Liosta d’éanlaith na hÉireann

Seo liosta d’éanlaith a taifeadadh in Éirinn. I measc fána éanúil na hÉireann san iomlán, áiríodh 485 speiceas ó dheireadh na bliana 2019 de réir 'Choiste Éin Neamhchoitianta na hÉireann' (CÉNÉ). 
Díobh seo, tá 183 neamhchoitianta, agus ní fhacthas 14 de na cinn seo in Éirinn ó 1950. Tugadh trí speiceas isteach d'Éirinn nó tháinig siad go hÉirinn ó dhaonra eile a tugadh isteach.

As na 485 speiceas seo, tá 183 annamh nó ann de thaisme agus tá triúr tugtha isteach ag daoine. Is cosúil go bhfuil ceann amháin scriosta, ceann  eile imithe in éag, agus is dócha go bhfuil ceann eile díofa. Cuimsíonn an liosta ceithre iontráil d'éin ar glacadh leo gan speicis a aithint. Ní áirítear leis an liosta speicis a chuir CÉNÉ i gCatagóir D. Is speicis iad seo ina bhfuil amhras faoi cé acu a tharla siad i stát fiáin (Catagóir D1), ar tháinig siad le cabhair ó an duine amhail ar bord loinge (D2), níor taifeadadh ach iad marbh ar an snáth mara (D3), nó gur speicis fhiáin iad a bhféadfadh nach bhfuil a líonta féinchothabhálach (D4). 

Is beag éagsúlacht atá ag éin ghoir in Éirinn mar gheall ar a leithlisiú. Níor taifeadadh roinnt speiceas cosúil leis an t-ulchabhán donn, an cnóshnag Eoráiseach agus an meantán léana a phórann sa Bhreatain Mhór. Mar sin féin, tá coilíneachtaí móra d' éin mhara ann, lena n-áirítear líonta tábhachtacha de ghuairdill, ghainéid thuaisceartacha agus gheabhróga rósacha. I measc na n-éan pórúcháin suntasach eile tá na traonaigh agus na cága cosdearga. Níl aon speiceas eindéimeach ann ach tá fo-speicis eindéimeacha den ghealbhan píbgheal, den mheantán dubh, agus scréachóg choille. 

Fanann líon mór éan fiáin agus lapairí in Éirinn le linn an  gheimhridh, mealta ag an aeráid bhog. Caitheann thart ar leath de ghéanna móra fionna na Graonlainne an geimhreadh ann. I rith an fhómhair, is féidir go leor éan mara a théann ar imirce a fheiceáil amach ó na cóstaí lena n-áirítear roinnt meirleach, cánóg agus peadairín. Fágann suíomh na hÉireann in iarthuaisceart na hEorpa go mbíonn éin Mheiriceá Thuaidh a thaifeadadh go rialta san fhómhar.

Tá leagan amach tacsanomaíochta an liosta seo (ainmniú agus seicheamh orduithe, teaghlaigh agus speiceas) agus an córas ainmnithe (ainmneacha Gaeilge, eolaíochta agus Béarla) cosúil leo siúd de chuid 'The Clements Checklist of Birds of the World, eagrán 2019.

Baineadh úsáid as na clibeanna seo a leanas chun aird a tharraingt ar roinnt catagóirí tarlaithe; tagann na clibeanna ó Bird Checklists of the World.

(F) (Fánach) - speiceas nach dtarlaíonn ach go hannamh nó trí thimpiste in Éirinn
(T) (Tugadh isteach - speiceas a tugadh isteach in Éirinn mar thoradh, go díreach nó go hindíreach, ar ghníomhartha daonna.

Lachain, géanna, and éin uisce

Ord: Anseriformes      Fine: Anatidae

Cuimsíonn na hAnatidae na lachain agus na héin uisce is cosúil le lacha, mar shampla géanna agus ealaí. Bíonn na héin seo in oiriúint do mhaireachtáil uisceach le cosa scamallacha, goba leacaithe, agus cleití atá sármhaith ar uisce a sceitheadh ​​mar gheall ar bratú ola.

Piasúin, cearca fraoigh agus comhghuaillithe

Ord: Galliformes       Fine: Phasianidae

Is fine d’éin talún iad na Phasianidae atá comhdhéanta de na gearga, patraiscí, coiligh shneachta, francolíní, Sporchoileach, tragapain, Mónail, piasúin, péacóga, agus éanlaith dhufaire. Go ginearálta, tá siad ramhar (cé go bhfuil siad éagsúil i méid) agus tá sciatháin leathan, réasúnta gearr acu.

Foithigh
Ord : Podicipediformes     Fine : Podicipedidae 

Éin thumtha atá beag go meánacha-móra fhionnuisce iad na foithigh. Tá ladhracha maothánacha acu agus is snámhóirí agus tumadóirí den scoth iad. Mar sin féin, cuirtear a gcosa i bhfad siar ar an gcorp, rud a fhágann go bhfuil siad anásta ar thalamh. Tá 20 speiceas ar fud an domhain agus 5 speiceas le fáil san Asarbaiseáin.

