joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
CLG Pailís Chaonraoí

Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Pailís Chaonraoi .

Suíomh 
Tá an club bunaithe ar imeall theas Béal na Sionainne sa chuid thiar thuaidh de pharóiste Cill Díoma/Pailís Chaonraoi, 18km siar ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór dá imreoirí ó bhaile Pailís Chaonraoi agus ó na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Drom Achair Mhóir, Rinn Mahoilín, an tSeanphailís agus Cill na Siúrach. Cé go bhfuil club eile, Cill Díoma, ann i bparóiste Cill Díoma/Pailís Chaonraoi, is féidir le gach iománaí as an bparóiste uile imirt le Pailís Chaonraoi.

Cluichí 
Cé go bhfuil traidisiún an pharóiste dírithe ar an iomáint, imríodh an dá chód sa chlub ó thús agus tá an stádas céanna ag an mbeirt acu ar an bpáirc imeartha.

Stair 
Bunaíodh Cill Díoma, an chéad club i bparóiste Cill Díoma/Pailís Chaonraoi, ag an am gcéanna le bunú CLG féin sa bhliain 1884 agus bhí an béim ar an iomáint ann ó thús. Cé go bhfuil cuntas ann faoi fhoireann ag glacadh páirt i gcomórtaisí peile faoin ainm Pailís Chaonraoi sa bhliain 1903, níor scoilt an dara chlub sa pharóiste go hoifigiúil ó Chill Díoma go dtí an bhliain 1906.

Tá stair an dá chlub nasctha le chéile ón am sin. Thángadar le chéile sa bhliain 1916 ach scoilteadar arís sa bhliain 1920. D’imríodar mar Cill Díoma/Pailís Chaonraoi ón mbliain 1950 go dtí gur chuir Coiste an Chontae an club ar fionraí i ndiaidh eachtra le linn cluiche sa bhliain 1959. Tháinig an club aontaithe ar ais arís sa bhliain 1965 ach scoilt Pailís Chaonraoi de don tríú uair sa bhliain 1971 nuair a chuadar isteach i Roinn an Iarthair agus d’fan Cill Díoma sa Roinn Cathrach. D’fhill Pailís Chaonraoi ar ais ar an Roinn Cathrach sa bhliain 1978.

Ba chlub sóisear é Pailís Chaonraoi í gcónaí ó am a bhunú. Cé gur bhuaigh Clochán orthu i gcluiche ceannais iomána sóisear an chontae sa bhliain 1912, níor éirigh leo aon chaobh a bhuachaint go dtí gur tháinig corn peile mionúir B an chontae chucu sa bhliain 1996. Ba é sa pheil sóisear B a bhuadar a gcéad corn sna gráid fásta, craobh na Cathrach sa bhliain 2001. Tar éis craobh iomána sóisear B na Cathrach a ghabháil cúpla bliain as a chéile, chuadar suas go dtí grad sóisear A sa bhliain 2009.

Tháinig Pailís Chaonraoi agus Cill Díoma le chéile sna gráid óga sa bhliain 2006 faoin ainm Gaeil Chill Ulta agus bhuadar craobh peile mionúir B an chontae arís sa bhliain sin.

Páirc Imeartha 
Tá páirc imeartha Pailís Chaonraoi suite i gceartlár an bhaile in aice an tseipéil. Osclaíodh í sa bhliain 1951.

Imreoirí Cáiliúla 
I measc imreoirí cáiliúla an chlub, tá Micheál Mac Eochaidh (Mike Keogh), cúlbáire Luimnigh i gcluiche ceannais peile faoi-21 sa bhliain 2000, agus Eoin Ó Síocháin (Eoin Sheehan) a ghnóthaigh scór 4-5 do Luimneach le linn cluiche i gcoinne Port Láirge i gCraobh Peile Sinear na Mumhan sa bhliain 1987.

Naisc sheachtracha 
 Pallaskenry GAA Club (Béarla) 
 Limerick GAA (Béarla) 
 Kildimo-Pallaskenry Parish (Béarla)
 Altanna nuachtáin a fhoilsíodh faoi stair CLG i gContae Luimnigh (Béarla)

Tagairtí 

 “One Hundred Years of Glory: A History of Limerick GAA”, Ó Ceallaigh, Séamus & Murphy, Seán, 1984, (Béarla).

Pailis Chaonraoi
Pailis Chaonraoi
Pailis Chaonraoi
Dónal Ó Seancháin

Is iománaí Éireannach Dónal Ó Seancháin (Béarla: Dan Shanahan) a rugadh ar an 4 Eanáir 1977 i Lios Mór, Contae Phort Láirge. D'imir sé ina thosaí leis a chlub áitiúil Lios Mór agus an fhoireann idir-chontae Phort Láirge. 

Dearctar air mar dhuine de na himreoirí is fearr a bhí ann, agus bronnadh an duais Iománaí na Bliana air sa bhliain 2007.

Tagairtí

Féach freisin

Naisc sheachtracha 

Iománaithe Phort Láirge
Daoine as Contae Phort Láirge
Daoine a rugadh i 1977
Daoine beo
CLG Máigh Rua/An Bóthar

Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Máigh Rua/An Bóthar.

Suíomh 
Tá an club bunaithe i bparóiste Máigh Rua/An Bóthar ar bhruach Abhann na Maoilchéirne in Oirthear Chontae Luimnigh, 13km soir ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór a imreoirí as baile Máigh Rua agus na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Maide Buí agus Ceapach na hAithne ar thaobh thauidh an abahinn agus i sráidbhaile An Bóthar agus as na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Lios Mothláin agus An Briotás ar an dtaobh theas.

Cluichí 
Cé go bhfuil traidisiún an iomána níos láidre sa cheantar, imrítear peil agus iomáint sa chlub ach tá an béim dírithe go láidir i dtreo na hiomána.

Stair

Páirc Imeartha 
Tá Páirc Uí Artaigh, príom-pháirc imeartha Máigh Rua/An Bóthar, suite ar phríomhshráid baile Máigh Rua. Baintear úsáid chomh maith as sean-pháir imeartha An Bóthar i mBóthar Sceiche Gainimh lámh le Crosbhóthar Uí Bhéara ar an N24.

Imreoirí Cáiliúla 
I measc iománaithe cáiliúla Máigh Rua/An Bóthar, tá Seosamh Mac Uaid (Joe Quiad) a bhí ar fhoirne Luimnigh a chaill cluichí ceannais Craobh Iomána Sinsearach na hÉireann na mblianta 1994 agus 1996 agus ar a bhronnadh an gradam Sárimreoir na Bliana na mblianta céanna, Eoin Ó Néill (Owen O’Neill), a bhí ar fhoireann na bliana 1996, agus Séamus Ó hIcí (Séamus Hickey) a bhí ar fhoireann na bliana 2007.

Naisc sheachtracha 
 Limerick GAA (Béarla) 
 Altanna nuachtáin a fhoilsíodh faoi stair CLG i gContae Luimnigh (Béarla)

Tagairtí 

 “One Hundred Years of Glory: A History of Limerick GAA”, Ó Ceallaigh, Séamus & Murphy, Seán, 1984, (Béarla).

Maigh Rua Bóthar
Maigh Rua Bóthar
Maigh Rua Bóthar
CLG Cathair Chinn Lis

Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Cathair Chinn Lis.

Suíomh 
Tá sé bunaithe i bparóiste Cathair Chinn Lis/Inse Shan Labhráis in Oirthear Chontae Luimnigh, 14km soir ó dheas ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór imreoirí Chathair Chinn Lis as baile Cathair Chinn Lis, sráidbhaile Cathair Laighin agus as na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Céad Acra, Baile Bhrúid, Boscaill agus Dún Mhaoláin.

Cluichí 
Imrítear ach peil amháin sa chlub agus tá sé nasctha le Cathair Laighin i gcomhair na hiomána. Cé go an beirt acu suite sa pharóiste chéanna agus imríonn siad ar an bpáirc imeartha céanna, is clubanna ar leith iad.

Stair

Páirc Imeartha 
Imríonn Cathair Chinn Lis ar pháirc imeartha Chathair Laighin, Páirc Cuimhneacháin an tAthair Uí Aodha, suite i mBoscaill, 1km ó dheas ó bhaile Chathair Chinn Lis ar bhóthar Bhaile an Mhistéalaigh.

Imreoirí Cáiliúla 
D’imir Colm ó hIcí (Colm Hickey) ar fhoireann peile sinsir Luimnigh le linn blianta na 2000.

Naisc sheachtracha 
 Limerick GAA (Béarla) 
 Altanna nuachtáin a fhoilsíodh faoi stair CLG i gContae Luimnigh (Béarla)

Tagairtí 

 “One Hundred Years of Glory: A History of Limerick GAA”, Ó Ceallaigh, Séamus & Murphy, Seán, 1984, (Béarla).

Cathair Chinn Lis
Cathair Chinn Lis
CLG Fánaithe na Camóige

Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Fánaithe na Camóige.

Suíomh 
Tá sé bunaithe sa chuid thiar thuaidh de pharóiste Brú na Déise/Meánas/An Ghráinsigh i lár Chontae Luimnigh, 20km ó dheas ó Cathair Luimnigh. Tagann formhór dá imreoirí ó shráidbhaile Meánas agus ó na ceantracha tuaithe máguaird ar bhruach Abhann na Camóige ar nós An Crián, Cathair an Ghiolla Mhóir agus Cúil Fhionn agus Cuilleanach ach is féidir le iomanaithe agus peileadóirí ón gcuid eile den pharóiste timpeall baile Brú na Déise imirt leo freisin.

Cluichí 
Imrítear peil agus iomáint agus d’ainneoin traidisiún na hiomána a bheith níos láidre sa cheantar, cuireann an club an béim céanna ar an dá chód faoi láthair.

Níl aon club na n-óg dá gcuid féin ag Fánaithe na Camóige agus imríonn peileadóirí agus iománaithe uile an pharóiste le Brú na Déise. Tugtar an t-ainm An Ghráinsigh ar an bhfoireann faoi-21 nuair a bhíonn sí nasctha le club ó pharóiste eile.

Stair 
Bunaíodh an club sa bhliain 1925 nuair a bhí CLG sa chontae ag teacht ar ais chuige féin i ndiaidh na dTrioblóidí. Roimhe sin, ní raibh ach an club amháin sa pharóiste, Brú na Déise, ach is cosúil gur tharla achrann inmheánach iontu i ndiaidh iad cluiche ceannais Craobh Iomána Sinsear Chontae Luimnigh na bliana 1925 a chailliúint i gcoinne An Chaisleáin Nua Thiar.

Bhuaigh Fánaithe na Camóige Craobh Iomána Sóisear an Deiscirt ar an gcéad iarracht sa bhliain 1926 ach, tar éis An tOspidéal buachaint orthu sa bhliain 1929, níor shroicheadar cluiche ceannais an chomórtais sin arís riamh. Le linn blianta na 1950í, thit an club as a chéile ar feadh roinnt blianta agus, i ndiaidh á atheagrú, d’éirigh níos fearr leo sa pheil ar dtús.

Bhuadar Craobh Peile Sóisear an Deiscirt sa bhliain 1970 agus bhuaigh Gallbhaile orthu i gcluiche ceannais na bliana dár gcionn ach thit imirt an dá chód siar le linn blianta na 1980í. Ós rud é go rabhadar i gcónaí faoi scáth Brú na Déise, tá Na Fánaithe ag imirt na peile agus na hiomána sa ghrád sóisear B ón am sin i leith. Tar éis dóibh an lámh in uachtar d'fháil ar {{CLG Garrdha Uí Spiolláin|Gharrdha Uí Spiolláin]] chun Croabh an Deiscirt a ghabháil, bhuaigh An Cheapach orthu i gcluiche cheannais Craobh Peile Sóisear B Chontae Luimnigh sa bhliain 1995. Shroicheadar cluiche leath-cheannais craobh an chontae sa ghrád sin san iomáint sa bhliain 2002 nuair a bhuadar Craobh Sóisear B an Deiscirt.

Páirc Imirthe 
Cheannaigh Fánaithe na Camóige a bpáirc imirthe lámh le sráidbhaile Meánas le linn blianta na 1950í.

Imreoirí Cáiliúile 
D’imir Pádraig Mac Aodha (Patsy Keyes) ar fhoireann peile Luimnigh le linn blianta na 1990í.

Naisc sheachtracha 
 Camogue Rovers GAA (Béarla)
 Limerick GAA (Béarla) 
 Bruff-Meanus-Grange Parish (Béarla)
 Altanna nuachtáin a fhoilsíodh faoi stair CLG i gContae Luimnigh (Béarla)

Tagairtí 

 “One Hundred Years of Glory: A History of Limerick GAA”, Ó Ceallaigh, Séamus & Murphy, Seán, 1984, (Béarla).

Fanaithe Na Camoige
Fanaithe Na Camoige
Fanaithe Na Camoige
Siombailí agus foirmlí ceimiceacha

Maidir leis na siombailí agus foirmlí ceimiceacha, d'fhonn gurbh éascaide scríobh na ceimice (ina mbíonn tagairt go minic d'adaimh ag imoibriú le chéile), cuirtear adamh de dhúil in iúl le ceannlitir ainm na dúile, nó leis an gceannlitir agus an litir shuntasach eile den ainm, m.sh. H d'adamh hidrigine, C d'adamh carbóin, N d'adamh nítrigine, O d'adamh ocsaigine, Na d'adamh sóidiam (natrium sa Laidin), Fe d'adamh iarainn ( ferrum sa Laidin) , Ni d'adamh nicile, Cu d'adamh copair  (cuprum sa Laidin),  Pb d'adamh luaidhe (plumbum sa Laidin) agus U d'adamh úráiniam. 

I gcás ina mbíonn níos mó ná adamh amháin de dhúil áirithe i gceist agus nach mbíonnn na hadaimh nasctha, cuirtear in iúl iad leis an uimhir a scríobh ar chlé na siombaile; cur i gcás ciallaíonn 3C (sa chaint: trí C) trí adamh shaora (nemhnasctha) sa charbón , agus ciallaíonn 2Fe (sa chaint:dó Fe) dhá adammh shaora d'iarann.

Cuirtear móilíní de chomhdhúil (ina mbíonn adaimh éagsúla nasctha), in iúl le foirmle ina mbíonn na siombailí gar dá chéile, agus má tá níos mo ná adamh amháin den dúil chéanna sa mhóilín, cuirtear uimhir na n-adamh sin in iúl leis an uimhir a chur ag bun na siombaile ar dheis. Cuir i gcás, ciallaíonn an fhoirmle FeO  móilín ina mbíonn adamh amháin iarainn nasctha le hadamh ocsaigine, agus ciallaíonn Fe2O2 móilín ina mbíonn dhá adamh iarainn nasctha le trí adamh ocsaigine ar bhealach éigin. Ag caint ar an móilín Fe3O2, deirimid Fe a dó, O a trí. Arís ciallaíonn H2SO4(H a dó, S, O a ceathair) móilín ina bhfuil dhá adamh hidrigine, adamh amháin sulfair agus ceithre adamh ocsaigine nasctha le chéile. Nuair atá níos mó ná móilín amháin i gceist, cuirtear uimhir na móilíní roimne seo; cuir i gcás, ciallaíonn 3Fe2O2 (trí Fe a dó, O a trí) trí mhóilín den chomhdhúil sin .i. ocsaíd fheireach, agus ciallaíonn 2H2SO4 (dó H a dó, S,  O a ceathair) dhá mhóíilín den chomhdhúil seo .i. aigéad sulfarach.
I gcás imoibriú idir adaimh éagsúla chun móilín de chomhdhúil áirithe a thabhairt, cuirtear in iúl é le cothromóid de na siombaolí agus na foirmlí ceimeacha. Cuir i gcás, ciallaíonn an chotheomóid C+2S → CS2, gur imoibrigh adamh amháin carbóin C le dhá adamh sulfair S, chun an móilín''' CS2 a thabhairt ina bhfuil na hadaimh sin nasctha le chéile.
CLG Naomh Ciarán (Luimneach)

Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Naomh Ciarán.

Suíomh 
Tá an club bunaithe i bparóiste Cúil Cheapach/Cill Cholmán in Iarthar Chontae Luimnigh idir Ráth Caola agus Faing, 40km siar ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór a imreoirí as ceantracha tuaithe an pharóiste ar nós Cill Cholmáin, Cúil Cheapach, An Chraobh agus An Coinicéar agus as sráidbhailte Ardach agus Carraig Chiarraí agus na ceantracha tuaith máguaird i bparóiste Ardach/Carraig Chiarraí ar nós Dún gConmhaoile, Cnoc na Boithe agus Ráth Rónáin. Is féidir le iománaithe as na paróistí An Gleann, Faing/Seanghualainn, Leamhchoill/Baile Dhá Thuile agus Áth an tSléibhe imirt le Naomh Ciarán chomh maith.

Cluichí 
Tá traidisiún láidir peile agus iomána sa dá pharóiste agus bhí an béim céanna sa chlub ar an dá chód suas go dtí blianta na 1970í nuair a shroich Naomh Ciarán cluiche ceannais Craobh Peile Sinsear Chontae Luimnigh don chéad uair. Cé gur imrítear an iomáint fós, tá an pheil níos láidre sa chlub ón am sin i leith.

Stair

Páirc Imeartha 
Tá páirc imeartha Naomh Ciarán suite I gCúil Cheapach, lámh leis an séipéal agus an scoil náisiúnta. Baintear úsáid ar ócáid as seanpháirc Ardaigh atá suite i mbaile Ardach.

Imreoirí Cáiliúla 
I measc peileadóirí cáiliúla an chlub ar imir ar fhoireann sinsear Luimnigh, tá Pádraig Ó Laochdha (Pa Leahy) as blianta na 1970í, Liam Baróid (Liam Barrett) as blianta na 1980í agus Seán Mac Cárthaigh (Johnny McCarthy) as blianta na 2000í.

Naisc sheachtracha 
 Limerick GAA (Béarla) 
 Coolcappa-Kilcolman Parish (Béarla)
 Ardagh-Carrickerry Parish (Béarla)
 Altanna nuachtáin a fhoilsíodh faoi stair CLG i gContae Luimnigh (Béarla)

Tagairtí 

 “One Hundred Years of Glory: A History of Limerick GAA”, Ó Ceallaigh, Séamus & Murphy, Seán, 1984, (Béarla).

Naomh Ciaran (Luimneach)
Naomh Ciaran (Luimneach)
Naomh Ciaran
Skara Brae

Grúpa ceoil as Ceanannas i gContae na Mí, Éire, is ea Skara Brae. Thosaigh Clann Uí Dhomhnaill ag seinm uirlisí ceoil nuair a bhí siad ana-óg agus iad ag fás aníos i gCo. na Mí. Cé gur chónaí siad ansin le linn a hóige, ba as Rann na Feirste, Contae Dhún na nGall tuismitheoirí s'acu agus d'fhoghlaim siad a lán amhráin Conallach uatha. Agus ansin a chas siad le ar Dáithí Sproule, mac léinn óg as Doire.

Thaifead siad an chéad ceirnín Skara Brae sa bhliain 1971, agus go dtí an lae inniu ann, molaítear é mar cheann dena ceirníní traidisiúnta is tábhachtaí a rinneadh ariamh. Chuir siad tionlacáin agus an giotár le seanamhráin, rud nár rinneadh choíche roimhe sin.

Dioscliosta 
Eisíodh an t-aon albam ariamh i 1971, dar teideal Skara Brae. Seo i leanas na hamhráin:

Taobh 1
 An Cailín Rua 
 An Suantraí 
 Bánchnoic Éireann Óighe 
 Angela 
 Táim Breoite go Leor 
 Inis Dhún Rámha 
 An Saighdiúir Tréigthe 

Taobh 2 
 Cad é Sin don Té Sin 
 An Chrúbach 
 Casadh an tSúgáin 
 Caitlín Óg 
 Airdí Cuan
 Tá Mé Mo Shuí

Tagairtí 

Ceoltóirí Éireannacha
Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 1970
CLG An Dromainn/An tÁth Leacach

Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG An Dromainn/An tÁth Leacach.

Suíomh 
Tá an club bunaithe i bparóiste An Dromainn/An tÁth Leacach in nDeisceart Chontae Luimnigh ar bhruach Abhann an Chamhaoir idir Brú na Déise agus Brú Rí, 32km ó dheas ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór dá imreoirí ó shráidbhaile An tÁth Leacach, ó na ceantracha tuaithe an pharóiste máguaird ar nós An Dromainn, Drom an Chomair agus Ráth Chanann agus ó cheanntracha tuaithe pharóiste Na Bánóige ar nós Ros an Teampaill, An Bhánóg agus Aithnid.

Cluichí 
Imrítear ach an iomáint amháin sa chlub agus tá sé nasctha leis An mBánóg i gcomhair na peile.

Stair

Páirc Imeartha 
Tá páirc imeartha An Dromainn/An tÁth Leacach suite i sráidbhaile An tÁth Leacach lámh leis an séipéal agus an scoil náisiúnta.

Imreoirí Cáiliúla 
D’imir Seán Ó Nianáin (Johnny Neenan) ar fhoireann iomána sinsear Luimnigh le linn blianta na 1970í.

Naisc sheachtracha 
 Limerick GAA (Béarla) 
 Dromin-Athlacca Parish (Béarla)
 Altanna nuachtáin a fhoilsíodh faoi stair CLG i gContae Luimnigh (Béarla)

Tagairtí 

 “One Hundred Years of Glory: A History of Limerick GAA”, Ó Ceallaigh, Séamus & Murphy, Seán, 1984, (Béarla).

Dromainn Ath Leacach
Droimin Ath Leacach
Pádraig Ó Sionnaigh

Is iar-imreoir iomána Éireannach é Pádraig Ó Sionnaigh (Béarla: Pat Fox) a rugadh ar an 8 Iúil 1961 in Áth na Cairte, Contae Thiobraid Árann. D'imir sé leis a chlub áitiúil Éire Óg agus an fhoireann idir-chontae Thiobraid Árainn sna 1980idí agus na 1990idí.

Tá dhá bhonn buaite aige i gCraobh Iomána na hÉireann, chomh maith le trí ghradam Sárimreoirí na Bliana.

Tagairtí 

Iománaithe Thiobraid Árann
Daoine as Contae Thiobraid Árann
Daoine a rugadh i 1961
Daoine beo
CLG An Caisleán Nua Thiar

Is club de chuid Chumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG An Caisleán Nua Thiar.

Naisc sheachtracha 

  Newcastlewest GAA (Béarla)
  Limerick GAA (Béarla) 
  Newcastlewest Parish (Béarla)
  Altanna nuachtáin a fhoilsíodh faoi stair CLG i gContae Luimnigh (Béarla)

Tagairtí 

 “One Hundred Years of Glory: A History of Limerick GAA”, Ó Ceallaigh, Séamus & Murphy, Seán, 1984, (Béarla).

Caislean Nua Thiar
Caislean Nua Thiar
Caislean Nua Thiar
CLG An Gleann (Luimneach)

Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG An Gleann.

Suíomh 
Tá sé bunaithe i bparóiste An Ghleanna ar bhruach theas Béal na Sionainne in Iarthar Contae Luimnigh, 60km siar ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór imreoirí an chlub as baile An Gleann agus as na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Coill Fhéinne, Baile Mhic Giolla tSeanáin, Baile Uí Choileáin agus Cathrach.

Cluichí 
Tá paróiste An Ghleanna díreach ar theorann Chontae Chiarraí agus tá traidisiún láidir peile sa cheantar. Imrítear ach an pheil amháin sa chlub. Cé gur dheineadh iarracht foireann iomána a bhunú tráth, ní imrítear an spórt sin go forleathan sa pharóiste. Is é Naomh Ciarán an club iomána is gaire don Ghleann.

Páirc imeartha 
Tá páirc imeartha An Ghleanna, Páirc Uí Chathaláin, suite 1km ó dheas ó lár an bhaile ar Bhóthar Áth an tSléibhe.

