joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Cill Iníon Léinín

Bailecheantar agus sráidbhaile is ea Cill Iníon Léinín (Béarla: Killiney), atá suite i gContae Dhún Laoghaire-Ráth an Dúin, Éire.

Stair an cheantair 

Timpeall ré na manach in Éirinn bhí an ceantar seo go léir faoi racht rí Léinín. Ceaptar go raibh an talún a bhí i ríocht Léinín ag síneadh ó Stigh Lorgan go Bré agus isteach go dtí na Sceirí. Thóg an rí cill sa cheantar i gcuimhne a iníon a bhásaigh. De réir seanscéal Léinín, chas an rí a dhrom ar Dhia agus dá bharr sin tholg iníon an rí galar marfach. Tar éis bás a iníne tiomnaigh sé é féin do Dhia. Dá bharr sin tógadh an cill faoi Chnoc Chill Iníon Léinín ag breathnú i dtreo amháin ar bharr na cnoice agus sa treo eile amach ar an bhfarraige mar ionad cosainte.

Le linn cúpla céad tar éis ré Léinín bhí an chuid is mó den cheantar faoi shealúchas clann Talbot de Mullachíoda. Tógadh an "Obelisk" ar bharr chnoc Chill Iníon Léinín sa bhliain 1741 i gcuimhne an ghorta mhóir agus an dua a chuir daoine le cumhacht agus airgead orthu féin chun faoiseamh a thabhairt do na bochtáin. I rith an naoú aois déag bhí na ceantair ó thuaidh agus soir ón mbaile faoi úinéireacht Robert Warren. Dhíol na Warrens roinnt mhaith talún i gcomhair tógáil na hiarnróide idir Cill Iníon Léinín agus Kingstown (Dún Laoghaire).

Le hoscailt na hiarnróide bhí an ceantar an-fhaiseanta leis an uasalaicme i mBaile Átha Cliath agus osclaíodh Victoria Park chun comóradh a dhéanamh ar chuairt bhanríon Shasana ar an áit. Osclaíodh bóthar Vico sa bhliain 1889.

Naisc sheachtracha 

 Suíomh gréasáin Chontae Dhún Laoghaire-Ráth an Dúin
 Stáisiún traenach Chill Iníon Léinín

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
Dan Boyle

Is polaiteoir Éireannach Corcaíoch de chuid an Chomhaontais Ghlais é Dan Boyle. Rugadh é ar 14 Lúnasa 1962 i Chicago Mheiriceá, do thuistí Éireannacha. D'fhill siad ar Éirinn nuair a bhí sé ina bhuachaill óg ach tá tuin Mheiriceánach áirithe ar a chuid cainte go fóill. Bhí sé ina Theachta Dála i ndáilcheantar Chorcaí Láir Theas ó 2002 go dtí 2007, ach chaill sé a shuíochán san Olltoghchán i mBealtaine 2007. Bhí páirt lárnach aige san idirbheartaíocht idir an Comhaontas Glas agus Fianna Fáil chun comhrialtas a chruthú i Meitheamh 2007. Tar éis don chomhrialtas sin teacht ar an saol, cheap an Taoiseach é féin agus Déirdre De Búrca mar bheirt Sheanadóirí an Chomhaontas Ghlais. Toghadh é mar Leas-Cheannaire an tSeanaid ina dhiaidh sin. Ar 19 Deireadh Fómhair 2007, roghnaigh baill an Chomhaontais Ghlais é mar Chathaoirleach an pháirtí ( mar chomharba ar John Gormley), trí vótáil phoist.

Saol Polaitiúil 

Toghadh é faoi dhó chuig Comhairle Cathrach Chorcaí agus d’éirigh leis an vóta is airde riamh a fháil d’iarrthóir toghcháin Dála ón gComhaontas Glas, san fhothoghchán i gCorcaigh Láir Theas i 1994. Toghadh é chuig Dáil Éireann i mBealtaine 2002. Bhí sé mar Phríomhaoire an pháirtí sa 29ú Dáil, chomh maith le hurlabhraí an pháirtí ar Airgeadas, Gnóthaí Sóisialta agus Teaghlaigh, an Pobal, Forbairt na Tuaithe agus na hOileáin. Tá roinnt mhaith doiciméad de pholasaithe an pháirtí dréachtaithe aige chomh maith le forógraí toghcháin agus tá ionadaíocht déanta aige ar son an pháirtí ar raidió agus ar theilifís náisiúnta agus ar choistí agus ag seimineáir Pharlaimint na hEorpa. 

Tá suim aige san ógra, i bhforbairt pobail agus in obair do chearta lucht míchumais. Toghadh Dan Boyle chuig Comhairle Cathrach Chorcaí don chéad uair i 1991. Toghadh é chuig Dáil Éireann i mBealtaine 2002. Tá am caite aige mar Leas-Uachtarán ar Chomhairle Náisiúnta na nÓg in Éirinn agus tá sé mar bhall den Chomhairle Náisiúnta Eacnamaíoch agus Sóisialta (NESC) agus den Fhóram Páirtíochta um Iompar Poiblí. 

Tá roinnt éachtaí stocaireachta bainte amach aige sa rialtas áitiúil. Ina measc bhí dúnadh loisceoirí ospidéil, sainiú Chathair Chorcaí mar cheantar atá saor ó thoit, tabhairt isteach na raonta rothar, chomh maith le hainmniú sráide amháin sa chathair in onóir don rac-ghiotáraí, Rory Gallagher. Bhí Dan Boyle ina údar ar an leabhar A Journey to Change; 25 years of the Green Party in Irish Politics, a foilsíodh chun comóradh ceathrú céid an Chomhaontais Ghlais a cheiliúradh.

Sonraí Pearsanta 

Tá sé ina chónaí ag Crosaire Tuirnéir lena bhean chéile agus a n-iníon.

Leabhair 

 Boyle, Dan, A Journey to Change: 25 Years of the Green Party in Irish Politics (Baile Átha Cliath 2006)

Naisc Sheachtracha 

 Leathanach Baile: danboyle.ie
 Dan Boyle ar shuíomh gréasáin an Chomhaontais Ghlais

Foinsí 

Boyle, Dan
Boyle, Dan
Baill den 29ú Dáil
Daoine a rugadh i 1962
Daoine beo
Iarla Ó Lionáird

Is amhránaí Éireannach é Iarla Ó Lionáird (rugadh 1964) a bhfuil cáil air de bharr a pháirt sa mbanna ceoil Afro Celt Sound System, agus anois tá sé in a bhall de na ghrúpa The Gloaming.  Tá sé ar dhuine de na hamhránaithe is mó cáil sean nóis. 

Tá cúpla albam aonair eisithe aige (mar shampla le Real World Records,  Invisible Fields, eisithe i Lúnasa 2005).

Naisc Sheachtracha 
 Iarla agus a dhlúthdhiosca Invisible Fields  ar RealWorldRecords.com

Tagairtí 

Ceoltóirí Éireannacha
Daoine a rugadh i 1964
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine beo
Galway United Football Club

Galway United Football Club nó Gaillimh Aontaithe, club peile Éireannach bunaithe mar Galway Rovers i 1937. Ghlac Gaillimh páirt i Sraith na hÉireann den chéad uair i 1977. Rinne Galway Rovers a début i Sraith na hÉireann i bPáirc Thír Oileáin, Gaillimh, in aghaidh St. Patricks Athletic ar an 28ú Lúnasa den bhlian sin. Tá an club ag imirt faoi láthair sa bPríomhroinn (an tsraith is airde sa tír).

Stair 
Bhuaigh "Fir na dtreibh" (leasainm an chlub) Corn FAI i 1991, agus an Corn Sraithe na hÉireann i 1985-86 agus i 1996-97. Ba é an áit is airde a bhain an club amach sa tsraith ná an dara áit taobh thiar de Ruagairí na Seamróige i 1985-86. Bhí siad mar seaimpíní an Chéad Sraith i 1992-93, sa dara áit i 1999 agus bhuagh siad Sciath (Shield) na Príomhroinne i 1992-93 agus i 1996-97. D'imir Gaillimh Aontaithe i gcomórtais UEFA trí uair, buaileadh iad gach uair sa gcéad cluiche.

Tá an geansaí cáiliúil marúin caite ag roinnt imreoirí iontacha. Duine de na himreoirí Gaillimheacha is cáiliúla ná Eamonn "Chick" Deacy. Breathnaíodh air mar gnáth-imreóir aitúil, ach le teann dianseasmhachta agus díograise chuir sé ina luí ar Aston Villa F.C. triail a thabhairt dó, agus chaith sé cúig shéasúir rathúla ag an gclub. Nuair a bhí sé le Villa, bhuaigh Eamonn Bonn Sraithe i rith an séasúir rathúil 1980-81. Chomh maith, bhí iar-imreoir idirnáisiúnta Iodálach Fernando De Napoli mar leas-bhainisteoir ar Ghaillimh Aontaithe ar feadh achar gearr i 1998. I mí na Nollag 2006 d'fhógair an FAI go mbeadh cuireadh tugtha do Ghaillimh Aontaithe páirt a ghlacadh i bPríomhroinn Sraith Náisiúnta an FAI Eircom nua tar éis iarratais rathúil. De bharr sin agus le neart conspóide, bhuail siad Dún Dealgan F.C. agus Port Láirge Aontaithe F.C. chun áit a bhaint amach sa bPríomhroinn nua. Roghnaíodh ceathrar imreoir i bhfoireann Príomhroinne na bliana (Raffael Cretaro, Ciaran Foley, Conor Gethins & Derek O'Brien). Fógraíodh freisin pleananna do seastán nua i Páirc Thír Oileáin.

Liosta trófaí 
 Corn FAI: 1
 1991
 Corn Sraithe na hÉireann: 2
 1985/86, 1996/97

Iar-imreoirí cáiliúla 
 Paul McGee  - 16 Chaipín Phoblacht na hÉireann
 Frank Worthington - 8 Chaipín Shasana

Naisc Sheachtracha 
 Suíomh Oifigiúil an Chlub
 Gaillimh Aontaithe ag FAI.ie 
 Iontaoibh Lucht Tacaíochta Ghaillimh Aontaithe 
 Cartlann Ghaillimh Aontaithe 

Clubanna sacair na hÉireann
Josh Ritter

Is amhránaí-cumadóir ceoil Meiriceánach é Josh Ritter a rugadh i Moscow, Idaho i 1976. Ba néareolaithe iad a thuismitheoirí. Thosaigh Ritter ag cumadh ceoil agus é ag freastáil ar Choláiste Oberlin. D'athraigh sé a phríomhábhar ó eolaíocht néarchórais agus d'fhág sé coláiste agus é cáilithe le phríomhábhar i Stair Mheiriceá agus Scéalcheoltíre. Tar éis dó a chéim a bhaint amach, thaisteal sé go hAlbain chun freastal ar Dhaonscoil na hAlban.

Tá an stíl atá aige i dtraidisiún an cheoil tíre agus na mbailéad - é faoi thionchar Bob Dylan, Bruce Springsteen agus Leonard Cohen, i measc daoine eile - le béim ar íomhánna chasta le liricí shimplí.

Bhí Ritter i láthair ag Féile Cheoil Tíre Newport 2002, Féile Oxegen 2005 agus bhí sé ar an gceannlíne le leithidí Joan Baez. D'eisigh Baez a leagan fhéin d'amhrán de chuid Ritterr, "Wings." Tháinig an chéad fhadcheirnín le Ritter Hello Starling isteach ag uimhir a dó i gcairteacha na hÉireann, ait a bhfuil lucht leanúna dílis ag Ritter. Síníodh é leis an lipéad Meiriceánach, V2 Records, i 2005 agus ath-eisíodh Hello Starling. Ar an 19ú Aibreán, 2006, eisíodh a albam is déanaí The Animal Years le léirmheasanna iontacha. Eisíodh in Éirinn an 5ú albam ó Ritter, The Historical Conquests of Josh Ritter, ar an 7ú Meán Fómhair, 2007.

Misc 

Mhol Stephen King The Animal Years mar an albam is fearr i 2006 in alt a scríobh sé do Entertainment Weeklyalt . 

Tá cónaí air i mBrooklyn lena bhean Dawn Landes. Is amhránaí-cumadóir ceoil í Dawn freisin. 

Shínigh Josh beart leabhair le Random House i 2009. Tá sé i mbun a chéad úrscéal a scríobh darbh ainm Bright's Passage a seolfar i 2011.

Dlúthdhioscaí

Albaim 
Josh Ritter 1999 (Féin-Eisithe)

Golden Age Of Radio 2001 (Céad-Eisiúint), Eanáir 22 2002 (Ath-Eisiúint)

Hello Starling Meán Fómhair 9 2003

The Animal Years Márta 20 2006 (Sasana), Aibreán 11 2006 (SAM)

In The Dark - Live At Vicar Street Samhain 24 2006 (Éireann amháin)

The Historical Conquests of Josh Ritter 7ú Meán Fómhair 2007 in Éirinn

So Runs the World Away 2010 (17ú Aibreán, 2010 SAM, Aibreán 23ú, 2010 in Éirinn, Bealtaine 4ú, 2010 gach ait eile)

EPanna 
Come & Find Me EP Athmheascadh 2002

4 Songs Live EP Feabhra 22 2005

Good Man EP Lúnasa 18 2006 (Éireann amháin)

Girl In The War EP Lúnasa 29 2006, (iTunes EP digiteach) Samhain 27 2006 (Sasana)

Live at the Record Exchange EP Eanáir 30 2007

Live at the 9:30 Club Aibreán 19 2008

Singil 
 Hello Starling (Snow Is Gone) (Sasana) (Bealtaine 31, 2004)
 Thin Blue Flame (SAM) (2005)
 Lillian, Egypt (Sasana) (Bealtaine 29, 2006)
 Wolves (SAM) (Iúil 25, 2006)
 Mind's Eye (Deireadh Fómhair 15, 2007)
 Right Moves (Nollaig 17, 2007)
 Empty Hearts (Márta 31, 2008)
 Real Long Distance (Bealtaine 5, 2008)

Féach freisin 
 The Cake Sale

Naisc Sheachtracha 
 Suíomh oifigiúil
 Signature Sounds
 Josh Ritter Ar Líne 
 Suíomh Oifigiúil Lucht Leanúna Josh Ritter 
 American Gothic - agallamh le Josh Ritter
 Fabchannel.com - Físeán de cheolchoirm Josh Ritter in Amsterdam 2006
 Josh Ritter collection Cartlann Cheoil Beo

Ritter, Josh
Ritter, Josh
Daoine beo
The 747s

Banna rac-cheoil ab ea The 747s.

Baill 
 Oisín Leech - amhránaí, giotár, as an Uaimh, Éire;
 Ned Crowther - amhránaí, dordghiotár, as Oxford, Sasana;
 Massimo Signorelli - drumaí, as Napoli, An Iodáil;
 Freddie Stitz - príomhghiotár, amhránaí, as Ellershausen, An Ghearmáin;

Stair 
I 1999 chas Oisín and Ned ar a cheile ag an ollscoil i mBaile Átha Cliath agus thosaigh siad ag ceolsráide le chéile agus ag casadh i dtithe tábhairne ar fud na hÉireann mar chuid de ghrúpaí éagsúla. 

Chuaigh siad go Napoli na hIodáile an bhliain dár gcionn agus tar éis a bheith ag tóraíocht drumadóir, casadh Massimo orthu sa Centro Sociale áitiúil, áit a bhfuair siad an saoirse agus trealamh chun casadh le chéile.

Chas an banna a gcéad gig os comhair 5000 duine ar an 17ú Márta 2001, i bPiazza del Gesu, Napoli, ag ceolchoirm a bhí eagraithe mar agóid i gcoinne an Fóram Domhanda a bhí ar siúl ann. Tar éis 10 nóiméad cleachtadh sciobtha faoi scáth bualadh chloig an Ardeaglais Santa Chiara chas an banna an sraith amhráin seo a leanas: ‘London Calling’, ‘The Magnificent 7’, agus ‘Rock the Casbah’ ó The Clash agus ‘Tomorrow Girls’ ó The UK Subs. Tamaill ina dhiaidh an ghig, thaifead an banna a gcéad amhrán ‘Complicated’ mar The Fluid Druids (I Druidi Fluidi) do dlúthdhiosca bhannaí gan chonradh a bhain le Centro Sociale eile i Napoli, Officina 99.

