joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Nis

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Nis. De réir daonáireamh na hAlban 2001 bhí cónaí ar 962 duine i Nis.

Teangacha

Dúirt 76.4% do dhaonra Nis go raibh Gaoluinn na hAlban (Gàidhlig) acu sa bhliain 2001.

Naisc sheachtracha 

 Nis 
 http://www.scotlandscensus.gov.uk/ods-web/area.html

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Jason Robards

Ba aisteoir Meiriceánach é Jason Nelson Robards, Jr. (a rugadh ar an 26 Iúil 1922 agus fuair bás i 26 Nollaig 2000). 

Aisteoirí Meiriceánacha
Stiúrthóirí scannán Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1922
Daoine as Chicago
Básanna in 2000
Litreoir

Tugann litreoir (nó seiceálaí litrithe uaireanta) cabhair do dhaoine fadhbanna litrithe a aimsiú agus a cheartú ar ríomhaire, mar shampla, botúin sna claochluithe tosaigh, focail mhílitrithe, srl. Is bogearraí áirge é. 

Is féidir le roinnt ríomhchlár botúin ghramadaí a cheartú freisin. Tugtar gramadóir (nó seiceálaí gramadaí) ar a leithéid sin.

Tá teangacha an duine i bhfad róchasta chun gur féidir le ríomhairí iad a thuiscint ina n-iomláine. Mar sin, níl aon 'litreoir' nó gramadóir foirfe, agus ba chóir an téacs a léamh go cúramach fiú tar éis dóibh dul trí litreoir/gramadóir. .

Litreoirí as Gaeilge

GaelSpell, litreoir "foinse oscailte" do Firefox agus LibreOffice 

Tá GaelSpell ar fáil saor in aisce anseo ar cadhan.com agus ón mbliain 2000 ar suíomhanna eiel. 

Is ríomhchlár "foinse oscailte" é GaelSpell, ar fáil faoin cheadúnas GPLv2. Tá an bunchód go léir ar fáil ó shuíomh forbartha ag Google Code. Mar sin is féidir GaelSpell a úsáid ar gach cineál córais: Linux, Mac OS, is mar sin de. Oibríonn GaelSpell chomh maith laistigh de Mozilla Firefox, OpenOffice srl. Agus dá bhrí sin, tá na Vicipéideoirí in ann úsáid a bhaint as litreoir Gaeilge i bhFirefox, agus é saor in aisce.

Anois (GaelSpell) do Microsoft Word ar PC 

Tá breisiú de Gaelspell ar fáil do Microsoft Word 2010 agus Windows 7 srl, Anois, le litreoir agus gramadóir san áireamh. Ach níl an leagan seo saor in aisce .

MacLitriú 

Litreoir Gaeilge do Mac OS X is ea MacLitriú. Tá na foclóirí in MacLitriú bunaithe ar GaelSpell, cosúil le Anois. Oibríonn MacLitriú i ngach feidhmchlár a bhaineann úsáid as an tseirbhís litrithe i Mac OS X. Oibríonn sé le Safari, iWork, TextEdit, iChat, srl. Níl an leagan seo saor in aisce, ach níl sé costasach.

Gramadóir, leagan líonra 

Is litreoir é freisin ach ‘sé “Gramadóir” an teideal. Tá “An Gramadóir”, bunaithe ar GaelSpell, le fáil tríd chomhéadan idirlín. Is saorbhogearra an ríomhchlár seo, agus tá sé nuashonraithe ar bhonn leanúnach.

Microsoft Word (2003) 

Tá litreoir Gaeilge fós ar fáil do Microsoft Office Word 2003 agus Office XP (Office 2002). Ó 2002 an nuashonrú is deireanaí áfach. Bhí an clár seo le fáil saor in aisce ó Microsoft.  Bhí an bogearraí fós le fáil ar CNET i 2020 . B’fhéidir nach oibríonn an leagan seo le Office 2007 agus níos déanaí.

Stair 

Is é Kevin P. Scannell ó Ollscoil Saint Louis a scríobh GaelSpell sa bhliain 2000. Tá Gaelspell bunaithe ar fhoclóir Uí Dhomhnaill. Bhí os cionn 330,000 iontráil i GaelSpell sa bhliain 2011. 

Bhunaigh Kevin P. Scannell an chéad leagan de GhaelSpell ar chorpas Gaeilge déanta as an Peintiteoch agus as na ceithre Shoiscéal as Bíobla Maigh Nuad (a bhí le fáil ar dhlúthcheirnín). Bhain sé tairbhe freisin as téacsanna ó fhoilseacháin ar líne: An Teanga Bheo, Lá, agus Foinse.

Féach freisin 
 Feidhmchláir aistriúcháin
 Gramadóir
 Foclóir.ie
 Téarma.ie
 www.teanglann.ie, gaois.ie, potafocal.com

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 Cruinneog.com
 Ceart (cruinneog) ar nuacht RTE
 Acmhainní Gaeilge don ríomhaire – Ollscoil na hÉireann, Gaillimh
 CNET agus Microsoft Office

‎‎‎

Bogearraí
Bogearraí saora
Microsoft
Innealtóireacht bogearraí
Aistriú
Gaeilge
Tábost

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Tábost. 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Tolm

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Tolm 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Ùig, Leòdhas

Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar,  na hAlban é Ùig.

Naisc Sheachtracha 

 Ùig

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Cníp

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Cníp. 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Tolastadh bho Thuath

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Tolastadh bho Thuath 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
A' Pháirc (Leódhas)

Is ceantar ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é A' Pháirc 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Port nan Giúran

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Port nan Giúran. 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Sanndabhaig

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Sanndabhaig. 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Siabost

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Siabost 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Siadar an Rubha

Is sráidbhaile ar Leódhas na hAlban, Comhairle nan Eilean Siar, é Siadar an Rubha. 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Sgiogarstaigh

Is sráidbhaile ar Leódhas na hAlban, Comhairle nan Eilean Siar, é Sgiogarstaigh 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Máire Uí Dhroighneáin

Is ban-aisteoir, agus uaireanta, amhránaí ar an sean-nós, í Máire Uí Dhroighneáin.

Saol 

Rugadh agus tógadh Máire Uí Dhroighneáin i mBaile Nua, Cor na Rún, i gConamara. Bhain sí amach a lán duaiseanna san amhránaíocht ar an sean-nós, ag s an t-Oireachtas.

Tá Máire Uí Dhroighneáin le feiceáil sa sraith Ros na Rún ar TG4.

Bhí Máire Uí Dhroighneáin ina aoi-amhránaí ar Amhráin is Ansa Liom ar TG4 i 2011 is í cur síos ar na hamhráin is fearr léi, ar an stíl cheoil is ansa léi agus ar foinse na n-amhrán atá aici.

Féach freisin 
 Sean-nós (amhránaíocht)
 Amhráin is Ansa Liom

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 r0snarun.com 
 IMDb
 Máire Uí Dhroighneáin ag casadh Donal Óg ar TG4
 Máire Uí Dhroighneáin ag casadh Barr an tSléibhe agus Donncha Bán ar TG4

Físeanna 
DVD Cré na Cille - Pairt: "Bríd Thoirbhealaigh"

Ban-aisteoirí Éireannacha
Amhránaithe ar an Sean-Nós
Daoine as Contae na Gaillimhe
Steinnis

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Steinnis. 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Tunga

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Tunga.

Tagairtí 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
An Taobh Siar, Leódhas

Is ceantar ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é an Taobh Siar.

Naisc Sheachtracha 

 An Taobh Siar

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Eadar Dhá Fhadhail

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Eadar Dhá Fhadhail. 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Árnol

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Árnol 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Bail' Úr Tholastaidh

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Bail' Úr Tholastaidh 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Baile an Truiseil

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Baile an Truiseil 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Borghastan

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Borghastan.

Tagairtí 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Borgh

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Borgh 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Talcahuano, an tSile

Cathair agus común i mórcheantar Concepción, nó Gran Concepción, is ea Talcahuano. "Spéir thoirní" an chiall le Talcahuano i dteanga na Mapuche, pobal Indiach sa chuid sin den tSile. Tá Talcahuano suite ar an gcósta i réigiún Bobío, i lár na tíre. Calafort mór atá ann. Bhí 171,383 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2002.

Naisc sheachtracha 
 Bardas Talcahuano (Spáinnis)

 thno.info (Spáinnis)
 ASMAR - Astillero de Talcahuano  (Spáinnis)

 

Cathracha na Sile
Breacleit

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Breacleit. 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Bréibhig

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Bréibhig 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Bréinis

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Bréinis 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Cabharstaigh

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar na hAlban é Cabharstaigh 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Calabost

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Calabost sa cheantar ar a dtugtar an Pháirc. Tá cáil ar an áit mar gheall ar áilleacht shuíomh an tsráidbhaile. Bíonn an iascaireacht flúirseach ann. 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Garrabost

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Garrabost 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Réinigeadal

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Réinigeadal 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Tuimisgearraidh

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Tuimisgearraidh 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
An Cnoc Árd

Is sráidbhaile ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é an Cnoc Árd 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Pádraig Mac Suibhne

Is múinteoir, aisteoir agus file Gaeilge é Pádraig Mac Suibhne (a rugadh sa bhliain 1942).  Rugadh agus tógadh é in Ard an Rátha, Contae Dhún na nGall.

Saol 

Chuaigh an Suibhneach le sagartacht ach d’éirigh sé as.   Bhain sé amach céim sa Ghaeilge agus sa stair in Ollscoil Mhaigh Nuad.

Múinteoir iarbhunscoile agus príomhoide ab ea é. 

Phós sé sa bhliain 1967 agus bhí cúigear clainne aige ach scar sé féin agus a bhean.

Poblactánach is ea é agus coimeádadh i bPort Laoise é ar feadh tamaill.

Bhí baint mór aige le drámaíocht agus bhíodh sé ag aisteoireacht in Amharclann an Damer i mBaile Átha Cliath. Bhíodh páirt aige sa chlár grinn Gleann Ceo ar TG4 chomh maith.

Saothar 
Tá trí chnuasach filíochta foilsithe aige agus gearrscéalta scríofa aige chomh maith. Tá an uaigneas agus an moráltacht mar théamaí ina chuid filíochta. 

I measc a chuid saothar tá na gearrscéalta "An Coinín Cliste" agus "An Mhallacht" faoin teideal "Féar na Féile Vailintin agus scéalta eile". Dar le léirmheastóirí, pléann sé cúrsaí an tsaoil i slí an-simplí ghreannmhar ina chuid litríochta.

"Colscaradh" 

Is é a chum an dán "Colscaradh" a chlúdaítear ar chúrsa na hArdteistiméireachta in Éirinn. Tagann an dán seo ón gcnuasach Solas Uaigneach. Chum an file an dán seo tar éis dó an brón agus an briseadh croí a bhain le scarúint tuismitheoirí a fheiceáil agus é ag múineadh daltaí scoile.

Naisc sheachtracha 

 An dán 'Colscaradh'ː ceacht, ceisteanna agus nótaí ar an suíomh cogg.ie
 Na focail, le Tuairisc.ie ar Youtube
 Marcus Lambe ag léamh an dán ar Youtube
 Beochan le TG4

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1942
Daoine beo
Filí na hÉireann
Scríbhneoirí Gaeilge
Múinteoirí Éireannacha
Filí Gaeilge
Daoine as Contae Dhún na nGall
Na Lochan a Tuath

Is ceantar ar Leódhas na hAlban, Comhairle nan Eilean Siar, é Ceann a Tuath nan Loch (Lochanna an Tuaiscirt as Gaeilge). 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Camas Úig

Is bá é Camas Úig, ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Éireasort

Is bearna cósta é Camas Úig, ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Loch Shiphoirt

Is loch é Loch Shiphoirt, ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Gaeilge Chianach

Tugtar Gaeilge Chianach nó an Ghaeilge Ársa (Béarla: Primitive Irish nó Archaic Irish) ar an bhfoirm is sine de na teangacha Gaelacha a bhí ann roimh an tSean-Ghaeilge . Tá sí ar eolas againn toisc go raibh blúirí, den chuid is mó ainmneacha pearsanta, inscríofa ar chlocha in aibítir oghaim in Éirinn agus iarthat na Breataine Móra ón 4ú go dtí an 7ú nó 8ú haois. Sa seachtú haois, tháinig an chéad leagan caighdeánaithe den Ghaeilge, an tSean-Ghaeilge (Guithealg nó Goidelc), ar an bhfód. Tugtar Gaeilge Ársa ar Ghaeilge na 5ú agus na 6ú haoise, agus Gaeilge réamhstairiúil ar an teanga a bhí ann roimhe sin.  Bhain an Ghaeilge Chianach, idir 300-600 A.D., úsáid as an aibítir sheanda, an tOgham.

Féach freisin 
 An Ghaeilge Ársa

Tagairtí 

Stair na hÉireann
Ogham
Canúintí na Gaeilge
Gaeilge
Teangacha ársa
Éire réamhstairiúil
Langabhat

Is loch é Langabhat, ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Port Stoth

Is bearna cósta é Port Stoth, ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
An Rubha

Is leithinis é an Rubha, ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.

Naisc Sheachtracha 

 An Rubha

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Loch Róg

Is loch é Loch Róg, ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Ravenna

Is í Ravenna (Romagnol: Ravêna) píomhchathair cúige Ravenna in Emilia-Romagna san Iodáil agus í mar an dara comune is mó sa tír ó thaobh achar de le 652.89 cm2. Bhí Ravenna mar phríomhchathair ar Impireacht na Róimhe Thiar ón mbliain 402 go deireadh na hImpreachta sa bhliain 476. Níos déanaí bhí sí mar phríomhchathair ag na hOstrógotaigh. I ndiaidh ionrú na Francaigh sa bhliain 751 bhí sí mar suíochán Ríocht na Lombairde.
Cé gur cathair intíre í Ravenna, tá bealach chuig Muir Aidriad aici trí Chanáil Candiano. Tá ocht suíomh UNESCO ann chomh maith.

Cathracha na hIodáile
Emilia-Romagna
David Kelly

Ba aisteoir Éireannach é David Kelly a rugadh ar an 11 Iúil 1929 agus fuair bás ar 12 Feabhra 2012. Rinne sé aisteoireacht ar an stáitse agus ar chláir teilifíse is scannáin. Tá clú ar leith air as léirithe ar nós Strumpet City, Fawlty Towers, agus Charlie and the Chocolate Factory.

Aisteoirí Éireannacha
Daoine a rugadh i 1929
Básanna in 2012
Daoine as Baile Átha Cliath
Daoine curtha i Reilig Chnocán Iaróm
Steall Abhainn na Cloich

Is eas é Steall Abhainn na Cloich, ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
An Cuan Sgitheanach

Is caolas é An Cuan Sgitheanach nó an Cuan Sgìth nó Cuan na Hearadh nó A' Mhaoil, idir Leòdhas agus an t-Eilean Sgitheanach na hAlban.

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Inse Ghall
Na h-Eileanan Siar
Beárnaraigh Beag

Is oileán é Beárnaraigh Beag, i ngar do Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, in Albain.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Tacsanomaíocht (ginearálta)

Is éard is tacsanomaíocht (ón nGréigis Ársa:τάξις taxis "socrú" agus νομία nomia "modh") ann ná an eolaíocht a bhaineann le haithint agus le hainmniú speiceas, agus le hiad a shocrú in aicmiú faoi leith.

Baineann réimse na tacsanomaíochta, uaireanta dá ngairtear "tacsanomaíocht na bitheolaíochta", le cur síos agus úsáid na n-aonad tacsanomaíoch, ar a dtugtar 'tacsóin' (uatha:tacsón). Bíonn tacsanomaíocht ar leith mar thoradh ar an phróiseas ("an tacsanomaíocht de ..."), eagraithe i struchtúr ordlathach nó scéim rangúcháin.

Próiseas 

Cuirtear síos ar orgánaigh bheo, a n-ainmnítear is a rangaítear iad, de réir a gcosúlachtaí is a n-éagsúlachtaí, a gcarachtar deilbheolaíoch is a ngaolta éabhlóideacha. 
 Tosaítear le 5 phríomhroinn nó ríocht de gach orgánach beo:  monera (baictéir is a leithéidí),  pratista (orgánaigh aoncheallacha le núicléis, mar aiméibí),  fungi (beacáin is coincleacha),  plantae (plandaí ilcheallacha), agus  animalia (ainmhithe ilcheallacha). 
 Roinntear gach príomhroinn ina ranganna (mar shampla, rang i measc na n-animalia is ea an mamach). 
 Ansin roinntear gach rang ina oird (sampla de seo is ea na feoilitigh i measc na mamach). 
 An chéad chéim thacsanamaíoch eile is ea roinnt na n-ord ina gclanna (na hainmhithe conda i measc na bhfeoiliteach seo, mar shampla). 
 Roinntear gach clann ansin ina haicmí (cuir i gcás, an madra i measc na n-ainmhithe conda). 
 Ina dhiaidh sin roinntear gach aicme ina gnéithe ar féidir leo idirphórú go rathúil (sampla den rangú seo i measc na madraí is ea an madra baile). Ar deireadh roinntear gach gné ina speiceas (na brocairí i measc na madraí baile, abair).

Eagraíocht

Is sampla de rangú nua-aimseartha an ceann a foilsíodh sa bhliain 2009 ag an nGrúpa Fhíligineacht Angaispeirmeach do gach beo-theaghlach de phlandaí bláthanna (an córas APG III).

Féach freisin 
 Carl von Linné

Tagairtí

 
Córais aicmiúcháin
Iasachtaí Gréigise
Ainmníocht
Bearasaigh

Is oileán é Bearasaigh, i ngar do Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, in Albain.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Campaigh

Is oileán é Campaigh, i ngar do Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, in Albain.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Ceabhaigh

Is oileán é Ceabhaigh, i ngar do Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, in Albain.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Cealasaigh

Is oileán é Cealasaigh, i ngar do Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, in Albain.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Flodaigh, Leódhas

Is oileán é Flodaigh, i ngar do Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, in Albain.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Flodaigh, Loch Róg

Is bearna cósta é Flodaigh, i ngar do Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, in Albain.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Seanna Chnoc

Is oileán é Seanna Chnoc, i ngar do Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, in Albain.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Cnoc Ceann á Gharaidh

Is liagchiorcal ar chósta thiar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Cnoc Ceann á Gharaidh. Tá sé ar cheann de na tógálacha meigiliteacha in aice an Chlachan Chalanais, liagchiorcal eile atá níos mó agus a bhfuil aitheantas níos fairsinge air. 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Cnoc Filibhir Bheag

Is liagchiorcal ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Cnoc Filibhir Bheag 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Ceann Hulavig

Is liagchiorcal ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Ceann Hulavig 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Tursachan Chalanais

Is liagchiorcal ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Tursachan Chalanais 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Tursachan

Is liagchiorcal ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Tursachan 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Na Dromannan

Is liagchiorcal ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é na Dromannan 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Crann-nan-gad

Ba saghas céachta é crann-nan-gad a úsáidtí ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban. 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Dún Chárlabhaigh

Dún is ea Dún Chàrlabhaigh agus é suite i gceantar Cheatharlabhaigh, san Oileán Leódhas, ar chósta thiar na hAlban. Tá an brugh caomhnaithe go maith - ar na codanna taobh thoir den sean bhalla tá sé fós 9 méadar in airde.
 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Liagchiorcal

Is leacht den galláin é an Liagchiorcal. Fáinní ciorclacha (nó gar do bheith ciorclach) cloch mór ina seasamh, a fhaightear in Éirinn is an Bhreatain, ón Aois Neoiliteach dhéanach nó an Chré-Aois luath, len chuid is mó ó timpeall 3000 RCh. Timpeall 900 díobh ann fós, cuid acu suas le 400m (1312 troigh) ar trastomhas. Tá a leithéid sa Ghaimbia agus sa tSeineagáil chomh maith. Meastar gur fheidhmigh siad mar theampaill ina ndéantaí eachtraí spéartha, gabháil thart na séasúr, torthúlacht na talún is na ndaoine, agus éachtaí eile a chomóradh.

Meastar gur fheidhmigh siad mar theampaill ina ndéantaí eachtraí spéartha, gabháil thart na séasúr, torthúlacht na talún is na ndaoine, agus éachtaí eile a chomóradh. Bhí lán obair comhchoiteann go dhíth chun iad a thógail, agus is comhartha é sin go raibh cuspóir tábhachtach acu.

Sonraí seandálaíochta
Tá fianaise gur thosaigh an tógáil meigiliteach san iarthuaisceart na Fraince thart 5000 RCh, agus leath an nós agus na teicnící trí bealaí farraigí ar fud na hEoraip agus réigiún na Meánmhara. Rinneadh na Clocha Carnac sa Fhrainc thart 4500 RCh.

Tá liagchiorcail le feiceáil ar fud na hÉireann, ach tá siad níos dlúithe i gCorcaigh, Ciarraí, agus lár-Ulaid.

"Harrespil" a tugtar iad sa Tír na mBascach.

Fuarthas roinnt liagchiorcal san tSomáil freisin, san suíomh Booco.

Tagairtí

Léigh freisin 

 
 
 

 

Réamhstair
Seandálaíocht
Chré-umhaois
Séadchomharthaí meigiliteacha
Caisteal Leódhais

Is caisleán Victeoiriach ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Caisteal Leódhais 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Colaisde a' Chaisteil

Is coláiste ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Colaisde a' Chaisteil 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Stac Dhómhnaill Chaim

Is ceann tíre ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar na hAlban é Stac Dhómhnaill Chaim 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
,Comhairle nan Eilean Siar
Seonaidh

Is sióg ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar,  na hAlban é seonaidh 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Sgoth Niseach

Is scif tógtha ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Sgoth Niseach 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Teampull Mholuaidh

Is eaglais ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Teampull Mholuaidh 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Courtney Love

Cumadóir, ceoltóir agus ban-aisteoir Meiriceánach is ea Courtney Michelle Love Cobain (née Courtney Michelle Harrison, a rugadh ar an 7 Iúil 1964) agus í ina príomhamhránaí agus giotáraí leis an racbhanna Hole.

Saol luath 
Rugadh Courtney Michelle Harrison i San Francisco, California, iníon leis an síciteiripeoir Linda Carroll agus Hank Harrison, fear a bhí ina bhainisteoir bhóthair ar feadh tamaill ar an mbanna rac-sícideileach The Grateful Dead. Fuair a tuismitheoirí colscaradh sa bhliain 1969. Bronnadh coimeád ar Carroll, a mhaígh gur thug Harrison LSD dá iníon nuair a bhí sí ach trí bliana d'aois. Phós Carroll in athuair athphós agus saolaíodh beirt iníon eile léi, maraon le mac uchtaithe.

Cailín ar bheagán airgid a bhí inti, agus seoladh go hinstitiúid don aos óg agus í ina déagóir, tar éis di T-léine a ghoideadh. Bhí sé tabhartha faoi deara ag lucht na scoile go raibh cumas acadúil réasúnta aici, agus chruthaigh sí fadhbanna di féin mar gheall ar a hiompar "diúltach agus callánach". Níos déanaí, scríobh sí do punc-zine Maximumrocknroll, agus tháinig chun a bheith ina rinceoir coimhthíocha páirtaimseartha, a chuir ar chumas di taisteal go dtí an tSeapáin agus sa Téaváin. A chiste iontaobhais thug a cuid neamhspleáchais, agus cead a staidéar a dhéanamh ar feadh tamaill i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, agus chun cónaí i Learpholl, Sasana.

Tar éis ról ag gníomhú di i neamhspleách Alex Cox scannáin agus seinm i bhanna cosúil le Faith No More agus an Pagan Babies, Love a foirmíodh Hole i 1989 le cumadóir agus giotáraí Eric Erlandson. I rith na 1990í, bhí Hole trí albam rathúil—Pretty on the Inside (1991), Live Through This (1994) agus Celebrity Skin (1998)—os comhair an banna roinnte suas i 2002. Sa bhliain 2009, an banna athchóiriú agus arna scaoileadh Nobody's Daughter (2010) le hathbhreithnithe measctha agus feidhmíocht lag tráchtála. Bhí pósta a ghrá Kurt Cobain, frontman an bhanna Nirvana grunge, lena bhfuil sí ina iníon, Frances Bean Cobain. Go luath sna 1990idí, tháinig sí ar a dtugtar freisin do popularizing an faisean stíl "kinderwhore", arb iad is sainairíonna gúnaí babydoll stróicthe agus lipstick dearg smeartha. Le linn a gairme, tá antics Grá ar stáitse fiáin agus treascracha dearcadh feimineach lucht féachana polarized agus léirmheastóirí, le Rolling Stone uair amháin ag glaoch uirthi "an bhean is conspóidí i stair an rac-cheoil."

Dioscliosta 
Le Hole
 Pretty on the Inside (1991)
 Live Through This (1994)
 Celebrity Skin (1998)
 Nobody's Daughter (2010)

Courtney Love
 America's Sweetheart (2004)

Scannáin

Tagairtí 

Amhránaithe Meiriceánacha
Love, Courtney
Love, Courtney
Love, Courtney
Love, Courtney
Daoine beo
Zhuangeolaíocht

Is é is Zhuangeolaíocht ann brainse den eolaíocht shóisialta a bhaineann le eitneolaíocht, a dhéanann anailís agus staidéar ar bhunús, dáileadh, stair, reiligiún, teanga, agus struchtúr sóisialta an phobail Zhuang.

Ó thaobh na staire de, tá ceithre réimse taighde i gceist sa zhuangeolaíocht: mbunús i zhuang agus a stair éabhlóid (staidéar ar stair), staidéar ar theanga na zhuang, staidéar ar a gcultúr agus taighde ar reiligiún. 

Áirítear Huang Xianfan mar bhunaitheoir na zhuangeolaíochta. D'fhoilsigh sé "Stair na Zhuang" sa bhliain 1957, tá sé le feiceáil go minic mar chomhartha ar an bhreith zhuangeolaíocht eolaíochta.

Naisc sheachtracha 
 bunaitheoir de zhuangeolaíocht: Huang Xianfan 
 The Zhuang Study Centre of Guang Xi University For Nationalities

Tagairtí

Zhuang (dream eitneach)
 *
Eitneachas
Béaloideas
Eolaíochtaí sóisialta
Clach an Truiseil

Is gallán ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Clach an Truiseil 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Stein-a-Cleit

Is suíomh réamhstairiúil ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Stein-a-Cleit 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Dún Éistean

Is suíomh seandálaíochta ar Leódhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Dún Éistean 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Teach dubh

Is foirgneamh traidisiúnta Gaelach é teach dubh a bhíodh coitianta in Éirinn agus in Alban.

De ghnáth, thógtaí na tithe seo le ballaí dúbailte pacáilte le talamh, uaireanta aoldaite (tugtar teach geal air sa chás sin), fuinneoga beaga, ceann tuí le sparraí adhmaid agus leaca ar an urlár. Uaireanta, bhí na tithe dubha roinnte idir stábla le haghaidh ainmhithe agus na seomraí ina raibh na daoine ag fanacht. Ba ghnáth don tinteán a bheith i lár an tí, chun an bia a ullmhú agus an teach féin a théamh. Ar aon nós, ní raibh simléar ann go minic, toisc go raibh an deatach ag dul amach tríd an tuí féin. Anois tá fothrach tréigthe agus tithe atógtha freisin in an-chuid áiteanna ar fud na Gaeltachta agus na nOileán, go háirithe in Árnol, in Leódhas, agus úsáidtear mar thithe samhraidh iad sa lá atá inniu.

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Rudha Tiompan

Is ceann tíre ar Leódhas, Leódhas, na hAlban é Rudha Tiompan 

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Àird Shlèite

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Àird Shlèite.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Beárnasdal

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Beárnasdal.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Brógaig

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Brógaig

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Buaile an Todhair

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Buaile an Todhair

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Camas Díonabhaig

Is baile fhearann san Eilean Sgitheanach, A' Gháidhealtachd, é Camas Tianabhaig. 

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Camas Cros

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Camas Cros nó Camus Croise.

Tá sé cosúil ón ainm go raibh manaigh Chríostaí san áit. Tá beagán díospóireachta ann i dtaobh an ainm. Is é “Camus Croise” atá ar na comharthaí bóthair, ach is é “Camas” an litriú de réir an chórais litrithe oifigiúil, agus is é “Cros” agus ní “Croise” a bhí muintir an cheantair go léir ag rá, daoine a bhfuil dea-Ghàidhlig acu, agus is é “Camas Cros” atá sa bhunachar sonraí ag Iain Mac an Tàilleir.

Tagairtí 

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Càrrabost

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Càrrabost.

Tagairtí 

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Cealabost

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Cealabost 

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Ceann Phádraig

Is baile i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Ceann Phádraig

Bailte in Albain
Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Totally Spies!

Cartún Anime Fraincise é Totally Spies! a craoladh idir 3 Samhain 2001 agus 31 Márta 2008. Is sraith atá ann a leanann triúr iníonacha óga—Sam, Clover agus Alex—atá in ardscoil agus ag obair do ghníomhaireacht rúnda arbh é a n-aidhm an domhan a chosaint. Tá idir spiadóireacht agus ranganna ar siúl ag na déagóirí óga seo, agus saol pearsanta nach éasca.

Carachtair
Sam
Alex
Clover
Jerry
Mandy
G.L.A.D.I.S. (Gadget Lending And Distribution Interactive System)

Tagairtí 

Cartúin
Cartúin Anime
Cláir Teilifíse na Fraince‎
Cláir Teilifíse Cheanada
Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2001
Sraitheanna teilifíse a chríochnaigh i 2014
Aoineart

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Aoineart 

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Feóirlig

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Feóirlig

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Fearann Dómhnaill

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain, é Fearann Dómhnaill .

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Halastra

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Halastra

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Fiosgabhaig

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Fiosgabhaig 

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Gilean

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Gilean

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Gleann Dail

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Gleann Dail.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Tobhtaig

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Tobhtaig 

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Tarsgabhaig

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain, é Tarsgabhaig

Féach freisin 

 Achadh na Cloiche

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
An Teanga

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, í an Teanga.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Míolabhaig

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Míolabhaig 

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
An Sruthan

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd é an Sruthan 

Bailte in Albain,
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Catherine Murphy

Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Chill Dara Thuaidh í Catherine Murphy (Gaeilge: Caitríona Ní Mhurchú) (rugadh í 1 Meán Fómhair, 1953). Tá sí ina bhall de na Daonlathaigh Shóisialta. Bhíodh sí ina TD neamhspleách ó Feabhra 2011 agus sa tréimhse 2005-2007. Is as Léim an Bhradáin di. Iar-bhall de Dhaonlathas Clé agus de Pháirtí na nOibrithe í.

Sheas sí san Olltoghchán 2016 agus toghadh í le 22.70% de na vótaí céad rogha.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1953
Polaiteoirí na hÉireann
Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann
Baill den 33ú Dáil
Baill den 32ú Dáil
Baill den 31ú Dáil
Baill den 29ú Dáil
Daoine as Baile Átha Cliath
Alumni
Baill Pháirtí na nOibrithe
Baill Na Daonlathaigh Shóisialta
Baill Dhaonlathas Clé
Comhairleoirí Áitiúla i gContae Chill Dara
Daoine beo
Stafainn

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Stafainn.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Peighinn a' Chorrain

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Peighinn a' Chorrain.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Na Torran

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é na Torran.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Steinn

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Steinn.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Flòdaigearraidh

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Flòdaigearraidh.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Eilean Iarmain

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Eilean Iarmain.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Súladal

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Súladal.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Úigiseadar

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Úigiseadar.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Tommy Burns (dornálaí)

Dornálaí Ceanadach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, ab ea Tommy Burns (a rugadh Noah Brusso ar an 17 Meitheamh, 1881 agus fuair bás ar an 10 Bealtaine 1955. Bhí aithne air mar an The Little Giant of Hanover.

Tagairtí 

Dornálaithe Ceanadacha
Básanna i 1955
Daoine a rugadh i 1881
Pat O'Brien

Ba aisteoir Gael-Mheiriceánach é William Joseph Patrick O’Brien (a rugadh ar an 11 Samhain 1899 agus fuair bás i 15 Deireadh Fómhair 1983).

Tagairtí 

Aisteoirí Meiriceánacha
Diaspóra Éireannach
Daoine a rugadh i 1899
Básanna i 1983
Lúib

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Lúib.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Armadail

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Armadail .

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Boraraig

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Boraraig.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Ealaghol

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain, é Ealaghol. 

Tá timpeall is 150 duine ina gcónaí sa sráidbhaile anois. Bhíodh an daonra ní ba líonmhaire roimh bhánú na tíre. De réir dhaonáireamh na bliana 2011, bhí Gàidhlig ag 31% den phobal.

Tagairtí

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Boraraig, Diúirinis

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Boraraig.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Borodail

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Borodail .

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
An t-Eilean Sgitheanach
Ann Phelan

Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Cheatharlaigh-Chill Chainnigh í  Ann Phelan (Gaeilge: Áine  ) (rugadh í Meán Fómhar, 1961 ). Tá sí ina ball de Pháirtí an Lucht Oibre agus ina TD ó 2011. Sheas sí san Olltoghchán 2016, ach chaill sí a suíochán.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1961
Polaiteoirí na hÉireann
Baill den 31ú Dáil
Alumni
Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire) 
Teachtaí Dála mná
Comhairleoirí Áitiúla i gContae Chill Chainnigh
Daoine beo
Coimisiún Sábháilteachta Iarnróid

Is áisíntacht de chuid Rialtas na hÉireann é an Coimisiún Sábháilteachta Iarnróid nó CSI (Béarla: Railway Safety Commission nó RSC ). Tá ardoifig na háisínteachta lonnaithe sa Charraig Dhubh i mBaile Átha Cliath.

Naisc sheachtracha 
 Coimisiún Sábháilteachta Iarnróid
  Coimisiún Sábháilteachta Iarnróid

Áisínteachtaí Traenacha
Áisínteachtaí Éireannacha
Córas Iompair in Éirinn
Sábháilteacht
Dromchla (toipeolaíocht)

Sa mhatamaitic, go sonrach sa thoipeolaíocht, is éard is dromchla ann ná iolarthán toipeolaíocht déthoiseach. Is iad na cinn is aithnidiúla ná iad siúd a thagann chun cinn mar teorainneacha réad soladach san gnáth-spás Eoiclídeach tríthoiseach T3- mar shampla, dromchla liathróid. Ar an láimh eile, tá dromchlaí, mar shampla an buidéal Klein, nach féidir a bheith leabaithe i spás tríthoiseach Eoiclídeach gan singilteachtaí nó féin-thrasnuithe a thabhairt isteach.

Dromchlaí
Toipeolaíocht gheoiméadrach
Céimseata dhifreálach na n-dromchlaí
Céimseata anailíseach
Brú

Is éard is brú ann ná an fórsa san aonad achair a chuirtear i bhfeidhm sa treo go hingearach le dromchla an réada. Úsáidtear an tsiombail p (sa chás íochtair) chuige, agus is é an pascal (Pa) aonad brú an SI. Nuair a fheidhmíonn fórsa nó meáchan ar leith ar fhairsinge níos lú, is ionann sin is brú níos mó. Má bhíonn réad tumtha i sreabhán cosúil le huisce nó aer, feidhmíonn brú ar gach taobh de. Tomhaistear brú le baraiméadair nó brúthomhasairí. Aonad brú a úsáidtear sa mheitéareolaíocht is ea an bar, agus aonad a úsáidtear sa mhíochaine is ea an milliméadar mearcair (mm Hg).

