joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Mastodon (bogearraí)

Bogearraí foinse oscailte agus saor in aisce is ea Mastodon. Óstálann Mastodon líonraí sóisialta.

Feidhmiú 
Cé go bhfuil sé cosúil le Twitter ar bhealaí áirithe, ní hionann cur chuige Mastodon ar chor ar bith. Líonra sóisialta feidearálach díláraithe atá in Mastodon. 'Cearnóg' ollmhór amháin atá in Twitter, ach gréasán 'cearnóga' beaga atá in Mastodon.

Tá Mastodon.ie ar cheann de na cearnóga sin, ach tá lear mór freastalaithe (nó ‘áscanna’, sin an téarma oifigiúil) eile sa chruinne chónaidhmeach darb ainm Mastodon: cuid acu réigiúnda, cuid acu dírithe ar réimse saoil nó ar theanga ar leith.

Is féidir le duine cuntas a chruthú ar cheann de na freastalaithe sin agus páirt a ghlacadh tríd an gcuntas sin i gcomhráite ar fhreastalaithe eile, leis.

Murab ionann is Twitter, níl algartam uilechumhachtach i gceannas ar Mastodon. Is é an t-úsáideoir agus an t-úsáideoir amháin a chuireann an amlíne i dtoll a chéile. Níl fógraí ann; ar Mastodon, breathnaítear go hamhrasach ar aon rud a mbíonn blas na fógraíochta nó na brandála pearsanta le brath air.  Gach rud leis an rud eile, tá an pobal níos cairdiúla i gcomparáid le Twitter.

Tugtar ‘tútanna’  ar tvuíteanna ar Mastodon.

Stair 
Scríobh an forbróir gréasáin, Eugen Rochko, an cód sa bhliain 2016 sa Ghearmáin.

Ó cheannaigh Elon Musk Twitter i mí Dheireadh Fómhair 2022, tá na céadta míle duine ar fud an domhain tar éis bailiú leo go Mastodon.

Gaeilge ar Mastodon.ie 
Tá pobal bríomhar Gaeilge ar Mastodon.ie cheana féin. Ach tá cuid mhór de na meáin (seachas TG4), de na foilsitheoirí agus de na heagraíochtaí in easnamh.

Féach freisin 

 Twitter

Tagairtí 

Bogearraí
Teicneolaíocht oiriúnaithe don Ghaeilge
Lionraí sóisialta
Amber Barrett

Is imreoir sacair Éireannach í Amber Barrett (a rugadh 10 Eanáir 1996) a imríonn leis an gclub Gearmánach FFC Turbine Potsdam sa Frauen-Bundesliga. D'imir sí a céad chluiche idirnáisiúnta le hÉireann mar ionadaí i Meán Fómhair 2017. Ainmníodh Barrett mar imreoir na bliana sa WNL i 2017 agus mar scórálaí na bliana i 2016, 2017, agus 2018 le Peamount United

Gairm Idirnáisiúnta

Dul Chun Cinn sa Sacar 
Ainmníodh Barrett mar imreoir na bliana sa WNL i 2017 agus mar scórálaí na bliana i 2016, 2017, agus 2018 le Peamount United. Chaill sí amach ar imreoir na bliana, áfach, i 2018 nuair a bhain Rianna Jarrett an gradam amach.

I 2019, d'imigh Barrett chuig an Ghearmáin chun imirt ar son 1. FC Köln, sa Frauen-Bundesliga. Chaith sí trí bliana sa chathair Koln agus ansin d'aistrigh sí chuig FFC Turbine Potsdam.

Daoine a rugadh i 1996
Imreoirí sacair mná
Daoine beo
Imreoirí sacair na hÉireann
Báireoir

Is é an cúl báire nó báireoir ná uimhir 1 ar fhoireann sacair a déanann cosaint ar an gcúl. Tá sé mar príomh aidhm s'acu stopadh an foireann eile cúl nó pointe a scoráil.

Féach freisin 

 cúl báire
 Shay Given
 Packie Bonner

Tagairtí 

Sacar
Téarmaíocht spóirt
Ruth Brandt

Múinteoir agus ealaíontóir Sasanach ab ea Ruth Brandt (22 Meitheamh 1936 i mBaile Átha Cliath – 13 Lúnasa 1989). 

Sna blianta a chaith sí i bhFlórans, bhuail Ruth le healaíontóir Éireannach eile darbh ainm Michael Kane. Phós siad i 1961 agus bhí beirt chlainne orthu, mac agus iníon.

Féach freisin

Tagairtí 

Básanna i 1989
Daoine a rugadh i 1936
Ealaíontóirí Éireannacha
Edith Anna Somerville

Scríobhneoir ab ea Edith Anna Œnone Somerville (2 Bealtaine 1858 i gCorfú - 8 Deireadh Fómhair 1949). Sa bhliain 1859, chuaigh a hathair ar scor agus d'fhás Edith suas i mBaile an Chaisleáin i gContae Chorcaí.

Féach freisin

Tagairtí 

Básanna i 1949
Daoine a rugadh i 1858
Scríbhneoirí Éireannacha
Mary Ward

Nádúraí, réalteolaí, údar agus ealaíontóir Éireannach ab ea Mary Ward (27 Aibreán 1827 - 31 Lúnasa 1869).

Maraíodh í nuair a thit sí faoi roth trucail gaile a thóg a col ceathracha. Nuair a tharla an eachtra, ba í an chéad duine a maraíodh le mótarfheithicil.

Saol Luath

Féach freisin

Tagairtí 

Básanna i 1869
Daoine a rugadh i 1827
Ealaíontóirí Éireannacha
Réalteolaithe
Scríbhneoirí Éireannacha
Anne Butler Yeats

Péintéir, dearthóir feistis agus dearthóir stáitse Éireannach ab ea Anne Butler Yeats (26 Feabhra 1919 – 4 Iúil 2001).

Tús a shaoil
Ba iníon í leis an bhfile William Butler Yeats agus Georgie Hyde-Lees, neacht leis an bpéintéir Jack B. Yeats, agus le Lily Yeats agus le Elizabeth Corbet Yeats. Bhí baint ag a haintíní le Gluaiseacht na nEalaíon agus na Ceardaíochta in Éirinn, agus bhí baint acu le tionscail Dun Emer Press, Cuala Press agus Dun Emer industries. Ba pholaiteoir é a deartháir Michael Yeats. Thug a muintir  "feathers" uirthi.

Caith Anne a céad trí bhliain idir Ballylee, Co. Gaillimh agus Oxford.

Féach freisin

Tagairtí 

Básanna in 2001
Daoine a rugadh i 1919
Ealaíontóirí Éireannacha
Letitia Marion Hamilton

B'ealaíontóir Éireannach í Letitia Marion Hamilton. Rugadh í ar an 30ú de mhí Iúil 1878 i gContae na Mí. Fuair sí bás ar an 11ú de Lúnasa 1964. Chuaigh sí go Coláiste Alexandra.