Don chéad bhliain eile, an tslí mhaireachtála a bhí acu ná ag ceolsráide agus ag casadh gigeanna ar fud deisceart na hIodáile de shíor ag chamchuairt bailte ar nós Agrigento, Siracusa, Palermo agus Cefalu agus ag casadh le bannaí eile áitiúla agus le ceoltóirí taistil.  

I 2004, bhuail Massimo, Oisín agus Ned le Freddie tar éis a bheith ag breathnú air casadh amhráin Jimi Hendrix ar shráid Ghrafton i mBaile Átha Cliath. Bhí sé soiléir do chách gurbh é Freddie a bhí in easnamh agus d’aontaigh sé a bheith ina bhall den ghrúpa. Thug an ceathrar ball nua aghaidh ar Learpholl agus rinneadh The 747s dóibh. Ní raibh sé i bhfad go raibh Learpholl mar Hamburg acu. D’éirigh go hiontach leo sa réimse ceoil cruthaitheach agus bríomhar agus chur pobal na mbannaí áitiúla fáilte rompu. B’anseo a d’fhorbair an banna a chuid scríbhneoireachta agus a fhuaim bheo, a bhfuil tréith láidir comhcheol guthach ann. Lean siad ag sráid cheoil agus ag casadh gigeanna thimpeall Learpholl agus shínigh siad conradh le Ceirníní Island ar an Aoine 13ú Lúnasa 2004.

Zamparó 
D'eisigh The 747s a gcéad albam 'Zampanó' i Meán Fómhair 2006. Liosta na n-amhráin:
 Night And Day 
 Missed That Sun 
 Rainkiss 
 Leave Your Job Today 
 Zampano 
 Miles Away 
 Nature's Alibi 
 Into The Shadow 
 Anxiety 
 Death Of A Star 
 Return 
 Goodbye For A While 
 October Air 
 Green And Blue

Naisc sheachtracha 
 Suíomh oifigiúil 
 Suíomh myspace oifigiúil

Tagairtí 

Ceoltóirí Éireannacha
The 747s
Jean-Jacques Rousseau

Fealsamh, scríbhneoir agus ceoltóir ab ea Jean-Jacques Rousseau, (28 Meitheamh, 1712 – 2 Iúil, 1778). Rugadh sa nGinéiv é, agus fuair sé bás i nErmenonville na Fraince.

Smaoineamh 
Bhí Rousseau ar dhuine de mhór-smaointeoirí na hEagnaíochta, agus bhí tionchar nach beag ag téacsanna dá chuid ar Réabhlóid na Fraince, ar an oideachas, ar an smaointeoireacht pholaitiúil, agus ar fhorbairt agus fhorás an Náisiúnachas. 

Is ag triall ar an Château de Vincennes, caisleán atá suite tuairim is 6 km soir ó Pháras, a bhí Rousseau sa bhliain 1749 nuair a bhuail taom inspioráide é. Bhí sé ar a bhealach chun cuairt a thabhairt ar Denis Diderot, cara leis a bhí i mbraighdeanas sa chaisleán de bharr a chuid scríbhinní. Príomh-eagarthóir an Encyclopédie agus duine d’fhealsaimh mhóra na hEagnaíochta ba ea Diderot – fear a bhí ar a dhícheall ag iarraidh soiscéal na heolaíochta agus an réasúin a scaipeadh ar fud na Fraince agus na hEorpa. Ach thiontaigh Rousseau i dtreo eile ar fad tar éis an illumination de Vincennes: is ar an nádúr seachas an eolaíocht, ar na mothúcháin seachas an réasún, a dhíreodh sé a aird feasta. Réamhtheachtaire an rómánsachais ba ea é ón lá sin amach.

Bhí Jean-Jacques Rousseau ar na céad smaointeoirí a raibh cur chuige páiste-lárnach aige; bhíodh cosaint dlite faoin fhéineachas don ghasúr fosta, dála an scéil.
[[Íomhá:Émile, ou, de l’Education - Jean Jacques Rousseau - 1782 -.jpg|clé|mion|177x177px|'Émile, nó Fén oideachas]]

 Saothar 
Cé nárbh é Rousseau a chuir tús leis an ndírbheathaisnéis mar sheanrá, ba é Confessions (Gaeilge: 'Coibhseana), leabhar a scríobh sé idir 1765 agus 1770 agus inar dhein sé cur síos ar ar an gcéad trí bliana is caoga dá shaol, a chuir tús leis an ndírbheathaisnéis comhaimseartha. 

Bhí a úrscéal Julie, ou la nouvelle Héloïse (Gaeilge: 'Julie, nó an Héloïse nua') ar cheann de mhór-úrscéalta an 18ú aois. Bhí an t-úrscéal seo an-tábhachtach ó thaobh luath-fhorbairt an Rómánsachais de, agus bhí an-tionchar aige ar fhorbairt an Rómánsachais sa scéalaíocht go háirithe.

I measc mór-shaothar eile de chuid Rousseau, d'fhéadfaí na saothair seo a leanas a lua: 
 Discours sur l'origine et les fondements de l'inégalité parmi les hommes (Gaeilge: 'Dioscúrsa faoi bhunús agus bhoinn an neamhionannais i measc na ndaoine')
 Émile, ou De l'éducation (Gaeilge: 'Émile, nó Fén oideachas''')
 Du contrat social; ou Principes du droit politique'' (Gaeilge: Fén gConradh sóisialta; nó Prionsabail an Dlí pholaitiúil)

Ceol 
Chuir Rousseau go mór leis an gceol ó thaobh theoiric an cheoil agus chumadh an cheoil de.

Saol 
Bhuail stroc, is cosúil, é ar an 2 Iúil, 1778.

Tagairtí 

Rousseau
Rousseau
Rousseau
Rómánsachas
R.D. Laing (síciatraí)

Bhí Ronald D. Laing, nó R.D. Laing de ghnáth, ina shíciatraí clúiteach sa Bhreatain (7 Deireadh Fómhair 1927 i nGlaschú  - 23 Lúnasa 1989).

A Shaol 
Tar éis dintiúir i leigheas agus síciatracht a bhaint amach, d'oibrigh Laing san arm agus i ndiaidh sin in Ollscoil Ghlaschú go dtí gur fostaíodh é mar shíciatraí sa Tavistock Clinic i Londain.

Ceann de na rudaí ab aistí agus ba cheannródaí dá ndearnadh sé ná go ndeachaigh sé ag cónaí le hothair a bhí buailte le scitsifréine ar feadh tréimhse sách fada i dteach i Londain sa bhliain 1965. Rinneadh scannáin faoin eachtra seo sa bhliain 1972 ar a dtugtar Asylum (Tearmainn).

Sa bhliain chéanna, 1965, bhunaigh sé an Philadelphia Association leis an sprioc chun comhar leighis a chuir ar ghealtaigh i dtithe sábháilte sa chaoi nach mbeadh gá le cúraim dóibh in ospidéil síciatracha.

Fuair sé bás go tobann agus é ag imirt leadóige i St. Tropez san Fhrainc sa bhliain 1989.

A Chuid Oibre 
Bhain an chuid ba chlúití dá chuid oibre le tréan iarracht an mhistéir a bhaineas le na tinneas inchinne troma a dhíbirt. Bhí sé den tuairim go raibh na tinnis seo intuigthe i gcomhthéacs saoil, sa chaidreamh teaghlaigh agus sa tsochaí ina raibh an t-othar suite. 

Scríobh sé roinnt mhaith leabhar ar an ábhar seo - ina measc, The Divided Self, 1960 (An Duine Féin Roinnte) agus The Politics of Experience, 1967. (Polaitíocht na Taithí).

