joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Óengus mac Óengobann

Easpag, leasaitheoir agus scríbhneoir Éireannach ba ea Óengus mac Óengobann, ar a dtugtar Naomh Óengus Tamhlachta, nó Óengus Chéile Dé, a tháinig chun cinn sa chéad ráithe den 9ú haois. 

Meastar go raibh sé ina údar ar "Fhélire Óengusso Céileí Dé" (Béarla: The Martyrology of Oengus the Culdee), agus b’fhéidir freisin "Martarlaig/Féilire Thamhlachta" (The Martyrology of Tallaght).

Tagairtí

Scríbhneoirí Gaeilge
Daoine as Éirinn
Daoine as Cúige Uladh
Condlae mac Cóelbad

Rí Dhál Araí le linn ré Naomh Phádraig ba ea Connla mac Caolbhaidh (Sean-Ghaeilge Condlae mac Cóelbad) (beo níos deireanaí sa 5ú century).  Chaolbhadh mac Cruind Ba Druí, rí Ulad agus Ardrí Éireann ba ea a athair, agus iar-rí Dhál Araí Sárán a dheartháir.

Ní fios go cruinn cathain a raibh sé i réim, óir nach ndéantar trácht air sna hannála, agus ach amháin sna ríliostaí.  Insítear in Vita tripartita Sancti Patricii gur chuir sé fáilte roimh Phádraig le huirísle agus gur bhronn sé tailte dó i nDomnach Combair (Maigh Chomair, Contae Aontroma) le haghaidh cille.  Rug Pádraig dá bharr beannacht ar Chonnla agus a mhuintir, murabh ionann is Sárán agus a mhuintir, a chur go foiréigneach ina éadan.

Bheadh sliochtaigh Chonnla, clann Uí Chaolbhaidh, i gceannas i Dhál Araí.  Rí Ulad ba ea a mac, Eochaidh (bás 553).

Foinsí
 Byrne, Francis John (2001), Irish Kings and High-Kings, Dublin: Four Courts Press, 
 Charles-Edwards, T. M. (2000), Early Christian Ireland, Cambridge: Cambridge University Press, 
 Gearoid Mac Niocaill (1972), Ireland before the Vikings, Baile Átha Cliath: Gill and Macmillan

Naisc sheachtracha
 CELT: Corpus of Electronic Texts

Tagairtí

Cruthin
Ulaid
Ríthe Dhál Araí
Scandal mac Bécce

Rí Dhál Araí na gCruithne ba ea Scannal mac Bécce  (Sean-Ghaeilge Scandal mac Bécce) (bás 646).  Fiachra Caoch (died 608) ba ea a sheanathair, agus Fiachna mac Baotáin (bás 626), rí Ulad, a shean-uncail.

Sna 6ú agus 7ú haoiseanna, bhí Dál Araí páirteach i gcónaidhm na gCruithne, agus é ina phríomhchlann, lonnaithe faoin seachtú haois ar Mhagh Eilne idir an Banna agus an Buais.  Sinsear na clainne úd ba ea Scannal.

Is casta í croineolaíocht ríthe Dhál Araí idir Cath Mag Roth sa bhliain 637 agus an phlá den bhliain 666.  Ní fheictear Scannal ach an oiread sa Leabhar Laighneach agus Sioncronachtaí Laud.  Tugtar dó ámh a an teideal rí na gCruithne inav thásc sna hannála.

Bhí chríocha Éireannacha Dhál Riada faoi bhrú Dhál Araí ó Chath Mag Roth i leith, agus bhí Scannal rannpháirteach i ruathair orthu agus ar a chill ar Oirthear Maí.  
Ní tuairiscítear sna hannála ámh conas a bhfuair sé bás, ach amháin gur goineadh é.  Agus gach rud san áireamh, b'fhéidir é go raibh sé i réim ón mbliain 637 go dtí 646.

Caomhnaítear ginealach Scannail mhic Bécce i Leabhar na nGinealach mar a leanas:
Oilill m. Cumascaigh m. Flannagáin m. Eochada. Breasail m. Flaithrí m. Fiachrach Cos-salaigh m. Dúnghalaigh m. Scannail m. Béice m. Fiachrach Crach, agus é Teallán m. Baodáin m. Eochadha.

Foinsí 
 Corpus of Electronic Texts
 Annála Inis Faithlinn, G100004
 Annála Tiarnaigh, G100002
 Annála Uladh, cuid 1, G100001A
 Annála na gCeithre Máistrí, cuid 1, G800011A
 Chronicon Scotorum, G100016
 Leabhar Laighneach, Rig Ulad, Rig Dail Araide G800011A
 Byrne, Francis John (2001), Irish Kings and High-Kings, Baile Átha Cliath: Four Courts Press, 
 Charles-Edwards, T. M. (2000), Early Christian Ireland, Cambridge: Cambridge University Press,  
 Gearoid Mac Niocaill (1972), Ireland before the Vikings, Baile Átha Cliath: Gill and Macmillan

Naisc sheachtracha
 CELT: Corpus of Electronic Texts

Tagairtí

Ríthe Dhál Araí
Halaigionalcán

Is comhdhúile sáithithe alafatacha iad na halaigionalcáin a fhoirmítear trí adamh halaigine a chur isteach ar alcán in áit adamh hidrigine. 

Ainmnítear iad mar seo a leanas, de réir rialacha an AIGCF (nó IUPAC sa Bhéarla);

 Ainmnigh an slabhra carbóin is faide agus cuir an iarmhír -án leis.
 Ainmnigh an t-adamh nó na hadaimh halaigine mar réimír ag úsáid fluara-, clóra-, bróma- nó iada-.
 Do roinnt adamh halaigine, léirigh a líon le réimír amhail; dé-, trí, teitrea srl. agus léirigh a suíomhanna tríd an tslabhra a uimhriú ionas go bhfuil na huimhreacha ceangail chomh híseal agus is féidir, ag liostú na halaiginí in ord aibítreach.
 Léirigh láithreacht aon ghrúpaí ailcile ar an ghnáthdhóigh.

Tagairtí
 Orgánahailídí
 Tuaslagóirí halaiginithe
 Cuisneáin
 Feidhmghrúpaí
Lá an Úitsigh

Ceiliúrtar Lá an Úitsigh (nó Lá Punxsutawney Phil nó Groundhog Day) ar an 2 Feabhra. Tagann an t-úitseach (i Meiriceá) nó an ghráinneog (in Éirinn) amach as a leaba geimhriúcháin i dtús mí Feabhra. Sé seachtainí níos mó de gheimhreadh (má fheiceann an ghráinneog a scáil) nó earrach luath (muna bhfeiceann).  Dá dtiocfadh sí amach agus dá bhfeicfeadh sí a scáile, léimfeadh sí ar ais ina nead aríst mar go mbeadh a fhios aici go raibh sé seachtainí eile de dhrochaimsir le theacht.

Ar ndóigh, níl cónaí ar úitsigh san Eoraip ach déanann gráinneoga agus broic an tairngreacht ansin. Ceapadh go mbeadh an ghráinneog in ann tuar cruinn a dhéanamh ar an aimsir Lá Fhéile Bríde.

Piseoga eile 
"Dá mbeadh an fhuiseog ag cantain Lá Fhéile Bríde, ba thaispeánadh é sin go raibh earrach breá ar an mbealach."

Tagairtí 

Féilte idirnáisiúnta
Feabhra
Lámhach New Lodge (1973)

Tharla lámhach New Lodge ar an 3/4 Feabhra 1973, i gceantar an New Lodge i mBéal Feirste. 

Scaoileadh marbh seisear Caitliceach sa New Lodge agus beirt eile níos déanaí ar 4 Feabhra.

 Mharaigh na paraimíleataigh (an UDA) beirt Chaitliceach, James Sloan agus Alfredo Fusco, 56, Iodálach agus bainisteoir caifé Fusco's. 
 Mharaigh Arm na Breataine na ceathrar eile, John Loughran (35), Brendan Maguire (33), Ambrose Hardy (26), agus Anthony Campbell (19).
 Mharaigh na dílseoirí triúr eile i mBéal Feirste ar 4 Feabhra, John Boyd, Protastúnach (33), James McCann, Caitliceach (18) agus Seamus Gilmore, Caitliceach (18).

Bhí líomhaintí maidir le claonpháirteachas idir an Rialtas agus na paraimíleataigh.  Bhagair na gaolta an dlí ar an DPP sa bhliain 2020.

Tagairtí 

Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí
Rachel Hartman

Scríbhneoir Meiriceánach agus ealaíontóir greannáin is ea Rachel Hartman (rugadh 9 Iúil, 1972 i Kentucky), agus údar ficsin d'aosaigh óga. Tá aithne uirthi as a leabhair Seraphina (2012), Shadow Scale (2015), agus Tess of the Road (2018).Scríbhneoir Meiriceánach agus ealaíontóir greannáin is ea Rachel Hartman (rugadh 9 Iúil, 1972 i Kentucky), agus údar leabhair d'aosaigh óga. Tá aithne uirthi as a leabhair Seraphina (2012), Shadow Scale (2015), agus Tess of the Road (2018)
D’aistrigh Scott Oser, bean chéile an údair Seraphina ó Bhéarla go Gaeilge le déanaí agus foilsíodh an leagan Gaeilge sa bhliain 2021

Luathshaol 
Rugadh Rachel Hartman ar 9 Iúil, 1972   i Kentucky.   Bhí cónaí uirthi in áiteanna iomadúla lena n-áirítear Lexington, Kentucky,  Chicago, Philadelphia, St Louis, Sasana, agus an tSeapáin.  d’fhreastail sí ar Ollscoil Washington,  áit a bhfuair sí BA sa Litríocht .

Gairmréim 
I 1996 d’fhoilsigh Hartman a céad greannán, Amy Unbounded, the Ashcan Series.

Fuair a céad leabhar, Seraphina, Gradam William C. Morris 2013, a bronnadh ar an leabhar is fearr d'aosaigh óga a d’fhoilsigh údar tosaigh SAM   agus a bhuaigh Cybils Award 2012 don úrscéal fantaisíochta nó ficsean eolaíochta do dhaoine fásta óga is fearr.  Bhí Shadow Scale le feiceáil ar Liosta na Leabhar Sárdhíola an New York Times, do leabhair Dhaoine Fásta Óga, ina chéad seachtain incháilitheachta.  Scaoileadh a tríú húrscéal, Tess of the Road, úrscéal compánach le carachtair nua chomh maith le láithriú carachtair óna chéad dá úrscéal, an 27 Feabhra, 2018.

Saol pearsanta 
Tá cónaí ar Hartman i Vancouver, British Columbia lena fear céile Scott Oser  agus a mac.  

I measc a caitheamh aimsire tá léamh, ról-imirt, damhsa, agus an dordveidhil a sheinnim.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 Suíomh Gréasáin oifigiúil. https://rachelhartmanbooks.com/
 The Comic Book Database. Rachel Hartman http://comicbookdb.com/creator.php?ID=13187 
 Internet Speculative Fiction Database, Rachel Hartman. http://www.isfdb.org/cgi-bin/ea.cgi?118942
 Library of Congress Authorities. Rachel Hartman.  https://lccn.loc.gov/no2012161802   

Scríbhneoirí Meiriceánacha
Daoine beo
Daoine a rugadh i 1972
Uachtarán an Ghrúpa Euro

Déanann Uachtarán an Ghrúpa Euro cathaoirleacht ar chruinnithe an Ghrúpa Euro agus leagann sé amach cláir oibre na gcruinnithe sin, chomh maith leis an gclár oibre fadtéarmach. Is eisean a dhéanann ionadaíocht thar ceann an Ghrúpa Euro i bhfóraim idirnáisiúnta.

An t-uachtarán agus a fhoireann 
Toghadh Paschal Donohoe, Aire Airgeadais na hÉireann, ina Uachtarán ar an nGrúpa Euro an 13 Iúil 2020.

Is é Gary Tobin Comhalta Éireannach de Mheitheal an Ghrúpa Euro, Comhairleoir Uachtarán an Ghrúpa Euro agus Ard-Stiúrthóir Bheartas an Aontais, agus is é Declan Kelly Stiúrthóir, Ceann Oifig Idirchaidrimh Uachtarán an Ghrúpa Euro.
An Chomhairle Eorpach

Is í an Chomhairle Eorpach a shainíonn treoir agus tosaíochtaí polaitiúla foriomlána an Aontais. De bhrí nach ceann d'institiúidí reachtaíochta an Aontais í, ní dhéanann sí caibidlíocht i leith dlíthe ná ní ghlacann sí dlíthe. Ina ionad sin, leagann sí amach clár oibre beartais an Aontais; is gnách go ndéantar sin trí 'chonclúidí' a ghlacadh le linn chruinnithe na Comhairle Eorpaí, ina sainaithnítear cúiseanna imní agus bearta a bhíonn le déanamh.

Comhaltaí na Comhairle Eorpaí 
Is iad cinn stáit nó rialtais 27 mBallstát an Aontais, Uachtarán na Comhairle Eorpaí agus Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh comhaltaí na Comhairle Eorpaí.

Glacann Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála páirt freisin i gcruinnithe na Comhairle Eorpaí nuair a phléitear gnóthaí eachtracha.

Próiseas cinnteoireachta 
Den chuid is mó, is de chomhthoil a ghlacann an Chomhairle Eorpach a cuid cinntí. Mar sin féin, i gcásanna áirithe, ar a dtugtar cuntas i gconarthaí an Aontais, is d'aontoil nó trí thromlach cáilithe a dhéantar cinneadh.

Más gá vóta a chaitheamh, ní fhéadfaidh Uachtarán na Comhairle Eorpaí ná Uachtarán an Choimisiúin páirt a ghlacadh sa chúram sin.

Uachtarán na Comhairle Eorpaí 
Bíonn an tUachtarán ina chathaoirleach ar chruinnithe na Comhairle Eorpaí agus stiúrann sé a cuid imeachtaí. Eisean a áirithíonn go ndéantar ionadaíocht sheachtrach ar an Aontas Eorpach ar a leibhéal féin freisin maidir le saincheisteanna a bhaineann le comhbheartas eachtrach agus slándála an Aontais. Chun cabhrú leis/léi ina chuid gníomhaíochtaí, tá a oifig phríobháideach féin, an Cabinet, ag an tUachtarán.

Is é Charles Michel Uachtarán na Comhairle Eorpaí ón 1 Nollaig 2019 i leith. Príomh-Aire na Beilge ab ea é ar feadh 5 bliana roimhe sin.

IarUachtaráin na Comhairle Eorpaí 
Donald Tusk (2014-2019)

Herman Van Rompuy (2009-2014)

Féach freisin 

 Uachtarán na Comhairle Eorpaí
 An Chomhairle Eorpach (EUCO)
 Comhairle an Aontais Eorpaigh
 Parlaimint na hEorpa
 (Comhairle na hEorpa)

Tagairtí 

An tAontas Eorpach
Uachtarán na Comhairle Eorpaí

Bíonn an tUachtarán ina chathaoirleach ar chruinnithe na Comhairle Eorpaí agus stiúrann sé a cuid imeachtaí. Eisean a áirithíonn go ndéantar ionadaíocht sheachtrach ar an Aontas Eorpach ar a leibhéal féin freisin maidir le saincheisteanna a bhaineann le comhbheartas eachtrach agus slándála an Aontais.

Is é Charles Michel Uachtarán na Comhairle Eorpaí ón 1 Nollaig 2019 i leith. Príomh-Aire na Beilge ab ea é ar feadh 5 bliana roimhe sin.

Go neamhfhoirmeálta taobh istigh de na hInstituidí glaotar "PEC" (President of the European Council) ar an ról go hiondúil.

Ról an Uachtarán 
Leagtar amach ról an Uachtaráin in Airteagal 15 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE). Tá Uachtarán na Comhairle Eorpaí freagrach as na nithe seo a leanas go háirithe:

 cathaoirleacht a dhéanamh ar chruinnithe den Chomhairle Eorpach agus obair na Comhairle a stiúradh
 ullmhúchán agus leanúnachas obair na gcruinnithe den Chomhairle Eorpach a chinntiú i gcomhar le hUachtarán an Choimisiúin, agus ar bhonn obair na Comhairle Gnóthaí Ginearálta
 cabhrú le comhtháthú agus comhthoil a éascú sa Chomhairle Eorpach
 tuarascáil a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa tar éis gach cruinniú den Chomhairle Eorpach

Déanann Uachtarán na Comhairle Eorpaí deimhin de go ndéantar ionadaíocht sheachtrach an Aontais ar leibhéal na gceann stáit nó rialtais freisin:

 maidir le saincheisteanna a bhaineann le Comhbheartas Eachtrach agus Slándála (CBES) an Aontais, i dteannta Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála a chabhraíonn le CBES a chur i bhfeidhm agus le haontacht, comhsheasmhacht agus éifeachtacht an bheartais a chinntiú
 ag cruinnithe mullaigh idirnáisiúnta, go hiondúil i dteannta Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh

Ceapachán 
Toghann an Chomhairle Eorpach Uachtarán na Comhairle Eorpaí trí thromlach cáilithe.

