joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
2007 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2007.

Eachtraí 
28 Eanáir – Bhuaigh Shilpa Shetty Celebrity Big Brother 5
10 Márta - Bhuaigh Kyran Bracken le Melanie Lambert an dara sraith Dancing on Ice ar ITV
23 Bealtaine - Bhuaigh Jordan Sparks an séú sraith American Idol ar Fox
9 Meitheamh - Thosaigh Britain's Got Talent ar ITV
17 Meitheamh - Bhuaigh Paul Potts an chéad sraith Britain's Got Talent
31 Lúnasa – Bhuaigh Brian Belo Big Brother 8
30 Samhain - Bhuaigh Christopher Biggins an seachtú sraith I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!
15 Nollaig - Bhuaigh Leon Jackson an ceathrú sraith The X Factor
22 Nollaig - Bhuaigh Alesha Dixon le Matthew Cutler an chúigiú sraith Strictly Come Dancing

Stáisiún teilifíse nua

Cláir theilifíse nua

Éire

An Ríocht Aontaithe

Stáit Aontaithe

Tíortha eile

Cláir teilifíse

Cláir theilifíse ag deireadh

Éire

An Ríocht Aontaithe

Stáit Aontaithe

Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

Cláir theilifíse ag filleadh

Breitheanna

Básanna 
 8 Feabhra - Anna Nicole Smith - aisteoir Meiriceánach (r. 1967)

Tagairtí 

2007
2009 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2009.

Eachtraí 
23 Eanáir – Bhuaigh Ulrika Jonsson Celebrity Big Brother 7
22 Márta - Bhuaigh Ray Quinn le Maria Filippov an ceathrú sraith Dancing on Ice ar ITV
20 Bealtaine - Bhuaigh Kris Allen an ochtú sraith American Idol ar Fox
30 Bealtaine - Bhuaigh Diversity an tríú sraith Britain's Got Talent
4 Meán Fómhair – Bhuaigh Sophie Reade Big Brother 10
4 Nollaig - Bhuaigh Gino D'Acampo an naoú sraith I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!
13 Nollaig - Bhuaigh Joe McElderry an séú sraith The X Factor
19 Nollaig - Bhuaigh Chris Hollins le Ola Jordan an seachtú sraith Strictly Come Dancing

Stáisiún teilifíse nua

Cláir theilifíse nua

Éire

An Ríocht Aontaithe

Stáit Aontaithe

Tíortha eile

Cláir teilifíse

Cláir theilifíse ag deireadh

Éire

An Ríocht Aontaithe

Stáit Aontaithe

Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

Cláir theilifíse ag filleadh

Básanna 
 13 Eanáir - Patrick McGoohan, aisteoir Meiriceánach (r.1928)
 18 Márta - Natasha Richardson, aisteoir Sasanach (r.1963)
 1 Iúil - Karl Malden, aisteoir Meiriceánach (r. 1912)
 14 Meán Fómhair - Patrick Swayze, aisteoir Meiriceánach (r. 1952)

Tagairtí 

2009
2010 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2010.

Eachtraí 
29 Eanáir – Bhuaigh Alex Reid Celebrity Big Brother 7
28 Márta - Bhuaigh Hayley Tamaddon le Daniel Whiston an cúigiú sraith Dancing on Ice ar ITV
26 Bealtaine - Bhuaigh Lee DeWyze an naoú sraith American Idol ar Fox
5 Meitheamh - Bhuaigh Spelbound an ceathrú sraith Britain's Got Talent
24 Lúnasa – Bhuaigh Josie Gibson Big Brother 10
4 Nollaig - Bhuaigh Stacey Solomon an deichiú sraith I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!
12 Nollaig - Bhuaigh Matt Cardle an seachtú sraith The X Factor
18 Nollaig - Bhuaigh Kara Tointon le Artem Chigvintsev an ochtú sraith Strictly Come Dancing

Stáisiún teilifíse nua

Cláir theilifíse nua

Éire

An Ríocht Aontaithe

Stáit Aontaithe

Tíortha eile

Cláir teilifíse

Cláir theilifíse ag deireadh

Éire

An Ríocht Aontaithe

Stáit Aontaithe

Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

Cláir theilifíse ag filleadh

Básanna 
 10 Márta - Corey Haim, aisteoir Ceanadach (r. 1971)
 28 Bealtaine - Gary Coleman, aisteoir (r. 1968)
 29 Bealtaine - Dennis Hopper, aisteoir agus scannánóir (r. 1936)
 31 Lúnasa - Mick Lally, aisteoir (r. 1945)
 29 Meán Fómhair - Tony Curtis, aisteoir Meiriceánach (r. 1925)
 28 Samhain - Leslie Nielsen, aisteoir Ceanadach (r. 1926)

Tagairtí 

2010
2011 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2011.

Eachtraí

Eanáir
1 Eanáir - Thosaigh Mrs. Brown's Boys ar RTÉ a hAon

Feabhra
21 Feabhra - Thosaigh Mrs. Brown's Boys ar BBC One

Márta
27 Márta - Bhuaigh Sam Attwater le Brianne Delcourt an séú sraith Dancing on Ice ar ITV

Aibreán
26 Aibreán - Thosaigh The Voice ar NBC

Bealtaine
25 Bealtaine - Bhuaigh Scotty McCreery an deichiú sraith American Idol ar Fox

Meitheamh
4 Meitheamh - Bhuaigh Jai McDowall an cúigiú sraith Britain's Got Talent
23 Meitheamh - Thosaigh Suits ar USA
29 Meitheamh - Bhuaigh Javier Colon an chéad sraith The Voice (SA)

Meán Fómhair
8 Meán Fómhair – Bhuaigh Paddy Doherty Celebrity Big Brother 8
21 Meán Fómhair - Thosaigh The X Factor ar Fox

Samhain
11 Samhain – Bhuaigh Aaron Allard-Morgan Big Brother 11

Nollaig
3 Nollaig - Bhuaigh Dougie Poynter an t-aonú sraith déag I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!
11 Nollaig - Bhuaigh Little Mix an ochtú sraith The X Factor (RA)
17 Nollaig - Bhuaigh Harry Judd le Aliona Vilani an naoú sraith Strictly Come Dancing
22 Nollaig - Bhuaigh Melanie Amaro an chéad sraith The X Factor (SA)

Stáisiún teilifíse nua

Cláir theilifíse nua

Éire

An Ríocht Aontaithe

Stáit Aontaithe

Tíortha eile

Cláir teilifíse

Cláir theilifíse ag deireadh

Éire

An Ríocht Aontaithe

Stáit Aontaithe

Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

Cláir theilifíse ag filleadh

Básanna 
 2 Eanáir - Pete Postlethwaite, aisteoir Sasanach (r.1946)
 28 Feabhra - Jane Russell, aisteoir agus mainicín (r.1921)
 23 Márta - Elizabeth Taylor, aisteoir Sasanach (r.1932)
 23 Meitheamh - Peter Falk, aisteoir Meiriceánach (r.1927)

Tagairtí 

2011
2012 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2012.

