Gairdíní Stairiúla Chontae Chorcaí

Gairdíní Stairiúla Chontae Chorcaí in Éirinn.

Gairdíní Annes Grove 
Ba é Richard Grove Annesley a chuir tús leis na gairdíní seo, ar thailte tí in aice le Mainistir Fhear Maí ó thús an ochtú haois déag. Tá go leor Ródaidéandran Himiléach ann, cuid acu ó shíolta a bhailigh an Captaen Frank Kingdon-Ward i Maenmar agus sa Tibéid sa bhliain 1924. Tá gairdín uisce ann freisin a phléigh William Robinson i gcaibidil amháin dá leabhar The English Flower Garden.

Eastát Ard na gCaiseal 

Tá Eastát Ard na gCaiseal ar chladach thuaidh Bhá Bheanntraí.  Ba é baile mhuintir Hutchins. Thóg an luibheolaí Ellen Hutchins Arboretum ann faoi threoir stiúrthóir Kew Gardens. Áiríodh leis seo plandáil Podocarpus salignus. Phlandáil Arthur Hutchins (1770-1838) agus a dheartháir Emmanuel (1785-1815) freisin.   Bhí úinéireacht ag Coirnéal Kaulback ar an eastát níos déanaí.  Chuaigh sé in éineacht le Frank Kingdon-Ward ar cheann dá thurais phlandaí Himiléacha sna 1920í, agus chuir sé crainn agus toir as sin. D’fhill Samuel Hutchins (1834-1915) ón Astráil sa bhliain 1858 le céad paicéad síolta de phlandaí na hAstráile.  Taifeadadh stair an cheantair i 1980 ag John Bevan: Ardnagashel-A Hidden Treasure.

Teach Ashbourne 
Leag RH Beamish amach a chuid gairdíní alpacha agus fothrópaiceacha ag Gleanntán i 1900, lena n-áirítear Haplocartha scaposa ón An Afraic Theas.  Áiríodh freisin plandaí ón An tSín a thug EH Wilson. Thug an Captaen Dorrien Smith plandaí ón Nua-Shéalainn trí Mhainistir Tresco ar Oileáin Scilly. Tugadh isteach freisin an  Pinus ayacahuite (Péine Bán neamhchoitianta) as Meicsiceo, an péine is airde in Éirinn agus sa Bhreatain.

Baile an Tobair 
Is diméin caillte é Baile an Tobair (Ballintober as Béarla) in aice le Cionn tSáile, a aithníodh ag deireadh an 17ú haois mar gheall ar a “gairdíní ilchasta”.

Teach Bheanntraí 
Ba é an Tiarna Beanntraí a rinne an chéad chéim de leagan amach an ghairdín ag Teach Bheanntraí idir 1791 agus 1795. Lean a mhac is sine Risteard (Bíocunta Berehaven) leis an obair idir 1844 agus 1868, agus bhí tionchar ag a chuid taistil ar an mór-roinn. Rinneadh athchóiriú níos déanaí ar na gairdíní.

Béal Gráidhte 
Bhunaigh William Edward Gumbleton (1840–1911) Gairdíní Belgrove ar an Oileán Mór gar don Chóbh . Fuair sé speicis agus cineálacha ó chinn institiúidí luibheolaíocha ar fud an domhain. Cros idir thailte trialach agus gairdín luibheolaíoch a bhí sa ghairdín. Trialacha torthaí le feiceáil sa ghairdín. Thug an scríbhneoir agus dearthóir gairdín William Robinson in 1899 imleabhar de The Garden do Gumbleton. Bhí leabharlann leathan luibheolaíochta ag Gumbleton, agus nuair a fuair sé bás thiomnaigh sé a raibh inti do Ghairdíní Náisiúnta na Lus i mBaile Átha Cliath . Ní mhaireann an gairdín a thuilleadh.

Besborough 
Ba é Teach Besborough baile Ebenezer Pike, atá suite sa Charraig Dhubh lasmuigh de Chorcaigh . Ainmnithe as a bhailiúchán de 'Desfontainea spinosa',  fuarthas an teach agus a thailte le hord reiligiúnach mná rialta.

Baile na Martra 
Go luath sa 19ú haois, leag Richard Boyle, 4ú Iarla na Sionainne, gairdín camellias agus pinetum bunaithe ar dhearadh le Fraser.

Gairdíní Lus Chorcaí 
Bunaíodh Institiúid Ríoga Chorcaí sa bhliain 1803 agus fuair sé deontas parlaiminte de dhá mhíle punt sa bhliain. Chinn na gobharnóirí gairdín luibheolaíoch a bhunú, agus i 1807 thóg siad  ar léas).   suíomh ag 'Lilliput', Baile Uí Fhiacháin . In 1808, d’fhostaigh siad an tAlbanach James Drummond (1787–1863) chun na gairdíní a leagan amach. Sa bhliain 1822, cuireadh síos ar an ngairdín (i Power's 1845 Botanist's Guide to the County of Cork ) go raibh tuairim is sé acra aige agus teach gloine i imfhálú balla  .   . Ba luibheolaí allamuigh é Dromainn a chaith tamall i gCorcaigh agus níos déanaí in Iarthar na hAstráile.  Tarraingíodh siar deontas an rialtais sa bhliain 1830, agus dhiúltaigh na gobharnóirí tairiscint Dhroimeanach na gairdíní a ligean ar léas agus roghnaigh siad an léas a thabhairt suas. Ansin ligeadh na tailte ar cíos don fheachtasóir meon, an tAthair Theobald Mathew lena n-úsáid mar reilig; a leanann úsáid fós. Is é an t-aon fhianaise atá fágtha de na gairdíní ná crann cedar .

Creagh 
Bhunaigh an teaghlach Harold-Barry ar chladach Chuan Dhún na Séad, gar don Sciobairín . Tá meascán de phlandáil dúchasach agus coimhthíocha sa ghairdín seo, lena n-áirítear 'The Ho Che Min Trail'. Ar oscailt don phobal roimhe seo mar chuid de Shlí Ghairdín Iarthar Chorcaí, níl sé amhlaidh a thuilleadh tar éis athrú úinéireachta.

Teach Drombrow 
Dhá mhíle ó Bheanntraí i nGleann Mhíle. Bhí an mhaoin i seilbh an teaghlaigh White ó na 1790í go dtí 1853 nuair a cheannaigh Maor Arthur Wilkinson é. Tar éis 1880 roghnaíodh Drombow Lake mar thaiscumar; thug sé seo spreagadh d'Arthur Berkeley Wilkinson sraith gairdíní uisce a thógáil, atá tiomnaithe do shaothrú lilies uisce. Bhí raon bláthanna cois bealaigh a soláthraíodh ó Ghlas Naíon sna gairdíní freisin, agus sholáthair Drombrow bambú, lile uisce, phlox agus lus an phiobair do Ghlas Naíon. Tar éis bhás Wilkinson rinneadh faillí ar an eastát agus thit an gáirdín uisce as a riocht.

Oileán Fota 
Baile do theaghlach Smith-Barry, tá Fota suite ocht míle (13 km) ón gCóbh ar Chuan Chorcaí. D’éirigh le Hugh Smith-Barry (1816–57) corrlaigh taoide} ón bhfarraige agus chuir sé criosanna foscaidh giúise, ag bunú  .   gairdín torthaí agus    Crannlann . Lean a mhac, an Tiarna Barrymore agus a gharraíodóir William Osborne ar aghaidh le plandáil na n-eachtraí coimhthíocha lena n-áirítear Nordmann Fir ( Abies nordmanmaniana ) ón gCaucas sa bhliain 1838 . Leanadh le traidisiún an phlandála faoi úinéireacht Choláiste na hOllscoile, Corcaigh . Tá an teach, an crannlann agus na gairdíní á mbainistiú ag iontaobhas anois, agus an chuid eile den oileán roinnte idir páirc fiadhúlra agus cúrsa gailf.

Oileán Garnish 
Deartha ag Harold Peto don úinéir Annan Bryce i 1910, tiomnaíodh an gairdín oileán seo, ar a dtugtar Ilnacullin ó am go chéile (nó Oileán Garinish uaireanta) nó The Italian Gardens, do mhuintir na hÉireann i 1953. Le micrea-aeráid fabhrach, tá raon de phlandaí fothrópaiceacha i nGarnish i suíomh iontach. I measc na struchtúr tá cloigthúr, Teampall Grecian, Túr Martello, Teach Tae na hIodáile nó “ Casita ” agus Teampall Iodálach. Is féidir rochtain a fháil ar bhád beag ón nGleann Garbh .

Teach Hollybrook 
An Sciobairín, ar bhruach abhainn Ilen . Gairdín uisce Seapánach leagtha amach 1903 ag beirt garraíodóirí Seapánacha do Mrs. Morgan O'Donovan. Is é Teach Hollybrook suíomh mhuintir O'Donovan .

Tailte Locha 
Baile William Horatio Crawford (1812–1888), Baile an Iúir, taobh amuigh de Chorcaigh ar leithinis Machain. Deirtear gur tháinig bláth Magnolia campbelli don chéad uair i saothrú anseo.  Níl an teach ann a thuilleadh, agus ritheann an débhealach a théann go dtí Tollán Jack Lynch thar an áit ina raibh an teach. Tá sé sin faoin droichead.

Lios Liatháin 
Baile mhuintir Bence-Jones, taobh amuigh de Chloich na Coillte . Leagtha amach i stíl Robinsonian le bailiúchán de phlandaí neamhchoitianta agus coimhthíocha agus ina bhfuil gairdín portaigh, gairdín carraige agus gairdín fuchsia.

Myrtle Grove 
Ba é Myrtle Grove áit chónaithe Sir Walter Raleigh, Méara Eochaill (1588-9), áit ar tugadh an práta go dtí an Eoraip, de réir dealraimh.

An Coláiste, Eochaill 
Arna leagan amach ag Iarla Chorcaí c1612-14, tá na gairdíní seo suite taobh le teach Raleigh ag Myrtle Grove agus tá dhá ardán  . gearrtha fada isteach sa chnoc os cionn an bhaile mhóir. Tá ballaí bunaidh an ghairdín agus na sraithe fós ann.

Tagairtí

Nótaí

Foinsí

Tuilleadh léitheoireachta

Naisc sheachtracha 

 Oileán Fotal
 Halford Press, diméinte caillte Bhá Bheanntraí (cartlann)
Contae Chorcaí