joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Valery Leontiev

Is amhránaí popcheoil ón Rúis é Valery Leontiev (Rúisis: Валерий Леонтьев; seanainm: Валерий Яковлевич Леонтьев, Valery Yakovlevich Leontiev ). Rugadh sa bhliain 1949 in Ust-Usa, Poblacht Choimí é. Tá clú air mar dhuine de na healaíontóirí is suntasaí atá ag seinnt ceoil i Rúise na linne seo. Le linn a shaol cruthaitheach fada, tá níos mó ná 30 albam scaoilte aige agus díol neart díobh níos mó ná milliúin cóipeanna.

Dioscliosta

Albaim stiúideo 
 1983 — «Муза»
 1984 — «Диалог» 
 1984 — «Премьера». 
 1986 — «Дискоклуб 16(Б)» 
 1986 — «Бархатный сезон» . 
 1987 — «Valeri LEONTJEV»
 1988 — «Я — просто певец»
 1990 — «Дело вкуса»
 1990 — «Грешный путь» 
 1993 — «Ночь» 
 1993 — «Последний вечер»
 1993 — «Полнолуние». 
 1994 — «Прикоснись» 
 1994 — «У ворот Господних»
 1995 — «Там, в сентябре. The best of Leontiev» 
 1995 — «По дороге в Голливуд»
 1997 — «Санта-Барбара»
 1999 — «Канатный плясун» 
 1999 — «Каждый хочет любить»
 2001 — «Августин»
 2003 — «Кленовый лист» 
 2004 — «Ночной звонок» 
 2005 — «…падаю в небеса»
 2008 — «Сольный концерт в ГЦКЗ» (DVD)
 2009 — «Годы странствий»

Tagairtí

Naisc 
 Suíomh oifigiúil

Daoine a rugadh i 1949
Ceoltóirí Rúiseacha
Daoine beo
Pápa Pól IV

Ba é Pól IV (28 Meitheamh, 1476 – 18 Lúnasa, 1559) an pápa ar an Eaglais Chaitliceach idir 1555 agus 1559.

Tagairtí

Pápaí
Daoine a rugadh i 1476
Básanna i 1559
Róisín Dubh

Amhrán ón 16ú haois is ea Róisín Dubh ina ndéantar ionnanú idir Éire agus leannán an fhile.

Liricí 
A Róisín ná bíodh brón ort fé'r éirigh dhuit:
Tá na bráithre 'teacht thar sáile 's iad ag triall ar muir,
Tiocfaidh do phardún ón bPápa is ón Róimh anoir
'S ní spárálfar fíon Spáinneach ar mo Róisín Dubh.

Is fada an réim a léig mé léi ó inné 'dtí inniu,
Trasna sléibhte go ndeachas léi, fé sheolta ar muir;
An Éirne is chaith mé 'léim í, cé gur mór é an sruth;
'S bhí ceol téad ar gach taobh díom is mo Róisín Dubh.

Mhairbh tú mé, a bhrídeach, is nárbh fhearrde dhuit,
Is go bhfuil m'anam istigh i ngean ort 's ní inné ná inniu;
D'fhág tú lag anbhfann mé i ngné is i gcruth-
Ná feall orm is mé i ngean ort, a Róisín Dubh.

Shiubhalfainn féin an drúcht leat is fásaigh ghuirt,
Mar shúil go bhfaighinn rún uait nó páirt dem thoil.
A chraoibhín chumhra, gheallais domhsa go raibh grá agat dom
-'S gurab í fíor-scoth na Mumhan í, mo Róisín Dubh.

Dá mbeadh seisreach agam threabhfainn in aghaidh na gcnoc,
is dhéanfainn soiscéal i lár an aifrinn do mo Róisín Dubh,
bhéarfainn póg don chailín óg a bhéarfadh a hóighe dhom,
is dhéanfainn cleas ar chúl an leasa le mo Róisín Dubh.

Beidh an Éirne 'na tuiltibh tréana is réabfar cnoic,
Beidh an fharraige 'na tonntaibh dearga is doirtfear fuil,
Beidh gach gleann sléibhe ar fud éireann is móinte ar crith,
Lá éigin sul a n-éagfaidh mo Róisín Dubh.

Amhráin Éireannacha
Éire agus an Bhreatain Mhór

Is oileáin iad Na hOileáin Cheilteacha atá suite in iarthuaisceart na hEorpa, siar ó thuaidh amach ó chósta na mór-roinne Ny h-Ellanyn Goaldagh a thugtar orthu i nGaeilge Mhanann, agus Eileanan Bhreatainn a deirtear i nGaeilge na hAlban, agus The Atlantic Archipelago or British-Irish Isles a thugtar orthu i mBéarla. Is iad Éire agus an Bhreatain Mhór na hoileáin is mó ach tá breis is 6000 oileán eile san oileánra mar shampla Inse Ghall, na Scillí, Inse Shealtainn, Inse Orc, Inis Iocht agus Acaill. 315,134 km² achar iomlán na n-oileán. Tá daonra an oileánra beagnach seachtó milliún san iomlán.

Is iad na carraigeacha is sine san oileánra ná na cinn atá le fáil in iarthuaisceart na hAlban, in Éirinn agus i dtuaisceart na Breataine Bige, atá tuairim is 2,700 milliún bliain d'aois. I gcaitheamh na Ré Siolúraí d'imbhuail na réigiúin thiar thuaidh faoi na réigiúin thoir theas, a bhíodh mar chuid de mhórchríoch eile. I gcodarsnacht le formhór na n-oileánraí timpeall na cruinne, creidtear go bhfuil topagrafaíocht na n-oileán seo sách measartha sa chaoi is nach bhfuil sléibhte ná aillte fíor-arda ná aibhneacha rí-fhada ná locha ró-fhairsing le fáil ann. Éiríonn Beinn Nibheis suas go hairde de 1,344 meadar (4,409 troigh), rud a chiallaíonn nach bhfuil sí chomh hard le mórchuid sliabhraonta an domhain. Seasann Loch nEathach amach san oileánra toisc go bhfuil sé go follasach níos mó ná bunús na lochanna sna hoileáin, ach ní chlúdaíonn sé ach achar de 390 ciliméadar cearnaithe (is é sin le rá 151 míle cearnaithe). Tá aeráid mheasartha mhara le teannadh ina réaltar geimhridh shéimhe agus samhraidh theo.

Is í An Ríocht Aontaithe í an tír is mó ann (ina n-áirítear na ceithre réigiún; Alba, Tuaisceart Éireann, Sasana agus an Bhreatain Bheag). Lena chois sin tá spleáchais de chuid na Corónach ann freisin (mar atá Oileán Mhanann agus Oileáin Mhuir nIocht): níl siad mar chuid den Ríocht Aontaithe cé nach bhfuil neamhspleáchas iomlán acu. Is í Poblacht na hÉireann an t-aon tír eile.

Oileáin
Tíreolaíocht na hEorpa
Príomh-Bhreitheamh na hÉireann

Is é Príomh-Bhreitheamh na hÉireann uachtarán na Cúirte Uachtaraigh .

Tagairtí 

Cúirteanna na hÉireann
The Script

Is grúpa rac-cheoil é The Script ó Bhaile Átha Cliath. Bunaíodh “The Script” sa bhliain 2001. Tá triúr sa ghrúpa, is iad Danny O' Donoghue, Mark Sheehan agus Glen Power. Bhuail Danny le Mark i gclub oíche. Bhí suim ag Danny sa cheol céanna le Mark. Bhí Danny agus Mark i ngrúpa eile roimh “The Script”. “MyTown” an t-ainm a bhí ar an ngrúpa. Bhí Danny agus Mark ag seinnt le “MyTown” ó 1996 go 2001.

Cúlra agus Tinfeadh 
Bhí “U2”, “The Police”, “The Neptunes”, “Timbaland” agus “Van Morrison” mar thionchair orthu. Sheinn “The Script” an t-amhrán “We Cry” ar “BalconyTv”, i mBaile Átha Cliath, i mí Meán Fómhair 2007. Bhí an t-ámhran ag uimhir a 15 ar na cairteanna ceoil i Sasana agus uimhir a naoi sna cairteanna ceoil in Éirinn. Sheol siad an t-ámhran “The Man Who Can't Be Moved” bliain tar éis “We Cry” i mí Meán Fómhair 2008. Bhí an t-ámhran ag uimhir a dó sna cairteanna ceoil i Sasana, in Éirinn agus sa Danmhairg. Sheol siad a gcéad albam sa bhliain chéanna. Sheinn The Script le Paul McCartney agus U2 nuair a bhí siad ar chamchuairt sa bhliain 2009. Bhuaigh siad trí dhuais ceoil sa bhliain chéanna.

An Dara Albam 
Sheol siad a dara albam i Meán Fómhair 2010. Tá an t-albam ag uimhir a haon sna cairteanna in Éirnn agus i Sasana anois. Ar Dé hAoine, 25ú Meán Fómhair, chuaigh ticéid cheolchoirme ar díol agus díoladh amach i dtri nóiméad iad. Beidh “The Script” ag dul ar chamcuairt i Meiriceá i nDeireadh Fómhair. Scríobh The Script ámhrán le hagaidh Leona Lewis freisin.

Dioscliosta 
 The Script (2008)
 Science & Faith (2010)
 #3 (2012)
 No Sound Without Silence (2014)
 Freedom Child (2017)

Camchuairteanna 
 2010-2011: Science & Faith Tour
 2012-2013: 3 World Tour
 2015: No Sound Without Silence Tour
 2017-2018: "Freedom Child Tour"

Scannáin 
 Homecoming: Live at the Aviva Stadium, Dublin

Naisc 
 Thescriptmusic.com - Suíomh oifigiúil

Ceoltóirí Éireannacha
Jay-Z

Is léiritheoir agus ceoltóir é Jay-Z a rugadh faoin ainm Shawn Corey Carter ar 4 Nollaig 1969.

Saol 
Rugadh Shawn Corey Carter ar an gceathrú lá de mhí Nollaig, 1969. D'fhás sé aníos i mBrooklyn, Nua-Eabhrac. Ba chomharsanacht gharbh é. Dhíol sé drugaí agus chonaic sé duine marbh nuair a bhí sé naoi mbliana d’aois. Scaoil sé piléar i dtreo a dheartháir nuair a ghoid sé a sheodra. 

Sa bhliain 1996 sheol sé a chead albam agus sheol sé albam gach bhliain go dtí 2003 ansin sheol sé albam i 2006 agus 2007. Tar éis a albam i 2007 “American Gangster” is ainm dó, d’fhógair sé go mbeadh sé ag cúlráideach. Ach i 2008 sheol sé albam eile “Blueprint 3” is ainm dó. Coinníonn sé amhránaí mar shámpla “Young Forever” “Run This Town” agus “Empire State Of Mind”. 
Canann sé faoin ainm Jay-Z. Is rapper Meiriceánach é agus fear gnó é. Is duine an-rathúil é sa bhliain 2009, Bhí 150 milliún glan aige. Dhíol sé 40 milliún albam domhanda. Is leis an “Club 40/40” agus “New Jersey Nets” na NBA. Chruthaigh sé an lipéad éadach, agus is é inn chomh bhunaitheoir de “Roc-A-Fella Records” Bhí ceithre uimhir a haon amhrání aige ar an “Billboard Hot 100” le Mariah Carey, Beyoncé, Rihanna agus Alicia Keys. 
Áitígh Jay-z go minic le rappers eile. An argóint an-cháiliúil le rapper Nas, chríoch é i 2005.

Ar an gceathrú lá de mhí Aibreán 2008, phós sé le hamhránaí Meiriceánach agus réalta mór Beyoncé Knowles. Chan sí amhrání mar shámpla “Crazy In Love” “Irrelaceable” agus “Single Ladies”. Is cumann an-phríobháideach acu. Ar an ndeichiú lá de mhí na Nollaig ainmníodh é deichiú amhránaí is rathúla sa 2000-2009, agus ainmníodh é an ceathrú rapper is rathúla i ndiodh “Eminem” “Nelly” agus “50 Cent” I 2010 rinne seisean agus Beyoncé “Guinness World Record” mar tá siad ag fáil an tuarastal is airde, ag gnóthú 122 milliún dollar. Tá iníon (Blue Ivy) agus cúpla (Rumi agus Sir) aige.

Dioscliosta 
 Reasonable Doubt (1996)
 In My Lifetime, Vol. 1 (1997)
 Vol. 2... Hard Knock Life (1998)
 Vol. 3... Life and Times of S. Carter (1999)
 The Dynasty: Roc La Familia (2000)
 The Blueprint (2001)
 The Best of Both Worlds (le R. Kelly) (2002)
 The Blueprint2: The Gift & The Curse (2002)
 The Black Album (2003)
 Unfinished Business (le R. Kelly) (2004)
 Kingdom Come (2006)
 American Gangster (2007)
 The Blueprint 3 (2009)
 Watch the Throne (le Kanye West) (2011)
 Magna Carta Holy Grail (2013)
 4:44 (2017)

Scannánliosta
Streets Is Watching (1998)
Backstage (2000)
State Property (2002)
Paper Soldiers (2002)
Fade to Black (2004)
Made in America (2013)
Annie (2014)

Camchuairteanna
Hard Knock Life Tour (1999)
Blueprint Lounge Tour (2001)
American Gangster Live (2007)
Jay-Z Fall Tour (2009)
Magna Carter World Tour (2013–14)
4:44 Tour (2017)

Ag tacú
No Way Out Tour (le Puff Daddy & Bad Boy Records) (1997)
Projekt Revolution 2008 Europe (le Linkin Park) (2008)
Viva la Vida Tour (le Coldplay) (2008)
U2 360 Tour (le U2) (2009–11)

Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 86 gradam buaite ag Jay-Z. Tá 209 ainmniúchán faighte aige.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1969
Rapcheoltóirí Meiriceánacha
Daoine as Nua-Eabhrac
Beyoncé Knowles
Daoine beo
Enoch Powell

Polaiteoir, scoláire clasaiceach, teangeolaí, file Sasanach ab ea John Enoch Powell,. Bhí sé ina bhall leis an bPáirtí Coimeádach agus Páirtí Aontachtach Uladh. Rugadh sé i Stechford, Birmingham ar an 16 Meitheamh 1912 agus ba as an Bhreatain Bheag a thuismitheoirí. Fuair sé bás i 8 Feabhra 1998.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1912
Básanna i 1998
An Páirtí Coimeádach
Críostaithe
Daoine as Birmingham
Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Filí Sasanacha
Fir
Pearsanra míleata
Polaiteoirí Aontachtacha
Scoláirí
Teangeolaithe Sasanacha
Daithí Ó Muirí

Scríbhneoir Gaeilge is ea Daithí Ó Muirí. Rugadh é i gContae Mhuineacháin ach anois tá sé ina chónaí i gCois Fharraige.

Tá ceithre bhailiúchán de ghearrscéalta foilsithe ag Ó Muirí agus saothar níos faide dar teideal Ré.  Thug Comhairle Ealaíon na hÉireann sparántacht €10,000 dó le cuidiú leis leanúint den scríbhneoireacht. Ghnóthaigh an bailiúchán Cogaí Gradam Litríochta Chló Iar-Chonnachta sa bhliain 2001, agus mhaígh na moltóirí go raibh an saothar “thar barr”.

Tá moladh tugtha dá shaothar as greantacht na stíle agus as an mblas neamhshaolta atá air. Tá sé curtha ina leith gur saghas réalachas draíochta atá á chleachtadh aige, loighic na dtaibhreamh i limistéir choimhthíocha. Is féidir le daoine eitilt ina chuid scéalta agus teacht trasna ar rudaí nach bhfuil ann. Bíonn scéala achrainn ann i gcónaí, scéala a chuireann domhan iomlán eile i gcuimhne dúinn.

Saothair

 Seacht Lá na Díleann. Cló Iar-Chonnacht Teo 2013.

 Ré. Cló Iar-Chonnacht Teo 2012.

 Ceolta. Cló Iar-Chonnacht Teo 2006.

 Cogaí. Cló Iar-Chonnacht Teo 2002.

 Uaigheanna agus Scéalta Eile. Cló Iar-Chonnacht Teo 2002.

