Dáire

Ainm Sean-Ghaeilge is ea Dáire a thit i léig ag am moch, agus a glaodh ó shin go formhór ar phearsana seanscéalacha agus sinsearacha. Tháinig sé ar ais ar an bhfód san 18ú haois.

D'fhéadfadh an t-ainm a lua:
 Dáire Barrach, ríora na Laighean agus mac Chathrach Mhóir na Laigean
 Dáire Cerbba, ríora na  Mumhan den 4ú haois RC
 Dáire Dearg, carachtar na the Fiannaíochta, is ionann é b'fhéidir agus Goll mac Morna
 Dáire Doimthech, rí seanscéalach na Teamhrach, sinsear na nDáirine agus Corcu Loígde
 Dáire Sírchréchtach, ainm eile do Dáire Doimthech
 Dáire Dreachleathan, rí na Teamhrach, ní fios go cruinn a shliocht, le fáil i Baile Chuinn Chétchathaig
 Dáire Donn, "rí an domhain mhóir" sa scéal Cath Fhionntrá san Fhiannaíocht, luaite scaití mar...
 Dáire Dornmhór, garmhac Conaire Mhóir agus rí Dál Riata
 Dáire mac Cormaic mhic Airt
 Dáire mac Dedad, athair Chú Raoi seanscéalach, agus sinsear eile na nDáirine
 Dáire mac Dlúthaig, athair Fíatach Finn na nUlad, sinsear Dál Fiatach
 Dáire mac Fiachna, bó-aire na Rúraíochta, seilbheoir an tairbh Donn Cuailnge agus col ceathrair Chonchúir mhic Neasa
 Dáire mac Forgo, luath-rí Eamhain Mhacha na Ulad agus athair malartach Fiatach Finn.

Pearsantú
Chreid Eoin Mac Néill agus T. F. O'Rahilly gurbh ionann an chuid is mó, nó fiú uile, dóibh siúd luaite thuas, agus gur tháinig siad ón phearsa chéanna miotasach nó réamhstairiúil, nó gur meascáin iad uile.  De réir O'Rahilly, sa deireadh is ionann iad Dáire agus Cú Raoi, ag luann sé é mar dhia an alltair.

Sanasaíocht
Tá ciall idir gnéasúil ("torthúil, reithíocht") agus tumultuous ("violent").  The reconstructed form is *Dārios, gaolmhar leis an nGallais Dari(o) ("fíoch, míre"), focal fianaithe go forleathan ar an mór-roinn, go háirithe d'ainmneacha pearsanta.

Cine nó ríocht as deisceart Chontae Aontroma agus tuaisceart Contae an Dúin ab ea na Darini, de réir Geografaíocht den 2ú haois le Tolamaes.Tolamaes, Geografaíocht, 2.1 Chreid Julius Pokorny ámh gur bhotún é seo in ionad Darioni, ón mbunfhocal *Dārio-nion, athchruthaithe óna Dáirine próta-stairiúla, de shliocht Dáire Doimthech / Dáire mac Dedad, sinsir na Corcu Loígde.  Ba shinsir iad chomh maith, de chuid ar a laghad, desna Dál Fiatach, muintir Fiatach Finn mhic Dáire, aitheanta mar an dream stairiúil, na hUlaid (< *Uluti / Uoluntii), a bhí de réir Tolamaes ina gcónaí in aice leis na Darini.

Lugaid Loígde
I seanscéalta na nGael, tá dlúth ghaol idir Dáire agus an laoch Lugaid Loígde.  De réir O'Rahilly, ba mhac Daire é — Lugaid mac Dáire]] mhic Dháire Doimhthigh — ach cuimhnítear anois go príomha é trína sliocht Lugaid mac Con.  Is iad a phríomh-phearsantuithe eile ná Lughaidh Mac Cú Raoi mac Cú Raoi, agus is dócha Lughaidh na Riabh Dearg.

Féach freisin
 Iverni
 Deda mac Sin
 Dis Pater

Foinsí
 Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue Gauloise. Paris: Editions Errance. 2a eagrán, athbhreithnithe agus méadaithe. 2003.
 James MacKillop, Dictionary of Celtic Mythology. Oxford University Press. 1998.
 Eoin MacNeill, Celtic Ireland. Academy Press. 1981 (athchló le réamhrá nua agus nótaí le Donnchadh Ó Corráin de bhun eagrán le Martin Lester Ltd, 1921).
 Kuno Meyer (eag.), "The Laud Genealogies and Tribal Histories", in Zeitschrift für celtische Philologie 8 (1912), ll. 291–338.
 Michael A. O'Brien (eag.) réamhrá le John V. Kelleher, Corpus genealogiarum Hiberniae. IALBÁC. 1976, páirt-eagrán digiteach: Donnchadh Ó Corráin (eag.), ginealaigh ó Rawlinson B 502. Coláiste na hOllscoile, Corcaigh: Corpus of Electronic Texts. 1997.
 T. F. O'Rahilly, Early Irish History and Mythology. IALBÁC. 1946.
 Julius Pokorny, "Beiträge zur ältesten Geschichte Irlands (3. Érainn, Dári(n)ne und die Iverni und Darini des Ptolomäus)", in Zeitschrift für celtische Philologie 12 (1918), ll. 323–57.
 Whitley Stokes (eag. & aistr.), "Cóir Anmann (Fitness of Names)", in Whitley Stokes agus Ernst Windisch, Irische Texte mit Wörterbuch. Imleabhar 3, Cuid 1–2. Leipzig: Verlag von S. Hirzel. 1891 (1); 1897 (2), ll. 285–444.

Tagairtí

Éarainn