joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Srathú teirmeach

Is gá d'údarás áitiúil uisce inolta ardchaighdeáin a sholáthar do thomhaltóirí, ach is féidir go gcuirfidh feiniméan a tharlaíonn i dtaiscumar oscailte sa samhradh isteach air: srathú teirmeach. Cruthaítear 3 chrios scoite san uisce: an t-eipilimnian, an teirmeachlaonas, agus an hipilimnian. Téitear an chéad 10 m ag barr an uisce leis an ngrianfhuinneamh, agus is é seo an t-eipilimnian. Tarlaíonn comhiompar is gluaisne sa chrios seo. Idirdhealaíonn an teirmeachlaonas uisce dea-shruthlaithe an eipilimniain ó uisce fuar an hipilimniain. Ní bhíonn an teirmeachlaonas ach 2 m ar tiús ar éigin, gan ghluaisne, agus difríocht teochta timpeall 15 °C ar a fhud. Faoina bhun sin, bíonn an t-uisce domhain sa hipilimnian ag teocht 3 nó 4 °C, uisce marbh gan ocsaigin. Faoi na cúinsí sin tuaslagtar iarann, mangainéis, amóinia is suilfídí ón dríodar ag bun an taiscumair, rud a chuireann le costas íonaithe an uisce. Ní féidir le héisc maireachtáil ann, ach fasann algaí gormghlasa san uisce te ag barr an taiscumair, rud a chuireann isteach ar chaitheamh aimsire ar an uisce, agus caidéil is scagairí sa chóras soláthar uisce. Ansin nuair a fhuaraíonn an aimsir tarlaíonn meascadh tapa idir na creasa, rud a laghdaíonn tiúchan na hocsaigine sa taiscumar ina iomláine agus a dhíothaíonn na héisc. Ar ámharaí an tsaoil, is féidir an srathú teirmeach a sheachaint ar bhealach an-shimplí. Cruthaítear cuirtín aeir san uisce trí aer comhbhrúite a sholáthar do phíobán pollta ag bun an taiscumair. Cuireann sé seo leis an ocsaigin thuaslagtha san uisce, agus corraíonn na bolgáin aeir an t-uisce de réir mar a éiríonn siad go dtí a bharr. Níl an tseift seo saor in aisce, ach tá buntáiste breise ag baint leis, go laghdaíonn sé go mór ar thruailliú le mianraí is fás na n-algaí. Tá taighde ar siúl chun an próiseas a dhéanamh níos éifeachtaí, mar shampla, tríd an teocht ag doimhneachtaí éagsúla a thomhas chun gur féidir soláthar an aeir chomhbhrúite a lascadh as ag amanna nach bhfuil an srathú ag tarlú.
Sreabhán ceirbreach

I veirteabraigh, tugtar sreabhán ceirbrispíonach ar shreabhán soiléir, gan dath gan phróitéiní, a imshruthaíonn i méadailíní na hinchinne, canáil lárnach chorda an dromlaigh, agus an spás fo-aracnóideach. Tugtar CSF air i mBéarla. Timpeallaíonn sé an inchinn is corda an dromlaigh, agus soláthraíonn tacaíocht mheicniúil is cothaithigh dóibh. I ndaoine, bailítear CSF uaireanta (trí pholladh lumbach) le hanailísiú i gcomhair diagnóise. Má bhíonn farasbarr CSF timpeall inchinn an fhéatais is an naíonáin (trí rótháirgeadh nó bac sa chóras imshruthaithe) tarlaíonn hidriceifileas muna ndéantar é a dhraenáil amach.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Sreabháin choirp
Néareolaíocht
Sreabhán eachtarcheallach

Sreabhán a thimpeallaíonn cealla na colainne is ea sreabhán eachtarcheallach (ECF i mBéarla). I nduine fástá bíonn timpeall 14 lítear de ann, agus cuimsíonn sé plasma na fola, sreabhán scáineach na bhfíochán, is sreabháin thrascheallacha. Chomh maith le huisce, is iad na príomhchomhábhair ann ná iain sóidiam, clóiríde is décharbónáite, agus próitéiní. Thug an fiseolaí Francach Claude Bernard (1813-1878) an coincheap isteach go raibh cealla na collaine á gcosaint, ó chomhshaol seachtrach a bhí ag síorathrú is go minic naimhdeach, ag a comhshaol inmheánach féin, sreabhán de thoirt is comhdhéanamh tairiseach. Bíodh is go bhfuil a fhios againn anois go n-athraíonn an sreabhán eachtarcheallach, meastar go bhfuil an coincheap seo oiriúnach fós, ach taobh istigh de theorainneacha cúnga.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Sreabháin choirp
Bitheolaíocht cheallach
Cíteasol

Sreabhán taobh istigh de chealla bitheolaíocha is ea cíteasol. I nduine fásta bíonn timpeall 28 lítear de. Ní hionann a chomhdhéanamh i ngach fíochán, mar braitheann sé sin ar fheidhmeanna ar leith na bhfíochán. Chomh maith le huisce, is iad a phríomhchomhábhair ná iain photaisiam, fosfáití orgánacha, is próitéiní. 
Bíonn sé roinnte ina urrainní ar leith ag scannáin. Mar shampla, scarann an mhaitrís mhiteacoindreach an mhiteacoindre i go leor urrann. Sa chill eocarótach, tá an cíteasol laistigh den chillscannán agus tá sé mar chuid den chíteaplasma, a chuimsíonn freisin na miteacoindrí, plastaidí, agus  orgánaidí eile (ach ní a sreabháin inmheánacha agus a struchtúir); tá an núicléas cilleléi féin. Dá bhrí sin, maitrís leachtach timpeall na n-orgánaidí is ea an cíteasol. Sna prócaróit , cuirtear an chuid is mó de na himoibrithe meitibileacha ceimiceacha ar siúl sa cytosol, fad a tharlaíonn beagán  sna scannáin nó sa spás peireaphlasmach. Sna eocaróit, cé go mbíonn go leor bealach meitibileach fós ann sa chíteasol, tarlaíonn cinn eile taobh istigh de na horgánaidí. 

Meascán casta de shubstaintí leáite in uisce is ea cíteasol. Cé gurb é an t-uisce tromlach mór an chíteasoil, níl  tuiscint maith ar a struchtúr agus ar a n-airíonna laistigh de na cealla. Tá tiúchan na n-ian, mar shampla sóidiam agus potaisiam, difriúil sa chíteasol ná mar atá sa sreabhán eachtarcheallach; tá na difríochtaí seo i leibhéil na n-ianian tábhachtach i bpróisis mar osmairialú, comharthaíocht na gceall, agus giniúint poitéinsil gníomhaithe i gcealla sochorraithe, mar shampla cealla inchríneacha, néarógacha and matánacha. Tá méideanna móra macromóilíní sa chíteasol freisin, rud a d'fhéadfadh athrú a dhéanamh ar conas a iompraíonn móilíní trí phlódú macromóilíneach.

Sainmhíniú
Thug H. A. Lardy an téarma "cytosol" (Gaeilge: cíteasol) isteach sa Bhéarla don chéad uair sa bhliain 1965, agus é ag tagairt i dtosach don leacht a tháirgtear trí chealla a bhriseadh óna chéile agus millíní a dhéanamh de na comhpháirteanna dothuaslagtha go léir trí ultralártheifneoiriú. Níl a leithéid d'intuaslagtha comhionann le hintuaslagtha na cillechíteaplasma agus de ghnáth tugtar codán cíteaplasmach.

Anois. úsáidtear an téarma 'cíteasol' chun tagairt a dhéanamh don phas leachtach an chíteaplasma san chill shlán. Ní chuimsíonn sé seo aon chuid den chítoplasma atá laistigh de na horgánaidí. Mar gheall ar an bhféidearthacht go mbeadh mearbhall idir an focal "cíteasol" a úsáid chun tagairt a dhéanamh d'eastóc na gceall maille leis an chuid intuaslagtha den chítoplasma i gcealla slán, baineadh úsáid as an abairt "cítoplasma uiscí" chun cur síos a dhéanamh ar ábhar leachtach an chítoplasma i gcealla beo. [3] Roimhe seo, baineadh úsáid as téarmaí eile le haghaidh sreabháin na cille, ní i gcónaí go comhchiallach, mar ní raibh a nádúr an-soiléir (féach Prótaphlasma).

Tagairtí
Sreabhán trascheallach

Comhábhar den sreabhán eachtarcheallach. Scartha amach ón gcuid eile ag ciseal ceall (mar shampla, an t-eipitéiliam). Samplaí suntasacha is ea an sreabhán ceirbrispíonach, na sreabháin taobh istigh de na súile, an sreabhán sionóibheach sna hailt is toilleadh na conaire gastraistéigí.
Sreabhánaic

Staidéar ar chórais rialaithe is braite atá bunaithe ar shréabháin ag sreabhadh. I measc na bhfeistí atá ar fáil, tá aimplitheoirí sreabhánacha ina modhnaíonn sreabhadh beag sreabhadh mór eile, ciorcaid loighce is lasca. Ní bhíonn aon pháirteanna soladacha inghluaiste sna feistí seo, bíonn siad láidir, agus ní bhíonn aon bhaol leictreach leo. Sampla is ea an comhla cuilithe sreabhánach, ina mbionn sruth rialaithe a athraíonn an príomhshreabhadh trí chuilithe a chruthú. Baintear feidhm as seo i gcórais caidéalaithe sa tionscal núicléach chun fuíoll radaighníomhach a chaidéalú, agus i mianadóireacht chun draoib scríobach a chaidéalú.
Sreabhchairt

Léiriú mínithe ar ord eachtraí. I gcúrsaí ríomhaireachta cuireann sreabhchairt sonraí síos ar oibríochtaí ginearálta an chóras iomlán próiseála sonraí — mar shampla, córas cuntasaíochta — gan dul isteach i mionphointí na gcláir ríomhaire. Cuireann sreabhchairt cláir síos ar ord na n-oibríochtaí loighciúla sa chlár sin. Baintear feidhm as siombailí aitheanta chun cur síos ar na hoibríochtaí éagsúla ar leith.
Sreang chosmach

Filiméid hipitéiseacha mhaisiúla damhna, suas le 1019 kg cm-1, a éilíonn teoiric na forshiméadrachta mar chomhábhar tábhachtach sa luath-Chruinne.

An Chruinne
Sróladhmad

Is crann duillsilteach a fhásann 30 m ar airde é an sróladhmad (Chloroxylon swietenia), dúchasach do dheisceart na hIndia agus Srí Lanca. Na duilleoga 60 cm ar fhad, cleiteach le 10-20 péire duilleoigíní neamhshiméadracha. Na bláthanna le cúig pheiteal uachtarúil bán i gcrobhaingí. Soláthraíonn sé adhmad buí trom an-chrua atá luachmhar as a loinnir, cosúil le sról.
Sruth moirtiúlachta

Sruth ina mbíonn páirteagail moirte crochta san uisce, a ritheann go tapa síos claonán faoin bhfarraige. Meastar gur bealach tábhachtach é chun dríodar tanaí sa bhfarraige a iompar amach sa duibheagán, ag gearradh amach foithreacha lena linn. De réir mar a laghdaíonn a luasanna ar na claontaí séimhe ar na plánaí duibheagánacha, fágann siad dríodair a dtugtar moirtiúlachtaí orthu.
Sruth na Murascaille

Is sruth aigéanach é Sruth na Murascaille, a éiríonn i Murascaill Mheicsiceo, a ritheann thar Florida agus ar feadh cósta thoir na Stát Aontaithe go sraontar é ag Rinn Hatteras. Gar do Thalamh an Éisc, cassann an sruth cúinne deirineach, agus as sin soir ó thuaidh i dtreo na hÉireann. Glaotar Síobadh Mór an Atlantaigh Thuaidh nó Sruth an Atlantaigh Thuaidh air as sin amach. Trasnaíonn Sruth an Atlantaigh Thuaidh seo Aigéin an Atlantaigh Thuaidh, i dtreo iarthar na hEorpa. Is píosa den coras aigéin, a glaotar Iompú Imsruthú na Mara air, an sruth seo. Iarmhairt láidir fhabhrach atá ag Iompú Imsruthú na Mara ar aeráid iarthuaisceart na hEorpa, Éire go háirithe. Ionas gur aimsir bog tais is mó a bhíonn ar iarthar na mór-rinne agus na hoileáin atá suite roimpi.

Fágann sé gur féidir le báid dul i gcalafort in iarthar na hEorpa ar feadh an gheimhridh ar fad, chomh fada aduaidh leis an Iorua.

An tAigéan Atlantach
Sruthanna guairneáin

Sruthanna leictreacha a ionduchtaítear i seoltóir toirtiúil ag réimsí athraitheacha maighnéadacha mórthimpeall air, nó ag gluaisne an tseoltóra féin i réimse maighnéadach. Is de bharr ionduchtaithe leictreamaighnéadaigh iad. Is cailliúint fuinnimh, agus mar sin mí-éifeacht, an téamh sa chroíleacán i dtrasfhoirmeoirí is mótair leictreacha de bharr na sruthanna seo, agus déantar na croíleacáin seo a lannú chun an chailliúint a laghdú.
Sruthlíniú

Riocht sreafa nach dtarlaíonn aon suaiteacht ann. Is téarma é freisin ar dhearadh cruthanna struchtúr (mar shampla gluaisteán, aerárthach, lián, long) chun suaiteacht an aeir nó an uisce mórthimpeall orthu a laghdú oiread agus is féidir. Luaitear an téarma freisin le cruth struchtúir fhosaithe ar bith a sheasann i sreabhadh aeir nó uisce chun an tsuaiteacht gar dó a laghdú.
Staid thrasdultach

In imoibriú ceimiceach, eagar éagobhsaí na n-adamh, sainiúil don fhuinneamh is airde is gá do na hadaimh dul tríd chun an t-imoibriú a chur i gcrích.

Adaimh
Fuinneamh
Staighre creasa

Staighre inghluaiste a iompraíonn daoine is earraí ó leibhéal amháin go leibhéal eile i siopaí ilranna, aerfoirt, stáisiúin traenach is eile. Thug Jesse W. Reno isteach é i gConey Island sna Stáit Aontaithe i 1892. Bíonn na céimeanna suite ar chrios leanúnach, ag luí go cothrománach ag an mbun is an barr chun gur féidir le daoine dul air is teacht amach as, agus lámhráille inghluaiste air. Gluaiseann sé ag uillinn 30° ar luas suas le 35 m sa nóiméad. Téann na céimeanna trí chíor ag an mbun is an barr chun rudaí a bhaint uathu. Tugtar taistealach ar fhánán inghluaiste, crios leanúnach gan na céimeanna a bhíonn sa staighre creasa.
Stáirse

(C6H10O5)n, carbaihiodráit, polaiméir comhdhlúthúcháin glúcóis atá isiméireach le ceallalós, a fhaightear mar ábhar cúlchiste i gcealla beo. Trí pháirthidrealú, táirgeann sé amalós (olaigiméir) agus maltós (démhéir). Feidhmeanna aige nach feidhmeanna bianna iad, mar shampla mar ghreamachán, líonach piollairí, is bián i bpáipéar.
Stáisiún spáis

Spásárthach i bhfithis íseal os cionn an Domhain a gcónaíonn an fhoireann ann ar feadh tréimhse réasúnta fada. Samplaí is ea Skylab na Stát Aontaithe agus Mir an Aontais Shóivéadaigh/na Rúise. 

Úsáidtear a leithéid chun cleachtadh eitiltí fada a charnadh, agus taighde ábhartha bithleighis is réalteolaíochta a dhéanamh. I 1993 athraíodh clár oibre NASA is ESA ar stáisiún spáis chun comhoibriú leis an Rúis.

Féach freisin
 Skylab 
 Mir
 Spásárthach

Stáisiúin spáis
Spáseitilt
Stánphláta

Is é is stánphláta ann ná leathán tanaí cruach, clúdaithe le stán trí thumadh i stán leáite, nó leictreaphlátáil. Úsáidtear é chun boscaí éadroma láidre agus tógálacha cosanta a dhéanamh. Ar eolas ó dheireadh an 17ú céad, ach níor baineadh mórán feidhme as gur ceapadh cannú go luath sa 19ú céad, agus is tábhachtach an tionscal cannaithe ar fud an Domhain faoi seo.
Starr mhastóideach

Starr chnámhach mhór taobh thiar den chluas, cuid de chnámh na huisinne, a chuimsíonn aerchealla (aerchealla mastóideacha) a bhfuil bealach uathu isteach i gcuas na cluaise inmheánaí. Tugann sí ceangal don mhatán steirneamhastóideach (a sheasann amach i ndaoine tanaí nuair a théann sé síos ina lár i dtreo an steirnim).
Starraiceacht gréine

Scamaill ábhar cosúil le lasracha i gcrómaisféar na Gréine, spreagtha ag grianbhladhmanna uaireanta, ag éirí chomh hard le 1,000,000 km os cionn dromchla na Gréine. Le feiceáil le hionstraim cosúil le corónagraf, agus le linn urú iomlán na Gréine.
Starrmhaide

San ailtireacht, gné chothrománach tógála a bhfuil cuid di taobh istigh den fhoirgneamh, ionas go bhfuil ualach an fhoirghnimh os a cionn anuas uirthi agus an chuid eile ag síneadh amach gan tacaíocht sheachtrach, mar a bheadh sí féiniompartha. Is minic a úsáidtear gné mar seo i bhfoirgnimh nua-aoiseacha le himeartas drámata a bhaint amach.
Hermann Staudinger

Ceimicí a rugadh i Worms na Gearmáine ab ea Hermann Staudinger (23 Márta 1881 – 8 Meán Fómhair 1965). Bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice i 1953 ar a shaothar taighde ar cheimic mhacramóilíneach a bhí bunúsach d'fhorbairt na bplaisteach.

Ceimiceoirí Gearmánacha
Daoine a rugadh i 1881
Básanna i 1965
Stearaidian

Aonad uillinne soladaí an SI, leis an tsiombail sr. Iompraíonn fairsinge ar dhromchla sféir atá cothrom le ga an sféir cearnaithe uillinn sholadach de 1 sr ag lár an sféir sin. Iompraíonn fairsinge iomlán dhromchla an sféir 4 sr ag an lár.

Fisic
Stéaraín

Aon saill a fhaightear ón aigéad stéarach, nó meascán den aigéad stéarach is an t-aigéad pailmíteach, a úsáidtear chun coinnle a dhéanamh.
Jan Havickszoon Steen

Péintéir a rugadh i Leyden na hOllainne ab ea Jan Havickszoon Steen (1626-1679). I measc a phictiúr is mó cáil tá gnáthradhairc shóisialta is baile gnáthdaoine, mar shampla, De musikale aanbidder (An Ceacht Ceoil, 1667).
Edward Jean Steichen

Grianghrafadóir a rugadh i Lucsamburg ab ea Edward Jean Steichen (1879-1973). I Meiriceá, chabhraigh sé le Alfred Stieglitz i mbunú an ghrúpa Fótascaradh i 1902. Sa chéad chogadh domhanda, ceannasaí ar roinn fhótagrafach an airm. Sna 1920idí bhain sé cáil amach as a ghrianghrafadóireacht nuaréalaíoch faisin is portráide. Sa dara cogadh domhanda, ina cheannasaí ar sheirbhísí grianghrafadóireachta chabhlach Mheiriceá. 1945-1962, ina stiúrthóir grianghrafadóireachta i Músaem Nua-Ealaíne Nua-Eabhrac, áit ar eagraigh sé an taispeántas cáiliúil The Family of Man (Clann an Duine, 1955).
Stéig

Feadán scannánach matánach a shíneann ó oscailt phíolórach an ghoile go dtí an t-anas. Tá sí roinnte i stéig bheag (an dúidéineam, an t-aoineán, agus an t-iléam), stéig mhór (an caochán, an aipindic, agus an drólann ardaitheach, thrasnach, íslitheach is shiogmóideach), agus reicteam. Tarlaíonn an chuid is mó de dhíleá is ionsú na dtáirgí cothaithe, na vitimíní is na sreabhán (idir shreabháin ionghafa is iad sin a thál an chonair ghastraistéigeach féin) sa stéig bheag, agus is sa stéig mhór a íonsúitear na leictrilítí is an t-uisce as an sreabhán a thagann isteach inti, chomh maith le sintéisiú vitimín K is cuid de vitimíní B, agus déanamh an fhaecais roimh é a eisfhearadh amach as an gcolainn. Luíonn an reicteam i dteagmháil le dromchla peilbheach an tsacraim, pollann an scairt pheilbheach chun an chanáil anasach a dhéanamh, agus osclaíonn an chanáil seo ag an anas. Bíonn an stéig bheag timpeall 6 m ar fhad, is an stéig mhór timpeall 1 m, ach bíonn éagsúlacht mhór ann. Buaileann fadhbanna míochaine éagsúla an stéig, ina measc coiliceam, coilítis, galar céiliach, dinnireacht, díbhéartaiclíteas, heirne, agus siondróm putóige greanaithí.
Steigeadón

Mamach, cosúil le heilifint, atá imithe i léig, is ea an steigeadón. Faightear a iontaisí i sraitheanna ó réanna geolaíocha éagsúla ó 5.3 mhilliún go 12 míle bliain ó shin agus i roinnt mhaith den Áise agus den Afraic, ón gCongó go dtí an tSeapáin. (Féach PaleoBiology Database thíos.) Na starrfhiacla uachtaracha an-fhada, an-ghar dá céile, gan ach rianta sna starrfhiacla íochtaracha. Gan ach dhá fhiacail grua ann ag am ar bith. Bhí a lán speiceas ann, cuid díobh an-mhór ach an speiceas abhaic ar an oileán Flores san Indinéis ina measc freisin.

Naisc sheachtracha 
 PaleoBiology Database, buneolas ar an steigeadón  

Mamaigh dhíofa
Mamaigh
William Howard Stein

Bithcheimicí a rugadh i Nua-Eabhrac ab ea William Howard Stein (1911-1980). Le Stanford Moore cheap sé modh cromátagrafach chun aimínaigéid a ionannú is a thomhas i meascáin próitéiní ó fhíocháin fhíseolaíocha (1950). I 1958 cheap siad anailíseoir uathoibríoch chun struchtúr RNA a dhéanamh amach. Roinn siad Duais Nobel sa cheimic le Christian Anfinsen i 1972 as an obair sin.

Bithcheimiceoirí Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1911
Básanna i 1980
Steinbeac

Abhac-antalóp atá dúchasach don Afraic ó dheas ón Sahára. Scothdhearg/donn le híochtar bán, na cluasa mór is bán taobh istigh, na hadharca gearr ingearach suas. Áitríonn sé talamh féaraigh nó scrobarnach. Nuair a bhíonn sé faoi bhagairt, ní theitheann ach luíonn, ag brath ar an duaithníocht.

Mamaigh
Henry Engelhard Steinway

Déantóir pianónna a rugadh i Wolfshagen na Gearmáine ab ea Henry Engelhard Steinway (Heinrich Engelhardt Steinweg, 15 Feabhra 1797 - 7 Feabhra 1871). Bhunaigh sé monarcha i mBraunschweig i 1835, ach d'aistrigh a ghnó do na Stáit Aontaithe níos déanaí.

