joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
25 Lúnasa

Is é an 25 Lúnasa an 237ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 238ú lá i mbliain bhisigh. Tá 128 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Uragua - Lá na Saoirse

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1707 — Laoiseach I na Spáinne, Rí na Spáinne (b .1724)
 1767 — Louis Antoine Léon de Saint-Just, réabhlóidí (b. 1794)
 1802 — Thomas Stevenson Drew, polaiteoir Meiriceánach (b. 1879)
 1841 — Emil Kocher, máinlia Eilvéiseach (b. 1917)
 1845 — Ludwig II, rí na Bavária (b. 1886)
 1863 — Eoghan Ó Gramhnaigh, scríbhneoir Éireannach (b. 1899)
 1865 — Robert Lloyd Praeger, eolaí agus staraí Éireannach (b. 1953)
 1882 — Seán T. Ó Ceallaigh, polaiteoir Éireannach (b. 1966)
 1888 — George Chip, dornálaí Meiriceánach (b. 1960)
 1900 — Hans Adolf Krebs, bithcheimiceoir Briotanach (b. 1981)
 1904 — Jimmy Slattery, dornálaí Meiriceánach (b. 1960)
 1909 — Michael Rennie, aisteoir Sasanach (b. 1971))
 1911 — André Leroi-Gourhan, eitneolaí agus staraí (b. 1986)
 1916 — Frederick Chapman Robbins, dochtúir Meiriceánach (b. 2003)
 1921 — Brian Moore, úrscéalaí (b. 1999)
 1930 — Sean Connery, aisteoir Albanach (b. 2020)
 1931 — Regis Philbin, pearsa teilifíse Mheiriceánach (b. 2020)
 1933 — Tom Skerritt, aisteoir Meiriceánach
 1939 — John Bardon, aisteoir Sasanach (b. 2014)
 1949 — Gene Simmons, ceoltóir Meiriceánach
 1958 — Tim Burton, stiúrthóir scannán Meiriceánach
 1968 — Stuart Murdoch, ceoltóir Albanach
 1970 — Claudia Schiffer, mainicín Gearmánach
 1975 — Vladimir Kramnik, imreoir fichille
 1985 — Bryan Sheehan, imreoir peil Ghaelach
 1988 — Alexandra Burke, amhránaí
 1989 — Cóilín Ó Fionnalaigh, iománaí Éireannach
 1997 — Seán Mac Clochaire, iománaí agus imreoir peil Ghaelach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1276 — Pápa Aidrian V (r. 1205)
 1780 — William Bowles, nádúraí Éireannach (r. 1720)
 1822 — William Herschel, réalteolaí agus ceoltóir Gearmánach/Briotanach (r. 1738)
 1900 — Friedrich Nietzsche, fealsamh Gearmánach (r. 1844)
 1908 — Henri Becquerel, fisiceoir Francach (r. 1852)
 1956 — Alfred Charles Kinsey, eolaí Meiriceánach (r. 1894)
 1961 — Morris Travers, ceimiceoir Sasanach (r. 1872)
 1967 — Paul Muni, aisteoir Meiriceánach (r. 1895)
 1967 — Stanley Bruce, polaiteoir Astrálach agus 8ú Príomh-Aire na hAstráile (r. 1883)
 1976 — Eyvind Johnson, scríbhneoir Sualannach (r. 1900)
 1984 — Truman Capote, scríbhneoir Meiriceánach (r. 1924)
 2009 — Ted Kennedy, polaiteoir Meiriceánach (r. 1932)
 2012 — Neil Armstrong, spásaire (r.1930)
 2016 — James Watson Cronin, fisiceoir Meiriceánach (r. 1931)
 2018 — John McCain, polaiteoir Meiriceánach (r. 1936)

Tarluithe eile 
 1803 - Gabhadh Robert Emmet i dteach Palmer i gCrosaire Araild, Baile Atha Claith. 
 1944 - Dhíbir na comhghuaillithe na Gearmánaigh amach as príomhchathair na Fraince
 1991 - D'fhógair an Bhealarúis neamhspleáchas ón Aontas Sóivéadach
 2003 - Maraíodh 44 duine agus gortaíodh 150 eile nuair a phléasc dhá bhuama i gcathair Mumbai san India

0825
Lúnasa, 25
Dáil Éireann

Is í Dáil Éireann teach íochtarach an Oireachtais, an pharlaimint i bPoblacht na hÉireann. Toghtar go díreach í ar a laghad uair amháin gach cúig bliana leis an gcóras ionadaíocht chionmhar agus an t-Aonvóta Inaistrithe. Is í an craobh is treise san Oireachtas í, agus i bhfad níos mó cumhachta aici ná mar atá ag an teach uachtarach, Seanad Éireann. In éineacht leis an tSeanad ritheann sí dlíthe a thagann i bhfeidhm má chuireann an tUachtarán a lámh leo, ach is féidir leis an Dáil neamhthoil an tSeanaid a shárú agus ní mór don Uachtarán glacadh le Bille atá rite ag an Oireachtas ach amháin má fheictear dó gur sárú ar an Bhunreacht atá ann. Is í an Dáil a ainmníonn Taoiseach lena cheapadh ag an Uachtarán. Cruinníonn an Dáil i dTeach Laighean i mBaile Átha Cliath ó 1922.

Stair 

Bunaíodh an Chéad Dáil sa bhliain 1919. Ba Dháil réabhlóideach í, a bunaíodh an lá ar bhris Cogadh na Saoirse amach sa tír. B'é an Dara Dáil a bhí i bhfeidhm nuair a vótáil an Dáil ar son an Chonradh Angla-Éireannach i 1922, agus b'é an Tríú Dáil an chéad Dáil a toghadh faoi chóras an chonartha sin, i 1922 chomh maith. Mar gheall ar a n-easaontú leis an gConradh, staon na frith-chonraitheoirí ón Tríú Dáil agus ón gCeathrú Dáil, ach scar páirtí nua, Fianna Fáil, ó na frithchonraitheoirí eile i Sinn Féin sa bhliain 1926 ionas go mbeidís in ann páirt a ghlacadh sa Dáil faoi chóras an chonartha, agus ghlac an páirtí sin suíocháin i nDáil Éireann sa Chúigiú Dáil agus i ngach Dáil ina diaidh.

Leagadh amach ról bunreachtúil na Dála mar atá faoi láthair don chéad uair i 1937, nuair a cuireadh Poblacht na hÉireann ar bun mar stát, agus bunreacht nua ag baint léi.

Baill den 33ú Dáil 

Toghadh an 33ú Dáil in Olltoghchán na hÉireann, 2020. Is é seo a leanas ná miondealú na bpáirtithe go léir sa Dáil mar atá faoi láthair:

Naisc sheachtracha 

 Dail.ie, suíomh oifigiúil as Gaeilge.

Tagairtí 
 
Stair na hÉireann
Sráid Chill Dara, Baile Átha Cliath
Tionóil náisiúnta
Crois Mhaoilíona

Baile i dtuaisceart Chontae Mhaigh Eo is ea Crois Mhaoilíona (Crossmolina as Béarla).
Sníonn Abhainn an Daoil tríd an mbaile, gar do bhruach thuaidh Loch Con.
Tá Crois Mhaoilíona suite naoi gciliméadar slí thiar ó Bhéal an Átha, ar bhóthar an N59 ar an mbealach go Baingear.

Stair 
Is dócha gur bhunaigh duine de mhunitir De Barra, a raibh talamh acu sa cheantar, mainistir Chrois Mhaoilíona. I 1306, gabhadh triúr Normannach mar gheall ar ghoid ón ab. Le linn an 15ú aois, ba le muintir De Búrca Crois Mhaoilíona ach i 1526, leag Ó Dónaill as Tír Chonaill caisleán Chrois Mhaoilíona.

Cuireadh deireadh leis an mainistir sna 1530dí, ach b'fhéidir nach raibh sé ag feidhmiú ag an am. Is beag de atá fós ann inniu. 

