Coláiste Chamuis

Is coláiste Gaeltachta (An Ghaeltacht) Samhraidh é Coláiste Chamuis i gContae na Gaillimhe (Gaillimh). Bunaíodh an choláiste 46 bliain ó shin agus tá sé fós ag dul ó neart go neart inniu.  Tá trí ionaidí ann; An Tulach, Camus agus Ros a' Mhíl. Tá na trí cinn suite timpeall Conamara. Gach bhliain, bíonn 1700 daltaí ag freastáil ar Choláiste Chamuis ar na 10 gcúrsaí atá ar fáil sna trí ionad.

Stair 
Bhunaigh Gearóid Denvir an choláiste i 1973. Bhí 52 daltaí agus 2 mhúinteoirí ann ag an am. An bhliain tar éis, tháinig 37 de na daltaí seo ar ais. Ní raibh ach cúrsa amháin ar fáil, i mí na Lúnasa, in ionad amháin, Camus. Sa bhliain 1978, thosaigh cúrsa i mí Iúl i gCamus chomh maith. Bunaíodh an dara ionad, An Tulach i 1985 agus an tríú ionad, Ros a’ Mhíl i 1992. Ag an am sin, ba bean chéile Gearóid, Máire ag obair mar bhainisteoir.

Mana an Choláiste 
Is é ‘Is Fiú agus is Féidir’ mana an choláiste. Ba mhaith le Gearóid agus Máire Denvir feabhas a fháil ó chuile dhuine ar an gcúrsa agus tá an-bhéim ar an mana seo chun an seacht ndícheall a fhail amach ó gach duine. Léiríonn taighde go mbaineann na scoláirí líofacht shuntasach amach le linn na gcúrsaí de bharr na modhanna teagaisc agus foghlama. Is é lántumadh teanga aidhm Coláiste Chamuis agus ceapfainn go bhfuil sé an tábhachtach ionas go bhfuil an teanga labhartha chomh tábhachtach san Ardteist sa lá atá inniu ann. Tá 50% ar fáil don teanga labhartha idir an scrúdú cainte agus an chluastuiscint.

Teach Loistín 
Tá neart teach lóistín timpeall gach ionad atá ag cur loistín ar fáil do na scoláirí. Is iad teaghlaigh agus tuismitheoirí atá ag tabhairt aire do na scoláirí. Thugann siad leapacha agus bia do na scoláirí. Ar ndóigh, ní bhíonn cailíní agus buachaillí sa teach céanna, mar sin de bíonn teach na cailíní agus teach na buachaillí. Dé gnáth, bíonn trí béile ag na scoláirí gach lá sa teach lóistín; bricfeasta, dinnéar agus suipéar. Bíonn réimse leathan de bia ann lá i ndiaidh lae agus ullmhaíonn an bean an tí do chéadrogha chuile lá. Bíonn na mná tí an-chabhrach agus cinéalta i gcónaí. Bíonn na scoláirí comhfhreagrach don glaineacht agus gastacht an cistín tar éis gach béile. Bíonn rota ann do na soithí chuile lá agus caithfidh beirt daoine iad a glanadh agus an cistín a glanadh. Dé gnáth, bíonn beirt, triúr nó ceathrar daoine ag roinnt seomra le chéile. Bíonn dhá seomra folchta le roinnt eatarthu chomh maith. Caithfidh meas a bheith ag na scoláirí don teach agus don chlann mar de uaireanta bíonn daoine óga, páistí nó seantuismitheoirí ina cónaí ann.

Lá sa Choláiste 
Dúsaíonn na scoláirí ag a hocht a clog gach maidin. Bíonn bricfeasta ann sa teach lóistín. Ag leathuair tar éis a hocht nó ceathrú chun a naoí, suileann na scoláirí go dtí an crosbothar no an bóthar chun an bus go dtí an coláiste a fháil. Nuair a sroiceann siad an choláiste, bíonn ranganna ann ó leathuair tar éis a naoi go dtí a haon a chlog agus bíonn dhá sos beag ann chomh maith. Bíonn neart imeachtaí le déanamh i rith an sos; rugbaí, sacar, cisphéil, péil gaelach agus neart rudaí eile ina measc. Ag leathuair tar éis a haon, ar aghaidh lena scoláirí go dtí an teach lóistín le haghaidh dinnéar agus sos beag. Ag leathuair tar éis a trí téann na scoláirí ar ais go dtí an choláiste le haigh imeachtaí cosúil le cluichí, céilithe nó téann siad go dtí an trá nuair a bhíonn an aimsir go deas. Uaireanta bíonn teamaí ag baint leis na céilithe mar shampla; geansaí contae agus gléasta suas. Ag leathuair tar éis a hocht, téann na scoláirí abhaile agus bíonn suipéar acu. Téann siad ina codhladh riomh a haon déag a chlog agus bíonn siad réidh don chéad lá eile sa choláiste.