Lucht gnó na Gearmáine
Lucht gnó na Stát Aontaithe
Daoine a rugadh i 1797
Básanna i 1871
Steip

Réigiún fíorfhorleathan de thalamh féaraigh gan chrainn san Eoráis. Síneann sí ón Úcráin trasna oirdheisceart is lár Áiseach na Rúise amach go machairí na Manchúire. Is tábhachtach fairsingí móra di chun cruithneacht a fhás (san Úcráin, mar shampla).
Steiréiceimic

Staidéar ar na gaolta spásúla idir na hadaimh i móilíní, cumraíocht na n-adamh atá nasctha le hadamh lárnach go háirithe, agus a mhinicí is a tharlaíonn isiméirí geoiméadracha is optúla.
Steiriliú

San aiseipteacht, baint gach miocrorgánach chun siúil ó dhromchlaí na colainne (an craiceann, mar shampla) nó créachtaí, agus laghdú na dóchúlachta go dtabharfar miocrorgánaigh isteach ar an othar trí neamhaird nó taisme le linn cóireála. Is annamh a bhaintear an staid idéalach seo amach in obráidí máinliachta, mar shampla, ach déantar gach iarracht le steiriliú an chraicinn, caitheamh lámhainní is gúnaí steirilithe, steiriliú na ndromchlaí, na n-uirlisí, na maipíní is na mbindealán le teas nó ceimiceáin, agus baint an aeir shalaithe amach ón obrádlann.
Steiteascóp

Ionstraim mhíochaine chun fuaimeanna ón taobh istigh den cholainn a bhrath ie an steiteascóp. Cheap an lia Francach René Laënnac é i 1816. Ar dtús, feadán nó cón ab ea é, déanta as pháipéar nó adhmad. Sa steiteascóp nua-aoiseach bíonn clog nó scannán, déanta as miotal nó plaisteach, a chuirtear ar chraiceann duine chun an fhuaim a ghlacadh is a aimpliú roimh í a sheoladh ar feadh feadán solúbtha Y-chruthach rubair go dtí cluasáin i gcluasa an scrúdaitheora. Is féidir fuaimeanna normálta is mínormálta a bhrath ón gcroí, na scamhóga, is na putóga. 

Fearas míochaine
Teicneolaíocht fuaime
Gunna Sten

Meaisínghunna 9 mm caighdeánach arm na Breataine ó 1942. Gunna saor storrúil, agus rinneadh an-chuid díobh. Tagann an t-ainm ón mbeirt dearthóirí, Reginald Shepherd is Harold Turpin, agus ón monarcha in Enfield Shasana mar a ndéantaí é.
Robert Stephenson

Innealtóir sibhialta a rugadh i Willington Quay Shasana, mac le George Stephenson, a chabhraigh leis i ndearadh an Rocket ab ea Robert Stephenson (30 Iúil 1803 - 1 Iúil 1859). Bhain sé cáil dó féin as dearadh feadánach do Dhroichead Britannia thar Chaolas Menai sa Bhreatain Bheag (1846-1849) agus droichid eile i gConwy, Newcastle-upon-Tyne, Montréal is áiteanna eile. 

Innealtóirí Sasanacha
Daoine a rugadh i 1803
Básanna i 1859
Otto Stern

Fisicí a rugadh i Żary na Polainne (Sorau na Gearmáine ag an am) ab ea Otto Stern (17 Feabhra 1888 - 17 Lúnasa 1969). Le Walter Gerlach i 1920, thaispeáin sé go raibh móimint mhaighnéadach chandamach ag adaimh/prótóin áirithe, cruthú tábhachtach ar an teoiric chandamach. Bhuaigh sé Duais Nobel sa bhfisic as i 1943.

Fisiceoirí Gearmánacha
Daoine a rugadh i 1888
Básanna i 1969
Scáthlán Stevenson

Foscadh caighdeánach i gcomhair ionstraimí meitéareolaíochta, teirmiméadair go háirithe, len iad a chosaint ar radaíocht dhíreach na Gréine. Bosca bán adhmaid atá ann, le taobhanna de lataí aerála. Suitear na teirmiméadair ann 1.25 m os cionn talún, chun na grádáin ghéara teochta gar don talamh a sheachaint agus tomhais inchomórtais a fháil ó scáthláin éagsúla. Thomas Stevenson (1818-1887), athair an údair Robert Louis Stevenson, a d'fhionn é.
Stiall dhémhiotalach

Dhá stiall de mhiotail dhifriúla, táite nó seamaithe le chéile aghaidh ar aghaidh. Forbraíonn an dá cheann beagán difriúil óna chéile nuair a théitear iad, mar gheall ar a luachanna difriúla comhéifeacht forbartha teirmí líní. Forbraíonn ceann amháin níos mó ná an ceann eile, ionas go lúbann an stiall dhémhiotalach leis an gceann níos faide ar thaobh dronnach amuigh den teascán ciorcail. A mhalairt de lúbadh a tharlaíonn nuair a fhuaraítear an déstiall. Úsáidtear an fheiste seo chun lasc a oscailt nó a dhúnadh i gcórais rialú teochta.
Stiallóga itheacháin

Péire bataí caola a úsáidtear sa chianoirthear chun bia a ithe. Fuarthas taifead orthu sa tSín ón 3ú céad. Bíonn stiallóga Síneacha cruinn neamhbhioraithe de ghnáth. Sa tSeapáin bíonn na stiallóga cearnach agus, le húsáid sa bhaile, péinteáilte le laicear is bioraithe. Cuireann proinntithe stiallóga itheacháin simplí adhmaid i gclúdach páipéir ar fáil do chustaiméirí, agus cartar iad tar éis úsáide amháin.
Stibín

SbH3, gás an-nimhiúil a dhéantar trí dhí-ocsaídiú comhdhúile antamóin.
Stibnít

Mianra suilfít antamóin, Sb2S3, a fhaightear i bhféitheacha hidriteirmeacha ísealteochta. Dath luaidhe/liath air, agus go minic faightear i bhfoirm criostal fada priosmach í. Príomh-mhianach an antamóin.
De Stijl

Is éard atá i gceist le De Stijl ná grúpa ealaíontóirí is ailtirí a bunaíodh i 1917 faoi anáil an Chiúbachais, an Chailvíneachais Ollannaigh is na diasúnachta. Tugtar nuaphlaisteachas air uaireanta. Bhí Theo van Doesburg, J. J. P. Oud, Piet Mondrian is Gerrit Rietveld ina mbaill. Thairg sé stíl is aeistéitic theibí, cumtha as línte díreacha, dathanna príomhúla dubha is geala, mar a léirítear i bpéintéireacht Mondrian. Tháinig an grúpa chun deiridh i 1931, ach bhí tionchar mór acu ar ealaín, ailtireacht is dearadh le linn an 20ú céad.

Ealaín nua-aimseartha
Stíl (planda)

I bplandaí bláthaithe, an chuid uachtarach den chairpéal idir an t-ubhagán is an stiogma. Go minic bíonn sí fadaithe chun an stiogma a nochtadh leis an bpailin a fháil. I mbláthanna buntúsacha bíonn na stíleanna (cosúil leis na cairpéil) scoite den chuid is mó. I mbláthanna níos forbartha bíonn siad cónasctha den chuid is mó. Uaireanta leanann sí tar éis an toirchithe agus cabhraíonn le scaipeadh na síolta, mar a dhéanann stíleanna an chleiméatais, ar dhéanamh cleití, a eitlíonn ar an ngaoth.
Stíl na Banríona Anna

Ailtireacht, troscán is soithí airgid a dearadh le linn réimeas Anna i Sasana (1702-1714), comhréireanna tomhaiste go cúramach, gan maisiúchán breise. Cuireadh cruthanna fiala Barócacha is cosa téagartha snoite ar chathaoireacha, chaibinéid is troscán eile. Tháinig an stíl chéanna ar ais sa bhfaisean ag deireadh an 19ú céad nuair a tógadh fuinneoga muilleanacha, bríceadóireacht ghalánta, agus simléir ghrúpáilte mhaorga. 