Thug an síceaolaí clúitach Albanach, R.D. Laing (1927-1989) cuairt ar Cheanada cúpla bliain sula bhfuair sé bás. Rinneadh físthéipeáil ar na ceardlanna agus seimineáir a thug sé. Thug sé cur síos ar eachtra amháin mar seo a leanas: lá amháin bhí sé ag roinnt scéalta greannmhara le hothar a bhí faoin chúram don dúlagar. Ag deireadh na gcaoga nóiméad léim an t-othar go sona i dtreo an dorais, chomh sásta le píobaire, ansin stop sé amhail is dá mbeadh mearbhall air, chas ar ais chuig Laing agus, ag smaoineamh go b’fhéidir nach bhfuair sé luach a chuid airgid, dúirt, “Ach tháinig mé anseo chun labhairt faoi mo dhúlagar!”, agus d’fhreagair Laing leis, “Smaoinigh air seo: cá raibh do dhúlagar don chaoga nóiméad a fhad is a dhríomar ar rud éigin eile?”

Féach freisin 

 Neamhoird mheabhracha

Tagairtí

Síceolaíocht chliniciúil
Laing, Ronald D.
Laing, Ronald D.
Laing, Ronald D.
Síciatraithe
Lios Dúin Bhearna

Is baile spá beag é Lios Dúin Bhearna atá suite i gContae an Chláir, in iarthar na hÉireann. I 2011 bhí cónaí ar 739 duine i sráidbhaile Lios Dúin Bhearna.  

Bailte i gContae an Chláir
George Berkeley

Fealsamh, matamaiticeoir agus Easpag Anglacánach ab ea George Berkeley (12 Márta, 1685 – 14 Eanáir, 1753).. Bhain sé cáil amach lena theoiric nua ar a dtugtar neamhábharachas.

Fealsúnacht 
D'fhoilsigh Berkeley leabhair cháiliúla, Aiste i dtreo Teoiríc Nua ar an Radharc ("Essay Towards a New Theory of Vision", 1709) agus Tráchtas ar Phrionsabail an Eolais Dhaonna (A Treatise Concerning the Principles of Human Knowledge, 1710.

Bhí a fhealsúnacht idéalaíoch bunaithe ar an nath gurb ionann a bheith agus a bheith braite, agus mar sin nach ann do thoilleadh an domhain ábhartha (an t-idéal) go mbraitheann intinn duine é (an t-eimpíreach). Lena rá ar bhealach eile, is é an smaoineamh a bhí i gceist ná "Níl ábhar i rud muna gceapann muid go bhfuil".

Bhí Berkeley i gcoinne an ábharachais, teoiric san fhaisean ag an am sin.

B'fhuar an fháilte a cuireadh roimh na leabhair seo ar dtús. Bhí Berkeley fiú ina cheap magaidh ag an am. .

Saol 
De bhunadh Chaisleán Disirt, Co. Chill Chainnigh, rinne Berkeley staidéar i gColáiste na Tríonóide. Ceapadh é ina léachtóir ann sa bhliain 1707.

Tar éis roinnt blianta a chaitheamh ag taisteal san Fhrainc agus san Iodáil, tháinig Berkeley ar an tuairim go raibh sibhialtacht na hEorpa millte go deo. Cheap sé go raibh dóchas na todhchaí ar fáil sa Domhan Úr.

I mí Mheán Fómhair 1728, tar éis dó trí bliana a chaitheamh ag lorg deontas a mhealladh ó rialtas na Breataine, gheall Sir Horace Walpole suim £20,000 dó. Thóg Berkeley a sheolta a fhad le Newport, Rhode Island, in éineacht scaifte lucht leanúna agus a bhrídín nua.

Trí bliana ina dhiaidh, ámh, nuair a chuir an rialtas an deontas ar ceal, d'fhill Berkeley abhaile. D'fhág sé a lorg ar fhealsúnacht Mheiriceá agus chuir sé fuinneamh nua in oideachas ollscolaíochta na tíre sin.

De bhunadh Chaisleán Disirt, Co. Chill Chainnigh, ceapadh Berkeley ina Easpag Chluana sa bhliain 1734.

Oidhreacht 
Ainmníodh ar ball ollscoil chlúiteach Berkeley (i San Francisco) ina onóir.

Tagairtí 

Berkeley, George
Berkeley, George
Berkeley, George
Berkeley, George
Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Matamaiticeoirí Éireannacha
Herman Hollerith

B'fhear gnó, staitisteoir agus innealtóir Meiriceánach de phór na Gearmáine é Herman Hollerith (29 Feabhra 1860 – 17 Samhain 1929).

Próiseáil sonraí 

Dhear sé meaisín táblúcháin le haghaidh an daonáirimh 1890 sna Stáit Aontaithe (bhuaigh sé comórtas). Ar an 8 Eanáir 1889, rinne sé iarratas paitinn a chomhdú Shaothraigh sé teicníochtaí cártaí pollta le cabhrú leis an daonáirearnh, agus chuir chun tosaigh coincheap na próiseála uathoibríche.

IBM 
B'é an comhlacht Computing Tabulating Recording Corporation (CTRC) - réamhtheachtaire an chomhlachta úd IBM - a thóg na meaisíní. Athainmníodh an CTRC mar IBM sa bhliain 1924. Ach níorbh fhéidir mórán dul chun cinn a dhéanarnh gan forbairtí sa leietreonaic.

Bás 
Bhuail taom croí Hollerith  in Washington D.C. ar an 17 Samhain 1929 (in aois 69 dó). Strus ba chúis leis. Thosaigh Cliseadh Wall Street ar an 24 Deireadh Fómhair 1929.

Féach freisin 

 IBM

Tagairtí 

Hollerith, Herman
Hollerith, Herman
Hollerith, Herman
Innealtóirí Meiriceánacha
Próiseáil sonraí
Staitisteoirí
Lucht gnó
1455



Eachtraí

Breitheanna

Básanna 
 18 Feabhra — Fra Angelico, ealaíontóir Iodálach (r. t. 1400)
 1 Nollaig — Lorenzo Ghiberti, teilgeoir is dealbhóir Iodálach (r. 1378)

Blianta
Cúil an tSúdaire

Is baile i gContae Laoise é Cúil an tSúdaire (nó Portarlington as Béarla). 

Bailte i gContae Laoise
Sonic Youth

Is banna rac-cheoil ailtéarnach, trialach, Meiriceánach iad Sonic Youth a bunaíodh i gCathair Nua-Eabhrac sa bhliain 1981.

Baill

Baill buain 
 Thurston Moore (giotár, canadh)
 Lee Ranaldo (giotár, canadh agus orgán) 
 Kim Gordon (dordghiotár)
 Steve Shelley (drumaí)

Baill eile 
 Anna DeMarinis - (canadh, méarchlár)
 Bob Bert - (drumaí)
 Richard Edson - (drumaí)
 Jim Sclavunos - (drumaí)
 Jim O'Rourke - (dordghiotár, giotár, sintéiseoir)

Stair 
Bhí baint ag Sonic Youth leis an ngluaiseacht ceoil agus ealaíne No Wave i gCathar Nua-Eabhrac, ach mhair siad níos faide ná an chuid is mó de na grúpaí No Wave eile. Mar chuid den chéad tonn de ghrúpaí iarphunc, lean Sonic Youth lena léamh ar éiteas an phunc-rac i rith an radhairc faoi thalamh neamhspleách (mar a léiríonn teideal a gclár faisnéise '1991: The Year Punk Broke') a bhí dírithe níos mó ar eitic DFÉ (déan féin é) an seánra seachas a fuaim faoi leith. 
Tá roinnt ratha príomhshrutha bainte amach acu, agus breathnaítear orthu mar cheann de na príomhbhannaí rac-cheoil ailtéarnach a linne

Bhí leithidí siansaí giotáir Gleann Branca (a chas go leor den banna léi), prótaphunc trom The Stooges agus The Velvet Underground agus punc-fhilíocht Patti Smith mar inspioráid acu. Moladh Sonic Youth go minic as ‘’athchóirú ceard a d’fheadfadh giotár a dhéanamh’’ ag baint úsáid as réimse maith tiúnta giotáir neamhortadocsach, ag réiteach giotáir le rudaí cosúil le scriúirí chun timbre na huirlise a athrú.

D’eisigh baill den ghrúpa leabhair filíochta agus próis, léirigh siad scannáin, chuir siad taispeáintí amharcealaíona ar stáitse agus go leor eile. Tá neart ábhair ceoil taifeadta agus/nó gníomhaithe acu le healaíontóirí eile agus taobhthionscadail.

Dioscliosta

Albaim 
 Confusion Is Sex (1983)
 Bad Moon Rising (albam) (1985)
 EVOL (1986)
 Sister (1987)
 Daydream Nation (1988)
 Goo (1990)
 Dirty (1992)
 Experimental Jet Set, Trash and No Star (1994)
 Washing Machine (1995)
 A Thousand Leaves (1998)
 SYR4: Goodbye 20th Century (1999)
 NYC Ghosts & Flowers (2000)
 Murray Street (2002)
 Sonic Nurse (2004)
 Rather Ripped (2006)

EPanna 
 Kill Yr Idols (Zensor, 1983) 
 TV Shit (Ecstatic Peace, 1993)
 SYR1: Anagrama (SYR, 1997)
 SYR2: Slaapkamers Met Slagroom (SYR, 1997)
 SYR3: Invito Al Cielo (SYR, 1998)
 Silver Session (For Jason Knuth) (Sonic Knuth Records, 1998)
 In The Fishtank 9 (Konkurrent, 2002)
 SYR6: Koncertas Stan Brakhage Prisiminimui (SYR, 2005)

Singlí 
 1985 - "Flower/Halloween"
 1986 - "Flower/Satan is Boring"
 1986 - "Halloween II]]"
 1986 - "Into the Groove(y)" (como Ciccone Youth)
 1986 - "Starpower"
 1988 - "Teenage Riot"
 1989 - "Candle"
 1990 - "Disappearer"
 1992 - "100%"
 1992 - "Youth Against Fascism"
 1993 - "Sugar Kane"
 1993 - "Whores Moaning - Oz '93 Tour Edition"
 1996 - "Little Trouble Girl"
 1998 - "Sunday"
 2003 - "Mariah Carey and the Arthur Doyle Hand Cream" 
 2006 - "Helen Lundeberg"

Naisc sheachtracha 

 Sonicyouth.com - suíomh oifigiúil
 Sonic Youth Official RSS Feed 
 Sonic Youth - ag Geffen Records
 Sonic Youth - ag MySpace

Tagairtí 

Racghrúpaí Meiriceánacha
Daoine as Nua-Eabhrac
Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 1981
Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh

Eagraíocht mhíleata idirnáisiúnta í Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh, nó ECAT (Béarla: North Atlantic Treaty Organisation - NATO, Fraincis: Organisation du traité de l'Atlantique nord - OTAN).

Stair 

Cuireadh tús leis an gcomhghuaillíocht nuair a síníodh Conradh an Atlantaigh Thuaidh ar an 4 Aibreán, 1949. 

An aidhm a bhí léi comhoibriú a bhunú idir thíortha an Iarthair le bagairt na Sóivéadach a chosc. An prionsabal a bhí ag ECAT gurb ionann ionsaí ar thír amháin agus ionsaí ar gach tír eile a bhí mar bhall de. 

Cé gur bunaíodh ECAT mar eagraíocht chosanta, bhreathnaigh na Sóivéadaigh uirthi mar chomhghuaillíocht ionsaitheach. Nuair a ceadaíodh don Ghearmáin Thiar bheith páirteach i 1955, dhaingnigh sin an dearcadh seo agus bhí APSS buartha go mbeadh an Ghearmáin ina tír láidir arís. Mar sin, i mBealtaine 1955 bunaíodh Comhaontú Vársá. Leagan cumannach de ECAT a bhí anseo leis na tíortha cumannacha uile ag aontú iad féin a chosaint i gcás ionsaithe ón Iarthar.

Eagraíocht 

Tá ceanncheathrú na heagraíochta suite sa Bhruiséil, an Bheilg.

Baill

Tagairtí 

Eagraíochtaí idirnáisiúnta
ECAT
Seasmhacht amhairc

Braitheann éifeacht gach uile caighdeán a chuireann pictiúir ag bogadh ar feinimeán ar a thugtar seasmhacht amhairc (nó amanna seasmhacht físe; persistence of vision, i mBéarla) – tréimhse moille i bhfreagairt na súile do radharcanna, rud a fhágann íomhánna breise ar an tsúil. Má léirítear seicheamh d’íomhánna socra ag ráta sách scioptha, thar teorainn ar a thugtar an mhinicíocht chónasctha, airítear radharc leanúnach seachas na híomhánna aonaracha. 

Ilmheáin
Amharc
Sony

Is é Sony (nó Sony Corporation) comhlacht leictreach as Tóiceo. Thosnaigh Masaru Ibuka Sony tar éis an Dara Cogadh Domhanda mar siopa ag shocraigh raidiónna. Inniu díolann Sony teilifíse, raidiónna agus an 'Sony Walkman' fós. Tógann Sony a lán airgead isteach ó na ríomhairí gcluichí PlayStation.

Tagairtí 

Comhlachtaí leictreonaice
Comhlachtaí Seapánacha
The Killers

Is banna ceoil iad The Killers as Las Vegas i Meiriceá. Is iad Brandon Flowers, Dave Keuning, Mark Stoermer, agus Ronnie Vannucci Jr. baill an ghrúpa. Tháinig an grúpa le chéile sa bhliain 2002 agus tá cúig albam eisithe acu: Hot Fuss, Sam's Town, Day & Age (2008), agus Battle Born (2012). Tá a lán singlí rathúla acu, mar shampla, "Somebody Told Me"; "Mr. Brightside", "Smile Like You Mean It", agus "When You Were Young". Is rac-cheol a sheinneann an banna. Scair siad óna cheile ar feadh tamaill ach tá caint ar albam uathu luath go leor.

Dioscliosta

Albaim
Hot Fuss (2004)
Sam's Town (2006)
Day & Age (2008)
Battle Born (2012)
Wonderful Wonderful (2017)

Tagairtí 

Racghrúpaí Meiriceánacha
Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 2002
Günter Verheugen

Is polaiteor Gearmáineach é Günter Verheugen (28 Aibreán, 1944 a rugadh é). Rugadh in Bad Kreuznach, Tír na Réine agus an Phalaitíneacht é. Ba Choimisinéir Eorpach é don Fhiontar agus Tionscal sa gCoimisiún Barroso agus ceann de Leasuachtaráin an choimisiúin. Bhí sé ina Choimisinéir don Mhéadú i gCoimisiún Prodi.

Naisc sheachtracha 
 Suíomh Idirlín Choimisiún

Tagairtí 

Coimisinéirí Eorpacha
Daoine a rugadh i 1944
Daoine beo
Polaiteoirí na Gearmáine
Céad Phoblacht na Spáinne

Tháinig Céad Phoblacht na Spáinne i bhfeidhm nuair a d'éirigh Amadeo I as, mar Rí na Spáinne ar an 10 Feabhra, 1873. An lá dár gcionn, 11 Feabhra, d'fhógair poblachtánaigh agus daonlathaigh sa pharlaimint an Phoblacht. Mhair sé fiche-trí mígo dtí 29 Nollaig 1874 agus bhí cúigear uachtaráin aici: Estanislao Figueras, Pi i Margall, Nicolás Salmerón, Emilio Castelar agus Francisco Serrano.

Bhí na Poblachtánaigh ag súil le rialtas feidearálach ach bhí na radacaithe ag súil le poblacht aontaithe, agus chomh lua agus a raibh an poblacht fógraithe thosaigh an dá páirtí ag troid lena chéile; ar dtús báire chuireadh na radacaithe as cumhacht, agus chuaigh siad leis na daoine a bhí cuirthe amach de bharr an réabhlóid sa bhliain 1868 agus an Cogadh Carlach.

Chuir treascairt san airm, cúpla Éirí amach áitiúla, éagobhsaíocht i mBarcelona, teipeadh Éirí Amach frith-feidearálaigh, Cuman Fir oibre Idirnáisiúnta ag iarraidh réabhlóid, easpa dlisteanacht phoiliticiúl, agus troideann pearsanta i measc ceannairí an phoblacht, le meath an Poblacht.

Chuireadh deireadh leis an Phoblacht ar an 3 Eanáir, 1874, nuair a d'iafraigh an Chaptaen Ginearál de Maidrid, Manuel Pavía, ar gach páirtí, ach amháin na Carlaityhe agus Feidearálaigh, rialtas náisiúnta a bhúnú. Dhiúltaigh na Monartaigh agus poblachtánaigh, a d'fhág na aontachtaithe radacach agus na bunreachtaithe mar an t-aon grúpa a bhí sásta rialú; arís búnrialtas cúng. Bhúnaigh Ginearál Francisco Serrano rialtas nua agus bhí sé mar uachtaráin ar an poblacht cé nach raibh sé ach mar foirmiúlacht toisc go raibh an Cortes imithe.

