joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Máthair shúigh mhór

Is moileasc í an mháthair shúigh mhór (an scúid mhór). Ball d'ord na Teuthida atá inti. Is ball den ghéineas é agus ceaptar anois nach bhfuil ach an t-aon speiceas amháin de, is é sin Architeuthis dux. Tá an mháthair shúigh mhór ar na hainmhithe is mó ar Domhan ach mar sin féin níor tógadh grianghraf de cheann díobh ina timpeallacht nádúrtha go dtí an bhliain 2004. Taighdeoirí sa tSeapáin a thóg an grianghraf sin chomh maith leis an chéad fhístéip di sa bhliain 2012. 

Scuideanna
Cudal

Is moileasc é an cudal. Ball d'ord na Sepiida atá ann. 

Moilisc

ja:イカ#コウイカ目 Sepiida
Órang-útan

Is Ápa é an t-órang-útan, dúchasach do na foraoisí i Sumatra is Boirneo, a fhásann go dtí 1.5 m. Clúdach gann gruaige deirge doinne mosaí air. Siúlann sé ar 4 chos. Réise na ngéag tosaigh níos mó ná 2 m. Bíonn smig mhór dhúbailte ar an ainmhí fásta, agus fillte móra saille mórthimpeall ar aghaidh an fhireannaigh freisin. Codlaíonn sé i gcrainn.

Mamaigh
Ápaí
Liamhán gréine

Is iasc é an liamhán gréine (Cetorhinus maximus) a aimsítear in aigéin an domhain. 

Éisc
Geac

Ainmhí mór is ea an geac.  Maireann iad i lár na hÁise, sna Himiléithe, ar Ardchlár na Tibéide, agus chomh fada ó thuaidh leis an Mhongóil agus áiteanna sa Rúis. Is beithigh cheansaithe iad sa chuid is mó agus Bos grunniens an t-ainm eolaíoch a thugtar orthu. Tá grúpa beag fiáin ann agus iad i mbaol; Bos mutus a thugtar orthu seo. Mar bhaill den ghéineas Bos, tá siad gaolta leis na ba ach is dócha nach ró-ghar an gaol sin. B'fhéidir go bhfuil gaol níos giorra acu leis na bíosúin.
 

Mamaigh
Cuach

Is éan í an chuach. Is baill d'ord na Cuculiformes iad.

Éin
Cág cosdearg

Is éan é an cág cosdearg. Is baill d'ord na Passeriformes iad.

Éin
Pocaire gaoithe

Is éan é an pocaire gaoithe.
 

Éin
Geabhróg

Is éan mara í an gheabhróg 

Éin
Falcóg

Éanmara is ea an fhalcóg. den fhine Alcidae san ord Charadriiformes. Áirítear leis an bhfine seo forachain, aethia, puifíní, agus brachyramphus.

Seachas an fhalcóg mhór dhíofa, bíonn gach ceann acu iomráiteach as a gcumas "eitilte" faoin uisce móide san aer. Cé go bhfuil siad sármhaith ag snámh agus ag tumadóireacht, tá a gcumas siúlóide thar a bheith ciotach.

Tá cosúlacht dealraitheach acu leis na piongainí, cé nach bhfuil siad ón fhine chéanna. Comhchlaonadh éabhlóideach ba chúis leis, áfach.

Éin mhara
Taipir

Ainmhí is ea an taipir. 

Mamaigh
Mike Tyson

Is iar-dhornálaí Meiriceánach é Mike Tyson. Saolaíodh ar an 30 Meitheamh 1966 i mBrooklyn i Nua-Eabhrac é. Dornálaí trom-mheáchain a bhí ann agus bhí sé ina churadh domhanda trom-mheáchain.

Daoine a rugadh i 1966
Dornálaithe Meiriceánacha
Daoine as Nua-Eabhrac
Éigneoirí Meiriceánacha
Ciontóirí gnéis Meiriceánacha
Daoine a thiontaigh ina Moslamacha
Dornálaithe trom-mheáchain
Curaidh National Golden Gloves
Curaidh IBF
Príosúnaigh Indiana
Curaidh WBA
Curaidh WBC
Daoine a bhfuil/raibh an dúlagar dépholach orthu
Seaimpíní trom-mheáchain an domhain
Moslamaigh ghorma as Meiriceá
Daoine beo
Timthriall carbóin

Is timthriall bithgheoiceimiceach é an Timthriall Carbóin in a mbíonn carbóin malartaithe i measc an bhithsféir, an pheidisféir, an gheoisféir, an hidrisféir, agus atmaisféir an domhain. Tá sé ar cheann de na timthriallta is tábhachtaí atá ag an domhain agus tugann sé deis don dúil is flúirsí a bheith athchúrsáilte agus athúsáidte ar fud an bhithsféir agus i ngach orgánach dá chuid.

Smaoinítear ar an timthriall carbóin de ghnáth mar cúig taiscumar mór carbóin agus iad idirnasctha le chéile trí bhealaí malairte. Is iad na taiscumair:

 An atmaisféar
 An bithsféar domhanda,
 Na haigéin,
 Dríodair, lena n-áirítear breoslaí iontaise.
 An domhain istigh, scaoileann bolcáin agus córais geoiteirmeacha, carbón ó mhaintlín agus screamh an domhain isteach san atmaisféar agus san hidrisféar.

Tarlaíonn gluaiseachtaí bliantúil an charbóin, malartú an charbóin idir taiscumair, trí phróisis ilghnéitheacha cheimiceacha, fhisiceacha , gheolaíochta, agus bhitheolaíocha. Coinníonn an fharraige mhór an linn gníomhach is mó charbóin i ngar do dhromchla an domhain, ach ní mhalartaíonn an domhainfharraige a chuid den linn charbóin go tapa leis an atmaisféar.

Tagairtí 

Geoiceimic
Aigéaneolaíocht cheimiceach
Fótaisintéis
Bitheolaíocht ithreach
Ceimic ithreach
Timthriall
Bithgheografaíocht
Timthriallta éiceolaíocha
Pis

Is glasra í an phis. Tagann sí ó phlanda bliantúil dreaptha a fhásann 2 m ar airde, dúchasach do dheisceart na hEorpa is tuaisceart na hAfraice. Na duilleoga le 1-3 duilleoigín ubhchruthach le teannóg ghéagach fhoirceannta. Na bláthanna suas le 3.5 cm ar fhad, bán, bándearg nó scothchorcra i gcrobhaingí beaga le 1-3 bhláth an ceann. Na cochaill suas le 12 cm ar fhad, leathfhada, suas le 10 síol iontu. Saothraithe ón aimsir réamhstairiúil ar son na síolta inite (na piseanna) a itear mar ghlasra úr, triomaithe, oighrithe, nó stánaithe. An-chuid cineálacha saothraithe, ina measc an phis bheag (petit pois) is an mange-tout ina n-itear an capsúl iomlán.

Glasraí
Ith

Is bia a chur sa bhéal agus é a mhungail agus slogadh é ith. 

Ith
An Cuiltheann

Is sliabhraon suite ar An t-oileán Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é An Cuiltheann.

Logainmneacha na háite
Úsáideann daoine, go háirithe iad siúd nach as an Eilean Sgitheanach, an focal faoi leith do gach sliabh idir Loch Ainort agus Gleann Breatail, agus tugann siad na hainmneacha Béarla The Red Cuillin (s) agus The Black Cuillins orthu. Níl Cuiltheann Dearg nó a leithéid ann sa Ghaeilge agus baintear úsáid as na Na Beanntan Dearga nó Na Binnein Dearga le haghaidh na mbeann ar thaobh thoir dr Ghleann Sligachan. Tá cuid eile an  an Blà Bheinn san áireamh atá ar an taobh eile den na Binnein Dearga toisc go bhfuil cruth na sléibhe cosúil le cruth an Chuilín féin. Is sliabhraon agus aonad amháin é an Cuiltheann. Níl feidhm ar bith le foirm iolra mar The Cuillins, ainm a úsáideann go leor daoine gan eolas níos fearr..

