Baile Brigín

Is sráidbhaile i dtuaisceart Chontae Bhaile Átha Cliath, é Baile Brigín (Balbriggan as Béarla). Tá an baile cósta seo suite 32 ciliméadar ó Bhaile Átha Cliath i gceantar riaracháin Chontae Fhine Gall.

Daonra  
Tháinig fás as cuimse ar an daonra ag tús na 21ú haois mar bhí méadú tobann ar an éileamh ar thithíocht timpeall cheantar Baile Átha Cliath. Mhéadaigh an Pobal uirbeach ó 6,731 i 2006  go dtí 8,114 i 2016. Mhéadaigh an Pobal na tuaithe ó 9,615 i 2006 go dtí 16,479 i 2016. Tá daonra 24,611 i mBaile Brigín ach tá daonra lonnaíocht 21,722 sa daoináireamh na hÉireann 2016.

Stair na háite :

An tréimhse neoliteach 
Ó shin An tréimhse Neoliteach, suíomh den scoth is ea Baile Brigin i gcomhair lonnaíocht.  

Rinneadh mionstaidéar seandálaíochta roimh an tógadh eastát tithíochta in aice le Lána na Gráige. Aimsigh siad ar fhianaise nua ó ré Neoiliteach, Aimsigh siad fothrach ó theach Neoiliteach. Seo an áit a bhféadfadh ar chéad fheirmeoirí a bheith ina gcónaí 5000 bliain ó shin. Rinneadh an teach as plancanna agus bhí sé sé mhéadar ar leithead.

Ré na meánaoise 
Tógadh Caisleán Bhrí Mhór sa 14ú haois. Bhí na teaghlach Barnwell ina gcónaí sa chaisléan seo sa bhliain 1567. Bhí gairdiní, ocht tionóntán, úllord agus páirc ann. D’ionsaigh an caisleán le linn Cogadh na hAon-déag mBliana i rith na 1640s. Rinneadh mionstaidéar seandálaíochta sa pháirc in aice leis an gcaisléan agus aimsigh siad caor gunna mór is dócha a bhain san ionsaí.

18ú haois 
Sa tréimhse seo, is sráidbhaile iascaireachta ab ea Baile Brigín. Chuir úinir talún George Hamilton in aithne an tionscal déantúsaíocht. Thóg sé monarchana agus d’fheabhsaigh sé an cuan tríd an gcé a thógáil. Cuireadh críoch leis an gcé sa bhliain 1763.

19ú haois 
Is baile cuain agus sráidbhaile margadh agus post é.  tréimhse seo bhí an daonra 3,016 i mBaile an Ridire Thoir. Sa tréimhe seo, bhí margadh ar siúl gach Luan agus bhi aonach eallach ar siúl sna míonna Aibreán agus Meán Fómhair. Tógadh teach margadh sa bhliain 1811.

Imeachtaí staire 
Tharla Cath meánaoiseach i mBaile Brigín sa bhliain 1329. Chuaigh William III ag campáil i mBaile Brigín tar éis Cath na Bóinne i mhí Iúil 1690. Tharla Sack of Balbriggan i mhí Meán Fómhair 1920. D’ionsaigh na Dúchrónaigh an sráidbhaile Baile Brigín agus mar thoradh scriosadh caoga a ceathair na dtithe, monarcha góiséireachta agus lootadh ceithre teach tábhairne.

Tíreolaíocht  
Is í an Aibhine a théann trí Bhaile Brígin. Is abhainn bheag í. Tá an abhainn suite taobh ó thuaidh ó Baile Brigín. Tá an aibhainn lán de breac donn.

Suíomh agus taistel  
Tá an baile cósta seo suite 32 ciliméadar ón gcontae Baile Átha Cliath.  Tá an sráidbhaile lonnaithe díreach in aice leis an mótarbhealach, Seachród Bhaile Bhrigín. Níl sé ach 23km ó Aerfort Baile Átha Cliath. Tá córas iompar poiblí an-mhaith le go leor modhanna iompair.  Cuirtear seirbhísí bus ar fáil trí ‘Dublin Bus’, ‘Bus Eireann’, ‘Local Link’ agus ‘Go-Ahead Ireland Bus’. Cuirtear seirbhísí traein ar fáil i mBaile Brigín tríd an stáisiún traenach.

Turasóireacht

Áiteanna turásoireach 

 Teach Solais Baile Brigín -  Tógadh teach an tsolais sa bhliain 1796.
 An Bataire - Tógadh an ghné chosanta seo i 1803 le taobh an cósta Baile Brigín.
 Caisleán Bhrí Mhór - Tógadh Caisleán Bhrí Mhór sa 14ú haois.
 Cuan Baile Brigín.
 Tarbhealach Iarnród Baile Brigín - Tógadh é idir na blianta 1843-44.
 Teach Cúirte Baile Brigín - Tógadh é sa bhliain 1844.
 Clochar Loreto -  Tógadh é sa bhliain 1909.