Féach freisin

Tagairtí 

Básanna i 1964
Daoine a rugadh i 1878
Ealaíontóirí Éireannacha
Grace Gifford

Ealaíontóir agus cartúnaí Éireannach ab ea Grace Evelyn Gifford Plunkett (4 Márta 1888 – 13 Nollaig 1955) a bhí gníomhach sa ghluaiseacht Phoblachtánach. Phós sí a fiancé Seosamh Pluincéad i bPríosún Chill Mhaighneann cúpla uair an chloig sular cuireadh chun báis é as a pháirt in Éirí Amach na Cásca 1916.

Féach freisin

Tagairtí 

Básanna i 1955
Daoine a rugadh i 1888
Ealaíontóirí Éireannacha
Mary Swanzy

Ealaíontóir Éireannach ba ea  Mary Swanzy (15 Feabhra 1882  i mBaile Átha Cliath  - 1978). Bhí sí mar an dara de thriúr iníonacha de chuid Sir Henry Rosborough, Swanzy (máinlia súl) agus a bhean Mary (née Denham).

Féach freisin

Tagairtí 

Básanna i 1978
Daoine a rugadh i 1882
Ealaíontóirí Éireannacha
Wilhelmina Geddes

Ba ealaíontóir fuinneoga daite Éireannach í Wilhelmina Geddes (25 Bealtaine 1887  i gContae Liatroim - 10 Lúnasa 1955  i Londain). 

Bhí ról tábhachtach ag Geddes i ngluaiseacht aistí agus ealaíona na hÉireann agus athbheocan fuinneoga daite sa Bhreatain le linn an fhichiú haois. 

Fuair Geddes bás i Londain ar 10 Lúnasa 1955.

Saol Luath 
Rug Wilhemina i gcontae Liatroim, iníon chuig Eliza Jane Stafford agus William Geddes. Bhí Wilhelmina mar an páiste is sine as chlann de ceithre páistí. Bhog chlann s'aici chuig mBéal Feirste nuair a bhí sí dhá bhliain d'aois, ansin a tógadh agus a cuireadh oideachas uirthi.

Ó an t-am a bhí sí in ann cuimhniú bhí sí ag tarraingt, tharraing sí potraidí agus scríobh sí scéalta faoi brionglóidí s'aici. Ag an aois de 16 thosaigh sí ag freastal ar 'Scoil Ealaíonta Béal Feirste', d'fhan sí ansin ar feadh ocht mbliana eile ag staidear an ealaín. Bhain sí amach roinnt gaisce éagsúla le linn an am a chaith sí ansin i roinnt topaicí de ealaín éagsúla cosúil le péintéireacht, léaráid leabhair, dearadh, deantús priontáíl agus tarraingt saol.

Roimh a d'fhág sí i 1910, tharraing sí aird ar Sarah Purser, ealaíontóir céimiúl, le a chuid learáidí geal agus dathúil. Thug Sarah cuireadh chuici beidh mar ball de comharchumann gloine dhaite ceannródaíoch a bhunaigh sí i mBaile Átha Cliath mar pairt de  Athbheochan Cheilteach na hÉireann. Lean seo go dtí a céad dearadh gloine smálaithe, chuirtear 'Tíreolas' air.

I 1911 ghlac sí ballraíocht i grúpa beag d'ealaintóirí a bhailigh Sarah Purser i dTúr Gloine a rinne a chuid traenáil faoi Alfred Child. Bhí sí íocta £1 in aghaidh an seachtain.

Gaiscí 
Ghlac sé thart ar 90 bliaina di aitheantas a fháíl ar chuid obair s'aici ag tosú le an meas a bhí ag Nicola Gordon Bowe ar a fuinneoga cuimhneacháin cogaidh sa 'Athbreithniú Ealaín Éireannach', 'Earrach 2015', a rinne réamhamharc ar leabhar nua den scoth an údair ar a saol agus ar a saothar.

Féach freisin

Tagairtí 

Básanna i 1955
Daoine a rugadh i 1887
Ealaíontóirí Éireannacha
Gloine dhaite
Dorothy Cross

Ealaíontóir Éireannach is ea Dorothy Cross (a rugadh i gCorcaigh sa bhlian 1956).

Beatha 
D’fhreastail Cross ar Scoil Ealaíne Bardasach Crawford i gCorcaigh sular thosaigh sí faoi staidéar céime ag Polytechnic Leicester, Sasana, ar feadh trí bliana idir 1974 agus 1977.

Sa lá atá inniu ann, tá cónaí ar Dorothy i mBaile Átha Cliath.

Féach freisin

Tagairtí 

Ealaíontóirí Éireannacha
Daoine a rugadh i 1956
Evie Hone

Ba ealaíontóir í Eva Sydney Hone (22 Aibreán 1894 – 13 Márta 1955) nó Evie de ghnáth. Ba phéintéir í ar dtús agus rinne sí ealaín ghloine dhaite níos déanaí.

Deirtear gur réadóir luath í den chiúbachas ach bhí clú agus cáil uirthi mar gheall ar a saothair gloine. is é an saothar ealaíne is cáiliúla atá déanta aici ná My Four Green Fields

Féach freisin

Tagairtí 

Ealaíontóirí Éireannacha
Daoine a rugadh i 1894
Gloine dhaite
Básanna i 1955
Saoirse Noonan

Is imreoir sacair í Saoirse Noonan (a rugadh ar 12 Iúil 1999). Is as Contae Chorcaí í. Imríonn sí don chlub Durham agus tá sí mar bhaill de foireann peil sacair na mban. Is tosaitheoir/imreoir lár na páirce í.

Féach freisin

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1999
Imreoirí sacair mná
Daoine beo
Imreoirí sacair na hÉireann
Ráig foréigin i dTuaisceart Éireann, Samhain 1991

Ar 13 Samhain 1991, lámhaigh an t-IRA  William Kingsberry (as an UDA) agus Samuel Mehaffey (de chuid an Red Hand Commando) ag teach i Sráid Lecale, Béal Feirste.

Níos déanaí,  lámhaigh an t-IRA Kenneth Lynn (28) agus Stephen Lynn  (30) ar an Crumlin Road i mBéal Feirste. Ach botún a bhí ann, cás bréagaitheanta.  Bhí an beirt san áit mhícheart ag an am mhícheart agus bhí mar aidhm ag an IRA duine eile a mharú.

Ar 14 Samhain 1991, lámhaigh Óglaigh Uladh (UVF nó an "Protestant Action Force") beirt i gCreag Abhainn, Fergus Magee (28) agus Desmond Rogers (54), Caitlicigh. Mharaigh siad fear eile, John Lavery (27), Protastúnach. Ach botún a bhí ann agus b'éigean don UVF leithscéal a dhéanamh

Féach freisin 

 Dúnmharuithe Craigavon (Márta 1991)
 Billy Wright

Tagairtí 

1991
Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí
Instagram

Is láithreán líonraithe shóisialta é Instagram. Cruthaíodh Instagram in 2010. Cheannaigh Facebook Instagram in 2012.

Féach freisin 
Facebook

Tagairtí

Láithreáin líonraithe shóisialta
Láithreáin gréasáin
Lionraí sóisialta
Sam Bankman-Fried

Is fiontraí agus infheisteoir Meiriceánach é Samuel Bankman-Fried  (a rugadh ar 6 Márta 1992), ar a dtugtar freisin SBF, óna chuid ceannlitreacha. Bhunaigh sé an comhlacht FTX agus  FTX .US, malartú criptea-airgeadra   

Bhainistigh sé sócmhainní criptea trí Alameda Research, gnólacht trádála a bhunaigh sé i mí Dheireadh Fómhair 2017. 

Bhí géarchéim leachtachta ag FTX i mí na Samhna 2022, rud a d’fhág gur thit FTT as a chéile.D'fhógair Bankman-Fried  go gcuirfeadh sé deireadh lena ghnólacht trádála, Alameda Research.

Naisc sheachtracha
Cryptocurrency exchange FTX files for bankruptcy protection in US

Tagairtí
Daoine beo
Daoine a rugadh i 1992

Lucht gnó na Stát Aontaithe
Fiontraithe Meiriceánacha
Criptea-airgeadraí
Criptea-airgeadra

Is airgeadra digiteach é criptea-airgeadra atá deartha chun oibriú mar mheán malartaithe trí líonra ríomhaireachta nach bhfuil ag brath ar aon údarás lárnach, mar rialtas nó banc, chun é a  chosaint nó a chothabháil.  Is córas díláraithe é chun a fhíorú go bhfuil an t - airgead ag na páirtithe in idirbheart a éilíonn siad a bheith acu, rud a chuireann deireadh leis an ngá atá le hidirghabhálaithe traidisiúnta, amhail bainc, agus cistí á n-aistriú idir dhá eintiteas.

Tagairtí
 
Teicneolaíocht airgeadais
Dílárú
Feidhmeanna cripteagrafaíochta
Dracaena cinnabari

Is crann dracaeine é an Dracaena cinnabari, atá dúchasach don oileánra Socatra, cuid den Éimin, atá suite sa Mhuir Arabach.

Cur síos 

Tá cuma uathúil agus aisteach ar an gcrann Dracaena cinnabari, le coróin bun os cionn, pacáilte go dlúth, a bhfuil cruth scáth fearthainne ina sheasamh air. Tá sé ainmnithe i ndiaidh an tsú dheirg, a tháirgeann na crainn, atá cosúil le fuil. . Murab ionann agus an chuid is mó de na monocotylidae, léiríonn Dracaena athfhás (.i. fás tánaisteach), tá criosanna fáis ag D. cinnabari fiú atá cosúil le fáinní crainn a fhaightear sna déchotailéadóin. Mar aon le speicis chrannúla Dracaena eile tá nós fáis sainiúil aige ar a dtugtar "dracoid habitus ".  Ní fhaightear a dhuilleoga ach ag deireadh a mbrainsí is óige; cailltear a dhuilleoga go léir gach 3 nó 4 bliana sula n-aibíonn duilleoga nua ag an am céanna. Is gnách go dtarlaíonn leathadh nuair a stoptar fás na rinnbhachlóg, mar gheall ar bhláthú nó eachtraí   trámacha (m.sh. luibhiteoirí ag beathú ar an phlandaí beo.).

Naisc sheachtracha
Saving the dragon’s blood: how an island refused to let a legendary tree die out

Tagairtí
cinnabari
Flóra eindéimeac Socatra
Plandaí le cur síos orthu in 1882
Ruaimeanna plandaí
Tacsóin ainmnithe ag Isaac Bayley Balfour
Féar mara

Is é an féar mara an t-aon phlanda bláthanna a fhásann i dtimpeallachtaí mara. Tá thart ar 60 speiceas d'fhéara mara iomlána a bhaineann le ceithre fhine ( Posidoniaceae, Zosteraceae, Hydrocharitaceae agus Cymodoceaceae ), iad ar fad san ord Alismatales (i gclád na monacotailéadón ).  D’fhás na féara mara ó phlandaí talún a rinne athchoilíniú ar an aigéan 70 go 100 milliún bliain ó shin.

Eascraíonn an t-ainm féar mara ón iliomad speiceas le duilleoga fada agus caola, a fhásann trí shíneadh riosóim agus a scaipeann go minic thar “ móinéir ” mhóra atá cosúil le féarach; ar an taobh amuigh, bíonn go leor speiceas cosúil le féara talún den fhine Poaceae.

Tacsanomaíocht
Sa lá atá inniu ann, is grúpa polaifíléiteach d’angaispeirmeacha mara iad na féara mara le timpeall 60 speiceas i gcúig fhine (Zosteraceae, Hydrocharitaceae, Posidoniaceae, Cymodoceaceae, agus Ruppiaceae), a bhaineann leis an ord Alismatales de réir Chóras Grúpa IV d'fhíligineacht na n-angaispeirmeacha. Ní bhreathnaíonn na húdair ar fad ar an ghéineas Ruppia, a fhaightear in uisce goirt, mar fhéar mara "fíor", agus d'aistrigh roinnt údair go dtí na Cymodoceaceae é. Ní roinneann córas APG IV agus Leathanach Gréasáin an Liosta Plandaí an tacsanomaíocht seo.

Naisc sheachtracha
Scientists discover ‘world’s largest’ seagrass forest – by strapping cameras to sharks

Tagairtí
Carbón gorm
 
Ainmneacha coitianta plandaí
Ábhair dín
Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an athrú aeráide, 2022

Reáchtáladh idir 6 Samhain - 18 Samhain 2022 in Sharm El Sheikh san Égipt, COP27 (Comhdháil na bPáirtithe 27) nó Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an athrú aeráide, 2022. Tíortha a shínigh Creat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide a  bhí páirteach sa chruinniú mullaigh dá ngairmtear COP27, faoi choimirce na Náisiún Aontaithe.

Cúlra 
Bhí an Chomhdháil ag tarlú agus níos mó fianaise ná riamh tagtha chun solais go bhfuil an pláinéad i staid éigeandála, mar a dúirt António Guterres, Ard-Rúnaí na Náisiún Aontaithe, agus go bhfuil géarghá le héirí as úsáid breoslaí iontaise chomh luath agus is féidir.

Eagraíocht 
Bhí níos mó ná nócha ceann stáit agus ionadaithe ó beagnach dhá chéad tír i láthair.  Bhí sé molta do thíortha rachmasacha an domhain gearradh siar suntasach a dhéanamh ar a gcuid astaíochtaí carbóin má táthar le teocht na cruinne a choinneáil 1.5 céim os cionn an leibhéil a bhí ann ag deireadh na naoú haoise déag. Bhí Joe Biden, Uachtarán na Stát Aontaithe, ann ach ní riabh Xi Jinping, Ceannaire ar Dhaon-Phoblacht na Síne, i láthair.

Cabhair ar phobail leochaileacha 
Bunaíodht ciste idirnáisiúnta le teacht i gcabhair ar phobail leochaileacha ar fud an domhain a bhfuil an t-athrú aeráide ag dul i gcion go mór orthu. Chuir Éire €10 milliún sa chiste.

Rinne Uachtarán na Fraince, Emmanuel Macron, éileamh ar an tSín agus ar na Stáit Aontaithe a gcion féin a íoc ionas go mbeidh na tíortha bochta in ann déileáil leis an athrú aeráide.