Coilm

Ord: Columbiformes   Fine: Columbidae

Is éin tathagacha iad na coilm le muiníl ghearra agus goba gearra caola le cera feolmhar.

Gaineamhchearca
Ord: Pterocliformes Fine: Pteroclidae

Tá cinn agus muiníl bheaga, cosúil le cinn na gcolúr ag na gaineamhchearca, ach tá cabhlacha dlúth láidre acu. Tá sciatháin bhioracha fhada acu agus uaireanta eireabaill agus iad in ann tabhairt faoi eitilt dhíreach ghasta freisin. Eitlíonn ealtaí go poill uisce ag breacadh an lae agus ag luí na gréine. Tá a gcosa cleite síos go dtí na ladhracha. Tá 16 speiceas ar fud an domhain.

Bustaird
Ord: Otidiformes   Family: Otididae

Is éin mhóra talún iad na bustaird a bhaineann go príomha le talamh tirim oscailte agus steipeanna an tSean-Domhain. Is uiliteoirí iad agus neadaíonn siad ar an talamh. Siúlann siad go seasta ar chosa láidre agus ar chrúbacha móra, ag piocadh le haghaidh bia ar a mbealach. Tá sciatháin fhada leathana acu le reanna sciathánacha "méaracha" agus patrúin shuntasacha agus iad ar eitilt. Bíonn taispeántais chúplála shuimiúla ag go leor acu.

Cuacha

Ord: Cuculiformes   Fine: Cuculidae

Cuimsíonn an fhine Cuculidae cuacha, Reathaí an bhóthair agus Crotophaga. 

Tá méid athraitheach ag na héin seo le corp caol, eireabaill fhada agus cosa láidre. Tá 138 speiceas ar fud an domhain. Is paraisítí goir iad cuacha an tseandomhain.

Tuirní lín agus comhghuaillithe 
Ord: Caprimulgiformes   Fine: Caprimulgidae

Is éin oíche mheánmhéide iad na Tuirní lín a neadaíonn ar an talamh de ghnáth. Tá sciatháin fhada, cosa gearra agus goba an-ghearr acu. Tá cosa beaga ag a bhformhór, gan mórán úsáide acu le haghaidh siúlóide, agus sciatháin bhioracha fhada. Tá a gcuid clúmh bog duaithníochta cosúil le coirt nó duilleoga. Tá 86 speiceas ar fud an domhain.

Gabhláin ghaoithe
Is éin bheaga iad na gabhláin ghaoithe a chaitheann an chuid is mó dá saol ag eitilt. Tá cosa an-ghearr ag na héin seo agus ní thuirlingíonn siad go deonach ar an talamh, ach ina sheasamh ar dhromchlaí ingearacha. Tá ssciatháin fhada scuabtha siar ag go leor acu  atá cosúil le corrán nó búmarang.

Rálóga, gerraí, cearcóga agus cearca ceannanna
Ord: Gruiformes  Fine: Rallidae

Is fine mhór d'éin bheaga go meánmhéide í na Rallidae lena n-áirítear na rálóga, gerraí, cearcóga agus cearca ceannanna. De ghnáth bíonn siaf ina  gcónaí i ndlúthfhásra i dtimpeallachtaí taise in aice le lochanna, seascann nó aibhneacha. Go ginearálta is éin chúthail agus rúnda iad, rud a fhágann go bhfuil sé deacair iad a bhreathnú. Tá cosa láidre agus barraicíní fada ag mórchuid na speiceas atá oiriúnaithe go maith do dhromchlaí boga míchothrom. Is gnách go mbíonn sciatháin ghearra, chothrománacha acu agus nach mbíonn siad thar cionn ag eitilt. Tá 143 speiceas ar fud an domhain.

Grúis
Is éin mhóra, fhada-chosa agus fhada-chrainn iad na grúis. Murab ionann agus na grúis a bhfuil an chuma chéanna orthu ach nach bhfuil gaolmhar leo, bíonn grúis ag eitilt le muineál sínte amach, gan a bheith tarraingthe siar. Tá taispeántais nó "damhsaí" cúirtéireachta casta agus torannacha ag a bhformhór. Tá 15 speiceas ar fud an domhain.

Crotaigh
Ord: Charadriiformes   Fine: Burhinidae

Is grúpa de lapairí trópaiceacha den chuid is mó iad, atá ina mbaill d'fhine Burhinidae. Tá siad le fáil ar fud an domhain laistigh den chrios trópaiceach, agus tá roinnt speiceas ag pórú san Eoraip mheasartha agus san Astráil. Is lapairí meán go mór iad le goba láidre dubha nó buí-dubha, súile móra buí agus pluiméireacht dhuaithne. In ainneoin a bheith rangaithe mar lapairí, is fearr le mórchuid na speiceas gnáthóga tirim nó leath-tirim. Tá 9 speiceas ar fud an domhain agus 1 speiceas le fáil in Éirinn.

Abhóiséid agus Scodalaigh
Ord: Charadriiformes   Fine: Recurvirostridae

Fine de lapairí móra is ea na Recurvirostridae, lena n-áirítear na habhóiséid agus na scodalaigh. Tá cosa fada agus goba fada cuartha ag claonadh in airde ar na habhóiséid. Tá cosa thar a bheith fada agus goba fada tanaí díreacha ag na scodalaigh. Tá 9 speiceas ar fud an domhain.

Roilligh

Ord: Charadriiformes Fine: Haematopodidae

Tá na roilligh mór agus callánach mar a bheadh feadóga, le goba láidre chun moilisc a bhriseadh nó a oscailt. Tá 11 speiceas ar fud an domhain.

Feadóga agus pilibíní

Ord: Charadriiformes   Fine: Glareolidae
Cuimsíonn an fhine Charadriidae na feadóga, na hamadáin mhóinteacha agus na pilibíní. Is éin bheaga agus mheánmhéide iad le corpáin dhea-dhéanta, muiníl ghearra tiubha agus sciatháin fhada, bioracha de ghnáth. Tá siad le fáil amuigh faoin tuath oscailte ar fud an domhain, den chuid is mó i ngnáthóga in aice le huisce. Tá 66 speiceas ar fud an domhain.

Gobadáin agus comhghuaillithe
Ord: Charadriiformes   Fine: Scolopacidae

Is fine mhór ilchineálach d'éin chladaigh bheaga go meánmhéide iad na Scolopacidae, lena n-áirítear na gobadáin, crotaigh, guilbnigh, cosdeargáin, creabhair, naoscacha, guilbníní agus falaróipí. Itheann an chuid is mó de na speicis inveirteabraigh bheaga a roghnaíodh as an láib nó ithir. Cuireann athraithe ar fhad na gcosa agus na ngob ar chumas na speiceas éagsúil chun beatha sa ghnáthóg chéanna, go háirithe ar an gcósta, gan iomaíocht go díreach le haghaidh bia.

Pratancóil agus rásaithe
Ord: Charadriiformes   Family: Glareolidae

Is fine de lapairí iad na Glareolidae a chuimsíonn na pratancóil, a bhfuil cosa gearra, sciatháin bioracha fada agus eireabaill fhada ghabhlacha orthu, agus na rásaithe, a bhfuil cosa fada, sciatháin ghearra agus goba fada bioracha orthu a chuarann síos. Tá 17 speiceas ar fud an domhain.

Meirligh

Ord: Charadriiformes   Fine: Stercorariidae

Is éin mheán go mórmhéide iad an fhine Stercorariidae, go ginearálta, le cluimhreach liath nó dhonn de ghnáth, go minic le marcálacha bána ar na sciatháin. Neadaíonn siad ar an talamh i réigiúin mheasartha agus artacha agus is imircigh fadraoin iad.

Falcóga, forachain agus puifíní

Ord: Charadriiformes   Fine: Alcidae

Tá na hAlcidae cosúil ar an taobh amuigh le piongain mar gheall ar a gcuid dathanna dubh-agus-bán, a staidiúir ina seasamh, agus cuid dá nósanna. Mar sin féin, níl baint acu leis na piongain agus tá siad difriúil ó thaobh a bheith in ann eitilt. Cónaíonn na foracha ar an bhfarraige oscailte, ach amháin nuair a thagann siad i dtír chun neadú d’aon ghnó.

Faoileáin, geabhróga, agus cánóga sciorracha
Ord: Charadriiformes   Fine: Laridae

Fine d'éin mhara mheán go mórmhéide iad Laridae, na faoileáin, geabhróga, agus Cánóga sciorracha. Is gnách go mbíonn faoileáin liath nó bán, go minic le marcanna dubha ar an cheann nó ar na sciatháin. Bíonn goba láidre, fada agus cosa scamallacha orthu. Is grúpa éan mara meánmhéide go mór de ghnáth le cluimhreach liath nó bhán, go minic le marcanna dubha ar an cheann iad na geabhróga. Seilgeann an chuid is mó de gheabhróga iasc ag tumadóireacht ach piocann cuid acu feithidí as dromchla fíoruisce. Is éin fadmharthanacha iad go ginearálta, agus is eol do roinnt speiceas a bheith beo níos mó ná 30 bliain.

Phaethontidae
Ord: Phaethontiformes   Fine: Phaethontidae

Is éin bhána chaola na n-aigéan trópaiceach iad na Phaethontidae, le cleití eireaball lárnacha an-fhada. Tá baill dhubha ar a chuid sciathán fada, agus ar a gcinn.

Lómaí 

Ord : Gaviiformes     Fine : Gaviidae 

Is grúpa éan uisceach iad na lómaí,  atá le fáil i go leor áiteanna i Meiriceá Thuaidh agus i dtuaisceart na hEorpa. Tá siad ar mhéid lacha mhóir nó gé bheag, rud atá cosúil leo agus iad ag snámh, ach nach bhfuil baint iomlán acu leis.

Albatrais
Ord: Procellariiformes   Fine: Diomedeidae

Tá na halbatrais i measc na n-éan eitilte is mó, agus tá na réisí sciathán is mó ag na halbatrais mhóra i ngéineas na 'Diomedea' ', d'aon éan atá ar marthain.

Guairdill deisceartacha
Ord: Procellariiformes   Fine: Oceanitidae

Is éin mhara san fhine Oceanitidae na guairdill dheisceartaigh, cuid den ord Procellariiformes. 
Itheann na héin mhara is lú seo crústaigh planctónacha agus éisc bheaga a phioctar ón dromchla, de ghnáth agus iad ag faoileáil go híseal. Bíonn a n-eitilt ag corraí agus uaireanta cosúil le sciatháin leathair.

Guairdill tuaisceartacha

Ord: Procellariiformes   Fine: Hydrobatidae
Cé go bhfuil baill na fine seo cosúil ar go leor bealaí leis na guairdill ó dheas, lena n-áirítear a gcuma agus a nósanna ginearálta, tá go leor difríochtaí géiniteacha ann chun a socrúchán a dhéanamh i bhfine ar leithligh.

Cánóga agus and peadairíní

Ord: Procellariiformes   Fine: Procellariidae

Is iad na Procellariidae an príomhghrúpa de “fhíor-pheadairíní” mheánmhéide, arb iad is sainairíonna polláirí aontaithe le seiptim meánach agus cleite príomhúla fhada sheachtrach.

Stoirc
Ord: Ciconiiformes   Fine: Ciconiidae

Lapairí móra, fadchosacha, fadmhuineálacha is ea na stoirc, le goba fada láidre. Tá stoirc balbh, ach is modh tábhachtach cumarsáide é clagarnach na ngob le linn neadaithe. Is féidir lena neadacha a bheith mór agus féadfar iad a athúsáid ar feadh blianta fada. Tá go leor de na speiceas imirceach.

Frigéaid
Ord: Suliformes   Fine: Fregatidae

Is éin mhara mhóra iad frigéaid a fhaightear de ghnáth thar aigéin thrópaiceacha. Tá siad mór, dubh-agus-bán, nó go hiomlán dubh, le sciatháin fhada agus eireabaill dhorcha. Tá púitsí scornach inséidte daite ag na fireannaigh. Ní bhíonn siad ag snámh ná ag siúl agus ní féidir leo éirí as dromchla cothrom. Agus an cóimheas is mó idir sciathán-agus-meáchan coirp acu d’éan ar bith, is aeróg iad go bunúsach, in ann fanacht eadarbhuas ar feadh níos mó ná seachtain.

Búbaraithe agus gainéid
Ord: Suliformes Fine: Sulidae

Cuimsíonn na Sulidae na gainéid agus na búbaraithe. Is éin mhara cósta mheán go mór iad an dá ghrúpa a bhíonn ag tumadh le haghaidh iasc.

Broighill agus seagaí
Ord: Suliformes   Fine: Phalacrocoracidae

Is éard atá i Phalacrocoracidae ná teaghlach d’éin mhara a itheann cósta meán go mór agus a chuimsíonn cormáin agus shags. Ní hionann dathú pluiméireachta, agus pluiméireacht dhorcha den chuid is mó ag an gcuid is mó díobh, tá roinnt speiceas dubh-agus-bán agus cuid acu ildaite.

Corra, éigrití agus bonnáin

Ord: Pelecaniformes   Fine: Ardeidae

Tá na corra, éigrití agus bonnáin sa teaghlach Ardeidae. Is éin chreiche mheán go mór iad corra agus éigrití le muineál agus cosa fada. Eitlíonn na Ardeidae agus a gcuid muineál tarraingthe siar, murab ionann agus éin eile a bhfuil muineál fada orthu mar stoca, íbisí agus corra leitheadacha.

Íbisí agus corra leitheadach

Ord: Pelecaniformes   Fine: Threskiornithidae

Is lapairí mhóra talún iad baill na Threskiornithidae. Cuimsíonn siad na íbisí agus na corra leitheadach. Tá sciatháin fhada, leathan acu le 11 chleite príomhúla agus thart ar 20 cleite tánaisteacha. Eitlíonn siad go láidir agus in ainneoin a méid agus a meáchan, tá siad an-ábalta eitilt ardaitheach.

Coirneach

Ord: Accipitriformes   Fine: Pandionidae

Níl ach speiceas amháin sa teaghlach Pandionidae, an coirneach nó ospróg. Is é an coirneach éin chreiche mheán-mhór atá mar ghnáth-itheoir éisc le dáileadh ar fud an domhain. Bhí an speiceas seo ina phóraitheoir coitianta in Éirinn tráth ach rinneadh géarleanúint air go ndeachaigh sé as feidhm faoin 19ú haois. Feictear go rialta é agus é ar imirce.

