Cumann Rugbaí na hÉireann

Is é Cumann Rugbaí na hÉireann (Irish Rugby Football Union nó IRFU as Béarla) an eagraíocht a rialaíonn rugbaí in Éirinn - Poblacht agus Tuaisceart. Tá ceannoifig Chumann Rugbaí na hÉireann lonnaithe ag 10/12 Bóthar Lansdún, Droichead na Dothra i mBaile Átha Cliath.

Cluiche rugbaí 

Is cluiche fisiciúil an rugbaí. Tá an-tóir ar rugbaí in Éirinn. Maireann cluichí rugbaí ochtó nóiméad agus tarlaíonn an sos leath ama tar éis daichead nóiméad. Tá cúig imreoir déag ar fhoireann rugbaí.  Tá seacht n-ionadach ar fáil gach cluiche. Caithfidh an fhoireann na pointí is mó a scóráil chun an cluiche a bhuachan. Tá an pháirc rugbaí 100 méadar agus ta sé seachtó mhéadar ar leithead.  Is féidir pointí a scóráil ceithre bhealach éagsúla: 

 Cic slánaithe - is cic saor é seo. Má fhaigheann an t-imreoir pionós agus má éiríonn leo gheobhaidh siad trí phointe.
 Preabchúl - Tarlaíonn sé seo nuair a thosaíonn an t-imreoir an liathróid rugbaí as a lámh. 
 Úd - Tarlaíonn sé seo nuair a chuireann an t-imreoir rugbaí an liathróid taobh thiar den líne chúil. 
 Cic pionóis - bronntar trí phointe ar fhoireann má scórálann siad cic pionóis.

Stair

Bunú an Chumainn 
Bunaíodh an chéad Chlub Peile Rugbaí in Éirinn sa bhliain 1854.  Is é Club Peile Ollscoil Bhaile Átha Cliath (Béarla: Dublin University Football Club) an t-ainm agus bunaíodh é i gColáiste na Tríonóide. D'fhoghlaim mic léinn ón ollscoil seo faoi rugbaí den chéad uair má d’fhreastail siad ar scoileanna poiblí Béarla. Bunaíodh ocht bhfoireann rugbaí eile sa 19ú haois.  

 Club Peile Wanderers (Béarla: Wanderers Football Club) - Bunaíodh an club seo sa bhliain 1869.  
 Club Peile Lansdún (Béarla: Lansdown Football Club) - Bunaíodh an club seo sa bhliain 1872.  
 Club Peile Chontae Cheatharlach (Béarla: County Carlow Football Club)- Bunaíodh an club seo sa bhliain 1873.
Club Peile Rugbaí Dhún Geanainn (Béarla: Dungannon Rugby Football Club) - Bunaíodh an club seo sa bhliain 1873.
 Club Rugbaí Bheal Átha na Sluaige (Béarla: Ballinasloe Rugby Club) - Bunaíodh an club seo sa bhliain 1875.
Club Peile Thuaisceart na hÉireann (Béarla: North of Ireland Football Club) - Bunaíodh an club seo sa bhliain 1868.
Club Peile Rugbaí Ollscoil na Banríona - (Béarla: Queen's University Rugby Football Club) - Bunaíodh an club seo sa bhliain 1869.
 Club Peile Rugbaí Choláiste na hOllscoile, Corcaigh (Béarla: University College Cork Rugby Football Club) - Bunaíodh an club seo sa bhliain 1872. 
Ó 1874 go 1879 bhí dhá chumainn rugbaí in Éirinn. Bhí Cumann Peile na hÉireann i gceannas ar chlubanna i gCúige Laighean, i gCúige Mumhan agus cuid den gCúige Uladh. Bhí Cumann Peile Thuaisceart na hÉireann i gceannas ar chlubanna i mBéal Feirste.

Imríodh an chéad chluiche idirnáisiúnta in Éirinn i gcoinne Shasana i mí Feabhra sa bhliain 1875. Bhí dhá imreoir déag as Cúige Laighen agus ochtar imreoirí as Cúige Uladh ar an bhfoireann.

