joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
30 Lúnasa

Is é an 30 Lúnasa an 242ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 243ú lá i mbliain bhisigh. Tá 123 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 An Tuirc - Lá an Bhua

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1748 — Jacques-Louis David, péintéir Francach (b. 1825)
 1797 — Mary Shelley, scríbhneoir (b. 1851)
 1852 — Jacobus Henricus van't Hoff, ceimicí Ollannach, i measc bunaitheoirí na ceimice fisiciúla is na steiréiceimice (b. 1911)
 1884 — Theodor Svedberg, ceimiceoir Sualannach (b. 1971)
 1896 — Raymond Massey, aisteoir (b 1983)
 1898 — Shirley Booth, ban-aisteoir Meiriceánach (b. 1992)
 1906 — Joan Blondell, ban-aisteoir Meiriceánach (b. 1979)
 1908 — Fred MacMurray, aisteoir Meiriceánach (b. 1991)
 1912 — Edward Mills Purcell, fisiceoir Meiriceánach (b. 1997)
 1920 — Jack McQuillan, polaiteoir Éireannach (b. 1998)
 1921 — Angelo Dundee, traenálaí dornálaíochta Meiriceánach (b. 2012)
 1926 — Tom O'Donnell, polaiteoir Éireannach de chuid Fine Gael (b. 2020)
 1951 — Dana Rosemary Scallon, amhránaí agus polaiteoir
 1958 — Anna Politkovskaya, iriseoir agus gníomhaí Rúiseach (b. 2006)
 1960 — Thom Tillis, polaiteoir Meiriceánach 
 1961 — Gearóid Mac Cuinneagáin, iománaí agus imreoir peil Ghaelach
 1972 — Cameron Diaz, aisteoir Meiriceánach
 1975 — Radhi Jaïdi, imreoir sacair Túinéiseach
 1980 — Cormac Devlin, polaiteoir Éireannach
 1988 — Ernests Gulbis, imreoir leadóige Laitviach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1588 — Margaret Ward, mairtíreach Caitliceach Sasanach (r. 1550)
 1928 — Wilhelm Carl Werner Otto Fritz Franz Wien, fisiceoir Gearmánach (r. 1864)
 1940 — Joseph John Thomson, fisiceoir Briotanach (r. 1856)
 1952 — Myles Keogh, polaiteoir Éireannach
 1960 — Jimmy Slattery, dornálaí Meiriceánach (r. 1904)
 2003 — Charles Bronson, aisteoir Meiriceánach (r. 1921)
 2004 — Fred Lawrence Whipple, réalteolaí Meiriceánach (r. 1906)
 2006 — Glenn Ford, aisteoir Ceanadach-Meiriceánach (r. 1916)
 2006 — Naguib Mahfouz, scríbhneoir Éigipteach (r. 1911)
 2007 — Tom Munnelly, bailitheoir cumasach amhrán traidisiúnta (r. 1944)
 2013 — Seamus Heaney, file, drámadóir, aistritheoir, léachtóir Éireannach (r. 1939)
 2022 — Míchail Gorbaitseov, Iar-cheannaire an Aontais Shóivéadaigh (r. 1931)

Tarluithe eile 
 1982 - Cuireadh iallach ar cheannaire an PLO a cheannáras i mBéiriút a fhágáil
 1991 - D'fhógair Asarbaiseáin neamhspleáchas
 2001 - Cuireadh cúis cinedhíothaithe in aghaidh iar-Uachtarán na hIúgslaive, Slobodan Milošević

0830
Lúnasa, 30
1 Feabhra

Is é an 1 Feabhra an 32ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 333 lá fágtha sa bhliain nó 334 i mbliain bhisigh.

Féilte 
 Imbolc
 Lá Fhéile Bríde

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1561 — Francis Bacon, fealsamh agus státaire Sasanach
 1801 — Thomas Cole, péintéir Meiriceánach
 1859 — Victor Herbert, cumadóir Meiriceánach
 1878 — Tomás Mac Donnchadha, náisiúnaí Éireannach (b.1916)
 1879 — Brook Brasier, polaiteoir Éireannach
 1894 — John Ford, stiúrthóir scannán Meiriceánach
 1900 — Patrick Rogers, polaiteoir Éireannach
 1901 — Clark Gable, aisteoir Meiriceánach (b.1960)
 1905 — Emilio Segrè, fisiceoir (b.1989)
 1906 — Adetokunbo Ademola, dlí-eolaí Nigéarach
 1919 — Michael Mullen, polaiteoir Éireannach
 1924 — Peadar Maher, polaiteoir Éireannach
 1931 — Boris Yeltsin, polaiteoir Rúiseach (b.2007)
 1942 — Terry Jones, aisteoir, stiúrthóir agus scríbhneoir Breatnach
 1944 — Mike Enzi, polaiteoir Meiriceánach
 1949 — Joan Burton, polaiteoir Éireannach
 1950 — Mike Campbell, ceoltóir Meiriceánach
 1951 — Alan Shatter, polaiteoir Éireannach de chuid Fine Gael
 1951 — John McNally, polaiteoir Albanach
 1957 — Gustavo Adolfo Bell Lemus, polaiteoir Colómach
 1958 — Seán Fleming, polaiteoir Éireannach de chuid Fianna Fáil
 1984 — Darren Fletcher, imreoir sacair
 1987 — Giuseppe Rossi, imreoir sacair Iodálach
 1990 — Annalise Murphy, rásaí luamh Éireannach
 1990 — Dan Gosling, imreoir sacair Sasanach
 1990 — Muiris Ó Seanacháin, iománaí Éireannach
 1994 — Anna-Lena Friedsam, imreoir leadóige Gearmánach
 1994 — Harry Styles, amhránaí
 2003 — Owen Mac, amhránaí Éireannach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1328 — Charles IV na Fraince, rí na Fraince agus Navarre (r.1294)
 1691 — Pápa Alaisdir VIII, Pápa ó 1689 go 1691
 1851 — Mary Shelley, 53, scríbhneoir Sasanach (r.1797)
 1903 — George Gabriel Stokes, fisicí is matamaiticeoir Éireannach
 1944 — Piet Mondrian, péintéir Ísiltíreach
 1945 — Johan Huizinga, staraí Ísiltíreach
 1954 — Seán Carroll, polaiteoir Éireannach
 1958 — Clinton Joseph Davisson, fisiceoir
 1966 — Buster Keaton, aisteoir Meiriceánach (r.1895)
 1966 — Martin Sexton, polaiteoir Éireannach
 1976 — Werner Heisenberg, fisiceoir teoiriciúil Gearmánach
 1983 — Clement Coughlan, polaiteoir Éireannach
 1995 — Tom O'Reilly, polaiteoir Éireannach
 2000 — Patrick Shanahan, polaiteoir Éireannach
 2003 — Adalberto Ortiz, scríbhneoir Eacuadórach
 2012 — Angelo Dundee, traenálaí dornálaíochta Meiriceánach
 2014 — Maximilian Schell, aisteoir Eilvéiseach

Tarluithe eile 
 1793 - D'fhógair an Fhrainc cogadh ar an mBreatain agus ar an Ollainn.
 1919 - Fógraíodh an chéad Miss America i Nua-Eabhrac.

0201
Feabhra, 01
24 Eanáir

Is é an 24 Eanáir an 24ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 341 lá fágtha sa bhliain nó 342 i mbliain bhisigh.

Féilte

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1540 — Edmund Campion, naomh Caitliceach (b. 1581)
 1552 — Alberico Gentili, dlí-eolaí Iodálach
 1712 — Friedrich II, rí na Prúise (b.1786)
 1776 — E. T. A. Hoffmann, scríbhneoir, cumadóir, sceitseálaí, dlíodóir, oifigeach cúirte agus breitheamh de chuid na Gearmáine
 1850 — Hermann Ebbinghaus, síceolaí Gearmánach
 1872 — Morris Travers, ceimiceoir Sasanach
 1888 — Ernst Heinkel, dearthóir agus déantóir eitleán (b.1958)
 1917 — Ernest Borgnine, aisteoir Meiriceánach
 1940 — Joachim Gauck, an chéad uachtarán déag na Gearmáine
 1950 — Daniel Auteuil, aisteoir agus stiúrthóir Francach
 1955 — Véronique Béliveau, aisteoir agus amhránaí Ceanadach
 1966 — Jimeoin McKeown, fuirseoir agus aisteoir
 1978 — Kristen Schaal, fuirseoir agus ban-aisteoir Meiriceánach
 1982 — Robert Troy, polaiteoir Éireannach
 1984 — Shaun Maloney, imreoir sacair
 1987 — Luis Alberto Suárez, imreoir sacair Uraguach
 1988 — Jade Ewen, amhránaí agus ban-aisteoir Briotanach
 1996 — Seán Ó Finn, iománaí Éireannach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 41 — Caligula, Impire Rómhánach (r.12 AD)
 1917 — Sophia Morrison, scríbhneoir Manannach
 1961 — Aarne Haapakoski, iriseoir agus scríbhneoir Fionlannach (r.1904)
 1965 — Winston Churchill, polaiteoir Briotanach (r.1874)
 1969 — Patrick Hogan, polaiteoir Éireannach
 1984 — Bernard Cowen, polaiteoir Éireannach
 1989 — Ted Bundy, Sraithmharfóir (r. 1946)
 1990 — Madge Bellamy, ban-aisteoir
 2020 — Séamus Mallon, 1ú LeasChéad-Aire Thuaisceart Éireann (r. 1936)

Tarluithe eile 
 41 - Maraíodh an t-impire Rómhánach Caligula
 1848 - Fuarthas an chéad píosa óir i gCalifornia

0124
Eanáir, 24
30 Aibreán

Is é an 30 Aibreán an 120ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra nó an 121ú lá i mbliain bhisigh. Tá 245 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 An Fhionlainn - Vappu
 An Ísiltír - Koninginnedag
 An tSualainn - Konungens Födelsedag
 Meicsiceo - El Día Del Niño
 Poblacht na Seice / An tSlóvaic - Carodejnice
 Vítneam - Lá na Saoirse

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1662 — Máire II, banríon Shasana (b.1694)
 1777 — Carl Friedrich Gauss, eolaí agus matamaiticeoir (b.1855)
 1857 — Eugen Bleuler, síciatraí Eilvéiseach (b.1940)
 1894 — H. V. Evatt, breitheamh agus polaiteoir Astrálach
 1908 — Eve Arden, ban-aisteoir
 1940 — Gerard Cott, polaiteoir Éireannach
 1947 — Leslie Grantham, aisteoir Sasanach
 1952 — Eddie Mustafa Muhammad, dornálaí Meiriceánach
 1959 — Stephen Harper, príomh-aire Cheanada
 1961 — Victor Boyhan, polaiteoir Éireannach
 1964 — Cathal Boylan, polaiteoir Éireannach, ball de Sinn Féin
 1971 — Carlos Manuel Baldomir, dornálaí Airgintíneach
 1973 — Leigh Francis,  fuirseoir agus aisteoir Sasanach
 1981 — John O'Shea, imreoir sacair
 1982 — Kirsten Dunst, aisteoir Meiriceánach
 1983 — Colum Eastwood, Ceannaire an PSDLO
 1985 — Gal Gadot, aisteoir agus mainicín Iosraelach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1200 — Zhu Xi, scoláire le linn Ríshliocht Song
 1883 — Edouard Manet, péintéir Francach
 1945 — Adolf Hitler, deachtóir Gearmánach (r.1889) 
 1945 — Eva Braun, bean chéile Hitler (r.1912)
 1971 — Séamus Doyle, gníomhaí agus polaiteoir Éireannach
 1975 — Denis Heskin, polaiteoir Éireannach
 1989 — Sergio Leone, stiúrthóir Iodálach (r. 1929)
 1994 — Roland Ratzenberger, tiománaí Fhoirmle a hAon (r. 1960) 
 2010 — Gerry Ryan,  chraoltóir raidió agus teilifíse Éireannach (r. 1956)
 2015 — Ben E. King, amhránaí Meiriceánach (r. 1938)
 2016 — Harold Kroto, Ceimicí (r.1939)
 2019 — Peter Mayhew,  aisteoir Sasanach-Meiriceánach (r. 1944)

Tarluithe eile 
 1952 - Foilsíodh dialann Anne Frank i mBéarla.
 1975 - Tháinig deireadh leis an gcogadh i Vítneam.
 1993 - Sádh an t-imreoir leadóige Monica Seles le linn cluiche i Hamburg.

0430
Aibreán, 30
29 Iúil

Is é an 29 Iúil an 210ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 211ú lá i mbliain bhisigh. Tá 155 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Oileáin Fharó - Ólavsøka

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1883 — Benito Mussolini, deachtóir Iodálach (b.1945)
 1883 — Porfirio Barba-Jacob, file agus scríbhneoir Colómach
 1892 — William Powell, aisteoir Meiriceánach
 1900 — Eyvind Johnson, scríbhneoir Sualannach
 1926 — Thomas J. Fitzpatrick, polaiteoir Éireannach a rugadh in 1926
 1927 — Harry Mulisch, scríbhneoir Ísiltíreach
 1938 — Vicente Rondón, dornálaí Veiniséalach
 1953 — Frank McGuinness, drámadóir, file agus aistritheoir Éireannach 
 1959 — Máire Ní Thuathail, léiritheoir teilifíse Éireannach
 1966 — Richard Steven Horvitz, aisteoir agus guthaisteoir Meiriceánach
 1981 — Fernando Alonso, tiománaí Foirmle a hAon
 1982 — Andy Reid, imreoir sacair as Baile Átha Cliath
 1991 — Megan Fearon, polaiteoir i dTuaisceart Éireann

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1030 — Olav II Haraldsson, Rí na hIorua idir 1015 agus 1028 (r.995)
 1644 — Pápa Urban VIII, Pápa ó 1623 go 1644
 1833 — William Wilberforce, polaiteoir agus daonchara Sasanach
 1856 — Robert Schumann, cumadóir Gearmánach
 1890 — Vincent van Gogh, péintéir Iar-Impriseanaíoch Ollannach (r.1853)
 1910 — Heinrich Zimmer, Ceiltíoch Gearmánach
 1942 — John Byrne, polaiteoir Éireannach a rugadh in 1878
 1974 — Erich Kästner, scríbhneoir Gearmánach
 1983 — David Niven, aisteoir Sasanach
 1983 — Raymond Massey, aisteoir
 1994 — Dorothy Hodgkin, ceimiceoir Briotanach
 2016 — Patrick Lalor, polaiteoir agus iománaí Éireannach
 2018 — Fiachra Ó Ceallaigh, easpag Éireannach

Tarluithe eile 
 1848 - Éirí Amach na nÉireannach Óga
 1981 - Phós an Prionsa Séarlas agus Diana Spencer i Sasana. D'fhéach 750 milliún duine ar fud an domhan ar an searmanas

0729
Iúil, 29
21 Nollaig

Is é an 21 Nollaig an 355ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 356ú lá i mbliain bhisigh. Tá 10 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Éire - Meán Geimhridh
 Leathsféar Theas - Grianstad an tSamhraidh
 Leathsféar Thuaidh - Grianstad an Gheimhridh

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1773 — Robert Brown, luibheolaí Albanach
 1804 — Benjamin Disraeli, an Chéad Iarla Beaconsfield, státaire Briotanach
 1843 — Thomas Bracken, file (b.1898)
 1856 — Tomás Ó Criomhthain, scríbhneoir Éireannach
 1866 — Maud Gonne, aisteoir agus gníomhaí (b.1953)
 1889 — Sewall Wright, géineolaí Meiriceánach
 1910 — Batt Donegan, polaiteoir Éireannach
 1916 — Seán Brosnan, polaiteoir Éireannach
 1917 — Heinrich Böll, scríbhneoir Gearmánach (b.1985)
 1935 — Phil Donahue, craoltóir agus léiritheoir Gael-Mheiriceánach
 1937 — Jane Fonda, ban-aisteoir agus gníomhaí Meiriceánach
 1939 — Malcolm Hebden, aisteoir Briotanach
 1942 — Hu Jintao, ceannaire Dhaonphoblacht na Síne
 1948 — Samuel L. Jackson, aisteoir Meiriceánach
 1954 — Chris Evert, imreoir leadóige Meiriceánach
 1957 — Ray Romano, fuirseoir Meiriceánach
 1958 — Tom Enders, fear gnó Gearmánach
 1972 — Gloria De Piero, polaiteoir Briotanach
 1975 — Charles Michel, polaiteoir Beilgeach
 1977 — Emmanuel Macron, Uachtarán na Fraince
 1982 — Charlie Cox, aisteoir
 1987 — Ronan Finn, peileadóir Éireannach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1375 — Giovanni Boccaccio, scríbhneoir Iodálach (r.1313)
 1843 — Edward Bunting, ceoltóir agus bailitheoir ceoil Éireannach
 1915 — Violet Florence Martin, scríbhneoir Éireannach
 1940 — F. Scott Fitzgerald, scríbhneoir Meiriceánach (r.1896)
 1958 — Lion Feuchtwanger, scríbhneoir (r.1884)
 1977 — Seán Céitinn, péintéir Éireannach
 2009 — Marianne Stone, ban-aisteoir
 2012 — Shane McEntee, polaiteoir Éireannach