Nótaí

Daoine as Contae na Gaillimhe
Scríbhneoirí Éireannacha
Alexander Pushkin

Scríbhneoir Rúiseach a bhí in Aleksandr Sergeyevich Pushkin (Rúisis: Алекса́ндр Серге́евич Пу́шкин). Rugadh Pushkin i Moscó sa bhliain 1799 agus fuair sé bás sa bhliain 1837. Is eisean file náisiúnta na Rúise.  Chruthaigh sé stíl éasca nádúrtha atá cosúil le caint uasalaicme a linne féin. D'fhéadfá a rá, fiú, gurbh é Pushkin, thar aon duine eile, a chaighdeánaigh an Rúisis liteartha. Chum sé na céadta de dhánta, ach ba iad na laoithe móra eipiciúla - na húrscéalta faoi rím agus rithim - a thuill a chlú dó. Ní raibh an oiread sin ratha ar a chuid próis, áfach. Chríochnaigh sé úrscéal stairiúil amháin i stíl Walter Scott, Капитанская дочка/Kapitanskaya dochka ("Iníon an Chaptaein"), agus chum sé roinnt gearrscéalta.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1799
Básanna i 1837
Daoine as Moscó
 
Filí Fraincise
Scríbhneoirí Rúiseacha
Uaisle Rúiseacha
Filí Rúiseacha
Geandáil ghasta

Is éard is Geandáil ghasta ann ná próiseas cleamhnais foirmeálta nó córas geandála le haghaidh daoine a spreagadh chun bualadh le líon mór daoine nua.

Gaoil idirphearsanta
Réileán láibe

Bogach cósta is ea réileán láibe (réileán taoid nó urthrá Láibe freisin) a chruthaítear nuair a sil-leagann taoidí nó aibhneacha láib. Bíonn siad le fáil i réigiúin faoi fhothain, i réimsí cosúil le bánna , bayouanna, murlaigh, agus inbhir. Is féidir breathnú ar réileáin láibe go geolaiciúil mar shraitheanna nochta de láib chuain, de thoradh sil-leagan sioltaí, créanna agus drámh ainmhithe na mara. Faightear an chuid is mó den dríodair sa réileán láibe laistigh den chrios idirthaoideach, agus dá bhrí sin tá an réileán faoi uisce agus nochtaithe beagnach faoi dhó sa ló.

Uiscí
An Fheoir

Abhainn in oirdheisceart na hÉireann is ea an Fheoir, a shníonn ar feadh 140 ciliméadar soir, ag tosú ar Bearnán Éile i dtreo na Mara Ceiltí. Ceann de na haibhneacha ar a dtugtar na Triúr Deirfiúracha atá inti - an Bhearú agus an tSiúir na cinn eile. Draenálann an Fheoir 140 ciliméadar ar fhad, timpeall 2,530 ciliméadar cearnach de Cúige Laighean agus Cúige Mumhan.

Fheoir, An
Putóg mhór

Is ionann an phutóg mhór (nó an stéig mhór ) agus an chuid den chóras díleáite ón bputóg bheag ar aghaidh go dtí an reicteam.

Naisc sheachtracha 

Putóg mhór ar Merck Manuals(Béarla)

Tagairtí

 
Córas díleáite
Anatamaíocht
Orgáin
Putóga
Smior

Is ionann smior (smúsach uaireanta) agus an t-ábhar atá i lár na gcnámh.

Córas cnámharlaigh
Imdhíonadh

Imdhíonacht i gcoinne miocrorgánach galraithe a thabhairt isteach go saorga sa cholainn is ea imdhíonadh. Imdhíonadh fulangach a bhíonn i gceist nuair is antashubstaintí a riartar ar an duine i gcoinne oibreáin ghalraigh a díorthaíodh ó fhuil duine eile a tháinig chuige féin ón ngalar. 

Cosaint thapa, ach gearrthéarmach, a bhíonn anseo, de bhrí go ndíscaoiltear na hantashubstaintí sa cholainn taobh istigh de chúpla sheachtain. Imdhíonadh gníomhach nó vacsaíniú a bhíonn i gceist nuair is próitéiní (antaiginí) de chuid an oibreáin ghníomhaigh féin a dháiltear ar an duine atá le cosaint. 

Spreagann sé seo an cholainn chun frithghnímh i gcoinne an mhiocrorgánaigh. Foghlaimíonn sí conas na hantaiginí a aithint, meabhraíonn an t-eolas seo, agus bíonn ullmhaithe chun an cholainn a chosaint go tapa i gcoinne an oibreáin ghníomhaigh sin, fiú na blianta ina dhiaidh.

Féach freisin
Vacsaín HPV

Tagairtí 

Córas imdhíonachta
Vacsaíniú
Fionnachtain

Is ionann Fionnachtain agus rud úr a aimsiú, nó teacht ar ghné nua de rud.

Fionnachtana
Beircéiliam

Is é an beircéiliam dúil uimhir a 97. Bk an tsiombail a sheasann don dúil seo sna foirmlí ceimiceacha. Dúil shaorga radaighníomhach atá ann nach bhfuil ar fáil sa dúlra, agus is ceann de na hachtainídí é. Táirgeadh an chéad núicléas beircéiliam i saotharlann radaíochta Ollscoil California i mBerkeley sa bhliain 1949, agus fuair an dúil a hainm ón áit sin. Is é beircéiliam a 247, nó 247Bk, an t-iseatóp is fadsaolaí dá bhfuil aige, agus é 1380 bliain ar leathré.

Achtainíd
Dúile ceimiceacha
Indiana Pacers

Foireann phroifisiúnta cispheile iad na Indiana Pacers atá lonnaithe i hIndianapolis, Indiana.

Scuaid faoi láthair 
  Darren Collinson
  Mike Dunleavy, Jr.
  T.J. Ford
  Jeff Foster
  Paul George
  Danny Granger (C)
  Tyler Hansbrough
  Roy Hibbert
  Dahntay Jones
  Solomon Jones
  Josh McRoberts
  James Posey
  A.J. Price
  Brandon Rush
  Lance Stephenson

Duaiseanna

Craobh

ABA 
 Craobh ABA:3 (1970,1972,1973)
 Craobh Comhdháil: (1969, 1970, 1972, 1973, 1975)
 Craobh Roinnt:3 (1969, 1970, 1971)

NBA 
 Craobh NBA:0
 Craobh Comhdháil:1 (2000)
 Craobh Roinnt:4 (1995, 1999, 2000, 2004)

Naisc sheachtracha 
 Indiana Pacers (Béarla)

Cispheil
Síolta spórt
Denver Nuggets

Is foireann phroifisiúnta chispeile iad na Denver Nuggets atá lonnaithe i Denver, Colorado.

Scuaid faoi láthair 
  Arron Affalo
  Chris Andersen
  Carmelo Anthony 
  Renaldo Balkman
  Chauncey Billups 
  Anthony Carter
  Melvin Ely
  Gay Forbes
  Al Harrington
  Ty Lawson
  Kenyon Martin
  Nenê
  J.R. Smith
  Shelden Williams

Duaiseanna

Craobh

ABA 
 Craobh ABA:0
 Craobh Comhdháil:1 (1976)
 Craobh Roinnt:3 (1970, 1975, 1976)

NBA 
 Craobh NBA:0 (1958)
 Craobh Comhdháil:0
 Craobh Roinnt:7 (1977, 1978, 1985, 1988, 2006, 2009, 2010)

Nascanna Sheachtracha 
 Denver Nuggets (Béarla)

Cispheil
San Antonio Spurs

Foireann phroifisiúnta cispheile iad na San Antonio Spurs atá lonnaithe i San Antonio, Texas.

Scuaid faoi láthair 
  James Anderson
  DeJuan Blair
  Matt Bonner
  Tim Duncan (C)
  Alonzo Gee
  Manu Ginóbili
  George Hill
  Richard Jefferson
  Antonio McDyess
  Gary Neal
  Tony Parker
  Bobby Simmons
  Tiago Splitter
  Garret Temple

Duaiseanna

Craobh 
 Craobh NBA:4 (1999, 2003, 2005, 2007)
 Craobh Comhdháil:4 (1999, 2003, 2005, 2007)
 Craobh Roinnt:16 (1978, 1979, 1981, 1982, 1983, 1990, 1991, 1995, 1996, 1999, 2001, 2002, 2003, 2005, 2006, 2009)

Naisc sheachtracha 
 San Antonio Spurs (Béarla)

Cispheil
Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta

Is foras airgeadais agus airgeadaíochta idir-rialtasach comhoibritheach é an Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta (CAI)(An IMF nó an International Monetary Fund sa Bhéarla) a bhaineann le feidhmiú an chórais airgeadaíochta idirnáisiúnta agus le polasaithe maicreacnamaíocha a bhallstáit, ach go háirithe iad siúd a mbíonn tionchar acu ar an ráta malairte agus le comhardú na n-íocaíochtaí.
Is cuspóir sonraithe na heagraíochta é rátaí malairte idirnáisiúnta a chobhsú agus forbairt a éascú trí fhorfheidhmiú liobrálachas an mhargaidh ar tíortha eile mar choinníoll le haghaidh iasachtaí athstruchtúraithe nó cabhrach.
 
Tairgeann an CAI iasachtaí le han-ghiaráil, den chuid is mó do thíortha níos boichte. Tá a cheanncheathrú i Washington, DC, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Cáineann roinnt foinsí go trom an tionchar 'míchuí' (dar leo) a imiríonn an CAI ar fhorás agus ghnóthaí an domhain.

Eagrúchán agus cuspóir 

Bunaíodh an Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta (CAI) go hoifigiúil sa bhliain 1945, tar éis do 29 tír a chuid Airteagal Comhlachais a shíniú ag comhdháil a tionóladh in Bretton Woods, New Hampshire, Stáit Aontaithe Mheiriceá, i mí Iúil 1944, a bhfuil mar aidhm aige rátaí malairte a chobhsú agus cuidiú le hathchóiriú an córas íocaíochta idirnáisiúnta. Sainíonn airteagail chomhaontaithe na cumhachtaí agus na freagrachtaí atá dílsithe ag a chomhaltaí san IMF. 

Rannchuidíonn tíortha chuig ciste a d'fhéadfadh a bheith bronnta ar iasacht, ar bhonn sealadach, ar thíortha le míchothromaíochtaí íocaíochta (Condon, 2007). Bhí tábhachtach leis an CAI nuair a chéad cruthaíodh é mar chabhraigh sé leis córas eacnamaíochta domhanda a chobhsú. 

Oibríonn an CAI chun geilleagar na mballstát a fheabhasú. Cuirean an CAI síos ar é féin mar "eagraíocht de 187 tír (ó Iúil 2010), a bhíonn ag obair le haghaidh chomhoibriú airgeadaíochta dhomhanda , cobhsaíochta airgeadais a chosaint, trádáil idirnáisiúnta a éascú, chur chun cinn ard fostaíocht agus fás eacnamaíoch inbhuanaithe, agus an bochtaineachta a laghdú. "

Ballraíocht 

Tá 186 ball de chomhaltaí na Náisiúin Aontaithe agus an Chosaiv sa CAI.

Iarrbhaill is ea iad: Cúba (ó 1964), agus an Téaváin (a díbrithe as sa bhliain 1980 mar gheall ar chúiseanna polaitiúla).

Is iad na tíortha eile nach baill iad : An Chóiré Thuaidh, Andóra, Monacó, Lichtinstéin, Nárú, Oileáin Cook, Niue, Cathair na Vatacáine agus an chuid eile de na stáit a bhfuil aitheantas teoranta acu.

Bíonn rannpháirteach dhíreach ag gach ballstát leis an CAI. Bíonn ionadaíocht ag na stáit ar Bhord Feidhmiúcháin (bíonn cúigear Stiúrthóirí Feidhmiúcháin ceaptha ag an cúigear comhaltai leis na cuótaí is mó, agus bíonn 19 Stiúrthóirí Feidhmiúcháin tofa ag na baill eile), agus is iad na comhaltaí go léir a cheapann Gobharnóir chun Bhoird Gobharnóirí an CAI .

Bíonn gach ball den CAI ina gcomhaltaí chomh maith den Bhanc Idirnáisiúnta Athfhoirgníochta agus Forbartha (BIAF), agus vice versa.

Tagairtí 

Eagraíochtaí idirnáisiúnta
Airgeadas
Galar duáin

Is éard is galar duáin ann ná nuair a dhéantar dochar nó damáiste do na duáin, dhá orgán atá lonnaithe san abdóman. An dá chúis chomónta don ghalar duánach is ea Neifríteas Ainsealach, athlasadh a chuireann isteach ar an dá duán ag an am céanna agus Galar Duánach Ilchisteach (PKD). 

Is é neifrítreas ainsealach an chúis le níos mó ná 60% de na básanna ó chliseadh duáin marfach. 

Is galar oidhreachtúil é PKD agus is riocht níos coitianta é ná fiobróis chisteach nó diostróife mhatánach.

Cóir leighis 

An cóir leighis ná scagdhealú a fháil. Gach bliain tarlaíonn cliseadh duánach marfach do thuairim is 170 duine in Éirinn agus gheobhaidís bás taobh istigh de chúpla seachtain mura rabhthas in ann aon rud a dhéanamh le feidhm a nduán atá marbh anois a shlánú. 

Tá tuairim is 400 duine a fhaigheann scagdhealú agus ní mór do bheagnach 230 duine freastal ar na príomhospidéil sna cathracha le haghaidh cóir leighis ar na meaisíní duáin. 

Déanann an chuid eile glanadh agus scagadh tarrthála sa bhaile tríd an modh SPSL (Scagdhealú Peireatóinéim Siúil Leanúnach).

Básanna 

 Jonah Lomu

Naisc Sheachtracha 
http://www.coeliac.ie  (Suíomh Chumann Céiliach na hÉireann)

Féach freisin 
 Cliseadh duán
 Duán

Tagairtí 

Galair
Duán
John Boehner

Is polaiteoir Meiriceánach é John Andrew Boehner (fuaimnithe /ˈbeɪnər/ [BAY-nər i gcóras fhoghraíochta Béarla Wikipedia]; rugadh 17 Eanáir, 1949). Ionadaí é de chuid an Pháirtí Phoblachtaigh i dTeach Ionadaithe na Stát Aontaithe, ar son an ochtú ceantar comhdhála in Ohio, atá suite idir Cincinnati agus Dayton. Ba cheannaire an Mhionlaigh sa Teach Ionadaithe é Boehner san 111ú Comhdháil (3 Eanáir 2009 - 3 Eanáir 2011). Toghadh é mar Cheann Comhairle an Tí ar an gcúigiú lá Mí Eanáir, 2011 nuair a cuireadh tús leis an 112ú Comhdháil.

Saol 
Rugadh Boehner i Reading, Ohio do Mary Anne (née Hall) agus Earl Henry Boehner. Eisean an dara páiste de dháréag. Is de shliocht measctha Gearmánach Éireannach é. Tógadh i Cincinnati é agus d'fhreastail sé ar Cincinnati Moeller High School, ardscoil Chaitliceach. Bhain sé céim bhaitsiléara amach sa ghnó in Ollscoil Xavier in Cincinnati sa bhliain 1977.

Toghadh mar bhall de Theach Ionadaithe na Stát Aontaithe é don chéad uair sa bhliain 1990. Nuair a thosaigh an téarma úd an bhliain ina dhiaidh sin, thug seisean agus seisear eile—Drong an tSeachtair a tugadh orthu—thug siad faoi seanbhunaíocht na Comhdhála a chroitheadh suas. Cuireadh deireadh ré le drochnósanna éagsúla ann ag an am. Maidir le polasaithe sóisialta agus eile, tógann Boehner seasamh coimeádach de ghnáth. 

Sa bhliain 1973, phós John Boehner a bhean chéile, Debbie. Tá beirt iníonacha acu.

Naisc Sheachtracha 

 Congressman John Boehner  ag suíomh oifigiúil Theach Ionadaithe na Stát Aontaithe

Tagairtí 

Polaiteoirí na Stát Aontaithe
Daoine a rugadh i 1949
Daoine beo
Mígréin

Is ionann mígréin agus staid ina mbíonn ó ghnáthphian go drochphian eipeasóideach ar thaobh amháin den chloigeann agus déanann daoine a bhíonn á fulaingt cur síos air go minic mar phian ina mbíonn bualadh rialta i gceist, a mhaireann ar feadh uaireanta nó fiú laethanta, ach ina mbíonn tréimhsí nach mbíonn pian idir na ruaigeanna. Nuair a thosaíonn mígréin d’fhéadfadh suaite amhairc a bheith in éineacht léi – ‘luan’ (cuireann seo isteach ar 20% de na daoine). 

