joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Ernst Abbe

Fisicí a saolaíodh in Eisenach na Gearmáine ab ea Ernst Abbe (23 Eanáir 1840 – 14 Eanáir 1905). Réitigh sé matamaitic na lionsaí sa mhicreascóp. Uaidh seo bhí sé in ann, i gcomhar le Otto Schott, lionsaí den chaighdeán is airde a tháirgeadh i gcomhair taighde san eolaíocht. Ina phairtnéir le Carl Zeiss ina chomhlacht cáiliúil optaice siúd, ina úinéir air tar éis bhás Zeiss i 1888.

Daoine a rugadh i 1840
Básanna i 1905
Ceapadóirí Gearmánacha
Fisiceoirí Gearmánacha
Aberfan

Baile beag i gceantar mianach guail i Merthyr Tudful sa Bhreatain Bheag is ea Aberfan. Tharla tubaiste ann ar an 21 Deireadh Fómhair 1966 nuair a shlog maidhm talún d'fhuíoll mianadóireachta scoil is tithe: maraíodh 144 duine, 116 páiste ina measc.

Bailte na Breataine Bige
Abhac bán

Réalta bheag dhoiléir ag druidim chun deireadh a héabhlóide is ea abhac bán. Timpeall 1.4 oiread mhais na Gréine i gcás gach cinn atá ar eolas. Réalta mharbh atá tite isteach uirthi féin, timpeall trastomhas an Domhain, ionas go bhfuil sí buanaithe, a cuid leictreon mar ghás caillte, le brú a chothromaíonn a fórsa imtharraingthe.

Damhna dorcha
Réaltaí
Abhacád

Crann síorghlas a fhásann 18 m ar airde, clúdaithe le faireoga ola cumhra, is ea an abhacád. Meastar go bhfuil sé dúchasach do Mheiriceá Láir. Na duilleoga ubhchruthach leathrúil; na bláthanna 2 cm ar leithead, scothghlas/bán sémhaothánach; na caora piorra-chruthach leathrúil, ag fás suas le 15 cm ar fhad, glas, buí nó scothchorcra, le bia ramhar scothbhuí/glas inite timpeall ar chloch mhór amháin iontu. Saothraítear ar scála ollmhór é i gcuid mhaith réigiún teo cosúil le Meicsiceo is tíortha na Meánmhara. Is lú tomaí na crainn shaothraithe ná na crainn nádúrtha, le torthaí ar dhathanna is méideanna éagsúla a aibíonn ag tréimhsí éagsúla i rith na bliana.

Crainn

 
Crainn
Dathanna
Ábhair ghuaiseacha

Ábhair shaorga, den chuid is mó, ar féidir go mbeidh iarmhairtí dochracha acu ar shláinte daoine. Má chuirtear de láimh iad go mícheart, éillíonn is truaillíonn siad an comhshaol. Samplaí is ea ábhair thocsaineacha, miotail throma (cosúil le luaidhe, mearcair, caidmiam), fuíoll radaighníomhach ó stáisiúin núicléacha is déanamh arm núicléach. Is ábhar imní maidir leis an gcomhshaol is sláinte daoine i gcuid mhaith tíortha cur de láimh na n-ábhar seo.

Sábháilteacht
Ábhar cliste

Is é ata in ábhar cliste ná ábhar a fhreagraíonn ar bhealach sainiúil meicniúil do thruicear ar leith. Athrú brú, teochta, réimse leictrigh nó réimse mhaighnéadaigh a fhéadfaidh a bheith mar thruicear. Athrú i méid, cruth, righneas, dath, trédhearcacht nó poitéinseal leictreach a fhéadfaidh a bheith mar fhreagairt. 

Is miotail iad cóimhiotail cruthchuimhne (SMA) a fhilleann ar a mbunchruthanna déanta nuair a théitear iad. Rinneadh aeróga satailítí as SMAs agus nuair a sheoltar sruth leictreach tríothu len iad a théamh, leathann siad amach ina n-aeróga feidhmeacha. Baintear feidhm as criostail chliste, a ghineann comhartha leictreonach nuair a dhíchumtar iad, mar bhraiteoirí. Athraíonn cinn eile a ndath nuair a athraíonn an teocht, agus is féidir iad a úsáid mar rabhaidh. Tá ceimicí cliste a leathnaíonn nó a chrapann mar fhreagairt ar chomhartha leictreach, agus is féidir iad a úsáid mar mhatáin shaorga. Is féidir leachtanna cliste, a théachtann nuair a chuirtear réimse maighnéadach i bhfeidhm orthu, a úsáid chun creathanna i meaisíní a mhaolú, nó mar chosaint i réigiúin a fhulaingíonn creathanna talún.

Ábhair chliste
Ábhar inbhithmhillte

Aon ábhar is féidir a dhianscaoileadh trí phróisis nádúrtha, lobhadh miocróbach go príomha, chun a chomhábhair a chur ar fáil taobh istigh den éiceachóras. Tá cuid mhaith ábhar nua-aoiseach neamhinbhithmhillte, agus mar sin carnann siad san éiceachóras.

Féach freisin 
 Bithdhíghrádú

Éiceachórais
Bóchoinneal

Débhliantóg a fhásann 20-120 cm ar airde is ea an bhóchoinneal nó an ghairleog fáil. Alliaria petiolata a hainm eolaíochta. Dúchasach don Eoraip is an Áise. A duilleoga bánghlas croíchruthach, ceann bláthanna beaga bána i gcruth croise. Boladh na gairleoige as an bplanda, nuair a bhrúitear é go háirithe. Faightear i bhfáil sceach í.

Plandaí
Cloch an Mhíle

Baile suite i gContae Thiobraid Árann ab ea Cloch an Mhíle.

Contae Thiobraid Árann
Crois na Rae

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Crois na Rae.

Contae Thiobraid Árann
An Chúirt Dóite

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í an Chúirt Dóite.

Contae Thiobraid Árann
An Chloichín

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í an Chloichín nó Cloichín an Mhargaidh. 

Contae Thiobraid Árann
Cluain Ultaigh

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í Cluain Ultaigh.

Contae Thiobraid Árann
Glaise an Ghuail

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í Glaise an Ghuail.

Contae Thiobraid Árann
Cuilleann, Contae Thiobraid Árann

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Cuilleann.

Contae Thiobraid Árann
Cill Síoláin

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í Cill Síoláin (nó Cill tSíoláin).

Contae Thiobraid Árann
Gerardus 't Hooft

Fisicí a rugadh i nDen Helder na hOllainne is ea Gerardus 't Hooft (1946-). Bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice le Martinus Veltman i 1999 as a thaighde ar struchtúr candamach na n-imoibrithe leictrealaga. D'fhoilsigh sé In Search of the Ultimate Building Blocks (Sa Tóir ar na Brící Bunúsacha Tógála, 1995), agus le Wei Chen, Introduction to General Relativity (Buntús na Coibhneasachta Ginearálta, 2001).

Hooft, Gerardus
Hooft, Gerardus
Daoine beo
Acanthus

Planda le duilleoga tiubha colgacha is ea Acanthus (Gaeilge: An tAcantas)  
Tá sé á mhúnlú nó á shnoí mar mhaisiúchán ó aimsir na nGréagach sa 5ú céad RC. Cuireadh ar mhullach colún Corainteach é.

Sanasaíocht
Maítear go minic gur mhion-charachtar i miotaseolaíocht na Gréige í Acanthe (Gréigis:Ἀκάνθα nó Akantha), agus go raibh a meiteamorfóis freagrach as ainmniú na bplandaí Acanthus. De réir an mhiotais seo, bhí Acantha ina nimfeach agus bhí Apalló i ngrá léi. Diúltaigh Acanthe dó áfach agus scríob sí a aghaidh nuair a rinne sé le banéigean di. Mar thoradh air sin, d'athraíodh ó bhonn í isteach ina planda le duilleoga spíonacha.