Bailte i gContae Mhaigh Eo
29 Márta

Is é an 29 Márta an 88ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra nó an 89ú lá i mbliain bhisigh. Tá 277 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 An tSile - Día del joven combatiente

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1790 — John Tyler, 10ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (b.1862)
 1799 — Edward Smith-Stanley, Príomh-Aire na Breataine (b. 1869)
 1869 — Edwin Landseer Lutyens, ailtire Briotanach
 1874 — Lou Henry Hoover, Céadbhean na Stát Aontaithe
 1874 — Rupert Guinness, 2nd Earl of Iveagh, polaiteoir Briotanach
 1882 — James Dolan, polaiteoir Éireannach
 1882 — Michael Colivet, polaiteoir Éireannach
 1882 — Thomas Bolger, polaiteoir Éireannach
 1882 — Thomas Carter, polaiteoir Éireannach
 1889 — Warner Baxter, aisteoir Meiriceánach
 1896 — Barney Mellows, polaiteoir Éireannach
 1900 — John McEwen, polaiteoir Astrálach agus 18ú Príomh-Aire na hAstráile
 1902 — William Walton, cumadóir ceoil (b.1983) 
 1903 — Brian Brady, polaiteoir Éireannach
 1907 — James Carroll, polaiteoir Éireannach
 1913 — Maureen O'Carroll, polaiteoir Éireannach
 1916 — Eugene McCarthy, polaiteoir Meiriceánach
 1918 — Pearl Bailey, amhránaí Meiriceánach
 1932 — Richard Burke, polaiteoir Éireannach de chuid Fine Gael
 1943 — Eric Idle, fuirseoir, aisteoir, stiúrthóir scannán
 1943 — John Major, Príomh-Aire na Breataine
 1951 — Roger Myerson, eacnamaí Meiriceánach
 1955 — Brendan Gleeson, aisteoir Éireannach 
 1964 — Catherine Cortez Masto, Polaitíocht Mheiriceá
 1966 — Debbie Rush, aisteoir Briotanach
 1968 — Jillian van Turnhout, polaiteoir Éireannach
 1968 — Lucy Lawless, aisteoir 
 1969 — Tess Daly, láithreoir teilifíse Briotanach
 1972 — Marc Overmars, imreoir sacair Ollannach 
 1972 — Priti Patel, polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe
 1976 — Jennifer Capriati, iar-imreoir leadóige gairmiúla
 1981 — Jlloyd Samuel, imreoir sacair
 1991 — N'Golo Kanté, imreoir sacair Francach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1058 — Pápa Stiofán IX (r.1020)
 1826 — Johann Heinrich Voss, 75, file (r.1751)
 1891 — Georges Seurat, péintéir Francach
 1912 — Robert Falcon Scott, taiscéalaí Sasanach
 1953 — Seán Keane, polaiteoir Éireannach
 1961 — Denis Allen, polaiteoir Éireannach
 1974 — Teddy Yarosz, dornálaí Meiriceánach
 1982 — Carl Orff, 86, cumadóir ceoil agus múinteoir (r.1895)
 2005 — Michael O'Higgins, polaiteoir Éireannach
 2005 — Mitch Hedberg, fuirseoir Meiriceánach
 2016 — Patty Duke, ban-aisteoir Meiriceánach
 2017 — Alexei Alexeyevich Abrikosov, fisicí Rúiseach
 2020 — Philip Warren Anderson, fisiceoir Meiriceánach

Tarluithe eile 
 1886 - Cuireadh Coca Cola ar díol don chéad uair.
 1971 - Daoradh chun báis Charles Manson agus triúr ón bhuíon i Los Angeles.
 1981 - Reáchtáileadh Maratón Londan don chéad uair.
 1993 - Bhuaigh Clint Eastwood a chéad Oscar.
 2004 - Chuir Poblacht na hÉireann cosc ar tobac a chaitheamh in áiteanna oibre.

0329
Márta, 29
Fine Gael

Páirtí polaitíochta i bPoblacht na hÉireann is ea Fine Gael. Tá sé ar an dara páirtí is mó i rialtas na hÉireann: tá séúr airí sinsearacha acu as cúigear déag, agus de réir socrú idir pháirtithe an rialtais, toghfar ceannaire Fhine Gael, Leo Varadkar, ina Thaoiseach ag deireadh na bliana 2022. Fuair an páirtí 20.9% de na vótaí céad-rogha agus 35 suíochán Dála in Olltoghchán 2020, á chur ar an tríú páirtí is mó sa Dáil.  

De réir a maíonn an páirtí féin, tá timpeall ar 30,000 duine ina mbaill d'Fhine Gael. Inniu, dearctar go ginearálta ar Fhine Gael mar an páirtí is faide ar an eite dheis de na páirtithe a bhfuil ionadaíocht acu i nDáil Éireann ó thaobh na heacnamaíochta de, agus iad ag tacú go mór le cánacha ísle agus polasaithe a thacaíonn leis na gnóthaí. Ar cheisteanna sóisialta, meastar go bhfuil Fine Gael níos liobrálaí ná príomh-pháirtí traidisiúnta eile na hÉireann, Fianna Fáil, ach níos coimeádaí ná an chuid is mó de pháirtithe eite chlé na hÉireann. Tacaíonn an páirtí go láidir le ballraíocht na hÉireann san Aontas Eorpach, agus é ag cur in aghaidh Phoblachtánachas na láimhe láidre go tréan.   

Tá siad ina mball de Pháirtí Eorpach an Phobail i bParlaimint na hEorpa, agus is iad na páirtithe Críost-daonlathacha, a bhíonn go ginearálta ins an ghrúpa seo chomh maith, na páirtithe is cosúla le Fine Gael i mór-roinn na hEorpa.

Stair 

Téann stair Fhine Gael siar go dtí laethanta an Chogaidh Chathartha. Ach níor tháinig an páirtí ar an bhfód roimh an mbliain 1933, nuair a tháinig an Lár-Pháirtí Náisiúnta, Cumann na nGaedheal agus  an Garda Náisiúnta (nó "Na Léinte Gorma" tráth dá raibh)  le chéile.

Polasaí i dtaobh na Gaeilge 

Bhí baint áirithe ag Fine Gael leis an Language Freedom Movement nuair a bhí an ghluaiseacht sin ag cur in aghaidh na "Gaeilge éigeantaí" sna 1960idí/1970idí, rud a tharraing míchlú áirithe frith-Ghaeilgeoireachta ar an bpáirtí ag an am. 

In Earrach na bliana 2006, d'éiligh Éanna Ó Cionnaith, ceannaire an pháirtí, go maolófaí ar stádas na Gaeilge sna scoileanna. Is í an chiall a bhain gluaiseacht na Gaeilge as an gcineál sin cainte ná gurbh é seandúchas an pháirtí ó laethanta an LFM a tháinig chun solais arís. 

Leanadh den pholasaí seo go dtí an bhliain 2011, ainneoin gan tacaíocht aon fhianaise a bheith ag an impleachtaí an pholasaí dar leo. Mar sin féin is beag cainte a rinneadh faoi tar éis allagar an toghcháin agus tuigeadh go raibh Páirtí an Lucht Oibre tar éis cur ina choinne mar pholasaí.

Ceannairí an pháirtí

Naisc sheachtracha 
 Suíomh oifigiúil
 Suíomh oifigiúil Ógra Fhine Gael

Tagairtí 

 
Páirtithe polaitíochta i bPoblacht na hÉireann
Páirtithe polaitíochta a bhunaíodh sa bhliain 1933
9 Eanáir

Is é an 9 Eanáir an naoú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 356 lá fágtha sa bhliain nó 357 i mbliain bhisigh.