Stíleanna ailtireachta
Stíleanna troscáin
Stíl Eilís

Foirm ailtireachta ó luath-Athbheochan Shasana a thosaigh le linn réimeas Eilís I (1558-1603). Ba iad aghaidheanna siméadracha, maisiúchán Ollannach, fuinneoga móra agus pleananna E-chruthacha nó H-chruthacha na sainmharcanna. Mar shampla, Longleat (c 1568 ar aghaidh).
Stíl idirnáisiúnta

Téarma a tugadh sna Stáit Aontaithe ar stíl nua ailtireachta a saothraíodh san Eoraip go príomha ó na 1920idí. Tugadh an Ghluaiseacht Nua-Aoiseach uirthi freisin. I measc a saintréithe bhí cruthanna geoiméadracha, easpa maisithe nó tagairtí stairiúla, ballaí bána rindreáilte, díonta cothrománacha, fairsingí móra gloine, agus ceapacháin neamhshiméadracha. Cuireadh i bhfeidhm ar dtús í i scéimeanna tithíochta caighdeánaithe do dhaoine ar ioncam íseal.
Stíl mhaisithe

Foirm ailtireachta Gotaí Sasanaí a bhí chun cinn sa 13ú-14ú céad (Decorated Gothic i mBéarla). Ba shainiúil gur maisíodh an oiread den dromchla is ab fhéidir, go minic le duilleoga stílithe is an cuar S-dúbailte a dtugtar an cíoma air. Is samplaí maithe Ardeaglais Wells (1290-c 1340) agus Séipéil na Banríona is an tOchtagán in Ely (1321-1353).
Stíl na hImpireachta

Stíl ailtireachta, troscáin, fiú culaithirte a tugadh isteach i gcúirt Napoléon I tar éis dó é féin a ainmniú mar impire na Fraince i 1804. Maisiúchán maisiúil le móitífí clasaiceacha, sfioncsanna Éigipteacha, leoin sciathánacha, is dealbha colúin ban. Teilgeadh iad seo i gcré-umha a bhí óraithe nó snoite go críochnúil ar throscán (mar shampla, an chaise longue). Léiríodh an stíl in éadaí sna gúnaí Gréagacha ar airde na gcromán. Bhí stíl choibhéiseach sa Bhreatain, ar tugadh stíl na Leasríochta uirthi.
Stíl nua-Shasanach

Ailtireacht Ghotach a bhí faoi réim sa 13ú céad i Sasana. Ba iad a tréithe sainiúla áirsí rinne, boghtaí creatlaigh, agus luí níos mó ar na cothromáin ná in ailtireacht Ghotach Fhrancach na linne. Samplaí is ea na córlanna in ardeaglaisí Lincoln is Salisbury.
Stíl Sheacaibíteach

Foirm ailtireachta na hAthbheochana Sasanaí, ainmnithe as an Rí Séamas I agus ag tosú lena réimeas siúd (1603-1625). Gar do stíl Eilís, le haghaidheanna comhchruthacha, fuinneoga móra agus, maidir le mainéir cosúil le Hatfield (1608-1612), pleananna E-chruthacha is H-chruthacha.
Stiogma

I bplandaí bláthaithe, tugtar stiogma ar an gcuid den chairpéal a fhaigheann an phailin. Cabhraíonn táil ghreamaitheacha, dromchlaí roctha nó ribí le bailiú is coimeád na pailine. I bplandaí a bhailíonn an phailin ón ngaoth, bíonn na stiogmaí cleiteach go minic, rud a mhéadaíonn an fhairsinge tadhaill. Iontu siúd a bpailníonn feithidí iad, is minic a bhíonn an stiogma iompartha ar stíleanna fada chun gur féidir leis an phailin a bhailiú ó cholainn na feithide. 

Moirfeolaíocht phlandaí
Stiréin

C6H5-CH=CH2, leacht gan dath a fhiuchann ag 140 °C, a dtugar feinileitéin nó vinilbeinséin air freisin. Gabhann sí trí pholaiméiriú suimiúcháin chun an roisín gloiniúil polaistiréin a dhéanamh. Baintear feidhm as polaistiréin fhorbartha, polaistiréin a séidtear gás tríd is é ag polaiméiriú ionas go mbíonn sí póiriúil leis an ngás ceaptha ann, mar ábhar pacála le hinsliú teirmeach.
Stoc na hinchinne

Is éard atá i gceist le stoc na hinchinne ná an chuid den néarchóras idir an tuilinchinn is corda an dromlaigh, ag cuimsiú na lárinchinne, an pons, is an medulla oblongata. Déanann na leathsféir cheirbreacha cumarsáid tríd leis an gcuid eile den néarchóras lárnach. Tá an lárionad cairdiach, an lárionad riospráide, an lárionad soitheachluadrach, agus lárionaid riachtanacha fhíseolaíocha eile suite sa medulla oblongata. Ar dhromchla cúil na lárinchinne tá 4 starr chruinn, eagraithe ina bpéirí, a ghlacann is a tharchuireann ríoga a bhaineann le gluaisní athfhillteacha rothlaithe na súl, an chinn, na colainne, is na ngéag amach ó nó i dtreo spreagthaí solais nó fuaime. 

Inchinn
Néaraifiseolaíocht
Stoidiaca

Sa réalteolaíocht, crios sa spéir 8° ar gach taobh den éiclipteach, ina bhfuil réaltaí daingnithe. Bíonn cúrsaí dealraitheacha na gréine, na gealaí is an domhain taobh istigh de. 

Rangaítear na réaltaí sa chrios seo ina 12 réaltbhuíon is a comhartha féin ag gach ceann. Ag tosú ó chónocht an earraigh is ag bogadh soir, is iad seo na comharthaí:

 an Reithe (Aries), 21 Márta – 20 Aibreán
 an Tarbh (Taurus), 21 Aibreán – 21 Bealtaine 
 an Cúpla (Gemini), 22 Bealtaine – 21 Meitheamh 
 an Portán (Cancer), 22 Meitheamh – 22 Iúil 
 an Leon (Leo), 23 Iúil – 23 Lúnasa
 an Mhaighdean (Virgo) a luíonn ó thuaidh den mheánchiorcal neamhaí, 24 Lúnasa – 23 Meán Fómhair 
 an Mheá (Libra), 24 Meán Fómhair – 23 Deireadh Fómhair 
 an Scairp (Scorpio), 24 Deireadh Fómhair – 22 Samhain 
 an Saighdeoir (Sagittarius), 23 Samhain – 22 Nollaig 
 an Gabhar (Capricornus), 23 Nollaig – 20 Eanáir 
 Iompróir an Uisce (Aquarius), 21 Eanáir – 19 Feabhra
 na hÉisc (Pisces) a luíonn ó dheas den mheánchiorcal neamhaí, 20 Feabhra – 20 Márta

Tagairtí 

Stoidiaca
Astralaíocht
Stoirm

Suaitheadh géar meitéareolaíoch, a shainítear ar scála Beaufort mar fhórsa 10 (stoirm) nó 11 (stoirm fhoréigneach), is ea stoirm. Luas na ngaoth 25-32 m s-1. Tarlaíonn stoirmeacha timpeall an Domhain agus ar phláinéid eile, ach atmaisféar a bheith acu.

Aimsir
Stoirm toirní

Stoirm le báisteach throm, toirneach is tintreach, a tharlaíonn nuair a fhásann scamall carnach báistí faoi chúinsí taise éagobhsaí.  

De réir mar a éiríonn an t-aer, tarlaíonn comhdhlúthú a fhuasclaíonn teas folaigh, rud a mhéadaíonn an fuinneamh atá ar fáil is a mhéadaíonn claonadh an aeir chun éirí.  

Os cionn an leibhéil ag a dtarlaíonn comhdhlúthú, comhtháthaíonn braoiníní uisce fhorfhuaraithe chun braoiníní a chruthú atá mór go leor le comhtháthú.  

De réir mar a thiteann an bháisteach, laghdaíonn an éagobhsaíocht, stopann fás an scamaill, agus ansin stopann an comhdhlúthú.  

Má tá sraith scamaill charnacha báistí ann, is féidir go leanfaidh na stoirmeacha. Le linn stoirm toirní fásann lucht leictreach ag bun an scamaill, agus nuair a éiríonn sé seo a dhóthain, díluchtaítear é i bhfoirm splanc tintrí.  

Tarlaíonn stoirmeacha mar seo go minic nuair a théann fronta fuar thart le linn lagbhrú, le téamh géar is fliuchras ar fáil, ag domhanleithid ísle.