Speicis roghnaithe 
Acanthus balcanicus Heywood & I.Richardson (Syn. Acanthus hungaricus (Borbás) Baenitz, Acanthus longifolius Host)
Acanthus dioscoridis Willd.
Acanthus ebracteatus Vahl;>; Tarlaíonn sé seo speiceas san Áise Theas, lena n-áirítear Brúiné Dárasalám, an tSín, Taiwan Theas, an India, an Mhalaeisia, Na hOileáin Fhilipíneacha, Singeapór, An Téalainn, Vítneam, an Chambóid, agus an Indinéis. I Astraláise tá sé le fáil i oirthuaisceart Astráil, thiar thuaidh Astráil, Nua-Ghuine Phapua, agus na hOileáin Sholamón. 
Acanthus eminens C.B.Clarke;Nádúrtha san Afraic thrópaiceach.
Acanthus hirsutus Boiss.
Acanthus ilicifolius L.;>; Nádúrtha san India agus Srí Lanca
Acanthus mollis L.;>; Nádúrtha san Eoraip Mheánmharaca
Acanthus montanus T.Anders.; Nádúrtha in Iarthar agus Láir na hAfraice, ó Ghána san iarthar go dtí Angóla agus Poblacht Dhaonlathach an Chongó.
Acanthus pubescens Thomson ex Oliv.; Alternative name for A. polystachyus (EOL.org)
Acanthus polystachyus Delile; native to Burundi, Rwanda, DRC, Uganda, Sudan, Ethiopia, Kenya, Tanzania.
Acanthus spinosus L.
Acanthus syriacus Boiss.

Saothrú agus úsáidí 

Fástar roinnt speiceas, mar phlandaí ornáideacha, go háirithe   A. balcanicus ,   A. spinosus  agus   A. mollis .

Baineadh úsaid as duilleoga acantas ar bhonn aeistéitiúil don Chaipiteal (sé sin, ball mullaigh den cholún nó den phiara ar a bhfuil an taibhléadan nó stua ina luí) san Ord Corantach. Tagann an téarma 'Caipeateal' ón Laidin capitellum, a chiallaíonn 'ceann beag'. Ceann de 5 phríomhord na hailtireachta clasaicí is ea an tOrd Corantach.

Tagairtí

Plandaí
Sátan

Is é Sátan ainm amháin ar áibhirseoir mór an chine dhaonna de réir na críostaíochta. 

De réir traidisiún Críostaí, bhí Sátan uair amháin ina aingeal cherub, ach mar gheall ar a sotalach, reibiliúnaigh sé i gcoinne Dé, agus de réir mar a caitheadh pionós as neamh in éineacht leis na haingil a chuaigh leis ina éirí amach. 

Baineann an uimhir 666 leis de réir an Bhíobla.[tagairt de dhíth]
Is bréagadóir é an diabhal.

An tOsnádúr
Críostaíocht
Aingil
Deamhain
Déithe
An Doladh

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é an Doladh (Dolla i mBéarla).

Contae Thiobraid Árann
An Drom

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é An Drom.

Contae Thiobraid Árann
Drom Inbhir

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Drom Inbhir.

Contae Thiobraid Árann
Dún Eochaille

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Dún Eochaille.

Contae Thiobraid Árann
Dubhaille

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Dubhaille (nó Dumha Aille)

Contae Thiobraid Árann
An Eaglais, Contae Thiobraid Árann

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í an Eaglais.

Contae Thiobraid Árann
Faiche Ró

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Faiche Ró.

Contae Thiobraid Árann
An Gabhailín

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é an Gabhailín.

Contae Thiobraid Árann
Gleann an Ghuail

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Gleann an Ghuail.

Contae Thiobraid Árann
Lothra

Baile suite i gContae Thiobraid Árann is ea Lothra.

Contae Thiobraid Árann
Lewiston, Maine

Is cathair de chuid stát Maine, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Lewiston. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 36,592 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Lewiston suite i gContae Androscoggin. Tá Robert E. Macdonald ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1795.

Naisc sheachtracha 
 www.ci.lewiston.me.us - Suíomh idirlín oifigiúil.

Cathracha i Maine
Cathracha sna Stáit Aontaithe
Luach Maigh

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Luach Maigh.

Contae Thiobraid Árann
An Phléadach

Braisle oscailte réaltaí sa Tarbh. Go coitianta tugtar an Seachtar Deirfiúracha orthu, bíodh is nach bhfuil ach 6 cinn infheicthe don tsúil. An bhraisle oscailte is feiceálaí, agus luadh í i litríocht is miotaseolaíocht chomh fada siar le 2357 RC. Tá an bhraisle ann le timpeall 50 milliún bliain, is na céadta réaltaí inti. 116 parsoic amach uainn.

Réalteolaíocht
Alexei Alexeyevich Abrikosov

Fisicí a saolaíodh i Moscó is ea Alexei Alexeyevich Abrikosov (25 Meitheamh 1928). D'fhionn sé forsheoltóirí de chineál II agus léirigh a n-airíonna maighnéadacha. Sa bhliain 2003 bhuaigh sé Duais Nobel sa bhfisic, le Anthony Leggett is Vitaly Ginzburg, as a thaighde ceannródaíoch ar fhorsheoltóirí is forshreabhacht.

Fisiceoirí Rúiseacha
Daoine as Moscó
Daoine a rugadh i 1928
Daoine beo
Acaicia

Grúpa crann is tor, dúchasach don Astráil is réigiúin thrópaiceacha eile. Caol an t-ainm atá orthu san Astráil. Tá siad pischineálach, sa tslí is go dtógann siad nítrigin go díreach ón aer. Bíonn na duilleoga roinnte san iliomad duilleoigíní bídeacha, nó i ngnéithe ar leith, laghdaithe ina ngais duilleoige leacaithe, cosúil le duilleog-lanna. Bíonn na bláthanna buí den chuid is mó, beag líonmhar i gcrobhaingí cruinne nó caitínchruthacha. Saothraítear go leor gnéithe i gcomhair scátha, maisithe nó daingniú na hithreach gainmhí. Bíonn an duilliúr in úsáid mar fhoráiste. Tá go leor freisin a dhéanann adhmad an-chrua trádálach. Úsáidtear an choirt is na cochaill sa tsúdaireacht. Tálann cuid acu guma arabach. Saothraítear an t-acaicia gormdhuilleogach is an t-acaicia airgeadach, crainn bheaga, mar go dtáirgeann siad bláthanna don mhargadh.

Crainn
Acaicia bréige

Crann duillsilteach a fhásann 25 m ar airde, dúchasach d'oirthear is lár Mheiriceá Thuaidh, is ea an Acaicia bréige nó Robinia pseudoacacia. Na duilleoga cleiteach le 3-10 péire duilleoigín, le gruaig airgeadeach is é óg. Na pisbhláthanna cumhra bán le himeall buí, i gcrobhaingí ilbhláthanna suas le 20 cm ar fhad, ar crochadh síos. Tugtar an crann lócaistí uirthi freisin. Fástar go minic mar mhaisiúchán i Meiriceá is an Eoraip é. Táirgeann sé adhmad crua fadsaolach.

Crainn
Acainít

Planda is ea acainít ar a dtugtar dáthabha dubh freisin. Ilbhliantóg le fréamhacha tiúbracha leathdhubha, dúchasach don Eoraip is iarthar na hÁise. Bíonn na duilleoga fíor-roinnte, na bláthanna liathchorcra, le clogad i bhfoirm cochaill. Úsáidtear í mar thámhshuanach is pianmhúchán, ach tá sí an-nimhiúil mar go bhfuil alcalóidigh inti, ina measc acainítin.

Tagairtí

Plandaí
Franz Karl Achard

Ceimicí Gearmánach, ceannródaí i dtáirgeadh siúcra ó bhiatas ab ea Franz Karl Achard (28 Aibreán 1753 - 20 Aibreán 1821). Shaothraigh sé bealach chun platanam a phróiseáil.

Daoine a rugadh i 1753
Básanna i 1821
Ceimiceoirí Gearmánacha
Acmhainní géiniteacha plandaí

An raon iomlán éagsúlachta géinití atá le fáil i bhfoirmeacha nádúrtha is saothraithe de speiceas ar bith. Is iad na plandaí sa raon seo a chuimsíonn foinse bhunúsach na n-ábhar a úsáidtear i bpórú plandaí. Coinnítear speicis thábhachtacha faoi chúinsí rialaithe i ngéinbhainc faoi stiúir an Bhoird Idirnáisiúnta um Acmhainní Géiniteacha Plandaí, nó i lárionaid náisiúnta stiúrtha.

Acmhainní nádúrtha
Géineolaíocht
Acmhainní inathnuaite

Acmhainní le torthaí inmharthanacha is féidir a úsáid gan baol a n-ídithe. Samplaí is ea cumhacht na Gréine, fuinneamh na gaoithe is cumhacht hidrileictreach, gach ceann acu ag teacht ó radaíocht na Gréine go bunúsach. Bíonn acmhainní áirithe in-athnuaite sa bhfadtéarma, cosúil le barra, adhmad is éisc, ach is gá bainistíocht chúramach chuige sin chun nach bhforshaothrófar iad trí róbhearradh, ró-iníor nó ró-iascaireacht, nó nach mbainfear mí-úsáid astu sa ghearrtéarma.

Acmhainní nádúrtha
Acraidín

Bun tarra guail, gaolmhar le hantraicéin ó thaobh struchtúir. Faightear raon suntasach líocha uaidh.

Gual
Loch Ceann

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Loch Ceann.

Contae Thiobraid Árann
An Muileann Caoch

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é an Muileann Caoch.

Contae Thiobraid Árann
An Marcach

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é an Marcach.

Contae Thiobraid Árann
Muileann na hUamhan

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Muileann na hUamhan.

Contae Thiobraid Árann
An Port Rua

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é an Port Rua.

Contae Thiobraid Árann
Pocán

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Pocán.

Contae Thiobraid Árann
Páirc an Mharla, Cluain Meala

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Páirc an Mharla.

Contae Thiobraid Árann
Ráth Cabáin

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Ráth Cabáin.

Contae Thiobraid Árann
Tír Dhá Ghlas

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í Tír Dhá Ghlas.

Contae Thiobraid Árann
Hangzhou

Is í Hangzhou (Sínis: , pinyin: Hángzhōu nó Hangdeo) an phríomhchathair agus an chathair is mó sa chúige Zhejiang, sa tSín Thoir. Tá sí ar cheann de na cathracha is mó cáil agus is rathúla sa tSín ar feadh cuid mhaith de 1,000 bliain anuas, i bpáirt mar gheall ar a radhairc álainn nádúrtha. Is é Loch Iarthar a mealladh is mó cáil. Tá sí suite cois na hIaing-tsí, 180 ciliméadar taobh thiar theas de Shang-hai.

Aeráid

Naisc sheachtracha 

 Rialtas Hangzhou
 Foirgnimh stairiúla (as Sínis) 

Cathracha na Síne
Loch Iarthar

Is é an Loch Iarthar nó Xī Hú (as Sínis: 西湖; go litriúil "Loch Iarthar") loch fíoruisce atá lonnaithe sa cheantar stairiúil na Hangzhou, príomhchathair an chúige Zhejiang sa tSín thoir. Is é an loch roinnte ar an chabhsa Sū Dī (苏提 / 蘇堤), Bái Dī (白堤), and Yánggōng Dī (杨公堤 / 楊公堤). Tá go leor teampaill, pagodacha, gairdíní, agus oileáin saorga laistigh den loch.

Naisc sheachtracha 

 An Rialtas Hangzhou
 Deich radharcanna stairiúil Loch Iarthar
Chongqing

Is é Chongqing (as Sínis: 重庆, pinyin: Chóngqìng, giorraithe 渝 (Yú)), an chathair i nDaon-Phoblacht na Síne, an phríomhchathair sa Bardasach Rialaithe go Díreach Chongqing i lár sa tSín. Tá sé ar cheann de na cathracha is mó na Síne, agus tugtar an "Chathair Ceomhar" (雾都). Roinntear an chathair ag abhainn Yangtze. 

Bhí scartha Chongqing ó chúige Sichuan agus a rinneadh i bardasach féin Márta 1997.

Aeráid

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 An Rialtas Chongqing
 Pictiúir Tarraingtí Turasóireachta i Chongqing

Cathracha na Síne
Guangxi

Cúige agus Réigiúin Fhéinrialaitheacha is ea Guangxi (Sínis: 广西壮族自治区, Pinyin: Guǎngxī Zhuàngzú Zìzhìqū, "Réigiúin Fhéinrialaitheacha Guangxi na daoine Zhuang") i nDaon-Phoblacht na Síne. Tá an cúige suite sa tIardheisceart na tíre. Is í Nanning príomhchathair na Guangxi.

Cúigí na Síne
An Ion-Mhongóil

Cúige agus Réigiúin Fhéinrialaitheacha is ea Ion-Mhongóil (Sínis: 内蒙古自治区, Pinyin: Nèi Měnggǔ Zìzhìqū, "Réigiúin Fhéinrialaitheacha Ion-Mhongóil") i nDaon-Phoblacht na Síne. Tá an cúige suite i dtuaisceart na tíre. Is í Hohhot príomhchathair an Ion-Mhongóil.

Cúigí na Síne
Ningxia

Cúige agus Réigiún Fhéinrialaithe is ea Ningxia (Sínis: 宁夏回族自治区, Pinyin: Níngxià Huízú Zìzhìqū, "Réigiúin Fhéinrialaithe Ningxia an Phobail Hui"; Dungáinis: Нинщя Xуэйзў Зыҗычү, Ninshya Hueizû Z’izh’ichü) i nDaon-Phoblacht na Síne. Tá an cúige suite i lár-thuaisceart na tíre. Is í Yinchuan príomhchathair Ningxia.

Cúigí na Síne
Xinjiang

Cúige agus Réigiún Féinrialaitheach is ea Xinjiang (Sínis: 新疆维吾尔自治区, Pinyin: Xīnjiāng Wéiwú'ěr Zìzhìqū, "Réigiún Uigiúrach Féinrialaitheach Xinjiang") i nDaon-Phoblacht na Síne. Tá an cúige suite in iárthuaisceart na tíre. Is é Ürümqi príomhchathair Xinjiang. Ciallaíonn Xinjiang "Teorainn Nua".

Cúigí na Síne
Bratach na Síne

Bratach dhearg le cúig réalta órga atá i mbratach Dhaon-Phoblacht na Síne. Tá réalta mór amháin sa chúinne ar chlé, le ceithre réalta beag á thimpeallú i leathchiorcal. Is ionann an dearg agus an réabhlóid chumannach, agus seasann na ceithre réalta do ceithre mhíle bliana na sibhialtachta Síní.

Corruair, glaoitear "Bratach Rua na Cúig Réalta" uirthi (Sínis simplithe: 五星红旗; Sínis traidisiúnta: 五星红旗; Pinyin: Wǔ Xīng Hóng Qí).

Ceapadh an bhratach ag Zeng Liansong, saoránach ó Rui'an, Zhejiang.

De bharr rialacháin rialtais, níl cead ag cathracha nó cúigí a gcuid bratacha féin a bheith acu.

Tagairtí 

Bratacha
Tuaim Uí Mheára

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í Tuaim Uí Mheára.

Contae Thiobraid Árann
An Teampall Uachtarach

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é an Teampall Uachtarach. Tá Bunscoil, Eaglais, ionad pobail agus tithe tábhairne sa bhaile. Tá an Comhlacht breosla Mid West Oil lonnaithe sa cheantar freisin. 

Contae Thiobraid Árann
Tigh na Naoi Míle

Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Tigh na Naoi Míle.

Contae Thiobraid Árann
Coill na Manach Uachtarach

Is barúntacht suite i gContae Thiobraid Árann í Coill na Manach Uachtarach.

Contae Thiobraid Árann
Barúntachtaí Chontae Thiobraid Árann
Clann Liam, Contae Thiobraid Árann

Is barúntacht suite i gContae Thiobraid Árann é Clann Liam.

Contae Thiobraid Árann
Barúntachtaí Chontae Thiobraid Árann
Coill na Manach Íochtarach

Is barúntacht suite i gContae Thiobraid Árann í Coill na Manach Íochtarach.

Contae Thiobraid Árann
Barúntachtaí Chontae Thiobraid Árann
Éile Uí Fhógarta

Is barúntacht suite i gContae Thiobraid Árann é Éile Uí Fhógarta.

Contae Thiobraid Árann
Barúntachtaí Chontae Thiobraid Árann
Sliabh Ardach

Is barúntacht suite i gContae Thiobraid Árann é Sliabh Ardach.

Contae Thiobraid Árann
Barúntachtaí Chontae Thiobraid Árann
Aigéad ribeanúicléasach

Aigéad núicléasach is ea aigéad ribeanúicléasach (nó ARN) a fhaightear ar fud na cille (is é RNA) an gnáthghiorrúchán i mBéarla). Difriúil ó ADN sa mhéid go gcuirtear úraicil (bun pirimidín) in ionad tímidín, agus comhábhar siúcra, riobós, in ionad dé-ocsairiobóis. 

Baint lárnach aige in an-chuid próisis géibheannacha cille, sintéisiú próitéiní thar aon cheann eile. Sintéisítear an RNA mar dhual comhlántach de roinnt na mbunseicheamh sa ADN trí fheidhmiú rang einsímí a dtugtar polaimeiréisí ARN orthu. Déantar cóipeanna ARN (cóipeanna comhlántacha) de na géinte a chódaíonn don phróitéin (agus na hiontróin gearrtha amach ag próiseas casta ina mbíonn RNA ar leith gníomhach, RNA beag núicléach, ARNnb, i gcoimpléisc le próitéiní ar a dtugtar ARNnb), chun teachtaire ARN (tARN) aibí a tháirgeadh. 

Iompraítear an tARN trasna an scannáin núicléach chuig na ribeasóim sa chíteaplasma. Déantar cóip iomlán den mRNA ar an ribeasóm, a fhanann ann mar RNA ribeasómach (tARN). Uaidh sin déantar cóipeanna RNA traschuir (tRNA) (giotaí ARN, cóipeáilte ó chódón amháin ar an ADN go bunúsach, is é códaithe d'aimínaigéad amháin) ó na géinte ar an tARN, agus bailíonn an tARN aimínaigéid chuí sa chíteaplasma is iompraíonn iad don ribeasóm. 

Le cabhair an tARN ansin, cuirtear na giotaí tARN (is na haimínaigéid ar leith atá ceangailte leo) i líne chun gur féidir leis na haimínaigéid nascadh le chéile i líne, san ord cuí ceart, ina slabhra polaipeiptíde a dhéanann an phróitéin.

Bitheolaíocht mhóilíneach
An Trian Meánach, Contae Thiobraid Árann

Is barúntacht suite i gContae Thiobraid Árann é an Trian Meánach.

Contae Thiobraid Árann
Barúntachtaí Chontae Thiobraid Árann
Uí Chairín

Is barúntacht suite i gContae Thiobraid Árann iad Uí Chairín.

Contae Thiobraid Árann
Barúntachtaí Chontae Thiobraid Árann
Urumhain Íochtarach

Is barúntacht suite i gContae Thiobraid Árann í Urumhain Íochtarach.

Contae Thiobraid Árann
Barúntachtaí Chontae Thiobraid Árann
Urumhain Uachtarach

Is barúntacht suite i gContae Thiobraid Árann é Urumhain Uachtarach.

Contae Thiobraid Árann
Barúntachtaí Chontae Thiobraid Árann
Uaithne agus Ara

Is barúntacht suite in iarthuaisceart Chontae Thiobráid Árann iad Uaithne agus Ara. Is ceann de 12 bharúntacht an chontae iad. Is í an Tulach Sheasta (Port Nua) an baile is mó sa bharúntacht.

Contae Thiobraid Árann
Barúntachtaí Chontae Thiobraid Árann
Uíbh Eoghain agus Uíbh Fhathaidh Thoir

Is barúntacht suite i gContae Thiobraid Árann iad Uíbh Eoghain agus Uíbh Fhathaidh Thoir.

Contae Thiobraid Árann
Barúntachtaí Chontae Thiobraid Árann
Uíbh Eoghain agus Uíbh Fhathaidh Thiar

Is barúntacht suite i gContae Thiobraid Árann iad Uíbh Eoghain agus Uíbh Fhathaidh Thiar.

Contae Thiobraid Árann
Barúntachtaí Chontae Thiobraid Árann
Acraí Uí Mheára

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Acraí Uí Mheára.

Contae Thiobraid Árann
Na hAcraí Clochacha

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann iad na hAcraí Clochacha.

Contae Thiobraid Árann
Baile an Phíopaire

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile an Phíopaire.

Contae Thiobraid Árann
Antaiginí leocaicíte daonna

Antaiginí a fuarthas ar dtús ar dhromchla cealla bána fola (leocaicítí) daonna, ach is eol anois go bhfuil siad ar na cealla uile núicléatacha, pláitíní is limficítí (HLA i mBéarla). Tá níos mó ná 100 antaigin difriúil ann, agus bíonn a chomhlánú ar leith ag gach duine. Faightear le hoidhreacht iad ón mbeirt tuismitheoirí, agus ní bhíonn an patrún céanna HLA ach ag cúplaí comhionanna. Tháinig a dtábhacht chun solais ar dtús i réamhinsint toradh trasphlandú orgáin, ach tuigtear anois go bhfuil baint láidir idir HLA is claonadh chun galar ar leith, galair uathimdhíonacha go háirithe.

Imdhíoneolaíocht
Aontas Idirnáisiúnta do Chaomhnú an Dúlra

Eagraíocht idirnáisiúnta é IUCN (nó Aontas Idirnáisiúnta do Chaomhnú an Dúlra) a bunaíodh i 1948, lonnaithe san Eilvéis, chun úsáid inmharthanach is caomhnú acmhainní nádúrtha a chur chun cinn. Faoi 2011 bhí níos mó ná 1,000 institiúid is eagraíocht as 160 tír mar bhaill. Tá níos mó ná 11,000 saineolaí ar a choimisiún. Foilsíonn sé leabhair dhearga sonraí go rialta a chuireann síos ar na speicis plandaí is ainmhithe atá i mbaol dul in éag. Riarann sé an Coinbhinsiún ar Thrádáil Idirnáisiúnta i Speicis i mBaol.

Tagairtí 

Eagraíochtaí idirnáisiúnta
Ceallra

Le blianta anois tá an-fhás tagtha ar an éileamh ar fhoinsí so-iompartha fuinnimh leictrigh. Na gléasanna leictreonacha so-iompartha — teileafóin, raidiónna, teilifíseáin, téipthaifeadáin, ceamaraí, téipcheamaraí is ríomhairí — níorbh ann dóibh gan ceallraí leictreacha. De ghnáth in aon cheallra mar seo, bíonn méid éigin de chealla leictreacha. Más cealla príomhúla iad, bíonn méid áirithe fuinnimh lonnaithe iontu, agus ídítear an fuinneamh sin le húsáid na cille. Agus an chill ídithe, ní bhíonn sí le hathúsáid arís. Is é seo a bhíonn sa gnáthbhataire since i gcomhair raidió sho-iompartha. Más cealla tánaisteacha atá sa bhataire, is féidir iad a athluchtú nuair a bhíonn a gcuid fuinnimh ídithe. Mar seo a bhíonn i mbataire luaidhe in-athluchtaithe an ghluaisteáin. Den chuid is mó is maith an bataire muna bhfolamhaíonn sé róthapa, is é sin má iompraíonn sé lucht mór fuinnimh leictrigh. De réir mar a théann an fuinneamh is féidir a luchtú sa cheallra i méid, téann a mheáchan i méid freisin. Más gléas so-iompartha atá i gceist, ní maith an scéal é sin. I gcás ceallra luaidhe, is féidir 260 aimpéar-uair in aghaidh an chileagraim (A-u kg-1) a stóráil ann. 820 A-u kg-1 is féidir a stóráil i mbataire since, agus suas le 3,860 A-u kg-1 sa cheallra litiam. I gcomparáid leis na gnáthbhatairí, is iontach an réiteach é an ceallra litiam chun an meáchan a choimeád íseal ach dóthain fuinnimh a bheith ar fáil mar sin féin.

Leictreachas
Baile Uí Artaíle

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Uí Artaíle.

Contae Thiobraid Árann
Baile an Gharraí, Contae Thiobraid Árann

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile an Gharraí.

Contae Thiobraid Árann
Scála Beaufort

Scála gaoithe a thairg Francis Beaufort don Chabhlach Ríoga a shonraíonn na raonta luais is airde toinne a fhreagraíonn do ghaotha éagsúla is ea Scála Beaufort.

Gaoth
Baile Uí Aodha Thuaidh

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Uí Aodha.

Contae Thiobraid Árann
Baile Uí Aodha Theas

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Uí Aodha Theas.

Contae Thiobraid Árann
Baile Aodha, Contae Thiobraid Árann

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Aodha.

Contae Thiobraid Árann
Baile an Hanraígh

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile an Hanraígh.

Contae Thiobraid Árann
Baile Uí Lachnáin, Contae Thiobraid Árann

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Uí Lachnáin.

Contae Thiobraid Árann
Baile Mhic Aogáin

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Mhic Aogáin.

Contae Thiobraid Árann
Baile Amoraoin

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Amoraoin.

Contae Thiobraid Árann
Baile Uí Chuirc

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Uí Chuirc.

Contae Thiobraid Árann
Bán na mBó

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Bán na mBó.

Contae Thiobraid Árann
Colún strataghrafaíoch

Ord na gcisil carraigeacha is ea colún strataghrafaíoch, de réir mar a leag na geolaithe/strataghrafadóirí amach é sa 19ú céad:

Geolaíocht
Baile Sheáin, Contae Thiobraid Árann

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Sheáin.

Contae Thiobraid Árann
Baile Locha Caoin

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Locha Caoin.

Contae Thiobraid Árann
An Baile Nua (Guest)

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é an Baile Nua.

Contae Thiobraid Árann
Cruas

Tomhas ar fhriotaíocht ábhair do dhingeadh is scríobadh is ea cruas. Tá sé gaolta go ginearálta le géillstrus, neart teanntachta, agus neart comhbhrúiteachta an ábhair. Déantar an tomhas (i dtástálacha Brinell is Vickers) trí dhingeadh a dhéanamh go caighdeánach sa dromchla, agus leithead nó doimhneacht na dinge a thomhas. I dtástáil Mohs, atá níos cáilíochtúla, déantar iarracht an dromchla a scríobadh le gach ceann de na hábhair seo a leanas go ndéantar scríobadh air, agus luaitear cruas Mohs an ábhair scríobtha sin leis an dromchla:

Mianreolaí Gearmánach ab ea Friedrich Mohs (1773-1839), agus cheap sé an tástáil seo i 1812.

Damhna
An Baile Nua (Hodgins)

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é an Baile Nua.

Contae Thiobraid Árann
Baile na gCaecar

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile na gCaecar.

Contae Thiobraid Árann
Deicibeil

Aonad ina dtomhaistear leibhéal déine fuaime is ea deicibeil. Scála logartamach is ea é seachas dearbhscála. Is brúthonn í fuaim, ina dtarlaíonn buaiceanna brú is loig brú i ndiaidh a chéile de réir mar a fhorleathann an fhuaim tríd an aer. De ghnáth tomhaistear leibhéal déine nó glóraí fuaime nó torainn i ndeicibeilí. Is é 0 dB tairseach aireachtála na cluaise, agus is deacair fuaimeanna níos lú ná 10 dB a chloisint, ach is pianmhar fuaimeanna níos mó ná 120 dB. Bíonn timpeall 60 dB i ngnáthchomhrá, agus timpeall 100 dB i gcoirm raic-cheoil. Léiríonn an tábla seo na luachanna a bhíonn ag fuaimeanna éagsúla:

Fuaim
Aonaid tomhais
Deitéarmanant

Sa mhatamaitic, is éard atá i ndeitéarmanant ná uimhir a fhaightear ó eilimintí maitríse cearnaí. Mar shampla i maitrís 2 × 2

sainmhínítear an deitéarmanant mar ad-bc. Má comharthaíonn A an mhaitrís, comharthaíonn det A nó |A| deitéarmanant A. I gcás maitrís 3 × 3

is é a dheitéarmanant ná: a(ei - hf) - b(di - gf) + c(dh - eg).
Is féidir deitéarmanant mhaitrís n × n a scríobh i dtéarmaí mhaitrís (n-1) × (n-1). Díorthaíodh sainmhínithe eile freisin ar dheitéarmanant n × n.

Ailgéabar
Baile an Phrióra

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile an Phrióra.

Contae Thiobraid Árann
Baile Trasna

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Trasna.

Contae Thiobraid Árann
Baile Hoisé

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Hoisé.

Contae Thiobraid Árann
Maitrís

Sa mhatamaitic, is éard atá i maitrís ná eagar ordaithe uimhreacha faoi rialacha cumtha ar leith. Is féidir na rialacha seo a léiriú leis an dá mhaitrís A is B thíos:

Sainmhínítear suimiú mar seo:

agus iolrú mar seo:

Is féidir go mbeidh líon ar bith línte is colún i maitrís. Nuar a bhíonn n líne is m colún ann, tugtar maitrís m × n uirthi. Shaothraigh an matamaiticeoir Francach Marie-Ennemond Camille Jordan (1838-1922), an matamaiticeoir Gearmánach Leopold Kronecker (1823-1891), agus daoine eile ailgéabar maitríseach, bunaithe ar luathshaothar an mhatamaiticeora Shasanaigh Arthur Cayley (1821-1895). Bhí siad ag iarraidh ailgéabar neamhchómhalartach a fhorbairt mar A · B ≠ B · A go ginearálta. Fuarthas an-chuid feidhmeanna do mhaitrísí ó shin, i dteoiric na dóchúlachta (slabhraí Markov), ciorcaid leictreacha/ leictreonacha, agus teoiric cluichí.

Matamaitic
Ailgéabar
Baile an Logáin

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile an Logáin.

Contae Thiobraid Árann
Carnaigh

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Carnaigh.

Contae Thiobraid Árann
An Chrotach

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í an Chrotach.

Contae Thiobraid Árann
Slabhra Markov

Sa mhatamaitic, is éard atá i Slabhra Markov ná slabhra eachtraí ina mbraitheann an dóchúlacht go ngluaisfear ar aghaidh don chéad staid eile ar an staid atá ann anois. Is féidir iad a léiriú le maitrísí. Léirítear slabhra Markov déstaide, ina bhfuil dhá staid a d'fhéadfaí a bheith ann, mar seo:

Mar shampla, is féidir le duine taisteal abhaile ón obair ar charr nó traein. Má théann sé ar charr lá amháin, is í an dóchúlacht go ndéanfaidh sé amhlaidh an lá dár gcionn ná 0.4. Má théann sé ar an traein lá amháin, is í an dóchúlacht go ndéanfaidh sé amhlaidh an lá dár gcionn ná 0.3. Léirítear iad seo leis an maitrís thrasdultach:

D'fhionn an matamaiticeoir Sóivéadach Andrey Andreyevich Markov (1856-1922) an coincheap áisiúil seo.

Matamaitic
Na Coirríní, Contae Thiobraid Árann

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann iad na Coirríní.

Contae Thiobraid Árann
Coill an Oileáin

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í Coill an Oileáin.

Contae Thiobraid Árann
Cill Bharráin

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í Cill Bharráin.

Contae Thiobraid Árann
Ábhar neamhbheo

San ealaín, léiriú réada stataigh, cosúil le coinneal, gléas ceoil, leabhar, peann, bláth, toradh, uirlisí cistine is eile. Dhéantaí ealaín mar seo anallód, ach bhí sí faoi bhláth in iarthar na hEorpa sa 17ú céad, san Ollainn go háirithe. Uaireanta bíonn an ealaín neamhbheo samhaltach, ach uaireanta eile is léiriú í ar scileanna an phéintéara.

Míndána
Abhcacht

Neamhord fáis mhoillithe i bpáistí is ea abhcacht. Duine atá i bhfad níos lú ná an gnáthdhuine is ea abhac. 

Is féidir go mbeidh cúiseanna éagsúla le abhcacht, ina measc iarmhairtí géiniteacha (mar shampla, acondrapláise) agus neamhchothroime hormónach, go háirithe uireasa hormóin thíoróidigh is hormóin fáis, is/nó tál breise téististéaróin (a chuireann críoch neamhaibí le fás chinn na gcnámh is a bhfás líneach).  

Is féidir go mbeidh uireasa cothaithe, míchothú nó raicíteas, nó tinneas ainsealach ginearálta mar chúis léi freisin.

Féach freisin 

 Abhcacht acondrapláiseach

 Abhcacht chondraidiospláiseach

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Neamhoird fáis
Duine
Abracadabra

Foirmle dhraíochtúil is ea abracadabra a bhíodh ag na Gnóisithe sa 2ú céad chun doilíos a chur i leataobh is na spioraid dhea-mhéiniúla a agairt. Bhíodh sé greanta ar bhriochtaí. Anois ciallaíonn sé ealaín dhubh nó cleasaíocht.

Draíocht
Acmhainní neamhinathnuaite

Acmhainní (ábhair nó réada le húsáidí eacnamaíocha cosúil le mianraí, adhmad, éisc, talamh) a d'fhás nó a cruthaíodh thar na cianta is nach bhfuil a n-úsáid inmharthanach i gcónaí. Ní féidir iad a úsáid gan baol a n-ídithe mar gheall ar an am is gá lena n-athnuachan. Samplaí is ea foinsí breoslaí iontaisithe (gual, ola, gás nádúrtha) agus fosuithe mianach (ór, iarann, sinc). Is féidir cuid mhaith de na hacmhainní neamhinathnuaite a athchúrsáil, rud a bheadh inmholta.

Tagairtí

Acmhainní nádúrtha
Eolaíocht an chomhshaoil
Acraimeigealas

Galar is ea acraimeigealas a bhuaileann daoine fásta de bharr róthál hormón an fháis ag an bhfaireog phiotútach, de ghnáth mar gheall ar shiad. Bíonn borradh ar an-chuid fíochán, an craiceann is na fíocháin fhochraicneacha ag éirí níos tibhe gairbhe, agus borradh faoin mblaosc, an cromán, na lámha is na cosa.

Tagairtí 

Neamhoird fháis
Acsalatal

Salamandar tearc Meicsiceach is ea acsalatal, dúchasach do Loch Xochimilco go hard sna sléibhte. Mílítheach le 3 phéire giolbhach clúmhach, eite mhór timpeall an eireabaill. Póraíonn sé de ghnáth sa bhfoirm shóisearach, agus ní fhágann an t-uisce. Tagann cuid de na hainmhithe fásta amach as an uisce le maireachtáil ar an tír.

Amfaibiaigh
An Choill Fhada

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í an Choill Fhada.

Contae Thiobraid Árann
An Cillín, Contae Thiobraid Árann (Urumhain Uachtarach)

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é an Cillín. Tá sé suite i mbarúntacht Urumhain Uachtarach.

Contae Thiobraid Árann
Cill Ruáin

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í Cill Ruáin.

Contae Thiobraid Árann
An Chnaoi

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í an Chnaoi.

Contae Thiobraid Árann
Cnoc Sí Ghabhna

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Cnoc Sí Ghabhna.

Contae Thiobraid Árann
Coillte Rua

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann iad Coillte Rua.

Contae Thiobraid Árann
Cill Ó Sealbhaigh

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í Cill Ó Sealbhaigh.

Contae Thiobraid Árann
Coill na Lathach

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í Coill na Lathach.

Contae Thiobraid Árann
Doirín Salach

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Doirín Salach.

Contae Thiobraid Árann
Doire Leathan

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Doire Leathan.

Contae Thiobraid Árann
Dromainn na Meatháin

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Dromainn na Meathain.

Contae Thiobraid Árann
Oileán Dhromainn na Meathán

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Oileán Dhromainn na Meathán.

Contae Thiobraid Árann
An Feadán Mór

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é an Feadán Mór.

Contae Thiobraid Árann
Is é an baile fearainn an Fheadáin Mór( uaireanta " Faddenmore ") i fóparóister an Charraig, atá i ndiaidh a chuid an pharóiste Bhiorra i gContae Uíbh Fhailí. Ina theannta sin, tá Feadán i mBarúntacht stairiúil Urmhumhan Íochtarach .

Feadán Áirítear portach móna mór , a bhfuil san am atá thart bhuail na riachtanais soladach bhreosla ( i bhfoirm móna) de chuid mhór de na lár na tíre. An móna a úsáidtear chun a ghearradh ag baint úsáide as úirlis a dtugtar sleán , ach sna blianta sin tá lománaíodh le cabhair innealra. An saltair Críostaí luath-mheánaoiseach a dtugtar anois mar an Saltair an Fheadáin Mhóir Thángthas anseo i mí Iúil 2006 sa phortach móna
Fia Thiar

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Fia Thiar.

Contae Thiobraid Árann
Garrán Fheorais

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Garrán Fheorais.

Contae Thiobraid Árann
Garraí Uí Chinnéide

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Garraí Uí Chinnéide.

Contae Thiobraid Árann
Gleann Achaidh

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Gleann Achaidh.

Contae Thiobraid Árann
Carn Léith

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Carn Léith.

Contae Thiobraid Árann
Ime an Uisce

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í Ime an Uisce.

Contae Thiobraid Árann
An Ghráig, Contae Thiobraid Árann

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í an Ghráig.

Contae Thiobraid Árann
An Goirtín, Contae Thiobraid Árann

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é an Goirtín.

Contae Thiobraid Árann
An Inse, Contae Thiobraid Árann

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í an Inse.

Contae Thiobraid Árann
An Leithinse

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í an Leithinse.

Contae Thiobraid Árann
Maigh Drithne

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í Maigh Drithne.

Contae Thiobraid Árann
Maigh Saotha

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í Maigh Saotha.

Contae Thiobraid Árann
Páirc Chloch Shiurdáin

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í Páirc Chloch Shiurdáin.

Contae Thiobraid Árann
Páirceanna an Bhaile

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Páirceanna an Bhaile.

Contae Thiobraid Árann
Lios Buinne

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Lios Buinne.

Contae Thiobraid Árann
Lios Caoimhín

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Lios Caoimhín.

Contae Thiobraid Árann
Páirc an Daimh

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í Páirc an Daimh.

Contae Thiobraid Árann
Port Tulcháin

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Port Tulcháin.

Contae Thiobraid Árann
An Ráth, Contae Thiobraid Árann

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í an Ráth.

Contae Thiobraid Árann
Srónaill

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Srónaill.

Contae Thiobraid Árann
Sceichín an Rince

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Sceichín an Rince.

Contae Thiobraid Árann
Uisceán

Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Uisceán.

Contae Thiobraid Árann
Áth Nid

Is paróiste suite i gContae Thiobraid Árann é Áth Nid.

Contae Thiobraid Árann
Dura

Is paróiste suite i gContae Thiobraid Árann é Dura.

Contae Thiobraid Árann
Gleann Caoin

Is paróiste suite i gContae Thiobraid Árann é Gleann Caoin.

Contae Thiobraid Árann
Henry Hill

Coirpeach agus drongadóir de chuid an Mhaifia i gCathair Nua-Eabhrac ab ea Henry Hill, Jr. (11 Meitheamh 1943 – 12 Meitheamh 2012). Bhí Hill gníomhach leis an dTeaghlach Lucchese idir 1955 agus 1980, go dtí gur iompaigh sé ina bhrathadóir agus ina fhinné rialtais chun an dlí a chur ar a sheanchomrádaithe Paul Vario (capo nó "captaen" sa teaghlach seo) agus James Burke, drongadóir míchlúiteach eile.

Insítear scéal Hill sa leabhar Wiseguy: Life in a Mafia Family le Nicholas Pileggi, fíor-scéal a spreag an stiúrthóir Martin Scorcese chun an scannán siúd Goodfellas (1990) a dhéanamh de.

Tagairtí 

Maifia
Daoine a rugadh i 1943
Básanna in 2012
Coirpigh Mheiriceánacha
Teampall Tuaithe

Is sráidbhaile suite i gContae Thiobraid Árann é Teampall Tuaithe.

Contae Thiobraid Árann
Teampall Mhichíl

Is paróiste suite i gContae Thiobraid Árann é Teampall Mhichíl.

Contae Thiobraid Árann
Teampall Tuaithe, paróiste

Is paróiste suite i gContae Thiobraid Árann é Teampall Tuaithe.

Contae Thiobraid Árann
An Bhrosnach Bheag

Is abhainn suite i gContae Thiobraid Árann í an Bhrosnach Bheag.

Contae Thiobraid Árann
An Ghaothach

Is abhainn suite i gContae Thiobraid Árann í an Ghaothach.

Contae Thiobraid Árann
Sléibhte Chnoc Mhaoldomhnaigh

Sliabhraon i gContae Thiobraid Árann Theas agus i gContae Phort Láirge is ea Sléibhte Chnoc Mhaoldomhnaigh. Síneann na sléibhte siar agus aniar. Tá seanbhóthar cóistí poist ann a théann trí mhám ar thaobh thiar Chnoc Mhaoldomhnaigh. 

Seo iad na cnoic in ord a n-airde:
 Cnoc Mhaoldomhnaigh (794m)
 Cnoc Maoláin (768 m)
 Cnoc na Faille (668 m)
 Cnoc na gCloch (663 m) nó Cnoc na Binne
 Cnoc na gCnámh (655 m)
 Cnoc Seanchuillinn (652 m)
 Cnoc na Loiche (630 m)
 An Cnoc Maol (560 m)
 An Cruachán (521 m)
 An Fear Bréige (518 m)
 Cnoc na nEasc (486 m)

Sléibhte Chnoc Mhaoldomhnaigh
Cnoic agus Sléibhte i bPort Láirge
Ardscoil na mBraithre

Is meánscoil suite i gCluain Meala, i ndeisceart Chontae Thiobraid Árann í Ardscoil na mBraithre (Béarla: CBS High School Clonmel). Tógadh teach scoile dó sa bhliain 1899 den chéad uair, agus foirgneamh nua sa bhliain 1971. Tá isteach is amach le 700 mac léinn ann.

Contae Thiobraid Árann
ITL Thiobraid Árann

Is coláiste suite i gContae Thiobraid Árann é ITL Thiobraid Árann (Béarla: LIT Tipperary).

Contae Thiobraid Árann
An Baile Beag

Is fo-bhaile de chuid Cathair Phort Láirge é an Baile Beag.

Bailte i gContae Phort Láirge
Baile Uí Dhuibh

Is baile fearainn suite in aice Dún Garbhán i gContae Phort Láirge é Baile Uí Dhuibh.

Bailte i gContae Phort Láirge
Baile Uí Fhlaithnín

Is baile fearainn suite i gContae Phort Láirge é Baile Uí Fhlaithnín.

Bailte i gContae Phort Láirge
Baile Mhac Cairbre

Is baile suite i gContae Phort Láirge é Baile Mhac Cairbre.

Bailte i gContae Phort Láirge
Baile na Sagart

Is baile suite i gContae Phort Láirge é Baile na Sagart nó An Log Liath.

Bailte i gContae Phort Láirge
Bun Machan

Is baile suite i gContae Phort Láirge é Bun Machan.

Féach freisin 
 Oileán Uí Bhric

Bailte i gContae Phort Láirge
Cill Mhíodáin

Is baile suite i gContae Phort Láirge í Cill Mhíodáin.

Bailte i gContae Phort Láirge
An Ghráinsigh

Is baile suite i gContae Phort Láirge í an Ghráinsigh.

Bailte i gContae Phort Láirge
Léim Uí Bhriain

Is baile suite i gContae Phort Láirge é Léim Uí Bhriain.

Bailte i gContae Phort Láirge
Ráth Ó gCormaic

Is baile suite i gContae Phort Láirge é Ráth Ó gCormaic.

Bailte i gContae Phort Láirge
Na Déise lasmuigh den Drom

Is barúntacht suite i gContae Phort Láirge iad na Déise lasmuigh den Drom.

Contae Phort Láirge
Barúntachtaí Chontae Phort Láirge
An Ghailltír

Is barúntacht suite i gContae Phort Láirge í an Ghailltír.

Contae Phort Láirge
Barúntachtaí Chontae Phort Láirge
Uachtar Tíre

Is barúntacht suite i gContae Phort Láirge é Uachtar Tíre.

Contae Phort Láirge
Barúntachtaí Chontae Phort Láirge
An Trian Meánach, Contae Phort Láirge

Is barúntacht suite i gContae Phort Láirge é an Trian Meánach.

Contae Phort Láirge
Barúntachtaí Chontae Phort Láirge
Baile Gunnair

Is baile fearainn agus fo-bhaile de chuid Cathair Phort Láirge é Baile Gunnair.

Bailte i gContae Phort Láirge
Cill Bhride, Contae Phort Láirge

Is baile fearainn suite i gContae Phort Láirge í Cill Bhride.

Bailte i gContae Phort Láirge
Cnoc Mheilearaí

Is baile fearainn suite i gContae Phort Láirge é Cnoc Mheilearaí.

Mainistir
Is é an ceantar suíomh Mainistir Cnoc Mheilearaí, mainistir Cistéirseach tábhachtach.

Bailte i gContae Phort Láirge
Radharc an Chnoic

Is eastát tithíochta suite i gCathair Phort Láirge é Radhairc an Cnoic.

Bailte i gContae Phort Láirge
Comhairle Chontae Phort Láirge

Is comhairle suite i gContae Phort Láirge í Comhairle Chontae Phort Láirge.

Bailte i gContae Phort Láirge
Khan el-Khalili

Is ceantar agus margadh suite i gCaireo é Khan el-Khalili.

Caireo
Cuan Phort Láirge

Is cuan suite i gContae Phort Láirge é Cuan Phort Láirge.

Contae Phort Láirge
Cill Choilchín

Is barúntacht í Cill Choilchín, cuid di suite i gContae Phort Láirge agus cuid eile i gContae Chill Chainnigh.

Contae Phort Láirge
Ceann Chréadáin

Is ceann tíre suite i gContae Phort Láirge é Ceann Chréadáin.

Contae Phort Láirge
Port Lách

Is paróiste suite i gContae Phort Láirge é Port Lách.

Contae Phort Láirge
Sliabh gCua

Is ceantar suite i gContae Phort Láirge é Sliabh gCua.

Contae Phort Láirge
Ceapach Choinn

Is baile suite i gContae Phort Láirge é Ceapach Choinn (Béarla: Cappoquin nó Capoquin).

Bailte i gContae Phort Láirge
An Charraig Bheag

Is baile suite i gContae Phort Láirge é an Charraig Bheag.

Bailte i gContae Phort Láirge
Cill Rosanta

Is baile fearainn suite i gContae Phort Láirge é Cill Rosanta.

Bailte i gContae Phort Láirge
Cnoc an Óir

Is baile suite i gContae Phort Láirge é Cnoc an Óir (Béarla: Knockanore).

Bailte i gContae Phort Láirge
An Dún Mór Thoir

Is baile suite i gContae Phort Láirge é an Dún Mór Thoir.

Bailte i gContae Phort Láirge
Pointe na Síge

Is baile suite i gContae Phort Láirge é Pointe na Síge.

Bailte i gContae Phort Láirge
An Phasáiste Thoir

Is baile suite i gContae Phort Láirge í an Phasáiste Thoir (Béarla: Passage East ).

Bailte i gContae Phort Láirge
Tuar an Fhíona

Is sráidbhaile suite i gContae Phort Láirge é Tuar an Fhíona.

Bailte i gContae Phort Láirge
Tulach an Iarainn

Is baile suite i gContae Phort Láirge í Tulach an Iarainn.

Bailte i gContae Phort Láirge
Trá na mBád

Is baile suite i gContae Phort Láirge é Trá na mBád nó Boatstrand, in aice le Dún na mBreatan.

Tagairtí 

Bailte i gContae Phort Láirge
Tránna
Contae Phort Láirge
Maothail, Contae Phort Láirge

Is baile suite i gContae Phort Láirge é Maothail.

Bailte i gContae Phort Láirge
An Baile Nua, Contae Phort Láirge

Is baile suite i gContae Phort Láirge é an Baile Nua.

Bailte i gContae Phort Láirge
Ardach, Contae an Longfoirt

Is baile suite i gContae an Longfoirt é Ardach.

Bailte i gContae an Longfoirt
Béal Átha na Lao

Is sráidbhaile bheag atá suite i dtuaisceart Chontae an Longfoirt í Béal Átha na Lao. Seasann sí ar bhruach na Camlinne, ceann de chraobh-aibhneacha na Sionainne.

Bailte i gContae an Longfoirt
Béal Átha na Muc

Is baile suite i gContae an Longfoirt é Béal Átha na Muc.

Bailte i gContae an Longfoirt
Baile Nua an Chaisil

Is baile suite i gContae an Longfoirt é Baile Nua an Chaisil.

Bailte i gContae an Longfoirt
Echeneidae

Is fine iad na remoraí, (ainm eolaíoch Echeneidae), ar a dtugtar uaireanta súmairéisc, d'éisc gha-eiteach san ord Perciformes. Fásann siad go 30-90 ceintiméadar (1-3 tr) ar fhad, agus glacann a gcéad eití droma sainiúla foirm orgán athraithe ubhchruthach, ar nós súmaire le struchtúir slatacha a n-osclaíonn agus a dhúnann chun súchán a chruthú agus chun greim daingean a choimeád ar chraiceann ainmhithe muirí a bhíonn níos móire. Tré shleamhnú ar gcúl, is féidir leis an remora súchan a mhéadú, nó is féidir leis é féin a scaoileadh tré shnámh chun tosaigh. Uaireanta, ceanglaíonn siad le báid bheaga. Snámhann siad go maith leo féin, le gluaisne lúbach, nó chuartha.

 Echeneidae
Scroblachóirí
Percoidei
Fistulariidae

Is fine bheag iad na coirnéadéisc 
(Fistulariidae), grúpa d'éisc an-fhadaithe de chuid an ord Syngnathiformes. Níl sa bhfine ach ghéineas amháin, Fistularia, le ceithre speiceas, a bhíonn ar fáil ar fud an domhain i dtimpeallachtaí mara trópaiceacha agus fothrópaiceacha.

Ag fás suas go dtí 200 cm (6.6 tr.) ar fhad, bíonn na coirnéadéisc chomh tanaí agus fadaithe go mbíonn siad cosúil le go leor eascann, ach atá siad inaitheanta mar gheall ar a smuit an-fhada, eití droma agus an anasacha ar leith, agus eití eireaballacha gabhlacha ina gcruthaíonn a lár-ghathanna filiméid fhada. Tá líne an taoibh forbartha go maith agus leathnaíonn sí isteach ar an fhiliméid eireaballach.
De ghnath, bíonn cónaí orthu in uiscí cósta nó ar sceireacha coiréil, áit a n-itheann siad éisc bheaga, crústaigh, agus inveirteabraigh eile.
Bíonn spéis bheag iontu le haghaidh iascaireachta, agus is féidir iad a fháil i margaidh áitiúla laistigh dá raon.

Fistulariidae
Syngnathiformes
Worcester, Massachusetts

Is cathair de chuid stát Massachusetts, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Worcester. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 181,045 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Worcester suite i gContae Worcester. Tá Joseph Petty ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1673.

Comhchathracha 
  Worcester, Sasana
  Piraeus, An Ghréig
  Pushkin, An Rúis
  Afula, Iosrael

Naisc sheachtracha 
 www.worcesterma.gov - Suíomh idirlín oifigiúil.

Massachusetts
Cathracha in Massachusetts
Lárionaid daonra in Massachusetts
Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá
Cathracha sna Stáit Aontaithe