joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Margadh na Feirme

Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath é Margadh na Feirme (Béarla: Smithfield, Dublin). Tá cearnóg phoiblí suite i lár Mhargadh na Feirme, ar a dtugtar Plás Mhargadh na Feirme go hoifigiúil ach glaotar Cearnóg Mhargadh na Feirme ar go háitiúil. Margadh oscailte a bhí ann tráth. 

Tá sainchomharthaí suntasacha ar nós Sean-Dhrioglann Uisce Beatha Jameson agus an Túr Féachana le fáil i Margadh na Feirme. 

Go stairiúil, is bruachbhaile de chuid Baile Lochlannach a bhí i Margadh na Feirme agus bhí sí suite laistigh de pharóiste Naomh Pól. Níl aon teorainn socraithe ar an gceantar ar a dtugtar Margadh na Feirme, ach go garbh tá sí suite ó thuaidh ón Life, ó dheas ó Shráid Brunswick Thuaidh i mbruachbhailte Gráinseach Ghormáin, thiar ó Shráid Bowes agus thoir ó Shráid na Banríona.

Stair 

Leagadh Plás Margadh na Feirme amach i lár an 17ú céad mar cheantar i gcomhair margadh. Go dtí gur rinneadh athchóiriú ar ag tús an 21ú céad, bhí an cearnóg líneáilte le 'clóis feirme' ionchathrach agus beostoc iontu. I 1964, chaith Richard Burton agus Elizabeth Taylor roinnt ama anseo mar go raibh Burton ag obair ar scannán suite i Margadh na Feirme. Bhí Burton ag déanamh aisteoireachta i scannán bunaithe ar úrscéal le John le Carré, The Spy Who Came in from the Cold. Sheas Margadh na Feirme isteach i gcomhair Seicphointe Séarlas sa scannán.

Rinneadh athnuachan ar Margadh na Feirme faoinbplean HARP (Historic Action Rejuvenation Plan). Reachtáileadh comórtas ailtireachta i 1997 agus bhuaigh Ailtirí McGarry Ní Eanaigh. I rith an athchóiriú, baineadh ós cionn 400,000 cloch dhuirlinge a bhí 120 bliain d'aois, glanadh iad de lámh agus ath-leagadh iad. 

Tá ailtireacht chomhaimseartha agus dó dhéag crainn soilsiú atá 26.5 méadar ar airde le lasair atá 2 mhéadar ar airde le feicéail mórthimpeall ar an gcearnóg. Cé nach bhfuil na lasair ar siúl go minic, is féidir dathanna éagsúla a chur ar na crainn soilsiú i rith ócáidí cultúrtha i rith na bliana. Mar shampla, athraíodh go dath glé glas iad i rith ceiliúradh Lá Fhéile Pádraig agus athraíodh iad go dathanna an tuar ceatha i gcomhair oíche na hoscailte an Féile Scannánaíochta LGBT Idirnáisiúnta GAZE 2015 ins an 'Lighthouse Cinema' i Margadh na Feirme.  

Baineadh úsáid as an gcearnóg mar láthair cheolchoirme i ndiaidh an athchiriú ach cuirfear deireadh le seo de bharr go raibh muintir na háite ag gearán.

Aonach Capall 
Tá aithne ar an gceantar de bharr go baintear úsáid as mar láthair i gcomhair an Aonach Capall stairiúil a bhíonn ann ar an gcéad Domhnach i mí an Márta agus Mí Meán Fómhair.

Bhíodh an Aonach Capall ar siúl cuile mí. Faoin bhfodhlí a cuireadh i bhfeidhm ar an 14ú Eanáir 2013, níol cead ach dhá Aonach a bheith ann i gcaitheamh na bliana.

Tagairtí 
  

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
An Port Thoir

Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath é  An Port Thoir (Béarla: East Wall).

Daoine cáiliúla 

 Seán O'Casey Drámadóir.
 Liam Cunningham Aisteoir.
 Maureen O'Sullivan Iar-Teachta Dála Neamhspleách.
 Paul Donnelly Teachta Dála de chuid  Shinn Féin do  Bhaile Átha Cliath Thiar.

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
An Port Thuaidh

Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath é an Port Thuaidh (Béarla: North Wall). 

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Sráid an tSirriam

Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath í Sráid an tSirriam (Béarla: Sheriff Street). 

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Waiting for Godot

Is dráma leis an drámadóir Éireannach Samuel Beckett é Waiting for Godot, d'aistrigh Beckett féin é ón bhFraincis En attendant Godot. Léiríodh leagan Gaeilge Ag Fanacht le Godot sna blianta 1971 agus 1972, tá an leagan seo gan fhoilsiú fós.

Saothair ghaolmhara

Scríobh Alan Titley leagan Gaeilge Tagann Godot (Clóchomhar, 1991,  ISBN 978-1-906882-10-5).

Tagairtí 

Drámaí
Drámaí Gaeilge
Gluaiseacht Rastafárach

Is éard atá i gceist leis an ghluaiseacht Rastafárach, nó Rasta, ná ghluaiseacht spioradálta a tháinig ar an bhfód in Iamáice le linn na 1930idí. Creideann an chuid is mó den lucht leanúna - ar a dtugar Rastaí nó Rastafáraithe - gurb é Haile Selassie I, Impire na Aetóipe idir 1930 agus 1974, Dia ionchollaithe, an Dara hAidbhint nó athionchollú Íosa. Síolraíonn ainm na gluaiseachta ó Ras Tafari, is é sin "Diúc Tafari (ainm breithe Haile Selassie)". 

Dearbhaíonn na Rastafáraithe gur ionchollú eile é Haile Selassie I de Dia na Críostaíochta, ar a dtugtar Jah. Tógann siad seasamh láidir i gcoinne "na Bablóine", mar a thugann siad ar an domhan thiar, agus baintear feidhm spioradálta as caitheamh cannabais. Fógraítear an Afraic (Síón) mar áit bhreithe an chine dhaonna, agus tá aisdúichiú don ilchríoch siúd mar lár-théama acu. 

Ní reiligiún eagraithe atá i gceist, ach gluaiseacht agus idé-eolaíocht. Sa lá atá inniu ann, tá aithne ar an ghluaiseacht ar fud an domhain, buíochas le ceoltóirí reggae ar nós Bob Marley.

Iamáice
Reiligiún
Meanjin

Iris liteartha Astrálach is ea Meanjin agus é ar na cinn is sine agus is tábhachtaí san Astráil. Tháinig an t-ainm – a fhuaimnítear mar mí-an-jin – ó fhocal Bundúchasach ar an áit a bhfuil Brisbane. 

Bhunaigh Clem Christesen Meanjin i Mí Nollag 1940. Foilsíodh é mar Meanjin Papers anuas go dtí an bhliain 1947, mar Meanjin idir na blianta 1947 agus 1960, mar Meanjin Quarterly idir na blianta 1961 agus 1976, agus mar Meanjin as sin amach. 

D’aistrigh an iris go Melbourne sa bhliain 1945 agus foilsítear í anois faoi choimirce Ollscoil Melbourne.

Ábhar agus údair 

Foilsíonn Meanjin aistí, tráchtaireacht, filíocht, ficsean, cuimhní cinn agus úrscéalta grafacha. 

Bhí Clem Christesen ina eagarthóir ar an iris ar feadh ceithre bliana is tríocha agus d’fhoilsigh ábhar a léirigh leathantas smaointeoireachta a linne ar an litríocht, ar na healaíona eile agus ar ghnóthaí móra na ré sin. Foilsíodh saothar na scríbhneoirí Astrálacha is fearr ann agus saothar scríbhneoirí nótáilte eachtrannacha. Ar na scríbhneoirí Astrálacha tá Judith Wright, Kylie Tennant, Vance agus Nettie Palmer, A.D. Hope, Dymphna Cusack, Martin Boyd, Alan Marshall, Dorothy Hewett, Vincent Buckley, Patrick White, Gwen Harwood, David Malouf, Humphrey McQueen, Jack Hibberd, Roberta Sykes, Helen Garner, Alex Miller, Frank Moorhouse, Carmen Callil and Dorothy Porter. Ar na scríbhneoirí eachtrannacha tá Jean-Paul Sartre, Kurt Vonnegut, Arthur Miller, Anaïs Nin, Ezra Pound, Alexander Solzhenitsyn and Dylan Thomas. Lena chois sin bhí tús díospóireachta le fáil in Meanjin ar roinnt scéalta a cíoradh go mion ó shin.

