An Chónaidhm

Bhí Stáit Chónaidhmithe Mheiriceá (i mBéarla, Confederate States of America nó C.S.A.) , dá ngairtear na Stáit Comhdhála nó An Chónaidhm go coitianta, ina stát neamhaitheanta a bhí ann ón 8 Feabhra, 1861, go dtí an 9 Bealtaine, 1865, a throid in aghaidh Stáit Aontaithe Mheiriceá le linn Mheiriceá Cogadh Cathartha.

Cruthaíodh an Chónaidhm ar dtús le seacht stát secessionist de na Stáit Aontaithe, áit a raibh sé dlíthiúil sclábhaithe a choinneáil: Carolina Theas, Mississippi, Florida, Alabama, Georgia, Louisiana agus Texas, i réigiún theas na Stát Aontaithe, a raibh a ngeilleagar den chuid is mó ag brath ar thalmhaíocht, go háirithe cadás agus córas plandála a raibh saothair sclábhaithe dubha ag teastáil uaidh.

Leathnaigh an Rialtas Comhdhála a údarás thar chríoch 1,995,392 km2 agus daonra 9,103,332 áitritheoir, a raibh 3,521,110 díobh ina sclábhaithe, de réir daonáirimh 1860.

Leis an gciontú go raibh ardcheannas bán agus institiúid na sclábhaíochta faoi bhagairt ag iarrthóir uachtaránachta na Poblachta Abraham Lincoln - iarrthóir ar oifig i dtoghchán na Samhna 1860 - a bhí ag rith ar chlár a bhí i gcoinne leathnú na sclábhaíochta i gcríocha an iarthair, dhearbhaigh an Chónaidhm a scaradh ó na Stáit Aontaithe; tugadh an tAontas ar na stáit eile le linn an chogaidh chathartha a lean.

Sa rud ar a tugadh “Óráid Cornerstone” ina dhiaidh sin, dhearbhaigh Leas-Uachtarán an Chónaidhm Alexander Stephens gurb é “bunchloch” an Rialtais nua agus ar luigh sé air, “an fhírinne mhór nach bhfuil an fear dubh cothrom leis an bhfear bán, is é an sclábhaíocht seo, atá faoi réir cine níos fearr, a riocht nádúrtha agus gnáth. Is é ár Rialtas nua an chéad cheann, i stair an domhain, atá bunaithe ar an bhfírinne mhór fhisiciúil, fhealsúnachta agus mhorálta seo ».

Sular tháinig Lincoln i mbun oifige i mí an Mhárta, bunaíodh Rialtas Comhdhála nua i mí Feabhra 1861, a mheas na Stáit Aontaithe a bheith mídhleathach. Dheonaigh na stáit mílíste deonacha agus theith an rialtas nua chun Arm na Stát Comhdhála féin a bhunú. Tar éis don Chogadh Cathartha tosú i mí Aibreáin, ghabh ceithre stát sclábhaithe ó dheas - Virginia, Arkansas, Tennessee, agus Carolina Thuaidh - isteach sa Chónaidhm freisin.

Níos déanaí, ghlac An Chónaidhm le Missouri agus Kentucky, cé nár dhearbhaigh siad scaradh go hoifigiúil ná nach raibh siad á rialú den chuid is mó ag fórsaí na Comhdhála; Rinne fórsaí na Comhdhála iarracht, ach díbríodh as iad. Dhiúltaigh Rialtas na Stát Aontaithe (an tAontas) éilimh an deighilte, agus iad á mheas neamhdhlisteanach.

Cuireadh tús leis an gcogadh an 12 Aibreán, 1861, nuair a rinne na Comhdhála ionsaí ar Fort Sumter, dún de chuid an Aontais i gcalafort Charleston, Carolina Theas.

Níor aithin aon rialtas eachtrach an Chónaidhm go hoifigiúil mar thír, 6 7 cé gur dheonaigh an Ríocht Aontaithe agus an Fhrainc stádas suntasach di, ag ligean do ghníomhairí Comhdhála conradh a dhéanamh le cuideachtaí príobháideacha le haghaidh arm agus soláthairtí eile.

Go luath i 1865, tar éis ceithre bliana de throid trom a d’fhág go raibh idir sé chéad agus fiche míle agus ocht gcéad míle bás míleata, ghéill fórsaí na Comhdhála. Ní raibh aon deireadh oifigiúil leis an gcogadh: b’éigean do bheagnach gach fórsa Comhdhála géilleadh nó scor d’aon ghnó faoi dheireadh 1865, agus faoin am sin bhí deacrachtaí móra ag daonchumhacht agus acmhainní an Chónaidhm a bhí ag dul i laghad. Jefferson Davis, uachtarán Stáit na Comhdhála Meiriceá le linn an chogaidh chathartha, ag caoineadh go raibh an Chónaidhm "imithe."

Stair na Stát Aontaithe
An Chónaidhm