joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Leonard Cohen

B'amhránaí Ceanadach é Leonard Norman Cohen ar an 21 Meán Fómhair 1934. Fuair sé bás ar an 7 Samhain 2016.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1934
Básanna in 2016
Ceoltóirí Ceanadacha

wqdwefkewkf
Brindisi

Is cathair i réigiún Puglia san Iodáil é Brindisi.

Cathracha na hIodáile
Lecce

Is cathair i réigiún Puglia san Iodáil é Lecce.

Cathracha na hIodáile
Taranto

Is cathair i réigiún Puglia san Iodáil é Taranto.

Cathracha na hIodáile
Salerno

Is cathair i réigiún Campania san Iodáil é Salerno.

Cathracha na hIodáile
Caserta

Is cathair i réigiún Campania san Iodáil é Caserta.

Cathracha na hIodáile
Reggio Calabria

Is cathair i réigiún Calabria san Iodáil é Reggio Calabria.

Cathracha na hIodáile
Olbia

Is cathair in oileán na Sairdíne san Iodáil é Olbia.

Cathracha na hIodáile
Tempio Pausania

Is cathair in oileán na Sairdíne san Iodáil é Tempio Pausania.

Cathracha na hIodáile
Agrigento

Is cathair in oileán na Sicile san Iodáil é Agrigento.

Cathracha na hIodáile
Catania

Is cathair in oileán na Sicile san Iodáil é Catania.

Cathracha na hIodáile
Messina

Is cathair in oileán na Sicile san Iodáil é Messina.

Cathracha na hIodáile
Trapani

Is cathair agus común ar chósta thiar thuaidh d'oileán na Sicile san Iodáil é Trapani. Tá calafort ann agus braitheann geilleagar Trapani i gcónaí ar an bhfarraige. Ag deireadh na bliana 2013 bhí cónaí ar 69,293 duine ann. 

Cathracha na hIodáile
Úibhé

Is éard is an t-uvea (Laidin: uva, fíonchaor) ann, ná an t-sraith fhíocháin faoi bhun scléara na súile. Tá trí pháirt ann: an inteachán, (cuid daite na súile); an córóideach, (ciseal na soithigh fola agus na bhfíochán tacaíochta idir an scléara agus an reitine); agus an corp fabhránach, (a thálann an leacht trédhearcach nó an lionn uiscí isteach sa tsúil). Ar na saolta deireanach seo, baineadh leas an fhocal mar théarma teicniúil san anatamaíocht agus san oftailmeolaíocht .

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Anatamaíocht na súile
Elaine (clár TV3)

Clár siamsaíochta Béarla atá á chraoladh ar Virgin Media One ó 9 Eanáir, 2017 i leith é Elaine. Elaine Crowley a chuireann an clár i láthair.

Rinne an t-aisteoir John Middleton cuma ar an gcéad clár.

Aíonna

Tagairtí 

Cláir Virgin Media Ireland
Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2017
Cláir Teilifíse Éireannacha
Cláir siamsaíocht
BBC Thuaisceart Éireann a hAon

Is stáisiún teilifíse é BBC Thuaisceart Éireann a hAon atá mar chuid de BBC Thuaisceart Éireann. Craoladh an chéad chlár sa bhliain 1955.

Tagairtí 

BBC
Stáisiúin teilifíse na hÉireann
BBC Thuaisceart Éireann a Dó

Is stáisiún teilifíse é BBC Thuaisceart Éireann a Dó atá mar chuid de BBC Thuaisceart Éireann. Craoladh an chéad chlár ar an 20 Aibreán 1964.

Tagairtí 

BBC
Stáisiúin teilifíse na hÉireann
Antonov 225

Eitleán ollmhór is é Antonov An-225 Mriya (Антонов Ан-225 Мрія nó brionglóid). Is é an t-eitleán is mó ar domhan é.
Tá 6 urlár san eitleán agus 32 roth air. Níl ach ceann amháin ar domhan.

Antonov 225 in Éirinn
Stop an Antonov 225 in aerfort na Sionainne in 2013, agus arís in 2015.  Bhí na mílte in aerfort na Sionainne chun an Antonov 225 a fheiceáil. Níl aerfort ar bith eile in Éirinn mór go leor don Antonov 225.

Tagairtí
Treehouse of Horror II

Craoladh an seachtú heipeasóid, "Treehouse of Horror II", den tríú sraith The Simpsons ar an 31 Deireadh Fómhair 1991. Scríobh Al Jean, Mike Reiss, Jeff Martin, George Meyer, Sam Simon agus John Swartzwelder an eipeasóid seo. D'fhéach 20 milliún duine ar an eipeasóid.

Cheiliúradar an eipeasóid seo Oíche Shamhna, agus is an dara heipeasóid a cheiliúrtar Oíche Shamhna í.

Plota

Táirgeadh

Tagairtí 

The Simpsons
Eipeasóidí The Simpsons
The Simpsons (séasúr 3)
Treehouse of Horror (sraith teilifíse)
Britain's Got Talent

Don tsraith ag teacht, féach ar Britain's Got Talent (sraith 13)

Is comórtas tallainne teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Britain's Got Talent, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007. Tá sé ar ITV i Ríocht Aontaithe agus ar TV3 in Éireann.

Is iad Simon Cowell, Amanda Holden, Alesha Dixon agus David Walliams na breithiúna ar an gclár faoi láthair, agus bíonn orthu breithiúnas a thabhairt ar na hiomaitheoirí gach uile sheachtain. B'iad Piers Morgan, David Hasselhoff agus Michael McIntyre na breithiúna roimhe seo ar an seó.

Is iad buaiteoirí an chláir go dtí seo; Paul Potts, George Sampson, Diversity, Spelbound, Jai McDowall, Ashleigh and Pudsey, Attraction, Collabro, Jules O'Dwyer & Matisse, Richard Jones, Tokio Myers agus Lost Voice Guy.

Sraith

Gradaim
Tá 13 ghradam buaite ag an gclár.

Tagairtí 

Britain's Got Talent
Got Talent
Comórtais Teilifíse
Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2007
Cláir ITV
Cláir Teilifíse na Breataine
Cláir réaltacht
Steven McDonald (póilín)

Bleachtaire de chuid póilíní Chathair Nua-Eabhrac (NYPD) ba ea Steven McDonald (1 Márta 1957 – 10 Eanáir 2017). Lámhachadh é sa bhliain 1986, rud a chuir pairilís air.

Beathaisnéis
Chuir McDonald tréimhse isteach i gCabhlach na Stát Aontaithe mar bhall den chór ospidéil. Ina dhiaidh sin chuaigh sé isteach san NYPD mar a rinne a athair agus seanathair leis roimhe. Lámhaigh Shavod Jones, buachaill 15 bliana d'aois, McDonald agus é seo ag obair in Central Park. Ag cur ceisteanna ar Jones a bhí sé faoi ghoideadh rothar sa pháirc. Bhí an Bleachtaire McDonald agus comhghleacaí ar patról in Central Park mar gheall ar robáil a tuairiscíodh a bheith ar siúl ansin. Agus é ag iarraidh Jones a cheistiú, thug McDonald faoi deara go raibh rud éigin i stoca a bhí ag an mbuachaill. Nuair a rinne McDonald iarracht féachaint cad a bhí ann, lámhaigh Jones trí huaire é. Bhuail an chéad piléar é sa chloigeann os cionn súile; bhuail an darna ceann a scornach, rud a d'fhág máchail chainte ar McDonald; bhris an tríú ceann a dhromlach, a fhágáil ina cheithrephairiliteach agus ag brath ar aerálaí.

Roinnt míonna ina dhiaidh seo, dúirt Steven McDonald leis an bpreas gur mhaitheamh sé don bhuachaill an lámhach. Phléigh McDonald an fáth leis sin sa réamhrá in Why Forgive?, leabhar a d'fhoilsigh a chara agus a thréadchomhairleoir Johann Christoph Arnold sa bhliain 2014.

