joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Michael Carrick

Is iar-imreoir sacair Sasanach é Michael Carrick. D'imir sé le Manchester United ar feadh 12 bliana i lár na páirce agus tá sé ar na himreoirí Sasanacha is mó gradam bronnta orthu. D'imir sé le West Ham United ó 1998 go 2004. D'imir sé le Tottenham Hotspur roimhe sin. Is bainisteoir cúnta le Manchester United anois é.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Imreoirí sacair Shasana
Daoine a rugadh i 1981
Daoine beo
Steve Bruce

Is iar-imreoir agus traenálaí peile é Stephen Roger "Steve" Bruce. Tá sé ina thraenálaí ar an bhfoireann sacair Sunderland. Roimhe sin bhí sé ina thraenálaí ar Birmingham City (2001-2007) agus Wigan Athletic. D'imir sé le Manchester United ón bhliain 1987 go dtí 1996.

Bruce, Steve
Bruce, Steve
Daoine beo
Lee Carsley

Bainisteoir agus iar-imreoir sacair is ea Lee Carsley, a rugadh i mBirmingham Shasana ar 28 Feabhra 1974. D'imir sé le roinnt clubanna sacair, mar atá, Derby County F.C., Blackburn Rovers F.C., Coventry City F.C., Everton F.C. agus Birmingham City F.C.. D'imir Carsley le foireann náisiúnta sacair Phoblacht na hÉireann chomh maith. Imreoir lár páirce a bhí ann. Is leas-bhainisteoir na foirne úd Sasana U21 é.

Tagairtí 

Imreoirí sacair Shasana
Daoine a rugadh i 1974
Daoine as Birmingham
Daoine beo
Yakubu Aiyegbeni

Is iar-imreoir sacair é Yakubu Aiyegbeni, a rugadh ar 22 Samhain 1982 I gCathair Benin sa Nigéir. D'imir sé le Coventry City mar bhuailteoir, agus roimhe sin do Everton F.C., Middlesbrough agus Portsmouth. Sna blianta 2000–2012, d'imir sé ar fhoireann náisiúnta Nigeria.

Imreoirí Príomhroinn Shasana
Daoine a rugadh i 1982
Daoine beo
Nuno Valente

Is iar-imreoir sacair é Nuno Jorge Pereira Silva Valent (Foghraíocht sa Phortaingéilis: ˈnunu vɐˈlẽt(ɨ)). D'imir sé le Everton ón mbliain 2005 go 2009, agus le Porto roimhe sin. Mar chúlaí ar chlé a d'imir sé. Rugadh é ar 12 Meán Fómhair 1974 i Liospóin na Portaingéile.

Tagairtí 

Peileadóirí Portaingéalacha
Daoine a rugadh i 1974
Daoine beo
Jack Rodwell

Is imreoir sacair Sasanach é Jack Rodwell, a rugadh ar 11 Márta 1991 in Southport. Imríonn sé faoi latháir le Blackburn Rovers F.C.. D'imir sé le hEverton F.C., Manchester City, agus Sunderland roimhe sin. Ghlac sé pháirt i dtrí chluiche leis an bhfoireann náisiúnta Sasanach.

Daoine a rugadh i 1991
Daoine beo
Ryan Giggs

Is traenálaí agus iar-imreoir sacair é Ryan Joseph Giggs a rugadh mar Ryan Joseph Wilson ar an 29 Samhain 1973. D'imir sé le Manchester United go 2014. Bainisteoir cúnta Manchester United atá ann faoi láthair. Comhúinéir Salford City F.C. é freisin.

Conspóid 
Sa bhliain 2021 bhí Giggs cúisithe as beirt bhan a ionsaí. Shéan  Giggs go raibh modhanna comhéigneacha iompair ar bun aige i gcoinne a iar-pháirtí Kate Greville, 38 bliain d'aois idir Lúnasa 2017 agus Samhain 2020. Ar 1 Meán Fómhair, scaoileadh an giúiré i dtriail Giggs abhaile agus teipthe orthu teacht ar bhreithiúnas maidir le haon cheann don trí chúis a bhí curtha ina leith.

Tagairtí

Imreoirí sacair na Breataine Bige
Daoine ón mBreatain Bheag
Daoine a rugadh i 1973
Daoine beo
Bryan Robson

Is iar-imreoir agus bainisteoir sacair é Bryan Robson (r. 11 Eanáir 1957). D'imir sé sacar le Manchester United ón bhliain 1981 go 1994. Bhí sé ina bhainisteoir le West Brom agus Sheffield United ón bhliain 2004-2008.

Daoine a rugadh i 1957
Daoine beo
Basshunter

Is amhránaí, léiritheoir ceoil, agus DJ as an tSualainn é Basshunter (fíorainm: Jonas Erik Altberg), a rugadh ar an 22 Nollaig 1984.

Dioscliosta 
 Dioscliosta Basshunter

Albaim Stiúideo 
 The Bassmachine (2004)
 LOL <(^^,)> (2006)
 Now You're Gone - The Album (2008)
 Bass Generation (2009)
 Calling Time (2013)

Albaim Tiomsú 
 The Old Shit (2006)
 The Early Bedroom Sessions (2012)

Singlí 
 "The Big Show" (2004)
 "Welcome to Rainbow" (2006)
 "Boten Anna" (2006) 
 "Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA" (2006) 
 "Jingle Bells" (2006)
 "Vifta med händerna" (2006)
 "Now You're Gone" (2007)
 "Please Don't Go" (2008)
 "All I Ever Wanted" (2008)
 "Angel in the Night" (2008)
 "Russia Privjet (Hardlanger Remix)" (2008)
 "I Miss You" (2008)
 "Walk on Water" (2009)
 "Al final" (2009)
 "Every Morning" (2009)
 "I Promised Myself" (2009)
 "Saturday" (2010}
 "Fest i hela huset" (2011)
 "Northern Light" (2012)
 "Dream on the Dancefloor" (2012)
 "Crash & Burn" (2013)
 "Calling Time" (2013)
 "Elinor" (2013)
 "Masterpiece" (2018)
 "Home" (2019)
 "Angels Ain't Listening" (2020)
 "Life Speaks to Me" (2021)
 "End the Lies" (& Alien Cut) (2022)

Gradaim
Tá 7 ngradam buaite ag Basshunter.

Tagairtí

Nasc seachtrach 

 Suíomh oifigiúil

Ceoltóirí Sualannacha
Amhránaithe
Daoine a rugadh i 1984
Daoine beo
Basshunter
Aeráid

Is é rud is aeráid ann ná an meán agus an comharthú ar aimsir réigiúin, i rith achair measartha fada.

Is féidir Criosanna aeráide a shainmhíniú i dtéarmaí teochta agus déine báistí chun cur síos a dhéanamh ar a leithéid agus gaineamhlach, Steip na hEoráise, Foraoisí báistí agus oighearchaidhp pholach. 

Séard is pailéichlíomeolaíocht ann ná staidéar agus cur síos ar na clíomaí ársa ag baint úsáide as eolas ó fhoinsí neamhbhitheach, cosúil le dríodar ó ghrinneall locha agus croíocháin oighir agus as eolas bitheach cosúil le fáinní crainn agus coiréal . 

Is samhlacha matamaiticiúla d'aeráid na sean-aimsire, na linne seo agus na todhchaígh iad samhlacha aeráide agus is féidir úsáid a bhaint astu chun patrúin na nathruithe go ceann i bhfad a réamh-mheas.

Sainmhíniú

Criosanna

Aicmiú Köppen 

Is é aicmiú aeráide Köppen ceann de na haicmí aeráide is forleithne a bhaintear úsáid as. 
B'é an t-aeráideolaí Gearmánach Wladimir Köppen a d'fhorbair é ar dtús, timpeall na bliana 1900
(mhionathraigh Köppen é arís i 1918 agus i 1936 ).
Tá sé bunaithe ar an choincheap gurb é an fásra
dúchasach an léiriú is fearr den aeráid; mar sin, 
tograítear ciumhaiseanna chriosanna aeráide leis an bhfásra i gceist. 
Comhcheanglaíonn sé an mheánteocht bhliantúil agus mhíosúil agus déine báistí.