Imreoirí cáiliúla 
I measc peileadóirí cáiliúla an chlub, tá Seán Ó Ceallaigh (John Kelly), captaen buaiteoirí Craobh Peile Sinsear Chontae Luimnigh ar cheithre ócáid (1926, 1929, 1930, 1931), agus Liam Ó Luing (Liam Long), a d’imir ar fhoireann sinsear Luimnigh le linn blianta na 1980í.

Tagairtí 

 “One Hundred Years of Glory: A History of Limerick GAA”, Ó Ceallaigh, Séamus & Murphy, Seán, 1984, (Béarla).

Naisc sheachtracha 
 Limerick GAA (Béarla) 
 Glin Parish (Béarla)
 Altanna nuachtáin a fhoilsíodh faoi stair CLG i gContae Luimnigh (Béarla)

Gleann (Luimneach)
Gleann
CLG Naomh Seanán (Luimneach)

Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Naomh Seanán.

Suíomh 
Tá an club bunaithe i bparóiste Seanghualainn/Baile Riobard/Faing ar bhruach theas Béal na Sionainne in Iarthar Contae Luimnigh, 50km siar ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór imreoirí an chlub as na bailte Faing agus Seanghualainn agus as na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Seanad, Clais Ghainimh, Bairrgeoin agus An Chorrghráig.

Cluichí 
Imrítear ach an pheil amháin sa chlub. Cé gur dheineadh iarracht foireann iomána a bhunú tráth, ní imrítear an spórt sin go forleathan sa pharóiste. Is iad Eas Géibhtine agus Naomh Ciarán na clubann iomána is gaire do Naomh Seanáin.

Stair

Páirc Imeartha 
Tá páirc imeartha Naomh Seanán suite i lár bhaile Faing. Is anseo a chruthaíodh an chéad dromchla imeartha uile-aimsear sa chontae.

Imreoirí Cáiliúla 
I measc peileadóirí cáiliúla an chlub, tá Conchúir Ó Maoláin (Conor Mullane) agus Eoin Ó Riain (Ian Ryan), a imríonn ar fhoireann sinsear Luimnigh le linn blianta na 2000í.

Naisc sheachtracha 
 Limerick GAA (Béarla) 
 Shanagolden-Robertstown-Foynes Parish (Béarla)
 Altanna nuachtáin a fhoilsíodh faoi stair CLG i gContae Luimnigh (Béarla)

Tagairtí 

 “One Hundred Years of Glory: A History of Limerick GAA”, Ó Ceallaigh, Séamus & Murphy, Seán, 1984, (Béarla).

Naomh Seanan (Luimneach)
Naomh Seanan
Beirt Fhear Oibre

Dealbh le Oisín Kelly is ea Beirt Fhear Oibre (Béarla: Two Working Men) atá suite in aice le Halla an Chontae, i gCorcaigh. Maraon le saothair ealaíne poiblí eile in Éirinn, cuireadh ainm aitiúl air,  "Cha and Miah" de ghnáth (dhá phearsa Chorcaí ar an gclár teilifíse "Hall's Pictorial Weekly"  sna seachtóidí).

Stair 
An dara dealbh le Kelly á dtaispeáint in áit poiblí ab ea Beirt Fhear Oibre. An chéad ceann ná Clann Lir, a nochtadh sa Ghairdín Cuimhneacháin i mBaile Átha Cliath i 1966. Sa bhliain sin, fruilíodh Kelly chun dealbh nua a dhéanamh chun chur lasmuigh de Halla na Saoirse i mBaile Átha Cliath.

Roimh na deilbh a chur suas os comhair Halla na Saoirse, chinntigh SIPTU go mbeidh na deilbh ina nguaiseacha tráchta. Arsa Desmond Rea O'Kelly, ailtire Halla na Saoirse i 2007:

Rud éigin eile is cúis aiféala dom nár cuireadh suas dealbh Oisín Kelly den fhear óg agus an fear níos sine os comhair Halla na Saoirse.

In ionad sin, nochtadh an dealbh os comhair halla nua chontae Chorcái, an foirgneamh is airde in Éirinn, i 1969. (D'fhan an halla chontae ina fhoirgneamh is airde in Éirinn go dtí 2008.) 

Cuireadh an dealbh i leataobh le linn tamaill agus an halla chontae á athfhorbairt, ach cuireadh ar ais iad i 2006.

Cuma 
Beirt fhear ata ann, duine díobh ard agus tanaí, agus an duine eile níos ísle. Tá caipin ar an bhfear níos ísle, agus tá a lámha siar. Tá lámha an fhir níos airde ar a chromáin. Tá an bheirt acu ag féachaint suas sa spéir.

Tagairtí 

Dealbha
Corcaigh
Loch Dearg

Is loch beag í Loch Dearg nó Loch Geirg (Béarla: Lough Derg) atá suite i gContae Dhún na nGall timpeall 7 gciliméadar ó thuaidh de bhaile beag Paiteagó. De réir traidisiúin, ba é Fionnloch ainm la háite anallód.

Tá achar de 890 heachtáir (2200 acra) inti agus tá sí éadomhan go leor. I lár na locha tá oileán beag ar a ghlaoitear Purgadóir Naomh Phádraig. Tá tóir ar an áit seo mar ionad oilithreachta leis na cianta. Tá an chéad tagairt díreach don traidisiún seo i Tractatus de Purgatorio Sancti Patricii, leabhar a scríobhadh sa dara haois déag agus a bhain cáil amach ar fud na hEorpa sa mheánaois.

De réir laoi na 1600í, ar a dtugtar Seilg Locha Deirg, bhí ollphéist sa loch fadó a d'itheadh oiread mór beithíoch gach lá. Sa laoi seo, téann na Fianna i gcomhrac léi agus slogtar cuid mhór acu. Agus Fionn mac Cumhaill ag iomrascáil leis an ollphéist, léimeann a mhac Dáire isteach i mbéal na péiste agus gearrann bealach amach dá chomhghlacaithe trína hascaill. Is ar an ár seo a rinneadh athbhaisteadh ar an loch:  

Fionnloch dobh ainm don loch
ar tús a chor a chléireach
do an Loch Dearg air ré a bheó
ó ár na Féine a n-énló
Trí lá & mí & blíaghain
do bhí Loch Dearg fa dhíamhair
ó lá marbhtha Fíana Finn
go deimhin duit a Thailghinn

Is ar struchtúr Agallaimh na Seanórach atá an laoi seo agus laoithe eile, mar a bhfuil Caoilte ag eachtrú imeachtaí na bhFiann do Naomh Pádraig. Tá cur síos sa téacs sin ar an 'smirdris' i Loch Lurgan agus péist eile i nGleann Dá Loch. I dtéacsanna eile, m.sh. Me Guidhir Fhearmanach ó thús na 1700, is é Naomh Pádraig féin a chloíonn an ollphéist. Dar le hÓ hÓgáin, is é sin an leagan is sine den scéal, bunaithe ar scéal Mhaois ag iompú abhann go fuil.

Tagairtí

Uiscí Uladh
Contae Dhún na nGall
Lochanna na hÉireann
An Fhiannaíocht
Béaloideas na hÉireann
Áitribh Arrachtaí
Oilithreachtaí
Anatamaíocht na n-éan

Tá go leor oiriúnuithe uathúla le feiceáil i struchtúr fiseolaíoch nó in anatamaíocht na n-éan, an chuid is mó dóibh ag tabhairt cúnamh d'eitilt. Tháinig córas cnámharlaigh éadrom le haghaidh eitilte chun cinn sna héin, maille le mhatáin cumhachtacha, agus córais imshruthaithe agus riospráide a d'fhéadfadh ligean don éan eitilt.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Ean
Ean
Ean
Capall

Mamach crúbach is ea an capall nó an t-each. Is ainmhithe móra ceathairchosacha iad na capaill. Is é Equus caballus an t-ainm eolaíoch. Úsáidtear an t-aimhe le haghaidh spórt agus le haghaidh obair.

Téarmaí 

I nGaeilge na hÉíreann, is é capall an focal is coitianta, cé go n-úsáidtear each freisin. I nGaeilge na hAlban is é each an gnáthfhocal.

Stail a thugtar ar an bhfireannach agus láir a thugtar ar an mbaineannach. Tugtar searrach ar an ainmhí óg. Baineann na focail gearrán, cairiún, agus gillín le capall spochta.