Eachtraí

Eanáir
8 Eanáir - Thosaigh The Voice of Ireland ar RTÉ a hAon
27 Eanáir – Bhuaigh Denise Welch Celebrity Big Brother 9

Feabhra
17 Feabhra - Chríochnaigh Hustle ar BBC One
19 Feabhra - Craoladh an 500ú eipeasóid The Simpsons "At Long Last Leave"  ar Fox

Márta
24 Márta Thosaigh The Voice UK ar BBC One
25 Márta - Bhuaigh Matthew Wolfenden le Nina Ulanova an seachtú sraith Dancing on Ice ar ITV

Aibreán
29 Aibreán - Bhuaigh Pat Byrne an chéad sraith The Voice of Ireland

Bealtaine
5 Bealtaine - Bhuaigh Jermaine Paul an dara sraith The Voice (SA)
12 Bealtaine - Bhuaigh Ashleigh agus Pudsey an séú sraith Britain's Got Talent
23 Bealtaine - Bhuaigh Phillip Phillips an t-aonú sraith déag American Idol ar Fox

Meitheamh
2 Meitheamh - Bhuaigh Leanne Mitchell an chéad sraith The Voice UK

Iúil

Lúnasa
13 Lúnasa – Bhuaigh Luke Anderson Big Brother 13

Meán Fómhair
7 Meán Fómhair – Bhuaigh Julian Clary Celebrity Big Brother 10

Deireadh Fómhair

Samhain

Nollaig
1 Nollaig - Bhuaigh Charlie Brooks an dara sraith déag I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!
5 Nollaig - Bhuaigh Cassadee Pope an tríú sraith The Voice (SA)
9 Nollaig - Bhuaigh James Arthur an naoú sraith The X Factor (RA)
20 Nollaig - Bhuaigh Tate Stevens an dara sraith The X Factor (SA)
22 Nollaig - Bhuaigh Louis Smith le Flavia Cacace an deichiú sraith Strictly Come Dancing

Stáisiún teilifíse nua

Cláir theilifíse nua

Éire

An Ríocht Aontaithe

Stáit Aontaithe

Tíortha eile

Cláir teilifíse

Eipeasóidí garsprioc

Cláir theilifíse ag deireadh

Éire

An Ríocht Aontaithe

Stáit Aontaithe

Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

Cláir theilifíse ag filleadh

Básanna 
 12 Feabhra - David Kelly, aisteoir (r.1929)
 3 Iúil - Andy Griffith, aisteoir (r.1926)
 3 Meán Fómhair - Michael Clarke Duncan‎, aisteoir Meiriceánach (r.1957)
 23 Samhain - Larry Hagman‎, aisteoir (r.1931)

Tagairtí 

2012
2013 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2013.

Eachtraí

Eanáir
25 Eanáir – Bhuaigh Rylan Clark Celebrity Big Brother 11

Feabhra

Márta
10 Márta - Bhuaigh Beth Tweddle le Daniel Whiston an ochtú sraith Dancing on Ice ar ITV

Aibreán
28 Aibreán - Bhuaigh Keith Hanley an dara sraith The Voice of Ireland

Bealtaine
16 Bealtaine - Bhuaigh Candice Glover an dara sraith déag American Idol ar Fox

Meitheamh
8 Meitheamh - Bhuaigh Attraction an seachtú sraith Britain's Got Talent
18 Meitheamh - Bhuaigh Danielle Bradbery an cheathrú sraith The Voice (SA)
22 Meitheamh - Bhuaigh Andrea Begley an dara sraith The Voice UK

Iúil

Lúnasa
19 Lúnasa – Bhuaigh Sam Evans Big Brother 14

Meán Fómhair
4 Meán Fómhair - Chríochnaigh Futurama ar Comedy Central
13 Meán Fómhair – Bhuaigh Charlotte Crosby Celebrity Big Brother 12
29 Meán Fómhair
 Chríochnaigh Misfits ar Channel 4
 Chríochnaigh Breaking Bad ar AMC

Deireadh Fómhair

Samhain

Nollaig
8 Nollaig - Bhuaigh Kian Egan an tríú sraith déag I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!
9 Nollaig - Bhuaigh Sam Bailey an deichiú sraith The X Factor (RA)
17 Nollaig - Bhuaigh Tessanne Chin an chúigiú sraith The Voice (SA)
19 Nollaig
Bhuaigh Alex & Sierra an tríú sraith The X Factor (SA)
Chríochnaigh The X Factor (SA) ar Fox
21 Nollaig - Bhuaigh Abbey Clancy le Aljaž Skorjanec an t-aonú sraith déag Strictly Come Dancing

Stáisiún teilifíse nua

Cláir theilifíse nua

Éire

An Ríocht Aontaithe

Stáit Aontaithe

Tíortha eile

Cláir teilifíse

Eipeasóidí garsprioc

Cláir theilifíse ag deireadh

Éire

An Ríocht Aontaithe

=Stáit Aontaithe

Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

Cláir theilifíse ag filleadh

Básanna 
 2 Aibreán - Milo O'Shea, 86, aisteoir (r. 1926)
 12 Iúil - Pran, 93, aisteoir Indiach (r. 1920)
 25 Deireadh Fómhair - Marcia Wallace, 70, aisteoir Meiriceánach (r. 1942)
 14 Nollaig - Peter O'Toole, 81, aisteoir (r. 1932)

Tagairtí 

2013
2014 sa teilifís

Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2014.

Eachtraí

Eanáir
29 Eanáir – Bhuaigh Jim Davidson Celebrity Big Brother 13

Feabhra

Márta
9 Márta - Bhuaigh Ray Quinn le Maria Filippov an naoú sraith Dancing on Ice ar ITV
16 Márta – Thosaigh The Voice Afterparty ar RTÉ a Dó tar éis The Voice of Ireland ar RTÉ a hAon
27 Márta – Thosaigh An Gaeilgeoir is Greannmhaire ar TG4

Aibreán
5 Aibreán - Bhuaigh Jermain Jackman an tríú sraith The Voice UK
27 Aibreán – Bhuaigh Brendan McCahey an tríú sraith The Voice of Ireland

Bealtaine
20 Bealtaine - Bhuaigh Josh Kaufman an séú sraith The Voice (SA)
21 Bealtaine - Bhuaigh Caleb Johnson an tríú sraith déag American Idol ar Fox

Meitheamh
7 Meitheamh - Bhuaigh Collabro an ochtú sraith Britain's Got Talent

Iúil
7 Iúil – Thosaigh Deirfiúracha na hEolaíochta ar RTÉ a hAon
31 Iúil – Thosaigh Guth ar TG4

Lúnasa
15 Lúnasa – Bhuaigh Helen Wood Big Brother 15

Meán Fómhair
12 Meán Fómhair – Bhuaigh Gary Busey Celebrity Big Brother 14

Deireadh Fómhair

Samhain

Nollaig
7 Nollaig - Bhuaigh Carl Fogarty an ceathrú sraith déag I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!
14 Nollaig – Bhuaigh Ben Haenow an t-aonú sraith déag The X Factor
16 Nollaig - Bhuaigh Craig Wayne Boyd an seachtú sraith The Voice (SA)
20 Nollaig - Bhuaigh Caroline Flack le Pasha Kovalev an dara sraith déag Strictly Come Dancing

Stáisiún teilifíse

Stáisiún teilifíse nua

Cláir theilifíse nua

Éire

An Ríocht Aontaithe

Stáit Aontaithe

Tíortha eile

Cláir teilifíse

Eipeasóidí garsprioc

Cláir theilifíse ag deireadh

Éire

An Ríocht Aontaithe

Stáit Aontaithe

Cláir theilifíse ag athrú stáisiún

Cláir theilifíse ag filleadh

Básanna

Tagairtí 

2014
An tSualainn i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse

Ghlac An tSualainn páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1958.

Iomaitheoirí

Pointí

Ó cuireadh an córas vótála reatha i bhfeidhm i 2016, seo an méid pointí teileavóta a thug gach tír don tSualainn i mbabhtaí ceannais:

Leis sin, taispeánann an tábla seo thíos an dá thír dhéag is mó ar vótáil a ngiúiréithe ar son na Sualainne sa tréimhse chéanna:

Maraon leis na teileavótaí, níl ach dhá thír amháin nár thug pointe giúiréithe ar bith don tSualainn sa tréimhse seo: sa chás seo, an Asarbaiseáin agus an Bhoisnia-Heirseagaivéin.

