joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Fagopyrum esculentum

Is planda bláthanna é Fagopyrum esculentum, (Gaeilge: ruán nó lus ns gcearc)  san fhine Polygonaceae, a shaothraítear le haghaidh a shíolta gránach agus mar bharr cumhdaigh. Úsáidtear an t-ainm "ruán nó lus na gcearc" le haghaidh roinnt speiceas eile, mar shampla Fagopyrum tataricum, plandaí bia ceansaithe a saothraítear san Áise.

In ainneoin a ainm buckwheat sa Bhéarla, níl dlúthbhaint ag ruán nó lus na gcearc le cruithneacht. Ní sé ina ghránbharr, ná fiú ina bhall den fhine Poaceae nó Gramineae (na féara). Tá baint ag an ruán le samhadh, glúineach, agus biabhóg, agus tugtar bréag-ghránbharr air toisc go bhfuil úsáid chócaireachta a shíolta mar an gcéanna le gránaigh, mar gheall ar a ardchion stáirse .

Tagairtí
 
Barraí de thionscnamh na hÁise
Flóra ón Áise
Fagopyrum
bréag-ghránbharra
Claonroinnt ar thoghlaigh sna Stáit Aontaithe

Baineadh leas as Chlaonroinnt ar thoghlaigh sna Stáit Aontaithe chun cumhacht páirtí polaitíochta a mhéadú. Is éard is Claonroinnt ar thoghlaigh ann ná an cleachtas teorainneacha na dtoghcheantar a leagan síos chun leasanna polaitiúla sonracha a chur chun cinn laistigh de chomhlachtaí reachtacha, agus is minic a bhíonn ceantair le teorainneacha casta, foirceanta seachas in áit limistéir dhlúth, mar thoradh orthu. Ceapadh an téarma Béarla "gerrymandering" tar éis athbhreithniú a dhéanamh ar léarscáileanna athdháilte Mhassachusetts de 1812 a shocraigh an Gobharnóir Elbridge Gerry a thug faoi deara go raibh cuma an tsalamandair ar cheann de na ceantair 

Sna Stáit Aontaithe, déantar athdháileadh i ngach stát thart ar gach deich mbliana,  tar éis an daonáirimh deich mbliana . Sainmhíníonn sé teorainneacha geografacha, le gach ceantar laistigh de stát a bheith teorantach le chéile go geografach agus thart ar an líon céanna vótálaithe stáit. Bíonn tionchar ag an léarscáil a thagann as seo ar thoghcháin chomhaltaí an stáit i dTeach Ionadaithe na Stát Aontaithe agus ar chomhlachtaí reachtacha an stáit. Measadh i gcónaí gur cleachtadh polaitiúil é an t-athdháileadh agus i bhformhór na stát, bíonn sé á rialú ag reachtóirí stáit agus uaireanta ag an ngobharnóir (níl aon  chumhacht ag an ngobharnóir i roinnt stát an t-athdháileadh a chrosadh agus i roinnt stát is tromlach simplí é an tairseach a sháraíonn an chros). Nuair a rialaíonn páirtí amháin comhlachtaí reachtacha an stáit agus oifig an ghobharnóra, tá sé i riocht láidir chun teorainneacha dúiche a chlaonroinnt chun leas a bhaint as a thaobh agus chun a chéilí polaitiúla a chur faoi mhíbhuntáiste.  Ó 2010 i leith, d'éascaigh léarscáileanna mionsonraithe agus ríomhaireacht ardluais an chlaonroinnt ag páirtithe polaitiúla athdháilte, chun smacht a bheith acu ar reachtaíocht stáit agus ionadaíocht de chuid na Comhdhála, agus b'fhéidir an smacht sin a choinneáil, ar bun thar roinnt blianta, fiú in aghaidh athruithe polaitiúla athraitheacha i ndaonra stáit.fiú i gcoinne athruithe polaitiúla i ndaonra an stáit. Breathnaíodh ar chlaonroinnt mar rud míbhunreachtúil i go leor cásanna.

Bíonn gnáthchásanna na claonroinnte sna Stáit Aontaithe i bhfoirm na claonroinnte claonpháirtí, atá dírithe ar fhabhar a thabhairt do pháirtí polaitíochta amháin agus lagú a dhéanamh ar pháirtí eile; claonpháirt dhépháirteach, atá dírithe ar chosaint a thabhairt do shealbhóirí ag ilpháirtithe polaitiúla; agus claonpháirt chiníoch, atá dírithe ar chumhacht vótálaithe mionlaigh a lagú.

Tagairtí
Foraois bháistí mheasartha

Is éard is foraois bháistí mheasartha ann ná foraois in aeráid mheasartha ina bhfuil go leor báistí bliantúla. Féadfaidh crainn bhuaircíneacha agus crainn dhuillsilteacha a bheith sna foraoisí báistí seo.

Is féidir foraoisí báistí measartha a fháil ar gach ceann d'ilchríocha an Domhain ach amháin san Antartaice. Sa Leathsféar Thuaidh tarlaíonn foraoisí báistí measartha sna Stáit Aontaithe, i gCeanada, sa tSeapáin, san Téaváin, san Iaráin, san Bhreatain Mhór, in Éirinn agus i dtuaisceart na Spáinne. I Leathsféar an Deiscirt, tá foraoisí báistí measartha i ndeisceart na Sile; Tá go leor foraoisí báistí measartha san Nua-Shéalainn, agus tá limistéir bheaga de fhoraoisí báistí measartha ag an Astráil fiú, mar shampla Páirc Náisiúnta Lamington i Queensland. 

Tá an stráice is faide d'fhoraoisí báistí measartha cósta i gCósta an tAigéin Ciúin i Meiriceá Thuaidh. Tosaíonn sí i bhforaoisí i dtuaisceart California, mar shampla Páirc Náisiúnta Redwood, oibríonn sí ar a bhealach trí limistéir chósta Oregon agus Washington - lena n-áirítear an Hoh River Rainforest in Olympic National Park - isteach san Cholóim Bhriotanach trí fhoraoisí cósta amhail Great Bear Rainforest agus Chilliwack River Provincial Park, agus ar aghaidh go dtí cósta Alasca, áit a bhfuil foraoisí ársa cosúil le Tongass National Forest a lonnaíonn i réigiúin mheasartha an stáit.

Naisc sheachtracha
Lost rainforest could be revived across 20% of Great Britain
Learn About Temperate Rainforests Around the World

Tagairtí
Gnáthóga
Foraoisí
Naegleria fowleri

Is speiceas den ghéineas Naegleria é Naegleria fowleri, ar a dtugtar go coitianta “aiméibe a itheann inchinn”, a bhaineann leis an bhfileam Percolozoa, nach bhfuil rangaithe go teicniúil mar fíor-aiméibe, ach ina haiméibe lascaideach den sárghrúpa Excavata.  Is miocrorgánach saorbheathach é a itheann baictéir agus is féidir a bheith pataigineach, agus is cúis le hionfhabhtú inchinne fíor-annamh, tobann, dian agus marfach de ghnáth ar a dtugtar naegleriáis nó meiningeinceifealaíteas  aiméibeach príomhúil (MAP).  Faightear an miocrorgánach seo go hiondúil i réimsí uisce fionnuisce te,  mar locháin, lochanna,  aibhneacha, fuaráin theo,  sceitheadh uisce te ó stáisiúin tionsclaíochta nó cumhachta,  tobar uisce geoiteirmeach,  linnte snámha nach bhfuil coinnithe go maith nó a chlóirínítear ag íosleibhéal (faoi 0.5 mg/m 3 iarmharach),  téitheoirí uisce,  ithir, agus píopaí ceangailte le huisce sconna.  Is féidir é a fheiceáil i gcéim aiméabóideach nó lascnaideach sealadach.

Sanasaíocht 
Ainmníodh an t-orgánach i ndiaidh Malcolm Fowler, paiteolaí Astrálach ag Ospidéal na Leanaí Adelaide, a bhí ar an gcéad údar ar an tsraith bhunaidh de tuairiscí cáis  faoin mheiningeinceifealaíteas  aiméibeach príomhúil.