Chaith Jones 9 mbliana i bpríosún mar chúiteamh ar an gcoir. Chuir sé glaoch ar McDonald agus ghabh sé leithscéal leis, ach níor bhuail siad lena chéile riamh.  Ar 9 Meán Fómhair na bliana 1995, trí lá i ndiaidh a scaoilte ar paról, fuair Jones bás i dtimpiste gluaisrothair. 

Fuair Steven McDonald bás ar 10 Eanáir 2017 de bharr taom croí mór a bhuail é roinnt laethanta roimhe sin.

Saol pearsanta agus cathartha
Phós McDonald Patricia Ann "Patti" McDonald bliain roimh an mhí-eachtra. Bhí saol gníomhach cathartha ag an mbeirt acu sna blianta ina dhiaidh sin. Bhí stádas íocónach ag Steven i measc phóilíní agus Éireannaigh Nua-Eabhrac. Bhí ról aige freisin le Foireann Hocaí na Rangers sa chathair. Toghadh bean chéile Steven McDonald mar mhéara Malverne, fo-bhaile de Chathair Nua-Eabhrac ar an An tOileán Fada, sa bhliain 2007. Bhí páiste amháin acu, Conor, a chuaigh san NYPD sa bhliain 2010.

A thuilleadh léitheoireachta
The Steven McDonald Story. Pocket Books, 1991.
Why Forgive, lgh. 172–192. Plough Publishing, Nua-Eabhrac, 2010.
http://pix11.com/2017/01/10/nypd-det-steven-mcdonald-dead-at-59-lead-inspiring-life-after-1986-shooting-paralyzed-him/
Fógra a bháis

Tagairtí

Daoine as Nua-Eabhrac
Gael-Mheiriceánaigh
Daoine a rugadh i 1957
Básanna in 2017
Britain's Got Talent (sraith 1)

Is comórtas tallainne teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Britain's Got Talent, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007. Thosaigh an chéad sraith ar an 9 Meitheamh 2007 agus chríochnaigh sé ar an 17 Meitheamh 2007.

B'iad Simon Cowell, Amanda Holden agus Piers Morgan na breithimh don sraith seo. Bhuaigh Paul Potts an tsraith.

Ceannais (17 Meitheamh)

Rátálacha

Tagairtí 

Britain's Got Talent
2007 séasúir teilifíse
Britain's Got Talent (sraith 2)

Is comórtas tallainne teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Britain's Got Talent, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007. Thosaigh an dara sraith ar an 12 Aibreán 2008 agus chríochnaigh sé ar an 31 Bealtaine 2008.

B'iad Simon Cowell, Amanda Holden agus Piers Morgan na breithimh don sraith seo. Bhuaigh George Sampson an tsraith agus tháinig Signature sa dara háit.

Ceannais (31 Bealtaine)

Rátálacha

Tagairtí 

Britain's Got Talent
2008 séasúir teilifíse
Britain's Got Talent (sraith 4)

Is comórtas tallainne teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Britain's Got Talent, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007. Thosaigh an cheathrú sraith ar an 17 Aibreán 2010 agus chríochnaigh sé ar an 5 Meitheamh 2010.

B'iad Simon Cowell, Amanda Holden agus Piers Morgan na breithimh don sraith seo. Bhuaigh Spelbound an tsraith le 36.9% den vótaí agus tháinig Twist and Pulse sa dara háit.

Ceannais (5 Meitheamh)

Rátálacha

Tagairtí 

Britain's Got Talent
2010 séasúir teilifíse
Britain's Got Talent (sraith 5)

Is comórtas tallainne teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Britain's Got Talent, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007. Thosaigh an chúigiú sraith ar an 16 Aibreán 2011 agus chríochnaigh sé ar an 4 Meitheamh 2011.

B'iad Simon Cowell, Amanda Holden, Michael McIntyre agus David Hasselhoff na breithimh don sraith seo. Bhuaigh Jai McDowall an tsraith le 29.1% den vótaí agus tháinig Ronan Parke sa dara háit.

Ceannais (4 Meitheamh)

Rátálacha

Tagairtí 

Britain's Got Talent
2011 séasúir teilifíse
Britain's Got Talent (sraith 6)

Is comórtas tallainne teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Britain's Got Talent, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007. Thosaigh an séú sraith ar an 24 Márta 2012 agus chríochnaigh sé ar an 12 Bealtaine 2012.

B'iad Simon Cowell, Amanda Holden, Alesha Dixon agus David Walliams na breithimh don sraith seo. Bhuaigh Ashleigh and Pudsey an tsraith le 39.0% den vótaí agus tháinig Jonathan and Charlotte sa dara háit.

Ceannais (12 Bealtaine)

Rátálacha

Tagairtí 

Britain's Got Talent
2012 séasúir teilifíse
Britain's Got Talent (sraith 7)

Is comórtas tallainne teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Britain's Got Talent, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007. Thosaigh an seachtú sraith ar an 13 Aibreán 2013 agus chríochnaigh sé ar an 8 Meitheamh 2013.

B'iad Simon Cowell, Amanda Holden, Alesha Dixon agus David Walliams na breithimh don sraith seo. Bhuaigh Attraction an tsraith le 27.0% den vótaí agus tháinig Jack Carroll sa dara háit.

Ceannais (8 Meitheamh)

Rátálacha

Tagairtí 

Britain's Got Talent
2013 séasúir teilifíse
Britain's Got Talent (sraith 8)

Is comórtas tallainne teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Britain's Got Talent, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007. Thosaigh an ochtú sraith ar an 12 Aibreán 2014 agus chríochnaigh sé ar an 7 Meitheamh 2014.

B'iad Simon Cowell, Amanda Holden, Alesha Dixon agus David Walliams na breithimh don sraith seo. Bhuaigh Collabro an tsraith le 26.5% den vótaí agus tháinig Lucy Kay sa dara háit.

Ceannais (7 Meitheamh)

Rátálacha

Tagairtí 

Britain's Got Talent
2014 séasúir teilifíse
Britain's Got Talent (sraith 10)

Is comórtas tallainne teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Britain's Got Talent, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007. Thosaigh an deichiú sraith ar an 9 Aibreán 2016 agus chríochnaigh sé ar an 28 Bealtaine 2016.

B'iad Simon Cowell, Amanda Holden, Alesha Dixon agus David Walliams na breithimh don sraith seo. Bhuaigh Richard Jones an tsraith le 16.7% den vótaí agus tháinig Wayne Woodward sa dara háit.

Ceannais (28 Bealtaine)

Rátálacha

Tagairtí 

Britain's Got Talent
2016 séasúir teilifíse
Britain's Got Talent (sraith 9)

Is comórtas tallainne teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Britain's Got Talent, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007. Thosaigh an naoú sraith ar an 11 Aibreán 2015 agus chríochnaigh sé ar an 31 Bealtaine 2015.

B'iad Simon Cowell, Amanda Holden, Alesha Dixon agus David Walliams na breithimh don sraith seo. Bhuaigh Jules O'Dwyer & Matisse an tsraith le 22.6% den vótaí agus tháinig Jamie Raven sa dara háit.

Ceannais (31 Bealtaine)

Rátálacha

Tagairtí 

Britain's Got Talent
2015 séasúir teilifíse
Acorus calamus

Planda ard bogach is ea Acorus gramineus (ar a dtugtar freisin an feileastram cumhra nó calamus). Is monacotailéadón é den fhine Acoraceae, sa ghéineas Acorus.

Cur síos 
Luibh ilbhliantúil, 30 agus 100 cm ar airde is ea an feileastram cumhra. San ghnáthóg tá an luibh cosúil leis an inteachán. Tá sé comhdhéanta de thoim bhundhuilleogach a ardaíonn ó riosóm reatha. Bíonn na duilleoga ceartseasmhach, glasbhuí, radacach, le cumhdach bándearg a mboinn claíomh-chruthach, go réidh agus caol, ag barrchaolú isteach go dtí géarphointe fada, agus le féitheacha comhthreomhara. Bíonn imill réidh ar na duilleoga, agus is féidir iad a bheith corrach nó rocach. Is féidir an feileastram a idirdhealú go héasca ón Inteachán, agus ó phlandaí den chineál céanna, toisc go mbíonn imill neamhghnách  rocach ag a chuid duilleog, toisc an boladh cumhra a astaíonn uaidh nuair a bhrúitear é, agus a spáide, an saghas bláthra speisialta a bhíonn aige.

Nótaí agus tagairtí 

Acorales
Spíosraí
Coiriúlacht

Sa ghnáthchaint, is éard is coir (nó coreacht) ann ná gníomh neamhdhleathach is inphionóis faoi ghnáth dhlíthe stáit nó údaráis eile, nó coiriúlacht, nó coirpeacht  i dtéarmaí ginearálta.

Ní  sainmhíniú simplí a nglactar go huilíoch leis sa dlí coiriúil nua-aimseartha don téarma "coir" , cé go raibh sainmhínithe reachtúla curtha ar fáil chun críocha áirithe. 

Is í an bharúil is coitianta ná an tuairim gur chatagóir is ea coir a cruthaíodh de réir an dlí; i bhfocail eile, tá rud éigin ina coir má tá sí dearbhaithe mar san dlí ábhartha agus infheidhme sa dhlí. 

Moladh mar sainmhíniú go bhfuil coir nó cion (nó cion coiriúil) ina gníomh díobhálach ní hamháin don duine aonair nó daoine aonara ach freisin don phobail, sochaí nó don stát ("éagóir phoiblí"). Bíonn  gníomhartha den sórt seo toirmiscthe agus ina cion is inphionóis faoi dhlí.

Tagairtí 

Coirpeacht
Liosta turgnaimh

Is é seo a leanas liosta de na turgnaimh tábhachtacha stairiúla eolaíochta agus na breathnóireachtaí a léirigh rud éigin mórspéise eolaíochta, de ghnáth i modh stuama nó cliste.

Réalteolaíocht 
 Tomhaiseann Earatastainéas an imlíne an Domhain (240 RC)  
 Úsáideann Galileo teileascóp chun  a thabhairt faoi deara go raibh an chosúlacht ann go raibh gealacha Iúpatair ag dul timpeall ar Iúpatar. Thacaíonn an fianaise seo leis samhail héilealárnach, agus  lagaíonn sí samhail gheolárnach an chosmois (1609)
 Déanann Ole Rømer an chéad mheastachán cainníochtúil ar luas an tsolais sa bhliain 1676, trí agaí ghluaisne na satailíte Io timpeall Iúpatair, ag baint leasa as teileascóp.
 Bhraitheann Arno Penzias agus Robert Wilson micreathonnach radaíocht chúlrach an chosmais, ag tabhairt tacaíochta do Teoiric na hollphléisce (1964)
 Lainseáileann Kerim Kerimov Kosmos 186 agus Kosmos 188 mar turgnaimh ar haiste nasctha uathoibríoch, ag déanamh ceannródaíochta i dtreo stáisiúin spáis a fhorbairt(1967)
 Faigheann Tionscadal Cosmeolaíochta an Ollnóvaagus Foireann Chuardaithe an tArd-Z Ollnova amach, tré Thíopa 1a Ollnóvaí a bhreathnú, go bhfuil fairsingiú na Cruinne ag luasghéarú (1998)

Bitheolaíocht
Bainistíocht acmhainní an chomhshaoil

Is éard is bainistíocht acmhainní an chomhshaoil ann ná bainistíocht na hidirghníomhaíochta agus tionchair na sochaithe daonna ar an chomhshaol. Níl i gceist, cé go d'fhéadfadh an teideal seo a thabharfadh le fios, bainistíocht na timpeallachta féin. Bíonn bainistíocht acmhainní an chomhshaoil ag iarraidh go mbíonn seirbhísí éiceachórais a chosaint agus a chothabháil i gcomhair na nglúnta daonna sa todhchaí, agus chomh maith leis go gcoinneofar ar bun sláine an éiceachóras trí bhreithniú a dhéanamh ar athróige timpeallachta, eiticiúla, eacnamaíocha, agus eolaíoch (éiceolaíoch).

Féach freisin
 Comhshaolachas
 Caomhnú chomhshaoil
 Gníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil

Tagairtí

Comhshaolachas
Geografaíocht dhaonna

Is í an gheografaíocht dhaonna an brainse de na heolaíochtaí sóisialta a dhéileálann le staidéar ar dhaoine agus ar a bpobal,
ar chultúir, ar gheilleagair agus a n-idirghníomhú leis an timpeallacht, ag tabhairt faoi deara a gcuid ceangal leis agus ar fud an spáis agus na háite. Mar disciplín intleachtúil, roinntear tíreolaíocht  go dtína fo-réimsí; tíreolaíocht fhisiceach agus tíreolaíocht dhaonna, an dara ceann ag díriú ar staidéar a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí an duine, ag cur i bhfeidhm modhanna taighde cáilíochtúla agus cainníochtúla.

Stair 
Níor aithníodh an tíreolaíocht mar disciplín foirmiúil acadúil go dtí an 18ú haois, cé gur thug go leor scoláirí faoi scoláireacht gheografach i bhfad níos faide, go háirithe trí chartagrafaíocht.

Bunaíodh an Cumann  Ríoga Geografacha ( Béarla:  Royal Geographical Society)  i Sasana sa bhliain 1830, cé nach bhfuair an Ríocht Aontaithe a céad Chathaoir sa tíreolaíocht go dtí 1917. Ba é Halford John Mackinder an chéad fhíorgheografach intleachtúil a tháinig chun cinn sa Ríocht Aontaithe , ceapadh é ina léitheoir ag Ollscoil Oxford sa bhliain 1887.

Bunaíodh an  National Geographic Society sna Stáit Aontaithe sa bhliain 1888 agus thosaigh sé ag foilsiú an iris National Geographic a tharraing aird an phobail ghinearálta ar fhaisnéise gheografaí. Le fada an lá tugann an Cumann tacaíocht do  thaighde agus oideachais geografach .

Tagairtí 

Antraipeolaíocht
Tíreolaíocht
Craobh Iomána Cúltaca Fé-25 na Mumhan

Is comórtas iománaíocht na Mhuman í Craobh Iomána Cúltaca Fé-25 na Mumhan (Béarla: Munster Under-25 Reserve Hurling Competition), a imrítear faoi cheannas Chumann Lúthchleas Gael. Comórtas bliantúil atá ann, ina glacann foirne idir-chontae na Mumhan páirt.

Foirne

Blianta

Naisc sheachtracha 

Craobhacha iomána
Craobh Iomána Fé-25 na Mumhan
Geografaíocht eacnamaíoch

Is éard is geografaíocht eacnamaíoch ann ná an staidéar ar shuíomh, dháileadh agus eagrú spásúil gníomhaíochtaí eacnamaíochta ar fud an domhain. Déanann sí ionadaíocht do fhoréimse traidisiúnta dhisciplín na tíreolaíochta. Mar sin féin, thug go leor eacnamaithe faoin réimse ar bhealaí is dual do dhisciplín na heacnamaíochta. 

Ghlac an gheografaíocht eacnamaíocha le cuir chuige éagsúla maidir le go leor ábhar éagsúla, lena n-áirítear suíomh na dtionscal, barainneachtaí an chruinneagáin (ar a dtugtar freisin "naisc"), iompar, trádáil idirnáisiúnta, forbairt, eastát réadach, uaisliú, geilleagair eitneacha , geilleagair inscne , teoiric  an chroíláir agus an imill, eacnamaíocht na foirme uirbí, an gaol idir an comhshaol agus an geilleagar (ag déanamh ceangail le stair fhada na dtíreolaithe a rinne staidéir ar chultúr-idirghníomhaíocht comhshaoil), agus an domhandú.

Tagairtí
Sainphointe (optic)

Bíonn sainphointe comhdhéanta de thrí phéire pointí atá lonnaithe ar an ais optúil de chóras optúil atá siméadracht rothlach agus fócasach, san optic Ghauss. Iad seo na pointí fócasacha, an príomhphointe, agus na pointí nódacha. I gcomhair na gcóras idéal , cinntear na hairíonna bunúsacha íomháithe, mar méid na híomhá , suíomh, agus treoshuíomh go hiomlán de réir suíomh na sainphointí; i ndáiríre ní bhíonn ach ceithre pointe riachtanach: na pointí fócasacha agus an príomhphointe nó na pointí nódacha. I gcleachtas, is é an scáthán plánach an t-aon córas idéalach a baineadh amach, mar sin féin, úsáidtear na sainphointí go forleathan chun  garmheastachán a dhéanamh ar iompar na gcóras fíoroptiúil.
Soláthraíonn sainphointí bealach anailíseach dúinn chun córais le go leor comhpháirteanna a shimpliú, rud a ligeann dúinn an saintréithe íomháithe an chórais a dhearbhú go neasach le ríomhanna simplí a dhéanamh.

Míniú 
,

Nótaí agus tagairtí
Britain's Got Talent (sraith 11)

Is comórtas tallainne teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Britain's Got Talent, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007. Thosaigh an t-aonú sraith déag ar 15 Aibreán 2017 agus chríochnaigh sé ar an 3 Meitheamh 2017.

B'iad Simon Cowell, Amanda Holden, Alesha Dixon agus David Walliams na breithimh don tsraith seo. Bhuaigh Tokio Myers an tsraith le 24.2% den vótaí agus Issy Simpson ag teacht sa dara háit.

Ceannais (3 Meitheamh)
Thóg an cheannais ar siúl ar an 3 Meitheamh.

Rátálacha

Tagairtí 

Britain's Got Talent
2017 séasúir teilifíse
Leathanach gréasáin dinimiciúil

Is éard is leathanach gréasáin dinimiciúil ann ná leathanach gréasáin a sholáthraíonn ábhar saincheaptha don úsáideoir atá bunaithe ar thorthaí cuardaigh nó iarratas éigin eile. Freisin tugtar "HTML dinimiciúil" nó "ábhar dinimiciúil" orthu. Úsáidtear an téarma "dinimiciúil" nuair a thagraítear do leathanaigh Ghréasáin idirghníomhacha a cruthaíodh le haghaidh gach úsáideoir faoi leith, i gcodarsnacht leis na billiúin leathanaigh Ghréasáin statacha nach n-athraíonn.

Tá dhá príomh-chomhpháirteanna ag leathanaigh gréasáin dinimiciúla; stíl an leathanaigh, agus eolas. Cruthaítear stíl an leathanaigh ag baint úsáide as uirlisí cosúil le HTML, CSS, JavaScript srl. cé go mbíonn an t-eolas á stóráil i mbunachar sonraí ar leithligh. Nuair a huaslódáiltear leathanach dinimiciúla i mbrabhsálaí, iarrann sé ar an mbunachar sonraí i gcomhair faisnéise a chur ar fáil, ag brath ar ionchur an úsáideora. Nuair a fhaigheann an leathanach an t-eolas seo ón bhunachar sonraí, cuirtear an cód stíleála i bhfeidhm air agus taispeántar an leathanach gréasáin air agus taispeántar an leathanach gréasáin don úsáideoir mar thoradh.
Mar shampla, ar shuíomh gréasáin siopadóireachta ar líne, má roghnaíonn tú fón amháin a fheiceáil, cuireann an bunachar sonraí eolas amach chugat faoin fhón sin amháin. Fanann an leathanach sin agus a thaispeáint mar an gcéanna, ach athraíonn an t-eolas de réir d'iarratais.

Chomh maith le bunachar sonraí, tá liosta fada de theicneolaíochtaí gur féidir a úsáid chun leathanaigh gréasáin dinimiciúla a dhéanamh. Seo a leanas cuid de na scripteanna is coitianta gur féidir leo idirghníomhú le bunachar sonrai: PHP, asp, ASP.net, Perl, agus Python. Is teangacha scriptithe an fhreastalaí iad seo agus fanann an cód ar an bhfreastalaí. Murab ionann agus JavaScript (teanga scriptithe) a ritheann i do bhrabhsálaí. Faigheann agus tiomsaíonn na teangacha scriptithe seo ar thaobh an fhreastalaí eolas ón bhunachar sonraí agus seoltar é chuig an bhrabhsálaí.

Gréasán Domhanda
Léirmheas Leabhar

Clár léirmheastóireachta ar leabhair Ghaeilge atá á chraoladh ar TG4 ó 25 Eanáir, 2017 i leith é Léirmheas Leabhar. Róisín Ní Gairbhí a chuireann an clár i láthair.

Eipeasóidí

Tagairtí 

Cláir TG4
Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2017
Cláir Teilifíse Éireannacha
Cláir siamsaíocht
Ionghabháil Texas

Is éard is Ionghabháil Texas ann ná corprú Phoblacht Texas i Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 1845, agus glacadh isteach í mar an 28ú stáit ar 29 Nollaig, 1845.

D'fhógair Poblacht Texas a neamhspleáchas ó Phoblacht Mheicsiceo ar an 2 Márta, 1836. Ag an am sin bhí an chuid is mó de dhaonra Texas ar son  ionghabháil na Poblachta ag na Stáit Aontaithe. Bhí ceannaireacht an dá pháirtí polaitíochta  mór , an páirtí Daonlathach agus na Fuigeanna, ina gcoinne, mar gur mheas siad go raibh a lán daorsheilbhe ann sa réigiún, rud a chuirfeadh isteach ar aeráid so-ghalaithe pholaitiúil na linne sin, agus conspóidí sa Chomhdháil faoi ar son - agus frith-sclábhaíocht  ag dul ar aghaidh . Ina theannta sin, ba mhian leo cogadh le Meicsiceo a sheachaint, rialtas a dhiúltaigh aitheantas a thabhairt do fhlaitheas a cúige ceannairceach sa tuaisceart. Agus eacnamaíoch an Chúige ag laghdú sna luath 1840í, d'eagraigh Uachtarán Phoblacht Texas, Sam Houston, cainteanna le Meicsiceo chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht aitheantas oifigiúil a fháil maidir le neamhspleáchas a bhaint amach, le Rialtas na Breataine Móire ag déanamh idirghabháil eatarthu.

Nótaí
Stáisiún Charraig Thuathail

Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i gCarraig Thuathail i gContae Chorcaí é Stáisiún Charraig Thuathail.

Contae Chorcaí
Stáisiúin iarnróid i gCorcaigh
Thomas Piketty

Eacnamaí mór le rá as an Fhrainc is ea Thomas Piketty (a rugadh ar an 7 Bealtaine 1971) a oibríonn ar shaibhreas agus éagothroime ioncaim. Tá sé ina ollamh (directeur d'études) ag an École des Hautes Études en Sciences Sociales (EHESS), cathaoirleach ar an École d’Économie de Paris agus ollamh ag London School of Economics.