Tarluithe eile 
 1620 - Tháinig na hOilithrigh i dtír in Plymouth i Massachusetts, i Meiriceá
 1958 - Toghadh Charles de Gaulle ina uachtarán ar an bhFrainc
 1988 - Maraíodh 270 duine nuair a phléasc buama ar bord eitilt de chuid Pan Am i Lockerbie, Alban

1221
Nollaig, 21
5 Márta

Is é an 5 Márta an 64ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra nó an 65ú lá i mbliain bhisigh. Tá 301 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Corn na Breataine - Naomh Piran (Naomh Ciarán)

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1133 — Anraí II, rí Shasana (b.1189)
 1324 — Dáibhí II, Rí na nAlbanach (b. 1371)
 1500 — Séarlas V, Impire Naofa Rómhánach, Impire Naofa Rómhánach
 1536 — Pápa Clemeint VIII, Pápa ó 1592 go 1605
 1870/1 – Rosa Luxemburg, fealsúnaí sóisialach Gearmánach (b.1919)
 1871 — Risteard Ó Foghludha, scoláire, eagarthóir, agus iriseoir Éireannach
 1892 — Tom Hales, polaiteoir Éireannach
 1898 — Zhou Enlai, polaiteoir de chuid Dhaon-Phoblacht na Síne
 1908 — Rex Harrison, aisteoir Sasanach
 1918 — Denis J. O'Sullivan, polaiteoir Éireannach
 1939 — Samantha Eggar, ban-aisteoir Briotanach-Meiriceánach
 1942 — Felipe González, polaiteoir Spáinneach
 1943 — Billy Backus, dornálaí Meiriceánach
 1948 - Eddy Grant, Amhránaí
 1948 — Esther Hicks, scríbhneoir Meiriceánach
 1953 – Brian Kerr, bainisteoir sacair Éireannach
 1967 — Imelda Henry, polaiteoir Éireannach
 1988 — Bjarni Viðarsson, imreoir sacair Íoslannach
 1993 - Harry Maguire, Imreoir sacair Sasanach
 1994 — Daria Gavrilova, imreoir leadóige Rúiseach
 1998 — Yusra Mardini, snámhóir Siriach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 254  — Pápa Lucius I (r. 200)
 1815 — Franz Mesmer, lia agus astralaí Gearmánach (r. 1734)
 1827 — Alessandro Volta, eolaí agus fisiceoir Iodálach (r. 1745)
 1876 — Marie d'Agoult, údar Francach
 1936 — Henry Petty-Fitzmaurice, polaiteoir Briotanach
 1953 — Frank Drohan, polaiteoir Éireannach
 1953 — Iósaf Stailín, réabhlóidí agus ceannaire an Aontais Shóivéadaigh (r. 1878)
 1963 — Patsy Cline, amhránaí Meiriceánach (r. 1932)
 1984 — William Powell, aisteoir Meiriceánach
 2004 — Tom Leonard, polaiteoir Éireannach
 2009 — Patrick Cummins, polaiteoir Éireannach
 2013 — Hugo Chávez, deachtóir Veiniséala (r. 1954)
 2016 — Ray Tomlinson, ríomhchláraitheoir Meiriceánach
 2018 — Trevor Baylis, ceapadóir Sasanach

Tarluithe eile 
 1496 – D'eisigh Anraí III Shasana litreacha paitinne a thug cead taiscéalaíochta do John Cabot agus dona mhic.
 1770 – Sléacht Bhostún inar mharaigh saighdiúirí Briotanacha cúigear sibhialtach
 1956 – Sheas Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe leis an gcosc ar leithlisiú ciníocha i scoileanna stáit, coláistí agus ollscoileanna.
 1960 – Tháinig Elvis Presley abhaile tar dó a bheith in arm Mheiriceá ar feadh dhá bhliain.
 2002 – Thosaigh MTV ag craoladh an clár The Osbournes.

0305
Márta, 05
8 Aibreán

Is é an 8 Aibreán an 98ú lá den bhliain de réir an fhéilire Ghréagóra nó an 99ú lá i mbliain bhisigh. Tá 267 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 An tSeapáin - Breithlá an Bhúda (かんぶつえ)

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1605 — Pilib IV na Spáinne (b. 1665)
 1815 — Andrew Graham, réalteolaí Éireannach
 1890 — Thomas F. O'Higgins, polaiteoir agus dochtúir Éireannach
 1911 — Melvin Calvin, ceimicí (b. 1997)
 1912 — Sonja Henie, scátálaí fíorach Ioruach
 1930 — Frank Cluskey, polaiteoir Éireannach
 1938 — Kofi Annan, 7ú Ard-Rúnaí na Náisiún Aontaithe
 1943 - Tony Banks, polaiteoir Briotanach (bás. 2006)
 1954 — Joe Kernan, imreoir peil Ghaelach agus bainisteoir
 1955 — Gerrie Coetzee, dornálaí as an Afraic Theas
 1955 — Ron Johnson, polaiteoir Meiriceánach
 1967 — Aaron Davis, dornálaí Meiriceánach
 1972 — Lisa Cameron, polaiteoir Albanach
 1974 — Martin Conway, polaiteoir Éireannach
 1982 — Gennady Golovkin, dornálaí Casacach
 1999 — Catherine Bellis, imreoir leadóige Meiriceánach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1129 — Cellach Mac Aodh, easpag Ard Mhacha
 1848 — Gaetano Donizetti, scríbhneoir ceoldrámaí Iodálach
 1931 — Erik Aksel Karlfeldt, File agus scríbhneoir Sualannach (r. 1864)
 1950 — Vaslav Nijinsky, damhsóir bailé (r.1890)
 1970 — Julius Pokorny, teangeolaí Ostarach
 1973 — Pablo Picasso, péintéir Spáinneach (r. 1881)
 1977 — Stefania Turkewich, cumadóir, pianódóir agus ceoleolaí Úcránach
 1984 — Pyotr Leonidovich Kapitsa, fisiceoir (r. 1894)
 1992 — Daniel Bovet, acadóir (r. 1907)
 2004 — Éinde Ó Callaráin, imreoir peil Ghaelach
 2010 — Teddy Scholten, amhránaí Ísiltíreach
 2013 — Margaret Thatcher, Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe (r. 1925)

Tarluithe eile 
 1953 - Gearradh téarma príosúnachta le daorobair seacht mbliana ar Jomo Kenyatta as an mbaint a bhí aige leis an Mau Mau.

 1986 - Toghadh an t-aisteoir Clint Eastwood ina mhéara ar bhaile Carmel i California.
 1986 - Fuadaíodh Jennifer Guinness duine de chlann an Grúdlann Guinness.

0408
Aibreán, 08
28 Deireadh Fómhair

Is é an 28 Deireadh Fómhair an 301ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 302ú lá i mbliain bhisigh. Tá 64 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Eaglais Chaitliceach Rómhánach - Naomh Jude

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1755 — Jacques Labillardière, luibheolaí Francach (b. 1834)
 1793 — Eliphalet Remington, dearthóir arm tine Meiriceánach (b. 1861)
 1866 — Ramón del Valle-Inclán, scríbhneoir Gailíseach (b. 1936)
 1868 — James Brendan Connolly, lúthchleasaí (b. 1957)
 1914 — Jonas Edward Salk, víreolaí Meiriceánach (b. 1995)
 1922 — Nioclás Mac Riocaird, iománaí agus imreoir peil Ghaelach (b. 1976)
 1929 — Paddy Keaveney, polaiteoir Éireannach (b. 1995)
 1951 — Peter Hitchens, iriseoir Máltach
 1955 — Bill Gates, fear gnó Meiriceánach
 1958 — Marty Morrissey, tráchtaire Éireannach
 1966 — Andy Richter, fuirseoir Meiriceánach
 1967 — Julia Roberts, aisteoir Meiriceánach
 1974 — Joaquin Phoenix, aisteoir Meiriceánach
 1974 — Nigel Mills, polaiteoir Briotanach
 1981 — Milan Baroš, imreoir sacair Seiceach
 1982 — Jean Pascal, dornálaí Háítíoch-Ceanadach
 1997 — Taylor Fritz, imreoir leadóige Meiriceánach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1503 — Pápa Pius III, Pápa in 1503 (r. 1439)
 1704 — John Locke, fealsamh Sasanach (r.1632)
 1740 — Áine na Rúise, banimpire ar an Rúis (r.1693)
 1952 — Billy Hughes, polaiteoir Astrálach agus 7ú Príomh-Aire na hAstráile (r. 1862)
 1976 — Máire Drumm, polaiteoir Éireannach (r. 1919)
 1978 — Seán McGuinness, polaiteoir Éireannach
 1995 — Thomas Bellew, polaiteoir Éireannach (r. 1943)
 2004 — Jimmy McLarnin, dornálaí Ceanadach (r. 1907)
 2005 — Richard Smalley, ceimiceoir Meiriceánach (r. 1943)
 2012 — Savita Halappanavar, bean a fuair bás in Éirinn mar gheall ar bhreith anabaí (r. 1981)
 2021 — David Tweed, imreoir rugbaí agus polaiteoir Éireannach (r. 1959)

Tarluithe eile 
 1962 - Géarchéim na nDiúracán i gCúba: Réiteach na Géarchéime

1028
Deireadh Fómhair, 28
Bocóid

Baile i gContae Liatroma is ea Bocóid (Buckode as Béarla).

Bocoid
Ceis Charraigín

Baile i gContae Liatroma is ea Ceis Charraigín (Keshcarrigan as Béarla).

Bailte i gContae Liatroma
Cionn Locha

Baile i gContae Liatroma is ea Cionn Locha (Kinlough as Béarla). Bhí 1,018 duine ina gcónaí i gCionn Locha sa bhliain 2011.

Bailte i gContae Liatroma
Cora Droma Rúisc

Is é Cora Droma Rúisc (, Carrick-on-Shannon i mBéarla) príomhbhaile Chontae Liatroma. Bhí 3,980 duine ina gcónaí i gCora Droma Rúisc sa bhliain 2011.

Is ag áth na Sionainne atá Cora Droma Rúisc suite. Tá an baile i bparóiste sibhialta Chill Tachúrc (Kiltoghert i mBéarla). Ainm ban-naoimh is ea Tachúrc (< Tathchumhrac < Tocomracht, et var.).

Tá foirgnimh stairiúla i gCora Droma Rúisc cosúil le Teach na mBocht agus Reilig an Ghorta.

Ar an Sráid Mhór is ea an Eaglais Chaitliceach Naomh Muire, tógtha i stíl Neo-Gotach. Tá sé suite ar phointe trasnaithe straitéiseach Abhainn na Sionainne.

Foilsítear sa bhaile é an Leitrim Observer (gach Céadaoin) agus an Northwest Express.

Is é “an Dock” ionad ealaíon atá lonnaithe sa bhfoirgneamh athchóirithe “teach cúirte” den 19ú hAois.

Tá an baile freastaltha leis an líne iarnróid idir Baile Átha Cliath agus Sligeach.

Bailte i gContae Liatroma
Bailte contae i bPoblacht na hÉireann
Droim ar Snámh

Baile i gContae Liatroma is ea Droim ar Snámh (Drumsna as Béarla). Bhí 173 duine ina gcónaí i nDroim ar Snámh sa bhliain 2002.

Bailte i gContae Liatroma
Droim Caorthainn

Baile i gContae Liatroma is ea Droim Caorthainn (Drumkeeran as Béarla). Bhí 242 duine ina gcónaí i nDroim Caorthainn sa bhliain 2006. Is cuid de pharóiste Inis Mhaigh Chratha atá ann. 

Bailte i gContae Liatroma
Droim Seanbhó

Baile i gContae Liatroma is ea Droim Seanbhó (Drumshanbo as Béarla). Bhí 857 duine ina gcónaí i nDroim Seanbhó sa bhliain 2011.

Bailte i gContae Liatroma
Dromad

Baile i gContae Liatroma is ea Dromad (Dromod as Béarla).

Bailte i gContae Liatroma
Learga Uí Dhónaill

Baile i gContae Liatroma, Poblacht na hÉireann is ea Learga Uí Dhónaill (Largydonnell as Béarla).

Bailte i gContae Liatroma
Maothail

Baile i gContae Liatroma is ea Maothail (Mohill as Béarla). Bhí 928 duine ina gcónaí i Moathail sa bhliain 2011.

Bailte i gContae Liatroma
Ros Inbhir

Baile i gContae Liatroma is ea Ros Inbhir (Rossinver as Béarla).

Bailte i gContae Liatroma
An Tulachán

Baile i gContae Liatroma is ea An Tulachán (Tullaghan as Béarla).

Tulachan
25 Meitheamh

Is é an 25 Meitheamh an 176ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 177ú lá i mbliain bhisigh. Tá 189 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Mósaimbíc - Lá na Saoirse

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1852 — Antoni Gaudí, ailtire Catalónach (b. 1926)
 1870 — Robert Erskine Childers, údar agus náisiúnaí Éireannach (b. 1922)
 1900 — Louis Mountbatten, státaire agus oifigeach cabhlaigh Sasanach
 1903 — George Orwell, scríbhneoir (b. 1950)
 1907 — Johannes Hans Daniel Jensen, fisiceoir núicléach Gearmánach
 1911 — William Howard Stein, bithchemiceoir Meiriceánach
 1926 — Paddy Belton, polaiteoir Éireannach
 1928 — Alexei Alexeyevich Abrikosov, fisicí Rúiseach
 1929 — Jean-Joseph Sanfourche, ealaíontóir Francach
 1930 — László Antal, Teangeolaí Ungárach
 1941 — Eddie Large, fuirseoir Briotanach
 1942 — Michel Tremblay, scríbhneoir Ceanadach
 1954 — Sonia Sotomayor, breitheamh Meiriceánach
 1956 — Anthony Bourdain, chef mór le rá, údar agus pearsa teilifíse (b. 2018)
 1960 — Frances Black, amhránaí Éireannach
 1961 — Ricky Gervais, aisteoir Sasanach
 1963 — George Michael, amhránaí Sasanach (b. 2016)
 1971 — Neil Lennon, imreoir sacair Éireannach
 1971 — Patrick Sensburg, polaiteoir agus dlíodóir Gearmánach
 1972 — Gino Kenny, polaiteoir Éireannach
 1975 — Vladimir Kramnik, ardmháistir fichille Rúiseach
 1976 — Gavin Williamson, polaiteoir coimeádach Briotanach
 1980 — Inma Cuesta, ban-aisteoir Spáinneach
 1988 — Anthony Stokes, imreoir sacair Éireannach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1876 — George Armstrong Custer, 36, oifigeach in Arm na Stát Aontaithe (r. 1839)
 1919 — William Máirtín Ó Murchadha, polaiteoir agus fear gnó Éireannach
 1950 — Muiris Ó Súilleabháin, 46, scríbhneoir Éireannach (r. 1904)
 1960 — Walter Baade, réalteolaí Gearmánach
 1969 — Seán Dunne, polaiteoir Éireannach
 1980 — Séamus Ó Duilearga, béaloideasaí Éireannach
 1981 — John Ormonde, polaiteoir Éireannach
 1995 — Ernest Walton, Fisicí Éireannach (r. 1903)
 2009 — Farrah Fawcett, aisteoir Meiriceánach (r. 1947)
 2009 — Michael Jackson, 50, amhránaí, ceoltóir agus cumadóir amhráin (r. 1958)
 2015 — Patrick Macnee, aisteoir Sasanach

Tarluithe eile 
 1950 - Rinne An Chóiré Thuaidh ionradh ar an gCoiré Theas ag cur tús leis an gCogadh ansin
 1975 - Bhain Mósaimbíc neamhspleáchas amach ón bPortaingéil

0625
Meitheamh, 25
24 Samhain

Is é an 24 Samhain an 328ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 329ú lá i mbliain bhisigh. Tá 37 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Eaglais Chaitliceach Rómhánach - Naomh Colman

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1713 — Laurence Sterne, scríbhneoir Angla-Éireannach (r. 1768)
 1784 — Zachary Taylor, 12ú uachtarán na Stát Aontaithe (b.1850)
 1808 — Jean-Baptiste Alphonse Karr, iriseoir, úrscéalaí agus dramadóir Francach
 1826 — Carlo Collodi, iriseoir agus scríbhneoir Iodálach (b.1890)
 1897 — Lucky Luciano, coirpeach agus drongadóir Meiriceánach de phór na Sicile
 1925 — Simon van der Meer, fisiceoir Ísiltíreach
 1942 — Billy Connolly, aisteoir, fuirseoir agus ceoltóir Albanach
 1946 — Ted Bundy, dúnmharfóir srathach Meiriceánach
 1948 — Mary White, polaiteoir Éireannach
 1955 — Einar Kárason, scríbhneoir Íoslannach
 1983 — Dean Ashton, imreoir sacair Sasanach
 1992 — Oliver Dingley, tumadóir Sasanach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1231 — San Eilís na hUngáire, naomh Críostaí
 1241 — Pápa Celestine IV
 1922 — Robert Erskine Childers, údar agus náisiúnaí Éireannach (r.1870)
 1934 — Máirtín Mac Donnchadha, polaiteoir Éireannach
 1940 — James Craig, 1ú Bíocunta Chreaga Abhann, polaiteoir as Béal Feirste
 1942 — Peadar Ó Cearnaigh, cumadóir agus náisiúnaí Éireannach
 1955 — John Hassett, polaiteoir Éireannach
 1958 — Robert Cecil, An Chéad Bhíocunta Cecil de Chelwood, dlíodóir agus polaiteoir Sasanach
 1960 — Stephen Flynn, polaiteoir Éireannach
 1963 — Lee Harvey Oswald, feallmharfóir John F. Kennedy (r.1939)
 1980 — George Raft, aisteoir Meiriceánach
 1991 — Freddie Mercury, amhránaí agus ceoltóir Sasanach (r.1946)
 1996 — Mícheál Ó hEithir, iriseoir spóirt (r.1920)
 1996 — Somhairle MacGill-Eain, file Albanach (r.1911)
 1999 — Joseph Farrell, polaiteoir Éireannach
 2012 — Héctor Camacho, dornálaí Pórtó Ríceach
 2018 — Próinséas Ní Chatháin, scoláire Éireannach
 2020 — Anraí Ó Riain, iománaí Éireannach

Tarluithe eile 
 1973 - Tugadh cead vótála do na bundúchasaigh san Astráil
 1995 - Vótáil muintir na hÉireann ar son leasú sa Bhunreacht chun go mbeadh colscaradh dleathach sa tír

1124
Samhain, 24
2003

Is gnáthbhliain an bhliain 2003
 Bliain Shíneach (1 Feabhra): Gabhar (羊)

Eachtraí 
 20 Márta - Ionradh na hIaráice (2003)

Breitheanna 
3 Eanáir — Greta Thunberg, gníomhaí timpeallachta Sualannach
 1 Feabhra — Owen Mac, amhránaí Éireannach
20 Feabhra — Olivia Rodrigo, amhránaí agus aisteoir Meiriceánach
 11 Aibreán — Mel Maryns, amhránaí agus cumadóir Éireannach

Básanna 
 3 Eanáir — Flóra Kádár, aisteoir Ungárach (r. 1928)
 1 Feabhra — Adalberto Ortiz, scríbhneoir Eacuadórach
 13 Feabhra — Kid Gavilán, dornálaí Cúbach
 23 Feabhra — Robert King Merton, socheolaí Meiriceánach
 16 Márta — Rachel Corrie, gníomhaí frithchogaidh Meiriceánach
 30 Márta — Michael Jeter, aisteoir Meiriceánach
 18 Aibreán — Edgar F. Codd, ríomheolaí Briotanach (r. 1923)
 20 Aibreán — Bernard Katz, bithfhisiceoir Briotanach a rugadh sa Ghearmáin
 26 Aibreán — Yun Hyon-seok, gníomhaí Cóiréach ar son chearta an duine
 12 Meitheamh — Gregory Peck, aisteoir Meiriceánach (r. 1916)
 22 Meitheamh — Vasil Bykaŭ, scríbhneoir Bealarúiseach (r. 1924)
 29 Meitheamh — Katharine Hepburn, aisteoir Meiriceánach (r. 1907)
 30 Meitheamh — Buddy Hackett, aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach
 30 Meitheamh — Constance Smith, ban-aisteoir Éireannach
 4 Iúil — André Claveau, amhránaí Francach
 4 Iúil — Barry White, amhránaí agus cumadóir Meiriceánach
 6 Iúil — Buddy Ebsen, aisteoir agus damhsóir Meiriceánach
 10 Iúil — Hartley Shawcross, polaiteoir Briotanach
 23 Iúil — Bernard Markey, polaiteoir Éireannach
 23 Iúil — Tom O'Higgins, breitheamh agus polaiteoir Éireannach
 4 Lúnasa — Frederick Chapman Robbins, dochtúir Meiriceánach
 30 Lúnasa — Charles Bronson, aisteoir Meiriceánach
 9 Meán Fómhair – Edward Teller, fisicí Ungárach-Mheiriceánach (r. 1908) 
 12 Meán Fómhair - Johnny Cash, ceoltóir Meiriceánach (r. 1932)
 21 Meán Fómhair — Amédée Domenech, imreoir rugbaí Francach
 26 Meán Fómhair — Robert Palmer, ceoltóir Sasanach
 28 Meán Fómhair – Proinsias Mac Aonghusa – polaiteoir agus scríbhneoir Éireannach (r. 1933)
 13 Deireadh Fómhair — Bertram Brockhouse, fisiceoir Ceanadach
 6 Samhain — Risteárd Ó Glaisne, iriseoir agus scríbhneoir Éireannach
 9 Samhain — Art Carney, aisteoir Meiriceánach
 17 Samhain — Don Gibson, ceoltóir Meiriceánach
 12 Nollaig — Heydar Aliyev, Polaiteoir Sóivéadach agus Asarbaiseáinis
 27 Nollaig — Patrick J. Reynolds, polaiteoir Éireannach

Duaiseanna Nobel 
 Síocháin - Shirin Ebadi
 Fisic - Alexei Alexeyevich Abrikosov, Vitaly Lazarevich Ginzburg, Anthony Leggett
 Ceimic - Peter Agre, Roderick MacKinnon
 Leigheas - Paul Lauterbur, Peter Mansfield 
 Litríocht - John Maxwell Coetzee

Teilifís

Scannáin

Tagairtí 

Blianta
2002

Is gnáthbhliain an bhliain 2002
 Bliain Shíneach (12 Feabhra): Each (馬)

Eachtraí 

 1 Eanáir - Cuireadh an euro i gcúrsaíocht i 17 tír san Aontas Eorpach.
 30 Meitheamh - Bhuaigh An Bhrasaíl an 17ú Corn Sacair an Domhain i Yokohama, An tSeapáin.

Breitheanna 
 4 Feabhra — Troy Parrott, imreoir sacair Éireannach
 15 Bealtaine — Hala Al Turk, amhránaí popcheoil as Bairéin
 28 Meitheamh — Marta Kostyuk, imreoir leadóige Úcránach
 29 Lúnasa — Rhasidat Adeleke, lúthchleasaí Éireannach
 6 Meán Fómhair — Leylah Annie Fernandez, imreoir leadóige Ceanadach
 13 Samhain — Emma Raducanu, imreoir leadóige Briotanach

