joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Shania Twain

Is ceoltóir ceol tuaithe agus pop Ceanadach í Shania Twain (a rugadh ar an 28 Lúnasa, 1965), a bhfuil aird an domhan tarraingthe uirthi ó d'eisí sí an t-albam fíor-rathúil Come On Over sa bhliain 1997.

Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 187 gradam buaite ag Twain.

Dioscliosta 
 1993:	Triple Play Sampler3
 1993:	Shania Twain
 1995:	The Woman In Me
 1997:	Come On Over
 1998:	VH-1 Divas Live
 2001:	The Complete Limelight Sessions
 2002:	Up!
 2002:	Up! (Country Mixes)
 2003:	Up! Live In Chicago
 2004:	Greatest Hits
 2005:	Up! Close & Personal
 2005:	Music From And Inspired By Desperate Housewives (Soundtrack)
 2010:	Come on Over / The Woman in Me
 2017: Now

Singles 
 1993: "What Made You Say That"
 1993:	"Dance With The One That Brought You"
 1995:	"Whose Bed Have Your Boots Been Under"
 1995:	"Any Man Of Mine"
 1995:	"The Woman In Me (Needs The Man In You)"
 1996:	"(If You're Not In It For Love) I'm Outta Here!"
 1996:	"You Win My Love"
 1996:	"No One Needs To Know"
 1996:	"Home Ain't Where His Heart Is (Anymore)"
 1997:	"God Bless The Child"
 1997:	"Love Gets Me Every Time"
 1997:	"Don't Be Stupid (You Know I Love You)"
 1998:	"You're Still The One"
 1998:	"From This Moment On"
 1998:	"When"
 1998:	"Honey, I'm Home"
 1999:	"That Don't Impress Me Much"
 1999:	"Man! I Feel Like A Woman!"
 1999:	"You've Got A Way"
 1999:	"Come On Over"
 2000:	"Rock This Country!"
 2000:	"I'm Holdin On To Love (To Save My Life)"
 2002:	"I'm Gonna Getcha Good!"
 2003:	"Up!"
 2003:	"Ka-Ching!"
 2003:	"Forever And For Always"
 2003:	"Thank You Baby! (For Makin' Someday Come So Soon)"
 2003:	"When You Kiss Me"
 2004:	"She's Not Just A Pretty Face"
 2004:	"It Only Hurts When I'm Breathing"
 2004:	"Party For Two" (le Mark McGrath)
 2005:	"Don't!"
 2005:	"I Ain't No Quitter"
 2005:	"Shoes"
 2011:	"Today Is Your Day"
 2012:	"Endless Love" (le Lionel Richie)
 2017:	"Life's About to Get Good"
 2017:	"Swingin' with My Eyes Closed"
 2017:	"Who's Gonna Be Your Girl"
 2017:	"We Got Something They Don't"

Naisc 
 Suíomh oifigiúil

Tagairtí 

Ceoltóirí Ceanadacha
Daoine a rugadh i 1965
Daoine beo
Pulsár

Is é rud is pulsár ann na réalta neodrón an-mhaighnéadaithe a bhíonn ag imrothlú go tapa agus ligeann sé as radaíocht leictreamaighnéadach bhíogach .

Tugtar faoi deara go bhfuil peiriaid na mbíog idir 1.4 milleasoicind go 8.5 soicind. Ní féidir an radaíocht a bhreithniú ach amháin nuair atá an leictreonléas bíogach dírithe ar an Domhan. Bíonn cosúlacht idir an tslí a dtagann radaíocht bhíogach ón bpulsár agus an tslí a scaipeann bíog sholais amach as teach solais. Glaoitear ‘iarmhairt an tí sholais’ ar an chineál radaíocht bhíogach a ligeann pulsár amach. Toisc go mbíonn neodrónréaltaí dlúthstruchtúrach , bíonn imrothlú na réad, agus dá bhrí sin eatraimh na bpeiriad, an-rialta.

Pulsáir
Radairéalteolaíocht
Feiniméin réaltacha
Réaltaí
Radaíocht

Is éard atá sa radaíocht ná na slite go léir a n-astaíonn fuinneamh ó chorp amháin, trí mheán nó trí spás, arb é an ceann scríbe deiridh é a bheith ionsúite ag chorp eile.

 
Fisic
Coincheapa bunúsacha na fisice
An Rúisínis Phanónach

Teanga Shlavach is ea an Rúisínis Phanónach (bačvan'ska ruska bešeda/бачваньска руска бешеда) a labhraítear in áiteanna sa Vóvaidín agus in oirthear na Cróite. Tá stádas oifigiúil aici sa Vóvaidín. Tháinig Rúisínigh na Vóvaidíne ó oirthear na Slóvaice san ochtú haois déag, agus cé go bhfuil an chuid is mó de na teangeolaithe barúlach gur teanga Shlavach Oirthearach atá ann, nó fiú canúint Úcráinise, bhí na canúintí Rúisíneacha go leor chomh mór faoi thionchar na Slóvaicise agus go bhfuil teangeolaithe easaontacha ann a cheapann go bhfuil siad níos cóngaraí don tSlaivis Iartharach (an tSlóvaicis agus an Pholainnis mar shampla). Na hiarrachtaí a rinneadh i dtíortha éagsúla leis an Rúisínis a chaighdeánú, áfach, tharla siad beag beann ar a chéile, agus ní féidir a rá go mbeadh comhtheanga scríofa ag na Rúisínigh go léir.

Maidir leis an Rúisínis Phanónach, fuair sí caighdeán scríofa i dtús na seachtóidí. Tá an caighdeán sin bunaithe go hiomlán ar chaint na ndaoine i sráidbhailte Rúisíneacha na Vóvaidíne. Úsáidtear an aibítir Choireallach, maille le cúpla litir bhreise atá le fáil in aibítir na hÚcráinise freisin (Ґ ґ, Ї ї, Є є), ach cé go bhfuil aibítir an dá theanga sách cosúil le chéile, ní hionann í. 

Tá an Rúisínis Phanónach ó dhúchas ag fiche míle duine, agus is é Ruski Kerestur lárionad cultúrtha na Rúisíneach sa tSeirbia. Tá cónaí ar chúig mhíle duine i Ruski Kerestur, agus is Rúisínigh iad a bhformhór. Tá an teanga á staidéar agus á taighde in Ollscoil Novi Sad, agus freastlaíonn stáisiún raidió Novi Sad ar lucht labhartha na Rúisínise chomh maith leis na mionlaigh éagsúla eile sa Vóvaidín.

Tagairtí 

Teangacha Slavacha
Teangacha na hEorpa
An Chróit
An tSeirbia
Andy Warhol

Péintéir agus scannánóir Meiriceánach ba ea Andrew Warhola (6 Lúnasa, 1928 – 22 Feabhra, 1987), nó Andy Warhol mar is fearr aithne air. Bhí sé ar dhuine de na healaíontóirí ba thábhachtaí sa ghluaiseacht ar a dtugtar pop-ealaín, agus thuill sé cáil dhomhanda mar úrscéalaí, léiritheoir ceoil agus scannánóir avant-garde.

B'eisean a chum an coincheap "15 nóiméad de cháil"—go bhfuil gach duine in ann a bheith cáiliúil ar feadh tamaill ghearr, sula mbogann aird na ndaoine ar aghaidh go dtí an chéad cheann eile.

Tagairtí 

Ealaíontóirí Meiriceánacha
Péintéirí Meiriceánacha
Scríbhneoirí Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1928
Básanna i 1987
Géisill

Baile beag in Éirinn is ea Géisill. Tá an baile suite i gContae Uíbh Fhailí i gCúige Laighean.

Bailte i gContae Uíbh Fhailí
Ród

Baile beag in Éirinn is ea Ród. Tá an baile suite i gContae Uíbh Fhailí i gCúige Laighean, 12 ciliméadar ó Éadan Doire i Móin Alúine. Imríonn go leor daoine sa cheantar peil. Imrítear liathróid láimhe agus sacar ann freisin.

Bailte i gContae Uíbh Fhailí
Críonchoill

Baile beag in Éirinn is ea Críonchoill. Tá an baile suite i gContae Uíbh Fhailí i gCúige Laighean i ngar do Bhiorra.

Bailte i gContae Uíbh Fhailí
Baile Mhic Ádaim

Sráidbhaile in Éirinn is ea Baile Mhic Ádaim. Tá an baile suite i gContae Uíbh Fhailí i gCúige Laighean, ar an mbóthar réigiúnach R421 20 ciliméadar ó Thulach Mhór agus sé chiliméadar ó Cheann Eitigh.

Bailte i gContae Uíbh Fhailí
Black Francis

Is cumadóir agus amhránaí Meiriceánach é Black Francis, nó Charles Michael Kittridge Thompson IV mar a bhaisteadh é, a rugadh ar an 6 Aibreán 1965 i mBostún, Massachusetts. Tháinig cáil air don chéad uair mar cheannaire ar an mbanna rac malartach Pixies, banna réasúnta beag a d'fhág a rian ar rac-cheol an lae inniu, agus ansin mar cheoltóir aonair faoin ainm Frank Black ón bhliain 1993 ar aghaidh.

Tar éis dhá cheirnín leis an lipéad 4AD, d'fhág sé iad agus bhunaigh sé banna taca ar a thug sé Frank Black and the Catholics. Tá sé fós ag cumadh agus ag scaoileadh ceoil nua, agus thaisteal sé ar fud an domhain leis na Pixies arís idir 2004 agus 2007. 

Tá an-mheas tuilte ag ceol Black Francis, agus luaigh ceoltóirí mór le rá eile é mar thionchar mór orthu ar a gcuid ceoil, mar shampla Kurt Cobain agus Thom Yorke.

Diosclann (mar cheoltóir aonair) 
 Frank Black (1993)
 Teenager of the Year (1994)
 The Cult of Ray (1996)
 Frank Black and the Catholics (1998)
 Pistolero (1999)
 Sunday Sunny Mill Valley Groove Day (2000, níor eisíodh é)
 Oddballs (2000, as cló)
 Dog in the Sand (2001)
 Black Letter Days (2002)
 Devil's Workshop (2002)
 Show Me Your Tears (2003)
 Frank Black Francis (2004)
 Honeycomb (2005)
 Fast Man Raider Man (2006)
 Christmass (2006)
 Bluefinger (2007)
 Svn Fngrs (2008)

Rac-cheoltóirí Meiriceánacha
Giotáraithe Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1965
Daoine as Bostún
Daoine beo
Malcolm X

Ministir Moslamach Meiriceánach-Afracach agus gníomhaí ar son chearta daonna ab ea Malcolm X nó El-Hajj Malik El-Shabazz (19 Bealtaine, 1925 – 21 Feabhra, 1965), a rugadh leis an ainm Malcolm Little. Bhí Malcolm X i lár an aonaigh sa ghluaiseacht ar son chearta daonna na nGormacach ach bhí seisean go daingean diongbháilte den tuairim nár bhainfí cearta daonna amach riamh gan dul i muinin an láimh láidir. Cé go raibh meas mór tuillte ag bealach síochánata Martin Luther King, ní raibh meas madra ag Malcolm air.

Saolaíodh Malcolm Little in Omaha, Nebraska. Ina dhéagóir dó, chaith sé na blianta i dteach altrama amháin nó eile, tar éis bhás a athar agus neamhshláinte a mháthar.

Feallmharú

Dúnmharaíodh Malcolm X tar éis anbhuain ar cruinniú polaitiúil sa bhliain 1965. Ar an 11 Márta 1966, cúisíodh triúr fear maidir le dúnmharú Malcolm X.

Tagairtí 

Scríbhneoirí Meiriceánacha
Moslamaigh Mheiriceánacha
Básanna i 1965
Daoine a rugadh i 1925
Daoine as Omaha

Náisiún Ioslaim
Fánaid

Leithinis idir Loch Súilí agus Cuan Mhaoil Ruaidh is í Fánaid ( ) , ar chósta thuaidh Thír Cónaill. Is ceantar Gaeltachta é. Is ceantar álainn iargulta é ina bhfuil réimse mór ainmhithe agus éain fian le feiceáil. Tá clú ar an leithinis mar gheall ar an eibhearr uathúil atá ann, Eibhear Fhánada. Usaideadh an t-eibhear seo sa tionscál tógála thart fán domhan, go hairithe i nDún Éideann. Bhí tionscal mór eibhirr i bhFánaid i lár an 20ú aois. Is í feirm iasc bhradain 'Marine Harvest' an phríomhthionscal agus an príomhfhóstaitheoir sa reigúin anois. Tá cósta garbh i bhFánaid ina bhfuil cuid mhór suimheanna fá choinne iascaireachta. Tá clú ar an cheantar as ucht an iascaireacht mhaith glasán agus ronnach atá ann.

Is ceantar é le cuid mhór radharcanna, agus tá cuid mhór tránna ann fósta. Fosclaíodh droichead nua 'Harry Blaney' le déanaí, a cheanglaíonn leithinis Fhánada le leithinis Rosguill. Tá sé níos furasta d'thuraistheoirí freastal ar an cheantar dá bharr. 

Tá club pheile Gaelaí amháin sa cheantar, 'Gaeil Fhánada', agus club socair , ar a dtugtar 'Fanad United' an dá phríomhchlub spóirt sa cheantar, agus tá cuid mhór bainte amach acu. Cuireadh tosacht le club sacair eile sa cheantar le déanaí, ar a dtugtar 'Mulroy Celtic'. 

Tógadh an teach solais ar cheann Fhánada sa bhliain 1817. Le linn an Chéad Chogadh Domhanda, ba é Loch Suilí an bhunáit phríomha fá choinne loingeas na gcomhghuaillithe, agus bhí cionn Fhánada ag gardáil an bhealaigh chun na háit.

Fosclaíodh Teach Solais Fhánada do chuairteoirí sa bhliain 2016 agus tá líon mór turasóirí ag tarraingt ar an áit ó shin. Thig le daoine fanacht ins an teach solais thar oíche, agus tá ráth mór ar an tsuíomh fá láthair.

Tagairtí 

Tíreolaíocht Uladh
Contae Dhún na nGall
Tithe Solais na hÉireann
Clare sa Spéir

Is scannán é Clare sa Spéir. Tá sé ar an gcuraclam Ardteistiméireachta. Aisteoirí sa scannán is ea Bríd Ní Neachtain (Clare, an príomhcharachtar) agus Seán McGinley (Eoin, a fear chéile).

Foireann 
 Scríbhneoir/Stiúrthóir: Audrey O’Reilly
 Léiritheoir: Donna Eperon
 Eagarthóir: Gráinne Gavigan
 Foireann Aisteorí: Sean McGinley, Bríd Ní Neachtáin, Medbh Ní Mhaonaigh, Niall Ó Maonaigh, Darren Ó Maonaigh
 Comhlacht Léiriúcháin: Zanzibar Productions

Plota 
Bhí Clare braon den a saol. Bhí a clann i gcónaí ag argóint le chéile agus í ag déanamh a seacht ndícheall rudaí a cur i gceart. Níor tugadh aon aitheantas dá cuid iarrachtaí. Maidin amháin, chuala sí gur sháraigh fear amahain an curraíocht domhanda. B'insporáid é seo di. Shocraigh sí dul suas sa teachín crainn do 32 lá chun curraíocht domhanada fanacht sa chrainn a shárú. Ar dtús, bhí Eoin an-mhíshásta léi ach tar éis tamaill d'fhoghlaim Eoin go raibh sí ag lorg buíochas dá cuid iarrachtaí. Thug sé cabhair di agus chaith sé am léi sa teachín crainn.

Chuaigh sí amach den teachín crainn tar éis 32 lá. Níor sháraigh sí an curraíocht domhanda mar bhí curraíocht 32 bliain i gceist. Mar sin féin, bhi gach duine go sona sásta ag an deireadh.

Tagairtí 

Scannáin Ghaeilge
Scannáin na hÉireann
Dlíthe Kepler

Sa réalteolaíocht, déanann Dlíthe Kepler cur síos ar na príomh-airíonna a bhaineann le ghluaisní na bpláinéad timpeall na gréine, ach gan iad a léiriú dúinn. D'aimsigh Johannes Kepler na dlíthe seo agus é ag staidéir na hoibre a bhí déanta roimhe sin ag an réalteolaí agus ailceimiceoir Tycho Brahe.

Fionnachtana 
Téann na pláinéid i bhfithisí éilipseacha thart ar an ngrian, agus an ghrian ag fócas amháin den éilips. Sciurdann an líne idir an pláinéad is an grian thar an bhfairsinge chéanna i ngach tréimhse chéanna ama (mar sin, nuair a bhíonn an pláinéad i bhfad amach ón ngrian, bíonn sé ag gluaiseacht níos maille ná nuair a bhíonn sé gar di). 

Bíonn an meánfhad idir an pláinéad is an ghrian ciúbaithe i gcomhréir le cearnóg an tréimhse ama i gcomhair fithis iornlán den phláinéad (mar sin, is tairiseach an cóimheas idir ciúb mheánfhad aon phláinéid ón ngrian agus ceamóg a thréimhse timpeall na gréine).

Trí Dlíthe Kepler

An Chéad Dlí 

Is i bhfithisí eilipseacha a théann pláinéid timpeall an ghrianchórais s'againne agus is í an ghrian fócas na n-éilipsí.(Fíor 1)

An Dara Dlí 

Scuabann líne dhíreach idir pláinéad agus an ghrian an t-achar céanna, de réir an aonaid ama a bhíonn i gceist.

Mar gheall ar sin, nuair a bhíonn pláinéad i bhfad amach ón ngrian, is moille a bhíonn sé ag gluaiseacht ná mar a bhíonn agus é i ngaireacht don ghrian.(Fíor 2)

An Tríú Dlí 

Sular tháinig Newton ar Dhlí na hImtharraingthe, tuigeadh go raibh cearnóg pheiriad na fithise i gcóimhréir dhíreach le ciúb gha na fithise, maidir leis an nGealach agus na pláinéid. An Tríú Dlí Kepler a tugadh air sin. 

Maidir leis an meánfhad idir an phláinéad agus an ghriain agus an peiriad fithiseach nó an t-achar ama a thógann sé ar phláinéad fithis iomlán a dhéanamh, bíonn ciúbú an mheánfhaid i gcomhréie le ceathrú am achar ama.

Go siombalach:

nuair is  peiriad fithiseach an phláinéid agus  ais leathmhór na fithise.

Tionchar 
Bhí Newton in ann a léiriú gur lean An Tríú Dlí  go matamaiticiúil óna Dhlí Imtharraingthe féin – rud a thaispeáin go raibh gach seans ann go raibh a Dhlí féin ceart.

Ansin rinne Newton amach teoiric na hImtharraingthe ó réamhobair Bhrahe agus Kepler.  Mar a dúirt Newton féin, "Más rud é go bhfaca mé níos faide, rinneas é trí sheasarnh ar ghuaillí fathach." Lean coincheapanna Newton mar chroílár na heolaíochta ar feadh 300 bliain.

Naisc sheachtracha 
 Dan O'Regan. Fisic don Ré Nua. ISBN: 978-1-85791-749-9
Kepler do Mhuinteoirí (JCT)
Ciclipéid na hOllchruinne: Cóiméad - D
 University of Tennessee's Dept. Physics & Astronomy: Astronomy 161 page on Johannes Kepler: The Laws of Planetary Motion

Féach freisin 

 Johannes Kepler

 Spásteileascóp Kepler
 Córas héiIealárnach na gréine

Tagairtí 

Johannes Kepler
Meicnic neamhaí
Cothromóidí
Dlíthe eolaíocha
Apaigí

Is éard atá in apaigí ná an pointe ar a fhithis éilipseach ag a bhfuil an Ghealach, nó aon satailít, ag a chianphointe ón Domhan.

Meicnic neamhaí
Réalt-dinimic
Domhan
Milléad

Is fine nó teaghlach d'iasc ga-eiteach é an milléad nó an lannach glas  (nó liath) (Mugilidae) a aimsítear i ngnáthóga ar an gcósta, in aigéin thrópaiceacha agus mheasartha an domhain agus i gcásanna áirithe aimsítear roinnt speicis i bhfíoruisce freisin.

Is féidir milléad a aithint toisc a dhá eite droma faoi leith agus a bhéal beag triantánach, ach bíonn easpa an orgáin líne an taoibh aige. 
Itheann siad drámh, sé sin, substaintí orgánacha neamhbheo, agus bíonn goilí matánacha acu de ghnáth agus faraing choimpléasc a chuidíonn le díleá.

Aicmiú agus gnás ainmnithe 
Pléann tacsanomaithe leo mar bhaill aonair den Ord Mugiliformes, ach mar a dúirt Nelson “ bhí a lán easaontais faoi ghaolmhaireachtaí na fine seo”. 

De réir gur iasc spíon-eiteach é, tugann seo le fios dúinn go bhfuil ballraíocht san sárord Acanthopterygii ag an fine seo, agus sa bhliain 1960, bhí siad rangaithe mar luath-perciforms, cé gur ghrúpáil daoine eile iad i measc na Atheriniformes.

 
Éisc
Acta Sanctorum Hiberniae

Is é Acta Sanctorum Hiberniae an teideal gairid atá ar leabhar tábhachtach faoi shaol na naomh. Seán Mac Colgáin, Proinsiasach, a scríobh i Lobháin é sa bhliain 1645. An teideal iomlán:
 Acta Sanctorum veteris et majoris Scotiae, seu Hiberniae, Sanctorum Insulae, partim ex variis per Europam MSS. codd. exscripta, partim ex antiquis monumentis et probatis authoribus eruta et congesta; omnia notis et appendicibus illustrata, per R.P.F. Joannem Colganum, in conventu F.F. Minor. Hibern. Scrictioris Observ., Lovanii, S. Theologiae Lectorem Jubilatum. Nunc primum de eisdem actis juxta ordinem mensium et dierum prodit tomus primus, qui de sacris Hiberniae antiquitatibus est tertius, Januarium, Februarium, et Martium complectens.

Saol 
Rugadh Mac Colgáin in Inis Eoghain sa bhliain 1592, agus oirníodh mar shagart é i Lobháin sa bhliain 1618. Tháinig sé i gcomharba ar Aodh Mac an Bháird mar ghairdian (uachtarán) ar Choláiste Naomh Antaine i Lobháin sa bhliain 1635. 

Bhailigh sé lear mór cáipéisí le cabhair ó Aodh Mac an Bháird OFM, Stiofán de Faoite SJ agus Micheál Ó Cléirigh OFM. Tar éis mionscrúdú agus scagadh a dhéanamh ar na bhfoinsí ar feadh tríocha bliain, chuir sé Acta Sanctorum Hiberniae i gcló. Níor chuir an leabhar síos ach ar naoimh a raibh baint acu le Mí Eanáir, Mí na Feabhra agus Mí Mhárta. Níor éirigh leis an chuid eile den saothar a chur i gcló sular cailleadh é sa bhliain 1658.

Naoimh Éireannacha
Lannach caol-liopach (Liza ramada)

Tá an lannach caol-liopach (nó milléad) (Laidin: Liza ramada) ar fáil coitianta go leor sa Mheánmhuir, ar chósta iartharach na Fraince. Sa samhraidh bíonn an t-iasc seo ina chuairteoir chuig chóstaí thiar agus theas na hÉireann agus deisceartach na Breataine. Druideann sé isteach san fhionnuisce sa samhraidh. Síolraíonn san fharraige sa gheimhreadh.

Mugilidae
Éisc
Ais leathmhór

Má tá éilips againn, tugaimid ais mhór na héilipse ar an ais a ritheann trí lárphointe na héilipse ó cheann den dá phointe is faide ó chéile ar an éilips. Is í an ais mhór an trastomhas is faide atá ag an éilips, mar sin. Is ionann ais leathmhór na héilipse agus leath na haise móire. Is ionann an ais leathmhór agus meánfhad na satailíte ón bpríomhach, agus an tsatailít ag timpeallú an phríomhaigh ar fhithis éilipseach. Tabhair faoi deara nach bhfuil an príomhach suite i lárphointe na héilipse, ach i gceann de dhá fhócas na héilipse.

Meicnic neamhaí
Faiche Stiabhna

Páirc mhór phoiblí i lár Bhaile Átha Cliath is ea Faiche Stiabhna, agus í timpeallaithe ag ceithre shráid atá ainmnithe aisti - Faiche Stiabhna Thuaidh, Faiche Stiabhna Theas, Faiche Stiabhna Thoir agus Faiche Stiabhna Thiar. Bhí an-trácht ar na sráideanna seo go dtí le déanaí, ach sa bhliain 2004, tháinig athruithe móra ar phleanáil tráchta na cathrach, rud a mhaolaigh go mór ar an trácht timpeall na Faiche.

Stair 
Ní raibh san Fhaiche, go dtí an bhliain 1663, ach coimín bogach ar imeall na cathrach a mbíodh na ba ag iníor air. Sa bhliain sin, áfach, chinn Bardas Átha Cliath ballaí a thógáil timpeall ar lár na faiche agus na tailte imeallacha a dhíol le haghaidh tógála agus tithíochta. Na chéad tithe a tógadh, tháinig foirgnimh mhóra Sheoirsiacha ina n-áit go sciobtha, agus faoi dheireadh na hochtú haoise déag, bhí an Fhaiche ina háit scíthe ag lucht na toice. 

Na tithe atá timpeall na faiche inniu, áfach, is foirgnimh nua-aimseartha an chuid is mó acu, agus ní mhaireann ach corrtheach ón ochtú agus ón naoú haois déag. Scéal eile go bhfuil cuma bhréag-Sheoirsiach ar a lán de na tithe nua-aimseartha.Sa bhliain 1814, fuair na húinéirí áitiúla seilbh ar an bpáirc. Chuir siad raillí in áit na mballaí, agus d'athraigh siad dearadh na páirce. Ní raibh cead isteach sa pháirc ach ag muintir an cheantair ina timpeall, ach sa bhliain 1877, reachtaigh an Pharlaimint i Londain go gcaithfí an Fhaiche a oscailt don tsaol mhór.  
Ba é Sior Arthur Guinness, fear de mhuintir na grúdlainne, a chuir tús leis an reacht seo, agus ina dhiaidh sin, thug sé síntiús airgid leis an bpáirc a fhorbairt is a fheabhsú. Ansin, bhronn sé an pháirc ar ais ar an mBardas. Le buíochas mhuintir na cathrach a chur in iúl, d'ordaigh an Bardas dealbh d'Arthur Guinness agus í ina seasamh os comhair Choláiste Ríoga na Máinlianna.

20ú haois 
Le linn Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916, shealbhaigh Arm Cathartha na hÉireann an fhaiche faoi cheannas Mhíchíl Uí Mhulláin agus na Cúntaoise Markievicz. Choigistigh siad mótarfheithiclí agus thosaigh siad ag tochailt trinsí le bheith in ann an bhunáit seo a chosaint nuair a thiocfadh na saighdiúirí. 

Beart a bhí ann a bhí bun os cionn le modh oibre na nÓglach sa chuid eile den chathair le linn an Éirí Amach, agus iad ag sealbhú foirgnimh. Mar a d'iompaigh na cúrsaí amach, níor den chríonnacht é an pháirc a shealbhú, nó nuair a chuaigh na saighdiúirí Sasanacha i seilbh Óstán Shelbourne, bhí radharc anuas acu ar na trinsí. 

Fuair na hÓglaigh iad féin faoi thine ó fhuinneoga thuas an óstáin, agus b'éigean dóibh an fhaiche a thréigean agus dul ar foscadh i gColáiste na Máinlianna.

Amharclann Ghaeilge ab ea An Damer a bhí suite sa Halla Damer, ar Fhaiche Stiabhna idir 1955-1981.

Naisc sheachtracha
Turas na páirce ar líne, arna rochtain ar 3 Márta 2018

Tagairtí 

Páirceanna i mBaile Átha Cliath
Cearnóga i mBaile Átha Cliath

Faiche Stiabhna
Facebook

Is láithreán líonraithe shóisialta é Facebook, a bhunaigh Mark Zuckerberg ar 4 Feabhra, 2004. Tá an suíomh seo in iomaíocht le láithreáin líonraithe shóisialta eile, amhail Bebo agus MySpace. Dar le Facebook féin tá breis is 400 milliún duine cláraithe ar an suíomh faoi láthair agus bíonn breis is 50% acu ag logáil isteach go laethúil. Is féidir le duine ar bith a bheith ina bhall de agus tá sé faoi úinéireacht phoiblí Facebook Inc.

Facebook in Éirinn 
Dé réir staidrimh in 2018,  tá cuntas Facebook ag 65% na ndaoine in Éirinn.

Aistriúchán 
Ligtear do na baill an suíomh a aistriú go dtí a dteanga dhúchais.

Gaeilge ar Facebook 
Labhraíonn/Úsáideann cuid mhór grúpaí ar Facebook Gaeilge agus tuig leat Gaeilge a roghnú mar theanga ar Facebook.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
 Suíomh Gaelach Facebook

Facebook
Láithreáin gréasáin
Láithreáin líonraithe shóisialta
Láithreáin oiriúnaithe don Ghaeilge
Teicneolaíocht oiriúnaithe don Ghaeilge
1431



Eachtraí 
 Chuir na Sasanaigh Jeanne d'Arc chun báis.

Breitheanna 
 10 Eanáir — Pápa Alexander VI, Pápa ó 1492 go 1503
 10 Aibreán — François Villon, file Francach

Básanna 
 An Pápa Máirtín V

Blianta
Áicsin

I bhfiseolaíocht plandaí, is é rud is áicsin ann fíteahormón a bhíonn riachtanach i gcomhair fáis agus forbartha na bplandaí. Tá an t-ainm áicsin díorthaithe ón tSean-Ghréigis αυξανω ("auxano" -- "fásaim").

Tugtar áicsiní ar aon substaint a thaispeánann na hairíonna céanna i bhforbairt agus rialú na bplandaí. Is cuma iad nádúrtha nó sintéiseach. 

Is iad áicsin, gibrilin agus cíticinin na hormóin mhóra de chuid na bplandaí.

Is é Fritz Went (1903-1990) an t-eolaí Ísiltíreach a thug faoi deara don chéad uair feidhm an hormóin i bhfás na bplandaí. Iondóilaigéad aicéiteach (IAA) a dtugtar ar an mball is tábhachtachí i rang na n-áicsin.

Naisc sheachtracha 
 Scéala báis Fritz Went.

Fiseolaíocht plandaí
Áicsin
Fíteahormón
Sléacht Jallianwala Bagh

Tugtar Sléacht Jallianwala Bagh nó Sléacht Amritsar ar an eachtra a tharla san Jallianwala Bagh (páirc an phobail), i gcathair Amritsar sa Phunjab, an 13 Aibreán, 1919, nuair a scaoil buíon de chuid Arm Briotanach na hIndia, faoi cheannas an Briogáidire-Ghinearál Reginald Dyer, ar shlua daoine. idir páistí, fir agus mná. agus iad neamharmtha.  

Lean tréanbhabhta lámhaigh ar feadh 10 nóiméad. Caitheadh -  is cosúil - 1650 piléar amach, nó 33 piléar do gach saighdiúir, de réir fhigiúirí an rialtais.

Básanna agus fiosrúcháin 
De réir foinsí oifigiúla an Raj Briotanach maraíodh 379. De réir foinsí neamhoifigiúla maraíodh níos mó ná 1000, agus goineadh níos mó ná 2000. Thug an Dr. Smyth (máinlia sibhialta) le fios go raibh 1,526 taismeach. 

Shocraigh an Coiste Fiosrúcháin maidir le hAinrialacha (Coimisiún Hunter) d'aon ghuth go ndearna Col Dwyer earráid thromchúiseach nuair a lean sé leis an scaoileadh leis an slua ar feadh tréimhse chomh fada sin; chuir na baill Indiacha den Choimisiún tuairisc mhionlaigh amach, a cháin an chaoi an-lochtach ar láimhseáil sé an scéal ó thús deireadh agus a chuid gníomhaíochtaí mar "mídhaonna agus neamh-Bhriotanach". 
Go nuige seo sheachnaigh rialtas na Breataine leithscéal sainráite a thabhairt maidir leis an sléacht, cé gur chuir Príomhairí i ndiaidh a chéile síos air mar eachtra “náireach”.

Baint le hÉirinn 
Bhí Dyer oilte i gCorcaigh mar oifigeach airm.  

Bhí an leifteanantghobharnóir sa Phuinseaib ag an am, Michael O'Dwyer, as Baile an Bharúin, Tiobraid Árann.

Iarmhairtí 
Ní raibh ar Dyer aghaidh ar thabhairt ar ghníomh araíonachta nó ceartas sibhialta nó míleata, ach amháin go bhfuarthas ciontach i bhfaillí dualgais, baineadh a cheannas de agus athghaireadh chun na Breataine é. Fuair Dyer fáilte an ghaiscígh nuair a dfhill sé abhaile. Bhí go leor síntiús á dtabhairt, GBP 26,000 in iomlán, méid ollmhór airgid ag an am.

Rinne Uifham Singh (a bhí i láthair nuair a tharla an sléacht) An Ridire Mícheál Ó Dubhuir (a bhí ina Leifteanant-Ghobharnóir ar an bPuinseáib ag am an tsléachta) a fheallmharú i Londain sa bhliain 1940. Crochadh é.

Féach freisin 

 Reginald Dyer

Tagairtí 

Stair na hIndia
Briogáidire-Ghinearál Reginald Dyer

B'é an Briogáidire-Ghinearál Reginald Edward Harry Dyer CB (9 Deireadh Fómhair, 1864 – 23 Iúil, 1927) an t-oifigeach Briotanach san India a bhí freagrach as sléacht Jallianwala Bagha (maraíodh  379 – 1000+).

Bhí Dyer oilte i gCorcaigh mar oifigeach airm.  Bhí an leifteanantghobharnóir sa Phuinseaib ag an am, Michael O'Dwyer, as Tiobraid Árann.

Féach freisin 
 Sléacht Jallianwala Bagh

Dyer, Reginald
Dyer, Reginald
Boston University

Is í Boston University an ceathrú ollscoil phríobháideach is mó i SAM. Tá sí lonnaithe i mBostún agus tá níos mó ná 30,000 daltaí, idir fochéimithe agus iarchéimithe, cláraithe ann. Glaoitear BU air i mbéal an phobail.

Stair 
Bunaíodh í mar Methodist Seminar i Newbury, Vermont sa bhliain 1839. Aistríodh an scoil go Concord, New Hampshire sular shocraigh sí síos i mBostún sa bhliain 1867. Ainmníodh í mar Boston University sa bhliain 1869.

Eagrú na hOllscoile 
Tá an ollscoil roinnte i sé choláiste agus naoi scoileanna. Siad na cinn is clúití ná na ranna Fealsúnacht, Fiaclóireacht, Teagasc, Dlí, Leigheas agus Diagacht. Tá an rannóg leighis ollmhór agus é lonnaithe ar suíomh leis féin bainteach le Boston University Medical Center.

Tagairtí 

Ollscoileanna i Stáit Aontaithe Mheiriceá
University
Coláiste an Phiarsaigh

Méanscoil lán-Ghaelach, lae agus cónaithe do bhuachaillí agus cailíní is ea Coláiste an Phiarsaigh atá suite i gContae Chorcaí. Is í Ghaeilge an teanga chaidrimh ag múinteoirí agus ag daltaí sa scoil, ach an teanga a leabhraíonn na daltaí agus na múinteoirí sa bhaile ná bèarla agus tá dualgas ar gach dalta Gaeilge a labhairt (muna labhríonn tú é caithfidh tú fanacht siar tar éis scoil nó obair breise a dhéanamh. Glactar le daltaí cónaithe agus lae-cónaithe (5 lá). Tá deontas ar fail do dhaltaí cónaithe áirithe. Tá timpeall 560 daltaí sa scoil agus 54 mhúinteoirí. Tá daoine ó a 12 bhliain d'aois (chéad bhliain) go dtí a 19 mbliana d'aois (bliain a sè). Tá an phríomhoide, Máistir Ó Tuma agus an leas phríomhoide, Máistir Ó Lyon.

Nasc seachtrach
Suíomh idirlín na scoile

Meánscoileanna in Éirinn
Gaelscoileanna in Éirinn
Confederación Nacional del Trabajo

Is cónaidhm Spáinneach de cheardchumainn sindeacáitigh agus ainrialaigh cleamhnaithe le Cumann Idirnáisiúnnta Lucht Oibre (Spáinnis: AIT - Asociación Internacional de los Trabajadores) é an Confederación Nacional del Trabajo (CNT; Gaeilge: Cónaidhm Náisiúnta Lucht Oibre). Go stáir iúl bhí gaol acu le Federación Anarquista Ibérica (Cónaidhm Ainrialaitheach Ibéaraigh) agus glaodh CNT-FAI orthu nuair a d'oibrigh siad le chéile. Bhí ról lárnach aige i ngluaiseachtaí lucht oibre na Spáinne go stairiúil.

Bunaíodh é sa bhliain 1910 i Barcelona de bharr aontú grúpaí áirithe sa chéardchumain Solidaridad Obrera.
Chuir sé go mór le fás agus forbairt an t-Ainrialachas sa Spáinn.

Cogadh Cathartha na Spáinne
Federación Anarquista Ibérica

Is eagraíocht ainrialaitheach é an Federación Anarquista Ibérica (FAI, Cónaidhm ainrialaitheach Ibéaraigh) sa Spáinn. Is míleataigh iad atá gníomhach i measc grúpaí mar chuid den gceardchuman Confederación Nacional del Trabajo (CNT). Giorraítear í go minic mar CNT-FAI de bharr an nasc dlúth atá acu lena. Foilsíonn an FAI an tréimhseachán Tierra y Libertad.

Tagraíonn an Ibéir san ainm do aontú na hainrialaigh sa Spáinn agus sa Phortaingéil in eagraíocht Pan-Ibéireach, a bhí mar aidhm acu.

Stair 
Bhunaíodh é i Valencia sa bhliain 1927 le feachtas a chuir ar bun chun a chinnte go bhfánfadh an CNT mar grúpa ainrialaitheach. Bhí an cheist seo tábhachtach ach go háirithe ag an am de bhár ré an deachtóir Miguel Primo de Riveraa bhí ach chuir na gluaiseachtaí lucht oibre faoi chois.

De bharr mórcheannas an FAI thar polasaí an CNT d'fhág na baill measarthach faoi cheannas Ángel Pestaña chun an Páirtí Sindeacáiteach sa bhliain 1931.

Bhí baill an FAI go mór chun tosaigh ag troid in aghaidh fórsaí Francisco Franco i rith Cogadh Cathartha na Spáinne.

Ó bhás Franco agus teacht an daonlathais tá FAI fós gníomhach.

An Spáinn
Cogadh Cathartha na Spáinne
St. Augustine, Florida

Cathair is ea Saint Augustine atá suite i bhFlorida i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí 12,284 daoine ina gcónaí sa chathair, dar leis an daonáireamh 2008, agus is é Joseph L. Boles an meára faoi láthair. 

Bunaíodh an chathair sa bhliain 1565. Is í an chathair is sine í i Stáit Aontaithe Mheiriceá.

Ainmníodh an chathair i gcuimhne ar Naomh Agaistín.

Comhchathracha 

  Avilés, An Spáinn.
  Cartagena, An Cholóim.

Naisc sheachtracha 
 www.ci.st-augustine.fl.us - Suíomh idirlín oifigiúil.

Cathracha i bhFlorida
Cathracha sna Stáit Aontaithe
Beaumont (bruachbhaile)

Bruachbhaile i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath is ea Beaumont, agus é suite i bpostcheantar Bhaile Átha Cliath a 9. Ar dtús, ba chuid de bhaile fearainn na Cúlóige é. Ainm Fraincise é Beaumont a chiallaíonn "sliabh álainn". B'as an áit seo do mhuintir Mhig Aonghusa ó thús. Tá ceann de na hospidéil is mó sa chathair, Ospidéal Beaumont, suite anseo, chomh maith lena lán tithe tábhairne agus teach téarnaimh de chuid Shiúracha na Trócaire.

Bruachbhailte Bhaile Átha Cliath
Maignéisiam

Dúil cheimiceach é an maignéisiam, agus is í an tsiombail cheimiceach a sheasann dó ná Mg. Is é dúil uimhir a 22 é, agus é 24.3050 ar mheáchan adamhach. Ceann de na miotail chré-alcaileacha atá ann, agus mar sin, tá dhá s-leictreon aige taobh amuigh den ochtréad. Is dual dó na leictreoin seo a thabhairt ar iasacht uaidh, ionas go gcruthófar ian défhiúsach Mg2+, agus mar sin, is í an uimhir ocsaídiúcháin a bhíonn aige ina chuid comhdhúl ná +2.

Tá trí iseatóp nádúrtha ag an maignéisiam, mar atá, maignéisiam a 24 (79 % de mhaignéisiam an dúlra), maignéisiam a 25 (10 %) agus maignéisiam a 26 (11 %). Iseatóp cobhsaí iad go léir, ní féidir radaighníomhaíocht ar bith a aithint orthu.

Cosúil leis na miotail chré-alcaileacha eile tá an maignéisiam araiciseach go maith chun imoibriúcháin leis na dúile eile, agus mar sin, ní bhíonn sé ar fáil i bhfoirm glandúile sa dúlra. Imoibreoidh sé le hocsaigin an aeir féin, agus sna laethanta a bhí, ba nós leis na grianghrafadóirí púdar maignéisiam a úsáid le splancsholas a chruthú. Is dual don mhaignéisiam solas geal láidir bán a thabhairt uaidh agus é á dhó, agus inniu féin baintear leas as mar fhoinse solais. 

Cé go bhfuil an maignéisiam chomh himoibríoch, is féidir gluaisteáin agus eitleáin a thógáil as maignéisiam freisin, chomh héadrom agus atá sé. Is gnách é a choimhiotalú leis an alúmanam, áfach, nó bheadh glanmhaignéisiam ródhainséarach lena aghaidh sin.

Chomh himoibríoch is atá an miotal seo, is féidir anóidí íobartacha a dhéanamh as. Is éard atá i gceist le hanóid íobartach ná smután miotail a chuirtear in aice le struchtúir mhiotalacha faoi uisce (píblínte agus coimeádáin, mar shampla) le hiad a dhíonadh ar ocsaídiú. Tá an anóid déanta as miotal atá níos claonta chun ocsaídiú ná an miotal atá sna struchtúir féin. Tiocfaidh difríocht poitéinsil leictrigh idir an dá mhiotal seo - voltas, go bunúsach - agus tosóidh an anóid á leictrealú faoi thionchar an voltais seo. A fhad is a bheidh iarsmaí éigin fágtha den anóid íobartach, ní thosóidh na struchtúir féin á n-ocsaídiú.

Naisc sheachtracha 
 Físeán a thaispeánann maignéisiam ag dul trí thine

Dúile ceimiceacha
Unión General de Trabajadores

Cheann de príomh-ceardchumainn na Spáinne is ea Unión General de Trabajadores (UGT, Ceardchumann ilsaothair Oibrithe), cleamhnaithe go stairiúil leis an Páirtí na nOibrithe Sóisialach Spáinneach (PSOE).

Stair 

Bhunaigh Pablo Iglesias Posse (r.Ferrol 1850- b.Maidrid 1925) an UGT ar an 12 Lúnasa 1888 i Mataró (Barcelona), le smaointe Marxaí agus sóisialachais i gceist. Ní raibh an streachailt aicmeach mar bun phrionsabal a chuid gníomhaíochtaí go dtí an naoú comhdháil déag. Cé nach raibh aon aontú foimiúlta ag an UGT leis an PSOE, tá nasc eatarthu ó bhúnú an cheardchumann.

I rith an Chéad Chogadh Domhanda, bhí gaol láidir idir an UGT agus an Confederación Nacional del Trabajo (CNT, Cónaidhm Náisiúnta Lucht Oibre). Tháinig deiridh tobann leis an ré seo le ré nua an deachtóir Miguel Primo de Rivera, a thug monaplacht dlíthiúl don ceardchumainn urraithe ag an rialtas. Cé gur easaontaigh an UGT leis an deachtóireacht, bhí siad sásta comhoibriú le stádas dlíthiúl a choimeád. Tháinig radacú orthu i rith tréimhse Dara Poblacht na Spáinne faoi thionchar Francisco Largo Caballero. D'eagraigh siad an stailc ginearálta sa bhliain 1934 de bharr teacht i gcumhacht an eite dheis. Bhí thart ar milliún baill aige faoin am seo. Chuir an Cogadh Cathartha le fadhbanna inmheánach an cheardchumann agus d'fhág Largo Caballero sa bhliain 1937.

Díbrigh Francisco Franco i ndiaidh an Cogadh Cathartha agus bhí ar an UGT dul faoi thalamh. I ndiaidh a bhás (1975) tháinig siad chun tosaigh arís agus sa lá atá i inniu tá siad mar phríomh-cheardchumainn na tíre ó thaobh ionadaíocht an lucht oibre.

Féach Freisin 
 Pablo Iglesias, bhunaigh sé an UGT agus an PSOE

Ceardchumainn
An Spáinn
Scaindiam

Is é an scaindiam an t-aonú dúil fichead i dtábla peiriadach na ndúl, agus is í Sc an tsiombail cheimiceach a sheasann dó. Tá an scaindiam ainmhithe as Críoch Lochlann, nó Scandia as Laidin, agus is miotal trasdultach é a bhfuil loinnir an airgid ghil ann. Go stairiúil, ba nós an scaindiam a rangú mar thearcithir in éineacht leis na lantainídí agus an itriam. Ba iad Lars Fredrik Nilson agus a fhoireann a d'aithin an scaindiam mar dhúil ar leith, thiar sa bhliain 1879, nuair a bhí siad ag déanamh taighde ar shamplaí eoixéiníte agus gadailiníte ó Chríoch Lochlann.

Bíonn an scaindiam ar fáil in éineacht leis na miotail tearc-chré eile agus leis an úráiniam, ach is beag fosú atá chomh saibhir is go mbacfadh lucht mianadóireachta leis. Níor haonraíodh an scaindiam mar mhiotal roimh an mbliain 1937 (ar an speictream amháin a d'aithin Nilson é). Sna 1970idí, áfach, d'aithin na hinnealtóirí go raibh sé úsáideach scaindiam a mheascadh tríd an alúmanam, nó ar an dóigh sin, gheofaí cóimhiotal a bhí an-oiriúnach do dhéantús na n-eitleán. Mar sin féin, ní bhaintear mórán leasa as an scaindiam inniu féin, ós rud é go bhfuil sé costasach scaindiam a aonrú go miotal.

Níl ach aon iseatóp nádúrtha amháin ag an scaindiam, is é sin, 45Sc. Is é 46Sc an raidiseatóp is cobhsaí atá ag an scaindiam, ach tá leathré sách gairid aige féin, mar atá, 83.8 lá.

Is miotal geal é an scaindiam, go bunúsach, ach má oibríonn an t-aer air, tiocfaidh dath gealbhuí nó pinc air. Níl an scaindiam díonta ar an síonchaitheamh ná ar na haigéid, nó tuaslagtar in uiscealach aigéid é. Scéal eile, áfach, nach féidir scaindiam a chreimeadh le meascán 1:1 as aigéad nítreach HNO3 agus aigéad hidreafluarach HF. Dealraíonn sé go dtagann brat éighníomhach ar dhromchla an chriostail scaindiam sa mheascán seo.

Is é +3 an uimhir ocsaídiúcháin is tábhachtaí atá ag an scaindiam. Is féidir leis an trí-ocsaíd dé-scaindiam Sc2O3 agus leis an hiodrocsaíd scaindiam Sc(OH)3 gnó an aigéid laig a dhéanamh sa tuaslagán uisce.

Dúile ceimiceacha
Miotal trasdultacha
Scaindiam
Midlake

Is banna ceoil Meiriceánach iad Midlake as Denton, Texas. Is iad Tim Smith, McKenzie Smith, Paul Alexander, Paul Nichelson agus Eric Pulido baill an ghrúpa.

Stair 
Bunaíodh Midlake ag grúpa mac léinn snagcheoil sa bhliain 1999 ag University of North Texas. Ba iad na bunbhaill a bhí ag Midlake ná Tim Smith, McKenzie Smith, Paul Alexander, Eric Nichelson agus Evan Jacobs. The Cornbread All-Stars an t-ainm a bhí ar an ngrúpa ag an tús. Bhíodar ag úsáid na stíleanna snag agus funk faoi thionchar Herbie Hancock ag an am. 

Chuaigh Midlake i dtreo stíle raic "indy" níos déanaí. D'éirigh Tim Smith as an sacsafón agus cuireadh tús lena chuid ceapadóireachta faoi thionchar grúpaí mar Jethro Tull, Radiohead, Travis agus Grandaddy. Deir Tim Smith "Tá mé ag iarraidh go mbeadh mo ghlór ní ba chosúla le glór Jethro Tull. Nílimid ag iarraidh go dtabharfaí banna Radiohead bradach bréagach orainn. Sílim go bhfuil Radiohead níos giorra i bhfad do mo chlaonadh mar cheapadóir ceoil ná banna cosúil le, um, Jethro Tull. Éistim le Jethro Tull i bhfad Éireann níos mó ná le Radiohead na laetha seo, ach d’fhéadfainn deich n-amhrán Radiohead a scríobh sula bhféadfainn amhrán amháin ar nós Jethro Tull a scríobh, ach ní fhéadaim agus sin sin. Sin streachailt de chineál orm.D'fhág Jacobs an banna ceoil agus cuireadh tús le ré Eric Nichelson ar an méarchlár. Ghlac Jason Upshaw páirt sa ghrúpa mar ghiotáraí sa tréimhse chéanna. Níor seoladh an ceol beo a rinne siad taifeadadh air ag Denton's Panhandle House studio; cheap siad go raibh an banna cheoil ag dul i dtreo difriúil ó thaobh stíle de.

Sula ndearna Midlake taifead de Milkmaid Grand Army i 2004, d'fhág Upshaw an ghrúpa agus tosaíodh Eric Pulido mar ghiotáraí. Bhí an t-albam Bamnan and Silvercork taifeadta i 2004 in Denton, Texas agus máistrithe i Abbey Road Studios.

Sa bhliain 2006, tar éis bliana ag taifeadadh agus ag ath-thaifeadadh, chríochnaigh Midlake a dara albam dá gcuid, a seoladh le Bella Union dar teideal The Trials of Van Occupanther.

Chan Tim Smith an t-amhrán The Pills Won't Help You Now leis na Chemical Brothers i 2007. Tá an t-amhrán ar fáil ar an albam We Are The Night.

Bhí an t-amhrán 'Bandits' ón albam 'The Trials of Van Occupanther' sa tsraith teilifíse Fringe in Eanáir 2009.

 Albaim 
Seo iad na halbaim atá ag Midlake go n-uige seo:

 Milkmaid Grand Army (EP) (2001)
 Bamnan and Slivercork (2004)
 Balloon Maker (EP) (2005)
 The Trials of Van Occupanther (2006)
 The Courage of Others'' (Feabhra, 2010)

Tagairtí 

Racghrúpaí Meiriceánacha
Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 1999
Vanaidiam

Miotal bog geal-liath insínte é an vanaidiam arb é dúil cheimiceach uimhir a 23 é. Ceann de na miotail trasdultacha atá ann, agus is é V an tsiombail cheimiceach a thagraíonn dó. Faoi thionchar an aeir, tagann brat ocsaíde ar an vanaidiam a fhágann díonta ar an ocsaídiú é. Ba é an ceimiceoir Spáinneach Andrés Manuel del Río a d'aithin an vanaidiam mar dhúil ar leith an chéad uair riamh, thiar sa bhliain 1801, nuair a bhí sé ag anailisiú vanadainíte - mianra ar tháinig sé air i Meicsiceo. Thug del Río "pancróimiam" agus, ina dhiaidh sin, "eiritreoiniam" ar an dúil nua, ach ní raibh na heolaithe eile sásta a chreidiúint go raibh a leithéid d'fhionnachtain déanta aige. Bhí siad den bharúil nach raibh i gceist leis an eiritreoiniam ach cróimiam neamhghlan, agus ceithre bliana ina dhiaidh sin, tharraing del Río ar ais an t-éileamh a rinne sé.

Tháinig Nils Gabriel Sefström, ceimiceoir Sualannach, trasna ar an vanaidiam arís sa bhliain 1831, agus ba eisean a d'ainmnigh é. Fuair sé an t-ainm ó Freyja, bandia na háilleachta is na torthúlachta i miotaseolaíocht na Lochlannach. Ceann d'ainmneacha Freyja is ea "Vanadís". Is iad dathanna áille na gcomhdhúl éagsúil vanaidiam a spreag an t-ainmniú seo.

Tá dhá iseatóp nádúrtha ag an vanaidiam. Is é an t-iseatóp cobhsaí, 51V, an ceann is flúirsí, ach tá 0.25 % de 50V ann freisin. Raidiseatóp é agus é iontach fadsaolach, agus is iad an dá chineál meath radaighníomhach a thagann air ná an béite-mheath agus an leictreonghabháil. 

Tá ceithre uimhir ocsaídiúcháin ag an vanaidiam, agus a dath féin ag gach staid ocsaídiúcháin: +2 (corcra), +3 (uaine), +4 (gorm) agus +5 (buí). Is í an pheantocsaíd dévanaidiam (V2O5) an chomhdhúil is tábhachtaí ó thaobh na heacnamaíochta de, agus é iontach úsáideach i dtáirgeadh an aigéid shulfaraigh, ós rud é go bhfuil sé in ann dé-ocsaíd an tsulfair, SO2, a ocsaídiú go trí-ocsaíd an tsulfair, SO3, arb í ainhidríd an aigéid shulfaraigh í (is é sin, nuair a imoibreoidh sí le huisce, iompóidh sí ina haigéad sulfarach). Amhábhar lárnach é an t-aigéad sulfarach sa tionsclaíocht cheimiceach, agus mar sin, is léir go bhfuil tábhacht eacnamaíoch leis an bpeantocsaíd vanaidiam.

Dúile ceimiceacha
Miotal trasdultacha
Vanaidiam
Mianraí cothaithe
Bernard de Clairvaux

Manach Cistéirseach, misteach agus cosantóir an teagaisc thraidisiúnta i ré na bhfadhbanna nua ba ea Bearnárd de Fontaine, Ab Clairvaux (1090-1153). Chuaigh sé i ngleic le hAbélard, scoláire a sheas do rudaí ab fhuath le Bernard: an intleacht gháifeach, an díomas, an dialachtaic chliste, an mórchclú, agus creideamh a bhí chomh cíortha sin ag an réasún go raibh beatha an spioraid fágtha in áit na leathphingine dá bharr. Shéan Bernard gur chóir rúndiamhra Dé a iniúchadh.

Bhí sé an-chairdiúl leis an easpag Éireannach, Naomh Maelmhaedhoc Ó Morgair, a fuair bás i gClairvaux.

Daoine a rugadh i 1090
Básanna i 1153
Dochtúirí an Eaglais
Naoimh Francacha
Francisco Largo Caballero

Polaiteoir agus ceardchumannaí Spáinneach ab ea Francisco Largo Caballero (Deireadh Fómhair 1869 – 23 Márta 1946). Bhí sé an-tábhachtach i stair an Pháirtí Shoisialaigh (PSOE) agus an UGT.

Rugadh é in Maidrid sa bhliain 1869. 

Ghlac sé páirt i stailc oibre sa bhliain 1890 agus bhí sé mar bhall de PSOE sa bhliain 1894. Tar éis bás Pablo Iglesias, bunaitheoir an pháirtí, sa bhliain 1925, toghadh é mar cheannaire ar an pháirtí agus an UGT.

Ag tús a shaoil pholaitiúil, ní raibh sé chomh radacach sin, ag iarraidh go n-oibreodh an cheardchumann leis an deachtóir Miguel Primo de Rivera chun fanacht mar eagraíocht dleathach.

Idir na bliana 1931 agus 1933 aire ab ea é ("Caidreamh Lucht Oibre") sa chéad rialtas sa Dara Phoblacht, faoi cheannas Niceto Alcalá-Zamora, agus i rialtas Manuel Azaña.

Sna toghcháin 19 Samhain 1933, tháinig an eite dheis i gcumhacht (CEDA). Leis sin thosaigh Largo ag labhairt faoi "réabhlóid sóisialach", agus bhí sé mar cheannaire ar an eite chlé (Marxach agus réabhlóideach).  

Lorg sé comhoibriú níos dlúithe leis an Confederación Nacional del Trabajo (CNT).

Nuair a bhuaigh an Fronta Pobail na toghcháin i mí Feabhra 1936, d'iarr an t-uachtarán Manuel Azaña ar Prieto (ball de PSOE) bheith sa rialtas. Ach chuir Largo stop leis an gcomhoibriú seo idir an rialtas phoblachta agus an PSOE. Cheap Largo dá mbeadh coup faoi chúram an eite dheis, go gcuirfeadh stailc ginearálta stop leis agus go mbeadh réabhlóid an Lucht oibriú dá bharr.

Tharla coup d'état i Melilla ar an 17 Iúil 1936, agus thosaigh Cogadh Cathartha na Spáinne. 

Ar an 4 Meán Fómhair 1936, ceapadh Largo mar 134ú príomh-aire na Spáinne agus aire Cogaidh.

Nuair a chaill an Phoblacht sa bhliain 1939, theith Largo go dtí an Fhrainc. Gabh na Gearmánaigh é i rith an Dara Cogadh Domhanda agus chaith sé an cogadh i sluachampa géibhinn Naitsíoch. Fuair sé bás i bPáras sa bhliain 1946. cuireadh é i Maidrid sa bhliain 1978.

Tagairtí 

Polaiteoirí na Spáinne
Daoine a rugadh i 1869
Básanna i 1946
Pádraig de Priondragás

Is iar-dhuine spóirt é Pádraig de Priondragás (Béarla: Paddy Prendergast) a rugadh sa bhliain 1958 sa bhaile beag Clárach i gContae Chill Chainnigh. D’imir sé iománaíocht leis a fhoireann áitiúil Clárach agus foireann idirchontae Chill Chainnigh sna 1970idí agus na 1980idí.

Gairmréim iomána

Club 
D’imir de Priondragás a chuid iomána áitiúil le Clárach agus bhí rath nach beag aige leo. An t-éacht ba mhó a bhain sé amach mar bhall den fhoireann, gan dabht, ná an bua i gCraobh an Chontae sa bhliain 1986 in aghaidh Na Seamróga Baile Héil, fathaigh an chontae.

Idirchontae 
D’fhág sé a rian ar chúrsaí iomána an chontae don chéad uair mar bhall de fhoireann mionúr Chill Chainnigh. Bhuaigh sé craobh Laighean ag an leibhéal seo sa bhliain 1975, sular chuir sé corn uile-Éireann leis in aghaidh Chorcaí. Bhailigh sé bonn Laighean eile sa bhliain 1976, ach fuair Tiobraid Árainn an ceann is fearr orthu sa chluiche ceannais. Sa bhliain ina dhiaidh sin, chuaigh sé isteach i bhfoireann faoi-21 na gCat, agus bhaineadar Craobh Laighean agus Craobh na hÉireann amach sa bhliain 1977. 

Níor thúisce go raibh sé briste isteach i bhfoireann na sinsir sa bhliain 1978 ná gur bhuaigh sé a chéad bhonn Laighean leo sa bhliain 1978. Shroich sé a chéad chluiche ceannais sa bhliain chéanna, ach ní raibh Cill Chainnigh in ann stop a chur le Corcaigh agus iad ag baint an “trí cinn as a chéile” amach ar an lá seo. Bhuaigh sé bonn Laighean arís an bhliain dár gcionn, agus áit arís i gcluiche deiridh na bliana seo. Bhí Gaillimh ós a gcomhair, ach bhuaigh na Cait orthu agus bhí a chéad bhonn uile-Éireann tógtha aige. Bhí tréimhse ghearr mí-rathúil ag Cill Chainnigh ar feadh cúpla bhliain ach tháinig siad ar ais sa bhliain 1982 chun an tSraith a bhuachaint. Lean an rath ar aghaidh sa chraobh, le buanna i gCúige Laighean agus i gcluiche ceannais na hÉireann i gcoinne Chorcaí. Bhí a éachtaí tugtha faoi deara agus bronnadh duais All-Star air. 

Sa bhliain 1983, bhuaigh sé a dara bonn sa tSraith sular bhailigh sé a cheathrú corn Laighean. Bhí Corcaigh acu mar chéilí comhraic sa chluiche ceannais, agus bhí an lá ag na gCait arís. Bronnadh a thríú bonn air. Díchorónaíodh na Cait i gCúige Laighean as seo amach ar feadh cúpla bhliain, ach d’fhill siad sa bhliain 1986 le bua sa tSraith agus i gCúige Laighean. Níor shroich siad an cluiche mór, áfach, mar chuir Gaillimh deireadh leo ag an babhta leathcheannais. Don bhliain 1987, ainmníodh de Priondragás mar chaptaen na foirne. Thóg sé na Cait chun bua eile i gCraobh Laighean, ach bhí Gaillimh ar an bhfoireann ab fhearr ar an lá arís. D’éirigh sé as tamall ghearr ina dhiaidh.

Iománaithe Chill Chainnigh
Daoine as Contae Chill Chainnigh
Daoine a rugadh i 1958
Daoine beo
Seosamh I, An tImpire Naofa Rómhánach

B'Impire Naofa Rómhánach, Rí na Boihéime, Rí na hUngáire, Rí na Rómhánaigh, é Seosamh I (26 Iúil, 1678 – 17 Aibreán, 1711). Ba é an mac is sine leis an Impire Leopold I agus lena thríú bean chéile, Eleonore-Magdalena as Pfalz-Neuburg.

Rugadh é i Vien Born i Vín. Sa bhliain 1687, fuair sé coróin na hUngáire agus bhí sé mar Rí na Rómhánach ó 6 Eanáir, 1690 ar aghaidh.

Sa bhliain 1702, throid sé ag léigear Landau i gCogadh Chomharbas na Spáinne. Deirtear go raibh rosc catha aige ar láthair chathaː "siúd atá eaglach is féidir leo cúlú".

Fuair sé bás den bholgach.

Íomhánna

Tagairtí 

Monarcaí na hUngáire
Monarcaí na Bóihéime
Monarcaí na Cróite
Impirí Naofa Rómhánach
Daoine a rugadh i 1678
Básanna i 1711
Teaghlach Habsburgach‎
Compántas na gCaitliceach

Is éard a bhí i gceist le Compántas na gCaitliceach (Cumann na gCaitliceach uaireanta ) (Béarla: The Catholic Association) ná an eagraíocht pholaitiúil a bhunaigh Dónall Ó Conaill sa chéad leath den naoú haois déag le feachtas a chur ar son Fhuascailt na gCaitliceach i Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann. Bhí an Compántas ar cheann de na slua-eagraíochtaí polaitiúla is luaithe a tháinig ar an bhfód san Eoraip.

Bunú an Chompántais 
Ba é Dónall Ó Conaill a chur an Compántas ar bun sa bhliain 1823. Ní raibh ann ar dtús ach ceann eile d'eagraíochtaí den chineál céanna a bhí á mbunú le deich mbliana anuas. Níor bhláthaigh aon cheann de na cinn a bhí ann roimh an gCompántas.

Féach freisin

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Fuascailt na gCaitliceach
Paul Doolin

Is traenálaí agus iar-imreoir peile é Paul Doolin.

D'imir sé le Bohemians, Shamrock Rovers, Shelbourne, Derry City, Dundalk agus Portadown.

Bhí sé ina thraenálaí le UCD ó 2001 go 2003 agus Drogheda United ó 2003 go 2008. Bhuaigh sé an Corn FAI agus Sraith na hÉireann le Drogheda.

Tagairtí

Naisc sheachtracha 

Imreoirí League of Ireland
Traenálaithe League of Ireland
Imreoirí Shamrock Rovers Football Club