach ar an ócáid. Ceiliúrtar Eid Al-Adha ar an deichiú lá de Dhu al-Hijjah agus maireann sí ar feadh trí lá, lena linn, déanann Moslamaigh íobairt, tré chaora a mharú agus a fheoil a dháileadh amach i dtrí chuid: i measc an teaghlaigh, na gcairde, agus na mbocht. 

Tarlaíonn an dá lá saoire ar dhátaí san fhéilire Moslamaigh (Hijri), gur fhéilire na gealaí é, agus dá bhrí sin athraíonn a n-dátaí san fhéilire Ghréagóra, gur féilire na gréine é, gach bliain. Tá an féilire Ghréagóra bunaithe ar thréimhse na fitise de réabhlóid an Domhain timpeall ar an Ghrian, thart ar 365  lá, cé go bhfuil an féilire Ioslamach bunaithe ar thréimhse shionadach de réabhlóid na Gealaí timpeall ar an Domhain, thart ar 29  lá. Athraíonn san fhéilire Ioslamach ó 29 agus 30 lá (a thosaíonn leis an ghealach nua). Is ionann dhá cheann déag de na míonna seo agus an bhliain Ioslamach, a bhfuil 11 lá níos giorra ná an bhliain Ghreagórach.

Laethanta saoire Eid

Cleachtais reiligiúnach

Is éard is Ramadan ann ná an mhí naofa ina mbíonn ar na muslamaigh bheith ar céalacan, ó éirí go luí na gréine, go príomha mar deabhóid do aithne Allah (áirítear leis sin troscadh, urnaí agus carthanas chomh maith), ach freisin chun na buntáistí sláintiúla an troscaidh a bhaint amach (Féin-léargas, an Córas imdhíonachta a threisiú, fheidhm na hinchinne agus Íogaireacht i leith Insline a fheabhsú). Cé gurb é an smaoineamh taobh thiar de throscadh ná go mbraitheann daoine  an fhulaingt a acu síúd a bhíonn beo bocht agus ocrach, agus bíonn ar na daoine bochta fanacht glan ar an bhia freisin. 

An tIoslam
John Galvin

Polaiteoir Éireannach ab ea John Galvin  (15 Bealtaine 1907 – 11 Deireadh Fómhair 1963). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil. 

Toghadh don Dáil é do Chorcaigh i bhfothoghgchán i mí Lúnasa, 1956 ag glácadh suíochán Patrick McGrath, ball de chuid Fianna Fáil freisin. Atoghadh é i dtoghcháin ghinearálta na mblianta 1957 agus 1961. Fuair sé bás sa bhliain 1963 agus é in oifig. Coimeádadh an suíochán ar oscailt go dtí fothoghchán i mí Feabhra, 1964 ina bhfuair a bhaintreach, Sheila Galvin, an suíochán.

Tagairtí 

Galvin, John
Daoine as Contae Chorcaí
Galvin, John
Galvin, John
Baill den 15ú Dáil
Baill den 16ú Dáil
Baill den 17ú Dáil
Baill Fhianna Fáil
Ted Russell

Polaiteoir Éireannach ab ea Ted Russell  (1 Aibreán 1912 – 28 Samhain 2004). Bhí sé ina bhall de Chlann na Poblachta.

Tagairtí 

Polaiteoirí na hÉireann
Daoine a rugadh i 1912
Básanna in 2004
Baill den 16ú Dáil
Baill Clann na Poblachta
Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann
Treehouse of Horror V

Craoladh an séú heipeasóid, "Treehouse of Horror V", den séú sraith The Simpsons ar an 30 Deireadh Fómhair 1994. Scríobh Greg Daniels, Dan McGrath, David S. Cohen agus Bob Kushell an eipeasóid seo. D'fhéach 22.2 milliún duine ar an eipeasóid.

Cheiliúradar an eipeasóid seo Oíche Shamhna, agus is an cúigiú heipeasóid a cheiliúrtar Oíche Shamhna í.

Plota

Táirgeadh

Tagairtí 

The Simpsons
Eipeasóidí The Simpsons
Treehouse of Horror (sraith teilifíse)
The Simpsons (séasúr 6)