Seabhaic, iolair agus cúir

Ord: Accipitriformes   Fine: Accipitridae

Is teaghlach éan creiche é Accipitridae a chuimsíonn seabhaic, iolair, cúir, cromáin agus bultúir. Tá goba cumhachtacha crúcaí ag na héin seo tá  a úsáideann siad chun feoil a chuimilt óna gcreach. Tá cosa láidre acu, spuaiceanna cumhachtacha, agus radharc na súl géar.

Scréachóga
Ord: Strigiformes   Fine: Tytonidae

Is ulchabháin mheán go mór iad scréachóga le cinn mhóra agus aghaidheanna múnlaithe croí tréith agus tréith croíchruthach aghaidheanna. Tá cosa fada láidre acu le croibh cumhachtacha.

Ulchabháin

Ord: Strigiformes   Fine: Strigidae

Is éin chreiche oíche beag go mór iad na h-ulchabháin. Tá súile móra agus cluasa acu atá os comhair agus gob cosúil le seabhac. Tá ciorcal feiceálach cleití timpeall gach súl ar a dtugtar diosca aghaidhe.

Húpúnna
Ord: Bucerotiformes   Fine: Upupidae

Tá dath dubh, bán agus oráiste-bándearg ar húpúnna le cuircíní mór ar a gceann.

Cruidíní

Ord: Coraciiformes   Fine: Alcedinidae

Is éin mheánmhéide iad cruidíní le cinn mhóra, goba bioracha fada, cosa gearra, agus eireabaill ghiortacha.

Beachadóirí
Ord: Coraciiformes   Fine: Meropidae

Is fine éan iad na beachadóirí a fhaightear den chuid is mó san Afraic, ach tá cinn eile le fáil i ndeisceart na hEorpa, i Madagascar, san Astráil, agus sa Ghuine Nua. Is sainairíonna iad pluiméirí daite saibhir, coirp caol, agus cleití eireaball fada fadaithe de ghnáth. Tá siad uile ildaite agus tá goba fada laghdaithe agus sciatháin bioracha acu a thugann cuma cosúil le fáinleog dóibh.

Rollóirí
Ord: Coraciiformes   Fine: Coraciidae

Tá rollóirí cosúil le préacháin i méid agus i struchtúr, ach tá baint níos dlúithe acu le cruidíní agus beachadóirí. Roinneann siad cuma ildaite na ngrúpaí sin le gormacha agus donn is mó.

Cnagairí

Ord: Piciformes   Fine: Picidae

Is éin bheaga nó mheánmhéide iad cnagairí na coille le gob cosúil le siséal, cosa gearra, eireabaill righin, agus teangacha fada a úsáidtear chun feithidí a ghabháil. Tá cosa ag roinnt speiceas le dhá bharraicín ag pointeáil ar aghaidh agus dhá cheann ar gcúl, agus níl ach trí bharraicín ag roinnt speiceas. Tá sé de nós ag go leor cnónna coill cnagadh go torann ar stoc crainn lena goba.

Thosaigh mórchnagaire breac ag pórú le blianta beaga anuas.

Fabhcúin

Ord: Falconiformes   Fine: Falconidae

Is fine d’éin chreiche laethúil é Falconidae. Tá siad difriúil ó seabhaic, iolair agus cúir sa mhéid is go maraíonn siad lena gob in ionad a crobh.

Tyrannidae
Ord: Passeriformes   Fine: Tyrannidae

Is fine éan é Tyrannidae atá le fáil ar fud Mheiriceá Thuaidh agus Theas. Aistrítear a n-ainm Béarla mar "cuilirí anlatha". Féach siad cosúil leis na cuilirí an tSean-Domhain, ach tá níos láidre agus tá a goba níos láidre. Níl scileanna amhránaíochta na n-éan ceoil acu. Tá an chuid is mó, ach níl siad uile, sách simplí.
Tá an chuid is mó díobh feithiditeach.

Glaseáin
Ord: Passeriformes   Fine: Vireonidae

Is éard atá sna glaseáin ná grúpa éan pasaireach beag nó meánmhéide atá teoranta don Domhan Nua. Is gnách go mbíonn dath glas orthu agus bíonn siad cosúil le ceoldrámaí an Domhain Nua seachas a gcuid gob níos troime.

Óiréil an tseandomhain
Ord: Passeriformes   Fine: Oriolidae

Is éin pasaireach ildaite iad óiréil an tseandomhain. Níl baint acu leis óiréil an Domhain Nua.

Scréacháin

Ord: Passeriformes   Fine: Laniidae

Is éin pasaireach iad scréacháin a bhfuil aithne orthu mar gheall ar a nós éan agus ainmhithe beaga eile a ghabháil. Cuireann siad coirp a gcreach ar ndealga. Tá gob scréacháin ceangailte, cosúil le héan creiche tipiciúil.