Údar an leabhar sárdhíola ′′Le Capital au XXIe siècle′′ ( Gaeilge: Caipitil sa Fiche Chéad hAois ) (2013), is ea Piketty,, a leagann béim ar théamaí a chuid oibre ar chomhchruinniú  agus dháileadh an tsaibhris thar 250 bliain anuas. Áitíonn an leabhar go bhfuil an ráta aisfhilleadh caipitiúil i dtíortha forbartha go leanúnach níos mó ná an ráta fáis sa gheilleagar, agus go mbeidh fadhb an neamhionannais saibhris ag méadú sa todhchaí. Chun aghaidh a thabhairt ar an bhfadhb, molann Piketty athdháileadh na maoine tré cháin rachmais domhanda a chur i bhfeidhm.

Beathaisnéis 
Rugadh Piketty i mbruachbhaile de chuid Clichy, Hauts-de-Seine. Bhí a thuismitheoirí bainteach le grúpa Trotscaíoch agus le hagóidí na Bealtaine 1968 i bPáras, ach d'éirigh siad as an seasamh polaitiúil seo sular rugadh Piketty. Thug a chuairt ar an Aontas Sóivéadach sa bhliain 1991 fianaise a dhóthain dó tacaíocht a thabhairt don chaipitleachas, mhaoin phríobháideach, agus ar an mhargadh. 

I mí Dheireadh Fómhair 2021, dhearbhaigh Thomas Piketty ar an airgeadra a úsáidtear in Iarthar na hAfraice ina labhraítear Fraincis agus i Lár na hAfraice ina labhraítear Fraincis “Le leanúint de labhairt i 2021 faoi Franc CFA, is cineál aimhrialtachta é”. is airgeadra suaite i bhfad é an CFA Franc..

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1971
Daoine beo
Eacnamaithe
Vallisneria spiralis

Planda atá ar fáil coitianta go leor san uisceadán is ea Vallisneria spiralis, ar a dtugtar freisin miléarach, nó féar ribíneach agus is planda é gur fearr leis solas maith agus substráit ilchothaitheach. San fhiántas, is féidir  a fháil i réigiúin thrópaiceacha agus fho-trópaiceacha  ar fud an domhain. Bíonn duilleoga caol, líneach aici le raon dathanna éagsúla ó liath-ghlas go scothdhearg agus fásann siad suas go dtí 3 troigh (1 m) ar fhad agus suas go dtí 0.75 orlach ar leithead. Tá V. spiralis moinéiciach le bláthanna a fhásann ar ghais fhada bhíseacha a bhriseann ar shiúl ón phlanda agus a shnámhann ar dhromchla an uisce. Níor tugadh faoi deara na síolta ag péacadh in uisceadáin, in ionad sin áfach, is minic a phóraítear í tré  reathairí agus dá thoradh sin féadtar dlúthsheastáin a fháil.

Hydrocharitaceae
Plandaí a tuairiscíodh sa bhliain 1753
Plandaí fionnuisce
Liosta speicis plandaí fionnuisce
Striano

Común de chuid Chathair Napoli, in Campania, san Iodáil, is ea Striano, agus é suite i nGleann an tSarno. Ar 1 Eanáir 2017 measadh 8,523 duine a bheith ina gcónaí ann. Ba eachtrannaigh iad 666 duine, orthu siúd 339 ó Mharacó agus 77 ón tSín. Tá geata i seanbhalla an bhaile ar a dtugtar Porta Civica di San Nicola (Geata Cathartha San Nioclás) nó Arco di Striano (Áirse Striano).

Nótaí
Oileán an Choraintín

Oileán é Oileán an Choraintín (Béarla: Ellis Island) atá suite i mBá Uachtarach Nua-Eabhrac (Upper New York Bay) agus é ina lárionad inimirce sna blianta 1892-1954. I rith na mblianta sin tháinig dhá mhilliún déag d'inimirceánaigh go Stáit Aontaithe Mheiriceá trí Oileán an Choraintín.

Stair 
Sna 19ú haois ar dtús, ní raibh san oileán ach dún agus bunáit le haghaidh longa an chabhlaigh mhíleata. 

Triomaíodh cuid mhór de grinneall na mara timpeall ar an oileán sna blianta 1892-1934, agus cuireadh na tailte nua leis an oileán. 

Sa bhliain 1965 rinneadh séadchomhartha náisiúnta den oileán in éineacht le Dealbh na Saoirse.

Sa bhliain 1990 cuireadh iarsmalann imirce ar bun san oileán.

Sa bhliain 1998 d'fhoráil Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe gur le Stát New Jersey a bhaineann an chuid is mó den oileán. Ba é an tuiscint a bhí ag na daoine ar feadh na mblianta fada gur cuid de Stát Nua-Eabhrac a bhí san oileán.

Nua-Eabhrac (cathair)
New Jersey
Inimirce
Rutúlaigh

Is grúpa eitneach Eorpach iad na Rutúlaigh. Is í an Rutúilis a bpríomhtheanga. Tá cónaí orthu sa Dagastáin agus san Asarbaiseáin. Líon iomlán de thart ar 55,000–60,000.

Grúpaí eitneacha
Grúpaí eitneacha san Eoraip

Naisc sheachtracha 
 rutulia.com — Láithreán gréasáin náisiúnta Rutúlach
Maintlín (geolaíocht)

Is éard is maintlín ann ná ciseal taobh istigh de phláinéad domhanda. Le haghaidh foirmíochta, caithfidh rinn pláinéadach bheith mór go leor chun phróiseas na  difreála pláinéidí, tré dhlús, a bheith críochnaithe aige.
Tá an maintlín timpeallaithe ag an screamh. Bíonn an maintlín déanta as carraig  sileacáite sna pláinéid dhomhanda (An Domhain,Véineas,Mars agus Mearcair), san Ghealach, sna dhá cheann de ghealacha Iúpatair (Io agus Europa) agus san astaróideach Vesta.
Tugann léirmhíniú sonraíochtaí, ó spásárthaí, le fios go bhfuil maintlín déanta as oighir nó substaintí so-ghalaithe soladacha eile, ag ghealach Iúpatair ([[Ganymede (gealach)|Ganymede[[agus Callisto), chomh maith le Tíotán agus Tríotón.

Domhain maintlín

Tagairtí

 

Creathanna talún
Geolaíocht
Seismeolaíocht
Jean Bodel

Trouvère-oirfideach ón gcathair Arras na Fraince ab ea Jean Bodel, nó Jehan Bodel. Do rugadh é thart ar an mbliain 1165 agus do fuair sé bás thart ar an mbliain 1210. Do bhain sé clú agus cáil amach leis na chansons de geste agus na fabliaux a scríobh sé as Sean-Fhraincis.

Is é Bodel a scríobh an Chanson des Saisnes (Gaeilge: 'Bailéad na Sacsanach'), bailéad faoin gcogadh a chuir Séarlas Mór ar na Sacsanaigh agus ar a dtaoiseach, Widukind - nó Guiteclin, mar a thugann Bodel air. Scríobh Bodel an Jeu de saint Nicolas (Gaeilge: 'Dráma Shan Nioclás') leis. Dráma is ea an Jeu de saint Nicolas a insíonn faoin gcaoi ina gcuireann San Nicolás ar ghadaithe, gadaithe a bhí tar éis ciste a ghoid ón rí, an ciste sin a thabhairt thar n-ais. Chomh maith leis an ndá phíosa sin, do scríobh Bodel go leor fabliaux, Brunain la vache au prêtre (Gaeilge: 'Brunain, bó don sagart') ina measc.

Dob é Bodel an chéad duine, a bhfuil aithne againn air, a chuir ord ar na hábhair fhinscéalacha agus na ciogail liteartha a mbunaíodh scríbhneoirí Fraincise na Meánaoise a gcuid saothar orthu. Roinn sé na hábhair agus na ciogail sin i dtrí fhoghrúpa: an matière de Rome (Gaeilge: 'Ábhar na Róimhe'), nó na scéalta a bhaineann leis an Ré Chlasaiceach; an matière de Bretagne (Gaeilge: 'Ábhar na Breataine'), nó na scéalta a bhaineann leis an Rí Artúr; agus an matière de France (Gaeilge: 'Ábhar na Fraince'), nó na scéalta a bhaineann le Séarlas Mór agus na ridirí a bhí aige.