Sa bhliain 1879, tugadh na cumainn i gceann a chéile in aon chumann amháin agus bunaíodh Cumann Rugbaí na hÉireann ar an cúigiú lá de mhí Feabhra sa bhliain 1879.  Ag an am seo, chuaigh Cúige Uladh, Cúige Laighean agus Cúige Mumhan isteach i gCumann rugbaí na hÉireann.

Bhí an cruinniú seo ar siúl i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath. Ag an gcruinniú seo bhí W.C. Neville, J.G. Cronyn agus W.J. Goulding i láthair. Is duine tábhachtach é W.C Neville mar bhí sé ina chaptean ar fhoireann na hÉireann agus níos déanaí toghadh ina huachtarán ar an gCumann Rugbaí na hÉireann.

Cuspóirí an Chumainn 
Ag an gcrinniú tháinig an dá chumann ar chomhaontú. De réir théarmaí an chomhaontaithe: 

 Chruthófaí Cumann Peile Rugbaí na hÉireann don tír ar fad.
 Bhunófaí foirne Rugbaí i gCúige Laighean, Cúige Uladh agus Cúige Mumhan.
 Bhunófaí Coiste de Chumann Rugbaí na hÉireann. Bheadh ​​seisear ball as gach cúige ar an gcoiste.

Sa bhliain 1885, chuaigh sé fhoireann is fiche (as gach cearn d'Éirinn) isteach i gCumann Rugbaí na hÉireann. Tháinig deich bhfoireann as Cúige Uladh. Tháinig naoi bhfoireann as Cúige Laighean. Tháinig seacht bhfoireann as Cúige Mumhan. Bunaíodh an fhoireann Chonnacht sa bhliain 1885.

Coiste Chumann Rugbaí na hÉireann 
Tá údarás ag Cumann Rugbaí na hÉireann ar gach club rugbaí in Éirinn. Ba é Diúc Abercorn an chéad Uachatarán an chumainn sa bhliain 1874. Is iad na hainmneacha atá liostaithe thíos baill reatha an choiste:
 Is é Des Kavanagh Uachtarán an chumainn .
Is iad John Robinson agus Greg Barrett Leasuachtaráin an chumainn.
Is é Patrick Kennedy Cisteoir Oinigh an chumainn.
Is é Declan Madden Cathaoirleach an chumainn.
Is é Nicholas (Nicky) Comyn Iar-Uachtarán an chumainn.

Páirc rugbaí

Staid Bóthar Lansdún 

Bhunaigh Henry Wallace Doveton Dunlop an staid sa bhliain 1872. Bhí an staid suite i nDroichead na Dothra, Baile Átha Cliath.  Ba é an staid idirnáisiúnta is sine ar domhan é. Imríodh comórtais spóirt éagsúla sa staid seo. Tharla an chéad chluiche rugbaí sa bhliain 1876. D’imir foireann Laighean agus foireann Uladh sa chluiche seo. Bhí an chéad chluiche idirnáisiúnta rugbaí, idir Éire agus Sasana sa bhliain 1878. D'imir Éire i gCorn an Domhain sa Rugbaí den chéad uair sa bhliain 1991. Leagadh an staid sa bhliain 2007. Cuireadh Staid Aviva in ionad Staid Bóthar Lansdún.

Staid Aviva 
Tógadh Staid Aviva sa bhliain 2010.  Tá áit sa staid do 50,000 duine. Tá an staid faoi chomhúinéireacht ag Cumann Rugbaí na hÉireann agus ag Cumann Peile na hÉireann. Is staid idirnáisiúnta é. Imríonn foireann sacair na hÉireann agus foireann rugbaí na hÉireann sa staid seo. Imríodh an chéad chluiche rugbaí sa staid ar an Satharn, an seachtú lá de Lúnasa sa bhliain 2010. D'imir imreoirí as Cúige Laighean agus Cúige Ulaidh i gcoinne imreoirí as Cúige Chonnacht agus Cúige Mumhan. Imríonn Club Peile Lansdún agus Club Peiile Wanderers sa staid Aviva freisin.

