joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Eipigéanóm

Is éard is eipigéanóm ann ná taifead ar na hathruithe ceimiceacha ar phróitéiní ADN agus hiostón an orgánaigh; is féidir na hathruithe seo a sheachadadh le hoidhrecht ó ghlúin go glúin trí oidhreacht eipigéiniteach. Féadann athruithe ar an eipigéanóm athruithe a dhéanamh ar struchtúr na crómaitine agus feidhm an ghéanóim a athrú.    

Tá baint ag an eipigéanóm le léiriú na géine, forbairt, difreáil fíochán, agus cosc ​​eilimintí inaistrithe. Murab ionann agus an géanóm bunúsach atá statach den chuid is mó laistigh de dhuine aonair, is féidir an eipigéanóm a athrú go dinimiciúil ag coinníollacha comhshaoil.

Ailse 
I láthair na huaire, is ábhar gníomhach é an t-eipigéanóm ar thaighde ar ailse. Cuireann siadaí daonna isteach go mór ar mheitileadh ADN agus ar phatrúin mhionathraithe hiostóin. Is é an príomhthréith a bhíonn ar tírdhreach iomrallach eipigéanómach na cille ailse na hipimeitileadh  géanómaíoch uilíoch, oileáin CpG hipimeitileadhthionscnóir de ghéinte siad-sochtameall, cód athraithe históin le haghaidh géinte criticiúla agus caillteanas iomlán na hiostón H4 monaicéitilithe agus tríaicéitilithe.

Tionscadail mhóra taighde eipigéanómacha 
Mar réamhthionscadal do Thionscadal Eipigéanóim Daonna indéanta, tá sé mar aidhm ag Tionscadal Píolótach Ionaid Athraitheacha Mheitileach (IAM) a shainaithint agus a chatalóg sa ghéanóm daonna.  Anois, ceadaíonn dul chun cinn i dteicneolaíocht seicheamhaithe measúnacht a dhéanamh ar stáit eipigéanómeach an ghéanóm go léir a mheas trí mhodheolaíochtaí móilíneacha iolracha.  Tógadh nó moladh gléasanna micra- agus nanascála chun an  t-eipigéanóm a fhiosrú.

Féach freisin 

 Eipighéineolaíocht 
 Modhnú eipigéanóim

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 Reference Epigenome Mapping Consortium Homepage
 NCBI Epigenomics Hub
 NCBI Gene Expression Omnibus Epigenomics
 The Human Epigenome Atlas
 Roadmap Epigenomics Visualization Hub
 Roadmap Epigenomics Visualization Hub (load track hub)
  Human Epigenome Browser at Washington University
 Epigenome Browser UCSC mirror 
 Human Epigenome Project
 Cancer Research

Eipighéineolaíocht
Ejnar Hertzsprung

Réalteolaí Danmhargach a ea Ejnar Hertzsprung ( Cóbanhávan, 8 Deireadh Fómhair 1873 - Roskilde, 21 Deireadh Fómhair 1967 ) a d'aicmigh cineálacha réaltaí trí a ndathanna a cheangal lena lonrachas, leis an réalteolaí Alexander von Rasfeldt a rugadh san Eilvéis. Bhain sé cáil amach de bharr na léaráide a chruthaigh sé, sa bhliain 1911, agus go neamhspleách Henry Norris Russell freisin, léaráid  ina ndéantar na  dearbhméadaíochtaí (gile shainiúil) na réaltaí a bhreacadh i gcoinne a gcineálacha speictrim. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, cheangail Henry Norris Russell lonrúlacht le haicme speictreach. Ós rud é go léiríonn an dá rud an rud céanna, tugadh an Léaráid Hertzsprung-Russell air. D'oibrigh sé freisin mar cheimiceoir.

Astaróidigh aimsithe 

 (1702) Kalahari, 7 Iúil 1924. 
 (1627) Ivar, 25 Meán Fómhair 1929

Onóracha

Duaiseanna 

  

 Bonn Óir Royal Astronomical Society sa bhliain 1929 
 Catherine Wolfe Bruce Gold Medal sa bhliain 1937 .

Eapainm 

 Hertzsprung (cráitéar) ar an ngealach . 
 Astaróideach (1693) Hertzsprung .

Naisc sheachtracha 
 Bruce Medal page
 Awarding of Bruce Medal: PASP 49 (1937) 65
 Awarding of RAS gold medal: MNRAS 89 (1929) 404
) 404]

Cuntais iarbháis 

 AN 290 (1968) 287 (i nGearmáinis) 
 AN 291 (1969) 85 (i nGearmáinis) 
 JRASC 62 (1968) 137 
 Obs 87 (1967) 298 
 PASP 79 (1967) 638 
 PASP 80 (1968) 51 
 QJRAS 9 (1968) 337

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1873
Básanna i 1967
Réalteolaithe ón 20ú haois
Daoine ó Chóbanhávan
Réalteolaithe na Danmhairge
Fionnachtana asteroidí
Ceimiceoirí Danmhargacha
Domnu

I Miotaseolaíocht na nGael, dia na bhFomhórach agus oldia na bhFear Bolg ab ea Domnu.  De réir a nóis, d'adhradh na Fir Bolg na Fomhóraigh cloíte acu.  Bhí triúr mac aige Balar, Indech agus Ealatha, rud féin a thugann a thábhacht le fios.  Glaodh Indeach agus Éalaithe lena ainm athartha mac Dé Domnann, agus aithníodh Elatha fosta mar dhia Domhnann.  Bhí dream na bhFear Bolg ann a thug Fir Domnann orthu féin.

Foinsí
 Helmut Birkhan: Kelten. Versuch einer Gesamtdarstellung ihrer Kultur. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1997, ISBN 3-7001-2609-3, lch. 509 f.

Tagairtí

Miotaseolaíocht na nGael
Fir Domnann

I Miotaseolaíocht na nGael, dream de chuid na bhFear Bolg ba ea na Fir Domnann.

Sanasaíocht
Tá ainm na bhFear Domnann bunaithe ar an bhfréamh dumno-, domhan.  Feictear go minic an iarmhír -on mar chuid d'ainmneacha diaga Gallaigh agus Briotanaigh.  Is léir mar sin go gciallaíonn ainm na treibhe sa Bhreatain, na Dumnonii, ‘muintir/fir dhia an domhain'.  De bharr chosúlacht na n-ainmneacha, moladh go raibh chomh-bhunús acu.  Thug Ó Raghallaigh le fios, mar shampla, ina shamhail stairiúil gur dhream P-Ceilteach réamh-Gaelach ba ea iad a rinne ionradh ar oirdheisceart na hÉireann i dteannta leis na Galeóin.  Nó ghlactar go forleathan leis an smaoineamh seo inniu, ach is amhlaidh ina ainneoin sin go bhfuil nasc éigin idir an dá treibh.

Logainmneacha
I luath-litríocht na hÉireann, bhí cónaí ar na Fir Domnann i gCúige Laighean.  I ndán den 7ú haois, deirtear go raibh a thaoiseach, Mess-Telmann, ina rí ruireach na cúige, ag rialú o  rí-chathaoir ag Dún Ailinne.

Tá ainm na treibhe caomhnaithe sa logainm Inbhear Domhnann, cé go dtugtar an t-ainm Mullach Íde air inniu.  Ach is é dá a iarthuaisceart Mhaigh Eo is ea an ceantar a bhfuil an gaol is treise aige leis na Fir Domnann:  Iorrais Domnann (a bhfuil an barúntacht an lae inniu Iorras ainmnithe as) agus Magh Domnann agus Dún Domnann i ngar dó.

Tagairtí

Fir Bholg
Sex Aetates Mundi (Gaelach)

Croinic ghearr Mheán-Ghaeilge den 11ú haois is ea Sex Aetates Mundi.  Déantar cur síos ann ar stair Shean-Tiomnach, i bhfilíocht agus prós i ndiaidh a chéile, eagraithe ar an schema i Sex Aetates Mundi.  Caomhnaítear é i roinnt lámhscríbhinní, Leabhar na hUidhre san áireamh.

Tuilleadh le léamh
 Dáibhí Ó Cróinín, The Irish Sex Aetates Mundi, 1983.

