Crua-earraí ríomhaire

Is é an fearas fisiceach as a ndéantar córas ríomhaireachta crua-earraí ríomhaire. 

I gcodarsnacht leis sin, is é bogearraí an tacar treoracha is féidir le crua-earraí a stóráil agus a rith. Tugtar crua-earraí mar sin toisc go bhfuil sé “crua” nó docht maidir le hathruithe, ach tá bogearraí “bog” toisc go bhfuil sé furasta iad a athrú. 

De ghnáth, treoraíonn na bogearraí crua-earraí chun aon ordú nó treoir a fhorghníomhú. Is éard atá i meascán de chrua-earraí agus bogearraí córas ríomhaireachta inúsáidte, cé go bhfuil córais eile ann nach bhfuil ach crua-earraí ann.

Déanann crua-earraí ríomhaire ceann de thrí thasc; próiseáil, ionchur, agus aschur.

Innealra an ríomhaire pearsanta 
Is é atá ann i ríomhaire pearsanta tipiciúil ná cás nó fráma i gcruth deisce nó túir agus na páirteanna seo a leanas:

 Máthairchlár nó clár córais le sliotáin do chártaí forlíontacha agus páirteanna coinneála ina measc: 
 Láraonad próiseála (LAP nó CPU an giorrúchán as Béarla)
 Cuimhne randamrochtana (RAM) - le haghaidh rith ríomhchlár agus stóráil sonraí gearrthréimhseach, chun rochtain ar an diosca crua, a bhíonn níos moille, a sheachaint. Is féidir le níos mó RAM an ríomhaire pearsanta a dhéanamh níos tapúla. Bíonn an RAM inbhainte i gcoitinne ó shliotáin ar an máthairchlár.
 Bunchóras ionchurtha/aschurtha (BIOS) nó Comhéadan Dochtearraí Inbhreisithe (EFI) i gcórais níos nua-aimseartha
 Busanna :
 Idirnasc Comhpháirteanna Forimeallach nó PCI
 PCI Express nó PCI-E
 Bus Uilíoch Srathach nó USB
 HyperTransport
 Comheadán Coitianta Córas nó CSI (á tuar i 2008)
 Port Grafaice Luathaithe nó AGP (á tharraingt siar de réir a chéile)
 Ailtireacht Thionscalchaighdeánach nó ISA (as dáta)
 Ailtireacht Bhreisithe Thionscalchaighdeánach nó EISA (as dáta)
 Soláthar cumhachta - cás ina bhfuil claochladán, rialú voltais, agus (de ghnáth) gaothrán fuaraithe
 Rialaitheoirí stórais IDE, SATA, SCSI nó saghas éigin eile, a rialaíonn diosca crua, diosca bog, CD-ROM agus tiomántáin eile; suíonn na rialaitheoirí go díreach ar an máthairchlár nó ar chárta forlíontach 
 Cárta grafaice a thairgíonn aschur don aonad fístaispeána
 Rialaitheoirí bus ríomhaire (port comhuaineach, port srathach, USB, FireWire) chun an ríomhaire a cheangail le gléasanna seachtracha forimeallacha ar nós printéirí nó scanóirí.
 Saghas éigin stóras inbhainte do ríomhaire nó scríbhneoir meáin:
 Dlúthdhiosca - an saghas meáin inbhainte is coitianta, saor ach sobhriste.
 Tiomántán CD-ROM
 Scríbhneoir CDanna
 DVD
 Tiomántán DVD
 Scríbhneoir DVDanna 
 Tiomántán DVD-RAM
 Tiomántán diosca bhoig
 Tiomántán Zip
 Tiomántán USB Flash
 Téipthiomáint - go príomha do chúltaca agus stóras fad-tréimseach.
 Stóras Inmheánach - coinníonn sonraí istigh sa ríomhaire le húsáid níos déanaí.
 Diosca crua - le haghaidh stóráil sonraí meán-tréimhseach.
 Rialaitheoir eagar diosca
 cárta fuaime - aistríonn comharthaí ón chlár córais go leibhéil voltais analógacha, agus ag a bhfuil teirminéil le plugáil isteach i gcallairí.
 Líonrú - ceanglaíonn an ríomhaire leis an Idirlíon agus/nó ríomhairí eile.
 Móideam - le haghaidh nasc diailithe
 Cárta líonra - le haghaidh nasc idirlín DSL/Cábla, agus/nó ceangail le ríomhairí eile.
 Aonaid fhorimeallacha eile

Chomh maith le seo, is féidir comhpháirteanna seachtracha an chórais ríomhaireachta a liostáil faoi chrua-earraí. Tá na samplaí seo a leanas caighdeánach nó an-choiteann.

 Gléasanna ionchur nó aschur
 Gléasanna le haghaidh ionchur téacs
 Méarchlár
 Gléasanna pointeála
 Luch
 Rianliathróid
 Gléasanna le haghaidh cluichí ríomhaire
 Luamhán stiúrtha
 Pillín cluiche
 Rialaitheoir cluiche
 Gléasanna le haghaidh ionchur íomhá nó físe
 Scanóir íomhánna
 Ceamara gréasáin
 Gléasanna le haghaidh ionchur fuaime
 Micreafón
 Gléasanna ionchur nó aschur
 Gléasanna aschur íomhánna nó físe
 Printéir - gléas forimeallach a thairgíonn cruachóip. (scairdphrintéir nó printéir léasair)
 Monatóir a fhaigheann comharthaí agus a thaispeánann iad. (feadán ga-chatóideach - CRT - nó taispeáint leachtchriostail - LCD)
 Gléasanna le haghaidh aschur fuaime
 Callairí - gléas a aistríonn comharthaí fuaime analógacha go creathanna aeir le haghaidh fuaim a chruthú.
 Cluasáin - gléas atá cosúil le gnáth-luamhán gutháin ach a chuirtear ar an gceann chun na lámha a shaorú.

Ríomhaireacht