Saolré 

Is aiméibe teirmifileach, saorbheathach é Naegleria fowleri. Tá sé le fáil i locháin fionnuisce bogthe agus te srl, de réir mar a ardaíonn teocht an uisce, méadaíonn a chuid uimhreacha. Aithníodh an t-aiméibe sna 1960idí san Astráil ach bhí an chuma air gur tháinig sé chun cinn sna Stáit Aontaithe. Tarlaíonn N. fowleri i dtrí fhoirm – mar cist, trófasóit agus délascnaideach. Ní chruthaíonn sé cist i bhfíochán soladach daonna, áit nach bhfuil ach an chéim trófasóite ann, ach tá an fhoirm lascnaideach le fáil i sreabhán ceirbrispíonach.

=Céim chisteach
Athraíonn trófasóití go foirm ciste chun maireachtáil ag amanna nuair a bhíonn an timpeallacht crua go sealadach. The cyst is a spherical, single-layered, smooth wall about 7–15 µm in diameter, that encloses a single nucleus. Is balla mín sféarúil aon-sraitheach í an chist, tuairim is 7–15 µm ar trastomhas, a chuimsíonn núicléas amháin.

Is capsúl seasmhach í an chist, a d'fhéadfadh beathra don aiméibe, a chuireann i gcoinne coinníollacha díobhálacha. I measc na bhfachtóirí a chothaíonn fás na gcisteanna tá easpa bia, plódú, triomú, carnadh táirgí dramhaíola, agus teochtaí fuar. Nuair a thagann feabhas ar na coinníollacha, is féidir leis an aiméibe éalú tríd an ostiole (an phóir), a fheictear i lár na ciste. Fuarthas amach go bhfuil N. fowleri ábalta cistiú ag teocht faoi bhun 10 °C .

Naisc sheachtracha
Las Vegas teen dies from brain-eating amoeba as experts warn against panic
 Naegleria information site from the Centers for Disease Control and Prevention
 Naegleria from The Tree of Life Web Project

Tagairtí
Excavata 
Percolozoa
Speicis a ndearnadh cur síos orthu i 1970
Na Ríthe Beaga

Úrscéal é Na Ríthe Beaga a foilsíodh i bhFraincis i dtosach faoin teideal Les enfants sont rois.

Is í Delphine de Vigan a scríobh. Is í údar Nothing stands in the way of the Night (Prix du Roman Fnac, Prix Renaudot des Lycéens 2011), Bunaithe ar scéal fíor (Prix Renaudot agus Prix Goncourt des Lycéens 2015), chomh maith le Les Loyautés agus Gratitudes, iad ar fad foilsithe ag Editions JC Lattés.

Máirín Nic Con Iomaire a d'aistrigh go Gaeilge agus Barzaz a d'fhoilsigh.

An Scéal

D'fhás Mélanie aníos faoi gheasa Loft Story (leagan Francach de Big Brother), agus níl ach rud amháin ar a haire ó shin: clú agus cáil a bhaint amach di féin. Ach nuair a fhaigheann sí deis páirt a ghlacadh i gclár teilifise réaltachta, déanann si praiseach de. Tamall de bhlianta ina dhiaidh sin, í pósta agus páisti aici, cruthaíonn sí a cainéal féin ar YouTube - Happy Récré- ar a gcuirtear a beirt pháistí os comhair an tsaoil mhóir ar bhonn laethúil. Tá na milliúin leantóir aici a thugann "is maith liom" do gach gné de shaol na bpáistí agus a scríobhann tráchtanna faoi bhun na bhfisean.

Lena linn sin ar fad, tá póilín óg, Clara, faoi scamall an bhróin tar éis bhás tragóideach a tuismitheoirí, agus cinneann sí dul isteach san Aonad Mórchoireanna. Castar an bheirt bhan ar a chéile nuair a theann inion Mélanie, Kimmy, ar iarraidh gan tásc gan tuairisc. Ar chas si leis an duine micheart? Ar thug si na bonnaí léi? Ar fuadaíodh i? De réir mar a theann an fiosrúchán ar aghaidh, tumtar Clara i saol na dtionchairi, agus tuigtear di cé chomh foréigneach is atá Happy Récré don bheirt pháistí - biodh is gurb iad réaltaí an tseó iad, tá praghas mór á íoc acu as an gcail sin.

San úrscéal seo, téann Delphine i ngleic le ceist mhór de chuid na linne seo: cumhacht agus contúirt na meán sóisialta. Caitheann sí suil ghéar ghrinn ar shochal ina bhfuil gach uile rud le ceannach agus le díol, sochaí atá níos tógtha le cuma an tsonais ná mar atá si leis an sonas féin.

Aistriúcháin go Gaeilge
Lannreydhow

Sráidbhaile agus paróiste sibhialta i gCorn na Breataine, Iardheisceart Shasana is ea Lannreydhow  ( Béarla : Lanreath ). 

Sa bhliain 2011, de réir an daonáirimh, bhí 530 duine ina gcónaí sa pharóiste.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
Sráidbhailte i gCorn na Breataine
Paróistí sibhialta i gCorn na Breataine
Mainéirí i gCorn na Breataine
Lacáistí agus liúntais

Suim bheag airgid a lamháiltear de chuntas nó de luach ruda  is ea lacáiste.

Féach freisin 

 Airgead

Tagairtí 

Airgead
Airgeadas
Praghsáil agus struchtúr de réir an mhargaidh
Praghsáil
Lios Mòr

Ceann de na h-Eileanan a-staigh is ea an Lios Mòr.  Tá sé in oirthuaisceart Mhuile san Loch Dubh, in iarthar na hAlban. Bhí sé uair amháin mar chuid den  chontae traidisiúnta Earra-Ghàidheal; anois tá sé á riaradh ag Chomhairle Earra-Ghaidheal agus Bòd..

Tá Lios Mór 12 chiliméadar ar fad agus 2 chiliméadar ar leithead le 5,809 acra cearnacha i méid. Is é Achad na Croise an baile is mó. Is é Barr Mòr (127 méadar; 416.7 troigh) an sliabh is airde ar an oileán. Tá Teach Solais an Leasa Mhòir suite ar an Oileán Musdile san airde thiar theas den Lios Mór. Ba é Robert Stevenson a thóg an teach solais. Tá Broch Cruithneach in aice le Tír Fhuar (Béarla:Tirfuir) , a bhallaí chomh hard le 15 troigh agus chomh tiubh le 19 troigh. Tá dhá chaisleán ón 13ú haois ann freisin, Caisteal  Choeffin agus Caisteal  Achadh an Dúin.

Sa bhliain 2001 bhí 146 duine ina gcónaí ann.  De réir an daonáirimh sa bhliain 2011, bhí 192 duine ina gcónaí i Lios Mòr anois.  Níl ach siopa amháin ann, áit a bhfuil oifig an phoist ann freisin. Tá bunscoil i Lios  Mòr  ach don mheánscoil caithfidh na páistí dul go dtí an t-Òban .

Tá Lios Mòr ceangailte le mórthír na hAlban ag dhá bhád farantóireachta. Téann an bád farantóireachta do charranna go dtí an t-Òban, agus bád farantóireachta do dhaoine amháin idir tuaisceart an oileáin agus  Port na h-Apann .

Ba é Lios Mòr lárionad na Críostaíochta . Bhí mainistir ann a bhunaigh Naomh Moluag, (530 - 592), manach as Éirinn comhaimseartha le Calum Cille.. Sna Meánaoiseanna bhí easpaig Earra-Ghàidheal ina gcónaí i gCaisteal  Achadh an Dúin go dtí an 16ú haois.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 Leathanach oifigiúil an oileáin
 Cumann Staire Lios Móir
 Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe:  
 BBC News 2017-01-05 : Tá sé i gceist ag Pobal Iontaobhas sa Lios Mór Taigh a’Bachail a cheannach ar an oileán (tuairisc físe 2:12)
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Na hOileáin Istigh
Tre war Venydh

Sráidbhaile agus paróiste sibhialta ar an gcósta i gCorn na Breataine, Iardheisceart Shasana is ea Tre war Venydh   (Béarla: Tintagel nó Trevena)  "Trevena" an t-ainm  a bhí ar an sráidbhaile go dtí gur thosaigh Oifig an Phoist ag úsáid "Tintagel" sa 19ú haois. Go dtí sin, bhí "Tintagel" teoranta d'ainm an chinn tíre agus an pharóiste.