Sanasaíocht
Tá bunús an ainm Cuiltheann nó Cuiltheann éiginnte, agus níl a fhios ag scoláirí fiú teanga tionscnaimh an ainm. Ceapann Forbes gur focal Gaelach é a dhíorthaítear ó "cuileann" (Ilex aquifolium). Tugann sé stíleanna litrithe éagsúla freisin, mar shampla Cuilfhionn, Cuildhean agus Cuilion. Ceapann Drummond , áfach, nach dócha go dtarlóidh sé seo toisc nach n-ainmnítear sléibhte le hainmneacha crainn i ndiaidh chruth an tsléibhe  (nó an mhóinteáin) ach i ndiaidh crainn a fhásann ar an sliabh. Agus má théann tú chuig an Chuilthinn ní fheiceann tú ach cúpla cuileann i nGleann Breatail. Ceapann Drummond gur ainm Lochlannach é Cuillin agus tagann sé ón seanfhocal Lochlannach kjølen, rud a chiallaíonn droim nó sliabh ard agus droim báid freisin. Ceapann Iain Mac an Sporain gur míniú den chineál céanna é kjølen, toisc go bhfuil cnoc ar a dtugtar kjølen le feiceáil san Iorua freisin. Aontaíonn sé le Drummond agus tuigeann sé go gciallódh an t-ainm iomaire ard cnoic agus iomaire báid. Tá an léirmhíniú seo réasúnta ar chúiseanna éagsúla. Tá ainmneacha Gaelacha ar fhormhór na sléibhte san Chuiltheann, ach tá ainmneacha Lochlannacha ar na móintigh arda féin. D’fhéadfadh go léireodh sé seo cúiseanna cultúrtha. Nuair a tháinig na Lochlannaigh ar an Eilean Sgitheanach,is cosúil gur chonaic siad na sléibhte i bhfad ar shiúl uathu, agus is cosúil gur úsáideadh iad le haghaidh loingseoireachta. Mar sin d’ainmnigh siad an méid a chonaic siad agus ní raibh mórán suime acu sna sléibhte singilte, ach sa tírdhreach, agus taispeánann sé seo aonad na sléibhte. De réir Richard Cox, ní léiríonn an sainmhíniú seo an fuaimniú. Is guta fada é an / ø / in kjølen, ach gur fhuaimniú goirid atá i  gCuiltheann, toisc nach féidir le guta fada a bheith ró- “lth”. Mhínigh sé freisin go bhfuil e /k/ leathann i gCuiltheann, ach go bhfuil kj / caol i kjølen. Agus go bhfuil /n/ leathan i gCuiltheann,  ach bo mbíonntá /n/ caol i kjølen. Ar aon chaoi, tá John Sporran cinnte gur ainm Lochlannach é agus míníonn sé gur cosúil gur athraigh na fuaimeanna seo leis na cianta. Níl sé cinnte cad atá fíor agus scríobh Iain Mac an Tàillei  go ndearnadh iarracht míniú a fháil ach níl aon chruthúnas sásúil ann.

Na beanna as airde

An Cuiltheann

Tagairtí

Sléibhte agus sliabhraonta na hAlban
Comhairle na Gàidhealtachd
Sabhaircín

Sabhaircín a thugtar ar chineál planda. 

Plandaí
Conbhaiscne

Conbhaiscne a thugtar ar chineál planda. 

Plandaí
Rí rua

Is éan beag coiteann é an rí rua (Fringilla coelebs). Is baill d'fhine na Fringillidae iad. Tá an rí rua dúchasach san Eoraip agus in iarthuaisceart na hAfraice. Maireann sé sa chuid is mó de na bólaí sin an bhliain ar fad, ach sa samhradh feictear é freisin sa Lochlainn agus isteach in iarthar na Sibéire.

Éin
Gabha dubh

Is éan é an gabha dubh. Is baill d'fhine na Cinclidae iad.

Éin
Steòrnabhagh

Is baile i gceantar Chomhairle nan Eilean Siar é Steòrnabhagh. De réir daonáireamh na hAlbain 2011 bhí cónaí ar 5,714 duine i mbaile Steòrnabhagh, méadú 112 ó 5,602 duine sa bhliain 2001. Is an baile is mó sna hInnse Gall é Steòrnabhagh agus is calafort tábhachtach é.

Teangacha

Sa bhliain 2011 dúirt 39.5% do dhaonra Steòrnabhagh go raibh Gaeilge na hAlban acu, laghdú ó 4.7% ó 44.2% don daonra sa bhliain 2001. Bhí Béarla na hAlban ag 7.7% den daonra sa bhliain 2011. Sa bhliain 2011 dúirt 24.8% de dhaonra Steòrnabhagh gur labhair siad teanga eile seachas an Béarla sa bhaile.

Naisc sheachtracha 

 Steòrnabhagh

Inse Ghall
Na hOileáin Siar
Comhairle nan Eilean Siar
Capall mara

Is iasc beag oirirc forleathan é an capall mara, a fhaightear faoi cheilt i measc algaí is fás muirí eile de ghnáth. Armúr roinnte i dteascáin ar an gcolainn, agus eireaball caol inghreama, 4-30 cm ar fhad. An soc fadaithe ina cheann, cosúil le capall. Snámhann sé go hingearach san uisce le heití fíneálta scannánacha. Itheann sé orgánaigh bheaga phlanctóin. Forbraíonn an fireannach na huibheacha agus iompraíonn an t-ál. 

Éisc
Erzsébet Báthory

Bhí an Bhaniarla Eilís Báthory (Báthory Erzsébet san Ungáiris, Alžbeta Bátoriová san Slóvaicis, 7 Lúnasa 1560 – 21 Lúnasa 1614) ina bhaniarla asan teaghlach cáiliúil Báthory. Cé in amanna nua-aimseartha í tá an lipéad sraithmharfóir baineann is bisiúil i stair, ar fhianaise a coireanna líomhnaithe gann agus a chiontacht tá díospóireacht. Fós tá sí mar cuimhne an "Baniarla Fhuilteach" agus mar an "Bhantiarna Fhuilteach Čachtice", as an caisleán aice Trencsén (lae inniu Trenčín) sa Ríocht na hUngáire (lae inniu tSlóvaic), nuair a chaith sí an chuid is mó dá saol fásta. 

Tar éis a fear céile bás, bhí sí an chúisí agus ceithre comhoibritheoirí ar an chéasta agus marú na céadta cailíní agus mná óga, le haon bhfinné ag éileamh go maraítear siad níos mó ná 600 íospartaigh, cé go bhfuil an líon a bhí siad ciontach é 80. Eilís féin nach raibh thriail ná ciontaithe. I 1610, áfach, bhí séalaithe sí i sraith seomraí i gCaisleán an Csejte, nuair a d'fhan sí go dtí a bhás ceithre bliana níos déanaí. 

Níos déanaí scríbhinní gheall ar an gcás a thug le cuntais an finscéal an snámha i Baniarla na fola maighdean d'fhonn a choinneáil a hóige, agus ina dhiaidh sin freisin chun comparáidí le Vlad III an Tolladoir na Wallachia, ar an Iarla Dracula an finscéal bunaithe go páirteach, agus go hainmeacha nua-aimseartha an Bhaniarla Fola agus an Bhaniarla Dracula.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

 Airteagal Crime Library faoi Erzsébet Báthory
 Aiste BBC faoi Erzsébet Báthory
 An ginealaigh de na teaghlaigh Nádasdy, lena n-áirítear a sliocht
 An ginealaigh de na teaghlaigh Báthory
 Stair agus taighde nua faoi Erzsébet Báthory

Daoine a rugadh i 1560
Básanna i 1614
Elizabeth Bathory
Sraithmharfóirí baineanna
Uaisleacht Ungáireach
Sraithmharfóirí Ungáraigh
Dúnmhartóirí baineanna Ungáraigh
Heachtraí na canablachta
Scréachóg reilige

Is ulchabhán neamhchoitianta í an scréachóg reilige nó an chomhachag-bhàn i nGaeilge na hAlban,  (Tyto alba) agus is ball d'ord na Strigiformes í. Cé gur ulchabhán neamhchoitianta í an scréachóg reiligein Éirinn, is í an speiceas ulchabhán is mó a dháiltear ar fud an domhan í, agus tá an scréachóg ar cheann de na speicis éan is forleithne. Ar cheann de dhá ghinealach na n-ulchabhán beo is ea í, an ceann eile is ea na hulchabháin tipiciúla (Strigidae). Faightear na hulchabháin beagnach i ngach áit ar domhan, ach amháin na réigiúin pholacha agus fhásacha, an Áise ó thuaidh ó na Himiléithe, an chuid is mó den Indinéis, agus roinnt oileáin san Aigéan Ciúin.

Taispeánann fianaise [Fíliginiteach|fhíliginiteach]] go bhfuil ar a laghad trí ghinealach mór de scréachóg reilige ann, ceann san Eoraip, iarthar na hÁise agus an Afraic, ceann in oirdheisceart na hÁise agus san Astraláise, agus ceann eile i Mheiriceá, agus roinnt tacsón eile  atá an-éagsúil ar oileáin. Dá réir sin, roinn roinnt údarás an grúpa ina scréachóg reilige iartharach don ghrúpa san Eoraip, iarthar  na hÁise agus an Afraic, an sa scréachóg reilige oirthearach  don ghrúpa in oirdheisceart na hÁise agus san Astraláise, agus an scréachóg reilige Meiriceánach don ghrúpa i gCríocha Mheiriceá. Roinneann roinnt údarás tacsanomaíoch an grúpa a thuilleadh, ag aithint suas le cúig speiceas, agus is gá tuilleadh taighde a dhéanamh chun an seasamh a shoiléiriú. Tá éagsúlacht mhór idir méideanna agus dath thart ar 28 fospeiceas, ach tá an chuid is mó díobh idir  ar fhad, le rainsí sciatháin ag dul ó . Tá an chluimhreach ar a ceann agus ar a chúl breacdhonn nó liath, tá na híochtair éagsúil ó bhán go donn agus uaireanta tá siad breac le baill dhorcha. Tá cruth croí ar an aghaidh go tipiciúil agus tá sé bán i bhformhór na bhfospeiceas. Ní ligeann an t-ulchabhán seo scréach, ach ligeann sé scread dhiamhair an-mhalltriallach amach

Tá an t-ulchabhán ina éan oíche thar an gcuid is mó dá raon, ach sa Bhreatain Mhór agus i roinnt oileáin san Aigéan Ciúin, bíonn an scréachóg ag seilg in aghaidh an lae freisin. Tá siad dulta in oiriúint   ar ainmhithe a fhiach ar an talamh agus is éard atá sa bhia go léir ná mamaigh bheaga a aimsíonn siad le fuaim, lena n-éisteacht an-ghéar. Is gnách go bhfanann na hulchabháin ina bpéirí lena saol mura maraítear ceann den phéire, ach má chailleann éan a leathéan is féidir leathcheann nua a fhoirmiú.

Éin
Ceann cait

Is éan é an ceann cait (Asio otus)  . Ulchabhán atá ann, ball d'ord na Strigiformes.

Éin
Sféar

Is ábhar geoiméadrach le cruth maolaithe go hiomlán é sféar (ón nGréigis: σφαῖρα—sphaira, "cruinneog, liathróid").

Cruthanna
Mór-rón

Mamach mara is ea an Mór-rón a dtugtar an rón le cluasa nó an rón mór air freisin. Cosúil leis an bhfíor-rón, ach cluasa beaga seachtracha air. Ar an talamh, iompaíonn sé a lapaí fada cúil chun tosaigh faoin gcolainn agus gluaiseann go tapa le barr na colainne ardaithe ón talamh. Snámhann sé leis na géaga tosaigh den chuid is mó. Caitheann sé i bhfad níos mó ama ar talamh ná an fíor-rón. Cuid acu, na róin fhionnaitheacha le fochóta tiubh fionnaidh, déantar seilg orthu ar bhonn trádálach.

Mamaigh
Feá

Is crann í an fheá, an crann feá nó an fáibhile. 

Plandaí
Crainn
Péine

Is crann é an péine nó an ghiúis. 

Crainn
Learóg

Is saghas crainn í an learóg nó an crann learóige. 

Crainn
Frankenstein

Úrscéal de chuid an scríbhneora Mary Shelley is ea Frankenstein; or, The Modern Prometheus, nó Frankenstein mar atá aithne níos fearr air. Foilsíodh an leabhar, ceann de chlasaicí móra na hEorpa, ar 1 Eanáir 1818.

An Scéal 
Scéal uafáis atá ann, agus ceann de na céad leabhair a chuirfí sa tseánra ficsean eolaíochta. Tá an t-eolaí Eilvéiseach Victor Frankenstein ag iarraidh teacht ar rún na beatha. Is é Frankenstein ábhar an scéil,  a thagann ar modh chun saol daonna a chruthú ina shaotharlann. 

Cruthaíonn sé duine nua, ach duine atá i bhfad níos mó agus níos láidre ná an gnáthdhuine. Ach  cruthaíonn sé fathach mór gránna.  Is botún coitianta é "Frankenstein" a thabhairt ar chruthú an dochtúra.

Éiríonn an fathach uaigneach, ar dtus – ansin feargach.  Agus cuireann an fathach sin scanradh chomh mór sin air go n-imíonn sé uaidh le faitíos.  Agus téann sé sa tóir ar an bhfear a chruthaigh é.

Údar 

Thosaigh Mary Shelley ar an obair agus í ocht mbliana déag d'aois, agus foilsíodh an leabhar dhá bhliain ina dhiaidh sin tús na bliana 1818. Cé gur scríobh sí úrscéalta agus drámaí eile, maireann a cáil mar scríbhneoir ach go háirithe ar an úrscéal Frankenstein. 

B'as Londain, Sasana í, iníon leis an feimineach Mary Wollstonecraft agus an fealsamh William Godwin, agus bhí sí pósta leis an file rómánsúil Percy Shelley.

Gaeilge 
Déantar Leabhar Breac athinsint do pháistí ar an scéal. Is é Darach Ó Scolai a chuir Gaeilge ar an eagrán giortaithe seo do pháistí.

Tagairtí 
 

Úrscéalta
Ficsean eolaíochta
An Eilvéis
Céadar (crann)

Crann buaircíneach síorghlas le soc toirtiúil is coróin leathan leata, dúchasach do shléibhte thuaisceart na hAfraice, na Himiléithe is oirthear na Meánmhara. Na spíonlaigh i dtois, uaireanta scothghorm. An t-adhmad cumhra olúil. Ní hionann é is an céadras cumarsáideach, a fhaightear ó chrainn bhuaircíneacha eile.

Crainn
Eoghan Ó Néill

Iriseoir aitheanta is ea Eoghan Ó Néill a bhí ina eagarthóir ar Nuacht24, seirbhís a bhunaigh sé sa bhliain 2009. Is eagarthóir nuachta freisin é ar Raidió Fáilte i mBéal Feirste. Tá go leor taithí aige mar iar-eagarthóir ar Lá Nua agus mar iar-iriseoir le BBC Uladh. Bronnadh gradam air mar Iriseoir na Bliana ag Gradam Cumarsáide an Oireachtais in 2009 agus 2011.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 www.nuacht24.com
 http://andrumamornuacht.blogspot.com/

Daoine as Cúige Uladh
Daoine beo
Nuachtáin
Anraí Joy Mac Reachtain

Ba dhéantúsóir cadáis agus thionsclóir , Phreispitéireach, Éireannach radacach, agus ball bunaidh, mar aon le Theobald Wolfe Tone, James Napper Tandy, agus Robert Emmet, Cumann na nÉireannach Aontaithe é Anraí Joy Mac Reachtain (Béarla: Henry Joy McCracken) (31 Lúnasa, 1767 - 17 Iúil, 1798) .

Rugadh agus tógadh Anraí i mBéal Feirste, deartháir an athchóiritheoir sóisialta, Máire Ann Nic Reachtain ab ea é. Ina luath-óige, léirigh sé suim sa pholaitíocht radacach , agus chuaigh sé isteach san eagraíocht Cumann na nÉireannach Aontaithe sa bhliain 1795, agus go tapa dírigh na húdaráis Rialtais air. Thaistil sé go rialta ar fud na tíre ag earcú ball nua don Chumann agus a leasa gnó úsáidte aige mar chlúdach. Gabhadh é i nDeireadh Fómhair na bliana 1796 agus cuireadh é i bPríosún Chill Mhaighneann i mBaile Átha Cliath.

Tagairtí 

Básanna i 1798
Daoine a rugadh i 1767
Cumann na nÉireannach Aontaithe
Daoine as Béal Feirste
Daoine curtha chun báis
Éirí Amach 1798 in Éirinn
Fir
Preispitéirigh
Protastúnaigh Éireannacha
Salm 23

San 23ú Salm (Uimhriú Gréagach: salm 22) sa Bhíobla Eabhraise / Sean-Tiomna, téacs naofa na Críostaíochta, déanann an scríbhneoir (Dáibhí) cur síos ar Dhia mar a Aoire. Mar an Aoire, cosnóidh Sé, soláthróidh Sé, agus treoróidh Sé sinn, dar leis an údar. Má tá daoine áirid i mbaol ó namhaid láidre, creideann críostaithe go gcosnóidh Dia iad; má táthar i mbaol gorta, cuirfidh Dia go leor bia ar fáil. Síleann críostaithe fosta go seolann agus treoraíonn Dia daoine chuig áit shábháilte, ina mbíonn an saol go flúirseach. Go minic cóiríodh an téacs, ar a bhfuil an-mheas ag Giúdaigh agus Críostaithe araon, le ceol.

Leagan Gaeilge na hÉireann agus Gaeilge na hAlban i gcló Iodálach 

1
Is é an Tiarna m' Aoire, níl aon duine d'uireasa orm. 
Is e 'n Tighearn mo bhuachaille; cha bhi mi ann an dith.
2 
Do chuir Sé i m' luí mé i móinearaibh féar-uaithne,
Ann an cluainibh glasa bheir e orm luidhe : 
sheolann Sé chun na n-uiscí mé, mar a bhfaighim suaimhneas,
Laimh ri h-uisgeachaibh ciuine treoraichidh e mi. 
3 
do bheir fionnuair do m'anam.
Aisigidh e m'anam;
Seolann Sé mé ar riantaibh díreacha
treorachaidh e mi air slighibh na fireantachd
mar gheall ar a ainm.
 air sgath ainme fein. 
4 
Bíodh go dtéim
Seadh, ged shiubhail mi
isteach i ngleann dorcha,
troimh sgaile a' bhais
ní ghlacfad eagla roimh olc ar bith,
cha bhi eagal uilc orm;
toisc tusa do bheith faram;
oir thusa maille rium:
bheir do shlat is do bhachall
bheir do shlat agus do lorg
sólás dom.
comhfhurtachd dhomh. 
5 
Ullamhair bord dom
Deasachaidh tu bord fo m' chomhair
i bhfianaise mo namhaid.
ann am fianuis mo naimhdean;
Ungair mo cheann le hola;
dh'ung thu le h-olaidh mo cheann;
tá mo chupán ag cur thairis.
tha mo chupan a' cur thairis. 
6 
Leanfaidh cineáltas is grásta mé
Gu cinnteach leanaidh maith agus trocair mi
gach uile lá de m' shaol,
uile laithean mo bheatha; 
agus mairfead i dtig an Tiarna
agus comhnuichidh mi ann an taigh an Tighearna
go deo.
fad mo laithean.

Naisc sheachtracha 

 http://www.e-water.net/viewflash.php?flash=goodshepherd_de 
 Psalmus 23 Iudaice recitatus
 Psalmus 23 (Versio) Bibliae Regis Iacobi (King James Version)
 Psalmus 23 (Vulgata)

Na Sailm
James Bulger

Is alt faoin tachrán Sasanach a dúnmharaíodh sa bhliain 1993 é seo; tá alt ar leith faoin gcoirpeach Meiriceánach James "Whitey" Bulger ann freisin.

Buachaill dhá bhliain d'aois as Kirkby, Merseyside, Sasana, ba ea James Patrick Bulger (Jamie Bulger uaireanta) (rugadh é ar 16 Márta 1990). Fuadaíodh, céasadh agus maraíodh sa bhliain 1993 é. Ba bheirt bhuachaillí deich mbliana d'aois ag an am a mharaigh é, Robert Thompson (a rugadh ar an 23 Lúnasa 1982) agus Jon Venables (a rugadh ar an 13 Lúnasa 1982).

Fuarthas Thompson agus Venables ciontach as Bulger a mharú ar an 24 Samhain 1993, agus b'iad an bheirt b'óige a ciontaíodh as dúnmharú sa ré reatha de stair Shasana. Scaoileadh iad i Meitheamh na bliana 2001.

Díospóireacht 
Tá díospóireacht ann fós ar conas déileáil le hógchiontóirí nuair a dhaortar iad nó nuair a scaoiltear iad ó chúram an stáit. Tharraing an cás Bulger agus a chuid iarmhairtí leanúnacha aird an phobail ar an gcaoi ar chóir don dlí dul i ngleic le leanaí a dhéanann dúnmharú, an seans a bhíonn ann go n-athshlánófar a leithéid sin de chiontóir agus an méid is féidir a n-aitheantas agus a sábháilteacht a chosaint ar chur isteach, go mór mór i ré na meán sóisialta.

Féach freisin 

 Ana Kriegel

Tagairtí 

Coirpeacht
Daoine as Learpholl
Daoine a rugadh i 1990
Básanna i 1993
Julius Pokorny

Ba scoláire é Julius Pokorny (12 Meitheamh 1887– 8 Aibreán 1970) a raibh an-chur amach aige ar na teangacha Ceilteacha, agus ar an nGaeilge go háirithe. Thacaigh sé le náisiúnachas na hÉireann.

Rugadh i bPrág, san Ostair-Ungáir é agus d’fhreastail sé ar Ollscoil Vín, áit ar theagasc sé ón mbliain 1913 go dtí 1920. Bhí sé na ollamh le focleolaíocht Cheilteach ag Ollscoil Freidrich Wilhelm i mBeirlín ó 1920 go dtí 1935, sular fhionn na Naitsithe, d’ainneoin gur thacaigh sé leis an náisiúnachas Gearmánach a bhí ann, gur den chine Giúdach é.

Bhí comhfhreagras idir é féin agus Ruairí Mac Easmainn agus iad i mBeirlín agus san Ostair faoi seach i Mí an Mhárta sa bhliain 1916.

Bhí sé ina eagarthóir ar an iris thábhachtach Zeitschrift für celtische Philologie roimh an Dara Cogadh Domhanda, agus ba eisean a chuir os comhair an phobail in athuair í ina dhiaidh sin. 

D'éalaigh sé go dtí an Eilvéis sa bhliain 1943, áit ar theagasc sé ar feadh cúpla bliain ag Ollscoil Bherne agus ag Ollscoil Zürich go dtí gur éirigh sé as i 1959. Sa bhliain 1954, bronnadh ollúnacht oinigh air ag Ollscoil Ludwich-Maximillian, München, mar ar mhúin sé go páirtaimseartha i 1956 agus arís ó 1960 go dtí 1965. Ba é a scríobh Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (Foclóir Sanasaíochta Ind-Eorpacha, 1956), saothar atá in úsáid go forleathan fós inniu. D’éag sé in Zürich ar an 8 Aibreán 1970, beagnach trí seachtaine tar éis do thram é a leagan i ngar dá bhaile féin.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 (Béarla agus Gearmáinis) Bibliography of the Scientific Publications of Julius Pokorny
 Book announcement for Pól Ó Dochartaigh, Julius Pokorny, 1887–1970: Germans, Celts and nationalism 

Teangeolaithe
Scoláirí Gaeilge
Poblacht na Seice
Daoine a rugadh i 1887
Básanna i 1970
Cath Aontroma

Troideadh Cath Aontroma ar an 7 Meitheamh sa bhliain 1798, i gContae Aontroma, Cúige Uladh, inn le linn Éirí Amach na nÉireannach Aontaithe, idir trúpaí na Breataine agus reibiliúnacha faoi stiúir ag Anraí Joy Mac Reachtain. Bhuaigh fórsaí na Breataine an cath, nuair a bhí siad in ann ionsaí na reibiliúnach Éireannach ar bhaile Aontroma a dhiongbháil, tar éis baill athneartaithe teacht chucu, ach fuair an Tiarna Ó Néill, gobharnóir an chontae bás, tar éis é a bheith gonta le linn na troda.

Cúlra 
Spreag tús troda na nÉireannach Aontaithe i gCúige Laighean ar an 23 Bealtaine glaonna ar na na hÉireannaigh Aontaithe ó Thuaidh dul i mbun troda chun tacaíocht a thabhairt dóibh siúd a bhí ag troid ó Dheas. Mar sin féin, bhí damáiste mór déanta ar an eagraíocht in Ulataibh de dheasca feachtais bhrúidiúlaigh ar son dí-armála na bliana roimhe sin, agus ní raibh a gceannaireachta nua chomh radacach agus ní raibh siad sásta troid a thionscain gan cúnamh na Fraince, cúnamh a bhí siad ag súil leis go laethúil.

Tar éis fanacht ar feadh dhá sheachtain agus an t-éirí amach faoi lán sheol ó dheas, chinn comhaltais na gcosmhuintir
san eagraíocht in Aontroim ar roinnt cruinnithe, neamhspleách ar a gceannaireacht, a eagrú . Ba é an toradh ná gur toghadh Anraí Joy mar ghinearál aidiúnach agus gur ghlac siad an cinneadh dul i mbun troda láithreach. Go tapa in a dhiaidh sin, cheap Mac Reachtain, mar aon le James Hope, plean chun urphoist an rialtais i gcontae Aontroim a urghabháil agus ansin bheadh a bpríomh-ionsaí ar Bhaile Aontroma. Ansin, ag baint úsáide as airtléire urghafa i mBaile Aontroma, bhí ar na reibiliúnaithe, i gcomhar le reibiliúnaithe Chontae an Dúin, Béal Feirste a gabhadh.
Bhí súil mhór ag Mac Reachtain go mbeadh go leor baill den mhílíste sásta dílseacht na corónach a thréigeadh agus dul isteach ar thaobh na reibiliúnach, toisc go raibh sé creidte go raibh mídhílseacht forleathan i measc na mílístí, a fianaíodh trí bhású ceathrar fear de Mhílíste Mhuineacháin, i gcion tréasa i mBéal Feirste i mí Bealtaine.

Cathanna Éirí Amach 1798 in Éirinn
Stair Aontroma
Contae Aontroma
Stratford, Londain

Is baile é Stratford atá suite sa bhuirg Newham, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 51,387 duine ina gcónaí ann. Ba é lonnaíocht stairiúil san paróiste ársa an West Ham, a raibh trasfhoirmithe ina bruachbhaile tionsclaíoch de thoradh an tús iarnród i 1839. In éineacht leis an fás Londain sa déanach 19ú aois, d'fhairsing Stratford agus mhéadaigh i ndaonra. Ceangail sé le Londain Mhór i 1965. Is é Stratford cóngarach do Londain Páirc Oilimpeach agus tá sé i mbun forbairt de toradh an 2012 cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh.

Logainmníocht 

Tá Stratford luaite i 1067 mar Strætforda, as na focail sean-Bhéarla 'stræt' agus 'ford' agus ciallaíonn sé sin ná "áth ar an mbóthar Rómhánach".

Stair 

Le teacht an iarnród i Stratford i 1839 thosaigh forbairt mhór sa bhaile. Bhí Stratford ceann na ceantair ársa sa paróiste mór an West Ham, san Becontree Hundred an Essex. Tháinig sé i gCeantar Metropolitan Police i 1840. Bhí an buirg chomh mór leis an daonra a raibh ann a aithne air mar contae buirg agus bhí sé amuigh den freagracht Essex Contae Comhairle. D'éirigh Stratfordan an lár riarachán den contae buirg agus bhí sé suíomh den halla baile. 

London Borough of Newham
Ilford

Is baile é Ilford atá suite sa bhuirg Redbridge, Londain Thoir. Fadó, lonnaíocht bheag tuaithe i gContae Essex ab ea Ilford ach mar thoradh ar a suíomh straitéiseach ar abhainn Roding agus ar an mbóthar idir Londain agus Colchester, d'fhás sé. Cuireadh luas leis an bhforbairt seo le teacht an iarnróid sa bhliain 1839, agus le fás na mbruachbhailte i gceantar Londan sa 20ú aois, mhéadaigh an daonra go suntasach. Is cuid de chathair Londan é Ilford ón bhliain 1965 i leith.

Logainmníocht 

Tá Ilford luaite i Leabhar Domesday ón bhliain 1086 mar Ilefort agus ciallaíonn sé sin ná áth thar an Hyle; seanainm an abhainn Roding a chiallíonn "silín sruth".

Bunús 

Bhí an blaosc mamat iomláin amháin san Ríocht Aontaithe aimsithe in 1860 ar an suíomh atá Boots an Poitigéir ann anois ar an High Road. Is féidir an blaosc a fheiceàil i Músaem Stair an Dúlra. Scriosadh athfhorbairt formhór na fianaisí den luath-Ilford, ach is na fianaisí is sine lonnaíocht daonna an 1ú agus 2ú aois RC créfort Iarannaois é, Uphall Camp, mar atá aithne air. Ba suite é idir an abhainn Roding agus Ilford Lane is é luaite i bpleananna 18ú aois. Aimsíodh déantáin Rómhánach sa cheantar.

Forbraíocht gheilleagrach 

Bhí Ilford ar an mbóthar tábhachtach Londain go Colchester. Mar thoradh an Abhainn Roding, d'fhéadfadh báirsí a theacht an fhad leis Droichead Ilford as 1737. Áfach, d'fhan Ilford faoin tuaith den chuid is mó go dtí an 19ú aois. Nuair a d'oscail an stáisiún iarnórd in 1839, sroich tionscail nua sa cheantar, san áireamh an scannán fótagrafach agus déantúsóir ceimiceach, Ilford Photo (bunaithe 1879) agus an comhlacht raidió, leictreonaic agus teileachumarsáid, Plessey (bunaithe 1979). Bhí Plesseys damáistithe go trom i rith an Dara Cogadh Domhanda, ach in 1955 d'fhostaigh an comhlacht 15,000 oibrithe ar fud Ilford.

Borradh bruachbhailteach 

Sráidbhaile de chaoga tithe ab ea Ilford sa bhliain 1653, an formhór i dtuaisceart agus i ndeisceart de Broadway agus áit tuaithe den chuid is mó a bhí ann. Bhí daonra de 1,724 ag Ilford sa bhliain 1801 agus d'fhás sé go 3,742 sa bhliain 1841. Bhí daonra de 41,244 aige sa bhliain 1901, a mhéadaigh go 184,706 sa bhliain 1947, de thoradh 2,500 tithe a bheith tógtha ag Comhairle Contae Londain. Bhí daonra de 178,024 aige sa bhliain 1961.

Tagairtí 

London Borough of Redbridge
Iasc órga

Is iasc é an t-iasc órga. Iasc órga a choimeád go minic mar pheataí.

Éisc
Squaliformes

Is ord siorcanna iad na Squaliformes a chuimsíonn thart ar 126 speiceas i seacht bhfine. 

Tá dhá eití droma ag baill an oird, a mbíonn spíona acu de ghnáth, is gnách go mbíonn ceann géar acu, gan aon eite anasach nó scannán nicteach, agus idir a cúig go dtí a seacht scoilt gheolbhaigh. Den chuid is mó, áfach, tá siad sách éagsúil ó thaobh foirme agus méide. Maireann formhór na speiceas den ord seo i sáile nó uisce goirt. Faightear iad ar fud an domhain, ó thuaidh go huiscí trópaiceacha, agus ó fharraigí cósta éadomhain go dtí an t-aigéan oscailte.

Tá fótafóir agus orgáin lonrúla ag gach ball den fhine Eptomeridae agus Dalatiidae agus Zameus squamulosus agus léiríonn siad bithlonracht intreach. Tháinig an bhithlonracht chun cinn uair amháin sna Squaliformes, thart ar 111-153 milliún bliain ó shin, agus chabhraigh sé leis na Squaliformes gathú amach agus oiriúnú don fharraige domhain. Bhí orgán lonrúil ag sinsearach coiteann na nDalatiidae, Etmopteridae, Somniosidae, agus Oxynotidae agus bhain siad úsáid as bithlonracht le haghaidh duaithníochta trí fhrithshoilsiú. 
Is modh gníomhach duaithníochta é frithshoilsiú ina n-astaíonn orgánach solas chun déine an tsolais atá ag titim anuas a mheaitseáil le dul i bhfolach ó chreachadóirí a d’fhéadfadh a bheith thíos faoi. Faoi láthair, soláthraíonn an bithlonracht feidhmeanna éagsúla do Squaliformes bunaithe ar an fhine. Tá fótafóir simplí ag Dalatiidae agus Zameus squamulosus agus úsáideann siad bithlonracht le haghaidh frithshoilsithe tharraigh. Tá fótafóir níos casta ag na hEtmopteridae agus úsáideann siad an bhithlonracht le haghaidh frithshoilsithe tharraigh chomh maith le speiceas a aithint.

Rangú

Tagairtí
Éisc
 
Tacsóin ainmnithe ag Edwin Stephen Goodrich
Oird iasc cartilagineach
Mailp

Is crann í an mhailp. 

Crainn
Plandaí
Guns N' Roses

Tháinig an grúpa Guns N' Roses le chéile sa bhliain 1985 as baill Hollywood Rose - Axl Rose (guth) agus Izzy Stradlin (giotár rithime) - agus baill de chuid L.A. Guns - Tracii Guns (príomhghiotár), Ole Beich (dord), agus Rob Gardner (drumaí). Rinneadh ainm an bhanna as ainmneacha an dá bhanna seo a chur le chéile. Níos déanaí chaill Ole Beich a áit sa bhanna agus thóg Duff McKagan a áit. Tar éis tamaill, bhí Tracii Guns ionadaithe ag Slash mar ní raibh Tracii ag freastal ar na seisiúin chleachtaidh. Tháinig an líne-suas go tapadh, ach tar éis a smaoineamh chun dul ar “turas” ó Sacramento, California go dtí baile Duff, scoir Rob Gardner (drumaí) agus bhí ionadaithe ó cara Slash, Steven Adler. Uaireanta giorraítear ainm an bhanna mar GN'R nó GnR.

Amhráin 
Seo trí amhrán as an méid a rinne Guns N’ Roses:

"Sweet Child o' Mine" (as an albam Appetite for Destruction) 

Is é am t-amchomhartha san amhrán seo ná 4/4. Scríobh Axl Rose, Slash, Izzy Strandlin, Duff McKagan agus Stenen Adler é. Scríobhadh é d’Erin Everly, bean a raibh Rose mór léi ag an am (phós siad ní ba dhéanaí). Gléas mór atá le cloisint ó na liricí agus ón gceol fein. Tá na nótaí casta cruinn. In D mór atá sé. Is iad na huirlisí atá ann ná an giotár, drumaí, agus an dordghiotár. Is iad na príomhchordaí san amhráin seo ná D mór, B, agus A. A B A B an fhoirm atá air. Tá an fonn áthasach méar agus 14 mír ann.

“Knocking on Heaven's Door” (as an albam Use Your Illusion II) 

Is iad na príomhnótaí san amhrán seo na G mór, D, agus A beag. Scríobh Bob Dylan an t-amhrán seo agus scríobh sé an ceol freisin. Fuair na Roses an cóipcheart uaidh. Tá an tonúlacht mall mionchruinn mar tá líricí brónacha ann. Tá an gléaschomharta i G mór. Tá an t-amcomhartha in 4/4. Tá sé i bhfoirm A B A B. Tá an fonn brónach agus an luas mall. Réim an amhráin na D-F’ (re-fa’).
meadracht ann na 4. Méad mír ná 16. Tá na giotár, dordghiotár, méarchlár, agus drumaí. Tá ciall sna liricí; tá sé éasca canadh leis agus tá an fonn deas suaimhneach ar na cluasa.

"November Rain" (as an albam Use Your Illusion I) 
Scríobh Axl Rose an ceol agus na liricí i gcomhar an amhráin seo. Tá an gléaschomharta i C mór. Is é I 4/4 an t-amchomhartha. A B A A an fhoirm atá ann. Tá an fonn brónach ach tapadh. Réim an amhráin ná C-F’ (do-fa’) meadracht ann na 4. Mead mír ann na 46. Is iad C, F agus G na príomhnótaí san amhrán seo. Is iad na huirlisí atá á seinm anseo ná giotár, dordghiotár, drumaí, agus méarclár. Tá an luas go deas mall ag an tús agus ansin éiríonn sé níos tapaidh!

Baill 
 Axl Rose – Amhránaí, pianó méarchlár (1985–inniu)
 Slash – Craoltóireacht ar giotár (1985–1996; 2016–inniu)
 Duff McKagan – dord agus fonnadóireacht (1985–1997; 2016–inniu)
 Richard Fortus – giotár rithime (2002–inniu)
 Frank Ferrer – drumaí (2006–inniu)
 Dizzy Reed – piano méarchlár fonnadóireacht (1990–inniu)
 Melissa Reese – méarchlár fonnadóireacht (2016–inniu)

Guns N' Roses
Les misérables

Is ceolra é Les Miserables. Seard is ceolra ann na dráma atá deanta tríd ceol. Sa chuid is mo de ceolraí bíonn daoine ag labhairt chomh maith le amhráin, ach i les Miserables bíonn ceol tríd go léir.Tá Les Miserables bunaithe ar leabhar a bhí ag Victor Hugo leis an ainm céanna. 

An scríbhneoir: Claud-Michel Schonberg
Scríobh sé a lán ceolraí mhóra cosil leMis Saigon, Martin Guerre, Marguerite agus The Pirate Queen. Ach ba é an ceolra ba mo a scr iobh sé na Les Miserables. Scríobh sé le haghaidh an chéad ceoldráma 'Rac'. Rinne sé albam de chuid amhráin féin chomh maith.

Amhráiní cáilúila:
I Dreamed a Dream: Is é 'I Dreamed a Dream' amhrán a canann Fantine. Tá na fhocla an mhaith. Tá sé faoi bringlóid a bhí aici faoi an saol atá ag iarraidh a bheith aici. Tá sé i gceathar ceathar agus usaideann sé cineál chordanna chéanna le 'One Day More. Tá sé i gléas F mór.Tá go leor seicheamh an ar fud na píosa

One Day More
Seo amhrán a cánann na príomh-caraictéirí go léar i stil cuntraphointe. Is é an amhrán dearnach i n-acht a haon. Thogann an amhrán seo tréithe coupla amhrán ón chéad acht. Chanann Valjean an séis 'Who am I' gan aon athrú. Chanann Marius, Cossete agus éponine séis 'I Dreamed a Dream'. Chanann Javert an téama atá Usaide cheanna. Chanann na Thénardiers an séis ó 'Master of the house'.

On My Own
Seo solo a chanann éponine. Tá an chúrfa an séis ó 'come to me'. Ach tá droichead agus tá tiúin difriúil don vearsa. Tósaíonn sé i ngléas D mór ach críochnaíonn sé i gceithar ceithar.
Teile (crann)

Is crann í an teile. Crann duillsilteach atá dúchasach don leathsféar thuaidh. Na duilleoga croíchruthach, go minic greamannach le drúcht meala de bharr aifidí, na bláthanna bán cumhra cúigpheitealach i gcrobhaingí crochta. Na torthaí cruinn, an mogall iomlán le bracht cosúil le lián a chabhraíonn lena scaipeadh. Is hibrid an crann teile coiteann a chuirtear go minic mar chrann sráide. 

Crainn
RTÉ Idirnáisiúnta

Is é RTÉ Idirnáisiúnta an teideal oibre ar sheirbhís teilifíse idirnáisiúnta ag RTÉ.

Naisc sheachtracha 
 RTE to launch expat service
 RTÉ
 Irish Post article (22 Aug 2007)
 RTÉ to launch Diaspora TV service in UK 
 RTÉ Diaspora TV service will join Freesat
 RTÉ International: It’s coming soon!
 The Sunday Business Post - RTE to launch British channel by year-end

Tagairtí 

RTÉ
I102-104FM

Is é i102-104FM stáisiún raidió réigiúnach in Éirinn. Thosaigh sé ar 7 Feabhra 2008.

Tagairtí 

Stáisiúin raidió in Éirinn
Stáisiúin raidió a thosaigh ag craoladh i 2008
Eoclaip

Is crann í an eoclaip. 

Crainn
Mid-West Radio

Is é Mid-West Radio stáisiún raidió áitiúla atá lonnaithe i Maigh Eo in Éirinn.

Osclaíodh é go h-oifigiúil sa bhliain 1989 (bhí sé i bhfeidhm roimhe sin gan ceadúnas). Tá sé an stáisiún raidió is coitianta i gCúige Chonnacht le 51% den margadh uilligh.

Stair 
Bhí an stáisiún lonnaithe ar dtús ar Sráid an Mhainistir i mBéal Átha hEamhnais. Tá an stáisiún dírithe ar Co. Mhaigh Eo agus tá sé ar fáil in áiteachaí éagsúla ar fud Cúige Chonnacht agus i gCo. Dhún na nGall freisin. Is é Paul Claffey an stiúrthóir bainistíochta ar an chomhlacht. Tá Chris Carroll i gceannas ar díolacháin agus tá Tommy Marren mar bhainisteoir stáisiún. Díríonn an stáisiún ar daoine den aos 35+. Bhí ceiliúradh fiche bliain acu 2009.

Tagairtí 

Stáisiúin raidió in Éirinn
Stáisiúin raidió a thosaigh ag craoladh i 1989
Bloemfontein

Cathair riaracháin atá suite san Afraic Theas is ea Bloemfontein. Príomhchathair chúige Shaorstát na hAfraice Theas atá ann. Príomhchathair bhreithiúnach na tíre ar fad atá ann: is iad Cape Town, an phríomhchathair reachtach, agus Pretoria, an phríomhchathair riaracháin. "Fuarán blátha" an chiall atá le Bloemfontein in Afracáinis. Tá 369,568 duine ina gcónaí sa chathair féin agus 645,455 i mhórcheantar uirbeach, an Mangaung Metropolitan Municipality.

Is í Afraicáinis an mháthairtheanga ag 42.5% den phobal. Tá Bloemfontein suite gar do Leosóta agus do cheantracha san Afraic Theas ina labhraítear Seasóitis (nó Sútúis). Is í an chéad teanga ag 33.4% den lucht na cathrach. Labhraíonn 7.5% Béarla mar chéadtheanga agus 7.1% Xhosa.

Tagairtí 

Cathracha san Afraic Theas
Príomhchathracha na hAfraice
Inis na mBreatnach

Sráidbhaile i gContae Uíbh Fhailí in Éirinn is ea Inis na mBreatnach. Tá an baile suite i lár an gceantar ar a dtugtar Móin Alúine. Tá cáil ar Inis na mBreatnach mar bhuaigh and foireann Peil Ghaelach 12 Craobh Sinsear Peile Uíbh Fhailí agus dhá craobhchomórtais Laighean.

Bailte i gContae Uíbh Fhailí
Ráth Ciaragáin

Baile fearainn i gContae Uíbh Fhailí in Éirinn is ea Ráth Ciaragáin.

Bailte i gContae Uíbh Fhailí
Caladh na Sionainne

Baile beag i gContae Uíbh Fhailí, in Éirinn, is ea Caladh na Sionainne (Béarla: Shannon Harbour).

Bailte i gContae Uíbh Fhailí
Cluain na nGamhan

Sráidbhaile i gContae Uíbh Fhailí in Éirinn is ea Cluain na nGamhan (Béarla: Clonygowan) atá suite ar an mbóthar réigiúnach R240 idir An Tulach Mhór agus Bóthar Chúil an tSúdaire.

Bailte i gContae Uíbh Fhailí
An Droichead Nua (Contae Chill Chainnigh)

Sráidbhaile i gContae Chill Chainnigh, in Éirinn é An Droichead Nua (Béarla: Goresbridge). 

Bailte i gContae Chill Chainnigh
Áth Stúin

Baile beag i gContae Chill Chainnigh in Éirinn is ea Áth Stúin (Béarla: Stoneyford). 

Bailte i gContae Chill Chainnigh
An Tigh Rua

Baile i gContae Chill Chainnigh in Éirinn is ea An Tigh Rua.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Chill Chainnigh
Baile Mhic Andáin

Baile i gContae Chill Chainnigh is ea Baile Mhic Andáin (Béarla: Thomastown). Baile margaidh bríomhar ar bhruach na Feoire atá ann, 11 míle ó chathair Chill Chainnigh. Tháinig an ainm ó fear a rinne a lán forbairt ar an mbaile sa tríú chéad déag darbh ainm Thomas MacAndáin  (FitzAnthony i mBearla ) . Baineadh úsáid as a chéad ainm sa leagan Béarla , agus as a sloinne sa leagan Gaeilge . Tugadh a lán talamh dó nuair a tháinig sé trasna o Cymru , mar cennaire le Stronbow agus na Normannaigh . 

Timpeall dhá mhíle go leith tá  ina gcónaí sa bhaile , agus le tríocha bliain anuas tá cáil ar an ceantair mar bhaile céardaíochta . Tá scoil Céardaíochta Grennan ar imeall an bhaile . Grennan  (Gríanán ) ab ea an sean ainm Gaelach ar an mbaile sular tháinig na Normannaigh . Tá roinnt caifí álainn sa bhaile , ina measc Gáirdín an Uisce  (Watergarden ) atá suite i ngáirdín álainn  . Fear áitiúil darbh ainm Bernard Walsh a rinne forbairt air sna seachtóidí agus na hochtóidí . Ar an mbealach isteach ó Phort Láirge feictear dealbh do iománaí cáiliúil darbh ainm Ollie Walsh . Bhí sé mar cúlbáire ar foireann Chill Chainnigh ar feadh na mblianta , agus níos déanaí bhí sé mar bhainisteóir ar an bhfoireann.

Ar imeall an bhaile ar bhruach abhainn na Feoire feictear an sean caisleán Grennan . Ar bhruach na Feoire sa treo eile timpeall dhá míle ón mbaile tá óstán galánta agus cúrsa gailf Mount Juliet . Breathnaíonn sean Eaglais Naomh Muire go deas ag barr príomh Sráid an Mhargaidh . Dhá mhíle ó thuaidh den bhaile tá Gáirdíní agus Eas Kilfane suite ; gáirdíní a dhearadh níos mó ná dhá chéad bliain o shin .

Ar ndóigh tá paróiste Mhic Andáin timpeall ar an mbaile , agus tá foirne iomána agus peile bunaithe ar an bparóiste . Chómh maith leis an priomh eaglais i mBaile Mhic Andáin , tá  Cnoc an tSéipéil i ndeisceart , agus Muing  in Oirthuaisceart an pharóiste . 

Bailte i gContae Chill Chainnigh
Baile Sheáin, Contae Chill Chainnigh

Is sráidbhaile é Baile Sheáin  (Johnstown i mBéarla), atá suite i gContae Chill Chainnigh in Éirinn.
Cúirt an Phúca a thugtaí air go stairiúil, Coorthafooka as Béarla (Cúirt an Phúca), Tá sé 121 km slí ó Bhaile Átha Cliath, 131km ó Chorcaigh.. Tá an sráidbhaile breis is 200 bliain d'aois.

Leabharliosta

Tagairtí

Naisc 
 Fertagh Parish
 Diocese of Ossory 
 Fenians GAA 

Bailte i gContae Chill Chainnigh
Baile Phóil

Baile in Éirinn is ea Baile Phoil i gContae Chill Chainnigh.

Bailte i gContae Chill Chainnigh
Béal Átha Ragad

Baile i gContae Chill Chainnigh in Éirinn is ea Béal Átha Ragad.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Chill Chainnigh
Cnoc an Tóchair

Baile i gContae Chill Chainnigh in Éirinn is ea Cnoc an Tóchair (Béarla: Knocktopher (Knocktofer agus Knocktover go stairiúil)).

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Chill Chainnigh
Caisleán an Bhairínigh

Baile i gContae Chill Chainnigh in Éirinn is ea Caisleán an Bhairínigh.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Chill Chainnigh
Cill Mhic Bhúith

Baile i gContae Chill Chainnigh in Éirinn is ea Cill Mhic Bhúith.

Bailte in Éirinn
Bailte i gContae Chill Chainnigh
Droichead Binéid

Baile in Éirinn is ea Droichead Binéid i gContae Chill Chainnigh in oirdheisceart na tíre, i gCúige Laighean. Tá an baile suite i lár an chontae cois na Feoire. Tá 685 duine ina gcónaí ann. Cuid de pharóiste an Tulaigh Thirim atá ann. Rugadh an scríbhneoir aistí Angla-Éireannach Hubert Butler agus na hiománaithe Noel Skehan agus James McGarry sa cheantar.

Bailte i gContae Chill Chainnigh
Móin Choinn

Baile i gContae Chill Chainnigh in Éirinn is ea Móin Choinn (Béarla: Mooncoin ).

[[Catagóir:Bailte i gContae Chill Chainnigh . Móin Choinn is ainm den paróiste thart timpeall an tsráidbhaile freisin .Tagann an ainm Coinn ó theaghlach darbh ainm Coinn De Granda , a raibh a lán talamh acu sa pharóiste sa seachtú céad déag . Tri eaglais atá sa pharóiste seo , Moin Choinn , Carraigín  i ndeisceart an pharóiste agus Coill an Easpaig in iarThuaisceart an pharóiste .  Tá abhainn na Siúire mar theorainn theas ar an bparóiste . Sa cheantar seo cois na habhann , tá roinnt tithe le ceann tuí orthu . Baintear úsáid as na giolcacha a fhásann ar bhruach na habhann chun díon a chur ar na tithe seo . Maireann díon giolcaí  níos faide na díon tuí .
   Den céad octú bliain de Cumann Lúthcleas Gael bhí foireann iomána Móin Choinn mar cheann des na príomhfhoirne i gContae Chill Chainnigh . Is dócha gurb as seo a d'fhás an nós leis an amhrán  The Rose of Mooncoin  a chasadh roimh cluichí Chill Chainnigh . Fear áitiúil darbh ainm Watt Murphy a scríobh an amhráin , nuair a cuireadh an cáilín a raibh sé cairdiúil lei , go Sasana mar ní raibh a  clann sásta le Watt .
Muileann an Bhata

Baile i gContae Chill Chainnigh in Éirinn is ea Muileann an Bhata.

Bailte i gContae Chill Chainnigh
Tháinig an ainm Muileann an Bhata ,  ó Bhata nó stoc crainn a thit trasna an abhann in aice áit a raibh muileann . Faoi láthair tá an abhainn sin darbh ainm An Bhata , díreach ó dheas den bhaile , áit a thrasnaionn an bóthar o Phort Láirge go Cill Chainnigh é .Ach go dtí lár an naoú aois déag , bhí an abhainn ag dul trasna an bóthar sin i lár an bhaile , sin 300 méadar ó thuaidh ón áit a bhfuil sé anois . Bhí se ag rith tríd an áit a bhfuil An Ionad Sláinte anois.  Sin an fáth go raibh láthair neamh fhorbartha ansin , mar bhi an abhainn san áit sin , nuair a bhí na tithe eile á dtógáil . Sular tógadh an Ionad Sláinte bhí teach cónaithe aon stór le dion cothrom air , foirgneamh a bhi eagsuil ó na tithe eile . Ar an taobh eile den sráid , san ait a raibh an abhainn , bhí Póna , áit a gcuirfi ainmhithe ar strae . Is clós don Comhairle Chontae anois .
Sliabh Rua

Baile in Éirinn is ea Sliabh Rua. Tá an baile suite i gContae Chill Chainnigh.

Bailte i gContae Chill Chainnigh
Tulach Ruáin

Baile i gContae Chill Chainnigh in Éirinn is ea Tulach Ruain.

Bailte i gContae Chill Chainnigh
Abhóca

Baile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea Abhóca. Tá an baile suite ar bhruach an Abhainn Abhóca cóngarach don Inbhear Mór. Bhí 753 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2011.

Bailte i gContae Chill Mhantáin
Áth na Sceire

Baile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea Áth na Sceire.

Ath na Sceire
Baile an Chinnéidigh

Sráidbhaile in Éirinn is ea Baile an Chinnéidigh (Béarla: Newtownmountkennedy). Tá sé suite i gContae Chill Mhantáin timpeall 14 chiliméadar (9 míle) ó thuaidh ó Bhaile Chill Mhantáin, i leataobh ón mbóthar N11 go Loch Garman. Is cuid de pharóiste Chill Chomhaid é Baile an Chinnéidigh, agus tá séipéal cúnta ann. Tá ceanncheathrú Choillte Teoranta lonnaithe sa choill máguaird. De réir an daonáireamh bhí 2,548 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2006.

Bailte i gContae Chill Mhantáin
Baile na Coille

Tá níos mó ná ciall amháin le Baile na Coille:

Bailte in Éirinn 
 Baile na Coille i gContae Chill Mhantáin
 Baile na Coille i gContae Laoise

Bailte na hAlbain 
 Baile na Coille i gContae Chataibh
An Chrois Dhearg

Baile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea An Chrois Dearg.

Bailte i gContae Chill Mhantáin
Cill Mocheanóg

Baile i gContae Chill Mhantáin is ea Cill Mocheanog.

Bailte in Éirinn
Contae Chill Mhantáin
Cill Pheadair, Contae Chill Mhantáin

Baile in Éirinn is ea Cill Pheadair. Tá sé suite ar bhóthar an N11 idir Baile Átha Cliath agus Loch Garman in oirthuaisceart Chontae Chill Mhantáin. Tá tuairim is 500 duine ina gcónaí ann. I gCill Pheadair a rugadh an t-imreoir sacair Paul McShane.

Bailte i gContae Chill Mhantáin
Cill Téagáin

Sráidbhaile in Éirinn is ea Cill Téagáin. Tá sé suite i ndeisceart Chontae Chill Mhantáin, ar bhóthar réigiúnach an R747 gar do theorainn Chontae Cheatharlach.

Tá Humewood House, teach mór a tógadh sa 19ú haois, gar don sráidbhaile.

Bhain Cill Téagáin comórtas na mBailte Slachtmhara sa bhliain 1973.

Naisc 
 Eaglais na hÉireann, Cill Téagáin 
 St.Patrick's Missionary Society/Kiltegan Fathers 
 CLG Chill Téagáin 

Bailte i gContae Chill Mhantáin
Cnoc an Eanaigh

Baile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea Cnoc an Eanaigh.

Bailte i gContae Chill Mhantáin
Coillín na Carraige

Baile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea Coillín na Carraige.

Bailte i gContae Chill Mhantáin
Cuan an Bhriotáis

Bá agus sráidbhaile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea Cuan an Bhriotáis.

Bailte i gContae Chill Mhantáin
An Cúl Buí

Baile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea An Cúl Buí (Béarla: Coolboy). Tá sé suite i ndeisceart an chontae idir Tigh na hÉille agus Carn an Bhua. 

Bailte i gContae Chill Mhantáin
Deilgne

Baile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea Deilgne.

Bailte i gContae Chill Mhantáin
Dún Ard

Baile beag i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea Dún Ard.

Bailte i gContae Chill Mhantáin
Garrán an Ghabhláin

Baile fearainn i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea Garran an Ghablain.

Bailte i gContae Chill Mhantáin
Gleann Crí

Tá Gleann Crí suite in oirthear na hÉireann i sléibhte Chill Mhantáin. Sníonn an Deargail tríd an ngleann. Rinneadh na scannáin Casino Royale (1967), Where's Jack? (1969), Zardoz (1973), The First Great Train Robbery (1978) agus Green Journey (1990)'' ann.

Contae Chill Mhantáin
Gleann Fhaidhle

Baile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea Gleann Fhaidhle.

Bailte i gContae Chill Mhantáin