joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Nimhiú Sergei agus Yulia Skripal

Ar an 4 Márta 2018, bhí iar-oifigeach faisnéise mhíleata na Rúise agus spiaire Briotanach Sergei Skripal agus a iníon Yulia Skripal, nimhithe i Salisbury, Sasana.

Rinne an GRU, iarracht iad a nimhiú leis an oibreán néaróige novichok, is cosúil. Dúirt Boris Johnson go raibh fianaise mhór ann i gcoinne na Rúise. Ach "tá a lán amhrais á léiriú faoin scéal oifigiúil a chuir na Sasanaigh amach". Is í príomhchúis an amhrais sin ná go raibh na Sasanaigh ag diúltú aon sampla den néarghás a luaitear leis an ionsaí a thabhairt don Rúis nó d’aon fhoras neamhspleách idirnáisiúnta le tástáil a dhéanamh air.

Bhí nimhiú na Skripal ar cheann de mhórchuid eachtraí a tharla sa bhliain 2018, a chothaigh drochphoiblíocht don Rúis go hidirnáisiúnta. "Níor chuir an scéal as a dhath do Vladimir Putin ag baile; coicís ghlan tar éis do scéal mhuintir Skripal briseadh atoghadh ina uachtarán é".

Féach freisin 

 GRUSergei Skripal

Tagairtí 

Stair na Ríochta Aontaithe
Stair na Rúise
Spiaireacht
Nino Gvetadze

Pianódóir Seoirseach clasaiceach ceolchoirme is ea Nino Gvetadze.

Luathshaol agus oideachas 
Rugadh agus tógadh Gvetadze  i dTbilisi, agus bhí sí ag staidéar san Ardscoil Cheoil Stáit (Seoirsis:თბილისის სახელმწიფო ) ann feisin. agus níos déanaí sa Háig agus san Conservatorium van Amstardam. B'iad Veronika Tumanishvili, Nodar Gabunia, Nana Khubutia, Paul Komen agus Jan Wijn   a cuid múinteoirí .

Comórtais 
Bhuaigh Nino Gvetadze an Dara Duais, Duais  an Phreasa agus Duais an Lucht Féachana ag an Internationaal Franz Liszt Pianoconcours ( Agn  Ghaeilge:Gaeilge: Comórtas Pianó Idirnáisiúnta Franz Liszt) sa bhliain 2008. Sa bhliain 2010 bronnadh an  Borletti-Buitoni Trust Award uirthi.

Léirithe 
Sheinn Nino Gvetadze in hallaí ceolchoirme mar an leanas Concertgebouw, Paleis voor Schone Kunsten, an Bhruiséil, Konzerthaus Berlin, Wigmore Hall, Tonhalle, Zürich agus go leor eile. Casann sí freisin  mar aonréadaí leis Residentie Orchestra, Rotterdams Philharmonisch Orkest ,  Brussels Philharmonic,  Nederlands Philharmonisch Orkest, Amstardam Sinfonietta, Mahler Chamber Orchestra, Seoul Philharmonic Orchestra, Muenchner Philharmoniker.

Glacann Nino Gvetadze páirt i bhFéilte Idirnáisiúnta, i measc iad siúd  tá Kuhmon Kamarimusiikki, Tbilisi Wind Festival, Féile dei Due Mondi.

Taifeadtaí 
Tá ceithre dlúthdhioscaí aonair taifeadta ag Nino Gvetadze ina raibh oibreacha de chuid Franz Liszt, Claude Debussy, Modest Mussorgsky agus Sergei Rachmaninoff, i lipéid ceoil Orchid Classics, Brilliant Classics, Etcetera Records .

Naisc sheachtracha 
 Oifigiúil Láithreán Gréasáin
 Taifead Lipéad 
 Próifíl ar Borletti-Buitoni láithreán Gréasáin

Tagairtí 

Daoine beo
Jesse James

Meirleach Meiriceánach i rith an Iarthair Fhiáin sa Stáit Aontaithe ab ea Jesse Woodson James  a rugadh ar an 5 Meán Fómhair, 1847 agus fuair bás ar an 3 Aibreán 1882. Rugadh James in aice Kearney, sa cheantar in iarthar Missouri ar a dtugtar "Dixie Beag".  

Bhí Jesse agus a mhuintir báúil leis an nDeisceart i gCogadh Cathartha na Stát Aontaithe. Chuaigh Jesse agus a dheartháir, Frank, leis na "bushwhackers", drong a rinne treallchogaíocht ar son na Cónaidhme in Missouri agus in Kansas sa chogadh sin.  

Mar leantóirí de chuid William Quantrill agus "Bloody Bill" Anderson, treallchogaithe, cuireadh mí-úsáid i gcoinne saighdiúirí an Aontais agus sibhialtach, Sléacht Centralia (1864) san áireamh.

Tagairtí 

An tIarthar Fiáin
Daoine a rugadh i 1847
Básanna i 1882
Coirpigh Mheiriceánacha
Billy the Kid

Meirleach Gael-Mheiriceánach i rith an tIarthar Fiáin sa Stáit Aontaithe ab ea Billy the Kid nó William H. Bonney a rugadh Henry McCarty in 1859 i Nua Eabharc agus fuair bás ar an 14 Iúil, 1881.

Saol 
Faoin am a raibh Billy 16 bliain d’aois, bhí a mhuintir tar éis aistriú  ó Nua Eabharc go Nua-Mheicsiceo in iarthar na tíre.

Bhíodh Billy the Kid ag obair do Pat Coghlan, rainseoir as Éirinn a bhí lonnaithe i New Mexico. Labhair The Kid Gaeilge le neacht le Coghlan nach raibh aon Bhéarla aici. Is cosúil go raibh The Kid i mbun ateangaireachta don chailín, Mary, agus d’oibrithe feirme a huncail. D’fhágfadh sé go raibh trí theanga ar a thoil ag Billy the Kid – an Béarla, an Ghaeilge agus an Spáinnis.

Bás 
Lámhachadh Billy the Kid i neasraon ar an 14 Iúil, 1881.

Tagairtí 

An tIarthar Fiáin
Diaspóra Éireannach
Daoine a rugadh i 1859
Básanna i 1881
Coirpigh Mheiriceánacha
An tSúdáin (réigiún)

Is réigiún tíreolaíochta í an tSúdáin, a shíleann thart ar Lár na hAfraice ó iarthar go hoirthear, ó dheas na Saiheile. Tá sí níos mó ná an dá thír an tSúdáin agus an tSúdáin Theas, bíodh go bhfuil cuid di i gceachtar acu.
Butch Cassidy

Robálaí bainc Meiriceánach i rith an tIarthar Fiáin sa Stáit Aontaithe ab ea Robert Leroy Parker nó Butch Cassidy a rugadh ar an 13 Aibreán, 1866 agus fuair bás ar an 7 Samhain, 1908.

Tagairtí 

An tIarthar Fiáin
Daoine a rugadh i 1866
Básanna i 1908
Coirpigh Mheiriceánacha
Sundance Kid

Robálaí bainc Meiriceánach i rith an tIarthar Fiáin sa Stáit Aontaithe ab ea Harry Alonzo Longabaugh nó mar is fearr aithne the Sundance Kid a rugadh i 1867 agus fuair bás ar an 7 Samhain, 1908.

Tagairtí 

An tIarthar Fiáin
Daoine a rugadh i 1867
Básanna i 1908
Coirpigh Mheiriceánacha
Oilithreacht

Is turas reiligiúnach é oilithreacht, nó turas chuig ceann scríbe reiligiúnach.  Tarlaíonn oilithrigh i go leor cultúir ar fud an domhain, de ghnáth ar shiúl na gcos, chuig áiteanna atá tábhachtach do chreidimh an lucht siúil. Fuarthas fianaise ar oilithreacht go Stonehenge chomh fadasiar leis an mbliain 2,400 RCh.

