Iomáint

Cluiche foirne atá san iomáint (nó iománaíocht) ina mbaintear feidhm as maide ar a dtugtar camán agus liathróid ar a dtugtar sliotar. Tá bunús réamhstairiúil ag an spórt, a imrítear in Éirinn don chuid is mó, agus deirtear go bhfuil sé ar cheann de na cluichí foirne is sciobthaí ar domhan. Ceann de na cluichí Gaelacha atá ann, agus is é an Cumann Lúthchleas Gael a reachtálaíonn an spórt. Tugtar an chamógaíocht ar an leagan den chluiche a imríonn mná.

Is é cuspóir an chluiche ná níos mó pointí a bhaint amach ná an taobh eile. Déantar pointe nuair a thiomáintear an sliotar idir chuaillí an taoibh eile. Tá trastomhas 65mm (2.55 orlach) ag an sliotar agus tá sé clúdaithe le leathair. Déanta as adhmad na fuinseoige, tá an camán idir 26–40 orlach i leith, le ceann leata ar a dtugtar bas. Tá an bas níos mó ar chamán an chúl báire, chun é a bheith ábalta an sliotar a stopadh. Nuair a bhuailtear an sliotar, is féidir é a thiomáint ag 150 km/h agus suas go 100m ar fhad.

Tá baint ag an iomáint le camanachd nó iomain (shinty i mBéarla), cluiche a imrítear don chuid is mó in Albain.

Ainmneacha ar an Spórt
Tá réimse leathan ainmneacha a thugtar ar an gcluiche sa Ghaeilge.
 iomáint / iomáin / iománaíocht
 ag bualadh báire / báireoireacht / ag imirt báire / ag báire
 camánacht 
 ag lúbadh na fuinseoige
 cluiche lúibe (is liathróide)
 hurláil

Rialacha

An pháirc imeartha 
Tá an pháirc imeartha 140 méadar (153 slat) ar fhad, le péire cuaillí ar gach taobh. Tá cuma "H" ar na cuaillí, ar nós cuaillí rugbaí ach tá líon ag a mbun mar atá i sacar. Tá na cuaillí 6.4 méadar (7 slat) óna chéile, agus tá an cuaille trasna 2.13 méadar (7 dtroigh) os cionn na talún. Tá línte trasna na páirce ag 13 méadar, 20 méadar agus 65 méadar ó na cúl-línte. Is í an pháirc imeartha céanna a úsáidtear i bpeil Ghaelach.

Na foirne 
Tá cúig imreoir déag i ngach foireann, agus úsáidtear an leag amach céanna i gcónaí. Tá cúl báire amháin (uimhir 1), seisear cosantóir (uimhreacha 2-7), beirt imreoir lar-páirce (uimhreacha 8 agus 9) agus seisear ionsaitheoir (uimhreacha 10-15). Bíonn an cúl báire gléasta i ndath difriúil ó na himreoirí eile. Tá cúigear fear ionaid déag (uimhreacha 16 agus ar aghaidh), agus is féidir cúigear a úsáid in aon chluiche amháin.

An liathróid 

Chun an sliotar a bhogadh ó áit amháin go dtí áit eile, is iad na rudaí atá ceadaithe ná:
 Ag tabhairt buail (nó poc) leis an gcamán
 Ag déanamh pas boise (nó pas láimhe) leis an lámh
 Ag ciceáil (tá sé ceadaithe, ach níl sé ró-éifeachtúil)

Is iad na rudaí nach bhfuil ceadaithe ná:
 Ag piocadh na liathróide go díreach ón dtalamh
 Ag caitheamh na liathróide
 Ag rith níos mó ná ceithre choiscéim gan pasáil nó preab a dhéanamh ar an gcamán
 Ag gabháil na liathróide trí huaire i ndiaidh a chéile gan tadhall leis an talamh
 Ag caitheamh na liathróide ó lámh amháin go dtí an lámh eile
 Ag caitheamh nó ag tabhairt pas boise isteach sa chúl
 Ag caitheamh an chamáin
 Ag déanamh scór nuair a bhfaigheann an ionsaitheoir an liathróid istigh sa chearnóg

Ag scóráil 
Déantar pointe nuair a thiomáintear an sliotar idir chuaillí an taoibh eile. Buaitear cúl, le luach trí phointe (nó cúilíní), nuair a chuirtear an sliotar faoin gcuaille trasna. Léiríonn an moltóir brat glas nuair atá cúl déanta. Buaitear pointe amháin (cúilín) nuair a chuirtear an sliotar thar an trasnán, agus taispeánann an moltóir brat bán. Taispeántar na scóranna san fhormáid {cúl}-{cúilíní}. Mar shampla, i gcás cluiche ceannais Craobh Iomána Sinsearach na hÉireann 2006, b'é an toradh deiridh Cill Chainnigh 1-16 Corcaigh 1-13 (bhí an bua ag Cill Chainnigh, lé trí chúilín).

Comórtais 
 Craobh Iomána Sinsearach na hÉireann
 Craobh Iomána Sinsearach na Mumhan
 Craobh Iomána Sinsearach Laighean
 Craobh Iomána Sinsearach Ulaidh
 Craobh Iomána Sinsearach Chonnacht
 Sraithchomórtas Iomána Náisiúnta
 Corn an Iarnróid
 Corn Uí Rinn
 Corn Mhic Riocaird
 Craobh Iomána Sinsearach Club na hÉireann
 Craobh Iomána Sinsearach Club Laighean
 Craobh Iomána Faoi-21 na hÉireann
 Craobh Iomána Faoi-21 Laighean
 Craobh Iomána Mionúrach na hÉireann
 Poc Fada
 Féile na nGael
 Iomána chomhrialacha Shinty/Iomáint, cluichí idirnáisiúnta idir Éire agus Alban

Iománaithe cáiliúla 
 D. S. Ó Ciara, Cill Chainnigh
 Criostóir Uí Rinn, Corcaigh
 Éadbhard Ó Cathaoir, Cill Chainnigh
 Nioclás Mac Riocaird, Loch Garman
 Mícheál Mac Aodha, (Luimneach
 Seán Ó Loingsigh, Corcaigh
 Seán Ó Dúghaill, Tiobraid Árann
 Brian Ó Faoileacháin, Uíbh Fhailí
 Nioclás Inglis, Tiobraid Árann
 Seán Ó Conghaile, Gaillimh
 Seán Ó Céin, Port Láirge

Foireann na Mílaoise 
Roghnaíodh Foireann na Mílaoise sa bhliain 1999 as na himreoirí is fearr a d'imir an spórt idir 1884 agus an bhliain 2000. B'iad an CLG agus na h-iriseoirí spóirt a roghnaigh an fhoireann.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 Suíomh oifigiúil an CLG.
 Iomáint ar shuíomh oifigiúil an CLG.
 Rialacha iomána.
 Treoracha iománaíochta: Uimhir a hAon , Uimhir a Dó , Uimhir a Trí . 
 'An Fear Rua - The GAA Unplugged!' 
 Sports.ie Hurling, Nuacht, cluichí agus torthaí. 
 The Continental Youth Championships .
 Iománaíocht san Airgintín.
 Iománaíocht san Astráil agus san Nua-Shéalainn.
 An chéad chluiche iomána i Stáit Aontaithe Mheiriceá.
 Grianghrafanna ar an Sportsfile Sports Photo Agency.
 What is Hurling, ar youtube.