Toghtar an tUachtarán ar feadh tréimhse dhá bhliain go leith, agus é sin in-athnuaite uair amháin. I gcomhréir leis an gcleachtas seanbhunaithe, is í an uachtaránacht rothlach atá i gceannas ar an bpróiseas toghcháin. Le linn na Comhairle Eorpaí, mar a bpléitear toghadh an Uachtaráin, is é an ceann stáit nó Rialtais atá ag déanamh ionadaíocht don uachtaránacht a bhíonn mar chathaoirleach ar an gcuid sin den chruinniú.

Ní ceadmhach don Uachtarán oifig náisiúnta a shealbhú ag an am céanna.

Foireann 
Cabhraíonn Ardrúnaíocht Chomhairle an Aontais Eorpaigh (an Ardrúnaíocht) leis an gComhairle Eorpach agus lena hUachtarán.

Bíonn oifig phríobháideach ag an Uachtarán freisin, Cabinet an Uachtaráin. Tá foireann agus oifig an Uachtaráin lonnaithe in áras Europa na Comhairle sa Bhruiséil, an Bheilg.

Is é Frédéric Bernard, as an Bheilg, atá i gceannas faoi láthair ar Cabinet Michel.

IarUachtarán 
Herman Van Rompuy (2009-2014)

Donal Tusk (2014-2019)
Hibridiú fithiseach

Sa cheimic, is éard is hibridiú fithiseach (nó hibridiú) ann ná coincheap maidir le fithiseáin adamhacha a mheascadh, chun fithiseáin hibrideacha nua a chruthú (le fuinneamh, cruthanna, srl., seachas na fithiseáin adamhacha comhpháirteacha) atá oiriúnach chun leictreoin a phéireáil, agus naisc cheimiceacha a chruthú de réir teoiric an fhiúsnaisc. Mar shampla, in adamh carbóin ina mbíonn ceithre nasc shingil, comhcheanglaíonn an fiús-sceall (fithiseán s) le trí fhiús-sceall (fithiseáin p) chun ceithre mheascán coibhéiseach sp3 a chruthú, leagtha amach i socrú teitrihéidreach timpeall an charbóin chun nascadh le ceithre adamh éagsúil a chruthú. Tá fithiseáin hibrideacha úsáideach chun geoiméadracht mhóilíneach agus airíonna an nasctha adamhaigh a mhíniú, agus bíonn siad leagtha amach go siméadrach sa spás. De ghnáth cruthaítear fithiseáin hibrideacha trí fhithiseáin adamhacha d'fhuinneamh inchomparáide a mheascadh.

Stair agus úsáidí 
D’fhorbair an ceimiceoir Linus Pauling an teoiric hibridithe den chéad uair i 1931 chun struchtúr móilíní simplí mar meatán (CH4) a mhíniú ag úsáid fithiseán adamhach.

Féach freisin 
 Teoiric an chriostalréimse
 Hibridiú den dara hord
 Teoiric an liogannréimse
 Comhcheangal líneach de fhithiseáin adamhacha
 Léaráid na bhfithiseán móilíneach

Naisc Sheachtracha 
 Covalent Bonds and Molecular Structure
 Hybridisation flash movie
 Hybrid orbital 3D preview program in OpenGL
 Understanding Concepts: Molecular Orbitals 
 General Chemistry tutorial on orbital hybridization

Tagairtí
 Nascadh ceimiceach
 Geoiméadracht mhóilíneach
 Steiréiceimic 
 Ceimic chandamach
Glaoch na hÉireann

Is amhrán é Glaoch na hÉireann (Ireland's Call sa Bhéarla) a úsáidtear mar aAmhrán náisiúnta ag roinnt iomaitheoirí spóirt in Éirinn, ar dtús agus go háirithe Cumann Rugbaí na hÉireann (CRÉ). Ba é an CRÉ a choimisiúnaigh é do Chorn an Domhain 1995, toisc gur aontachtaithe Uladh as Tuaisceart Éireann iad líon beag de bhaill an CRÉ a thabharfadh aird ar úsáid  Amhrán na bhFiann mar rud míchuí.  

Glaoch na hÉireann

 Chugainn an lá is chugainn an dúshlán,

 Ré na cumhachta is na glóire,

 ‘Sé glaoch na tíre a fhreagróimís,

 Ó cheithre chúige na hÉireann.

 Curfá;

 Éire,Éire,

 Is treise sinn mar shlua,

 Gualainn le gualainn,

 Éireoidh linn gan dua.”

Leagan Béarla 

Ireland's Call
Come the day and come the hour,
Come the power and the glory!
We have come to answer our country's call,
From the four proud provinces of Ireland
Ireland, Ireland,
Together standing tall!
Shoulder to shoulder,
We'll answer Ireland's call!

From the mighty Glens of Antrim,
From the rugged hills of Galway!
From the walls of Limerick, and Dublin Bay,
From the four proud provinces of Ireland!“Glaoch na hÉireann

Ireland, Ireland,
Together standing tall!
Shoulder to shoulder,
We'll answer Ireland's call!

Hearts of steel and heads unbowing,
Vowing never to be broken!
We will fight, until we can fight no more,
From the four proud provinces of Ireland!

Ireland, Ireland,
Together standing tall!
Shoulder to shoulder,
We'll answer Ireland's call!

Ireland, Ireland,
Together standing tall!
Shoulder to shoulder,
We'll answer Ireland's call!
We'll answer Ireland's call!

Tagairtí

 Cumann Rugbaí na hÉireann
 Amhráin tírghrá na hÉireann
 1995 amhráin
 Amhráin scríofa ag Phil Coulter
 Amhráin spóirt
J. L. Austin

Fealsamh Sasanach ab ea  J. L. Austin nó John Langshaw Austin (26 Márta 1911 – 8 Feabhra 1960). Bhí tionchar ar leith aige ar H. L. A. Hart.

Saol 
I gcúrsaí fealsúnachta is fearr aithne ar Austin mar an duine a chruthaigh teoiric na ngníomhartha cainte ("speech act" agus "Ordinary language philosophy"). Bhí tionchar ar leith aige ar H.L.A. Hart, duine dá chomghleacaithe in Ollscoil Áth na nDamh agus na smaointe á bhforbairt aige a chuir sé in iúl i 𝑻𝒉𝒆 𝑪𝒐𝒏𝒄𝒆𝒑𝒕 𝒐𝒇 𝑳𝒂𝒘, a foilsíodh den chéad uair an bhliain i ndiaidh bhás Austin.

Trom ar an tobac, tháinig ailse scamhóg ar J. L. Austin agus d'éag sé ar 8 Feabhra 1960, in aois 58 bliain dó.

Tagairtí 

Fealsúna Sasanacha
Daoine a rugadh i 1911
Básanna i 1960
Teangeolaithe Sasanacha
Joseph Dunford

Is é Ginearálta de na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] 'Joseph Francis Dunford Jr.'  (* 14 Bealtaine 1955 in Boston, Massachusetts) [[Cór Mara]USMC). Bhí sé ón 1 Deireadh Fómhair, 2015 go dtí an 1 Deireadh Fómhair, 2019  Cathaoirleach na Foirne Ginearálta Aontaithe de na Fórsaí Armtha na Stát Aontaithe (Béarla "Cathaoirleach na gComhcheann Foirne", do gearr: CJCS). Ba é Dunford an 19ú cathaoirleach ar an JCS ó bunaíodh é i 1949.

Roimhe seo bhí Dunford mar Cheannasaí Cúnta an Chór Mara den USMC ó Dheireadh Fómhair 2010 go Nollaig 2012, agus ón 10 Feabhra 2013 go dtí an 26 Lúnasa, 2014, bhí sé Ceannasaí den Cúnamh Slándála Idirnáisiúnta Fórsa (ISAF) agus Stáit Aontaithe Mheiriceá Fórsaí na hAfganastáine '' (USFOR-A), ón 17 Deireadh Fómhair 2014 ansin ar deireadh  Ceannasaí an USMC.

Oideachas agus gairme 
D’fhás Dunford aníos i  Quincy in aice le Bostún i dteaghlach  Caitliceach Éireannach;  tar éis High School d'fhreastail sé  Coláiste Naomh Mícheál i  Colchester, ar bhain sé céim amach ann i 1977. An bhliain chéanna chuaigh sé isteach sa Marine Corps, áit a raibh poist éagsúla aige go dtí 1981, lena n-áirítear mar cheannaire Platoon, ansin ar feadh bliana mar Aidiúnach den III. Imlonnaíodh Marine Expeditionary Force. Idir 1988 agus ’91, bhí Dunford ina theagascóir i gColáiste na Croise Naofa agus i Scoil na nOifigeach ag Marine Corps Base Quantico, agus i 1992 ceapadh arís é mar aidiúvach ar an bhFoireann Ghinearálta leathnaithe] de Cheannasaí an Chór Mara ag an am, [ [Carl Epting Mundy, Jr. | Carl Mundy]]. Lean an úsáid seo le poist i reisimintí éagsúla den Chór Mara ó 1995.  

Cuimsíonn ard-oiliúint Dunford céim Máistreacht sa Rialtas ó Ollscoil Georgetown, Washington, DC, agus sa Chaidreamh Idirnáisiúnta ó Scoil Fletcher sa Dlí agus Taidhleoireacht i  Medford, Massachusetts; cúrsaí oiliúna éagsúla freisin ag institiúidí míleata ábhartha mar  U.S. Coláiste Cogaidh an Airm.
Jared Fogle

Is teagascóir corpacmhainne agus pearsa teilifíse Meiriceánach é Jared Scott Fogle, a rugadh sa bhliain 23 Lúnasa 1977 in Indianapolis, Indiana.

Daoine a rugadh i 1977
Daoine beo
Aisteoirí Meiriceánacha
Daoine as Indianapolis
Caoineadh

Leiriú  paiseanta an bhróin, an bhróin, go minic i bhfoirm ceoil, filíochta, nó amhrán is ea an caoineadh. Is minic a bhíonn an brón, nó caoineadh mar thoradh ar aiféala, nó dobrón. Is féidir an caoineadh a chur in iúl freisin ar bhealach briathartha ina mbíonn rannpháirtithe ag caoineadh faoi rud a bhfuil aiféala orthu nó faoi dhuine a chaill siad, agus go hiondúil bíonn an t-olagón, an chasaoid agus / nó an gol ag gabháil leo. Bíonn caointe  ina n-údar de na cineálacha scríbhneoireachta is sine, agus tá samplaí ann ar fud chultúir an duine. . Tá uain ar chuid de na cineálacha scríbhneoireachta is sine, agus tá samplaí ann ar fud chultúir an chine daonna.

Stair 

Ba chaointe iad go leor de na dánta is sine agus buana i stair an duine.  Téann  Caoineadh an Súiméir agus an Úr siar 4000 bliain ar a laghad go dtí an tSuiméar ársa, an chéad sibhialtacht uirbeach ar domhan. Tá caointe i láthair san IIliad agus san Odaisé araon, agus leanadh le caoineadh a sheinnt i marbhnaí in éineacht leis na hálais sa Ghréig chlasaiceach agus Heilléanach .  Tá gnéithe de chaoineadh le feiceáil i mBeowulf, sna Véidí Hiondúigh agus i dtéacsanna reiligiúnacha ársaan Neasoirthir . Tá siad san áireamh i gcaoineadh chathracha na Measpatáime mar  Caoineadh an Úr agus an Tanakh Giúdach, (a bheadh ina Sean-Tiomna Críostaí ina dhiaidh sin).

Tagairtí
 

Cumarsáid labhartha
Traidisiúin
Chick Corea

Cumadóir snagcheoil Meiriceánach, méarchláróir, máistir banna, agus cnagcheoltóir ó am go chéile ab ea Armando Anthony " Chick " Corea (12 Meitheamh 1941 - 9 Feabhra, 2021).   Meastar go forleathan gur caighdeáin shnagcheoil iad a chuid cumadóireachta "Spain ", " 500 Miles High ", "La Fiesta", "Armando's Rhumba" agus " Windows ".  Mar bhall de bhanna Miles Davis ag deireadh na 1960idí, ghlac sé páirt i mbreith chomhleá an snagcheoil . Sna 1970idí bhunaigh sé Return to Forever .  In éineacht le Herbie Hancock, McCoy Tyner, Keith Jarrett agus Bill Evans, meastar go raibh sé ar cheann de na pianódóirí snagcheoil is mó tionchair sa ré iar- John Coltrane.

Tagairtí

Básanna in 2021
Daoine a rugadh i 1941
Cumadóirí Meiriceánacha
Ceoltóirí Meiriceánacha
Miotal alcaile

Is éard atá sna miotail alcaile ná na dúile ceimiceacha litiam (Li), sóidiam (Na), potaisiam (K), rubidium (Rb), caeisiam (Cs), agus frainciam (Fr). In éineacht le hidrigin, is ionann iad agus grúpa 1, atá suite san S-bhloc san tábla peiriadach. Bíonn an leictreon is forimeallaí ag gach miotal alcaile san s-fhithiseán : bíonn airíonna comhchosúla acu mar thoradh ar an gcumraíocht leictreon roinnte seo.  Go deimhin, soláthraíonn na miotail alcaile an sampla is fearr de grúptreochtaí na n-ndúl sa tábla peiriadach, le dúile ag taispeáint iompar homalógach a bhíonn ina chomhartha sóirt. Tugtar an fhine litiam ar na dúile seo freisin i ndiaidh a phríomhdhúil.

Is miotail lonracha, boga, an-imoibríocha iad na miotail alcaileacha ag teocht agus brú caighdeánach agus cailleann siad a leictreon is forimeallaí go héasca chun caitian a fhoirmiú le lucht leictreach +1. Is féidir iad uilig a ghearradh go héasca le scian mar gheall ar a mboga, ag nochtadh dromchla lonrach a bhíonn ag smálú go tapa san aer mar gheall ar ocsaídiú ag taise atmaisféarach agus ocsaigin (agus i gcás litiam, nítrigin). Mar gheall ar a n-imoibríocht ard, caithfear iad a stóráil faoi ola chun imoibriú le haer a chosc, agus ní fhaightear iad go nádúrtha ach i salainn agus ní mar mhiotail leo féin riamh. Is é caeisiam, an cúigiú miotail alcaile, an ceann is imoibríche de na miotail go léir. Imoibríonn na miotail alcaile go léir le huisce, agus imoibríonn na miotail alcaile is troime níos beoga ná na cinn is éadroime.

Tagairtí
Tábla peiriadach
Grúpaí (tábla peiriadach)
I Am Not A Dog On A Chain

Is é I Am Not a Dog on a Chain (Ní Madra ar Slabhra Mé) an tríú albam stiúideo déag le amhránaí Sasanach Morrissey, a eisíodh trí BMG an 20 Márta 2020. Is é an chéad albam Morrissey é a bhfuil bunábhar ann ó Low in High School í 2017. Joe Chiccarelli a léirigh an t-albam, agus tá fonnadóireacht le Thelma Houston le feiceáil ar an singil luaidhe "Bobby, Don't You Think They Know?" .

Cúlra 
I ráiteas, thug Morrissey an t-albam "an ceann is fearr ormsa" agus "rómhaith le bheith fíor [...] ró-fhíor le beith maith". Chuir an léiritheoir Joe Chiccarelli síos air mar “albam is dána agus is eachtrúil fós” ag Morrissey, ag maíomh go bhfuil sé “tar éis na teorainneacha a bhrú arís - go ceolmhar agus go liriceach”. 

Ba é Joe Chiccarelli a léirigh an t-albam agus taifeadadh é ag Studio La Fabrique i Saint-Rémy-de-Provence, an Fhrainc, chomh maith le Sunset Sound i Hollywood.