Tagairtí 
 

Leictreachas atmaisféarach
Stoirmeacha
Dlí Stokes

Sa bhfisic, dlí a shloinneann an gaol idir an fórsa slaodach cúltarraingthe F a fheidhmíonn ar réad sféarúil agus ga r an réada, a luas v i sreabhán de shlaodacht η, mar F = 6 πηrv. I 1845 a dhíorthaigh George Stokes an dlí seo. Cinneann sé críochthreoluas braoiníní báistí agus bolgáiníní aer ag éirí in uisce.
George Gabriel Stokes

Fisicí is matamaiticeoir a saolaíodh sa Scrín, Contae Shligigh, ab ea George Gabriel Stokes (13 Lúnasa 1819- 1 Feabhra 1903). Ollamh in Ollscoil Cambridge. Rinne sé saothar suntasach sna aeridinimic is hidridinimic. Chuir sé dlí Stokes ar aghaidh, chabhraigh le cothromóid Navier-Stokes a dhíorthú, agus thug mínithe ar shlaodacht, frithchuimilt, fuaim, sruth uisce in abhainn, frithchuimilt cnis i longa, teoiric thonnach an tsolais, fluaraiseacht (aistriú Stokes), frithchaitheamh is athraonadh, agus d'fheabhsaigh an speictreascóp. Ina uachtarán ar an gCumann Ríoga ar feadh 31 bliain, fathach san eolaíocht.

Fisiceoirí Éireannacha
Matamaiticeoirí Éireannacha
Daoine as Contae Shligigh
Daoine a rugadh i 1819
Básanna i 1903
Stólan

Péacán fada a lúbann faoina mheáchan féin go luíonn cuid de ar an talamh, áit a bhfréamhaíonn ag a fhoirceann nó nóid chun plandaí nua a tháirgeadh.
Stóráil teasa

Bealach chun teas a stóráil le scaoileadh amach níos déanaí. Sa téitheoir stórála baile, bíonn brící móra asúite teasa. Bíonn cornaí leictreacha fite fuaite iontu, agus nuair a lasctar na ciorcaid seo i rith na hoíche éiríonn na cornaí te is téann siad na brící. Ar maidin lasctar na ciorcaid seo as, agus radaíonn na brící a gcuid teasa go mall i rith an lae. Prionsabal stórála eile is ea ábhar a athraíonn a phas de réir mar a radaíonn an teas uaidh. Sampla is ea salann Glauber, a leánn ag 31 °C: téitear is leátar é le cornaí leictreacha i rith na hoíche, agus reonn sé de réir mar a radaíonn a theas stóráilte i rith an lae.
Stórasc

Guma cumhra a fhaightear trí ghearrthacha a dhéanamh i stoc an ghuma mhilis nó an chrann stóraisc (crann beag duillsilteach le crobhaingí crochta de 3-6 bhláth bán, dúchasach do réigiún na Meánmhara).
Horst Störmer

Fisicí a rugadh i bhFrankfurt-am-Main na Gearmáine is ea Horst L. Störmer (1949-). Le Robert Laughlin is Daniel Tsui, bhuaigh sé Duais Nobel sa bhfisic i 1998 as a shaothar chun iarmhairt chodánach Hall a fhionnadh is a mhíniú i 1982. 

Fisiceoirí Gearmánacha
Daoine a rugadh i 1949
Daoine beo
Antonio Stradivari

Déantóir veidhlíní a rugadh i gCremona na hIodáile ab ea Antonio Stradivarius (c 1644- 18 Nollaig 1737). Uaireanta baintear úsáid as an leagan Laidine dá ainm, mar atá Antonius Stradivarius. Meastar nach bhfuil sárú ar na gléasanna is fearr uaidh. Rinne sé níos mó ná 1,000 veidhlín, vióla is dordveidhlín ó 1666. B'fhéidir go bhfuil 650 díobh ann fós, agus is gnách "Stradivarius" nó fiú "Strad" a thabhairt ar na huirlisí a rinne sé.

Daoine a rugadh i 1644
Básanna i 1737
Straidhn

An t-athrú codánach, sloinnte mar uimhir, i dtoisí réada a chuirtear faoi strus. Nuair is fórsa a fheidhmíonn ar feadh ais an réada a bhíonn i gceist, straidhn líneach a tharlaíonn, an t-athrú sa bhfad, roinnte ar an mbunfhad. Straidhn thoirtmhéadrach, an t-athrú codánach sa toirt, a tharlaíonn do réad a bhrúitear ar gach taobh. Tarlaíonn straidhn fhiartha mar fhreagairt ar fhórsa casta.
Stratacumalas

Scamaill ag airde íseal, timpeall 0.5-2 km, le cruthanna carnacha cruinne. Rolltar cisil scamall i gcruthanna cruinne. Bán nó liath.

Scamaill
Stratagrafaíocht

.]]Is é rud is stratagrafaíocht ann ná brainse den gheolaíocht ina ndéantar staidéar ar ord srathaithe na gcarraigeacha, de ghnáth carraigeacha dríodair. Bíonn mar aidhm ag eolaithe sa bhrainse seo athruithe sna cúinsí dríodair a shoiléiriú agus comhghaolta a iniúchadh idir carraigeacha den aois chéanna ach ó áiteanna difriúla, maidir lena gcomhdhéanamh is na hiontaisí iontu.
Strataisféar

An chuid d'atmaisféar an Domhain os cionn an trópaisféir, ag tosú ag airde 8-16 km, mar a bhfuil an trópastad, suas go dtí airde 50 km. Tá an ciseal ózóin ag a bhun. Ar dtús fanann an teocht sa strataisféar tairiseach, agus ansin méadaíonn sé de réir mar a mhéadaíonn an airde, agus mar sin tá aer níos teo ina luí ar aer níos fuaire ann. Is cobhsaí an strataisféar mar sin, gan scamaill, gan ach meascadh mall ceartingearach den aer ann. De bharr an easpa measctha seo, má théann aon truailliú isteach ann, fanann sé ann ar feadh na mblianta, gafa ag an gciseal inbhéartaithe sa trópastad.
Stratas

An ciseal scamall is ísle san atmaisféar. Déanta as braonta uisce, tugann siad coinníollacha marbhánta dorcha ceobhránacha a bhaineann leis an teascán te de lagbhrú. Faightear iad suas le timpeall 0.5 km. Os a chionn sin cruthaítear an stratacumalas, an nimbeastratas, is an t-altastratas.
Stratas ceirmeach

Bealach chun ciorcaid mhóra leictreonacha a dhéanamh ó shlisní trí iad a shéalú i dtíle ceirmeach. Cosúil le clár ciorcad priontáilte, ach cuid mhaith níos iontaofa.
Johann Strauss, athair

Cumadóir is stiúrthóir, a rugadh sa Vín, ab ea Johann Strauss, athair (14 Márta 1804 – 25 Meán Fómhair 1849). I gcomhar le Josef Lanner, bhunaigh sé traidisiún válsa na Víne. Rinne sé an-chuid turas ar fud na hEorpa lena cheolfhoireann féin, agus chum cuid mhaith máirseálacha, Máirseáil Radetsky ina measc, agus an-chuid valsaí.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1804
Básanna i 1849
Cumadóirí Ostaracha
Johann (Óg) Strauß

Veidhleadóir, stiúrthóir is cumadóir a rugadh i Neubau gar do Vín na hOstaire, mac le sean-Johann Strauß ab ea Johann (Óg) Strauß (25 Deireadh Fómhair 1825 - 3 Meitheamh 1899). Chum sé níos mó ná 400 válsa — ina measc An der schönen blauen Donau (Ar an Danóib Ghorm, 1867) agus Geschichten aus dem Wienerwald (Scéalta as Coillte na Víne, 1868)—polcaí, máirseálacha, cuid mhaith ceolchluichí — ina measc Die Fledermaus (An Ialtóg, 1874)—agus an píosa ceoil coirme fíorchoitianta Perpetuum Mobile (Síorghluaiseacht).

Ceoltóirí Ostaracha
Cumadóirí Ostaracha
Daoine as Vín
Daoine a rugadh i 1825
Básanna i 1899
Richard Strauß

Cumadóir Gearmánach a rugadh i München ab ea Richard Strauß (11 Meitheamh 1864 – 8 Meán Fómhair 1949). Cáil air as a dhánta siansacha Till Eulenspiegels lustige Streiche (Cleasa Meidhreacha Till Eulenspiegel, 1894-1895), Also sprach Zarathustra (Mar Seo a Labhair Saratóst, 1895-1896) agus a cheoldráma Der Rosenkavalier (Fear Uasal na Rós, 1911).

Ceapadóirí Gearmánacha
Daoine a rugadh i 1864
Básanna i 1949
Stricnín

Alcalóideach nimhiúil, i láthair i mbaill den ghné strychnos, crainn spíonacha nó toim dreapaire le teannóga cosúil le crúcaí, atá dúchasach do na trópaicí. Tugadh isteach sa Ghearmáin é mar nimh francach sa 16ú céad. Úsáideadh go forleathan sa mhíochaine é, ach níl feidhm chliniciúil rathúil ar bith aige. Tarlaíonn nimhiú taismeach leis anois is arís, agus aisficse a mharaíonn duine. Meascann mangairí drugaí é le hearóin chun í a ramhrú, mar is púdair bhána an dá ábhar le blais chosúla shearbha.
Stróbalas

Grúpa cónúil duilleog nó struchtúr ar dhéanamh duilleog, a iompraíonn spóragáin agus a fhaightear i bplandaí feadánacha a bheireann spóir. I ngimnispeirmeach, is cón adhmadach é, agus is inaitheanta é i bplandaí buntúsacha áirithe is bláthanna cosúil leis an magnóilia.
Stróbascóp

Feiste a dhéanann bíoga gearra solais go tréimhsiúil le lampa stua mearcair. Bíonn minicíocht na mbíog inathraithe, suas leis na mílte in aghaidh an tsoicind. I ngrianghrafadóireacht, is féidir cuid mhaith íomhánna a dhéanamh de réad atá faoi ghluaiseacht i nochtadh amháin, agus mar sin i bpictiúr amháin.
Stróbasplanc

Taifead fótagrafach ar réad inghluaiste trí nochtaí an-ghearra tréimhsiúla, le cabhair splancshoilsithe leictreonaigh agus an chomhla oscailte. I gcineamatagrafaíocht úsáidtear stróbashoilsiú le splanc leictreonach, sioncrónaithe le ráta frámaí an cheamara, chun íomhánna géara de réada atá ag gluaiseacht go han-tapa a tháirgeadh.
Stróc teasa

Éirí i dteocht duine (go minic os cionn 41 °C) nó ainmhí eile, a tharlaíonn nuair is mó an táirgeadh teasa sa cholainn ná an chailliúint teasa, mar shampla in obair nó aclaíocht throm, tinneas fiabhrasach, nó le linn do theocht na timpeallachta a bheith ró-ard. Éiríonn na torthaí cliniciúla ón ardú teochta is dísciú. Tarlaíonn laige is urlacan, agus ina dhiaidh sin cailliúint comhfheasa is cliseadh na nduán. Mar chóireáil, ní mór an cholainn a fhuarú go práinneach is a hiodráitiú. Tugtar béim gréine ar an riocht seo freisin, ach ní gá go mbeidh duine amuigh faoin nGrian chun go dtarlóidh sé.
Stroighin

Go ginearálta, aon ábhar a ghreamaíonn le dhá ábhar eile nach ngreamaíonn le chéile. De ghnáth, áfach, stroighin Portland a bhíonn i gceist, ábhar mianrach saorga a úsáidtear i dtógáil foirgneamh is struchtúir innealtóireachta. Déantar í seo trí chré is aolchloch a théamh i bhfreangán chun clincear a tháirgeadh, agus ansin meiltear é seo ina phúdar mín. Nuair a chuirtear uisce leis an bpúdar seo, déanann sé ábhar bog inláimhsithe a théachtann ina ábhar crua trí shileacáití hiodráitithe a chruthú. De ghnáth, measctar í le hábhair mhianracha eile (gaineamh, cloch) chun coincréití éagsúla a tháirgeadh, nó moirtéar a dhéanamh chun brící a ghreamú le chéile. 

Saoirseacht
Stroighniú

Mionathrú an chisil dhromchlaigh ar mhiotal tríd an miotal a théamh is a phacáil in ábhar ar leith a idirleathfaidh isteach sa mhiotal. An bealach is ársa chun cruach a dhéanamh, an t-iarann a théamh is é pacáilte i ngualach.
Strufal

Corp torthaithe faoi thalamh fungais ar leith. Faightear go minic in ithreacha faoi choillte fáibhile é. Méith nó céiriúil. Fanann sé iata, agus níl aon bhealach gníomhach chun na spóir a scaipeadh. Measann cuid mhaith daoine gur sócamas é.
Strus (fisic)

Sa bhfisic, an fórsa (i niútain, N) in aghaidh aonad fairsinge (i méadair chearnacha, m2) a fheidhmíonn ar réad chun é a dhíchumadh. Mar shampla, má tá fórsa F i bhfeidhm ar feadh barra d'fhairsinge thrasghearrtha A, strus líneach F/A a bhíonn i bhfeidhm, agus is i bpascail (Pa) a thomhaistear é. Fórsa mar seo a bhíonn i gceist, ag iarraidh cisil chongaracha an ábhair a tharraingt óna chéile i strus teanntachta, nó leis na cisil sin a bhrú le chéile i strus comhbhrúiteach. Nuair is fórsa casta a bhíonn i bhfeidhm, is strus fiartha a thoradh, agus is é an díchumadh a tharlaíonn ná sleamhnú na gciseal cóngarach i leataobh thar a chéile.

Fisic
Strus (síceolaíocht)

Sa tsíceolaíocht, iarmhairtí a tharlaíonn nuair a bhíonn cúinsí seachtracha (strusóirí) ag feidhmiú ar dhuine, agus a iompraíonn sé é féin ar bhealaí nósúla ar leith (freagairt ar strus). Is féidir go mbeidh na strusóirí fisiciúil (torann, teas) nó síceolaíoch (bás, dífhostaíocht), ach braitheann an fhreagairt ar conas a ghlacann an duine leo. Taobh istigh den fhreagairt ar strus, bíonn iarmhairtí fiseolaíocha — díshionchrónú na coirtéise is fuascailt hormóin struis ar leith — agus iarmhairtí iompair — roghnaíocht aire, cailliúint cuimhne, nó gníomhaíocht uathchórasach (cosúil le cur allais). I measc na straitéisí a ghabhann daoine chucu chun an lámh in uachtar a fháil air, tá séanadh go bhfuil na cúinsí struis ann ar chor ar bith, agus meabhrú na dála a mheasúnú go réasúnach.
Strus geopaiteach

Téarma a chuimsíonn gach saghas strus nádúrtha nó saorga comhshaoil ar dhaoine, ach den chuid is mó, iarmhairtí dochracha radaíochtaí, gás radóin is truaillithe eile. Is féidir go gcuirfidh siad isteach ar shláinte daoine is ainmhithe, agus go dtarlóidh easuan, dúlagar, scoilteacha, hipirtheannas, fiú ailse dá mbarr.
Strusanailís

Bealaí chun an strus taobh istigh de struchtúr a réamhinsint is a mhonatóiriú. Is é an toradh ar strus ná díchumadh an ábhair atá faoi strus. Tá dhá phríomhshaghas struis ann: strus normálta nó díreach (teannas trí tharraingt nó comhbhrú trí bhrú), agus strus fiartha ar strus i leataobh é. Comhchruinníonn strus ag pointí mar a n-athraíonn cruth an ábhair, agus de réir mar a ghéaraíonn an t-athrú is amhlaidh a mhéadaíonn an strus. Is féidir feidhm a bhaint as ríomhaire chun na struis i struchtúr faoi ualaigh phraiticiúla éagsúla a ríomh. Is bealach é strusanailís fhótaileaisteach chun na struis a dhéanamh infheicthe. Déantar mionsamhail phlaisteach thrédhearcach den struchtúr atá le tástáil. Cuirtear ualaigh (fórsaí) chuí i bhfeidhm ar an struchtúr, agus breathnaítear air trí scagairí polarúcháin. De bhrí go n-athraíonn an strus (is an straidhn chomhthorthach) airíonna polarúcháin an phlaistigh, feictear patrún de fhrainsí daite. Bíonn na frainsí níos dlúithe le chéile sna haiteanna is mó an strus is an straidhn.
Strustuirse

