Ιακωβίνη της Βαυαρίας

Η Ιακωβίνη της Βαυαρίας (Jacoba van Beieren, 15 Ιουλίου 1401 - 8 Οκτωβρίου 1436), δούκισσα της Βαυαρίας-Στράουμπινγκ, κόμισσα της Ολλανδίας, της Ζηλανδίας και του Αινώ ήταν κόρη και διάδοχος του Γουλιέλμου Β΄, δούκα της Βαυαρίας και της Μαργαρίτας της Βουργουνδίας κόρης του Φιλίππου του Τολμηρού και της Μαργαρίτας Γ΄, κόμισσας της Φλάνδρας. Ήταν δελφίνη της Γαλλίας την περίοδο (1415 - 1417) και δούκισσα του Γλούκεστερ την δεκαετία του 1420 μέσω του γάμου της με τον Χάμφρεϊ, δούκα του Γκλόστερ ο οποίος τελικά κηρύχθηκε άκυρος.
Η Ζακλίν ήταν η τελευταία ηγεμόνας του Αινώ και της Ολλανδίας από τον Οίκο του Βίττελσμπαχ, μετά τον θάνατο της οι περιοχές κληρονομήθηκαν από τον Φίλιππο Γ΄ τον Καλό δούκα της Βουργουνδίας.

Πρώτος γάμος με τον Ιωάννη δελφίνο της Γαλλίας

Σε ηλικία 22 μηνών (5 Μαΐου 1403) και στην συνέχεια σε ηλικία 5 ετών (29 Ιουνίου 1406) η Ζακλίν αρραβωνιάστηκε τον Ιωάννη του Τουραίν τέταρτο γιο του Καρόλου ΣΤ΄ της Γαλλίας και της Ισαβέλλας της Βαυαρίας. Τα παιδιά μεταφέρθηκαν στο κάστρο του Λε Κουενόι στο Αινώ, το αγόρι ανατράφηκε από τον μελλοντικό πεθερό του αφού ήταν πιθανός διάδοχος του στο Αινώ αφού στο Γαλλικό στέμμα είχε ελάχιστες ελπίδες. Στις 22 Απριλίου 1411 ο πάπας έδωσε την απαραίτητη απαλλαγή, ο γάμος πραγματοποιήθηκε στην Χάγη στις 6 Αυγούστου 1415 όταν η Ζακλίν ήταν 14 ετών. Με τον γάμο αυτό ο πατέρας της κατόρθωσε να εξασφαλίσει την διαδοχή του αφού είχε άλλα 9 νόθα αδέλφια και η Ζακλίν αν και κόρη ήταν το μόνο νόμιμο παιδί του. Τα κληρονομικά της δικαιώματα θα αμφισβητηθούν αργότερα από τον θείο της Ιωάννη επίσκοπο της Λιέγης και από το 1419 θα αμφισβητηθούν και από τον ξάδελφο της Φίλιππο τον Καλό, δούκα της Βουργουνδίας. 
Τέσσερις μήνες μετά τον γάμο της στις 15 Δεκεμβρίου του 1415 ο μεγαλύτερος αδελφός του συζύγου της Λουδοβίκος του Γκυγιέν πέθανε, ο Ιωάννης της Γαλλίας (1398-1417) έγινε δελφίνος και διάδοχος του Γαλλικού θρόνου. Ο πατέρας της Γουλιέλμος Β΄ ο οποίος είχε οριστεί ηγεμόνας του μελλοντικού βασιλιά της Γαλλίας απέκτησε σημαντική επιρροή στην Γαλλική αυλή, αλλά η επιρροή του σημαντικά από τον Γερμανό αυτοκράτορα Σιγισμόνδο του Λουξεμβούργου ο οποίος είχε καταφέρει να οριστεί κηδεμόνας της Ζακλίν. Τον Μάρτιο του 1416 ο κόμης Γουλιέλμος έθεσε θέμα το γεγονός ότι ο Γουλιέλμος ήταν φιλοξενούμενος του Ερρίκου Ε΄ της Αγγλίας αλλά το αίτημα του απορρίφθηκε και επέστρεψε εξοργισμένος στο Αινώ.   

Στις 4 Απριλίου 1417 πέθανε ο σύζυγος της δελφίνος Ιωάννης πιθανώς δηλητηριασμένος και η Ζακλίν έμεινε χήρα σε ηλικία 16 ετών, δυο μήνες αργότερα στις 31 Μαΐου πέθανε και ο πατέρας της από μόλυνση που προήλθε από το δάγκωμα σκύλου, η Ζακλίν μόνη της πλέον έπρεπε να διεκδικήσει τα δικαιώματα της.
Στο Αινώ η διαδοχή του θρόνου από γυναίκες ήταν συνηθισμένο γεγονός γι'αυτό αναγνωρίστηκε κόμισσα στις 13 Ιουνίου αλλά στην Ολλανδία και την Ζηλανδία τα δικαιώματα της αμφισβητήθηκαν. Υποστηρίχτηκε από την παλιά αριστοκρατία αλλά αμφισβητήθηκε από τους οπαδούς του Ιωάννη Γ΄, νεώτερου αδελφού του πατέρα της ο οποίος είχε παραιτηθεί από την επισκοπή της Λιέγης προκειμένου να κληρονομήσει τον αδελφό του. Με την συμβουλή της μητέρας της η Ζακλίν έδωσε στον θείο της τον τίτλο του φρουρού και κηδεμόνα της κομητείας του Αινώ προκειμένου να περιορίσει τις φιλοδοξίες του. Ο αυτοκράτορας Σιγισμόνδος ωστόσο ο οποίος είχε αντιπαρατεθεί με τον πατέρα της από το 1516 αντιστάθηκε περισσότερο στα σχέδια της παντρεύοντας τον θείο της Ιωάννη στον τρίτο του γάμο με την ανιψιά του Ελισάβετ του Γκορλίτζ δούκισσα του Λουξεμβούργου και χήρα του Αντωνίου της Βραβάντης που σκοτώθηκε στην μάχη του Αζινκούρ (1415).

Δεύτερος γάμος με τον Ιωάννη της Βραβάντης

Η Ζακλίν ξαναπαντρεύτηκε αλλά η νέα επιλογή ήταν ατυχής. Ο Ιωάννης Δ΄ της Βραβάντης που διαδέχτηκε τον πατέρα του σαν δούκας της Βραβάντης, θετός γιος της Ελισάβετ Γκορλίτζ επελέγη σαν ο νέος της σύζυγος, οι σύγχρονοι ιστορικοί χρεώνουν την απόφαση αυτή στην μητέρα της Ζακλίν και τον θείο της Ιωάννη τον Άφοβο. Στις 31 Ιουλίου 1417 δυο μήνες μετά τον θάνατο του Γουλιέλμου Β΄ πραγματοποιήθηκε ο αρραβώνας, ο γάμος έγινε στην Χάγη στις 10 Μαρτίου 1418. Ο γάμος απαιτούσε παπική απαλλαγή η οποία δόθηκε τον Δεκέμβριο του 1417 αλλά ανακλήθηκε στο Συμβούλιο της Κωνσταντίας τον Ιανουάριο του 1418 λόγω της έχθρας που ξέσπασε από τους αντιπάλους της Κωνσταντίας συμπεριλαμβανομένου και του Σιγισμόνδου του Λουξεμβούργου.  Τα οικονομικά προβλήματα του νέου δούκα και η ασθενής πολιτική του προσωπικότητα βοήθησαν τα προβλήματα αυτά να ενταθούν. 
 
Ο Ιωάννης Γ΄ με την υποστήριξη του βασιλιά Σιγισμόνδου και τον Κόντ ξεκίνησε ένοπλο αγώνα κατά της Ζακλίν η οποία είχε την υποστήριξη των Χουκ, ήταν η τελευταία εμφύλια διαμάχη μεταξύ των Χουκ και των Κοντ. Οι δυο στρατοί συναντήθηκαν στην μάχη του Χόρινχεμ (1417), η Ζακλίν νίκησε αλλά πιέστηκε να εγκαταλείψει την εμπορική πόλη Ντόρντρεχτ, επιπλέον έπρεπε να εγκαταλείψει τον σύζυγο της λόγω του διατάγματος που είχε εκδώσει ο πάπας. H Ζακλίν υπέγραψε με τον ξάδελφο της Φίλιππο τον Καλό την Συνθήκη του Βορκάμ (1419) σύμφωνα με την οποία του παραχωρούσε τις πόλεις Ντόρντρεχτ, Χόρινχεμ και Ρότερνταμ έναντι χρηματικής αποζημίωσης.
Ο Ιωάννης Γ΄ υποσχέθηκε να αναγνωρίσει την νομιμότητα του γάμου ανάμεσα στην Ζακλίν και στον Ιωάννη Δ΄ της Βραβάντης μόνο αν δεχτεί μια ψηλή οικονομική αποζημίωση για τις περιοχές που διοικούσε ο σύζυγος της τα επόμενα 5 χρόνια, με την επέμβαση του πάπα Μαρτίνου Ε΄ δόθηκε η απαραίτητη απαλλαγή τον Μάιο του 1419.

