joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
The Hurt Locker

Rinneadh an scannán The Hurt Locker sa bhliain 2008. Is iad Jeremy Renner, Anthony Mackie agus Brian Geraghty na réaltaí atá sa scannán. Ba í Kathryn Bigelow an stiúrthóir den scannán. Scríobh Mark Boal an script scannáin. Scaoileadh é ar an séú lá is fiche de mhí Meitheamh. Bhuaigh The Hurt Locker sé Oscar. Ghinn sé $50 milliún dollar sa díoloifig sna Stáit Aontaithe.

Tá an scannán seo suite san Iaráic. Is é ábhar an scannáin ná saol triúr fear ar fhoireann diúscartha buamaí. Is é Jeremy Renner an príomhcharachtar ann. Sa scannán tugtar William James ar a charachtar. Thosaigh William James mar bhall nua den fhoireann sa chogadh san Iaráic. Tá J.T Sanborn (Anthony Mackie) agus Owen Eldridge (Brian Geraghty) ar a fhoireann freisin. Is duine feargach agus contúirteach é William James. Tá an triúr fear chun dul ag troid i gcoinne Arabaigh ag baint úsáide as raidhfil a dtugtar 50.cal Barrett uirthi. Bhuail Jamesw le buachaill sa chathair agus réitigh siad go maith lena chéile. Tar éis tamaill tháinig Jamaes ar chorp na buachalla i dteach stóir. Maraíodh an buachaill sular cuireadh buama i bhfolach ina chorp. Chinn James dul i dtóir na daoine a mharaigh an buachaill agus téann sé le Sanborn agus Eldrige. Nuair atá siad ag chuartú na buachalla, fuadaíodh Eldridge. Tarrtháladh James agus Sanborn Eldrige le linn an eachtra scaoileadh pilléar sa cos ag Eldridge. D'fhág Eldridge an fhoireann mar gheall ar a ghortú. Cúpla lá ina dhiaidh sin, téann James agus Sanborn ar a misean deireanach. 
Tháinig fear dóibh le buama ceangailte dó agus rinne James iarracht an buama a bhaint dó agus bhí an rud ceangailte do dochr daingean. Ní raibh ach dhá mhandar aige leis an mbeart a chur i gcrích agus theip ar James is d'imigh leis ansin. Phléasc an buama agus fuair an fear seo bás. D'fhill James agus Sanborn go Meiriceá. Bhuail an leadrán James agus bheartaigh sé bliain eile a chaitheamh i mbun oibre sa Íaraic.

Tagairtí 

Scannáin 2008
Scannáin Béarla
Scannáin Mheiriceánacha
Áird Tobha

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Áird Tobha.

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Árasaig

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Árasaig.

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Óige 2000

Gluaiseacht idirnáisiúnta do dhaoine óga is ea Óige2000. Is í an aidhm ata ag Óige2000 ná an Dea-Scéala agus an taithí ar an gcreideamh Caitliceach ag daoine óga a roinnt le daoine óga eile. Tá thart ar 40 grúpa seachtainiúil paidir ar fud na hÉireann. Tá timpeall 18 cúrsaí spioradálta deireadh seachtaine i rith na bliana, féile samhraidh, banna bliantúil agus imeachtaí éagsúla sóisialta eile - go léir eagraithe ag daoine óga, do dhaoine óga.

Is é mana Óige2000 ná "Óige as Óige go croí na hEaglaise".

Stair
Bunaíodh Óige2000 tar éis Lá Domhanda na nÓg i Santiago de Compostela sa Spáinn sa bhliain 1989. Dúirt an Pápa Eoin Pól II i Santiago de Compostela le daoine óga an Dea-Scéala a scaipeadh i measc a bpiaraí. Mar fhreagairt air sin, thosaigh Ernest William (buachaill óg ag an am ó Shasana) grúpa a mbailíonn daoine óga le chéile i bpaidir. Tar éis tamaillín tugadh Óige2000 ar an tionscnamh seo. Tá Óige2000 bunaithe i níos mó ná 25 tír ar fud an domhain.

Ráiteas Misin idirnáisiúnta do Óige2000
Bunaíodh an tionscnamh spioradálta seo chun daoine óga a tharraingt trí Mhuire go hÍosa Críost go háirithe san Eocairist.
Déanann Óige2000 a misean, bunaithe ar an bhfís a bhí ag Naomh Eoin Bosco, sna 3 mbealaí seo a leanas, ar a dtugtar an 3 'philéar' an Óige2000:
1. Cráifeacht d’Íosa Críost san Eocairist.
2. Cráifeacht do Mhuire Mháthair go háirithe tríd an gCoróin.
3. Dílseacht do theagasc na hEaglaise go háirithe tríd an mBíobla Naofa.

Deireadh seachtaine Óige2000
Tá cúrsaí spioradálta agus féilte ar fáil do gach duine óg idir 16 agus 35. Is é croí na féile seo ná ceiliúradh an Aifrinn agus Adhradh na Sacraiminte Bheannaithe. Bíonn atmaisféar an-áthais, ceiliúradh agus díograis atá uathúil ann. Bíonn an áit lán de cheol, paidir, cainteanna, agus fianaise. Bíonn seans iontach cairde nua a dhéanamh agus bíonn sé lán de spraoi. Bíonn na cainteoirí ag plé topaicí dúinn, mar shampla: 
• Grá Dé domsa, 
• Cad é brí na beatha? 
• Íosa san Eocairist 
• Paidir agus an Bíobla Naofa

Féile Samhraidh Óige2000
Bíonn an féile seo ar siúl thart ar 4 lá. Bíonn an féile seo lán le ceardlanna, ceolchoirm, cainteanna spreagúil, ceol den scoth agus paidir. Is féidir leat do scíth a ligean le do chairde agus bualadh le daoine nua freisin! I rith na féile is féidir leat sos agus maolú spioradálta a fháil, bualadh le Caitlicigh óga eile sa bhád céanna agus do chreideamh a threisiú.

Naisc
youth2000.ie
Onerepublic

Banna rac Meiriceánach ó Colorado Springs, Colorado, is ea OneRepublic. Bunaithe sa bhliain 2003 ag Ryan Tedder agus Zach Filkins, bhain an banna rath tráchtála ar MySpace mar ghníomh gan síniú. Sa bhliain 2003 , thángthas ar an banna ag aisteoir Kelly Barrett in Hollywood agus sínithe go Sony BMG ar feadh trí bliana , sular bhog sé go Mosley Grúpa Ceoil .

Sa bhliain 2007 , d'eisigh OneRepublic a chéad albam , Dreaming Out Loud. A singil luaidhe , " Leithscéal " a bhí remixed go háirithe trí Timbaland , a bheith ina rath mór idirnáisiúnta , a bhaint amach ar aon uimhir amháin i dtíortha déag , ina dhiaidh sin ag saothrú leo ainmniúchán Gradam Grammy .An dara singil , " Stad agus Stare " léargas rath a réamhtheachtaí. Rinneadh an t-albam deimhnithe níos déanaí Platanam ag an Tionscail Taifeadadh Association of America ( RIAA ). Dara albam an bhanna , Waking Up , ( 2009 ) a tháirgtear an singles rathúil , "Gach mbogann an ceart " , " Rúin " , " Marchin Ar" , agus " Dea- Saoil" , an dara bhaint amach ar an deich barr an Billboard US te 100 .

Tháinig an tríú albam OneRepublic , ar Dúchasacha ( 2013 ) an bhanna chéad albam barr deich ar an Billboard 200 , agus albam charting is airde go dtí seo , charting ag uimhir a ceathair. An singil luaidhe , " Má Caill liom Mise " leag laistigh de na deich barr i roinnt tíortha , cé go tháinig an albam tríú singil , " Réaltaí Comhaireamh " , an bhanna aonair is rathúla le blianta beaga anuas , a fháil cúig socrúcháin barr san Astráil , an Ghearmáin , Éire , Nua- Shéalainn agus an Ríocht Aontaithe. Léiríonn sé seo a n- aonair charting is airde sa Ríocht Aontaithe ó " Stad agus Stare " sa bhliain 2008.

Féach freisin

Naisc sheachtracha

Tagairtí 

Racghrúpaí Meiriceánacha
Ryan Reynolds

Is aisteoir scannáin agus teilifíse Ceanadach é Ryan Reynolds Rodney a rugadh ar an 23 Deireadh Fómhair, 1976.

Luathshaol 
Rugadh Reynolds i Vancouver, British Columbia. Is mór-dhíoltóir bia é a athair, Jim, agus tá a mháthair Tammy ina miondíoltóir. Tá sé de bhunadh na hÉireann agus tógadh mar Chaitliceach Rómhánach é. Is eisean an duine is óige de cheathrar deartháireacha agus bhain sé céim amach ó Mheánscoil Kitsilano i Vancouver i 1994. Chuaigh sé ina dhiaidh sin go Kwantlen Polytechnic hOllscoile, chomh maith i Vancouver, go dtí gur éirigh sé as. Tá beirt dheartháireacha dá chuid ag obair mar phóilíní i British Columbia, duine acu ar Cheanada Ríoga Feistithe Ball Póilíní.

Scannáin 
Ghlac an pháírt mar Michael Bergen sa dráma grinn suímh "Two Guys and a Girl" ar ABC (1998-2001. Roimhe sin ghlac sé pháirt mar Billy Simpson ar an mbealach YTV i gCeanada. Ba shobalchálr é darbh ainm Hillside (1991-1993. Ba eisean an charachtar King Hannibal sa scannán Blade: Trinity (2004) agus Wade Wilson / Deadpool i Bunús X-Men: Wolverine (2009). Bhí sé sa scannán Serving in Science: An Cammermeyer Margarethe Scéal, National Lampoon ar Van Wilder, Táille Aimsitheoir ar, Díreach Cairde, Cinnte, B'fhéidir, An Togra, An Horror Amityville, An Athrú-Suas, Aces Smokin ', Adventureland, adhlactha, agus safe house. Léirítear sé freisin ar an Comics DC crógach Hal Jordan / Green Lantern i Green Lantern (2011) agus cameos a rinneadh i scannáin maith ar a dtugtar Harold & Kumar Téigh go dtí Caisleán Bán agus Ted.'
Stephen McDonnell (iománaí)

Iománaí is ea Stephen McDonnell (Gaeilge: Stiofán Mac Domhnaill), a rugadh ar 26 Eanáir 1989 san Linn Dubh, Contae Chorcaí. Imríonn McDonnell mar chosantóir le foireann Chorcaí. Thosaigh sé ag imirt nuair a bhí sé óg agus sárimreoir a bhí ann ó aois óg. Tháinig sé chun cinn i gcúrsái iománíochta nuair a bhí sé ag imirt leis an bhfoireann mionúr i gCorcaigh. Lean sé ar aghaidh agus d’imir sé leis an bhfoireann faoi 21. Ansin i 2011 d’imir sé a chéad chluiche leis an bhfoireann shinsearch insan tsraith náisiúnta. Ó shin, glacann sé páirt ana-mhór san fhoireann ach go dtí an pointe seo níor bhuaigh sé aon rud. Imríonn sé leis an gclub Fánaithe an Ghleanna i gCorcaigh chomh maith.

Club 
Imríonn sé leis an gclub cáiliúil Fánaithe an Ghleanna i gcathair Chorchaí agus bhí sé an-rathúil i ngach grád. I 2005 thosaigh sé ag imirt ar fhoireann mionúr agus bhuaigh sé an craobh mionúr i 2005 i gcoinne Carrigaline agus bhuaigh Fánaithe an Ghleanna é arís i 2006 nuair a bhuaigh siad an chraobh i gcoinne Baile an Easpaig. Tar éis dhá bhliain bhí sé ag imirt nuair a bhuaigh Fánaithe an Ghleanna an chraobh chomórtais faoi 21. Bhí siad ag imirt i gcoinne Duhallow agus chuaigh an cluiche go dtí athimirt nuair a bhí an cluiche ar comhscór 2-15 go 1-18. Arís bhí an athimirt ar fheabhas agus bhuaigh Fánaithe An Ghleanna ar scór 4-15 go 2-18. I 2010 bhí sé mar pháirt den fhoireann a chaill an craobh cluiche Sinsear i gCorcaigh i gcoinne Sarsfields ar scór 1-17 go 18.

Corcaigh 
Thosaigh sé ag imirt le foireann Chorcaí nuair a bhí sé ina mhionúr. Bhí sé mar ionadaí ar an bhfoireann a chaill cluiche craoibhe na Mumhan i gcoinne Tiobráid Árainn ach lean an fhoireann ar aghaidh go dtí craobh na hÉireann agus arís bhí siad ag imirt i gcoinne Tiobraid Árainn. Tháinig sé isteach mar ionadaí ach chaill siad an cluiche 3-14 go 2-11, agus bhí sé mar chaptaen an lá sin. Lean sé ar aghaidh agus d’imir sé leis an bhfoireann faoi 21 ar feadh 3 bliana ach ní raibh aon chónach aige. I 2011 thosaigh sé ag imirt leis an bhfoireann shinsear agus d’imir sé an chéad chluiche i gcoinne Ubh Fháilí. Ansin thosaigh sé an chéad chluiche insan chraobh comórtas an bhliain sin. I 2013 bhí páirt an-mhór ag McDonnell in san fhoireann a chaill Craobh na Mumhan agus Craobh na hÉireann.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1989
Iománaithe Chorcaí
Daoine beo
Baile a' Bhrághaid

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Baile a' Bhrághaid.

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Baile a' Chnuic, Ros an Ear

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Baile a' Chnuic.

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Breacais Íosal

Is baile suite san Eilean Sgitheanach, i gComhairle na Gàidhealtachd é Breacais Íosal.

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Bada Call, An Ruigh Cóinnich

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Bada Call.

Tagairtí 

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Caol Loch Aillse

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Caol Loch Aillse. Sa bhliain 2001 bhí cónaí ar 739 duine i gCaol Loch Aillse, bhí Gaoluinn na hAlbain ag 18.5% don daonra ag an am.

Tagairtí 
 

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Bradán fearna Eorpach

Bradán fearna an-mhór a fhaightear i Muir Chaisp, an Mhuir Dhubh, agus aibhneacha gar dóibh is ea an bradán fearna Eorpach nó bradán mór fearna. Suas le 5 m ar fhad, os cionn 1,000 kg meáchain. Déantar iascaireacht thrádálach air ar son a chaibhéir, ach mar thoradh ar ró-iascaireacht is truailliú na n-uiscí, tá a líon ag titim go tubaisteach. An t-iasc fionnuisce is mó atá ar eolas.
  

Éisc
An Beano

Tá An Beano greannán agus tá sé mór sa Bhreatain. Thosaigh An Beano chéad uair ar an 30 Iúil 1938, agus foilsíodh sé seachtainiúil. Le linn an Dara Cogadh Domhanda, foilsíodh an Beano agus Dandy ar sheachtain difriúil mar gheall ar pháipéar agus ciondála dúch. Foilseacháin eile DC Thomson fhulaing chomh maith, leis an Wullie Fuair sé agus na Broons leabhair mhóra siopadóireacht mar gheall ar páipéar agus dúch ganntanas. Fhill ann paipéir agus dúch sóláthar tar éis a chríochnaíonn agus thosaigh an greannán ag foilsíodh arís Sa Bhreatain agus Éire i 1949.

Déanann Michael Sterling An Beano. Tá Déanan D.C. Thompson An Beano gach Chéardaoin. Tá Dennis the Menace, Minnie the Minx, The Bash Street Kids, Roger the Dodgers, Billie Whiz agus Ball Boy carachtar ort.

Greannáin
An Teachdaire Gaelach

Ba iris mhíosúil é An Teachdaire Gaelach a bhí foilsithe ó 1829 go 1831. Curtha in eagar ag an Urramach Tormod MacLeoid ("Caraid nan Gaidheal"), agus clóbhuailte ag Uilleam MacPhuin i nGlaschú, is é An Teachdaire Gaelach an iris ráithiúil is sine a foilsíodh i nGaeilge na hAlban a bhfuil cóipeanna a tháinig slán go dtí an lá inniu.

Iris ghinearálta a bhí inti, a d'fhoilsigh altanna ar ábhair ón bhéaloideas go teicneolaíochtaí nua an lae. Tá na haltanna ar an teicneolaíocht níos laige ná altanna sna hirisí Albanacha comhaimseartha a bhí foilsithe i mBéarla, agus tá blas na soiscéalaíochta ar go leor de na haltanna seo, a scríobh MacLeoid féin. 
Is dócha nach dtaispeánann seo ach an cúram trom a thug MacLeoid air féin ag freastal ar a chomh-Ghaeil le hiris ráithiúil, in aghaidh na scórtha a bhí foilsithe ag an am i mBéarla.

Tá Imleabhar I, Uimh. 1-12 (Cheitean 1829 - Giblean 1830), ar fáil le léamh ar an Idirlíon ag www.archive.org.

Naisc sheachtracha 
 An Teachdaire Gaelach, archive.org

Gaeilge na hAlban
Sunrise Not Secular

Is banna roc-cheoil Cheiltigh é Sunrise Not Secular as Leòdhas a chanann i mBéarla agus sa Gàidhlig araon. Chuaigh na bannaí roc-cheoil Cheiltigh mór le rá as na hochtóidí, mar shampla Runrig agus Big Country, i gcion go mór ar stíl an bhanna. Scríobhadar a gcuid amhrán féin, agus go minic baineann focail na n-amhrán le beatha sna hOileáin Siar agus leis an gCríostaíocht.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 Sunrise Not Secular

Bannaí ceoil
Racghrúpaí
Crú

Is éard atá i gcrú ná bróg atá déanta as iarann (nó miotal eile) a chuirtear ar chapaill. De ghnáth, bíonn cruth “U” orthu. Coinníonn siad cosa an chapaill slán, go háirithe ar bhóithre crua ach is féidir le capaill gan iad a chaitheamh.

Nuair atá siad ar crochadh ar bhalla, deirtear go bhfuil an t-ádh ag baint leo.

Bróga
Fearas do chapaill
Sreabháin infhéitheacha

Is éard is sreabhán infhéitheach ann ná cóireáil leighis le huisce a chur isteach sa chóras fola sa duine, de ghnáth dá mbeadh duine díhiodráitithe, abair. Is le diltálaire a chuirtear isteach sa cholainn iad de ghnáth.

Cóireáil leighis
Fearas leighis
Azinhaga

Is baile beag i ngar do Shantárem i gcroí na Portaingéile é Azinhaga. Ciallaíonn an t-ainm slí chaol (الزنقة az-zanqa) san Araibis. Tá sé suite ar bhruach Abhainn Tagus (Portaingéilis: Tejo) 87km ó Liospóin, príomhchathair na tíre, 200km ó Phorto agus díreach 18km ó Shantárem fhéin. Tá 1,817 duine ina gcónaí sa bhaile.

Daoine Clúiteacha 
 José Saramago (1922 – 2010): Scríbhneoir a bhuaigh Duais Nobel i 1998.

Iomraidhean
Bill de Blasio

Polaiteoir Meiriceánach agus iar-mhéara ar Chathair Nua-Eabhrac is ea Bill de Blasio, né Warren Wilhem, Jr., a rugadh ar 8 Bealtaine 1961 i Manhattan, Nua-Eabhrac. Ar an 5ú Samhain 2013 toghadh é mar 109ú mhéara na cathrach. Fuair sé breis is 73% de na vótaí sa toghchán. Is de shliocht Gearmánach é ar thaobh a athar, de shliocht Iodálach ar thaobh a mháthar. Tógadh in Cambridge, Massachusetts é, agus tá sé ina chónaí lena bhean chéile agus a mbeirt pháistí in Park Slope, Brooklyn. Ar an chéad lá d'Eanáir, 2014 ghlac sé mionn na hoifige mar chomharba ar Michael Bloomberg. Bhí an post sin aige go dtí 1 Eanáir 2022 nuair a tháinig Eric Adams i gcomharbacht air. Is ball den Pháirtí Daonlathach é. 

Méaraí Chathair Nua-Eabhrac
Daoine as Brooklyn
Daoine a rugadh i 1961
Polaiteoirí na Stát Aontaithe
Daoine beo
Aonbheannach

Is saghas capaill bháin é an t-aonbheannach ar a bhfuil adharc, sna seanscéalta. Ní féidir ach le maighdean é a sheilg, agus tá teoric ann gur íomhá Chríost atá san aonbheannach.

Miotaseolaíocht
Cúil Daothail

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Cúil Daothail.

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Ceann na Creige, Earra-Gháidheal agus Bód

Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Ceann na Creige. 

Bailte in Albain
Earra-Ghàidheal agus Bòd
Ollscoil Choimbra

Tá Ollscoil Choimbra (, ) suite i gCoimbra i lár na Portaingéile. Deirtear gurb é an ollscoil is fearr sa Phortaingéil inniu. Bunaíodh i 1290 ag Pápa Nicolau IV. Mar sin, is é ceann de na hollscoileanna is sine san Eoraip agus tá sé i measc na ollscoileanna is sine ar fud an domhain.

Iar-Mhic Léinn 
 Luís Vaz de Camões (1525 - 1580) File.

Tagairtí 

Ollscoileanna
Shemar Moore

Rugadh Shemar Franklin Moore ar 20ú Aibreán 1970 i gCalifornia. Is aisteoir Afracach-Meiriceánach é. Bhog sé go dtí an Ísiltír, áit arbh as a mháthair, nuair a bhí sé óg. D'fhill sé ar California i 1977. Fuair sé post mar mhúnla chun táille ollscoile a íoc. Theastaigh uaidh daorchluiche a imirt sa Major League ach ghortaigh sé a ghualainn agus níorbh fhéidir leis leanacht leis. Sa bhliain 1998 fuair a mháthair scléaróis iolrach agus tacaíonn Moore le hairgead a chruinnigh i gcomhar taighde ar scléaróis iolrach. 

Bhí sé ar The Young and the Restless mar Malcolm Winters ar feadh ocht mbliana. Bhuaigh sé cúig gradam NAACP i rith an tsraith sin. D'fhág sé 'The Young and the Restless' sa bhliain 2005 agus chuaigh se le sraith teilifíse 'Criminal Minds'. Ghlac sé páirt  Derek Morgan, próifíleoir ar son an FBI. Tá sé fós bainteach leis an gclár teilifíse sin. Ghlac sé páirt i roinnt scannáin freisin.

Scannáin 

 Hav Plenty (1997)
 Butter (1998)
 Mama Flora's Family (1998)
 Box Marley (2000)
 How to Marry a Billionaire:A Christmas Tale (2000)
 The Brothers (2001)
 Chasing Alice (2003)
 Motives (2004)
 The Seat Filler (2004)
 Greener (2004)
 Nikki and Nora (2004)
 Reversible Errors (2004)
 Diary of a Mad Black Woman (2005)
 Motives 2 (2007)
 Kill Me Deadly (2013)
 Justice League:War (2014)

Daoine a rugadh i 1970
Aisteoirí Meiriceánacha‎
Daoine beo
An Dórnaidh

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é an Dórnaidh.

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
12 Angry Men

Is scannán é 12 Angry Men a rinne Sidney Lumet sa bhliain 1957. Ba chlár teilifíse é roimhe sin freisin. Reginald Rose a scríobh an script don scannán agus bhí Henry Fonda agus Reginald Rose mar léiritheoirí air. Tarlaíonn scéal an scannáin i seomra amháin, seomra an giúiré. Is faoi ghiúiré, atá ag déanamh cinneadh faoi phíonós an bháis a ghearradh ar bhuachaill, an scannán. Tá sé cuirthe ina leith gur mharaigh an buachaill a athair. Tá an scannán 96 nóiméad ar fhad agus glacann Henry Fonda páirt an phríomhcharachtair.

Tosaíonn an scannán agus an 12 fear ag dúl go seomra an ghiúiré. Tosaíonn siad ag vótáil ar chionntacht an bhuachalla. Níl ach duine amháin, Giúróir a hOcht (Henry Fonda), a shíleann go bhfuil sé neamhchionntach. Déanann giúróir a hOcht diaspóireacht leis na giúróirí eile ag iarraidh a chur in a luí orthu go bhfuil an buachaill neamhchionntach. Bhí bean mar fhinné ar an ndúnmharú a deir go bhfuil an buachaill ciontach ach dár le Giuróir a hOcht tá sí mícheart. Le h-imeacht ama aontaíonn níos mó giúróirí go bhfuil sé neamhchionntach go dtí nach bhfuil ach giúróir amháin, Giúróir a Trí, a chreideann go bhfuil an buachaill ciontach. Sa deireadh athraíonn Giúróir a Trí a aigne chomh maith agus críochnaíonn an scannán leis ag caoineadh agus ag rá “neamhchiontach…….neamhchiontach”.

Tagairtí 

Scannáin 1957
Scannáin Béarla
Scannáin Mheiriceánacha
An Druim Buidhe

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é an Druim Buidhe.

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Drochaid Sheile

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Drochaid Sheile.

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Dail an Eich

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Dail an Eich.

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Eilean Donnain

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Eilean Donnain.

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
An Ocsatáinis

Is teanga Ind-Eorpach í an Ocsatáinis. Tugtar Lenga d'òc uirthi sa teanga féin, nó Langue d'oc san Fhraincis. Mionteanga atá inti, á labhairt san Acatáin, Auvergne, Languedoc-Roussillon, Limousin, Midi-Pyrénées agus i bProvence i ndeisceart na Fraince. Ach cloistear an teanga freisin i réigiúin sa Spáinn, san Iodáil, agus i Monacó.

Tagairtí 

Teangacha na Fraince
Teangacha na Spáinne
Teangacha na hEorpa
Teangacha na hIodáile
Teangacha Rómánsacha
Patella vulgata

Is saghas sliogéisc é Patella vulgata nó an bairneach coiteann . Ní úsáidtear mar bhia é go minic, ach tá siad go maith comónta.
Tá an speiceas le fáil in uiscí iarthar na hEorpa.

Radula
Bíonn radula an speicis seo níos faide ná an bhlaosc féin. Tá 1,920 fiacail i 160 sraith de 12 fiacail i ngach ceann acu. Faightear é ceangailte le foshraitheanna daingean ón gcladach ard go dtí imeall an chreasa fochladachúla, cé go mbíonn sé níos iomadúla i limistéir thonnghníomhaithe. Tá a bhlaosc cónúil, suas go dtí thart ar 6 cm ar fad, agus bíonn ganntanas ciriúlachta sainithe aige. Creidtear gur féidir leo a bheith in ann maireachtáil ar feadh suas le fiche bliain.

Tagairtí

Naisc sheachtracha
 site perso
 MarLIN species information
 Live underwater image 
 BBC Info retrieved 2012
 FSC Info- great pix Retrieved 2012

Patellidae
Moilisc  an Aigéin Atlantaigh
Moilisc Mara na hEorpa
Ainmhithe a tuairiscíodh sa bhliain 1758
Gastrapóid mara inite
Gastrapóid
Moilisc
Sliogiasc

Is ainmhí gan chnámh droma é sliogiasc (nó maorach nó iasc sliogánach), ag a bhfuil sliogán crua, ón bhfarraige.

Naisc sheachtracha
 BBC Naidheachdan 2016-10-04: Ainmean Gàidhlig do shligean-mara (aithris-bhideo 2:08)
 AC&D 2021 - Òraid 3 - Ainmhidhean neo-dhruim-altach a’ chladaich ’s na mara - le Ruairidh MacIllEathain (bhideo 58:07)
 Blás Algach eisceachtúil aimsithe san Iarthuaisceart 
Moilisc
Bia mara
Táirgí éisc
Paul Heyse

Scríbhneoir as an nGearmáin ab ea Paul Johann Ludwig von Heyse a rugadh i mBeirlín ar 15 Márta 1830 agus fuair bás i München ar 2 Aibreán 1914. Is é "Kinder der Welt" (Gaeilge: "Clann na Cruinne", 1873) an leabhar is cáiliúla aige. Bhuaigh sé Duais Nobel na Litríochta sa bhliain 1910.

Tagairtí 

Scríbhneoirí Gearmánacha
Daoine a rugadh i 1830
Básanna i 1914
Nathair mhara

Is saghas nathrach é an nathair mhara atá ina chónaí san fharraige. Tá siad an-nimhiúil – níos nimhiúla ná nathracha tíre mar an cobra – ach is annamh a ionsaíonn siad daoine. Tá siad ina gcónaí sna farraigí trópaiceacha.

Tagairtí 

Nathracha
Foithir

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Foithir.

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
The Walking Dead

Is sraith teilifíse drámaíochta is uafáis ó Mheiriceá forbartha ag Frank Darabont é The Walking Dead. Is é Andrew Lincoln réalta na sraithe agus glacann sé ról an charachtair Rick Grimes. Dúisíonn sé ó chóma agus faigheann sé amach go bhfuil sochaí an domhain tar éis titim as a céile agus an domhan plódaithe le zombaithe. Beartaíonn sé teacht ar a theaghlach agus casann se le go leor marthanóirí eile ar feadh na slí. Craoladh The Walking Dead den chéad uair ar 31 Deireadh Fómhair, 2010, ar an gcainéal teilifíse AMC i Meiriceá. 

Craolaíodh go hidirnáisiúnta é don chéad uair ar Fox le linn an chéad seachtain de Mhí na Samhna 2010. Toisc an rath a bhí ar an gcéad sraith ó thaobh lucht féachana de coimisiúnaigh AMC sraith eile de 13 eipeasóid. Croalaíodh and dara sraith den chéad uair ar 16 Deireadh Fómhair , 2011. Dhá eipeasóid isteach sa dara séasúr , d'fhógair AMC go mbeadh an seó ar ais le haghaidh tríú séasúr de 16 eipeasóid , a thosaigh mhaistíní ar 14 Deireadh Fómhair , 2012. Ar 21 Nollaig, 2012, athnuachan AMC The Walking Dead le haghaidh séasúr ceathrú de 16 eipeasóid , a léiríodh den chéad ar 13 Deireadh Fómhair , 2013. Ar 29 Deireadh Fómhair , 2013, athnuachan AMC sé an cúigiú séasúr .
Tá an tsraith glacadh go maith agus tá ainmniúcháin dámhachtain go leor lena áirítear na cinn don Guild Scríbhneoirí Mheiriceá Gradam agus Gradam Golden Globe do Sraith Teilifíse is Fearr ( Drámaíocht ) a fuarthas. Tá an tsraith slánaithe aige freisin ar rátálacha Nielsen láidir , pasáil taifid éagsúla do shraith cábla , lena n-áirítear a fháil 16.1 milliún lucht féachana ar a séasúr ceithre chéad taibhiú a bheith ar an tsraith drámaíochta is - faire i stair cábla bunúsach.

Séasúir

Céad séasúr
Tosaíonn an tsraith le leas-sirriam Rick Grimes agus é lonta go holc tar éis "shootout" le coirpigh armtha. Dúisíonn sé tar éis cúpla seachtaine ina dhiaidh sin ó Bheirnicé in ospidéal tréigthe agus damáiste go holc. Ar fhágáil, aimsíonn Rick domhan iar-apacailipteach i gcomharbacht ar zombaithe (nó "shiúlóiri, mar a tugtar iad sa seó). Aimsíonn Rick go bhfuil a bhean chéile is a mhac ar iarraidh, nuair a buaileann sé le beirt marthanóirí eile - Morgan Jones agus a mhac Duane - míníonn síad do Rick an gcruachás ina bhfuil síad. Ag gníomhú ar rafla cluinste ag na Joneses, bailíonn Rick arm agus tosaíonn sé ar turas contúirteach go Atlanta Geogia, toisc gur crios coraintín bunaíodh sa chathair sin. Nuair a shroichtear Atlanta, faigheann sé amach go luath go bhfuil an chathair i gcomharbacht ar siúlóirí ina ionad.

Dara séasúr

Tríú séasúr

Ceathrú séasúr

Cúigiú séasúr

Séú séasúr

Seachtú séasúr

Ochtú séasúr

Tagairtí 

Cláir Teilifíse Mheiriceánacha
Cláir ficsean uafáis Meiriceánacha
Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2010
Gleann Afraig

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Gleann Afraig.

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Aibítir Idirnáisiúnta Foghraíochta

Is éard atá san Aibítir Idirnáisiúnta Foghraíochta (Béarla: International Phonetic Alphabet, nó IPA) ná córas scríofa atá coitianta sa teangeolaíocht. Cé go bhfuil ceangal soiléir leis an aibítir Rómhánach, is rud eile ar fad é.

Tagairtí 

Aibítir
Pápa Beinidict XIII

Pápa Iodálach ab ea Pápa Beinidict XIII (Laidin Benedictus P.P. XIII, Gravina in Puglia, 2 Feabhra 1649 - Cathair na Vatacáine, 23 Feabhra 1730. Ba Pietro Francesco Orsini an t-ainm a bhí air ó thús. Toghadh mar phápa é ar 29 Bealtaine 1724 tar éis bhás Pápa Innocentius XIII. Ba é an 245ú pápa a bhí ann.

Tagairtí

Pápa Beinidict XIII
Pápaí
Pápaí Iodálacha
Daoine a rugadh i 1649
Básanna i 1730
Neamhghníomh an tSlua

Is éard is Neamhghníomh an tSlua ann ná feinimeán síceolaíochta sóisialta a thagraíonn do chásanna nach dtairgeann daoine cabhair d'íospartach. Tá an dóchúlacht go dtabharfaidh daoine cabhair i gcoibhneas indíreach le líon na ndaoine atá ann. Is é sin le rá, má tá slua mór daoine ann is lú seans go dtabharfaidh aon duine acu cabhair.

Síceolaíocht sóisialta
Síceolaíocht shóisialta
Loch Cluanaidh

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Loch Cluanaidh.

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Baile Suingean

Is baile beag i gCeantar an Lagáin i gContae Dhún na nGall é Baile Suingean (Béarla: St Johnstown is Saint Johnston go hoifigiúil ). Tá sé suite cois an Fheabhail 11km ó Dhoire, 105km ó Bhéal Feirste agus 197km ó Bhaile Átha Cliath, prìomhchathair na tíre. Tá 479 duine ina gcónaí sa bhaile. Sa 17ú haois, bhí an baile faoi thionchar bhanríon Thír Chonaill, An Iníon Dubh.

Daoine Cáiliúla 
 Tommy Peoples: (1948-) Ceoltóir.

Tagairtí 

Bailte i gContae Dhún na nGall
Am Ploc

Is sráidbhaile suite i gComhairle na Gàidhealtachd in Albain é Am Ploc nó Ploc Loch Aillse (Béarla:Plockton). Tá an baile suite in aice le Loch Carrann. 
Amharcann Am Ploc soir amach ar an bhfarraige, ar shiúl ón phríomhghaoth, agus in éineacht le Síobadh Mór an Atlantaigh tugtar aeráid an-chineálta dó, in ainneoin a dhomhanleithead i bhfad ó thuaidh, rud a fhágann go n-éireoidh go maith leis an speiceas Cordyline australis bheith faoi bhláth anseo.

Is iad a chomhordanáidí ná: 57° 20′ 16.84″ Thuaidh agus 5° 39′ 8.32″ Thiar.

An baile
Tógadh an chuid is mó de na tithe san 18ú agus 19ú haois. Is ceantar caomhnaithe é lár na cathrach, thart ar Sràid a' Chala  agus Sràid Innes Ba í an iascaireacht an tionscal ba thábhachtaí ag an am sin. Sa lá atá inniu ann tá turasóireacht an-láidir sa bhaile, go príomha toisc gur taifeadadh an tsraith teilifíse Hamish Macbeth le Robert Carlyle anseo agus ghlac go leor daoine ón dúiche páirt ann. Taifeadadh cuid den scannán The Wicker Man (an t-ancaire ag tús an scannáin) agus an Inspector Alleyn Mysteries anseo freisin.

Tagairtí 

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Proinsias Mac Síthigh-Sceimhealtún

Ba gníomhaí cearta daonna agus síochánaí Éireannach ó Choill an Chollaigh i gContae an Chabháin a bhí go mór ar son ceart vótála do mhná é Proinsias Mac Síthigh-Sceimhealtún  nó Francis Sheehy-Skeffington i mBéarla (23 Nollaig 1878 – 26 Aibreán 1916).

Spréach sé leis na héagóracha follasacha a bhí ann ag an am. Bhain íoróin nach beag leis nuair a cuireadh i bpríosún go héagórach é, íospartach neamhchiontach san aighneas 1916, agus dúnmharaíodh é.

Saol 
Ba chéimí é de chuid UCD agus reachtaire ar Chumann L&H, COBÁC. Ba chara é le James Joyce, Oliver St. John Gogarty, Tom Kettle, agus athair Conor Cruise O'Brien.

Phós sé Hanna Sheehy sa bhliain 1903 agus ghlac sé lena sloinne ina ainm féin. Tugadh Skeffy air scaití.

Dúnmharú 
Dúnmharaíodh Sheehy Skeffington le linn Éirí Amach na Cásca. Gabhtar é ar 25 Aibreán 1916 in Portobello. Níor ghlac Sheehy Skeffington aon pháirt san éirí amach. Bhí grúpa daoine á chruinniú aige ag an am chun cosc a chur ar chreach siopaí agus gnóthaí. 

Coimeádadh siar faoi choinneáil é agus, ar deireadh, lámhachadh é ag saighdiúirí na Breataine faoi threoir J.C. Bowen-Colthurst, captaen  (cinneadh a tharraing trioblóid air níos déanaí).

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Stair na hÉireann
Alumni COBÁC
Aindiachaithe Éireannacha
Daoine a rugadh i 1878
Básanna i 1916
Daoine as Contae an Chabháin
Daoine a cuireadh i Reilig Ghlas Naíon
Meathlú uirbeach

Is éard is meathlú uirbeach ann ná radharcanna nó an suíomh uirbeach ag titim as a chéile. Déantar a lua san ealaín, sa phleanáil uirbeach agus go leor réimsí den saol.

Uirbeachas
Bochtanas
Poblacht na Seacht nDúiche Aontaithe

Is éard a bhí i bPoblacht na Seacht nDúiche Aontaithe (Ollainnis: Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden; Laidin: Res Publica Coniunctarum Provinciarum)  , ná stát cónaidhme neamhspleách i dtuaisceart na hEorpa (1588–1795), le gnéithe de chomhghuaillíocht chosanta agus d'aontas custaim. Chlúdaigh sé críoch na hÍsiltíre mar a thugtar anois air den chuid is mó, san áit a bhfuil an Ísiltír sa lá atá inniu. Bhain sé cumhacht mhór pholaitiúil agus eacnamaíoch amach sa 17ú haois agus bhí ról ceannaireachta aige ar stáitse an domhain le tamall maith anuas. Tháinig deireadh leis an Chónaidhm le hionradh na Fraince 1792-1795, cé go raibh an meath tosaithe cheana féin.

Stair
Ní raibh stát substainteach seasmhach ar bith ann san áit a bhfuil an Bheilg, Lucsamburg, agus an Ísiltír go dtí an 16ú haois, ach sraith de stáit bheaga, ceantair easpagóideachta, bailte neamhspleácha agus réigiúin faoi smacht tíortha móra eile, go háirithe An Spáinn.

Bunaíodh an phoblacht tar éis do sheacht gcúige Ollannacha san Ísiltír Spáinneach éirí in aghaidh smacht na Spáinne. Bhunaigh na cúigí comhghuaillíocht in aghaidh na Spáinne sa bhliain 1579 (Aontas Utrecht) agus dhearbhaigh siad a neamhspleáchas sa bhliain 1581 (Acht Shéanta). Chuimsigh sé Groningen, Frisia, Overijssel, Guelders, Utrecht, an Olainn agus Zeeland.

Cé go raibh an stát beag agus nach raibh ann ach timpeall 1.5 milliún áitritheoir, rialaigh sé líonra domhanda de thrádbhealaí farraige. Trína chuid cuideachtaí trádála, an Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) (Gaeilge:Comhlacht Dúitseach na hIndia Thoir ) agus an Geoctrooieerde Westindische Compagnie (GWC) (Gaeilge: Comhlacht Dúitseach na hIndia Thiar), bhunaigh sé impireacht choilíneach Ollannach (Ollainnis: Nederlandse koloniale rijk). Thug an t-ioncam ón trádáil seo deis don Phoblacht Dúitseach dul san iomaíocht go míleata i gcoinne tíortha i bhfad níos mó. Chruinnigh sé cabhlach ollmhór de 2,000 long, ar dtús níos mó ná cabhlaigh Shasana agus na Fraince le chéile. Troideadh  mórchoimhlintí: Cogadh na nOcht mBliana in aghaidh na Spáinne (ó bhunú an Phoblacht Dúitseach go dtí 1648), Cogadh na hOllainne-na Phortaingéile (1602–1663), ceithre Chogadh Angla-Dhúitseach i gcoinne Ríocht Shasana (3 in aghaidh Ríocht Shasana agus an ceathrú ceann in aghaidh Ríocht na Breataine Móire: 1652–1654, 1665–1667, 1672–1674 agus 1780–1784), an Cogadh Franc-Dhúitseach (1672–1678), agus Cogadh na Naoi mBliana (1688–1697) in aghaidh Ríocht na Fraince.

Ar 30 Eanáir 1648, thángthas ar shocrú maidir le téarmaí Shíocháin Münster, trínar thug an Spáinn aitheantas foirmiúil do Phoblacht na hÍsiltíre mar stát neamhspleách. Is é seo an chéad cheann de na conarthaí a rinneadh sa bhliain 1648 ar a dtugtar Síocháin Westfalen i dteannta a chéile. 

Mheastar go hiondúil gurb iad bunús na bprionsabal go bhfuil na stáit ceannasach agus nach féidir le stát amháin a ladar a chur isteach i gnóthaí baile aon tíre eile. Is orthusan atá an dlí idirnáisiúnta bunaithe go fóill.

Féach freisin 

 Cogadh Tríocha Bliain
Na Palaitínigh

Tagairtí

Stair na hÍsiltíre
Stair na Beilge
Cogadh Tríocha Bliain
Port nan Long, An t-Eilean Sgitheanach

Is baile suite san Eilean Sgitheanach, i gComhairle na Gàidhealtachd é Port nan Long.

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Gustave Flaubert

Ba shárúdar Francach é Gustave Flaubert (IPA: ɡystav flobɛʁ). Rugadh i Rouen é, ar an 12ú lá de mhí na Nollag 1821, agus fuair sé bás ar an 8ú lá de mhí na Bealtaine 1880, i mbaile beag darb ainm Croisset.

Mar dhuine de na scríbhneoirí próis is fearr sa dara leath den 19ú haois, bhí tionchar mór ag Flaubert ar litríocht na Fraince mar thoradh ar chumhacht a stíle sna húrscéalta móra a scríobh sé, mar shampla Madame Bovary (1857), Salammbô (1862), L'Éducation sentimentale (1869), nó fiú a chuid gearrscéalta, mar Trois Contes (1877).

A chuid oibre 

Leabhair
 Rêve d'enfer, 1837
 Mémoires d'un fou, 1838
 Madame Bovary, 1857 agus 1930
 Salammbô, 1862 agus 1874
 L'Éducation sentimentale, 1869
 Le Candidat (vaudeville), 1874
 La Tentation de saint Antoine, 1874 agus 1903
 Trois Contes :Un cœur simple, La Légende de saint Julien l'Hospitalier, Hérodias, 1877
 Le Château des cœurs (Dràma), 1880
 Bouvard et Pécuchet (neamhchríochnaithe), 1881
 Par les champs et les grèves (Voyage en Bretagne), 1886
 Mémoires d'un fou, 1901
 À bord de la Cange, 1904
 Œuvres de jeunesse inédites, 1910
 Dictionnaire des idées reçues, 1913
 Premières œuvres, 4 leabhraichean, 1914 – 1920
 Novembre, 1928 (ach 1842)
 Souvenirs, notes et pensées intimes (1838 – 1841), 1965
 Album, annoté par Jean Bruneau agus Jean A. Ducourneau, 1972
 Bibliomanie et autres textes 1836 - 1839, 1982

Litreacha
 Lettres à la municipalité de Rouen, 1872
 Lettres à George Sand, 1884
 Correspondance, 4 imleabhar, 1887 – 1893
 Lettres à sa nièce Caroline, 1906 
 Lettres inédites à Georges Charpentier, 1911
 Lettres inédites à la Mathilde Bonaparte, 1927 
 Correspondance, 9 imleabhar,  1926 - 1933 agus Supplément, 4 leabhar, 1954
 Lettres inédites à Tourgueneff, 1946
 Lettres inédites à Raoul Duval, 1950
 Lettres d'Orient, 1990
 Correspondance, nótaí le Yvan Leclerc agus Jean-Benoît Guinot, 6 imleabhar: I (1830 - 1851), 1973; II (1851 - 1858), 1980; III (1859 - 1868), 1991; IV (1869 1875), 1998; V (1875 – 1880), 2007; Index, 2007 (eag. Jean Bruneau)

Bailiúcháin
 Œuvres complètes, 8 n-imleabhar, 1885 (Quantin)
 Œuvres, 10 n-imleabhar, 1874 – 1885 (Lemerre)
 Œuvres complètes 1926 - 1933 (Conard)
 Œuvres complètes illustrées, 1921 – 1925
 Œuvres, 2 imleabhar. 1951 – 1952 agus 1989 (clóbhualadh nua), nótaí le Albert Thibaudet agus René Dumesnil (Gallimard)
 Œuvres complètes, 1940  – 1957 (Les Belles Lettres)
 Œuvres complètes, 2 imleabhar. 1964 (Seuil)
 Œuvres complètes, 18 imleabhar, 1965 – 1965, nótaí le Maurice Nadeau
 Œuvres complètes, 16 imleabhar, 1975 (Études littéraires françaises) 
 Œuvres complètes, 16 imleabhar, 1971 – 1975, nótaí le Maurice Bardèche
 Œuvres complètes, nótaí le Claudine Gothot-Mersch agus Guy Sagnesinconnue, 5 imleabhar: Œuvres de jeunesse, 2001; I-V: air an t-slighe.

Tagairtí 
{Reflist}}

Scríbhneoirí Francacha
Daoine a rugadh i 1821
Básanna i 1880
Leithghabháil chultúrtha

Is éard is Leithghabháil chultúrtha ann ná roinnt gnéithe de chultúr áirithe a bheith á thógáil agus á úsáid ag grúpa a bhaineann le cultúr eile. Déanann sé cur síos ar chomhshamhlú cultúr, ach is féidir leis tagairt do dhearcadh diúltach chultúr an mhóraimh i leith chultúr an mhionlaigh chomh maith.

Naisc sheachtracha
Alt i nGaeilge ar an gcoincheap ar Nos.ie

iarnua-aoiseachas
Fochultúir
Téarmaí cultúrtha
ceartaiseacht pholaitiúil
Sròn a' Chritheagain

Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Sròn a' Chritheagain.

Tagairtí 

Bailte in Albain
Comhairle na Gàidhealtachd
Acadamh na Lianna

Is éard is Acadamh na Lianna ann ná grúpa dochtúirí agus daoine sna gairmeacha gaolmhara nó le spéis sa leighis a eagraíonn cruinnithe, léachtaí agus eile as Gaeilge in Éirinn. Bunaíodh an Acadamh sna seascaidí déanacha. Idir na bunathóirí bhí na dochtúirí Liam Ó Sé, Eithne MacAodh, Roibéard Ó Cuinn agus Niall Ó Gallachóir. Foilsíodh stair na heagraíochta faoin teideal Dochtúirí an Dóchais,  Stair Acadamh na Lianna 1968-2018, agus seoladh é ag cruinniú na hAcadaimh i mí na  Nollag 2018. Colm Ó Sé, dochtúir teaglaigh agus mac le duine de na bunathóirí a chuir i dtoll a chéile é. Foilsíodh é cothrom agus caoga bliana ó bhunaíodh an cumann. 

Leigheas in Éirinn
Grúpaí Gaeilge
Grúpaí Éireannacha
A' Bheithneag Mhór

Is sliabh in Albain í a' Bheithneag Mhór, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Comhairle na Gàidhealtachd
Beinn Údlamain

Is sliabh in Albain í Beinn Údlamain, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Comhairle na Gàidhealtachd
Beinn Liath Mhór

Is sliabh in Albain í Beinn Liath Mhór, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Comhairle na Gàidhealtachd
Bernadette Soubirous

Rugadh Maria Bernada Sobirós (Ocsatáinis) nó Marie Bernarde Soubirous (Fraincis) nó Naomh Bernadette de Lourdes (7 Eanáir 1844 – 16 Aibreán 1879) i Lourdes, sa Fhrainc.

Luathshaol 
Bhí a clann beo bocht. Labhair siad Ocsatáinis (Gascon), agus bhí Francais ar bith acu.  

Bhuail an calar Bernadette sa bhliain 1854. Bhí uirthi dul ag obair agus í 14 bliain d'aois.

Taispeánadh 
Nuair a bhí Bernadette ag trasnú abhainn in aice lena baile, ar an 11 Feabhra 1858, chonaic Bernadette ‘bean álainn óg’. 

Ocht n-uaire déag a chonaic Bernadette Máthair Dé sa bhfochla i Massabielle. Irr sí ar an gcailín óg macánta guí ar son na bpeacach, agus a iarraidh ar dhaoine aithrí a dhéanamh ar a son. 

Dúirt an Mhaighdean Ghlórmhar léi ar an 25 Márta 1858, ‘Is Mise An Ghiniúint Gan Smál’.

Saol cráifeach 
Chuaigh Bernadette isteach i gClochar Siúracha na Carthanachta, i Nevers, áit ar chaith sí an chuid eile dá saol ag guí.

D’éag Bernadette ar an 16 Aibreán 1879, in aois 36 bliain di. Bhí sí buailte go dona ag an eitinn agus bhí asma ag cur as di i rith an ama.

Tionchar 
Ar an 8 Nollaig 1933, naomhainmnigh an Pápa Pius XI í, agus dúirt sé, "Go dtugaimis ómós do Naomh Bernadette agus í i láthair Dé agus an Mhaighdean Mhuire".

Íomhánna

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1844
Básanna i 1879
Muire
Naoimh Francacha
Beinn Laoigh

Is sliabh in Albain í Beinn Laoigh, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Comhairle na Gàidhealtachd
An Càrn Gorm

Is sliabh in Albain é an Cárn Gorm, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Comhairle na Gàidhealtachd
An Díollaid

Is sliabh in Albain í an Díollaid, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Comhairle na Gàidhealtachd
Mám Sodhail

Is sliabh in Albain í Mám Sodhail, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Comhairle na Gàidhealtachd
An Riabhachan

Is sliabh in Albain í an Riabhachan, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Comhairle na Gàidhealtachd
Sgúrr a' Mhaoraich

Is sliabh in Albain í Sgúrr a' Mhaoraich, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Comhairle na Gàidhealtachd
Sgúrr na Lapaich

Is sliabh in Albain í Sgúrr na Lapaich, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Comhairle na Gàidhealtachd
Naomh Caitríona Siena

Naomh is ea Caitríona Siena (25 Márta 1347 – 29 Aibreán 1380), a rugadh Caterina di Giacomo di Benincasa i Siena, san Iodáil.

Tagairtí 

Naoimh Iodálacha
Daoine a rugadh i 1347
Básanna i 1380
Dochtúirí an Eaglais
Loch Dúghaill

Is loch suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Loch Dúghaill.

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Loch Eireachd

Is loch suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Loch Eireachd.

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
An Geárr Loch

Is loch suite i gComhairle na Gàidhealtachd é an Geárr Loch.

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Na Lochan Sgeireach

Is loch suite i gComhairle na Gàidhealtachd é na Lochan Sgeireach.

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Loch Tréig

Is loch suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Loch Tréig.

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Allt Gránnda

Is abhainn suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Allt Gránnda.

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
An tAigéan Antartach

Is é an tAigéan Theas nó an tAigéan Antartach an t-aigéan a théann timpeall na hAntartaice. Tá sé sínte le gach aigéan eile, seachas an tAigéan Artach, ar a theorainn ó thuaidh.

Antartaice
Aigéin
Lisbjerg Skov

Is foraois de 280-heicteáir  í Lisbjerg Skov, idir Lisbjerg, Elev agus Trige, díreach ó thuaidh d'Aarhus na Danmhairge.  Is seanfhoraois í an chuid is mó den fhoraois (180 heicteár), ach sa tréimhse 1990-1996, cuireadh 100 heicteár nua sa bhreis lei in aice láimhe, taobh leis an chathair bhardais Aarhus Kommune, ar an taobh thiar agus ó dheas. Dá bhrí sin, is í san  fhoraois nua seo atá croilár geilleagrach Lisbjerg Skov, sa lá atá inniu ann.

An Danmhairg
Abhainn Carrann

Is abhainn suite i gComhairle na Gàidhealtachd í Abhainn Carrann.

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Sinapomorf

is éard is sinapomorf (Gréigis: σύν, SYN = le, i gcuideachta leis, mar aon leis; APO = ar shiúl ó; μορφή, morphe = cruth.) ann, ná carachtar apomorfach homalógach (ie, nuaigín éabhlóideach) atá ina ghné chomhpháirteach ag dhá nó níos mó tacsón. Sa bhitheolaíocht chórasach, is féidir le grúpaí orgánach monaifíléiteach (lena n-áirítear sinsear agus a shliocht go léir) a aithint ag na carachtair sin a bhí faighte le hoidhreacht acu, agus atá mar sin i bpáirt ag an ngrúpa ar fad (lena n-áirítear sinsear coitianta), is é sin, ag na sinapomoirf. Hennig (1966) agus Wagner (1980) a chéad mhol an coincheap agus tá sé ag croílár modheolaíochta na hanailíse fíliginití.

Fíligéineolaíocht
Tarmaíocht na bithéabhlóide
Buachaille Eite Beag

Is sliabh in Albain í Buachaille Eite Beag, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Comhairle na Gàidhealtachd
Buachaille Eite Mór

Is sliabh in Albain í Buachaille Eite Mór, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Comhairle na Gàidhealtachd
Geal-Chárn

Is sliabh in Albain í Geal-Chárn, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Comhairle na Gàidhealtachd
Meall a' Bhùiridh

Is sliabh in Albain í Meall a' Bhùiridh, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd. 

Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Comhairle na Gàidhealtachd
Cládagram

Is éard is cládagram ann (Sean-Ghréigis: κλάδος, klados, "craobh"), ná léaráid a úsáidtear sa cládaistíocht, a thaispeánann an caidreamh idir orgánaigh. Ní chrann éabhlóideach é an cládagram áfach, toisc nach dtaispeántar an baint idir sinsearaigh agus  sliochtaigh, nó conas a d'athraigh siad; is féidir a lán  crann éabhlóideach a infeiriú ó chldagram amháin. Úsáideann cládagram línte a imíonn ón a chéile amach i dtreonna difriúla, ag críochnú le grúpaí orgánach le chéile.

Léaráidí
Fíligéinitic
Crann éabhlóideach

Is éard is crann éabhlóideach nó crann fíliginiteach ann,  ná léaráid bhrainseach nó "crann" a léiríonn an caidreamh éabhlóideach tátalach i measc na speiceas bitheolaíochta éagsúil nó aonán eile -a bhfíligineacht - bunaithe ar na cosúlachtaí agus na difríochtaí ina gcuid tréithe fisiceacha agus / nó géiniteacha. Bíonn sé intuigthe go bhfuil na tacsóin atá ceangailte le chéile sa chrann díorthaithe ó shinsear coitianta.

Fíliginiteach
 Crann na beatha
Crainn (struchtúir shonraí)
Cumann Carad na Gaeilge

Bunaíodh Cumann Carad na Gaeilge (Béarla: Philo-Celtic Society) sa bhliain 1873. Is iad na cuspóirí atá aige cothú na Gaeilge mar theanga bheo i measc na nGael agus chairde na nGael i Meiriceá agus ar fud an domhain, agus athbheochan na Gaeilge mar theanga bheo na hÉireann, mar aon leis an mBéarla mar chomhtheanga.

Stair
D’eascair an cumann seo agus roinnt eile ó roinnt litreacha a scríobh Mícheál Ó Lócháin sa bhliain 1872 chun na hirise Gael-Mheiriceánaí The Irish World, ag moladh go gcuirfí ranganna Gaeilge agus eagraíochtaí Gaeilge ar bun. Múinteoir ba ea an Lóchánach féin, agus chuir sé rang Gaeilge ar bun do dhaoine fásta in Brooklyn sa bhliain 1872. Ba ghearr gur bunaíodh cumainn Ghaeilge: Cumann Carad Gaeilge Bhostúin sa bhliain 1873 agus Cumann Carad Gaeilge Brooklyn sa bhliain 1874. Bunaíodh Cumann Carad Gaeilge Nua-Eabhrac sa bhliain 1878, agus as sin a fáisceadh an Cumann atá anois ann.

Sa bhliain 1881 bhunaigh an Lóchánach An Gaodhal, iris dhátheangach an Chumainn. Cailleadh an Lóchánach sa bhliain 1899.

Bunaíodh cumainn eile idir na blianta 1878 agus 1899, cé gur beag baint a bhí acu i ndáiríre leis an nGaeilge.  I ndiaidh na bliana 1904 d’imigh an chuid is mó acu i léig. Áitítear gurb éard ba chionsiocair leis seo drochmheas a bheith ag na hÉireannaigh ar an teanga toisc nach gcuideodh sí lena gcur chun cinn i Meiriceá. Faoin mbliain 1945 bhí cuid de Chumann Nua-Eabhrac déanta de Chumainn Brooklyn agus Manhattan.

Ar éigean a bhí an teanga á cur chun cinn ar chor ar bith faoi na seachtóidí. Rinneadh iarracht sa bhliain 1993 cuma nua a chur ar an gCumann le breis béime a chur ar shaothrú na Gaeilge. Theip ar an iarracht seo, ach sa bhliain 2004 d’éirigh le roinnt gníomhaithe iompú arís ar na cuspóirí ba ghaire, dar leo, do bhunaidhmeanna an Chumainn.

Obair
Tugann baill an Chumainn tacaíocht do ghrúpaí Gaeilge eile agus do mhic léinn ar fud an domhain. Soláthraíonn siad dlúthdhioscaí, leabhair, ábhar teagaisc agus ranganna.

An Gael

Ráitheachán liteartha Gaeilge is ea An Gael a fhoilsítear faoi choimirce Chuman Carad na Gaeilge. Bunaíodh é sa bhliain 2009 agus is é Séamas Ó Neachtain an t-eagarthóir. D’eascair sé ó An Gaodhal, iris dhátheangach a tháinig amach idir na blianta 1881 agus 1904. Iris idirnáisiúnta is ea An Gael, mar is cuí de réir chuspóirí an Chumainn.

Notes

References
Ó Buachalla, Breandán, ’An Gaodhal i Meiriceá’ in Go Meiriceá Siar, Stíofán Ó hAnnracháin (ed.). An Clóchomhar Teo. 1979

Ó Dochartaigh, Liam, ‘Nótaí ar ghluaiseacht na Gaeilge i Meiriceá, 1872 – 1891’ in Go Meiriceá Siar, Stíofán Ó hAnnracháin (eag.). An Clóchomhar Teo. 1979

Uí Fhlannagáin, Fionnuala. Mícheál Ó Lócháin agus “An Gaodhal”. An Clóchomhar Teo. 1990

Naisc sheachtracha
 Suíomh an Chumainn
 Suíomh An Gael

Grúpaí Gaeilge
Eilean Muireach

Is oileán suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Eilean Muireach.

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Eilean Iúbh

Is oileán suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Eilean Iúbh.

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Raibeart Ruadh MacGriogair

Ba eisreachtaí Gaelach é Raibeart Ruadh MacGriogair (7  Márta 1671– 28 Nollaig 1734). Rugadh sé i nGleann-Gaoil. 

Daoine a rugadh i 1671
Básanna i 1734
Eilean a' Chléirich

Is oileán suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Eilean a' Chléirich.

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban
Páirc Náiseanta a' Mhonaidh Ruaidh

Is páirc náisiúnta suite i gComhairle na Gàidhealtachd í Páirc Náiseanta a’ Mhonaidh Ruaidh.

Comhairle na Gàidhealtachd
Tíreolaíocht na hAlban