De ghnáth éiríonn an tinneas cinn níos measa trí ghluaiseacht nó trí ghnáthamh gníomhaíochta fisicí. D’fhéadfadh masman, urlacan, buinneach, mearbhall agus, i gcásanna áirithe, pairilis shealadach agus caillteanas urlabhra a bheith in éineacht leis seo. 

Tuairiscítear go mbíonn íogaireacht don solas, torann agus bolaithe láidre. Ceaptar go dtarlaíonn na comharthaí de bharr athruithe sna fuileadáin sa chloigeann, ach ní fios go fóill an fáth go dtarlaíonn na hathruithe seo. Is galar oidhreachtúil é mígréin i dtuairim is 60% de na cásanna, agus fulaingíonn gach aoisghrúpa, páistí chomh hóg le 12 mhí san áireamh. Faigheann trí huaire níos mó ban ná fir mígréin, go hiondúil de bharr athruithe hormónacha. Braitheann an chóir leighis ar minicíocht na mígréine.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 http://migraine.ie

Tinneas cinn
Aonocsaíd charbóin

Gás nimhe nach bhfuil boladh as ná dath ann is ea an aonocsaíd charbóin, CO. Gintear é nuair a chuirtear carbón nó comhdhúile carbóin trí thine agus an ocsaigin ag rith gann, ionas nach féidir an carbón a dhó go dé-ocsaíd. Tá an chuma ar an scéal go bhfuil feidhmeanna nádúrtha éigin ag an aonocsaíd charbóin san orgánach, ach tríd is tríd is nimh í, agus í ag oibriú cosúil leis an gciainíd. Is é sin, téann an móilín aonocsáide carbóin in áit na hocsaigine i móilíní haemaglóibíne san fhuil, ionas nach féidir leis an haemaglóibín ocsaigin a iompar a thuilleadh.

Nimhiú 
Cúisíonn nimhiú ó aonocsaíd charbóin bás daoine ar fud na cruinne, nuair a bhíonn teasairí ag feidhmiú go lochtach nó nuair nach mbeidh aerchóireáil nó gaotháin ag feidhmiú mar is ceart. Is deacair diagnóis a dhéanamh ar an nimhiú seo rud a fhágann gur minic nach smaointítear air i gcásanna le daoine atá tinn. Fágann an nimhiú dath dearg silíní ar an gcorpán uaireanta (cé nach comhartha iontaofa é sin).

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Comhdhúile ceimiceacha
Baile na Lorgan

Is baile beag in Éirinn é Baile na Lorgan, Caisleán Mathghamhna a thugtaí air tráth (Béarla: Castleblayney). Tá sé suite i dtuaisceart na tíre i gContae Mhuineacháin.

Bailte i gContae Mhuineacháin
Oileáin Cook

Daonlathas parlaiminteach féin-rialaithe i saor-chomhcheangal leis an Nua-Shéalainn is ea Oileáin Cook (Maorais: Kūki Āirani).

Tá cúig cinn déag d'oileáin bheaga sa tír seo san Aigéan Ciúin Theas le hachar talún iomlán de 240 ciliméadar cearnach (92.7 míle cearnach), ach clúdaíonn a chrios eacnamaíoch eisiach (CEE) 1,800,000 ciliméadar cearnach (690,000 míle cearnach) sna farraigí mórthimpeall.

Tagairtí 

Cook
An Nua-Shéalainn
Calar

Galar is ea an calar arb é an baictéar úd Vibrio cholerae is cúis leis. Ionthabhtú géar don chonair ghastraistéigeach is ea an clara ag baictéar, Vibrio cholerae, a thaightear trí uisce truaillithe a ól.  

Cuireann na baictéir tús le buinneach thlúirseach uisciúil a ídíonn an t-uisce is na leictrilítí sa cholainn an oiread sin, agus chomh tapa sin, go dtarlaíonn turraing do dhuine agus bás taobh istigh de lá nó dhó.

Leigheas 
Is é a phríomh-airíonna ná a lán buinneach uisciúl agus urlacan. Féadann déine na buinní agus urlacain díhiodráitíodh tapa agus éagothromaíocht leictrilít a thabhairt. Is í an chóireáil phríomhúil ná ath-hiodráitithe béil agus más rud é nach bhfuil seo inghlactha, sreabhán infhéitheach a thabhairt. 

Má chuirtear dóthain sreabhán colainne ar ais is féidir go dtiocfaidh duine chuige féin arís. 

Bíonn antaibheathaigh tairbheach dóibh siúd a bhfuil galar trom orthu. 

Is minicí, a ghoilleann an calar ar an stéig bheag.

Eipidéimeolaíocht 
Tarcuirtear an calar go príomha trí uisce. Téann an calra i gcion ar 3-5,000,000 ar fud an domhain agus faigheann 100,000-130,000 duine bás in aghaidh na bliana ó 2010 i leith. Bhí an calar ar cheann de na ionfhabhtuithe a luaithe a rinne staidéar orthu trí mhodhanna eipidéimeolaíocha.

Tagairtí 

Galair
Galair thógálacha
Galair baictéaracha
Máire Mhaigdiléana

Is naomh 

í Máire Mhaigdiléana (Mary Magdalene i mBéarla).

Soiscéal 
Tá trácht  sna soiscéil ar na mná a sheas ag bun na Croise le haghaidh bigil dheireanach a choinneáil le linn na Páise, ina measc Máire Mhaigdiléana (Soiscéal Eoin 20, 11-18;  Marcas 15:46-47;  Lúcás 24:10;  Matha 27:56).

Plé 
Tá scannán déanta fúithise sa bhliain 2018 a léiríonn gur mhór an éagóir a rinne ceannairí na hEaglaise uirthi nuair a mhúin siad nach raibh inti ach striapach. 

Is é an 22 Iúil a lá féile.

Féach freisin 

 Máire na hÉigipte

Tagairtí 

Máire Mhaigdiléana
Gnéasachas
Striapacha
Matha Soiscéalaí

Is naomh Críostaí agus údar Soiscéal Naofa Íosa Críost de réir Mhatha é Naomh Matha.

Féach freisin 

 Marcas Soiscéalaí
 Lúcás Soiscéalaí
 Eoin Soiscéalaí

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Dáréag Aspal
Críostaithe
Matha
Matha
Fuipéad

Pór madra is ea an fuipéad, atá ana-chosúil le cú rása, ach é a bheith níos lú. Póraíodh an fuipéad i gcomhair seilge is rásaíochta ar dtúis. Bíonn toirt mheasartha ag an bhfuipéad, le meáchán idir 6.8–14 kg agus airde idir 47-51 cm de ghnáth ag an gceann fireann (idir 44-47 cm d'airde ag an gceann baineann). Bíonn dathanna éagsúla ag an bpór---bán, dubh, buídhonn, riabhach ina measc---mar is cuma dath an chú seo agus breith á tabhairt air i dtaispeántas gadhair.

Bíonn an fuipéad ciúin mánla, agus is minic a bhíonn sé sásta mórchuid an lae a chaitheamh ina luí, d'ainneoin a luas i mbarr reatha (agus é ar an ainmhí is tapúla dá thoirt ar an domhan). Ní oireann an pór mar mhadra garda.

Bhíodh an fuipéad ina mhadra seilge ar dtúis, agus é géarshúileach go leor. Is féidir leis teacht suas le coinín gan stró, agus nuair a bheireann sé ar ainmhí croitheann sé an créatúr chun muineál an ainmhí a bhriseadh.

Póir mhadraí
Teoirim Bayes

Sa dóchúlacht agus sna feidhmeanna a bhaintear aisti, cuireann teorim Bayes síos ar an gcaidreamh idir dhá dhóchúlacht choinníollacha atá aisiompaithe ar a chéile. Is as Thomas Bayes (fuaimniú: /ˈbeɪz/) a ainmníodh í agus is minic a thugtar dlí Bayes nó riail Bayes uirthi. Tugann an teoirim an dóchúlacht choinníollach, ar a dtugtar an "iardhóchúlacht" le hipitéis H (.i. a dóchúlacht tar éis fianaise E a bheith tugtha faoi ndeara) i dtéarmaí an "réamhdhóchúlacht" ar H, ar réamhdhóchúlacht ar E, agus an dóchúlacht choinníollach ar E, agus H tugtha. Tá an teoirim bailí de réir gach aon fhealsúnacht dóchúlachta, agus is minic a bhaintear feidhm as san eolaíocht agus san innealtóireacht, ach ní bhíonn staitisteoirí ar aon tuairim i dtaobh úsaíd chuí na teoirime.