Sanasaíocht

Capall 
Meastar go bhfuil baint idir an focal Gaeilge “capall” agus focal na Laidine, “caballus”. Ní léir an ón bhfocal "caballus" a d'eascair an focal Gaeilge nó an focal dúchasach atá ann.

Each 

Sean-Ghaeilge “ech”, Ind-Eorpais *ekwo.

Seanfhocail 
 "Ní dhéanfadh an saol capall rása d’asal"
 "Cuir an diallait ar an each cóir"

Tagairtí 

Mamaigh
Capaill
Eilifint

Is ainmhí mór é an t-eilifint. Ainmneacha eile ar an míol seo ná 'Ailbhean' (ó Ghaeilge na hAlban), nó 'Torc-Each' (is ar nós each le starrfhiaile toirc é). Mamach atá ann. Tá na heilifintí le fáil san Afraic agus san Áise. Tá trí speiceas ann: Loxodonta africana agus Loxodonta cyclotis san Afraic agus Elephas maximus san Áise.

Mamaigh
Madra

Ainmhí clóis is ea an madra (madadh nó gadhar) (Canis lupus familiaris). Mamach atá ann. D'eascair madraí an lae atá inniu ann ón mac tíre. Mar gheall ar an bpórú a rinne daoine is mór an éagsúlacht atá ann i measc na gcineál éagsúla. Tá na madraí flúirseach go maith ar fud an domhain. 

Tá madra sléibhe Beirneach darb ainm 'Bród' ag Uachtaráin na hÉireann Micheál D. Ó hUigínn, a mbíonn leis formhór den am agus é ag obair in Áras an Uachtaráin. Bíodh deirfiúr le Bród, Síoda aige freisin ach fuair sí bás i meán fómhair 2020.

Seanfhocail 
 Is teann gach madra gearr i ndoras a thí féin. 
 Má bhuaileann tú mo mhadra buailfidh tú mé féin.
 Is fearr madra beo ná leon marbh.
 Nuair atá do lámh i mbéal an mhadra, tarraing amach go bog é.
 Coinnigh an cnámh agus leanfaidh an madra thú.
 Is olc an cu nach fiú a liú.
 An té a luíonn le madraí, éiríonn sé le dreancaidí.

Féach freisin 
 Madra rua
 Rásaí con

 
Mamaigh
Ainmhithe
Ainmhithe cheansaithe
Luch

Is mamach beag í luch agus baint aici le hord na gcreimirí. Is an luch thí (Mus musculus) an speiceas is mó iomrá, agus tá an luch mhóinéir (Apodemus) líonmhar in áiteanna éigin, cé go ndéanann iolair, seabhaic agus a leithéidí creach uirthi. 

Tá roinnt creimirí ann atá dealraitheach le lucha agus atá le fáil i dtithe uaireanta. Orthu sin tá Peromyscus leucopus (an luch chosbhán) agus Peromyscus maniculatus.

Is iomaí ainmhí agus éan a itheann lucha - nathracha, madraí rua agus eile. Mar sin féin, tá an luch ar cheann de na géinis mhamacha is rathúla toisc gur féidir léi maireachtáil san oiread sin áiteanna.

Is féidir le lucha dochar a dhéanamh, go háirithe nuair a itheann siad barra.  Is féidir leo díobháil a dhéanamh do thithe agus galracha a spré trí chac agus trí sheadáin.  

Istoíche is mó a bhíonn lucha sa siúl. Níl radharc na súl go han-mhaith acu agus téann siad i muinín a gcluasa géara agus ina gcumas bolaíochta chun teacht ar bhia.

Nótaí

Féach freisin 
 Francach (ainmhí)

Tagairtí 

Creimirí
Mamaigh
Muc

Is mamach crúbach í an mhuc. Uiliteoir is ea í.

Seanfhocal 
 Is iad ná muca ciúine a itheas an mhin.
 Is cuma nó muc duine gan seift
 Is iomaí slí muc a mharú seachas a thachtadh le h-im

Mamaigh
Baile Formaid

Bruachbhaile de chuid Bhaile Átha Cliath, Poblacht na hÉireann é Baile Formaid () atá suite seacht gciliméadar taobh thiar den chathair, taobh theas de Pháirc an Fhionnuisce. Tá teoiranneacha ag an mbaile le Séipéal Iosóid sa tuaisceart, le Baile Bhailcín sa deisceart, le hInse Chór san oirthear, agus le Baile Phámar agus Cluain Dolcáin san iarthar. Tá an baile ag críochantacht le habhainn na Life sa tuaisceart agus leis an Chanáil Mhór sa deisceart. Tá coláiste Coláiste Breisoideachais Bhaile Formaid agus ospidéal Ospidéal Ghort na Silíní suite ann.

Ionadaithe poiblí tofa

Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath (2019-2024) (5 suíocháin)

Baile Formaid-Droimeanach

 Vincent Jackson (Neamhspleách)
 Daithí de Róiste (Fianna Fáil)
 Hazel de Nortúin (Pobal Seachas Brabús)
 Sophie Nicoullaud (An Comhaontas Glas)
 Daithí Doolan (Sinn Féin)

Dáil Éireann- An 33ú Dáil (2020-2025)

Baile Átha Cliath Theas-Lár

 Patrick Costello (An Comhaontas Glas)
 Joan Collins (Neamhspleáigh ar son an Athraithe)
 Aengus Ó Snodaigh (Sinn Féin)
 Bríd Smith (Pobal Seachas Brabús)

Naisc sheachtracha 
 Comhordanáidí: 

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
Lia Fáil (Éire)

Is séadchomhartha fíorthábhachtach í Cloch Lia Fáil agus tá sí luaite go forleathan i dtéacsanna ársa. Tá ceangal ag an gcloch eibhir le gnáis oirnithe Ríthe Theamhair. De réir bhéaloideas na hÉireann, corónaíodh gach ceann de Ard-Ríthe na hÉireann ann suas go dtí Muirchertach mac Ercae sa bhliain 500.

Stair 
Deirtear gurb iad Tuatha Dé Danann a thóg an Lia Fáil go hÉireann.

Bogadh í go dtí an áit ina bhfuil sí anois go luach sa naoú haois déag.

Rinneadh damáiste don séadchomhartha sa bhliain 2012, nuair a buaileadh é le casar nó le huirlis mhaol éigin eile.  

Arís i 2014, rinneadh loitiméireacht air le péint.

An Lia Fàil in Albain 

Is suaitheantas náisiúnta Albanach é “An Lia Fàil”  (nó  “Stone of Scone”). 

Go dtí 1950, bhí an leadhb de charraig ar taispeáint i mainistir Westminster, Sasana. Ach ghoid  náisiúnaithe na hAlban é ar 24 Nollaig 1950, agus faraor, bhris na gadaithe an chloch Albanach ina dhá leath.

Ar 11 Aibreán 1951 fágadh an liag i mainistir Obar Bhrothaig in Albain.  Bhí an chloch ar ais i Londain sa bhliain 1953 nuair a rinneadh banríon ar an Ríocht Aontaithe d'Eilís II.

Féach freisin 

 Teamhair
 An Lia Fáil in Albain

Tagairtí 

Miotaseolaíocht na nGael
Tuatha Dé Danann
Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann
Ard-Ríthe na hÉireann
Contae na Mí
Bailte Fearainn na hÉireann de réir Chontae



D 
 Bailte fearainn Chontae an Dúin

Bailte in Éirinn
Gleann Oistín

Ceantar tuaithe in iarthar Chontae Mhaigh Eo is ea Ghleann Oistín (Béarla: Glenhest).

Tá Gleann Oistín suite 10km thoir-thuaidh ó mBaile Uí Fhiacháin. Tá séipéil, mbunscoil agus ionad pobail ann.

Naisc sheachtracha 
 www.glenhest.com

Bailte i gContae Mhaigh Eo
Antóin Ó Tuathail

Iar-pheileadóir agus pearsa teilifíse is ea Antóin Ó Tuathail (Béarla: Anthony Tohill) a rugadh ar an 2 Lúnasa 1971 i Suitreach, Contae Dhoire. D'imir sé le foireann idir-chontae Dhoire idir 1991 agus 2003, agus bhuaigh sé Craobh na hÉireann uair amháin sa bhliain 1993. Chomh maith le sin, tá dhá bhonn buaite aige i gCorn Uladh agus ceithre bhonn sa tSraith Náisiúnta. Roghnaíodh é mar Shárimreoir sna blianta 1992, 1993, 1995 agus 2000.

