Caomhnú an chomhshaoil

Is éard atá i gceist le caomhnú an chomhshaoil (nó cosaint na timpeallachta) ná cosaint is leasú acmhainní an domhain (plandaí, ainmhithe, aer, uisce, talamh, mianraí is fuinneamh) don am le teacht. (Chlúdódh sainmhíniú níos leithne dearadh na timpeallachta nó fiú cosaint dhaonnúil agus chaomhnú oidhreachta). 

Leis an gcomhshaol is mó a luaitear an téarma. Mar shampla, sa Straitéis Caomhnaithe Dhomhanda (1980) fógraíodh go raibh gá le caomhnú na n-acmhainní beo is na héagsúlachta géinití ar mhaithe le próisis riachtanacha eacnamaíochta agus inbhuanaitheacht speiceas is éiceachóras. 

Is gá go leanfaidh stoc inmharthana speicis ainmhithe is plandaí, aer glan is uisce íon inólta, agus ithir thorthúil. 

Is gá go gcaomhnófar áilleacht an nádúir is an chomhshaoil i gcoitinne freisin, mar bhunús spioradálta an duine anois agus sna glúine le teacht.

Ar an 6 Samhain gach bliain, ceiliúrtar an Lá Idirnáisiúnta um Chosc Dhúshaothrú an Chomhshaoil sa Chogaíocht agus sa Choinbhleacht.

Caomhnú Chomhshaoil

Ní minic go gceapann formhór na ndaoine faoin gcaomhnú chomhshaoil i gcoitinne. Ach is rud an-thábhachtach le smaoineamh faoi níos minice. Is dócha go bhfeiceann tú foilseacháin, gréasáin ar an idirlíon, óráidí ó pholaiteoirí cáilúla a labhraíonn faoin dtimpeallacht nádúrtha agus conas é a chaomhnú - áfach, faraor, roghnaíonn go leor daoine chun neamhaird a dhéanamh air seo mar gheall ar fáthanna nach féidir liom féin a thuiscint. B´fhéidir nach maith leo a bheith ag smaoineamh faoi mar ní cheapann siad go mbeidh éifeacht aige orthu féin, ach tá an cearr orthu faoi sin, go deimhin. Tá a lán speicis ag éirí i mbaol mar gheall ar an t-athrú aeráide dhomhanda. Agus go luath go leor, beidh éifeacht mór aige ar dhaoine freisin (bailte tuilte, srl).

Tá éifeacht mór ag an dtéamh dhomhanda ar a lán speicis - mar shampla: béir bána, piongain, réinfhianna, sionnaigh artacha, mic tíre, buafa, agus a thuilleadh. Tá timpeallachtaí na hainmhithe seo ag éirí níos teo is níos teo, agus nach mbíonn siad in ann go leor bia a bhailliú, baile sábháilte a bheith acu, nó saol maith a bheith acu ar fad.  Nuair a bhíonn daoine ag bruscar, bíonn siad ag ranníocadh chun ainmhithe a mharú chomh maith - go háirithe éisc agus éin. Tabhair cúnaimh do na hainmhithe seo is ná bí ag bruscar. 

Is í an talmhaíocht ceann de na foinsí is measa de dhamáiste ar an gcomhshaol nádúrtha. Mar gheall ar cheimiceáin a úsáidtear chun an talamh a thorthú agus níos mó, tá droch-éifeacht ag an bhfeirmeoireacht ar an gcomhshaol. Áfach is féidir é seo a athrú. Má úsáidimid modhanna nádúrtha chun an talamh a thorthú (agus chun rudaí eile a dhéanamh) is féidir linn cosc a chur air seo. 