Caróga agus meaigeanna

Ord: Passeriformes   Fine: Corvidae

Tá baill an Corvidae níos airde ná an meán i measc na pasairigh. Taispeánann cuid de na speicis is mó leibhéil arda faisnéise.

Meantáin

Ord: Passeriformes   Fine: Paridae

Is speicis bheaga coillearnacha iad na meantáin le goba gearra láidre. Tá círíni ag cuid acu. Is éin inoiriúnaithe iad, le réim bia measctha lena n-áirítear síolta agus feithidí.

Fuiseoga

Ord: Passeriformes   Fine: Alaudidae

Is éin bheaga talún iad fuiseoga le hamhráin iomarcacha go minic agus eitiltí ar taispeáint. Tá cuma pat-baoth ar fhormhór na speiceas. Is feithidí agus síolta a gcuid bia.

Panuridae
Ord: Passeriformes   Fine: Panuridae

Tá an speiceas seo, an t-aon cheann dá fhine, le fáil i leapacha giolcach ar fud na hEorpa measartha agus na hÁise.

Cisticolidae
Ord: Passeriformes   Fine: Cisticolidae

Is ceolairí iad na Cisticolidae a fhaightear go príomha i réigiúin theas níos teo den Sean-Domhan. De ghnáth is éin an-bheag iad a bhfuil cuma dhonn nó liath orthu. Tá siad le fáil i bhfor-réidh mar talamh féaraigh nó scrobarnach.

Ceolairí giolcaí

Ord: Passeriformes   Fine: Acrocephalidae

Is iondúil go mbíonn baill an teaghlaigh seo sách mór do cheolairí. Tá an chuid is mó díobh donn thuas le buí nó bánlíoch thíos. Is gnách go mbíonn siad le fáil i gcoillearnach oscailte, i leapacha giolcacha nó i bhféar ard. Faightear an fine den chuid is mó i ndeisceart go iarthar na hEoráise agus sa timpeallacht, ach téann sé i bhfad isteach san Aigéan Ciúin, le roinnt speiceas san Afraic.

Gealóga an tseandomhain

Ord: Passeriformes   Fine: Emberizidae

Is fine mhór éan pasaireach iad na hEmberizidae ina bhfuil géineas amháin ann. Itheann siad síolta le goba a bhfuil cruth sainiúil orthu. Tá patrúin sainiúla sa chloigeann ag go leor speiceas acu. Go dtí 2017, measadh go raibh gealbhain an Domhain Nua (Passerellidae) mar chuid den fhine seo freisin.

Gealbhain an Domhain Nua
Ord: Passeriformes   Fine: Passerellidae

Go 2017, measadh go raibh na speicis seo mar chuid den fhine Emberizidae. Tugtar "gealbhain" ar fhormhór na speiceas, ach níl dlúthbhaint ag na héin seo leis na gealbhain Sean-Domhain atá sa fhine Passeridae. Tá patrúin sainiúla ceann ag go leor acu.

Gealbhain an tseandomhain

Ord: Passeriformes   Fine: Passeridae

Is éin bheaga phasaireacha iad gealbhain an tseandomhain. Go ginearálta, is gnách gur éin bheaga, ramhara, dhonna nó liatha iad le heireabaill ghearra agus ghoba gearra cumhachtacha. Itheoirí síol na iad gealbhain, ach itheann siad feithidí beaga freisin.

Icteridae
Ord: Passeriformes   Fine: Icteridae

Is éard atá sna Icteridae ná grúpa éan pasaireach beag go meánmhéide, go minic ildaite, atá teoranta don Dhomhan Nua. Is é dubh an chuid is mó de na speicis mar an dath cluimhrí is mó, go minic beoga le buí, oráiste nó dearg.

Ceolairí an Domhain Nua

Ord: Passeriformes   Fine: Parulidae

Is grúpa d’éin bheaga, ildaite, paserine iad na ceolairí an Domhain Nua atá teoranta do Chríocha Mheiriceá. Tá an chuid is mó díobh ainmhí crannach, ach tá cuid acu ainmhí talún. Is feithidicídí iad formhór na mball den fhine seo.

Cairdinéil
Ord: Passeriformes   Fine: Cardinalidae

Is fine iad na cairdinéil d’éin láidre a itheann síolta le goba láidre. De ghnáth bíonn baint acu le coillearnach oscailte. Is minic go mbíonn a gcluimhreach an-difriúil ag bhfireannach agus ag mbaineannaigh.

Glasóga agus riabhóga

Ord: Passeriformes   Fine: Motacillidae

Fine bheag éan le eireabaill mheánmhéide go fada is ea na Motacillidae. Cuimsíonn siad na glasóga, na crúba fada agus na riabhóga. Is feithiditeoirí caola iad a itheann ar an talamha amuigh faoin tuath.