Tar éis dó éirí as an spórt mar imreoir, ghlac sé post mar shaineolaí ar an gclár teilifíse The Sunday Game. Sa bhliain 2008, ceapadh é ina roghnaitheoir ar fhoireann na hÉireann a d'imir in aghaidh na hAstráile sa pheil chomhrialacha.

Peileadóirí Dhoire
Daoine as Contae Dhoire
Daoine a rugadh i 1971
Daoine beo
Tíotán (gealach)

Is é Tíotán an tsatailít is mó atá ag Satarn, agus é ar an dara gealach is mó sa ghrianchóras ar fad. Is é Tíotán an t-aon ghealach amháin a bhfuil atmaisféar substaintiúil aici, rud a choinnigh a dhromchla ceilte ar na réalteolaithe ar feadh i bhfad. Nítrigin, N2, is mó atá san atmaisféar (98.4%). Tá an fuíoll comhdhéanta as an meatán CH3 agus as hiodracarbóin eile, chomh maith le comhdhúile simplí hidrigine, nítrigine agus carbóin (cianaigin C2N2, abair, nó ciainíd hidrigine, HCN). Mar gheall ar dhlúithe an atmaisféir, is é an t-aon rinn néimhe sa ghrianchóras seachas an domhan ar a bhfuil aibhneacha, lochanna agus mara gníomhacha ar a dhromchla. Tá na gnéithe seo déanta as na hiodracarbóin céanna is atá an atmaisféar.

Tá Tíotán 50% níos mó ná ár nGealach féin ar trastomhas, agus 80% níos troime ná í. Is é Ganymede an t-aon satailít nádúrtha amháin sa ghrianchóras a sháraíonn méid Tíotán, agus tá Mearcair níos lú ná Tíotán, cé go bhfuil sé níos troime. Ba é an réalteolaí Ollannach Christiaan Huygens a chuir an chéad sonrú riamh i dTíotán, thiar sa bhliain 1655.

Taiscéalaíocht

Pioneer agus Voyager 
Ba é Pioneer 11 an chéad spástaiscéalaí a thug cuairt ar Shatarn sa bhliain 1979. Ghlac an tóireadóir grianghraif den gheallach, ach ní raibh siad d'ardchaighdeán. I dtús na hochtóidí, bhain na tóireadóirí Voyager 1 agus 2 an Satarn amach, agus bhí siad in ann tuilleadh sonraí a fháil faoin gheallach is mó, agus faoin atmaisféar go háirthe. Bhí scamaill na gealaí ró-thiubh ag an am sin le feacáil cad é a bhí fúthu, agus ní dheachaigh aon de na tóireadóirí luatha seo i bhfithis an phláinéid nó Tíotáin féin le bheith in ann fáil amach níos mó.

Cassini-Huygens 
Thimpeallaigh an taiscéalaí úd Cassini an phláinéid ón 1 Iúil 2004 go deireadh a mhisin sa mhí Mheáin Fómhair 2017. Mar chuid den mhisean, scaoileadh an miontóireadóir Huygens ó Cassini, agus seoladh go scamaill Tíotáin é. Ghlac Huygens grianghraif dá thitim agus den áit ar a thuirling sé, agus rinne sé taifead fuaime ó ghaotha an atmaisféir. 

Gealaí Shatairn
Meatánól

Is é an meatanól, nó an t-alcól meitile, an ceann is simplí de na halcóil, agus is í an fhoirmle cheimiceach atá aige ná CH3OH. Is minic a ghiorraítear an fhoirmle sin go MeOH, ina seasann Me don mheitilghrúpa CH3-.

Le teocht an tseomra, is dual don mheatanól bheith ina leacht éadrom soghalaithe nach bhfuil dath ar bith ann. Rachaidh sé trí thine go héasca, má thagann an gal i dteagmháil le tine oscailte. Tá boladh suntasach ann cé go bhfuil sé ábhairín níos séimhe agus níos milse ná boladh an eatanóil. 

Nimh atá sa mheatanól, toisc go gclaochlaíonn sé go formaildéad i meitibileacht an duine. Déanann an meatanól dochar ar leith do reitine na súile, agus mar sin, is minic a fhágtar iarmharáin an nimhiú meatanóil dall ar fad go lá a mbáis.

Alcóil
Bithbhreoslaí
Guaiseacha truailliú an aeir
Tuaslagóirí alcól
Caomhnú anatamaíoch
Ocsaigionáití
Phil Brown

Is bainisteoir agus iar-imreoir sacair Sasanach é Phillip "Phil" Brown (rugadh é ar an 30 Bealtaine, 1959 i South Shields, Sasana). Tá sé ina bhainisteoir ar Hull City sa Premier League.

Gaimréim imeartha 
D'imir Brown le Hartlepool United ó 1978 go dtí 1985, agus ansin le Halifax Town ó 1985 go 1988. Cheannaigh Bolton Wanderers é sa bhliain 1988. Chaith sé na blianta idir 1994 go 1996 le Blackpool.

Gaimréim bhainisteora 

Derby County

Bhí George Burley ina bhainisteoir ar Derby County idir 2003 agus 2005, ach bhí droch-chaidreamh idir é féin agus an mbord, agus d'éirigh sé as i mí an Mheithimh, 2005. Bhí suim mhór ag Phil san obair agus rinneadh bainisteoir nua de. Ní raibh na torthaí go maith, áfach, agus briseadh é as a phost tar éis seacht mí.

Hull City

Tá Brown ina bhainisteoir ar Hull City inniu agus tá an fhoireann ag imirt sa Premier League. Bhí an club ag bun an Championship i mí na Nollag, 2006 agus tugadh an sac don bhainisteoir Phil Parkinson. Bhuaigh Hull craobh an Championship Play-Off Final sa bhliain 2008 agus d'imir siad sa Premier League don séasúr 2008-09. Íslíodh iad ag deireadh séasúr 2009-10 agus níor athnuadh a chonradh.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1959
Daoine beo
Imreoirí sacair Shasana
Traenálaithe sacair
Lia

Duine a bhfuil údarás aige/aici míochaine a chleachtadh is ea dochtúir leighis nó lia, tar éis cúrsa faofa traenála a chríochnú go rathúil, a dtugtar dochtúir air sa ghnáthchaint.

Stair 
Bhunaigh Thomas Linacre Coláiste Ríoga na Lianna i Londain i 1518, chun cúrsa traenála caighdeánach a leagan síos is a mhonatóiriú i gcomhair lianna sa Bhreatain.

Gairmeacha 
Déantar idirdhealú idir lia is máinlia: sa mháinliacht a bhíonn a thraenáil siúd. Bíonn 'an Dochtúir' mar theideal ag lia, ach 'an tUasal' ag máinlia.

Tá dochtúirí ann a thugann aire ghinearálta ar fud na tíre, agus tugtar dochtúirí teaghlaigh orthu siúd. 

Tá dochtúirí eile ar shaineolaithe iad, agus is gnách dóibh freastal a dhéanamh ar a gcuid othar i mbailte móra. Tá cuid acu seo araon a dhéanann an-chuid múinteoireachta agus taighde, go háirithe sna cathracha.

Oideachas 
I ndiaidh sé bliana i ndámh an leighis in ollscoil i bPoblacht na hÉireann, nó cúig bliana i dTuaisceart Éireann, cáilíonn an mac léinn mar dhochtúir leighis, nuair a bhronntar céim ollscoile air agus nuair a bhronnann an Chomhairle Leighis in Éirínn no an GMC sa Bhreatain ceadúnas teoranta leighis air. Ar feadh bliain is féidir leis obair mar intéirneach in ospidéal.

I ndiaidh sín, ní sé dianstaidéar ar ghné den leigheas, cuid acu mar lianna teaghlaigh, cuid eile sna speisialtachtaí leighis.  

Bíonn air nó uirthi scrúdaithe bhreise a bhaint amach i ndiaidh oibriú sa ghné chéanna den leigheas, chun cáilíocht a bhaint amach ó cheann des na coláistí saineolaithe. mar sh, le aitheantas mar lia chomhairleathach a bhaint amach, bíonn ar dhochtúir leighis scrúdaithe Choláiste Ríoga um Máinliachta in Éirinn, Sasana nó ceann des na Coláistí Albanacha a bhaint amach.

Tagairtí 

Lianna
Baile Choitín

Baile in Éirinn is ea Baile Choitín. Tá an baile suite i gContae Chorcaí.

Teach solais
Tógadh teach solais ar an oileán ar an mbá i 1851. Leictríodh é i 1975 agus rinneadh uathoibriú air i 1992.

Bailte i gContae Chorcaí
Tithe Solais na hÉireann
Baile Garbháin

Baile in Éirinn is ea Baile Garbháin. Tá an baile suite i gContae Chorcaí, 9 km ó dheas ó Chathair Chorcaí. Is é an chuid thoir de pharóiste Bhéal Átha an Cheasaigh é. Tá 556 duine ina gcónaí ann (2016). 

Sa bhliain 1921, chuir fórsaí Briotanacha an teach scoile i mBaile Garbháin le tine, mar dhíoltas as ionsaí a rinne Óglaigh na hÉireann gar don bhaile i mBéal Átha Cheasaigh. Tá an CLG an-ghníomhach sa bhaile. 

Bailte i gContae Chorcaí
Baile Chaisleáin Bhéarra

Baile in Éirinn is ea Baile Chaisleáin Bhéarra. Tá an baile suite i gContae Chorcaí.

Bailte i gContae Chorcaí
Baile na Martra

Baile in Éirinn is ea Baile na Martra (Béarla: Castlemartyr). Tá an baile suite in oirthear Chontae Chorcaí. Tá cónaí ar timpeall is 500 duine ann.

Bailte i gContae Chorcaí
Béal Átha an Cheasaigh

Baile in Éirinn is ea Béal Átha an Cheasaigh. Tá an baile suite i gContae Chorcaí.

Bailte i gContae Chorcaí
Bréantrá

Baile in Éirinn is ea Bréantrá. Tá an baile suite i gContae Chorcaí.

Bailte i gContae Chorcaí
Bun an Tábhairne

Baile in Éirinn is ea Bun an Tábhairne. Tá an baile suite i gContae Chorcaí.

Bailte i gContae Chorcaí
Carraig Uí Leighin

Baile i gContae Chorcaí in Éirinn is ea Carraig Uí Leighin, suite ar an Abhainn Bhuí. Tá sé thart ar 14 km ó dheas de chathair Chorcaí ar bhóthar réigiúnach an R611, a théann tríd an mbaile, agus díreach ón bpríomhbhealach náisiúnta N28 go Rinn an Scidígh. D'fhás Carraig Uí Leighin go tapa sa 20ú haois, ó shráidbhaile le cúpla céad duine isteach i mbaile comaitéireachta rathúil, cé go bhfuil go leor daoine áitiúla fós ag tagairt dó mar "an sráidbhaile". Is é an baile ceann de na príomhbhealaí go Iarthar Chorcaí, iad siúd a thagann ar bhád farantóireachta ón bhFrainc.

Geilleagar

Bhí an Potaireacht Carrigaline, atá suite ar an bPríomhshráid, sa bhaile a dhún i 1979, ach a athosclaíodh agus a reáchtáladh mar chomharchumann le blianta fada ina dhiaidh sin. Go neamhghnách do shráidbhaile Éireannach den mhéid sin, bhí pictiúrlann beag aige, a bhí faoi úinéireacht agus á reáchtáil ag teaghlach Cogan. Níl an photaireacht ná an phictiúrlann ann inniu. Foilsítear nuachtán seachtainiúil Carrigdhoun i gCarraig Uí Leighin.

Tá ceithre bhainc agus comhar creidmheasa sa bhaile. Tá ollmhargadh fadbhunaithe Supervalu ann, chomh maith le Dunnes Stores agus Lidl. Tá Óstán Carrigaline Court ceithre réalta suite trasna ó Eaglais Chaitliceach Rómhánach Mhuire agus Naomh Eoin. Tá rogha tithe tábhairne agus bialanna ag an bPríomhshráid, chomh maith le siopaí miondíola éagsúla. Tá Superstore Co-op Dairygold suite ar Bhóthar Kilmoney.

Déimeagrafaic
Mar a bhí i ndaonáireamh 2016, bhí daonra de 15,770 i gCarraig Uí Leighin. As an daonra seo, ba Éireannaigh bhána iad 83% díobh, níos lú ná 1% de lucht siúil na hÉireann bán, 11% eitneachas bán eile, 2% dubh, 1% na hÁise, 1% eile, agus níor luaigh níos lú ná 1% a n-eitneachas. I dtéarmaí reiligiúin is é an baile 81% Caitliceach, 8% reiligiún luaite eile, 11% gan reiligiún ar bith, agus níos lú ná 1% aon chreideamh luaite

Spórt
I measc na n-eagraíochtaí spóirt áitiúla tá clubanna peile comhlachais (sacar) FC FC Avondale agus CLG Charraig Uí Leighin, club an Chumainn Lúthchleas Gael CLG Charraig Uí Leighin, club rugbaí Carrigaline RFC, agus leadóg eile, badmantan, cispheil, gailf, agus clubanna ealaíon comhraic

Caidreamh idirnáisiúnta
Tá comhaontuithe nasctha bailte ag Carraig Uí Leighin le commune Guidel sa Bhriotáin, an Fhrainc, agus le baile Kirchseeon, sa Bhaváir, an Ghearmáin.

Bailte i gContae Chorcaí
Cill na Mallach

Baile in Éirinn is ea Cill na Mallach. Tá an baile suite i gContae Chorcaí.

Bailte i gContae Chorcaí
Droichead na Bandan

Baile in Éirinn is ea Droichead na Bandan. Tá an baile suite i gContae Chorcaí.

Bailte i gContae Chorcaí
An Góilín

Baile in Éirinn is ea an Góilín. Tá an baile suite i gContae Chorcaí.

Góilín
Mainistir Fhear Maí

Baile in Éirinn is ea Mainistir Fhear Maí (Béarla: Fermoy ). Tá an baile suite i gContae Chorcaí, ar an Abhainn Mhór.

Bailte i gContae Chorcaí
Rinn an Scidigh

Sráidbhaile in Éirinn is ea Rinn an Scidigh. Tá an baile suite i gContae Chorcaí.

Bailte i gContae Chorcaí
Ros Ó gCairbre

Baile in Éirinn is ea Ros Ó gCairbre. Tá an baile suite i gContae Chorcaí.

Bailte i gContae Chorcaí
Bailte le ardeaglaisí in Éirinn
An Sciobairín

Baile in Éirinn is ea an Sciobairín. Tá an baile suite i gContae Chorcaí.

Bailte i gContae Chorcaí
An Seangharraí

Baile in Éirinn is ea An Seangharraí. Tá an baile suite i gContae Chorcaí.

Seangharraí
Sráid an Mhuilinn

Baile in Éirinn is ea Sráid an Mhuilinn. Tá an baile suite i gContae Chorcaí.

Bailte i gContae Chorcaí
Baile na Caillí

Sráidbhaile in Éirinn is ea Baile na Caillí. Tá an baile suite i gContae an Chláir.

Bailte i gContae an Chláir
Baile Uí Bheacháin

Sráidbhaile in Éirinn is ea Baile Uí Bheacháin. Tá an baile suite i gContae an Chláir. Tá na foilsitheoirí leabhair Moinín lonnaithe i mBaile Uí Bheacháin.

An nGaelainn i Bhaile Uí Bheacháin

I 2011 dúirt 184(40.1%) duine a bhfuil cónaí orthu i mBaile Uí Bheacháin go raibh an nGaelainn acu. Dúirt deichniúr(2.1%) go n-úsáideadar an nGaelainn go laethúil lasmuigh den córas oideachas.