Tagairtí

Litríocht na hÉireann
David Hasselhoff

Is aisteoir Meiriceánach é David Michael Hasselhoff a rugadh ar an 17 Iúil 1952 in Baltimore, Maryland. Tharraing sé aird air féin den chéad uair i ról an Dochtúra Snapper Foster sa sobalchlár úd The Young and The Restless. Bhí an phríomhpháirt mar Michael Knight ar Knight Rider aige. Ina dhiaidh sin, ghlac sé páirt Mitch Buchannon, mhaor snámha i gContae Los Angeles, California, ar an tsraith teilifíse sin Baywatch. Léirigh sé Baywatch freisin ó na 1990idí go 2001, an bhliain inar cuireadh críoch leis an tsraith faoin teideal Baywatch Hawaii. Bhí rólanna aige i roinnt mhaith scannán agus drámaí ar Broadway chomh maith.

Aisteoirí Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1952
Daoine beo
Trí Bhraon

Tríológ drámaí is ea Trí Bhraon le Darach Ó Scolaí. Leabhar Breac a d'fhoilsigh.

Drámaí 
Seo a leanas na trí chuid den tsraith:

 Coinneáil Orainn
 An Braon Aníos
 Craos

Téamaí 
Sraith dorcha grinn atá ann. Pléann sí le héigeandálaí éagsúla a bhíodh i mbéal a phobail tráth a fhoilsíodh í, m.sh. sceibhlitheoireacht Osama bin Laden, maraon le héigeandálaí atá fós ag bagairt, m.sh. scriosadh na timpeallachta agus tachtadh na Gaeltachta, agus saol na Gaeltachta agus na Gaeilge trí chéile.

Litríocht
Drámaí Gaeilge
Tríológa Gaeilge
Juglans

Is éard is crainn ghallchnó ann ná aon speiceas crainn sa ghéineas plandaí Juglans, an tíopaghéineas  den fhine Juglandaceae,  agus tugtsr gallchnóanna ar  síolta inite d'aon chrann den ghéineas Juglans. Is crainn dhuillsilteacha iad gach speiceas, 10-40  milliméadar, le 5–25 duillín; bíonn tar seomracha, carachtar roinnt leis na cnónanna eiteacha (Pterocarya), ach nach bhfuil ann sna hicearaí   (Carya) sa bhfine céanna. 

Síneann na 21 speiceas sa ghéineas trasna an tSean-Domhain mheasartha ó oirdheisceart na hEorpa soir go dtí an tSeapáin, agus níos leithne sa Domhan Nua ó oirdheisceart Cheanada siar go California agus ó dheas go dtí an Airgintín.

Sanasaíocht 
Eascraíonn an t-ainm coitianta gallchnó as Old English wealhhnutu, go huathoibríoch 'foreign nut' (ó wealh 'gall' + hnutu ''cnó'),  mar gur tugadh isteach é ón Ghaill agus ón Iodáil.  Ba é an t-ainm Laidineach ar an ngallchnó ná nux Gallica, "cnó na Gallice ". 

Tagann an t-ainm cineálach ón Laidin jūglans, rud a chiallaíonn 'gallchnó, crann gallchnó,'; dá bharr sin,  is giorrúchán jūglans de Jōvis glans 'cnó [an dia] Iúpatarnut of [an Dia]  Iúpatair'.

Béaloideas 
De réir traidisiúin ba chóir crann gallchnó a bhualadh. Bheadh sé seo chun adhmad marbh a bhaint agus foirmiú meathán a spreagúil.

Táirgeadh 

Sa bhliain 2014, ba é a bhí i dtáirgeadh domhanda gallchnónna (sa bhlaosc) ná 3.5 milliún tonna,  bhí an tSín chun tosaigh le 46% d'iomlán an domhain (tábla). Ar na táirgeoirí móra eile bhí na Stáit Aontaithe agus an Iaráin (tábla).

Saothrú agus úsáidí 

Is iad an dá speiceas is tábhachtaí ó thaobh na tráchtála de ná J. regia le haghaidh adhmaid agus cnónna, agus J. nigra le haghaidh adhmaid. Tá riachtanais cothaithe comhchosúla ag an dá speiceas agus fástar iad go forleathan i gcriosanna measartha. 

Is speicis atá éilitheach ó thaobh an tsolais iad gallchnónna a bhaineann leas as cosaint ón ngaoth. Tá gallchnónna an-triomach-chrua.

 
Juglandinae
Fagales
Cnónna agus síolta inite
Plandaí a úsáidtear i leigheas traidisiúnta na Síne
Patrick Peyton

Sagart Éireannach Caitliceach Rómhánach ab ea Patrick Peyton. Rugadh é in Áth Tí an Mheasaigh, Contae Mhaigh Eo ar an 9 Eanáir, 1909 agus fuair bás ar an 3 Meitheamh, 1992. 

Daoine a rugadh i 1909
Básanna i 1992
Daoine as Contae Mhaigh Eo
Sagairtí Caitliceacha ón 20ú haois
2019 agóidí Hong Cong

Is sraith léirsithe ar bun anois i Hong Cong, an tSín iad 2019 agóidí Hong Cong. 

Hong Cong
2019
Oenothera biennis

Speiceas den géineas Oenothera biennis (Gaeilge: An Choinneal oíche), dúchasach do Mheiriceá Thuaidh, ó Thalamh an Éisc siar go hAlberta, soir ó dheas go Florida, agus siar ó dheas go Texas, ach saothraithe is tugtha chun cineáil i gcuid mhaith tíortha eile. ó dhúchas do thoir agus lárnach Meiriceá Thuaidh, agus déantar é a nádúrthaiú go forleathan in áiteanna eile i réigiúin mheasartha agus fothrópaiceacha.  Déantar ola choinnle oíche (OCO) a tháirgeadh ón bplanda.

Éiceolaíocht 

Tá saolré dhá bhliain ( débhliantóg ) ag Oenothera biennis ag fás go 30–150 cm ar airde. Tá na duilleoga lansach, 5–20 cm ar fad agus 1–2.5  cm  ar leithead, a tháirgtear i róiséad teann sa chéad bhliain, agus ar gas go bíseach sa dara bliain. 

Maireann an bláth ó dheireadh an earraigh go deireadh an tsamhraidh. Tá na bláthanna heirmeafraidíteach, a tháirgtear ar spící arda agus ní mhaireann siad ach go dtí an meán lae dár gcionn. Osclaíonn siad go gasta gach tráthnóna ag léiriú seónna spéisiúla, agus uaidh seo an t-ainm “An sabhaircín tráthnóna” nó "evening primrose" sa Bhéarla..   

Is buí iad na bláthanna, 2.5–5 cm  trastomhas , le ceithre pheiteal déliopach. Tá patrún geal treorach neachtar,  dofheicthe ar an tsúil, ag struchtúr na mbláthanna  geal. Tá an patrún seo soiléir faoi sholas ultraivialait agus feiceálach dá pailneoirí, do leamhain, d'fhéileacáin, agus do bheacha . 

Cochall sorcóireacg an toradh 2–4 cm ar fhad agus 4–6  cm ar leithead, ina bhfuil go leor síolta fada 1-2 cm ar leithead, sceite nuair a scoiltear an cochall ina cheithre chuid le linn na haibíochta.  

Is bia tábhachtach d'éin iad na síolta.

Úsáidí

Úsáidí bia

Úsáidí míochaine

Éifeachtaí díobhálacha

Úsáid íocshláinte thraidisiúnta

Cleachtais talmhaíochta

Naisc sheachtracha 
Profile: Yellow Evening-primrose (Oenothera biennis)  Photos, Drawings, Text. (Wild Plants of Winnipeg from Nature Manitoba)

Plandaí inite
Plandaí faoi bhláth
 biennis
Flóra Mheiriceá Thuaidh
Plandaí míochaineacha Mheiriceá Thuaidh
Plandaí a bhfuil cur síos orthu i 1753
Bactris

Is géineas de  phailmeacha spíonacha é Bactris, atá dúchasach i Mheicsiceo Theas agus i Mheiriceá Láir agus i Muir Chairib. Is crainn bheaga iad an chuid is mó de na speicis thart ar 2 mhéadar ar airde, ach is crainn mhóra iad cuid acu agus is toir le gais faoi thalamh cinn eile. Tá comhdhuillí simplí nó cleiteacha acu  agus  torthaí buí, dearga nó corcra-dubh. Tá an ghéineas gaolmhar go dlúth le roinnt pailmeacha spíonacha - Acrocomia, Aiphanes, Astrocaryum agus Desmoncus. Tá torthaí roinnt speiceas inite, go háirithe B. gasipaes, agus úsáidtear cinn eile ó thaobh sláinte de nó le haghaidh tógála. 
 
