joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Baile an Chillín

Is baile atá suite in iarthar Chontae Cheatharlach é Baile an Chillín (Béarla: Ballinkillin). Tá scór teach ann agus timpeall is 74 duine a chónaíonn sa bhaile beag. Tógadh scoil ann sa bhliain 1810 le hairgead a bhailigh an sagart paróiste. Sa bhliain 1831 cuireadh córas na scoileanna náisiúnta ar siúl i mBaile an Chillín. Téann an scoil náisiúnta atá ann inniu siar go dtí an bhliain 1861, agus áirítear an teach scoile ar cheann de na tithe scoile is sine sa tír.    

Bailte i gContae Cheatharlach
Slí Cualann Nua

Is cosán siúlóireachta fad-achair suite i gContae Cheatharlach é Slí Cualann Nua. Ní aistriúchán díreach é an t-ainm Slí Cualann Nua (Béarla: Wicklow Way). Is tagairt í don Slíghe Chualann, ceann de chúig bhealach ársa ó Chnoc na Teamhrach a rith trí thalamh Cuala (Cill Mhantáin an lae inniu). 

Contae Cheatharlach
Comhairle Chontae Cheatharlach

Is comhairle i gContae Cheatharlach í Comhairle Chontae Cheatharlach.

Contae Cheatharlach
Comhairlí agus Comhairlí Cathair na hÉireann
Bá Fundy

Bá idir Albain Nua is New Brunswick in oirthear Cheanada is ea Bá Fundy, mar a dtarlaíonn an taoide is airde ar Domhan, suas le 16.2 m, a úsáidtear chun leictreachas a ghiniúint.

Ceanada
Tíreolaíocht Cheanada
Walter Baade

Réalteolaí Gearmánach ar éirigh leis na réaltaí a roinnt ina dhá rang de réir a bpatrún éabhlóide: rang I (óg) is rang II (aosta) ab ea Wilhelm Heinrich Walter Baade (24 Márta 1893 – 25 Meitheamh 1960). Mar thoradh, méadaíodh faoi dhó scála na faide idir reanna taobh amuigh dár réaltra. Sna Stáit Aontaithe a d'oibrigh sé ó 1931 go 1950. D'fhill sé go dtí an Ghearmáin mar a bhfuair {sé bás i nGöttingen sa bhliain 1960.

Daoine a rugadh i 1893
Básanna i 1960
Réalteolaithe Gearmánacha
Babún

Moncaí mór domhanda is ea an babún. Dúchasach don Afraic is an Araib. Donn nó leathbhuí, aghaidh is fiacla cosúil le madra, géaga cumasacha, eireaball meanfhada stuach, agus más nocht. Taistealaíonn sé i gconairt de suas le 100, agus itheann feithidí, scairpeanna, ainmhithe eile is plandaí.

Mamaigh
Príomhaigh
Bacainn fola inchinne

Bac roghnach ar mhalartú ábhar idir fuil is cealla na hinchinne, a bhraitheann ar thréscaoilteacht dhifreálach na ribeadán san inchinn. Trasnaíonn uisce, ocsaigin is dé-ocsaíd charbóin go tapa ach ní thrasnaíonn salainn, próitéin is dopaimín ach go mall. Meastar gur feidhm amháin atá leis an mbac is ea cosaint na hinchinne i gcoinne tocsainí san imshruthú fola.
Bac fola/uiríocha

Bac fisiciúil a chruthaíonn an timpeallacht is fearr i gcomhair aibiú na ngaiméití ina speirmeatasóin. Cuimsíonn sé cealla Sertoli i bhfidíní seamhanmhara na n-uiríocha is na comhchumair neamhintreáiteacha eatarthu. Nuair a bhíonn inniúlacht imdhíonach bainte amach sna húiríocha, cuireann sé bac ar ábhar antaigineach a ligean ar ais san imshruthú fola le hidirghníomhú le córas imdhíonach na colainne féin, a aithneoidh mar choimhthíoch iad is a chruthóidh antashubstaintí a dhéanfaidh dochar do na húiríocha. Má tharlaíonn damáiste don bhac seo (mar thoradh ar leicneach i bhfear fásta, mar shampla) is féidir go dtarlóidh an ligean is an ghiniúint antashubstaintí seo, agus mar thoradh, athlasadh imdhíonach na n-uiríocha, milleadh na ngaiméití, agus aimride.
Bachaillín

Aon bhaictéar slatchruthach. Speiceas mór éagsúil baictéar a ghluaiseann le lascnaid inghluaiste. Dáilte go forleathan mar shapraifítí sa chré agus gnáthóga uisciúla. Cuireann cuid acu tús le galair, mar a tharlaíonn i gcás antraisc.
Bachlú

Cruthú bachlóg trí chilldeighilt taobh istigh de réimse áitiúil ar bhuinneán. Is modh atáirgthe ghnéasaigh an bachlú freisin, ina bhfásann an bhachlóg ar cholainn an tuismitheora, ach scarann sí níos déanaí agus fásann neamhspleách ar a tuismitheoir.

Atáirgeadh
Roger Bacon

Fealsamh scolaíoch Sasanach Proinsiasach ar a dtugtar an Dochtúir Iontach ab ea Roger Bacon (c. 1214 – 1294). Spéis aige san eolaíocht nádúrtha, turgnaimh, breathnú díreach, agus an ailceimic. Chreid sé go bhfuil an eolaíocht comhlántach le creideamh. Scríobh sé Opus Majus (Príomhshaothar), Opus Minor (Mionsaothar) agus Opus Tertium (Tríú Saothar). Sa bhliain 1277 cháin an eaglais a chuid scríbhinní, agus cuireadh i bpríosún é go lá a bháis, beagnach.

Daoine a rugadh i 1214
Básanna i 1294
Fealsúna Sasanacha
Eolaithe Sasanacha
Bád bainte mianach

Soitheach beag atá deartha nó oiriúnaithe chun feistithe mianach a ghearradh agus ligean dóibh snámh go barr an uisce chun gur féidir iad a phléascadh gan chontúirt le lámhach gunnaí.
Badhbh gríofa

Badhbh den Seandomhan atá dúchasach do dheisceart na hEorpa, an Afraic is deisceart na hÁise. Níl cleití fada ar an gceann ná an muineál. Áitríonn sí tír oscailte. Itheann sí conablaigh mamach mór, suas le ceathrú dá meáchan féin i mbéile amháin. De ghnáth bíonn cuid mhaith díobh i láthair má bhíonn a leithéid ar fáil. 

Éin
Bádóir uisce

Feithid fhoghlach uisciúil a shnámhann bun os cionn san uisce agus na géaga deiridh mar liáin. Na géaga tosaigh chun greim a fháil ar an gcreach. Ar fud an Domhain. 

Feithidí
Leo Baekeland

Ceimicí Meiriceánach a saolaíodh in Gent, sa Bheilg, ab ea Leo Henricus Arthur Baekeland (14 Samhain 1863 – 23 Feabhra 1944). D'fhionn is mhonaraigh sé páipéar grianghrafadóireachta, ach dhíol a chearta ar an bhfionnachain le comhlacht Eastman. D'fhionn sé an plaisteach baicilít freisin. Fuair sé bás in Beacon, Nua-Eabhrac.
Leo Henricus Arthur Baekeland 

Ceimiceoirí Beilgeacha
Ceimiceoirí Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1863
Básanna i 1944
William Baffin

Loingseoir Sasanach ba ea William Baffin (c 1584 - 23 Eanáir 1622). Ghlac sé páirt i gcuid mhaith aistear taiscéalaithe chun an Bealach Siar ó Thuaidh a aimsiú (1612-1616). Ainmnítear Bá Baffin as.

Taiscéalaithe Sasanacha
Daoine a rugadh i 1584
Básanna i 1622
Báicsít

Meascán nádúrtha de mhianraí hiodráite d'ocsaíd alúmanaim a rinneadh trí shíonchaitheamh carraigeacha in aeráidí teo taise a lig do na comhábhair intuaslagtha láistiú amach. Príomh-mhianra alúmanaim.
Baictéarafagach

Is víreas é baictéarafagacha, ar a dtugtar fagach freisin, a n-ionfhabhtaíonn baictéir agus a mhacasamhlaíonn laistigh de bhaictéir agus aircéigh. Díorthaíodh an téarma ó "baictéir" agus an Ghréigis φαγεῖν (phagein), rud a chiallaíonn "alpadh". Tá baictéarafagaigh comhdhéanta de phróitéiní a imchochlaíonn géanóm ADN nó ARN, agus d'fhéadfadh struchtúir a bheith acu atá simplí nó ilchasta. Féadfaidh a ngéanóim a laghad agus ceithre ghéin (m.sh. Baictéarafagach MS2) a ionchódú agus suas leis na céadta géin. Macasamhlaíonn fagaigh laistigh den bhaictéar tar éis a ngéanóm bheith insteallta isteach ina chíteaplasma.

Baictéarafagaigh
Baictéareolaíocht

Staidéar bitheolaíoch na mbaictéar is na ngalar a leanann iad. Baineann sí le haithint is rangú na mbaictéar, agus iad a fhás i meáin shaorga chun na cúinsí a thaobhaíonn leo a dhéanamh amach. Tagann monatóiriú na ngalar eile a gcuireann siad tús leo i ndaoine is ainmhithe i gceist freisin, agus bailiú is staidéar ar na samplaí chun leighis is vacsaíní a shaothrú. 

Baictéareolaíocht
Bailchríoch cheimiceach

Téarma ginearálta ar na próisis cheimiceacha a dhéantar ar fhabraicí, cosúil le tuaradh, meirsiriú, cóireáil le roisín is uiscedhíonadh. Déantar a leithéid chun bailchríoch a chur ar fhabraic i ndiaidh a fite, a cniotála nó eile.
Bainistiú ithreach

Cur i bhfeidhm prionsabail eolaíochta chun talamh talmhaíochta a bhainistiú, struchtúr na hithreach a chaomhnú, cothaithigh a sholáthar, agus truailliú is cnaí na hithreach a sheachaint. Baineann cuid mhaith feirmeoirí feidhm as laghdú sa churaíocht chun an bharrithir thorthúil a chaomhnú. Is féidir coinníollacha maithe fisiciúla a bhaint amach san ithir trí chothromaíocht an ábhair orgánaigh a chaomhnú trí uainíocht na mbarr is leasú. Is féidir barra cumhdaigh a phlandáil chun an ithir a chosaint sa gheimhreadh. Fástar barra glasa leasaithe chun iad a threabhadh isteach sa talamh le cur leis an ábhar orgánach san ithir. Tá sé tábhachtach aigéadacht ar leith na hithreach a choinneáil chun ithreacha difriúla a oiriúnú do bharra tromthoraidh. Is eol go maith anois go ndéanann truailliú don ithir damáiste d'fhás plandaí agus sláinte ainmhithe is daoine. Tarlaíonn sin de bharr comhábhair thocsaineacha, ceimiceáin, salainn, ábhair radaighníomhacha, nó gníomhaithe a chuireann tús le galair a theacht isteach san ithir trí fhuíoll tionsclaíoch nó lotnaidicídí. Le bainistiú cúramach na hithreach, is féidir go ndianscaoilfidh na tocsainí seo is go n-imeoidh siad as an ithir.
Bainne bó bleachtáin

Planda ilbhliantúil le cnota duilleog leathfhada, rud beag rocach. Dúchasach don Eoraip is an Áise. 1-30 bláth ar bharr comhghais chromtha, an chailís feadánach, na peitil buí le spotaí flannbhuí ag a mbun.

Plandaí
Bainne caoin

Planda den chineál Euphorbia. Sú bán ann. Bhaintí feidhm as sa sean-am mar phurgóid chumasach. Baol ann go maróidh sé duine má thógtar an iomarca de.

Tagairtí
Bainne cíche

Táirge na faireoige mamaí i ndaoine is mamaigh eile is ea bainne cíche. Athraíonn a chomhdhéanamh le linn an leachta, agus fiú le linn béile an naíonáin.  

Bíonn bainne daonna lán d'antashubstaintí táil (glóbailin imdhíonachta A) is fachtóirí frithmhiocróbacha. Bíonn an t-iarann ann i bhfoirm an-ionsúite. Fanann a chaighdeán mar an gcéanna den chuid is mó an t-am ar fad, fiú má bhíonn athruithe móra in aiste bia na máthar.  

Glactar leis go forleathan gur fearr go mór é mar aonchothú don naíonán sa chéad ráithe nó mar sin dá bheatha.

Féach freisin 

 Beathú cíche

Tagairtí 

Bitheolaíocht

Naíonáin
Bainne
Bia
Baintreach dhubh

Damhán alla meánach dorcha a fhaightear i dtíortha teo. Is nimhiúil a greim mar go bhfuil néaratocsain inti a chuireann tús le raon siomptóm, ina measc pian dhian, masmas is deacrachtaí riospráide. Uaireanta bíonn sí marfach.

Feithidí
Araicnidí
John Logie Baird

Innealtóir is ceannródaí teilifíse a rugadh i mBaile Eilidh na hAlban ab ea John Logie Baird (14 Lúnasa 1888 – 14 Meitheamh 1946). 

Sa bhliain 1926 léirigh sé an chéad íomhá teilifíse, a chruthaigh sé le 30 líne is an bunscanadh déanta go meicniúil. Ag baint feidhm as a chóras, tharchuir an BBC íomhánna teilifíse den chéad uair in 1929 ar bhonn trialach. I 1936 tharchuir siad íomhánna 240 líne lena chóras meicniúil, agus íomhánna 405 líne le córas leictreonach ó chomhlacht Marconi-EMI. Toghadh an córas leictreonach don tseirbhís teilifíse sa Bhreatain in 1937. In Bexhill-on-Sea, Sussex, Sasana a fuair sé bás agus é 57 mbliana d'aois.

Naisc sheachtracha
  Suíomh Idirlín Baird Television
 Mechanical TV: Baird Television 
 Beathaisnéis Baird ag suíomh BBC

Daoine a rugadh i 1888
Básanna i 1946
Ceapadóirí Albanacha
Innealtóirí Albanacha
Bairille (aonad)

Aonad tomhas toirte, ach braitheann a luach ar an ábhar atá i gceist. Is ionann bairille alcóil is 189 lítear, ach is ionann bairille peitriliam is 159 lítear.

Toirt
Bairít

Is é is bairít ann ná foirm mhianrach de shulfáit bhairiam (BaSO4), an príomh-mhianach bairiam. Faightear í i bhfosuithe féitheacha hidriteirmeacha, agus úsáidtear í i bpéinteanna, déantúsaíocht páipéir is puitigh druileála. Is an tSín, an India agus Maracó na tíortha is mó táirgthe bairíte, ach faightear bairít in áiteanna ar fud an domhain. Thochlaíodh í ar Bhinn Ghulbain, i gContae Shligigh, san am atá thart.

Sulfáití
Baiscphróiseáil

Sraith shainmhínithe tascanna a thugtar isteach i ríomhaire mór le próiseáil, ach nach bpróiseáiltear go mbíonn an t-am chuige ag an ríomhaire. Tá sé seo i gcontrárthacht le ríomhaireacht idirghníomhach an lae inniu, mar a ndéanann an t-úsáideoir idirghabháil ailtéarnach leis an ríomhaire, mar a bheadh sé ag déanamh comhrá leis.
Basidiomycota

Fo-roinn na bhfungas ina bhfuil próiseas atáirgthe ghnéasaigh a chruthaíonn struchtúr smachtínchruthach a tháirgeann 4 spór haplóideach a bhíonn eagraithe ar an mbeacán, an toradh. Cuimsíonn siad beacáin inite, agairgí, bolgáin béice agus cuid mhaith foirmeacha seadánacha.

Fungais
Baisleac

Ar dtús, pálás ríoga nó halla fada le dhá cholanáid i gcomhair cúrsaí gnó is riaradh an dlí. Chinn na Críostaithe luatha ar eaglais den déanamh céanna le dhá thaobhroinn nó níos mó, díon adhmaid is cúlbhá. Tagann an t-ainm ón nGréigis Βασιλεύς: ‘rí’.

Ailtireacht
Báisteach aigéadach

Báisteach, sneachta is flichshneachta a bhfuil a pH níos lú na 5.6 (a nglactar leis mar luach normálta). Déantar báisteach níos aigéadaí ná mar a bheadh normálta ag dé-ocsaíd sulfair is ocsaídí nítrigine a sceitear san atmaisféar, ag loscadh breoslaí iontaisithe i bhfoirnéisí ollmhóra, stáisiúin ginte leictreachais agus innill dócháin inmheánaigh. Imoibríonn na ceimiceáin seo le galuisce san atmaisféar chun aigéad sulfarach (H2SO4) is aigéad nítriúil (HNO3) a tháirgeadh. Is féidir go dtitfidh an bháisteach aigéadach na mílte ciliméadar i gcéin ón mbunionad dóite. Níl sé cinnte go gcuireann sí isteach go díreach ar dhaoine, ach cuireann isteach go tubaisteach ar éisc is gach beo uisciúil eile. Déanann sí damáiste tubaisteach do chrainn freisin. Ó dheireadh na 1980idí tá comhaontuithe idir na príomhthíortha tionsclaíocha, an tAontas Eorpach, na Stáit Aontaithe is an tSeapáin, chun na hastaíochtaí tionsclaíocha is cúis léi a laghdú de réir a chéile.

Deascadh
Aimsir
Éilliú
Báisteach chomhiomprach

Saghas báistí a fhaightear in aeráidí meánchiorclacha, le fronta fuar a bhaineann le toirteanna éagobhsaí aeir mholaigh. Nuair a théitear toirt aeir ón taobh thíos, leathnaíonn is éiríonn sí in airde. Fuaraíonn sí is í ag éirí, tarlaíonn comhdhlúthú, cruthaítear scamaill cumalainimbis, agus titeann báisteach throm uathu. 

Meitéareolaíocht
Báisteach oragrafach

Comhdhlúthú a tharlaíonn nuair a thrasnaíonn sruth aeir bac sléibhte. Éiríonn sé, fuaraíonn, agus má bhíonn taise ann, comhdhlúthaíonn sé. Titeann báisteach ar thaobh na gaoithe de na sléibhte, agus tuirlingíonn aer tirim ar thaobh na fothana díobh.

Meitéareolaíocht
Benjamin Baker

Innealtóir sibhialta a rugadh i gKeyford Shasana ab ea Benjamin Baker (31 Márta 1840 –19 Bealtaine 1907). Sa bhliain 1861 thosaigh sé comhoibriú fada le John Fowler (1817–1898), is thóg siad Iarnród Cheannchathair Londan (faoi thalamh), Stáisiún Victeoiria i Londain, agus Droichead Iarnróid Foirthe in Albain (1890). Thóg sé iarnród ardaithe i gCathair Nua-Eabhrac agus chuidigh sé le dearadh agus tógadh chéad Damba Aswan san Éigipt. 
  

Innealtóirí Sasanacha
Daoine a rugadh i 1840
Básanna i 1907
Baláiste

Cineál pluma bhig fhiáin. De ghnáth, tom spíonach le torthaí cruinne dubha le blás céiriúil. Dúchasach don Eoraip.

Plandaí
Balaistíocht

Staidéar ar gach a tharlaíonn do dhiúracán tar éis é a bheith scaoilte san aer. Tagann an bealach a scaoiltear an diúracán, a ngluaiseann sé san aer, agus a n-imbhuaileann leis an targaid i gceist. I mbalaistíocht cúirte, déantar scrúdú ar choireanna gunnaí. 

Airm thine
Airtléire
Armlón
Dinimic
Eitilt
Balbhscannán

Roimh úsáid na bhfuaimscannán, bhraith na scannáin reatha ar léiriú feiceálach na n-aisteoirí, agus scríobhtaí focail aon agallaimh ar an scáileán ó am go chéile idir radhairc an phictiúir. Go minic bhíodh tionlacan ceoil a sheinneadh ceolfhoireann nó pianódóir aonair beo. Bhíodh an-chuid grinn ropánta, pictiúir cleasa, gearrscéalta rómánsacha agus drámaí 5 nóiméad sna balbhscannáin. Tháinig na fuaimscannáin chun cinn go déanach sna 1920idí.

Balbhscannán
Ciúnas
Seánraí scannán
Vasco Núñez de Balboa

Taiscéalaí a rugadh i Jerez de los Caballeros na Spáinne ab ea Vasco Núñez de Balboa (t. 1475–1Eanáir 1519). Chuaigh sé ar an aistear go Darién i 1511, agus ba é an chéad Eorpach a leag súil ar an Aigéan Ciúin. Dícheannaíodh é in Acla, i bPanama, am éigin i lár Mhí Eanáir na bliana 1519 in éineacht le ceathrar cara leis. 

Taiscéalaithe Spáinneacha
Conquistadores
Daoine a rugadh i 1475
Básanna i 1519
Ball broinne

Smál ar an gcraiceann ag breith an naíonáin. Ainmneacha eile air is ea ball dobhráin nó comhartha cille. Bíonn dhá phríomhchúis lena leithéid: bailiúchán meilinicítí (cealla líocha an chraicinn) a mbíonn dath éigin idir donn éadrom is dubh air, nó méadú éadrom na bhfuileadán is na soitheach limfe (smál pórtfhíona is marc sú talún na cineálacha is coitianta).

Craiceann
Ball iarmharach

Ball nó orgán meata nó míchumtha a laghdaíodh ina struchtúr nó a thábhacht feidhmithe le linn a éabhlóide is/nó a fhorbartha. Mar shampla, an aipindic sa duine, agus sciatháin na hostraise.
Balla dóiteáin

Bogearraí cosanta a bhíonn ag eagraíochtaí a mbíonn a gcórais ríomhairí nasctha leis an Idirlíon. Cuireann an balla tine bac ar éinne ón taobh amuigh den eagraíocht cur isteach ar an gcóras nó é a mhilleadh. Bealach amháin a úsáidtear chuige seo is ea teachtaireachtaí amhrasacha a scagadh amach is a chaitheamh i leataobh. Bealach eile is ea cóip den chóras a oscailt don chuairteoir, agus ansin má dhéanann sé aon rud mailíseach, is féidir é sin a aithint go luath roimh aon dochar don fhíorchóras.

Slándáil sonraí
Idirlíon
Ballbhrú

Damáiste don chraiceann is na fíocháin fhochraicneacha gan an craiceann a bhriseadh, mar thoradh ar bhuille le réad maol éigin, de ghnáth. Ligeann an damáiste do na fuileadáin faoin gcraiceann fuil a scaoileadh isteach sna fíocháin. Atann siad agus tarlaíonn dídhathú dearg, gorm is buí don chraiceann ag ionad an bhallbhrú.
Ballnasc

Banda fíocháin chrua a cheanglaíonn cnámha (trasna ailt, mar shampla) nó a thacaíonn le horgáin inmheánacha (ballnaisc an pheireatóinéim mar shampla). De ghnáth is as collaigin dhoshínte, eagraithe i mburlaí comhthreomhara, a bhíonn na ballnaisc comhdhéanta, ach i gcuid acu bíonn fíochán leaisteach a ligeann le gluaiseacht theoranta. Nuair a bhaineann siad le hailt, athraíonn siad ó ramhrú chochall an ailt go dtí struchtúir thábhachtacha taobh istigh is amuigh den chochall, le tiús a athraíonn i gcomhréir leis na fórsaí is gá dóibh a sheasamh. Feidhmíonn siad chun réabadh meicniúil an ailt a sheachaint, agus mar orgáin chéadfacha chun gluaiseacht is ionad an ailt a bhrath.
Balsa

Crann a fhásann go tapa suas le 25 m ar airde le hadhmad an-bhog an-éadrom. Dúchasach do Mheiriceá trópaiceach. Na duilleoga ubhchruthach ciorclach, 30 cm ar leithead. Na bláthanna 15 cm ar fhad, bán.

Plandaí
Balsam

Speiceas an-mhór plandaí bliantúla is ilbhliantúla. Dúchasach don Eoraip, an Áise, an chuid is mó den Afraic, agus tuaisceart Mheiriceá. A ghais tréshoilseach uisciúil. A dhuilleoga ailtéarnach nó urchomhaireach, ubhchruthach fiaclach. Na bláthanna ar crochadh go cothrománach ó ghas caol taibhseach siogamorfach, casta le 5 phiotal maol is spor cuartha caol, nó déliopach le feadán tonnadóirchruthach is spor. Capsúl atá sa toradh, a phléascann go sochloiste agus a scaipeann na síolta. Hibrid le bláthanna dearga, bándearga nó bána is ea an balsaimín.

Plandaí
Balsam na manach

Roisín a fhaightear ó ghas an stioraics, a mbíonn aigéid aramatacha ann (aigéid bheansócha is chionnamacha), a ullmhaítear i dtuaslagán alcólach. Baintear feidhm as mar chóireáil ionanálaithe ar bhroincíteas ainsealach agus, neamhchaolaithe, mar antaiseipteán.
Bambú

Féar ollmhór adhmadach. Na gnéithe trópaiceacha is fothrópaiceacha den chuid is mó, ach cuid bheag acu measartha. Fásann siad i dtortáin mhóra go han-tapa, suas le 40 cm i lá amháin, agus sroicheann airde 36 m. Bláthaíonn cuid de na gnéithe go bliantúil, ach ní bhláthaíonn cuid eile ach tar éis na mblianta, agus ansin faigheann siad bás. Soláthraíonn sé péacáin inite, adhmad éadrom, agus cánaí i gcomhair an ghairdín is troscáin.

Plandaí
Féara
Bánbhaoite

Éisc bheaga airgeadacha a bhíonn flúirseach in uiscí tanaí cladaigh is inbhir. Ina measc tá scadáin bheaga an Atlantaigh thuaidh ina gcéad bhliain, agus sproit óga.

Éisc
Banc sonraí téarmaíochta

Banc ollmhór sonraí téarmaíochta ar ríomhaire atá crostagartha do na téarmaí céanna i raon teangacha. Cuireadh an acmhainn seo ar fáil de bharr borradh géaraithe faoin téarmaíocht theicniúil sa 20ú céad, agus gá práinneach úsáid focal a chaighdeánú idir na teangacha, na difríochtaí a chlárú, is comhchoibhnis a dhéanamh eatarthu. Tá a leagan féin den Fhoclóir Uathoibríoch Eorpach ar líne ag an Aontas Eorpach trí Euronet.

Téarmaíocht
Aistriú
Foclóireacht
Teangeolaíocht
Bandaleithead

I gcraobhscaoileadh raidió is teilifíse, an raon minicíochtaí is gá chun comhartha a atáirgeadh go sásúil. Maidir le teilifís, braitheann sé ar an minicíocht réimse, líon na línte scannta, agus an córas daite atá i gceist. Mar shampla, bíonn gá le 5.5 MHz i gcás córais le 625 líne is 50 réimse, ach i bhfad níos mó i gcóras ardghéire.
Joseph Banks

Luibheolaí a rugadh i Londain ab ea Joseph Banks (24 Feabhra 1743 – 19 Meitheamh 1820). Bhí Banks páirteach i ngrúpa eolaíochta a thug turas ar Thalamh an Éisc sa bhliain 1766. Bhí sé ar aistear James Cook timpeall an Domhain i 1768-1771, agus i 1772 rinne cuairteanna taighde luibheolaíochta ar Inse Ghall is an Íoslainn. Mar uachtarán ar an gCumann Ríoga (1778–1819) spreag sé cuid mhaith forbairti eolaíochta. 

Daoine a rugadh i 1743
Básanna i 1820
Luibheolaithe Sasanacha
Banna cruach

Grúpa ceoil, dúchasach d'Oileán na Tríonóide, nach bhfuil de ghléasanna ann ach drumaí cruach den chuid is mó. Cnaguirlisí tiúnta, déanta as bairillí ídithe ola is ea iad seo. Bíonn cuid de na bannaí an-oilte, in ann ceol clasaiceach an iarthair a sheinm chomh maith le ceol na nIndiacha Thiar i gcomhair an charnabhail is féilte pobail eile. 

Drumaí
Bánóg chabáiste

Féileacán mór a fhaightear san Eoraip, tuaisceart na hAfraice is Meiriceá Thuaidh. Na sciatháin bán den chuid is mó, ach le marcanna dubha is buí ar thaobh thíos na sciathán cúil. Tugtar an mhánóg mhór uirthi freisin. Is lotnaidí cabáiste na cruimheanna.

Féileacáin
Bantaboc

Damh-antalóp atá dúchasach don Afraic Theas agus Leosóta. An aghaidh fada, na hadharca ar chuma líre le mullaigh i bhfáinne timpeall orthu. Dúdhonn, an aghaidh is an taobh íochtarach bán. Dhá fho-speiceas ann: bantaboc an gheadáin bháin, agus an bleasboc le geadán donn.

Mamaigh
Frederick Banting

Fiseolaí a rugadh in Alliston, Ceanada ab ea Frederick Grant Banting (14 Samhain 1891 - 21 Feabhra 1941). I 1922 d'fhionn sé inslin i gcomhar le J. J. R. Macleod, agus bhuadar Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis as i 1923. 

Eolaithe Ceanadacha
Daoine a rugadh i 1891
Básanna i 1941
Bar

Aonad brú, cothrom le 105 Pa (pascal, aonad an SI). Tá 1 bar gar do bheith cothrom le brú an atmaisféir, agus 1 bar = 1000 milleabar (mb). Ag leibhéal na farraige, is ionann brú an atmaisféir is timpeall 1013.25 mb.

Fisic
Baraiméadar

Ionstraim fisice a úsáidtear sa mheitéareolaíocht chun brú an atmaisféir a thomhas. Cheap Evangelista Torricelli an chéad cheann. Thosaigh sé le feadán, ceann amháin de dunta, agus é lán le mearcair. Agus an feadán go ceartingearach, thum sé an ceann oscailte in umar mearcair, shil cuid den mhearcair amach san umar, ag fágaint folús sa cheann iata den fheadán (tugadh folús Torricelli air seo). D'fhan cuid mhaith mearcair ag seasamh sa bhfeadán os cionn dromchla an mhearcair san umar. Is é tomhas an airde seo ar bhrú an atmaisféir atá ag gníomhú ar dhromchla an mhearcair san umar. Baraiméadar simplí mearcair is ea é seo. Modh eile chun brú an atmaisféir a thomhas is ea an baraiméadar anaróideach, bosca miotail le taobhanna solúbtha a bhfuil folús ann. Feidhmíonn an bosca mar bholg, ag leathnú is ag crapadh de réir mar a laghdaíonn is a mhéadaíonn an brú air. Is féidir gluaiseacht thiús an bhosca a athrú le giaranna beaga ina ghluaiseacht uilleach snáthaide, agus díláithriú uilleach na snáthaide mar thomhas ar bhrú an atmaisféir. Má choinnítear taifead ar an mbrú le himeacht ama, faightear baragraf.
Barbal

Is iasc le colainn chaol de chlann an charbáin é an barbal (Barbus barbus). Forleathan in aibhneacha na hEorpa ar ghrinnill ghlana gairbhéil. Suas le 90 cm ar fhad, na liopaí feolmhar le 4 sprochaille fada. Imircíonn sé suas an abhainn le sceitheadh in Aibreán-Bealtaine. Iasc tábhachtach spóirt. 

Úsáidtear an t-ainm barbal ar roinnt speiceas eile sa ghéineas Barbus, agus ar chúpla ceann i ngéinis eile, mar shampla an barbal bán, Galeichthys feliceps.

Éisc
Barbróg

Tom duillsilteach nó síorghlas, dúchasach do réigiúin mheasartha ó thuaidh is i Meiriceá Theas. Péacáin fhada spíonta tríphointe, na duilleoga dealgach, go minic. Na bláthanna buí, flannbhuí nó scothdhearg. Na caora dearg, dubh, gorm, buí nó corcra, cruinn nó sorcóireach. Fástar cuid mhaith gnéithe mar mhaisiúchán, na gnéithe le duilleoga corcra go háirithe. Is óstach an bharbróg choiteann a bhíonn riachtanach i dtimthriall beatha an dúchain, galar gránbhairr. I dtíortha áirithe, sna Stáit Aontaithe go príomha, rinneadh iarracht an bharbróg choiteann a stoitheadh ó fhréamh chun an galar sin a chloí. 

Plandaí
Willem Barents

Loingseoir a rugadh san Ollainn, meastar, ab ea Willem Barents (c 1550 – 20 Meitheamh 1597). Bhí sé ina phíolóta ar 3 aistear Ollannach ag iarraidh teacht ar an mBealach Soir ó Thuaidh (1594-1596). Ainmníodh Muir Barents, ó thuaidh ón Iorua, as. Níor fhill sé ón 3ú aistear. I 1871 tháinig Elling Carlsen ar a cheathrú geimhridh, tógtha as piosaí loinge is cuid mhaith iarsmaí dá fhoireann ann, ar oileán Novaya Zemlya, agus an t-iomlán gan corraí le 274 bliain.

Taiscéalaithe Ollannacha
Daoine a rugadh i 1550
Básanna i 1597
Christiaan Barnard

Máinlia cairdiach a rugadh i mBeaufort West san Afraic Theas ab ea Christiaan Neethling Barnard (8 Samhain 1922 – 2 Meán Fómhair 2001). 

In ospidéal Groote Schuur i 1967 rinne sé an chéad trasphlandú rathúil croí dhaonna. Mhair an duine a fuair an t-aistriú Louis Washkansky ar feadh ocht lá déag i ndiaidh na hobráide; fuair sé bás mar gheall ar aimhréidheanna a tháinig le húsáid a bhaint as drugaí chun diúltú an chroí a sheachaint. 

Le himeacht ama d'fheabhsaigh Barnard marthanas othar go mór le croíthe trasphlandaithe. 

Fuair Barnard bás sa bhliain 2001 sa Chipir den asma.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1922
Básanna in 2001
Daoine ón Afraic Theas
Máinlianna
Barócach (ceol)

Tréimhse i stair an cheoil thart ar 1580-1730. De réir a chéile, cuireadh tonúlacht in ionad módúlachta, méadaíodh ar mhaisiú séiseach, saibhríodh an armóin le crómatacht, tugadh breis suntasachta do cheol gléis, agus cruthaíodh ceolfhoirne. Cuireadh bunús faoi shaghsanna nua ceoil: ceoldrámaíocht, oratóir, cantáid, sonáid is coinséartó. Tháinig cumadóirí cumasacha chun cinn freisin: Bach, Handel, Monteverdi, Purcell, agus Vivaldi.
Barócach (ealaín)

Stíl san ealaín, san ailtireacht agus sa cheol a bhí chun tosaigh sa 17ú-18ú céad. Bhí foirmeacha cuarlíneacha is maisiúchán ornáideach sainúil don tréimhse is iad i gceapacháin, go minic ar ollscála agus ar mhodh fíorchasta. I measc na gcleachtóirí bhí na hailtirí Borromini is Le Vau, agus an dealbhóir Bernini. An stíl seo atá léirithe sa phéintéireacht i saothar drámata gealdorcha Caravaggio is Rubens. Bhain an ealaín Bharócach go láidir leis an Rí Louis XIV sa bhFrainc is a chúirt, ach scaip ar fud iarthar na hEorpa freisin. Athraíodh chuig stíl Rocócó go luath san 18ú céad. 

Barócachas
Barr cumhdaigh

Barr a chosnaíonn barr eile atá plandáilte faoina bhun. Úsáidtear gránbharra mar seo d'fhéar is seamair nuachurtha. Is féidir an téarma céanna a úsáid i gcás cáil, mar shampla, a sholáthraíonn cumhdach d'éanlaith géim.
Barrachód

Is éard ata sa bharrachód ná patrún línte is barraí comhthreomhara. Sainíonn líon na línte, a dtiús is tiús na spásanna eatarthu an t-eolas atá sa chód. Is modh é chun earraí i siopaí a lipéadú ionas gur féidir a n-ainmneacha is a bpraghsanna a léamh go huathoibríoch ag an gcuntar amach. 

Bíonn dhá líne thanaí ag an dá thaobh den phatrún chun na himill a chur in iúl. Bíonn dís eile mar sin i lár baill, ag déanamh idirdhealú idir ainm an earra is a phraghas. Léitear an patrún le scanóir. Scanann léas tanaí léasarsholais trasna an phatrúin, agus glacann cill fhótaileictreach an solas a fhrithchaitear ón bpatrún. 

Bíonn an comhartha a ghlactar cosúil le cód Morse, agus déanann ríomhaire an patrún a aithint go han-tapa. Leis an eolas seo suimíonn an ríomhaire ainm is praghas an earra le bille an chustaiméara, dealaíonn an t-earra ó fhardal an tsiopa, agus má tá an fardal sin ag dul i léig tugann sé rabhadh don bhainisteoir gur gá a thuilleadh de a sholáthar do na seilfeanna.

Barrachóid
Ionchóduithe
Aithint uathoibríoch agus gabháil sonraí
Aitheantóirí
Barrbhalla fuinneogach

San ailtireacht, an chuid uachtarach de bhalla foirgnimh, le fuinneoga os cionn na ndíonta sa chomharsanacht. Tagraíonn de ghnáth d'fhuinneoga in eaglais os cionn díonta na dtaobhrann.
Vincent Christopher Barry

Ceimicí is taighdeoir míochaine a rugadh i gCorcaigh ab ea Vincent Christopher Barry (1908-1975). Rinne sé taighde forleathan ar dhrugaí a d'fhéadfadh a bheith éifeachtach mar chóireálacha i gcoinne na heitinne, a bhí ina sciúirse ar phobal na tíre seo i lár an 20ú céad. An baictéar Mycobacterium tuberculosis is cúis leis an ngalar seo. D'aimsigh sé dhá chomhdhúil a bhí éifeachtach i gcoinne na heitinne, agus ar an dea-uair, ceann eile a fuarthas a bheith éifeachtach i gcoinne baictéir ghaolmhair, Mycobacterium leprae, cúis an lobhra. Is cóireáil thábhachtach í seo anois ar an ngalar uafásach sin.

Ceimiceoirí Éireannacha
Daoine as Corcaigh
Daoine a rugadh i 1908
Básanna i 1975
Frédéric Auguste Bartholdi

Dealbhóir a rugadh i gColmar na Fraince ab ea Frédéric Auguste Bartholdi (2 Lúnasa 1834 - 4 Deireadh Fómhair 1904). Rinne sé speisialtacht ar shéadchomharthaí ollmhóra. Dhear is thóg sé Dealbh na Saoirse as cré-umha i bport Nua-Eabhrac, a nochtadh sa bhliain 1886.

 

Dealbhóirí Francacha
Daoine a rugadh i 1834
Básanna i 1904
Frederic Charles Bartlett

Síceolaí a rugadh i Stow-on-the-Wold, Sasana ab ea Frederic Charles Bartlett (20 Deireadh Fómhair 1886 – 30 Meán Fómhair 1969). An chéad ollamh le síceolaíocht thurgnamhach ag Ollscoil Cambridge a bhí ann. Rinne sé taighde ar fhadhbanna praiticiúla eirgeanamaíocha sa tsíceolaíocht fheidhmeach, agus modh ceannródaíoch feasach chun an chuimhne dhaonna a thuiscint.

Daoine a rugadh i 1886
Básanna i 1969
Síceolaithe Sasanacha
Fuaimeanna Bartolozzi

Fuaimeanna ceoil ar leith (micreatoin is cordaí ina measc) a dhéanann seinnteoirí gaothuirlisí, ag leanúint na dteicníochtaí a shaothraigh an cumadóir Iodálach Bruno Bartolozzi (1911-1980). Chuir sé síos orthu ina leabhar Nouvi suoni per i legni (Fuaimeanna Nua do Ghaothuirlisí, 1967).
Bás inchinne

Diagnóis go bhfuil duine marbh ó chríoch ghníomhaíocht na hinchinne is na gcodanna sin a bhaineann le riospráid is feidhmeanna riachtanacha eile go háirithe. Is gá go ndeimhníonn beirt dochtúirí nach bhfuil ríoga leictreacha ar dhromchla an chinn (is é sin, leictreinceifealagram cothrománach), agus nach bhfuil athfhillteacha stoc na hinchinne i láthair (ina measc frithghníomh mhac imrisc na súile don solas, is ascalú na súl — nistigmeas —mar fhreagairt ar uisce te is uisce fuar i gcanáil sheachtrach na cluaise). De ghnáth déantar an diagnóis ar dhuine atá i gcóma agus a riospráid á coinneáil ar siúl go saorga, ach a chroí ag bualadh fós.

Bás
Inchinn
John Baskerville

Clódóir a saolaíodh i Wolverley Shasana ab ea John Baskerville (28 Eanáir 1706 – 8 Eanáir 1775). Ó 1740 bhí gnó seapánaithe aige i mBirmingham, ag cur vearnaise seapánaí ar mhiotal is leathar. Ó timpeall 1750 ar aghaidh chuaigh sé le múnlú litreacha miotalacha don chlóbhualadh, agus dhear is tháirg na clónna a ainmníodh as.

Daoine a rugadh i 1706
Básanna i 1775
Clódóirí
Nikolai Basov

Fisicí a rugadh in Usman na Rúise ab ea Nikolai Gennadiyevich Basov (14 Nollaig 1922 – 1 Iúil 2001). Shaothraigh sé an teoiric faoin méasar i 1955, agus d'fhionn an léasar i 1958. Lena chomhghleacaí Alexandr Prokhorov is Charles Townes, bhuaigh sé Duais Nobel sa bhfisic i 1964 as an saothar seo. I Moscó a bhfuair sé bás.

Fisiceoirí Rúiseacha
Ceapadóirí Rúiseacha
Daoine a rugadh i 1922
Básanna in 2001
Basse taille

Modh chun airgead, agus uaireanta ór, a chruanadh. Ar dtús snoítear is greantar an miotal, agus ansin cuirtear cruan daite tréshoilseach ar a bharr ionas gur féidir le solas lonrú tríd. Meastar gur tugadh an ealaín seo isteach ag deireadh an 13ú céad i bPáras.
Básúca

Arm a tugadh isteach in arm na Stát Aontaithe le linn an dara cogadh domhanda i gcomhair coisithe. Scaoileann sé diúracán beag roicéid as feadán simplí lainseála. Is éifeachtach an pléascán dírithe seo i gcoinne armúr éadrom tancanna. 

Airm
Bataiméadracht

Tomhas doimhneacht airíonna ar ghrinneall an uisce i bhfairsingí móra farraige is locha. Léiríonn cairteacha bataiméadracha doimhneachtaí an uisce i méadair ar feadh líne, agus mar sin imlíne na n-airíonna topagrafacha faoin uisce. Níorbh fhéidir mionmhapáil bharaiméadrach gur tugadh aimsiú ó mhacalla isteach, agus ba é Turas Meteor de chuid na Gearmáine (1925-1927) an chéad uair ar baineadh feidhm fhorleathan as. 

Cartagrafaíocht
Aigéaneolaíocht
Topagrafaíocht
Bataire litiam

Bíonn saghsanna den bhataire tánaisteach seo inathluchtaite, agus saghsanna eile príomhúil. Luaitear luchtú bataire ina aimpéar-uaireanta in aghaidh an chileagraim (A-u kg-1): i mbataire litiam is féidir 3,860 A-u kg-1 a stóráil, níos mó ná 4 oiread luchtú bataire since, is timpeall 15 oiread luchtú bataire luaidhe. Ach is costasach na batairí litiam, agus ní mór iad a chur de láimh go cúramach mar go bhfuil ceimiceáin imoibríocha nimhiúla iontu.
Bataisféar

Soitheach sárthreisithe sféarúil inar féidir breathnadóirí a ísliú ó mháthairshoitheach go dtí doimhneacht an-mhór. Úsáideadh den chéad uair i 1930 é, agus baineadh doimhneacht 923 m amach i 1934. Faoi seo tá an saghas seo soithigh imithe i léig toisc go bhfuil soithigh níos éifeachtaí sábháilte tagtha chun cinn.
Henry Walter Bates

Nádúraí is taistealaí a rugadh i Leicester Shasana ab ea Henry Walter Bates (8 Feabhra 1825 – 16 Feabhra 1892). I 1861 chuir sé síos ar aithris idir ainmhithe (aithris Bates), agus chuidigh an léargas seo le forbairt choincheap an roghnaithe nádúrtha. Bhí cáil air as a chuid turas go dtí an Amasóin.

Daoine a rugadh i 1825
Básanna i 1892
Nádúraithe Sasanacha
Cód Baudot

Cód chun teachtaireachtaí béil a tharchur i gcórais theileagrafacha, a cheap J. M. E. Baudot i 1874. Tugadh Cód Idirnáisiúnta Teileagraif 1 air. Ní hionann is cód Morse a úsáideann poncanna gearra is fleiscíní fada, úsáideann cód Baudot bíoga den fhad céanna agus iad ar líne nó as líne. Seasann teaglam ar leith de 5 ghiotánbhíog do gach uimhir, litir is marc poncaíochta. Ceapadh dhá shraith de 32 teaglam an ceann, sraith do na litreacha agus sraith eile do na huimhreacha is na marcanna poncaíochta. Tá an cód seo, leasaithe is leathnaithe, in úsáid fós i gcomhair cumarsáid idirnáisiúnta sreinge agus i gcórais meitéareolaíochta is nuachtán. I gcórais a tháinig chun cinn níos déanaí, baineadh feidhm as ilphléascadh chun cuid mhaith comharthaí comhuaineacha a tharchur ar shreang amháin. I gcóras mar seo, ní bhíonn úsáideoir ar leith ceangailte leis an tsreang ach le linn do litir amháin dá chuid a bheith á tarchur. Ach deimhin a dhéanamh de na comharthaí go léir atá le tarchur a shionchrónú, is féidir iad a scaradh is na litreacha cuí a sheoladh do na glacadóirí cuí, agus mar sin na teachtaireachtaí éagsúla a sheachadadh do na seoltaí cearta. Le teacht chun cinn na ríomhairí digiteacha sna 1960idí ceapadh ASCII, an Cód Caighdeánach Meiriceánach um Idirmhalartú Faisnéise, a úsáidtear go forleathan anois.
Georg Bauer

Mianreolaí a rugadh i nGlauchau na Gearmáine is ea Georg Bauer (Georgius Agricola, 24 Márta 1494 – 21 Samhain 1555). Rinne sé an chéad rangú eolaíoch riamh ar mhianraí ina leabhar De Natura Fossilium (Ar Nádúr na nIontaisí, 1546). De Re Metallica an leabhar ba mhó a thuill clú dó, leabhar inar chuir sé síos ar an mianadóireacht agus oibríochtaí eastóscaidh eile. Foilsíodh é sa bhliain 1556, cé gur dócha gur chuir sé críoch leis sé bliana roimhe sin.

Eolaithe Gearmánacha
Bauer, Georg
Bauer, Georg
Abu Nuwas

File Araibise ba ea Abū Nuwās al-Ḥasan ibn Hānī al-Ḥakamī (756–814),a nó Abū Nuwās''' mar is fearr aithne air (; , Abū Novās). Scríobh sé cuid dá dhánta as Peirsis freisin. Rugadh Abu Nuwas i gcathair Ahvaz in Impireacht na Peirse. Arabach ba ea a athair Hānī, a bhí ina shaighdiúir in arm Marwan II. Peirseach ba ea a mháthair. Golban an t-ainm a bhí uirthi agus fíodóir a bhí inti. Bhog Abū Nuwās go Baghdad agus is ann a bhain a fhilíocht clú amach. Bhí sé in ainm a bheith ar an bhfile is mó i gcríocha na Moslamach. Bhí tionchar mór aige ar go leor de na scríbhneoirí a tháinig ina dhiaidh, mar shampla Omar Khayyám agus Hafiz. Tá tagairtí d'Abu Nuwas sna hOícheanta Arabacha'', agus i scéalta eile, ní hamháin ina réigiún dúchais ach i gcultúr Svahaílise na hAfraice Thoir freisin. Ainmníodh go leor áiteanna i mBaghdad in ómós dó, agus sa bhliain 1976 tugadh ainm Abu Nuwas ar chráitéar ar Mhearcair.

Leabharliosta 
 
 
 
 
 
Esat Ayyıldız. "Ebû Nuvâs’ın Şarap (Hamriyyât) Şiirleri". Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18 / 18 (2020): 147-173.

Nótaí 

 Nóta Ní léir cén bhliain a saolaíodh é - dócha go bhfuil an dáta ceart timpeall 756-758 agus gur cailleadh é timpeall 810-814,<ref></cite></ref>

Tagairtí

Naisc Sheachtracha 
 Al-Funu.Org: Abu Nuwas
 Abu Nawas, the Persian Arab, 2004
Bauhaus

Scoil údarásach ealaíon is ceirdeanna a bhunaigh Walter Gropius i Weimar na Gearmáine i 1919. Bhí sé mar aidhm aige go gcomhoibreodh na healaíontóirí is na hailtirí chun aontacht nua a chruthú sna healaíona. Ar dtús, stíl líofa mhothúchánach a chleachtaigh an scoil, ach gan mhoill tháinig siad ar fheidhmiúlacht is saontacht dhocht. I measc na mac léinn is na múinteoirí bhí Feininger, van Doesburg, Moholy-Nagy, Kandinsky, Klee is Mies van der Rohe. Bhíodh an scoil suaite an t-am ar fad le freasúra an phobail áitiúil is na bpolaiteoirí, agus easaontais idir na baill féin. Bhog sí go Dessau i 1925. Dhún Hitler an scoil i 1933, agus chuaigh cuid mhaith de na baill go dtí na Stáit Aontaithe. I 1987 ceapadh stiúrthóir nua agus tionscnaíodh Fondúireacht Bauhaus Dessau mar a bhfuil bailiúchán, stiúideo, acadamh is saotharlann.
Adolf von Bäyer

Ceimicí orgánach a rugadh i mBeirlín na Gearmáine ab ea Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer (31 Deireadh Fómhair 1835 – 20 Lúnasa 1917). Bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice sa bhliain 1905 as a shaothar ar líocha orgánacha is déanmhaíocht an fháinne hidreacarbóin. Rinne sé amach struchtúr plúirín freisin is shintéisigh é.

Daoine a rugadh i 1835
Básanna i 1917
Ceimiceoirí Gearmánacha
Daoine as Beirlín
Teoiric BCS

Teoiric chandamach na forsheoltachta, a d'fhorbair John Bardeen, Leon Cooper is Robert Schrieffer i 1957. Cruthaítear staideanna ceangailte leictreondíseanna (díseanna Cooper) a mhíníonn an nialas friotaíochta leictrí agus iarmhairt Meißner. Fuarthas fíorú turgnamhach ar an réamhinsint ón teoiric seo go mbeadh luachanna candamacha ag réimse maighnéadach trí fháinne forsheoltach, agus na luachanna sin ina n-iolraithe d'aonad maighnéadach bunaidh (an floscóideach).
Bé na fallainge

Féileacán ildaite, na sciatháin síodúil donn le himeall buí is líne spotaí gorma. An chruimh dubh den chuid is mó le spíce dubh. Faightear í ar shaileach, beith is crainn eile. Crochann sí an chrisilid lena heireaball.

Féileacáin
Beacán bearaigh

Ainm neamhfhoirmiúil ar thorthaí fungasacha, ar chruth scáth báistí de réir cineáil, iad siúd atá nimhiúil do-ite go háirithe.
Beacán draíochta

Beacán ar leith, an caipín saoirse mar shampla, ina bhfuil an siabhraigin silicíbin. Baolach le n-ithe, ach mar sin féin tógann daoine áirithe beacáin mar seo i bhfoirm insilte, a dhéantar trí na beacáin a chur in uisce atá ag fiuchadh ionas go dtuaslagann na comhábhair ghníomhacha ann.
Beach dhuillghearrthach

Beach aonair a ghearrann duilleoga i bpíosaí chun a nead a líneáil nó a dhúnadh. Pailnitheoir tábhachtach dá lán plandaí, alfalfa go príomha. 

Feithidí
Beach meala

Is feithid eitilte é an bheach meala, nó bheach Eorpach, ó ghéineas Apis, atá dúchasach d'Eoráise. Cruthaíonn sí sochaí ilbhliantúil le máthair áil amháin, na céadta ladrann agus 50,000-80,000 beach oibre. Beireann máthair an áil suas le 3,000 ubh, ceann in aghaidh gach cill chéarach sa chíor meala. Toirchíonn na ladrainn máithreacha nua le linn a n-eitiltí pósta. Tóraíonn na beacha oibre foráiste, glanann an choirceog, tugann bia do na larbhaí, agus déanann gach gnó eile is gá. Ní dhéanann coilíneachtaí geimhriú ach maireann tríd an ngeimhreadh ar mhil is pailin stóráilte.

Feithidí
Beachaireacht

Coinneáil beach i gcoirceoga le haghaidh meala is céarach is ea beachaireacht. Úsáidtear beacha chun úlloird is barra eile, cosúil le síol ráibe, a phailniú.

Stair 
Is eol go raibh beachaireacht ann sa chlochaois, le coirceoga tútacha déanta as adhmad, is dócha. Níos déanaí rinne feirmeoirí Eorpacha coirceoga as tuí, cosúil le ciseán bun os cionn. Thosaigh beachaireacht ar bhonn trádálach sna 1880idí.

Tionscal 
Tá thart ar 600,000 beachaire ann san Aontas Eorpach. Tá an tAontas sa dara háit ar domhan (i ndiaidh na Síne) ó thaobh tháirgeadh meala de.

Staidéar 
Is caitheamh aimsire do bheachairí áirithe í.  Chomh maith leis an mil a fhaigheann siad, déanann siad staidéar ar iompar na mbeach.

Stair 
Rugadh an beachaire Anton Janša ar an 20 Bealtaine 1734.  Titeann Lá Domhanda na mBeach ar an 20 Bealtaine gach bliain.

Tagairtí
George Wells Beadle

Géineolaí bithcheimiceach a rugadh i Wahoo, Nevada ab ea George Wells Beadle (22 Deireadh Fómhair 1903 – 9 Meitheamh 1989). Rinne sé taighde ar ghéinitic arbhair indiaigh, cuileog torthaí (Drosophila), agus coincleacha aráin. I gcomhar le Edward Lawrie Tatum, d'fhorbair sé an coincheap go raibh géinte ar leith a rialaigh táirgeadh einsímí ar leith. Le Joshua Lederberg, bhuaigh Beadle is Tatum Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1958 as an saothar seo. In Chicago, Illinois a d'éag sé.

Daoine a rugadh i 1903
Básanna i 1989
Bithcheimiceoirí Meiriceánacha
Beagóinia

Planda ilbhliantúil tiúbrach nó ríosómach, uaireanta tom nó dreapaire, atá dúchasach do réigiúin theo, Meiriceá go príomha. Na duilleoga neamhshiméadrach, taobh amháin níos mó ná an taobh eile, go minic le spotaí nó marcanna bána nó dearga. Na bláthanna fireanna le dhá phiotal mhóra is dhá phiotal bheaga, na bláthanna baineanna le 4-5 phiotal sa bhreis air sin. Capsúl eiteach is ea an toradh. Uaireanta tugtar cluas eilifinte air mar gheall ar chruth na nduilleog. Atáirgeann sé go héasca ó ghearrthóga duilleog leagtha ar ithir thais, agus úsáidtear an teicníocht seo go forleathan sa ghairneoireacht. Fástar an-chuid speiceas mar mhaisiúchán.

Plandaí
Beaignit

Lann cruach a ceapadh i mBayonne na Fraince sa 17ú céad, meastar, chun arm sáite a dhéanamh d'arm tine an choisí. Ar dtús chuirtí i mbéal an mhuscaeid í, ach go luath sa 19ú céad rinneadh sliotán taobh leis an mbéal chun an bheaignit a chur ann, chun gur féidir an gunna a scaoileadh chomh maith. Choimeádtaí an bheaignit i dtruaill ghearr nuair nach raibh sí in úsáid. Bíonn feisteas ar an ngunna nua-aoiseach chun beaignit a chur ann, agus bíonn beaignití nua-aoiseacha in ann feidhmeanna eile a dhéanamh freisin, cosúil le gearradh sreinge.
Bealaitheoir

Ábhar a úsáidtear chun frithchuimilt a laghdú idir dhá dhromchla atá ag gluaiseacht thar a chéile. De ghnáth is leacht é, cosúil le hola mianrach nó plandúil, ach is féidir solad a úsáid, cosúil le céir nó graifít. Uaireanta bíonn gá le bealaitheoir ar leith: mar shampla, tá suilfít molaibdéinim an-áisiúil ag teocht ard. Is féidir gáis (aer, héiliam nó eile) a úsáid freisin, a chaidéalaítear isteach san imthaca chuig brú a dhóthain chun na dromchlaí frithchuimilte a choinneáil amach óna chéile.
Beallaí

Crann duillsilteach beag ornáideach, dúchasach don Eoraip. Na pisbhláthanna buí ina gcrobhaingí duilleogacha, ar crochadh ó na craobhacha san earrach. Na duilleoga roinnte i 3 dhuilleoigín, na capsúil suas le 6 cm ar fhad, gruagach is iad óg, le síolta dubha. Gach cuid de an-nimhiúil, na síolta go háirithe.

Plandaí
Beangú

Sa luibheolaíocht, cuid de phlanda adhmadach a chur isteach i sliotán gearrtha i ngas nó bonnstoc planda eile chun go gcuingríonn na fíocháin fheadánacha is go leanann fás an phlanda bheangaithe. Ní éiríonn leis ach i gcás gnéithe atá garghaolmhar le chéile. Úsáidtear beangú go forleathan i ngairneoireacht chun cineálacha inmhianaithe nach bhfásann go maith a chuingriú le cineálacha atá bríomhar nó frithsheasmhach in aghaidh galar. Uaireanta briseann an deontóir bonnstoic amach agus táirgeann meatháin lena mbláthanna féin i measc bláthanna an phlanda bheangaithe. 

Luibheolaíocht
Beansóin

C6H5.CHOH.CO.C6H5, solad cumhra le leáphointe 137 °C. Toradh comhdhlúthú beansaildéid. Faightear go nádúrtha é freisin sa roisín ó chrainn den ghné stiorac a dtugtar balsam air.

Alcóil
Béar dubh

Dhá speiceas atá dubh de ghnáth ach uaireanta donn: an béar dubh Meiriceánach as Meiriceá Thuaidh, agus an béar dubh Áiseach (nó an béar Himiléitheach, nó an béar gealaí) ó oirthear is deisceart na hÁise, le smig bhán is V bán ar a chliabhrach.

Mamaigh
Béar spéaclach

An t-aon bhéar atá dúchasach don leathsféar theas. Áitríonn sé foraoisí i spoir iartharacha na nAindéas. Beag, na guaillí 73 cm ar airde. Dorcha le fáinní éadroma timpeall na súl. Tógann sé ardáin i gcrainn as géaga briste. Itheann sé plandaí den chuid is mó. Tugtar an béar Aindéach air freisin.

Mamaigh
Béar uisce

Ainmhí micreascópach atá gaolmhar, b'fhéidir, leis na hartrapóid. Colainn ghearr, 4 phéire géag giortach, go minic le hingne, codanna an bhéil fadaithe le haghaidh pollta. Timpeall 400 speiceas ar eolas. Faightear é i screamha dromchlacha uisce ar bhogaigh, crotail, algaí, easair plandaí, agus an chré.

Artrapóid
Aubrey Vincent Beardsley

Maisitheoir leabhar a rugadh i mBrighton Shasana ab ea Aubrey Vincent Beardsley (21 Lúnasa 1872-16 Márta 1898). Cáil air as a chuid phóstaer agus léaráidí dubha is bána d'eagrán léirithe de Le Morte d'Arthur (Bás Artúir) de chuid Thomas Mallory is leabhair eile. Fuair sé bás ag an eitinn i Menton na Fraince sa bhliain 1898 agus é 25 bliana d'aois.

 

Daoine a rugadh i 1872
Básanna i 1898
Beathnua

Géineas plandaí bliantúla nó ilbhliantúla is ea Beathnua (Hypericum). Tugtar Luibh Eoin Baiste air freisin.

Plandaí
Beathú infhéitheach

Soláthar cothuithe d'othar trí fheadán beathaithe a théann go díreach isteach in imshruthú na fola trí fhéith. Ní féidir ach bunchothuithe a úsáid mar seo, glúcós in ionad stáirse, aimínaigéid in ionad próitéiní, agus mar sin de.
Francis Beaufort

Meitéareolaí a saolaíodh san Uaimh ab ea Francis Beaufort (25 Bealtaine 1774 – 17 Nollaig 1857). Sa Chabhlach Ríoga faoi 1790, thairg sé scála oibiachtúil gaoithe i 1806 a luaitear fós sa mheitéareolaíocht. Rinne sé comhchoibhneas idir neart na gaoithe is an méid seoil a bhíonn oiriúnach do long lánrigeáilte. Ghlac Aimireáltacht na Breataine leis an scéim i 1838. Nuair a tugadh longa gaile isteach modhnaíodh an scála i dtéarmaí staid na mara, agus cuireadh luas tomhaiste na gaoithe san áireamh níos déanaí. Hiodragrafaí don Chabhlach Ríoga ó 1829. D'údaraigh sé aistir mara chun suirbhéireacht is mapáil a dhéanamh ar limistéir áirithe den Domhan (mar shampla, aistear an Beagle a raibh Charles Darwin air). Ainmníodh an mhuir ó thuaidh ó Alasca as.

Daoine a rugadh i 1774
Básanna i 1857
Eolaithe Éireannacha
Meitéareolaithe
Baill d’Acadamh Ríoga na hÉireann
Beaux-Arts

Stíl chlasaiceach mhaisithe san ailtireacht a bhí coitianta sa bhFrainc go déanach san 19ú céad. Sampla maith di is ea an Opéra i bPáras (1861-1875) le J. L. C. Garnier.
Karl Bechstein

Déantóir pianónna a rugadh i nGotha na Gearmáine ab ea Karl Bechstein (1 Meitheamh 1826 - 6 Márta 1900). Bhunaigh sé monarcha i mBeirlín i 1856.

Déantóirí pianónna
Daoine a rugadh i 1826
Básanna i 1900
Alexandre Edmond Becquerel

Fisicí Francach, mac le Antoine César Becquerel agus athair Antoine Henri Becquerel, ab ea Alexandre Edmond Becquerel (24 Márta 1820 – 11 Bealtaine 1891) nó Edmond Becquerel mar a bhí aithne ní b'fhearr air. Rugadh i bPáras é. Rinne sé taighde ar sholas, fótaiceimic is méarnáil. Cheap sé an fosfarascóp.

Fisiceoirí Francacha
Daoine a rugadh i 1820
Básanna i 1891
Antoine César Becquerel

Fisicí Francach, athair Alexandre Edmonde Becquerel, ab ea Antoine César Becquerel (7 Márta 1788 – 18 Eanáir 1878). Ceannródaí sa leictreachas, a rinne taighde ar theileagrafaíocht is maighnéadas.

Daoine a rugadh i 1788
Básanna i 1878
Fisiceoirí Francacha
Johannes Georg Bednorz

Fisicí Gearmánach ab ea Johannes Georg Bednorz a rugadh ar 16 Bealtaine 1950. Bhuaigh sé Duais Nobel sa bhfisic i 1987 le Alexander Müller bliain i ndiaidh foilsiú a bhfionnachtana ar fhorsheoltacht in ábhair cheirmeacha ag teocht réasúnta ard, ar dtús ag 23°K, 12°K níos airde ná uasteocht na forsheoltachta go dtí sin.

Fisiceoirí Gearmánacha
Daoine a rugadh i 1950
Daoine beo
Beibheatrón

Luasghéaraitheoir prótón le huasfhuinneamh 1,000 milliún leictreonvolta, a tógadh in Ollscoil California i mBerkeley.