An Foraois thrópaiceach báistí

An Monsún trópaiceach

An Sabhána trópaiceach

An Bogthais fothrópaiceach

An Bogthais ilchríochach

An tAeráid aigéanach

An tAeráid na Meánmhara

An Steip ilchríochach

Fo-artach

An Tundra

An Oighearchaidhp pholach

An Ghaineamhlach

An tOireas

Nua-aoiseach

Pailéichlíomeolaíocht

Féach freisin 
 Athrú aeráide

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 IFAS AgClimate 
 Climate Prediction Project 
 WorldClimate
 ESPERE Climate Encyclopaedia
 Global Climate Data
 Climate index and mode information
 A current view of the Bering Sea Ecosystem and Climate
 Climate: Data and charts for world and US locations
 World climates list and articles 

Aeráid
Meitéareolaíocht
Abulfaz Elchibey

Polaiteoir Asarbaiseánach agus iar-easaontóir Sóivéadach a bhí in Əbülfəz Elçibəy  (Abulfaz Elchibey). Saolaíodh i Naxçıvan é ar an 24 Meitheamh 1938, agus shíothlaigh sé in Ankara sa Tuirc ar an 22 Lúnasa 2000. 

B'é Əbülfəz Qədirqulu oğlu Əliyev a fhíorainm, ach mar scríbhneoir, bhaist sé an sloinne Elçibəy ("Teachtaire Uasal") air féin.

Uachtarán 

B'é an chéad uachtarán ar Asarbaiseáin a vótáladh isteach go daonlathach, ar an 17 Meitheamh 1992. Bhí sé féin ina intleachtóir leathanaigeanta, ach nuair a bhí sé ina Uachtarán, bhí an Asarbaiseáin díreach sáite i gcogadh leis an Airméin, rud a spreag an náisiúnachas go mór mór. Mar sin, bhí sé sásta náisiúnaithe pan-Turcacha a cheapadh mar Airí Rialtais.

Níor éirigh le rialtas Elçibəy, ach an oiread, cuma cheart chiallmhar a chur ar eacnamaíocht na tíre ná fiú an cogadh a bhuachan, agus bhí na hAirí náisiúnaíocha féin lofa le breabaireacht.  

Ní raibh Elçibəy ábalta síocháin a choinneáil ná a chothú sa tír. I dtús an Mheithimh 1994, bhí na trúpaí Airméanacha ag ascnamh leo go tiubh isteach ar chríocha na hAsarbaiseáine. D'éalaigh Elçibəy féin as an bpríomhchathair le teacht slán. Ní raibh Elçibəy ábalta an tír a rialú go héifeachtach, fiú le cabhair ó na comhairleoirí (ar bhaill de na Faolchúnna Liatha iad) a tháinig chuige ón Tuirc.  

Bhí Elçibəy ag comhoibriú go dlúth leis na Faolchúnna Liatha, eagraíocht Fhaisisteach sa Tuirc. Bhí siad ag iarraidh na hiar-phoblachtaí Sóivéadacha, a bhfuil teangacha de phór Tuirceach á labhairt iontu, a aontú in aon tír amháin, an "Tuirceastáin Mhór".  

Ansin, áfach, b'é an sean-mhaorlathach iar-Shóivéadach Heydər Əliyev a shealbhaigh an chumhacht i ndiaidh Elçibəy, agus i Mí Dheireadh Fómhair den bhliain chéanna, gaireadh Uachtarán nua de go hoifigiúil.

Meath 
D'fhill Elçibəy go Baku sa bhliain 1997 le dul le polaitíocht arís, agus é ina bhall de pháirtí an fhreasúra. 

Sa bhliain 2000, haithníodh go raibh ailse phróstataigh air. Cailleadh go gairid ina dhiaidh sin é in Ankara, an Tuirc, áit a ndeachaigh sé ar lorg leighis.

Tagairtí

Polaiteoirí
Daoine a rugadh i 1938
Básanna in 2000
Daoine Asarbaiseánacha
An Éirne

Is abhainn mhór in iarthar Chúige Uladh í an Éirne. Síneann sí 120 ciliméadar óna foinse i Loch Gamhna go Bá Dhún na nGall ar an tAigéan Atlantach. Tá Inis Ceithleann i gContae Fhear Manach tógtha ar an abhainn, idir an dá Loch Éirne.

Uiscí Uladh
Aibhneacha na hÉireann
Guthán

Is gléas teileachumarsáide é an guthán, ón nGréigis τηλέ (i bhfad) agus φωνή (guth), a úsáidtear chun fuaim (nó caint ach go háirithe) a tharchur agus a ghlacadh, go hiondúil idir bheirt nó níos mó ag caint le chéile. Tá an guthán, nó an teileafón agus an fón mar a tugtar air chomh maith, i measc na ngléasanna tí is coitianta sa domhan nua-aimseartha. Mar aon le sin, is ceann dos na huirlisí gnó is tábhachtaí ar domhan é. Is beag gnólacht nach bhfuil guthán acu.

Teileafónaíocht
Ian

Is éard is ian (ón tSean Ghreigis "ἰόν" = "rud a théann") ann ná adamh nó móilín a chaill nó a ghnóthaigh fiúsleictreon amháin nó níos mó, agus fágtar an t-adamh nó an móilín luchtaithe dá réir sin.
Glaoitear ainian ar ian le lucht diúltach (ian diúltach), nuair atá níos mó leictron ná prótón aige in a núicléas.
Os a choinne sin, glaoitear caitian
ar ian le lucht deimhneach (ian deimhneach), nuair atá níos lú leictron ná prótón aige in a núicléas.
Déantar idirdhealú idir iain aonadamhacha, a bhíonn comhdhéanta d'adamh amháin ( m.sh. Cl -, Na+, Fe2+...) agus na hiain pholadhamhacha ( m.sh. SO42 -, NO3 -...) a bhíonn comhdhéanta de níos mó ná adamh amháin.

Déanmhaíocht

Déanmhaíocht ian aonadamhach agus poladmhach 
Is minic a cumtar iain aonadamhacha agus/nó iain pholadhamhacha nuair a nascann iain eiliminteacha lena chéile, a leithéid agus H+ le móilíní neodracha, nó nuair a gnóthaítear iain eiliminteacha ó mhóilíní neodracha 

Sampla den tsaghas seo is ea an ian amóiniam NH4+ , a 
chruthaíonn amóinia NH3 nuair a ghlacann sí prótón, H+.
Tá an méid chéanna prótón (H+) agus go bunúsach an chumraíocht chéanna freisin acu, cé go bhfuil prótónuimhireacha difriúla acu. 
Tá an prótón sa bhreis (H+) agus ní an suimiú nó an dealú leictreon freagracht as an lucht. 
Tá an t-idirdhealú seo idir leictreon a bhaint ón móilín iomlán tábhachtach i gcórais mhóra
mar go hiondúil chruthaítear iain a bhíonn níos seasmhaí le leictreonscealla comhlánaithe.
Mar shampla níl NH3+ seasmhach, toisc go bhfuil fiús-sceall neamhiomlán ag timpeallú nítrigin agus de réir sin is ianfhréamh é.

Poitéinseal ianúcháin

Iain

Plasma

Feidhmiúcháin

Iain dhiúltacha agus Aer-ianaitheoirí

Iain choitianta

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Ian
Ceimic Fhisiceach
The Stone Roses

Is grúpa rac-cheoil mór le rá as Manchain, Sasana é The Stone Roses, a bhain cáil idirnáisiúnta amach sa bhliain 1989. 

Luaitear an t-albam "The Stone Roses" go minic nuair a phléitear na ceirníní is fearr riamh. Feictear orthu inniu mar cheannródaithe, os rud é go raibh siad ar cheann de na racghrúpaí neamhspleácha (nó "indie", mar a tugtar air as Béarla) ba mhó a tháinig as an gcathair siúd ag deireadh na hochtóidí agus tús na nóchaidí.

Cé go raibh meas mór tuillte acu leis an céad albam, bhí fadhbanna acu le conarthaí ceoil ina dhiaidh sin agus chuir siad cúig bliana amú sular scaoil siad an dara cheann. Cuireadh deireadh leo go hoifigiúil tar éis seó lag mí-chlúiteach ag an bhFéile Reading sa bhliain 1996.

Tháinig bunbhaill an ghrúpa le cheile in athuair sa bhliain 2011 agus d'imigh siad amach ar chamchuairt sa bhliain 2012.

Dioscliosta

Albaim sa stiúideo 
 1989 - The Stone Roses
 1994 - Second Coming

Díolamaí 
 1992 - Turns into Stone
 1995 - The Complete Stone Roses
 1996 - Garage Flower
 2000 - The Remixes
 2004 - The Very Best of The Stone Roses

Naisc sheachtracha 
 Suíomh déanta ag leantóirí 
 Ceol, nuacht agus eolas ar nme.com

Tagairtí 

Stone Roses
Stone Roses
Stone Roses
Iasc Troda Siamach

Bíonn móréilimh ar an speiceas an tIasc Troda Siamachan (Betta splendens) i measc iad siúd a chothaíonn umair iasc teochreasa mar bhealach caitheamh aimsire.

Is í abhainn an Mekong in oirdheisceart na hÁise a áit dúchais agus tá an t-ainm 'pla-cad' (" an t-iasc a chailgeann") tugtha dó i dTéalainnis).

Fásann B. splendens de ghnáth chomh fada le 6.0 cm (~ 2.3 in), ach is féidir le cineál áirithe díobh 8.0 cm (3.5 in.) a shroisint. Ar na mallaibh, bhí póraitheoirí in ann "Betta splendens ollmhór" a chruthú, a bhí níos fuide ná 8.0 cm (3.5 in.), a gcead do ghéinte sóite a ionramháil.
Is ball iad na Betta den Fine Osphronemidae (nó Gourami mar is fearr aithne orthu) agus den ord Perciformes, ach a bhí trath aicmithe mar chuid den fhine Anabantidae. Cé go bhfuil beagnach 50 cineál Betta ar fáil, bíonn móréilimh ar B. splendens, ach go háirithe sna Stáit Aontaithe.

Troda Siamach
Jon Tester

Is é Jon Tester (rugadh ar 21 Lúnasa 1956) seanadóir Stát Aontaithe Mheiriceá sinsearach ó Montana. Is ball den Pháirtí Daonlathach é. Toghadh ar dtús go dtí Seanad Stát Aontaithe Mheiriceá é sa bhliain 2006; roimhe sín bhí sé ina uachtarán ar Sheanad Stáit Montana.

Rugadh in Havre, Montana, é.

Naisc sheachtracha
 Suíomh Idirlín Seanaid

Tester, Jon
Tester, Jon
Daoine beo
Mark Pryor

Is polaiteoir Meiriceánach é Mark Pryor (r. 10 Eanáir 1963). Bhí sé ina bhall de Sheanad Stáit Aontaithe Mheiriceá ó Arkansas ó 2003 go 2015. Is ball den Páirtí Daonlathach é. Toghadh ar dtús go dtí an Seanad Stáit Aontaithe Mheiriceá i 2003. Bhí sé ina bhall de Teach na nIonadaithe Arkansas ó 1991 go 1994 agus ina Ard-Aighne ar Arkansas ó 1999 go 2013. Ba é David Pryor, gobharnóir agus seanadóir SA ar son Arkansas, a athair.

Rugadh in Fayetteville, Arkansas é.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 Suíomh Idirlín Seanaid 

Daoine a rugadh i 1963
Daoine beo
Polaiteoirí na Stát Aontaithe
David Cameron

Is é David William Donald Cameron (nó Dàibhidh Camshron mar a deir Gaeil na hAlban) Iar-Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe agus iarcheannaire an Pháirtí Choimeádaigh (a rugadh ar an 9 Deireadh Fómhair 1966).

Saol

Óige 
Rugadh Cameron ar an 9 Deireadh Fómhair 1966 i Londain. Tógadh i bPeasemore i mBerkshire é. Ba iad Ian Donald Cameron agus Mary Fleur Mount a thuismitheoirí. D'fhreastail sé ar Ollscoil Átha na nDamh (Béarla: Oxford University) agus chuaigh leis an bpolaitíocht.

Polaitíocht 
Toghadh mar bhall de pharlaimint na Ríochta Aontaithe é sa bhliain 2001. Tháinig sé i gcomharbas ar Michael Howard mar cheannaire an Pháirtí Choimeádaigh sa bhliain 2005. 

Tar éis an toghcháin náisiúnta sa bhliain 2010, chuir na Coimeádaigh agus an Páirtí Daonlathach Liobrálach (a bhí faoi cheannas Nick Clegg) comhrialtas ar bun. Ar an 11 Mí na Bealtaine 2010, ceapadh Cameron mar phríomh-aire na tíre. Ceapadh Clegg mar leas-phríomh-aire.

2011.  Thug Cameron cúnamh do na reibiliúnaigh Libiacha. Dúirt Barack Obama ar an 7 Márta 2016 go raibh praiseach d'obair i Libia, agus chuir sé cuid den locht ar David Cameron .

Tar éis an toghcháin náisiúnta ar an 8 Bealtaine 2015, bhí an bua ag na Coimeádaigh, gan an Páirtí Daonlathach Liobrálach, faoi cheannas David Cameron.

Breatimeacht 
De bharr reifreann a reáchtáladh ar an 23 Meitheamh 2016 agus inar vótáil 51.9% díobh siúd a chaith vóta ann i bhfách le himeacht as an AE, bhí rún ag rialtas na Breataine tús a chur le himeacht na tíre as an AE.   

D'éirigh Cameron as príomh-aireacht na tíre i mí Lúnasa 2016 tar éis do mhuintir na Breataine cúl a thabhairt don Aontas Eorpach.

Gnó 
Sa bhliain 2016, chuaigh Cameron i mbun gnó mar 'sainchomhairleoir bainistíochta'. Ní raibh sé saor ó locht maidir leis an gconspóid 'Greensill' a bhliain 2021.  Bhí sé ag stocaireacht ar pholaiteoirí i Westminister agus ag cur tionscadail éagsúla faoina mbráid. Chuaigh an ciste infheistíochta Greensill i mbá in 2021.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 A shuíomh gréasáin féin 

Daoine a rugadh i 1966
Daoine beo
Alumni Ollscoil Oxford
An Páirtí Coimeádach
Críostaithe
Daoine as Londain
Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Fir
Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe
Scríbhneoirí Sasanacha
Reconquista (Athghabháil na hIbéire)

Bhí an Athghabháil (Spáinnis: Reconquista) mar tréimhse a mhair 750 bhliain i stair na hIbéire. Sa tréimhse seo d'fhás na ríochtaí Críostaí agus diaidh ar ndiaidh thóg siad talamh ó Stáit na Moslamach.

Lig na ceannairí Spáinneacha orthu go raibh siad ag troid ar son na Críostaíochta ar an leithinis, ionas go bhfaighidís tacaíocht ón bPápa sa Róimh agus tíortha Críostaí eile. I ndáiríre ní raibh sé chomh simplí sin, uaireanta troideadh siad i gcoinne a chéile, uaireanta troideadh Moslamaigh le ríthe Críostaí, rinne siad conarthaí, bhris siad na conarthaí siúd agus phós siad a chéile. Bhí grúpaí eile a athródh taobh ag braith ar an airgead a gheobhaidís.

Thosaigh an athghabháil ag tús an 8ú haois, agus go hoifigiúil thosaigh an athghabháil sa bhliain 722 ag Cath Covadonga.

Chríochnaigh an athghabháil sa Phortaingéil sa bhliain 1249 le gabháil an Algarve faoi réim Afonso III.

Tháinig an fíor athghabháil chun deiridh ar an 2 Eanáir 1492 le gabháil Granada, faoi réim Rí Ferdinand II na hAragóine agus banríon Éilis I na Caistíle, na Ríthe Caitliceacha (los Reyes Católicos).

Tagairtí 

Stair na Spáinne
Stair na Portaingéile
Stair na Críostaíochta
An tIoslam
An Mheánaois
An Athghabháil
Shane Horgan

Anailísí le RTE Sport agus iar-imreoir rugbaí is ea Shane Horgan (rugadh é i mBaile an Bheileogaigh, Contae na Mí, ar an 18 Iúil, 1978). D'imir sé le Cúige Laighean agus foireann na hÉireann.

Saol 
D'imir sé rugbaí le Boyne RFC agus peil Ghaelach le foireann mionúr Chontae na Mí. Nuair a bhí sé óg, d'fhreastail sé ar Scoil Naomh Mháire i nDroichead Átha. Nuair a bhí sé críochnaithe sa scoil, chuaigh sé go dtí Club Lansdowne sa bhliain 1997 agus sa bhliain 1998 d'imir sé a chéad chluiche i gcomhair Chúige Laighean. 

Anois imríonn sé sa chúl-líne i gcomhair Chúige Laighean agus Éireann. Go dtí an lá inniu, tá 52 cluiche imeartha aige i gcomhair Chúige Laighean sa Chorn Heineken, agus sna cluichí seo ghnóthaigh sé 18 úd agus preabchic amháin, 93 pointe san iomlán. Ón mbliain 1996 go dtí 1998, d'imir sé ar fhoireann Éireann Óige agus ansin ón mbliain 1998 go dtí 2000 bhí sé ar fhoireann faoi fiche a haon na hÉireann. Sa bhliain 2000, d'imir sé a chéad chluiche le phríomhfhoireann na hÉireann, agus tá sé ag imirt leo fós. Leis an bhfoireann seo, tá 100 pointe aimsithe aige as 59 chluiche. Sa bhliain 2005 bhí sé páirteach i dturas na British Lions go dtí an Nua-Shéalainn, agus d'imir sé trí chluiche leo.

D'éirigh sé as an imirt ar 12 Márta 2012 mar gheall ar fadhbanna a bhain le hobráid ar a ghlúin.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1978
Imreoirí rugbaí
Daoine beo
Jim Carrey

Rugadh James Eugene "Jim" Carrey ar an 17 Eanáir 1962 i Newmarket, Ontario, Ceanada. Is fuirseoir, aisteoir, agus fear ghrinn é. Bhain sé cáil amach i Hollywood mar gheall ar an bpáirt a bhí aige i scannáin amhail Ace Ventura, The Mask, Dumb and Dumber, The Cable Guy, Liar Liar, How the Grinch Stole Christmas, The Truman Show, agus Eternal Sunshine of the Spotless Mind.

Saol
I Newmarket, Ontario a tháinig Carrey ar an saol sa bhliain 17 Eanáir 1962, agus bhí suim mhór aige san aisteoireacht ó aois óg. Ina óige, d'fhreastail sé ar an Blessed Trinity Holy School i North York ar feadh dhá bhliain, agus ina dhiaidh sin an Albershot High School nuair a bhí sé ina chónaí i mBurlington. Sa bhliain 1980, bhog sé go Los Angeles agus chuaigh sé i mbun oibre mar fhuirseoir ag an gclub cáiliúil The Comedy Store.

Sa bhliain 1983, bhuaigh Carry mion-pháirt sa scannán Rubberface, agus páirt eile sa scannán Copper Mountain níos déanaí sa bhliain chéanna. Bliain níos déanaí, fuair sé a chéad phríomhpháirt sa scannán Ace Ventura: Pet Detective.

I measc na scannáin is mó atá déanta aige ná The Mask, Dumb And Dumber agus Bruce Almighty. Tá dhá ghradam Golden Globe buaite aige. 

Tá cónaí air i mBurlington anois.

Scannánliosta

Tagairtí

Naisc sheachtracha

 Bunachar IMDB (as Béarla)

Daoine a rugadh i 1962
Daoine beo
Aisteoirí Ceanadacha
Fuirseoirí Ceanadacha
Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe
Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe
Batman

Carachtar ficseanúil é Batman a chonacthas an chéad uair sna greannáin Detective Comics i mí na Bealtaine 1939. B'iad Bob Kane agus Bill Finger a chéadcheap an laoch seo, ach is nós gan ach Kane a lua, ós rud é gurbh eisean a tharraing é.

An pearsa
Is é an fíorainm atá air ná Bruce Wayne. Gróintín saibhir é a bhfuil cónaí air i Mainéar Wayne, i gCathair Gotham, cathair shamhailteach agus í múnlaithe ar chathair Nua-Eabhrac ó thaobh na staire de, cé go bhfuil an t-atmaisféar níos duairce i nGotham. 

Cuidíonn a chara is a leathbhádóir, Robin, leis, chomh maith lena ghiolla Alfred Pennyworth. Is é cúlra an scéil gur mharaigh coirpeach tuismitheoirí Bruce Wayne os comhair a shúl nuair a bhí sé ina bhuachaill óg, agus gur chinn sé ansin a shaol a thiomnú don troid in aghaidh na gcoirpeach.

Níl cumhachtaí neamhshaolta ag Batman mar a bhíonn ag an gcuid is mó de laochra osdaonna na gcoimicí Meiriceánacha, cosúil le Superman. Mar sin féin, fear an-láidir, an-chliste, an-aclaí atá ann. Caitheann sé púicín dubh a chuirfeadh Zorro i gcuimhne duit, chomh maith le culaith dhubh agus liath (an Batsuit) agus crios uirlisí. Tá gluaisteán speisialta aige chomh maith, an Batmobile, agus é á coinneáil i bhfolach sa Batcave, seomra rúnda faoi Mhainéar Wayne.

Tá cuid mhaith naimhde ag Batman, agus iad níos cumhachtaí ná a chéile. Ina measc tá Joker, Catwoman, Penguin, Two-Face, Riddler, Scarecrow, Mister Freeze, Poison Ivy, Ra's Al Ghul, agus Bane.

Ar an scáileán 

Is iomaí scannán agus sraith teilifíse a rinneadh faoi Batman. 
 Tháinig an scannán, Batman Begins, ar an scáileán sa bhliain 2005. Sa scannán seo, is é Scarecrow an namhaid, agus é ina chógaseolaí sa ghnáthshaol. Shaothraigh an scannán 72.9 milliún dollar do lucht a dhéanta. 
 Sheol an scannán, The Dark Knight, i mí Iúil den bhliain 2008, agus is é Joker a bhí ina namhaid ar an gceann seo. Iar-innealtóir é Joker a thit isteach i ndabhach cheimiceach. B'é Heath Ledger a rinne an pháirt seo, ach ní raibh sé daite dó an scannán a fheiceáil ar an scáileán, ó fuair sé bás le ródháileog drugaí in Eanáir 2008.

Tagairtí 

Carachtair fhicseanúla
Beanna Boirche

Is sliabhraon iad na Beanna Boirche atá suite i mBarúntacht Mhúrn in iardheisceart Chontae an Dúin i dTuaisceart Éireann .

Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann
Córdoba (An Spáinn)

Cathair i gcomhphobal féinrialaitheach na hAndalúise i ndeisceart na Spáinne is ea Cordoba suite san Andalúis agus í mar phríomhchathair ar an gcúige Córdoba. Suite taobh ó thuaidh den Guadalquivir. Bhí 325,916 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2017. Bhunaigh Claudius Marcellus í in aimsir na Rómhánaigh agus thóg na Moslamaigh an chathair san 8ú haois. Bhí sí mar phríomhchathair Éimíríocht Ioslamach agus ansin Cailifeacht Córdoba agus mar sin an Spáinn Moslamach. I rith na téimhse seo bhí sé mar lárionad oideachais agus foghlaim, agus faoin 10ú haois bhí sé b'fhéidir an chathair is mó san Eoraip le 500,000 cloigne. Ath-thóg fórsaí na Críostaíochta í sa bhliain 1236, i rith an Reconquista.

Is díol suntais í fós sa lá atá inniu ann ó thaobh ailtireacht Múrach mar shampla an Mezquita, atá mar Suíomh Oidhreachta Domhanda UNESCO ón mbliain 1984, agus é faoi láthair in úsáid mar Ardeaglis. Tá an stádas sin ó UNESCO anois ag tagairt do lár stairiúil na Cathrach. Is cathair measartha mór sa lá atá inniu ann í, agus chuireann foirgnimh ársa na cathrach, an am a chuaigh thart i gcuimhne dúinn go háirithe an Alcázar agus an droichead Rómhánach.

Ó thaobh an aimsir de bíonn an teocht is airde sa Spáinn agus san Eoraip ag Córdoba i rithe an tsamhraidh go minic ag 37 °C i mí Iúil agus mí Lúnasa. Bíonn an Gheimhreadh níos fuaire ná cathracha eile íseal na Spáinne toisc go bhfuil an cathair intíre. 

Tá an cathair suite ar bruach na habhainn Guadalquivir agus i ngleann na habhainn. Ó thuaidh tá Sliabhraon Sierra Morena a soláthraíonn mianraí tábhachtach; gual, luaidhe agus sinc. Is é an sliabhraon seo teorainn an chontae.

Tagairtí 

Cathracha agus Bailte san Andalúis
Andalucía
Al-Andalus
Cathracha Impireacht na Róimhe
Cléópatra

Banríon ab ea Cléópatra VII Philopator (as Gréigis, Κλεοπάτρα Φιλοπάτωρ; 69 RCR. – 30 RCR). Rialaigh sí an tSean-Éigipt in aice lena hathair, agus ansin lena deartháireacha, agus sa deireadh ina haonar.

Saol 
De réir nós na nÉigipteach, bhí Cléópatra pósta ar a deartháir. Bhí caidreamh collaíochta aici le hIúil Caesar nuair a thaisteal sé go dtí an Éigipt sa bhliain 48 RCR, áfach. Rugadh mac di le Caesar, ar ar bhaist sí an t-ainm Caesarion, agus bhí Caesar sásta an atharthacht a admháil. Mar sin féin, níor fhág sé aon oidhreacht ag Caesarion ina thiomna. 

Ní rithfeadh leis riamh Cléópatra a phósadh, ach an oiread, nó bheadh a chnaipe déanta mar pholaiteoir sa Róimh dá bpósfadh. Tar éis a bháis, bhí triúr páiste ag Cléópatra in éineacht le Marcas Antaine. Nuair a bhuaigh Octáivian orthu ag cath Actium, theith Cléópatra. 

Fuair Antaine bás faoina lámh féin agus deirtear gur sháigh sé é féin sa bholg lena chlaíomh gearr Rómhánach. 

Chuir Cléópatra lámh ina bás féin freisin. Níor mhínigh a lia a cúis báis ach de réir na tuairime choitianta, lig sí d'asp nó cobra í a priocadh. Is léir gur mharaigh Octáivian Caesarion, in aois ocht mbliana déag dó agus é ag teitheadh sa bhliain chéanna.

Seandálaíocht 
Níor thángthas ar thuama Cleopatra riamh.

Tagairtí 

Stair na hÉigipte
Farónna
Daoine a rugadh i 69 RC
Básanna i 30 RC
Tunicata

Is fo-fhíleam iad na Tunicata (Urochordata san am atá caite) agus meastar iad mar chordaigh.

Cordaigh
Martin Cahill

Coirpeach míchlúiteach as Baile Átha Cliath in Éirinn ab ea Martin Cahill (23 Bealtaine, 1949 – 18 Lúnasa, 1994), a bhí freagrach as roinnt coireanna a fuair aird mhór ó na meáin in Éirinn.

Thug na nuachtáin an leasainm The General air chun leabhal a sheachaint agus iad ag trácht ar na hainghníomhartha a bhíodh idir lámhaibh aige.

Deireadh lena ré 
Ar an 18 Lúnasa 1984, d'fhág Cahill a thí i Ráth Maonais (Swan Grove). Lámhachadh é i Raghnallach, ag crosbhóthar Oxford agus Charleston.   

Creidtear gurb é an tIRA a rinne é. Chuir an tIRA i leith Cahill go raibh sé ag díol pictiúirí goidte leis na sceimhlitheoirí Protastúnacha.

De réir na teoirice eile, bhí beirt chomhchoirithe de chuid Cahill, Seán Mag Giollagáin agus Seán Mac Thréinfhir, tar éis sreang mhór díoltóireachta drugaí a chur ar bun. Thosaigh Cahill ag éileamh a chuid féin den bhrabús, rud nár thaitin leis an mbeirt eile.  

Mar sin, chuaigh siad i dteagmháil leis an IRA, ag áitiú orthu siúd gurbh é Cahill an díoltóir mór drugaí agus go raibh sé ag iomportáil héaróine. Bhí sé de pholasaí ag an IRA san am díoltóirí héaróine a mharú, agus mar sin, mharaigh siad Cahill. Ní féidir a rá, áfach, nach mbeadh páirtíocht choiriúil Cahill leis na Dílseoirí ina spreagadh breise acu le hé a mharú.

Scannán 

Sa bhliain 1998, stiúraigh John Boorman scannán dar teideal The General, agus é bunaithe ar imeachtaí beatha Cahill. B'é Brendan Gleeson a rinne an phríomhpháirt. Thabhaigh an scannán duais an stiúrthóra ab fhearr do Boorman i bhFéile Scannánaíochta Cannes. 

Tá príomhcharachtar an scannáin Ordinary Decent Criminals le Kevin Spacey bunaithe ar Cahill freisin.

Tagairtí 

Coirpigh Éireannacha
Daoine as Baile Átha Cliath
Daoine a rugadh i 1949
Básanna i 1994
Daoine curtha i Reilig Chnocán Iaróm
An Amasóin (abhainn)

Is í an Amasóin nó Amazon an abhainn is mó ar domhan. Tá sí suite i Meiriceá Theas. Is iad an Amasóin agus an Níl na haibhneacha is faide ar domhan. Tá breis is 1,100 craobhabhainn ag an Amasóin, 17 díobh breis is 1,500 km (930 míle) ar fhad.

Féach freisin 

 Aibhneacha Mheiriceá Theas
Abhantrach na hAmasóine

Tagairtí 

Aibhneacha Mheiriceá Theas
Abhantrach na hAmasóine
Séarlas Mór

Dob é Séarlas Mór (Laidin: Carolus nó Karolus Magnus; Gearmáinis: Karl der Große; Fraincis: Charlemagne) an duine b’éachtaí ar Eoraip le linn na Meánaoise. Rí na bhFranc ab ea é (768–814) agus lena linn, d’aontaigh sé a bhformhór d’Iarthar na hEorpa le chéile, agus leag sé síos na bunsraitheanna i gcomhair na Fraince agus na Gearmáine de chuid na linne seo.

Teacht i Réim 
Ghabh sé ríchathaoir na bhFranc sa bhliain 768 agus rinneadh Rí na hIodáile de ón bhliain 774 ar aghaidh. Ón bhliain 800 rinneadh Impire Naofa Rómhánach de, 300 bliain roimhe sin. Tugtar Impireacht na gCairlínseach ar an stát méadaithe a bhunaigh Séarlas Mór.

Tháinig Séarlas Mór agus a dheartháir Carlomán i gcomharbacht ar a n-athair Pépin Gearr (Fraincis: Pépin le Bref) sa bhliain 768, nuair a d’éag Pépin. Ar dtús, bhí an beirt acu ina gcomh-rialtóirí ach nuair a fuair Carlomán bás go tobann sa bhliain 771, faoi imthosca gan mhíniú, fágadh Séarlas mar Rí na bhFranc gan agó.

Polasaithe 
Faoi réimeas an rí choinnigh sé polasaithe a athair i leith na pápachta agus chuaigh siad d'aontaobh. ag baint na cumhachta ó na Lombairdigh i dtuaisceart na hIodáile, agus i gceannas ar ionradh isteach ar na Moslamaigh sa Spáinn. Chuaigh sé i mbun feachtais freisin in aghaidh na Sacsanach san oirthear, ag déanamh Críostaithe astu ar phionós an bháis, as a d’eascródh a imeachtaí ar nós Ár Verden. Bhain Séarlas Mór barr a mhaitheasa amach nuair a chorónaigh
an Pápa Leo III é mar Impire na Rómhánach Lá Nollag san Bhaisleac Ársa Naomh Pheadair.

Tionchar 
De bharr na bainte a bhí ag na Frainc ar stair na Fraince, agus toisc gur chine Gearmánach iad, áirítear Séarlas Mór mar laoch náisiúnta sa dá thír úd agus baineadh mí-úsáid as mar shiombal dá bharr.

Ó 1950 i leith, bronntar Duais Idirnáisiúnta Shéarlais Mhóir Aachen (ar a dtugtar an Karlpreis) gach bliain ar dhuine a chothaigh aontacht san Eorap.

Bhí feachtais Shéarlais mar bhunús do roinnt scéalta, ina measc Gabáltas Shéarluis Máin sa Leabhar Leasa Mhóir agus Stair Sérluis Móir ag lenmain coróine Críst ⁊ taisse na naem.

Tagairtí 

Monarcaí
Básanna i 814
Daoine a rugadh sna 740í
Ríshliocht Cairilínseach
Impireacht Naofa Rómhánach
Stair na hEorpa
Stair na Fraince
Stair na Gearmáine
Stair na hIodáile
Rialtóirí san 8ú hAois
Rialtóirí san Eoraip san 8ú hAois
Rialtóirí sa 9ú hAois
Rialtóirí san Eoraip sa 9ú hAois
Ríthe
Impirí
Ouagadougou

Is é Ouagadougou (AIF: /ˌwɑgəˈduːguː/, Mossi AIF: [wɑgədəgə]) an phríomhchathair Buircíne Fasó. Lárionad riaracháin, cumarsáide, cultúrtha agus eacnamaíochta na tíre is ea é, agus is é an chathair is mó sa tír é chomh maith. Áiríodh daonra 1,181,702 (de réir daonra 2006). Tugtar Ouaga uirthi mar ghiorrúchán go minic.

Cumadh an t-ainm Ouagadougou sa chúigiú haois déag nuair a bhí treabhanna Yonyonse agus Ninsi lonnaithe sa cheantar. Bhídís in aighneas le chéile de shíor go dtí an bhliain 1441 nuair a bhuaigh Wobri, laoch de chuid na Yonyonse ar an dream eile. Ba é sin a thug "Wogodogo", a chiallaíonn "an áit ina dtugtar onóir agus urram do dhaoine" ar an gceantar. Tá ainm an lae inniu bunaithe ar litriú na Fraincise atá coitianta in iarchóilíneachtaí na Fraince.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 
Buircíne Fasó
Príomhchathracha na hAfraice
Uilliam II na Gearmáine

Ba é Uilliam II (27 Eanáir 1859 - 4 Meitheamh 1941) impire deireanach na Gearmáine (Kaiser). Bhí sé ina rí ar an bPrúis. Bhí sé i gceannas ar Impireacht na Gearmáine agus Ríocht na Prúise ón 15ú Meitheamh 1888 go dtí an 9ú Samhain 1918. Ba é an garpháiste is sinne ag Banríon Victoria na Breataine agus bhí sé gaolta le go leor de mhonairc agus prionsaí na hEorpa.

Rinneadh rí de in 1888, bhris sé an Seansailéir, Otto Von Bismarck, as a phost in 1890 agus chur sé an Ghearmáin ar "Chúrsa Nua" trodach i ngóthaí eachtracha a chríochnaigh le eisean ag tabhairt tacaíocht don Ostair-Ungair ins an ghéarchéim i mí Iúil 1914 a chur tús leis an gCéad Chogadh Domhanda laistigh de chúpla lá. Bhí pearsa bladhmannach agus luathintinneach aige rinne sé cinntí agus ráítís místuama ar ábhair conspóideacha uaireanta gan chomhairle a fháil óna airí, ag críochnú le hagallamh tubaisteach leis an Daily Telegraph i 1908 agus chaill sé formhór a thioncar dá bharr. Shochraigh a chuid príomhghinearál, Paul von Hindenburg agus Erich Ludendorff, polasaithe i rith an Cheád Chogadh Domhanda le beagán meas ar an rialtas sibhialtach. Ba cheannaire cogaidh neamhéifeachtach é agus chaill sé tacaíocht an airm. Thug sé suas coróin i mí na Samhna 1918 agus theith sé ar deoraíocht go dtí an Ísiltír.

Beathaisnéis 
Saolaíodh Uilliam ar an 27ú Eanáir 1859 ins an Kronprinzenpalais (Pálás an Rídhamhna), Beirlín go An Prionsa Fredrick William na Rúise agus a bhean chéile, An Banphrionsa Ríoga Victoria, an iníon is sinne ag Banríon Victoria na Breataine. Nuair a rugadh é, bhí a sheanuncail, Fredrick William IV, mar Rí na Prúise, agus bhí a sheanathair agus comhainmneach mar leasrí. Ba é an chéad garpháiste a bhí ag an Banríon Victoria agus an Prionsa Ailbhe, ach níos tábhachtaí, de bharr gurbh é an chéad mhac a bhí ag Rídhamhna na Prúise, ó 1861 bhí Uilliam mar oidhre an rí sa Phrúis agus i ndiaidh 1871 in Impireacht na Gearmáine. 

Mar gheall ar breith tóna trámach fágadh é le lámh chlé seargtha de bharr pairilis Erb

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1859
Básanna i 1941
Monarcaí na Gearmáine
Actinopterygii

Áirítear na hActinopterygii (uimhir iolra de Actinopterygius) sa rang ina bhfuil na héisc gaeiteacha ar fáil.

Tacaíonn spíone nó lepidotrichia, a bhíonn comhdhéanta de cnámh nó d'adharc, eiteacha na n-iasc seo, murab ionann is na heití fheolmhara liopacha atá mar chomhartha sóirt ag na héisc san aicm  Sarcopterygii ag a mbíonn lepidotrichia freisin acu. 
Greamaíonn  ga-eiteacha na n-actinopterygii do díreach leis na heilimintí cnámharlaigh neasacha  nó bunaidh, na radúlacha, a seasann don nasc nó an ceangal idir na heití seo agus an cnámharlach inmheánach (na criosanna peilbheacha agus brollaigh).

Go huimhriúil, is iad na hactinopterygii an rang is mó i dtreis sna veirteabraigh, a chuimsíonn beagnach 99% de na níos mó ná 30,000 speiceas. Tá siad uileláithreach ar fud na dtimpeallachtaí mara agus fionnuisce, ón fharraige mhór dhomhain chun na sruthanna sléibhe is airde. Téann    méide na speiceas a mharthain i raon ó Paedocypris, ag 8 mm, go dtí an tIasc Gréine ollmhór, ag 2,300 kg, agus an Rámhach fad-chollainneach, ar 11 m.

Saintréithe

Bíonn éisc gaeiteacha le fáil i bhfoirmeacha éagsúla go leor. Taispeántar sa léaráid, ar thaobh na láimhe clé, na gnéithe is mó den iasc gaeiteach tipiciúil

Aicmiú 
Go traidisiúnta bhí na hactinopterygii roinnte i bhfo-aicmí  'Chondrostei'  agus  'Neopterygii' .  Bhí na Neopterygii, faoi seach, roinnte sna hinfrearanganna  'Holostei'  agus  'Teleostei' . Tugann roinnt fianaise moirfeolaíocha le fios go bhfuil na Neopterygii paraifíliginiteach; mar sin féin, d'eagraigh obair le déanaí, bunaithe ar ord na dtacsón, an seicheamh éabhlóideach síos go dtí leibhéal an oird, bunaithe go príomha ar an stair fhada an staidéir moirfeolaíocha. Tá an t-aicmiú seo, mar aon le  tacsanomaíocht ar bith eile, bunaithe ar taighde fíliginiteach,ata ag síorathrú. 

 
Ranganna veirteabracha
Céad-Láithreáin Siolúracha atá ar marthain
Éisc
Perciform

Cuimsíonn na Perciformes, (nó Percomorphi nó Acanthopteri), thart ar 40% de na héisc cnámhacha go léir..

Éisc
Calcúta

Cathair Indiach í Calcúta (Beangáilis: Kolkata কলকাতা), nó Calcutta mar a thugtaí uirthi roimh na bliana 2001, atá suite in oirthear na tíre ar bhruach oirthearach na hAbhainn Hooghly. Príomhchathair an stáit Beangál Thiar atá inti, agus príomhchathair na hIndia suas go dtí an bhliain 1911, le tinn ré an Raj Briotanach. 

Tá daonra thart ar 4.5 milliún sa chathair féin, le timpeall 9 milliún eile sa cheantar máguaird. Is í an tríú ceirtleán uirbeach is mó sa tír, agus an ceathrú cathair is mó chomh maith.

̪Cathracha san India
An Clochán Liath

Is baile é An Clochán Liath (Dungloe as Béarla) i gContae Dhún na nGall. Cé go bhfuil sé sa Ghaeltacht, níl mórán Gaeilge á labhairt sa bhaile níos mó. Is é an Clochán Liath príomhbhaile cheantar Na Rosa, agus tá clú agus cáil air mar bhaile thurasóireachta mar gheall ar Fhéile Mháire an Chlocháin Léith (Mary From Dungloe) a mheallann na mílte gach mí Lúnasa.

Sa bhliain 2016, bhí 1,164 duine ina gcónaí sa bhaile.

Tábla Daonra 
Déantar achoimre ar athruithe ins an daonra ins na blianta anuas ins an tábla seo thíos:

Tagairtí 
Bailte i gContae Dhún na nGall
Ailt an Chorráin

Is baile í Ailt an Chorráin (Burtonport as Béarla) i gContae Dhún na nGall, Éire. Tá an baile sa Ghaeltacht agus is port tábhachtach iascaireachta é.

Sa bhliain 2011, bhí 304 dhuine ina gcónaí sa bhaile, laghdú 19 nduine (-5.9%) ó 2011, agus ardu 34 dhuine (+12.6%) ó 2006.

Déantar achoimre ar na staitisticí seo sa tábla thíos:

Tagairtí

Bailte i gContae Dhún na nGall
Éamon Mac Giollamóir

Is polaiteoir Éireannach é Éamon Mac Giollamóir (Béarla: Eamon Gilmore)(24 Aibreán 1955 a rugadh é), a bhí ina cheannaire ar Pháirtí an Lucht Oibre idir  2007 agus 2014. Is Teachta Dála é ar son Dhún Laoghaire sa Dáil ó 1989 agus sa bhliain 2011 ghlac sé ról an Tánaiste agus Aire Gnóthaí Eachtracha. D'fhógair sé ar an 26 Bealtaine 2014 go raibh ag éirí as a phost mar cheannaire an pháirtí agus go mbeadh sé ag éirí as ról an Tánaiste ar an 4 Iúil 2014 tar éis gur éirigh go dona lena pháirtí sna toghcháin áitiúla agus Eorpacha.

Saol 
Rugadh Éamon Mac Giollamóir ar an 24 Aibreán 1955 sa Chealtrach, Contae na Gaillimhe. Fuair sé a chuid oideachais meánscoile i gColáiste Ghearrbhaile, Béal Átha na Sluaighe agus ina dhiaidh sin d'fhreastail sé ar Ollscoil na hÉireann, Gaillimh áit ar chaith sé bliain mar Uachtarán Aontais na Mac Léinn. Bhí sé ina Uachtarán ar Aontas na Mac Léinn in Éirínn ó 1976 go 1978. Ag an am sin, bhí a ainm luaite le Sinn Féin Oifigiúil. Sa bhliain 1985, toghadh Mac Giollamóir mar chomhalta ar Chomhairle Contae Bhaile Átha Cliath. Toghadh é do Dháil Éireann den chéad uair ag olltoghchán na bliana 1989 agus atoghadh é ag gach olltoghchán ó shin i leith. 

Idir 1994 agus 1997 ba Aire Stáit é ag Roinn na Mara. Ó 1992 ba bhall den Daonlathas Clé é go dtí gur nascadh an páirtí sin le Páirtí an Lucht Oibre sa bhliain 1999. Nuair a d'éirigh Pat Rabbitte as ceannaireacht an pháirtí i mí Lúnasa 2007, d'fhógair Mac Giollamóir go mbeadh sé ina iarrthóir don cheannaireacht. Fuair sé tacaíocht fhorleathan taobh istigh den pháirtí agus fógraíodh ina cheannaire é d'aon ghuth ar an 6 Meán Fómhair gan ballóid ar bith.

Níór ghlac sé páirt in Olltoghchán 2016.

Tagairtí

Naisc Sheachtracha 
 Suíomh gréasáin pearsanta Mhic Giollamóir
 Stair thoghchánaíochta Mhic Giollamóir

Polaiteoirí na hÉireann
Ceannairí Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)
Tánaistí na hÉireann
Daoine as Contae na Gaillimhe
Alumni Choláiste na hOllscoile, Gaillimh
Daoine a rugadh i 1955
Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire) 
Baill den 26ú Dáil
Baill den 27ú Dáil
Baill den 28ú Dáil
Baill den 29ú Dáil
Baill den 30ú Dáil
Baill den 31ú Dáil
Daoine beo
Oíche Chiúin

Cumadh an t-amhrán naofa Nollag, Oíche Chiúin ag an teagascóir agus orgánaí Franz Gruber agus an cléireach Joseph Mohr. Casadh é don chéad uair ar 24 Nollaig 1818 in eaglais naomh Nioclás in Oberndorf in Salzburg san Ostair. Is é ceann de na hamhráin naofa Nollag is aitheanta ar domhan é.

Focail 
Is iad na focail (as Gaeilge) ná:
Oíche chiúin, oíche Mhic Dé,
Cách ina suan dís araon,
Dís is dílse 'faire le spéis,
Naoín beag gnaoigheal ceananntais caomh,
Críost, 'na chodhladh go séimh,
Críost, 'na chodhladh go séimh.

Oíche chiúin, oíche Mhic Dé,
Aoirí ar dtús chuala 'n scéal,
Allelúia aingeal ag glaoch.
Cantain suairc i ngar is i gcéin,
Críost an Slánaitheoir Féin,
Críost an Slánaitheoir Féin.

Oíche chiúin, oíche Mhic Dé,
Mac Dé bhí, gáire a bhéil,
Tuar dá rá 's dá lán-chur i gcéill,
Ann gur tháinig tráth chinn a tséin,
Críost a theacht ar an saol,
Críost a theacht ar an saol.

Tagairtí

Naisc Sheachtracha 
 Oíche Chiúin Youtube

Amhráin Éireannacha
An Nollaig
Carúil Nollag
Airciméidéas

Matamaiticeoir agus fisicí agus innealtóir agus airegóir agus réalteolaí Gréagach ab ea Airciméidéas Shioracús (Gréigis: Ἀρχιμήδης, traslitriú: Arkhimḗdēs) (t. 287 RC – t. 212 RC). Cé nach bhfuil sonraí a shaoil an-shoiléir, meastar go bhfuil sé ar dhuine de na h-eolaithe is mó sa tseaniarsma clasaiceach riamh. I measc na forbairtí a rinne sé i bhfisic ná bunú an hidreastatachas agus prionsabal an luamháin a mhíniú.

An scéilín is cáiliúla a insítear faoi Airciméidéas ná an lá a chum sé modh nua chun rud le cruth neamhrialta a thomais. Léim sé amach as an bhfolcadh ina raibh sé suite, agus rith sé amach lomnocht ar an sráid ag scairteadh "Iúiríce!" (Gréigis: "εύρηκα!"), "Tá sé faighte agam!").

Daoine a rugadh i 287 RC
Básanna i 212 RC
Fisiceoirí
Innealtóirí
Tomás Dáibhis

Bhí Tomás Dáibhis (14 Deireadh Fómhair 1814 - 16 Meán Fómhair 1845), nó Thomas Osborne Davis, ina scríbhneoir réabhlóideach agus mór-phearsa na gluaiseachta liteartha "Young Ireland" (Éire Óg).

Ba náisiúnaí cultúrtha é, agus chuir sé an teanga Ghaeilge chun cinn. Eisean a dúirt  "a people without a language is only half a nation".

Saol 

Rugadh é i Mala i gcontae Chorcaí. Bhí a athair, Breatnach, ina mháinlia san Artléire Ríoga. Éireannach as Corcaigh ba ea a mháthair ó dhúchas. Trína mháthair, shíolraigh sé ó theaghlach Gaelach (Ó Súileabháin Bhéara).   

Mí ina dhiaidh a bhreith, fuair a athair bás agus ansin, bhog a mháthair go Baile Átha Cliath. Sa bhliain 1830, bhog an bheirt acu go 67 Sráid Baggot Íochtarach sular thosaigh sé ag staidéar i Coláiste na Tríonóide. Is san áit sin, i 1836, ar bhain sé céim amach sna healaíona. Glaodh chun an bharra sa bhliain 1838.  

Bhásaigh sé in aois a thriocha bliain ó fhiabhras dearg. Tá sé cúrtha i Reilig Chnocán Iaróm.

A chuid scríbhinní 
Bhí Davis ina Protastúnach, ach mhol sé aontacht idir Caitlicigh agus Protastúnaigh agus aontacht na hÉireann. 

Ba é a scríobh an dán cáiliúil A Nation Once Again, ónar tháinig an t-amhrán náisiúnach den ainm céanna. Chum sé na hamhráin, 'The West's Cailleach', agus 'In Bodenstown Churchyard'. Chomh maith le sin, scríobh sé an 'Lament for Owen Roe O'Neill'.

Bhunaigh sé nuachtán [['The Nation'|'The Nation]] le Charles Gavan Duffy agus John Blake Dillon. Gaeilge 
Dúirt Davis, as Béarla: 

"The Irish Language should be cherished, taught and esteemed, and that it can be preserved and gradually extended".

Bhí sé den tuairim gur chóir an teanga a theagasc, a chothú agus meas a thabhairt di agus gur chóir dúinn an teanga a chaomhnú   

 Oidhreacht 

Ar feadh seachtaine, i Meán Fómhair, 1945, d'eagraíodh imeachtaí ar fud na tíre. Nochtadh dealbh de Dáibhis, a chruthaigh Edward Delaney ar [['College Green'|'College Green''']], Baile Átha Cliath, sa bhliain 1966, agus d'fhreastail Uachtarán na hÉireann, Éamon de Valera  ar an ócáid. 

Tá meánscoil ina bhaile dúchais (Mala), Cólaiste Dáibhis (Davis College) ainmnithe ina onóir. Chomh maith le sin, tá go leor clubanna Cumann Lúthchleas Gael ar fud na tíre, ainmnithe ina onóir, ceann amháin, i mBaile Átha Cliath agus ceanhn eile i gcontae Ard Mhaca, san áireamh.

Tá Fort Davis' i gCuan Corcaí ainmnithe ina onóir. Tá Shráid Thomáis Dáibhis i gCorcaigh ainmnithe ina onóir.

 Féach freisin 

 Daniel O'Connell 
 Compántas na gCaitliceach
 Gluaiseacht na hAisghairme, 1830''

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1814
Básanna i 1845
Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Daoine as Contae Chorcaí
Daoine curtha i Reilig Chnocán Iaróm
Filí na hÉireann
Fir
Lucht gnó
Protastúnaigh Éireannacha
Réabhlóidithe Éireannacha
Éire Óg
Cesc Fàbregas

Is imreoir sacair é Francesc "Cesc" Fàbregas Soler (rugadh 4 Bealtaine 1987, An Chatalóin, An Spáinn). Tá sé ag imirt faoi láthair le Chelsea F.C. Bhuaigh sé an PFA Young Player Of The Year i mBealtaine 2008.

Beathaisnéis 

Rugadh Francesc "Cesc" Fàbregas i Soler ar an 4ú lá de mhí meitheamh 1987. Imríonn sé leis an gclub Chelsea i Sasana. Is peileadóir profisúinta é agus imríonn sé i lár na páirce. Geansaí uimhir a ceathar a chaitheann sé. Is peileadóir cumasach agus cruthaitheach é Fabregas agus tá sé lán le tallann. Is é captaen na foirne é agus is imreoir spreagúil agus tábhachtach é don fhoireann.

Thosaigh Fabregas ag imirt sacair leis an bhfoireann áitiúil. Chonaic na daoine ó Barcelona é ag imirt agus bhí a fhios acu go mbíodh sé imreoir feabhas as seo amach. D’imir sé lena foirne óga i mBarcelona go dtí an bhliain 2003. Ansin thug Arsene Wenger tairiscint do chun tar ar Sasna agus imir leis an cumann Arsenal. Tháinig sé go Sasna nuair a bhí sé sé bliana déag d’aois agus thosaigh sé saol nua i dtír cogríche.

Tá dhá céad seachtó cluichí imirhe aige le Arsenal go dtí seo. San am sin tá daichead sé cúl faighe aige agus ochtó sé cúnta don cúl aige. Nuair a chuaigh Thierry Henry go Barcelona sa bhliain 2007 thóg Fabregas an brú ar a gualainn mar an príomhimreoir sa cumann.

Is as an Spainn é agus maidir le sin imríonn sé leis a fhoireann náisúinta. Tá a lán tallann sa Spáinn anois agus da bhrí le sin níl áit sa foireann le haghaidh Fabregas. Ach, i rith an Corn an Domhan san Aifric Theas bhí páirt ríthábachtach aige mar ionad. Mar shampla, sa chluiche ceannais tháinig sé as an mbinse agus thug sé an cúnta go Iniesta agus bhuaigh Spáin an corn is mó sa domhain.

I rith an samhraidh 2010 bhí tuairimíocht dhian go rachadh sé abhaile go Barcelona chum imirt leis an bhfoireann is mó sa domhain. Deirtear go raibh tairiscint de £30 milliún ó Barcelona chun Fabregas a ceannaigh ach d’eitigh Arsenal an tairiscint sin. Ach fós tá tuairimíocht ann go mbogaigh sí i 2011. Ach go dtí an lá seo is imroeir Arsenal é.

I mí an Iúil an samhradh seo, nuair a bhí an foireann Spáinneach ar an stáitse i Maidrid ag taispeáint corn an domhain agus go tobann rug cúpla imroeirí greim ar Fabregas agus bhí ar geansaí Barcelona a caitheamh. Dúirt a lán daoine gur chaith sé imirt le Barcelona tar éis an eachtra sin.

Is tallann mór é Fabregas agus tá a lán daoine sasta go imríonn sé le Arsenal fós.

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1987
Daoine beo
Baile an Mhóta (Baile Átha Cliath)

Áit i ndeisceart Bhaile Átha Cliath is ea Baile an Mhóta. Is ceantar tionsclaíoch é don chuid is mó, cé go bhfuil roinnt eastáit tithíochta sa cheantar chomh maith. Ar na comhlachtaí móra a bhfuil ionad acu i mBaile an Mhóta tá TV3, Smurfit, DHL, Johnson Brothers agus Exel.

Bailte i gContae Bhaile Átha Cliath
Áine Kendal

Ba í Áine Kendal (1484–26 Iúil 1506 i Buda i mBúdaipeist sa Ungáir) cuntaois Kendal agus banríon na hUngáire agus na Bóihéime. Ba í bean rí Ladislas II Jogaila ó 1502 go dtí 1506 í.

Saol 

Phós sí an rí Ladislas II Jogaila i Székesfehérvár (i Laidin Alba Regalis), san Ungáir ar 29 Meán Fómhair 1502 agus corónaíodh í ina banríon i Székesfehérvár ar lá céanna freisin. Rugadh mac di nuair a bhásaigh sí sa bhliain 1506.

Teaghlach

Naisc le hArd-Ríthe na hÉireann 
Is de sliocht an Ard-Rí Bhriain Bhórumha na hÉireann agus Dhiarmada Mac Murchadha, rí Laighean tríd an chlann de la Pole.

Pósadh agus Clann 
Phós Áine Kendal Ladislas II Jogaila (1456–1516), Rí na hUngáire agus na Bóihéime sa bhliain 1502. Bhí dhá chlainn acu seo a leanas: 

 Áine Jogaila (1503–1547), banphrionsa (1503), ansin banríon (1526) na hUngáire agus na Bóihéime, ab í bhean Fherdinand I na hOstaire Ard-diúc; Rí na hUngáire agus na Bóihéime; Impire Naofa Rómhánach í (1521).
 Laoiseach II Jogaila (1506–1526), Rí na hUngáire agus na Bóihéime a phós Máire na hOstaire sa bhliain 1521.
János Wass; mac neamhdhlisteanach de chuid Angelitha Wass, bean choimhdeachta na bhanríona Áine Kendal.

Tagairtí

Leabhair 
  Anthony, Raoul: Identification et Étude des Ossements des Rois de Navarre inhumés dans la Cathédrale de Lescar, Paris, Masson, 1931 
  Byrne, Francis John: Irish Kings and High-Kings, London: Batsford, 1973 ISBN 0-7134-5882-8

Naisc sheachtracha 
  Seigneurs de Grailly Généalogie
  Foix-Grailly Généalogie
  Foundation for Medieval Genealogy/Foix Genealogy
  Euweb/Foix Genealogy
  Foundation for Medieval Genealogy/Hungary, Kings Genealogy
  Foundation for Medieval Genealogy/Ireland Kings & High Kings Genealogy
  Foundation for Medieval Genealogy/De La Pole Genealogy

Daoine a rugadh i 1484
Básanna i 1506
Banríonacha na hUngáire
Banríonacha na Bóihéime
Banríonacha na Cróite
Rítheaghlach de Foix
Rítheaghlach Jogaila
Daoine Francacha
Stair Navarre