Creidtear gur tháinig sinsear an ghéineas isteach i Meiriceá Theas le linn na tréimhse cailcí déanaí . Fuair William Baker agus Thomas Couvreur amach go raibh Bactris ar cheann de shé ghéineas pailme a thaispeáin na rátaí speiceasaithe is airde.

Cur síos 
Is iondúil go gclúdaítear na gais agus na duilleoga de speicis Bactris le spíní. Go ginearálta bíonn spíní ar idirnóidacha na ngas; i B. glaucescens agus B. setulosa cíonn spíní i láthair ar na nóid freisin. Ní bhíonn spíní ar ghais roinnt de na speicis.Tá duilleoga spíonacha ag gach speiceas; is minic a bhíonn na spíní cnuasaithe ar an pheitín nó ar an droimín. I roinnt speiceas eile ní fhaightear fhaightear spíní ach amháin ar bharra na nduillíní.  :

Tacsanomaíocht 

Bactris acanthocarpa Mart.
Bactris balanophora Spruce
Bactris barronis L.H.Bailey
Bactris bergantina Steyerm. 
Bactris bifida Oerst. 
Bactris brongniartii Mart.
Bactris caudataBactris coloniata L.H.BaileyBactris coloradonis L.H.BaileyBactris cruegeriana Griseb. & H.Wendl. ex Griseb. Bactris elegans Trail Bactris escragnollei Glaz. ex Burret Bactris dianeura
Bactris ferruginea Burret
Bactris formosa Barb.Rodr.
Bactris gasipaes H.B. & K. - pupuña o chontaduro
Bactris glandulosa Oerst. 
Bactris glaucescens Drude
Bactris gracilior Burret
Bactris grayumii de Nevers & A.J.Hend. 
Bactris guineensis (L.) H.E.Moore 
Bactris hatschbachii
Bactris hirta Mart.
Bactris hondurensisBactris humilis (Wallace) Burret Bactris killipii BurretBactris longiseta
Bactris maguirei (L.H.Bailey ex Maguire) Steyerm. 
Bactris major Jacq.
Bactris maraja Mart.
Bactris mexicana Mart.
Bactris militaris H.E.Moore
Bactris mollis Dammer 
Bactris monticola Barb.Rodr. 
Bactris nancibaensis Granv. 
Bactris paraensis Splitg. ex H.Wendl. 
Bactris paula L.H.Bailey  
Bactris pickelii Burret
Bactris pilosa P.Karst.
Bactris rhaphidacantha Wess.Boer 
Bactris riparia Mart.
Bactris setosa Mart.
Bactris sigmoidea Burret
Bactris simplicifrons Spruce
Bactris spinosa Appun
Bactris timbuiensis H.Q.B.Fern.  
Bactris wendlandiana Burret

Tagairtí
Víreas Heipitíteas C

Is víreas beag d'aigéad ribeanúicléasach (RNA) (30 go 38 nm ) é an víreas Heipitíteas C ( HCV, HCV ), le núicléachaipsid icisihéadrách agus  imchlúdaithe, a bhaineann leis an ghéineas Hepacivirus den fhine Flaviviridae . Tá slabhra aonair ag an géanóm le polaraíocht dhearfach, de 9.6 Kb a ionchorpraíonn polaipeiptíd aonair de thart ar 3000 aimínaigéad .

Stair 
I lár na 1970idí, scaip an nuacht go raibh na bainc fola truaillithe le gníomhaire anaithnid a bhí ina chúis le heipitíteas non A-non B. Sa bhliain 1989, tuairiscíodh an chéad seicheamh den víreas heipitíteas C.

Struchtúr agus timthriall víreasach 
Ba é an deacracht a bhaineann le víreas heipitíteas C a chothú ceann de na príomhbhacainní ar a staidéar domhain. D'éascaigh an fhionnachtain sa tSeapáin se tréithchineál de ghéinitíopa 2a an víris, ó othar Seapánach a raibh heipitíteas sciobtha air cultúr an víris seo idir 2001 agus 2003. Tugtar JFH-1 ar an tréithchineál seo ( Heipitíteas sciobtha Seapánach ). Bhí sé indéanta freisin víreas den géinitíopa 1a a fhás ó thréithchineál.

Géanóm

Próitéiní struchtúracha

Próitéiní neamhstruchtúrtha

Macasamhlú

Tagairtí 

Galair thógálacha
Let Me Up (I've Had Enough)

Is albam ón bhanna Tom Petty and the Heartbreakers é Let Me Up (I've Had Enough), a eisíodh ar an 21 Aibreán 1987.

Traic Liosta 
Gach amhrán le Tom Petty. (ach amháin iad le nótaí).

Taobh 1
"Jammin' Me" (Petty, Bob Dylan, Mike Campbell) – 4:09
"Runaway Trains" (Petty, Campbell) – 5:13
"The Damage You've Done" – 3:53
"It'll All Work Out" – 3:11
"My Life/Your World" (Petty, Campbell) – 4:40

Taobh 2
"Think About Me" – 3:45
"All Mixed Up" (Petty, Campbell) – 3:42
"A Self-Made Man" – 3:02
"Ain't Love Strange" – 2:40
"How Many More Days" – 3:18
"Let Me Up (I've Had Enough)" (Petty, Campbell) – 3:31

Singlí  
"Jammin' Me" -18 Aibreán, 1987
"Runaway Trains" - 1987
"All Mixed Up" - 1987
"Think About Me" - 1987

Foireann 
Tom Petty -  Giotár, Fonnadóireacht, léiritheoir
Mike Campbell –  Giotár,léiritheoir, méarchlár, maindilín, ucailéile, cnaguirlisí
Benmont Tench – pianó, méarchlár, orgán, vibreafón, sintéiseoir
Howie Epstein – dordghiotár, fonnadóireacht taca
Stan Lynch – drumaí, cnaguirlisí

Tagairtí 
1987 Albaim
Dominic Raab

Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea Dominic Rennie Raab. Rugadh é i mBuckinghamshire ar an 25 Feabhra 1974.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1974
Daoine beo
Alumni Ollscoil Oxford
An Páirtí Coimeádach
Dlíodóirí Shasana
Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Fir
Taidhleoirí Briotanacha
Dennis Skinner

Polaiteoir de chuid Pháirtí an Lucht Oibre sa Ríocht Aontaithe is ea Dennis Edward Skinner. Rugadh é i gClay Cross, Derbyshire ar an 11 Feabhra 1932. 

Daoine a rugadh i 1932
Daoine beo
Daoine Sasanacha
Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Fir
Gníomhaithe
Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)
Sóisialaithe
Mark Tami

Polaiteoir de chuid Pháirtí an Lucht Oibre sa Ríocht Aontaithe is ea Mark Richard Tami. Rugadh é in Enfield Town ar an 3 Deireadh Fómhair 1962. 

Daoine a rugadh i 1962
Daoine beo
Daoine as Londain
Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Fir
Gníomhaithe
Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)
Polaiteoirí na Breataine Bige
Sóisialaithe
Angela Rayner

Polaiteoir de chuid Pháirtí an Lucht Oibre sa Ríocht Aontaithe is ea Angela Rayner. Rugadh í Angela Bowen  i Stockport ar an 28 Márta 1980.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1980
Daoine beo
Daoine Sasanacha
Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Gníomhaithe
Mná
Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)
Sóisialaithe
Into the Great Wide Open

Is albam ón bhanna Tom Petty and the Heartbreakers é Into the Great Wide Open, a eisíodh ar an 2 Iúil 1991.

Traic Liosta 
Gach amhrán le Tom Petty agus Jeff Lynne (ach amháin iad le nótaí).

Taobh 1
"Learning to Fly" – 4:02
"Kings Highway" (Petty) – 3:08
"Into the Great Wide Open" – 3:43
"Two Gunslingers" (Petty) – 3:09
"The Dark of the Sun" – 3:23
"All or Nothin'" (Petty, Mike Campbell, Lynne) – 4:07

Taobh 2
"All the Wrong Reasons" – 3:46
"Too Good to Be True" (Petty) – 3:59
"Out in the Cold" – 3:40
"You and I Will Meet Again" (Petty) – 3:42
"Makin' Some Noise" (Petty, Campbell, Lynne) – 3:27
"Built to Last" – 4:00

Singlí  
"Learning to Fly" - 17 Meitheamh, 1991
"Into the Great Wide Open" - 9 Meán Fómhair, 1991
"Out in the Cold" - 1991
"Too Good to Be True" - 1992
"Kings Highway" - 1992
"Makin' Some Noise" - 1992
"All or Nothin'" - 1992

Foireann 
Tom Petty -  Giotár, Fonnadóireacht, léiritheoir, méarchlár
Mike Campbell –  Giotár, méarchlár
Benmont Tench – pianó, méarchlár, cairdín
Howie Epstein – dordghiotár, fonnadóireacht taca
Stan Lynch – drumaí, cnaguirlisí

Breise
Jeff Lynne – Giotár, dordghiotár, fonnadóireacht taca, pianó, sintéiseoir, cnaguirlisí, maisíocht fuaime, léiritheoir
Roger McGuinn – fonnadóireacht taca ar "All The Wrong Reasons"
Richard Tandy – sintéiseoir ar "Two Gunslingers"

Tagairtí 
1991 Albaim
Gordon Ramsay

{{Infobox chef |name=Gordon Ramsay|honorific_suffix=|image=Gordon Ramsay colour Allan Warren.jpg|caption=Ramsay in 2010|birth_name=Gordon James Ramsay|birth_date=|birth_place=Johnstone, Renfrewshire, Scotland|style=French, Italian, British|spouse=|children=5, including Matilda|ratings=Michelin Stars Good Food Guide |restaurants=|television={{Plainlist|
 Boiling Point
 Kitchen Nightmares
 Gordon Behind Bars
 Gordon Ramsay: Cookalong Live
 Gordon Ramsay's Home Cooking
 Gordon Ramsay's Ultimate Cookery Course
 Gordon Ramsay's 24 Hours to Hell and Back
 Gordon Ramsay: Uncharted
 Gordon's Great Escape Hell's Kitchen (UK TV series) Hell's Kitchen (U.S. TV series) Hotel Hell MasterChef (US) MasterChef Junior Ramsay's Best Restaurant Ramsay's Kitchen Nightmares The F Word}}|prevrests=|website=}} Is  cócaire, taiscéalaí, scríbhneoir, pearsantacht teilifíse agus léirmheastóir bia de chuid na Breataine é Gordon James Ramsay OBE (a rugadh 8 Samhain 1966). Rugadh é i Johnstone, Albain, agus tógadh é i Stratford-upon-Avon, Sasana. Bronnadh 16 réalta Michelin air an iomlán ar a chuid bialanna agus faoi láthair tá seacht gcinn ag na bialanna atá aige.  Tá trí réalta Michelin ag a bhialann is tábhachtaí, Bialann Gordon Ramsay i Chelsea, Londain ón bhliain 2001 anuas. Thosnaigh a shaol gairimiúil i dteilifís le sraith teilifíse na Breataine Boiling Point'' i 1998, bhí 2004 ina cheann de na príomhchócairí is cáiliúla agus is mó tionchair sa Ríocht Aontaithe.

Tagairtí

Daoine beo
Daoine a rugadh i 1966
Immacallam in dá Thuarad

Sampla de chomhrá Ollaimh is ea Imagallamh an Dá Saoi (Sean-Ghaeilge Immacallam in Dá Thúarad), caomhnaithe sa Leabhar Laighneach den dara haois déag.

Réamhrá
Tar éis d'Adhna, Ollamh rí na Uladh, Conchúr mac Neasa, bás d'fháil, bronnadh a theideal ar Ferchertne mac Cairbre, is amhlaidh File, fear ard-ealaíona agus taithí.  Chuala Neidhe mac Adnae, a bhí thar lear san Albain faoi teagasc Eochadha Eachbhéil, scéala bás a athar ar na dtonnta, agus é ag siúl ar na trá.

"Lá amháin, chuaigh an t-ógánach sall go bruach na farraige - creideann filí i gcónaí gur áit fhoilsithe é bruach an uisce.  Chuala sé glór marab ionann chaoineadh bróin, a raibh cuma ait aige, dar leis.  Chuir sé ortha ar an uisce go nochtfadh sé cúis an bhróin dó.  Agus d'inis na tonnta dó gurbh ar son a athar mhairbh ba ea an caoineadh, agus go raibh fallaing an fhile tugtha d'Fherchertne, a bhí ina ollamh anois ina ionad."Encyclopedia of Celtic Wisdom, Caitlin and John Matthews, Rockport MA,1994, Element Books Inc., ll.203-215.

Chuaigh sé ar ais go dtí Eamhain Mhacha, ag iompar craobh airgid thar a chionn, mar na cheart do ina Ánradh, nó fine den dara rang, (bhíodh craobh oighre ag na hOllaimhs agus craobh cré umha ag ní filí uile eile."

Agus é fillte abhaile, bhuail sé leis an rógaire Bricre, a thug do Neidhe an ollamhacht mar cúiteamh i mbronntanas luachmhar (ionar corcra, le maisiú óir agus airgid), agus dúirt sé leis suíochán an ollaimh a ghlacadh.  Ar Bricriu ansin ámh: "ní thugtar ollamhacht Eamhna Mhacha do bhuachaill gan féasóg", óir nach raibh Neidhe fós ach gasúr.  Mar sin, tharraing Neidhe lán glaice féir, agus chuir sé draíocht air gur éirigh sé mar fheadóg ar a aghaidh.  Ansin, shuigh sé i gcathaoir an ollaimh agus tharraing sé a fhallaing thart timpeall air.  Trí dhath a bhí ann san fhallaing: clúdach cleití geala éan sa lár; breacadh findruine ar bhun; agus dath lonrach óir ar bharr.

D'inis Bricre ansin d'Fherchertne, "Mo bhrón thú, a Fherchertne", ar sé "go gcaillfeá an ollamhacht inniu!  Tá an ollamhacht tógtha ag fear uasal óg i n-Eamhain."  Tháinig Ferchertne ar buille chun aghaidh a thabhairt ar Neidhe, agus le sin thosaigh an comhrá.

Agallamh
Ní hansa!.. mar a deirtear go minic san agallamh.

D'éiligh an bheirt filid, Néide agus Ferchertne (ard-fhile an rí Cú Raoi), teideal an Ollaimh tar éis bhás an iar-sealbhóra.  Sa rí-thigh, chuadar in iomaíocht sa dorchadas ag caint as iarbhéarla na Sean-Ghaeilge (íarmbérla).   Bhíodh cúig chéim ann i mbéarla na bhfilí, inar leagadh síos Dunkelheitsgrad agus meadarachta grádaithe (féach freisin Auraicept na n-Éces).  Chuir agus d'fhreagair siad tomhais faoina sleachta agus a saoil. Ar deireach, thug Néide tuar an todhchaí mar Ré Órga ratha agus maoine.  Thug Ferchertne os a choinne sin fís Ré Sceimhle, le tuar ruathair Lochlannach agus filleadh an Ainchríost, agus a thiocfadh cun deiridh ach leis an Apacailipsis.  Dá bharr, chuaigh Néide ar a ghlúine roimhe agus mhol se é mar Ollamh nua na hÉireann.