Bhí an méid a bhí ag fórsaí na Carlaithe ag an pointe is mó sa bhliain 1874, do bheag nár chríochnaigh an cogadh go lua, briseadh airm tuaisceart na poblachtánaigh cúpla uaire ach lean an cogadh de bharr drochaimsire. Thug na Morcaigh a chuid tacaíocht do Alfonso, mar an Ban Rí Éilís, agus d'eagraigh Cánovas del Castillo iad.

Lean an tréimhse seo den Phoblacht go dtí gur thug an oifigeach Martínez Campos tacaíocht do Alfonso i Sagunto ar an 29 Nollaig 1874, agus dhiúltaigh an chuid eile den airm dul ina aghaidh. Thit an rialtas as a céile, agus chríochnaigh an Phoblacht. Athgairmíodh an Monarcacht Bourbon le fórógra Alfonso XII mar Rí.

Féach freisin 
 Dara Phoblacht na Spáinne

Stair na Spáinne
CLG Tomás Dáibhís (Baile Átha Cliath)

Bunaíodh CLG Tomás Dáibhís (`Béarla: Thomas Davis GAA Club) sa bhliain 1888 i dTamhlacht. D'imir an chlub i bpáirc sa tseanbhaile i dTamhlacht ar feadh na mblianta. Ainmníodh an pháirc "An Reilig" (The Graveyard) toisc go raibh sé lonnaithe in aice le reilig Séipéal Naomh Máel Ruain. Sna 1980idí ceannaíodh suíomh nua i mBóthar Cill Tippiúr (Kiltipper Road) agus is ansin atá siad lonnaithe anois.

Bhain Tomás Dáibhís Craobh Sinsear Peile Bhaile Átha Cliath sna blianta 1989, 1990, 1991 agus Craobh Sinsear Iomána Bhaile Átha Cliath san bhliain 1913. Theip orthu Craobh Sinear Bhaile Átha Cliath a bhuachan i 2019 sa Chluiche Ceannais i gcoinne CLG Baile Buadáin Naomh Éanna 0-15, 0-9.

Tagairtí 

Baile Átha Cliath
Tomas Daibhís (Baile Átha Cliath)
Tomas Daibhís (Baile Átha Cliath)
Aonad Taighde na bhFórsaí

Is éard atá i gceist le hAonad Taighde na bhFórsaí ná aonad faisnéise rúnda de chuid Arm na Breataine ar bhunaigh Roinn Chosanta na Ríochta Aontaithe é sa bhliain 1980 le cuidiú leis na fórsaí slándála na poblachtánaigh Éireannacha, an tIRA Sealadach ach go háirithe a chloí. Bhí an tAonad lonnaithe i mBeairicí Thiepval i Lios na gCearrbhach, Contae Aontroma. Bhí an tAonad Taighde dírithe ar chaidreamh a choinneáil leis na gníomhairí rúnda a bhí ag obair i measc na bparaimíleatach.

Bhí a lán líomhaintí ann go raibh an tAonad seo ag déanamh claonpháirteachais, is é sin, ag comhoibriú ar chúla téarmaí leis na paraimíleataigh dhílseacha, ar nós Cumann Cosanta Uladh, agus go raibh freagracht ar an Aonad as 14 Caitliceach a mharú, an chuid is mó acu i mBéal Feirste. 

Tuaisceart Éireann
Cuan Mó

Cuan mór ar an Aigéan Atlantach in iarthar Chontae Mhaigh Eo is ea Cuan Mó. Tá a lán droimníní istigh sa gcuan mar oileáin, agus ar an mórthír go dtí an oirthear. Tá Cruach Phádraig ar an taobh theas den chuan. Tá saghas cruth chearnóg ar an gcuan, agus tá baile i ngach cúinne; (go deiseal ón iarthuaisceart) an Mhala Raithní, Baile Uí Fhiacháin, Cathair na Mart agus Cluain Cearbán. Tá Oileán Chliara ar an tslí isteach sa gcuan, agus is anseo a bhí Gráinne Ní Mháille fuinniúil.

Uiscí Chonnachta
Cuanta na hÉireann
Stargate

Is coincheap ficsin eolaíochta é Stargate (nó Réaltgheata) a thosaigh sa bhliain 1994 leis an scannán Stargate. Cuireann na saothair a lean an scannán síos ar chruinne ficseanúil ina throideann pobal an Domhain le eachtrannaigh naimhdeacha le teicneolaíocht i bhfad níos fearr ná an Domhain. Leanann scéal an scannán in úrscéal, dhá shraith bheoghníomhaíocht, teilifís (Stargate SG-1 agus Stargate Atlantis), sraith beoite (Stargate Infinity), agus saothar eile mar sin.

Tá an saincheadúnas, a bhaineann le MGM, fós rathúil 13 bhliain tar éis an smaoineamh. De bharr réalóirí difriúla ag obair go neamhsplach óna chéile thar na bliana, níl gach uile táirge Stargate go hiomláin comhsheasmhach lena chéile. An saincheadúnas is mó ná an scéal a thósaíonn leis an búnscannán, agus a léanann le Stargate SG-1 (1997–2007) agus Stargate Atlantis (2004– fós ar siúl). Chuireadh deireadh le stargate SG-1 mar sraith sa bhliain 2007, ach lean siad leis saincheadúnas le dhá scannán Stargate: The Ark of Truth agus Stargate Continuum sa bhliain 2008. Sa bhliain 2008 d'fhógair SCI FI go raibh siad ag cur deireadh leis an tsraith Stargate Atlantis, ach tá scannán eile á scríobh chun deireadh a chuir leis an tsraith dheireanach. Chomh maith le sin tá sé sóiléir go bhfuil sraithscéal eile ag tosnú sa bhliain 2009 darbh ainm Stargate Universe 

Tá príomhhscéal na sraitheanna uilig búnathe ar an "Stargate" (Réaltgeata), rud eachtrannach ciocalach a ligeann le iompar chuig stargate eile ar fun an cruinne na mílte solasbliain óna chéile. Tá formhór de eipeasóidí Stargate faoi an lá atá inniu. Tá an Stargate mar rún míleata, agus dá bharr níl aon frithrá idir na scéalta agus an fírinne. Sa scéal, tá cuid mhaith de miotaseolaíocht na hEigipte búnaithe ar eachtraí a bhaineann le coimhthíochach a tháinig anseo agus a chuir muintir an domhain faoi smácht sa fíor-aimsir cáite. Bhí cúpla naimhde difriúla ag muintir SG-1, ach don chuid is mó (go háirithe i dtosach) bhí na Goa'uld mar an naimhid is dáinséarach. Lig na Goa'uld orthu go raibh siad mar déithe, agus chuir siad muintir an séan Eigipt faoi chois, agus chuir seo cruth ar a cultúr agus reiligiún, mar dheá. Bhain siad úsáid as na Réaltgeataí chun oibrí a bhogadh ón Domhain go dtí phláinéid eile ar fud an réaltra. I stair na hEigipt (mar dheá) d'éirigh an cine daonna amach agus d'fhág na eachtrannaigh. Bhí an Réaltgeata adhlactha agus rinneadh dearmaid air go dtí agus 1928 nuair a ath-aimsíoch é. I dtús an chéad scannán (1994) réititgh na eolaithe (le cabhair seandalaí Daniel Jackson) conas an réalgeata a úsáid agus leanann céad sraith SG-1 leis an scéal. Téann saighdiúirí Mheiriceá amach sa cruinne ag lorg eolas agus teicneolaíocht, ach déanannn siad cairde agus naimhde ar an mbealach.

Tagairtí

Naisc sheachtracha

Cláir ficsean eolaíochta
Louis XIV na Fraince

B'é Laoiseach XIV nó mar is fearr aithne air, an "Grian-Rí" (nó Louis-Dieudonné) (5 Meán Fómhair, 1638 – 1 Meán Fómhair, 1715) Rí na Fraince agus Rí Navarre ón 14 Bealtaine 1643 go lá a bháis. 

Thugtaí 
 "an Grian-Rí" (Le Roi Soleil as Fraincis) nó 
 Louis Mór (Louis le Grand) nó 
 An Monarc Mór (Le Grand Monarque) 
ar Louis. 

Chaith sé dhá bhliain déag is trí scór sa ríchathaoir, ní b'fhaide ná aon mhonarc eile san Eoraip ag an am.

Tús a Shaoil 

Bhí sé ina Rí sular shlánaigh sé cúig bliana d'aois, ach ní bhfuair sé cumhachtaí an Rí i ndáiríre sular cailleadh an Príomh-Aire Jules Mazarin sa bhliain 1661.

Reiligiún agus Cogaí 
Is iomaí cogadh a chuir Louis XIV, cosúil leis an gCogadh Franc-Ollannach, Cogadh Léig Augsburg, agus Cogadh Chomharbas na Spáinne. Chaill na hUgóinigh a gceart nuair a chealaigh Louis XIV in 1685 Fógra Nantes (1598).

Ach bhí cúrsaí an-chasta ann ar fad. Bhí an cogadh in Éirinn sna 1690idí ina chuid de choimhlint níos mó san Eoraip chun cur i gcoinne Louis XIV arbh é an rialtóir ba chumhachtaí san Eoraip é an tráth sin. Bhí Liam ag troid ar son cúis Phrotastúnach ós rud é go raibh sé ag cur i gcoinne Louis, a cheap gur rialtóir mór Caitliceach é féin agus go raibh sé i gcoinne an Phrotastúnachais. Ach bhí Pápa na Róimhe, a bhí i gcoimhlint le Louis an tráth sin, i measc lucht tacaíochta Liam.

Bás 
Tháinig iscéime ar Louis agus fuair sé bás ar 1 Meán Fómhair 1715. Is éard a dúirt sé agus é ag fáil bháis ná: Tá mé ag imeacht anois, ach mairfidh an Stát i gcónaí (Fraincis: Je m'en vais, mais l'État demeurera toujours).

Tagairtí 

Ríthe na Fraince
Ríthe Navarre
Daoine a rugadh i 1638
Básanna i 1715
Catholic University School

Is scoil phríobháideach í Catholic University School ar Shráid Chill Mochargán i mBaile Átha Cliath. Is scoil lán-bhuachaillí í agus is é an tAthair Martin Daly an príomhoide. Imríonn an scoil rugbaí agus cricéad. Cúpla bliain ó shin osclaíodh bunscoil in aice leis an meánscoil.

Meánscoileanna in Éirinn
Ian Walker

Is iar-imreoir sacair é Ian Walker. D´'imir sé cheana le Tottenham Hotspur agus le Bolton Wanderers F.C..
Kevin Davies

Is iar-imreoir sacair é Kevin Davies (r. 26 Márta 1977). D'imir sé le Bolton Wanderers F.C., Chesterfield, Southampton agus Blackburn Rovers, ón bhliain 1993 go 2000. D'imir sé le Suthampton arís ón bhliain 2000 go 2003.

Tagairtí 

Imreoirí sacair Shasana
Daoine a rugadh i 1977
Daoine beo
David Thompson

David Thompson (polaiteoir Bharbadós), rugadh sa bhliain 1961, príomh aire reatha Bharbadós. 
 David Thompson (iar-imreoir sacair, r. 1962), iar-imreoir sacair shasana a d'imir le Rochdale, Notts County, Wigan, Preston agus Chester. 
 David Thompson (iar-imreoir sacair, r. 1977), iar-imreoir sacair shasana a d'imir le Liverpool, Coventry, Blackburn, Wigan, Portsmouth agus Bolton
El-Hadji Diouf

Is imreoir sacair é El Hadji Diouf (r. 15 Eanáir, 1981). Imríonn sé faoi láthair le Sunderland. D'imir sé le Sochaux, Stade Rennes agus RC Lens ón bhliain 1998 go 2002. D'imir sé le Liverpool F.C. ón bhlian 2002 go 2005. D'imir sé le Bolton Wanderers ó 2005 go 2008.

Daoine a rugadh i 1981
Daoine beo
Éirí Amach na nÉireannach Óg

Éirí amach mí-rathúil a bhí in Éirí Amach na nÉireannach Óg, nó Éirí Amach an Ghorta mar a ghlaoitear air uaireanta toisc gur tharla sé i rith an Ghorta Mhóir. 

Bhí sé eagraithe ag an ngrúpa na hÉireannaigh Óga sa tsráidbhaile Baile an Gharraí, i gContae Thiobraid Árann ar an 29 Iúil, 1848. 

Ar deireadh, theip ar na ceannaircí.

Tagairtí

Gluaiseacht na nÉireannach Óg
 *
Poblachtachas

Idé-eolaíocht pholaitiúil é an poblachtachas ina rialaítear an tír mar phoblacht, leis an béim curtha ar saoirse agus riail ón phobail. Seasann an poblachtachas in eádan na h-uasaicme, monarcacht, olagarcacht agus deachtóireacht.

Idé-eolaíochtaí pholaitiúla
Gene Simmons

Is ceoltóir agus amhránaí é Gene Simmons, a rugadh ar an 25 Lúnasa 1949 leis an ainm Chaim Witz in Iosrael. Bhain Simmons, nó "The Demon" mar atá aithne air freisin, rath agus cáil amach ina dhord-ghiotaraí sa bhanna ceoil Meiriceánach KISS. 

Sa bhliain 2005, ghlac Simmons páirt sa clár teilifíse Rock School ina raibh sé ag múineadh ceoil do pháistí i scoil Shasanach.

Tagairtí 

Dord-ghiotáraithe Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1949
Daoine beo
Mícheál Breathnach

Rugadh Mícheál Breathnach (1881-1908) ar an Lochán Beag i gCois Fharraige ar 16ú Meán Fómhair 1881. Bhí sé ar dhuine den dream a chuir beocht i scríbhneoireacht na Gaeilge le linn na hAthbheochana.

Saol 

Chuaigh sé ar scoil an Chnoic, áit ar fhoghlaim sé Béarla agus a raibh sé ina chúntóir ina diaidh sin. Nuair a bhí sé fiche bliain d’aois fuair sé post mar rúnaí ar Chraobh Londan de Chonradh na Gaeilge. Scríobh sé aistí do An Claidheamh Soluis, agus d'fhoilsigh sé Cuan na Mara agus a Mhuintir in Irisleabhar na Gaeilge, aiste a bhain duais Oireachtais amach sa mbliain 1903. Ceithre bliana a chaith sé i Londain, áit a raibh ranganna Gaeilge ar siúl aige agus é gnóthach in imeachtaí an Chonartha.

Nuair a d'fhág sé Londain fuair sé post mar Ard-Ollamh i gColáiste Chonnacht i dTuar Mhic Éadaigh, Contae Mhaigh Eo. Chuir sé aithne ar Cholm Ó Gaora, a bhí ina mhúinteoir taistil le Conradh na Gaeilge ag an am. 

Bhí an eitinn ar an mBreathnach faoin am sin. Bhíodh sé ag triall ar an Eilvéis ar mhaithe lena shláinte, agus rinne sé cur síos ar an tír sin i roinnt aistí a foilsíodh ar An Claidheamh Soluis agus ansin faoin teideal Seilg i Measc na nAlp. Níor fheabhsaigh a shláinte agus bhí air cur faoi i dteach altranais i mBaile Átha Cliath. Fuair sé bás ansin i Mí Dheireadh Fómhair na bliana 1908. Tá sé curtha i reilig an Chnoic ina cheantar dúchais.

Saothair 

D'fhoilsigh an Breathnach go leor filíochta ar na hirisi Gaeilge. Chuir sé Gaeilge ar Knocknagow, leabhar le Charles Kickham, thart ar 1905, aistriúchán ar foilsíodh cuid de sa mbliain 1906 agus an chuid eile tar éis a bháis. D'fhoilsigh Conradh na Gaeilge Stair na hÉireann sa mbliain 1906.  

Seacht mbliana fichead a bhí Mícheál Breathnach nuair a fuair sé bás anabaí sa mbliain 1908. Bhain a bhás siar as a chairde go léir, agus mar chomóradh ar a shaol agus ar a shaothar chuir siad cuid dá chuid scríbhinní i dtoll a chéile i bhfoirm leabhair, a foilsíodh sa mbliain 1913.  . 

Sa mbliain 1980 chuir Seosamh Ó Braonáin leagan nua de Seilg i Measc na nAlp amach sa litriú caighdeánach. 

Bhí clár cuimhneacháin i dtaobh an Bhreathnaigh ar Raidió na Gaeltachta sa mbliain 1981, céad bliain tar éis a bhreithe.

Naisc sheachtracha 
 Cuntas ar an mBreathnach

Tagairtí 

Breathnach, Micheál
Breathnach, Micheál
Breathnach, Micheál
Breathnach, Micheál
Breathnach, Micheál
Breathnach, Micheál
Bohemian Football Club

Is club peile é Bohemian Football Club (Gaeilge: An Cumann Peile Bóithéimeach) as Baile Átha Cliath. Imríonn siad i bPáirc Cnocán Uí Dhálaigh agus is é Pat Fenlon traenálaí an chlub. Bhuaigh an club Sraith na hÉireann sa bhliain 2009.

 Is club peile é Bohemians,Imrionn siad an Dalymount Park I Baile Atha Cliath. Leasainm an Bohs agus imrionn siad san Airtricity League I Eírinn agus tá dianiomaíocht idir Bohemians agus Shamrock rovers.​
 tá an club peile é Bohemians faoi chomhúinéireacht 100% ar an leanúna. Datheanna an chlub na Dearg agus Dubh.​
 Uachtarán na Bohs an John O' Connor agus bainisteoir an Bohs an Derek Pender

Stair 
Bunaíodh an club sa bhliain 1890 agus imríonn siad i bPáirc Cnocán Uí Dhálaigh. Bíonn comhlint spóirt ann idir na Bóitheimigh agus Shamrock Rovers. D'oibríodh a lán daoine leis an gclub, mar shampla Pete Mahon, Stephen Kenny, Seán Connor, Roddy Collins agus a lán daoine eile ag obair leis an bpósta traenálaí. Bhuaigh "Bohs" Sráith na hÉireann faoi deich agus bhuaigh siad Corn Cumann Peile na hÉireann faoi seacht. Bhuaigh siad an "double" sa bhliain 2001 agus 2008. D'imir an club a lán cluichí móra. D'imir sé in aghaidh Rangers sa bhliain 1984, agus Aberdeen & Kaiserslautern i gCorn UEFA sa bhliain 2000. D'imir sé san "Intertoto Cup" sa bhliain 2008, agus chaill siad i gcoinne FK Riga. Sa bhliain 2009, d'imir siad sa UEFA Champions League, agus bhí orthu imirt i gcoinne Red Bull Salzburg na hOstaire. Sa chéad chluiche in Salzburg chríochnaigh siad ar chomhscór, fuair Jason Byrne cúl agus shábháil Brian Murphy cic píonóis.
Sa bhliain 2010 beidh na bóihéimigh ag imirt i Sraith na gCuradh arís.

Aiseanna agus Eadaí 
Usaideann siad an páirc péile in DCU le haghaidh traenaíl. An páirc péile agus páirc astro. Deannan siad a lán traenaíl tá comhpháirtíochtaí acu freisin le clubanna eile chun oiliúint a dhéanamh leo

Chaitheamh Bohemians an briste gearr dubh agus stríoca bán, an stocaí dubh agus dearg, broga peile, Loirgneaín,  tá an t-leine peile dubh agus stríoca dearg air.

Staid Spoírt 
Bhí an chéad staid ag an Polo ground I bPáirc an fhiomuisce. Cheannaigh siad Jones Road agus tógáladh Páirc an Chrócaigh. Bunaíodh Dalymount Park in 1901.​

Cosnoidh pleananna do Dalymount park tríocha a millún euro. Tosoídh sé sa bhuain 2025

Liosta trófaí 
  Sraith na hÉireann : 1923/24, 1927/28, 1929/30, 1933/34, 1935/36, 1974/75, 1977/78, 2000/01, 2002/03, 2008, 2009

 Corn Cumann Peile na hÉireann: : 1928, 1935, 1970, 1976, 1992, 2001, 2008

 Sciath Sraithe na hÉireann : 1924, 1928, 1929, 1934, 1939, 1940 

 Corn Sraithe na hÉireann : 1975, 1979

Imreoirí

Liosta 2022 

James Finnerty

Traenálaithe

Naisc sheachtracha 
 Suíomh Gréasáin Oifigiúil an Chlub

Bohemian
Rathfarnham Concert Band Society

Is ceolfhoireann é an Rathfarnham Concert Band Society , a sheinneann i Ráth Fearnáin gach seachtain. Bíonn cheolchoirm ar siúl acu sa Cheoláras Náisiúnta uair amháin sa bhliain.

Naisc 	 
 Tá níos mó faoi 'The Rathfarnham Band' le fháil ag RCBS.ie
Racbhanna

Is éard is racbhanna ann ná banna ceoil a seinneann ceoil rac. De ghnáth bíonn 3-5 daoine mar bhall i racbhanna (nó grúpa rac). De ghnáth bíonn seinteor giotár, dordghiotár, drumaí agus amhránaí. Uaireanta bíonn seinteor méarchlár agus cúpla uirlisí eile.

Bannaí ceoil
 

en:Musical ensemble#Rock and pop bands
ja:バンド (音楽)#ロックバンド
Newcastle United Football Club

Club peile Sasanach is ea Newcastle United Football Club. Imríonn sé i St. James' Park agus sa Premier League. Steve Bruce traenálaí atá ag obair lena Magpies.

Imreoirí 

{|
| valign="top" |

Clubanna sacair Shasana
Príomhroinn Shasana

Is í Phríomhroinn Shasana nó An Phríomhroinn (Béarla: The Premier League), an léig sacair is airde i Sasana, os cionn Chraobhchomórtas na Léige Peile (Béarla: Football League Championship). Imríonn 20 club sa léig. Ó nuair a thosaigh sí sa bhliain 1992, tá sí buaite ag sé chlub: Manchester United, Blackburn Rovers, Arsenal, Chelsea, Manchester City, Leicester City agus Liverpool.

Stair 
Foirmíodh an chomórtas mar an "FA Premier League" ar an 20ú Feabhra 1992, nuair a cheannaigh na clubanna ón Football League First Division na stoic go léir sa chomórtas. Ar an 12ú Feabhra 2007 athraíodh an t-ainm chuig an "Premier League", agus i samhradh na bliana sin fuarthas réidh chomh maith leis na hainmneacha "Premiership" agus "English Premier League" chun an chomórtas a aontú faoi ainm amháin thart timpeall an domhain.

Buaiteoirí

Clubanna 
San iomlán d'imir 50 club sa léig ó 1992-93 suas go dtí 2021-2022.

Is iad seo na clubanna atá ag imirt sa tséasúr 2021-2022 ná:

Naisc sheachtracha 
 Suíomh oifigiúil

Sacar i Sasana
Reachtanna Í

Bhí Reachtanna Í curtha i bhfeidhm i 1609, agus de réir na reachtanna seo bhí ar Taoisigh na nGarbhchríocha a n-oidhrí a sheoladh chuig scoileanna Protastúnacha Béarla sna hIsealchríocha Ghallda.

De bharr seo is uilig, chinn Clann MhicUisdean agus clann Clann Mhic Leòid Na Hearadh glacadh leis an Phrotústúnachas.

Stair na hAlban
Arsène Wenger

Traenálaí agus iar-imreoir peile is ea Arsène Wenger OBE (rugadh é ar 22 Deireadh Fómhair 1949 i Strasbourg, san Fhrainc). 

D'imir Wenger le RC Strasbourg idir 1978 agus 1981. Tar éis seo, ghlac sé post ina thraenálaí le AS Nancy, agus le AS Monaco agus Nagoya Grampus Eight ina dhiaidh sin . 

Sa bhliain 1996 ghlac sé post ina thraenálaí le hArsenal F.C. until 2018 - post atá aige fós inniu. Bhuaigh sé an Légion d'Honneur i 2002 agus i 2003 bhronn banríon Eilís II na Ríochta Aontaithe OBE air.

Tagairtí 

Traenálaithe sacair
Daoine a rugadh i 1949
Daoine Francacha
Daoine beo