Charlotte Stoker

Bean tí agus scéalaí Éireannach ab ea Charlotte Matilda Blake Stoker (1818–1901), ar a dtugtaí Charlotte Matilda Blake Thornley freisin, a chabhraigh leo siúd i dtithe na mbocht. Bhí tionchar ag a mac Bram Stoker ar Dracula agus leabhair eile a scríobh tar éis a cuid scéalta faoi Shligeach in 1832 agus na himeachtaí uafásacha inar éirigh daoine tinn agus a fuair bás ón chalar.

Beathaisnéis
Rugadh Stoker sa bhliain 1818 i mBéal Átha Seanaidh, Contae Dhún na nGall, Éire. Bhí athair Stoker Thomas Thornley ina chaptaen sa 43ú Coisithe Éadrom in Arm na Breataine. Chuaigh Thornley isteach i gConstáblacht Ríoga na hÉireann ina dhiaidh sin. Tháinig muintir Thornley ó Shasana ach bhog siad go Béal Átha Seanaidh sna 1780idí. Ba í máthair Stoker Matilda Blake. Bhí stair fhada ag muintir Blake i nGaillimh le Richard Blake (Caddell) mar Shirriam Chonnacht ó 1305 agus daoine eile mar Mhéara na Gaillimhe.

Bhí beirt deartháireacha níos óige ag Stoker agus bhí an teaghlach le bogadh go Sligeach fad is a bhí Stoker fós óg.

Is galar tógálach (cosúil le fliú nó Covid) é an calar a fhágann go bhfuil daoine an-tinn agus faigheann go leor daoine bás dá bharr. I 1832, scaipeadh an calar trí go leor tíortha ar fud an domhain. Tar éis tamaill, shroich an calar Sligeach, áit a raibh cónaí ar Stoker. Bhí an calar go dona i Sligeach. Ní raibh aon bhaile eile sa Bhreatain Mhór ná in Éirinn ina raibh an calar níos measa. Fuair go leor daoine a bhí ag tabhairt aire do na heasláin bás freisin. Bhí daoine an-bhuartha agus d’iompair siad an-dona. Mar shampla, chuir siad daoine in uaigheanna sula raibh siad marbh. Chonaic agus chuimhnigh Stoker, a bhí ina leanbh 14 bliana d'aois, na rudaí uafásacha seo go léir. Bhí eagla ar a muintir agus chuaigh siad go Béal Átha Seanaidh (cuid 40 km ar an mbóthar ó thuaidh) áit a raibh gaolta acu. Ach bhí eagla ar mhuintir Bhéal Átha Seanaidh go mb’fhéidir gur ghabh na Stokers an calar agus go ndúirt siad leo imeacht.

Phós Stoker in 1844. Bhuail sí lena fear céile Abraham i gCúil Raithin, Contae Dhoire, agus é ar saoire óna phost i gCaisleán Bhaile Átha Cliath. Bhí sé timpeall 20 bliain níos sine ná í. Tháinig a shinsir go hÉirinn le Liam III Shasana agus chónaigh siad taobh amuigh den talamh feirmeoireachta a bhí ina seilbh acu. Nuair a phós siad, bhog siad go Sráid Fhearchair i mBaile Átha Cliath sular bhog siad go dtí an Corrán i gCluain Tarbh. Bhí seachtar clainne acu: Thornley, Matilda, Abraham (Bram), Tom, Richard, Margaret, agus ar deireadh rugadh George i 1855. Ní raibh Bram ina leanbh sláintiúil agus bhí air fanacht sa leaba go dtí go raibh sé seacht mbliana d'aois. Cé gur mhúin Stoker na leanaí go léir sa bhaile bhí aird bhreise ag teastáil ó Bram. Faoi dheireadh bhí mic uile Stoker le teagasc ag Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath.

Rinneadh gníomhaí de Stoker, rinne sí gach rud ab fhéidir léi chun cabhrú le hÉirinn deireadh a chur lena stair fheodach agus cabhrú leis na boicht, le míchumas, agus le mná iad féin a fheabhsú. Chuimhnigh sí ar bhochtáin Shligigh, agus ar an ngorta in Éirinn, áit nach raibh a ndóthain le n-ithe ag daoine agus go raibh orthu dul ar imirce. I mBealtaine 1863, thug sí léachtaí ag an Statistical and Social Inquiry Society ag moladh scoileanna speisialta do na bodhair agus do na balbh.

Chuaigh fear céile Stoker ar scor in 1865 agus é 65 bliana d’aois. Bhí fiacha faighte aige chun a chlann mhac a chur chuig Coláiste na Tríonóide. Bhog siad go dtí an Fhrainc le Matilda agus Margaret i 1872 mar go raibh costais níos ísle ná i mBaile Átha Cliath ann. D’fhág siad a gcúigear mac a bhí ag déanamh go maith, Thornley, Richard agus George i gcúrsaí leighis, Bram i gCaisleán Bhaile Átha Cliath, agus duine amháin, Tom, fós i gColáiste na Tríonóide.

Fuair fear céile Stoker bás san Iodáil ar 12 Deireadh Fómhair 1876 agus cuireadh in Tirana é. D’fhill Stoker ar Bhaile Átha Cliath in 1885. Bhí Bram i Londain ag an am seo agus d’iarr uirthi scríobh chuige faoina taithí ar eipidéim an chalair i Sligeach i 1832. Measadh go raibh litir Stoker ina taifead úsáideach ar ráig an chalair i Sligeach, agus d’úsáid Bram é mar fhoinse dá leabhar Dracula.

Fuair Stoker bás i 1901. Bhí sí 83 bliain d'aois agus ag éirí dall. Tá sí curtha i Reilig Chnocán Iaróm.

Nótaí

Tagairtí 

Scríbhneoirí Gaeilge
Daoine a rugadh i 1818
Básanna i 1901