Éire 
Bhí sé geallta ag an Taoiseach Micheál Martin go ndéanfaidh Éire gach ar féidir léi lena chinntiú go mbeidh an Domhan inmharthana.

Conspóidí 
Cáineadh an Chomhdháil mar go raibh an comhlacht Coca-Cola ina urraitheoir uirthi. Bhí a lán brústocairí eile ann chomh maith. Agus bhí eitleáin phríobháideacha ag teacht agus imeacht cosúil le fheithidí.

Dúirt Greta Thunberg nach bhfuil sa chomhdháil ach “sciúradh glas,

Féach freisin 

 COP26
 Creat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide

Tagairtí 

Athrú aeráide
2021
Comhdhálacha na Náisiún Aontaithe
Téamh domhanda
Artemisia Gentileschi

Péintéir Barócach Iodálach ab ea Artemisia Lomi nó Artemisia Gentileschi, (8 Iúil 1593 – c 1656).  Meastar go bhfuil Gentileschi i measc na n-ealaíontóirí is éirimiúla ón seachtú haois déag, ag obair i dtús báire i stíl Caravaggio. Faoi 15 bliana d'aois, bhí sí ag táirgeadh saothar gairmiúil. I ré nuair nach raibh mórán deiseanna ag mná dul le hoiliúint ealaíonta nó obair mar ealaíontóirí gairmiúla, ba í Gentileschi an chéad bhean í a tháinig chun bheith ina ball den Accademia di Arte del Disegno i bhFlórans, agus bhí cliant idirnáisiúnta aici. 

Baineann go leor de phictiúir Gentileschi le mná sa mhiotaseolaíocht, allagóirí agus an Bíobla, lena n-áirítear íospartaigh, féinmharaithe, agus laochra.  Is iad Susanna e i vecchioni (Gaeilge:  Susanna agus na Seanóirí) cuid dá hábhair is cáiliúla (go háirithe leagan 1610 in Pommersfelden ), Giuditta che decapita Oloferne (tá a leagan 1614–1620 i ngailearaí Uffizi ), agus Giuditta con la sua ancella (tá a leagan de 1625 san Institiúid Ealaíon Detroit ).

Tagairtí
Daoine a rugadh i 1593
Artemisia Gentileschi
básanna 1650í
Péinteoirí Iodálacha ón 17ú haois
Mná Iodálach an 17ú haois
Ealaíontóirí mná Iodálacha ón 17ú haois
Péinteoirí ón Róimh
Péinteoirí cúirte
Péinteoirí Bharócacha na hIodáile
Péintéirí mná na hIodáile
Éigniú san Iodáil
Daoine ó Stáit an Phápa
Caravaggisti
Péinteoirí Caitliceacha
Ealaíontóirí Mná Caitliceacha
Toghcháin na Stát Aontaithe 2022

Reáchtáladh toghcháin sna Stáit Aontaithe ar 8 Samhain 2022, na toghcháin "lár téarma". Theip ar chuid mhór de na hiarrthóirí ar thacaigh Trump leo i dtoghcháin lár téarma 2022.

Ceisteanna móra na linne 
Ba iad an ráta ard boilscithe agus an ginmhilleadh na ceisteanna ba mhó a bhí ag déanamh scime do vótóirí roimh na toghcháin, de réir na bpobalbhreitheanna. Bhí uach breosla agus an méid airgid atá ina bpóca ag cur isteach ar an gcuid is mó den phobal.

Seanad 
Bhí 50 suíochán buaite ag na Daonlathaigh , agus 49 ag na Poblachtánaigh i Seanad Mheiriceá(agus vóta réitigh ar 6 Nollaig 2022 in Georgia). 

D'éirigh na Daonlathaithe níos fearr i dtoghchán an tSeanaid ná mar a bhíothas ag súil leo. Creidtear gur vótáil sciar suntasach de lucht tacaíochta na bPoblachtach ar son iarrthóirí Daonathacha de bharr a míshásaimh le dearcadh an Pháirtí Phoblachtaigh ar an nginmhilleadh, agus go háirithe le rialú na Cúirte Uachtaraí ar 3 Bealtaine 2022 an ceart a bhíodh ann ginmhilleadh a fháil a chur ar neamhní.

Teach na nIonadaithe 
Bhí an lá leis na Poblachtánaigh. Fuair said smacht ar an Teach agus in ann mar sin clár reachtaíochta an Uachtaráin Joe Biden a shárú. Cé gur éirigh níos fearr leis na Daonlathaigh sna toghcháin seo ná mar a bhí súil leis níl smacht acu ar an gComhdháil níos mó. Dá réir ní bheidh ar a gcumas a gcuid mianta a chur i gcrích mar go gcuirfear ina n-aghaidh ag gach céim de phróiseas casta reachtaíochta na Stát Aontaithe.

Arizona 

Bhí beirt de na hiarrthóirí is mó iomrá a thacaíonn go láidir le dearcadh Donald Trump agus lena sheasamh taobh istigh den Pháirtí Poblachtánach in Arizona – Kari Lake a bhí ag seasamh le haghaidh post an ghobharnóra agus Blake Masters a hí san iomaíocht don Seanad. Ach theiip orthu i ndeireadh an lae.

Georgia 
Thug pobal Georgia droim láimhe don iarrthóir ab ansa le Trump i mí na Bealtaine 2022 a bheith ina ghobharnóir ar an Stát sin – David Perdue. Bhí an lá ag Brian Kemp.

Nevada 
Choimeád seanadóir Catherine Cortez Masto a suíochán i stát Nevada. D'éirigh léi ar éigin ina toghchán i gcoinne Adam Laxalt ón bpáirtí Poblachtánach, a raibh tacaíocht aige ón iar-Uachtarán Trump.

Pennsylvania 
Rug iarrthóir an pháirtí Daonlathach John Fetterman an bua ar an bPoblachtach, an Dr Mehmet Oz, i dtoghchán an tSeanaid i stát Pennsylvania.

Féach freisin 

 Toghchán Uachtaránachta na Stát Aontaithe 2020

Tagairtí 

2022
Toghcháin na Stát Aontaithe
Warham St Leger

Saighdiúir, riarthóir agus polaiteoir Sasanach ab ea Sir Warham St Leger (c. 1525 – 1597), a shuigh i dTeach na dTeachtaí in Éirinn sna blianta 1585 -1586.

Is dócha gur rugadh Warham sa bhliain 1525 i Sasana, an dara mac ag Sir Anthony St Leger agus a bhean Agnes Warham. Ceapadh a athair ina Fhear Ionaid na hÉireann sa bhliain 1540 . Ba as Ulcombe, Kent, teaghlach a athar. Ba iníon í a mháthair le Sir Hugh Warham, deartháir le William Warham, ardeaspag Canterbury.

Luathshaol 
Bhain a athair an deartháir ba shine William as oidhreacht mar gheall ar a stíl mhaireachtála  ainrianta; rinneadh Máistir na Rollaí in Éirinn den tríú deartháir, Anthony, sa bhliain 1593 . Ghlac  Warham páirt in ionradh an Protector Somerset ar Albain sa bhliain 1547 mar bhí sé ina phríosúnach ann go dtí Eanáir 1550, nuair a fuasclaíodh é. Sa bhliain 1553 throid sé in aghaidh lucht tacaíochta éirí amach Wyatt i Kent, agus b’fhéidir gur chaith sé seal in Éirinn faoina athair le linn réimeas Mhuire. Timpeall na bliana 1559 ainmníodh é ina choimisinéir chun lámhscríbhinní agus leabhair John Bale a thabhairt ar ais go Sasana. Sa bhliain 1560 bhí sé ina Ard-Sirriam ar Kent . Níorbh fhada go raibh sé ina bhall de Phrí-Chomhairle na hÉireann, agus i mí Iúil 1565 rinneadh ridire de. Bhí cinneadh déanta ag an mBanríon Eilís rialtas uachtaránachta a bhunú i gCúige Mumhan, agus i mí Eanáir 1566 ainmníodh St Leger mar Uachtarán na Mumhan, ach go háitiúil ag Sir Henry Sidney, Fear Ionaid na hÉireann ; fuair sé treoracha dar dáta 1 Feabhra, agus an mhí dár gcionn cuireadh é i gceannas ar gach léibhinn i gCúige Mumhan. Dhiúltaigh Éilis, áfach, ceapachán St Leger a dheimhniú. An chúis a bhí leis sin ná go raibh nimh san fheoil ag St Leger do Thomás Dubh de Buitléir, 10ú hIarla Urumhan, chol ceathrair don Bhanríon ar thaobh na Boleyn dá mhuintir, agus carad dá réir le Gearailt Mac Gearailt, 14ú Iarla Dheasumhan ; agus  go luath sa bhliain 1565, thug an bhanríon le fios go raibh  doicheall ar St/ Leger roimh an Iarla a ghabháíl. Athghaireadh St Leger dá bharr sin, agus i mí na Samhna 1568 rinneadh uachtarán na Mumhan de Sir John Perrot .
Básanna i 1597
Daoine a rugadh i 1525
Saighdiúirí Sasanacha an 16ú haois
Ard-Sirriamaí Kent
Warham
Daoine ó Leeds, Kent
Daoine de thréimhse na dTúdarach
Adhlacthaí ag St Dunstan-in-the-East
Gearailt Mac Gearailt, 14ú Iarla Dheasumhan

Bhí cuid mhór de Chúige Mumhan faoi úinéireacht ag Gearailt Mac Gearailt, 14ú Iarla Dheasumhan ( c. 1533 - 1583), a áirítear freisin mar an 15ú nó 16ú Iarla. Sa bhliain 1565 throid sé an cath príobháideach darbh ainm Cath Átha Mheáin i gcoinne a chomharsana, na Buitléirigh.  Ina dhiaidh sin, coinníodh é ar feadh tamaill i dTúr Londan. Cé gur tharla an Chéad Éirí Amach i Ina dhiaidh sin, bhí sé faoi choinneáil i dTúr Londan ar feadh tamaill. Cé gur tharla Céad Éirí Amach Deasumhan nuair a bhí sé as láthair, bhí sé i gceannas ar Dhara Éirí Amach Deasumhan ó 1579 go dtí a bhás agus dá bhrí sin glaodh The Rebel Earl air mar sin.  Rinneadh ionsaí air i 1582 agus chuaigh sé i bhfolach ach rugadh air agus maraíodh é. 

Rugadh Gearailt timpeall na bliana 1533.  Ba é an mac ba shine é ag Séamus Mac Seáin mac Ghearailt ag a dhara bean chéile, Mór Uí Chaerbhaill. Toisc gurbh é Séamus (nó James sa Bhéarla)  an t-ainm a bhí ar a athair, tugadh  “mac  Seáin “ nó “fitz James” air freisin, i ndiaidh an phatrúin Normannaigh. Ba é a ainm iomlán, mar sin:  “Gearailt Mac Séamuis Mac Gearailt" nó "Gerald FitzJames FitzGerald". Ba é an 13ú (nó 14ú nó 15ú) Iarla Dheasumhan a athair. Phós a athair Siobhán de Róiste (Béarla: Joan Roache) mar a chéad bhean bhean chéile , a gharneacht agus bhí mac aige uaithi a mb'é Tomás an t - ainm a bhí air. Shéan a athair Siobhán mar gheall ar ghaol fola agus measadh Thomas a bheith neamhdhlisteanach. Ba chraobh shóisearach de Shean-Ghearaltaigh Shasana iad Gearaltaigh Dheasumhan, agus ba iad Gearaltaigh Chill Dara an chraobh shinsearach díobh.

Cearbhailligh ab ea máthair Ghearailt. Bhí beirt deartháireacha agus cúigear deirfiúracha aige.

Naisc sheachtracha
The Desmond Rebellions Part II, The Second Rebellion, 1579-83

Tagairtí
Daoine as Contae Chorcaí
Ríshliocht Mhic Gearailt
Daoine a rugadh sna 1530í
Seán Mac Gearailt, 12 Iarla Dheasumhan, de facto

Deartháir le Tomás Mac Gearailt, 11ú Iarla Dheasumhan, ab ea Seán Mac Gearailt, 12ú Iarla Dheasumhan  de facto (d'éag Nollaig 1536).   Ar bhás a dhearthár sa bhliain 1534, cheistigh Seán teideal gharmhac a dhearthár Séamus Mac Gearailt, 12ú Iarla Dheasumhan  don iarlacht, de jure.

Tagairtí
Básanna i 1534
Ríshliocht Mhic Gearailt
Vicky Phelan

Bean Éireannach as Móin Choinn i gContae Chill Chainnigh, ab ea Vicky Phelan (28 Deireadh Fómhair 1974 - 14 Samhain 2022), a bhain clú amach san fheachtas chun cúiteamh a fháil d'íospartaigh Scannal CervicalCheck. 

Tharraing a troid aird ar chearta na n-othar agus ar an leatrom a rinneadh ar mhná ar fud na tíre a fuair torthaí míchruinne ar thástálacha smearaidh don ailse i mbéal na broinne. Thuill Vicky Phelan meas as cuimse as an mbealach a lean sí lena feachtas agus í ag dul i ngleic ag an am céanna leis an ngalar a mharaigh sa deireadh í.

Scannal 
D’eascair conspóid CervicalCheck as cás Ard-Chúirte a thug Vicky Phelan in aghaidh saotharlann i Meiriceá a rinne anailís ar a tástáil smeartha in 2011. Ach níor aimsíodh aon mhínormáltacht dá barr. Rinneadh míléamh ar na torthaí sin a thug le fios nach raibh aon chomharthaí ailse uirthi.

Fuarthas amach ina dhiaidh sin go raibh toradh na tástála sin mícheart. In 2014, diagnóisíodh go raibh ailse ceirbheacs ar Phelan.

Le linn 2015-2018, thug sí cás Ard-Chúirte in aghaidh na saotharlainne i Meiriceá a rinne anailís ar a tástáil smeartha in 2011.

Faoi dheireadh, rinne Phelan socrú €2.5 milliún sa chás Ard-Chúirte. Níor ghlac an tsaotharlann le dilteanas sa chás.

Fiosrúchán 
Bunaíodh Fiosrúchán Scally mar gheall ar an dua a chaith sí agus an misneach a léirigh sí ag tarraingt aird ar a scéal féin agus ar scéalta ban eile.

Foilsíodh tuarascáil Fhiosrúchán Scally in 2018 ar ghabh an Stát léithscéal leis na mná dá barr.

Bás 
Bhásaigh Vicky Phelan ar 14 mí na Samhna, 2022  in Ospís Áth an Mhuilinn i Luimneach. 

Tar éis a báis, dúirt Uachtarán na hÉireann, Mícheál D. Ó hUigínn, "A bhuíochas lena hiarrachtaí pearsanta uafásacha gan staonadh in ainneoin an ualaigh arbh éigean di a iompar, tá cosaint tugtha agus tabharfar amach anseo, do shaol an iliomad ban."

Féach freisin 

 ‪Scannal CervicalCheck (2018)

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1974
Daoine as Contae Chill Chainnigh
Básanna in 2022
Básanna de bharr ailse
Daoine as Contae Luimnigh
Mná Éireannacha
Scannail Pholaitiúla in Éirinn
Heather Payne

Is imreoir sacair í Heather Payne. Imríonn sí d'fhoireann sacair na hÉireann.
Idan Ofer

Is billiúnaí, fear gnó agus daonchara Iosraelach é Idan Ofer (Eabhrais:עידן עופר; rugadh 2 Deireadh Fómhair 1955), a bhfuil leas gnó aige i loingseoireacht, fuinneamh, mianadóireacht agus spóirt. Bhunaigh sé  Eastern Pacific Shipping, agus ina phríomhaí ar Quantum Pacific Group, cuideachta sealbhaíochta. Tá sé ina scairshealbhóir tromlaigh den Israel Corporation, atá liostaithe ar Stocmhalartán Tel Aviv, chomh maith le Kenon Holdings, atá liostaithe ar Stocmhalartán Tel Aviv agus Nua - Eabhrac. Is úinéir é freisin ar an gcuideachta shealbhaíochta Iosraelach Lynav Holdings agus ar Ansonia Holdings atá lonnaithe san Ísiltír.' 

Tá sciar 33% ag Ofer i gcumann peile La Liga na Spáinne, an club peile  Atlético Madrid,   agus sciar 85% i gcumann peile Primeira Liga na Portaingéile, an club peile FC Famalicão'' .  

O bhí Lúnasa measadh gur US$11.0 billiún a ghlanfhiúchas.

Luathshaol 
Mac an billionaire IosraelachI Sammy Ofer (Shmuel Herskovich ar dtús) nach maireann agus Aviva Ofer, is ea Idan Ofer    B'fhear ceannasach loingseoireachta Iosraelach a athair a tháinig ar imirce go hIosrael ón Rómáin.    Is fear gnó Iosraelach Eyal Ofer a dheartháir níos sine.  Is é a uncail Yuli Ofer.

Naisc sheachtracha
Incident off Oman involved vessel owned by Idan Ofer conglomerate

Tagairtí
Daoine a rugadh i 1955
Daoine beo
Alumni Ollscoil Haifa
Alumni Scoil Ghnó Londain
Daoine gnó Iosraelacha
Daoine gnó Iosraelacha i loingseoireacht
Daoine gnó ó Londain
Billiúinéirí Iosraelacha
Iosraelach de bhunadh na Rómáine-Giúdach
Daonchairde Iosrael
Daonchairde Giúdacha
Daoine ó Scoil Harvard Kennedy
Idan
Daoine ainmnithe sna Páipéir Panama
Daoine ainmnithe sna Páipéir Paradise
Giúdaigh Aisceanazaíocha
Giúdaigh Iosraelacha
Daoine beo
Daoine a rugadh i 1955
Iascaire

Is éard is iascaire ann ná duine a ghabhann éisc agus ainmhithe eile as dhobharlach, nó a bhailíonn sliogéisc . 

Ar fud an domhain, tá thart ar 38 milliún iascaire tráchtála agus leorchothaitheach agus feirmeoirí éisc .   Tá iascaireacht ann mar mhodh chun bia a fháil ón tréimhse Mhéisiliteach .

Stair
Tá an iascaireacht ann mar mhodh chun bia a fháil ón tréimhse Mhéisiliteach. Bhí an iascaireacht ina príomhbhealach chun maireachtáil chomh maith le bheith ina fhiontar gnó.

Tagairtí

Iascairí
Slite beatha seirbhísí bia
Slite beatha mara
Juan Bustamante Dueñas

Ceannaire dúchasach de chuid Pheiriú ab ea Juan Bustamante Dueñas (Vilque, 24 Meitheamh, 1808, 3 Eanáir, 1868), ar a dtugtar Túpac Amaru III, , a bhí, ar lorg ceartas sóisialta, i gceannas ar an réabhlóid thuathánach i bPuno, idir 1867 agus 1868. 

Ar 2 Eanáir, 1868, bhí 71 dá lucht tacaíochta faoi ghlas i mbotháin tuí, a dódh síos ar maidin an 3 Eanáir. 

Cuireadh iachall ar Bustamante na corpáin a aistriú chuig uaigh coiteann. 

Níos déanaí, tugadh go dtí an príomhchearnóg é, áit ar crochadh a lena chosa é agus buaileadh é. Dícheannadh é ar deireadh.[14].[14]

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1808
Peiriúch de bhunadh na Spáinne
Peiriúigh de bhunadh Ceatsuais
Pearsanra míleata 1868
Rabairt Bontine Coineagan Greumach

Polaiteoir, scríbhneoir, iriseoir agus eachtránaí ab ea  Rabairt Bontine Coineagan Greumach  (Béarla; Robert Bontine Cunningham Graham), agus an chéad fheisire parlaiminte sóisialach riamh sa Bhreatain. Bhunaigh sé ní hamháin Páirtí an Lucht Oibre, ach bhunaigh sé Páirtí Náisiúnta na hAlban freisin.

Múinteoir Spáinnise a bhí i seanmháthair a mháthair, Doña Catalina Paulina Alessandro de Jiménez. Ach in ainneoin a thógáil uasal, ba shóisialach é Rabairt a throid ar son cearta daoine eile, in Albain agus thar lear. Cé gur rugadh Rabairt i Londain sa bhliain 1852, chaith sé an chuid is mó dá óige ar eastát an teaghlaigh, Finlaystone House, in Inbhir Chluaidh agus in Ardoch Siorrachd Dhùn Breatann. . Bhí baint aige leis an Spáinn, agus ó tharla go raibh tionchar mór ag a mháthair agus a sheanmháthair ar  Rabairt''' óg, ba í an Spáinnis a chéad teanga.

Chuaigh Coineagan Greumach chuig scoil chónaithe Harrow, agus ina dhiaidh sin chuaigh sé go dtí an Airgintín  le haghaidh eallach a bheathú. Bhain sé cáil amach mar eachtránaí agus Gaucho. Chuaigh sé go Maracó faoi bhréagriocht mar síc Turcach, mhúin sé pionsóireacht i Meicsiceo, agus bhí sé ina chairde le Buffalo Bill é féin i dTexas .

Mar sin féin, agus é ag taisteal thar lear, chonaic sé an taobh eile d’Impireacht na Breataine, agus an dochar a bhí á dhéanamh aici do na pobail dhúchasacha. .
Polaitíocht na hAlban
Ron DeSantis

Polaiteoir Meiriceánach is ea Ron DeSantis (a rugadh ar 14 Meán Fómhair 1978 i Florida). Is ball den Pháirtí Poblachtach  é. Togadh DeSantis mar Ghobharnóir  Florida don chéad uair sa bhliain 2018.

Sa Toghchán 2022, d’éirigh thar cionn leis. Bhí a phost coinnithe go héasca aige agus bail mhaith air dá mbuailfeadh fonn é tabhairt faoi ainmniúchán na bPoblachtánach don uachtaránacht in 2024.

Féach freisin 

 Toghcháin na Stát Aontaithe 2022

Tagairtí 

Poblachtánaigh na Stát Aontaithe
Gobharnóirí na Stát Aontaithe
Daoine a rugadh i 1978
Daoine as Florida
Niamh Fahey

Is imreoir sacair í Niamh Fahey. Imríonn sí mar cosantóir agus imreoir lár páirce do fhoireann Learphóil sa Women's Super League agus foireann naisiúnta na héireann roimh an Learphoíl d'imir Niamh le fhoireann Chelsea. roimh dul go Chelsea i mí deireadh fhomhair 2014 chaith sí sé seasúr le Arsenal. chomh maith le sin bhuaigh sí corn naisiúnta i peil na mban

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1987
Daoine beo
Imreoirí sacair na hÉireann
Imreoirí sacair mná
Isibeal Atkinson

Is imreoir sacair í Isibeal Atkinson. Rugadh í ar an 17ú de mhí Iúil 2001. Imríonn sí san áit lár pairce agus imríonn sí don club West Ham, bhí sé le feiceáil d'fhoireann náisiúnta ban Phoblacht na hÉireann.

Gairm Beatha 
Nuair a bhí sí óg d'imir sí don foireann Rush Athletic agus Acadamh Sraithe na gCailíní Cathrach, sular chaith sé trí bliana le Enniskerry FC. Shínigh sí do chlub Shraith Náisiúnta na mBan Shelbourne i mí Iúil 2017.

I mí Feabhra 2021, shínigh Atkinson do chlub Premier League na mBan na hAlban Celtic. Bhí sí le feiceáil i gcluichí Shraith Seaimpíní na mBan UEFA 2021–22. I mí na Bealtaine 2022 scóráil sí cúl breise a bhuaigh i gcluiche ceannais Chorn na mBan in Albain, mar bhuaigh Celtic ar iomaitheoirí Glasgow City 3–2.

I mí Iúil 2022, d'fhág Atkinson agus imreoir óg Éireannach eile Tyler Toland araon Celtic. Ansin chuaigh siad isteach i gclub Super League na mBan Sasanach West Ham United níos déanaí an mhí sin.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 2001
Daoine beo
Imreoirí sacair na hÉireann
Imreoirí sacair mná
Lucy Quinn

Is imreoir sacair í 'Lucy Quinn (r. 29 Meán Fómhar 1993). Imríonn Lucy i lár na páirce. Ina gairm bheatha ag imirt d'éirinn scóráil sí 2 chúl ina iomlán. Rugadh i sasana í, agus rinne sí ionadaíocht go dtí foireann na héireann ag imirt go hidirnáisiúnta. Thosaigh sí le Birmingham City don dara uair i 2021, tar éis di imirt freisin do Portsmouth Football Club.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1993
Daoine beo
Imreoirí sacair na hÉireann
Imreoirí sacair mná
Abbie Larkin

Is imreoir sacair i Abbie Larkin. Imríonn Abbie mar tosaí. Imríonn Abbie do club HB Køge.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 2005
Daoine beo
Imreoirí sacair na hÉireann
Imreoirí sacair mná
Niamh Farrelly

Is imreoir sacair í Niamh Farrelly.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1999
Daoine beo
Imreoirí sacair na hÉireann
Imreoirí sacair mná
Ciara Grant

Is lianna Éireannach agus peileadóir gairmiúil í Ciara Grant (rugadh 11 Meitheamh 1993) a imríonn mar imreoir lár páirce do Heart of Midlothian de Phríomhshraith na mBan in Albain agus d’ fhoireann náisiúnta Phoblacht na hÉireann. D’imir Grant roimhe seo do Raheny United F.C., UCD Waves agus Shelbourne F.C. de Shraith Náisiúnta na mBan, agus do chlub Phríomhroinn na mBan, Sion Swifts . Díreach sular thosaigh sí ag Hearts, d'imir Grant do Rangers .

Tagairtí

Alumni COBÁC
Daoine beo
Daoine a rugadh i 1993
Imreoirí sacair na hÉireann
Imreoirí sacair mná
Workers United

Is ceardchumann  Meiriceánach agus Ceanadach é Workers United (Gaeilge; Oibrithe  Aontaithe ) a dhéanann ionadaíocht do thart ar 86,000 oibrí sna tionscail éadaigh, teicstíle, níocháin tráchtála, dáileadh, seirbhís bia, fáilteachais, folláine agus neamhbhrabúis.   Bunaíodh é mar atá sé faoi láthair in 2009 agus tá sé cleamhnaithe le Service Employees International Union (SEIU) (Gaeilge; Aontas Idirnáisiúnta na bhFostaithe Seirbhíse (AIFS)).

Stair 
Téann an ceardchumann siar go dtí 1900 nuair a bunaíodh Aontas Idirnáisiúnta na nOibrithe Éadaí Mná agus 1914 nuair a cruthaíodh Amalgamated Clothing and Textile Workers Union. . Chomhcheangail an dá cheardchumannsa bhliain 1995 chun a bheith ina Union of Needletrades, Industrial and Textile Employees  (UNITE), a chomhcheangail  le Hotel Employees and Restaurant Employees Union (HERE) chun "UNITE HERE" a bhunú in 2004. Mar sin féin, bhí go leor de mhuintir na háite a bhí le UNITE míshásta leis an gcumasc UNITE HERE.

Tagairtí
Ceardchumann sna Stáit Aontaithe
Ceardchumann a bunaíodh in 2009
Service Employees International Union
Ceardchumainn teicstíle agus éadaigh
International Ladies Garment Workers Union
Gníomhas

Scríbhinn ar pháipéar, ar phár nó ar pháipéar párach is ea gníomhas, trína n-aistrítear leas, ceart nó maoin, nó trína gcruthaítear ceangaltas ar dhuine éigin, nó atá ina dhearbhú ar ghníomh trínar aistríodh leas, ceart nó maoin.

Tagairtí
Córas na Bruiséile

Is é atá i gCóras na Bruiséile ná sraith rialacha é Córas na Bruiséile a rialaíonn na cúirteanna a bhfuil dlínse acu i ndíospóidí dlíthiúla de chineál sibhialta nó tráchtála idir daoine aonair a bhfuil cónaí orthu i mballstáit éagsúla an Aontais Eorpaigh (AE) agus Comhlachas Saorthrádála na hEorpa (CSTE). Tá rialacha mionsonraithe aige lena sanntar dlínse chun an díospóid a éisteacht agus lena rialaítear aitheantas agus forghníomhú breithiúnas coigríche.