Sa bhliain 1202, tháinig an lobhra ar Bhodel agus chuaigh sé isteach i lobharlann, áit inar chaith sé na blianta deireanacha dá shaol. Agus an lobhra tagtha air, scríobh sé Congés (Gaeilge: 'Beannachtaí an té a imíonn'), sa dán sin chuir Bodel a bheannacht lena chairde agus leis an gcathair inar rugadh é. Ní hé An Bás ábhar an dáin a scríobh Bodel, ach bás an fhile féin. Ós rud é go bhfuil sé bunaithe ar phearsa agus ar shaol an fhile, tá áit lárnach ag an ndán seo i stair litríocht na Fraince: Ba iad Congés le Bodel agus na Rainn faoin mBás a scríobh Hélinand de Froidmont a chuir tús le modh nua filíochta i dtraidisiún na Fraince, filíocht phearsanta. Is filíocht den saghas sin a scríobhfadh Rutebeuf, duine desna filí Francacha is iomráití díobh siúd a scríobh sa Meánaois.
Cearáité

Is córas oirthearach na comhrac neamharmtha ina bhfuil na lámha agus cosaí a fheidhmiú chun paltóga a thabhairt agus a bhlocáil, imeartha go forleathan mar spórt é Cearáité.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Cearáité
Spórt
Ealaín oscartha
Ráth Mealtain

Baile i gContae Dhún na nGall is ea Ráth Mealtain. Sa bhliain 2016, bhí 1,266 dhuine ina gcónaí sa bhaile.

Tá Ráth Mealtain suite ag béal Abhann na Leanainne, 13 chiliméadar ó thuaidh de Leitir Ceanainn agus 8 gciliméadar soir ó dheas de Bhaile na nGallóglach, ar bhruach thiar Loch Súilí.

Stair 
Is díol suntais é Ráth Mealtain mar gurb é ceann de na bailte is líonmhaire Preispitéireach i bPoblacht na hÉireann: cé go bhfuil na Preispitéirigh ina mionlach sa bhaile, tá dúchas Preispitéarach láidir aige. Tá  an foirgneamh is sine a tógadh in Éirinn le haghaidh an adhraithe Phreispitéaraigh sa bhaile: an Seanteach Tionóil ar Lána an Chúil. Is é Ráth Mealtain áit bhreithne Phroinsiais Makemie fosta, duine de bhunaitheoirí an Phreispitéarachais sna Stáit Aontaithe. Mar gheall ar éagsúlacht creidimh an bhaile, tá trí eaglais aige, in ainneoin laghad coibhneasta an daonra: eaglais Chaitliceach, eaglais Phreispitéireach, agus eaglais de chuid Eaglais na hÉireann.

Bhí an baile ina chalafort tábhachtach sa 18ú aois; d'onnmhairítí líon, a d'fhásaítí go logánta agus a phróiseáiltí sa bhaile ag ionad ar a dtugtar an Tanyard, agus gaineamhchloch Chloch Chionnaola amach as, agus bhíodh longa ag seoladh go rialta idir Ráth Mealtain, Nua-Eabhrac, agus Kingston, Iamáice, ag iompú ar ais go Ráth Mealtain táirgí talmhaíochta a bhíodh déanta ag an tseirbhís dintiúir agus ag an sclábhaíocht sna Meiriceáithe, i measc rudaí eile. Chaill an baile tábhacht mar chalafort nuair a d'éirigh na longa rómhór don bhaile agus a d'aistrigh an chuid is mó den cheird seo go dtí calafort Dhoire Cholm Cille, a bhí in ann freastal ar na longa móra seo. Sa 19ú aois, osclaíodh iarnród idir Doire agus Leitir Ceanainn, an baile atá anois mar lár eacnamaíochta an chontae, ach níor fhadaíodh é riamh go Ráth Mealtain, rud a chuir níos mó fós le claochlú coibhneasta an bhaile. Ina ainneoin sin, tá a ché agus a stórais shainiúla ag an bhaile go fóill, a úsáidtear ina lán saothar ealaíne a thaispeánann an baile.

Féilte 
Tarlaíonn Féile na Leannaine gach samhradh sa bhaile ón bhliain 1970. Ó 2015, is é Ráth Mealtain baile óstach don fhéile snagcheoil ghiofóige Django Sur Lennon chomh maith, a tharlaíonn i Mí Mheán Fómhair, féile ar bhunaigh an bhanna cheoil La Pompe í, agus a thógann inspioráid ón fhéile cháiliúil Festival Django Reinhardt taobh amuigh de Pháras.

Sa chultúr choiteann 
Ba é Ráth Mealtain suíomh an tsrutha teilifíse The Hanging Gale, a cuireadh amach sa bhliain 1995, a d'inis scéal an Ghorta Mhór, agus rinne cuid mhaith den scannánaíocht don scannán Aithrí, a léiríodh ar TG4 i Mí Aibreáin 2019, sa bhaile agus ina thimpeall. Tá an baile ina shuíomh tábhachtach don úrscéal The Four Feathers, le A.E.W. Mason, chomh maith.

Tábla daonra 
Déantar cur síos ar athruithe i ndaonra an bhaile sna blianta anuas sa tábla seo thíos:

Naisc sheachtracha 

 Suíomh idirlín na féile Django Sur Lennon

Gailearaí

Tagairtí

Bailte i gContae Dhún na nGall
Finbarr Dwyer

Boscadóir  ó na hAoraí, as Corcaigh, ba ea Finbarr Dwyer (20 Meán Fómhair 1946 – 8 Feabhra 2014).  Bronnadh Gradam Ceoil air (Gradam Saoil TG4 sa bhliain 2010).

Bhí an uair dheiridh ar chas Finbarr go poiblí i dteach tábhairne Tigh Chóilí i nGaillimh sa bhliain 2008.

Tagairtí

Ceoltóirí Éireannacha
Daoine as Contae Chorcaí
Básanna in 2014
Caitriona Balfe

Ban-aisteoir agus mainicín Éireannach is ea Caitríona Balfe, a rugadh ar 4 Deireadh Fómhair 1979 i mBaile Átha Cliath. Aithníonn an saol mhór í go háirithe de bharr a ról mar Claire Fraser sa tsraith Starz úd Outlander, ról a bhuaigh Gradam People's Choice di faoi dhó agus dhá cheann de na Gradaim Saturn. Ainmníodh í faoi dhó do Ghradam Golden Globe mar "bhanaisteoir is fearr".

Tógadh Caitriona i dTigh Damhnata, i gContae Mhuineacháin. Tá Gaeilge líofa aici. Sa bhliain 1999, agus í ag déanamh staidéir i dTeach an Cheoil agus Dráma in Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath, taraiscíodh obair mainicín i bPáras. Chaith sí deich mbliana ag déanamh feachtas fógraíochta agus ag obair ar rúidbhealaigh sular iompaigh sí ar ais ar an aisteoireacht.

Mainicíneacht
Thug scabhta ó ghníomhaireacht mainicíneachta Balfe faoi deara agus í ag bailiú airgid ar son carthanachta taobh amuigh de shiopalann i mBaile Átha Cliath. Chuaigh sí leis an obair sin go lánaimseartha. Sna blianta 2002 agus 2003, thuill sí $300,000 nach mór ag obair mar mhainicín in Milan, san Iodáil, ach chuaigh an ghníomhaireacht bancbhriste agus ní bhfuair sí an t-airgead. Tharla rud cosúil leis sin arís sa bhliain 2009. (Mar gheall ar a leithéid bunaíodh an Model Alliance.)