Ag Daonáireamh 2011 bhí daonra 1,782 sa pharóiste sibhialta. 

Tá sean-chaisleán ann, atá nasctha le finscéal an Rí Artúr ó roimh an 12ú haois.  Is é an foirgneamh is suimiúla sa sráidbhaile ná sean-oifig an phoist, a tógadh sa 14ú haois, agus atá faoi úinéireacht an Iontaobhais Náisiúnta anois .

Féach freisin

Tagairtí 

Ciorcal Artúir
Stair Chorn na Breataine
Sráidbhailte Chorn na Breataine
Paróistí Sibhialta Chorn na Breataine
Y Pwll Mawr

Is é Y Pwll Mawr ( Béarla : Bulmore nó Bullmoor ) an t-ainm a thugtar ar shráidbhaile nó cnuasach tithe in oirdheisceart bharda Chaerllion i gcathair Casnewydd, an Bhreatain Bheag Theas. 

I nGaeilge, ciallaíonn an t-ainm 'Y Pwll Mawr' 'An Linn Mhór'

Sa bhliain 1934, ceannaíodh píosa talún a bhí mar chuid d’Fheirm Bulmore agus linn snámha lasmuigh ar a dtugtar Bulmore Lido, a tógadh agus a osclaíodh i mí Iúil na bliana sin. Tá an coimpléasc 8½ acra, atá suite ar bhruach Afon Wysg, ina bhfuil linn mhór do dhaoine fásta agus linn leanaí níos lú le faichí in aice leo, ina “cheann scríbe lasmuigh den bhaile” do mhuintir 
Chasnewydd.

Ceantair Chasnewydd, An Bhreatain Bheag
Bernburg

Is baile meánmhéide é Bernburg in aice le Dessau-Roßlau agus Köthen ar airde thoir na Gearmáine . Tá sé suite ag 85m os cionn leibhéal na farraige, in aice leis an abhainn Saale i staid na Sacsain-Anhalt . Tá an chathair 37km ó Magdeburg, 40km ó Halle, 68km ó Leipzig agus 139km ó Bheirlín .  Tá 33,879 duine ina gcónaí ann.  Tá caisleán mór os cionn an bhaile a tógadh le linn an Renaissance .

Stair 
Taifeadadh Bernburg don chéad uair sa bhliain 1138 mar Berneburch san Annalista Saxo  agus an Magdeburger Annalen agus bhí sé faoi thionchar na heaglaise le blianta fada . Bhí an séipéal i Waldau, a bhí ina bhaile ar leith go dtí 1871, le feiceáil i gcáipéis i 964 .  Tógadh Mainistir agus teach príobháideach anseo sa 10ú hAois, chomh maith le séipéil agus mainistreacha eile ar fud an cheantair timpeall an bhaile. Tógadh mainistir eile sa bhliain 1326 atá ina ospidéal inniu freisin. Bhí an trádáil an-tábhachtach ar fud na Meánaoise agus leis sin rinneadh forbairt mhór ar an mbaile: tógadh muilte sa bhliain 1219 agus droichead sa bhliain 1239, a athnuadh sa 20ú hAois: fuair an baile a chearta sa bhliain 1278, rud a chuir feabhas ar gheilleagar an réigiún. Ghlac Bernburg leis an Reifirméisean i 1526 .  Bhí sraith chúiseamh in aghaidh cailleach idir 1555 agus 1664, lena n-áirítear Barbara Meyhe, bean chéile an an phropaist, sna blianta 1617 - 1619 .  Bhí sé ina phríomhchathair ar Dhiúcacht Anhalt-Bernburg ó 1603 go dtí 1863 nuair a fuair an diúc deireanach bás gan leanaí.  d'ionsaigh fórsaí bradach na Danmhairge faoi Heinrich von Holk an baile sa bhliain 1630 agus rinneadh damáiste dona don chathair.  Fuair go leor daoine bás ón bPlá i rith an 17ú hAois . Ina theannta sin, rinne tine dochar mór don seanbhaile i 1697 . Sa bhliain 1745 a tógadh an chéad Innealra Teicstíle i Bernberg. Bhí an baile faoi thionchar na bhFrancach idir 1807 agus 1813, le linn Cónaidhm na Réine .  Tháinig an t-iarnród i 1846 agus tógadh droichead cruach i 1891 . Bhunaigh na Naitsithe ionad maraithe taobh istigh de sanatorium an bhaile ar a dtugtar NS-Tötungsanstalt Bernburg agus cuireadh thart ar 14,000 duine breoite agus faoi mhíchumas chun báis sna seomraí gáis idir 1940 agus 1943 .

Tagairtí
Bailte sa Ghearmáin
An Ghearmáin
Cráitéar Chicxulub

Cráitéar imbhuailte is ea an Cráitéar Chicxulub atá curtha faoi Leithinis an Yucatáin, i Meicsiceo. Tá a lárionad suite amach ón gcósta in aice le pobal Chicxulub, a bhfuil sé ainmnithe ina dhiaidh. Cruthaíodh é beagán os cionn 66 milliún bliain ó shin nuair a bhuail astaróideach mór, timpeall  ar 10 gciliméadar ar  trastomhas, an Domhan. Meastar go bhfuil an cráitéar ar 180 ciliméadar ar trastomhas, agus ar 20 ciliméadar ar doimhneacht. Is é an dara struchtúr imbhuailte deimhnithe is mó ar domhan, agus an t-aon cheann a bhfuil a bhuaicfháinne slán agus insroichte go díreach le haghaidh taighde eolaíoch.

D'aimsigh Antonio Camargo agus Glen Penfield an cráitéar, geoifisiceoirí a bhí ag lorg peitriliam i Leithinis an Yucatáin le linn deireadh na 1970idí. Ar dtús, ní raibh Penfield in  ann fianaise a fháil go raibh an ghné gheolaíoch cráitéir ina chráitéar  agus thug sé suas a chuardach. thug d'éirigh sé as a chuardach. Níos déanaí, trí theagmháil le Alan R. Hildebrand i 1990, fuair Penfield samplaí a thug le le tuiscint gur ghné imbhuailte a bhí ann. I measc na fianaise d'imbhuailte an chráitéir tá grianchloch thurrainge a bhfuil aimhrialtacht domhantarraingthe agus teictití sna ceantair máguaird.

Comhtharlaíonn dáta an imbhuailte le teorainn an Chailcigh - Pailéigéine (ar a dtugtar teorainn K-Pg nó K-T de ghnáth). Glactar leis go forleathan anois gurbh é an léirscrios agus cur isteach ar an aeráid ba chúis leis an teagmhas díobhaidh an Chailcigh-Pailéigéine, olldíothú 75% de speicis phlandaí agus ainmhithe ar an Domhan, lena n-áirítear na dineasáir neamhéanúla go léir.

Tagairtí
 
Teagmhais éagtha
Stair nádúrtha an Mhuir Chairib
Stair nádúrtha Leithinis an Yucatáin
Aigéin
Dineasáir réamhstairiúla
Aigéin
Charles Coughlin

Bhí an tAthair Charles Coughlin (25 Deireadh Fómhair 1891 - 27 Deireadh Fómhair 1979) ina chraoltóir náisiúnta sna Stáit Aontaithe le linn na 1930idí. Poileimiceoir agus pobalóir, de shliocht Éireannach, bhí Coughlin i bhfad amach ar an eite dheis, agu i mbun  feachtais a bhí á spreagadh ag an bhfuath ar an raidió. Faisistí agus frith-Sheimíteach, bhí móréileamh air ag an am agus 30 milliún ag éisteacht leis gach seachtain.

Fuair Coughlin saol fada agus d'éag 27 Deireadh Fómhair 1979.