Laige a fhásann i struchtúr miotalach a fhulaingíonn struis atrialacha, is cuma uaineach nó tréimhsiúil iad. Mar thoradh ar an lagú leanúnach seo, is féidir go gclisfidh an struchtúr faoi ualach a bhíodh sé in ann a sheasamh is a iompar go héasca (gan cliseadh) ar dtús. Bhí an feiniméan ar eolas sa 19ú céad, ach rinneadh staidéar an-dian uirthi i ndiaidh tubaiste eitleáin Comet i 1954. Tuigtear gur meicníocht cosúil le sip ag leibhéal na n-adamh i struchtúr criostalta an mhiotail a bhíonn i gceist, agus deartar struchtúir mhiotalacha chun strustuirse a sheachaint, páirteanna íogaire i struchtúr a thástáil go rialta, is páirteanna nua a chur ina n-ionad go rialta.
Struve

Clann ar bhain 4 ghlúin di cáil amach sa réalteolaíocht. Rugadh Friedrich Georg Wilhelm von Struve (1793-1864) sa Ghearmáin, agus bhí sé ina stiúrthóir ar Réadlann Dorpat san Eastóin ó 1818. Ceapadh a mhac Otto W. Struve (1819-1905) ina stiúrthóir ar Réadlann Pulkova i 1861. I 1904 ceapadh mac leis sin, Karl Hermann Struve (1854-1920), ina stiúrthóir ar Réadlann Bheirlín, agus tháinig mac níos óige, Gustav Wilhelm Ludwig Struve (1858-1920), le bheith ina stiúrthóir ar Réadlann Karkov i 1894. D'imigh a mhac siúd, Otto Struve (1897-1963), chuig na Stáit Aontaithe i 1921. Bhunaigh is stiúraigh sé Réadlann McDonald ansin (1939-1947), agus ceapadh é mar chéad stiúrthóir ar Réadlann Náisiúnta Radairéalteolaíochta na Stát Aontaithe (1959-1962). Bronnadh bonn órga an chomhlacht ríoga réalteolaíochta ar bhall de gach glúin, éacht uathúil.
Stua

Cuid de chuar (go minic stua ciorcail, cuid d'imlíne ciorcail) a chuireann teorainn le réigiún. Is é fad stua ciorcail de gha r, a iompraíonn uillinn θ ag lár an chiorcail, ná r θ. Nuair θ > π i stua ciorcail, tugtar an mórstua ar an stua, agus tugtar an mionstua ar an stua iarmharach níos lú.
Stuabhealach

San ailtireacht, áiléar taobh istigh d'fhoirgneamh taobh thiar de cholúnáid. ag tabhairt aghaidh ar ghairdín, sráid nó cearnóg. Uaireanta, is struchtúr scartha é.
John McDouall Stuart

Taiscéalaí a rugadh i nDíseart na hAlban ab ea John McDouall Stuart (7 Meán Fómhair 1815 – 5 Meitheamh 1866). Thionlaic sé Charles Sturt ar a aistear (1844-1846), agus i 1860 thrasnaigh sé an Astráil ó dheisceart go tuaisceart. Ainmníodh Sliabh Stuart ansin as.

Taiscéalaithe Albannacha
Daoine a rugadh i 1815
Básanna i 1866
George Stubbs

Anatamaí, péintéir is greanadóir a rugadh i Learpholl ab ea George Stubbs (25 Lúnasa 1774 –10 Iúil 1806). Ardcháil air as a phéintéireacht ar eachtraí spórtúla, péintéireacht capall go háirithe.

Péintéirí Sasanacha
Daoine a rugadh i 1774
Básanna i 1806
Stucó

Plástar ardchaighdeáin a úsáidtear go minic in ailtireacht chlasaiceach chun snoíodóireacht mhaisithe ísealrilífe is mhúnlaithe a dhéanamh. Is minic a úsáidtear é mar rindreáil neamhchostasach in ionad cloiche agus dealramh cloiche uirthi.
Charles Sturt

Taiscéalaí Briotanach a rugadh san India ab ea Charles Sturt (1795-1869). Chuaigh sé mar chaptaen san arm don Astráil, agus bhí ina cheannaire ar 3 aistear tábhachtach (1828-1845) a tháinig ar Abhainn Darling (1828) is íochtar Abhainn Murray (1830).

Taiscéalaithe Sasanacha
Daoine a rugadh i 1795
Básanna i 1869
Suaimhneasán

Druga a úsáidtear chun othair imníocha a shuaimhniú gan iad a chur ina gcodladh. I gcás cuid mhaith suaimhneasán, feidhmíonn siad mar oibreáin codlata nuair is mór an dáileog. Le fada, ba é fionóbarbatón an suaimhneasán ba choitianta, ach tá drugaí nua curtha ina ionad, cosúil leis na beansóidé-asaipíní (mar shampla, dé-asaipeam) atá níos sábháilte ná dionóbarbatón. Sa 19ú céad bhíodh bróimídí, hiodráit clórail is paraildéad in úsáid.
Suaiteacht

Nuair a tharlaíonn athruithe sa bhrú is an luas go taomach an t-am ar fad i sreabhadh sreabháin (mar sampla, an ghaoth nó uisce ag déanamh guairneán timpeall ar bhac sa sreabhadh). Éiríonn an sreabhadh i bpíobán suaite nuair a mhéadaíonn an ráta sreafa a dhóthain.
Suaitheadh (iarann)

Ciall amháin is ea an próiseas chun muciarann (le tiúchan ard carbóin) a mhalartú ina iarann saoirsithe (le tiúchan an-íseal carbóin) trína leá i bhfoirnéis bheag ina n-oibrítear é chun an carbón a bhaint as trí ocsaídiú leis an aer, agus an tslaig a bhaint trí easbhrú. Dhéantaí é seo leis na lámha, ach déantar go meicniúil anois é. Ciall eile is ea corraí meascán coincréite chun síothlú a chur ar aghaidh is comhdhéanamh aonfhoirmeach a bhaint amach.
Suanacht

Sa bhitheolaíocht, staid neamhghníomhaíochta coibhneasta meitibilí i bplanda nó ainmhí, mar a fhaightear sa gheimhreadh (geimhriú) is an samhradh (samhrú). Úsáidtear an coincheap maidir le síolta is bachlóga inmharthana nach nginidíonn nó nach bpéacann faoi chúinsí fabhracha.
Substaint P

Substaint cheimiceach (peiptíd) a fhaightear ar fud na colainne, agus ag tiúchan an-ard sa phutóg, corda an dromlaigh is an inchinn. Ní léir fós a feidhm fhiseolaíoch. Is féidir go bhfeidhmíonn sí mar néartharchuradóir sna néaróin a iompraíonn eolas céadfach ó ghabhdóirí forimeallacha péine isteach sa néarchóras lárnach.

Néaranatamaíocht
Súdaireacht

Is éard is súdaireacht ann ná próiseas chun seithe amh ainmhí a athrú ina leathar buan solúbtha. Glantar an tseithe agus fliúchtar tríd is tríd í i dtuaslagáin d'úisc phlandúla ina bhfuil tainniní (mar shampla, coirt dara) nó, ón 19ú céad, i salainn cróim.

Déantúsaíocht
Súil Londan

Roth breathnaithe ar an taobh ó dheas d'abhainn na Tamaise. Osclaíodh mar chuid de cheiliúradh na mílaoise i 2000 í. Dhear na hailtirí David Marks is Julia Barfield í. 135 m ar airde, ar mheáchan 1,500 tonna, 32 cochall uirthi a iompraíonn paisinéirí ar feadh leathuaire. Ón uasairde, is féidir radhairc 42 km amach a fheiceáil ach an lá a bheith soiléir glan.

London Borough of Lambeth
Nithe is díol spéise do thurasóirí i Londain