Básanna 
 8 Eanáir — Alexandr Mikhailovich Prokhorov, fisiceoir Rúiseach (r. 1916)
 12 Eanáir — Robert Francis Ruttledge, éaneolaí Éireannach
 16 Eanáir — Bobo Olson, dornálaí Meiriceánach
 17 Eanáir — Camilo José Cela, scríbhneoir Spáinneach (r. 1916)
 18 Eanáir — Seán Ó hEochaidh, béaloideasaí Éireannach
 6 Feabhra – Max Ferdinand Perutz, Bithcheimicí a saolaíodh sa Vín (r. 1914)
 9 Feabhra — Banphrionsa Margaret, Cuntaois Snowdon, banphrionsa Briotanach
 21 Feabhra — John Thaw, aisteoir Sasanach Meiriceánach
 27 Feabhra - Spike Milligan, siamsóir Éireannach (r. 1918)
 13 Márta — Hans-Georg Gadamer, fealsamh Gearmánach
 24 Márta — César Milstein, bithchemiceoir Airgintíneach
 27 Márta — Milton Berle, fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach
 18 Aibreán – Thor Heyerdahl, fear eachtraíochta Ioruach (r. 1914) 
 6 Bealtaine - Pim Fortuyn, polaiteoir ón Ísiltír (r. 1948)
 8 Bealtaine — Máirtín Ó Corrbuí, scríbhneoir Éireannach
 8 Bealtaine — Sylvester Barrett, polaiteoir Éireannach de chuid Fianna Fáil
 13 Bealtaine — Ruth Cracknell, ban-aisteoir Astrálach
 19 Bealtaine — John Gorton, polaiteoir Astrálach agus 19ú Príomh-Aire na hAstráile
 30 Bealtaine - John B. Keane, scríbhneoir Éireannach (r. 1928)
 20 Meitheamh – Edwin Chargaff, bithcheimiceoir Ostarach-Mheiriceánach (r. 1905) 
 9 Iúil — Rod Steiger, aisteoir Meiriceánach
 6 Lúnasa – Edsger Dijkstra, ríomheolaí Ollannach (r. 1930)
 31 Lúnasa — George Porter, ceimiceoir Briotanach
 19 Deireadh Fómhair — Pádraig Ua Maoileoin, scríbhneoir Éireannach
 25 Deireadh Fómhair — Richard Harris, aisteoir, amhránaí, agus scríbhneoir Éireannach
 18 Samhain — James Coburn, aisteoir Meiriceánach
 20 Nollaig — Grote Reber, réalteolaí Meiriceánach
 22 Nollaig - Joe Strummer, scríbhneoir Sasanach (r. 1952)

Duaiseanna Nobel 
 Síocháin - Jimmy Carter
 Fisic - Raymond Óg Davis, Masatoshi Koshiba, agus Riccardo Giacconi
 Ceimic - John Bennett Fenn, Koichi Tanaka, agus Kurt Wüthrich
 Leigheas - Sydney Brenner, H. Robert Horvitz, agus John Sulston 
 Litríocht - Imre Kertész

Scannáin

Teilifís

Tagairtí 

Blianta
29 Bealtaine

Is é an 29 Bealtaine an 149ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 150ú lá i mbliain bhisigh. Tá 216 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 An Nigéir - Lá an Daonlathais
 Bahá'íoch - Deascabháil na Bahá'u'lláh
 Náisiúin Aontaithe - Lá Idirnáisiúnta na Coimeádaithe Síochána

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1265 — Dante, scríbhneoir agus polaiteoir Iodálach (b.1321)
 1439 — Pápa Pius III, (b. 1503)
 1630 — Séarlas II, Rí Shasana (b.1685)
 1827 — Timothy Daniel Sullivan, polaiteoir Éireannach
 1874 — G. K. Chesterton, scríbhneoir Caitliceach Sasanach
 1879 — Eibhlís Uí Chróinín, amhránaí Éireannach
 1890 — Seán French, polaiteoir Éireannach
 1903 — Bob Hope, aisteoir Sasanach (b. 2003)
 1904 — Marcel Thil, dornálaí
 1910 — Klaus Nordling, scríbhneoir
 1913 — Tony Zale, dornálaí Meiriceánach
 1917 — John F. Kennedy, 35ú uachtarán na Stát Aontaithe (b.1963)
 1920 — John Harsanyi, eacnamaí Ungárach
 1951 — Mícheál Mac Dubhghaill, polaiteoir agus dlíodóir Éireannach
 1954 — Jerry Moran, polaiteoir Meiriceánach
 1958 — Annette Bening, ban-aisteoir Meiriceánach
 1965 — Peter Freeman, ilionstraimaí Meiriceánach
 1967 — Noel Gallagher, ceoltóir Sasanach
 1975 — Mel B, amhránaí Sasanach
 1976 — Siarhei Liakhovich, dornálaí Bealarúiseach
 1984 — Carmelo Anthony, cispheileadóir gairmiúil Meiriceánach
 1991 — Conchúir Mac Craith, iománaí Éireannach
 1993 — Jana Čepelová, imreoir leadóige Slóvacach
 1996 — Tom Morrissey, iománaí Éireannach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1500 — Bartolomeu Dias, taiscéalaí Portaingéalach
 1780 — Máire Tóireasa na hOstaire, 63, banríon (r. 1717)
 1861 — Joachim Lelewel, 75, staraí Polannach (r. 1786)
 1892 — Bahá'u'lláh, 74, Baha'i a bhunaigh an creideamh (r. 1817)
 1951 — Fanny Brice, ban-aisteoir Meiriceánach
 1956 — Cormac Breathnach, polaiteoir Éireannach
 1958 — Juan Ramón Jiménez, file Spáinneach
 1979 — Henry Coyle, polaiteoir Éireannach
 1979 — Mary Pickford, ban-aisteoir Ceanadach-Meiriceánach
 1993 — Billy Conn, dornálaí Meiriceánach
 2010 — Dennis Hopper, Aisteoir agus scannánóir (r. 1936)
 2020 — Curtis Cokes, dornálaí Meiriceánach
 2022 — Lester Piggott, jacaí Sasanach

Tarluithe eile 
 1953 - Bhain Edmund Hillary agus Tenzing Norgay barr Shliabh Everest amach.
 1982 - Chuir Ardeaspag Canterbury fáilte roimh an bPápa Eoin Pól II chuig Ardeaglais Canterbury.

0529
Bealtaine, 29
22 Samhain

Is é an 22 Samhain an 326ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 327ú lá i mbliain bhisigh. Tá 39 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 An Liobáin - Lá na Saoirse

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1819 — George Eliot, scríbhneoir Sasanach
 1865 — Micí Mac Gabhann, údar, seanchaí, agus sirtheoir óir Éireannach
 1877 — Joan Gamper, bunaitheoir an chlub sacair F.C. Barcelona (b.1930)
 1890 — Charles de Gaulle, ginearál agus uachtarán na Fraince (b.1970)
 1913 — Benjamin Britten, cumadóir Sasanach
 1913 — Cecilia Muñoz-Palma, breitheamh Filipíneach
 1917 — Andrew Fielding Huxley, fiseolaí Sasanach
 1919 — Máire Drumm, polaiteoir Éireannach
 1924 — Geraldine Page, ban-aisteoir Meiriceánach
 1932 — Robert Vaughn, aisteoir Meiriceánach
 1943 — Billie Jean King, imreoir leadóige Meiriceánach
 1953 — Gerard Craughwell, ceardchumannaí agus polaiteoir Éireannach
 1956 — Richard Kind, aisteoir Meiriceánach
 1958 — Jamie Lee Curtis, ban-aisteoir Meiriceánach
 1961 — Gary Valentine, aisteoir Meiriceánach
 1966 — Satoshi Tomiie, DJ Seapánach
 1967 — Boris Becker, imreoir leadóige Gearmánach
 1976 — Denise Mitchell, polaiteoir Éireannach
 1982 — Fiona Glascott, ban-aisteoir Éireannach
 1982 — Yakubu Aiyegbeni, imreoir sacair Nigéarach
 1984 — Gavin Robinson, polaiteoir as Béal Feirste
 1984 — Scarlett Johansson, aisteoir Meiriceánach-Danmhairgeach
 1985 — Mandy Minella, imreoir leadóige Lucsamburgach
 1989 — Candice Glover, amhránaí Meiriceánach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1774 — Robert Clive, polaiteoir Sasanach (r.1725)
 1887 — Uilleag Búrc, scríbhneoir agus scoláire Éireannach
 1907 — Asaph Hall, réalteolaí Meiriceánach
 1941 — Kurt Koffka, síceolaí Gearmánach
 1963 — Aldous Huxley, Scríbhneoir Sasanach
 1963 — C. S. Lewis, scríbhneoir (r.1898)
 1963 — John F. Kennedy 35ú uachtarán na Stát Aontaithe (r.1917)
 1979 — Percy Dockrell, polaiteoir Éireannach
 1980 — Mae West, ban-aisteoir Meiriceánach
 1981 — Hans Adolf Krebs, bithcheimiceoir Briotanach
 2004 — Stephen Mallatratt, aisteoir Briotanach

Tarluithe eile 
 1963 - Feallmharaíodh Uachtarán Mheiriceá, John F. Kennedy, i Dallas, Texas
 1990 - D'éirigh Margaret Thatcher as a post mar Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe

1022
Samhain, 22
2000

Bliain bhisigh ab ea an bhliain 2000. (MM)
 Bliain Shíneach (5 Feabhra): Dragan (龍)

Eachtraí 
 21 Feabhra – Ceiliúradh Lá Idirnáisiúnta na Máthairtheangacha faoi choimirce UNESCO den chéad uair.
 1 Iúil – Osclaíodh Droichead Øresund, a cheanglaíonn an tSualainn leis an Danmhairg
 7 Samhain – Toghadh George W. Bush ina uachtarán ar SAM, cé go raibh an-chuid conspóide faoi áireamh na vótaí.

Breitheanna 
 8 Eanáir — Noah Cyrus, aisteoir
 28 Eanáir — Aaron Connolly, imreoir sacair Éireannach
 18 Aibreán — Georgia Drummy, imreoir leadóige Éireannach
 11 Bealtaine — Yuki Tsunoda, tiománaí carr rásaíochta Seapánach
 15 Bealtaine — Dayana Yastremska, imreoir leadóige Úcránach
 19 Meán Fómhair — Jakob Ingebrigtsen, reathaí meánraoin agus fadraoin Ioruach

Básanna 
 2 Eanáir — Patrick O'Brian, údar 
 15 Eanáir — Annie Palmen, ban-aisteoir agus amhránaí Ísiltíreach
 19 Eanáir — Hedy Lamarr, Ban-aisteoirí Meiriceánacha
 28 Eanáir — Tony Doyle, aisteoir
 1 Feabhra — Patrick Shanahan, Fianna Fáil TD
 2 Feabhra — Francis Stuart, scríbhneoir (r. 1902)
 10 Feabhra — Jim Varney, aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach
 10 Feabhra — Seán Ó Lúing, scríbhneoir Éireannach
 19 Feabhra — Anatoly Sobchak, polaiteoir Rúiseach
 6 Márta — Jonathan Philbin Bowman, iriseoir 
 1 Aibreán — Alexander Mackenzie Stuart, dlíodóir
 4 Aibreán — Tommaso Buscetta, coirpeoir Mafia (r. 1928)
 4 Bealtaine — Hendrik Casimir, fisiceoir Ísiltíreach
 7 Bealtaine — Douglas Fairbanks, aisteoir Meiriceánach
 7 Bealtaine — Kitty NicLeòid, amhránaí Ghaeilge na hAlban
 21 Bealtaine — John Gielgud, aisteoir Sasanach
 8 Meitheamh — Teuvo Tulio, aisteoir agus stiúrthóir scannán Fionlannach (r. 1912)
 10 Meitheamh — Frank Patterson, ceoltóir
 10 Meitheamh — Hafez al-Assad, uachtarán na Siria (r. 1930)
 1 Iúil — Walter Matthau, aisteoir Meiriceánach
 4 Lúnasa — Gustaw Herling-Grudziński, scríbhneoir Polannach  (r. 1919)
 5 Lúnasa — Alec Guinness, aisteoir Briotanach
 7 Lúnasa — Màiri Anna Nic Leòid Trump, máthair Donald Trump
 9 Lúnasa — John Harsanyi, eacnamaí Ungárach
 12 Lúnasa — Loretta Young, ban-aisteoir Meiriceánach
 12 Lúnasa — Əbülfəz Elçibəy, polaiteoir Asarbaiseánach agus iar-easaontóir Sóivéadach  (r. 1938)
 14 Lúnasa — John Boland, Fine Gael Teachta Dála agus iar-Aire Stáit 
 22 Lúnasa — Abülfaz Elçibay, státaire Asarbaiseánach
 19 Meán Fómhair — Ann Doran, ban-aisteoir
 30 Meán Fómhair — Joe Sheridan, polaiteoir Éireannach
 11 Deireadh Fómhair — Dòmhnall Mac an Deòir, Polaiteoir na hAlban, 1ú Príomh-Aire na hAlban
 18 Samhain — Lochlainn Ó Raifeartaigh, fisiceoir Éireannach
 26 Samhain — Paddy Donegan, iar-TD Fine Gael agus Aire Stáit (r. 1923)
 26 Samhain — Pádraig Ó Donnagáin, polaiteoir Éireannach
 29 Samhain — Liam Hamilton, dlíodóir agus breitheamh Éireannach
 18 Nollaig — Kirsty MacColl, amhránaí agus cumadóir Sasanach
 26 Nollaig — Jason Robards, aisteoir Meiriceánach

Duaiseanna Nobel 
 Síocháin - Kim Dae Jung
 Fisic - Zhores Ivanovitch Alferov, Herbert Kroemer, Jack Kilby
 Ceimic - Alan J. Heeger, Alan MacDiarmid, Hideki Shirakawa
 Leigheas - Arvid Carlsson, Paul Greengard, Eric R. Kandel 
 Litríocht - Gao Xingjian

Scannáin

Teilifís 

Blianta
Etoumbi

Baile sa cúige Cuvette Thiar in iarthuaisceart Phoblacht an Chongó is ea Etoumbi.

Tá an-chuid daoine roinnt daoine sa cheantar maraithe ag feabhrais an Eibeóla sna blianta beaga anuas. Meastar gur ithean muintir an bhaile ablaigh marbha a fhaigheann siad sna coillte, agus mar sinn tá an galar ag méadú i measc an chine dhaonna sa cheantar. Cailleadh 120 sa bhliain 2003, agus nuair a bhfuair mórán daoine an feabhrais i mí Bealtaine 2005, cuireadh coraintín i bhfeidhm sa bhaile.
Hermione Granger

Is carachtar cumtha í Hermione Jane Granger (19 Meán Fómhair, 1979 a rugadh í) sa sraith leabhar Harry Potter. Is banscoláirí óg ar Scoil Chomhoideachais Draíodóireachta Hogwarts (mar a thugtar uirthi sa leagan Gaeilge den leabhar). Chomh maith le Ron Weasley, is dlúthchara Harry í.

Féach freisin 
 Emma Watson
Granger, Hermione
Granger, Hermione
Granger, Hermione

de:Figuren der Harry-Potter-Romane#Hermine Granger
Gó (bordchluiche)

Bordchluiche straitéiseach beirte is ea gó a thosaigh sa tSean-Sín sa tréimhse 2000 RC go 200 RC. Tá an-ghnaoi ar an gcluiche seo ar fud na hÁise; sa tSeapáin agus sa tSín go háirithe. Le teacht an idirlín, tá níos mó daoine ag imirt gó ar fud an domhain.

Ainm 
Tagann an t-ainm Gaeilge ón Seapáinis 碁 [go]; ciallaíonn an ainm Sínise 圍棋 [wéiqí] "Bordchluiche Timpeallaithe". Tugtar 바둑 [baduk] sa Chóiréis.

Rialacha 

Tá an cluiche cosúil le fichille mar is cluiche straitéiseach é. Ach tá cothrom na féinne idir gach fiche; Níl rí ná banríon le cumhacht breise sa chluiche seo. Nuair a thosaíonn an cluiche, níl aon phíosa ar an mbord. Cuireann an t-imreoir píosa (darbh ainm "cloch") ar an mbord. Tá téarmaí speisealta ann ó theanga na Seapáine mar shampla uttegae sórt íobartha agus imeartha sa tsúil. Tá an cluiche bunaithe ar shean-chogadh sa tSeapáin agus b'éigean na himreoirí fiche nó talamh an imreora eile a timpeallú. Uaireanta níl tú ró-chinnte, níl sé soiléir cé a bhuaigh an cluiche agus caithfidh na himreoirí comhaireamh a dhéanamh. Tarlaíonn sé sin nuair atá an cluiche géar.

Naisc sheachtracha 
 IGA-Rialacha - Rialacha an Chluiche

Cluichí
John Adams

Ba é John Adams (30 Deireadh Fómhair 1735 - 4 Iúil 1826) 2ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 4 Márta 1797 go dtí an 4 Márta 1801.

Tagairtí 

Adams, John
Adams, John
Leasuachtaráin na Stát Aontaithe
Adams, John
30 Deireadh Fómhair

Is é an 30 Deireadh Fómhair an 303ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 304ú lá i mbliain bhisigh. Tá 62 lá fágtha sa bhliain.

Féilte

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1735 — John Adams, 2ú uachtarán na Stát Aontaithe (b.1826)
 1751 — Richard Brinsley Sheridan, drámadóir agus polaiteoir Éireannach (b.1816)
 1839 — Alfred Sisley, péintéir Sasanach
 1873 — Rube Ferns, dornálaí Meiriceánach
 1885 — Ezra Pound, file Meiriceánach
 1893 — Roland Freisler, dlíodóir agus breitheamh Gearmánach
 1895 — Gerhard Johannes Paul Domagk, baictéareolaí Gearmánach
 1900 — James Collins, polaiteoir Éireannach
 1939 — Leland Harrison Hartwell, bitheolaí Meiriceánach
 1948 — Garry McDonald, aisteoir Astrálach
 1955 — Heidi Heitkamp, polaiteoir Meiriceánach
 1960 — Diego Maradona, imreoir sacair ón Airgintín
 1961 — Eamon Martin, ardeaspag Caitliceach
 1970 — Nia Long, ban-aisteoir Meiriceánach
 1971 — Stephen Kenny, imreoir sacair
 1984 — Dave Mooney, imreoir sacair Éireannach
 1988 — Cian Ó Diolún, iománaí Éireannach

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1809 — William Cavendish-Bentinck, polaiteoir Príomh-Aire na Breataine
 1823 — Edmund Cartwright, ceapadóir Briotanach
 1824 — Charles Maturin, scríbhneoir Éireannach
 1827 — Henry Salt, taidhleoir agus Éigipteolaí (r.1780)
 1910 — Jean Henri Dunant, daonchara Eilvéiseach
 1918 — Ernst Windisch, scoláire Gearmánach
 1923 — Andrew Bonar Law, Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe
 1948 — Neal Blaney, polaiteoir Éireannach
 1956 — Pío Baroja, scríbhneoir Spáinneach
 1963 — Domhnall Ua Buachalla, polaiteoir Éireannach
 1963 — Hugh O'Flaherty, sagart Éireannach
 1975 — Gustav Hertz, fisiceoir Gearmánach
 1989 — Patrick Mooney, polaiteoir Éireannach
 2010 — Harry Mulisch, scríbhneoir Ísiltíreach
 2020 — Robert Fisk, scríbhneoir agus iriseoir Sasanach
 2021 — Bert Newton, láithreoir teilifíse Astrálach

Tarluithe eile 
 1925 - Taispeánadh pictiúr don chéad uair ar an teilifís
 1961 - Cháin an domhan mór tástáil núicléach na Rúise
 2001 - D'fhill Michael Jordan ar an NBA tar éis 3.5 bliain ar scoir

1030
Deireadh Fómhair, 30
4 Iúil

Is é an 4 Iúil an 185ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 186ú lá i mbliain bhisigh. Tá 180 lá fágtha sa bhliain.

Féilte 
 Stáit Aontaithe Mheiriceá - Lá na Saoirse

Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1542 — Eoin na Croise, naomh Caitliceach
 1807 — Giuseppe Garibaldi, tírghráthóir agus saighdiúir (b.1882)
 1868 — Henrietta Swan Leavitt, réalteolaí Meiriceánach
 1870 — Batt O'Connor, polaiteoir Éireannach
 1872 — Calvin Coolidge, 30ú uachtarán na Stát Aontaithe (b.1933)
 1908 — Bob Olin, dornálaí Meiriceánach
 1910 — Gloria Stuart, ban-aisteoir Meiriceánach
 1910 — Robert King Merton, socheolaí Meiriceánach
 1930 — Johnny Saxton, dornálaí Meiriceánach
 1938 — Bill Withers, amhránaí agus ceoltóir Meiriceánach
 1951 — Billy Lawless, polaiteoir Éireannach
 1960 — Phil Hogan, polaiteoir Éireannach
 1962 — Frank Feighan, polaiteoir Éireannach de chuid Fine Gael
 1974 — David Cullinane, polaiteoir Éireannach
 1974 — Mick Wingert, guthóir Meiriceánach
 1978 — Derek Ó Loinn, iománaí
 1995 — Post Malone, rapálaí

Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 965 — Pápa Beinidict V
 1761 — Samuel Richardson, Scríbhneoir Sasanach
 1826 — John Adams, 90, 2ú uachtarán na Stát Aontaithe (r.1735)
 1826 — Thomas Jefferson, 83, 3ú uachtarán na Stát Aontaithe (r.1743)
 1831 — James Monroe, 73, 5ú uachtarán na Stát Aontaithe (r.1758)
 1910 — Giovanni Schiaparelli, 75, réalteolaí (r.1835)
 1934 — Marie Curie, Ceimicí (r. 1867)
 1970 — Patrick Maguire, polaiteoir Éireannach
 1979 — Patrick Kerrigan, polaiteoir Éireannach de chuid Pháirtí an Lucht Oibre
 2003 — André Claveau, amhránaí Francach
 2003 — Barry White, amhránaí agus cumadóir Meiriceánach

Tarluithe eile 
 836 - Pactum Sicardi
 1826 - Cailleadh John Adams agus Thomas Jefferson ar an lá céanna
 1879 - Ghabh fórsaí na Breataine Ubundi, príomhchathair na Súlú
 1946 - Tugann na Stáit Aontaithe neamhspleáchas do na hOileáin Fhilipíneacha

0704
Iúil, 4
For Whom the Bell Tolls

Úrscéal de chuid Ernest Hemingway is ea For Whom the Bell Tolls, "(Gaeilge:Dá Bhuaileann an Cloigín)" a foilsíodh sa bhliain 1940.  Tharraing an scannán sa bhliain 1943 clú idirnáisiúnta ar Hemingway.

An leabhar 
Is líne ó dhán an fhile Sasanaigh, John Donne, é teideal an leabhair seo:
 "No man is an island, entire of itself;... and therefore never send to know for whom the bell tolls; it tolls for thee."

Tá an t-úrscéal bunaithe ar thaithí Hemingway i gCogadh Cathartha na Spáinne. Tá an scéal suite in 1937, agus na poblachtánaithe ar tí ionsaí mór a thosnú ar Segovia. Glacann sabaitéir Meiriceánach, Robert Jordan, tasc chun droichead a phléascadh ionas nacn mbeadh na náisiúnaithe in ann frith-ionsaí a chur sa tsiúl. Buaileann sé le banda treallchogaidh Phablo sna sléibhte agus an t-éacht á ullmhú aige. 

Tá bean ann, María, a raibh ina príosúnaí ag na náisiúnaithe i Valladolid. Cuireann Jordan suim inti, cé go bhfuil eagla air a chroí a oscailt d'éinne. D'fhulaing María go mór ag lámha na náisiúnach. Casann an scéal ar mheon Robert Jordan, a dhualgas don tásc idir lámha aige, a dhifríochtaí le ceannaire an bhanda atá dá thacú, Pablo, agus an cion atá ag Jordan do Mharía. 

Tá ról lárnach sa scéal freisin ag bean Phablo, Pilar, a insíonn cúpla eachtraí uafásacha ó thús an chogaidh inar maraíodh na náisiúnaithe go barbarach ina baile féin tar éis éirí amach Franco.

Déanann an banda ionsaí ar na saighdiúirí náisiúnacha atá ag cosaint an droichid agus éiríonn le Jordan a dhinimít a chur agus an droichead a phléascadh. Tá na sléibhte breac le saighdiúirí Náisiúnacha i ndiaidh an ionsaí agus goineadh Jordan go dona agus an banda ag teitheadh ar a gcapaill. Fanann sé ann chun a chomhghleacaithe a chosaint agus iad ag teitheadh. Críochnaíonn an scéal le Jordan ar an dtalamh leis an meaisínghunna agus é ag smaoineamh faoin saol nach mbeidh sé in ann a chaitheamh le María.

Baineann Hemingway úsáid as sean-téarmai Bhéarla ar nós thee agus thou in ionad you chun blas an chanúint áitiúil Spáinnise a chruthú.

Scannán 
Rinneadh scannán cáiliúil den leabhar i 1943 le Gary Cooper i bpáirt Robert Jordan agus Ingrid Bergmann i bpáirt María. Bhuaigh Katina Paxinou, a raibh páirt Pilar aici, an gradam Oscar don ban-aisteoir taca is fearr. 

Tharraing an scannán clú idirnáisiúnta ar Hemingway.

Ceol 
Is amhrán é "For Whom the Bell Tolls" ón grúpa Metallica ar a n-albam Ride the Lightning ó 1984. Is tagairt do chuid den leabhar é an t-amhrán, ina bhfuil ceannaire bhanda treallchogaithe, El Sordo, timpeallaithe ag saighdiúirí náisiúnacha ar chnoc. Tagann eitleáin chun na treallchogaithe go léir a bhuamú is maraítear iad go léir.

Tagairtí 

Úrscéalta
Scannáin 1943