Tagairtí 

Tíortha sa Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
San Doiminic

Naomh is ea San Doiminic (1170 – 6 Lúnasa, 1221) a rugadh i gCaleruega, Coróin na Caistíle, agus bunaitheoir "Ord Doiminiceach na Seanmóirithe".

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Naoimh Spáinneacha
Daoine a rugadh i 1170
Básanna i 1221
Naoimh Spáinneacha
Ord Doiminiceach
Aimé Bonpland

Luibheolaí agus taiscéalaí Francach ab ea Aimé Jacques Alexandre Bonpland, a rugadh mar Aimé Jacques Alexandre Goujaud in La Rochelle na Fraince ar 29 Lúnasa 1773 agus a shíothlaigh ar 11 Bealtaine 1858 in Paso de los Libres nó áit eile in oirthuaisceart na hArgintíne. hOileadh mar dhochtúir sa Fhrainc é. Chuaigh sé go Meicsiceo agus go Meiriceá Theas in éineacht le hAlexander von Humboldt ar lorg eolas faoi ghnéithe éagsúla den dúlra, faoi na plandaí go háirithe. Úsáidtear Bonpl. i litríocht na eolaíochta le cur in iúil plandaí a rinne Bonpland cur síos orthu den chéad uair. Chuir sé faoi san Airgintín sa deireadh agus thosaigh sé a thrádáil i yerba mate.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1773
Básanna i 1858
Luibheolaithe Francacha
Katy Armstrong

Is carachtar ficseanúil í Katy Armstrong sa cláir theilifíse RA Coronation Street. Ghlac Georgia May Foote an pháirt mar Katy, ar an 30 Iúil, 2010 den chéad uair agus ar an 20 Márta, 2015 an uair dheireanach.

Faigheann muintir Coronation Street amach ar an 18 Deireadh Fómhair 2017 go bhfuair Katy bás i gcarr timpiste.

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Carachtair Coronation Street
carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 2010
Rosie Webster

Is carachtar ficseanúil í Rosie Webster ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Ghlac Emma Collinge (1990 go 1999) agus Helen Flanagan (2000 go dtí anois) an pháirt mar Rosie. Chonacthas Rosie ar an gclár den chéad chuma ar 25 Nollaig 1990.

Tagairtí 

 
Carachtair fhicseanúla
Carachtair Coronation Street
carachtair fhicseanúla curtha in aithne i 1990
Aibidil Gaoidheilge agus Caiticiosma

Ba í Aibidil Gaoidheilge agus Caiticiosma an chéad leabhar i gcló in Éirinn sa Ghaeilge.  
I gceist mar primer Protastúnach , scríobhadh an leabhar ag Seán Ó Cearnaigh, ar cisteoir Ardeaglais Naomh Pádraig, Baile Átha Cliath. Cuimsíonn sé cuid ghearr ar an litriú agus fuaimeanna na Gaeilge. 
Ba é an táirgeadh an leabhair seo mar chuid de iarracht níos mó ag Protastúnaigh Éireannacha a phriontáil an Bíobla sa Ghaeilge ionas go bhféadfadh an duine coiteann a léamh. 
Bhí an leabhar i gcló ar preas a bunaíodh i dteach Alderman Sheón Ussher. Ussher, a bhí ina maith ar a dtugtar Protastúnach Baile Átha Cliath , d'íoc freisin le haghaidh an bhfiontar. Cé go bhfuil céannacht an printéir anaithnid , is féidir go raibh William Kearney , nia John Kearney an printéir. Cuireadh 200 cóip den leabhar clóite ach amháin ceithre chóip a dtugtar ann inniu. Sa bhliain 1995 cuireadh cóip den leabhar ceannaithe ag Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath Leabharlann do £47,700 ( $76,463 ) ag Christies.

Tagairtí

Naisc Sheachtracha 
 Íomhá ardtaifeach an leathanaigh teidil : Trinity Access Research Archive (Trinity College Library Dublin)
 Sonraí na chomhaontaithe Kearney a phriontáil an leabhar: Cregan Library, St. Patrick's College
An Ghearmáin i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse

Ghlac An Ghearmáin páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1956.

Iomaitheoirí

Pointí

Ó cuireadh an córas vótála láithreach i bhfeidhm i 2016, seo hiad na hocht dtír a thug is mó pointí, sa teileavóta, don Ghearmáin i mbabhtaí ceannais:

Leis sin, taispeánann an tábla a leanas na tíortha ar thug a ngiúiréithe is mó pointí don Ghearmáin sa tréimhse chéanna:

Tagairtí 

Tíortha sa Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Diana Rigg

Ban-aisteoir Sasanach is ea Dame Enid Diana Elizabeth Rigg DBE ar rugadh ar 20 Iúil 1938. Aithnítear í go háirithe as a ról mar Emma Peel ar The Avengers agus mar Teresa di Vicenzo sa scannán James Bond On Her Majesty's Secret Service 1969. Ón bhliain 2013 i leith, tá páirt mar Lady Olenna Tyrell aici sa sraith HBO Game of Thrones.

Rugadh in Doncaster, atá in Yorkshire Theas inniu, sa bhliain 1938. Ó bhí sí 8 mí d'aois go raibh 8 mbliana slánaithe aice bhí cónaí uirthi in Bikaner, san India, mar a raibh a hathair ag obair mar fheidhmeannach iarnróid. Ba í an Hiondúis an dara teanga aici. Ar ais i Sasana di d'fhreastail sí ar scoil chónaithe Mhorávach. Oileadh í mar aisteoir sa Royal Academy of Dramatic Art sna blianta 1955–57.

Naisc sheachtracha
 Diana Rigg ag IMDB. Arna rochtain ar 14 Ean. 2015.

Daoine a rugadh i 1938
Básanna in 2020
Daoine beo
Ban-aisteoirí Sasanacha
Forógra Granada

Ba é Forógra Alhambra (ar a dtugtar Edicto de Granada sa Spáinnis) an forógra a d'eisigh Comhmhonarchaí na Spáinne, (Isabel I na Caistíle agus Ferdinand II na hAragóine) ag tabhairt le fios do na Giúdaigh sna Ríochta  Caistíl agus Aragóin go raibh orthu a chuid críocha agus sealúchais a fhágáil roimh an 31 Iúil, 1492. 

Tarraingíodh siar an forógra go foirmiúil ar an 16 Nollaig 1968, i ndiaidh an Dara Comhairle Vatacánach.

Sa bhliain 2014, rith rialtas na Spáinne dlí a ligeann do shliocht na nGiúdach a dhéanann iarratas ar shaoránacht  déshaoránacht a bheith acu, mar chúiteamh ar na himeachtaí náireacha a tharla fadó sa tír, nuair a cuireadh forógra díbeartha i bhfeidhm ar na Ghiúdaigh. Dá bhrí sin, is féidir leo siúd gur féidir a chruthú, gur de shliocht na nGiúdach Seafardach iad "a bheith ina Spáinnigh gan imeacht abhaile nó fáil réidh leis a n-náisiúntacht reath."

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

An Chúistiúnacht sa Spáinn
Stair Granada
Stair na Chaitliceachais sa Spáinn
An Ioslamachas sa Spáinn
Ferdinand II na hAragóine
Géarleanúint reiligiúnach
Stair na Spáinne
Frith-Ghiúdachas
Alan Rickman

B'aisteoir Sasanach é Alan Sidney Patrick Rickman (a rugadh ar an 21 Feabhra 1946 agus fuair bás ar an 14 Eanáir 2016). 