Ag smaoineamh ar an seal a chaith sí ag mainicíneacht, dúirt Balfe "Modeling wasn't a passion of mine so that made it get old kind of quickly. I was getting very frustrated." Deir sí nach rachadh sí ar ais chuig an cheird sin go lánaimseartha.

Aisteoireacht
Chuaigh Balfe go Cathair Nua-Eabhrac mar a raibh mionpháirt aici sa scannán úd The Devil Wears Prada. Ansin chuaigh sí go Los Angeles agus rinne sí staidéar ar an aisteoireacht.

Tagairtí

Ban-aisteoirí Éireannacha
Daoine a rugadh i 1979
Daoine as Contae Mhuineacháin
Daoine beo
Mná Éireannacha
Steve Bannon

Gníomhaí den eite dheas agus polaiteoir Meiriceánach is ea Stephen Kevin "Steve" Bannon, a rugadh ar 27 Samhain 1953. Bhí sé  i gceannas ar Breitbart News go dtí 2018, suíomh idirlín den dú-eite dheas.

2016
Roimh an chéad phost polaitiúil, bhí Bannon i gceannas ar Breitbart News, a chuir sé síós air sa bhliain 2016 mar "an t-ardán don alt-right". 

Bhí Bannon ina phríomhfheidhmeannach ar fheachtas uachtaránachta Donald Trump sa bhliain 2016.   I ndiaidh an toghcháin, d'fhógair sé go n-éireofadh sé as a phost ag Breitbart.

Teach Bán, 2017
Ar an 28 Eanáir 2017, ceapadh Bannon ina Phríomh-straitéisí don Uachtarán Donald Trump sa Teach Bán faoi Donald Trump. I gcáil an phoist seo, d'fhreastail Bannon go rialta ar Choiste na bPríomhaithe de Chomhairle Náisiúnta um Éigeandála na Stát Aontaithe.

Thug Trump bata agus bóthar dó ar an 18 Lúnasa 2017. Thuairiscigh an New York Times gur dhíbir an tUachtarán féin ón Teach Bán Bannon, mar gheall ar an nasc atá aige is cosúil le grúpaí atá go mór ar an eite dheis. Ach dúirt Bannon gurb é fhéin a d'éirigh as.

2021-2022 
Tugadh ruathar faoi Theach na Parlaiminte i Washington D.C. in Eanáir 2021 agus é curtha i leith lucht tacaíochta Donald Trump go ndearna siad iarracht toradh thoghchán na huachtaránachta a chur ar neamhní.

Ar 22 Iúil 2022, fuarthas Bannon ciontach i 2 chúis bainteach le dimheas a léiriú do Theach na Comhdhála.  Bhí dlúthbhaint aige le hiar-Uachtarán Mheiriceá,Donald Trump sna cúiseanna gur dhiúltaigh sé fianaise nó cáipéisí a chur ar fáil do choiste roghnach i dTeach na nIonadaithe.

Féach freisin 

 Ruathar ar an gCaipeatól (2021)

Tagairtí

Daoine a rugadh i 1953
Daoine beo
Polaiteoirí na Stát Aontaithe
Pobalóirí
Cléithín

Is roinn loingeánach suite ag bun íochtarach na steirneam, nach gceangailte lena easnacha ar bith, agus cnámhaíonn de réir a chéile le linn an ré aosach é cléithín.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Córas cnámharlaigh
Corp an duine
Aisling Bea

Is scríbhneoir, ban-aisteoir agus fuirseoir Éireannach í Aisling Bea (gaelaítear a ainm mar Aisling Sullivan scaití; rugadh 4 Márta 1984, i gContae Chill Dara). Is gariníon scríbhneoir Éireannach Mícheal Ó Súilleabháin í.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1984
Scríbhneoirí Éireannacha
Ban-aisteoirí Éireannacha
Fuirseoirí Éireannacha
Daoine as Contae Chill Dara
Daoine beo
Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Mná Éireannacha
Eastát Star Monadh

Is eastát é Eastát Star Monadh (Stairmhonadh, Cnoc an Anfa nó Stormont Estate) in oirthear Bhéal Feirste, Contae an Dúin, Cúige Uladh. Tá príomhfhoirgnimh Rialtais Thuaisceart Éireann suite ann, agus tá coillte agus fearann páirce thart orthu.

Suite laistigh den bhaile fearainn 'Baile Lios na Scáth' (Béarla: Ballymiscaw), ba leis an t-Urramach John Cleland an eastát ar dtús. Ainmníodh an áit i gcuimhne dúiche i Siorrachd Pheairt agus ciallaíonn an focal 'Stairmhonadh' ; "thar an móinteach" (móinteán).

Rialacháin Stairmhonaidh 
Bíonn na rialacháin lena rialaítear úsáid an eastáit seo ar thaispeáint ar an bhealach isteach. Achtaíodh iad ar dtús ar an 31 Deireadh Fómhair 1933, in ordú na hAireachta Airgeadais. Leasaíodh iad seo ar dheireadh thiar agus seo a leanas na rialacháin atá i bhfeidhm faoi láthair:
 The Stormont Estate Regulations, 1933 
 The Stormont Estate Amendment Regulations (Northern Ireland), 1951
  The Stormont Estate Amendment Regulations (Northern Ireland), 1958

Féach freisin 

 Parlaimint Thuaisceart na hÉireann
 Tionól Thuaisceart Éireann

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 Thionól Thuaisceart Éireann - Eastáit Stairmhonaidh
 Stormont Parkrun
Polaitíocht Thuaisceart Éireann
Bailte i gContae an Dúin
Tionól Thuaisceart Éireann
Dearg le Fearg

Feachtas polaitiúil agus sraith agóidí atá Dearg le Fearg ⭕, chun cur in aghaidh na n-ionsaithe a bhí á ndéanamh ar an Ghaeilge.  Bunaíodh Conradh na Gaeilge an feachtas sa bhliain 2013. Ar an 15 Feabhra 2014, eagraíodh mórshiúl i mBaile Átha Cliath, le cur in iúl don rialtas go raibh pobal na Gaeilge “Dearg le Fearg”. Deich míle Gaeilgeoir ó fud an oileáin a bhailigh le chéile,  is cosúil, lena gcearta teanga a éileamh. Tá agóid á heagradh don 21ú lá Bealtaine i mBéal Feirste.

Cúlra 
Chuir an Comhaontú Chill Rímhinn sa bhliain 2006 roinnt dualgas agus coimitmintí ar bun a chaithfear a chomhlíonadh i dTuaisceart Éireann, ina measc bhí Acht na Gaeilge.  Gheall Rialtas na Breataine in Aguisín B go mbeadh Acht Teanga Ghaeilge ann:"‘agus go oibreoidh sé i gcomhar leis an Fheidhmeannas atá le teacht le forbairt na Gaeilge a mhéadú agus a chosaint."

An "Dream Dearg" 
Tháinig an "Dream Dearg" le chéile sa bhliain 2016 mar gheall ar an fhrustrachas i measc phobal na Gaeilge sa Tuaisceart faoi ionsaithe leanúnacha ar an Ghaeilge, is cosúil, ó rialtas agus ionadaithe pobail. "Acht na Gaeilge" sa Tuaisceart atá ag teastáil ón Dream Dearg, rud a chosnódh an Ghaeilge óna leithéid d'ionsaithe amach anseo, dar leo. Chuaigh feachtas an Dream Dearg agus an íomhá den fháinne bhán ar chúlra dearg go mór i bhfeidhm ar na meáin shóisialta sa bhliain 2016/17.

Siombailí 
Tá ‘an fuilghrúpa O’ ar an gcúigiú straoiseog is mó úsáid i measc na nGael ar Twitter. Ní cúrsaí fola ná leighis a bhíonn i gceist ag lucht labhartha na Gaeilge nuair a bhíonn an straoiseog seo in úsáid acu, ainneoin teideal oifigiúil na siombaile, ach ‘Dearg le Fearg’. Tá an ciorcal bán ar chúlra dearg tarraingthe ag lucht an fheachtais chucu féin mar shuaitheantas idirlín. Tá leaganacha eile den chomhartha, mar shampla, ‘an ciorcal mór dearg’ ⭕,  ann freisin.

Amhrán "Dearg le Fearg"
Seo amhrán le Bunscoil Bheanna Boirche, Caisleán an Mhuillinn

Táimid dearg le fearg,Is tá bród inár nglór, Gaeil óga dhílis muid, Ag labhairt Gaeilge mar is cóir.

Is í teanga cheart na nGael í, Ag ár sinsir romhainn féin, Ba mhaith linn cothrom na féinne, Sin é ár mian.

Tá an Ghaeilge ar bharr na teangaAg gach duine againn go léir,An teanga aoibhinn is ársa atá, Fud fad an domhain faoin spéir.

Nach bhfuil níos fearr tuillte,Ag an teanga ghleoite seo,A bhí anseo linn le fada,Is a bheidh againn go deo?

Ach ní thig linn fanacht mar atá, Agus muid ag seasamh siar, Caithfidh rudaí bheith ceart is cothrom, Tá an méid sin iomlán fíor. 

Níl muid ag iarraidh barraíocht, cothromas sin an mhéid, Tá Gaeilge chomh tábhachtach le teanga ar bith,Creid nó ná creid.

Éistigí linn anois a chairde, Le guth geal glórach Gaelach, Scairtimid amach os ard Le crógacht agus misneach,

Is Gaeil muidne, Is táimid iontach bródúil as, Níor mhaith linn anois, Ach cearta, cóir is meas.

Féach freisin
 An "Dream Dearg" ar Facebook
 An "Dream Dearg" ar Twitter
Litir a scríobh Pobal agus Turas sa bhliain 2014
Feachtas "Stádas" (2004-2005)

Tagairtí 

Na Trioblóidí
Stair Thuaisceart Éireann
Grúpaí Gaeilge
Conradh na Gaeilge
Conor Murphy

Is polaiteoir de chuid Shinn Féin é Conor Terence Murphy (rugadh ar 10 Iúil 1963 é) agus tá sé ina Chomhalta de Thionól Reachtach Thuaisceart Éireann don Iúr agus Ard Mhacha. Bhí sé ina Fheisire Parlaiminte do Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha ó 2005 go dtí 2015.

Rugadh Murphy i gCamloch, Ard Mhacha Theas agus chuaigh sé san IRA Sealadach, le linn stailceanna ocrais 1981.Sa bhliain 1982,  gearradh pionós cúig bliana i bpríosún  air, as ballraíocht san IRA agus as pléascán a bheith ina sheilbh aige.

Idir 1989 agus 1997, bhí sé ina chomhairleoir ar Chomhairle Ceantair an Iúir agus Mhúrn le haghaidh limistéar na bhFeadh, in Ard Mhacha Theas agus an Dún Theas, agus d'fhreastail sé mar ghrúpcheannaire an pháirtí ag an leibhéal sin.

Sa bhliain 1998, toghadh Murphy agus ball eile den pháirtí go Tionól Thuaisceart Éireann , do Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha. Atoghadh é féin, agus beirt eile dá chomhghleacaithe, ina gcomhaltaí den Tionól sa bhliain 2003. Tá sé ina chónaí i gCamloch, Contae Ard Mhacha, lena bhean, Catherine, a iníon, Áine agus a mhac, Oisín. D'fhreastail sé ar Choláiste Cholmáin san Iúr , Ollscoil na Banríona, Béal Feirste agus Ollscoil Uladh. 

Sa bhliain 2001, chuaigh sé san iomaíocht i gcomhair suíocháin i nDáilcheantar parlaiminte 'Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha'. Tháinig sé sa dara háit i ndiaidh an fhir a bhí ina fheisire don Dáilcheantar, mar a bhí, Séamus Mallon de chuid an PSDLO (Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre). Nuair a chinn Mallon ar gan seasamh sa toghchán arís, tháinig Murphy i dtreis agus toghadh é ar 5 Bealtaine 2005.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1963
Daoine beo
Alumni Ollscoil na Banríona, Béal Feirste
Baill Shinn Féin
Comhaltaí den Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann
Daoine as Contae Ard Mhacha
Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Fir
IRA Sealadach
Bagún

Táirge feola is ea bagún, ullmhaithe de ghnáth ó mhuiceoil agus leasaithe. Tá sé leasaithe ar dtús ag baint úsáide as cainníochtaí móra salainn, a phacáil le sáile nó a thirimphacáil , agus is é an toradh a fhaightear ná bagún úr nó bagún úrleasaithe (Béarla: green bacon) . D'fhéadfadh bagún úr a bheith triomaithe  ansin ar feadh seachtainí nó míonna san aer fuar, nó d'fhéadfadh sé a bheith bruite nó deataithe. De ghnáth cócaráiltear agus triomaítear bagún úr agus triomaithe sula n-itear é, go minic tré fhriochadh. Bíonn bagún bruite réidh chun a ithe, mar tá roinnt bagúin deataithe, ach d'fhéadfadh é a bheith cócaráilte níos mó, sula n-itear iad.

Ullmhaítear bagún ó ghearrthacha éagsúla feola. Is féidir é a dhéanamh ó thaobhghearrthacha  agus ó dhroimghearrthacha muiceola, nó ó bholg muiceola. Bíonn níos lú saille i dtaobhghearradh ná sa bholg. In Éirinn agus sa Ríocht Aontaithe, tugtar "bagún luain" nó "slisín bagúin" ar luan muiceola le roinnt boilg ceangailte leis, agus "bagún stríocach" ar bholg muiceola. D'fhéadfadh bagún a bheith ullmhú as ceann amháin de dhá dhroimghearradh ar leith: sailldhroim (Béarla: fatback), arb é fíorshaill beagnach, nó luan muiceola, a bhfuil an-thrua.

Tagairtí
Teoiric eolaíochta

Is éard is teoiric eolaíoch ann ná míniú dea-réasúnaithe ar ghné éigin den domhan nádúrtha, a fhaightear amach tríd an modh eolaíoch agus í a bheith tástáilithe arís agus arís eile agus a bheith daingnithe, más féidir ag baint úsáide as prótacal réamhshainithe i scríbhinn, de bharúlacha agus turgnaimh, Is iad teoiricí eolaíocha an cineál eolaíochta is is iontaofa, is déine, agus is cuimsithí.

Tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara go bhfuil an sainmhíniú de "teoiric eolaíochta" (go minic, craptha go débhríoch go "teoiric", ar mhaithe le gontacht, lena n-áirítear an leathanach seo) mar a úsáidtear sna disciplíní eolaíochta, difriúil go suntasach ó, agus i gcodarsnacht le, húsáid choiteann dhúchasach an fhocail "teoiric". Mar a úsáidtear go laethúil in urlabhra neamh-eolaíochta. Tugann "teoiric" le tuiscint go bhfuil rud éigin gan bhunús agus bunaithe ar thuairimíocht nó buille faoi thuairim, smaoineamh, nó, hipitéis; nuair a bhíonn díreach a mhalairt i gceist leis an fhocal 'teoiric' san eolaíocht.

Féach freisin 
 Occam ar Rásúir
 Teoirim
 Eolaíocht
 Modh eolaíoch

Tuilleadh léitheoireachta 
  Aiste ar an téamh domhanda antrapaigineach agus "teoiric" le Piers Sellers, meitéireolaí agus spásaire Briotanach-Mheiriceánach de chuid NASA

Tagairtí 

Modh eolaíoch