joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Muileann bia

Is éard atá i muileann bia gléas chun bia bog a bhrú agus a scagadh. Trí bhall atá ann de ghnáth: babhla, pláta íochtair atá pollta mar a bheadh síothlán ann, agus cromán a bhfuil lann cham ag baint leis chun an bia a mheilt agus a bhrú amach trí phoill an phláta íochtair fad is atá an cromán á chasadh.  

Is féidir leis an bpláta íochtair a bheith ina bhall buan den mhuileann. Os a choinne sin, is féidir plátaí inmhalartaithe a sholáthar agus poill de thomhais dhifriúla iontu. Coinnítear an muileann ar fhonsa an phota le trí chos iomaireacha nó le dhá chluas fonsa agus lámh. Déantar muilinn bhia de chruach dhomheirge nó d'alúmanam de ghnáth, cé go bhfuil babhlaí plaisteacha le fáil. Dhéantaí na muilinn is sine de stánphláta.

Stair 
Ar 31 Márta 1928 fuair Victor Simon, a bhí ina chónaí in Morlanwelz sa Bheilg, paiteann 348610 ar mhuilinn bhia. Cláraíodh an Passe-Vite seo ar 2 Márta 1928 sa Bheilg agus rinneadh an chéad chlarú idirnáisiunta ar 18 Samhain 1929. Ar 31 Márta 1929 bhunaigh Victor Simon et Richard Denis, iarnóir, comhlacht darbh ainm Simon et Denis chun earraí cistine, go háirithe muilinn bhia, a dhéanamh agus a dhíol. Rinneadh comhlacht poiblí de sa bhliain 1935 agus d'aistrigh sé go Carnières sa Bheilg. Dhíol sé a lán saghsanna difriúla de mhuilinn bhia ar feadh na mblianta, ach sa bhliain 1978 theip ar an ngnó.

Idir an dá linn fuair Jean Mantelet, Francach, paitinn Fhrancach 732 100 ar mhuilinn bhia a bhí an-chosúil le hearra Simon et Denis. Chuir siad siúd an dlí air, agus ar 9 Meitheamh 1939 dúirt cúirt Fhrancach (le Tribunal de Première Instance de Lyon) go raibh falsaitheacht déanta ag Mantelet. Rinne sé achomharc tar éis an Chogaidh, agus ar 2 Bealtaine 1947 dúirt Cúirt Dijon go bhféadfadh Mantelet leanúint air ag díol a mhuilinn bhia toisc (de réir dlí de chuid na bliana 1844) nach ndearna na Beilgigh a leagan féin a dhéanamh sa Fhrainc laistigh de thrí bliana ón dáta comhdaithe.

Tháinig leagan eile fós ó lámh Louis Tellier agus Jean, a mhac, sa bhliain 1947. Tugadh Pasapuré LT air agus d'éirigh go maith leis.

Naisc sheachtracha 

 Suíomh Fraincise dhéantúsóir an Pass-vite.
 Suíomh Spáinnise Tellier, comhlacht a dhíolann an Pasapuré. 

Cócaireacht
Dréimire

Is céimeanna atá tógtha go hingearach é an dréimire. Baintear feidhm as dréimire chun dreapadh suas chuig airde nach féidir a shroicheadh má tá duine ag seasamh ar an dtalamh nó an urlár. Déantar dréimirí d'adhmad nó de miotal. Is féidir iad a oscailt agus a dhúnadh chun iad a iompú chuig áit ina ngátar. Baineann an lucht dóiteáin feidhm as dréimirí chun fuinneoga a aimsiú agus chun daoine a thabhairt slán as foirgnimh atá trí thine.

Íomhánna 

Staighrí
Uirlisí
Seán Ó Donnchú

Is iománaí é Seán Ó Donnchú, nó Seán O'Donoghue mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh sé sa ar an 25 Eanáir 1996. Is as Contae Chorcaí é.

Tagairtí 

Iománaithe Chorcaí
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine a rugadh i 1996
Daoine beo
Martin Petrov

Is iar-imreoir sacair gairmiúil é Martin Petrov. As an mBulgáir dó. Rugadh Petrov ar an 15 Eanáir 1979.

Ba é Botev Vratsa a chéad fhoireann ghairmiúil. D'imir sé le CSKA Sofia ina dhiaidh sin, agus ansin d'imigh go Servette san Eilvéis. D'éirigh go maith leis ag Wolfsburg agus i samhradh na bliana 2005 cheannaigh Atlético Madrid é (€10 milliún). I mí Iúil 2007 cheannaigh Manchester City é. D'imigh sé go Bolton Wanderers sa bhliain 2010.

Ba imreoir tábhachtach é d'fhoireann náisiúnta na Bulgáire (1999–2011).

Petrov, Martin
Petrov, Martin
Daoine beo
Cnoc Mór na nGaibhlte

Is é Cnoc Mór na nGaibhlte (i mBéarla: Galtymore) an sliabh is airde i gContae Thiobraid Árann, Éire ar an teorann le Contae Luimnigh agus sna Gaibhlte. 

Tá sé suite in iardheisceart Chontae Thiobraid Árann (oirdheisceart Chontae Luimnigh). Tá sé 919 m (3015.2 troigh) ar airde. 

Cnoc Mór na nGaibhlte
Tíreolaíocht na Mumhan
Vinnie Paz

Is ceoltóir rapcheoil nó hip-hap é Vincent Luvineri nó Vinnie Paz nó Ikon the Verbal Hologram (19 Lúnasa 1977 - ). Tá sé ina bhall den ghrupa Jedi Mind Tricks agus den ghrúpa mór Army of the Pharaohs. Is Moslamach sé, agus tá Allah lárnach ina chuid ceoil. Tá aithne air mar liriceoir.

Tagairtí 

Rapcheoltóirí
Amhránaithe
Gleann Eatharlaí

Gleann pictiúrtha in iarthar Chontae Thiobraid Árann in Éirinn is ea Gleann Eatharlaí. 
Tá sléibhte na nGaibhlte laisteas agus Sliabh na Muc (nó Sliabh Muice) lastuaidh den ghleann seo. Sreabhann Abhainn na hEatharlaí (nó an Eatharlach) tríd an ngleann.

Bailte 
Is iad bailte atá suite i nGleann Eatharlaí ná: 
 an Gallbhaile (ar cheann thiar an ghleanna i gContae Luimnigh),
 Lios Fearnáin (ar theorainn Chontae Thiobraid Árann), 
 Ros an Droichid (i ndeisceart an ghleanna) agus
 an Bháinseach (ar a cheann thoir).
Tá cathair Thiobraid Árann go díreach trasna Sliabh na Muc.

Naisc eachtracha 
 www.aherlow.com (as Béarla)

Tíreolaíocht na Mumhan
1295



Eachtraí 

 Iompaíonn ceannaire Mongóileach Ghazan Cán don tIoslam, ag críochnaigh líne ceannaraí Vajrayāna.
 Tósaíonn Philip IV ón Fhrainc agus an Papa Boniface VIII ag argóint.
 Éiríonn as Jayavarman VIII ón Impireacht Khmer in gCambóid; tar i gcomharbas Srindravarman é.
 Filleann Marco Polo go dtí an Iodáil óna thurais go dtí an tSín.
 Tionólann Edward I an Pharlaimint Samhail.
 23 Samhain – Síneann an Albain agus an Fhrainc an chead conradh ag cruthaigh an ‘Auld Alliance’ in aghaidh Sasana i mPáras.

Breitheanna 

 16 Meán Fómhair – Elizabeth de Clare, banuasal Sasanach (b. 1360)
 John IV, Diúc na Bhriotáine (b. 1345)
 Eudes IV, Diúc Burgundy (b. 1350)
 Reginald de Cobham, 1ad Baron ó Cobham (b. 1361)
 Joanna ó bhFlanders, ceannaire míleata in gCogadh Comharbas an Bhriotáin (dáta cóngarach; b. 1374)
 Nicephorus Gregoras, staraí Bhiosántach (dáta cóngarach; b. 1360)
 Naomh Roch (dáta cóngarach; b. 1327)

Básanna 

 25 Aibreán – King Sancho IV ó gCastile (r. 1257)
 12 Lúnasa – Charles Martel d'Anjou (r. 1271)
 7 Nollaig – Gilbert de Clare, an 7ú Iarla Hertford, polaiteoir Sasanach (r. 1243)
 21 Nollaig – Marguerite Berenger ó bProvence, banríon Louis IX na Fraince (r. c. 1221)
 Meinhard II ó nGorizia-Tyrol (r. 1238)

Blianta
1486



Eachtraí 
 18 Eanáir – Pósann Anraí VII Shasana agus Elizabeth ó hEbrauc, ag aontaigh na Chlainn Lancaster agus Eabhrac tar éis an Cogadh na Rósanna.
 Faigh Tízoc, Rí na hAstacaigh, bás. Deir foinsí roinnt gur nimhigh sé, foinsí eile go raibh íobartach draíocht nó tinneas a bhí sé. Tar i gcomharbas a dheartháir Auitzotl.
 Déanann Sigismund, Ard-Diúc Tyrol, an ‘guldengroschen’, an chead bonn airgid móra Eorpach.