Sainmhíniú
Is ionann an brú ar rud agus an fórsa atá ag gníomhú go hingearach ar gach méadar cearnach dá dhromchla. Úsáidtear an tsiombail 'p' chuige, (cé go n-úsáidtear 'P' go forleathan freisin) agus is é an pascal (Pa) aonad brú an SI.  Braitheann úsáid 'p' vs 'P' ar an réimse ina mbíonn an duine ag obair, m.sh. má tá siombailí eile i gcomhair cainníochtaí, ar nós cumhachta agus móimintim, agus ar an stíl scríbhneoireachta.

Foirmle  

Go matamaiticiúil:

i gcás:
p = An brú,
F = An fórsa,
A = Achar an dhromchla atá i dteagmháil

Aonaid

 
Coincheapa bunúsacha na fisice
Teirmidinimic
Borbh

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Borbh.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Breacais Árd

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Breacais Árd .

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Cárrabost

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Cárrabost.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
An Claigeann

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Claigeann .

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
An Druim Fheárna

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Druim Fheárna .

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
An Dúnan

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Dúnan .

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Rocky Graziano

Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Rocky Graziano a rugadh Thomas Rocco Barbella ar an 1 Eanáir, 1919 i Seattle agus fuair bás ar an 22 Bealtaine 1990.

Tagairtí 

Dornálaithe Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1919
Básanna i 1990
Tony Zale

Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Tony Zale a rugadh Anthony Florian Zaleski ar an 29 Bealtaine, 1913 i nGary, Indiana agus fuair bás ar an 20 Márta, 1997. 

Dornálaithe Meiriceánacha
Básanna i 1997
Daoine a rugadh i 1913
St Paul's Church

Eaglais Anglacánach is ea St Paul’s Church atá suite i mBirmingham i Sasana. Bhí an foirgneamh á dhearadh ag Roger Eykyn. Coisriceadh an eaglais sa bhliain 1779.

Tagairtí 

Birmingham
Eaglais Shasana
Eaglaisí sa Bhreatain
Foirgnimh i Sasana
Fásach, Sgitheanach

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Fásach.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Galtraigil

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Galtraigil.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Heasta

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Heasta.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Naomh Claire

Naomh is ea Claire (16 Iúil 1194 – 11 Lúnasa 1253), a rugadh í Chiara Offreduccio in Assisi san Iodáil.

Tagairtí 

Naoimh Iodálacha
Daoine a rugadh i 1194
Básanna i 1253
Daoine Iodálacha
A' Chille Mhór

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é a' Chille Mhór .

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Cille Bhacastair

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Cille Bhacastair .

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Cinnseaborgh

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Cinnseaborgh .

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Ealaíontóir

Duine a chruthaíonn ealaín is ea ealaíontóir. Mar shampla úsáideann péintéir dathanna éagsúla chun  íomhánna a dhéanamh ar chanbhás.

Tagairtí 

Ealaíon
Ealaíontóirí
Ós

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Ós.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Sgéubost

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Sgéubost.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Sligeachan

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Sligeachan .

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Tobhta

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Tobhta .

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Na h-Eileanan Ascrib

Is oileán iad na h-Eileanan Ascrib, gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh , Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain. 

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Na h-Eileanan Crólainneach

Is oileáin iad na h-Eileanan Crólainneach, i ngar don Eilean Sgitheanach sna hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain. Tá siad neamháitrithe ón mbliain 1920 anuas.

Oileáin 

 Eilean Mór 
 Eilean Meadhonach 
 Eilean Beag

Comhairle na Gàidhealtachd
Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Joe McHugh

Is múinteoir, polaiteoir agus Teachta Dála do cheantar Dhún na nGall Thuaidh-Thoir é Joe McHugh (Gaeilge: Seosamh Mac Aoidh) (a rugadh ar 16 Iúil 1971 ). Tá sé ina bhall de Fine Gael. Chaith sé dhá thréimhse mar Aire i Roinn na Gaeltachta agus bhí sé ina aire oideachais chomh maith.

Gairm pholaitiúil 

Ceapadh McHugh ina Aire Stáit don Ghaeilge, don Ghaeltacht agus do na hOileáin sa bhliain 2014, in áit Dinny McGinley. Bhí conspóid mhór ann nuair a ceapadh é den chéad uair ina aire stáit Gaeltachta toisc nach raibh an Ghaeilge ar a thoil aige. D’fhógair McHugh go mbeadh sé ag dul ar “aistear teanga” agus thug sé faoin nGaeilge a fhoghlaim.

Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 11.5% de na vótaí céad rogha.

Ceapadh é ina Aire Stáit i Roinn an Taoisigh sa bhliain 2017.

Gairm taobh amuigh den domhan polaitiúil 
D'oibrigh sí mar mhúinteoir

D'fhógair McHugh ar an 4 Bealtaine 2022, go mbeidh sé ag dul ar scór ag an gcéad Olltoghchán eile.  "Post 24/7 an pholaitíocht a éilíonn gach a bhfuil ionat," a dúirt sé.  

Ba bhreá leis, a dúirt sé tráth, a bheith ina mhúinteoir Gaeilge lá éigin.

Tagairtí

Naisc sheachtracha
Clár raidió RTÉ faoi Joe McHugh

Daoine a rugadh i 1971
Polaiteoirí na hÉireann
Múinteoirí Éireannacha
Baill den 33ú Dáil
Baill den 32ú Dáil
Baill den 31ú Dáil
Baill den 30ú Dáil
Baill den 22ú Seanad
Daoine as Contae Dhún na nGall
Alumni Choláiste Naomh Pádraig, Má Nuad
Alumni Choláiste Naomh Eunan
Baill Fine Gael
Comhairleoirí Áitiúla i gContae Dhún na nGall
Daoine beo
Seosamh Ó Cadhain

Duine de dheartháireacha Mháirtín Uí Chadhain ba ea Seosamh Ó Cadhain a rugadh ar 21 Aibreán 1914. Fuair sé scoláireacht go Coláiste na hOllscoile, Gaillimh. Bhí sé ina ardrúnaí ag an bhFáinne, mar a bhí a dheartháir Máirtín chomh maith, ar feadh i bhfad sular ceapadh é ar fhoireann Rannóg Aistriúcháin Thithe an Oireachtais. Chaith sé tamall freisin ina eagarthóir cúnta ar fhoclóir Béarla-Gaeilge Thomáis de Bhaldraithe. Bhíodh sé páirteach mar bhall painéil sa chlár raidió ‘Fadhbanna Gaeilge’. Bhí sé pósta ar Cháit Bhreathnach ón Droim i Leitir Móir agus bhí naonúr gasúr acu. Ní raibh aon choinne lena bhás ar an 31 Márta, sa bhliain 1966. I bhFionnradharc, Baile Átha Cliath, a bhí cónaí air ag an am. Scríobh Seán Ó Conghaile, Cnoc na hAille, cuntas ina thaobh in Ar Aghaidh, Bealtaine 1966. Ba hé Joe Cadhan é ag muintir Chois Fhairrge. An fear lách, séimh, nádúrach, carthanach sin. Bhí ómós agus onóir le fáil aige i gcónaí ó mhuintir a cheantair fhéin chuile áit ó chathair na Gaillimhe go Tor Cheann Gólaim i Leitir Mealláin.

Máirtín Ó Cadhain
Daoine as Contae na Gaillimhe
Ardrúnaithe ar an bhFáinne
Scríbhneoirí Éireannacha
Foclóirithe Éireannacha
Eagarthóirí Éireannacha
Béaloideasóirí Éireannacha
Alumni Choláiste na hOllscoile, Gaillimh
Aistritheoirí Éireannacha
Daoine a rugadh i 1914
Básanna i 1966
Ainm.ie

Is tionscadal beathaisnéisí Gaeilge ar líne é Ainm.ie atá á fhorbairt ag Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath ón mbliain 2009 i leith, i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus le Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú, bunúdair na sraithe '"Beathaisnéis" a d’fhoilsigh An Clóchomhar i naoi n-imleabhar (1986–2007). Thug an Roinn Gnóthaí Pobail, Comhionannais agus Gaeltachta maoiniú do dhigitiú an ábhair, a bhí ina céim thosaigh de chuid an tionscadail.

Is mórshaothar léinn é seo a chuimsíonn breis is 1,700 beatha ón mbliain 1560 go dtí an lá atá inniu ann. Is é sprioc an tionscadail rochtain éasca ar an taisce eolais seo a dheimhniú trí dhigitiú an ábhair bhunaidh agus é a fhoilsiú ar líne. Cuirfidh na saoráidí breise cuardaigh agus brabhsála ar chumas na n-úsáideoirí an saothar mór taighde seo a chíoradh ar bhealaí éagsúla. Tá 1.3 milliún focal i gcló sa bhunsaothar. Seoladh an t-iomlán ar an suíomh poiblí Ainm.ie sa bhliain 2011.

Saoráidí breise ar fáil ar an suíomh 
 Liosta aibítreach na mbeathaí
 Córas cuimsitheach crostagartha idir na hailt éagsúla
 Cuardach lántéacs sofaisticiúil ar eochairfhocail agus ar fhrásaí
 Amlíne
 Gnéithe saoil (eagraíochtaí, saothair, logainmneacha, tarlúintí, gradaim is mar sin de.)
 Beatha roghnaithe na seachtaine

Dar le muintir an tsuímh, cuirfear beathaí nua leis an suíomh de réir mar a chuirfear ar fáil iad agus déanfar seanbheathaí a nuashonrú de réir mar a thiocfaidh fianaise nua chun solais. Cuirfear leis na saoráidí cuardaigh agus brabhsála ar an suíomh ar bhonn leanúnach.

Naisc sheachtracha 
 Beathaisnéisí Gaeilge, Beathaisnéisí Gaeilge leathanach baile

Láithreáin gréasáin na Gaeilge
Ùige

Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Ùige. Rugadh an file cáiliúil Aonghas Dubh MacNeacail sa tsráidbhaile i 1942.

Bailte in Albain
An t-Eilean Sgitheanach
Comhairle na Gàidhealtachd
Fladaigh Chuain

Oileán is ea Fladaigh Chuain, gar don Eilean Sgitheanach sna hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Nonpareil Dempsey

Dornálaí Éireannach, a bhí ina churadh domhanda meánmheáchan, ab ea John Edward Kelly nó Nonpareil Dempsey  a rugadh ar an 15 Nollaig, 1862 san Currach, Contae Chill Dara agus fuair bás ar an 1 Samhain, 1895. 

Dornálaithe Éireannacha
Daoine a rugadh i 1862
Básanna i 1895
Daoine as Contae Chill Dara
Brian Walsh

Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar na Gaillimhe Thiar é Brian Walsh  (Gaeilge: Brian Breathnach) (rugadh é 28 Meán Fómhair, 1972 ). Tá sé ina bhall de Fine Gael. Toghadh chun Comhairle Chathair na Gaillimhe é sa bhliain 2004 agus ath-thoghadh é in 2009. Bhí sé ina mhéara ar Ghaillimh ón mbliain 2005 go 2006 agus ba é an méara b'óige riamh é.

Níl sé ag glacadh páirt san Olltoghchán 2016.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1972
Polaiteoirí na hÉireann
Méaraí Éireannacha
Baill den 31ú Dáil
Daoine as Contae na Gaillimhe
Méaraí na Gaillimhe
Alumni
Daoine beo
Baill Fhine Gael
An tSeachtain Mhór

Tugtar An tSeachtain Mhór, nó Seachtain na Páise, ar an seachtain deireanach den Carghas agus an tseachtain roimh an Cháisc.  

Is iad laethanta na seachtaine ná:
 Domhnach na Pailme
 Luan Naofa
 An Mháirt Naofa
 Céadaoin an Bhraith
 Déardaoin Mandála
 Aoine an Chéasta
 Satharn Cásca
 Domhnach Cásca
 Luan Cásca

Tagairtí 
Tiomna Nua:

Matha 21:1-11

Marcas 11:1-10

Lúcás 19:28-40

Lúcás 23:13-49

Eoin 12:12-19

An Suipéar Deireanach

Marcas  14:12, 22-44

Turas na Croise
Eoin 19:16-18, 25-28, 30

Tagairtí

An Cháisc
Féilte Críostaí
Longaigh

Is oileán é Longaigh, gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Comhairle na Gàidhealtachd
Inse Ghall
Na hOileáin Siar