Naisc sheachtracha
 Irish Bards ar sacred-texts.com
 The Colloquy of the Two Sages'' ar angelfire.com

Tagairtí

Scéalta na Rúraíochta
Driad

Is éard is driad ann ná (Sean-Gheigis:Δρυάς,Druas) nimfeach choill nó sióg choille i miotaseolaíocht na Gréige. Ciallaíonn Druas "dair" i nGréigis, agus go sonrach is nimfeacha na gcrann darach iad, ach úsáidtear an téarma anois le haghaidh nimfeach na gcrann i gcoitinne,  nó hibridí de dhuine agus chrann i ndomhan na samhlaíochta. De ghnáth, measadh gur créatúir an-chúthaile iad ach amháin os comhair an bhandé Artaimís, arbh eol dí a bheith ina cara don chuid is mó de na nimfeacha.

Cineálacha

Daifní 
Ba iad seo nimfeacha na gcrann labhrais.

Epimelidí 
Bhí na Maliaidí, Meliaidí nó Epimelidí ina nimfeacha na gcrann úll agus na gcrann torthaí eile agus ina gcosantóirí caorach. Ciallaíonn an focal Gréigise melas - as a dtagann a hainm — úll agus caora araon. Measadh gur chineál driaide iad na Heispirídí, caomhnóirí na n-úll órga.

Hamaidriad 
Bhí driada, cosúil le gach sort nimfeach, go hosnádúrthaf adchónaitheach agus ceangailte lena dtithe, ach bhí cuid acu céim níos faide ná an chuid is mó de na nimfeacha. Ba iad seo na hamaidriada a bhí ina gcuid lárnach dá gcrainn, mar sin má fuair an crann bás, fuair an  hamaidriada bás chomh maith. Ar na cúiseanna sin, ghear na driada agus déithe na nGréagacha pionós ar aon duine a rinne dochar ar chrainn gan leorghníomh a ofráil don na nimfeacha coille. (a bhain le crainn darach)

Meliaigh 
An Driad a thugtaí ar na ndriada ón Áise Thoir Theas. Bhí deirfiúracha na gcrann fuinseoige i bhfeighil an linbh Séas i bpluais Créataigh de chuid Ria. Saolaíodh Meliaigh do Gáia tar éis di a bheith toirchithe ag fuil Úránas coillte. Ba nimfí iad na hEpimelidí a bhain le crainn úlla, agus bhain na Cairiaitidí le crainn ghallchnó.

Ainmneacha 
Is iad seo a leanas cuid de na driada nó na hamaidriada aonair: 

 Atlanteia agus Féibé, beirt de na mná céile nó na mná leapa Dhanaóis 
  Chrysopeleia 
 Driope 
 Erato 
 Eoraidícé
 Pitus 
 Tithorea

I gcultúr na ndaoine 

Luaitear na driada i 'Paradise Lost' le Milton, i saothair Choleridge, agus in úrscéal Thackeray, The Virginians.  
Tugann Keats "light-winged Dryad of the trees", ar an fhiliméala. I bhfilíocht Dhonald Davidson léiríonn siad téamaí an traidisiúin agus tábhacht an ama atá thart go dtí an lá atá inniu ann.  Úsáideann an file Sylvia Plath iad mar shiombail an dúlra ina cuid filíochta i  "On the Difficulty of Conjuring up a Dryad", agus "On the Plethora of Dryads".
Tá driad san séal "Dear Dryad" (1924) le Oliver Onions a théann i gcion ar lánúineacha rómánsúla ar fud na staire.

Tagairtí 
 Leabharliosta 

 Nasc Miotaseolaíochta Gréige: Nymphs. 
 Hans Christian Andersen, "The Dryad", 1868 (ríomh-théacs) 
 Andersen, HC; Craigie (transl. ) " The Dryad " Scéalta fairy agus scéalta eile Londain; Toronto: Oxford University Press. 1914 
 Tim Hoke, "The Dryad", 2002 (ríomh-théacs; teanga láidir)

Crainn san mhiotaseolaíocht
 
Miotaseolaíocht na Róimhe
Déithe na gCrann
Acerbas

Ba shagart Tuíreach Earcail é Acerbas, a phós Elissa, iníon an rí Matán I, agus deirfiúr Pygmalion. Bhí saibhreas suntasach aige, agus fios a bheith aige faoi shaint Phygmalion, a tháinig i gcomharbacht air a athair, chuir sé é i bhfolach san ithir. Ach bhí Pygmalion, a chuala faoi na seoda ceilte seo, freagrach as Acerbas a dhúnmharú, agus é ag súil go bhfaigheadh ​​sé seilbh orthu trína dheirfiúr. Ach choinnigh crógacht Elissa na seoda, agus d'imigh sí ar imirce ón Fhéiníc.   Chuaigh siad i dtír agus shocraigh siad síos san Afraic Thuaidh, agus bhunaigh siad cathair na Cartaige. 

Sa chuntas seo is ionann é Acerbas agus Sychaeus, agus is ionann Elissa agus Díodó i Veirgil.  Is cinnte go bhfuil na hainmneacha i Iúistín níos cruinne ná i Veirgil; mar tugann Servius le fios, gur athraigh Veirgil anseo, mar a bhí i gcásanna eile, ainm coigríche ina cheann níos áisiúla dó, agus gurb é Sycharbas an t-ainm ceart a bhí ar Sychaeus, rud atá cosúil le Acerbas.

Tagairtí

Fonótaí

Foinsí eile 

 Schmitz, Leonhard (1867), "Acerbas",  in Smith, William (ed.), Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, 1, Boston, pp. 6–7

         "Acerbas". Foclóir Beathaisnéis agus Miotaseolaíochta na Gréige agus na Róimhe .
Carachtair Fhéiníceacha san Aeinéid.
Wonderwall

Is amhrán é "Wonderwall" ó an banna rac sasanach Oasis agus an ceathrú singil óna dára albam (What's the Story) Morning Glory? (araon 1995). Cheírnín an banna an amhrán ag Stiúideo Pairccairraig, Monmouthshire, an Bhreatain Bheag as Bealtaine 1995. Scríobh Príomhgíotairaí agus cumadóir amhrán ó Oasis, Noel Gallagher, an amhrán (agus gach amhrán eile ar an albam). Dé réir Gallagher, tá an amhrán faoi "cara cumtha sin é ag dul go sábhái túsa ó do fein" (Ach, dúirt sé sin bhí an amhrán faoi a cáilín ag an t-am, Meg Matthews; Fuair siad pósta agus briste siad suas as 2001, dúirt sé ansin bhi an amhrán faoi cara cumtha). Tá a deirthair agus príomhamhránaí Liam Gallagher ar na fonnadóireachtá sa amhráin, le Noel ar giotár acústach, dordgíotar, Pianó (agus, as cúpla leagan beo, an giotár eléctreácht), , Alan White ar drumaí agus giotáraí rithime Paul "Bonehead" Arthurs ar giotár acústach agus Mellotron (bhí an "dordveidhil" sa amhrán Mellotron i ndáiríre). In ainneoin an tóir ó an amhrán, Ní raibh é ábalta teim go #1, ag stopadh ag #2 ar na cairteacha Briotanach (ach, ag an t-am céann, bhí an cúig singil ó "Morning Glory", "Don't look back in Anger" ag #1 ar na cairteach.) As Aústráil agus an Nua-Shéalainn, Bhain se #1.

Liosta Rian 
Gach amhrán scríofa ag Noel Gallagher, ach ait áiteanna

Pearseanrá 

Liam Gallagher- Fonnadoireachta, tamborín
Noel Gallagher - Gíotar acústach is leictreacht, dord, Pianó,.
Paul "Bonehead" Arthurs- Giotar acústach, Mellotrón (dordvidéal)
 Alan White- Drumaí

(Ní raibh Dordgíotarí Oasis Paul "Guigsy" McGuigans sáite sa amhrán)

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Oasis
Abiy Ahmed

Státaire agus 15ú príomh-aire na hAetóipe is ea Abiy Ahmed Ali, a rugadh in Beshasha, gar d'Agora sa réigiún Oromo san Aetóip, ar 15 Lúnasa 1976. Bronnadh Duais Nobel na Síochána air sa bhliain 2019.