Διαζύγιο με τον δεύτερο σύζυγο της 

Ο Ιωάννης Δ΄ ωστόσο υπέγραψε ενάντια στις επιθυμίες της συζύγου του με τον θείο της την Συνθήκη του Μαρτίνσντικ σύμφωνα με την οποία του παραχωρούσε τις κομητείες της Ολλανδίας και της Ζηλανδίας για τα επόμενα 12 χρόνια. Σε αντάλλαγμα ο Ιωάννης Γ΄ παραχωρούσε στην ανιψιά του και στον σύζυγο της χρηματική αποζημίωση όπως και την κομητεία του Αινώ, οι οπαδοί της Ζακλίν πλέον στην Ολλανδία, την Φρίζλαντ και την Ζηλανδία είχαν απαλλαγεί από τον όρκο τους σύμφωνα με τους όρους της συνθήκης. Η Ζακλίν με την υποστήριξη των οπαδών της ύστερα από την υπογραφή της ανεπιθύμητης συνθήκης άρχισε τις απαραίτητες ενέργειες για να δώσει διαζύγιο στον σύζυγο της.  
Οι πολιτικές συνθήκες άλλαξαν στο μεταξύ σημαντικά, ο δούκας της Βουργουνδίας Ιωάννης ο Άφοβος δολοφονήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1419 και ο Γάλλος δελφίνος Κάρολος αδελφός του πρώτου συζύγου της θεωρήθηκε υπεύθυνος για την δολοφονία, αποκληρώθηκε από τον θρόνο με την Συνθήκη του Τρουά (1420). Ο Ερρίκος Ε΄ της Αγγλίας ύστερα από αυτό το γεγονός διεκδίκησε το στέμμα της Γαλλίας. Τον Φεβρουάριο του 1421 η Ζακλίν έκανε επίσημη δήλωση ότι λόγω της καταστρεπτικής συμπεριφοράς του δευτέρου συζύγου της Ιωάννη Δ΄ της Βραβάντης ζητούσε επίσημα διαζύγιο. Ο θείος της Ιωάννης Γ κυρίευσε εν τω μεταξύ την Λέιντεν την τελευταία πόλη που είχε μείνει πιστή στην Ζακλίν, αυτό την ανάγκασε να υποταχθεί.

Τρίτος γάμος της Ζακλίν με τον Χάμφρεϊ του Γκλόστερ

Στις 6 Μαρτίου 1421 η Ζακλίν κατέφυγε στην Αγγλία προκειμένου να ζητήσει προστασία από τον βασιλιά Ερρίκο Ε΄ ο οποίος της έκανε επιβλητική υποδοχή. Η Ζακλίν ήταν μια από τις πιο τιμητικές φιλοξενούμενες του Άγγλου βασιλιά και όταν γεννήθηκε ο διάδοχος Ερρίκος ΣΤ΄ της Αγγλίας έγινε νονά του. Ο βασιλιάς Ερρίκος Ε΄ πέθανε αιφνίδια και πρόωρα (1422) και η Αγγλία εκείνη την εποχή ήταν η μόνη χώρα που αναγνώρισε το διαζύγιο της Ζακλίν με τον Ιωάννη της Βραβάντης. Η Ζακλίν προχώρησε σε τρίτο γάμο με τον Χάμφρεϊ, δούκας του Γκλόστερ αδελφό του θανόντος βασιλιά Ερρίκου Ε΄, με τον τρίτο της γάμο έγινε αντιβασίλισσα της Αγγλίας και κηδεμόνας του ανήλικου νέου βασιλιά Ερρίκου ΣΤ, ο γάμος έγινε μυστικά στο Έσσεξ στις 7 Μαρτίου 1423.
Τα νέα για τον μυστικό τρίτο γάμο της έφεραν μεγάλο σοκ σε ολόκληρη την Ευρώπη, στις 15 Οκτωβρίου 1423 ανακοινώθηκε επίσημα ότι η Ζακλίν παντρεύτηκε έναν από τους ισχυρότερους πρίγκιπες της Ευρώπης και περίμενε το παιδί του. Για να ενισχύσει την θέση της ζήτησε την επικύρωση του διαζυγίου της από τον πάπα Μαρτίνο Ε΄ και τον αντίπαπα Βενέδικτο ΙΓ΄, ο θείος της Ιωάννης Γ΄ στράφηκε όπως ήταν αναμενόμενο εναντίον της αλλά βρήκε υποστήριξη από τον Φίλιππο τον Καλό. 
Το φθινόπωρο του 1424 ο Ούμφρει και η Ζακλίν στρατοπέδευσαν στο Καλαί, απο κεί μπήκαν στο Μονς στις 5 Δεκεμβρίου όπου ανακηρύχτηκαν κόμητες του Αινώ, ο Χάμφρεϊ στην υπογραφή του αναφέρει :

"Χάμφρεϊ με την χάρη του θεού αδελφός του βασιλιά της Αγγλίας, δούκας του Γλούκεστερ, κόμης του Αινώ, της Ολλανδίας, της Ζηλανδίας και μεγάλος καγκελάριος της Αγγλίας"
Η θέση του άλλαξε στις 6 Ιανουαρίου 1425 όταν δηλητηριάστηκε και πέθανε ο θείος της Ιωάννης Γ΄. Ο δεύτερος σύζυγος Ιωάννης Δ΄ της Βραβάντης διεκδίκησε την Ολλανδία, την Ζηλανδία και το Αινώ, έκανε τον Φίλιππο της Βουργουνδίας αντιβασιλιά στην Ολλανδία και την Ζηλανδία. Η Ζακλίν δραπέτευσε στην Γάνδη με ανδρικά ρούχα, από εκεί κατέφυγε στην Σοουνχόβεν και στην συνέχεια στην Γκούντα όπου ενώθηκε με τους οπαδούς της απο τον ομάδα των Χουκ. Ο πρώην σύζυγος της Ιωάννης της Βραβάντης ήταν τώρα εκείνος που αμφισβητούσε τα κληρονομικά της δικαιώματα ενώ ο τρίτος σύζυγος της Χάμφρεϊ  είχε περιορισμένες δυνατότητες. Η διάλυση της συμμαχίας με την Βουργουνδία είχε καταστρεπτικά αποτελέσματα για τους Άγγλους επειδή τους είχαν βοηθήσει σημαντικά κατά την διάρκεια του Εκατονταετούς Πολέμου. Ο πάπας Μαρτίνος Ε΄ κήρυξε άκυρο τον τρίτο γάμο της Ζακλίν με τον Χάμφρεϊ δηλώνοντας ότι είναι παντρεμένη με τον Ιωάννη Δ΄ της Βραβάντης αρνούμενος να νομιμοποιήσει το διαζύγιο, ο Ιωάννης ωστόσο πέθανε πρόωρα.

Παραίτηση και τέταρτος γάμος 

Στις 3 Ιουλίου 1428 η Ζακλίν ζήτησε και έκλεισε ειρήνη με τον δούκα της Βουργουνδίας: η Ζακλίν κράτησε τον τίτλο της κόμισσας της Ολλανδίας, της Ζηλανδίας και του Αινώ, αλλά η διοίκηση παρέμεινε στα χέρια του Φιλίππου, ο οποίος θα ήταν και ο διάδοχός της σε περίπτωση που αυτή απείωνε χωρίς απογόνους. Δεν επιτρεπόταν στην ίδια να παντρευτεί ξανά χωρίς την σύμφωνη γνώμη της μητέρας της, του Φιλίππου και των τριών κομήτων, ενώ ο γάμος της με τον Χάμφρεϊ ακυρώθηκε. Οι οικονομικές δυνατότητες της ήταν ωστόσο άθλιες, που με δυσκολία κρατούσε τη διαχείριση του νοικοκυριού της. Επιπλέον ο δούκας της Βουργουνδίας, μετά την ειρήνη του 1428, κατόρθωσε να κερδίσει την πίστη όλων των παλιών της συμμάχων. Το Πάσχα του 1433 η Ζακλίν παραχώρησε στον Φίλιππο οριστικά όλους τους τίτλους και τα δικαιώματα της και σαν αντάλλαγμα της δόθηκαν κτήματα στη Ζηλανδία για να διαμείνει το υπόλοιπο της ζωής της. 
Μετά την αποκήρυξη των τίτλων της η Ζακλίν επέστρεψε στην Ζηλανδία. Εκεί απέκτησε στενή φιλία με έναν ισχυρό ευγενή, τον Φρανκ φαν Μπόρσελε. Μαζί του παντρεύτηκε την άνοιξη του 1434 και ο Φραγκίσκος πήρε τον τίτλο του κόμη του Όοστερβαντ. Ο γάμος αυτός, σε αντίθεση με τους τρεις προηγούμενους, ήταν αποξενωμένος από αγάπη. Δεν κράτησε πολύ, και το 1436 η Ζακλίν αρρώστησε και σε λίγους μήνες απεβίωσε από φυματίωση, στις 8 Οκτωβρίου 1436. Ο Φίλιππος Γ΄ δούκας της Βουργουνδίας έγινε ο κληρονόμος όλων των εδαφών και των τίτλων της· ο Φραγκίσκος επέζησε άλλα 30 χρόνια. 

Υπάρχουν θρύλοι, ότι η Ζακλίν είχε παντρευτεί τον Φραγκίσκο από το 1432, δύο χρόνια πριν ανακοινωθεί επίσημα και ότι αυτός ήταν ο λόγος που παραχώρησε όλους τους τίτλους της στον Φίλιππο της Βουργουνδίας σύμφωνα με τους όρους της ειρήνης που είχε υπογράψει από το 1428. Δεν υπάρχουν όμως αποδείξεις γι'αυτό το θέμα· τελικά επικράτησε η άποψη, ότι παντρεύτηκε τον Φραγκίσκο στα τέλη του 1433, μισό χρόνο μετά την αποποίηση των τίτλων της.

Οικογένεια
Παντρεύτηκε πρώτα το 1415 τον Ιωάννη των Βαλουά δούκα του Τουραίν. Αυτός απεβίωσε το 1417, 19 ετών.

Μετά η Ζακλίν έκανε 2ο γάμο το 1418 με τον Ιωάννη Δ΄ των Βαλουά, δούκα της Βραβάντης, που απεβίωσε το 1427, 24 ετών.

Το 1423 έκανε 3ο γάμο με τον Χάμφρεϋ των Λάκναστερ δούκα του Γκλώστερ. Ο γάμος ακυρώθηκε το 1428.

Έπειτα η Ζακλίν έκανε 4ο γάμο το 1434 με τον Φρανκ φαν Μπόρσελε. Η Ζακλίν απεβίωσε δύο έτη μετά. Δεν απέκτησε απογόνους από τους γάμους της.

Παραπομπές

Πηγές
Alfred H.Burne, "The Hundred Years War," (1st ed., 1955; Folio soc., 2005)
Antheun JANSE, Een pion voor een dame. Jacoba van Beieren (1401–1436), Amsterdam, Uitgeverij Balans, 2009, 400 p. (ISBN 978-94-6003-185-4).
D.E.H. de Boer, E.H.P. Cordfunke. "Jacoba van Beieren (1417–1428) en Jan 'Zonder Genade' van Beieren (1418–1425)", In: Graven van Holland, Middeleeuwse Vorsten in Woord en Beeld (880–1580), 2010, p. 135–145
Graven van Holland, p. 141–143; for a full argumentation against this legend see: A. Janse
Léopold Devillers: Cartulaire des Comtes de Hainaut de l’avènement de Guillaume II à la mort de Jacqueline de Bavière, vol. IV, Hayez, Brüssels 1889
Public Domain This article incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "article name needed". Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.

Κόμισσες του Αινώ
Οίκος του Βίττελσμπαχ
Βρετανίδες δούκισσες
Δούκισσες του Μπερί