Tagairtí

http://census.cso.ie/sapmap2011/Results.aspx?Geog_Type=ED&Geog_Code=16010&CTY=16 

Bailte i gContae an Chláir
Baile Uí Bheoláin

Sráidbhaile in Éirinn is ea Baile Uí Bheoláin. Tá an baile suite i gContae an Chláir. Bhí cónaí ar 152 dhuine i mBaile Uí Bheoláin sa bhliain 2011. 

Bailte i gContae an Chláir
Carraig an Chabhaltaigh

Sráidbhaile in Éirinn is ea Carraig an Chabhaltaigh (Béarla : Carrigaholt). Tá an baile suite i gContae an Chláir.

Rugadh Eoghan Ó Comhraí ag Dún Átha in aice le Carraig an Chabhaltaigh.

Bailte i gContae an Chláir
An Chreatlach

Sráidbhaile in Éirinn is ea An Chreatlach. Tá an baile suite i gContae an Chláir.

Bailte i gContae an Chláir
Cill an Dísirt

Sráidbhaile in Éirinn is ea Cill an Disirt. Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir. Bhí cónaí ar 378 duine i sráidbhaile gCill an Dísirt sa bhliain 2011.

Tagairtí 

Bailte i gContae an Chláir
Cill Mhichíl (An Clár)

Sráidbhaile in Éirinn is ea Cill Mhichíl. Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir.

Bailte i gContae an Chláir
Cill Rois

Baile in Éirinn is ea Cill Rois. Tá an baile suite ar chósta thiar na tíre i gContae an Chláir.

Bailte i gContae an Chláir
Cill na Móna

Sráidbhaile in Éirinn is ea Cill na Móna. Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir.

Bailte i gContae an Chláir
Cora Chaitlín

Baile in Éirinn is ea Cora Chaitlín. Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir, idir Luimneach agus Inis. Bhí cónaí ar 1,773 duine i gCora Chaitlín sa bhliain 2011, shíos aon duine amháin ó 1,174 duine sa mbliain 2006. 
. 

Bailte i gContae an Chláir
Cora Finne

Sráidbhaile in Éirinn is ea Cora Finne. Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir. Bhí 689 duine ina gcónaí i gCora Finne sa bhliain 2011.

Bailte i gContae an Chláir
Cuar an Chláir

Sráidbhaile in Éirinn is ea Cuar an Chláir. Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir, i ngar do Chill Rois.

Bailte i gContae an Chláir
Cuinche

Sráidbhaile in Éirinn is ea Cuinche. Tá an baile suite in iarthar na tíre in oirdheisceart Chontae an Chláir. Bhí cónaí ar 935 duine i gCuinche sa bhliain 2011.

Daoine cáiliúla 
 Paddy Hannan - mianadóir
 Amby Power - iománaí

Naisc sheachtracha 
 (Béarla) "Contae an Chláir - Daonáireamh 2006"
 (Béarla) "Quin, Clare - goireland.com"
 (Béarla) "Cumann Lúthchleas Gael - Cluain Aodh Cuinche"
 (Béarla) "Clare County Library Leabharlann Chontae an Chláir"

Bailte i gContae an Chláir
Droichead Abhann Ó gCearnaigh

Sráidbhaile in Éirinn is ea Droichead Abhann Ó gCearnaigh. Tá an baile suite i gContae an Chláir. Bhí cónaí ar 2,507 duine i nDroichead Abhann Ó gCearnaigh lá an daonáireamh 2011. 

lol 

Bailte i gContae an Chláir
Droichead an Chláir

Sráidbhaile in Éirinn is ea Droichead an Chláir. Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir. Tá an baile ainmnithe tar éis an Caisleán an Chláir. Seasann sé ar oileán sa chuid inseolta cúinge Abhainn na Fhorghais. Sa bhliain 1590 ainmníodh Contae an Chláir tar éis an caisleán, áit a bhí i suíomh straitéiseach. Is Mainistir an Chláir é, paróiste sa Deoise Chaitliceach Rómhánach Chill Dá Lua.

Is é iománaíochta an spórt imirte is mó atá le fáil i nDroichead an Chláir.

Daoine cáiliúla 
 Antóin Ó Dálaigh, imreoir agus bainisteoir iomána

Bailte i gContae an Chláir
Droichead Uí Bhriain

Sráidbhaile in Éirinn is ea Droichead Uí Bhriain (Béarla: O'Brien's Bridge nó O'Briensbridge ). Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir.

Bailte i gContae an Chláir
Eidhneach

Is sráidbhaile in Éirinn í Eidhneach. Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir. I 2011 bhí cónaí ar 204 duine i sráidbhaile Eidhní. 

Bailte i gContae an Chláir
An Geata Bán

Sráidbhaile in Éirinn is ea An Geata Bán. Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir. Bhí cónaí ar 176 dhuine sa Gheata Bán sa bhliain 2011.

Bailte i gContae an Chláir
Lios Ceannúir

Sráidbhaile in Éirinn is ea Lios ua Concobhair. Tá an baile suite ar chósta thiar na tíre i gContae an Chláir. Tá sé lonnaithe ar bhóthar an R478 idir an Leachtagus Dúlainn. Sa chéad leath den fhichiú haois bhí sé i nGaeltacht an Chláir. Tá Aillte an Mhothair 5km (trí mhíle) siar ón sráidbhaile. Rugadh John Philip Holland sa cheantar. Bhí cónaí ar 129 duine i shráidbhaile Lios Ceanúir sa bhliain 2011. 

Bailte i gContae an Chláir
Lios Uí Chathasaigh

Sráidbhaile in Éirinn is ea Lios Uí Chathasaigh (Béarla: Lissycasey  ). Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir.

Bailte i gContae an Chláir
Míleac, Contae an Chláir

Sráidbhaile in Éirinn is ea Míleac. Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir, i ngar do Chathair Luimnigh.

Bailte i gContae an Chláir
Mullach

Sráidbhaile in Éirinn is ea Mullach. Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir. Bhí cónaí ar 229 duine ann sa bhliain 2006 agus 680 duine sa cheantar ar fad.

Bailte i gContae an Chláir
An Scairbh

Baile in Éirinn is ea an Scairbh. Tá an baile suite in oirthear na tíre i gContae an Chláir. Bhí cónaí ar 816 duine i Scairbh sa bhliain 2011. 

Bailte i gContae an Chláir
An Bháinseach

Baile is ea an Bháinseach in Éirinn. Tá an baile suite i gContae Thiobraid Árann.

Bailte i gContae Thiobraid Árann
Buiríos Uí Chéin

Baile is ea Buiríos Uí Chéin in Éirinn. Tá an baile suite i gContae Thiobraid Árann.

Bailte i gContae Thiobraid Árann
Cill an Áil

Baile is ea Cill an Áil in Éirinn. Tá an baile suite i gContae Thiobraid Árann.

Bailte i gContae Thiobraid Árann
Dúrlas Éile

Baile is ea Dúrlas Éile nó Durlas go hoifigiúil (Béarla: Thurles ) in Éirinn. Tá an baile suite i gContae Thiobraid Árann. Tá daonra 8,000 ann.

Tá Staid Semple suite sa bhaile. 

Tá Ardeaglais Chaitliceach ann freisin. Tá séipéal eile ar Bhóthar na Naomh. 

Tá ceithre mheánscoil, leabharlann phoiblí, ionad siopadóireachta, stáisiún traenach, páirc phoiblí, linn snámha, agus áiseanna eile i nDúrlas. 

Bailte i gContae Thiobraid Árann
Ros Cré

Baile is ea Ros Cré in Éirinn. Tá an baile suite i gContae Thiobraid Árann.

Gnó 

Tá mórán ollmhargadh sa bhaile cosúil le Tesco, SuperValu, Spar agus an siopa as An Ghearmáin, Lidl. Tá Dunnes Stores nua sa bhaile agus is siopa an-mhór é.
Tá dhá óstáin sa bhaile- Damer Court agus Racket Hall ar an N7. Tá go leor bialanna sa bhaile cosúil le bialanna Síneach, bialann Iodálach agus McDonalds.

Bailte i gContae Thiobraid Árann
An Teampall Mór

Baile is ea an Teampall Mór in Éirinn. Tá an baile suite i gcontae Thiobraid Árann Thuaidh.

Teampall Mór, An