Glasáin, Euphonia, agus comhghuaillithe 

Ord: Passeriformes   Fine: Fringillidae

Is éin phasaireacha a itheann síolta iad na glasáin, atá beag go measartha mór agus a bhfuil goba láidre orthu, de ghnáth cónúil agus i roinnt speiceas an-mhór. Tá dhá chleite eireabaill déag acu agus naoi bpríomhchleite ag gach ceann acu. Tá eitilt phreabadh ag na héin seo le babhtaí malartacha ag bualadh a sciathán agus ag faoileitilt ar sciatháin iata, agus bíonn cantain na n-éan seo go maith.

Calcariidae
Ord: Passeriformes   Fine: Calcariidae

Is fine éan pasaireach iad na Calcariidae a bhí grúpáilte go traidisiúnta le gealbhain an Domhain Nua, ach atá difriúil ar roinnt bealaí agus is gnách go mbíonn siad le fáil i limistéir for-réidhe.

Donnóga

Ord: Passeriformes   Fine: Prunellidae

Is iad na donnóga an t-aon fhine éan atá go hiomlán eindéimeach sa Phailéartach. Is speiceas beag, measartha gruama é atá cosúil go leor le gealbhain an tSean-Domhain.

Síodeitigh
Ord: Passeriformes   Fine: Bombycillidae

Is grúpa éan iad na síodeitigh le cluimhreach bhog shíoda agus reanna dearga uathúla ar chuid de na cleití sciatháin. Sna síodeitigh Bhoihéamacha agus chéadair, tá cuma céir séalaithe ar na reanna seo agus tugann siad a ainm don ghrúpa. Is éin chrainn iad seo i bhforaoisí thuaidh. Fanann siad beo ina gcónaí ar fheithidí sa samhradh agus ar chaora sa gheimhreadh.

Dreoilíní

Ord: Passeriformes    Fine: Troglodytidae

Tá na dreoilíní beag agus neamhshuntasach den chuid is mó ach amháin a gcuid ceiliúr ard. Tá sciatháin ghearra agus goba tanaí casta síos ar na héin seo. Is minic a choinníonn roinnt speiceas a n-eireabaill ina seasamh. Is éin fheithiditeacha iad uile.

Cuilirí an tSean-Domhain

Ord: Passeriformes   Fine: Muscicapidae

Fine mhór d'fheithiditeoirí bheaga crainn den chuid is mó is ea cuilirí an tSean-Domhain. Tá cuma an-éagsúil ar na héin seo, ach den chuid is mó bíonn céiliúir laga agus glaonna crua acu.

Smólaigh agus comhghuaillithe

Ord: Passeriformes   Fine: Turdidae
Is grúpa éan pasaireach iad na smólaigh a tharlaíonn go príomha sa sean domhan. Is feithiditeoirí nó omnabhóirí uaireanta méithe iad le cluimhreach bhog. Bíonn siad beag go meánmhéide agus beathaíonn siad ar an talamh go minic.
Tá céiliúr tarraingteach ag go leor acu.

Éin aithriseacha agus Toxostoma
Ord: Passeriformes   Fine: Mimidae
Is fine d’éin phasaireacha iad na Mimidae a chuimsíonn Toxostoma,  éin aithriseacha, creathóirí, agus catéin an Domhain Nua. Tá na héin seo suntasach mar gheall ar a  nguthaíochtaí, go háirithe a gcumas aithris a dhéanamh ar réimse leathan éan agus fuaimeanna eile a chloistear amuigh faoin aer. Bíonn claonadh ag a gcuid dathú i dtreo dathanna liatha agus donna.

Druideanna

Ord: Passeriformes    Fine: Sturnidae

Is éin phasaireacha bheaga nó mheánmhéide iad na druideanna. Tá a n-eitilt láidir agus díreach agus tá siad an-thréadúil. Is í an ghnáthóg is fearr leo ná bheith i lár na tuaithe oscailte. Itheann siad feithidí agus torthaí. Is gnách go mbíonn cluimhreach dhorcha le loinnir mhiotalach acu.

Tumadóirí

Ord: Passeriformes   Fine: Cinclidae

Is grúpa éan den fhine Cinclidés iad na tumadóirí, a bhíonn ar fara i dtimpeallachtaí uisceacha i gCríocha Mheiriceá, san Eoraip agus san Áise. Ainmnítear iad as a ngluaiseachtaí ' ag bogadaíl' nó 'ag tumadh'.

Corra, éigrití agus bonnáin

Ord: Pelecaniformes   Fine: Ardeidae

Tá na bonnáin, corra agus éigrití san fhine Ardeidae. Is lapairí mheánméide go mór iad le muiníl agus cosa fada. Is gnách go mbíonn muiníl níos giorra  ag na bonnáin agus bíonn siad níos faichillí. Eitlíonn baill de na hArdeidae lena gcuid muineál tarraingthe siar, murab ionann agus éin eile a bhfuil muiníl fhada orthu,  a leithéid agus stoirmeacha, ibises agus corra leitheadacha.
Eitlíonn baill de na hArdeidae lena gcuid muineál tarraingthe siar, murab

Snaganna

Ord: Passeriformes   Fine: Certhiidae

Is éin bheaga coillearnacha iad na snaganna, donn ar bharr agus bán laistíos. Tá goba tanaí síoschuartha acu, a úsáideann siad chun feithidí a bhaint as coirt. Tá  cleití eireabaill righin acu, cosúil le cnagairí, a úsáideann siad chun iad féin a choinneáil ar chrainn ingearacha.