Gné thábhachtach eile is gá dúinn a mheasadh ná truaillitheacht. Is rud uafásach é an truaillitheacht, ceann de na rudaí is uafásaí don timpeallacht nádúrtha. Nuair a thruaillíonn daoine nó (níos tábhachtaí fós) comhlachtaí agus/nó monarchana, ligeann sé sin do ghásanna contúirteacha ár n-atmaisféar a iontráil - rud a mharaíonn níos mó ná seacht milliún daoine go bliantúil! Rud tábhachtach eile a ranníocann don truaillitheacht ná gluaisteáin. Úsáideann formhór na daoine (i dtíortha forbartha) a ngluaisteáin gach lá, chun siopadóireacht a dhéanamh, taisteal, turais bóthair, agus araile, ach an raibh a fhios agat gur rudaí díreach uafásacha iad don gcomhshaol? In ionad gluaisteáin traidisiúnta a úsáid, is féidir gluaisteáin leictreacha nó feithicil eile (ar nós rothair) fiú a úsáid. Agus má roghnaíonn tú chun é seo a dhéanamh, bíodh a fhios agat go bhfuil tú ag cabhrú go MÓR lenár gcomhshaol agus nach rud míshuntasach nó beag é an rud atá á dhéanamh agat. 

Is fadhb ollmhór é an ródhaonrathas freisin, agus tá droch-éifeacht aige ar an éiceachóras agus ar an gcomhshaol ar fad. Nuair a bhíonn an iomarca daoine (nach bhfuil cónaí orthu in áit amháin) ann, bíonn éifeacht air sin ar an bhfiántas, áit a bhíonn ainmhithe fós beo is faoi bhláth ann, is é an riachtanas do bhailte nua (mar gheall ar an ródhaonrathas) mar chúis de dhífhoraoisitheacht, ar an drochuair. Agus (mar is féidir le héinne a fheiceáil), nuair a tharlaíonn sé sin, cailleann ainmhithe a ngnáthóga agus ní bhíonn aon áit acu le maireachtáil ann. Uaireanta, mar gheall air sin, faigheann siad bás. Más mian leat bogadh amach faoin tuath, nó ar shiúl ón gcathair, srl: 1. Ceannaigh teach a bhfuil tógtha cheana 2: Bain úsáid as suíomh folamh nach bhfuil aon fhórais nó ainmhithe ann (áit gur dóigh nach cuid suntasach den éiceachóras é). An rud céanna leis an truaillitheacht, bíodh a fhios agat go bhfuil tú ag tabhairt an-chúnaimh don gcomhshaol agus don éiceachóras. 

Tá eolas ag cách ar an bhfiach. Feiceann tú seilgearí ar líne ag ¨posing¨ do phictiúir le hainmhithe marbha, agus ar an corruair, maraíonn daoine ainmhithe atá i mbaol, cosúil le heilifintí, leoin, liopard, tíogair, béir bána, agus a lán speicis eile, agus ceann de na rudaí is measa: bíonn bród orthu as! Is rud uafásach mídhaonnachtúil é an fiach ar fad, i mo thuairimse pearsanta féin, mar is féidir leat aon bhia is maith leat a fháil ó shiopaí agus áiteanna eile (fiú má tá easpa airgid agat). Ach ní féidir a shéanadh ach gur rud uafásach é maraíocht na hainmhithe atá i mbaol, nó atá a ndaonra á laghdú go suntasach. Nuair a cheapann daoine faoi maraíocht na bhfianna, ceapann siad go bhfuil sé ceart go leor mar tá fadhb ródhaonrathas acu - bhuel, ní cheapann siad faoinár bhfadhb ródhaonrathas féin! Tá 7.8 BILLIÚN daoine ar domhan faoi láthair, a mhéadaigh ó 1.86 billiún ón mbliain 1922, sin ródhaonrathas duitse! Agus i gcomparáid leis sin, níl ach 30 milliún fianna ar domhan anois. Maidir le hainmhithe atá i mbaol, má mharaíonn tú na hainmhithe sin, is léir go bhfuil ainmhithe eile á mharú agat ag an uair céanna mar gheall ar easpa cuid tábhachtach den éiceachóras nádúrtha. 

Gach rud ráite, déan do pháirt chun ár dtimpeallacht nádúrtha agus ár bhfiadhúlra a chosant.

Féach freisin
 Comhshaolachas
 Gníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil
 Bainistíocht acmhainní an chomhshaoil
 Timpeallacht

Tagairtí

Comhshaolachas