TAGAIRTÍ

Oilithreachtaí
Reiligiún
Takekazu Asaka

Teangeolaí agus ollamh le fileolaíocht Rómánsach ag Ollscoil Tsudajuku, Tóiceo is ea an Seapánach Takekazu Asaka ( a rugadh i Tóiceo sa bhliain 1952). D'aistrigh sé saothair scríbhneoirí na Gailísise mar Rosalía de Castro, Ramón Cabanillas, Uxío Novoneyra go Seapáinis. D'fhoilsigh sé an chéad ghraiméar Gailísise sa tSeapáinis. Sainmhínítear é mar "ambasadóir ar an gcultúr Gailísise sa tSeapáin".

Tá sé freagrach as eagrú, i dTóiceo agus i gcathracha eile, ciogail ceoil agus filíochta Gailísise chun 'Día de las Letras Gallegas' (Gaeilge: Lá Litríochta na Gailísise) a cheiliúradh. Ó mhí an Mheithimh 2017, ba chomhalta comhfhreagrach den Real Academia Galega é (Acadamh Ríoga na Gailísise), mar aitheantas ar a chuid oibre.

Saothair 
 Gramática do galego moderno (dátheangach Seapáinis - Gailísis ) . (1993) Tokio : Daigakusyorin. (195 leathanach, ISBN 4-475-01807-2 )
Guía de conversación en Galego (1994)
Vocabulario básico da lingua galega . (1996) Tokio : Daigakusyorin. ISBN 4-475-01231-7 . (Is innéacs Gailiísise - Spáinnise - Seapáinise iad na chéad 122 leathanach. Tá na chéad 158 leathanach eile ina gcobhéisí Spáinnise - Gailísise agus tá críoch an leabhair dírithe ar chobhéisí Seapáinise - Gailísise - deir raiteas tosaigh an leabhair go bhfuil 2600 cobhéis ann)
Cantares gallegos (aistríodh go Seapáinis sa bhliain 2002). Publicación DTP.
Cantata a Ramón Cabanillas (2013)
Contos da miña terra (aistríodh go Seapáinis sa bhliain 2014)
Xograr Martín Codax (2015)
 Nova gramática do galego (2017)
 Os Eidos (eagrán dátheangach Gailíse - Seapáinise a foilsíodh sa bhliain 2017)

Tagairtí 

Rugadh i dTóiceo
Múinteoir Seapáinise
Liotuáinis Seapáinise
Focleolaí
Daoine a rugadh i 1952
Pat Garrett

Póilín Meiriceánach i rith an tIarthar Fiáin sa Stáit Aontaithe ab ea Patrick Floyd Jarvis "Pat" Garrett   a rugadh ar an 5 Meitheamh, 1850 agus fuair bás ar an 29 Feabhra, 1908.

Tagairtí 

An tIarthar Fiáin
Daoine a rugadh i 1850
Básanna i 1908
Gabhar Gailíseach

Cine gabhair de bhunús Gailíseach is ea an gabhar Gailíseach (Capra aegagrus hircus). I 2012, bhí 622 cheann (514 mná agus 108 fir) sa tréad iomláin, roinnte idir 64 fheirm. Tá siad go han-mhaith oiriúnaithe dá dtimpeallacht agus, de réir Invesaga (Taighde Sláinte Ainmhithe na Gailíse) tá friotaíocht níos fearr acu in aghaidh ionfhabhtuithe an phucáin ae choitinn(en) ná ciníocha eile gabhair.

Dáileadh geografach 
Go ginearálta, tá baill an chine gabhair seo spréite thart na criosanna sléibhtiúla, den chuid is mó i gcúigí Lugo agus Ourense.

Moirfeolaíocht 

Ainmhithe adharcacha, de phróifíl díreach nó fochuasach, agus de dhémhorfacht ghnéasach mhór iad (en). Is de dhath amháin é a gclúmh: mahagaine nó foltbhuí, agus nuainsí éagsúla acu. Sna comórtais, meastar gur dícháilíocht iad má tá lorganna bána air.

Déanann adharca na minseach stua ar gcúl agus as a gcéile. Bíonn adharca na bpoicaidí faoi fhoirm sheilide, agus de mhéid níos mó ná na minseacha.

Bíonn ag na pocaidí féasóg agus siogairlíní, rudaí a thagann faoi láthair ó am go chéile i bhfoirm bhuntusúil ag na minseacha freisin. Bíonn na pocaidí níos mó ná cinn na minseacha – airde go dtí 65cm agus meáchan timpeall ar 55cg do na minseach, agus 75cm agus 70cg do na pocaidí.

Tagairtí 

Mamaigh
An Ghailís
An Spáinn
Wyatt Earp

Leas-sirriam Meiriceánach i rith an tIarthar Fiáin sa Stáit Aontaithe ab ea Wyatt Berry Stapp Earp a rugadh ar an 19 Márta, 1848 agus fuair bás ar an 13 Eanáir, 1929. 

An tIarthar Fiáin
Daoine a rugadh i 1848
Básanna i 1929
Annie Oakley

Cruinnaimsitheoir Meiriceánach i rith an tIarthar Fiáin sa Stáit Aontaithe ab ea Annie Oakley nó Phoebe Ann Mosey a rugadh ar an 13 Lúnasa, 1860 agus fuair bás ar an 3 Samhain, 1926. 

An tIarthar Fiáin
Daoine a rugadh i 1860
Básanna i 1926
Faolchú talún

Is ainmhí é an faolchú talún. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Seamaí Abruzzo

Is ainmhí é an seamaí Abruzzo. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Adacs

Is ainmhí é an adacs (Addax nasomaculatus). Mamach atá ann. Maireann an t-adacs san Afraic Thuaidh. Tá sé imithe ón chuid is mó dá limistéir traidisiúnta agus tá sé go mór i mbaol. Tá sé tugtha isteach arís sa Túinéis agus i Maracó, áfach.

Mamaigh
Cú Afganastánach

Cú as an Afganastáin é cú Afganastánach.

Mamaigh
Póir mhadraí
Asal Afracach

Is ainmhí é an t-asal Afracach (Equus africanus). Mamach atá ann i bhfine na gcapall, is é sin na hEquidae. Tá an speiceas go mór i mbaol: Níl ach 570 díobh ag maireachtaint san fhásach i gCorn na hAfraice. 

Mamaigh
Sibhéid Afracach

Is ainmhí í an sibhéid Afracach (Civettictis civetta). Mamach atá ann, an ceann is mó d'fhine na Viverridae. Is í an t-aon speiceas sa ghéineas Civettictis í. Maireann an tsibhéid Afracach san Afraic Fho-Shaharach. Níl an speiceas i mbaol.

Mamaigh
Glasmhoncaí Afracach

Is ainmhí é an glasmhoncaí Afracach. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Moncaithe
Bó mhara Afracach

Is ainmhí í an bhó mhara Afracach. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Teireataláit phoileitiléine

Is plaisteach í teireataláit phoileitiléine í Teireataláit phoileitiléine (TTP) (uaireanta scríofa mar teireataláit phoileitiléine), giorraithe go coitianta TPE (nó PET sa Bhéarla). Is é í an roisín polaiméir teirmeaplaisteach is coitianta de chuid na bpoileistear agus úsáidtear í i snáithíní le haghaidh éadaí, coimeádán i gcomhair leachtanna agus bianna, teirmidheilbhithe déantúsaíochta, agus i gcomhcheangal le snáithín gloine le haghaidh roisíní innealtóireachta.

D'féadtar an t-ainm branda Dacron nó Terylene a bheith uirthi; nó, sa Rúis agus san iar-Aontas  Sóivéadach, Lavsan.

Bíonn an chuid is mó de tháirgeadh TTP an domhain le haghaidh snáithíní sintéiseacha (níos mó ná 60%), agus le táirgeadh buidéal thart ar 30% den éileamh domhanda. I gcomhthéacs feidhmeannana na dteicstílí, tagraíonn go coitianta do TTP mar phoileistear, cé go mbaintear úsáid as an acrainm TTP i gcoitinne maidir le pacáistiú. Is thart ar 18% de tháirgeadh polaiméire an domhain é poileisteat agus is é an ceathrú polaiméir is mó táirgthe; Is iad poileitiléin (PE), polapróipiléin (PP) agus clóiríd  pholaivinile (CPV) an chéad, an dara agus an tríú, faoi seach.