Cíorbhuíonna
Ord: Passeriformes   Fine: Regulidae

Is éard atá sna cíorbhuíonna ná grúpa beag éan a chuimsítear go minic i measc ceolairí an tSean-Domhain, ach a thugtar stádas fine dóibh go minic toisc go bhfuil siad cosúil leis na meantáin. Tá 7 speiceas ar fud an domhain agus 3 speiceas le fáil in Éirinn.

Sylviidae

Ord: Passeriformes   Fine: Sylviidae

Is é atá san fhine Sylviidae ná grúpa éan beag pasaireach feithiditeach. Is éin ghoir iad a mbíonn áit phórúcháin roinnte acu de ghnáth. Bíonn siad le fáil i go leor áiteanna san Eoraip, san Áise agus a bheagán san Afraic. Go hiondúil, bíonn cuma neamhshuntasach ar an gcuid is mó díobh, ach tá amhráin shainiúla ag go leor acu.

Meantáin earrfhada
Ord: Passeriformes   Fine: Aegithalidae

Grúpa beag éan pasaireach a bhfuil eireabaill mheánmhéide go fada acu. 
Is sac solúbtha a neadacha le bealach isteach beag, cruinn ar a bharr, ar crochadh íseal i tor aiteann nó tor nó go hard i bhforcanna craobhacha na gcrann. Itheann a bhformhór aiste bia measctha lena n-áirítear feithidí. Tá 9 speiceas ar fud an domhain agus 1 speiceas le fáil in Éirinn.

Ceolairí agus comhghuaillithe
Ord: Passeriformes    Fine: Scotocercidae

Faightear baill na fine seo ar fud na hAfraice, na hÁise agus na Polainéise. Is é an speiceas seo an t-aon cheann a fhaightear go rialta san Eoraip.

Feadcheolairí
Ord: Passeriformes    Fine: Phylloscopidae

Fine d’éin bheaga fheithiditeacha, a fhaightear den chuid is mó san Eoráise agus a théann isteach i Wallacea (réigiún nádúrtha scaipthe idir an Indinéis agus Tíomór Thoir) agus san Afraic, is ea na fadcheolairí. Tá na speicis de mhéideanna éagsúla, go minic le cluimhreach ghlas os cionn agus buí laistíos, nó níos fainne le dathanna liathghlas go liathdhonn.

Fáinleoga

Ord: Passeriformes            Fine: Hirundinidae

Tá an fhine Hirundinidae curtha in oiriúint do bheathú ón aer. Tá corp caol sruthlínithe acu, sciatháin bhioracha fhada agus gob gearr atá in ann bheith ar leathadh go mór. Cuirtear na cosa in oiriúint bheith ina sheasamh seachas ag siúl, agus tá na ladhracha tosaigh ceangailte go páirteach ag an mbun. Tá 75 speiceas ar fud an domhain agus 5 speiceas le fáil in Éirinn.

Locustellidae
Ord: Passeriformes     Fine: Locustellidae

Is fine d’éin bheaga cheoil fheithiditeacha iad na Locustellidae atá le fáil go príomha san Eoráise, san Afraic, agus i réigiún na hAstráile. Is éin bheaga iad le heireabaill atá fada agus boireach de ghnáth, agus is gnách go mbíonn siad liathdhonn nó donnbhuí ó bhun go barr.

Ceolairí giolcaí agus comhghuaillithe
Ord: Passeriformes        Fine: Acrocephalidae

Is iondúil go mbíonn baill na fine seo sách mór le bheith ina  gceolairí. Tá an chuid is mó díobh donn glasbhuí ar bharr le go leor béasa ar an mbun. Is gnách go mbíonn siad le fáil i gcoillearnach oscailte, i ngiolcarnaí nó i bhféar ard. Bíonn siad an fhine ar fáil den chuid is mó i ndeisceart go iarthar na hEoráise agus a thimpeallacht, ach 
téann sí i bhfad isteach san Aigéan Ciúin freisin, le roinnt speiceas san Afraic.

Cisticola agus comhghuaillithe
Ord: Passeriformes   Fine: Cisticolidae

Is ceolairí iad na Cisticolidae a fhaightear go príomha sna réigiúin theas atá níos teo den Sean-Domhan. De ghnáth, bionn na héin seo an-bheag le cuma donn nó liath orthu agus iad le fáil i dtimpeallacht oscailte, ar nós féarthalaimh nó scrobarnaí.

Tagairtí

 Éire
 Éin
 Éire
 Éin