Sonraí dé-athráideacha

I staitisticí, is éard is sonraí dé-athráideacha  ná sonraí ar gach ceann de dhá athróg, ina ndéantar luach gach ceann de na hathróga a phéireáil le luach na hathróige eile.  Go hiondúil bheadh sé ina ábhar spéise imscrúdú a dhéanamh ar an mbaint a d’fhéadfadh a bheith idir an dá athróg.  Is féidir staidéar a dhéanamh ar an gcomhcheangal trí thaispeántas táblach nó grafach, nó trí staitisticí samplacha a d’fhéadfaí a úsáid le haghaidh infeiris. Bheadh an modh a úsáidtear chun an comhcheangal a fhiosrú ag brath ar leibhéal tomhais na hathróige.

I gcás dhá athróg chainníochtúil (eatramh nó cóimheas i leibhéal an tomhais) is féidir scaipghraf a úsáid agus comhéifeacht chomhchoibhnis nó samhail chúlchéimnithe a úsáid chun na hathróige a chainníochtú.  I gcás dhá athróg cháilíochtúil (ainmniúil nó orduimhriúil i leibhéal an tomhais) is féidir tábla teagmhasachta a úsáid chun na sonraí a fheiceáil, agus d'fhéadfaí leas a bhaint as tomhas na hathróga nó tástáil neamhspleáchais. 

Más athróga cainníochtúla iad, is minic a léirítear péirí luachanna an dá athróg seo mar phointí aonair i bplána ag baint úsáide as scaipghram. Déantar é seo ionas gur féidir an gaol (más ann dó) idir na hathróga a fheiceáil go héasca.  Mar shampla, d’fhéadfaí sonraí dé-athráideacha ar scaipghram a úsáid chun staidéar a dhéanamh ar an ngaol idir fad truslóige agus fad na gcos. I gcomhchoibhneas dé-athráideach, is féidir le hasluitigh a bheith thar a bheith amhrasach nuair a bhaineann siad le dhá scór foircneach ar dhá athróg. Is é an bealach is fearr chun na hasluaileacha seo a chuardach ná féachaint ar na scaipghraim agus féachaint an seasann aon phointe sonraí amach idir na hathróga.

Athróga spleácha agus neamhspleácha
I gcásanna áirithe de shonraí dé-athráideacha, cinntear go mbíonn tionchar ag athróg amháin nó go gcinnfidh sé an dara hathróg, agus úsáidtear na téarmaí athrógí spleácha agus athrógí neamhspleácha chun idirdhealú a dhéanamh idir an dá chineál athróg. Sa sampla thuas, is é fad coise an duine an t-athróg neamhspleách. Is é fad coise an duine a chinneann an fad na truslóige, mar sin is í an t-athróg spleách í. Le cosa níos faide bíonn fad na truslíoge níos faide, ach má mhéadaítear fad na truslíoge ní mhéadóidh fad do chosa.

Socraítear comhchoibhneasa idir an dá athróg mar comhchoibhneasa láidre nó laga agus déantar iad a rátáil ar scála –1 go 1, nuair is comhchoibhneas díreach foirfe é 1, is comhchoibhneas l inbhéartach foirfe é –1, agus ní comhchoibhneas ar bith é 0. Bíonn comhchoibhneas láidir díreach ann nuair atá cosa agus truslóga fada arain ann.

Anailís ar shonraí dé-athráideacha
San anailís ar shonraí dé-athráideacha, de ghnáth déanann duine comparáid idir staitisticí achoimre de gach ceann de na hathróga nó baintear leas as anailís ar chúlchéimniú chun neart agus treo an chaidrimh shainiúil idir na hathróga a fháil amach. Mura féidir le gach athróg ach ceann amháin de líon beag luachanna a ghlacadh, mar shampla "fireann" nó "baineann", nó "ciotach" nó "deistic", ansin is féidir an comhdháileadh minicíochta a thaispeáint i dtábla teagmhasachta, ar féidir anailís a dhéanamh air le haghaidh neart an chaidrimh idir an dá athróg.

Tagairtí

Cineálacha sonraí staitistiúla