Oifigeach faisnéise míleata a bhí in Abiy sula ndearnadh príomhmhinistéir na tíre é. San oifig seo, tá réimse leathan leasuithe polaitiúla agus eacnamaíochta curtha i bhfeidhm aige.  D'oibrigh sé chun síocháin a thabhairt isteach san Eiritré, sa tan tSúdáin Theas, agus sa tan tSúdáin. Bronnadh an Duais Nobel ar Abiy sa bhliain 2019 mar gheall ar an bpáirt a bhí aige ag cur deireadh leis an achrann 20 bliain idir an Aetóip agus an Eiritré 

Is de chúlra Oromo é Abiy. Moslamach a athair agus Ortadacsach Aetópach a mháthair, ach is Prostatúnach é féin.

I mí Dheireadh Fómhair 2021, cuireadh Abiy Ahmed faoi mhionn go hoifigiúil don dara téarma 5 bliana.

Tagairtí

Polaiteoirí Aetópacha
Daoine a rugadh i 1976
Daoine beo
Emma Dabiri

Is mainicín, láithreoir teilifíse ar an BBC, taighdeoir socheolaíocht amhairc agus ánra teagaisc i Roinn na hAfraice ag SOAS as Éirinn í Emma Dabiri. Foilsíodh a cuid saothar i roinn díolamaí, agus is í údar an leabhair Don't Touch My Hair í.

Tagairtí 

Láithreoirí teilifíse Éireannacha
Daoine beo
Macgnímrada Con Culainn

Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, réamh scéal don Táin Bó Cuailnge is ea Macghníomhartha Chú Chulainn (Sean-Ghaeilge
Macgnímrada Con Culainn).

Achoimre
Insíonn cuid de laochra na nUladh, a bhí ar deoraíocht i gcúige Chonnacht (féach fosta Longes mac nUislenn), scéalta do na Connachta faoi óige an laoich uafásaigh, Cú Chulainn, i bhfoirm fálradhairc (radharc ón mballa - carachtar ar an stáitse ag insint scéil faoi eile (daoine, rudaí) ar chúl stáitse).

Sa chéad áit, insíonn Fearghas mac Róigh gur bhuaigh gan stró an gasúr Sétanta (ainm óige Chú Chulainn) ach cúig bliana d'aois sa pheil in aghaidh caoga macra ag an ríchathair Eamhain Mhacha.  Insíonn Conall Cernach conas a bhfuair sé a mharaigh sé cú dochloíte Chulainn, gabha, le hurchar amháin dá cheann tabhaill (féach fosta Aided Cheltchair maic Uthechair).  Mar chúiteamh, thairg Sétanta go gcosnódh sé teach agus teaghlach Chulainn, go dtí go dtógfadh madra eile, agus dá bharr thug an draoin Cathbhadh a leasainm dó.  I leagan níos deireanaí, insítear an scéal seo ag Cormac Cond Longas.

Insíonn Fiachu mac Fir Febe ansin, conas ar tháinig Cú Chulainn, buacach tar éis comhraic, go hEamhain Mhacha le na cinn bhainte de thriúr mac Neachtain, fia beo agus eala fhiáine.
[...] agus tháinig sé ann ina riastradh.  Bhí cinn fhuiltigh a naimhde ina charbad leis.

Lena cois sin, chuaigh Cú Chulainn timpeall na cathrach ar chlé, rud de ghnáth mar chóir.  Ansin d'ordaigh Conchúr mac Neasa do mhná na cúirte dul lom in éadan na geilte, le cíocha nochta agus le piteanna nochta maraon le Síle na gcíoch.  Suaite, d'fholaigh Cú Chulainn a aghaidh ina lámha.  Le sin, bhí siad in ann an gaiscíoch a ghabháil agus a chur faoi thrí i ndiaidh a chéile i dtobán le huisce fuar isteach, go dtí gur tháinig sé ar ais ar a chiall.

Féach freisin
 Macgnímartha Finn

Foinsí
 Helmut Birkhan: Kelten. Versuch einer Gesamtdarstellung ihrer Kultur. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1997, ISBN 3-7001-2609-3.
 Ingeborg Clarus: Keltische Mythen. Der Mensch und seine Anderswelt. Walter Verlag 1991, ppb-Ausgabe Patmos Verlag, Düsseldorf, 2000, 2. Auflage, ISBN 3-491-69109-5.
 Bernhard Maier: Lexikon der keltischen Religion und Kultur (= Kröners Taschenausgabe. Band 466). Kröner, Stuttgart 1994, ISBN 3-520-46601-5.

Naisc sheachtracha
 Cuid  Childhood san alt Cú Chulainn ar Wikipedia

Tagairtí

Scéalta na Rúraíochta
Definitely Maybe

Tá "Definitely, Maybe" an cead albam stiúideo ó banna rac sasanach Oasis. Tháinig sé amach ar 29 Lúnasa 1994, faoin Ceirnin Creation. Fuair an albam rath ollmhór láithreach, as an gcúl ó na sínglí "Supersonic", "Shakermaker" agus "Live Forever". Chuaigh an albam go dtí #1 nuair a scaoiltear amach é ar Cairteacha na Breataine. Bhí sé an cead albam díoladh-is-tapái as stáir Breataine. Inniu, Tá níos mo sin 8 milliún coipeanna amach sa domhain. Chabhraigh an albam a spreag suim nua as ceol Breataine. Inniu, Tá an albam measfar mar albam barrthábhachtach as "Brit-pop"

Liosta  Rian 
Gach amhrán a scríobh ó Noel Gallagher

Pearsanra

Oasis                                                                                                      

 Liam Gallagher - Príomhfonnadoireacht, tambóirín

 Noel Gallagher - Priomh is giotár acústach, fonnadóireacht taca, piano, dord, léiriúchán
 Paul "Bonehead" Arthurs - Giotár rithime is acústach, dord, léiriúchán
 Paul "Guigsy" McGuigan - Dord giotár, léiriúchán
 Tony McCarroll- Drúmai, léiriúchán

Pearsanra eíle 

 Anthony Griffiths - fonnadóireacht taca ar "Supersonic"
 Mark Coyle – léiriúchán, meascadh ar "Supersonic" agus "Married with Children", innealtóireacht
 Owen Morris – léiriúchán eile, meascadh
 Barry Grint – Máistriú ag Stiúideo Bóthar Abbey, Londain
 David Batchelor – léiriúchán ar "Slide Away"
 Anjali Dutt – innealtóireacht
 Dave Scott –  innealtóireacht, meascadh
 Roy Spong –  innealtóireacht
 Brian Cannon ó Microdot –  dearadh clúdaigh, dearadh, treo eileann 
 Michael Spencer Jones –  fótagrafaíocht

Tagairtí 

2000 Albaim
Standing On The Shoulder Of Giants

Tá Standing on the Shoulder of Giants an ceathrú albam ó banna rac Sasanach Oasis, scaoileadh ar 28ú Feabhra 2000 ó Ceirnín Big Brother. Tá sé an t-albam 16ú díolach-is-tapúla as stair na Cairteacha na Breataine., ag díol niós mó ná 310'000 coipeanna as á cead séachtain. Deimhníodh platanam dúbailte é ó an Tionscal Fonagrafach Briotanach. Díoladh an t-albam 208,000 coipeanna sa S.A.M.

Cúlra 
As 1999, D'fhág giotárai rithime Paul "Bonehead" Arthurs agus giotáraí dord Paul "Guigsy" McGuigan an banna. As 1999 freisin, dhun Alan McGee Ceirnín Creation, leibéal Oasis. Tháinig Mark "Spike" Stent in ionad léiritheoir Owen Morris freisin as 1999. De bharr an imeacht ó "Bonehead" agus "Guigsy", Thaifead Noel Gallagher a páirteanna arís ar a aonair.

Thosaigh Noel ag úsáid " go leor troitheána an-aiteach, giotáraí séan agus aimpeanna beag". Bhí go leor t-am ar na lámh Noel Gallaher mar ní ráibh aon spriocdháta ó albam núa. Bhí sé abaltá a "caith cuplá lá ag pleidhcíocht timpeall."

Dúirt Noel sin "Ni ráibh [an albam] ár n-uair is fearr,ach, is albam déas é, rugadh as t-am crua. D'oibrigh mé níos crua ar sin albam ná aon albam eile, roimh no tar éis."

Liosta Rian 
Gach amhrán scríofa ag Noel Gallagher, ach áit aiteanta

Pearsanra

Oasis 

 Liam Gallagher - Priomhfonnadoireacht, Tamborín
 Noel Gallagher - Príomh, ríthím agus acústach giotár, fonnadoíreacht taca, príomhfonnadoireacht ("Where did it all go Wrong"? agus "Sunday Morning Call") fonnadoireacht eile ar "Put your money where your mouth is", dord, méarchlár, táirgeadh
 Alan White-  Drumaí, Cnagadh

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Oasis
Black Star Dancing

Is I.B é Black Star Dancing, ó  banna rac Sasanach Noel Gallaghers' High Flying Birds. Scaoleadh é ar 14ú Meitheamh 2019 ar 12'' Vinéál dubh, 12'' diosca píctiúr, 12'' vinéál ban-dearg agus mar íoslódáil digiteach ar seirbhísí sruthú ar fad. Gnéithe an I.B an traic teideal agus an singil luaidhe, agus dhá amhránaí nua eile; "Sail on" agus "Rattling Rose"

Cúlra 
Scriobh Noel Gallagher "Black Star Dancing" le linn seisíun stiúdio. Ní raibh Gallagher an-sásta le na ábhar eile. Dúirt Gallagher "Scriobh mé é sa stiúdio mar ní raibh na rudaí eile ag scríofa orm go maith. Dúirt sé freisin: Tá tionchár Bowie sa amhrán í féin." Bhí tionchar sa amhrán ó INXS, Indeep, U2, Queen agus ZZ Top freisin.

Singlí 
Scaoileadh "Black Star Dancing" ar 2ú mí Bealtaíne 2019, le an físeán ceoil ag dála ar 7ú mí Belataine. Tá an fisean ag spreag ó na 1970idí, le Gallagher agus na banna ag seinm ag club soisíalta. Tá na banna ag tugadh isteach le an fuirseoir nach maireann Bernard Manning. Tagann na seanpíosa scannánaíochta ó The Wheeltappers and Shunters social club, seó ilsiamá ITV, cúrtha í láthair ag Manning agus ag scaip ó 1974-1977

Liósta rian 
Gach amhrán scríofa ag Noel Gallagher

''12 agus dígitach

Féach freisin

Naisc sheachtracha

Tagairtí
Adnae mac Uthidir

Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, file agus ollamh na nUladh ab ea Adhna mac Uithidhir (Sean-Ghaeilge Adnae mac Uthidir).  Ba dhraoi é, ball den aicme sagartúil a stiúradh beatha dlisteanach agus dhiaganta na nGael.  Maraíodh é tar éis dó ríocht na gConnacht a fhorghabháil.

Sanasaíocht
L’étymologie de son nom serait en rapport avec l’âge (et l’expérience).

Immacallam in dá Thuarad

Athair Neidhe ab ea Adhna, a chuaigh chun comhrá le Ferchertne mac Cairbre, mar a insítear sa scéal Imagallamh an Dá Saoi, le socrú cé acu ab oiriúnaí bheith ina phríomhfhile (Ollamh) na nUladh.

Articles connexes 
 Miotaseolaíocht na nGael
 Draoi ~ Bard ~ Vate

Tagairtí

Miotaseolaíocht na nGael
Lugaid Lága

I Miotaseolaíocht na nGael, sárghaiscíoch ab ea Lughaidh Lágha (Sean-Ghaeilge Lugaid Lága).  Faightear é i scéalta na Rithe agus na Fiannaíochta araon.  Dúradh gurbh ar cheann de na cúigear gaiscíoch is fearr na hÉireann.  Faightear Lughaidh Lágha eile sa Rúraíocht.

Seanscéal

Na ríthe
Deartháir rí na Mumhan, Ailill Aulom, agus uncail Eoghan Mór ab ea Lughaidh.  In ainneoin a chlainne, curadh Lughaidhe mhic Con ab ea é.  Tar éis Chath Cenn Abrat, inar chloídh Mac Con, chuaigh sé leis ar deoraíocht.  Níos deireanaí i rith
Cath Maige Mucrama, mharaigh sé Art mac Cuinn.  In ainneoin seo, nuair a thug Mac Con suas a choróin i bhfabhar Chormaic mhic Airt, chuaigh Lughaidh le Cormac mar ghiolla.

Fiannaíocht
San Fhiannaíocht, ba ghaiscíoch suntasach na bhFiann é le Fionn mac Cumhaill.  Cosantóir Uirne, deirfiúr Mhuirne, ab ea é.

Rúraíocht

Sa scéal úd, chomhghuaillí Eirc mhic Chairbre agus marfóir Chú Chulainn ab an Lughaidh seo.  Mharaigh sé Cú Chulainn le hurchar sleá, agus bhain sé a cheann de.  D'agair Conall Cearnach níos déanaí díoltas as dúnmharú a dheartháir altrama.

Foinsí
 Bernhard Maier: Lexikon der keltischen Religion und Kultur (Kröners Taschenausgabe. Band 466). Kröner, Stuttgart 1994, ISBN 3-520-46601-5.

Tagairtí

Scéalaíocht na Ríthe
An Fhiannaíocht
An Rúraíocht
Christine Primrose

Is amhránaí, cumadóir amhrán Gaelach agus múinteoir ceoil í Christine Primrose  (17 Feabhra 1950 - beo fós). Rugadh i   gCàrlabhaigh í, san Eilean Leòdhais, ach tá cónaí uirthi anois san Eilean Sgitheanach.

Tá sí ag canadh ó bhí sí ina cailín óg, agus mar a dúirt sí féin in agallamh, nach raibh ann ach rud nádúrtha dá teaghlach. Bhuaigh sí 'Bonn Óir an t-Sean Nòis' an Chomuinn Ghaidhealaich, ag  an Mhòd Nàiseanta Rìoghail sa bhliain 1974, agus duais ag an bhFéile Pan Cheilteach sa bhliain 1978, agus cé nach raibh sé comónta ag an am sin, rinne sí céim sa cheol Gaelach, agus bíonn sí ag casadh amhráin fud fad an domhain, go háirithe i Meiriceá Thuaidh, san Astráil, sa Nua-Shéalainn] agus san Eoraip. Mar shampla, bhí sí ag an Smithsonian Folklife Music Festival i Washington, D.C. le hAlison Kinnaird.  Tá sí ina ball den bhanna MacTalla freisin, agus bhí sí ina láithreoir ar chláir theilifíse agus raidió.  

Faoi láthair, tá sí ar cheann de na hamhránaithe is cáiliúla i saol na Gaeilge agus tá sí fós le feiceáil i gceolchoirmeacha ó am go ham. Seachas sin, tá sí ag obair ag Sabhal Mòr Ostaig ó 1982, an bhliain ar thosaigh an cholaiste ag tairiscint cúrsaí lánaimseartha. Ar dtús bhí sí ina rúnaí, agus ó 1993 i leith bhí sí ag teagasc Gaeilge agus Ceol Traidisiúnta (BA) agus cúrsaí gearra.

Éachtaí 

 Bonn óir ar an sean-nós ag an Mhód Náisiúnta Ríoga i 1974 
 Féile Pan Cheilteach 1978. 
 'Amhránaí Gaeilge na Bliana' ag Gradaim Cheoil Thraidisiúnta na hAlban in 2009.

Taifid 
Bhuaigh sí bonn óir ar an sean-nós ag mBinse Náisiúnta Ríoga sa bhliain 1974 agus gradam ag an bhFéile Pan Cheilteach sa bhliain 1978  agus, rud nach raibh coitianta ag an am, thóg sí céim i gceol traidisiúnta na Gaeilge, agus ag feidhmiú ar fud an domhain, go háirithe i Meiriceá Thuaidh, san Astráil, sa Nua-Shéalainn agus san Eoraip . Mar shampla, bhí sí ag an bhFéile Cheoil Shaol na Tuaithe Smithsonian i Washington, DC le Alison Kinnaird . Ina theannta sin, bhí sí ina ball de Mac-Talla,  agus chuir sí cláir theilifíse agus raidió i láthair. 
 Àite Mo Ghaoil (1982) 
 Traidisiún Ciúin (le Alison Kinnaird ) (1990) 
 Mairidh Gaol is Ceol, (mar chuid de Mac-Talla ) (1994) 
 'S Tu Nam Chuimhne (1995) 
 Gun Sireadh, Gun Iarraidh (2001) 
 Gràdh is Gonadh (2017)

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 An Bronntanas Diongbháilte - gné den iris Living Tradition  
 Leathanach ealaíontóra an BBC le hamhráin shamplacha 

Daoine beo
Daoine a rugadh i 1950
Anbhás Chonchúir

I Miotaseolaíocht na nGael, scéal de chuid na Rúraíochta is ea Anbhás Chonchúir (Sean-Ghaeilge Aided Chonchobuir).  Caomhnaítear an scéal i gcúig lámhscríbhinn, ina measc trí leagan éagsúla.  Sa Leabhar Laighneach, faightear leagan gar-iomlán, i dteannta leis an réamhscéal, Cath Éadair.

Achoimre 
I rith Chath Éadair, bhain laoch na nUladh, Conall Cearnach a cheann de rí na Laighean, Meas Geaghra, agus rinne sé meall dó chomh crua le cloch, ag meascadh a inchinne le haol beo.  Tugadh an meall seo ar ais go cúige Uladh mar chreach cogaidh.  Ghoid gaiscíoch na gConnacht, Cead mac Mágach, an meall, agus thóg sé é dá chrann tabhall.  Bhuail sé Conchúr mac Neasa san éadan leis, agus chuaigh sé i bhfostú ina inchinn isteach.  Níorbh fhéidir leis na lianna an meall a thógaint amach as eagla go marófaí siad an rí, ach d'éirigh leo ina ainneoin Conchúr a shábháil.

Seacht mbliana ina dhiaidh sin, chuala Conchúr faoi chéasadh Chríost.  I leagan amháin den scéal, tugadh an oiread sin racht feirge as dá bharr, gur léim an meall as a chionn amach agus fuair sé bás den chneá oscailte.  De réir an nóis seo, mairtíreach Críostaí ba ea Conchúr roimh theacht fiú Naomh Phádraig.

I lámhscríbhinn eile, bhí beirt bhuachaillí ag imirt peile leis an meall in aice le rí-thigh Chonchúir.  Thóg Cead mac Mágach an meall uathu agus chaith sé leis an rí é.  As sin amach, is ionann an scéal agus an leagan thuas.

Foinsí
 Helmut Birkhan: Kelten. Versuch einer Gesamtdarstellung ihrer Kultur. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1997, ISBN 3-7001-2609-3.
 Bernhard Maier: Lexikon der keltischen Religion und Kultur (Kröners Taschenausgabe. Band 466). Kröner, Stuttgart 1994, ISBN 3-520-46601-5.
 Ingeborg Clarus: Keltische Mythen. Der Mensch und seine Anderswelt. Walter Verlag 1991, ppb-Ausgabe Patmos Verlag, Düsseldorf, 2000, 2. Auflage, ISBN 3-491-69109-5.

Naisc sheachtracha 
 Aided Chonchobuir ar CODECS
 Aided Chonchobuir ar Irish Sagas Online
 Aided Chonchobuir ar Corpas Stairiúil na Gaeilge

Tagairtí

Scéalta na Rúraíochta
Maaya Sakamoto

Maaya Sakamoto (坂本 真綾 Sakamoto Maaya, rugadh 31 Márta, 1980) aisteoir agus amhránaí guth Seapánach atá ann. Rinne sí an chéad uair mar aisteoir gutha i 1992 mar ghlór Chifuru i Little Twins, ach tugtar guth Hitomi Kanzaki air in The Vision of Escaflowne. I measc na róil mhóra eile in anime tá Riho Yamazaki i Nightwalker: An Bleachtaire Meán Oíche, Moe Katsuragi in Safetyky Safety, Banphrionsa Tomoyo i Tsubasa: Taiscumar Chronicle, Haruhi Fujioka i gClub Óstach Ardscoil Ouran, Sayaka Nakasugi in Birdy the Mighty, Ciel Phantomhive in Black Butler, Shinobu Oshino i Monogatari, Shiki Ryōgi i sraith scannán The Garden of Sinners, Motoko Kusanagi in Ghost in the Shell: Arise, agus Rialóir i Fate/Apocrypha. I gcluichí físe, labhraíonn sí Aura agus Natsume in .hack, Lisa Hamilton/La Mariposa i Dead or Alive, Aerith Gainsborough i Kingdom Hearts, Aigis i Persona 3, Lightning sna cluichí Fantasy Deiridh, Ling Xiaoyu i Tekken, agus Alisa Ilinichina Amiella i nDia Eater.

Tá sí tar éis brainseáil isteach in amhránaíocht, ag seinm amhrán i mBéarla agus i Seapáinis araon. Scaoil sí a céad singil "Yakusoku wa Iranai" i gcomhar le Yoko Kanno faoi Victor Entertainment an 24 Aibreán, 1996. Shroich a cuid singil "Tune the Rainbow", "Loop", "Ame ga Furu" agus "Triangler" go léir an 10 cairt singil Oricon: "Triangler" go háirithe atá leagtha amach ag uimhir 3 agus d'fhan sé ag cairtiú ar feadh 26 seachtain. D'éirigh thar barr lena halbaim, agus shroich Shōnen Alice agus Yūnagi Loop an 10 cairt albam Oricon; agus bhí a halbam You Can't Catch Me, a scaoileadh amach ar 12 Eanáir, 2011, ar an gcéad scaoileadh a bhain sí riamh amach.

Tagairtí

Naisc sheachtracha
 Blag oifigiúil
 Láithreán gréasáin oifigiúil
 Maaya Sakamoto ag ciclipéid Anime News Network
 Maaya Sakamoto ar IMDb
 Maaya Sakamoto ag Bunachar Sonraí Scannán na Seapáine

Daoine a rugadh i 1980
Daoine beo
Ban-aisteoirí Seapánacha
Calalberche

Is baile é Calalberche den bhardas Spáinneach Santa Cruz del Retamar, ag ceann thuaidh Provincia de Toledo (i gCaistíl-La Mancha) , ar an teorainn le Comunidad de Madrid. Timpeallaithe ag na bardasachtaí Méntrida, Villa del Prado agus Aldea del Fresno, Bhí daonra 976 i gCalalberche sa bhliain 2018.

Stair 
Sa bhliain 1966, bhí sealúchas, thart ar 7,000 heicteár de thalamh scaipthe idir Madrid agus Toledo, darbh ainm “El Alamín”,  chomh maith le heastáit eile, ag an Marquesado de Comillas (an tUasal  D. Juan Alfonso Güell y Martos).

Bhí cuid dá thalamh ina sean-tearmann sealgaire agus úsáideadh an chuid eile le haghaidh talmhaíochta agus beostoic. 

Ag tús na bliana 1966 agus as a stuaim féin shochraigh an Marqués de Comillas, ar chuid mhór de thalamh an eastáit El Alamín a leithdháileadh chun forbairt tithíochta a chruthú, le haghaidh áineasa, forbartha agus saoire, go háirithe do mhuintir Mhaidrid  ar a dtugtar la Urbanización Calalberche sa lá atá inniu ann.    

Á bhainistiú ag daoine difriúla, sainíonn siad,  d'aon iarraidh, an Urbanización Calalberche mar a thugtar air, ag roghnú na talún a bhaineann le cúige Toledo, go háirithe go bun Santa Cruz del Retamar, ag teacht le sráidbhailte mhuintir Mhaidrid ag Aldea del Fresno  agus Villa del Prado, chomh maith leis an bhaile Toledach Méntrida, freisin chun freastal ar riachtanaisí na forbartha uirbí amach anseo, an limistéar gleoite Ribera del Alberche go léir , lena radharcanna ar an Sierra de Gredos agus an Sierra del Guadarrama, ag cruthú timpeallacht tírdhreach iontach.

Tagairtí 

Cathracha agus Bailte i gCaistíl-La Mancha