Féach freisin 

 Frith-Sheimíteachas

Tagairtí 

 
Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann
Daoine a rugadh i 1891
Básanna i 1979
Sagairt Chaitliceacha
Sagairtí Caitliceacha ón 20ú haois
Pobalóirí
Craoltóirí
Polaiteoirí Mheiriceá Thuaidh
Frith-Sheimíteachas
Parag Agrawal

Innealtóir bogearraí Indiach-Mheiriceánach is ea Parag Agrawal; a rugadh 21 Bealtaine 1984 agus a bhí ina Phríomhoifigeach Feidhmiúcháin (POF) ar Twitter, Inc. ó dheireadh mhí na Samhna 2021 go dtí deireadh mhí Dheireadh Fómhair 2022. Briseadh óna phost é, mar aon le beirt phríomhfheidhmeannaigh Twitter eile, ar 27 Deireadh Fómhair, 2022, tar éis do Elon Musk an chuideachta a cheannach.

Luathshaol agus oideachas 
Rugadh Agrawal in Ajmer, Rajasthan, India.   Bhí a athair ina oifigeach sinsearach i Roinn Fuinnimh Adamhaigh na hIndia agus a mháthair ina ollamh Eacnamaíochta ar scor ón Institiúid Teicneolaíochta Veermata Jijabai i Mumbai. 

Sa bhliain 2001, chríochnaigh sé a bhliain dheireanach d'ardoideachas meánscoile i gColáiste Sóisearach Fuinnimh Adamhaigh, Mumbai .  An bhliain chéanna, ghnóthaigh sé bonn óir san Oilimpiad Fisice Idirnáisiúnta a reáchtáladh in Antalya na Tuirce.  

Sa bhliain 2005, ghnóthaigh Agrawal a chéim Baitsiléir Teicneolaíochta san eolaíocht ríomhaireachta agus san innealtóireacht ón Institiúid Teicneolaíochta Indiach Bombay (IITB).  An bhliain sin, bhog sé go dtí na Stáit Aontaithe chun PhD a dhéanamh san eolaíocht ríomhaireachta in Ollscoil Stanford faoi threoir Jennifer Widom .    Is é teideal a thráchtas dochtúireachta Stanford, a foilsíodh in 2012,  "Incorporating Uncertainty in Data Management and Integration".

Gairmréim 
Bhí intéirneachtaí taighde ag Agrawal ag Microsoft Research agus Yahoo! sula ndeachaigh sé isteach i Twitter mar innealtóir bogearraí sa bhliain 2011.  I mí Dheireadh Fómhair 2017, d'fhógair Twitter gur cheapadh Agrawal mar phríomhoifigeach teicneolaíochta tar éis imeacht Adam Messinger.  I mí na Nollag 2019, d’fhógair POF Twitter Jack Dorsey go mbeadh Agrawal i gceannas ar an Tionscadal Bluesky, tionscnamh chun prótacal líonra sóisialta díláraithe a fhorbairt. 

Ar an 29 Samhain, 2021, d’fhógair Dorsey go raibh sé ag éirí as mar Phríomhfheidhmeannach Twitter agus go raibh Agrawal ag teacht ina ionad láithreach.    Mar Phríomhfheidhmeannach, bronnadh cúiteamh bliantúil de $1 milliún ar Agrawal chomh maith le cúiteamh stoic arbh fhiú $12.5 milliún é.  Scaoileadh Agrawal mar POF nuair a chríochnaigh Elon Musk a fháil ar an gcuideachta ar 27 Deireadh Fómhair, 2022. Briseadh Agrawal mar POF nuair a  bhfuair Elon Musk seilbh ar an gcuideachta an 27 Deireadh Fómhair 2022..

Tuairimí agus polasaithe 
In agallamh le MIT Technology Review i mí na Samhna 2020, nuair a fiafraíodh de faoi shaoirse cainte maidir le Twitter, dúirt Agrawal: "Our role is not to be bound by the First Amendment, but our role is to serve a healthy public conversation ... [and to] focus less on thinking about free speech, but thinking about how the times have changed." 

Tá Agrawal pósta le Vineeta Agarwala,   comhpháirtí ginearálta sa ghnólacht caipitil fiontair Andreessen Horowitz .  Tá beirt leanaí acu, a rugadh i 2018 agus 2022 faoi seach. Ghlac sé saoire atharthachta mar Phríomhfheidhmeannach Twitter do bhreith a dhara linbh.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 Parag Agrawal on Twitter

Tagairtí
Alumni Ollscoil Stanford
Daoine beo
Daoine a rugadh i 1984
Páirc Náisiúnta Gorongosa

Tá Páirc Náisiúnta Gorongosa suite i Mósaimbíc. 

Tá “an bhithéagsúlacht” go mór i réim agus an-chuid ainmhithe, feithidí agus éin éagsúla sa Pháirc, cuid acu nach bhfuil in áit ar bith eile seachas Gorongosa. Go dtí seo, thángthas ar 398 speiceas éan, 123 mamach (an duine san áireamh), 34 reiptíl (nathracha, laghairteanna, crogaill agus turtair) agus 43 amfaibiach (cosúil le froganna nó buafa).

Stair 
Sa hbliain 1980, tháinig an Pháirc faoi bhagairt le linn coinbhleacht shibhialta i Mósaimbíc, coinbhleacht ar tháinig deireadh léi in 1992. Mharaigh saighdiúirí ocracha go leor d’ainmhithe móra na Páirce, go háirithe eilifintí, ar son a gcuid feola agus eabhair. Níos déanaí, mharaigh sealgairí mídhleathacha nó póitseálaithe tuilleadh ainmhithe – agus is beag nár imigh roinnt ainmhithe as: na heilifintí, na buabhaill rinne, na dobhareacha, na leoin, toirc na bhfaithní agus na hantalóip. Bhí tionchar aige sin ar an timpeallacht agus ar na daoine a chónaíonn timpeall ar Gorongosa.

Féach freisin

Tagairtí 

Páirceanna Náisiúnta
Páirc
Páirceanna
Mósaimbíc
Limistéar Chuan San Francisco

Is réigiún é Limistéar Chuan San Francisco, are a dtugtar freisin Limistéar an Chuain (Béarla;The Bay Area), ina bhfuil go leor daoine ina gcónaí, mórthimpeall na na n-inbhear San Francisco, San Pablo, agus Suisun Bay i dTuaisceart California. Tá an limistéar sainithe  ag an Association of Bay Area Governments agus cuimsíonn sé na naoi gcontae atá ag críochantacht leis na hinbhir thuasluaite: Alameda, Contra Costa, Marin, Napa, San Mateo, Santa Clara, Solano, Sonoma, agus San Francisco. D’fhéadfadh sainmhínithe eile a bheith níos lú nó níos mó, agus d’fhéadfadh go n-áireofaí leo contaetha comharsanachta nach bhfuil teorainn leis an chuan, mar shampla Santa Cruz agus San Benito (lena n-áirítear níos minice i réigiúin an Chósta Láir ); nó San Joaquin, Merced, agus Stanislaus (a áirítear go minic sa Ghleann Láir ).  Is iad San Francisco, San Jose, agus Oakland príomhchathracha  Limistéar an Chuain.

Tagairtí
Réigiúin California
Ceantar Bhá San Francisco
Faisal I na hIaráice

Ba rí é Faisal I bin Al–Hussein Ali Al-Hashemi (Araibis:فيصل الأول بن الحسين بن علي الهاشمي, Faysal el - Evvel bin al - Îusayn bin Alī el - Hâşimî; 20 Bealtaine 1885     – 8 Meán Fómhair 1933) ar an Ríocht Arabach na Siria nó na Mór-Shiria sa bhliain 1920, agus bhí sé ina Rí na hIaráice ó 23 Lúnasa 1921 go dtí a bhás. Ba é an tríú mac le Hussein bin Ali, an  Éimír Mhór agus Sharif Mheice, a fógraíodh ina Rí na nArabach i Meitheamh 1916 .

Shíolraigh sé go díreach ó Mhahamad agus é ina 38ú - ghlúin den sliocht, mar a bhain sé leis an teaghlach Haisimíteach

Chothaigh Faisal aontacht idir Moslamaigh Sunnaíocha agus Siacha chun dílseacht choiteann a spreagadh agus pan- Arabachas a chur chun cinn agus rún aige stát Arabach a chruthú a chuimseodh an Iaráic, an tSiria agus an chuid eile den Chorrán Torthúil. Le linn dó a bheith i gcumhacht, rinne Faisal iarracht a riarachán a éagsúlú trí ghrúpaí éagsúla eitneacha agus reiligiúnacha a chur san áireamh in oifigí. Mar sin féin, d’fhéadfadh gur chuir iarracht Faisal ar an náisiúnachas Pan-Arabach le haonrú grúpaí áirithe.

Luathshaol 
Rugadh Faisal i Meice , an Impireacht Otamánach  (san Araib Shádach an lae inniu ), sa bhliain 1885,  an tríú mac le Hussein bin Ali, Ard-Sharif Mheice . D’fhás sé aníos in Iostanbúl agus d’fhoghlaim sé faoi cheannaireacht óna athair. Sa bhliain 1913, toghadh é mar ionadaí do chathair Jeddah don Pharlaimint Ottomanach.

Tar éis don Impireacht Ottomanach cogadh a fhógairt i gcoinne an Entente i mí na Nollag 1914, chuir athair Faisal é ar mhisean go Cathair Chonstaintín  é chun iarratas na nOtamánach ar rannpháirtíocht Arabach sa chogadh a phlé. Ar an mbealach thug Faisal cuairt ar an Damaisc agus bhuail sé le hionadaithe ó chumainn rúnda Arabacha al-Fatat agus Al-'Ahd. Tar éis cuairt a thabhairt ar Chathair Chonstaintín d’fhill sé go Meice tríd an Damaisc áit ar bhuail sé arís leis na cumainn rúnda Arabacha, fuair sé Prótacal na Damaisce, agus chuaigh sé i gcomhar le grúpa Al-Fatat de náisiúnaithe Arabacha.

An Chéad Chogadh Domhanda agus Éirí Amach Mór na nArabach

Tagairtí
Polaiteoirí na hIaráice
Básanna i 1933
Daoine a rugadh i 1885
Ailt le téacs san Araibís
Armas

Is éard is armas ann ná dearadh amhairc araltach  ar sciath , forchóta, nó tabard (is baill éadaigh sheachtracha iad an dá cheann deiridh). Is é an t-armas ar sciath an ghné lárnach den samhaltán armais iomlán, comhdhéanta de sciath, tacaíochtaí, suaitheantas, agus mana . Go traidisiúnta, armas uathúil do dhuine aonair, teaghlach, stát, eagraíocht, scoil nó corparáid. Is ón gcur síos ar an mball éadaigh meánaoiseach iomlán ''forchóta'' a úsáidtear sa chomhrac nó san ullmhúchán don chomhrac, a thagann an téarma 'armas' féin ina gcuirtear síos ar an dearadh araltach. 

Is bailiúcháin de go leor arm iad rollaí arm, agus ó na céadta bliain ó shin, tá siad ina bhfoinse faisnéise don phobal a léiríonn agus a rianaíonn an bhallraíocht  ballraíocht teaghlaigh uasal, agus dá bhrí sin a ghinealas thar thréimhse ama.

Stair

Tagairtí
Rapcheol Gaeilge

Feinimeán sa cheol Gaeilge is ea an Rapcheol Gaeilge.

D'fhéadfaí daoine éagsúla go leor ón traidisiún béil a áireamh, Seosamh Ó Guairim, Gearóid Mac Lochlainn agus eile.

Rapálaithe

Seo liosta de roinnt de na rapálaithe Gaeilge. Sainmhíniú leathan atá in úsáid anseo - ach tá ar a laghad beagán Gaeilge canta acu seo.

 MC Muipéad (agus an Hideous Penguin)
 Kneecap
 Súil Amháin
 Oisín Mac
 Rubberbandits
 Róisín Seoighe
 IMLÉ rap /hip hop ar Éad nó Do Chuid Jeans 
 GMC beats (Gary Mac) agus Bubba Shakespeare Aaron Carroll - ardchaighdeán léiriúcháin stiúdio, Gaeilge bhunúsach
 Tebi Rex, ar ón bhfocal Gaeilge teibí a thagann a n-ainm, an rian Fear Lasta Lampaí
 Ush Mush
 Fay'd
 Ribe Róibéis
 Sello
 Beoman
 Tura
 Deoraí
 Griogar Labhraidh
 Craic Boi Mental
 Hazey Haze (Is Mise)
 Dream ag Another Love Story - Conas atá tú? Tá mé go maith.
 Fear as Baile Átha Cliath a dúirt gurbh é an t-aon duine as BÁC a rinne rapáil i nGaeilge.
 Rud saghas hipíúil ar youtube agus baint ag muisiriúin agus Ceilteachas leis b'fhéidir?
 MC Ophelia (Ar Imeall) físeán bainte aici.
 She loves Calpol
 Mory - rian breá Gaeilge é Rógaire - https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4
 Blue Niall - New Celtic Flow ft Celaviedmai (Official Music Video) | Dearfxch TV https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE
 Durtburd - Soilse Sráide 15.13 https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=6h_A9_xbTUc
 Vúdú, i gCorca Dhuibhne
 David James McCallum https://corvid.bandcamp.com/track/idfc
 Bhíodh JJ ó Kneecap ag rapáil faoin ainm stáitse "Vigilante" freisin
 Aeons agus Séamus Barra
 An Aois Nua (dub), Chilli Flake, Mory
 Aron Ó Súileabháin - rapálaí óg iarthar Dhuibhneach a bhíonn ar stáitse le Súil Amháin

Aistriúcháin/athleaganacha
 Des Bishop 
 Colm Ó Broin
 TG Lurgan ː rinné siad leagan d'amhrán Lil Nas X agus ceann le Macklemore
 Eoin MC le roinnt aistriúchán ar amhráin Bhéarla Seo mo Spás

Lucht an Chúpla Focal
 Versatile
 This Side Up
 Denise Chaila

Féach freisin

 Seinnliosta den Hip Hap Gaelach de chuid Oisín Mac Giolla Bhríde

Tagairtí 

Rapcheol
An Ghaeilge
Maitrís eachtarcheallach

Sa bhitheolaíocht, is líonra tríthoiseach í an mhaitrís eachtarcheallach ( MEC) atá comhdhéanta de mhacramóilíní agus mianraí eachtarcheallacha, mar shampla collaigin, einsímí,  gliceapróitéiní agus hiodrocsapaitít a sholáthraíonn tacaíocht struchtúrach agus bithcheimiceach do na cealla máguaird.    Toisc gur tháinig ilcheallacht chun cinn go neamhspleách i  ginealaigh éagsúla ilcheallacha, athraíonn comhdhéanamh MEC idir struchtúir ilcheallacha; áfach, is feidhmeanna coitianta den MEC iad cillghreamaitheacht , cumarsáid agus difreáil ó chill go cill. 

Sna hainmhithe, airítear leis an mhaitrís eachtarcheallach an  an mhaitrís scáineach agus an scannán bunaidh .  Tá maitrís scáineach i láthair idir cealla ainmhithe éagsúla (.i. sna spásanna idircheallacha). Líonann glóthacha  polaisiúicríde agus próitéiní snáithíneacha an spás scáineach agus gníomhaíonn siad mar mhaolaire comhbhrú i gcoinne an struis a chuirtear ar an MEC.  Is éard atá i scannáin bunaidh ná deascaidh de MEC ar a bhfuil cealla eipitéiliacha éagsúla. In ainmhithe, tá cineál MEC ag gach cineál fíocháin tacaíochta:  cuimsíonn snáithíní collaigine agus mianraí cnámh an MEC d' fhíochán cnámh; cuimsíonn snáithíní  mogallacha agus bonnsubstaintían MEC d' fhíochán  scaoilte ; agus is é fuilphlasma an MEC fna fola.

Tagairtí

Fíocháin
Anúna

Is grúpa ceoil é Anúna.  Bhunaigh an cumadóir Michael McGlynn an grúpa sa bhliain 1987.

Tagairtí 

Grúpaí ceoil
Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 1987
BMW

Is monaróir carranna sómasacha agus gluaisrothar Gearmánach é Bayerische Motoren Werke AG, giorraithe go dtí BMW. Is i München, an Bhaváir, an Ghearmáin atá ceanncheathrú an comhlacht.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 Suíomh Oifigiúil
 Cainéal BMW ar Youtube

BMW
Brandaí Carranna
Brandaí Gearmánacha
Johann Tetzel

Bráthair de chuid na nDoiminiceach ab ea Johann Tetzel c. 1465 – 11 Lúnasa 1519). 

