Κατάλογος μη-ισλαμικών χώρων λατρείας που μετατράπηκαν σε τζαμιά

Η μετατροπή μη ισλαμικών χώρων λατρείας σε τζαμιά άρχισε κατά τη διάρκεια της ζωής του Μωάμεθ και συνεχίστηκε κατά τις επόμενες ισλαμικές κατακτήσεις και εισβολές και σε περιοχές υπό μουσουλμανική κυριαρχία. Ινδουιστικοί ναοί, ναοί Τζαϊν, χριστιανικές εκκλησίες, συναγωγές και ζωροαστρικοί ναοί πυρολατρείας έχουν μετατραπεί σε τζαμιά .

Πολλά τέτοια τζαμιά σε περιοχές που ήταν κάποτε υπό μουσουλμανική κυριαρχία έχουν μετατραπεί εκ νέου ή έχουν γίνει μουσεία, συμπεριλαμβανομένου του Παρθενώνα στην Ελλάδα και πολυάριθμων τζαμιών στην Ισπανία, όπως η Μεθκίτα της Κόρδοβας κ.ά. Η μετατροπή μη ισλαμικών κτιρίων σε τζαμιά επηρέασε το στυλ της ισλαμικής αρχιτεκτονικής σε ορισμένες χώρες.

Ιεροί τόποι του Κορανίου

Μέκκα 
Πριν από τον Μωάμεθ, η Κάαμπα και η Μέκκα (αναφέρεται ως Bakkah στο Κοράνι ), ήταν σεβαστά ως ιερός ιερός και ήταν τόπος προσκυνήματος.  Την εποχή του Μωάμεθ (μ.Χ. 570–632), η φυλή του, οι Κουράις, ήταν υπεύθυνοι για την Κάαμπα, η οποία ήταν εκείνη την εποχή ένα ιερό που περιείχε εκατοντάδες είδωλα που αντιπροσώπευαν θεούς των αραβικών φυλών και άλλες θρησκευτικές προσωπικότητες. Ο Μωάμεθ κέρδισε την εχθρότητα της φυλής του κηρύσσοντας τη νέα θρησκεία του Ισλάμ. Οι πρώτοι μουσουλμάνοι εξασκούσαν ή προσπάθησαν να ασκήσουν τις τελετουργίες τους κοντά στην Κάαμπα μαζί με τους πολυθεϊστές, μέχρι που τελικά έφυγαν από τη Μέκκα, λόγω των διώξεων. Το ματαιωμένο πρώτο προσκύνημα, το οποίο εμπόδισαν οι Κουράις, οι οποίοι υποσχέθηκαν να το επιτρέψουν τον επόμενο χρόνο με τη συνθήκη της Hudaybiyah, δεν σταμάτησε τις λατρευτικές  πρακτικές των πολυθεϊστών. Ωστόσο, πριν από τη δεύτερη περίοδο προσκυνήματος, οι σύμμαχοι των Κουράις παραβίασαν τη συνθήκη, επιτρέποντας στους Μουσουλμάνους να επιστρέψουν ως κατακτητές και όχι ως φιλοξενούμενοι. Στο εξής, η Κάαμπα επρόκειτο να αφιερωθεί στη λατρεία του ενός Θεού και τα είδωλα καταστράφηκαν . Η Μαύρη Πέτρα ( al-Hajar-ul-Aswad ) στην Κάαμπα ήταν ένα ιδιαίτερο αντικείμενο λατρείας στην τοποθεσία. Σύμφωνα με ορισμένες παραδόσεις, το κείμενο επτά ή δέκα ιδιαίτερα τιμώμενων ποιημάτων αιωρούνταν γύρω από την Κάαμπα. 

Κατά την κατάληψη της Ιερουσαλήμ, αναφέρεται συνήθως ότι ο Ουμάρ, ο Διοικητής των Πιστών, αρνήθηκε να προσευχηθεί στην Εκκλησία του Παναγίου Τάφου παρά τη σχετική συνθήκη.  Ο αρχιτεκτονικά παρόμοιος Θόλος του Βράχου χτίστηκε στο Όρος του Ναού τον 7ο αιώνα, σε χώρο που ήταν εγκαταλελειμμένος από το  70 μ.Χ., αλλά που προηγουμένως ήταν η τοποθεσία του εβραϊκού ναού στην Ιερουσαλήμ, του πιο ιερού τόπου στον Ιουδαϊσμό.  Ο Ουμάρ αρχικά έχτισε εκεί ένα μικρό σπίτι προσευχής που έθεσε τα θεμέλια για την μετέπειτα κατασκευή του τζαμιού Αλ Άκσα από τους Ομαγιάντ .

Άλλες περιοχές 

Το τζαμί του Ιώβ στο Al-Shaykh Saad, στη Συρία, ήταν παλαιότερα εκκλησία του Ιώβ.  Το τέμενος Ummayad στη Συρία, κάποτε ο καθεδρικός ναός του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, όπου βρίσκονται τα λείψανα του Ιωάννη του Βαπτιστή, μετατράπηκε σε τζαμί κατά τη διάρκεια του ισλαμικού διωγμού στο χαλιφάτο .

Το Ηρώδειο ιερό του Σπηλαίου των Πατριαρχών στη Χεβρώνα, ο δεύτερος πιο ιερός τόπος στον Ιουδαϊσμό,  μετατράπηκε σε εκκλησία κατά τη διάρκεια των Σταυροφοριών προτού μετατραπεί σε τζαμί το 1266 και στο εξής έγινε απαγορευμένος χώρος για Εβραίους και Χριστιανούς.  Μέρος του αποκαταστάθηκε ως συναγωγή από το Ισραήλ μετά το 1967  Άλλες τοποθεσίες στη Χεβρώνα έχουν υποστεί εξισλαμισμό. Ο Τάφος του Ιεσσαί και της Ρουθ έγινε η Εκκλησία των Σαράντα Μαρτύρων,  που στη συνέχεια έγινε ο Τάφος του Ισάι και αργότερα ο Ντέιρ Αλ Αρμπαίν .

Μετατροπή ινδουιστικών ναών σε τζαμιά

Ζωροαστρικοί ναοί πυρολατρείας 
Μετά τη μουσουλμανική κατάκτηση της Περσίας, οι Ζωροαστρικοί πυρολατρικοί ναοί με τα τέσσερα αξονικά τοξωτά ανοίγματα, μετατράπηκαν συνήθως σε τζαμιά απλώς τοποθετώντας ένα μιχράμπ (κόγχη προσευχής) στη θέση της αψίδας που βρίσκεται πιο κοντά στην qibla (στην κατεύθυνση της Μέκκας). Αυτή η πρακτική περιγράφεται από πολλές μουσουλμανικές πηγές. Ωστόσο, τα αρχαιολογικά στοιχεία που το επιβεβαιώνουν είναι ακόμη ελάχιστα. Ζωροαστρικοί ναοί που μετατράπηκαν σε τζαμιά με τέτοιο τρόπο θα μπορούσαν να βρεθούν στη Μπουχάρα, καθώς και μέσα και κοντά στην Ισταχρ και άλλες ιρανικές πόλεις,  όπως: Ναός Tarikhaneh, Τζαμί Τζαμέ του Καζβίν, Τζαμί Χαϊνταριέ του Καζβίν, Τζαμέ Τζαμί του Ισφαχάν, Τζαμί Τζαμέ του Κασάν, Τζαμέ Τζαμί του Αρντεστάν, Τζαμέ Τζαμί του Γιαζντ, Τζαμέ Τζαμί του Μπορουτζέρντ, Μεγάλο Τζαμί του Χεράτ καθώς και το ιερό Bibi Shahr Banu κοντά στην Τεχεράνη .

Μετατροπή εκκλησιών  σε τζαμιά

Αλβανία 

 Η καθολική εκκλησία του Αγίου Νικολάου ( Shen Nikollë ) μετατράπηκε σε τζαμί. Αφού καταστράφηκε στην κομμουνιστική αντιθρησκευτική εκστρατεία του 1967, η τοποθεσία μετατράπηκε σε υπαίθριο μαυσωλείο.
 Η εκκλησία του Αγίου Στεφάνου στη Σκόδρα μετατράπηκε σε τζαμί το 1479 μετά την κατάκτηση της πόλης από τους Οθωμανούς.

Βοσνία και Ερζεγοβίνη 

Το Τζαμί Fethija (από το 1592) του Bihać ήταν μια καθολική εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Αντώνιο της Πάδοβας (1266).

Τουρκία

Πριν τον 20ο αιώνα 
Μετά την οθωμανική κατάκτηση της Ανατολίας, οι περισσότερες εκκλησίες της Κωνσταντινούπολης μετατράπηκαν σε τζαμιά.

 Αγία Σοφία ( ή Sancta Sapientia· ) ήταν ο καθεδρικός ναός της Κωνσταντινούπολης στην κρατική εκκλησία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και η έδρα του Πατριαρχείου της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας . Μετά το 1453 έγινε τζαμί και από το 1931 έγινε  μουσείο. Από την ημερομηνία της αφιέρωσής του το 360 έως το 1453, χρησίμευσε ως Ορθόδοξος καθεδρικός ναός της αυτοκρατορικής πρωτεύουσας, εκτός από το 1204 έως το 1261, όταν έγινε ο Ρωμαιοκαθολικός καθεδρικός ναός υπό τον Λατίνο Πατριάρχη Κωνσταντινούπολης της Λατινικής Αυτοκρατορίας που ιδρύθηκε από τους Δυτικούς Σταυροφόρους. Το 1453, η Κωνσταντινούπολη κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς Τούρκους υπό τον σουλτάνο Μεχμέτ Β', ο οποίος στη συνέχεια διέταξε να μετατραπεί το κτίριο σε τζαμί.  Οι καμπάνες, ο βωμός, το τέμπλο, ο άμβωνας και τα ιερά σκεύη  αφαιρέθηκαν και πολλά από τα ψηφιδωτά επιχρίστηκαν. Ισλαμικά χαρακτηριστικά – όπως το μιχράμπ, το μινμπάρ και τέσσερις μιναρέδες – προστέθηκαν ενώ ήταν στην κατοχή των Οθωμανών. Το κτίριο ήταν τζαμί από τις 29 Μαΐου 1453 έως το 1931, όταν εκκοσμικεύτηκε . Άνοιξε ως μουσείο την 1η Φεβρουαρίου 1935.  Στις 10 Ιουλίου 2020, η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου να το.μετατρέψει σε μουσείο ακυρώθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας και ο Τούρκος Πρόεδρος Ερντογάν υπέγραψε διάταγμα με το οποίο ακυρώθηκε η μουσειακή ιδιότητα της Αγίας Σοφίας, μετατρέποντάς την σε τζαμί.

Άλλες εκκλησίες της Κωνσταντινούπολης

Υπόλοιπη Τουρκία 

Σε άλλα μέρη της Τουρκίας πολλές εκκλησίες μετατράπηκαν σε τζαμιά, όπως:

Εκατοντάδες αρμενικές εκκλησίες μετατράπηκαν σε τζαμιά στην Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν. Χιλιάδες καταστράφηκαν μετά τη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1915

 Καθεδρικός Ναός του Καρς
 Καθεδρικός Ναός της Άνι
 Τζαμί απελευθέρωσης, πρώην καθεδρικός ναός της εκκλησίας της Αγίας Μαρίας, Γκαζιαντέπ

Επιπλέον, μετά τον ελληνοτουρκικό πόλεμο (1919–1922), ορισμένες από τις ελληνορθόδοξες εκκλησίες στην Τουρκία μετατράπηκαν σε τζαμιά. Το 2015, η Τουρκία αποφάσισε να ανακαινίσει την ερειπωμένη εκκλησία της Αγίας Σοφίας στην Ένεζ, που χρονολογείται από τον 12ο αιώνα, ως τζαμί, παρά τις παλαιότερες δηλώσεις που έγιναν για τη δυνατότητα αναπαλαίωσής της ως μουσείο.  Από το 2020, τέσσερα βυζαντινά εκκλησιαστικά μουσεία μετατράπηκαν σε τζαμιά υπό την κυριαρχία του Ερντογάν (συμπεριλαμβανομένης της Αγίας Σοφίας στο İznik (2011),  της Εκκλησίας της Χώρας στην Κωνσταντινούπολη (2019)  και της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη (2020)).

Κύπρος 

Μετά την κατάκτηση της Κύπρου από τους Οθωμανούς, ορισμένες χριστιανικές εκκλησίες μετατράπηκαν σε τζαμιά. Μια αυξανόμενη μετατροπή εκκλησιών σε τζαμιά ακολούθησε την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974. Πολλές από τις Ορθόδοξες εκκλησίες στη Βόρεια Κύπρο έχουν μετατραπεί, και πολλές βρίσκονται ακόμη στη διαδικασία να γίνουν τζαμιά.

 Ο καθεδρικός ναός του Αγίου Νικολάου στην Αμμόχωστο της Κύπρου μετατράπηκε από τους Οθωμανούς Τούρκους σε Τζαμί Λάλα Μουσταφά Πασά το 1571. παραμένει σε χρήση ως τζαμί σήμερα.
 Ο καθεδρικός ναός της Αγίας Σοφίας στη Λευκωσία της Κύπρου μετατράπηκε από τους Οθωμανούς Τούρκους σε Τζαμί Σελιμιγιέ, Λευκωσία . παραμένει σε χρήση ως τζαμί σήμερα.

Γαλλία 
Κατά τη διάρκεια του οθωμανικού χειμώνα στην Τουλόν (1543–44), ο καθεδρικός ναός της Τουλόν χρησιμοποιήθηκε προσωρινά ως τζαμί για τα 30.000 μέλη των πληρωμάτων του οθωμανικού στόλου.

Ελλάδα 

Πολλές ορθόδοξες εκκλησίες μετατράπηκαν σε τζαμιά κατά την οθωμανική περίοδο (τουρκοκρατία) στην Ελλάδα. Ανάμεσα τους:

 Η εκκλησία της Αχειροποιήτου (Εσκί Τζαμί), η Εκκλησία του Οσίου Δαυίδ (Σουλούκα ή Μουράτ Τζαμί), η Εκκλησία του Προφήτη Ηλία (Τζαμί Saraylı), η Εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης (Τζαμί Yakup Pasha), η Εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα (Ishakiye). Τζαμί), η Εκκλησία των Αγίων Αποστόλων (Τζαμί Soğuksu), η Εκκλησία του Αγίου Δημητρίου (Τζαμί Kasımiye), η Ροτόντα του Γαλέριου (Τζαμί του Suleyman Hortaji Effendi) στη Θεσσαλονίκη .
 Ο καθεδρικός ναός της Βέροιας (Τζαμί Hünkar) και ο ναός του Αγίου Παύλου στη Βέροια ( Τζαμί Medrese ).
 Στη θέση του χτίστηκε ο ναός του Αγίου Ιωάννη στα Ιωάννινα, που καταστράφηκε από τους Οθωμανούς και το τζαμί Ασλάν Πασά .
 Η μονή της Θεοτόκου Κοσμοσώτειρας στις Φέρες μετατράπηκε σε τζαμί στα μέσα του 14ου αιώνα.
 Ο Παρθενώνας στην Αθήνα : Λίγο καιρό πριν από το τέλος του δέκατου πέμπτου αιώνα, ο Παρθενώνας έγινε τζαμί. Πριν από αυτό ο Παρθενώνας ήταν ελληνορθόδοξος ναός.
 Το Τζαμί Φετιγιέ στην Αθήνα χτίστηκε στην κορυφή μιας βυζαντινής βασιλικής . Αυτή τη στιγμή είναι εκθεσιακό κέντρο.

Κριμαία 
Αφού οι Οθωμανοί κατέκτησαν το Mangup, την πρωτεύουσα του Πριγκιπάτου του Theodoro, μια προσευχή για τον Σουλτάνο απαγγέλθηκε σε μια από τις εκκλησίες που μετατράπηκε σε τζαμί, και σύμφωνα με τους Τούρκους συγγραφείς «το σπίτι του άπιστου έγινε ο οίκος του Ισλάμ».

Ουγγαρία 
Μετά την κατάκτηση του Βασιλείου της Ουγγαρίας από τους Οθωμανούς, ορισμένες χριστιανικές εκκλησίες μετατράπηκαν σε τζαμιά. Αυτά που επέζησαν από την εποχή της Τουρκοκρατίας μετατράπηκαν εκ νέου σε εκκλησίες μετά τον Μεγάλο Τουρκικό Πόλεμο .

 Εκκλησία της Παναγίας της Βούδας, που μετατράπηκε σε Eski Djami αμέσως μετά την κατάληψη της Βούδας το 1541, μετατράπηκε εκ νέου το 1686.
 Εκκλησία της Μαρίας Μαγδαληνής, Βούδα, μετατράπηκε σε Fethiye Djami γ. 1602, μετατράπηκε εκ νέου το 1686.
 Η Φραγκισκανική Εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή στη Βούδα, που μετατράπηκε σε Πασά Τζαμί, καταστράφηκε το 1686.

Λίβανος 

 Μεγάλο Τζαμί Al-Omari στη Βηρυτό, Λίβανος ; χτίστηκε ως Εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή από τους Ιππότες Hospitaller . μετατράπηκε σε τζαμί το 1291.

Μαρόκο 

 Μεγάλο Τζαμί της Ταγγέρης ; χτισμένο σε μια πρώην ρωμαϊκή παγανιστική και στη συνέχεια ρωμαϊκή χριστιανική θέση .