An Ghaeilge 
Caitheann chuile dhuine Gaeilge a labhairt an t-am ar fad thar na seachtaine i gColáiste Chamuis. Ba choir do gach scoláirí a seacht ndícheall a dhéanamh an Ghaeilge a labhairt ‘is fiú agus is féidir leo’. Is é tumoideachas iomlán aidhm Choláiste Chamuis agus bíonn siad ráthiúil le feabhsú an duine i dtaobh an teanga. Nuair atá an teanga seo timpeall an scoláire an t-am ar fad tagann feabhas ar an Gaeilge atá ag an dalta. Is cuma cén sort Gaeilge atá ag an duine féin, foghlaimíonn siad rudaí nua gach uile lá i dtaobh foclóir nó gramadach. Bíonn na daltaí i gcónaí domhain sa teanga; nuair atá siad sa teach lóistín, sa choláiste, ar an mbóthar, ar an mbus agus gach uile áit eile i gConamara thar na trí seachtaine. Bíonn pionós dáirire dá labhródh siad Béarla.

Na hIonaid

Camus 
Ba é Camus an chéad ionad a bhí ag Coláiste Chamuis. Tá Camus suite 55 nóiméad ó chathair na Gaillimhe. Tá halla le seomraí ranga agus seipéal i gcamus. Ar an gcéad cúrsa i gCamus i 1973, bhí 52 daltaí ann.

Tulach 
Tá Coláiste Chamuis, An Tulach suite i mBaile na hAbhainn i gContae na Gaillimhe, 38 nóiméad ó chathair na Gaillimhe. Tá suite díreach trasna den stiúdio TG4. Ba é ‘An Tulach’ an dara ionad a bhunaigh Garóid Denvir mar phairt den Choláiste Chamuis. Bíonn na ranganna ar siúl sa bunscoil beag atá suite ann darbh ainm ‘Scoil Naomh Choilm Chille’. Bíonn na himeachtaí ar siúl sa halla atá suite in aice leis an scoil. Tá páirc péil agus cúirt chisphéil ann agus bíonn neart imeachtaí ar siúl orthu chomh maith. Tá An Tulach suite in aice leis an trá, mar sin de bíonn neart seansaí eile do na scoláirí ar an dTulach dul go dtí an trá.

Ros a Mhíl 

Tá dhá ionad ann i Ros a Mhíl, suite 45 nóiméad ó chathair na Gaillimhe. Tá an halla agus an teálta ann. Is é an teálta an ionad is nua i gColáiste Chamuis agus an ionad is mó. Tá a lán seomraí ranga san ionad i Ros a Mhíl leis na teicneólaíocht is déanaí agus is fearr i ngach seomra ranga. Ar chúrsa A, níl ach Rós a Mhíl ar fáil do mhic léinn. Bíonn cúrsa ann sa halla agus cúrsa eile sa teálta.

Spóirt agus Imeachtaí

Spórt Istigh agus Amuigh 
Tá páirt lárnach ag spóirt i gColáiste Chamuis gach lá. Bíonn GAA, peil, iománaíocht, liathróid láimhe, cispheil agus neart imeachtaí eile ar siúl taobh amuigh. Cé nach bhfuil an aimsir in Éirinn go breá an t-am ar fad, caith gach duine ar an bhfoireann a bheith réidh don báisteach agus mar sin, bíonn neart imeachtaí le déanamh istigh sa halla chomh maith mar gheall air; Yoga, dodgeball, eitpheil, cispheil agus cúpla imeachtaí eile. Uaireanta bíonn comórtais spóirt ar siúl idir gach teach nó idir gach ionad.

Gníomhaíochtaí Tráthnóna Eile 

Dé gnáth, ní bhíonn suim ag chuile dhuine i gcúrsaí spóirt agus bíonn roinnt imeachtaí eile dóibh um thráthnóna; Yoga, Cóicearacht, Damhsa ar an Sean Nós, Ceol agus Ealaín san áireamh ar siúl dóibh. Bíonn rud le déanamh do gach duine sa choláiste. Bíonn Eachtraí le teamaí ar siúl chomh maith cosúil le Rasaí agus Bainis Choláiste Chamuis.

Comórtas Amhrán Nuacumtha agus Ceol 
Gach bhliain, bíonn Comórtas Amhrán Nuacumtha an-tábhachtach do shaol an choláiste. Bíonn sproí ag gach uile teach, amhrán a scríobh faoi a detach féin agus faoi Choláiste Chamuis, bhain gach scoláire taitneamh as an comórtas seo agus bíonn neart iontrálacha iontacha ann. Tá leathanach ‘You Tube’ ag an coláiste agus gach bhliain, cuireann siad na cinn is fear ar an leathanach agus ar an leathanach Facebook chomh maith. 

Tá ceol an-tábhachtach sa choláiste freisin. Tá amhrán ag an coláiste agus gach oíche, bíonn na scoláirí ag canadh an amhrán seo sular imigh siad ón gcoláiste. Gach cursa, foghlaimíonn na scoláirí neart amhrán Gaeilge; Liza, Conamara, Péigín Litír Mór, Téir Abhaile Riú agus neart amhráin eile. Bíonn seans ag daoine le huirlisí ceol, ceol a seinnt ó am go ham ar an gcúrsa go háirite sa chomórtas amhrán nuacumtha. Freastalaíonn na scoláirí ar aifreann gach seachtain ar an gcúrsa (Mas míonn libh) agus tá páirt lárnach ag an gceol ag an aifreann.

An Dreoilín 
Is amhrán é ‘An Dreoilín’ le Seán Monaghan agus ‘The Maimín Cajun Band’ a chur na scoilairí damhsa le. Déanann daltaí an damhsa seo i neart Gaeltachta ar fud na hÉireann. Tá leaganacha difriúla den damhsa i ngach cearn den tír, braitheann sé ar an nGaeltacht agus ar an traidisiún. Tá leagan amháin ag Coláiste Chamuis agus clóinn gach ionad leis an damhsa céanna.

Turas 
Lá amháin thar na trí seachtaine, bíonn turas ar siúl do na scoláirí go dtí an Spideal, Teach an Phiarsaigh agus ansin go dtí ionad eile. Caitheann na scoláirí dath an ionad féin. Is é dubh dath na Tulaí, is é dearg dath Camus agus is é gorm dath Ros a Mhíl. Bíonn comórtas eitphíl idir na hionaidí agus buaileann gach duine le chéile chun amhráin a canadh agus bíonn céilí mór ann chomh maith.

Campa Peile Árdchaighdeáin 
An bhliain seo (2019) thosaigh siad Campa Peile Árdchaighdeáin i Rós a Mhíl. Is campa peil GAA é a bhí ar siúl thar briseadh tearma na scoile i mí Feabhra do daltaí idir 13 agus 17 bliana d’aois idir chailíní agus bhuachaillí, ag diriú ar oiliúint thaicticiúil agus theicniúil, ar chothú ceart, ar neart agus aclú, ar thearnamh agus ar fholláine agus tá sé go huile is go hiomlán trí mheán na Gaeilge. I mbliana, bhí neart daoine cáiliúla ag déanamh an cúrsa seo cosúil le: 

-Ciarán Kilkenny (Imréoir Baile Átha Cliath)

-Gary Sice (Iar-imréoir Gaillimh)

-Paul Conroy (Imréoir Gaillimh)

-Donal Ó Fátharta (bainisteoir foireann mionaoiseach na Gaillimhe)

-Fiontán Ó Curraoin (Imreoir Gaillimh)

-Kate McDaid (Saineolaí Cothúcháin foireann Long Fort)

-Cian Breathnach (Oiliúnóir forbartha foireann na Gaillimhe)

-Aofaine Walsh (Fistiripeoir foireann na Gaillimhe)

Is é an aidhm atá ag Coláiste Chamuis, áiseanna den chéad scoth a úsáid chun pheil Gaelach a chur a fáil trí mheán na Gaeilge. Cuireadh an clár cóitseála le chéile d’fhonn spreagadh agus dúshlán a thabhairt d’imreoirí ag chuile leibhéal agus díreofar chomh maith ar aireachas agus fhorbairt phearsanta na rannpháirtithe.

Cursaí eile atá ar fáil 
Tá neart cúrsaí eile ar fáil ag Choláiste Chamuis mar gheall air; Cúrsaí Ábhar Oidí, Turais Mhéanscoile (Turais 2,3 agus 5 lá) agus Turais Speisialta. 

Cursaí Ábhar Oidí

Cuireann Coláiste Chamuis cúrsa ar fáil do mhúinteoirí bunscoile. Tá Coláiste Chamuis ag eagrú Cúrsaí Gaeilge ó 1973 agus chuaigh cuid mhór dár scoláirí leis an múinteoireacht bunscoile in imeacht na mblianta ó shin. Tuigeann siad mar sin gurb é an lántumadh teanga sa phobal ina bhfuil an Teanga sin á labhairt, an bealach is fear agus is éifeachtaí le Teanga ar bith a fhoghlaim.

Rialacha 
-Is í an Ghealige an teanga labhartha le linn an chúrsa. Níl cead Béarla a labhairt.

-Caithfidh na Scolairí a bheith sa teach lóistín roimh 10 a chlog san oíche agus níl cead an teach lóistín a fhágáil roimh bricféasta. 

-Caithfidh meas a thaspeáint an t-am ar fad.

- Tá cos car alcól, drugaí, tobaic agus toitíní leictreonacha. 

-Tá cosc ar fhóin pocaí agus rudaí leictreonacha

Cúrsaí 2019 
Cúrsa A                                                                               Cúrsa B                                                                        Cúrsa C 

02/6/19-23/06/19                                                           29/6/19-20/7/19                                                            21/7/19-11/8/19

Ros a Mhíl 1 (Teálta)                                                          1. Camus                                                                    1. Camus

Ros a Mhíl (Halla)                                                             2. An Tulach                                                                2. An Tulach 

                                                                                          3. Ros a Mhíl                                                             3. Ros a Mhíl

Tagairtí 

Coláistí Samhraidh Gaeltachta