Sa bhliain 1517, sheol Pápa Leo X  Tetzel go dtí an Ghearmáin le loghanna a dhíol chun airgead a thiomsú do Bhaisleac Pheadair na Róimhe. Tháinig Tetzel go Wittenberg srl ag díol loghanna.

Bhí Martin Luther ar buile. Chuala sé go raibh ardeaspaig Mainz ag fáil cuid mhaith airgid le cead a thabhairt do Tetzel na loghanna a dhíol sa Ghearmáin. Scríobh Luther go Mainz ach rinneadh neamhaird air.

Féach freisin 

 Doiminicigh
 Reifirméisean
 Logha

Tagairtí 

Sagairt Chaitliceacha
Reifirméisean
Básanna i 1521
Daoine a rugadh i 1465
Corn FIFA an Domhain 2022

Craobhchomórtais sacair is ea Corn FIFA an Domhain 2022. Beidh sé ar siúl i gCatar ón 20 Samhain go dtí 18 Nollaig 2022. Beidh 32 foireann idirnáisiúnta páirteach sa chomórtas. Is é seo an chéad uair dó bheith ar siúl i gCatar. Is é Catar an chéad tír Arabach a eagróidh Corn an Domhain.

Conspóidí

Dúshaothrú oibrithe

Teas

Margaíocht

Lógó 
Nocht FIFA an lógó do Chorn an Domhain 2022 i gCatar ar an 3 Meán Fómhair 2022.

Liathróid 
Adidas Al Rihla (GA: An Turas) is ainm don liathróid.

Fuaimrian

Sonóg 
La'eeb (GA: ) is ainm don tsonóg.

Cáiliú

Áiteanna fanachta

Staideanna 
Imreofar na cluichí in ocht staid i gcúig chathair i gCatar.

An comórtas

An tarraingt 
Rinneadh an tarraingt ar an 1 Aibreán 2022 in Doha, Catar.

Dáileadh na bhfoirne 

<small> Idir lúibíní tá an áit a bhí ag an bhfoireann ar rangú FIFA ar an 31 Márta 2022.

Grúpaí

Réiteoirí

Babhta na nGrúpaí

Grúpa A

Grúpa B

Grúpa C

Grúpa D

Grúpa E

Grúpa F

Grúpa G

Grúpa H

Babhtaí díbeartha

Ochtú ceannais

Ceathrú ceannaiss

Leathcheannaiss

Tríú háit

Cluiche ceannais
Augan

Is común í Augan () atá suite sa Département du Morbihan i réigiún na Briotáine in iarthuaisceart na Fraince.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 Suíomh Oifigiúil

Comúin sa Morbihan
Baud (Morbihan)

Is común í Baud () atá suite sa Département du Morbihan i réigiún na Briotáine in iarthuaisceart na Fraince.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 Suíomh Oifigiúil

Comúin sa Morbihan
Elias Lönnrot

Fileolaí, dochtúir agus luibheolaí Fionlannach ab ea Elias Lönnrot  (). Is fearr aithne air as eipic náisiúnta na Fionlainne a chruthú, Kalevala, (1835, méadaithe sa bhliain 1849), as bailéid ghearra agus ó dhánta liriceacha, a bailíodh ó thraidisiún béil na Fionlainne le linn roinnt turas san Fhionlainn, Cairéil na Rúise, Leithinis an Chólá agus sna tíortha Baltacha.

Tagairtí

Scríbhneoirí Fionlannacha
Básanna i 1884
Daoine a rugadh i 1802
Dealbhóireacht na hAthbheochana

Thosaigh an Dealbhóireacht an Renaissance san Iodáil i ndeireadh na Meánaoise, is é sin sa 14ú haois agus leath an ghluaiseacht ar fud na hEorpa ina dhiaidh sin. 

Bhí clú agus cáil ar na Gréigigh agus ar na Rómhánaigh de bharr a gcuid dealbh. De ghnáth bhí siad nocht. Ach i rith na Meánaoiseanna, stop daoine ag déanamh na ndealbh seo. Bhí éadaigh orthu i gcónaí agus cuireadh sna séipéil iad. I rith an Renaissance thosaigh na dealbhóirí ag déanamh aithrise ar stíl na nGréagach arís. 

I measc an dealbhóirí is iomráitíː Donatello, Michelangelo, agus Leonardo da Vinci.

Féach freisin 

 An Renaissance

Tagairtí 

An Athbheochan
Dealbhóireacht
15ú haois
Louisa Harland

Is aisteoir Éireannach í Louisa Harland. Is fearr aithne uirthi as páirt a ghlacadh mar Orla McCool sa tsraith teilifíse Derry Girls.

Go luath ina saol 
Rugadh i mBaile Átha Cliath í. Is as Tuaisceart na hÉireann do a hathair. Tá beirt deirfiúracha aici, Katie agus Ellie, agus is í Louisa an duine is óige. Fuair sí oiliúint in Mountview Academy of Theatre Arts i Londain.

Gairm bheatha

Sraitheanna teilifíse agus scannáin 
I ndiaidh an chéim a bhaint amach aici, thuill sí ról leanúnach mar Kayley sa tsraith teilifíse Love/Hate de chuid RTÉ a hAon. Ghlac sí páirt sna scannáin Standby (2014) le Rob Burke agus Lost in London (2017) le Woody Harrelson.

Sa bhliain 2017, fógraíodh go raibh ról tuillte aici mar Orla McCool, col ceathar Erin McQuinn (Saoirse-Monica Jackson) sa tsraith teilifíse Derry Girls de chuid Channel 4. Craoladh an chéad sraith i mí Eanáir, 2018, a bhfuair moladh mór ó na léirmheastóirí agus ón bpobal.

Ar an 26 Meitheamh 2020, rinne Harland agus a comhréaltaí Derry Girls sceitse le Saoirse Ronan le haghaidh RTÉ Does Comic Relief. Bronnadh an t-airgead a tuilleadh ón sceitse ar na daoine a ndeachaigh Paindéim COVID-19 chun dochair dóibh.

An Raidió 
I mí an Mhárta 2021, ghlac Harland páirt i ndrámaíocht raidió darb ainm Endless Second, le Theo Toksvig-Stewart, ar BBC Radio 4. I mí na Bealtaine sa bhliain céanna, bhí sí ar BBC Radio 4 arís ag glacadh páirte i gcóiriú úrscéil, Snowflake, le Louise Nealon.

Scannánliosta

Scannán

Teilifís

Dráma

Tagairtí 

Daoine beo
Aisteoirí
Mná Éireannacha
Frasaíocht

Sa mheitéareolaíocht, is éard is frasaíocht ann ná aon táirge de chomhdhlúthú gal uisce atmaisféarach a thagann faoi tharraingt imtharraingteach ó scamaill.  I measc na bpríomhfhoirmeacha frasaíochta tá ceobhrán, báisteach, flichshneachta, sneachta, millíní oighir, bogchlocha sneachta agus cloichshneachta . Tarlaíonn frasaíocht nuair a éiríonn cuid den atmaisféar sáithithe le gal uisce (ag baint amach bogthaise choibhneasta 100% ), ionas go comhdhlúthaíonn an t-uisce agus "frasaíonn" nó titeann sé. Dá bhrí sin, ní frasaíocht iad ceo nó ceobhrán ach collóidigh, toisc nach bhfuil an gal uisce comhdhlúite go leor chun frasú. Is féidir le dhá phróiseas, b'fhéidir ag gníomhú le chéile, a bheith ina chúis le haer a bheith sáithithe: an t-aer a fhuarú nó gal uisce a chur leis an aer. Cruthaíonn frasaíocht de réir mar a thagann braoiníní níos lú le chéile trí imbhualadh le braonta fearthainne eile nó le criostail oighir laistigh de scamall. Tugtar ceathanna ar thréimhsí gearra, diana báistí in áiteanna scaipthe.

Tagairtí
 
feiniméin mheitéareolaíochta
Scamaill, ceo agus frasaíocht
Cuibhreannas Idirnáisiúnta na nIriseoirí Iniúchta

Líonra domhanda neamhspleách de 280 iriseoir iniúchta agus os cionn 140 eagraíocht meáin thar níos mó ná 100 tír is ea Cuibhreannas Idirnáisiúnta na nIriseoirí Iniúchta, Crp. (CIII) (Béarla: International Consortium of Investigative Journalists, Inc.  (ICIJ),  Tá sé bunaithe i Washington, DC le pearsanra san Astráil, sa Fhrainc, sa Spáinn, san Ungáir, sa tSeirbia, sa Bheilg agus in Éirinn. 

Sheol an t-iriseoir Meiriceánach Charles Lewis an CIII i 1997 mar thionscnamh de chuid an Ionaid um Ionracas Poiblí (Center for Public Integrity),  agus é mar aidhm aige coireacht agus caimiléireacht idirnáisiúnta a nochtadh. Sa bhliain 2017, rinneadh eagraíocht iomlán neamhspleách de agus deonaíodh stádas neamhbhrabúis 501(c)(3) uirthi níos déanaí.

Tagairtí
Gníomhaireachtaí nuachta atá bunaithe sna Stáit Aontaithe
Bunachair shonraí duine ar líne
Eagraíochtaí a bunaíodh i 1997
Eagraíochtaí atá bunaithe i Washington, D.C.
Seitheanna nuachta
 bunaíochtaí 1997 i Washington, D.C.
Seachfhoinsiú thar lear
Páipéir Paradise
Páipéir Panama
Páipéir Pandora
Buaiteoirí Dhuais Pulitzer le haghaidh Iriseoireacht Mhínithe
Cuibhreannas Idirnáisiúnta na nIriseoirí Iniúchta
iriseoireacht iniúchta
Áine O'Gorman

Is imreoir sacar í Áine O'Gorman (a rugadh 13 Bealtaine 1989).is peileadóir Éireannach é a imríonn do chlub Shraith Náisiúnta na mBan Peamount United. Mar imreoir nó chun tosaigh, d’imir O’Gorman do UCD Waves roimhe seo agus chaith sé dhá shéasúr le club Sasanach FA WSL Doncaster Rovers Belles in 2011 agus 2012. 

I mí na Samhna 2015, fostaíodh O'Gorman mar thraenálaí pearsanta agus bhí sí ag bailiú aigead do carthanais.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1993
Daoine beo
Imreoirí sacair na hÉireann
Imreoirí sacair mná
Harriet Scott

Is imreoir sacair í Harriet Scott. Rugadh í ar 10 Feabhra 1993.Rugadh í in Reading, Sasana. Imríonn sí mar chosantóir don foireann náisiúnta Phoblacht na hÉireann agus don Birmingham City. Fuair sí an gradam  imreoir don imreoir idirnáisiúnta na mBan I 2018.

Rinne Scott a céad laithreas don foireann náisiúnta Phoblacht na hÉireann ag an Córn Cyprus in 2017 leis an buadh le 2-0 thar an Poblacht Czech.Thaining sí ina imreoir náisiúnta tabhacht faoin cóitseáil Colin Bell.

Tagairtí 
Harriet Scott (footballer) - Wikipedia
Daoine a rugadh i 1993
Daoine beo
Imreoirí sacair
Eve Badana

Is imreoir sacair í Eve Badana. Rugadh í ar an 9 Iúil 1993. D'imir Eve do Cathair Corcaigh agus í ag freastal ar Coláiste na hOllscoile Corcaigh. Bhí Eve mar imreoir ar fhoireann náisiúnta Ceanada faoi 17 sacair ag an 2010 FIFA  faoi 17 Corn Domhanda na mban ach bheartaigh sí chun imirt do fhoireann sacair mná na hÉireann ag leibhéal sinsearach. Bhuaigh sí a céad caipín do Éire i Feabhra 2012.

Saol a óige 
Is as Contae Thír Eoghain, Tuaisceart Éireann, máthair Badana, agus chuaigh sí ar imirce go Ontario tar éis di staidéar a dhéanamh i mBéal Feirste. Bhuail sí le hathair Tagálaigis Badana ansin. Tá deartháir amháin agus deirfiúr amháin ag Badana.

Gairm Chlub s'aici 
Bhí Badana ina chaptaen ar a foireann áitiúil Unionville Milliken SC, ansin chuaigh sé isteach i Toronto Lady Lynx áit a raibh sí ainmnithe freisin mar chaptaen agus chabhraigh an fhoireann Faoi-20 cáiliú do na cluichí ceannais Super Y-League 2010. In 2011, d'aontaigh sí scoláireacht chuig Ollscoil Drexel. Sa chéad séasúr de Badana i sacar an choláiste ainmníodh í ar fhoireann All-Rookie Chumann Lúthchleas Gael (CAA) agus freisin ar an Dara Foireann na Comhdhála Uile.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1993
Daoine beo
Imreoirí sacair na hÉireann
Imreoirí sacair mná
Denise O'Sullivan

Is imreoir sacair í Denise O' Sullivan (a rugadh ar 4 Feabhra 1994.) Is as Corcaigh í. Is í an páiste is óige de naonair. Imríonn sí lár páirce do Phoblacht na hÉireann agus do chlub Méiricéanach, North Carolina Courage.

Saol luath 
Rugadh í i gCorcaigh agus d'fhás sí suas i Cnoc na hAoine. D'fhoghlaim O'Sullivan peil a imirt ar na sráideanna lena siblíní. Tá sí an paist is óga as naíonar.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1994
Daoine beo
Imreoirí sacair na hÉireann
Imreoirí sacair mná
Megan Walsh

Is imreoir sacair gairmiúl í Megan Laura Walsh (rugadh sí ar an 12ú lá de Samhain 1994). 

Tá sí mar chúl baire do Brighton & Hove Albion ó Super League na mBan agus Poblacht na hÉireann. D'imir sí do 'Aston Villa Academy'. 

Rinne sí an athrú ó Sasana - áit a d'imir sí faoi aois - go dtí foireann sacair poblacht na hÉireann i 2021. D'imir sí a céad cluiche i mí Feabhra 2022, i gcoinne na Rúise.

Gairm club 
D'imir sí le Aston Villa LFC mar cúl baire ó 2011 go dtí 2013 ( aois; 17-19), ansin d'athraigh sí chuig Everton LFC ó

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1994
Daoine beo
Imreoirí sacair na hÉireann
Imreoirí sacair mná
Jamie Finn

Peileadóir de chuid Chumann na hÉireann is ea Jamie Finn (a rugadh 21 Aibreán 1998) a imríonn do chlub Chraobh na mBan FA Birmingham City agus Foireann sacair ban na hÉireann.Tá sí in ann imirt i gcosaint nó i lár na páirce.

Gairmthreoir 

 Rugadh Jamie i mBaile Átha Cliath ach d'fhás sí aníos i Swords ( lasmuigh den baile).
 D'imir sí sacair leis an bhfoireann "Swords Manor" go dtí go raibh uirthi fágáil de bharr rialacha ag baint le peil inscne- meascaithe.
 In 2016 chaith Finn tamall gairid i sacar an choláiste le Florida Gulf Coast Eagles, áit ar dhearbhaigh a cóitseálaí Jim Blankenship: "Is buaiteoir liathróide den scoth é Jamie agus beidh a cumas imirt ar feadh an chúllíne agus i lár na páirce ina sócmhainn iontach dúinn".
 Rinne sí ionadaíocht roimhe seo ar Shelbourne ina ceantar dúchais i mBaile Átha Cliath.

Tagairtí 
Sacar - Vicipéid (wikipedia.org)

Daoine a rugadh i 1998
Daoine beo
Daoine as Baile Átha Cliath
Imreoirí sacair mná
Imreoirí sacair na hÉireann
PayPal

Is cuideachta teicneolaíochta airgeadais Meiriceánach é PayPal Holdings, Inc.

Naisc sheachtracha

Tagairtí

Airgeadas
Cuideachtaí liostaithe‎
Láithreáin gréasáin
Timthriall Hampson–Linde

Is próiseas é an Timthriall Hampson-Linde chun gás a leachtú, go háirithe le haghaidh aerdhealaithe. Chomhdaigh  William Hampson agus Carl von Linde go neamhspleách le haghaidh paitinní den thimthriall i 1895: Hampson an 23 Bealtaine 1895 agus Linde an 5 Meitheamh 1895.    

Thug an Timthriall Hampson-Linde fuarú athghiniúnach isteach, córas fuaraithe d'aischothú dearfach.  Ceadaíonn socrú an teasmhalartóra dearbhtheocht dhifriúil (m.sh. 0.27 °C/atm J–T fuaraithe le haghaidh aer) chun dul níos faide ná céim amháin fuaraithe agus is féidir leis na teochtaí ísle a bhaint amach a theastaíonn chun gáis “seasta” a leachtú.

Ní hionann timthriall Hampson-Linde agus timthriall Siemensach amháin sa chéim leathnaithe. San Timthriall Siemens, cé go bhfuil an gás ag déanamh obair sheachtrach chun a theocht a laghdú, braitheann an Timthriall Hampson-Linde go hiomlán ar an éifeacht Joule-Thomson; tá sé de bhuntáiste aige sin nach dteastaíonn aon chodanna gluaiste ón taobh fuar den ghaireas fuaraithe.

An timthriall 

Leanann an timthriall fuaraithe ar aghaidh i roinnt céimeanna:
 Comhbhrúitear an gás, próiseas a chuireann fuinneamh seachtrach isteach sa ghás, chun an méid atá ag teastáil le haghaidh an timthrialla a chríochnú. Tugann paitinn SAM Linda sampla leis an taobhbhrú íseal de 25 atmaisféar caighdeánach (370 psi; 25 bar) agus taobhbhrú ard de 75 atmaisféar caighdeánach (1,100 psi; 76 bar).
 Fuaraítear an gás ardbhrú ansin tríd an ngás a thumadh i dtimpeallacht níos fuaire; cailleann an gás cuid dá fhuinneamh (teas). Tugann sampla paitinne Linde sampla de sháile ag 10 °C.
 Tá an gás ardbhrú fuaraithe tuilleadh le teasmhalartóir frithshreibhe; fuaraíonn an gás níos fuaire a fhágann an chéim dheireanach an gás atá ag dul go dtí an chéim dheireanach.
 Fuaraítear an gás tuilleadh tríd an ngás a chur trí oirifís Joule-Thomson (comhla forbartha); tá an gás ag an mbrú níos ísle anois. 
 Tá an gás ísealbhrú anois ar a theocht is ísle sa timthriall reatha.
 Comhdhlúthaíonn cuid den ghás agus déantar táirge aschuir de.
 Dírítear an gás ísealbhrú ar ais chuig an teasmhalartóir frithshreibhe d'fhonn an gás níos teo, ag teacht isteach, ardbhrú a fhuarú. chun an gháis níos teo, ag teacht isteach, ardbhrú a fhuarú. 
 Tar éis dó anteasmhalartóir frithshreibhe a fhágáil, tá an gás níos teo ná mar a bhí sé ar a a theocht is ísle, ach níos fuaire ná mar a thosaigh sé amach ag céim 1. 
 Seoltar an gás ar ais chuig an gcomhbhrúiteoir, measctha le gás smididh te isteach (chun táirge comhdhlúite a athsholáthar), agus cuirtear ar ais chuig an gcomhbhrúiteoir é chun turas eile a dhéanamh tríd an timthriall (agus éirí níos fuaire fós).

I ngach timthriall tá an glanfhuarú níos mó ná an teas a chuirtear leis ag tús an timthrialla. De réir mar a théann an gás níos trí níos mó timthriallta agus de réir mar a éiríonn sé níos fuaire, bíonn sé níos deacra teocht níos ísle a bhaint amach ag an gcomhla forbartha.

Tagairtí
Timthriallta teirmidinimiciúla
Crióiginic
Gáis thionsclaíocha
1895 san eolaíocht
1895 sa Ghearmáin

Teirmidinimic
Gáis
1895
Tomás Ó Máille

Ba é Tomás Ó Máille an chéad Ollamh le Gaeilge i gColáiste na hOllscoile Gaillimh ó 1909 go lá a bháis i 1938 (30 Márta 1880 - 15 Eanáir 1938). Bhí sé ar dhuine de mhór-scoláirí Gaeilge a linne.

Beatha 
Saolaíodh an Máilleach do theaghlach rathúil i nGleann an Mháma i gConamara in 1880. Bhain sé céim B.A. Ollscoil Ríoga na hÉireann amach sa Cheiltis, sa Bhéarla agus sa Mhata-fisic i 1905.  Oileadh é ansin i Manchain (bronnadh MA air ansiúd), Learpholl, Baden, Beirlín, agus Freiburg, áit ar bronnadh dochtúireacht Ph.D air sa bhliain 1909.

Teangeolaí 
Ó 1928 ar aghaidh, chruthaigh an Máilleach na céadta taifeadadh fuaime de chainteoirí Gaeilge as Connacht agus as an gClár, agus chuidigh le bailitheoirí agus scoláirí eile taifeadtaí a dhéanamh.

Poblachtánach 
Ó 1917 go 1920 bhí sé ina eagarthóir ar An Stoc.

Thacaigh an Máilleach leis na hÓglaigh agus le Colún Reatha Chonamara Thiar. Aithnítear go bhfuil oidhreacht spleodrach Uí Mháille ar chomhchéim le hoidhreacht a chomhghuallaithe i gCogadh na Saoirse, na h-intleachtóirí radacacha agus ceannairí an chultúir agus na polaitíochta, ina measc a chara Pádraig Mac Piarais agus na fir léinn Tomás Mac Donncha agus Éamon de Valera.

Pearsanta 
Phós sé Eibhlín Ní Scannláin ón bhFearann Fuar, Co. Chiarraí..  Ni raibh sé 58 bliain d'aois nuair a d'éag 15 Eanáir 1938.

Féach freisin 

 An Stoc

Naisc sheachtracha 

 Cartlann Uí Mháille in Ollscoil na Gaillimhe

Tagairtí 

Básanna i 1938
Daoine a rugadh i 1880
Scoláirí agus lucht acadúil na hÉireann
Scolairí an Léinn Cheiltigh
Daoine as Contae na Gaillimhe
Teangeolaithe Éireannacha
John Fetterman

Is polaiteoir Meiriceánach agus seanadóir toghaí SAM as Pennsylvania é John Karl Fetterman (rugadh 15 Lúnasa, 1969). Is ball é den Pháirtí Daonlathach, agus bhí sé ina 34ú leifteanant gobharnóir ar Pennsylvania ó 2019 i leith. Roimhe sin bhí sé ina mhéara ar Braddock ó 2006 go 2019.  Is é Fetterman an buaiteoir i dtoghchán Sheanad na Stát Aontaithe 2022 i Pennsylvania, ag fáil an ceann is fearr ar a gcéilí comhraic Poblachtach Mehmet Oz . 

Ag tosú ar a ghairm bheatha ghairmiúil sa tionscal árachais, rinne Fetterman staidéar ar airgeadas ag Albright College agus thuill sé MBA ó Ollscoil Connecticut. Ina dhiaidh sin, chuaigh sé le AmeriCorps agus bhain sé céim Mháistir i mBeartas Poiblí amach ó Ollscoil Harvard. Thug seirbhís Fetterman le AmeriCorps go Braddock é, áit ar bhog sé in 2004 agus toghadh é ina mhéara an bhliain dár gcionn. Mar mhéara, d’fhéach Fetterman leis an iar-bhaile cruach a athbheochan trí chláir ealaíne agus óige.

Sheas Fetterman do shuíochán Seanad Pennsylvania i 2016, ag críochnú sa tríú háit i dtoghchán tosaigh na nDaonlathach. Sheas sé le haghaidh leifteanant - ghobharnóir Pennsylvania in 2018, ag bhuaigh sé ar réimse iarrthóirí a chuimsigh an sealbhóir Mike Stack i dtoghchán tosaigh na nDaonlathach,  agus bhuaigh sé an toghchán ar an nGobharnóir reatha Tom Wolf .  Le linn a thréimhse oifige, thuill Fetterman aird náisiúnta ar a chuid iarrachtaí an chnáib a dhéanamh dleathach ar fud an stáit agus ar éilimh bhréagacha an Uachtaráin Donald Trump i leith calaois toghcháin i Pennsylvania a shéanadh.

Tagairtí
Daoine beo
Daoine a rugadh i 1969