Ionstraimí 
Tagann cúig ionstraim dlí le chéile i gCóras na Bruiséile. Tá na cúig ionstraim dlí cosúil a bheag nó a mhór lena chéile ó thaobh ábhair agus cur i bhfeidhm de, ach tá difríochtaí ina gcríoch feidhme.  Bunaíonn siad riail ghinearálta go gcuirfí an dlí ar daoine aonair ina stáit shainchónaithe agus ansin leanann siad ar aghaidh le liosta eisceachtaí a sholáthar. Déantar foráil bhreise sna hionstraimí maidir le breithiúnais a thugtar i dtíortha eile a aithint..

Coinbhinsiún na Bruiséile (1968) 
Cuireadh aithint agus forghníomhú breithiúnas i gcásanna sibhialta agus tráchtála i gcrích ar dtús laistigh de na Comhphobail Eorpacha le Coinbhinsiún na Bruiséile 1968, conradh a shínigh seisear comhalta de na Comhphobail  a bhí ann ag an am.   Leasaíodh an Conradh seo roinnt uaireanta agus cuireadh rialachán a glacadh in 2001, Rialachán na Bruiséile I, ina ionad. Sa lá atá inniu ann níl feidhm ag an gcoinbhinsiún ach amháin idir na 15 Bhallstát roimh 2004 den Aontas Eorpach idir na 15 bhall den Aontas Eorpach a bhí ann roimh 2004 agus críocha áirithe de bhallstáit an AE atá lasmuigh den Aontas: Aruba, críocha thar lear na Fraince agus Mayotte .  Tá sé beartaithe go gcuirfear Coinbhinsiún nua Lugano in ionad Choinbhinsiún na Bruiséile, agus go bhféadfaidh Ballstáit an AE a ghníomhaíonn thar ceann críocha neamh-Eorpacha ar leis an mBallstát sin, an Coinbhinsiún sin a dhaingniú.

Coinbhinsiún Lugano (1988)

Tagairtí
Coinbhleacht dlíthe
Dlí an Aontais Eorpaigh
Conarthaí an Aontais Eorpaigh
Rialacháin an Aontais Eorpaigh
Conarthaí a tugadh chun críche i 1969 
Conarthaí a tháinig i bhfeidhm i 1973 
Conarthaí a tugadh chun críche i 1988 
Conarthaí a tháinig i bhfeidhm i 1992 
Conarthaí a tugadh chun críche in 2007 
Conarthaí a tháinig i bhfeidhm in 2010 
Dlí paitinne an Aontais Eorpaigh
Comhar breithiúnach in ábhair shibhialta san Aontas Eorpach
Áiteanna Chun Athraithe (feachtas)

Is cuibhreannas agus feachtas Briotanach é  Áiteanna Chun Athraithe (ÁCA) (Béarla: Changing Places (CP)) a bhfuil sé mar aidhm aige áiseanna inrochtana leithris a fheabhsú. Coinníonn sé liosta leithris a chomhlíonann a riachtanais - ó Mhárta 2020, bhí 1460 cláraithe.  I measc na suíomhanna  tá 100 ollmhargadh Tesco, agus Túr Londain .

Stair 
Bunaíodh cuibhreannas ÁCA sa bhliain 2005. 

In 2019, sheol Rialtas na hAlban comhairliúchán ar athruithe ar rialacha pleanála ina dtabharfaí isteach riachtanais maidir le hÁCA. 

Ó 2021, beidh sé éigeantach i Sasana go n - áireofaí go leor foirgneamh nua le saoráid ÁCA. Fógraíodh freisin go mbeadh saoráidí ÁCA suiteáilte ag 37 seirbhís mótarbhealaigh, rud a chiallódh go mbeidh saoráid ÁCA ag 87 as 118 seirbhís i Sasana.

Obair 
Deir an cuibhreannas nach gcomhlíonann leithris caighdeánacha inrochtana na riachtanais atá ag thart ar 250,000 duine faoi mhíchumas sa Ríocht Aontaithe agus tá liosta riachtanas cruthaithe aige maidir le saoráid ÁCA. Ina measc seo tá íosachar don tsaoráid, ardaitheoir, binse atá ag athrú, agus cuirtín. ardaitheoir, binse chun athraithe, agus cuirtíní. 

Is féidir léarscáil d'áiseanna ÁCA a fheiceáil ar shuíomh gréasáin an chuibhreannais, agus is féidir léirmheasanna a scríobh trí aip.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 Láithreán gréasáin oifigiúil
Irving Berlin

Ba chumadóir Meiriceánach é Irving Berlin (11 Bealtaine 1888 – 22 Meán Fómhair 1989).

Luathshaol

Rugadh san Impireacht na Rúise é ach chuaigh a theaghlach ar imirce go dtí na Stáit Aontaithe nuair a bhí sé 5 bliana d'aois.

Tagairtí 

Berlin, Irving
Berlin, Irving
Berlin, Irving
Clóraimeatán

Is comhdhúil orgánach leis an bhfoirmle cheimiceach é clóraimeatán, ar a dtugtar clóiríd mheitile freisin, Cuisneán-40, R-40 nó HCC 40 . Ceann de na hala-alcáin, is gás éadathach, inlasta, gan bholadh é. Is imoibrí ríthábhachtach é clóraimeatán sa cheimic thionsclaíoch, cé go bhfuil sé i láthair go hannamh i dtáirgí  tomhaltais,  agus úsáideadh é roimhe seo mar chuisneán .

Tarlú 
Is halacarbón flúirseach é clóraimeatán, antrapaigineach nó nádúrtha, san atmaisféar.

Muirí 
Táirgeann cultúir saotharlainne  d' fhíteaplanctóin mhara ( Phaeodactylum tricornutum, Phaeocystis sp., Thalassiosira weissflogii, Chaetoceros calcitrans, Isochrysis sp., Porphyridium sp., Synechococcus sp., Tetraselmis sp., Prorocentrum sp., agus Emiliana huxleyi) CH3Cl, ach i méideanna réasúnta neamhshuntasach.  Léirigh staidéar fairsing ar 30 speiceas de mhacralgaí polacha sceitheadh de mhéideanna suntasacha CH3Cl i Gigartina skottsbergii agus Gymnogongrus antarcticus amháin.

Bithghineas
Sa phlanda riascach Batis maritima tá an einsím traschuráis chlóiríd mheitile a chatalaíonn sintéis CH3Cl ó S-adanóisín-L-meitiainín agus clóiríd.  Íonaíodh an próitéin seo agus nochtadh é in E. coli, agus is cosúil go bhfuil sé i láthair in orgánaigh eile cosúil le fungaí bánlobhaidh (Phellinus pomaceus), algaí dearga (Endocladia muricata), agus Mesembryanthemum crystallinum, agus is táirgeoirí CH3Cl gach ceann acu .

Tagairetí

Gáis Cheaptha Teasa
Tuaslagóirí halaiginithe
Halaimeatáin
Truailleáin aeir ghuaiseacha
Carcanaiginí Grúpa 3 GITA
Clóralcáin
Cuisneáin
Táirgí nádúrtha ina bhfuil halaigin