Breitheanna 
 6 Eanáir – Martin Agricola, cumadóir Gearmánach (b. 1556)
 2 Iúil – Jacopo Sansovino, dealbhóir agus ailtire Iodálach (b. 1570)
 23 Lúnasa – Sigismund von Herberstein, taidhleoir agus staraí Ostarach (b. 1566)
 14 Meán Fómhair – Heinrich Cornelius Agrippa, astralaí Gearmánach (b. 1535)
 20 Meán Fómhair – Arthur, Prionsa na Breataine Bige, mac Anraí VII Shasana (b. 1502)
 Chaitanya Mahaprabhu, manach Indiach (b. 1534)
 [is dócha] Colin Campbell, 3iú Iarla Argyll (b. 1535)
 [is dócha] Ludwig Senfl, cumadóir Éilvéiseach (b. 1542 or 1543)

Básanna 
 11 Márta – Albert III, Margrave ó Bhrandenburg (r. 1414)
 30 Márta – Thomas Bourchier, Ardeaspag Canterbury agus Tiarna-Seansailéir Sasana (r. c. 1404)
 11 Bealtaine – William Waynflete, Tiarna-Seansailéir Sasanach agus easpag Winchester (r. 1395)
 14 Iúil – Margaret ó Dhanmhairg, iníon Christian I ó Dhanmhairg (r. 1456)
 19 Meán Fómhair – Richard Oldham, eaglaiseach Sasanach
 Tízoc, Rí na hAstacaigh ó Thenochtitlan (nimhithe)
 [is dócha] Aristotile Fioravanti, ailtire agus inealltóir Iodálach (dáta cóngarach; r. 1415)

Blianta
Gleann Comhann

Is gleann 16 ciliméadar ar fhad é Gleann Comhann i nGaeltacht na hAlban. Tá sé suite san taobh dheis de Loch Abar, Sgíre Comhairle na Gàidhealtachd, agus bhí sé tráth mar pháirt de Chomhairle Earra-Ghàidheal. 

Tá sé measta go minic ar cheann de na háiteanna is mórthaibhseach agus is áille in Albain, agus is cuid de Pháirceanna Náisiúnta na hAlbain é an Limistéar Bheinn Nibheis agus Ghleann Comhann. 

Léiríonn an gleann cúng mórgacht gruama. Ag teacht isteach chuige, anoir ar an phríomh-bhóthair ar an A82, tá an gleann timpeallaithe ag sléibhte fiáin géarchrochta. A thuilleadh siar, ag Inbhear Comhann, tá scéimh níos boige ar a thírdhreach roimh an príomh-bealach isteach chuig an ghleanna. Is é an sráidbhaile Gleann Comhann an t-aonú áit lonnaithe atá sa ghleann.

Féach freisin 

 Beinn Nibheis

Naisc Sheachtracha 

 Gleann Comhann

Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Comhairle na Gàidhealtachd
Ludwig Wittgenstein

Fealsamh Ostarach a bhí i Ludwig Josef Johann Wittgenstein (Rugadh: Vín 26 Aibreán 1889 - D'éag: Cambridge 29 Aibreán 1951) a chuaigh ar imirce go Sasana. Bhí sé ina shaineolaí tábhachtach ar an loighic agus ar fhealsúnacht na teanga. Is iad an dá shaothar is mó le rá leis ná Tractatus logico-philosophicus ("An Tráchtas Loighciúil Fealsúnach") agus Philosophische Untersuchungen ("Fiosruithe Fealsúnacha"). Is iad na posaitíbhigh loighciúla agus lucht leanúna na fealsúnachta anailísí teanga is mó a tharraingíonn ar a shaothar inniu.

Saol 
Ba iad Karl Wittgenstein, fear mór gnó agus tionsclaíochta in Impireacht na hOstaire is na hUngáire, agus a bhean chéile Leopoldine Kalmus tuismitheoirí Ludwig. Bhí an teaghlach as cuimse saibhir, agus saolaíodh seachtar clainne don lánúin roimh Ludwig, a bhí ar an duine ab óige acu go léir. Pianódóir maith a bhí i Leopoldine, agus ba fear ardchultúrtha é an t-athair a thug urraíocht dá lán ealaíontóirí. 

Tógadh Ludwig le Caitliceachas, cé go raibh fuil Ghiúdach ann ó thaobh na dtaobhann. Bhí bua na ceoltóireachta is na hintleachtúlachta ag an gclann go léir, ach ón taobh eile de, chuir triúr acu lámh ina mbás féin. Bhí deacrachtaí anama ag Ludwig féin, go háirithe sna blianta tar éis an Chéad Chogadh Domhanda, nuair a bhí lionn dubh agus dúlagar intinne ag luí air. 

Rinne sé staidéar ar innealtóireacht i mBeirlín, agus i ndiaidh dó céim a bhaint amach ansin, chuaigh sé go Manchain, Sasana, agus d'fhéach sé le inneall eitleáin de chineál nua a fhorbairt ansin. Sa bhliain 1911, áfach, casadh Gottlob Frege, fealsamh Gearmánach, air i Jena, agus faoi thionchar na teagmhála seo, d'éirigh sé as an innealtóireacht le dúthracht a shaoil a chaitheamh leis an bhfealsúnacht. Chuaigh Wittgenstein go Cambridge le staidéar a dhéanamh ar an bhfealsúnacht faoi cheannas Bertrand Russell. Go gairid ina dhiaidh sin, thosaigh sé ag obair ar an Tractatus logico-philosophicus. 

Tháinig an Chéad Chogadh Domhanda aniar aduaidh air, ach mar sin féin, chuaigh sé sna saighdiúirí go toilteanach. Throid sé in Arm Impiriúil na hOstaire, agus é ina oifigeach airtléire. Chruthaigh sé go maith ina shaighdiúir, agus bhain sé amach boinn chalmachta. Ar dtús, bhí sé ag cur catha ar na Rúisigh, agus ina dhiaidh sin, ar na hIodálaigh. Chimigh na hIodálaigh é in aice le Trentino go gairid roimh dheireadh an chogaidh.

Bhí sé ag breacadh síos nótaí le linn an chogaidh, agus cé gur saighdiúir maith a bhí ann, bhí fuath na ndaol aige ar shuarachas an tsaoil mhíleata. Roimh an gcogadh, ní raibh mórán measa aige ar an reiligiún, ach faoi thionchar scríbhinní reiligiúnacha Tolstoy chuaigh sé le creideamh is le cráifeacht, ionas gur thosaigh na saighdiúirí eile "fear an tsoiscéil" a thabhairt air, an dóigh a mbíodh sé ag iompar an Bhíobla leis.

Naisc 
 Tractatus Logico-Philosophicus

Fealsúna Ostaracha
Scríbhneoirí Ostaracha
Daoine a rugadh i 1889
Básanna i 1951
Daoine Ostaracha
1478



Eachtraí

Breitheanna 
 7 Feabhra — Thomas More, státaire Sasanach (b. 1535)
 12 Márta — Giuliano di Lorenzo de' Medici (b. 1516)
 4 Meitheamh — Pápa Clemeint VII, Pápa ó 1523 go 1534
 22 Iúil — Philip I ó Chastile (b. 1506)
 Mí Lúnasa — Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés, staraí Spáinneach (b. 1557)
 6 Nollaig — Baldassare Castiglione, scríbhneoir agus taidhleoir Iodálach (b. 1529)
 Visconte Maggiolo, taiscéalaí Iodálach (b. 1530)
 [is dócha] Thomas Ashwell, cumadóir Sasanach

Básanna 
 18 Feabhra — George Plantagenet, an 1ad Diúc Clarence (r. 1449)
 3 Aibreán — Tomás Mac Gearailt, 7ú Iarla Chill Dara, Piaraí Éireannach agus Ard-Seansailéir na hÉireann
 26 Aibreán — Giuliano di Piero de' Medici, mac Piero di Cosimo de' Medici (r. 1453)
 12 Meitheamh — Ludovico II Ghonzaga (r. 1412)
 28 Lúnasa — Donato Acciaioli, scoláire Iodálach (r. 1428)
 8 Samhain — Baeda Maryam, Impire na hAetóipe (r. 1448)

Blianta
1476



Eachtraí 
 2 Márta – Cath Grandson
 2 Meitheamh – Cath Morat
 26 Iúil – Cath Valea Albă

Breitheanna 
 28 Meitheamh — Pápa Paul IV (b. 1559)
 28 Lúnasa — Kano Motonobu, péintéir Seapánach (b. 1559)
 Juan Sebastián Elcano, taiscéalaí Spáinneach (b. 1526)

Básanna 
 14 Eanáir — John de Mowbray, an 4ú Diúc Norfolk (r. 1444)
 8 Meitheamh — George Neville, ardeaspag agus státaire Sasanach (r. c. 1432)
 6 Iúil — Regiomontanus, réalteolaí Gearmánach (r. 1436)
 Nollaig — Isabella Neville, Bandiúc Clarence (r. 1451)
 Nollaig — Vlad III, Prionsa Wallachia (r. 1431)
 12 Nollaig — Frederick I (r. 1425)
 26 Nollaig — Galeazzo Maria Sforza, Diúc Milan (r. 1444)

Blianta
1475



Eachtraí 
 10 Eanáir – Cath Vaslui
 29 Lúnasa – Conradh Picquigny

Breitheanna 
 6 Márta — Michelangelo Buonarroti, péintéir Iodálach (b. 1564)
 6 Meán Fómhair — Sebastiano Serlio, ailtire Iodálach (b. 1554)
 13 Meán Fómhair? – Cesare Borgia, mac Pápa Alexander VI (b. 1507)
 11 Nollaig – Pápa Leon X (b. 1521)
 24 Nollaig – Thomas Murner, scríbhneoir Gearmánach (b. c. 1537)
 Valerius Anshelm, scríbhneoir Éilvéiseach
 Vasco Núñez de Balboa, conquistador Spáinneach (dáta cóngarach; b. 1519)
 Gendun Gyatso, an Dara Dalai Lama (b. 1541)
 [is dócha] Lucas Vázquez de Ayllón, taiscéalaí Spáinneach (b. 1526)
 [is dócha] Pierre Gringore, file Francach (b. 1538)
 [is dócha] Filippo de Lurano, cumadóir Iodálach (b. 1520)
 [is dócha] Francisco Pizarro, conquistador Spáinneach (b. 1541)
 [is dócha] John Stokesley, sagart Sasanach (b. 1539)

Básanna 
 Márta — Simon ó Thrent, naomh Iodálach
 13 Meitheamh — Joan ó Phortaingéil, Banríon Castile (r. 1439)
 6 Meán Fómhair — Adolph II ó Nassau, Ardeaspag Mainz (r. c. 1423)
 10 Nollaig — Paolo Uccello, péintéir Iodálach (r. 1397)
 Georges Chastellain, scríbhneoir agus file as an mBurgúin
 Radu cel Frumos, Prionsa Wallachia (r. c. 1437)
 Theodorus Gaza, scoláire Gréagach (r. c. 1400)
 Theodosius, Metropolitan Mhoscó
 Masuccio Salernitano, file Iodálach (r. 1410)

Blianta
Rhodri Mawr

B'é Rhodri Mawr (nó Rhodri ap Merfyn) an chéad rialóir sa Bhreatain Bheag a bhain an gradam 'Mawr' ( is ionann 'Mawr' agus 'Mór' i nGaeilge na hÉireann) amach dó féin, agus an chéad a bhain forlámhas amach ar an Bhreatain Bheag, beagnach ina iomláine. Tugtar 'Rí na mBreatnach' air in Annála Uladh. Níos déanaí ar aghaidh, ghlaoigh staraithe éagsúla 'Rí na Breataine Bige' air, cé nach raibh sé riamh in ann an Bhreatain Bheag uile a smachtú agus níor thug daoine comhaimseartha leis an teideal seo dó.

Ginealach agus oidhreacht 
Mac Mherfyn Frych, Rí Gwynedd agus Nest ferch Cadell ó ríshliocht Powys ab ea é, agus fuair sé Ríocht Gwynedd ó oidhreacht tar éis dá athair bás a fháil sa bhliain 844.

Nuair a bhásaigh a uncail, deartháir a mháthar, Cyngen ap Cadell rialtóir Powys, ar oilithreacht go dtí an Róimhe sa bhliain 855, fuair sé Powys le hoidhreacht freisin. Sa bhliain 872, tré thaisme, bádh Gwgon, rialóir Seisyllwg i ndeisceart na Breataine Bige, chuir Rhodri Ríocht Seisyll leis a fhearainn de bhua a pósadh le Angharad, deirfiúr Gwgon. Seo déanta b'é Rhodri an rialóir is mó sa Bhreatain Bheag.

Stair na Breataine Bige
Monarcaí Powys
Monarcaí na Breataine Bige
Caora

Mamach athchogantach is ea an chaora (Ovis aries). Baintear feidhm as na caoirigh mar bheostoc, den chuid is mo. Cé go dtugtar "caora" ar go leor saghsanna éagsúla, dé ghnáth is é Ovis aries atá i gceist. Tá breis is billiún caora ann agus tá siad níos fliúrsí ná aon ainmhí eile sa ghéineas seo.

Tá caoirigh á dtógáil ag daoine leis na cianta, mar gheall ar na táirgí talmhaíochta a ndéantar astu - feoil (tugtar uaineoil ar fheoil uain agus caoireoil ar fheoil chaorach), olann agus bainne.

Féach freisin 
 Caora mhaol

Mamaigh
Buaibhide
Buirg Londan Brent

Is é London Borough of Brent an Buirg Londain i Londain Thiar, Sasana.Tá a cheanncheathrú riarachán ag Forty Lane, Wembley.

Ceantair 

 Alperton 
 Brent Park, Brondesbury, Brondesbury Park 
 Church End, Cricklewood 
 Dollis Hill 
 Harlesden 
 Kensal Green, Kilburn, Kingsbury, Kenton Theas
 Neasden, Northwick Park 
 Park Royal, Preston 
 Queensbury, Queen's Park 
 Stonebridge, Sudbury
 Tokyngton 
 Wembley, Wembley Park, Willesden Green, Wembley Thuaidh

Nithe is díol spéise do thurasóirí  

 Brent Cross
 Wembley Arena
 Staidiam Wembley

Gailearaí 

Sasana
London Borough of Brent
Buirgí na Londan
Seven Kings

Is baile é Seven Kings atá suite sa bhuirg Redbridge, Londain Thoir. Tá a lán áiseanna spóirt i Seven Kings Park, mar shampla cúirteanna leadóige. Tá sé ag críochantacht le hIlford agus le Goodmayes. Tá pobal beag Éireannach i Seven Kings agus tá Pub Éireannach, O'Gradys, ar an bpríomhbhóthar. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 15,164 duine ina gcónaí ann.

Stair 

Bé Sevekyngg nó Sevekyngges an chéad ainm a aithnítear ar an gceantar; 'lonnaíocht teaghlach duine dárb ainm Seofoca' is brí leis. Ní raibh Seven Kings ina pharóiste ann féin riamh, ach bhi sé mar chuid den pharóiste ársa Ilford sa Becontree Hundred i gcontae Essex. Tá Seven Kings suite in aice leis an mbóthar Rómhanách ársa idir Londain agus Colchester agus d'fhorbair sé go tapaidh i rith an 19ú aois le tógáil an iarnród. Cuireadh deireadh leis an bparóiste Ilford agus buirg bardasach sa bhliain 1965 agus ceanglaíodh Seven Kings le Londain Mhór.

Tagairtí 

London Borough of Redbridge
Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach

An chéad institiúid Eorpach eacnamaíochta ba ea an Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach, a bunaíodh sa bhliain 1952 faoi Chonradh Pháras. 6 thír a bhí ina mbaill ar dtús: an Fhrainc, an Iar-Ghearmáin, an Iodáil, an Bheilg, an Ollainn is Lucsamburg. Ba é a chuspóir dleachtanna custaim is srianta cuóta maidir le gual, mianach iarainn is seaniarainn a bhaint agus iomaíocht shaor chothrom sna hearraí sin a chothú. Athraíodh an t-ainm go dtí an Comhphobal Eorpach Eacnamaíochta (EEC) i 1957, agus an Comhphobal Eorpach (EC) i 1967. Chuaigh Éire, an Danmhairg is an Ríocht Aontaithe isteach san EC i 1973, an Ghréig i 1981, an Spáinn is an Phortaingéil i 1986, agus an iar-Oir-Ghearmáin i 1990 (le hathaontú na Gearmáine). Athraíodh an t-ainm arís i 1993 go dtí an tAontas Eorpach (EU). Chuaigh an Ostair, an Fhionlainn is an tSualainn isteach ann i 1995; Málta, an Chipir, an tSlóivéin, an Eastóin, an Laitvia, an Liotuáin, an Pholainn, Poblacht na Seice, an tSlóvaic is an Ungáir i 2004; an Bhulgáir is an Rómáin i 2007.

An tAontas Eorpach
Eagraíochtaí idirnáisiúnta
Drochaid an Chóta, Albain

Is baile é Drochaid an Chóta atá suite in gComhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath. Tá sé i ngar do Glaschú. Tá pobal mór Éireannach ann. 

 

Bailte in Albain
Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
Antoine Thomson d'Abbadie

Ba thíreolaí clúiteach é Antoine Thomson d'Abbadie. Rugadh i mBaile Átha Cliath ar an 3 d'Eanáir 1810 é. Bascach ba ea a athair agus Éireannach ba ea a mháthair. Ba dheartháir leis Arnaud Michel d'Abbadie, taiscéalaí cáiliúil freisin.

An Bhrasaíl
Bhog an teaghlach Abbadie go dtí an Fhrainc sa bhliain 1818. Sheol an Académie française Antoine chuig an Bhrasaíl sa bhliain 1835 ar thuras eolaíochta. Scríobh sé tráchtas ar na rudaí a chonaic sé ann. Foilsíodh sa bhliain 1873 é mar Observations relatives à la physique du globe faites au Brésil et en Ethiopie. 

Chaith a dheartháir Arnaud seal san Ailgéir ag an am céanna.

An Aetóip
Sa bhliain 1837 thaisteal an bheirt acu, Antoine agus Arnaud, chun na hAetóipe. Shroich siad Massawa i mí Fheabhra 1838. Thug siad cuairt ar áiteanna éagsúla ina n-áirítear Ennarea agus Kaffa, áiteanna nach raibh mórán aithne orthu san Eoraip an tráth sin. Uaireanta bhíodh na deartháireacha ag taisteal i dteannta a chéile agus uaireanta eile, bhíodh siad ag taisteal ina n-aonar. Is iomaí dua agus cruachás a chasadar leis. Bhí siad gníomhach freisin i gcomhchealga. 

Tar éis dóibh faisnéis luachmhar a bhailiú faoi thíreolas, geolaíocht, seandálaíocht agus dúlra na hAetóipe, d'fhill an bheirt acu ar an bhFrainc sa bhliain 1848. Thosaigh siad ag ullmhú cad a bhí scríofa acu len iad a fhoilsiú.

Cháin a lán daoine saothar Antoine. D'áitigh a lucht cáinte nach raibh fíricí cearta aige. Cháin Charles Tilstone Beke go géar é, ag áitiú go raibh sé insint bréaga maidir leis an turas go Kana. Ach tá sé léirithe ó shin ag taiscéalaithe eile a tháinig i ndiaidh Abbadie go raibh tuairisc Abbadie iontaofa. Ba é an t-aon rud a bhí mícheart ag Abbadie ná a bharúil gurb é an Níl Ghoirm príomhshruth na habhann. 

Foilsíodh torthaí topagrafacha i bPáras idir a 1860 agus a 1873 i Geodesie d'Ethiopie, a bhí breac le sonraí luachmhara agus ina raibh deich léirscáil. Níor foilsíodh ach imleabhar amháin de chuid Géographie de l'Ethiopie (Páras, 1890). In Un Catalogue raisonné de manuscrits ethiopiens (Páras, 1859) tugtar cur síos ar 234 lámhscríbhinní Aetópacha a bhailigh Antoine. 

Chuir Antoine foclóirí éagsúla i dtoll a chéile freisin, Dictionnaire de la langue amariñña (Páras, 1881) san áireamh. D'fhoilsigh sé cáipéisí éagsúla faoi thíreolaíocht na hAetóipe, boinn airgid Aetópacha agus inscríbhínní ársa. D'fhoilsigh sé tuairisc darbh ainm Reconnaissances magnetiques faoi na grinnithe adhmainteacha a chonaic sé nuair a bhí sé ag taisteal chuig an Mhuir Rua. Foilsíodh scéal na n-aistear sa bhliain 1868 mar Douze ans dans la Haute Ethiopie. Ba é Arnaud a scríobh é.

Fuair d'Abbadie bás sa bhliain 1897.

Onóracha 
Bronnadh bonn mór Société de Géographie Pháras ar d'Abbadie agus a dheartháir in 1850. Bronnadh an Légion d'honneur air chomh maith, agus bhí sé ina bhall  d'Acadamh Eolaíochta na Fraince. 

Daoine a rugadh i 1810
Básanna i 1897
Daoine as Baile Átha Cliath
Taiscéalaithe
Fíon cúrach

Is fíon cúrach é fíon atá lán le dé-ocsaíd charbóin le go mbeidh sé súilíneach. Is é champagne an fíon cúrach is mó aithne ar domhan.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Deochanna
1438



Eachtraí

Breitheanna 
 Husayn Bayqarah, rialtóir Herat (b. 1506)
 [is dócha] Edmund Beaufort, an 4ú Diúc Somerset, uasal agus ceannaire míleata Sasanach (b. 1471)

Básanna 
 24 Aibreán — Humphrey FitzAlan, an 15ú Iarla Arundel (r. 1429)
 13 Meán Fómhair — Eadbhard na Portaingéilise (r. 1391)
 20 Deireadh Fómhair — Jacopo della Quercia, dealbhóir ó Shiena (r. c. 1374)

Blianta
1435



Eachtraí

Breitheanna 
 20 Eanáir — Ashikaga Yoshimasa, shogun Seapánach (b. 1490)
 2 Iúil — Proinsias II, diúc na Briotáine
 Jean Molinet, file agus croniceoir Francach (b. 1507)
 Thomas Stanley, an 1ad Iarla Derby (b. 1504)

 [is dócha] Johannes Tinctoris, cumadóir Pléimeannach (dáta cóngarach; b. 1511)
 [is dócha] Andrea del Verrocchio, dealbhóir (dáta cóngarach; b. 1488)

Básanna 
 31 Eanáir – Xuande, Impire na Síne (r. 1398)
 27 Márta – Spytek z Tarnowa i Jarosławia, uasal Polannach
 12 Meitheamh – John FitzAlan, an 14ú Iarla Arundel, ceannaire míleata Sasanach (r. 1408)
 9 Meán Fómhair – Robert Harling, ridire na Diúce Bedford
 24 Meán Fómhair – Isabeau na Baváire, banríon Shéarlas VI, rí na Fraince
 27 Meán Fómhair – Savvatiy
 Paweł Włodkowic, scoláire Polannach (r. 1370)

Blianta
An Chinsealacht Phrotastúnach

Úsáidtear an frása an Chinsealacht Phrotastúnach nuair a thagraítear d'fhorlámhas polaitiúil, eacnamaíoch, sóisialta na hÉireann, ag mionlach mór úinéirí talún, cléir na hEaglais Bunaithe, ag an lucht gairmiúil, gach ball den Eaglais Bhunaithe (Eaglais na hÉireann agus Eaglais Shasana, araon ina nEaglaisí Stáit), le linn an 17ú, 18ú , agus an 19ú haois. Is é an tuiscint ar an Chinsealacht, go príomha, ná gan Chaitlicigh Rómhánacha a áireamh, sé sin tromlach na ndaoine a bhí sa tír ag an am.
Is féidir leis an tuiscint seo a bheith míthreorach áfach, mar go raibh chomhaltaí de na bPreispitéireach agus na sainchreideamh eile, chomh maith le neamh-Críostaithe, eisiata ó thaobh na polaitíochta agus ón taobh sóisialta de freisin.
istigh sna 1800í. 
Fiú formhór na bProtastúnach, bhí siad eisiata go héifeachtach ón chinsealacht, mar go raibh siad ró-bhocht chun vóta a chaitheamh. Go ginearálta, bhí dearg-ghráin nó fuath ag Caitlicigh, tromlach mhuintir na hÉireann, roimh pribhléidí na Cinsealachta
.

Stair na hÉireann
C
CLG Na Piarsaigh (Corcaigh)

Club de chuid CLG i dtuaisceart Chorcaí is ea CLG Na Piarsaigh. Bunaíodh an club sa bhliain 1943.

Iománaithe Cáilliúla 
 Seán Gairnéir
 Antóin Ó Súilleabhán
 Seán Óg Ó hAilpín
 Setanta Ó hAilpín
 Aisake Ó hAilpín

Onóraigh 
 Craobh Iomána Sóisearach Chorcaí:3 (1990, 1995, 2004)
 Craobh Peile Idirmheánch Chorcaí:1 (1966)
 Craobh Iomána Sóisearaigh Chorcaí:1 (1953)
 Craobh Peile Sóisearaigh Chorcaí:1 (1965)
 Craobh Iomána Faoi-21 Chorcaí:3 (1980, 1981, 1987)
 Craobh Iomána Mionúr Chorcaí:10 (1960, 1961, 1962, 1965, 1977, 1978, 1981, 1981, 1995, 1996)
 Craobh Peile Mionúr Chorcaí:3 (1981, 1994, 1995)
 Féile na nGael:6 (1973, 1974, 1977, [[1980, 1991, 2006)

Tagairtí 

Clubanna CLG i gContae Chorcaí
Piarsaigh (Corcaigh)
Piarsaigh (Corcaigh)
Deachtóireacht

Foirm rialtais is ea an deachtóireacht, ina bhfuil an gach ní den stát faoi ollsmacht ag ceannaire amháin, an deachtóir. Córas uathlathach agus tiarnasach atá ann, ina bhfuil cumhacht iomlán ag an stát i ngach gné den saol, poiblí agus pearsanta. Chonacthas deachtóirí don chéad uair sa tSean-Róimh, agus tháinig roinnt deachtóirí chun cinn arís ó na 1930idí ar aghaidh (mar shampla Benito Mussolini san Iodáil, Adolf Hitler sa Ghearmáin agus Iósaf Stailín san Rúis).

Deachtóireacht
Baile Mhistéala

Baile i gContae Chorcaí is ea Baile Mhistéala. Bhunaigh cuid de mhuintir Normannach FitzDavid de St Michel é sa 13ú haois, agus ainmníodh as Micheál Ardaingeal é. Baile tuaithe i ndeisceart na tíre atá ann, le daonra de 4,500, suite i sean-pharóiste Bhrí Gobhann. Tá Baile Mhistéala lonnaithe sa ghleann ó theas ó na Gaibhlte. Tá an baile 14 ciliméadar siar ó Phluaiseanna Bhaile Mhistéala atá i gContae Thiobraid Árann, agus timpeall 29 ciliméadar ón Chathair, Co. Thiobraid Árann,  59 ciliméadar ó chathair Luimnigh, agus 62 ciliméadar ó chathair Chorcaí. Tá cáil ar Bhaile Mhistéala mar gheall ar an gcáis a dhéantaí ann san fhichiú haois.

Bailte i gContae Chorcaí
Raidió Rí-Rá

Is cairt-stáisiún ceoil é Raidió Rí-Rá ag craoladh go hiomlán trí Ghaeilge. Is é an chéad chairt-stáisiún lán-Ghaeilge don aos óg in Éirinn agus seinneann an stáisiún na hamhráin ó bharr na gcairteacha ar líne ag www.rrr.ie. Tá cláracha ar nós PopNuacht, Giotaí, GigNuacht, agus Top 40 Oifigiúil na hÉireann á gcraoladh trí mheán na Gaeilge ar an stáisiún freisin.

Tá Raidió Rí-Rá faoi cheannas Raidió X Teoranta le tacaíocht ó Chonradh na Gaeilge agus é maoinithe ag an Roinn Gnóthaí Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta trí Chiste na Gaeilge ó Fháltais an Chrannchuir Náisiúnta. Is é Digital Radio Ltd an cuideachta oibríoch.

Stáisiún Raidió Gaeilge don Aos Óg 

Seoladh an chéad chairt-stáisiún raidió náisiúnta Gaeilge don aos-óg faoin ainm oibre Raidió X ar an chéad lá de Sheachtain na Gaeilge 2008, 3 Márta 2008. Tháinig 100 mac léinn le chéile ar pháirc chruicéid Ollscoil na Tríonóide i mBaile Átha Cliath chun cruth X a dhéanamh ar an bpáirc mar shiombail den stáisiún nua.

Raidió Rí-Rá Ar An Aer 

Seoladh seirbhís FM de chuid Raidió Rí-Rá Dé Máirt 3 Márta 2009 ag ógfhoireann Rí-Rá i dteannta aíonna speisialta ag ceithre phreasócáid éagsúil a bhí ar siúl ar fud na tíre mar chuid de Sheachtain na Gaeilge 2009. Thug an tAire Éamon Ó Cuív cuairt ar an stiúideo ar Shráid an Mhóta Uachtarach i mBaile Átha Cliath chun labhairt le láithreoirí Rí-Rá agus a thacaíocht a léiriú don ógstáisiún Gaeilge úr.

Bhí teacht ar níos mó ná milliúin go leith duine ar Raidió Rí-Rá agus é ar FM le linn mhí an Mhárta 2009, agus ba í an craoladh sealadach seo an chéad chéim i dtreo stáisiún raidió lánaimseartha as Gaeilge don aos óg a chur ar an gcóras náisiúnta FM.

D'éirigh le Raidió Rí-Rá tús a chur leis an gcraoladh beo ar an gcóras FM in 2009 buíochas le ceadúnas sealadach ilchathrach a bhronn Coimisiúin Craolachán na hÉireann air. Cuireadh seirbhís FM Rí-Rá ar fáil le tacaíocht ón bpríomhurraitheoir corparáideach Samsung agus le cabhair ó Chonradh na Gaeilge.

Chomh maith le cláracha amhlaidh PopNuacht agus Top 40 Oifigiúil na hÉireann a bhí cheana féin ar fáil ar líne ag www.rrr.ie, bhí seónna beo á gcraoladh trí mheán na Gaeilge, mar aon le cláracha speisialta curtha i láthair ag a leithéid Clíona Ní Chiosáin, príomhcharachtar sa sraith teilifíse Aifric a bhuaigh gradam IFTA. Bhí an scéal is déanaí ó imeachtaí Sheachtain na Gaeilge ar fud na tíre á luaigh ar Rí-Rá gach uair a chlog agus bhí deis ag éisteoirí iarratais cheoil a chur isteach ar shuíomh an stáisiúin, dul i dteagmháil le láithreoirí ag eolas@raidiorira.ie, agus teachtaireachtaí téacs a sheoladh isteach chuig +353 (0)85 1328000 le linn an chraolacháin bheo.

Ba mhaith leis an stáisiún bheith ar fáil ar Saorview.

Gradaim
Bhuaigh Raidió Rí-Rá gradam na Gaelainne ag Gradaim Cúiseanna Maithe an Crannchur Náisiúnta 2018.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 Raidió Rí-Rá
 Conradh na Gaeilge
 Seachtain na Gaeilge
 Samsung
 An Roinn Gnóthaí Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta
 Digital Audio Productions

Stáisiúin raidió Éireannacha
Meáin na Gaeilge
Stáisiúin raidió a thosaigh ag craoladh i 2008
Stáisiúin raidió in Éirinn
Conradh na Gaeilge
Gníomhaireacht Náisiúnta um Bainistíocht Sócmhainní

Is foras í an Ghníomhaireacht Náisiúnta um Bainistíocht Sócmhainní nó GNBS (National Asset Management Agency nó NAMA) a bhunaíodh ag na hÉireann sa bhliain (2009). 

Feidhmíonn an GNBS mar dhroch-bhanc chun déileáil leis an ngéarchéim airgeadais Éireannach agus le díbhoilsciú an bholgáin réadmhaoine.

Cúlra 
Sa bhliain 2008, thug an rialtas ag an am ráthaíocht *gan teorainn* do gach taisce i sé institiúid airgeadais a bhí faoi úinéireacht Éireannach. Ach d'éirigh an Géarchéim airgeadais ag an am i bhfad níos measa,  agus an ráthaíocht thar a bheith costasach. Chinn an rialtas céanna sa bhliain 2009 droch-bhanc a bhunú chun an costas don cháiníocóir a laghdú.  

Ritheadh an t-acht a chuir an GNBS ar bun ar 22 Samhain 2009.

Gnóthaí 
Cheannaigh an GNBS iasachtaí fhorbairt réadmhaoine ó na bainc ag íoc astu le 'bannaí rialtais' (sa bhliain 2010, thug an BCE údarás do Bhanc Ceannais na hÉireann, "Emergency liquidity assistance" a chur ar fáil).

Easpa dídine 
Dúirt an railtas sa bhliain 2014 go raibh sé dóchasach go gcuirfeadh an GNBS roinnt foirgneamh ar fáil chun aghaidh a thabhairt ar ghéarchéim na heaspa dídine.

Féach freisin 

 Corparáid Éireannach um Réiteach Banc
 Géarchéim airgeadais 2007-2008
Brian Ó Luineacháin, aire airgeadais

Naisc sheachtracha 

 nama.ie

Tagairtí 

Polaitíocht na hÉireann
Jan Breydel

Cuirtear i leith Jan Breydel (a rugadh i mBrugge sa 13ú haois) go raibh sé i gceannas an Brugse Metten, sé sin, an ceannairc in aghaidh Pilib IV na Fraince ( Fraincis: Philippe IV de France).
Stiúir Breydel a bhí ina bhúistéir, mar aon le Pieter de Coninck a bhí ina bhfíodóir, an Brugse Metten i mí na Bealtaine, sa bhliain 1302. Thart ar trí seachtaine roimh, ar an 1ú Bealtaine, bhí siad páirteach in ionsaí ar chaisleán Mhale agus i ndíothúchán iomlán a gharastúin Fhrainceach. Léiríonn na cartlanna i mBrugge, go raibh Jan Breydel i láthair ó 8 Iúil go dtí 10 Iúil, 1302, i gKortrijk, mar soláthraí feoil do na trúpaí. Ar bhonn an taifead seo, glactar leis go ginearálta go raibh sé ag throid ar an 11ú Iúil, sa bhliain 1302 i gCath na Spor Ór (Ollainnis:Guldensporenslag).

Pléimeannaigh
Stair Bhrugge
Daoine as Brugge
Ceannaircí Fhlóndras
An Maidrín Rua

Amhrán traidisiúnta Éireannach is ea An Maidrín Rua.

Teanga 
Úsáidtear idir Ghaeilge agus Bhéarla san amhrán. Is í an Ghaelainn an phríomhtheanga ann, ach tá Béarla i gcuid de na línte freisin, go mór mór sa chomhrá idir an t-amhránaí agus an sionnach.

An t-amhrán 
Ar ghabháil ó thuaidh dom thar Shliabh Luachra
'Gus mise 'cur tuairisc mo ghéanna;
Ar chasadh dom anuas 'sea fuaireas a dtuairisc
Go raibh maidrín rua á n-aoireacht

Curfá:
An Maidrín ru, ru, rua, rua, rua,
An maidrín rua 'tá gránna.
An maidrín rua 'na luí sa luachair,
'Gus barr a dhá chluais in airde!

"Good-morrow, fox!" 
"Good-morrow, Sir!"
"Pray what is that you're ate-ing?"
"A fine fat goose I stole from you,
And will you come and taste it?"

"Oh no indeed, ní h'áil liom í,
Ní bhlaisfinn pioc di ar aon chor,
But I vow and I swear you'll dearly pay
For my fine fat goose you're ate-ing.

Hark, hark, Finder, Lily agus Piper,
Cruinnigí na gadhair lena chéile!
Hark, hark, Trueman, is leisce an cú thú,
Is maith an cú thú Bateman!

Tallyho! lena bhonn! Tallyho lena bhonn!
Tallyho lena bhonn a choileáinin!
Tallyho! lena bhonn! Tallyho lena bhonn!
Agus barr a dhá chluais in airde!

(Greadadh) croí cráite chugat a Mhaidrín Ghránna
A rug uaim m'ál breá géanna,
Mo choiligh mhóra bhreátha, 's mo chearca  'bhí go hálainn,
Is mo lachain bheaga ab fhearr a bhí in Éirinn.

Féach freisin 
 Sionnach

Naisc sheachtracha 
 http://www.irishpage.com/songs/redfox.htm 

Amhráin Éireannacha
Tír na Réine agus an Phalaitíneacht

Is í Dúiche na Réine agus an Phalaitíneacht (Tír na Réine uaireanta;  i nGearmáinis Rheinland-Pfalz ['ʁaɪnlant 'pfalts]) an seachtú stát is mó de réir daonra agus an naoú stát is mó de réir achair sa Ghearmáin. Tá sí suite in iarthar na Gearmáine. Tá an stát ag críochantacht leis na stáit Ghearmánacha seo: Tuaisceart na Réine agus an Viostfáil, Hessen, Baden-Württemberg agus an tSárlainn. Thairis sin, tá teorainn aici leis an bhFrainc, le Lucsamburg agus leis an mBeilg.

Stair 
Tharla Athmhíleatú ar Dhúiche na Réine  7 Márta 1936, nuair a cháin Adolf Hitler Comhaontú Locarno agus sheol sé 15,000 saighdiúir agus 22,000 póilín ón nGearmáin isteach i nDúiche na Réine. Bhí an réigiún, ar an teorainn leis an Fhrainc, ina chrios maolánach “dímhíleataithe” ag an am sin. Sheas na Comhghuaillithe i leataobh, áfach.

Tagairtí 

Stáit na Gearmáine
Ceamara digiteach

Is é atá i gceist le ceamara digiteach ná ceamara a thógann físeáin nó grianghraif socair go digiteach trí íomhánna a taifead le braiteoir íomhá leictreonach. Is féidir le an chuid is mó de ghnáth ceamaraí dlúthaigh taifead a dhéanamh ar torann agus físeáin a bhfuil ag gluaiseacht chomh maith 
Is féidir le ceamaraí digiteach rudaí a dhéanamh nach bhfuil na shean ceamaraí scannáin ábalta a dhéanamh:
 Íomhá a thaispeáint ar scáileáin díreach tar éis an grianghraf a thógáil.
 Na mílte grianghraf a stóráil ar méaróg chuimhne.
 Is féidir na grianghraif a chuir in eagair ar an ceamara.
 Is féidir físeáin le fuaim a ghlacadh.
Go bunúsach oibríonn siad ar an prionsabail céanna, sé sin go ghlacann an lionsa le scairt athraitheach chun solais a dhíriú ar ghléas a ghlacann íomhánna. Déanann an teaglaim idir an scairt agus an meicníocht comhla an méid ceart solais ligint ar an ghléas a ghlacann íomhánna, mar an gcéanna leis an ceamara scáileáin an t-aon difríocht ná go mbíonn an ghléas an ghlacann íomhánna sa ceamara digiteach, digiteach, in ionad ceimiceach sa ceamara scáileáin.

Tá ceamaraí digiteacha ionchorpraithe in a lán ghléasanna leictreonacha a n-úsáidimis san lá atá inniu ann, ag réimsiú ó ríomhairí so-ghluaiste agus fóin pócaí go dtí an Teileascóp Hubble agus ghléasanna eile réalteolaíochta.

Grianghrafadóireacht
Leictreonaic
An Réin Thuaidh-Viostfáil

Is é An Réin Thuaidh-Viostfáil (i nGearmáinis Nordrhein-Westfalen, giorrúchán: NRW) an stát is mó de réir daonra agus an ceathrú stát is mó de réir achair sa Ghearmáin. Tá sé suite in iarthar na Gearmáine. Tá an stát ag críochantacht leis na stáit Ghearmánacha seo: An tSacsain Íochtarach, Hessen, agus Tír na Réine agus an Phalaitíneacht. Thairis sin, tá teorainn aige leis an mBeilg agus leis an Ísiltír. 

Tá an ceathrú ceirtleán uirbeach is mó san Eoraip (tar éis Moscó, Londain, agus Páras) suite anseo: Ceantar Ruhr (Ruhrgebiet, achar 4435 km² agus daonra 5.3 milliún) leis na cathracha seo gar dá chéile: Duisburg, Oberhausen, Bottrop, Mülheim an der Ruhr, Essen, Gelsenkirchen, Bochum, Herne, Hagen, Dortmund, Recklinghausen, agus Hamm.
Tá thart ar 10.5 milliún duine ina gcónaí i Mórcheantar Réin-Ruhr (Metropolregion Rhein-Ruhr).

Tagairtí 

Stáit na Gearmáine
Zorin OS



Tionscnamh 

Is é Zorin OS córas oibriúcháin do ríomhairí atá bunaithe ar Ubuntu. Is dáileadh Linux é.. Tá comhéadain ghrafaigh úsáideora cosúil le Windows aige.. Cuireann sé slí níos éasca ar fail do úsáideoirí Windows chun athraigh go dtí Linux mar tá Zorin OS bunaithe ar Ubuntu, tá sé éasca cabhair a fhail. Is foinse oscailte é Zorin OS. Is féidir Úsáideoirí é a cóipeáil, athrú agus a dháil. Is é Zorin OS saor .

Stair agus Forbairt 
Fógraiodh Zorin OS le Zorin Soft i Mí Meán Fómhair sa bhliain 2008. Thosaigh forbairt ag an am céanna. Bhí pleananna le córas oibriúcháin bunaithe ar Ubuntu le comhéadain ghrafaigh úsáideora cosúil le Windows a dhéanamh. Bhí pleananna Zorin OS a scaoil ar 1 Eanáir 2009 ach bhain moill aige mar bhí deacrachtaí teicniúla. Scaoil an príomh beta den Zorin OS ar 5 Bealtaine 2009. Scaoileadh an dara beta, Zorin OS Lite beta, ar 30 Bealtaine 2009. Ba é Zorin OS Lite beta, leagan stríoctha den beta bunúsach a bhí scaoileadh níos luaithe an mí céanna. Pleananna den scéim Zorin OS eile, Zorin OS Educational, ba é a cealaigh. Bhí sé ag dul a beidh córas oibriúcháin Zorin OS atá bunaithe ar Zorin OS Lite, é a bheith de mhúin paistí. Athraigh Zorin OS Lite go Zorin OS agus Zorin OS bunúsach (den príomh beta) ba é a cealaigh. Scaoileadh an príomh leagan seasmhach de Zorin OS ar 1 Iúil 2009.

Scrúdadh Zorin OS sa Chéinia d'oideachas. Bunaíodh seo a chur ar bun le Camara, charthanacht Ghaelach a sheolann sean ríomhairí go dtí Afraice chun na daoine a mhúineadh.

Faoi láthair Zorin OS curtha íoslódáil ar thart ar 2,000 uaire as an láithreán gréasáin oifigiúil.

Gnéithe 

Rinneadh Zorin OS do éasca le húsáid ach bíonn a lán gnéithe eile aige. Bíonn "Terminal" go riarachán, GIMP eagarthóir pictiúr, Firefox brabhsálaí gréasáin, an sraith oifig OpenOffice.org agus a lán ríomhchlár eile. Zorin OS áirítear ríomhchlár tweaking deisce ar a dtugtar "Ubuntu Tweak". Zorin OS thagann chomh maith le clár ar a dtugtar "WINE" a ligeann ritheann tú Windows ríomhchláir ar do ríomhaire le Zorin OS. Is féidir leat rith freisin i Zorin OS, Windows úsáid "Virtual Box" nó "Vmware" atá ar fáil le híoslódáil.

Suiteáil 

Tagann an íoslódáil "Zorin OS" pacáiste le comhaid .iso ar féidir leat a sruthán isteach ar DVD agus isteach i do ríomhaire. Is féidir leat siúl Zorin OS díreach as an DVD, é seo a dtugtar Live DVD. Zorin OS úsáideann an suiteálaí Ubiquity a stiúraíonn an úsáideoir tríd an bpróiseas a shuiteáil gan stró.

Tagairtí
100 RC



Eachtraí

Breitheanna 

 Iúil Caesar, 13 Iúil (b. 44 RC)

Básanna

Ceannairí Dhomhanda

Tagairtí 

-09900
44 RC



Eachtraí

Breitheanna

Básanna 

 Iúil Caesar, 15 Márta (r. 100 RC)

Ceannairí Dhomhanda

Tagairtí 

-09956
S4C

Soláthraí chraoltóir teilifíse is ea Sianel Pedwar Cymru, nó an Stáisiún S4C (Es Pedwar Ec) sa Bhreatain Bheag. Thosaigh sé ag craoladh ar an 1 Samhain, 1982. Tá sé mar fhreagracht ag S4C seirbhís i mBreatnais a chur ar fáil le linn an bhuaic-ama craoltóireachta go príomha. Roimh a bunaíodh S4C, bhíothas ag brath ar chláir i mBreatnais ó am go chéile ar na seirbhísí teilifíse de chuid an BBC agus HTV sa Bhreatain Bheag. Is minic a craoladh iad sin go déanach san oíche nó ag tráthanna eile nach mbeadh an tóir orthu.

Le linn na 1970í, rinne gníomhaithe teanga feachtas láidir le go mbeadh seirbhís teilifíse i mBreatnais ar fáil. Dhiúltaigh roinnt daoine an ceadúnas teilifíse a íoc agus rinneadh dochar fiú do threalamh craolacháin. I 1980, rinne duine darbh ainm Gwynfor Evans troscadh poiblí tar éis do rialtas Margaret Thatcher dul siar ar ghealltanas a rinne siad i dtaobh an bealach Breatnaise. I ndiaidh do dhaoine móra le rá sa Bhreatain Bheag ag an am sin ar nós Ardeaspag Cledwyn Hughes agus Goronwy Daniel bualadh le hairí rialtais Sasanacha, tháinig an rialtas ar athrú meoin agus aontaíodh go mbunófaí an bealach nua teilifíse. Ní S4C a tháirgeadh a chláir féin, ach choimisiúnaigh siad ó chomhlachtaí neamhspleácha iad, bhí cáil ar na beocháin a choimisiúnaigh siad ach go háirithe. Maoiníodh an tseirbhís go príomha trí thacaíocht ón Roinn Cultúir, Meán agus Spóirt i Westminster. Comhlíonann an BBC a dhualgas poiblí trí dheich uair an chloig de chláir a tháirgeadh gach seachtain, lena n-áirítear cláir a bhfuil tóir orthu mar an sobaldráma Pobol y Cwm (Muintir an Ghleanna) agus an clár Nuachta. Cosúil le seirbhísí eile poiblí an BBC, déantar iad seo a mhaoiniú trí cheadúnas teilifíse.

Chomh maith leis an gcraolachán ar fud na Breataine Bige, bíonn S4C á chraoladh go digiteach agus craoltar cruinnithe ón Tionól Náisiúnta sa Bhreatain Bheag freisin. Tá fáil ar an seirbhís trí ghlacadóirí satailíte, agus tríd an "Freeview" (Teilifís Dhigiteach trastíre atá ar fáil saor in aisce) agus ar sheirbhís teilifís cábla in áiteanna i ndeisceart na Breataine Bige.

Tagairtí 

Stáisiúin teilifíse
Stáisiúin teilifíse na Breataine
Martín de Porres

Naomh is ea Martín de Porres (9 Nollaig 1579 – 3 Samhain 1639). Bráthair Doiminiceach a bhí ann. Rugadh i Líoma, Peiriú, é.

Tagairtí 

Naoimh
Doiminicigh
Daoine a rugadh i 1579
Básanna i 1639
Daoine Peiriúch
Naomh Gearóid Majella

Ba naomh é Gearóid Majella (6 Aibreán 1726 – 16 Deireadh Fómhair 1755).  

Rugadh i Muro Lucano, Basilicata, san Iodáil é agus fuair sé bás i gCaposele, Campania.

Tagairtí 
 

Naoimh Iodálacha
Daoine a rugadh i 1726
Básanna i 1755
Naomh Thérèse de Lisieux

Ba naomh í Thérèse de Lisieux (2 Eanáir 1873 – 30 Meán Fómhair 1897) nó San Thérèse Lisieux, agus bean rialta de chuid na gCairmilíteach Francach.  Tá aithne uirthi mar Bhláithín Íosa freisin.

Luathshaol 
Rugadh Marie-Françoise-Thérèse Martin in Alençon, an Fhrainc. 
Sa bhliain 1888, chuaigh sí sna mná rialta (Carmelite an Lisieux, an Normainn), agus í 15 bliain d'aois.

Scríbhneoireacht 
Bhí cineál mistiúil den bheatha reiligiúnach aici. I 1894, scríobh sí dráma gearr faoi Jeanne d'Arc, agus ceann amháin eile an bhliain dár gcionn. Bhí an phríomhpháirt aici sna drámaí seo.

Scríobh sí, is cosúil, dírbheathaisnéis, "Scéal anama" (inniu "dírbheathaisnéis Naomh Treasa leis an Leanbh Íosa"). Bhí an leabhar foilsithe don chéad uair sa bhliain 1898, bliain ina dhiaidh a bás. Ach b'éigean an téacs a athscríobh ó bhonn, rud a rinne an clochar. D'fhoilsigh an leabhar i mBéarla, The Little Flower of Jesus, don chéad uair sa bhliain 1901.

Bás agus Oidhreacht 
Cailleadh San Thérèse Lisieux nuair nach raibh sí ach ceithre bliana is fichead ag deireadh an naoú haois déag (eitinn).  Chuaigh a grá agus a cráifeacht go mór ar an bpobal. Ainmníodh mar chomhéarlamh na Fraince í in éineacht le Naomh Jeanne d'Arc.

San Thérèse agus an Éireannach 

Thug Mícheál Langton cuairt ar Lisieux i 1923 (is cosúil), de réir ainm.ie. Tharla Treasa bheith á beannú (1923 is cosúil). Bhí Langton ina fhodhéagánach ag na searmanais agus thug Celine, deirfiúr Threasa, timpeall na mainistreach é. 

De bharr na cuairte sin, bheadh ardspéis ag Langton sa naomh feasta. Scríobh sé péire leabhrán: 
 Teachtaireacht an tSiúr Bheannaithe Treasa (an tAthair Benedict d’aistrigh ón bhFraincis, 1923); 
 An tSiúr Bheannaithe Treasa leis an Leanbh Íosa, (1924). 
I 1926 le cabhair airgid ó mhná rialta Naoimh Louis i gCoillte Mách, d’fhoilsigh sé a aistriúchán ar Histoire d’une Ame (Scéal anama: Beatha fhéin scríbhinn Naomh Treasa leis an Leanbh Íosa). 

Sna blianta deiridh dá shaol bhí sé ag aistriú an tsaothair chéanna sin arís ach an uair seo ón mbunlámhscríbhinn. D’aistrigh sé freisin litreacha Threasa agus a Slí na Foirfeachta.

Saothair 

I measc saothair Naomh Thérèse de Lisieux tá:

 L'histoire d'une âme (The Story of a Soul) (1898)
 Last Conversations (1977)

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1873
Básanna i 1897
Mná rialta
Dochtúirí an Eaglais
Naoimh Francacha
San Proinsias Assisi

Ba naomh  é Giovanni di Pietro Bernardone nó Proinsias Assisi (as Laidin Franciscus de Assisi) (1181 nó 1182 - 3 Deireadh Fómhair 1226).  

Rugadh San Proinsias in Assisi na hIodáile. Bhí a mhuintir saibhir dó ach theastaigh ó Phroinsias bheith chomh bocht le hÍosa. Dá bharr sin, d'fhág sé a theaghlach agus an saibhreas agus chuaigh sé chun cónaí leis féin sna coillte timpeall ar Assisi. Chreid sé gur le Dia gach aon ní ar domhan. Dúirt sé gur deartháir leis gach ainmhí beo agus gur deirfiúracha leis na réaltaí sa spéir. Thug sé moladh do Dhia i gcóir gach ní timpeall air. Bhunaigh sé ord rialta na bPrionsiasach. 

Is é Proinsias naomh pátrúin na n-ainmhithe agus na timpeallachta. 

Is é an 4 Deireadh Fómhair a lá féile.

Paidir San Proinsias 

Déan gléas chun síochána díom
id láimh, a Thiarna
San áit a bhfuil fuath
go gcuire mé an grá
San áit a bhfuil ciontacht 
go gcuire mé pardún
San áit a bhfuil coimhlint
go gcuire mé aontú
In áit na hearráide 
go gcuire mé an fhírinne
In áit na doirheachta
go gcuire mé creideamh
San áit in a bhfuil fulaingt
go gcuire mé lúcháir 
A Thiarna, deonaigh a spreagadh dhom
sólas a thabhairt
seachtas sólas a fháil 
dul i dtuiscint ar dhaoine 
seachas go dtuigfí mé féin
Grá a roinnt ar dhaoine
seachas grá fháil uathu
Mar is le linn dúinn tabhairt
a fhaighimid féin 
Is le linn dúinn pardún a thabhairt
a mhaitear dúinn 
Is le linn dúinn bás a fháil
a théimid i seilbh na beatha síoraí.

Tagairtí 

Naoimh Iodálacha
Daoine a rugadh i 1181
Básanna i 1226
Naomh Iósaf

Ba é Iósaf nó Iósaef ó Nazarat (in Eabhrais יוֹסֵף i Laidin Iosephus) fear céile Mhuire agus athair altrama Íosa.

Tagairtí 

Seosamh
Ceann Loch Chille Chiaráin

Is baile in Albain é Ceann Loch Chille Chiaráin nó Ceann Locha (Béarla: Campbeltown). Tá sé suite in oirdheisceart Chinn Tíre, atá suite i gceantar Earra-Ghàidheal agus Bòd.

Tá clú ar an bhaile toisc a dheochanna biotáilleacha agus a déantúsaíocht long.

Bailte in Albain
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Sarah Waters

Rugadh Sarah Waters ar an 21 Iúil, 1966 i Neyland, Pembrokeshire sa Bhreatain Bheag. Tá clú is cáil uirthi ar fud an domhain mar scríbhneoir úrscéalaithe. Tá sí aitheanta go príomha mar úrscéalaí stairiúil agus toisc go bhfuil ábhar leispiaigh sa chuid is mó dá saothair.

Saothair 
Is iad na leabhair atá scríofa aici ná:

 Tipping the Velvet (1998); 
 Affinity (1999); 
 Fingersmith (2002); 
 The Night Watch (2006); 
 The Little Stranger (2009).

Scannánaíocht 
Rinneadh drámaí teilifíse (BBC) de na húrscéalaithe Tipping the Velvet agus Fingersmith agus sin mar a cuireadh í ar an bhfód mar údar móraitheanta.

Gradaim 
Ainmníodh í ar ghearrliosta Man Booker sa bhliain 2002 do Fingersmith.

Naisc sheachtracha 
 www.sarahwaters.com
 British Council Biography and Bibliography

Waters, Sarah
Waters, Sarah
Daoine beo
Naomh Iúdás Tadáias

Duine de Dháréag Aspal Íosa ba ea Naomh Iúdás Tadáias. Tá aithne air mar Iúdás Aspal agus Iúdás Shéamais freisin.

Iúdás Tadáias
Iúdás Tadáias
Iúdás Tadáias
Padre Pio

Naomh is ea Padre Pio, nó Pío da Pietrelcina (25 Bealtaine 1887 – 23 Meán Fómhair 1968) nó Francesco Forgione mar a bhí aithne air. Rugadh i bPietrelcina san Iodáil é agus fuair sé bás i San Giovanni Rotondo.

Tagairtí 

Naoimh Iodálacha
Daoine a rugadh i 1887
Básanna i 1968
Naomh Mícheál (an tArdaingeal)

Is Ardaingeal é Mícheál i dtraidisiúin na gCríostaithe, na nGiúdach agus na nIoslamach.  

Ceiliúrtar a lá féile ar an 29 Meán Fómhair.

Béaloideas 
'Sé an 29 Meán Fómhair nuair a mharaítear an chéad ghé den bhliain do bhéile in onóir an naoimh. De réir an scéil seo, nuair a bhíodh an fómhar bainte ligtí na géanna isteach sa choinleach chun an fuílleach a ithe.

Paidir Naomh Mícheál 

 A Naoimh-Mícheál Árdaingeal
 cosain sinn i n-am an chatha,
 bí mar dhídean againn in aghaidh urchoírde
 agus chealgaireachta an diabhail.
 Go mbagruighidh Dia air, athchuinghimíd go humhal.
 Agus dean-sa a cheannphuirt na sluaighte neamhdha an t-aidhbheirseoir céadna a theilgean síos síos go hifreann, tré chómhacht Dé, agus ina theannta sin na hainsoioraid eile atá ag imtheacht ar fuaid an domhain le fonn anamnacha a chuir i mbealach a gcaillte. Áméin.

Tagairtí 

Mícheál
ardaingil|Mícheál
Críostaíocht
An tIoslam
Giúdachas
Chris Finnegan

Dornálaí Briotanach de sliocht Éireannach é Chris Finnegan, a rugadh ar an 5 Meitheamh 1944 i mBuckinghamshire. Bhuaigh Finnegan bonn óir meánmheáchan ag na Cluichí Oilimpeacha i gCathair Mheicsiceo sa bhliain 1968. Fuair sé bás i 2 Márta 2009. 

Finnegan, Chris
Finnegan, Chrisl
Finnegan, Chrisl
Finnegan, Chrisl
Pobal Éireannach na Breataine