Eagarthóirí 
 1940 - 1974: Clem Christesen
 1974 - 1982: Jim Davidson
 1982 - 1987: Judith Brett
 1987 - 1994: Jenny Lee
 1994 - 1998: Christina Thompson
 1998 - 2002: Stephanie Holt
 2002 - 2008: Ian Britain
 2008 – 2011: Sophie Cunningham
 2011 to 2012: Sally Heath
 2013 to 2015: Zora Sanders
 2015 - Jonathan Green

Eagarthóirí filíochta 

 (Ní fios cén tréimhse) Coral Hull
 le linn na 1970idí: Kris Hemensley
 1979 - 1982: Judith Rodriguez
 1987 - 1994: Philip Mead 
 1994 - 1997: Laurie Duggan
 1998: Brian Henry
 2000 - 2005: Peter Minter
2005 - 2015: Judith Beveridge
2015 - Bronwyn Lea

Foinsí 
 Strahan, Lynn. Just City and The Mirrors: Meanjin Quarterly and the Intellectual Front, 1940-1965. Melbourne: Oxford University press, 1984

 Lee, Jenny & Mead, Philip & Murnane, Gerald (eag.). The Temperament of Generations: Fifty Years of Meanjin. Melbourne: Meanjin/Melbourne University Press, 1990.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 Suíomh oifigiúil Meanjin

Scríbhneoirí Astrálacha
Irisí
Clem Christesen

Bhunaigh Clement Byrne Christesen (1911–2003) Meanjin, iris liteartha Astrálach a bhfuil tábhacht ar leith léi ina tír féin. Ba é Christesen eagarthóir na hirise ón mbliain 1940 go dtí an bhliain 1974.

Beatha 

Rugadh Christesen Townsville, áit ar chaith sé a óige. Ba de shliocht Éireannach agus Danmhargach a athair Patrick, agus ba de shliocht Éireannach a mháthair den chuid is mó. D’aistrigh siad go Brisbane sa bhliain 1917, áit ar fhreastail Christesen ar Ollscoil Queensland.

Tar éis gur fhág sé an ollscoil chuaigh sé ag obair mar iriseoir don Courier-Mail in Brisbane agus don Telegraph, agus bhí sé ina oifigeach poiblíochta ag rialtas Queensland. Foilsíodh Meanjin den chéad uair sa bhliian 1940, nuair a tháinig Christesen ar ais ón iasacht. Nuair a tairgeadh tuarastal agus tacaíocht dó, d’aistrigh sé go dtí Ollscoil Melbourne sa bhliian 1945. D’éirigh sé as post an eagarthóra sa bhliain 1974.

Duaiseanna
Ghnóthaigh Christesen a lán duaiseanna lena linn. 

 Officer of the Order of British Empire, 1 Eanáir 1962, In recognition of service to Australian literature
 Medal of the Order of Australia, 26 Eanáir 2000, for service to the development of Australian creative and critical writing as founder and editor of Meanjin Quarterly
 Centenary Medal, 1 Eanáir 2001, for service to Australian society and the humanities in writing and literature

Nótaí

Tagairtí 

 Lee, Jenny. ‘Clem Christesen and his Legacy,’ Australian Literary Studies 2004, Vol. 21, Issue 3, lgh 410–412

 Hergenhan, Laurie. ‘Clem Christesen (1911-2003),’ Proceedings of the Australian Academy of the Humanities, 2003, Vol. 28, lgh 45–46, eag. Bruce Bennett. Marrickville, NSW, Southwood Press. 

 Australian Honours http://www.itsanhonour.gov.au/honours/honour_roll/index.cfm  Aimsíodh ar 22 Meitheamh 2012.

Scríbhneoirí Astrálacha
Alcaig

Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd é Alcaig.

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Cinn Déis Bhig

Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Cinn Déis Bhig.

Bailte in Albain
Ros
Comhairle na Gàidhealtachd
Paul Seevers

Iar-iománaí is ea Paul Seevers a rugadh i gContae Shligigh sa bhliain 1969. D'imir sé ar son a chontae le breis is fiche bliain. Scóráil sé 2-07 sa chluiche ceannais nuair a bhuaigh Sligeach an tSraith Náisiúnta Iomána Rannán 3 sa bhliain 2004 agus scóráil sé 1-04 nuair a bhuaigh Sligeach Corn Nicoláis Mhic Riocaird sa bhliain 2008 tar éis cluiche crua in aghaidh An Lú (3-19 - 3-10 an scór deiridh ) i bPáirc an Chrócaigh. Bhuaigh sé trí bhonn Chorn an Iarnróid le Connacht chomh maith.

Tagairtí

Féach freisin

Naisc sheachtracha 

Iománaithe
Daoine a rugadh i 1969
Daoine as Contae Shligigh
Daoine beo
Baile nan Dubhach

Is buirg suite i gComhairle Mhoireibh é Baile nan Dubhach, nó, uaireanta, Baile Bhainidh.

Tagairtí 

Bailte in Albain
Comhairle Mhoireibh
Creag Eileachaidh

Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh  é Creag Eileachaidh.

Tagairtí 

Bailte in Albain
Comhairle Mhoireibh
Eilginn

Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh  é Eilginn.

]

Bailte in Albain
Comhairle Mhoireibh
Borrphéist

Is éard is borrphéist (tinea) ann ná míocóis cnis, fungas a chúisíonn ionfabhatú sa duine, peataí agus ainmhithe tí.

Tá cineálacha éagsúla borrphéiste ann, ina measc;

 borrphéist choise (tinea pedis)

Tagairtí 

Galair chnis
Galair
Péisteanna
Fungais
Ionfhabhtuithe
Fóifíneach

Glaotar Fóifíneach nó Aló (Aloe as Laidin) ar ghéineas phlandaí, ina bhfuil timpeall 500 speiceas phlandaí blátha súmhara. Is é an tAló Íceach (Aloe Vera as Laidin- a chialaíonn "an Fíor-Fhóifíneach") an speiceas is cáiliúla. Géineas dúchasach don Afraic atá ann, agus is minic a faightear é i gCúige Rinne na hAfraice Theas, i sléibhte na hAfraice Tropacaigh, agus i gceantair gaolmhara ar nós Madagascar, Leithinis na hAraibe, nó ar oileáin na hAfraice.

Úsáidí 
Is minic a shaothraítear an Fóifíneach mar phlanda maisiúcháin do gharraithe agus potaí araon. Úsáidtear an tAló Íceach ar dhaoine go hinmheánach agus go seachtrach, mar síltear go bhfuil araíonna leighis aici. Is féidir uachtar bhog a dhéanamh den ghlóthac ina duilleoga a chneasaíonn dónna ar nós griandó. Freisin is féidir cineálacha gallúnaigh speisialta a dhéanamh astu.

Speicis 
Tá timpeall 400 speiceas den ghéineas Aló ann. Samplaí ná:

Mionfhiric 

Bhí Fóifínigh le fail ar stampaí 1919 sa Bhatúim, leath-féinrialtach den Ghrúis i réigiún deisceartach na Cugais.

Íomhánna 

Plandaí
A' Mhanachainn

Is sráidbhaile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é a' Mhanachainn.

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Estadio José Rico Pérez

Staidium Sacair ata suite in Alicante, sa Spáinn is ea Estadio José Rico Pérez. Tógadh agus d'oscail é sa bhliain 1974.
Is é an pháirc bhaile don fhoireann sacair áitiúil Hercules é, agus sa bhliain 1982, imríodh trí chluiche
i gCorn an Domhain, mar atá, An Pholainn v An Fhrainc (3-2), An Airgintín v El Salvador (2-0) agus An Airgintín v An Ungáir (4-1).

Nasc seachtrach 
 Estadios de Espana (téacs i mBéarla) 

Spórt sa Spáinn
Loveless

Is é Loveless an dara halbam on rac malartach-bhanna My Bloody Valentine, a foilsíodh ar 4 Samhain 1991 ar Creation Records.

Clár 
Gach amhrán scríofa ag Kevin Shields mura ndeirtear a mhalairt.

 "Only Shallow" (Bilinda Butcher, Shields) – 4:17
 "Loomer" (Butcher, Shields) – 2:38
 "Touched" (Colm Ó Cíosóig) – 0:56
 "To Here Knows When" (Butcher, Shields) – 5:31
 "When You Sleep" – 4:11
 "I Only Said" – 5:34
 "Come in Alone" – 3:58
 "Sometimes" – 5:19
 "Blown a Wish" (Butcher, Shields) – 3:36
 "What You Want" – 5:33
 "Soon" – 6:58

Tagairtí 

1991 Albaim
Inbhir Uaraidh

Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Inbhir Uaraidh.

Tagairtí

Bailte in Albain
Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Cair Chaladain

Is baile suite i bhFìobha, in Albain, é Cair Chaladain (Béarla: Kirkcaldy). Tá sé suite ar chósta thoir na hAlban. Lang Toun an leasainm atá air ón mbealach a shníonn príomhshráid an bhaile tríd ar feadh 4 mhíle slí. Tá 49,460 duine ina gcónaí ar an mbaile agus 120,000 ina mhórcheantar.

Stair agus eacnamaíocht
Luadh Cair Chaladain den chéad uair i dtéacs ón 11ú haois. D'fhás an baile mar ionad trádála sna 1600idí mar gheall ar a shuíomh ar an gcósta. Saothraíodh réchúrsaí áitiúla mar shalann agus ghual. Thairgítí tairní ann. Sa 19ú haois d'éirigh tionsclaíocht an línéadaigh tábhachtach agus sa 20ú haois bhí tábhacht le tairgeadh na lionóla. Mhair sin go dtí na 1960idí.

Lárionad glaonna de chuid PayWizard an fostóir is mó. San eacnamaíocht ghinearálta, tá a lán de na seirbhísí sa chuid sin d'Albain lárnaithe i gCair Chaladain.

Daoine mór le rá
Rugadh Adam Smith, fealsamh sóisialta agus eacnamaí, i gCair Chaladain.  Scríobh Adams The Wealth of Nations ag teach a mháthar, 220 High Street, sna blianta 1765–1767. B'as Cair Chaladain Robert Adam, ailtire agus dearthóir, chomh maith le William Adam, ailtire agus athair do Robert. Rugadh Sandford Fleming, bunaitheoir an Ama Chaighdeánaigh, sa bhaile freisin. Rugadh John McDouall Stuart, a thug sé shluaíocht isteach san Astráil leis an mhór-roinn sin a thaiscéaladh, rugadh é in Díseart, lámh leis an mbaile.

Chuir tuismitheoirí Gordon Brown, iar phríomh-aire na Breataine, fúthu sa bhaile nuair a bhí Gordon 3 bliana d'aois. Feisire Parlaiminte in Westminster do Chair Chaladain atá ann anois.

Tagairtí

Naisc sheachtracha
 Kirkcaldy Civic Society
 Suíomh idirlín an bhaile

Bailte in Albain
Fìobha
Both Chéit

Is baile suite i gComhairle Lodainn an Iar é Both Chéit. 

Bailte in Albain
Comhairle Lodainn an Iar
Baile Dhún Léibhe

Is baile suite i gComhairle Lodainn an Iar é Baile Dhún Léibhe. 

Bailte in Albain
Comhairle Lodainn an Iar
Novak Đoković

Is imreoir leadóige ón Seirbia é Novak Đoković. Rugadh ar an 22 Bealtaine 1987 é i mBéalgrád.

Go dtí 2019, bhí 20 chomórtas Grand Slam buaite aige - 9 Australian Open, 2 French Open, 6 Wimbledon agus 3 US Open agus rangaithe uimhir 1. sa bhliain 2019.

Conspóidí 
Leanann conspóidí Đoković go minic.
Sa bhliain 2022, bhí Djokovic díbeartha ón Ástráil, tar éis dó teacht isteach sa tír chun páirt a ghlacadh i gComórtas Oscailte na hAstráile. Ach chuaigh sé isteach gan vacsaíniú, agus ag maíomh go raibh tástáil dhearfach Covid aige le ceithre lá déag anuas. Níor aontaigh Fórsa Teorann na hÁstráile gur míniú cuí é seo. Thaistil Djokovic sna ceithre lá déag roimh dhul isteach san Astráil, in ainneoin a dhearbhaigh a mhalairt, agus bhris sé a leithlis.

Naisc 
 Suíomh oifigiúil

Imreoirí leadóige fear
Daoine Seirbiacha
Daoine a rugadh i 1987
Daoine beo
Misneach (grúpa)

Is grúpa stocaireachta Gaeilge in Éirinn a bhí i Misneach. Ba é Máirtín Ó Cadhain a bhunaigh é agus bhí sé dírithe go diongbháilte ar athbheochan na Gaeilge. Ar na baill bhí; Máirtín Ó Cadhain, Deasún Breatnach, Cian Ó hÉigeartaigh, Séamus Ó Tuathail, Proinsiasa Nic Uait,Séamus Ruiséal, Eoin Ó Murchú, Micheál Mac Aonghusa,Seán Ó Beacháin

Stailc Ocrais 

D'eagraigh an grúpa stailc ocrais seachtaine le linn chomóradh 50 bliain de Éirí Amach na Cásca, toisc go raibh fáillí déanta ag an stát i gcúrsaí Gaeilge agus Gaeltachta, dar leo. Ghlac Deasún Breatnach, Cian Ó hÉigeartaigh, Séamus Ó Tuathail, Proinsiasa Nic Uait, Séamus Ruiséal, Seán Ó Beacháin, Micheál Mac Aonghusa, Eoin Ó Murchú, Seán Ó Laighin, agus Fiachra Ó Dubhthaigh páirt ann. Ghlac seisear i mBéal Feirste, a chuaigh ar stailc i gCumann Chluain Ard, páirt san fheachtas céanna. Ba iad sin Séamus Mac Seáin, Tomás Ó Monacháin, Brian Ó Maoileoin, Caoimhín Ó Loingsigh, Tomas Ó Duibhir agus Donnchadh Ua Bruadair.

Gluaiseacht na Gaeilge, Gluaiseacht ar strae 

D'fhoilsigh an grúpa paimfléad faoi pholaitíocht theanga na Gaeilge, Gluaiseacht na Gaeilge, Gluaiseacht ar strae a bhí bunaithe ar chaint a thug Máirtín Ó Cadhain uaidh i Lúnasa na bliana 1969. San óráid dúirt sé le Gaeilgeoirí páirt a ghlacadh in 'Athghabháil na hÉireann'. Is ón bpaimfléad seo a thagann ráiteas cáiliúil an Chadhanaigh: ' Arm cathartha Gaeilgeoirí ar son na Gaeilge agus ar son na hÉireann a theastaíos anois. '

Cruinniú an LFM

Athnuachan 

Sa bhliain 2012 fógraíodh go raibh grúpa nua le bunú faoin teideal céanna agus go raibh cead faighte ag an ngrúpa seo ó bhaill seanMhisneach an t-ainm a thabhairt orthu féin chomh maith. Tá sé i gceist ag an ngrúpa seasamh 'radacach’ a thógáil ó thaobh na Gaeilge de.

Tagairtí 

Máirtín Ó Cadhain
Gluaiseacht Athbheochana na Gaeilge
Athbheochan na Gaeilge
Grúpai stocaireachta in Éirinn
Eagraíochtaí Gaeilge
Grúpaí teanga in Éirinn
Grúpaí Gaeilge
Stailceanna Ocrais
Owain Lawgoch

Bhí Owain Lawgoch ina shaighdiúir Breatnach a throid sa Spáinn, san Fhrainc, Alsace agus san Eilvéis. Throid sé le Comhlacht Saor ar son na Fraince i gcoinne airm Sasana sa chogadh céad bliana. De réir mar a shliocht seo caite go polaitiúil ghníomhach na Llywelyn na Breataine sa líne fireann, bhí sé ina t-éilitheoir ar an teideal Prionsa na Gwynedd agus An Bhreatain Bheag.

Crann Teaghlaigh 

Monarcaí na Breataine Bige
Llywelyn Fawr

Bhí Llywelyn Fawr nó Llywelyn ab Iorwerth, (c. 1172- 11 Aibreán 1240) ina Phrionsa Gwynedd i dtuaisceart na Breataine Bige agus ar deireadh thiar ina rialóir 'de facto' ar an chuid is mó den BhreataIn Bheag. Mar thoradh ar chogaidh agus taidhleoireacht, bhí sé in ann ceannasaíocht na tíre a bhaint amach ar feadh daichead bliain.
Le linn a óige, rialaigh dhá cheann dá uncail Gwynedd, agus bhí an ríocht scoilte eatarthu, i ndiaidh seanathar Llywelyn bás a fháil, sa bhliain 1170. Bhí éileamh an-láidir ag Llywelyn
bheith ina rialóir dlisteanach agus thosaigh sé feachtas chun cumhacht a bhaint amach dó féin nuair a bhí sé measartha óg. Bhí sé ina aon-rialóir ar Ghwynedd ón bhliain 1200 ar aghaidh agus sa bhliain chéanna, shocraigh sé conradh le Rí Eoin Shasana. Ina dhiaidh sin, lean caidreamh maith idir Llywelyn agus an Rí Eoin ar feadh deich mbliana. Phós sé iníon nádúrtha Eoin Joan, sa bhliain 1205, agus nuair a ghabh Eoin Gwenwynwyn ab Owain. rialóir Powys Wenwynwyn, sa bhliain 1208, thapaigh Llywelyn an deis chun Powys Wenwynwyn a nasc-ghabhadh. Sa bhliain 1210, chuaigh a chaiddreamh in olcas, agus d'ionnsaigh Eoin Gwynedd sa bhliain 1211. Bhí iachall ar llywelyn géilleadh don Rí agus a tháilte uilig taobh thoir den Abhainn Conwy a thabhairt suas, ach bhí sé in ann, i gcomhaontas le phrionsaí eile de chuid na Breataine Bige, na tailte seo a bhuachaint ar ais Thaobhaigh sé le chomhghuaillíocht na mbarúin a chur iachall ar Eoin an Magna Carta a shíniú, sa bhliain 1215. Faoin bhliain 1216, bhí cumhacht cheannasach aige ar an Bhreatain Bheag, agus é i mbun comhairle sa bhliain sin ag Aberdyfi, le tailte a chionroinnt ar an phrionsaí eile.

Breitheanna 1170í
Básanna 1240
Monarcaí Gwynedd
Teach Aberffraw
NAdhlacthaí ag Aberconwy Mainistreach
Monarcaí 13ú haois san Eoraip
Monarcaí 12ú haois san Eoraip
Monarcaí na Breataine Bige
Stair na Breataine Bige
Cille Chonaill

Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Cille Chonaill.

Bailte in Albain
Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh
Sergei Prokofiev

Rugadh Sergei Prokofiev sa Rúis ar an 23 Aibreán 1891. Thosaigh sé ag cumadóireacht ceol ag tús an 20ú haois, agus anois glactar gurb é duine de na cumadóirí ba thábhachtaí ón am sin. Scríobh sé píosaí ar nós Петя и волк (Gaeilge, "Peadar agus an mac tíre") agus The Love of Three Oranges. Fuair sé bás ar an 5 Márta 1953; bhí sé 61 bliain d'aois.

Luathshaol 
Rugadh Prokofiev i Sontsovka san Úcráin. Fuair sé inspioráid óna mháthair nuair a sheinn sí an pianó sna hoícheanta – de ghnáth Chopin agus Beethoven – agus dá bharr scríobh sé a chéad phíosa ceoil ag aois a cúig, Indian Gallop, bhí sé sa mhód Lidiach, mar ní raibh fonn air na nótaí dubha a úsáid. Ag aois 7 d’fhoghlaim sé conas ficheall a imirt. Bhí grá aige don fhicheall ar feadh a shaol ar fad. Ag aois 9 bhí sé ag cumadh a chéad cheolchoirm, The Giant, chomh maith le overture agus roinnt píosaí eile.

Sa bhliain 1902, bhuail máthair Prokofiev le Sergei Taneyev, stiúrthóir don Moscow Conservatory. Dúirt sé go raibh air ranganna a fháil ó Alexander Goldenweiser. Níor tharla sé seo, ach faoi dheireadh chaith sé an samhradh le Reinhold Glière. Ag deireadh an tsamhraidh bhí Prokofiev tar éis siansa a scríobh.  

Na blianta tar éis é seo thosaigh Prokofiev ag úsáid stíleanna aite ina cheol, m.sh. díshondas agus am chomhartha ait. Scríobh sé roinnt píosaí beaga don phianó ag an am sin ar a ghlaoch sé "ditties". Tar éis tamaill, bhog sé chuig St Petersburg. Bhí Nikolai Rimsky-Korsakov mar cheann de na múinteoirí.

I 1910, fuair athair Prokofiev bás agus stop sé ag fáil airgid uaidh.

Ceol 
Sa bhliain 1914, bhí  buachan gan dua ag Prokofiev i gcomórtas pianó. Chuaigh sé chuig Londain agus scríobh sé a chéad bhailé. 

I rith an chéad chogadh domhanda, chuaigh Prokofiev ar ais chuig scoil chun coinscríobh a sheachaint. I 1916 scríobh sé a chéad siansa, 'Classical'. Tá sé sa stíl neoclasaiceach. I 1918 chuaigh sé chuig Meiriceá. 

Thosaigh Prokofiev a shaol I Meiriceá le ceolchoirm I Nua-Eabhrac. Scríobh sé The Love of Three Oranges i rith an ama seo. Fuair an stiúrthóir bás, agus dá bharr níor tháinig sé amach ag an am ceart. Bhí air bogadh go Páras mar chaill sé an iomad airgid. 

Sa bhliain 1923 phós sé Lina Llubera (Carolina Codina).

Sa bhliain 1929 rinne sé damáiste dá lámh i dtimpiste bhóthair. I 1936, bhog sé ar ais chuig an Rúis. Bhí rialacha nua i bhfeidhm sa Rúis ag an am sin agus d'athraigh ceol Prokofiev dá bharr. I 1941 rinne sé ceolchoirm as an leabhar War and Peace (Cogadh is Síocháin). Thóg sé dhá bhliain chun é a scríobh. D'fhág sé a bhean chéile I rith an ama sin, ach níor fuair siad colscaradh.

Bás 

Bhí Prokofiev an-tinn ar feadh ocht mbliain roimh a bhás. 

Fuair Prokofiev bás ag aois 61 ar an 5 Márta 1953, an lá céanna le Josef Stalin. Ag an am sin bhí sé ina chónaí in aice le Red Square, agus ní raibh siad ábalta a choirp a bhogadh ar feadh trí lá mar bhí an slua chomh mór sin lasmuigh dá theach. Dúradh gur tharla rith fola ar a inchinn.  Anois níl muid róchinnte céard a bhí ina thrúig bháis.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1891
Básanna i 1953
Cumadóirí Rúiseacha
Pianódóirí
Bósón Higgs

Cáithnín fonúicléach, a ainmníodh as an bhfisiceoir Albanach Peter Higgs, is ea an bósón Higgs. Mhol Higgs agus dornán eolaithe eile mar mhíniúchán ar an mais atá ag cáithníní áirithe. 

De réir an bhundéanta, is bósón mórmhaise scálach é bósón Higgs nach bhfuil guairne ar bith, lucht leictreach ar bith ná lucht datha ar bith aige. 

Tá bósón Higgs thar a bheith éagobhsaí chomh maith, nó is dual dó titim as a chéile ar an toirt.

Cúlra 
Tarlaíonn briseadh spontáineach na siméadrachta nuair a bhíonn siméadracht an staid is lú fuinnimh sa chóras níos lú ná an t-idirghníomhú a rialaíonn an córas.

Tugtar meicníocht Higgs ar nochtadh bhriseadh na siméadrachta i réimsetheoiric chandamach, agus taispeánann sí conas a leanann cáithníní maisiúla i ndiaidh briseadh na siméadrachta, ní hionann is gnáthréimsetheoiric nach réamhinsíonn ach cáithníní gan mhais. 

Bhain Weinberg is Salam feidhm as meicníocht Higgs chun maiseanna an W-cháithnín is an Z-cháithnín a réamhinsint ina dteoiric ag aontú an idirghníomaithe laig is an idirghníomhaithe leictreamaighnéadaigh. 

Fo-tháirge ar an mais bhreise a fhaigheann na cáithníní seo is ea cáithnín Higgs.

1954 
Fuair an bósón a ainm ó Pheter Higgs. Sa bhliain 1964 d'fhoilsigh Higgs agus cúigear eolaithe eile saothar taighde faoi mheicníocht Higgs, agus is éard a bhí i gceist leis an meicníocht seo ná an chúis leis go bhfuil mais ag cáithníní áirithe. Gné den mheicníocht seo é bósón Higgs. (Bíonn cúiseanna éagsúla leis go bhfuil mais ag cáithníní, ach bhíodh sé thar a bheith deacair míniú cuimsitheach a thabhairt ar an mais mar airí de chuid na gcaithníní.) Go bunúsach bhí cáithnín gan ghuairne, bósón a chomhlíonfadh éilimh na teoirice, ag teastáil le go mbeadh an mheicníocht inchreidte mar theoiric, agus baisteadh "bósón Higgs" ar an gcaithnín teoiriciúil seo.

2012 
Ba dhúshlán tábhachtach é i bhfisic na gcáithníní an bósón Higgs a aimsiú is fianaise thurgnamhach a fháil air. Theip ar chuid mhaith iarrachtaí costasacha roimh 2012.

Sa bhliain 2012 aithníodh cáithnín fo-adamhach a chomhlíon na héilimh seo le linn na dturgnamh úd ATLAS agus CMS leis an Imbhuailteoir Mór Hadróin i saotharlann CERN in aice leis an nGinéiv san Eilvéis. D'fhógair CERN ar 4 Iúil 2012 gur tháinig na heolaithe ann ar an mbósón Higgs.

Deimhníodh ina dhiaidh sin gur tháinig airíonna an chaithnín seo agus saintréithe teoiriciúla bhósón Higgs le chéile.

Bronnadh an Duais Nobel san Fhisic ar Peter Higgs agus François Englert sa bhliain 2013.

Féach freisin 
 Bósón
 Peter Higgs
 CERN

Tagairtí 

Bósóin
Mais
Fionnachtana eolaíochta
Fisic cháithníní
Cille Bhríghde, Na Púballan

Is baile suite i gComhairle nan Críochan é Cille Bhríghde. 

Bailte in Albain
Comhairle nan Críochan
Tobar na Máthar

Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath, i lár theas na hAlban, é Tobar na Máthar. Bhí 30,311 duine ina gcónaí ann de réir dhaonáireamh na bliana 2001.

Bailte in Albain
Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
Whitehorse, Yukon

Príomhchathair Yukon, Ceanada, agus an chathair is mó sa chríoch is ea Whitehorse. Tá an chathair suite ar bhruacha na hAbhann Yukon, ar chiliméadar 1476 ar Mhórbhealach Alasca. Fuair Whitehorse a ainm ó na heasa a bhíodh san abhainn chéanna sular bádh iad i ndiaidh an abhainn a dhambadh sa bhliain 1958. Cheaptaí go raibh cuma mhoing chapaill ar na huiscí bána. Bíonn an aeráid níos séimhe i gcomparáid le pobail eile i gciantuaisceart Cheanada mar gheall ar suíomh na cathrach i ngleann na habhann. Bíonn na laethanta gearr sa gheimhreadh agus bíonn solas ann suas le 20 uaire a chloig sa lá sa samhradh. Fuair daonáireamh na bliana 2011 23,276 duine ina gcónaí in Whitehorse.

Cathracha Cheanada
Kamloops

Cathair i ndeisceart na Colóime Briotanaí, Ceanada is ea Kamloops. Tá an baile i ngleann na hAbhann Thompson, 370 ciliméadar thoir-thuaidh ó Vancouver, agus é suite ar Mhórbhealach Cheanada. Fuair daonáireamh na bliana 2006 80,376 duine ina gcónaí in Kamloops.

Suíomh 
Tá Kamloops san áit a dtagann dhá chraobh na hAbhann Thompson le chéile, mar atá an Abhainn Thompson Thuaidh agus an Abhainn Thompson Theas. Tá Loch Kamloops ar an taobh thiar den chathair. Bíonn an aeráid séimh i gceantar Kamloops. Faigheann an chathair 2,500 uair de sholas gréine sa bhliain agus gan ach beagán báistí (330 ml sa mhí). Ní bhíonn mórán laethanta seaca ann. Fásann cachtais agus an scuab sáiste ann.

Stair 
Bunaíodh Kamloops agus na hEorpaigh ag taiscéaladh iarthar Cheanada san 19ú aois. Éireannach darbh ainm John O’Connor an chéad duine le dul chun cónaí san áit. Tháinig daoine eile, Béarlóirí agus a líonta tí sa chuid ba mhó, ina dhiaidh, agus de réir a chéile d’fhás pobal ann. Díorthaíodh an t-ainm Kamloops ó "Tk'əmlúps", focal sa teanga Indiach Shuswup a chiallaíonn 'teacht le chéile na n-uiscí'. Tá caomhnú Shuswup ar chríoch thuaidh na cathrach, agus labhraítear Shuswup sa cheantar i gcónaí.

Comhchathracha 
 Uji, An tSeapáin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 Suíomh oifigiúil Kamloops 

Bailte agus cathracha sa Cholóim Bhriotanach
An Córsa Feárna

Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é an Córsa Feárna.

Bailte in Albain
Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh
Oliver Janich

Is polaiteoir agus iriseoir Gearmánach é Oliver Janich (rugadh i München é ar an 3 Eanáir 1973). Is ball den Partei der Vernunft (Páirtí an Réasúin) é.

Saothair 
 Money-Management. Rationalität und Anwendung des Fixed-fractional-Ansatzes. TM-Börsenverlag, Rosenheim 1996, ISBN 3-930851-10-5
 Das Kapitalismus-Komplott. Die geheimen Zirkel der Macht und ihre Methoden. FinanzBuch-Verlag, München 2010, ISBN 978-3-89879-577-7
 Die Vereinigte Staaten von Europa. Geheimdokumente enthüllen: Die dunklen Pläne der Elite. FinanzBuch-Verlag, München 2013, ISBN 978-3-89879-820-4

Naisc sheachtracha 
 oliverjanich.de

Tagairtí 

Polaiteoirí na Gearmáine
Scríbhneoirí neamhfhicsín Gearmánacha
Iriseoirí
Daoine a rugadh i 1973
Daoine beo
An Taigh Bán

Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é an Taigh Bán. 

Bailte in Albain
Earra-Ghàidheal agus Bòd
An Apainn

Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é an Apainn. 

Bailte in Albain
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Aird Fheárna

Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain, é Aird Fheárna. Tá sé suite ar chósta thiar na tíre. Tá 400 éigin duine ina gcónaí sa bhaile go lánaimseartha, agus níos mó ná sin sa samhradh. Tá lárionad luamh ann.

Bailte in Albain
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Àird Laoigh

Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Àird Laoigh. 

Bailte in Albain
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Bun Abha, Earra-Ghàidheal

Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Bun Abha. 

Bailte in Albain
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Caol an t-Snáimh

Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Caol an t-Snáimh. 

Bailte in Albain
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Dail Abhaich

Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Dail Abhaich. 

Bailte in Albain
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Téarmaíocht an leighis as Gaeilge

Is éard is téarmaíocht an leighis as Gaeilge ná téarmaíocht a bhaineann le cúrsaí leighis i dteanga na Gaeilge. Nótaí ón Lia le Ruairí Ó Bléine (Coiscéim, 1999), ina dtugtar cuntas ar 52 tinneas coitianta. Tá léaráidí agus foclóirín ann. Bhí sé i gceist ag an údar gur feidhm lámhleabhair do theaghlaigh Ghaelacha a bhainfí as an leabhar agus mínítear coincheapa casta an leighis ar bhealach simplí sothuigthe. Leabhar é Lia agus Leigheas ina bhfuil cnuasach d’ailt leis an Dochtúir Niall Ó Cléirigh a foilsíodh ar an nuachtán seachtainiúil Foinse. Féach freisin téacsleabhair bhitheolaíochta an Ghúim agus foilseacháin ghinearálta mar Leabhar Mór an Eolais, ciclipéid don aos óg a d’fhoilsigh an Gúm sa bhliain 2007.

Foinsí 
 Rosa Anglica
 Liosta de nathanna Ultacha a thiomsaigh Seán Mac Maoláin agus a d’fhoilsigh Ciarán Ó Duibhín ar www.smo.uhi.ac.uk/~oduibhin/focla.htm#slainte.
 Gheofar sciar maith de na leaganacha a bhí in úsáid sa Ghaeltacht in An Béal Beo le Tomás Ó Máille, faoin gceannteideal ‘Cnámha agus Galraí’.

Foclóirí

Foclóir an Leagha

Bhain Tomás Mac Coistealbha (‘Fionn-bhéarra’) an chéad duais agus R. Ó hAodha (‘An Mangaire Súgach’) an dara duais in Oireachtas na bliana 1903 lena liostaí de théarmaí leighis. Foilsíodh an dá liosta le chéile faoin ainm Foclóir an Leagha sa bhliain 1905. Bhí na baill ghiniúna ar liosta Uí Choistealbha i bhfolach faoi éadach na Gréigise agus na Laidine.
 Foclóir an Leagha - ar líne

 Foclóir Fiseolaíochta agus Sláinte - Acmhainn.ie

Leabhair 
 An Cholainn Dhaonna - leabhar le mionsamhail den cholainn ann - dírithe ar dhaoine óga
 "Léargas Ar An Cholainn Dhaonna" le Mairead Ní Ghrada
 Lia agus Leigheas le Niall Ó Cléirigh agus Seán P. Ó Conchúir - ailt ó Foinse ar ghalair choitianta
 "Luibheanna Leighis" (Forey agus Lindsay 1989, Nicholas Williams a rinne an leagan Gaeilge 1997, An Gúm). Tá téarmaí leighis go leor sa leabhairín seo, gan trácht ar na luibheanna éagsúla.
 Fréamh an Eolais Ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta le Matt Hussey
 "Leaganacha Leighis" le Dr. Nicola de Faoite
 "Nótaí ón Lia" le Dr. Ruairí Ó Bléine
 Foilseachán FSS
 Téarmaí Dochtúireachta, An Gúm, 1940

Eile 

Leigheas
Gaeilge
Téarmaíocht
Brian Stowell

Duine de phríomhghníomhaithe athbheochana na Manainnise é Brian Stowell (6 Meán Fómhair 1936 – 18 Eanáir 2019). Rugadh i nDúghlais, Oileán Mhanann, é. Craoltóir, teangeolaí agus scríbhneoir Manainnise é. Nuair a bhí sé ina mhac léinn óg, bhain sé amach líofacht sa Mhanainnis, agus rinne sé téipthaifeadtaí ar chaint na gcainteoirí deireanacha dúchais. D'fhoghlaim sé Gaeilge na hÉireann freisin, agus d'aistrigh sé áiseanna teagaisc ón teanga sin go Manainnis. Nuair a tháinig Raidió Mhanann ar an bhfód, bhí an-pháirt aige i bhforbairt an chraolacháin san oileán.

Ar Lá Tinvaal 2010, bhronn an Tinvaal, nó Dáil Mhanann, a Onóracha ar Stowell - an t-aitheantas is airde is féidir le stát Mhanann a thabhairt d'aon duine.

D'aistrigh sé leabhar dar teideal Reks Carlo ayns Mannin, scéal bleachtaireachta faoi Réics Carló, go Manainnis. Sa bhliain 1990, d'fhoilsigh Stowell leagan Manainnise d'Eachtraí Éilíse i dTír na nIontas, Contoyryssyn Ealish ayns Çheer ny Yindyssyn. Eisean a chum an chéad bhun-úrscéal sa teanga riamh freisin, Dunveryssyn yn Tooder-Folley ("Dúnmharuithe an tSúmaire"), a tháinig i gcló sa bhliain 2006.

Teangeolaithe
Oileán Mhanann
Scríbhneoirí Ghaeilge Mhanann
Aistritheoirí
Gníomhaithe Teanga
Gaeilge Mhanann
Daoine a rugadh i 1936
Básanna in 2019
Marsantachas

Foirceadal eacnamaíochta é an marsantachas atá bunaithe ar an smaoineamh go bhfuil sé riachtanach smacht an stáit a chur i bhfeidhm ar an trádáil leis na tíortha iasachta le slándáil mhíleata agus eacnamúil an stáit a chinntiú. Cuireann an marsantachas béim ar leith ar chomhardú na trádála a bheith ag fabhrú do do stát féin, seachas na tíortha coimhthíocha. Is minic a tharraing an marsantachas cogadh idir tíortha éagsúla Eorpacha, agus ba iad na modhanna oibre a bhí ag na stáit le polasaithe marsantachais a chur i bhfeidhm ná dleachtaí arda custaim agus monaplachtaí - go bunúsach bhí gach stát ag iarraidh a chosc ar a mhuintir féin trádáil a dhéanamh le muintir na stát eile. Bhí an marsantachas faoi lántseoil ón séú haois déag go dtí an ochtú haois déag. Sa naoú haois déag, áfach, thosaigh na stáit ag éirí as, agus smaointeachas na saorthrádála ag dul chun cinn.

Glactar leis gurbh é an trádálaí Sasanach Thomas Mun (1571-1641) an chéad scríbhneoir tábhachtach a chuir chun cinn an smaointeoireacht mharsantach, go háirithe sa saothar iarbháis úd Treasure by Foreign Trade, nár tháinig i gcló ach sna 1660idí, áfach: an chuid ba mhó den litríocht mharsantach foilsíodh sna 1620idí i Sasana í. Ba é an saothar tábhachtach ba dheireanaí de litríocht an mharsantachais ná Principles of Political Economy le James Steuart ón mbliain 1767. Bhí ceisteanna an mharsantachais á bplé ag scríbhneoirí agus eacnamaithe i dtíortha eile freisin, cosúil le Giovanni Botero agus Antonio Serra san Iodáil nó Jean Bodin agus Jean-Baptiste Colbert san Fhrainc.

Foirceadail eacnamaíochta
Eacnamaíocht
Polasaithe Seachtracha
Polasaithe Airgeadais
Diclofenac

Is éard is Diclofenac (déantar margaíocht air faoin iliomad ainmneacha, féach thíos: Trádainmneacha) ann ná Druga Frith-athlastach Neamhstéaróideach a thógtar le athlasadh a laghdú agus mar phianbhacadóir i roinnt cásanna. Díorthaíonn ainm an druga óna ainm ceimiceach: 2-(2,6-dichloranilino) phenylacetic acid (Aigéad ).

Trádainmneacha 
I measc na dtrádainmneacha tá:
 A-fenac (Bangladesh)
 Neofenac (Bangladesh) 
 Anuva
 Abitren
 Acteric (Costa Rica)
 Arthrotec (combination with misoprostol)
 Artifen (Pakistan Abbott Laboratories LTD)
 Befol
 Berifen
 Betaren
 Bufenac Forte
 Cambia
 Cataflam
 Catafast
 Clafen
 Clofast
 Clonac
 Dedolor
 Deflamat
 Deflox
 Diclac
 Diclo M (India & Myanmar) V.I.P Pharma
 Dicloberl
 Diclobene
 Diclofenac
 Diclofenac-Asteria (USA and Korea)
 Diclofenaco Normon (Spain)
 Diclofenacum
 Dicloflex
 Diclogem
 Diclogesic (Jordan and Romania)
 Diclohexal
 Diclomax
 Diclomex (Finland)
 Diclowin Plus (India)
 Diclon
 Diclopar (Tanzania)
 Diclotab (Laos)
 Diklofenak T Actavis (Sweden)
 Difen
 Difenac (Venezuela)
 Difene
 Dinac (Nepal)
 Dioxaflex (Latin America, Central America)
 Disflam K (diclofenac potassium, Central America)
 Dolex
 Dolphin (Egypt)
 Dyloject
 Feloran
 Fenac (diclofenac potassium, Australia)
 Flamrase
 Flector Patch
 Flogozan (Mexico)
 Idinac (India)
 Immunagel (India)
 Kemoren (Indonesia)
 Klodifen
 Modifenac
 Morbidic (India)
 Motifene
 Naklofen
 Neopyrazon (United Laboratories, ASIA)
 Oflam
 Olfen
 Ortofen
 Panamor
 Parazone-DP (combination of Paracetamol & Diclofenac Potassium
 Pennsaid
 Pritaren
 Rapidus
 Rapten-K
 Reactin (India)
 Rhumalgan
 Rofenac (Middle East)
 Rufenal
 Safeguard (combination with misoprostol)
 Sandoz (diclofenac sodium, Australia)
 Solaraze
 Seradic (India)
 Topac
 Trabona
 Uno
 Veltex CR (South Africa)
 Vetagesic
 Voldic
 Volini (India)
 Volfenac (Thailand)
 Voltaflam (India)
 Voltaren
 Voltarol
 Voltarol Pain-eze
 Voltfast
 Voren (Taiwan)
 Voltral (Pakistan)
 Votrex
 Vostar
 Votalin (China)
 Voveran
 Vurdon
 Zipsor
 Zolterol

Tagairtí

Naisc Sheachtracha 

 Diclofenac: Drug Information Provided by Lexi-Comp: Merck Manual Professional

Aigéid orgánacha
Drugaí
Pian
DFANSa
Baisileasc (miotaseolaíoch)

I bhfinscéalta na hEorpa, is reiptíl miotaseolaíoch é an Rínathair nó an Baisileasc. Ba í "Rí na Naithreacha" í an Rínathair (ach tabhair faoi deara go bhfuil an focal baininscneach), agus deirtí go raibh sí ábalta fear fásta a mharú ach amharc air. 

Bhí an creideamh sa Rínathair comónta i measc gnáthdhaoine sa tSean-Ghréig agus sa tSean-Róimh, agus tá an ollphéist luaite cúpla uair sa Bhíobla (m.sh. Íseáia 59:5).

Sanaseolaíocht
Tagann na téarmaí Gaeilge ó βασιλίσκος Basilískos na Gréigise, a chiallaíonn "rí beag". Is gaelú den Ghréigis é Baisileasc, ach feictear an focal rínathair leis. Déantar idirdhealú, áfach, idir í seo agus an rí-nathair, Lampropeltis getulis.

I gcultúr coiteann
Tá ról tábhachtach ag an mbaisileasc sa tsraith úrscéalta  Harry Potter, scríofa ag J. K. Rowling, ach go háirithe ina dara leabhar, Harry Potter agus an Seomra Diamhair (Harry Potter and the Chamber of Secrets as Béarla). Ann sin, léirítear an rínathair mar nathair ollmhór a mharaíonn daoine trí bhreathnú orthu go díreach, ach a chlochraíonn iad má fhéachtar uirthi trí mheán eile (m.sh. scáthán, uisce nó trí chorp taibhse).

Tagairtí

Miotaseolaíocht
Nathracha
An Oitir

Is baile beag suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlbain, é an Oitir. Caladh a bhíodh ann don bhád trasna Locha Fine.

Bailte in Albain
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Port a' Mhadaidh

Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain é Port a' Mhadaidh, trasna na locha ón Tairbeart, sráidbhaile iascaigh. Scáilbhaile is ea Port a' Mhadaidh: níl éinne ina chónaí ann agus ní raibh ariamh. Tógadh na foirgnimh atá ann sna seachtóidí déanacha mar thíthíocht d'oibrithe sa tionsclaíocht ola, ach níor baineadh úsáid astu ariamh. Mar aon leis na foirgnimh, tógadh duga tirim. Níor úsáideadh é seo ach oiread go dtí an bhliain 2009, nuair a rinneadh muiríne de. Tá sé ceaptha Port a' Mhadaidh a fhorbairt arís, ag leagan cuid, ar a laghad, de na foirgnimh a tógadh siar sna 1970idí.

Naisc sheachtracha 
Port a' Mhadaí 

BBC NEWS,'Scáilebhaile' le bheith scartáilte (Béarla)

Bailte in Albain
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Achadh na Mara

Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd in Albain é Achadh na Mara. Tá 23 teach ar an mbaile.

Bailte in Albain
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Cill Donnain

Is sráidbhaile ar Oileán Arainn, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath, í Cill Donnain.

Bailte in Albain
Oileán Arainn
Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath
Rubha Robhanais

Is ceann tíre é Rubha Robhanais, ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Eórapaidh

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Eórapaidh 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Ard-mhúsaem na hÍsiltíre

Is é Ard-mhúsaem na hÍsiltíre (nó "Rijksmuseum" in Ollainnis) an príomhmhúsaem san Ísiltír. Tá sé suite idir an Stadhouderskade agus Plás an Mhúsaeim i gcomharsanacht in Amstardama Theas. Tá ealaín agus stair na hÍsiltíre ar taispeáint sna hallaí, thart ar 200 acu. Tá roinnt mhaith pictiúir ó Ré Órga na hÍsiltíre agus bailiúcháin mór d'ealaín na hÁise. Chomh maith leis sin tá posta an báid HMS Royal Charles ar taispeáint agus an pláta Hartog agus níos mó ná 1 milliún nithe, saothair ealáine na n-ealaíontóirí Ollannacha ón 17ú haois. Baineann sé le le Stáit na hÍsiltíre agus tá sé ar an liosta UNESCO d'oidhreacht na cruinne.

Tagairtí 

An Ísiltír
Músaeim
Amstardam
Plás an Mhúsaeim

Tá Plás an Mhúsaeim (Museumplein) suite i gcomharsanacht Theas, in aice le lár Amstardam.
Tá trí mhúsaeim tábhachtach suite ar an gcearnóg Rijksmuseum, músaeim Van Gogh agus músaeim Stedelijk agus halla ceolchoirm Concertgebouw

Amstardam
Gleann Ruasaidh

Is gleann ar an Oileán Arainn, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath, é Gleann Ruasaidh.

Oileán Arainn
Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath
Tíreolaíocht na hAlban
Malaig

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Malaig. Bhí cónaí ar 806 duine i Mallaig sa bhliain 2011 suas ó 797 duine sa bhliain 2001. Bhí Gaoluinn na hAlbain ag 13.1% don daonra sa bhliain 2011 agus bhí an Albanais ag 17.5%. 

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Mary Kelly

Bhí cáil ar Mary Kelly nó Eva of the Nation san 19ú aois. Rugadh í sa bhliain 1826 agus d'éag sí ar 23 Bealtaine 1910. Scríobh Mary Kelly dánta tír grá i mBéarla faoin ainm cleite san i nÉirinn agus san Astráil, mar a raibh cónaí uirthi agus ar a fear céile Kevin Izod O'Doherty. 
Bhí Gaeilge aici is dócha. Tá a cuid dánta breac le focail agus nathanna Gaeilge, agus tá an nóta From the Irish le dornán díobh. Aisling dóchais den Athbheochan is ea 'Our Olden Tongue'.

Féach freisin 

 - Féach Poems by 'Eva' of 'The Nation', Dublin, Gill, 1909

Filí Béarla
Filí
Filí na hÉireann
Ainmneacha cleite
Athbheochan na Gaeilge
Banfhilí
John Diefenbaker

Ba pholaiteoir é John George Diefenbaker (18 Meán Fómhair 1895 – 16 Lúnasa 1979). B'eisean an tríú Príomh-Aire dhéag ar Cheanada, agus é in san oifig sin ón 21 Meitheamh, 1957 go dtí an 22 Aibreán 1963. Rugadh in iardheisceart Ontario é sa bhliain 1895. Ansin, nuair a bhí sé in aois a ocht mbliana thug a theaghlach aghaidh ar an iarthar, mar atá go dtí an chuid de Chríocha an Iarthuaiscirt a rinneadh cúige Saskatchewan de go gairid ina dhiaidh sin. Ba ansin a d’fhás sé aníos. Chuir sé suim sa pholaitíocht ó aois óg.

Rinneadh dlíodóir de i ndiaidh seirbhís míleata a dhéanamh sa Chéad Chogadh Domhanda. Chuaigh sé leis an bpolaitíocht freisin cé nach raibh ráth ar a chuid iarrachtaí gur bhain sé suíochán amach i dTeach na dTeachtaí in Ottawa sa bhliain 1940. Ball den Pháirtí Coimeádach Forásach (Progressive Conservative Party i mBéarla) a bhí ann.

D’éirigh leis dul i gceanas ar na Coimeádaigh Fhorásacha sa bhliain 1956 agus d’fhan sé sa phost sin ar feadh 11 bhliain. Sa bhliain 1957, fuair an páirtí an bua sa toghchán náisiúnta agus d'éirigh sé ina phríomh-aire ar an tír. D’fhan sé sa phost sin go dtí 1963.

Daoine a rugadh i 1895
Básanna i 1979
Polaiteoirí Cheanada
Paul Ryan

Is polaiteoir Meiriceánach é Paul D. Ryan, Jr. (a rugadh ar 29 Eanáir 1970). Is ball de Theach Ionadaithe na Stát Aontaithe é ón mbliain 1999 anuas don Chéad Toghcheantar i Wisconsin. Ball den Pháirtí Poblachtach atá ann. Roghnagh Mitt Romney, iarrthóir an pháirtí chéanna ar uachtaránacht SAM, Ryan mar an t-iarrthóir Poblachtach ar an leasuachtaránacht sa toghchán náisiúnta i mí na Samhna, 2012. 

Rugadh Paul Ryan in Janesville, Wisconsin. Is Caitliceach é Ryan, agus é de shliocht Éireannach agus Gearmánach. Tá sé pósta le Janna Little, aturnae cánach, agus tá trí pháiste acu.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 Beathaisnéis ag suíomh Theach na nIonadaithe 
 Suíomh a fheachtais féin 

Polaiteoirí na Stát Aontaithe
Daoine a rugadh i 1970
Daoine beo
Ráth, Gallaibh

Is baile i nGallaibh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain, é Ráth.

Bailte in Albain
Gallaibh
Comhairle na Gàidhealtachd
An Cuan Moireach

Is cuaisín i nGallaibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Cuan Moireach.

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
An Sráidbhaile (Laois)

Is baile é An Sráidbhaile (Béarla: Stradbally) i gContae Laoise, in Éirinn. Tá sé lonnaithe ar an mbóthar N80 thart ar 12 chiliméadar (7 míle) ó Phort Laoise. Tá Halla an tSráidbhaile, an teach mór, lonnaithe ar an mbaile. Is ann a bhíonn taispeántas bliantúil d'innill galoibrithe agus an fhéile cheoil sin an Phicnic Leictreach. Tá timpeall is 1,500 duine ina gcónaí ann.

Creideamh 

 Séipéal Caitliceach an Chroí Rónaofa. Tógadh i stíl na hAthbheochana Gotaí é agus críochnaíodh é sa bhliain 1896. Tá sé i bhfoirm croise agus  deartha ag William Hague.
 Séipéal Naomh Pádraig, Eaglais na hÉireann. Tógadh i stíl na hAthbheochana Gotaí é sa bhliain 1764 agus túr aige. Athchóiríodh é thart ar an mbliain 1880, agus cuireadh póirse, saingeal agus beistrí leis.
 Teampall Naomh Colmán, Eaglais Cheartchreidmheach na Rúise lasmuigh den Rúis, Tá sé ar Bhóthar Mhainistir Laoise, thart ar mhíle lasmuigh den Stráidbhaile. Bíonn seirbhísí ann go seachtainiúil.

Daoine cáiliúla  

 Caoimhín Ó hUiginn, ón Sráidbhaile ó dhúchas
 Cecil Day-Lewis, iar-Fhile an Stáit na Ríochta Aontaithe agus athair an aisteora Daniel Day-Lewis

Bailte i gContae Laoise
Tithe Móra in Éirinn
Contae Laoise
Achadh Mhealbhaich

Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Achadh Mhealbhaich.

Bailte in Albain
Cataibh
Comhairle na Gàidhealtachd
Cath Sharmisegetusa

Troideadh Cath Sharmisegetusa (nó Léigear Sharmszegetusa), sa bhliain 106 idir arm Impireacht na Róimhe faoi stiúir Tráian, agus na nDáiciach faoi stiúir an Rí Decebalus. Ba í Sarmisegetusa príomhchathair na Dáicia le linn an ama seo.

An cúlra 
Mheas na Rómánaigh go raibh na Dáiciaigh ina bhagairt ar fhorleathú Impireacht na Róimhe san oirthear, agus dá réir sin, chinn an Impire Tráian sa bhliain 101 ar thús a chur le feachtas in aghaidh na nDáiciach. Cuireadh tús leis an chéad choimhlint ar an 25 Márta agus threascair trúpaí Rómhánacha, comhdhéanta de cheithre phríomhléigiún, na haonaid X Gemina, XI Claudia, II Traiana Fortis agus XXX Ulpia Victrix, na Dáiciaigh agus chríochnaigh sé i bua na Rómhánach.

An Dáicia
106
Cogaidh Dáiciacha Thráiain
Impireacht na Róimhe
Cathanna
Gilín (feithid)

Is feithid é an Gilín. Ball d'fhine na Lepismatidae atá ann. 

Feithidí
Achadh Rídhisgil

Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd é Achadh Rídhisgil.

Bailte in Albain
Cataibh
Comhairle na Gàidhealtachd
Patrick Joseph Hartigan

Sagart Astrálach ba ea Patrick Joseph Hartigan (13 Deireadh Fómhair 1878 – 27 Nollaig 1952). Cheap sé dánta faoin ainm John O'Brien agus bhí cáil ar a chnuasach Around the Boree Log i lár na 20ú aoise. Tá Gaeilge go leor fite fuaite sa Bhéarla iontu san, leithéidi 'shandrydan', 'thuckeen' agus á rá leis.

Cainteoirí dúchais Gaeilge iad a thuismitheoirí, Patrick Hartigan (1842–1940) agus Mary Townsell (1846–1934), arbh as Lios Uí Chathasaigh, Contae an Chláir iad araon. Thángadar go New South Wales i seascaidí an 19ú aois. Deir a ngarmhac Frank Mecham,:
[T]hey used to speak in Gaelic when there was something they did not want us youngsters to know.

Léigh freisin 
 Mecham, Frank. 'John O'Brien' and the Boree Log , Angus and Robertson, Sydney, 1981
 Mecham, Frank. 'Memories of School', Australasian Catholic Record, LXVI, April, 1989,2,lgh 181-188.

Filí
Daoine a rugadh i 1878
Básanna i 1952
Bad an Tráill

Is sráidbhaile suite in oirthear Chataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain, é Bad an Tràill. Tá an baile ar an mbóthar A839, san eastát Rogart.

Bailte in Albain
Cataibh
Comhairle na Gàidhealtachd