Féilte 
 Panama - Lá na Mairtíreach

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1554 — Pápa Gréagóir XV (b. 1623)
 1797 — Ferdinand Petrovich von Wrangel, taiscéalaí Rúiseach
 1869 — Richard Abegg, Ceimiceoir Gearmánach
 1890 — Karel Čapek, scríbhneoir (b.1938)
 1893 — Patrick O'Reilly, polaiteoir Éireannach
 1902 — Josemaría Escrivá, sagart Spáinneach
 1908 — Simone de Beauvoir, údar, fealsamh, agus iriseoir (b.1986)
 1913 — Richard Nixon, 37ú huachtarán na Stát Aontaithe (b. 1994)
 1915 — Anita Louise, ban-aisteoir
 1922 — Har Gobind Khorana, bitheolaí móilíneach Pacastánach
 1925 — Lee Van Cleef, aisteoir Meiriceánach
 1929 — Brian Friel, drámadóir (b. 2015)
 1941 — Joan Baez, amhránaí agus cumadóir amhrán
 1944 — Jimmy Page, ceoltóir (Led Zeppelin)
 1956 — Imelda Staunton, ban-aisteoir Briotanach
 1962 — Ray Houghton, peileadóir Éireannach
 1963 — Michael Everson, teangeolaí agus clóchuradóir Meiriceánach-Éireannach
 1973 — Colm Brophy, polaiteoir Éireannach
 1982 — Kate Middleton, Bandiúc Cambridge
 1982 — Robert Jenrick, polaiteoir Briotanach
 1987 — Nicola Coughlan, ban-aisteoir Éireannach
 1991 — Pilib Ó Mathúna, iománaí Éireannach
 1993 — Killian Burke, iománaí Éireannach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1799 — Maria Gaetana Agnesi, matamaiticeoir Iodálach
 1878 — Vittorio Emanuele II, Rí na hIodáile (r.1820)
 1936 — John Gilbert, aisteoir agus stiúrthóir scannán Meiriceánach
 1947 — Karl Mannheim, socheolaí Gearmánach (r.1893)
 1990 — Northern Calloway, aisteoir Meiriceánach
 2004 — Norberto Bobbio, dlí-eolaí Iodálach
 2012 — Bridie Gallagher, amhránaí Éireannach
 2013 — James M. Buchanan, eacnamaí Meiriceánach
 2019 — Ian Adamson, polaiteoir Briotanach
 2021 — Ezra Nawi, gníomhaí ar son chearta an duine as Iosrael
 2022 — Bob Saget, fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach

Tarluithe eile 
 1806 - Adhlacadh Viscount Horatio Nelson in Eaglais Naomh Pól i Londain.

0109
Eanáir, 09
25 Eanáir

Is é an 25 Eanáir an 25ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 340 lá fágtha sa bhliain nó 341 i mbliain bhisigh.

Féilte 
 Albain - Burns Night
 An Bhreatain Bheag - Dydd Santes Dwynwen
 An Rúis - Татьянин день nó Lá Tatiana. Is é an lá seo an féile is tábhachtaí i bhféilire na mac léinn sa Rúis.

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1627 — Robert Boyle, fisiceoir agus ceimiceoir (b.1691)
 1759 — Raibeart Burns, file Albanach
 1831 — Ivan Shishkin, péintéir tírdhreacha Rúiseach
 1851 — Arne Garborg, scríbhneoir Ioruach
 1882 — Virginia Woolf, scríbhneoir Sasanach (b.1941)
 1915 — Liam Cunningham, polaiteoir Éireannach
 1923 — Arvid Carlsson, néareolaí Sualannach
 1924 — Tomás Mac Giolla, polaiteoir Éireannach
 1929 — Gearóid Mac Eoin, scoláire Éireannach
 1933 — Corazon Aquino, Uachtarán ar Phoblacht na nOileán Filipíneach
 1934 — Jim Corr, polaiteoir Éireannach
 1936 — Thomas Hussey, polaiteoir Éireannach
 1938 — Etta James, amhránaí Meiriceánach
 1938 — Vladimir Vysotsky, amhránaí, file agus aisteoir (b.1980)
 1942 — Eusébio, imreoir sacair Portaingéalach
 1949 — Paul Maxime Nurse, bithcheimiceoir Briotanach a bhuaigh Duais Nobel
 1951 — M.J. Ó Nualláin, polaiteoir Éireannach
 1952 — Peter Tatchell, feachtasóir cearta daonna Briotanach a rugadh san Astráil
 1958 — Alessandro Baricco, scríbhneoir Iodálach
 1966 — Donal MacIntyre, iriseoir iniúchach Éireannach
 1972 — Shinji Takehara, dornálaí Seapánach
 1978 — Jason Roberts, imreoir sacair Greanádach
 1978 — Volodymyr Zelensky, Uachtarán na Úcráin
 1979 — Beircheart Ó Conchúir, iománaí
 1980 — Xavier Hernández, imreoir sacair
 1981 — Alicia Keys, amhránaí
 1996 — Seán Ó Donnchú, iománaí Éireannach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1742 — Edmond Halley, réalteolaí, matamaiticeoir, meitéareolaí, agus fisiceoir Sasanach
 1942 — Arthur Matthews, polaiteoir Éireannach
 1947 — Al Capone, drongadóir Iodálach-Mheiriceánach (r.1899)
 1952 — Sveinn Björnsson, uachtarán na hÍoslainne (r.1881)
 2005 — Philip Johnson, ailtire Meiriceánach
 2013 — Caoimhín Ó hIfearnáin, imreoir peil Ghaelach
 2018 — Claribel Alegría Vides, scríbhneoir Nicearaguach

Tarluithe eile 
 1999 - Maraíodh thart ar 1,000 duine i gcrith talún sa Cholóim

0125
Eanáir, 25
5 Feabhra

Is é an 5 Feabhra an 36ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 329 lá fágtha sa bhliain nó 330 i mbliain bhisigh.

Féilte 
 An Bhurúin - Unity Day (Lá na hAontachta)
 Meicsiceo - Día de la Constitución (Lá an Bhunreachta)

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1626 — Madame de Sévigné, uasal Francach
 1744 — John Jeffries, balúnaí is lia Meiriceánach
 1788 — Robert Peel, Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe (b.1850)
 1804 — Johan Ludvig Runeberg, file Fionlannach (b.1877)
 1840 — John Boyd Dunlop, ceapadóir Albanach
 1866 — Domhnall Ua Buachalla, polaiteoir Éireannach
 1912 — Nelly Diener, aeróstach mná
 1914 — Alan Lloyd Hodgkin, fiseolaí agus bithfhisicí Sasanach
 1914 — William S. Burroughs, Scríbhneoir Meiriceánach (b. [[1997])
 1917 — Isuzu Yamada, ban-aisteoir Seapánach
 1919 — Tim Holt, aisteoir Meiriceánach
 1928 — Nioclás Tóibín, amhránaí Éireannach
 1946 — Charlotte Rampling, aisteoir sasanach
 1949 — Nuala Ahern, polaiteoir Éireannach
 1953 — Brendan Ryan, polaiteoir Éireannach de chuid Pháirtí an Lucht Oibre
 1964 — Duff McKagan, rac-cheoltóir Meiriceánach
 1965 — Gheorghe Hagi, imreoir sacair Rómánach
 1965 — Jeff Harding, dornálaí Astrálach
 1969 — Michael Sheen, aisteoir Breatnach
 1975 — Giovanni van Bronckhorst, imreoir sacair agus bainisteoir Ísiltíreach
 1977 — Ben Ainslie, seoltóir Briotanach
 1980 — Patrick Grady, polaiteoir Albanach
 1984 — Carlos Tévez, imreoir sacair Airgintíneach
 1985 — Cristiano Ronaldo, imreoir sacair
 1986 — Manuel Fernandes, imreoir sacair Portaingéalach
 1992 — Neymar, imreoir sacair Brasaíleach
 1994 — Zheng Saisai, imreoir leadóige Síneach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1119 — Pápa Gelasius II, Pápa ó 1118 go 1119
 1706 — Úna Ní Bhroin, file Éireannach
 1803 — George Bass, taiscéalaí Briotanach
 1881 — Thomas Carlyle, scríbhneoir Albanach
 1928 — Flora Wambaugh Patterson, míceolaí Meiriceánach
 1938 — Hans Litten, dlíodóir Gearmánach
 1946 — George Arliss, aisteoir Sasanach
 1947 — Hans Fallada, scríbhneoir (r.1893)
 1977 — Oskar Klein, fisiceoir Sualannach (r.1894)
 1991 — Dean Jagger, aisteoir Meiriceánach
 1993 — Seán Flanagan, polaiteoir Éireannach
 1995 — Des Foley, polaiteoir, iománaí, agus imreoir peil Ghaelach
 2010 — Harry Schwarz, gníomhaí as an Afraic Theas
 2020 — Beverly Pepper, ealaíontóir Meiriceánach
 2020 — Kirk Douglas, aisteoir Meiriceánach
 2020 — Stanley Cohen, bithchemiceoir Meiriceánach
 2021 — Christopher Plummer, aisteoir Ceanadach
 2021 — Leon Spinks, dornálaí Meiriceánach

Tarluithe eile 
 1879 - Bunaíodh Cumann Rugbaí na hÉireann
 1887 - An chéad léiriú den opera Otello ag Giuseppe Verdi i La Scala i Milano.
 1953 - D'oscail an scannán Peter Pan.

0205
Feabhra, 05
13 Feabhra

Is é an 13 Feabhra an 44ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 321 lá fágtha sa bhliain nó 322 lá i mbliain bhisigh.

Féilte 
 An tSean-Róimh - Lupercalia

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1599 — Pápa Alaisdir VII, Pápa ó 1655 go 1667
 1766 — Thomas Malthus, eacnamaí (b.1834)
 1855 — Paul Deschanel, Uachtarán na Fraince (b.1922)
 1888 — Deasún Mac Gearailt, réabhlóideach agus polaiteóir Éireannach
 1898 — Proinsias Mac Aogáin, polaiteoir Éireannach (b.1983)
 1910 — William Bradford Shockley, fisicí Sasanach
 1934 — George Segal, aisteoir Meiriceánach
 1938 — Larry Cunningham, amhránaí ceol tíre Éireannach
 1938 — Oliver Reed, aisteoir Sasanach
 1944 — Jerry Springer, láithreoir teilifíse
 1946 — Richard Blumenthal, polaiteoir Meiriceánach
 1956 — Liam Brady, peileadóir Éireannach
 1968 — Niamh Kavanagh, amhránaí Éireannach
 1969 — Mihai Leu, dornálaí Rómánach
 1969 — Timmy Dooley, polaiteoir Éireannach
 1976 — Feist, ceoltóir Ceanadach
 1979 — Rafael Márquez, imreoir sacair
 1998 — Keinan Davis, imreoir sacair

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1883 — Richard Wagner, cumadóir ceoil Gearmánach (r.1813)
 1956 — James Myles, polaiteoir agus imreoir rugbaí Éireannach
 1958 — Georges Rouault, péintéir Francach (r.1871)
 1964 — Daniel McMenamin, polaiteoir Éireannach
 2003 — Kid Gavilán, dornálaí Cúbach
 2011 — T. P. McKenna, aisteoir Éireannach

Tarluithe eile 
 1959 - Chuaigh an chéad bhábóg Barbie ar an margadh
 2008 - Ainmníodh Giovanni Trapattoni mar thraenálaí nua fhoireann idirnáisiúnta na hÉireann

0213
Feabhra, 13
21 Feabhra

Is é an 21 Feabhra an 52ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 313 lá fágtha sa bhliain nó 314 i mbliain bhisigh.

Féilte 
 An Bhanglaidéis - Bhasha Andolon Dibosh (ভাষা আন্দোলন দিবস)

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1535 — Pápa Gréagóir XIV, Pápa ó 1590 go 1591
 1728 — Peadar III, impire na Rúise (b.1762)
 1836 — Clément Philibert Léo Delibes, cumadóir Francach
 1891 — Harry Colley, polaiteoir Éireannach
 1891 — Seán Heuston, réabhlóidí Éireannach (b.1916)
 1895 — Henrik Dam, bithcheimicí Danmhargach
 1915 — Ann Sheridan, ban-aisteoir Meiriceánach
 1924 — Robert Mugabe, dara hUachtarán na Siombáibe (b. 2019)
 1928 — Patrick Kerrigan, polaiteoir Éireannach de chuid Pháirtí an Lucht Oibre
 1933 — Nina Simone, amhránaí Meiriceánach
 1934 — Rue McClanahan, ban-aisteoir
 1943 — Lyudmila Ulitskaya, scríbhneoir Rúiseach
 1946 — Alan Rickman, aisteoir Sasanach (b. 2016)
 1946 — Anthony Daniels, aisteoir Sasanach
 1955 — Kelsey Grammer, aisteoir Meiriceánach 
 1974 — Ivan Campo, imreoir sacair
 1975 — Sergio Martínez, dornálaí Airgintíneach
 1978 — Damien English, polaiteoir Éireannach
 1979 — Jennifer Love Hewitt, ban-aisteoir Meiriceánach
 1979 — Jordan Peele, aisteoir agus stiúrthóir Meiriceánach
 1984 — Andreas Seppi, imreoir leadóige Iodálach
 1986 — Charlotte Church, amhránaí Breatnach
 1989 — Corbin Bleu, aisteoir Meiriceánach
 1992 — Phil Jones, peileadóir Sasanach
 1993 — Seán Ó Dualaing, iománaí Éireannach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1437 — Séamas I, Rí na nAlbanach (r.1394)
 1513 — Pápa Iúil II (r. 1443)
 1730 — Pápa Beinidict XIII (r. 1649)
 1741 — Jethro Tull, ceannródaí Sasanach sa talmhaíocht
 1846 — Ninko, impire na Seapáine (r.1800)
 1907 — Dáithí Coimín, gníomhaí ar son na Gaeilge sa 19ú haois
 1941 — Frederick Grant Banting, fiseolaí Ceanadach
 1947 — Patrick Clancy, polaiteoir Éireannach
 1958 — Duncan Edwards, imreoir sacair (r.1936)
 1965 — Malcolm X, gníomhaí (r.1925)
 1968 — Howard Walter Florey, paiteolaí Astrálach
 1977 — Seán Ó Ríordáin, file Éireannach
 2002 — John Thaw, aisteoir Sasanach (r.1942)
 2018 — Billy Graham, ministéir Baisteach Meiriceánach (r. 1918)

Tarluithe eile 
 1848 - Foilsíodh Forógra Pháirtí na gCumannach le Karl Marx
 1916 - Tús le Catha Verdun le linn an Chéad Chogadh Domhanda
 1972 - Thug Uachtarán Mheiriceá Richard Nixon cuairt ar Dhaon-Phoblacht na Síne

0221
Feabhra, 21
22 Feabhra

Is é an 22 Feabhra an 53ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra. Tá 312 lá fágtha sa bhliain nó 313 i mbliain bhisigh.

Féilte 
 San Lucia - Lá na Saoirse
 Stáit Aontaithe Mheiriceá - Breithlá Washington

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1732 — George Washington, 1ú uachtarán na Stát Aontaithe (b.1799)
 1788 — Arthur Schopenhauer, fealsamh Gearmánach (b.1860)
 1857 — Heinrich Rudolf Hertz, fisiceoir Gearmánach
 1857 — Robert Baden-Powell, oifigeach in Arm na Breataine Móire, scríbhneoir agus bunaitheoir Ghluaiseacht na nGasóg
 1900 — Seán Ó Faoláin, scríbhneoir Éireannach (b.1991)
 1908 — John Mills, aisteoir Sasanach
 1915 — Gus Lesnevich, dornálaí Meiriceánach
 1926 — Kenneth Williams, aisteoir agus fuirseoir Sasanach
 1928 — Bruce Forsyth, craoltóir agus láithreoir teilifíse Sasanach
 1932 — Ted Kennedy, polaiteoir Meiriceánach (b.2009)
 1942 — Christine Keeler, mainicín Sasanach
 1943 — Horst Köhler, polaiteoir Gearmánach
 1948 — Brian Kerr, An Tiarna Kerr den Tamhnach Mhór, breitheamh Briotanach
 1950 — Julie Walters, ban-aisteoir agus scríbhneoir Sasanach
 1953 — Michael Mullins, polaiteoir Éireannach
 1962 — Steve Irwin, shaineolaí fiadhúlra (b. 2006)
 1969 — Brian Laudrup, imreoir sacair Danmhargach
 1972 — Ben Sasse, polaiteoir Meiriceánach
 1979 — Brett Emerton, imreoir sacair Astrálach
 1984 — Tommy Bowe, imreoir rugbaí idirnáisiúnta
 1988 — Séamus Ó Sceacháil, iománaí Éireannach
 1991 — Andrey Kuznetsov, imreoir leadóige Rúiseach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 606 — Pápa Sabinian 
 1145 — Pápa Lucius II, Pápa ó 1144 go 1145
 1371 — Dáibhí II, Rí na nAlbanach (r.1324)
 1512 — Amerigo Vespucci, taiscéalaí (r.1454)
 1815 — Smithson Tennant, ceimiceoir Briotanach
 1913 — Ferdinand de Saussure, teangeolaí Eilvéiseach (r.1857)
 1939 — Antonio Machado, file Spáinneach
 1942 — Hans Scholl, bunaitheoir die Weiße Rose frithbheartaíocht i nGearmáin na Naitsithe (r.1918, curtha chun báis)
 1942 — Sophie Scholl, bunaitheoir die Weiße Rose frithbheartaíocht i nGearmáin na Naitsithe (r.1921, curtha chun báis)
 1956 — Harry Lewis, dornálaí Meiriceánach
 1976 — Michael Polanyi, ileolaí Ungárach
 1987 — Andy Warhol, 58, ealaíontóir (r.1928)
 2005 — Simone Simon, ban-aisteoir Francach
 2007 — Pádraig Mac Gréine, múinteoir agus bailitheoir béaloidis Éireannach
 2021 — Lawrence Ferlinghetti, ealaíontóir, scríbhneoir, agus gníomhaí Meiriceánach

Tarluithe eile 
 1972 - Mharaigh buama den tIRA seisear ag Beairic Aldershot, i Hampshire, Sasana.
 1997 - Rinneadh clónáil ar chaora darbh ainm Dolly in Albain sa bhliain 1996; fógraíodh an t-éacht ar 22 Feabhra 1997

0222
Feabhra, 22
15 Eanáir

Is é an 15 Eanáir an 15ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 350 lá fágtha sa bhliain nó 351 i mbliain bhisigh.

Féilte 
 SAM - Lá Féileː Martin Luther King

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1412 — Jeanne d'Arc, banlaoch Francach agus naomh Caitliceach
 1622 — Molière, drámadóir Francach (b.1673)
 1841 — John Abercromby, an 5ú Barún Abercromby, 5ú barún Abercromby
 1860 — Eibhlín Ní Choill, scríbhneoir agus scoláire na Sean-Ghaeilge
 1869 — Ruaraidh Arascain is Mhàirr, Polaiteoir Albanach
 1884 — William "Honey" Mellody, dornálaí Meiriceánach
 1895 — Artturi Ilmari Virtanen, ceimiceoir Fionlannach
 1918 — Gamal Abdel Nasser, an dara uachtarán na hÉigipte
 1918 — Sheila Tinney, fisiceoir matamaiticiúil Éireannach
 1929 — Martin Luther King, gníomhaí agus ceannaire Meiriceánach (b.1968)
 1936 — Breandán Ó Buachalla, scoláire Éireannach
 1955 — Paddy Burke, polaiteoir Éireannach
 1965 — Bernard Hopkins, dornálaí Meiriceánach
 1969 — Kellita Smith, ban-aisteoir Meiriceánach
 1977 - Giorgia Meloni, polaiteoir Iodálach
 1979 — Martin Petrov, imreoir sacair Bulgárach
 1981 — El-Hadji Diouf, imreoir sacair
 1983 — Jermaine Pennant, imreoir sacair Briotanach
 1983 — Keith Fahey, peileadóir Éireannach
 1984 — Jacqui Hurley, cispheileadóir Éireannach
 1986 — Andrea Begley, amhránaí Éireannach
 1996 — Dove Cameron, ban-aisteoir agus amhránaí Meiriceánach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 69  — Galba, Impire Rómhánach (r. 3 RC)
 1198 — Pápa Celestine III, Pápa ó 1191 go 1198
 1593 — Juan de Herrera, ailtire Spáinneach
 1919 — Rosa Luxemburg, fealsúnaí sóisialach (r.~1870)
 1987 — Ray Bolger, aisteoir Meiriceánach
 1988 — Seán MacBride, pholaiteoir agus taidhleoir Éireannach (r. 1904)
 2000 — Annie Palmen, ban-aisteoir agus amhránaí Ísiltíreach
 2007 — Awad Hamed al-Bandar, polaiteoir Iarácach
 2010 — Marshall Warren Nirenberg, bithcheimicí Meiriceánach
 2014 — Roger Lloyd Pack, aisteoir Briotanach
 2017 — Jimmy Snuka, iomrascálaí Fidsíoch (r. 1943)
 2018 — Dolores O'Riordan, amhránaí Éireannach (r. 1971)

Tarluithe eile 
 1878 - Bronnadh céimeanna ar mhná don chéad uair riamh sa Bhreatain.
 1759 - D'oscail an Músaem na Breataine i Londain.
 2001 - Tháinig an chiclipéid idirlíne as Béarla Wikipedia ar líne don chéad uair (Lá Wikipedia).

0115
Eanáir, 15
20 Eanáir

Is é an 20 Eanáir an fichiú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 345 lá fágtha sa bhliain nó 346 i mbliain bhisigh.

Féilte 
 Astralaíocht - "Lá cuspa" idir an Gabhar agus Aquarius

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1292 — Éilis na Bóihéime, banríon Sheiceach
 1775 — André-Marie Ampère, fisiceoir Francach (b.1836)
 1873 — Johannes Vilhelm Jensen, údar Danmhargach
 1892 — Laurence Brady, polaiteoir Éireannach
 1892 — Seán Carroll, polaiteoir Éireannach
 1902 — Kevin Barry, óglach IRA (b. 1920)
 1926 — Patricia Neal, ban-aisteoir Meiriceánach
 1927 — John O'Connell, polaiteoir agus dochtúir Éireannach
 1930 — Buzz Aldrin, iar-spásaire Meiriceánach
 1931 — David Morris Lee, Fisicí
 1944 — Caroline Caddy, file Astrálach
 1949 — Göran Persson, 31ú Príomh-Aire na Sualainne
 1954 — Ken Page, aisteoir Meiriceánach
 1960 — Ján Figeľ, polaiteoir Slóvacach
 1965 — Sophie, Cuntaois Wessex
 1968 — Billy Kelleher, polaiteoir Éireannach de chuid Fianna Fáil
 1970 — Mark Spencer, polaiteoir Briotanach
 1971 — Gary Barlow, amhránaí Sasanach
 1971 — Gerard McDonnell, dreapadóir agus innealtóir Éireannach (b. 2008)
 1971 — Pixie McKenna, láithreoir teilifíse Éireannach
 1972 — Michelle Mulherin, polaiteoir Éireannach
 1972 — Nikki Haley, polaiteoir Meiriceánach
 1975 — Zac Goldsmith, polaiteoir Sasanach
 1979 — Kathryn Thomas, láithreoir teilifíse Éireannach
 1980 — Lucinda Creighton, polaiteoir Éireannach
 1981 — Owen Hargreaves, imreoir sacair
 1982 — Nikki Rhodes, ban-aisteoir pornagrafach Meiriceánach
 1984 — Malek Jaziri, imreoir leadóige Túinéiseach
 1991 — Polona Hercog, imreoir leadóige Slóivéanach
 1998 — Frances Tiafoe, imreoir leadóige Meiriceánach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1494 — Domenico Ghirlandaio, péintéir Iodálach de chuid na hAthbheochana
 1819 — Séarlas IV na Spáinne, Rí na Spáinne
 1837 — John Soane, ailtire Sasanach
 1907 — Dmitri Ivanovich Mendeleev, 72, ceimiceoir (r.1834)
 1936 — Seoirse V, rí na Ríochta Aontaithe (r.1865)
 1944 — Patrick O'Byrne, polaiteoir Éireannach
 1956 — Martin O'Sullivan, polaiteoir Éireannach
 1957 — James Brendan Connolly, lúthchleasaí
 1960 — Joseph Hughes, polaiteoir Éireannach de chuid Fine Gael
 1983 — Garrincha, imreoir sacair Brasaíleach
 1990 — Barbara Stanwyck, ban-aisteoir Meiriceánach
 1993 — Audrey Hepburn, aisteoir Meiriceánach (r.1929)
 2005 — Per Borten, 91, Príomh-Aire na hIorua (r.1913)
 2012 — Etta James, amhránaí Meiriceánach
 2022 — Meat Loaf, amhránaí agus aisteoir Meiriceánach

Tarluithe eile 
 1996 - Toghadh Iasar Arafat ina uachtarán ar an Údarás Palaistíneach 
 2001 - Ghlac George W. Bush mionn oifige Uachtaráin na SAM
 2009 - Ghlac Barack Obama mionn oifige Uachtaráin na SAM

0120
Eanáir, 20
23 Márta

Is é an 23 Márta an 82ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra nó an 83ú lá i mbliain bhisigh. Tá 283 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 An Phacastáin - Lá na Poblachta

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1749 — Pierre Simon Laplace, matamaiticeoir agus réalteolaí Francach
 1867 — John Dinneen, polaiteoir Éireannach
 1881 — Roger Martin du Gard, scríbhneoir Francach
 1893 — Johnny Wilson, dornálaí Meiriceánach
 1897 — John Lighton Synge, fisiceoir Éireannach
 1904 — Joan Crawford, ban-aisteoir Meiriceánach
 1907 — Daniel Bovet, cógaseolaí Eilvéiseach
 1910 — Akira Kurosawa, Stiúrthóir scannáin na Seapáine
 1929 — Roger Bannister, lúthchleasaí Sasanach (b. 2018)
 1937 — Tony Burton, aisteoir Meiriceánach
 1944 — Maoilios Caimbeul, scríbhneoir Briotanach
 1952 — Kim Stanley Robinson, scríbhneoir Meiriceánach
 1953 — Chaka Khan, amhránaí agus cumadóir Meiriceánach
 1956 — José Manuel Barroso, polaiteoir Eorpach
 1960 — Nicol Stephen, polaiteoir Briotanach
 1971 — Gail Porter, láithreoir teilifíse Albanach
 1971 — Josef Locke, amhránaí Éireannach
 1973 — Jerzy Dudek, imreoir sacair
 1983 — Mo Farah, cianreathaí Briotanach
 1985 — Bethanie Mattek-Sands, imreoir leadóige Meiriceánach
 1985 — Stevie McCrorie, amhránaí Albanach
 1990 — Banphrionsa Eugenie, banphrionsa Briotanach
 1993 — Roberto Carballés Baena, imreoir leadóige Spáinneach
 1996 — Alex Albon, tiománaí Foirmle a hAon

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1555 — Pápa Iúil III, (r. 1487)
 1801 - An tSár Pól I na Rúise (r. 1754)
 1929 — William Sears, polaiteoir Éireannach
 1946 — Francisco Largo Caballero, polaiteoir Spáinneach
 1946 — Gilbert Newton Lewis, ceimiceoir fisiceach Meiriceánach
 1950 — Justin McKenna, polaiteoir Éireannach
 1974 — Léon Rosenfeld, fisiceoir Beilgeach
 1981 — Beatrice Muriel Hill Tinsley, réalteolaí Nua-Shéalannach
 1992 — Friedrich Hayek, eacnamaí agus fealsamh as an Ostair
 2009 — Liam Mac Riocaird, iománaí agus imreoir peil Ghaelach
 2011 - Elizabeth Taylor, aisteoir Sasanach (r. 1932)
 2015 - Chris Hardman, ceoltóir agus amhránaí (r. 1990)
 2015 — Lee Kuan Yew, an chéad Phríomh-Aire ar Shingeapór
 2018 — Seán Treacy, polaiteoir Éireannach
 2021 - George Segal, aisteoir Meiriceánach (r. 1934)
 2022 - Madeleine Albright, taidhleoir Meiriceánach (r. 1937)

Eachtraí 
 1903 - Chláraigh Orville agus Wilbur Wright a n-inneall eitilte. 
 1919 - Bhunaigh Mussolini páirtí faisisteach i Milano.
 1982 - Bhásaigh an chéad fear a fuair croí bréige, Barney Clark. 
 1987 - Gortaíodh níos mó ná 30 duine nuair a phléasc buama cairr ag ceannáras Arm na Breataine i Rheindahlen na Gearmáine.
 1998 - Bhuaigh an scannán Titanic 11 Oscar ag Gradaim an Acadaimh.
 2001 - Thit an stáisiún spáis Rúiseach Mir isteach sa Chiúin-Aigéan.

Tagairtí 

0323
Márta, 23
Baile an Daighin, Contae Mhaigh Eo

Baile i gContae Mhaigh Eo is ea Baile an Daighin (Ballandine as Béarla). Tá sé suite ar bhóthar náisiúnta an N17 a ritheann ó Shligeach go Gaillimh, tuairim is 10km ó dheas ó Chlár Clainne Mhuiris agus gan ach 3km laistigh de theorann theas Chontae Mhaigh Eo.

Rithean Iarnród an Iarthair tríd an mbaile ar a bhealach idir Sligeach agus Baile Átha an Rí ach dúnadh stáisiún traenach Baile an Daighin sa bhliain 1963 agus dúnadh an líne go léir le linn blianta na 1980í. Tá feachtas ar bhun ó bhlianta na 1990í chun an chuid idir Clár Clainne Mhuiris agus Baile Átha an Rí a athoscailt.

Is as Baile an Daighin ó dhúchas é Pádraig Ó Coinín TD, iarcheannaire Páirtí Lucht Oibre na hÉireann.

Bailte i gContae Mhaigh Eo
Béal Átha Bhearaigh

Is ea Béal Átha Bhearaigh (Bellavary as Béarla) baile i gContae Mhaigh Eo.

Beal Atha Bhearaigh
Béacán

Baile i gContae Mhaigh Eo is ea Béacán (Bekan as Béarla).

Beacan
Béal Deirg

Baile i gContae Mhaigh Eo is ea Béal Deirg (Belderrig as Béarla), atá lonnaithe ar chósta thuaidh an chontae. Tá clú agus cáil ar Bhéal Deirg mar gheall ar shuíomh seandálaíochta atá gar dó, Achaidh Chéide. Tá an sráidbhaile lonnaithe go díreach i gceartlár Ghaeltacht thuaisceart Mhaigh Eo. Labhraítear cainúint shainúil de Ghaeilge Chonnacht atá cosúil le Gaeilge Uladh sa cheantar. 

Beal Deirg
Gaeltacht Chontae Mhaigh Eo
Caorthannán

Baile i gContae Mhaigh Eo is ea Caorthannán (Castlehill as Béarla).

Bailte i gContae Mhaigh Eo
An Creagán Bán

Is baile i gContae Mhaigh Eo é an Creagán Bán (Cregganbaun as Béarla).

Creagán Bán
Maolla

Baile i gContae Mhaigh Eo is ea Maolla (Hollymount as Béarla).

Tá sé suite díreach idir Baile an Róba agus Clár Chlainne Mhuiris ar chlár deiscirt Maigh Eo.

Thosaigh taifid Caitliceach do Maolla i 1857. Tá taifid Eaglaise na hÉireann le fáil ar ais go 1845 agus thosaigh taifid an stáit i 1864. Téann inscríbhínní ar dromleaca thiar go na 1700í. Tá na taifid seo go léir coimeadtha ag an Ionad Taighde Clainne Deiscirt Mhaigh Eo.

Bailte i gContae Mhaigh Eo
An Caol

Baile i gContae Mhaigh Eo is ea An Caol (Keel as Béarla). Bhí 541 duine ina gcónaí sa Chaol sa bhliain 2002.

Acaill
Bailte i gContae Mhaigh Eo
Sruthair

Baile i gContae Mhaigh Eo is ea Sruthair (Shrule as Béarla), ar an teorainn idir Maigh Eo agus Contae na Gaillimhe. Tá Aindrias de Staic as an baile.

Bailte i gContae Mhaigh Eo
Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha

Is tír sa Meán-Oirthear í Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha. Is aontas seacht Éimíríocht í atá faoi cheannaire amháin, Khalifa bin Zayed Al Nahayan anois, ach bhí a athair, Sheikh Zayed bin Sultan Al Nahyan ina cheannaire ó thús an stáit sa bhliain 1971 go dtí 2004. Feictear mar laoch é sna hÉimíríochtaí. Is tír Ioslamach í ach tá méid an-mhór daoine anseo ó thíortha eile, go háirithe an India nach bhfuil Ioslamach. Tá 3.23 milliún duine as daonra 4.02 milliún anseo ó thíortha eile.

Cruthaíodh an t-aontas sa bhliain 1971 nuair a cheangail sé dena stáit le chéile. Chuaigh Ras al-Khaimah isteach ann i 1972. Roimhe sin, bhí aontú ag na sheikh sa réigiún leis na Breatanaigh. Ach ní raibh ann ach gaineamh de fhormhór. Ach faigheadh ola sa réigiún. Ceaptar Zayed bin Sultan Al Nahyan mar an duine a d'úsáid an ola chun tír nua-aimseartha a chruthú. Anois tá tionscal neart turasach ann se réigiún, go háirithe i nDubai. Tá siad ag iarradh tionscail nua a chruthú toisc go raibh na gustal ola neamhsíor. Tá caighdeán saol an-mhaith ag na daoine, incurtha le tíortha forbairte Eorpa.

Is iad seo a leanas na hÉimíríochtaí san Aontas:
 Abú Daibí
 Ajman
 Dubaí
 Fujairah
 Sharjah
 Umm al-Qaiwain
 Ras al-Khaimah

Tagairtí 

 
Ballstáit na Náisiún Aontaithe
2 Márta

Is é an 2 Márta an 61ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra nó an 62ú lá i mbliain bhisigh. Tá 304 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Texas - Lá na Saoirse (1836)

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 480 — Beinidict ó Nuirsia, Naomh Caitiliceach (b. 547)
 1316 — Roibeard II, Rí na nAlbanach (b 1390)
 1459 — Pápa Aidrian VI (b. 1523)
 1760 — Camille Desmoulins, polaiteoir Francach
 1810 — Pápa Leo XIII, pápa (b.1903)
 1876 — Pápa Pius XII, pápa (b.1958)
 1878 — Éamon Ó Dugáin, dlíodóir agus polaiteoir Éireannach
 1904 — Dr. Seuss, údar Meiriceánach (b. 1991)
 1919 — Jennifer Jones, ban-aisteoir Meiriceánach
 1928 — Pearse Wyse, polaiteoir Éireannach
 1930 — Tom Wolfe, údar agus iriseoir Meiriceánach
 1931 — Míchail Gorbaitsov, Ard-Rúnaí Pháirtí Cumannach an Aontais Shóivéadaigh
 1937 — Abdelaziz Bouteflika, Uachtarán na hAilgéire
 1942 — John Irving, úrscéalaí agus scríbhneoir scannán Meiriceánach
 1942 — Lou Reed, ceoltóir
 1947 — Harry Redknapp, bainisteoir agus iar-imreoir sacair
 1948 — Rory Gallagher, giotáraí Éireannach (b.1995)
 1949 — Naomi Christine James, rásaí luamh Nua-Shéalannach
 1953 — Russ Feingold, polaiteoir Meiriceánach
 1962 — Jon Bon Jovi, ceoltóir
 1963 — Anthony Albanese, polaiteoir Astrálach
 1968 — Daniel Craig, aisteoir Sasanach
 1969 — Oleg Maskaev, dornálaí Meiriceánach
 1977 — Chris Martin, ceoltóir Sasanach
 1978 — Gordon Elliott, traenálaí capall Éireannach
 1979 — Damien Duff, imreoir sacair
 1988 — James Arthur, amhránaí agus ceoltóir Sasanach
 1993 — Brían Ó Fiannachta, imreoir peil Ghaelach
 1996 — Padraig Ó Corráin, iománaí Éireannach
 1999 — Nikita Mazepin, tiománaí carr rásaíochta Rúiseach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1437 — Séamas I, Rí na nAlbanach, Rí na nAlbanach
 1855 — Nioclás I na Rúise, Impire na Rúise
 1921 - Rí Nicolás I na Montainéagró, 79 (r.1841)
 1930 — D. H. Lawrence, scríbhneoir agus file Sasanach
 1939 — Howard Carter, seandálaí Sasanach
 1979 — Criostóir Ó Rinn, Iománaí Éireannach a d'imir le foireann Chorcaí
 1987 — Randolph Scott, aisteoir Meiriceánach
 1993 — Timothy Killeen, polaiteoir Éireannach
 1999 - Dusty Springfield, amhránaí (r.1939)
 2009 — Chris Finnegan, dornálaí Briotanach
 2009 — João Bernardo Vieira, polaiteoir

Tarluithe eile 
 1807 - Chuir Comhdháil na Stát Aontaithe deireadh le trádáil sclábhaithe ón Afraic.
 1972 - Láinseáileadh an Pioneer 10 chuig Iúpatar.

0302
Márta, 02
10 Márta

Is é an 10 Márta an 69ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra nó an 70ú lá i mbliain bhisigh. Tá 296 lá fágtha sa bhliain.

Féilte

Daoine a rugadh an lá seo 
 1316 — Roibeard II, Rí na nAlbanach, Rí na nAlbanach ó 1371 go dtí a bhás
 1810 — John McCloskey, cairdinéal Caitliceach
 1845 — Alastair III, sár na Rúise (b.1894)
 1881 — Piaras Béaslaí, scríbhneoir Gaeilge agus saighdiúir (b.1965)
 1883 — Pádraig Ó Siochfhradha ("An Seabhac"), scríbhneoir agus múinteoir (b.1964)
 1895 — Mike O'Dowd, dornálaí Meiriceánach
 1908 — Patrick Shanahan, polaiteoir Éireannach
 1909 — James Kennedy, polaiteoir Éireannach a rugadh in 1909
 1923 — Michael Havers, polaiteoir Briotanach
 1923 — Val Logsdon Fitch, fisiceoir Meiriceánach
 1926 — Thomas Dunne, polaiteoir Éireannach
 1928 — James Earl Ray, feallmharfóir Martin Luther King (b.1998)
 1928 — Virgil Akins, dornálaí
 1932 — Brigid Hogan-O'Higgins, polaiteoir Éireannach
 1940 — Chuck Norris, ealaíontóir comhraic, aisteoir, léiritheoir, agus scríbhneoir scannán Meiriceánach
 1943 — Eamonn McCann, gníomhaí agus polaiteoir
 1947 — Dónal Lunny, ceoltóir Éireannach
 1948 — Pat the Cope Gallagher, polaiteoir Éireannach agus Feisire de Pharlaimint na hEorpa
 1951 — Maureen O'Sullivan, polaiteoir neamhspleách Éireannach
 1952 — Morgan Tsvangirai, polaiteoir agus Príomhaire na Siombáibe
 1957 — Osama bin Laden, bunaitheoir Al-Qaeda (b 2011)
 1958 — Sharon Stone, ban-aisteoir Meiriceánach
 1964 — Prionsa Éadbhard, Iarla Wessex
 1980 — John Finucane, polaiteoir Éireannach
 1981 — Samuel Eto'o, imreoir sacair
 1983 — Carrie Underwood, ceoltóir, amhránaí agus aisteoir Meiriceánach
 1984 — Olivia Wilde, ban-aisteoir Meiriceánach
 1985 — Lassana Diarra, imreoir sacair Francach
 1987 — Emeli Sandé, amhránaí Albanach
 1990 — Stefanie Vögele, imreoir leadóige Eilvéiseach
 1997 — Belinda Bencic, imreoir leadóige Eilvéiseach

Daoine a fuair bás an lá seo 
 483 — Pápa Simplicius
 1119 — Muircheartach Ua Briain, Ard-Rí na hÉireann
 1792 — John Stuart, Príomh-Aire na Breataine
 1910 — Karl Lueger, polaiteoir Ostarach
 1913 — Harriet Tubman, daonfhuascailteoir Meiriceánach
 1966 — Frits Zernike, fisiceoir Ísiltíreach
 1968 — Donnchadha Ó Máille, 46, Aire Oideachais na hÉireann ar thug isteach saor-oideachas do chách (r.1921)
 1985 — Konstantin Chernenko, Ard-Rúnaí ar Pháirtí Cumannach an Aontais Shóivéadaigh (r.1911)
 1986 — Ray Milland, aisteoir Meiriceánach-Breatnach
 2005 — Dave Allen, fuirseoir Éireannach (r.1936)
 2010 — Corey Haim, aisteoir Ceanadach
 2012 — Frank Sherwood Rowland, ceimiceoir Meiriceánach
 2018 — Hubert de Givenchy, dearthóir faisin Francach
 2018 — Val Mulkerns, scríbhneoir Éireannach

Imeachtaí eile 
 1902 - Scrios crith talún baile Tochrangri sa Tuirc.
 1910 - Cuireadh deireadh le sclábhaíocht sa tSín.
 1969 - Tugadh téarma príosún 99 bliain do James Earl Ray as Martin Luther King a fheallmharú.
 1973 - Maraíodh Oifigigh ón mBreatain i mBeirmiúda.
 1990 - Ghearr an chúirt i mBagdad san Iaráic pianbhreith báis ar iriseoir The Observer Farzad Bazoft.

0310
Márta, 10
18 Márta

Is é an 18 Márta an 77ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra nó an 78ú lá i mbliain bhisigh. Tá 288 lá fágtha sa bhliain.

Féilte

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1454 — Amerigo Vespucci, taiscéalaí, airgeadaí, loingseoir, agus cartagrafaí Iodálach
 1673 — Spencer Compton, 1ú Iarla Wilmington, Príomh-Aire na Breataine Móire
 1782 — John C. Calhoun, Leasuachtarán na Stát Aontaithe ó 1825 go 1832
 1800 — Harriet Smithson, ban-aisteoir, bean chéile Hector Berlioz (b.1854)
 1837 — Grover Cleveland, 22ú agus 24ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (b.1908)
 1842 — Stéphane Mallarmé, file Francach
 1844 — Nikolai Rimsky-Korsakov, cumadóir ceoil Rúiseach (b.1908)
 1858 — Rudolf Diesel, aireagóir agus innealtóir meicniúil Gearmánach
 1869 — Neville Chamberlain, polaiteoir Sasanach (b.1940)
 1886 — Kurt Koffka, síceolaí Gearmánach
 1893 — Wilfred Owen, saighdiúir agus file (b 1918)
 1900 — Jack Delaney, dornálaí Ceanadach
 1904 — Aarne Haapakoski, scríbhneoir Fionlannach
 1905 — Robert Donat, aisteoir Briotanach
 1932 — John Updike, scríbhneoir Meiriceánach
 1936 — Frederik Willem de Klerk, polaiteoir as an Afraic Theas
 1939 — Ron Atkinson, iar-imreoir agus bainisteoir sacair
 1941 — Wilson Pickett, amhránaí Meiriceánach (b.2006)
 1949 — Alex Higgins, imreoir snúcair Éireannach
 1951 — Paul Barber, aisteoir Briotanach
 1966 — Joanna Cherry, polaiteoir Albanach de chuid Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
 1967 — Jerry Buttimer, polaiteoir Éireannach
 1977 — Danny Murphy, imreoir sacair
 1978 — Antonio Margarrito, dornálaí Meicsiceach
 1989 — Lily Collins, ban-aisteoir Briotanach-Meiriceánach
 1991 — Pierre-Hugues Herbert, imreoir leadóige Francach
 1993 — Mark English, reathaí meánraoin Éireannach
 1997 — Ciara Bravo, ban-aisteoir Meiriceánach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1227 — Pápa Honorius III, (r 1148)
 1745 — Robert Walpole, príomh-aire na Breataine (r.1676)
 1768 — Laurence Sterne, scríbhneoir Angla-Éireannach (r. 1713)
 1871 — Augustus De Morgan, matamaiticeoir Briotanach a rugadh san India
 1907 — Pierre Eugène Marcellin Berthelot, ceimiceoir agus polaiteoir Francach
 1936 — Eleftherios Venizelos, polaiteoir Gréagach
 1960 — John Kiersey, polaiteoir Éireannach
 1964 — Norbert Wiener, matamaiticeoir Meiriceánach
 1982 — Patrick Smith, polaiteoir Éireannach
 2009 — Natasha Richardson, ban-aisteoir Sasanach-Meiriceánach
 2017 — Chuck Berry, ceoltóir Meiriceánach (r. 1926)
 2019 — Jackie Fahey, polaiteoir Éireannach

Tarluithe eile 
 1949 - Bunaíodh Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh (ECAT, nó NATO) ar an lá seo.
 1978 - Bhris círéibeacha foréigneacha amach ar na Golan Heights agus maraíodh beirt shaighdiúirí ó Iosrael.

0318
Márta, 18
26 Márta

Is é an 26 Márta an 85ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra nó an 86ú lá i mbliain bhisigh. Tá 280 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 An Bhanglaidéis - Lá na Saoirse (1971)

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1473 — Séamas IV, Rí na nAlbanach, Rí na hAlban
 1753 — Benjamin Thompson, Fisiceoir agus aireagóir Briotanach a rugadh i Meiriceá
 1874 — Robert Frost, file Meiriceánach
 1909 — Chips Rafferty, aisteoir
 1911 — Bernard Katz, bithfhisiceoir Briotanach a rugadh sa Ghearmáin
 1911 — J. L. Austin, fealsamh Sasanach
 1916 — Christian Boehmer Anfinsen, bithchemiceoir Meiriceánach
 1931 — Leonard Nimoy, aisteoir Meiriceánach
 1934 — Alan Arkin, aisteoir Meiriceánach
 1938 — Anthony Leggett, fisiceoir Briotanach
 1940 — James Caan, aisteoir Meiriceánach
 1940 — Nancy Pelosi, polaiteoir Meiriceánach
 1941 — Richard Dawkins, bitheolaí agus scríbhneoir eolaíochta
 1944 — Diana Ross, ceoltóir Meiriceánach
 1945 — Bernard Durkan, polaiteoir Éireannach
 1949 — Patrick Süskind, scríbhneoir agus scríbhneoir scannán Gearmánach
 1950 — Teddy Pendergrass, amhránaí Meiriceánach
 1951 — Carl Edwin Wieman, fisicí Meiriceánach
 1961 — William Hague, polaiteoir Briotanach
 1963 — Paul Doolin, peileadóir agus bainisteoir Éireannach
 1964 — Maria Miller, polaiteoir Briotanach
 1971 — Martyn Day, polaiteoir Albanach
 1971 — Shane Cassells, polaiteoir Éireannach
 1977 — Kevin Davies, imreoir sacair
 1982 — Mikel Arteta, imreoir sacair Spáinneach
 1985 — Keira Knightley, aisteoir Sasanach
 1986 — Rob Kearney, imreoir rugbaí Éireannach
 1992 — daragh fives, iománaí
 1993 — Gráinne Murphy, snámhóir Éireannach
 1994 — Alison Van Uytvanck, imreoir leadóige Beilgeach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1797 — James Hutton, geolaí Albanach
 1827 — Ludwig van Beethoven, cumadóir ceoil Gearmánach, 56 (r.1770)
 1902 — Cecil Rhodes, landóir Sasanach a bhunaigh stát na Róidéise (r.1853)
 1931 — Tadhg Ó hEaluithe, polaiteoir Éireannach
 1943 — Edmond Carey, polaiteoir Éireannach
 1945 — David Lloyd George, polaiteoir Briotanach (r.1863)
 1957 — John J. O'Kelly, polaiteoir, údar, agus foilsitheoir Éireannach
 1959 — Raymond Chandler, úrscéalaí agus scríbhneoir scannán Meiriceánach
 1969 — John Kennedy Toole, úrscéalaí Meiriceánach
 1995 — Eazy-E, rapálaí Meiriceánach
 2005 — James Callaghan - Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe (r. 1912)

Tarluithe eile 
 1707 - Cur i bhfeidhm an Achta Aontachta a chruthaigh Ríocht na Breataine Móire.
 1945 - Tháinig deireadh le Cath Iwo Jima.
 1971 - Bhain Oirthear na Pacastáine neamhspleáchas amach agus tugadh an Bhanglaidéis ar an tír
 1979 - Shínigh Uachtarán an hEigipte, Anwar El Sadat, agus Príomh-Aire Iosrael, Menachem Begin, conradh síocháin sa Teach Bán
 2000 - Toghadh Vladímír Pútín ina Uachtarán ar an Rúis

0326
Márta, 26