Γερμανικές ομοσπονδιακές εκλογές 2017

Στις 24 Σεπτεμβρίου 2017 διεξήχθησαν οι Γερμανικές ομοσπονδιακές εκλογές για τα μέλη της 19ης Συνέλευσης του Μπούντεσταγκ. 

Η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση / Χριστιανοκοινωνική Ένωση (CDU/CSU), υπό την ηγεσία της Άνγκελα Μέρκελ, διατήρησε προβάδισμα σε διψήφιο ποσοστό απέναντι στο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) στις δημοσκοπήσεις μετά από τις εκλογές του 2013, εκτός από μια περίοδο το 2017 που ακολούθησε την επιλογή του Μάρτιν Σουλτς ως ηγέτη του SPD.

Η πρώτη δημοσκόπηση μετά το κλείσιμο της κάλπης στις 18:00 έδειξε ότι η ΧΔΕ/ΧΣΕ συγκέντρωσε το 33% των ψήφων, το ΣΔΚ πέτυχε το χειρότερο αποτέλεσμά του συγκεντρώνοντας μόνο το 20% των συνολικών ψήφων ενώ η Εναλλακτική για τη Γερμανία - η οποία δεν είχε προηγουμένως εκπροσωπηθεί στην ομοσπονδιακή Βουλή - κατέκτησε το 13% των ψήφων.

Στις 24 Οκτωβρίου τα μέλη του νέου Μπούντεσταγκ συνεδρίασαν για πρώτη φορά και εξέλεξαν για Πρόεδρο τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Η Άνγκελα Μέρκελ επανεξελέγη Καγκελάριος της Γερμανίας.

Ιστορία 
Στις προηγούμενες ομοσπονδιακές εκλογές, το 2013, η κυβέρνηση που συγκροτήθηκε από την ΧΔΕ/ΧΣΕ και το Ελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα απέτυχε να λάβει την πλειοψηφία των εδρών. Το FDP δεν κατάφερε να λάβει πάνω από το 5% των ψήφων και έτσι για πρώτη φορά στην ιστορία του δεν εκπροσωπήθηκε στην ομοσπονδιακή Βουλή. Αντιθέτως η CDU/CSU πέτυχαν το καλύτερο αποτέλεσμά τους από το 1990, λαμβάνοντας σχεδόν το 42% των ψήφων και περίπου το 50% των εδρών. Τα δύο κόμματα διαπραγματεύτηκαν με επιτυχία με τους Σοσιαλδημοκράτες για να σχηματίσουν για τρίτη φορά έναν μεγάλο συνασπισμό.

Τον Μάρτιο του 2017 το SDP επέλεξε τον Μάρτιν Σουλτς, πρώην πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ως αρχηγό του κόμματος και υποψήφιο για την καγκελαρία. Η στήριξη στο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα αρχικά αυξήθηκε αλλά η ΧΔΕ ξανακέρδισε το προβάδισμα με δημοσκοπήσεις που έδειχναν γενικά ένα προβάδισμα του 13-16% έναντι των σοσιαλδημοκρατών. Τον Μάιο του 2017 το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα έχασε το μεγάλο κρατίδιο της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας στις κρατικές εκλογές.

Ημερομηνίες 
Σύμφωνα με το γερμανικό δίκαιο, η νέα Ομοσπονδιακή Βουλή μπορεί να εκλεγεί σε μια Κυριακή ή σε μια εθνική αργία μέσα σε ένα διάστημα 46-48 μηνών μετά την πρώτη συνεδρίαση της Ομοσπονδιακής Βουλής (άρθρο 39 §1 του βασικού νόμου). Τον Ιανουάριο του 2017 ο τότε πρόεδρος Γιοάχιμ Γκάουκ προγραμμάτισε τις εκλογές για τις 24 Σεπτεμβρίου 2017.

Μετά τις εκλογές, η 19η Ομοσπονδιακή Βουλή πρέπει να πραγματοποιήσει την πρώτη της συνεδρίαση εντός 30 ημερών. Μέχρι αυτήν την πρώτη συνεδρίαση, τα μέλη της 18ης Ομοσπονδιακής Βουλής θα παραμείνουν στην εξουσία (άρθρο 39 § 1 και 2 του βασικού νόμου).

Εκλογικό σύστημα 
Τα μέλη του Μπούντεσταγκ εκλέγονται με μικτό εκλογικό σύστημα. Α' ψήφος: Τα 299 μέλη εκλέγονται με πλειοψηφικό σύστημα από 299 μονοεδρικές εκλογικές περιφέρειες, δηλαδή ο υποψήφιος που θα συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους κερδίζει τη μία έδρα της περιφέρειας. Β' ψήφος: Τουλάχιστον 299 μέλη εκλέγονται με σύστημα αναλογικής εκπροσώπησης από 16 πολυεδρικές περιφέρειες, και η κατανομή των εδρών γίνεται με σύστημα Σαιντ-Λαγκού. Το εκλογικό όριο, για είσοδο ενός κόμματος στο Μπούντεσταγκ, είναι 5% για το σύστημα αναλογικής εκπροσώπησης και 3 έδρες για το πλειοψηφικό σύστημα. Έστω ότι ένα πολιτικό κόμμα κέρδισε περισσότερες έδρες με το πλειοψηφικό (Α')  από όσες δικαιούται βάσει της αναλογικής εκπροσώπησης (Β'), τότε θα του επιτραπεί να κρατήσει τις «παραπανίσιες έδρες». Σύμφωνα με τον Ομοσπονδιακό Εκλογικό Νόμο που ισχύει από το 2013, αν κάποια κόμματα κερδίσουν «παραπανίσιες έδρες» τότε στα υπόλοιπα κόμματα θα δοθούν «έδρες εξισορρόπησης», ώστε να πληρούνται οι αναλογίες της αναλογικής εκπροσώπησης των κομμάτων στο κοινοβούλιο. Συνεπώς, το Μπούντεσταγκ θα αποτελείται από τουλάχιστον 598 μέλη, συν τα πρόσθετα μέλη που θα μπουν στο κοινοβούλιο με έδρες «παραπανίσιες» ή «εξισορρόπησης».

Η προσέλευση στην ψηφοφορία δεν ήταν υποχρεωτική. Δικαίωμα ψήφου είχαν όλοι οι Γερμανοί πολίτες ηλικίας άνω των 18 ετών. Τα ψηφοδέλτια είχαν δύο στήλες. Η πρώτη (Α') ήταν κατάλογος με τα ονόματα των υποψηφίων που διεκδικούν έδρα με το πλειοψηφικό σύστημα, και ο εκλογέας έπρεπε να ψηφίσει έναν υποψήφιο. Η δεύτερη (Β') στήλη ήταν κατάλογος με κλειστές λίστες υποψηφίων των κομμάτων που διεκδικούν έδρες αναλογικής εκπροσώπησης, και ο εκλογέας έπρεπε να ψηφίσει ένα κόμμα. Δηλαδή, κάθε υποψήφιος έπρεπε να ρίξει δύο ψήφους, μία Α' και μία Β'.

Οι εκλογείς είχαν τη δυνατότητα να ψηφίσουν μέσω ταχυδρομείου με επιστολική ψήφο.

Κατά την περίοδο μεταξύ των εκλογών, οι έδρες που κενώθηκαν πληρώνονται από υποψήφιο του ίδιου κόμματος. Οι έδρες ανεξάρτητων που κενώθηκαν, πληρώνονται με ειδικές εκλογές που διεξάγονται στην περιφέρειά τους.

Συμμετοχές: Πολιτικά κόμματα - Συμμαχίες 
Στις εκλογές συμμετείχαν 48 κόμματα, από τα οποία τα 34 για την Β' ψήφο (αναλογική εκπροσώπηση) και τα 14 για την Α' ψήφο (πλειοψηφικό σύστημα). Ο συνολικός αριθμός υποψηφίων ήταν 4.828, από τους οποίους οι 1.400 (29%) ήταν γυναίκες. Οι 1.674 ήταν υποψήφιοι για Α' και Β' ψήφο, οι 2.269 μόνο για Β' και οι 885 μόνο για Α΄.

Προεκλογική περίοδος 

ΧΔΕ/ΧΣΕ: Η Καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, στις 20 Νοεμβρίου 2016, ανακοίνωσε ότι σχεδιάζει να διεκδικήσει την επανεκλογή της, για μια τέταρτη θητεία, στις εκλογές του επόμενου έτους.  Στις αρχές του 2017 ο αρχηγός της Βαυαρικής Χριστιανοκοινωνικής Ένωσης, ο Χορστ Ζέεχοφερ, επιβεβαίωσε ότι η Μέρκελ θα είναι η υποψήφια Καγκελάριος για την Συμμαχία ΧΔΕ/ΧΣΕ. Συνθήματα της εκστρατείας τους ήταν: «10.000 ιδέες για τη Γερμανία», και «Για μία Γερμανία όπου ζούμε καλά και περνάμε καλά». Κορυφαίοι υποψήφιοι της συμμαχίας ήταν: ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ο Γιοακίμ Χέρμαν, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Πέτερ Αλτμάιερ, ο Τόμας ντε Μεζιέρ, η Μόνικα Γκρούτερς.

Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα: Στις 19 Μαρτίου 2017, ο Μάρτιν Σουλτς διαδέχθηκε τον Ζίγκμαρ Γκάμπριελ στην προεδρία του κόμματος, και ήταν ο υποψήφιος Καγκελάριος στις εκλογές. Το εκλογικό τους πρόγραμμα αποφασίστηκε τον Ιούνιο σε ένα συνέδριο στο Ντόρτμουντ, και είχε θέμα: «Είναι καιρός για περισσότερη δικαιοσύνη». Κορυφαίοι υποψήφιοι του κόμματος ήταν: ο Χάικο Μάας, η Αντρέα Νάλες, η Εύα Χογκλ.

Η Αριστερά: Στα τέλη του 2016 η ηγεσία του κόμματος, οι Κάτια Κίπινγκ και Μπερντ Ρίξινγκερ, εξέλεξαν τους Ζάρα Βάγκενκνεχτ και Ντίτνμαρ Μπαρτς για να ηγηθούν στις εκλογές ως κορυφαίοι υποψήφιοι. Το εκλογικό τους πρόγραμμα αποφασίστηκε τον Ιούνιο σε ένα συνέδριο στο Αννόβερο και είχε τίτλο: «Κοινωνικό. Δίκαιο. Ελεύθερο. Για όλους. Το μέλλον για το οποίο αγωνιζόμαστε». Άλλοι κορυφαίοι υποψήφιοι του κόμματος ήταν: ο Κλάους Ερνστ, η Πέτρα Πάου.

Συμμαχία '90/Οι Πράσινοι: Στις προκριματικές εκλογές του κόμματος, τα 60.000 μέλη του κόμματος κλήθηκαν να εκλέξουν τους δύο κορυφαίους υποψήφιους που θα ηγηθούν στις εκλογές. Κέρδισαν οι Κάτριν Γκέρινγκ-Έκαρτ και Τζεμ Έζντεμιρ.  Το εκλογικό τους πρόγραμμα, που αποφασίστηκε τον Ιούνιο σε ένα συνέδριο στο Βερολίνο, είχε τίτλο: «Το μέλλον φτιάχνεται με γενναία καρδιά». Άλλοι κορυφαίοι υποψήφιοι της συμμαχίας ήταν: ο Ρόμπερτ Χάμπεκ, η Αναλένα Μπάερμποκ.

Ελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα: Ο Κρίστιαν Λίντνερ ήταν αρχηγός και κορυφαίος υποψήφιος του κόμματος σε αυτές τις εκλογές. Το εκλογικό πρόγραμμα του κόμματος αποφασίστηκε τον Απρίλιο, στο 68ο τακτικό του συνέδριο στο Βερολίνο, είχε τίτλο: «Ας μην περιμένουμε άλλο», και συνέχιζε με συνθήματα όπως: «Το μέλλον αρχίζει σήμερα», «Πιστεύουμε στο λαό, σε όλους σ'αυτή τη χώρα». Κορυφαίοι υποψήφιοι του κόμματος ήταν η Νικόλα Μπέερ, Τόμας Κέμεριχ.Εναλλακτική για τη Γερμανία: Τον Απρίλιο, σε ένα κομματικό συνέδριο στην Κολωνία, οι Άλις Βάιντελ και Αλεξάντερ Γκάουλαντ εκλέχθηκαν για να ηγηθούν στις εκλογές ως κορυφαίοι υποψήφιοι. Στο ίδιο συνέδριο αποφασίστηκε το εκλογικό τους πρόγραμμα. Άλλοι κορυφαίοι υποψήφιοι του κόμματος ήταν: η Βεατρίκη φον Στορχ.

Άλλα κόμματα: Το Φιλοζωικό Κόμμα είχε 9 υποψήφιους για Α' ψήφο και 69 για Β' ψήφο. Το εκλογικό τους πρόγραμμα είχε τίτλο: «Ειλικρινής πολιτική για όλους – Εναλλακτικές στα Αδιέξοδα». Η Συμμαχία για το Βασικό Εισόδημα είχε υποψήφιους μόνο για τη Β' ψήφο. Υποψήφιος Καγκελάριος για Το ΚΟΜΜΑ ήταν ο Σερντάρ Σομούντσου. Το Κόμμα Πειρατών ανακοίνωσε το εκλογικό του πρόγραμμα στα τέλη Ιουνίου. Το Κόμμα Ερευνών για την Υγεία συμμετείχε για πρώτη φορά στις ομοσπονδιακές εκλογές. Το νεοσύστατο κόμμα των Γκρίζων εστίασε στη μέριμνα για τους ηλικιωμένους και τις οικογένειες.

Τηλεοπτικά ντιμπέιτ 
Στις 30 Αυγούστου στο κανάλι Sat1 παρουσιάστηκε ένα ντιμπέιτ με τους κορυφαίους υποψήφιους των κομμάτων: Πράσινοι, Αριστερά, Ελεύθερο Δημοκρατικό και Εναλλακτική. Το ντιμπέιτ της Μέρκελ και του Σουλτς, της 3ης Σεπτεμβρίου, παρουσιάστηκε από τα κανάλια Das Erste, ZDF, RTL και Sat1.  Στις 4 Σεπτεμβρίου το ZDF πρόβαλλε ένα ντιμπέιτ μεταξύ των υποψηφίων των κομμάτων: Χριστιανοκοινωνική Ένωση Βαυαρίας, Η Αριστερά και Συμμαχία '90/Οι Πράσινοι. Την ίδια ημέρα το Das Erste παρουσίασε έναν γύρο συζητήσεων με τους: Ζάρα Βάγκενκχεχτ (Αριστερά), Τζεμ Έζντεμιρ (Πράσινοι), Γιοακίμ Χέρμαν (ΧΔΕ), Κρίστιαν Λίντνερ (Ελεύθερο Δημοκρατικό) και Άλις Βάιντελ (Εναλλακτική). Τρεις ημέρες πριν τις εκλογές, στις 21 Σεπτεμβρίου, τα κανάλια Das Erste και ZDF παρουσίασαν ένα γύρο συζητήσεων με τους κορυφαίους υποψήφιους όλων των κομμάτων που εκπροσωπούνταν στο Μπούντεσταγκ.

Δημοσκοπήσεις
Στο γράφημα απεικονίζονται τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων που έγιναν κατά την περίοδο από τις εκλογές του 2013 μέχρι τις τρέχουσες εκλογές του 2017.

Αποτελέσματα δημοσκοπήσεων

Εποπτεία 
Ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) έστειλε μία ομάδα ειδικών, 3-5 άτομα, για να ελέγξουν αν οι εκλογές ήταν δίκαιες, αν υπήρχε ισότητα ευκαιριών κατά την προεκλογική εκστρατεία και στη χρηματοδότηση, και αν τα μέσα ενημέρωσης ήταν αντικειμενικά ή αν είχαν την τάση να «στιγματίζουν» τα κόμματα που έμειναν εκτός κοινοβουλίου. Έκριναν ότι οι εκλογές ήταν διαφανείς και αυθεντικές. Ο ΟΑΣΕ έστειλε, επίσης, μία ομάδα 56 μελών που επόπτευσε 260 εκλογικά κέντρα την ημέρα των εκλογών. Οι διεθνείς παρατηρητές σχολίασαν ότι το ποσοστό της γυναικείας συμμετοχής, που ήταν λιγότερο από 30%, θα έπρεπε να αυξηθεί. Κυρίως στο κόμμα Εναλλακτική που η γυναικεία συμμετοχή ήταν μόνο 10,6%.

Αποτελέσματα 
Στις εκλογές 7 κόμματα κέρδισαν έδρες. Από τα εκλεγμένα μέλη οι 218 (30,75%) ήταν γυναίκες. Για τα 262 μέλη ήταν η πρώτη θητεία στη Βουλή. 

Η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση / Χριστιανοκοινωνική Ένωση (CDU/CSU), υπό την ηγεσία της Άνγκελα Μέρκελ, κέρδισε το μεγαλύτερο ποσοστό ψήφων με 33%, παρότι άνω του 8% ήταν η μετακίνηση των ψηφοφόρων τους σε άλλα κόμματα. Οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD) σημείωσαν τα χειρότερα αποτελέσματα από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς έμειναν στο 20% των ψήφων. Τρίτο κόμμα στη Βουλή έγινε η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) με ποσοστό 12,6% και επέστρεψαν στη Βουλή οι Ελεύθεροι Δημοκράτες (FDP) με ποσοστό 10,7% των ψήφων. Η Αριστερά και οι Πράσινοι επίσης εισήλθαν στη Βουλή, της οποίας οι 709 έδρες κατανεμήθηκαν ως εξής: CDU/CSU με 246 έδρες (200 CDU και 46 CSU), SPD 153, AfD 94. FDP 80, Η Αριστερά (Linke) 69 και οι Πράσινοι 67. Προκειμένου να υπάρξει πλειοψηφία απαιτούνται τουλάχιστον 355 έδρες.
Για δεύτερη συνεχή φορά, το CDU/CSU συμφώνησαν στον σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού με το SPD και δημιουργήθηκε ένας μείζων συνασπισμός, ο 4ος στην μεταπολεμική γερμανική ιστορία. Η νέα κυβέρνηση ανέλαβε καθήκοντα στις 14 Μαρτίου 2018. Νωρίτερα, απέτυχε η απόπειρα του CDU/CSU να σχηματιστεί ένας "συνασπισμός Τζαμάικα" με τους Πράσινους και τους Ελεύθερους Δημοκράτες, καθώς οι τελευταίοι διαφώνησαν για μεταναστευτικά και ενεργειακά θέματα.

Παραπομπές 

2017
Γερμανικες