Liosta rian

Fáiltiú criticiúil 
Faoi láthair tá scór 62 as 100 ag I Am Not a Dog on a Chain ar chomhiomlánóir athbhreithnithe Metacritic bunaithe ar 13 athbhreithniú. Thug Josh Modell de chuid an A.V. Club B− don albam agus bhraith sé gurb é an t-ábhar liriceach an ceann is laige ach gur léirigh Morrissey ceardaíocht amhrán agus “feidhmíocht gutha iontach". Thug foireann eagarthóireachta AllMusic 3.5 as gach cúig réalta don albam, agus rinne an t-athbhreithnitheoir Stephen Thomas Erlewine achoimre ar a léirmheas trí ghlaoch ar an albam “ceann de na taifid Morrissey níos fearr na linne seo” ach ag déanamh amach cé chomh “suaimhneach agus bogásach atá sé chun feabhais cuid de dheich mbliana".

Rinne Mina Tavakoli de Pitchfork rátáil ar an albam 6.1 as 10 agus ghlaoigh sé air "go minic séafóideach, rud beag meallacheach , agus athchleachtach ó am go chéile, agus breac le chuimhneacháin greann a thagann as rith chun srutha fear a mbíonn fonn air a teigh sean-anó í ndiaidh agus ag feahaint cinn nua a aimsiú a liobair".

Ag scríobh do The Independent, rinne Jake Cudsi rátáil ar an albam dhá as cúig réalta, ag caint go bhfuil “chuimhneacháin aige, ach go bhfuil siad gairid agus beagnach caillte i measc na géabhí níos turgnamhaí”.

"Seachadann Morrissey an taibhiú ceoil is fearr dá chuid le blianta" - AP, "An t-albam is fearr atá aige le blianta." - NME "..at 60, ní amhránaí níos fearr riamh é." AV Club.

Tagairtí
Lawrence Dallaglio

Imreoir rugbaí a d'imir ar son sasana.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1972
Daoine beo
Diageo

Is comhlacht biotáille ilnáisiúnta é Diageo (/diˈædʒioʊ/), a bhfuil a cheanncheathrú i Londain, Sasana. Thosaigh sé sa bhliain 1997 nuair a tháinig Metropolitan PLC agus Guinness le chéile. Tá 132 suíomh ag an gcomhlacht ar fud an domhain. Ba é an driogaire is mó ar domhan é sular rug Kweichow Moutai na Síne air in 2017. Is mórdháileoir biotáille é agus is é an táirgeoir fhuisce na hAlban is mó ar domhan. I measc a bhrandaí is cáiliúla tá Johnnie Walker, Guinness, Smirnoff, Baileys, Captain Morgan, agus Tanqueray.

Comhlachtaí
Eoghan mac Néill

Bunaitheoir eapainmneach Chineál Eoghain de chuid Uí Néill an Tuaiscirt ba ea Eoghan mac Néill (Sean-Ghaeilge Eógan mac Néill) (bás c. 465).  Niall Naoighiallach ba ea a athair, a maíodh.  Bhunaigh Cineál Eoghain ríocht Ailigh agus níos deireanaí Tír Eoghain.  Deirtear go bhfuil a uaigh ar Inis Eoghain i gContae Dhún na nGall.

Beatha 
Maítear gur dlúthchara é Eoghan le Naomh Pádraig agus go bhfuair sé beannacht Phádraig.  Lena dheartháir, Ardrí na hÉireann, Laoghaire mac Néill (bás 462), bhí sé ina bhreitheamh in aighneas chomharbachta idir mic Amhalaí (bás 440), rí na gConnacht.

Deirtear gur adhlacadh Eoghan i gCill Naomh Pádraig, Uisce Chaoin, Inis Eoghain.  Faightear plaic ann a deir (as Béarla):
"Eoghan Prince of Iniseoghain, Son of Niall of the Nine Hostages. Died 465 of grief for his brother Conall [Gulban].  Baptised by Patrick and buried in Uisce Chaoin".

I measc a mhac, bhí a leanas:
 Muireadhach
 Fearghas, bunaitheoir Cineál Fhearghasa (Cenél Fergusa)
 Aonghas, bunaitheoir Cineál (Cenél Áengusa).

Foinsí
 Annála Uladh
 Byrne, Francis John, Irish Kings and High-Kings, 2001, Baile Átha Cliath: Four Courts Press, 
 McCarthy's synchronisms'', eagrán athbhreithnithe.

Tagairtí

Básanna i 465
Ríthe Ailigh
William Blackstone

Dlíodóir, scoláire agus breitheamh Sasanach An Ridire William Blackstone. (10 Iúil 1723 – 14 Feabhra 1780). Tháinig a mhórshaothar "Commentaries on the Laws of England" amach sna blianta 1765–1770, agus an oidhreacht ba mhó a d'fhág sí againn. Sa leabhar seo, leag sé an bhunchloch don dlí coiteann, an córas dlí a chuireann an bhéim is mó ar chleachtas na gcúirteanna.

Saol 

Céimí de chuid Ollscoil Átha na nDamh ab ea Blackstone, áit a raibh sé ina mhic léinn i gColáiste Pembroke agus ina chomhalta de chuid Choláiste na nAnamacha Uile.

Glaodh chun an Bharra air i gCumann Onórach an Teampaill an Láir sa bhliain 1746. Ag tús a shaoil oibre, dhíríodh sé ní ba mhó ar riaradh na hOllscoile ná ar a chleachtadh ag an mBarra (d'fhág sé an Barra ina dhiaidh ar feadh roinnt blianta ó 1753 ar aghaidh.) 

Thosaigh Blackstone sraith léachtaí rathúil ar dhlí Shasana in Áth na nDamh ba chúis lena cheapadh in Ollúnacht Vinerian Dlí Shasana, a bhí nuachruthaithe ag an am agus a bhí aige ó 1758-66.

Chuaigh Blackstone leis an mBarra arís le rath mór agus agus bhí sé ina Fheisire Parlaiminte de chuid na Tóraithe ó 1761 go 1770. Ceapadh ina bhreitheamh de chuid Bhinse an Rí é i mí Feabhra 1770 agus ina bhreitheamh ina de chuid na bPléadálacha Coiteanna ceithre mhí ina dhiaidh sin, post a bhí aige go dtí gur éag sé nuair a bhí sé sé bliana is caoga d'aois.

Tionchar 
Tar éis dó dhá thráchtas eile ar dhlí Shasana a fhoilsiú cheana féin, chuir Blackstone a shaothar is tábhachtaí, 𝑪𝒐𝒎𝒎𝒆𝒏𝒕𝒂𝒓𝒊𝒆𝒔 𝒐𝒏 𝒕𝒉𝒆 𝑳𝒂𝒘𝒔 𝒐𝒇 𝑬𝒏𝒈𝒍𝒂𝒏𝒅 (4 imleabhar) amach idir 1765 agus 1769. 

Ba é an chéad léargas córasach ar an dlí coiteann a foilsíodh ón Meánaois i leith. 

Bhí tionchar ollmhór ag Blackstone ar dhearcadh daoine ar an dlí coiteann agus ar fhorbairt an dlí féin, go mór mór sna Coilíneachtaí Meiriceánacha agus i Stáit Aontaithe Mheiriceá.

Tagairtí 

Breithiúna Sasanacha
Dlíodóirí Shasana
Daoine a rugadh i 1723
Básanna i 1780
Cineál Eoghain

Géag de chuid Uí Néill an Tuaiscirt ba ea Cineál Eoghain (Sean-Ghaeilge Cenél nEógain).  Eoghan mac Néill Naoighiallaigh ba ea a shinsear, mar a maíodh.  Ar dtús, bhíodh siad lonnaithe in Inis Eoghain, agus a phríomhchathair ag Aileach i gContae Dhún na nGall an lae inniu.  Faoi bhrú a ngaol, Cineál Chonaill, bhogadar de réir a chéile soir i gcontaetha Thír Eoghain agus Contae Dhoire isteach, ag brú na gCruithne soir thar an mBanna, agus ag briseadh isteach ar na hOirialla taobh thiar de Loch nEathach.

Faoin 11ú haois, bhí a n-ionad cumhachta bogtha as Aileach go dtí Tulach Óg lasmuigh den Chorr Chríochach, Contae Thír Eoghain.  Faoin 12ú haois, bhí Inis Eoghain clóite ag Cineál Chonaill.  Ba chuma le Cineál Eoghain, ámh, óir go raibh ríocht chumhtach bunaithe acu darbh ainm Tír Eoghain, ag a mhéad is mó ann Chuntar Thír Eoghain, chomh maith le codanna de chontaetha Dhoire, Dhún na nGall, Fhear Manach, Mhuineachán agus Ard Mhacha.

Seo a leanas liosta de phríomhchlanna Cineál Eoghain:

Clann Néill 
Tá an sloinne Ó Néill fréamhaithe ó Niall Glúndub, ach tá Clann Néill ainmnithe as a sheanathair Niall Caille.  Ba iad muintir Uí Néill agus Mhic Lachlainn, de shliocht an ghéaga seo, ina bpríomhchlanna Chineál Eoghain.  Chloígh Uí Néill Mhic Lachlainn ámh sa bhliain 1241 ach tháinig Uí Néill ina n-aonar chun cinn sa Cineál.

Clann Aodha Bhuí 
Géag de Clann Néill í Clann Aodha Bhuí, agus Aodh Méith Ó Néill, rí Thír Eoghain ón mbliain 1196 go dtí 1230, a sinsear.  Niall Rua ba ea dheartháir Aodha Mhéithe, rí Thír Eoghain agus rí Uladh le mí amháin tar éis bhás a dhearthár.

Ainmníodh an chlann as Aodh Buí Ó Néill (1260–83), garmhac Aodha Mhéithe, agus an rí deireanach ar a glaodh rí Ailigh air.  Aodh Buí was most notable for his close co-operation le hIarlacht na nUladh.  Níos deireanaí, tháinig Clann Aodha Bhuí chun cinn in oirthear na nUladh, tar éis titim na hIarlachta de bharr ionradh Edward Bruce.  Bhí Henry Ó Néill den teaghlach seo ina rí Uladh ón mbliain 1325 go dtí 1344, agus Art Ó Néill ó 1509 go 1514.

Clann Domhnaill 
Dún na nGall ba ea áit dúchais  Chlann Domhnaill, ach bhogadar níos deireanaí soir i dTír Eoghain isteach.  Meastar gurbh é a sinsear é Domnall mac Aodha Fhionnliath and Gormlaith Rapach ní Mhuireadhaigh mhic Eochadha, rí Uladh.

Féach freisin 
 Uí Néill
 Uí Néill an Deiscirt
 Uí Néill an Tuaiscirt
 Cineál Chonaill
 Cenél nEógain
 Tír Eoghain
 Ríthe Thír Eoghain
 Ó Néill
 Clann Aodha Bhuí

Foinsí 
 Robert Bell (1988) . "The Book of Ulster Surnames", The Black Staff Press

Naisc sheachtracha 
 Annals of the Kingdom of Ireland, lch. 186, via archive.org
 Annals of the Kingdom of Ireland, lch. 581, via archive.org

Tagairtí

Uí Néill
Gaeil
Douglas Luiz

Peileadóir prófesiúnta Brasaíleach é Douglas Luiz Soares de Paulo (rugadh 9 Bealtaine 1998), ar a dtugtar Douglas Luiz, a imríonn mar imreoir lár páirce do chlub Premier League Aston Villa agus d’fhoireann náisiúnta na Brasaíle.

Gairm club

Vasco De Gama 
Rugadh Douglas Luiz i Rio de Janeiro agus chuaigh sé le club óige de Vasco da Gama in 2013, ag aois 14, tar éis dó a bheith ceadaithe i roinnt tástálacha a rinneadh in Itaguaí. I mí Iúil 2016, chuir an bainisteoir Jorginho é chun cinn ar an gcéad fhoireann mar gheall ar ghortú Marcelo Mattos. 

Rinne Douglas Luiz a chéad tús foirne an 27 Lúnasa 2016, ag teacht ar aghaidh mar ionadach sa dara leath do Mar Fellype Gabriel i dtarraingt 2–2 as baile i gcoinne Tupi do chraobh Campeonato Brasileiro Série B. Ina chéad tús trí lá ina dhiaidh sin, scóráil sé an t-aon sprioc a bhí ag a fhoireann i gcaillteanas 2-1 í gcóinne Vila Nova.

D’fhan Douglas Luiz mar thosaitheoir don Cruz-maltino go dtí deireadh na bliana, leis gur ghnóthaigh a thaobh ardú céime go Campeonato Brasileiro Série A. Idir an dá linn, leathnaigh sé a chonradh go dtí 2019 an 26 Meán Fómhair 2016. 

Thosaigh Douglas Luiz den chéad uair sa sraith is airde na Brasaíle an 14 Bealtaine 2017, ag tosú i gcaillteanas 4-0 ar shiúl i gcoinne Palmeiras. Tharla a chéad sprioc sa roinn an 10 Meitheamh, mar a scóráil sé an dara cúl dá fhoireann i mbua 2-1 sa bhaile i gcoinne Spórt.

Manchester City 
Chríochnaigh Douglas Luiz aistriú go Manchester City an 15 Iúil 2017, ag síniú conradh cúig bliana.

Iasacht go Girona FC (2017-2018) 
An 1 Lúnasa, tugadh ar iasacht é do taobh La Liga Girona FC dá chéad séasúr leis an gclub. Thosaigh Douglas Luiz den chéad uair don fhoireann an 26 Lúnasa 2017, ag teacht in áit Portu i mbua baile 1–0 i gcoinne Málaga CF. 

An 31 Lúnasa 2018, tugadh Douglas Luiz ar iasacht arís do Girona mar gheall ar dhiúltaigh Oifig Baile na RA cead oibre dó.

Aston Villa 
Shínigh Douglas Luiz do Aston Villa an 25 Iúil 2019, faoi réir cead oibre. Deonaíodh a chead oibre agus rinneadh imreoir Aston Villa de go hoifigiúil an 7 Lúnasa. An 17 Lúnasa, scóráil Douglas Luiz a chéad sprioc d’Aston Villa i gcoinne AFC Bournemouth; Chaillfeadh Villa an cluiche 2-1 sa deireadh.

Gairm Idírnasiunta 
Bhí Douglas Luiz le feiceáil don Bhrasaíl ag leibhéal na hóige ag Craobh U-20 Mheiriceá Theas 2017 agus ag Comórtas Toulon 2019, ag buachan an dara ceann. An 19 Samhain 2019, rinne sé a chéad chluiche idirnáisiúnta sínsir idirnáisiúnta i gcluiche cairdiúil i gcoinne na Cóiré Theas, a bhuaigh an Bhrasaíl 3–0. 

Sa bhliain 2021, bhí Luiz san iomaíocht don Bhrasaíl i Copa America, ag críochnú sa dara háit chun na hAirgintíne. 

An 7 Lúnasa 2021, bhuaigh Luiz bonn óir mar chuid d’fhoireann peile na Brasaíle ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2020 i dTóiceo.

Staitistíc gairm

Clúb 
Ón 4 Féabhra 2021

Idirnáisiúnta 
Ón 15 Iúil 2021

Onóireacha

Bhrasaíl F23 

 Toulon Tournament 2019  Aston Villa
 EFL Cup dara ait: 2019–20  Individual
 Campeonato Carioca Foreainn an bhlian: 2017
 Toulon Tournament Imreoir is fearr: 2019
Bonn Óir na gCluichí Oilimpeacha: 2020

Bhrasaíl 

 Copa America: Dara áit 2021

Tagairtí
Akranes

Is baile port agus bhardas Akranes (Íoslainnis: [Aːkraˌnɛːs]), ar chósta thiar na hÍoslainne, thart ar 20 cilmeadar ó thuaidh den phríomhchathair Reykjavík.

Socraíodh an limistéar ina bhfuil Akranes suite sa 9ú haois, ach ní bhfuair sé cairt chathrach go dtí 1942.

Stair 
Socraíodh Akranes sa 9ú haois ag na deartháireacha Þormóður agus Ketill, mic Bresi. Tháinig siad ó Éirinn. Thosaigh an baile ag foirmiú i lár an 17ú haois mar shráidbhaile iascaireachta. I 1942, cairteadh go foirmiúil é, agus sna blianta ina dhiaidh sin bhí an borradh is mó sa daonra ina stair.

Tá an tionscal ina fhostóir mór agus ag fás: tá gléasra stroighne á oibriú ar an mbaile ó na 1950idí, agus tá gléasra bruithnithe alúmanaim ag feidhmiú gar don bhaile ó 1998.

Geilleagar agus spórt 
Is é tionscal na hiascaireachta an fhoinse fostaíochta is tábhachtaí sa bhaile i gcónaí, ach is fostóir suntasach é an tráchtáil freisin toisc go bhfeidhmíonn Akranes mar ionad seirbhíse don réigiún mór tuaithe timpeall air.

Meastar go bhfásfaidh an baile tuilleadh sna blianta amach romhainn mar gheall ar an tionscal atá ag fás agus feabhsuithe iompair go ceantar Reykjavík, tar éis an 5.57 ciliméadar Tollán Hvalfjörður a osclaíodh i 1998, ceann de na tolláin bóthair faoi uisce is faide ar domhan.

Tá traidisiún láidir sacair ag Akranes. Tá an fhoireann áitiúil, Íþróttabandalag Akraness (ÍA), le blianta fada i measc an chuid is fearr de chóras sraithe peile na hÍoslainne. Is minic a mheastar go bhfuil Ríkharður Jónsson, a rugadh ar an mbaile, ar cheann de na peileadóirí is fearr san Íoslainn. D'imir sé agus bhainistigh sé ÍA. Rugadh iar-imreoir lár páirce Sheffield Wednesday agus Arsenal Siggi Jónsson in Akranes freisin agus bhí trí shéasúr aige mar imreoir le ÍA.

Daoine suntasacha 
Ba é Akranes áit bhreithe an fhile Atom Jón Óskar agus na peileadóirí Ríkharður Jónsson agus Arnór Sigurðsson .

Gailearaí

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 Suíomh Gréasáin oifigiúil (san Íoslainnis)
An Íoslainn
Diaspóra Éireannach
Staideanna an Damhna

San fhisic, tá staid damhna ar cheann de na foirmeacha ar leith inar féidir damhna a bheith ann. Tá ceithre staid damhna le feiceáil sa saol laethúil: soladach, leachtach, gásach agus plasmach. Is eol go bhfuil go leor staideanna idirmheánach ann, mar shampla criostail leachtach, agus níl roinnt stát ann ach faoi dhálaí foircneacha, mar chomhdhlútháin Bose-Einstein, damhna meathlaithe neodrón, agus damhna chuarc-glúón, nach dtarlaíonn ach, faoi seach, i gcásanna ina mbíonn fuacht, brú nó dlús as cuimse i bhfeidhm. Le haghaidh liosta iomlán de gach staid suaithinseacha damhna, féach liosta staideanna damhna 

.
God Defend New Zealand

Amhrán náisiúnta na Nua-Shéalainne is ea "God Defend New Zealand", ceann de dhá amhrán náisiúnta na Nua-Shéalainne ("God Save the Queen" is ea an ceann eile). Scríobh sé an file agus iriseoir Thomas Bracken (21 Nollaig 1843 – 16 Feabhra 1898) na liricí.

Stair 

Sa bhliain 1876, foilsíodh an dán "God Defend New Zealand".
Sa bhliain 1940 glacadh leis mar iomann náisiúnta, agus mar amhrán náisiúnta i 1977. 

Bhí Bracken báúil le cúis na Maorach. Deirtear go bhfuil tagairt do Te Kooti, ar thaoiseach tábhachtach as iarthar na tíre é, agus do na Maoraigh sa líne “guard Pacific’s triple star". Ach deir staraithe eile gur meafar é do thrí oileán na tíre.
D’aistrigh breitheamh an t-amhrán go Maoiris don chead uair in 1878, ach ní raibh mórán tráchta ar an leagan sin go deireadh an chéid seo caite.

1999 
B’ag cluiche a d’imir na All Blacks i gcoinne na Sasanach le linn Corn an Domhain sa Rugbaí i 1999 a canadh é i Maoiris amháin. Bhí raic ann, mar níor thuig go leor Nua-Shéalainneach brí na bhfocal. Ach dúradh nach raibh na liricí Béarla ar eolas ag formhór na tíre ach an oiread, agus níor chan na himreoirí ar chor ar bith! I ndeireadh na dála, cheap daoine go mba cheart dóibh leagan dátheangach a chanadh. Tar éis do Te Taura Whiri (Coimisiún Teanga na Maoirise) bileoga eolais a eagrú, foghlaimíodh na focail. Anois, is é an nós ná rann amháin a chanadh i mBéarla agus an chéad rann eile i Maoiris.

Féach freisin 

 Thomas Bracken

Naisc sheachtracha 
An Rialtas -  Thomas Bracken

Tagairtí 

An Nua-Shéalainn
Amhráin Náisiúnta
Jú-Jiotsú Brasaíleach

Is ealaín chomhraic, nó cluiche comhraic, bunaithe ar corraíocht agus greamanna géilleadh é jú-jiotsú Brasaíleach (JJB).  Cuirtear béim i jú-jiotsú Brasaíleach ar conas céile comhraic a chur chun talamh, smacht a chur orthu agus iad ann, suíomh in uachtar a bhaint amach, agus géilleadh a bhuachaint ó chéile comhraic ag baint úsáid as tachtadh nó ceangal ailt.  

D'fhorbraíodh jú-jiotsú Brasaíleach sna 1920idí le deartháireacha Brasaíleach Carlos, Oswaldo, Gastão Jr., George, agus Hélio Gracie. Bhí Carlos Gracie tar éis Júdó a fhoghlaim ó saineólaí Júdó Seapánach, Mitsuyo Maeda i 1917.  D'fhorbraíodh na deartháireacha córas nua féinchosanta níos déanaí thug siad an t-ainm Jú-Jiotsú Gracie air.  

Sa deireadh, tháinig jú-jiotsú Brasaíleach (JJB) chun cinn mar spórt ar leith cé go raibh sé bunaithe ar júdó le dul chun cinn trí athraithe ar na bealachaí agus rialacha a bhí ann ag an am.  Thar ama, d'éiríodh le JJB mar pháirt lárnach i bhforbairt na healaíona comhraic measctha.  Bíonn comórtais JJB ar siúl ar fud na cruinne faoi údarás an IBJJF (Cónascadh Idirnáisiúnta an Jú-Jiotsú Brasaíleach) agus boird rialaithe eile.  

An coincheap lárnach atá ag JJB ná gur bhféadfaí le duine atá níos laige agus níos lú an lámh in uachtar a fháil thar céile comhraic atá níos mó, níos láidre, agus níos troime trí h-úsáid an luamháin, dáileadh meáchain, agus ceardaíocht. Úsáidtear JJB mar spórt comhraic agus mar chóras féinchosanta.  Feictear ar spairníocht agus cleachtadh le páirtnéar gníomhach mar páirt tábhachtach i dtraenáil JJB.  Cuireann JJB sláinte coirp agus intinne go mór chun cinn.
Drew Binsky

Is blagálaí agus fís-bhlagálaí taistil Meiriceánach é Drew Goldberg, ar a dtugtar Drew Binsky air fosta, (a rugadh ar 24 Bealtaine, 1991). Déanann Binsky a chuid taistil a dhoiciméadú ar a chainéal YouTube agus ar chuntais meán sóisialta eile. Faoi Mhárta 2020, bhí cuairt tugtha aige ar 191 tír agus bhí beartaithe aige cuairt a thabhairt ar gach tír ar domhan faoi Mheitheamh 2020 go dtí gur chuir paindéim COVID-19 a thurais go dtí an cúpla thír dheireanach ar fionraí. Bhí Curiarracht Domhanda Guinness don chuid is mó de chuairteanna ar Shuíomhana Oidhreachta Domhanda UNESCO i 24 uair an chloig aige ó 2016 go 2019.

Óige agus oideachas 
Rugadh Binsky leis an ainm Drew Goldberg i Dallas, Texas, SAM agus d’fhás sé suas i Scottsdale, Arizona, SAM .  Is leasainm de bhunadh Giúdach Gearmánach a thug a theaghlach dó é "Binsky". D’fhreastail sé ar Ollscoil Wisconsin-Madison, agus bhain sé céim san eacnamaíocht agus san fhiontraíocht amach in 2013. Le linn a bhliana sóisearaí ar an ollscoil, ghlac sé páirt i gclár staidéir thar lear i bPrág, An tSeic. Rinne sé staidéar ansin ar feadh seimeastar, agus lena linn sin thaistil sé chuig níos mó ná 20 tír fud fad na hEorpa, agus shocraigh sé slí bheatha a dhéanamh as taisteal.

Slí Bheatha 
I ndiaidh dó críochnú leis an ollscoil ghlac Goldberg post ag teagasc Béarla i Seoul sa Chóiré Theas. Chaith sé 18 mí ansin, agus thaistil sé go 20 tír san Áise le linn na tréimhse sin. D'éirigh sé as a phost teagaisc i mí Eanáir 2015 agus dhírigh sé ar thaisteal go lánaimseartha ina dhiaidh sin. Faoi Dheireadh Fómhair 2015, bhí cuairt tugtha aige ar 73 tír san iomlán. Chomh maith leis sin chuir sé tús le blag darb ainm "The Hungry Partier" (ar a tugadh "Drew Binsky" air ina dhiaidh sin) agus thosaigh sé ag déanamh taifead dá chuid taistil ar Instagram agus Snapchat.

In 2017, cheannaigh a ghirseach, Deanna Sallao, ceamara dó agus spreag sin é le físeáin a chruthú agus iad a phostáil ar a chainéal YouTube (ar a dtugtar "Drew Binsky" air fosta).  Is minic a uaslódálann sé físeáin chuig an cainéal. I mí na Bealtaine 2017, d'uaslódáil sé físeáin de thuras eagraithe chun na Cóiré Thuaidh ar a chainéil YouTube agus Facebook. Chruinnigh na físeáin os cionn 10 milliún amharc. Thosaigh Binsky ag saothrú airgid ó ioncam fógraíochta ar YouTube agus Facebook agus ghlac sé páirt i gcomhpháirtíochtaí urraithe le brandaí éagsúla. Tá os cionn 4 mhilliún leantóir aige ar na meáin shóisialta agus tá dhá Churiarracht Domhanda Guinness aige: ag tabhairt cuairt ar an mhéid is mó suíomhanna Oidhreachta UNESCO i dtréimhse 24 uair an chloig agus an pacáil cáis is gaiste a dhéanamh. In 2018, thosaigh sé ag cónaí i mBancác na Téalainne .

In 2020, d’fhógair Binsky go n-eisofar clár faisnéise fána chuid taistil darb ainm Border 197.

Bhain sé a thír deireanach atá ina bhall de na Náisiúin Aontaithe, An Araib Shádach, amach ar an 29ú Deireadh Fómhair 2021.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 Suíomh oifigiúil Dhrew Binsky
 Suíomh oifigiúil Border 197
 Cainéal Dhrew Binskyar YouTube 
Daoine as Dallas, Texas
Daoine beo
Daoine a rugadh i 1991
Eagraíocht Neamhrialtasach

Tugtar Eagraíocht Neamhrialtasach (ENR)  ar eagraíocht atá neamhspleách ar rannpháirtíocht rialtais.   De ghnáth, is foghrúpa eagraíochtaí iad eagraíochtaí neamhrialtasacha a bhunaíonn saoránaigh, lena n-áirítear clubanna agus comhlachais a sholáthraíonn seirbhísí dá mbaill agus do dhaoine eile. Is eagraíochtaí neamhbhrabúis iad, de ghnáth, agus bíonn go leor acu gníomhach sa daonnúlachas nó sna heolaíochtaí sóisialta. Tugann suirbhéanna le fios go bhfuil leibhéal ard muiníne an phobail in eagraíochtaí neamhrialtasacha, agus mar sin, d’fhéadfadh iad a bhfith ina sheachfhreastalaí úsáideach ar ábhair imní na sochaí agus na ngeallsealbhóirí.  Mar sin féin, is féidir le hENRanna a bheith ina ngrúpaí stocaireachta do chorparáidí, amhail an Fóram Eacnamaíoch Domhanda .  
  De réir NGO.org (na heagraíochtaí neamhrialtasacha a bhfuil baint acu leis na Náisiúin Aontaithe ), "Is ENR aon ghrúpa saoránach deonach neamhbhrabúis a eagraítear ar leibhéal áitiúil, náisiúnta nó idirnáisiúnta."

Tagairtí

Gnóthaí sibhialta
 
Eagraíochtaí neamhbhrabúis
Téarmaíocht eolaíochta polaitiúla
Cineálacha eagraíochta
Nuafhocail na 1940idí
Dúil Ghrúpa 5

Is éard is Dúil Ghrúpa 5 (de réir stíl AIGCF ) ná grúpa dúl sa tábla peiriadach. I nGrúpa 5 tá vanaidiam (V), 
niaibiam (Nb),tantalam (Ta) agus dúibniam (Db). Tá an grúpa seo i mbloc d den tábla  peiriadach. Níl ainm fánach faighte ag an ngrúpa féin; baineann sé le grúpáil níos leithne, sé sin na miotail thrasdultacha 

Grúpaí (tábla peiriadach)
Dúil Ghrúpa 7

Is éard atá i nDúl Ghrúpa 7, arna uimhriú ag ainmníocht AIGCF, ná grúpa dúl sa tábla peiriadach. Seo a leanas iad; mangainéis (Mn), teicnéitiam (Tc), réiniam (Re), agus bóiriam (Bh). Is miotail thrasdultacha iad na dúile uilig sa ghrúpa 7.

Cosúil le grúpaí eile, taispeánann baill an teaghlaigh seo patrúin ina gcumraíochtí leictreon, go háirithe sna  leictreonscealla is seachtraí as a dtagann treochtaí in iompar ceimiceach.

Ceimic 

Ní raibh bóiriam aonraithe i bhfoirm íon.

Stair 
Thángthas ar mangainéis i bhfad níos luaithe ná na dúile eile de Ghrúpa 7 mar gheall ar a raidhse i bhfad níos mó sa nádúr. Cé go gcuirtear síos do Johan Gottlieb Gahn gurb é a d'aonraigh an mhangainéise ar dtús sa bhliain 1774, thuairiscigh Ignatius Kaim gur tháirg sé mangainéis ina thráchtas sa bhliain 1771. 

I nGrúpa 7 tá an dá mhiotail trasdultacha a tharlaíonn go nádúrtha agus a haimsíodh is deireanaí: teicnéitiam agus réiniam . nGrúpa 7. Thángthas ar Rhenium nuair a d'aimsigh Masataka Ogawa an rud a cheap sé a bhí mar dúil 43 i tóiriainít, ach níor ghlacadh leis;tugann staidéir le déanaí le HK Yoshihara le fios gur aimsigh sé réiniam ina áit, fíric nár tuigeadh ag an am. Ba iad Walter Noddack, Otto Berg, agus Ida Tacke an chéad duine a d’aithin réiniam go cinntitheach;  ceapadh gur aimsigh siad dúil 43 freisin, ach toisc nach bhféadfaí an turgnamh a mhacasamhlú, díbheadh é. D'aimsigh Carlo Perrier agus Emilio Segré teicnéitiam go foirmiúil i mí na Nollag 1936, b'iad  a d'aimsigh teicnéitiam -95 agus teicnéitiam -97 . Thángthas ar bhóiriam i 198,  ag foireann faoi stiúir Peter Armbruster agus Gottfried Münzenburg trí biosmat -209 a thuargaint le Cróimiam-54 .

Tagairtí
Grúpaí (tábla peiriadach)
Trá na hUíne, Ciarraí

Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta i gContae Chiarraí is ea Inbhear na hUíne agus Bá na Scealg de réir Threoracha Gnáthóige an AE, áit a bhfuil Trá na hUíne. Ó thuaidh den trá gheofar riasc goirt, gnáthóg cósta atá faoi chosaint. Tá dhá shaghas riasc goirt ar an Uíne, riasc goirt na Meánmhara ina bhfuil Meathán Mara (Juncus maritimus) agus riasc goirt an Atlantaigh atá fé smacht ag an Rabhán (Armería marítima) agus ag an bhFéar Muirisce (Puccinellia marítima). Maireann Lus na bPeiteal (Petalophyllum ralfsii), speiceas aelusa neamhghnách, sna dumhcha le hais bhéal an inbhir. Tá an planda seo faoi chosaint fud fad na hEorpa. Tá líon áirithe den rón glas ag maireachtaint sa bhá. 

Áiteanna i gCiarraí
Tránna