Ισπανία 
Μια καθολική χριστιανική εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Βικέντιο του Lérins, χτίστηκε από τους Βησιγότθους στην Κόρδοβα . κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Abd al-Rahman I, μετατράπηκε σε τζαμί.    Την εποχή της Reconquista, η χριστιανική κυριαρχία αποκαταστάθηκε και το κτίριο έγινε ξανά εκκλησία, ο καθεδρικός ναός της Παναγίας της Κοίμησης της Θεοτόκου .

Συρία 

  Τζαμί Umayyad στη Δαμασκό ; χτίστηκε στη θέση μιας χριστιανικής βασιλικής αφιερωμένης στον Ιωάννη τον Βαπτιστή ( Yahya ), η οποία ήταν παλαιότερα, ένας ρωμαϊκός ειδωλολατρικός ναός του Δία .
 Μεγάλο Τζαμί του al-Nuri στη Χομς ; αρχικά ένας ειδωλολατρικός ναός για τον θεό ήλιο (" El-Gabal "), στη συνέχεια μετατράπηκε σε εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη τον Βαπτιστή
 Μεγάλο Τζαμί της Χάμα ; ναός λατρείας του Ρωμαίου θεού Δία, αργότερα έγινε εκκλησία κατά τη βυζαντινή εποχή
 Μεγάλο Τζαμί του Χαλεπίου ; την αγορά της ελληνιστικής περιόδου, που αργότερα έγινε ο κήπος του καθεδρικού ναού της Αγίας Ελένης

Μετα-αποικιακή Βόρεια Αφρική 
Αρκετοί βορειοαφρικανικοί καθεδρικοί ναοί και εκκλησίες μετατράπηκαν σε τζαμιά στα μέσα του 20ου αιώνα

 Στην Αλγερία, ο Καθεδρικός ναός του Αγίου Φιλίππου στο Αλγέρι (αρχικά τζαμί, μετατράπηκε σε εκκλησία το 1845, μετατράπηκε εκ νέου σε τζαμί Ketchaoua το 1962)
 Cathédrale Notre-Dame des Sept-Douleurs στην Κωνσταντίνη της Αλγερίας
 Καθεδρικός ναός στην Τρίπολη της Λιβύης (μετατράπηκε σε τζαμί της πλατείας Maidan al Jazair )

Ιράκ 
Το Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ και της Συρίας μετέτρεψε ορισμένες χριστιανικές εκκλησίες σε τζαμιά μετά την κατάληψη της Μοσούλης το 2014 . Οι εκκλησίες αποκαταστάθηκαν στις αρχικές τους λειτουργίες μετά την απελευθέρωση της Μοσούλης το 2017 . 

 Συριακή Ορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Εφραίμ στη Μοσούλη, Ιράκ ; μετατράπηκε στο Τζαμί των Μουτζαχεντίν
 Χαλδαϊκή εκκλησία του Αγίου Ιωσήφ στη Μοσούλη, Ιράκ

Ισραήλ 

 Εκκλησία του Αγίου Ιακώβου Intercisus στην Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ, που μετατράπηκε σε Τζαμί Al-Yaqoubi
 Templum Domini ( Dome of the Ascension, Dome of the Rock )
 Τάφος των Πατριαρχών
 Οι τάφοι του Nathan και του Gad στο Halhoul, μετατράπηκαν σε Τζαμί του Προφήτη Yunus.  
 Ο κύριος χώρος προσευχής των Εβραίων της Ιερουσαλήμ, η αρχαία Συναγωγή του Ραμπί Μοσέ μπεν Ναχμάν (Ραμπάν) έκλεισε το 1587 και έγινε παράρτημα του Τζαμιού Ουμάρι με την αιτιολογία ότι βρισκόταν πολύ κοντά στο Τζαμί.

Επιρροή στην ισλαμική αρχιτεκτονική 
Η μετατροπή μη ισλαμικών θρησκευτικών κτιρίων σε τζαμιά κατά τους πρώτους αιώνες του Ισλάμ έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των ισλαμικών αρχιτεκτονικών στυλ. Διακεκριμένα περιφερειακά στυλ σχεδιασμού τζαμιών, τα οποία έχουν γίνει γνωστά με ονόματα όπως αραβικά, περσικά, ανδαλουσιανά και άλλα, αντανακλούσαν συνήθως τα εξωτερικά και εσωτερικά στιλιστικά στοιχεία των εκκλησιών και άλλων ναών που είναι χαρακτηριστικά για αυτήν την περιοχή.

Δείτε επίσης 
 Μετατροπή τζαμιών σε μη ισλαμικούς χώρους λατρείας

Παραπομπές 

Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις

[[Κατηγορία:Ισλάμ]
Μονοθεϊστικές θρησκείες
Αβρααμικές θρησκείες