Νέα Φιλαδέλφεια

Η Νέα Φλωραδέλφεια είναι έδρα του Δήμου Νέας Φιλαδέλφειας - Νέας Χαλκηδόνας, ο οποίος εντάσσεται στην περιφέρεια του Κεντρικού Τομέα της Αθήνας στην Αττική.

Ιστορικά Στοιχεία

Το προηγούμενο όνομα της περιοχής ήταν Ποδονίφτης, από το ομώνυμο ρέμα που τη διαρρέει. Το 1924 η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων ξεκίνησε την οικοδόμηση του προσφυγικού συνοικισμού, προκειμένου να δώσει στέγη σε πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Τον Ιούλιο του 1927 εγκαταστάθηκαν οι πρώτοι πρόσφυγες από τα προσφυγικά των Αμπελοκήπων, μετά από μεγάλη πυρκαγιά που κατέστρεψε τις παράγκες όπου έμεναν. Τους παραχωρήθηκαν καινούργια διαμερίσματα στον συνοικισμό που οικοδομήθηκε εδώ. Το χτίσιμο ξεκίνησε το 1923 βάσει σχεδίου αγγλικής κωμόπολης και ολοκληρώθηκε σε τρία χρόνια. Τα σπίτια ήταν με κεραμοσκεπές και μικρό κήπο το καθένα. Τα πρώτα χρόνια δεν υπήρχε ρεύμα, ύδρευση, σχολεία, δρόμοι, πλατείες ή συγκοινωνία. Ο συνοικισμός χτίστηκε από το Υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας σε απαλλοτριωμένη έκταση, που ανήκε στον Πανάγιο Τάφο, την επονομαζόμενη Δονοράδες. Μέχρι την εγκατάσταση των προσφύγων η περιοχή ήταν καταπράσινη, με αμπελώνες και ελαιώνες, πολλές μικρές αγροικίες και ένα μικρό χωριό με 120 κατοίκους το 1920. Στην περιοχή του Κόκκινου Μύλου υπήρχαν πολλοί μύλοι, που τροφοδοτούνταν με νερό από τον Κηφισό.

Ως Νέα Φιλαδέλφεια αναφέρεται επίσημα το 1928 να προσαρτάται στο δήμο Αθηναίων. Ονομάστηκε έτσι σε ανάμνηση της πόλης «Φιλαδέλφεια» της Μικράς Ασίας. Έχει έκταση 2 τ.χλμ. και μέσο υψόμετρο 110 μέτρα. Το 1931 η Νέα Φιλαδέλφεια συνδέθηκε με την Αθήνα με γραμμή λεωφορείου, ενώ μετά από λίγα χρόνια λειτούργησε η σιδηροδρομική σύνδεση της περιοχής με το κέντρο της Αθήνας και τον Πειραιά, μέσω της σιδηροδρομικής γραμμής Λαυρίου - Αγίων Αναργύρων. Μελλοντικά προβλέπεται σταθμός μετρό της γραμμής 4 κοντά στο γήπεδο της ΑΕΚ. Θεωρείται ωραίο προάστιο, καθώς έχει αρκετό πράσινο, στο οποίο συμβάλλουν τα πάρκα που έχει η περιοχή και το Άλσος. Μετά από το σεισμό του 1999 ο προσφυγικός συνοικισμός προστατεύεται ως παραδοσιακός οικισμός με προεδρικό διάταγμα. Το 2001 το κτίριο ιδιοκτησίας Φωτεινής Ζαφειροπούλου, στην οδό Μοσχονησίων 8, χαρακτηρίστηκε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο και ως έργο τέχνης. Ως μνημεία έχουν χαρακτηριστεί η καμινάδα του πρώην εργοστασίου «Μπριτάννια» και το κέλυφος του κυρίως κτηρίου, της καμινάδας και του λεβητοστασίου του πρώην εργοστασίου «Βαμβακουργία».  Στην Νέα Φιλαδέλφεια βρίσκεται και το Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού «Φιλιώ Χαϊδεμένου», του οποίου τις εργασίες ανάπλασης εγκαινίασε το 1999 ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος.

Γεωγραφία
Η περιοχή της Νέας Φιλαδέλφειας βρίσκεται στα βορειοδυτικά προάστια της Αθήνας. Από τις αρχές του περασμένου αιώνα η αστική ανάπτυξη περιόρισε σημαντικά τους πνεύμονες πρασίνου της πρωτεύουσας. Το Άλσος της Νέας Φιλαδέλφειας παραμένει σημαντικός πνεύμονας πρασίνου της περιοχής και ένας από τους μεγαλύτερους της Αθήνας, με πλούσια ορνιθοπανίδα. Η δημιουργία του Άλσους άρχισε το 1914, τον Φεβρουάριο του 1956 εγκρίθηκε η κατασκευή λίμνης, το 1959 θεμελιώθηκε ο δημοτικός κινηματογράφος που βρίσκεται στην είσοδό του, το 1976 δημιουργήθηκε το Τουριστικό Περίπτερο. Από το 1955 έως το 1996 λειτούργησε υποτυπώδης Ζωολογικός Κήπος. Στον χώρο του άλσους φιλοξενείται και το γραφικό εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής. Το Άλσος καλύπτει έκταση περίπου 420 στρεμμάτων.

Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού
Το Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού «Φιλιώ Χαϊδεμένου» στεγάζει ιστορικά κειμήλια από τη Μικρά Ασία, όπως φορεσιές, βιβλία, έγγραφα, χρηστικά αντικείμενα, τα οποία δώρισαν Μικρασιάτες. Η περισυλλογή των κειμηλίων άρχισε το 1991 με τη φροντίδα της μικρασιάτισσας Φιλιώς Χαϊδεμένου.

Εκπαίδευση
Η Νέα Φιλαδέλφεια έχει εννέα Δημοτικά σχολεία, τρία  Γυμνάσια, τρία γενικά Λύκεια και δυο επαγγελματικά Λύκεια.Τώρα (από τις αρχές του 2019)  κτίζεται ένα νέο σχολικό συγκρότημα που βρίσκεται απέναντι από το μεγάλο σχολικό συγκρότημα του πρώην Ενιαίου Πολυκλαδικού Λυκείου.

Αθλητισμός
Η ΑΕΚ ιδρύθηκε στο κέντρο της Αθήνας το 1924 και μετακόμισε στη Νέα Φιλαδέλφεια κατά τον πρώτο εποικισμό του συνοικισμού προσφύγων της Νέας Φιλαδέλφειας το καλοκαίρι του 1927. Είναι μια από της ιστορικότερες ομάδες της Ελλάδας. Το στάδιο Νίκος Γκούμας φιλοξενούσε την ΑΕΚ από το 1930, αλλά έχοντας υποστεί κάποιες ζημιές από το σεισμό του 1999 το στάδιο κατεδαφίστηκε το 2003, έχοντας συνεχίσει τη λειτουργία του με κάποιους περιορισμούς το διάστημα 1999-2003. Η ΑΕΚ από τότε χρησιμοποιούσε ως έδρα το Ολυμπιακό στάδιο (Ο.Α.Κ.Α). Από τον Οκτώβριο του 2022, αγωνίζεται στο καινούργιο γήπεδο στην Νέα Φιλαδέλφεια με την επωνυμία Αγιά Σοφιά.

Ο Ιωνικός Νέας Φιλαδέλφειας ιδρύθηκε το 1930. Αργότερα ιδρύθηκαν επίσης ο ΑΟΝΦ και άλλα σωματεία.

Πληθυσμός

Κλίμα

Η Νέα Φιλαδέλφεια παρουσιάζει Μεσογειακό κλίμα με ήπιους χειμώνες και εξαιρετικά θερμά καλοκαίρια. Η περιοχή της Νέας Φιλαδέλφειας φημίζεται για τα πολύ ζεστά καλοκαίρια και σύμφωνα με την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (Ε.Μ.Υ) σημειώνει την υψηλότερη μέση μέγιστη θερινή θερμοκρασία στην επικράτεια για την περίοδο 1955 - 1997. Στις 26 Ιουνίου 2007 ο Α.Μ.Σ Φιλαδέλφεια της Ε.Μ.Υ σημείωσε 47.5 °C  τιμή η οποία είναι Ευρωπαϊκό ρεκόρ για τον μήνα Ιούνιο.. Για την νεότερη περίοδο 1991-2020 η Νέα Φιλαδέλφεια σημειώνει μέση μέγιστη θερμοκρασία Ιουλίου τους 34.8°C ενώ τα τελευταία 20 χρόνια φτάνει τους 35.0°C.

Προσωπικότητες  
Έλενα Ναθαναήλ, Ηθοποιός (απεβ.) 
Σταύρος Ξενίδης , Ηθοποιός (απεβ.)  
Καίτη Παπανίκα , Ηθοποιός (απεβ.)
Χρηστάκης, Τραγουδιστής (απεβ.)
Χρήστος Γκούνης, Αξιωματικός Ε.Σ. (απεβ.) 
Σάββας Σταματιάδης, Δήμαρχος (απεβ.)
Κωνσταντίνος Στεργίου, Αρτοζαχαροπλάστης (απεβ.).
Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντίνος ΣΤ ( απεβ. )
Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρυσόστομος Παπαδόπουλος ( απεβ.)
Σπύρος Πομώνης, Ποδοσφαιριστής ΑΕΚ (απεβ.)
Εύα Κοταμανίδου, Ηθοποιός (απεβ.)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Δήμος Φιλαδέλφειας-Χαλκηδόνος - Ιστοσελίδα Δήμου Φιλαδέλφειας - Χαλκηδόνος
Η Νέα Φιλαδέλφεια και η αρχιτεκτονική κληρονομιά της από τον ιστότοπο https://www.archaiologia.gr
Άλσος Νέας Φιλαδέλφειας στο https://www.youtube.com

Παραπομπές

Δήμος Φιλαδελφείας-Χαλκηδόνος
Πόλεις της Αττικής
Δήμοι και Κοινότητες της Αττικής