Áiseanna poiblí 
Tá go leo áiseanna a mbíonn an-tóir ag turasóirí air. Tá trá ghainimh suite i mBaile Brigín. Meallann an trá a lán turasóirí.  Tá radhairc áille ann ag breathnú ar an gcósta agus ar Mhuir Éireann. Tá an trá  inrochtana go héasca mar tá stáisiún traenach suite cúig nóiméad ón trá. Bíonn Margadh Éisc agus Feirmeoirí ar siúl gach Aoine i mBaile Brigín.   Club Gailf Baile Brigín ann. Bunaíodh an club Gailf in 1945. Rinneadh an cúrsa gailf in 2009 le gnéithe nua mar shampla: guaiseacha uisce dúshlánacha, crainn aibí agus bosca tee. Tá Ard Giolláin suite idir Baile Brigín agus na Sceirí. Is páirc phoiblí í agus bhíonn tarraingt mhór ag turasóiri air. Is ceantar coillearnaí é le móinéar, láthair phicnicí, áit súgartha agus caisleán Ard Giolláin suite ansin. Tógadh an t-ionad sipadóireachta nua ‘Millfield’ in 2011.

Lóistín 
Tá óstan amháin lonnaithe sa cheantair seo. ‘The Bracken Court Hotel’ is é an t-ainm. Is féidir páirceáil ar an láthair saor in aisce d’aíonna.

Oideachas

Na naíonra 
Tá 'Naíonra Tigín Na Trá' suite i mBaile Brigín. Tá gach rang sa naíonra trí mheáin.

Na bunscoileanna 
Tá go leor bunscoileanna i mBaile Brigín.

 Scoil Naomh Treasa
Gaelscoile Bhaile Brigín – Múintear ábhair sa scoil seo trí mheáin na Gaeilge
Scoil Chormaic
Scoil náisiúnta Naomh George’s
Scoil náisiúnta Naomh Molaga’s
Scoil náisiúnta Baile an Ridire Thoir
Scoil náisiúnta Naomh Peadair agus Póil
Scoil Naoimh Benignus
Scoil Naomh FiontánScoil Naomh Treasa

Na meanscoileanna 
Tá cúpla meanscoileanna i mBaile Brigín 

 Coláiste Ghlor na Mara
Meanscoil Clochar Loreto
Coláiste pobail Baile Brigín
Coláiste pobail Ard Gioláinn

Spórt

Rugbaí 
Tá Club Peile Rugbaí suite i mBaile Brigín agus imríonn an club i roinn 2B i Léig na Laighean. Bunaíodh an club ar dtús i 1925. Bhunaigh an club Corn na mBailte Cúige sa chomórtas Laighean do chlubanna Cúige i 1928. Ní raibh mórán suime sa rugbaī i rith lár na dtríochaidí. Ansin bunaíodh Club Rugbaí Dealbhana lonnaithe i  mBaile Brigín i lár na gcaogaidí. Athlonnaigh an club Rugbaí anin go nDroichead Átha.  Sa  bhliain1967 bhunaigh Brendan Griffin club rugbaí do dhaoine óga sa bhaile. Bunaithe foireann rugbaí do dhaoine fásta sa bhliain 1975. Ba é Felim White an chéad chaptean na foirne ar an gclub. Sna 1990idí, bunaithe foireann na mna ach ag an am seo ní raibh a lán foirne mná ann agus ansin tháinig deireadh leis an bhfoireann. Athbhunaíodh an fhoireann sa bhliain 2014.

Sacar 
Bunaíodh club peile Baile Brigín sa bhliain 1998. Is club mhor é le os cionn tríocha foireann ann.

Cumann Lúthchleas Gael 
Bunaíodh Cumann Uí Dhuibhir sa bhliain 1918 agus tá sé lonnaithe i Lána na Gráige.Imriodh an céad cluiche i mBaile Uí Ghormáin. Tá níos mó ná 700 ball ann. Imrítear cluichí i bpáirce Brí Mhór.

Reiligiúin  

Tá Eaglais Chaitliceach Rómhánach, Naomh Peadar agus Pól suite i mBaile Brigín. Tógadh an séipéal mór sa bhliain 1842. Is sampla den ailtireacht Ghotach atá ann.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 Suíomh gréasáin oifigiúil an tsráidbhaile

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath