An Cumann Gaelach (COBÁC)

Bunaíodh  An Cumann Gaelach, An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath (COBÁC) (Cumann Gaelach UCD go neamhoifigiúil) sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath sa bhliain 1908. An aidhm atá ag an gcumann ná an Ghaeilge a chur chun cinn trí imeachtaí sóisialta a eagrú agus trí labhairt na teanga a spreagadh ar champas na hOllscoile. 

Tá nasc láidir idir stair an chumainn agus saol na Gaeilge le céad bliain anuas, rud atá soiléir ón mbaint atá ag iar-reachtairí an chumainn leis an nGaeilge a chur chun cinn. Bhí tionchar nach beag ag an gcumann ar shaol na hollscoile agus d'fhág go leor iarbhall a lorg ar stair na tíre. Chuir na hiarbhaill seo go mór le heagraíochtaí Gaeilge timpeall na tíre, le riarachán an stáit agus le saol sóisialta na tíre. Bhí Tomás de Bhaldraithe agus Cearbhall Ó Dálaigh ina measc siúd. Le blianta beaga anuas is iondúil go mbíonn breis is míle ball sa chumann agus go mbíonn sé ar na cumainn is mó sa choláiste.

Stair an Chumainn

Ballraíocht 
D'éirigh leis an gCumann breis is dhá mhíle ball a fháil sa bhliain 2010/11. Bhí 872 ball acu sa bhliain 2007-08, is 1500 sa bhliain 2008/09.

Líon Ball 

 2007/8 - 872
 2008/9 - 1,500
 2010 - 1,000
 2010/11 - > 2,000
 2011/12 - > 1,765

Duaiseanna 
Bhuaigh an cumann Comórtas na gCumann Gaelacha Tríú Leibhéal, duais arbh fhiú €2,000 é sa bhliaian 2011. An bhliain roimhe bhaineadar duais aitheantas amach sa chomórtas céanna, thánagadar sa dara háit an bhliain roimhe sin tar éis dóibh e a bhuachaint sa bhliain 2007.

Bonn Óir an Chumainn Ghaelaigh 
Bhronntaí bonn óir i laethanta tosaigh an chumainn don bhall ba mhó a chabhraigh le cur chun cinn na Gaeilge, nós a athmhúsclaíodh i mbliain chomóradh céad bliain an chumainn.

Buaiteoirí an Bhoinn Óir 

 2007 - Aoife Breathnach
 2009 - Brian Ó Monacháin
 2010 - Emma Ní Nualláin
 2011 - Gavin Ó Briain
 2012 - Iseult Ní Rinn
 2013 - Eoin Mac Aodha Bhuí
 2014 - Seán Mac Conchoille 
 2015 - Gearóid Óg Ó Greacháin
 2016 - Lorraine Ní Staic
 2017 - Cecily Ní Chionnaith

Gradam De hÍde 
Bronann an cumann Gradam De hÍde ar dhuine taobh amuigh den choláiste a meastar eácht ar leith ar son na teanga a bheith déanta acu.

Iarbhuaiteoirí 

 - Des Bishop 
 - Hector Ó hEochagáin 
 - Mícheál D. Ó hUiginn

Imeachtaí an Chumainn 
Eagraíonn an Cumann Seachtain na Gaeilge sa choláiste, Seónna Faisin, Léachtaí Acadúla, Ceolchoirmeacha, Laethanta Spóirt is cuireann siad an iris COGAR! amach. Bíonn céilithe rialta ag an gCumann, leis, i mBeár na Mac Léinn. Is iondúil go n-eagraíonn an Cumann turas deireadh seachtaine chuig Oireachtas na Samhna pé áit ina mbíonn sé.

Seachtain na Gaeilge 2008 
Ardaíodh próifíl an Chumainn go mór i ndiaidh Sheachtain na Gaeilge (4-8 Feabhra 2008). Cuireadh tús leis an tseachtain le céilí taobh amuigh. Ar oíche Luain bhí oíche shóisialta ann le bunfhrásaí na Gaeilge a mhúineadh do mhic léinn Erasmus. Ar an Máirt, tháinig Hector Ó hEochagáin chuig an gColáiste le caint a thabhairt agus codanna dá chlár, Amú san Oz, a thaispeáint. Ar Oíche Mháirt, bhí Tráth na gCeisteanna ag an gCumann i gClub Chonradh na Gaeilge ar Sráid Fhearchair na hArdchathrach. Ar maidin Chéadaoin, chuaigh baill den chumann amach ar na sráideanna ag bailiú airgid don charthanacht Bóthar. Bailíodh €3,597.17 in iomlán. Ar Oíche Chéadaoin eagraíodh Oíche Mhór darbh ainm An Liathróid sa chlub oíche Tripod ar sráid Fhearchair. Bhí céilí mór ann le ceol ó Ghrúpa Tí Sult. Ar an Déardaoin eagraíodh comórtas peile darbh ainm Peilfield in éindí le baill ón Scéim Chónaithe a eagraíonn Bord na Gaeilge UCD. Thug Mícheál Ó Muircheartaigh óráid do na himreoirí agus don slua ar an lá. Sheinn Kíla i mBeár na Mac Léinn an oíche sin. Ar an Aoine, bhí Éacht Aistriúcháin; aistríodh altanna go Gaeilge ar an suíomh idirlín vicipéid.

Bál na Gaeilge 

Bíonn dinnéar foirmeálta ag an gCumann gach bliain. Bhí 'Comóradh 100' ag an gCumann ar an 27 Feabhra 2008 le ceiliúradh a dhéanamh ar stair an Chumainn (cé gur an céadú seisiún, seisiún na bliana ina dhiaidh sin). Eagraíodh an dinnéar san Óstán Radisson i dTeach Lorcáin, Baile Átha Cliath agus bhí dornán aoíchainteoirí ann ina measc an tAire Éamon Ó Cuív TD agus Mícheál Ó Muircheartaigh.

Foilseacháin 

Tosaíodh ar an iris COGAR! a chur amach sa bhliain 2010. Foilsíonn an cumann leabhráin staire agus bileoga eolais ó am go chéile.

Reachtairí

Naisc sheachtracha 
 www.cumanngaelach.ie Suíomh Reatha an Chumainn
 UCD.ie/cumgael - An Cumann Gaelach 
 Leabhrán comórtha is staire bunaithe ar an gcumann.

COGAR! 

 COGAR! Iris de chuid an chumainn - Eagrán a hAon

 COGAR! - Eagrán a dó

 COGAR! - Eagrán a trí

 Blag COGAR!

An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath
Cumainn Ghaelacha Mac Léinn in Éirinn
Cumainn Mac Léinn in Éirinn