Tá údarás ag Cumann Rugbaí na hÉireann ar Pháirc Thuamhan i gcontae Luimneach agus ar Pháirc Cnoc an Fhéich i mBéal Feirste.

Comórtais

Comórtais idirnáisiúnta 
 Craobh na Sé Náisiún - Is comórtas idirnáisiúnta rugbaí é. Imríonn an Fhrainc, Éire, Sasana, an Iodáil, an Bhreatain Bheag agus Albain sa chomórtas seo. Thosaigh an comórtas níos mó ná 138 bliain ó shin. Bhuaigh Éire an comórtas ceithre huaire déag.

Corn an Domhain sa Rugbaí - Tarlaíonn sé gach ceithre bliana agus imríonn fiche foireann sa chomórtas idirnáisiúnta.  Is é Corn an Domhain an tríú comórtas spóirt is mó ar domhan.
Corn na Náisiún Fómhar - Tá an comórtas idirnáisiúnta nua seo idir an Bhreatain Bheag, Sasana, Fhrainc, Albain, an Iodáil, Fidsí, Éire, agus an tSeoirsia.
Craobh na Sé Náisiún na mBan - Bhí Craobh Náisiún Baile na mBan ar siúl den chéad uair sa bhliain 1996.
Craobh na Sé Náisiún U20.
 Craobh na Sóisear.

Craobhchomórtais na gcúigí 

 Guiness Pro14 - Imríonn 14 fhoireann as Éirinn, Albain, an Iodáil, an Bhreatain Bheag  agus an Afraic Theas sa chomórtas seo. Cuireadh tús leis an gcomórtas sa bhliain 1999.
An Corn Ceilteach - Is comórtas seachtaine go seachtain é an Corn Ceilteach. Imríonn imreoirí gairmiúla nua ó na ceithre chúige in Éirinn agus ó cheithre réigiún na Breataine Bige sa chomórtas seo. Maireann an comórtas ocht seachtaine.
Corn na Seaimpíní Heineken - Imríodh an comórtas seo den chéad uair i 1956. Imríonn foirne éagsúla ó na tíortha an Fhrainc, Éire, Sasana, an Iodáil, an Bhreatain Bheag agus Albain sa chomórtas seo.
Comórtas Coirn - Imríonn 14 fhoireann sa chomórtas seo.

An tSraith Náisiúnta 

 An tSraith Uile-Éireann Energia - Is é an tsraith náisiúnta do chlubanna rugbaí in Éirinn.  Imríonn caoga club rugbaí sa chomórtas seo.

Lógó agus siombailí

Lógó 
Úsáideadh an sean-lógó chun rugbaí na hÉireann a léiriú ar feadh 134 bliana. Sa bhliain 2009, rinne Cumann Rugbaí na hÉireann lógó nua. Tá cosúlachtaí áirithe eatarthu mar bhí trí seamróga agus liathróid rugbaí le feiceáil ar an dá lógó. Tá an lógó nua i bhfad níos nua-aimseartha ach ag an am céanna, tá beim mhór ar stair na hÉireann agus ar fhéiniúlacht Cumann Rugbaí na hÉireann.

Bratach 
Is bratach ghlas é. Tá tábhacht shiombalach ag baint leis an mbratach mar tá suaitheantais na gceithre chúige ar an mbratach.  Tá an lógó "IRFU" scríofa ar an mbratach freisin.

Amhrán náisiúnta 
Tá dhá amhrán náisiúnta rugbaí ann. Is é Amhrán na bhFiann an t-amhrán náisiúnta oifigiúil. Ní sheinntear an t-amhrán seo ach ag cluichí baile. Ceiliúrann an t-amhrán seo neamhspleáchas na hÉireann ón mBreatain.  Mar thoradh tá a lán teannas ag baint leis an amhrán seo. De bharr, shocraigh Cumann Rugbaí na hÉireann amhrán nua a chruthú.  Scríobh Phil Coulter amhrán nua 'Ireland's Call' sa bhliain 1995.  Cantar é ag cluichí sa bhaile agus as baile.

Clubanna Rugbaí na hÉireann 

Tá timpeall 60,000 imreoirí rugbaí in Éirinn.  Tá caoga a naoi gclub i gCúige Mumhan. Tá naoi gclub déag i gCúige Chonnacht. Tá seachtó a haon club i gCúige Laighean.  Tá caoga a sé club i gCúige Uladh.

Foireann Chumann Rugbaí na hÉireann 
Bunaíodh an foireann seo sa bhliain 1879. Tá tríocha sé imreoirí ar scuad rugbaí na hÉireann.  Is é Jonathan Sexton captaen na foirne. Is é Andy Farrell príomhchóitseálaí na foirne seo.

Foireann Chlub na hÉireann 
Bunaíodh an fhoireann seo sa bhliain 2006.  Tá an fhoireann seo comhdhéanta d’imreoirí rugbaí níos sine ó chlubanna éagsúla rugbaí na hÉireann. D’imir siad a gcéad chluiche i gcoinne club Albanach.  Faoi ​​láthair d’imir siad cúig chluiche is fiche. Bhuaigh siad trí chluiche déag agus chaill siad deich gcluiche.

Foirne cúige

Foireann Chonnacht 
Bunaíodh é sa bhliain 1885, nuair a tháinig sé chlub níos lú le chéile chun an fhoireann Chonnacht a bhunú. Tá an fhoireann shinsearach cúige seo mar chuid de Chumann Rugbaí na hÉireann. Is é Willie Ruane Príomhfheidhmeannach an chlub. Is é Ted Carty Uachtarán an chlub. Imríonn siad i bPáirc imeartha.  Tá áit sa staid do 7,500 duine.  Tá an club bunaithe i nGaillimh.  Is é Jarrad Butler captaen na foirne.  Is é Andy Friend cóitseálaí na foirne seo.

Foireann Laighean 
Bunaíodh é sa bhliain 1879. Tá an fhoireann cúige seo mar chuid de Chumann Rugbaí na hÉireann. Imríonn siad sa staid Chumann Ríoga Bhaile Átha Cliath. (Béarla RDS Arena).  Tá áit sa staid do 18,500 duine. Is é Jonathan Sexton captaen na foirne. Is é Leo Cullen cóitseálaí na foirne seo.

Foireann Uladh 
Bunaíodh é sa bhliain 1879.  Tá foireann Uladh ar cheann de na ceithre fhoireann cúige de Chumann Rugbaí na hÉireann.  Imríonn siad sa staid Kingspan i mBéal Feirste. Tá áit sa staid do 18,000 duine.  Is é Iain Henderson captaen na foirne. Is é Dan McFarland cóitseálaí na foirne seo.

Foireann na Mumhan 
Bunaíodh é sa bhliain 1879. Tá foireann Mumhan ar cheann de na ceithre fhoireann cúige de Chumann Rugbaí na hÉireann. Imríonn siad sa staid rugbaí Pháirc Thuamhan i gcontae Luimneach. (Béarla: Thomand Park) Tá áit sa staid do 25,600 duine. Is é Peter O'Mahony captaen na foirne. Is é Johann van Graan cóitseálaí na foirne seo.

Iontaobhas Carthanachta Chumann Rugbaí na hÉireann 
Bunaíodh Iontaobhas Carthanachta Chumann Rugbaí na hÉireann sa bhliain 1978. Bunaíodh é chun cabhrú le himreoirí rugbaí gortaithe. Faoi ​​láthair tá tríocha hocht imreoir rugbaí le gortuithe a athraíonn a saol. Tá gortuithe inchinne nó gortuithe dromlaigh ag na himreoirí seo. Díríonn an charthanacht seo ar chabhrú leis na himreori seo. Cuireann sé tacaíocht mhorálta agus tacaíocht airgid ar fáil do na himreoirí.

Tagairtí

Féach freisin 
 Foireann náisiúnta rugbaí na hÉireann

Rugbaí in Éirinn