Tagairtí 

Bithábhair
Plaistigh
Poileistir
Polaiméirí
Darach Ó Séaghdha

Is scríbhneoir agus gníomhaí teanga é Darach Ó Séaghdha, a rugadh i mBaile Átha Cliath. Scríobh sé an leabhar 'Motherfoclóir' agus bhuaigh sé 'leabhar an bhliain' 'Ireland AM Popular Non-Fiction' sna 'Irish Book Awards' sa bhliain 2017. Tá podchraoladh "Motherfoclóir" aige freisin.

Is colúnaí leis an nuachtán ar líne, TheJournal.ie. Tháinig Craic Baby amach sa bhliain 2018.

Beatha 
Labhair a athair agus a mháthair Gaeilge le chéile ach labhair siad as Béarla le Darach agus a gclann. Nuair a d'éirigh a athair tinn, thosaigh Darach ag foghlaim Gaeilge agus ag baint úsáid as Twitter chun frásaí agus focal Gaeilge a roinnt.

Leabhair 
 "Motherfoclóir: Dispatches from a not so dead language" - 2017
 "Craic Baby: Dispatches from a Rising Language" - 2018

Tagairtí

Gaeilgeoirí
Daoine as Baile Átha Cliath
Scríbhneoirí Éireannacha
Daoine beo
Gníomhaithe Gaeilge
Iriseoirí Éireannacha
Giobún aclaí

Is ainmhí é an giobún aclaí. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Moncaithe
Brocaire Airedale

Cú as Abhainn Aire é Brocaire Airedale.

Mamaigh
Póir mhadraí
Aicíte Sheapánach

Madra as an tSeapáin í aicíte Sheapánach.

Mamaigh
Póir mhadraí
Malamútach Alascach

Madra as Alasca é malamútach Alascach.

Mamaigh
Póir mhadraí
Beoir chruithneachta

Is beoir bharr-choipthe déanta le sciar mór chruithneachta í beoir chruithneachta. Is iad Weissbier (nó mar is fearr aithne Hefeweizen), Berliner Weisse, Witbier, Lambic, agus Gose cineálacha beoir chruithneachta.

Stíleanna Beorach
Ialtóg ghiobach Alcathoe

Is ainmhí í an ialtóg ghiobach Alcathoe. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Ialtóg fhadchluasach Alpach

Is ainmhí í an Ialtóg fhadchluasach Alpach. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Aicíte Mheiriceánach

Madra as an tSeapáin í Aicíte Mheiriceánach.

Mamaigh
Póir mhadraí
Bíosún Meiriceánach

Is ainmhí é an bíosún Meiriceánach. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Lethbridge

Is é Lethbridge  cathair i gcúige Alberta, Ceanada. Sa bhliain 2016, bhí 92 729 duine ina gcónaí sa chathair féin.
Rosemary Smith

Tiománaí rally ó Bhaile Átha Cliath, Éire, atá in Rosemary Smith (a rugadh ar an 7 Lúnasa 1937). Bhí si ag obair mar ghúnadóir sara thosnaigh si ag rasaiocht.

Ghlac Smith páirt ina céad raili mar threori. Tar éis cinneadh a dhéanamh nar mhaith lei an treoracht , aistrigh sí ag tiománaiocht. Tháinig sí go dtí an aird an Rootes Ghrúpa's Iomaíochta Roinn atá ar fáil di a n-oibríonn tiomáint.

I 1964, thóg sí an duais na mban ar an Raili Chuaird na hÉireann ag tiomáint Sunbeam Rapier. I 1965, bhuaigh Smith (Hillman Imp) an Tiúilipe Rally glan amach.

Bhí Smith dícháilithe faoi conspoid ó 1966 Monte Carlo Rally, tar éis a bhuaigh an Coupe des Dames, aicme na mban. In iomlan, bhii deich gluaisteáin dícháilithe. "Dúirt Rosemary Smith, ní bheadh sí in iomaíocht arís ach amháin má tá an cinneadh a bhí droim ar ais."

Iomaíocht eile rath a bhí bua glan amach i 1969 Chorcaí 20 Rally. Bhuaigh Smith duais na mban  arís agus arís eile ar an na Halban Rally agus ar an Chuaird na Héireann Rally, faoi dhó gach ar an Alpach Rally agus ar an Cheanada Shell 4000 agus uair amháin ar an Acropolis Rally. Tá sí freisin iomadúla aicme a bhuaigh a ainm di.

Ar an 10ú Bealtaine 2017, rinne Smith tiomáint thrialach leis an gcarr Renault F1 ar an Chuaird Paul Ricard mar chuid den scannánú an lae. Mar seo, tá sí ar an duine is sine a thiomáint carr 800 each-chumhacht choiscthe.

Tagairtí

Tuilleadh léitheoireachta 

 Mowat-Brown, G. (2003). "Imp : The Complete Story". The Crowood Press.

Naisc sheachtracha 

 An Imp Shuíomh
 Rosemary Smith bith ó Bhlaosc 4000 Rally
 Rosemary Smith ag tiomáint an Renault Spóirt Foirmle a Haon

Daoine a rugadh i 1937
Daoine beo
Tiománaí railí
Rásaíocht
T-Bone Burnett

Is ceoltóir, cumadóir agus léiritheoir cheoil é Joseph Henry “T-Bone” Burnett. Oibríonn sé den chuid is mó sa tseánra Americana nua-aimseartha cineál measca idir bluegrass, ceol tuaithe agus an rac-ceol. Tá cáil air mar cumadóir le haghaidh scannáin agus teilifís.

Saothair Suntasaithe 
D'oibríonn Burnett go minic le na deartháireacha Cohen, mar léiritheoir cheoil. Rinne sé na fuaimriain do na scannáin "O Brother Where Art Thou" (2000) agus "Inside Lewyn Davis" (2013) leo. Rinne sé fuaimriain do na scannáin "Crazy Heart" agus "The Hunger Games" freisin. 
Chomh maith leis sin, oibríonn sé ar chláir teilifíse ar nós "True Detective" agus "Nashville"

Comhráidí Iomráiteacha 
Is minic a sheinneadh agus a thaifeadadh Burnett le na daoine seo a leanas: 	Alison Krauss Robert Plant Roy Orbisondeartháireacha Coen	Bob Dylan Led Zeppelin Gregg Allman Gillian Welch Counting Crows

Saol Pearsanta 
Is as cathair St. Louis, Missouri SÁM é. Joseph Henry Burnett an t-ainm bhreithe a raibh tugtha do. Tá sé pósta anois don dara uair.

Saothair Scannáin agus Teilifíse

|-
| Inside Llewyn Davis || Scannán || Léiritheoir Cheoil Feidhmeannach || 2013
|-
| Nashville || Teilifís || Léiritheoir Cheoil Feidhmeannach || 2012–2013 
|-
| The Hunger Games film score || Scannán || Léiritheoir Cheoil Feidhmeannach || 26ú Márta, 2012
|-
| Tough Trade || Teilifís || Léiritheoir Cheoil, Léiritheoir Feidhmeannach, cumadóir || 2010
|-
| Crazy Heart || Scannán || Léiritheoir, scríbhneoir amhráin, cumadóir || 19ú Nollaig, 2009
|-
| Across The Universe || Scannán || Léiritheoir Cheoil || 10ú Nollaig, 2007
|-
| All the King's Men || Scannán || Léiritheoir Cheoil Feidhmeannach || 22ú Meán Fómhair, 2006
|-
| Walk the Line || Scannán || Léiritheoir Cheoil Feidhmeannach, cumadóir || 18ú Samhain, 2005
|-
| Don't Come Knocking || Scannán || Léiritheoir Cheoil Feidhmeannach, cumadóir || 25ú Lúnasa, 2005
|-
| The Ladykillers || Scannán || Léiritheoir Cheoil Feidhmeannach || Márta 26ú, 2004
|-
| Cold Mountain || Scannán || Léiritheoir Cheoil Feidhmeannach || Nollaig 25ú, 2003
|-
| The Divine Secrets of the Ya-Ya Sisterhood || Scannán || cumadóir || Iúil 6ú, 2002
|-
| O Brother, Where Art Thou? || Scannán || Léiritheoir Cheoil, Ceol úrnua || Nollaig 22ú, 2000
|-
| The Big Lebowski || Scannán || Cartlannaí cheoil || Meitheamh 3ú, 1998
|-
| Great Balls of Fire! || Scannán || Léiritheoir Cheoil, cumadóir || Meitheamh 29ú, 1989
|-
| Roy Orbison and Friends: A Black and White Night || Clár Speisialta || Stiúrthóir Cheoil || Márta 1ú, 1988
|}
Tacsanomaíocht (bitheolaíocht)