Teoirim 
Is é ráiteas na teoirime ná

Tá ainm thraidisiúnta ag gach téarma sa teoirim:
 Is é P(H) an réamhdhóchúlacht ar H. Is ionann é agus an dóchúlacht a mheasfaí ar H roimh aon eolas a bheith ann maidir le E.
 Is é P(H|E) an dóchúlacht choinníollach ar H, más fíor do E. Tugtar an iardhóchúlacht air, leis, toisc go mbraitheann sé ar an luach atá ag E.
 Is é P(E|H) an dóchúlacht choinníollach ar E, agus H tugtha a bheith fíor. Tugtar an fheidhm dealraiteachta air leis. 
 Is é P(E) an réamhdhóchúlacht ar E---is é sin, an dóchúlacht go mbeadh E fíor, cuma an bhfuil H fíor nó nach bhfuil.

Staidreamh
Dóchúlacht
Leslie Nielsen

B’aisteoir Ceanadach é Leslie William Nielsen, a rugadh ar an 11 Feabhra 1926, agus fuair bás sa bhliain 2010. Bhí gairm fhada agus rathúil aice ina aisteoir ar an teilifís agus sna scannáin araon, ag glachadh páirteanna de shaghsanna éagsúla that na mblianta. 

Thabhaigh sé meas agus rath nua sa bhliain 1980, nuair a ghlac sé páirt sa scannán Airplane!. Coiméide a bhí ann, ach roghnaíodh don scannán é ós rud go raibh sé aitheanta mar aisteoir "dáiríre", rud a bhí greannmhar nuair a cuireadh i scannán craiceáilte é. Le rath an scannáin, tugadh borradh mór dá ghairm aisteoireachta, agus é ag cur i láthair carachtar a bhí díreach agus tirim, i ngan fhios don scliúchas a bhí ag titim amach ina thimpeall. Rinne sé amhlaidh sa tsraith The Naked Gun agus an clár teilifíse Police Squad.

Tagairtí 

  

Aisteoirí Ceanadacha
Daoine a rugadh i 1926
Básanna in 2010
Seacht n-eaglaisí na hÁise

Tugtar Seacht n-eaglaisí an Apacailipsis ar a dtugtar freisin Seacht n-eaglaisí an Taispeána agus Seacht n-eaglaisí na hÁise(a thagraíonn don chúige Rómhánach, ní an Áise go léir), ar na seacht n-eaglaisí móra de chuid na Luath-Chríostaíochta, mar atá luaite in Apacailipsis Eoin sa Tiomna Nua agus scríofa ag Iognáid as Aintíoc. Tá na seacht suíomh go léir sa Tuirc an lá atá inniu ann agus níl pobail Chríostaí suntasach a thuilleadh ar fáil ann ós rud é go raibh orthu scaradh ón áit faoi Chonradh na Lausanne. De réir Apacailipsis Eoin, ar an oileán Patmas, an Ghréig, treoirigh Íosa Críost a sheirbhíseach Eoin mar seo a leanas: 
"Scríobh i leabhar a bhfeiceann tú agus seol é go dtí na seacht n-eaglaisí, go hEifeasas, go Smiorna, go Peargamas, go Tiaitíora, go Sairdis, go Filideilfia, agus go Láoidicéa".-Apacailipsis Eoin 1:11

Tagraíonn "Eaglaisí" sa chomhthéacs seo do phobal na Críostaithe a bhí ina gcónaí i ngach cathair, agus ní amháin don bhfoirgneamh nó na foirgnimh a bhailítí ann le haghaidh adhartha.

Stair na Críostaíochta
Saturnalia

Féile de chuid na Sean-Róimhe ab ea Saturnalia (17-23 Nollaig), a bhíodh á cheiliúradh in ómós Shatairn, dia Rómhánach na meala.

Stair 

Bhí Saturnalia ar na féilte Rómhánacha is mó. Ba iad an phleidhcíocht agus malartú ról sóisialta na tréithe is suntasaí a bhaineadh leis. Bhí sé de nós ag sclábhaithe is máistrí malairt áite a dhéanamh lena chéile, mar dhea, ar an gcuma chéanna go mbíodh "Tiarna Mírialaithe" i gceiliúrtha Críostaithe níos déanaí.

Tugadh isteach an Saturnalia timpeall 217 R.Ch. chun meanma an phobail d'ardú. Ghlac na Rómhánacha go dona leis an díomua in aghaidh na Cartagaigh.  

Féile aon lae a bhí ann ar dtúis, ar 17 Nollaig, ach bhí an oiread sin tóra air gur chuaigh sé i bhfad nó gur ragairne seachtaine a bhí ann, a thagadh chun deiridh ar 23 Nollaig. 

Theip ar iarrachtaí an comóradh a chiorrú. Rinne an t-Impire Ágastas iarracht é a ghearradh go dtí trí lá, agus dhein Caligula iarracht é a ghearradh go dtí cúig lá. Lean círéib agus éirí amach i measca na Rómhánach na hiarrachtaí seo.

Nósanna 
Deintí na gnáth-íobairtí le linn an tSaturnalia. Mar bharr orthu sin, cuirtí tolg (lectisternium) amach os comhair theampall Shatairn, agus scaoiltí na téadacha a bhíodh ceangailte timpeall dhealbh Shatairn le linn an chuid eile don mbliain. Toghtaí "Saturnalicius princeps" mar mháistir deasghnátha dosna himeachtaí.

Le cois na ndeasghnáthanna poiblí bhíodh sraith laethanta saoire agus nósanna a leantaí go príobháideach. Ina measc seo bhíodh lá saoire scoile, déantús agus bronnadh féiríní (saturnalia et sigillaricia), agus margadh fé leith (sigillaria). Tugtaí cead do chách, sclábhaithe fiú, dul i mbun cearrbhachais.
Ócáid chóisire, óil, agus spraoi ab ea an Saturnalia. Ní chaití an toga, ach ina ionad éadaí dathúla neamhfhoirmiúla. Mar aon leis sin bhíodh an "pileus" (caipín an iarsclábhaí) á chaitheamh ag cách. 

Bhíodh sclábhaithe saor ó phionós, agus thugaidís íde bhéil agus easurraim dá máistrí, mar dhea. Cheiliúradh na sclábhaithe cóisir, agus bhí ar a máistrí freastal orthu. Ach ba chur i gcéill an mhalairt áite seo don gcuid is mó---mar shampla, ba iad na sclábhaithe féin fós a d'ullmhaigh béile na cóisire, agus béile a máistir chomh maith. Díolúine theoranta ab ea é.Ba í gnáth-bheannacht na hócáide ná "Io, Saturnalia!". Is ionann an intriacht sa Laidin "io" agus "Á", mar "Á, (moladh do) Satarn!"

Oidhreacht 
Ceaptar go n-eascraíonn roinnt nósanna a bhaineann inniu leis an Nollaig as an Saturnalia.

Tagairtí 

An tSean-Róimh
An Nollaig
Féilte na sean-Róimhe
Bundúchasaigh na hAstráile

Is daoine dúchasach na hAstráile iad na Bundúchasaigh.

Stair
Tá cónaí ar mhuintir dhúchasach na hAstráile ann, ar a laghad 30,000 bliain anuas. Bhí idir 4,000 agus 8,000 duine dúchasacha ina gcónaí sa cheantar Sydney nuair a tháinig Arthur Phillip agus an chéad loingeas i 1788.

Ainmníodh 
 Eora ar an treibh ó Sydney,
 Bidgigal ar na daoine idir na hAibhneacha Cooks agus Georges, 
 Gweagal ar na daoine ar an taobh theas de chuar na bá, agus 
 Kameygal ar na daoine ar an taobh thuaidh de chorrán na bá.

Polaitíocht
Ar an 12 Feabhra 2008, mhol Príomh-Aire na hAstráile, Kevin Rudd, rún inar ghabh sé leithscéal oifigiúil le Bundúchasaigh na hAstráile.

Tagairtí 

An Astráil
Bundúchasaigh na hAstráile
Grúpaí eitneacha
Mótarbhealach

Is bóthar é mótarbhealach a bhfuil lánaí ar leith ann agus nach bhfuil aon chrosairí grád ann. Mótarfheithiclí amháin a atá ceadaithe tiomáint ar mhótarbhealach.

Bóithre
Iompar
Nancy Pelosi

Is Spéicéir Theach Ionadaithe na Stát Aontaithe í Nancy Patricia D'Alesandro Pelosi (ar 26 Márta, 1940 a rugadh í). Ionadaí í de chuid an Pháirtí Dhaonlathaigh chuig Teach Ionadaithe na Stát Aontaithe, ar son an Ochtú Ceantar Comhdhála i gCalifornia, a chuimsíonn an chuid is mó de chathair San Francisco.

Tús a shaoil 
Saolaíodh i mBaltimore, Maryland í mar Nancy Patricia D'Alesandro. Ba iad Anunciata M. (“Nancy”) agus Thomas D’Alesandro a tuismitheoirí. Ba bhall de Chomhdháil na Stát Aontaithe é a hathair. Bhí sé ina mhéara ar Baltimore freisin, roimhe sin. 

D’fhreastail Nancy Pelosi ar an Institute of Notre Dame, ardscoil Chaitliceach do chailíní, i mBaltimore. Bhain sí céim bhaitsiléara san eolaíocht pholaitiúil amach ag Trinity College (Ollscoil Trinity Washington inniu) i Washington, D.C. sa bhliain 1962.

Gairm 
Spéicéir Theach Ionadaithe na Stát Aontaithe (nó Ceann Comhairle) a bhí inti sa 110-111ú Comhdháil (2007-2011). Thogh a comhbhaill Dhaonlathacha sa Teach í mar Cheannaire an Mhionlaigh don 112ú Comhdháil, a thosaigh i mí Eanáir, 2011.

Mar Cheann Comhairle, ba í an dara duine (i ndiaidh an leasuachtaráin) mar chomharba ar uachtarán na Stát Aontaithe mura mbeadh sé seo ábalta a chuid cúraimí a chomhlíonadh. 

Ba í an chéad bhean san oifig sin agus, mar sin, ba í an bhean is airde oifig i stair SAM go dtí 2021, nuair a ceapadh Kamala Harris mar leasuachtarán. (Is í an chéad duine as California agus an chéad duine de shliocht Iodálach sa phost sin freisin.) 

Chuaigh John Boehner ina háit mar Cheann Comhairle san 112ú Comhdháil.

Conspóidí 
I mí Lúnasa 2022, tháinig Pelosi chuig an Téaváin, ar an bpolaiteoir Meiriceánach is sinsearaí le cuairt a thabhairt ar an Téaváin le fada an lá, agus  d'ainneoin an fholáirimh a bhí tugtha ag Rialtas na Síne di gan cos a leagan ar an oileán.

I gcruinniú a bhí aici le hUachtarán na Téaváine Tsai Ing-wen, mhaígh  Pelosi go bhfuil an Téaváin ar cheann de na sochaithe is saoire ar domhan agus gheall sí nach loicfeadh na Stáit Aontaithe ar an tír go brách. Dúirt Pelosi go bhfuil deis ann an comhar eacnamaíochta idir na Stáit Aontaithe agus an Téaváin a neartú i bhfianaise reachtaíochta nua  i Washington.

Féach freisin 

 Teach Ionadaithe na Stát Aontaithe

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 Speaker of the House suíomh oifigiúil don Cheann Comhairle
 U.S. Congresswoman Nancy Pelosi An Teach

Daoine a rugadh i 1940
Daoine beo
Daonlathaigh na Stát Aontaithe
Scéal Éideapús Rí

Scéal de chuid na miotaseolaíochta Gréigí atá in Scéal Éideapús Rí (Sean-Ghréigis: Οἰδίπους Τύραννος, Oidipous Tyrannos; Laidin: Oedipus Rex). De réir mhiotaseolaíocht na Gréige ba mhac do Laius agus Jocasta é Éideapús. Rinneadh tairngreacht go maródh an mac fear céile Jocasta agus go bpósfadh sé í. Mar iarracht ar chosc a chur leis an tairngreacht cheangail Laius rúitíní a mhic le chéile le nach bhféadfadh sé lámhacán a dhéanamh is thug sé do shearbhónta dá chuid é le go dtréigfeadh sé é ar shliabh a bhí i bhfoisceacht don teach. 

Tá cineáltas sa searbhónta, áfach, agus tugann sé an leanbh d'aoire ó Chorinth agus tógann teaghlach ríoga ann é is baisteannn siad Éideapús air i ngeall ar na díobhálacha a rinneadh dá rúitíní (Tagann an focal éidéime (agus an leagan Béarla oedema) ón bhfocal Gréigise céanna d’at οἴδημα, nó oedēma.) Nuair a fhaigheann Éideapús amach go mb'fhéidir nach iad a thuismitheoirí bitheolaíocha iad a thuistí déanann sé iarracht ar theitheadh ón rud i ndán dó dar leis an tairngreacht .i. go maródh sé a athair is go bpósfadh sé a mháthair. Casann sé ar a fhíorathair i nganfhios dó agus comhlíonann sé an tairngreacht dá dheargainneoin féin. 

Roghnaíonn muintir Thebes Éideapús mar rí orthu ansin is pósann sé an bhanríon Jocasta ar baintreach anois í. Nuair a thagann an fhírinne chun solais ag deireadh an scéil is iomaí bás a chúisíonn a gcás cráite agus is é an brón atá i ndán do pháistí na beirte gaolta; Eteocles agus Polynices, is éiríonn ina raic eatarthu is maraíonn siad a chéile is cuireann Antagana lámh ina bás féin.

Miotaseolaíocht na Gréige
Drámaí
Bar Mitsveá

De réir dlí na nGiúdach, nuair a shroicheann páistí Giúdacha 13 bliain d'aois do bhuachaillí agus 12 bliain d'aois do chailíní bíonn siad freagrach as a gcuid gníomhartha, agus déantar Bar (Mac) nó Bat (Iníon) Mitsveá (na haithne) astu. I go leor sionagóg Choimeádach agus Leasaitheach, ceiliúrann cailíní Bat Mitsveá ag aois a 12, mar aon le buachaillí ag aois a 13. Comhtharlaíonn caithreachais fisiciúil ag an am seo freiin. Roimhe seo, bíonn tuismitheoirí an pháiste freagracht as tiomantas an pháiste do dhlí na nGiúdach agus thraidisiún na nGiúdach. Tar éis an aois seo , bíonn an páiste féin freagrach as dlí deasghnách, traidisiún, agus eitic na nGiúdach agus bíonn de phribhléid aige/aici bheith rannpháirteach i ngach réimse de shaol phobal na nGiúdach. Uaireanta, gairtear go hearráideach Bar Mitsveá nó Bat Mitsveá ar an searmanas féin.

Dlí agus deasghnátha na nGiúdach
Cleachtaí na nGiúdach
Giúdachas agus mná
Deasghnátha aistrithe saoil
Creideamh agus leanaí
Alec Guinness

B'aisteoir Sasanach é Alec Guinness (a rugadh ar an 2 Aibreán 1914 agus fuair bás ar an 5 Lúnasa 2000). 

Aisteoirí Sasanacha
Daoine a rugadh i 1914
Básanna in 2000
Star Wars
Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy
Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe
Sisifeas

I miotaseolaíocht na Gréige is ionann Sisifeas ( nó Sisyphus)(fuaimniú /ˈsɪsəfəs/; Gréigis: Σίσυφος sísypʰos [ˈsisifos]) agus rí ar cuireadh de phíonós air bollán ollmhór a bhrú go barr cnoic, le ligean dó rothlú síos go bun arís agus leanacht ar an nós seo ar feadh na síoraíochta. Déantar tagairt don duine céanna i miotaseolaíocht na Róimhe.

Miotaseolaíocht na Gréige
Miotaseolaíocht na Róimhe
Ríthe
Vivien Leigh

Ba bhan-aisteoir Sasanach í Vivien Leigh (a rugadh ar an 5 Samhain 1913 agus fuair bás ar an 7 Iúil 1967).

Tagairtí 

Ban-aisteoirí Sasanacha
Daoine a rugadh i 1913
Básanna i 1967
Buaiteoirí gradam Ban-aisteoir is Fearr sna gradaim Academy
An Bhablóin

Ba chathair-staid sa Mheaspatáim ársa í an Bhablóin (Sean-Ghréigis:Βαβυλών, ón Acáidis: Babili, Babilla) agus tá a hiarsmaí le fáil in Al Hillah, Cúige Babil , an Iaráic, sa lá atá inniu ann agus thart ar 85 ciliméadar (55 míle) ó dheas de Bhagdad. 

Níl ach mullóg nó tell fágtha anois den chathair bhunaidh ársa, foirgnimh briste déanta as láibe-bríce agus a smionagair spréite ar mhachaire thorthúil na Measpatáime idir aibhneacha an Tígris agus na hEofraite.

Stair 
Tógadh an chathair féin ar an Eofrait, agus bhí sí roinnte go cothrom fud fad bruacha na habhann, agus claífoirt géara i gcomhair tuilte séasúrach na habhann a choinneáil istigh aici.

Tugann taighde stairiúil reatha le fios dúinn go raibh an Bhablóin ina baile beag ar dtús báire. Ach d'fhás sí suas ag tús an 3ú mílaois RC. Tháinig rath ar an bhaile agus bhain sí cáil pholaitiúil amach le linn tréimhse Chéad Ríshliocht na Bablóine.  

Ag éileamh go raibh sí ina chomharba ar Eireadú ársa, bhí an Bhablóin in ann Nippur a shárú mar "an chathair naofa" sa Mheaspatáim thart ar an am a chéad d'aontaigh an Rí Hamúráibí Impireacht na Bablóine, agus arís rinneadh lárionad dí idir 612-539 RC le linn an Dara Impireacht Bhablónach. 

Thosaign deoraíocht na nGiúdach sa Bhablóin timpeall 605 RC. 

Maítear gur ghabh Cíoras Mór cathair na Babalóine ar an 17 Deireadh Fómhair 539 RC. Níos déanaí, scaoil sé na Giúdaigh “saor”, tar éis dóibh 70 bliain a chaitheamh i mbraighdeanas. 

Ba cheann amháin de seacht n-iontas an domhain iad Gairdíní Léibheann na Bablóine.

Féach freisin 
 An Mheaspatáim

Tagairtí 

An Iaráic
Stair na hÁise
Guth agus tuairim

Páipéar nuachtán áitiúil ab ea Guth agus Tuairim in iarthuaisceart Dhún na nGall ó 1979 go 1984.

Tagairtí 

Nuachtáin na Gaeilge
Cill Bheathach

Sráidbhaile beag iascaireachta is ea Cill Bheathach. Tá sé suite i leithinis Cheann Léime i gContae an Chláir. Kilbaha a thugtar air i mBéarla.

Bailte i gContae an Chláir
Peter Ustinov

B'aisteoir Sasanach é Peter Ustinov (a rugadh ar an 16 Aibreán 1921 agus fuair bás ar an 28 Márta 2004). 

Aisteoirí Sasanacha
Daoine a rugadh i 1921
Básanna in 2004
David Niven

B'aisteoir Sasanach é David Niven (a rugadh ar an 1 Márta 1910 agus fuair bás ar an 29 Iúil 1983). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1954 agus an gradam Aisteoir is Fearr i nDráma i 1959.

Tagairtí 

Aisteoirí Sasanacha
Daoine a rugadh i 1910
Básanna i 1983
Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy
Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe
Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe
Faraday the Blob

Is greannán gréasáin é 'Faraday the Blob', cruthaithe ag Alan Ryan. Nuashonraítear é uair amháin gach seachtain.

Nasc seachtrach: 
 http://www.faradaytheblob.com

Tagairtí: 

Greannáin
Muiríne

Is bruachbhaile i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath, Éire é Muiríne, sa phostcód Baile Átha Cliath 3. Seasann sé i ngar do Fionnradharc, Cluain Tarbh agus Domhnach Cearnaigh.

Tá dhá coláistí tríú leibhéal sa cheantar: Coláiste Breisoideachais Marino agus Institiúid Oideachais Marino. 

Is é Stáisiún Bhóthair Chluain Tarbh an stáisiún DART is giorra dó. Tá rath áitiúil agus náisiúnta bainte amach ag an gcumann CLG áitiúil CLG Naomh Uinseann.

Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Pócar

Is fine de chluichí cártaí a roinneann rialacha gealltóireachta agus rangú láimhe de ghnáth é an pócar.
Ceithre fhírinne thriathacha

Is iad na Cheithre Fhírinne Thriathacha (Sanscrait: catvāri āryasatyāni), a mhúin an Búda, bunús an Bhúdachas. Is iad seo na Cheithre Fhírinne Thriatacha:
 Baineann fulaingt le gach gné den saol
 Is iad na dúileanna is cúis leis an bhfulaingt
 Má chuirtear deireadh le dúileanna, beidh deireadh leis an bhfulaingt.
 Is féidir deireadh a chur le dúileanna, ach conair na n-ocht rian a leanúint.

Búdachas
Julian Assange

Iriseoir agus gníomhaí Idirlín is ea Julian Paul Assange (a rugadh ar an 3 Iúil, 1971). Tá aithne níos fearr air mar urlabhraí agus príomheagarthóir WikiLeaks, láithreán gréasáin sceithireachta.

Saol 
Sna 1990idí, bhí sé ina mhac léinn fisice agus matamaitice agus ina ríomhchláraitheoir chomh maith. 

Sna 2000idí, bhí sé ina chónaí i dtíortha éagsúla agus dúirt sé féin ag an am nach bhfanann sé rófhada in aon áit amháin ach ar feadh seal. 

Bhí sé le feiceáil go poiblí go neamhrialta agus é ag labhairt faoi chinsireacht, saoirse an phreasa agus iriseoireacht iniúchacht; bhuaigh sé freisin trí dhuais iriseoireachta as a chuid oibre le WikiLeaks; an Economist Index on Censorship Award (2008), an Amnesty International UK Media Award (2009) agus an Sam Adams Award (2010).

WikiLeaks 
Bhunaigh Assange an láithreán gréasáin conspóideach WikiLeaks sa bhliain 2006.  

D'fhoilsigh Wikileaks ábhair a rinne cur síos ar, mar shampla:  

 dúnmharuithe seachbhreithiúnacha sa Chéinia,  
 dumpáil dramhaíola tocsaineacha ar chósta na hAfraice,  
 lámhleabhair Eaglais na hEolaíochta,  
 nósanna imeachta san ionad coinneála Camp X-Ray (Guantánamo),  
 ábhair a bhain le bainc mhóra ar nós Kaupthing agus Julius Baer,  

i measc doiciméad eile.

Triail 
Sa bhliain 2022, bhí eiseachadadh Assange chun na Stát Aontaithe chun gur féidir é a chur ar a thriail maidir le cúiseanna coiriúla, ceadaithe ag Rúnaí Baile na Ríochta Aontaithe, Priti Patel.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1971
Gníomhaí Idirlíon
Iriseoirí
Daoine Astrálacha
Daoine beo
Wikileaks
Agóidí
Gníomhaithe idirlín
Marvin Gaye

Amhránaí Meiriceánach agus "rí an cheoil Soul" ab ea Marvin Pentz Gay, Jr (2 Aibreán 1939 - 1 Aibreán 1984).

Saothar 

Ceoltóirí agóide ab ea scata de na ceoltóirí ab aitheanta le céad bliain anuas, agus Marvin Gaye ina measc, mar shampla "What’s Going On?" le Marvin Gaye.

Bhí Gaye ag impí orainn a bheith níos freagraí i dtaobh cúrsaí timpeallachta, mar shampla  ‘Mercy Mercy Me (The Ecology)’.

Dúnmharú 
Maraíodh Gaye; is é a athair féin a scaoil urchair leis. Chaith athair Marvin go holc lena bhean. Ar an 1 Aibreán 1984, bhí a thuistí ag argóint lena chéile agus chuir Marvin a ladar isteach. Chonaic an mháthair a mac ag fáil bháis os comhair a dá shúil.

Tagairtí 

Ceoltóirí Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1939
Básanna i 1984