Bhain Alan Rickman cáil amach mar aisteoir ar an stáitse agus ar an teilifís. Is aige a bhí páirt Eamon de Valera i scannán Neil Jordan 'Michael Collins'.

Is aige a bhí an phríomhpháirt freisin i léiriú den dráma 'John Gabriel Borkman' in Amharclann na Mainistreach sa bhliain 2010. 

Bhí sé 69 bliain d'aois nuair a d'éag sé ar an 14 Eanáir 2016. Ailse ba thrúig bháis dó.

Féach freisin 

 Amharclann na Mainistreach

Tagairtí 

Aisteoirí Sasanacha
Daoine a rugadh i 1960
Básanna in 2016
Akebia

Géineas de chúig speiceas de phlandaí bláthanna, laistigh den fhine Lardizabalaceae is ea Akebia . Tagann an t-ainm eolaíoch, akebia, mar leagan Laideanach ón An SeapáinisASeapáinis don speiceas Akebia quinata: akebi (通 草?).

Speicis
Tá cúig speicis lena n-áirítear:
Akebia chingshuiensis T. Shimizu, dúchasach sa Téaváin
Akebia longeracemosa Matsumura, dúchasach sa  tSín agus sa Téaváin
Akebia quinata (Houttuyn) Decaisne – dúchasach sa  tSín, sa tSeapáin agus sa Chóiré
Akebia trifoliata (Thunberg) Koidzumi – Three-leaf Akebia, native to China, Japan and Korea
Akebia trifoliata subsp. australis (Diels) T. Shimizu
Akebia trifoliata subsp. longisepala H. N. Qin
Akebia trifoliata subsp. trifoliata
T. Akebia chingshuiensis Shimizu, dúchais go dtí Taiwan Akebia longeracemosa Matsumura, dúchais go dtí an tSín agus sa Téaváin Akebia quinata (Houttuyn) Decaisne

Gailearaí

Naisc sheachtracha 
 Akebia: Three Varieties including photographs by Paghat's Garden
 Akebia: Edible Fruits including photographs by Paghat's Garden

Tuilleadh léitheoireachta

Tagairtí

Lardizabalaceae
Ranunculaceae
Glasraí Seapáinise
Flora na Síne
Flóra Oirthear na hÁise
Plandaí míochaineacha na hÁise
The Weakest Link (RA)

Is sraith Tráth na gCeist ina bhféachfaidh 9 n-iomaitheoir leis an bpota óir a thabhairt abhaile leo é The Weakest Link. Cuirfear an t-iomaitheoir is measa, dar leis na hiomaitheoirí eile, abhaile ag deireadh gach babhta go dtí nach mbeidh ach duine amháin fanta chun an t-airgead a bhuachan. Á chur i láthair ag Anne Robinson.

Formáid

Daoine cáiliúla

Tagairtí 

Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2000
Sraitheanna teilifíse a chríochnaigh i 2012
Cláir BBC
Cláir Teilifíse na Breataine
Cláir Tráth na gCeist
Cláir siamsaíocht
Sraith Shinsir Iomána na Mumhan

Is comórtas iománaíocht na Mhuman í Sraith Shinsir Iomána na Mumhan (Béarla: Munster Senior Hurling League), a imrítear faoi cheannas Chumann Lúthchleas Gael. Comórtas bliantúil atá ann, ina glacann foirne idir-chontae na Mumhan páirt.

Foirne

Ionaid

Blianta

Naisc sheachtracha 

Craobhacha iomána
Sraith Shinsir Iomána na Mumhan
Tuairisc.ie

Is suíomh Gaeilge nuachta é Tuairisc.ie, a chuireann seirbhís nuachta ar fáil do phobal na Gaeilge. Bíonn ailt ar chúrsaí nuachta Gaeltachta, náisiúnta agus idirnáisiúnta; cúrsaí spóirt, cultúir agus faisean; chomh maith le hailt tuairimíochta agus colúin. Cuirtear ailt leis an suíomh ar bhonn laethúil.

Stair 
Bhuaigh Tuairisc Bheo Teoranta comórtas a reáchtáil Foras na Gaeilge i 2014 chun nuachtán Gaeilge ar líne a sholáthar. Lonnaíodh oifigí an nuachtáin i mBearna i gContae na Gaillimhe mar ba í sin an t-aon cheantar i nGaeltacht Chonamara a bhfuil fáil ann ar sheirbhís leathanbhanda ar ardluas. Seoladh Tuairisc.ie sa Seomra Darach i dTeach an Ard-Mhéara mBaile Átha Cliath ar 9 Deireadh Fómhair 2014.

Ar 5 Meitheamh 2015, d'fhógair Tuairisc.ie go raibh 1,000,000 amharc leathanaigh bainte amach ag an suíomh.

Foireann 
Is é Seán Tadhg Ó Gairbhí eagarthóir Tuairisc.ie agus is é Ciarán Ó Súilleabháin bainisteoir an tsuímh. 

Tá beirt iriseoirí lánaimseartha fostaithe ag an suíomh, Maitiú Ó Coimín agus Pádraic Ó Ciardha, agus bíonn ailt rialta ann ó scríbhneoirí seachtracha ar fud na hÉireann agus an domhain. Ina measc sin tá Póilín Ní Chiaráin, Bridget Bhreathnach, Seosamh Ó Cuaig, Seán Mac an tSíthigh, Méabh Ní Thuathaláin agus eile nach iad.

Tagairtí

Naisc sheachtracha
 Suíomh oifigiúil 

Láithreáin gréasáin na Gaeilge
Nuachtáin na Gaeilge
Gagea

Is éard is Gagea ann ná géineas mór de phlandaí an earraigh, sa bhfine Liliaceae nó Lile. Tá sé le fáil go príomha san Eoráise, ach leathnaíonn cúpla speiceas amach agus isteach san Afraic Thuaidh agus i Meiriceá Thuaidh.

Tá an géineas baiste as an nádúraí an Tiarna Thomas Gage (1791-1820).

Speicis

Ón mí Eanáir na bliana 2014, aithníonn an World Checklist of Selected Plant Families níos mó ná 200 speiceas sa ghéineas seo, lena n-áirítear iad siúd a shanntar roimhe Lloydia. 

Liliaceae
 
Bláthanna
Habenaria

Géineas fadréimseach de mhagairlín is ea Habenaria, ar a dtugtar go coitianta  magairlín na móna. Tá thart ar 800-1000 speiceas de Habenaria ann, dúchasach i ngach mór-roinn ach amháin Antartaice, i gcriosanna trópaiceacha agus mheasartha araon.

Speicis roghnaithe

Tagairtí
 
Magairlín
La Habana

Príomhchathair Chúba is ea La Habana (Spáinnis; IPA: [la aˈβana]) nó Havana. Is é Ciudad de La Habana ainm na cathrach go hoifigiúil. Tá cónaí ar 2,106,146 duine i mórcheantar  La Habana (2012). Is é an chathair is mó i gCúba agus i réigiúin an Mhuir Chairib, agus an tríú mórcheantar uirbeach ar oileáin an Mhuir Chairib.

Ritheann an abhainn Almendares tríd an mbaile agus tá trí chalafort ann: Marimelena, 
Guasabacoa agus Atarés.

Cúba
Príomhchathracha na Cairibe
John McCloskey

Prealáid Mheiriceánach de chuid na hEagalise Caitlicí Rómhánaí ab ea John McCloskey (10 Márta 1810 – 10 Deireadh Fómhair 1885). Rugadh i mBrooklyn, Nua-Eabhrac, é do thuismitheoirí arbh as Contae Dhoire in Éirinn iad. I ndiaidh timpiste ina raibh sé i bhfastó faoi lasta crann nua-ghearrtha ar feadh roinnt uaireanta a chloig, shocraigh sé ar dhul leis na sagairt.

Ceapadh ina easpag Caitliceach é ar Albany, Nua-Eabhrac sa bhliain 1847, agus d'fhan sé sa phost sin gur ceapadh é ina ardeaspag ar Dheois Chathair Nua-Eabhrac sa bhliain 1864. D'fhan sé sa phost sin go dtí a bhás sa bhliain 1885. Sa bhliain 1875 rinneadh cairdinéal de, an chéad chairdinéal sna Stáit Aontaithe. Faoina stiúradh, tháinig fás mór ar na scoileanna Caitliceacha i Nua-Eabhrac agus ar fud na tíre. Bhí deartháir leis ina ardeaspag ar Louisville, Kentucky.

Naisc sheachtracha
 Beathaisnéis ag The Cardinals of the Roman Catholic Church, arna rochtain ar 27 Eanáir 2016 

Ceannairí reiligiúnacha
Daoine as Brooklyn, Nua-Eabhrac
Daoine a rugadh i 1810
Básanna i 1885
Cairdinéil
Dongguan

Cathair ar leibhéal maorachta sa tSín is ea Dongguan (Sínis: 东莞) agus é suite i lár Chúige Guangdong i ndeisceart na tíre. Cathair mhór thionsclaíochta é i ndeilte abhainn na bPéarlaí. Tá maoracht Guangzhou taobh thuaidh de, Huizhou taobh thoirthuaidh, agus Shenzhen ar an taobh theas. Glactar na maorachtaí seo (in éineacht le cúpla áit eile mar Macau) anois mar aon Mheigeachathair amháin ina bhfuil cónaí ar 44.78 milliún duine. Tá timpeall is 35% d'achar Dongguan tagtha chun forbartha, 25% faoi uisce agus 25% faoi choillte nó fhásra.

Sa bhliain 2010, bhí cónaí ar 8,220,207 duine i nDongguan. Sa bhliain 2008 bhí 6,949,000 duine ina gcónaí i nDongguan. Orthu siúd ba de bhunús áitiúil 1,748,700 duine agus áiríodh 5,201 200 mar "bhuanimircigh". Tá clú ar Dongguang mar "phríomhchathair ghnéis na Síne". Tá ceann de na siopalanna is mó ar domhan i nDongguan, mar atá an New South China Mall, gí go bhfuil an chuid is mó di folamh go fóill.

Tagairtí

Cathracha na Síne
Siobhán Ní Shúilleabháin

Drámadóir, úrscéalaí agus gearrscéalaí nótáilte i nGaeilge ba ea Siobhán Ní Shúilleabháin (31 Lúnasa 1928 – 21 Bealtaine 2013).  

In Imileá, Baile an Fheirtéaraigh, Corca Dhuibhne, a rugadh í. Feirmeoirí ba ea a muintir agus ba í Siobhán an dara duine ab óige de sheisear clainne. D’fhreastail sí ar Choláiste Íde sa Daingean, Contae Chiarraí, agus ar an gcoláiste oiliúna i nDún Carúin, Baile Átha Cliath.

Ó 1948 go 1952 bhí sí ag múineadh i mBaile Átha Cliath, agus chaith trí bliana ansin ag obair ar an fhoclóir Béarla-Gaeilge faoi stiúir Thomáis de Bhaldraithe. I 1955 phós sí P.L. (Leo) Henry agus chónaigh siad i mBaile Átha Cliath go dtí 1960. I mBéal Feirste a bhí siad idir 1960 agus 1965 agus i gConamara ó 1965 go 1966. Ina dhiaidh sin chónaigh siad i nGaillimh. Bhí seisear clainne acu.

Léiríodh trí dhráma dá cuid ar Theilifís Éireann agus ocht ndráma ar Raidió Éireann. Scríobh sí ocht ndráma do chumainn amaitéaracha i gCamas, Conamara agus bhuaigh sí Duais Drámaíochta Irish Life in 1974. Ghnóthaigh sí duaiseanna Oireachtais do dhrámaí teilifíse, raidió agus stáitse, d’úrscéal, do ghearrscéal agus do leabhar do dhéagóirí. Bronnadh duaiseanna uirthi do ghearrscéalta a foilsíodh in Comhar agus in An tUltach, agus Duais Sheachtain na Scríbhneoirí i Lios Tuathail.

Saothar 

Leabhair do dhéagóirí: Triúr againn (1955); Cúrsaí Randolf (1957); Dúinne an samhradh  (1957); Mé féin agus Síle (1978); Mise mé féin (1987); Eoghan (1992); Máirtín (1995); Rósanna sa gháirdín (1994). 

Saothair do dhaoine fásta: Cití (1975), dráma; Ospidéal (1980), úrscéal; Í siúd (1999), cnuasach gearrscéalta; Cnuasach trá (2000), filíocht; Píosa pósadh, prátaí rósta (2001), úrscéal; Marach an phóg san (2002), úrscéal; Ar nós na bhfáinleog (2004), úrscéal.

Ba thréith shuntasach dá saothar dearcadh na mban a bheith chun tosaigh.

Tagairtí 

 NÍ SHÚILLEABHÁIN, Siobhán (1928–2013), AINM.ie: http://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=3068
 Mhac an tSaoi, M. (2000), 'A Splendid Flowering of that Hard School,' Poetry Ireland Review  67, 93-95.
 Ní Chinnéide, M. (1999), 'Rún na mBan,' Comhar 59:8, 24-25.

Básanna in 2013
Daoine a rugadh i 1928
Scríbhneoirí Gaeilge
American Idol

Don tsraith ag teacht, féach ar American Idol (sraith 17)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh sa Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 11 Meitheamh, 2002. Chraol sé ar Fox. Chríochnaigh sé ar Fox ar an 7 Aibreán, 2016. D'fhill an chlár dá séú sraith déag ar ABC ar an 11 Márta 2018.

Is iad buaiteoirí an chláir go dtí seo; Kelly Clarkson, Ruben Studdard, Fantasia Barrino, Carrie Underwood, Taylor Hicks, Jordin Sparks, David Cook, Kris Allen, Lee DeWyze, Scotty McCreery, Phillip Phillips, Candice Glover, Caleb Johnson, Nick Fradiani, Trent Harmon, Maddie Poppe, Laine Hardy, Just Sam, Chayce Beckham agus Noah Thompson.

Breithiúna

Séasúir

2002–2016: Fox

Séasúr 1

Séasúr 2

Séasúr 3

Séasúr 4

Séasúr 5

Séasúr 6

Séasúr 7

Séasúr 8

Séasúr 9

Séasúr 10

Séasúr 11

Séasúr 12

Séasúr 13

Séasúr 14

Séasúr 15

2018–: Athbheochan ABC

Séasúr 16

D'fhill an chlár dá séú sraith déag ar ABC ar an 11 Márta 2018. Fógraíodh Katy Perry mar an chéad breitheamh don sraith nua. Ar an 20 Iúil 2017, fógraíodh go mbeadh Ryan Seacrest ag filleadh. Fógraíodh Luke Bryan agus Lionel Richie mar na breithiúna eile. Fógraíodh ar an 6 Samhain 2017, go mbeadh an 16ú séasúr ag tosú ar an 11 Márta 2018.

Séasúr 17

Fógraíodh ar an 4 Bealtaine 2018 go mbeadh dara séasúr ar ABC. Fillfidh Katy Perry, Luke Bryan agus Lionel Richie mar bhreithiúna le Ryan Seacrest ag filleadh mar láithreoir.

Séasúr 18

Séasúr 19

Séasúr 20

Tagairtí 

American Idol
Comórtais Cheoil
Cláir Ceoil
Comórtais Teilifíse
Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2002
Sraitheanna teilifíse a chríochnaigh i 2016
Cláir Fox
Cláir Teilifíse Mheiriceánacha
Cláir réaltacht
Tóracs (anatamaíocht feithidí)

I bhfeithid, is í an tóracs ceann de thrí chodanna móra de hanatamaíocht na feithide. Is í seo an dara chuid de chuid na collaine idir an cheann agus an bholg.

Coinníonn sí greim ar trí phéire cosa agus na sciatháin.

Tá sí comhdhéanta de thrí chuid ar leith i ngach feithid:

 prótoracs nó T1;
 méisotóoracs nó T2;
agus meiteatóracs, nó T3.

Anatamaíocht feithidí
Pleuronectiformes

Baill den ord Pleuronectiformes is ea an leathóg agus is iasc ghrinnill gha-eiteach é, ar a dtugtar freisin orthu Heterosomata , uaireanta rangaithe san fho-ord Perciformes. I go leor speiceas, luíonn dá shúil ar thaobh amháin an chinn, aistríonn súil amháin nó an tsúil eile tríd agus agus timpeall an chinn le linn forbartha. Bíonn taobh chlé i roinnt speiceas ag féachaint aníos, cuid taobh dheis roinnt speiceas ag féachainf aníos, agus roinnt féachann an dá thaobh ag féachaint aníos. 

Tá go leor iasc bia tábhachtach san ord seo, lena n-áirítear leadhbóga, sóil
, turbaird , leathóga , agus haileabónna. Is féidir le roinnt leathóg duaithníocht gníomhach a chur orthu féin ar ghrinneall na farraige.

 Catagóir :Iasc inite
 Catagóir :Iasc tráchtála
 
 Catagóir : Acanthopterygii
Nikolaj Aleksandrovič Romanov

Is péintéir Rúiseach é Nikolaj Aleksandrovič Romanov (Rúisis: Николай Александрович Романов) a rugadh ar an 12 Bealtaine, 1957.

Tá suim aige i dtírdhreacha.;

Saothair

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 Eugenia Logvinova. New dimention of Nikolai Romanov 
 Nikolai Alexandrovich Romanov's biography 

Péintéirí Rúiseacha
Daoine a rugadh i 1957
Daoine beo
Jeonbuk Hyundai Motors Football Club

Is club peile é Jeonbuk Hyundai Motors Football Club as Jeollabuk-do. Bunaíodh an club sa bhliain 1994, agus imríonn sé sa K League Classic.

Iosta trófaí 
Náisiúnta
K League Classic (9): 2009, 2011, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021
Cóiréis FA Cup (3): 2000, 2003, 2005
Cóiréis Super Cup (1): 2004

Idirnáisiúnta
Sraith AFC na Seaimpíní (2): 2006, 2016

Clubanna sacair na Cóiré
Jeonju
Patricia Heaton

Ban-aisteoir Meiriceánach atá in Patricia Helen Heaton a rugadh ar 4 Márta 1958 i Bay Village, Ohio. Tá aithne faoi leith uirthi as a páirt mar Debra Barone in Everybody Loves Raymond, dráma grinn suímh de chuid CBS i Meiriceá agus Frankie Heck in The Middle, sraith grinn de chuid ABC i Meiriceá.

Naisc sheachtracha

Daoine a rugadh i 1958
Daoine beo
Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Neil Flynn

Aisteoir Meiriceánach atá in Neil Richard Flynn a rugadh ar 13 Samhain 1960 i Chicago, Illinois. Tá aithne faoi leith air as a pháirt mar Mike Heck in The Middle, sraith grinn de chuid ABC i Meiriceá.

Naisc sheachtracha

Daoine a rugadh i 1960
Daoine beo
Aisteoirí Meiriceánacha
Charlie McDermott

Aisteoir Meiriceánach atá in Charles Joseph "Charlie" McDermott a rugadh ar 6 Aibreán 1990 i West Chester, Pennsylvania. Tá aithne faoi leith air as a pháirt mar Axl Heck in The Middle, sraith grinn de chuid ABC.

Naisc sheachtracha

Daoine a rugadh i 1990
Daoine beo
Aisteoirí Meiriceánacha
Eden Sher

Ban-aisteoir Meiriceánach atá in Eden Rebecca Sher a rugadh ar 26 Nollaig 1991 i Los Angeles, California. Tá aithne faoi leith air as a páirt mar Sue Heck in The Middle, sraith grinn de chuid ABC i Meiriceá.

Naisc sheachtracha

Daoine a rugadh i 1991
Daoine beo
Ban-aisteoirí Meiriceánacha
Jennie McAlpine

Is aisteoir Sasanach í Jennie Elizabeth McAlpine. Rugadh í ar an 12 Feabhra, 1984. Glacann McAlpine an pháirt mar Fiz Brown sa sobalchlár Coronation Street. Tháinig sí sa ceathrú háit ar an seachtú sraith déag I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! sa bhliain 2017.

Gradaim
Tá gradam amháin buaite ag McAlpine.

Daoine a rugadh i 1984
Aisteoirí teilifíse Sasanach
Daoine beo
Antony Cotton

Is aisteoir Sasanach é Antony Cotton. Rugadh é ar an 5 Lúnasa 1975. Glacann Cotton an pháirt mar Sean Tully sa sobalchlár Coronation Street. Tháinig sé sa ceathrú háit ar an t-aonú sraith déag I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! sa bhliain 2011. Tháinig sé sa seachtú ar an deichiú sraith Dancing on Ice sa bhliain 2018.

Tagairtí

Féach freisin

Naisc sheachtracha 

Daoine a rugadh i 1975
Aisteoirí teilifíse Sasanach
Daoine beo
IPA don Ghaeilge

Taispeánann na cairteanna thíos Aibítir Idirnáisiúnta Foghraíochta (AIF) fuaimnithe na  Gaeilge in ailt ar an Vicipéid. Féach fóineolaíocht na Gaeilge le tuilleadh plé ar an bhfóineolaíocht a fheiceáil.

Comparison to other phonetic transcription schemes
Materials published elsewhere use somewhat different conventions from those used at Wikipedia. For example, it is a longstanding tradition to leave velarized ("broad") consonants unmarked and mark palatalized ("slender") consonants with the prime, although this is not standard IPA usage.

This section compares the IPA system used at Wikipedia (which is based on that used by Ailbhe Ní Chasaide in her description of Irish in the Handbook of the International Phonetic Association, ISBN 0-521-63751-1) with the system used in some other works.

Notes

Irish
Loch Baikal

Loch scoiltghleanna sa Rúis, i ndeisceart na Sibéire, is ea Loch Baikal. Tá sí suite idir Cúige Irkutsk agus an Phoblacht Buryat. 

Is é an loch is mó fionnuisce ar domhan agus 20% d'fhionnuisce an domhan inti. Is é Loch Baikal an loch is doimhne ar domhan freisin: 1,642 m (5,387 tr) an pointe is doimhne sa loch. Taoscann an Abhainn Yenisei uisce na locha chun an Aigéin Artaigh ó thuaidh. 

330 bliain am seadaithe na locha, is é sin le rá go bhfanann móilín uisce an méid sin ama in Baikal sula n-imíonn sé tríd an Yenisei ar a bhealach chun na farraige.   

Lochanna
Liosta daoine as an mBreatain Bheag

Seo a leanas liosta daoine as an mBreatain Bheag;

duine

Misc
Oileán Thuaidh

Is é An tOileán Thuaidh (Béarla: North Island, Maorais: Te Ika-a-Māui) an ceann is lú den dá mhór-oileán sa Nua-Shéalainn. Tá An tOileán Theas níos mó ná é.

An Nua-Shéalainn
Oileáin Nua-Shéalainn
Daonlathas Díreach Éireann

Is páirtí polaitíochta Éireannach é Daonlathas Díreach Éireann. Bunaíodh an páirtí sa bhliain 2010.

Stair

Olltoghchán 2011

Fothoghchán Oirthear na Mí, 2013
Ag an Fothoghchán Oirthear na Mí, 2013, roghnaigh an pháirtí Ben Gilroy mar iarrthóir. Tháinig Ben i gceathrú áit le 1,568 vótaí chéad rogha agus 6.5% den vótaí.

Olltoghchán 2016

Ceannairí 
 Ben Gilroy (2010–2014)
 Jan Van De Ven (2014–2015)
 Pat Greene (2015–anois)

Torthaí toghcháin an pháirtí

Olltoghcháin

Fothoghcháin

Tagairtí 

Polaitíocht na hÉireann
Páirtithe polaitíochta i bPoblacht na hÉireann
Páirtithe polaitíochta a bhunaíodh sa bhliain 2010
Patrick McKee

Is polaiteoir Éireannach agus comhairleoir é Patrick McKee. Tá sé ina bhall de Renua Éireann.

Tháinig McKee sa ceathrú háit sa Fothoghchán Ceatharlach–Cill Chainnigh, 2015 le 6,365 den vótaí chéad rogha. Tá sé ag seasamh san Olltoghchán 2016 i Ceatharlach–Cill Chainnigh.

Tagairtí 

Polaiteoirí na hÉireann
Baill Renua Éireann
Alumni Choláiste na hOllscoile, Corcaigh
Coelacanthiformes

Ord neamhchoitianta d'éisc is ea Coelacanthiformes ina mbíonn dhá speiceas  atá ar marthain sa ghéineas Latimeria:  Céalacant an Aigéin Indiaigh Iartharach a bhíonn ar fáil go príomha in aice leis na hOileáin Chomóra, amach ó chósta thoir na hAfraice (Latimeria chalumnae) agus an céalacant Indinéiseach (Latimeria menadoensis).. Leanann siad an ginealach beo is sine ar eolas de chuid na Sarcopterygii (éisc liopa-eiteacha agus teitreapóid), rud a chiallaíonn go mbaineann siad níos dlúithe le héisc scamhógacha, reiptílí agus mamaigh ná le na héisc ga-eiteacha. Faightear iad ar feadh chósta an Aigéin Indiaigh agus  Indinéisigh.  Ós rud é nach bhfuil ach dhá speiceas de chéalacant agus an dá speiceas faoi bhagairt, is é an t-ord is mó d'ainmhithe atá i mbaolar fud an domhain é. Is é speiceas é céalacant an Aigéin Indiaigh Iartharach, atá i mbaol  go criticiúil. 

Baineann na céalacaint leis an fho-aicme Actinistia, ar ghrúpa d'éisc liopa-eiteacha iad a bhaineann le héisc 
scamhógacha agus héisc áirithe Deavónacha mar osteolepiforms, porolepiformes, rhizodontida, agus Panderichthys.

Tagairtí
 
Latimeriidae
Iontaisí beo
Éisc ubh-bheobhreitheach
Éisc de chuid na hOileáin Chomóra
Éisc na hIndinéise
Éisc Chéinia
Éisc Mhósaimbíc
Éisc na hAfraice Theas
Éisc na Tansáine
Asparagales

Ord de phlandaí is ea Asparagales, sna chórais aicmithe nua-aimseartha ar nós an Ghrúpa Fhíligineacht Angiospermae ( Béarla: Angiosperm Phylogeny Group) agus an  Láithreáin Gréasáin Fhíligineacht Angiospermae (Béarla:Angiosperm Phylogeny Website).
James Heffernan

Is Seanadóir Éireannach le Na Daonlathaigh Shóisialta é James Heffernan (rugadh 3 Deireadh Fómhair 1979). Bhíodh sé ina bhall Páirtí an Lucht Oibre. Tá Heffernan ag seasamh san Olltoghchán 2016 i gContae Luimnigh.

Daoine a rugadh i 1979
Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)
Baill Na Daonlathaigh Shóisialta
Baill den 24ú Seanad
Daoine as Contae Luimnigh
Daoine beo
Máiría Cahill

Is Seanadóir Éireannach le Páirtí an Lucht Oibre í Máiría Cahill (a rugadh i 1981).

Daoine a rugadh i 1981
Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)
Baill den 24ú Seanad
Daoine beo
Jim Walsh

Is Seanadóir Éireannach le Fianna Fáil é Jim Walsh (rugadh 5 Bealtaine 1947).

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Daoine a rugadh i 1947
Baill Fhianna Fail
Baill den 24ú Seanad
Daoine beo
Mary Moran

Is Seanadóir Éireannach í Mary Moran (rugadh 28 Meitheamh 1960).

Tá Moran ag seasamh san Olltoghchán 2016.

Daoine a rugadh i 1960
Baill den 24ú Seanad
Daoine beo
American Idol (sraith 1)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh sa Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Chraol sé ar Fox. Thosaigh an chéad sraith American Idol ar 11 Meitheamh 2002 agus chríochnaigh sé ar 4 Meán Fómhair 2002.

B'iad Simon Cowell, Paula Abdul agus Randy Jackson na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh Kelly Clarkson an tsraith agus tháinig Justin Guarini sa dara háit.

Cairt Díbeartha

Tagairtí 

American Idol
2002 séasúir teilifíse
American Idol (sraith 3)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh sa Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Chraol sé ar Fox. Thosaigh an tríú sraith American Idol ar 19 Eanáir 2004. Tháinig deireadh leis ar 26 Bealtaine 2004.

B'iad Simon Cowell, Paula Abdul agus Randy Jackson na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh Fantasia Barrino an sraith agus tháinig Diana DeGarmo sa dara háit.

Cairt Díbeartha

Tagairtí 

American Idol
2004 séasúir teilifíse
American Idol (sraith 4)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh sa Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Chraol sé ar Fox. Thosaigh an cheathrú sraith American Idol ar 18 Eanáir 2005 agus chríochnaigh sé ar 25 Bealtaine 2005.

B'iad Simon Cowell, Paula Abdul agus Randy Jackson na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh Carrie Underwood an sraith agus tháinig Bo Bice sa dara háit.

Cairt Díbeartha

Tagairtí 

American Idol
2005 séasúir teilifíse
American Idol (sraith 5)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh sa Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Chraol sé ar Fox. Thosaigh an cúigiú sraith American Idol ar 17 Eanáir 2006 agus chríochnaigh sé ar 24 Bealtaine 2006.

B'iad Simon Cowell, Paula Abdul agus Randy Jackson na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh Taylor Hicks an tsraith agus tháinig Katharine McPhee sa dara háit.

Cairt Díbeartha

Tagairtí 

American Idol
2006 séasúir teilifíse
American Idol (sraith 6)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh sa Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Chraol sé ar Fox. Thosaigh an séú sraith American Idol ar 16 Eanáir 2007 agus chríochnaigh sé ar 23 Bealtaine 2007.

B'iad Simon Cowell, Paula Abdul agus Randy Jackson na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh Jordin Sparks an tsraith agus tháinig Blake Lewis sa dara háit.

Cairt Díbeartha

Tagairtí 

American Idol
2007 séasúir teilifíse
American Idol (sraith 7)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse a chruthaigh Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh sa Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Craoladh é ar Fox. Thosaigh an seachtú sraith American Idol ar 15 Eanáir 2008 agus chríochnaigh sé ar 21 Bealtaine 2008.

B'iad Simon Cowell, Paula Abdul agus Randy Jackson na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh David Cook an sraith agus tháinig David Archuleta sa dara háit.

Cairt Díbeartha

Tagairtí 

American Idol
2008 séasúir teilifíse
American Idol (sraith 8)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh sa Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Chraol sé ar Fox. Thosaigh an ochtú sraith American Idol ar 14 Eanáir 2009 agus chríochnaigh sé ar 20 Bealtaine 2009.

B'iad Simon Cowell, Paula Abdul, Randy Jackson agus Kara DioGuardi na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh Kris Allen an sraith agus tháinig Adam Lambert sa dara háit.

Cairt Díbeartha

Tagairtí 

American Idol
2009 séasúir teilifíse
American Idol (sraith 9)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh sa Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Chraol sé ar Fox. Thosaigh an naoú sraith American Idol ar 26 Eanáir 2010. Tháinig deireadh leis ar 26 Bealtaine 2010.

B'iad Simon Cowell, Ellen DeGeneres, Randy Jackson agus Kara DioGuardi na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh Lee DeWyze an sraith agus tháinig Crystal Bowersox sa dara háit.

Cairt Díbeartha

Tagairtí 

American Idol
2010 séasúir teilifíse
American Idol (sraith 10)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh sa Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Chraol sé ar Fox. Thosaigh an deichiú sraith American Idol ar 19 Eanáir 2011 agus chríochnaigh sé ar 25 Bealtaine 2011.

B'iad Randy Jackson, Jennifer Lopez agus Steven Tyler na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh Scotty McCreery an sraith agus tháinig Lauren Alaina sa dara háit.

Cairt Díbeartha

Tagairtí 

American Idol
2011 séasúir teilifíse
American Idol (sraith 11)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh sa Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Chraol sé ar Fox. Thosaigh an t-aonú sraith déag American Idol ar 18 Eanáir 2012 agus chríochnaigh sé ar 23 Bealtaine 2012.

B'iad Randy Jackson, Jennifer Lopez agus Steven Tyler na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh Phillip Phillips an sraith agus tháinig Jessica Sanchez sa dara háit.

Cairt Díbeartha

Tagairtí 

American Idol
2012 séasúir teilifíse
American Idol (sraith 12)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh sa Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Chraol sé ar Fox. Thosaigh an dara sraith déag American Idol ar 16 Eanáir 2013 agus chríochnaigh sé ar 16 Bealtaine 2013.

B'iad Randy Jackson, Mariah Carey, Nicki Minaj agus Keith Urban na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh Candice Glover an sraith agus tháinig Kree Harrison sa dara háit.

Cairt Díbeartha

Tagairtí 

American Idol
2013 séasúir teilifíse
American Idol (sraith 13)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol nó American Idol XIII, a tosaíodh sa Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Chraol sé ar Fox. Thosaigh an tríú sraith déag American Idol ar 19 Eanáir 2014 agus chríochnaigh sé ar 21 Bealtaine 2014.

B'iad Jennifer Lopez, Harry Connick, Jr. agus Keith Urban na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh Caleb Johnson an sraith agus tháinig Jena Irene sa dara háit.

Cairt Díbeartha

Tagairtí 

American Idol
2014 séasúir teilifíse
American Idol (sraith 14)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol no American Idol XIV, a tosaíodh sa Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Chraol sé ar Fox. Thosaigh an ceathrú sraith déag American Idol ar 7 Eanáir 2015 agus chríochnaigh sé ar 13 Bealtaine 2015.

B'iad Jennifer Lopez, Harry Connick, Jr. agus Keith Urban na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh Nick Fradiani an sraith agus tháinig Clark Beckham sa dara háit.

Cairt Díbeartha

Tagairtí 

American Idol
2015 séasúir teilifíse
American Idol (sraith 15)

Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol nó American Idol XV, a tosaíodh sa Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Chraol sé ar Fox. Thosaigh an cúigiú sraith déag American Idol ar 6 Eanáir 2016 agus chríochnaigh sé ar an 7 Aibreán 2016. B'é seo an tsraith deireanach American Idol go dtí go raibh sé fógraíodh go mbeadh an chlár ag filleadh dá séú sraith déag ar ABC.

B'iad Jennifer Lopez, Harry Connick, Jr. agus Keith Urban na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh Trent Harmon an tsraith agus tháinig La'Porsha Renae sa dara háit.

Cairt Díbeartha

Tagairtí 

American Idol
2016 séasúir teilifíse
Newport, Essex

Is é Newport sráidbhaile mór in Essex in aice le Saffron Walden. Tá os cionn 2,000 daoine sa tsráidbhaile, maidir leis an daonáireamh sa bhliain 2011. 

Is sé an tagairt is luaithe de Newport sa Leabhar Domesday.

Tá seirbhís traenach rialta chuig London Liverpool Street agus ón stáisiún iarnróid Newport (Essex).

Is é an t-ainm a chreidtear a bheith de bhunadh Angla-Shacsanach. Is é an t-ainm a chreidtear a chiallaíonn baile nua nó margaidh.

Stair 
Is é an t-ainm a chreidtear a chiallaíonn baile nua nó margaidh. Rinne an sráidbhaile go maith go dtí thart ar 1300. Tá séipéal, Naomh Muire na Maighdean, dátaí ó dheireadh an 14ú haois.

Sa bhliain 1588, is sí “Dame Joyce Frankland” a bunaíodh an Scoil Ghramadaí saor. 

Sa bhliain 1744 cuireadh feabhas mór ar an bpríomhbhóthar. Thug sé seo daoine nua agus trádáil nua go dtí an tsráidbhaile. Tháinig an iarnróid sa bhliain 1845.

Tagairtí 

Bailte agus cathracha i Sasana
Essex
Lamiales

Is ord iad na Lamiales sa ghrúpa Asteridae de phlandaí bláthanna déchotailéadónacha. Cuimsíonn sí thart ar 24,000 speiceas, roinnte ina thart ar 20 fine. Baill aitheanta nó tábhacht ó thaobh an gheilleagair de is ea Lavandula, líológ , ológ, Jasminum, Fraxinus, Téac, Antirrhinum, Seasaman, Psyllium, Salvia officinalis , agus roinnt luibheanna boird mar mismín, basal, agus marós.

Tagairtí
 
Oird na nAngaispeirmeacha
James Fenimore Cooper

Scríbhneoir Meiriceánach a rugadh i mBurlington, New Jersey, ab ea James Fenimore Cooper (15 Meán Fómhair 1789 – 14 Meán Fómhair 1851). D'fhás Cooper aníos in 
Cooperstown, Nua-Eabhrac, baile beag a chuir a sheanathair ar bun. Úrscéalta stairiúla a scríobh sé, go mór mór leabhair faoin teorainn agus an gcoimhlint idir na hEorpaigh agus na Bundúchasaigh. Bhain sé clú amach dó féin leis an sraith leabhar úd Leatherstocking Tales: orthu seo ba é The Last of the Mohicans (1826) ba mhó a fuair fáilte ón bpobal.

Scríbhneoirí Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1789
Básanna i 1851
Daoine as Nua-Eabhrac
Alasdair McDonnell

Is polaiteoir Éireannach é Alasdair McDonnell atá ina bhall den Pháirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre (PSDLO nó SDLP), agus a bhí tráth ina Fheisire Parlaiminte do Bhéal Feirste Thiar, ón bhliain 2011 ar aghaidh go dtí 2017.  Bhí sé ina chomhalta de Thionól Reachtach Thuaisceart Éireann do Bhéal Feirste Thiar ón bhliain 1998 go dtí 2015. Ba Cheannaire an SDLP é ó 2011 go dtí 2015.

Tagairtí

Daoine a rugadh i 1949
Daoine beo
Alumni COBÁC
Comhaltaí den Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann
Daoine as Contae Aontroma
Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Fir
Náisiúnaithe Éireannacha