Is éard is tacsanomaíocht ann (ón tSean-Ghréigis: τάξις (tacsaithe), a chiallaíonn 'socrú', agus -νομία (-nomia), a chiallaíonn 'modh'), ná modh le tacair de speicis a rangú de réir gaolmhaireachtaí sinsearacha, lena n-áirítear gaolmhaireachtaí a shocrú idir orgánaigh de réir roinnt gnéithe intomhaiste:
 moirfeolaíocht agus anatamaíocht (gnéithe seachtracha agus inmheánacha);
 struchtúr na gceall (prócarót/eocarót);
 bithcheimic (comparáidí ADN (DNA), ARN (RNA) agus na seichimh aimínaigéad i bpróitéiní); agus
 orgánaigh atá gaolta go dlúth lena chéile, beidh leibhéal ard cosúlachta ann i struchtúr móilíneach an ADN (seicheamh bunanna), ARN (seicheamh bunanna) agus próitéin (seicheamh aimínaigéad), agus is gnách go léiríonn móilíní orgánach a bhfuil gaol i bhfad amach acu, léiríonn siad patrún den éagsúlacht.

Rangaigh Linnaeus gach ainmhí agus planda da raibh ar eolas aige ina saghsanna, agus thug sainainm faoi leith ar gach saghas. Speiceas faoi leith ba ea gach aon saghas acusan. Mar shampla, rangaíodh daonnaithe uile an domhain in aon speiceas amháin - Homo sapiens; ba leor speiceas amháin, toisc iad go léir a bheith chomh cosúil sin lena chéile. Ba é an scéal céanna é le madraí clóis; d'ainneoin iad a bheith chomh héagsúil le chéile i gcruth agus i méid, rangaíodh iad  go léir sa speiceas Canis familiaris. Ach níorbh fholáir madraí agus cait a rangú mar dhá speiceas ar leith.

Má bhíonn roinnt speiceas cosúil go maith lena chéile, déantar orgánaigh a ghrúpáil le chéile i  dtacsóin,  speicis chosúla a rangú in aon ghéineas amháin, i.e. i ngrúpa níos fairsinge ná an speiceas. Leanann sé uaidh sin gur féidir i bhfad níos mó orgánach a bheith cuimsithe i ngéineas ná i speiceas. Níl ansin ach céim amháin sa rangú. Grúpáiltear géinis i bhfine, finte in ord agus mar sin de. Seo a leanas liosta de na grúpaí go léir: Speiceas, Géineas, Fine, Ord, Rang, Fíleam, Ríocht agus Fearann.  

'

Aicmiú eolaíoch
Peadar Ó Caomhánaigh

Is craoltóir agus comhairleoir neamhspleách ar Chomhairle Contae Átha Cliath Theas é Peadar Ó Caomhánaigh.

As Chluain Dolcáin dó ó dhúchas. Is craoltóir ar Raidió na Life Ó Caomhánaigh agus chuir sé tús leis an Pop-Up Gaeltacht in éineacht le hOsgur Ó Ciardha, rud ar chuspóir di cainteoirí cathrach Gaeilge a thabhairt le chéile chun gnáthrud a dhéanamh d'úsáid na Gaeilge i gcuideachta neamhthraidisiúnta. 

Úsáideann sé Twitter as Gaeilge agus as Béarla araon.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 http://www.raidionalife.ie/ga/laithreoiri/peadar-o-caomhanaigh/
 http://www.thejournal.ie/readme/column-we-speak-irish-but-were-pretty-normal-were-not-nazis-were-not-leprechauns-3269195-Mar2017/
 http://www.irishtimes.com/opinion/letters/irish-is-it-a-necessary-language-1.2669030
 http://nos.ie/meain/raidio/60-soicind-le-23/
 http://www.thejournal.ie/readme/as-gaeilge-tharlaionn-eireann-1995118-Mar2015/
 http://www.irishplayography.com/person.aspx?personid=42267
 https://twitter.com/thekavofficial?lang=en

Daoine beo
Gaeilgeoirí
Gníomhaithe Gaeilge
Craoltóirí Éireannacha
Catherine Corless

Is staraí amaitéarach Éireannach í Catherine Corless (née Farrell), atá gairthe as a cuid oibre i dtiomsú na faisnéise a bhaineann leis na básanna de leanaí ag an 'Bon Secours Mother and Baby Home' i Thuama, Gaillimh. Chaith sí seachtain le linn a laethanta saoire ó bheith ag obair ar an fheirm teaghlaigh ag cuardach taifid i leabharlanna, séipéil agus oifigí na comhairle, tar éis a bhfuair sí amach go bhfuair 796 leanaí bás sa bhaile. D'aithin sí go raibh teastais báis ann ach ní raibh aon taifead adhlactha acu.

Dámhachtainí 

 'Bar of Ireland Human Rights Award' mar aitheantas ar "seirbhíse daonnúla eisceachtúla".
 Gradam speisialta le haghaidh Taighde Imscrúdaithe ag 'Newsbrands Ireland Journalism Awards' 2017.
 'The Rehab Group People of the Year Award' 2018.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1954
Staraithe Éireannacha
Daoine beo
Tíogar Amúrach

Is ainmhí é an tíogar Amúrach no an tíogar Sibéarach (Panthera tigris altaica). Mamach atá ann. 

Mamaigh
Banana Yoshimoto

Banana Yoshimoto (吉本 ばなな) (born 24 July 1964) is ainm cleite don scríbhneoir Seapánach Mahoko Yoshimoto (吉本 真秀子). Idir na blianta 2002 agus 2015 scríobh sí a hainm in hiragana ().

Beatha

Rugadh Yashimoto i dTóiceo ar 24 Iúil 1964 agus tógadh i dteaghlach liobrálach í. Is é a hathair Takaaki Yoshimoto, file agus criticeoir cáiliúil, agus tá iomrá lena deirfiúr Haruno Yoiko mar chartúnaí. 

Bhain Yoshimoto céim amach i gColáiste Ealaíne Ollscoil Nihon leis an litríocht mar mórábhar. Thug sí an t-ainm cleite “Banana” uirthi féin de bharr an taitnimh atá aici ar bhláthanna banana. Maíonn sí gur ainm é atá idir “ghleoite’ agus “andraigíneach, d’aonturas”. 

Tá sí pósta agus mac aici, ach is iondúil nach sceitheann sí scéalta i dtaobh a beatha. Scríobhann sí beagán gach lá agus deir sí go bhfuil saghas náire uirthi toisc go scríobhann sí scéalta beagnach ar son spóirt. Idir na blianta 2008 agus 2010 bhreac sí dialann ar líne do Bhéarlóirí.

Scríbhneoireacht

Thosaigh sí ag scríobh sa bhliain 1987 agus í ag obair mar fhreastalaí. Deir sí go ndeachaigh an t-údar Meiriceánach Stephen King go mór i gcion uirthi trína scéalta neamhuafáis. Ina dhiaidh sin d’fhág Truman Capote agus Isaac Bashevis Singer a rian ar a saothar. 

Cuireadh a céad leabhar, Kitchen (1988), cnuasach gearrscéalta, i gcló os cionn seasca uair sa tSeapáin. Rinneadh dhá scannán de: scannán teilifíse sa tSeapáin agus scannán Sínise (1997) a rinneadh in Hong Kong agus a scaipeadh níos forleithne.

Tá dhá úrscéal déag agus seacht gcnuasach aistí scríofa aici agus tá os cionn sé mhilliún cóip díobh díolta ar fud an domhain.

Cuireann sí síos ar an ngrá agus ar an gcairdeas, ar chumhacht an bhaile agus an teaghlaigh, agus ar an rian a fhágann an chaill ar an aigne. Deir Yoshimoto gurb iad an dá théama is mó aici cloíteacht an aois óig sa tSeapáin inniu agus an chaoi a bhfágann na tubaistí lorg ar shaol an duine Tugann sí cuntas ar na fadhbanna a bhaineann do dhaoine óga. Is minic a bhíonn cuntas ar bhia agus ar bhrionglóidí ina saothar, agus maíonn sí go bhfáisctear cuid mhaith dá saothar as a mbrionglóidí féin.

Tá a lán duaiseanna liteartha bainte aici.

Liosta leabhar

Aistriúcháin Bhéarla na leabhair i litreacha Iodálacha. Níl sna leaganacha Gaeilge ach garbhaistriúcháin ar theidil leabhar nár aistríodh go Béarla fós.

Nótaí

Naisc sheachtracha
 http://www.yoshimotobanana.com/index_e.html
 Aiste as ''Metropolis
 Bananamania
 Romantic Love in the Early Fiction of Banana Yoshimoto
 "Banana Yoshimoto's brand-new era" -(J-pop.com overview)

Daoine a rugadh i 1964
Daoine beo
Scríbhneoirí Seapánacha
Banríon draig

Taibheoir a caitheann éadaí ban mar fheisteas is ea banríon draig. De ghnáth, is fear aerach í banríon draig. Tá go leor mná trasghnéasacha ina mbanríon draig áfach, chomh maith le daoine neamh-dhénártha agus mná cisinscneach. Cuireann banríonacha draig leis an mbandacht go coitianta mar ghreann, dhráma, aoir, nó shiamsaíocht.

Féach ar
Panti
RuPaul
RuPaul's Drag Race
Drag
LADT
An cheimic neamhorgánach

[[Íomhá:Inorganic-montage.png|deas|mion|Léiríonn comhdhúile neamhorgánacha éagsúlacht shaibhir:A:Léiríonn  débhórán nascadh neamhghnáchB:Tá criostalstruchtúr aircitíopúil ag clóiríd chesiam C: Coimpléasc orgánaimhiotalach é Fp2D:Úsáidtear sileacón le haghaidh ionphlandaí  cíche go  Silly Putty E: Grubbs' chatalaíoch bhuaigh an 2005 Duais Nobel le haghaidh a discovererF:Baintear leas as seoilítí mar chriathair móilíneacha G: Chuir aicéatáit chopair (II) ionadh air cíteoiricithe lena diamaighnéadas.]]
Déileálann an cheimic neamhorgánach'  le shintéis agus iompar na gcomhdhúl neamhorgánach agus orgánaimhiotalach. Clúdaíonn an réimse seo gach comhdhúil cheimiceach ach amháin an iliomad comhdhúl orgánach ( comhdhúile charbóin bunaithe, , de ghnáth ina bhfuil  naisc C-H ), gur ghnéithe den cheimic orgánach iad. Níl an t-''idirdhealú soiléir idir an dá dhisciplín, mar tá go leor forluí san fhodhisciplín den cheimic orgánaimhiotalach. Tá feidhmeanna aici i ngach gné de thionscal an cheimiceáin, lena n-áirítear catalú, ábhair eolaíochta, líocha, dromchlaghníomhaithe, cumhdaigh, míochainí, breoslaí, agus talmhaíocht.

Coincheapa eochracha 

.

Tagairtí 

Ceimic
Aicmiú aeráide Köppen

Ceann de na córais aicmithe aeráide is forleithne is ea an t-aeráidaicmiú Köppen. D'fhoilsigh an clíomeolaí Wladimir Köppen (1846-1940) é don chéad uair sa bhliain 1884,<le roinnt  mionathruithe níos déanaí ar aghaidh, go háirithe sna blianta 1918 agus 1936. Ina dhiaidh sin, chomhoibrigh an clíomeolaí Gearmánach Rudolf Geiger (1954, 1961) le Köppen ar athruithe ar an gcóras aicmithe, ar a dtugtar  in amanna, an córas aeráidaicmithe Köppenan- Geiger.

Roinn aeráidaicmiú Köppen na haeráidí i gcúig phríomhghrúpa aeráide, agus gach grúpa a bhí roinnte aige bunaithe ar dheascadh séasúrach agus patrúin teochta. Is iad na cúig phríomhghrúpa ná A ( trópaiceach), B (tirim), C ( measartha), D (ilchríochach), agus E (polach). Tá litir ag gach grúpa agus foghrúpa. Tá príomhghrúpa sannta do gach aeráid (an chéad litir). Tugtar foghrúpa frasaíocht séasúrach (an dara litir) do gach aeráid, ach amháin dóibh siúd atá i ngrúpa E. Mar shampla, léiríonn Af aeráid na foraoise trópaicí báistí. Sannann an córas foghrúpa teochta do gach grúpa seachas iad siúd atá sa ghrúpa A, a léiríonn an tríú litir le haghaidh climates i B, C, agus D, agus an dara litir do thimpealtaí in E. Mar shampla, léiríonn Cfb aeráid farraige le samhraí te mar a léirítear ag an deireadh b. Aicmítear sciatháin bunaithe ar chritéir shonracha ar leith do gach cineál aeráide.

Tagairtí 

Córais aicmiúchán
Millenium Bridge

Is droichead i lár Bhaile Eabhrac é Droichead na Mílaoise ("Millenium Bridge" mar a deirtear as Béarla). Is droichead do choisithe agus rothaithe é a ritheann thar an abhainn Ouse.

Tá an droichead déanta as cruach agus osclaíodh é sa bhliain 2001.

Naisc sheachtracha

Droichid
Glutan (mamach)

Is ainmhí é an glutan. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Britain's Got Talent (sraith 12)

Is comórtas tallainne teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Britain's Got Talent, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007. Thosaigh an dara sraith déag ar 14 Aibreán 2018 agus chríochnaigh sé ar an 3 Meitheamh 2018.

Ba iad Simon Cowell, Amanda Holden, Alesha Dixon agus David Walliams na breithimh don tsraith seo. Bhuaigh Lost Voice Guy an sraith le Robert White ag teacht sa dara háit.

Ceannais (3 Meitheamh)

Rátálacha

Tagairtí 

Britain's Got Talent
2018 séasúir teilifíse
Waleed Al-Husseini

Is aisteoir, scríbhneoir agus blagálaí Palaistíneach é Waleed Al-Husseini.

I mí Dheireadh Fómhair na bliana 2010, ghabh Údarás na Palaistíne leis go raibh sé ag plé leis an Ioslam ar Facebook agus i bpostanna blog; thug aird a ghabháil ar aird idirnáisiúnta. D'éalaigh sé go dtí an Fhrainc ina dhiaidh sin, áit a chuir sé isteach go rathúil ar thearmann. In 2013, bhunaigh sé Comhairle Iar-Mhuslamach na Fraince, agus i 2015 scríobh sé a chéad leabhar, Blasphémateur! : les prisons d'Allah faoina dtaithí.

Bibliography 

Blasphémateur ! : les prisons d'Allah, 2015, Grasset ()
English translation: 
Une trahison française : Les collaborationnistes de l'islam radical devoilés ("A French Treason: The Collaborators of Radical Islam Unveiled"), 2017, Éditions Ring

Tagairtí

Scríbhneoirí Palaistíneacha
Daoine a rugadh i 1989
Daoine beo
Páirc Uí Chorragáin

Is staid CLG suite i mBéal Feirste í Páirc Uí Chorragáin.

Béal Feirste
Ruti Olajugbagbe

Is amhránaí í Ruti Olajugbagbe. Rugadh í ar an 10 Deireadh Fómhair 1999. Bhuaigh sí an seachtú sraith The Voice UK sa bhliain 2018 le 58.34%% de na vótaí.

Gairme

2018–: The Voice UK
Thriail Olajugbagbe don The Voice UK agus chas Tom Jones. Roghnaigh sé Jennifer Hudson mar cóitseálaí. Sa bhabhta cathanna, bhuaigh sí a cath i gcoinne Saskia Eng. Sa bhabhta díbeartha beo chan sí "Dreams" agus bhuaigh sé áit sa leathcheannais. Ag an leathcheannais, chan sí "Waiting for a Star to Fall" agus fuair sí na vótaí is dara mó le 22.91% den vótaí. Ag an gcéad leath den cheannais, chan Olajugbagbe "If You're Not the One" agus "What a Wonderful World". Tháinig sí slán le 29.41% den vótaí. Sa dara leath den cheannais, chan sí "Dreams" arís agus bhuaigh sí an chomórtas le 58.34% den vótaí.

Dioscliosta

Singlí

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1999
Buaiteoirí The Voice
Iomaitheoirí The Voice
Daoine beo
Pápa Eoghan I

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Eoghan I.

Tagairtí 

Básanna i 657
Mairtírigh
Ceannairí reiligiúnacha
Pápaí
Pápa Vitalian

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Vitalian. 

Básanna i 672
Mairtírigh
Ceannairí reiligiúnacha
Pápaí
Cat na nAindéas

Is ainmhí é an cat na nAindéas. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Huamúl Patagónach

Is ainmhí é an huamúl Patagónach. Mamach atá ann. 

Mamaigh
Luan Cincíse

Féile Chríostaí a tharlaíonn lá i ndiaidh na Cincíse, féile aistritheach i bhféilire na  gCríostaithe, is ea Luan Cincíse. Tá sí aistritheach toisc go mbíonn an dáta ag brath ar dháta na Cásca.

Tagan an téarma <nowiki>Laidine: pentēcostē, ón Ghréigis:  πεντηκοστή, pentēkostē caogadú.

Cleachtadh 
Tá Luan Cincíse ina fhéile sna tíortha seo a leanas; Antigua agus Barbúda, Anguilla, an Ostair, na Bahámaí, Barbadós, an Bheilg, an Chipir, an Danmhairg, Doiminice, an Fhrainc, an Ghearmáin, an Ghréig, Greanáda, an Ungáir, an Íoslainn, an Cósta Eabhair, Lucsamburg, Monacó, Montsarat, an An Ísiltír, an Iorua, An Rómáin, Saint Lucia, San Críostóir-Nimheas, San Uinseann agus na Greanáidíní, Oileáin Sholamón, an Eilvéis, Tóga agus an Úcráin. I go leor de na tíortha seo tugtar "an dara lá de Pentecost" den  Chincís uirthi..

San Fhrainc, rinneadh lá oibre aisti do go leor oibrithe ó 2005 go 2007. Tharla sé seo chun airgead breise a a bhailiú ós rud go raibh easpa ullmhúcháin déanta ag an rialtas le haghaidh toinne teasa an tsamhraidh, rud a ba chúis ganntanas cúraim shláinte chuí do dhaoine scothaosta. Leanann sé seo ar aghaidh, gur "lá saoire oibrithe" í sa bhFrainc. I Lichtinstéin, meastar Luan Cincíse ina "laethanta saoire is fearr ", ar nós na Nollag i go leor tíortha eile. Sa Ghearmáin, lá saoire fógartha eaglaise is ea Luan Cincíse () do na Caitlicigh Rómhánacha. San Tioróil Theas, tagann sé in ionad lá saoire an naoimh áitiúil, a ceiliúrtar in áiteanna eile san Iodáil.

Tagairtí
Pápa Adeodatus II

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach Rómhánach é Adeodatus II.

Tagairtí 

Básanna i 676
Mairtírigh
Ceannairí reiligiúnacha
Pápaí
Pápaí Beinidicteach
Pápa Donus

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Donus. 

Daoine a rugadh i 610
Básanna i 679
Mairtírigh
Ceannairí reiligiúnacha
Pápaí
Pápa Agatho

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Agatho. 

Básanna i 681
Mairtírigh
Ceannairí reiligiúnacha
Pápaí
Pápa Leon II

Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Leon II.

Tagairtí 

Básanna i 683
Mairtírigh
Ceannairí reiligiúnacha
Pápaí
2017 Australian Open

Ba chomórtas Grand Slam é 2017 Australian Open a imrítear ag Melbourne Park. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 16 Eanáir 2017 agus chríochnaigh sé ar 26 Eanáir 2017.

B'é 2017 an 105ú heagrán den comórtas, an 48ú sa ré oscailte agus an chéad comórtas Grand Slam an bhliain sin.

Imreoirí aonair
2017 Australian Open – Singlí na bhFear

2017 Australian Open – Singlí na mBan

Tagairtí 

Leadóg i 2017
Australian Open (leadóg)
2018 Australian Open

Ba chomórtas Grand Slam é 2018 Australian Open a imrítear ag Melbourne Park. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 15 Eanáir 2018 agus chríochnaigh sé ar 28 Eanáir 2018.

B'é 2018 an 106ú heagrán den comórtas, an 49ú sa ré oscailte agus an chéad comórtas Grand Slam an bhliain sin.

Imreoirí aonair
2018 Australian Open – Singlí na bhFear

2018 Australian Open – Singlí na mBan

Tagairtí 

Leadóg i 2018
Australian Open (leadóg)
2016 Australian Open

Ba chomórtas Grand Slam é 2016 Australian Open a imrítear ag Melbourne Park. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 18 Eanáir 2016 agus chríochnaigh sé ar 31 Eanáir 2016.

B'é 2016 an 104ú heagrán den comórtas, an 47ú sa ré oscailte agus an chéad comórtas Grand Slam an bhliain sin.

Imreoirí aonair
2016 Australian Open – Singlí na bhFear

2016 Australian Open – Singlí na mBan

Tagairtí 

Leadóg i 2016
Australian Open (leadóg)
2018 French Open

Ba chomórtas Grand Slam é 2018 French Open a imrítear ag Roland Garros Stadium. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 27 Bealtaine 2018 agus chríochnaigh sé ar 10 Meitheamh 2018.

B'é 2018 an 122ú heagrán den comórtas, an 50ú sa ré oscailte agus an dara comórtas Grand Slam an bhliain sin.

D'fhill Serena Williams tar éis easpa bliain mar gheall ar thoircheas.

Imreoirí aonair
2018 French Open – Singlí na bhFear

2018 French Open – Singlí na mBan

Tagairtí 

Leadóg i 2018
French Open (leadóg)
Sámaigh

Is daoine a labhraíonn Teanga Úralach iad na Sámaigh, atá ina gcónaí i Sápmi, a chuimsíonn ceantair móra den Iorua, tSualainn, Fhionlainn agus an Cúige Mhurmansk sa Rúis.

Tagairtí 

L01
Fuinneamh cinéiteach

Sa bhfisic, tugtar fuinneamh cinéiteach ( E<sub>k) ar an bhfuinneamh a bhaineann le réad de bharr a gluaisne.  Sainmhínítear é mar an obair is gá chun réada de mhais áirithe a luasghéarú ó bheith ina stad go dtí a threoluas luaite. Tar éis a fuarthas an fuinneamh seo, le linn a luasghéarú, coinníonn an réad an fuinneamh cinéiteach seo ach amháin má athraíonn a chuid luais. Déanann an réad an méid céanna oibre nuair a luasmhoillíonn sé óna luas reatha go dtí lánstad.

Sa mheicnic chlasaiceach, tugtar fuinneamh cinéiteach E<sub>k an choirp neamh-rothlach dar mais m agus é ag gluaiseacht faoi luas v leis an bhfoirmle E<sub>k = 

Sa mheicnic choibhneasaíoch, tá sé seo ina dhea-neastachán ach amháin nuair atá v i bhfad níos lú ná luas an tsolais.

Is é an giúl (J) an t-aonad caighdeánach d'fhuinneamh cinéiteach.

Nótaí 

Foirmeacha fuinnimh
Fuinneamh cinéiteach
Dinimic (meicnic)
2017 French Open

Ba chomórtas Grand Slam é 2017 French Open a imrítear ag Roland Garros Stadium. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 28 Bealtaine 2017 agus chríochnaigh sé ar 11 Meitheamh 2017.

B'é 2017 an 121ú heagrán den comórtas, an 49ú sa ré oscailte agus an dara comórtas Grand Slam an bhliain sin.

Imreoirí aonair
2017 French Open – Singlí na bhFear

2017 French Open – Singlí na mBan

Tagairtí 

Leadóg i 2017
French Open (leadóg)
2016 French Open

Ba chomórtas Grand Slam é 2016 French Open a imrítear ag Roland Garros Stadium. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 22 Bealtaine 2016 agus chríochnaigh sé ar 5 Meitheamh 2016.

B'é 2016 an 120ú heagrán den comórtas, an 48ú sa ré oscailte agus an dara comórtas Grand Slam an bhliain sin.

Imreoirí aonair
2016 French Open – Singlí na bhFear

2016 French Open – Singlí na mBan

Tagairtí 

Leadóg i 2016
French Open (leadóg)
2018 Wimbledon Championships

Is comórtas Grand Slam é 2018 The Championships, Wimbledon a imrítear ag an All England Lawn Tennis and Croquet Club. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 2 Iúil 2018 agus críochnóidh sé ar 15 Iúil 2018.

B'é 2018 an 132ú heagrán den comórtas, an 51ú sa ré oscailte agus an tríú comórtas Grand Slam an bhliain sin.

Imreoirí aonair
2018 The Championships, Wimbledon – Singlí na bhFear

2018 The Championships, Wimbledon – Singlí na mBan

Tagairtí 

Leadóg i 2018
The Championships, Wimbledon
Wuhan Open

Comórtas leadóige a bhíonn ar siúl gach bliain i Wuhan, Hubei, An tSín is ea Wuhan Open. Is páirt den WTA Tour é an Wuhan Open.

Stair 
Imríodh an chéad chomórtas sa bhliain 2014.

Eagráin

Comórtais leadóige
2017 Wuhan Open

Ba chomórtas WTA Tour é 2017 Wuhan Open a imrítear ag Optics Valley Int'l Tennis Center. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 24 Meán Fómhair 2017 agus chríochnaigh sé ar 30 Meán Fómhair 2017.

B'é 2017 an ceathrú heagrán den comórtas. Bhuaigh Caroline Garcia comórtas na singlí le Chan Yung-jan agus Martina Hingis ag bua comórtas na mbeirteanna.

Singlí

Réimnithe in ord feabhais

Leadóg i 2017
2016 Wuhan Open

Ba chomórtas WTA Tour é 2016 Wuhan Open a imrítear ag Optics Valley Int'l Tennis Center. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 25 Meán Fómhair 2016 agus chríochnaigh sé ar 1 Deireadh Fómhair 2016.

B'é 2016 an tríú heagrán den comórtas. Bhuaigh Petra Kvitová comórtas na singlí le Bethanie Mattek-Sands agus Lucie Šafářová ag bua comórtas na mbeirteanna.

Singlí

Réimnithe in ord feabhais

Leadóg i 2016
2015 Wuhan Open

Ba chomórtas WTA Tour é 2015 Wuhan Open a imrítear ag Optics Valley Int'l Tennis Center. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 27 Meán Fómhair 2015 agus chríochnaigh sé ar 3 Deireadh Fómhair 2015.

B'é 2015 an dara heagrán den comórtas. Bhuaigh Venus Williams comórtas na singlí le Martina Hingis agus Sania Mirza ag bua comórtas na mbeirteanna.

Singlí

Réimnithe in ord feabhais

Leadóg i 2015
2014 Wuhan Open

Ba chomórtas WTA Tour é 2014 French Open a imrítear ag Optics Valley Int'l Tennis Center. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 21 Meán Fómhair 2014 agus chríochnaigh sé ar 27 Meán Fómhair 2014.

B'é 2014 an chéad eagrán den comórtas. Bhuaigh Petra Kvitová comórtas na singlí le Martina Hingis agus Flavia Pennetta ag bua comórtas na mbeirteanna.

Singlí

Réimnithe in ord feabhais

Leadóg i 2014
Bucharest Open

Comórtas leadóige a bhíonn ar siúl gach bliain i mBúcairist, An Rómáin is ea Bucharest Open. Is páirt den WTA Tour é an Bucharest Open.

Stair 
Imríodh an chéad chomórtas sa bhliain 2014.

Eagráin

Comórtais leadóige
2014 Bucharest Open

Ba chomórtas WTA Tour é 2017 Bucharest Open a imrítear ag Arenele BNR. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 7 Iúil 2014 agus chríochnaigh sé ar 12 Iúil 2014.

B'é 2014 an chéad eagrán den comórtas. Bhuaigh Simona Halep comórtas na singlí le Elena Bogdan agus Alexandra Cadanțu ag bua comórtas na mbeirteanna.

Singlí

Réimnithe in ord feabhais
 Simona Halep (Seaimpín)
 Roberta Vinci (Ceannais)
 Klára Koukalová (Céad bhabhta)
 Karin Knapp (Dara bhabhta)
 Annika Beck (Céad bhabhta)
 Anna Schmiedlová (Céad bhabhta)
 Petra Cetkovská (Ceathrúcheannas)
 Polona Hercog (Ceathrúcheannas)

Leadóg i 2014
2015 Bucharest Open

Ba chomórtas WTA Tour é 2015 Bucharest Open a imrítear ag Arenele BNR. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 13 Iúil 2015 agus chríochnaigh sé ar 19 Iúil 2015.

B'é 2015 an dara heagrán den comórtas. Bhuaigh Anna Karolína Schmiedlová comórtas na singlí le Oksana Kalashnikova agus Demi Schuurs ag bua comórtas na mbeirteanna.

Singlí

Réimnithe in ord feabhais
 Sara Errani (Ceannais)
 Roberta Vinci (Dara bhabhta)
 Monica Niculescu (Leathcheannais)
 Julia Görges (Dara bhabhta)
 Alexandra Dulgheru (Dara bhabhta, éiríodh as)
 Tereza Smitková (Céad bhabhta)
 Anna Karolína Schmiedlová (Seaimpín)
 Annika Beck (Céad bhabhta)

Leadóg i 2015
2016 Bucharest Open

Ba chomórtas WTA Tour é 2016 Bucharest Open a imrítear ag Arenele BNR. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 11 Iúil 2016 agus chríochnaigh sé ar 17 Iúil 2016.

B'é 2016 an tríú heagrán den comórtas. Bhuaigh Simona Halep comórtas na singlí le Jessica Moore agus Varatchaya Wongteanchai ag bua comórtas na mbeirteanna.

Singlí

Réimnithe in ord feabhais
 Simona Halep (Seaimpín)
 Sara Errani (Ceathrúcheannas)
 Anna Karolína Schmiedlová (Céad bhabhta)
 Laura Siegemund (Leathcheannais)
 Monica Niculescu (Dara bhabhta)
 Danka Kovinić (Ceathrúcheannas)
 Anastasija Sevastova (Ceannais)
 Çağla Büyükakçay (Dara bhabhta)

Leadóg i 2016
2017 Bucharest Open

Ba chomórtas WTA Tour é 2017 Bucharest Open a imrítear ag Arenele BNR. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 17 Iúil 2017 agus chríochnaigh sé ar 23 Iúil 2017.

B'é 2017 an ceathrú heagrán den comórtas. Bhuaigh Irina-Camelia Begu comórtas na singlí le Irina-Camelia Begu agus Raluca Olaru ag bua comórtas na mbeirteanna.

Singlí

Réimnithe in ord feabhais
 Anastasija Sevastova (Ceathrúcheannas)
 Carla Suárez Navarro (Leathcheannais)
 Julia Görges (Ceannais)
 Monica Niculescu (Tharraing siar)
 Elise Mertens (Dara bhabhta)
 Sorana Cîrstea (Céad bhabhta)
 Irina-Camelia Begu (Seaimpín)
 Tatjana Maria (Ceathrúcheannas)
 Ekaterina Alexandrova (Dara bhabhta)

Leadóg i 2017
Tianjin Open

Comórtas leadóige a bhíonn ar siúl gach bliain i Tianjin, An tSín is ea Tianjin Open. Is páirt den WTA Tour é an Tianjin Open.

Stair 
Imríodh an chéad chomórtas sa bhliain 2014.

Eagráin

Comórtais leadóige
2014 Tianjin Open

Ba chomórtas WTA Tour é 2015 Tianjin Open a imrítear ag Tianjin. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 6 Deireadh Fómhair 2014 agus chríochnaigh sé ar 12 Deireadh Fómhair 2014.

B'é 2014 an chéad eagrán den comórtas. Bhuaigh Alison Riske comórtas na singlí le Alla Kudryavtseva agus Anastasia Rodionova ag bua comórtas na mbeirteanna.

Singlí

Réimnithe in ord feabhais
 Jelena Janković (Dara bhabhta)
 Peng Shuai (Leathcheannais, mar gheall ar ghortú)
 Belinda Bencic (Ceannais)
 Varvara Lepchenko (Ceathrúcheannas)
 Zhang Shuai (Dara bhabhta)
 Alison Riske (Seaimpín)
 Monica Puig (Céad bhabhta)
 Ajla Tomljanović (Ceathrúcheannas)

Leadóg i 2014
2015 Tianjin Open

Ba chomórtas WTA Tour é 2015 Tianjin Open a imrítear ag Tianjin. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 12 Deireadh Fómhair 2015 agus chríochnaigh sé ar 18 Deireadh Fómhair 2015.

B'é 2015 an dara heagrán den comórtas. Bhuaigh Agnieszka Radwańska comórtas na singlí le Xu Yifan agus Zheng Saisai ag bua comórtas na mbeirteanna.

Singlí

Réimnithe in ord feabhais
 Flavia Pennetta (Céad bhabhta)
 Agnieszka Radwańska (Seaimpín)
 Karolína Plíšková (Leathcheannais)
 Elina Svitolina (Céad bhabhta)
 Kristina Mladenovic (Ceathrúcheannas)
 Teliana Pereira (Dara bhabhta)
 Alison Riske (Dara bhabhta)
 Zheng Saisai (Céad bhabhta)

Leadóg i 2015
2016 Tianjin Open

Ba chomórtas WTA Tour é 2016 Tianjin Open a imrítear ag Tianjin. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 10 Deireadh Fómhair 2016 agus chríochnaigh sé ar 16 Deireadh Fómhair 2016.

B'é 2016 an tríú heagrán den comórtas. Bhuaigh Peng Shuai comórtas na singlí le Christina McHale agus Peng Shuai ag bua comórtas na mbeirteanna.

Singlí

Réimnithe in ord feabhais
 Agnieszka Radwańska (Ceathrúcheannas, tharraing siar)
 Svetlana Kuznetsova (Leathcheannais)
 Elena Vesnina (Céad bhabhta)
 Tímea Babos (Céad bhabhta)
 Monica Puig (Ceathrúcheannas)
 Yulia Putintseva (Céad bhabhta)
 Zhang Shuai (Céad bhabhta, tharraing siar)
 Yaroslava Shvedova (Céad bhabhta)

Leadóg i 2016
2017 Tianjin Open

Ba chomórtas WTA Tour é 2017 Tianjin Open a imrítear ag Tianjin. Thosaigh an phríomhchomórtas ar 9 Deireadh Fómhair 2017 agus chríochnaigh sé ar 15 Deireadh Fómhair 2017.

B'é 2017 an ceathrú heagrán den comórtas. Bhuaigh Maria Sharapova comórtas na singlí le Irina-Camelia Begu agus Sara Errani ag bua comórtas na mbeirteanna.

Singlí

Réimnithe in ord feabhais
 Caroline Garcia (Tharraing siar)
 Petra Kvitová (Céad bhabhta)
 Peng Shuai (Leathcheannais)
 Donna Vekić (Céad bhabhta)
 Yulia Putintseva (Dara bhabhta)
 Maria Sakkari (Dara bhabhta)
 Lesia Tsurenko (Céad bhabhta)
 Alison Riske (Céad bhabhta)
 Irina-Camelia Begu (Céad bhabhta)

Leadóg i 2017
Aonad Díoraithe SI

Aonad díoraithe SI a thugtar ar aonad tomhais atá díorthaithe ó cheann seacht mbunaonad, trí leas a bhaint as Córas Idirnáisiúnta na nAonad (SI). Tá siad éadoiseach, nó is féidir iad a chur in iúl mar tháirge de cheann amháin nó níos mó de na bonnaonaid, b'fhéidir scálaithe, de réir cumhachta [[Easpónant|easpónantúcháin]] oiriúnaí.

Bíonn ainmneacha speisialta ag an SI le haghaidh 22 de na haonaid dhíorthaithe (mar shampla, [[heirts]], an t-aonad tomhais SI le haghaidh  [[minicíocht|minicíochta]] ), ach ní léiríonn na cuid eile ach cá has a dhíorthaigh siad: mar shampla, an cileagram in aghaidh an mhéadair chearnaigh (m2), IR a dhíorthaítear aonad limistéar; agus an cileagram sa mhéadar ciúbach  (kg/m3 or kg m−3), an SI a dhíorthaítear ón aonad dlúis. 

Nuair a scríobhtar ainmneacha na n-aonad díorthaíthe SI ina n-iomláine, baintear úsáid as  litreacha cás íochtair. Mar sin féin, scríobhtar na siombailí do na haonaid ainmnithe i ndiaidh daoine leis an túslitir sa chás uachtair. Mar shampla, an tsiombail le haghaidh heirts "Hz"; ach is í an tsiombail le haghaidh méadar ná  "m".

Aonaid dhíorthaithe le hainmneacha speisialta 
Leagann an  Córas Idirnáisiúnta na nAonad ainmneacha speisialta amach do 22 aonad díorthaithe, lena n-áirítear dhá aonad díorthaithe éadoiseach, an raidian (rad) agus an stearaidian (sr).

Tagairtí
Cruinne Chineamatach Marvel

Is saincheadúnas meán Meiriceánach é Cruinne Chineamatach Marvel (Béarla: Marvel Cinematic Universe nó MCU), atá lárnaithe ar sraith scannán sárlaochra. Tá formhór na bpearsan agus na snáitheanna scéil bunaithe ar an tsraith greannáin Marvel Comics. Anuas ar na scannáin, tá greannáin, sraitheanna teilifíse agus sraitheanna gréasáin san áireamh sa saincheadúnas. Bíonn na cruthaitheoirí in ann trasnaisc a dhéanamh idir na carachtair agus na heilimintí scéil atá sna scannáin, mar is cruinne chomhroinnte amháin é. 

Ba é Iron Man an chéad scannán sa MCU, eisithe sa bhliain 2008. Chuir an scannán seo tús leis an chéad chéim, agus chuir an scannán The Avengers deireadh leis an chéad chéim sa bhliain 2012. I ndiaidh sin, thosaigh an dara céim le Iron Man 3 (2013) agus chríochnaigh sé le Ant-Man (2015). Anois, tá na scannáin sa tríú céim, a thosaigh in 2016 le Captain America: Civil War, agus beidh críoch uirthi sa bhliain 2019.

Scannáin
Darrers

Ba ollmhargadh/siopa ilrannach é Darrers Stores, a bhí suite i bPort Láirge, Dún Garbhán, An Trá Mhór agus i gCeatharlach, i bPoblacht na hÉireann. Deirtear go raibh coincheap de mhála siopadóireachta saor in aisce feicthe den chéad uair in Darrers. D'fhéadfadh sé a bheith ar an gcúis sin gur tháinig go raibh an mála siopadóireachta plaisteach comhchiallach le Darrers Stores i bPort Láirge. Tá sé fós coitianta i measc na seandaoine "mála Darrers" a chur ar aon mála siopadóireachta plaisticeach.

Dúnadh an siopa i gCeatharlach sa bhliain 2007, i n diaidh bheith ag trádáil ar an bpríomhshráid, Sráid an Tulaigh, ar feadh 40 bliain. Dúnadh an siopa i bPort Láirge níos luaithe sna 2000í.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 Fóram snáithe faoi Darrers

Ollmhargaí