Έλενα Λάτσκοβα

Η Έλενα Λάτσκοβα (το γένος Ντοκτόροβα, γνωστή και ως Ιλόνα Λάτσκοβα,  22 Μαρτίου 1921 - 1 Ιανουαρίου 2003) ήταν Σλοβάκα Ρωμά συγγραφέας και θεατρική συγγραφέας, συγγραφέας λογοτεχνίας για παιδιά και νέους Ρομά.

Ζωή και έργα 
Η Έλενα Λάτσκοβα γεννήθηκε στο Βέλκυ Σαρίς, το πρώτο από τα πέντε παιδιά του Ρομά Μικουλάς Ντοκτόρ και μίας Πολωνής μητέρας. Ενδιαφέρθηκε για τη λογοτεχνία από την παιδική ηλικία και άρχισε να γράφει σε ηλικία 14 ετών.  Το ποίημά της Λονδίνο - Παρίσι - Βέλκυ Σαρίς μεταδόθηκε στο ραδιόφωνο. Αφού φοίτησε στο δημοτικό σχολείο, η Έλενα Λάτσκοβα συνέχισε την εκπαίδευσή της στην κοντινή πόλη Πρέσοφ από το 1932 έως το 1935. Το 1939 έγραψε το πρώτο της θεατρικό έργο με τίτλο The Transplanted Flower (Το μεταμοσχευμένο λολούδι), το οποίο, ωστόσο, δεν επετράπει να ανέβει. Παντρεύτηκε τον Γιόζεφ Λάκο, με τον οποία είχε έξι παιδιά, δύο από τα οποία πέθαναν κατά τη διάρκεια του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου. Οι εμπειρίες της στον πόλεμο είναι από τα κεντρικά θέματα των έργων της. Το 1948 έγραψε το θεατρικό έργο Horiaci cigánsky tábor (A Burning Gypsy Camp), για το οποίο έκανε πρόβες με ανθρώπους από τον οικισμό όπου ζούσε εκείνη την εποχή. Αφού πήρε δημοσιότητα, οι ηθοποιοί κλήθηκαν από το Υπουργείο Κοινωνικών Υποθέσεων στην Πράγα για να παίξουν το έργο στις παραμεθόριες περιοχές της Τσεχικής περιοχής, στις οποίες πολλοί Ρομά είχαν επανεγκατασταθεί από τη Σλοβακία. Το 1951, η Έλενα Λάτσκοβα ξεκίνησε τη δουλειά της στην Περιφερειακή Λαϊκή Επιτροπή, όπου φρόντιζε τους Ρομά. 

Το 1960 άρχισε να εργάζεται στον Περιφερειακό Παιδαγωγικό Οίκο στο Κόσιτσε. Το 1964, ενώ εργαζόταν στη Σχολή Εκπαίδευσης και Δημοσιογραφίας στο Πανεπιστήμιο του Καρόλου στην Πράγα, αποφοίτησε ως η επίσημα πρώτη καθηγήτρια Ρόμνι στη Σλοβακία το 1970 σε ηλικία 49 ετών και έγινε συνιδρύτρια του Πολιτιστικού Συλλόγου Τσιγγάνων Ρομά στο Πρέσοφ.  Μετά την αποφοίτησή της, εργάστηκε για δύο χρόνια ως δασκάλα και κοινωνική λειτουργός στο Ούστι ναντ Λάμπεμ, τότε ως κοινωνική επιμελήτρια στην ανατολική Σλοβακία.

Από το 1976 έως το 1980 εργάστηκε στο Λεμεζάν ως βιβλιοθηκάριος και συγγραφέας ραδιοφωνικών θεατρικών έργων.

Μετά το 1989, η Λάτσκοβα έγινε πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Τσιγγάνων Ρομά και ήταν εκδότριατου περιοδικού Romano ľil.  Το 1993, η Έλενα Λάτσκοβα έγινε μέλος της Ένωσης Σλοβάκων Συγγραφέων. Για τη συμβολή της στην ανάπτυξη της πολιτιστικής-κοινωνικής ζωής των Ρομά στη Σλοβακία, με την ευκαιρία της 9ης επετείου του Συντάγματος της Σλοβακικής Δημοκρατίας το 2001, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Ρούντολφ Σούστερ της απένειμε τον βαθμό ΙΙΙ του Τάγματος ofudovít-Štúr. Με την ευκαιρία των 80ων γενεθλίων της, της απονεμήθηκε το Μετάλλιο Μνήμης Chatam Sofer για τις υπηρεσίες της στην τεκμηρίωση των συνεπειών του Ολοκαυτώματος των Ρομά.

Θάνατος 
Η Έλενα Λάτσκοβα πέθανε την παραμονή της Πρωτοχρονιάς το 2003 σε ηλικία 82 ετών σε ένα γηροκομείο στο Κόσιτσε, όπου είχε περάσει τα τελευταία χρόνια της ζωής της.  Στο τελευταίο ταξίδι της το Σάββατο, 4 Ιανουαρίου 2003, συνοδεύτηκε από περισσότερα από 200 άτομα, και ανάμεσα στα πένθιμα μπουκέτα ήταν ένα από τον Πρόεδρο της Σλοβακίας Ρούντολφ Σούστερ.

Διακρίσεις 

 Βραβείο τσεχικού ραδιοφώνου (1989) 
 Βραβείο Prix Bohemia (1989)
 Παραγγελία Ľudovít Štúr, Τρίτης τάξης. απονεμήθηκε από τον Πρόεδρο Rudolf Schuster (2001)
 Μετάλλιο μνήμης Chatam Sofer (2001)

Εργα 
Πηγές:  

 1935: London – Paris – Veľký Šariš, Poems
 1946: Horiaci cigánsky tábor, divadelní hra/ A Burning Gypsy Camp Stage play
 1952: Nový život/New Life, Stage play
 1955: Rómské srdce/Heart of the Roma, Stage play
 1988: Žužika, Radio drama
 1992: Rómske rozprávky – Romane paramisa, bilingual book
 1994: Veľký primáš Baro" / Baro primašis Baro, Hrbatý Maren (Short stories)
 1997: Narodila jsem se pod šťastnou hvězdou - Autobiography. (English ed."A false dawn 2000 )
 2003: Husle s tromi srdcami / Lavuta trine jilenaca/ Violine mit 3 Herzen, - Short stories

Novellas 
 Život vo vetre/Leben im Wind
 O mule na aven pale/Mŕvi sa nevracajú/Die Toten kehren nicht zurück
 Primáš Bari

Διαβάστε επίσης 
 Portréty - Έλενα Λάκοβα . 1997 Σε: Romano džaniben 4 (1997), τόμος. 1–2, 69–87.
 Hübschmannová, Μιλένα. 2001 Osmdesáté narozeniny Ilony Lackové: Uľiľom tel a bachtali čercheň . Σε: Romano džaniben 8 (2001), τόμος. 1–2, 12–27.
 Donert, Celia. 2017. Τα δικαιώματα των Ρομά. Ο αγώνας για την ιθαγένεια στη μεταπολεμική Τσεχοσλοβακία. Cambridge: Cambridge University Press.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Romnja Kalender 2016 - RomaniPhen 

Σλοβάκοι συγγγραφείς
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις