Αλφρέντ Τοματίς

Ο Αλφρέντ Τοματίς (1 Ιανουαρίου 1920 - 25 Δεκεμβρίου 2001)  ήταν Γάλλος ωτορινολαρυγγολόγος και εφευρέτης. Έλαβε το διδακτορικό του στην Ιατρική από την Ιατρική Σχολή του Παρισιού.  Οι  εναλλακτικής ιατρικής θεωρίες του περί ακοής και  ακρόασης είναι γνωστές ως η μέθοδος Τοματίς ή μέθοδος ακουστικο-ψυχο-φωνολογίας. 

Η προσέγγιση του Τοματίς ξεκίνησε στην ιδιαίτερη πατρίδα του  Νίκαια της Γαλλίας όταν επιχείρησε να βοηθήσει επαγγελματίες τραγουδιστές με βάση την ιδέα του ότι η λανθασμένη ακοή είναι η βασική αιτία μιας σειράς ασθενειών. Το τεστ ακρόασης που επινόησε και αργότερα η θεραπεία με "ηλεκτρονικό αυτί" σχεδιάστηκαν για την ανακούφιση αυτών των προβλημάτων.

Ζωή και έργο 
Ο Αλφρέντ Τοματίς μεγάλωσε στη Γαλλία σε οικογένεια  μουσικών. Ο πατέρας του ήταν τραγουδιστής της όπερας, και o Αλφρέντ πέρασε μεγάλο μέρος της παιδικής του ηλικίας ταξιδεύοντας μαζί του και παρακολουθώντας τις παραστάσεις του αναμένοντας να ακολουθήσει τα βήματά του . Σε νεαρή ηλικία, ωστόσο, αυτός και οι γονείς του αποφάσισαν ότι δεν ήταν κατάλληλος για τη σκηνή. Έτσι στάφηκε στην ιατρική και τελικά έγινε ωτορινολαρυγγολόγος. 

Λίγο μετά την έναρξη της πρακτικής του ως ιατρός, ο πατέρας του άρχισε να τον συστήνει σε συναδέλφους του με φωνητικά προβλήματα. Ο Τοματίς σύντομα ανακάλυψε οτι υπάρχουν ανεπάρκειες στις παραδοσιακές θεραπείες και, επίσης, ότι υπήρχε περιορισμένη έρευνα που να σχετίζεται με την φωνή. Διατύπωσε τη θεωρία ότι πολλά φωνητικά προβλήματα ήταν τελικά αποτέλεσμα προβλημάτων στην ακοή. Η θεωρία του ότι «η φωνή δεν μπορεί να παράγει αυτό που δεν μπορεί να ακούσει το αυτί», ήταν το σήμα κατατεθέν της έρευνας και της μεθόδου του. Ανακάλυψε ότι οι φωνές των τραγουδιστών της όπερας είχαν καταστρέψει τους μυς του μεσαίου αυτιού. Με προβληματική ακοή, αναγκάζονταν να παράγουν ήχους με τη φωνή τους που δεν ήταν πλέον σε θέση να ακούσουν. 

Στην προσπάθειά του να επανεκπαιδεύσει τους ασθενείς του, ανέπτυξε το Ηλεκτρονικό Αυτί, μια συσκευή που ενίσχυε εκείνες τις συχνότητες του ήχου που δεν μπορούσαν να ακουσουν οι ασθενείς. Ο στόχος ήταν να τονωθούν οι μύες του μεσαίου αυτιού προκειμένου να ευαισθητοποιηθεί ο ακροατής στις συχνότητες αυτές. 

Ο Τομάτης άρχισε να αντιμετωπίζει διάφορα άλλα προβλήματα με τις ίδιες μεθόδους, όπως προβλήματα ανάγνωσης, δυσλεξία, κατάθλιψη, σοβαρή σχιζοφρένεια, ακόμη και αυτισμό. Βρήκε στοιχεία που εδειχναν ότι πολλά από αυτά τα προβλήματα οφείλονται στην αποτυχία της επικοινωνίας η οποία σχετιζόταν με την ακρόαση και το αυτί. 

Επιστημονικές αναφορές έδειξαν ότι το αυτί αρχίζει να σχηματίζεται λίγες ημέρες μετά τη σύλληψη και ότι το αυτί έχει αναπτυχθεί πλήρως μέχρι τον τέταρτο μήνα της εγκυμοσύνης. Ο Τοματίς θεωρούσε ότι οι πληροφορίες που προέρχονται από το εμβρυϊκό αυτί διεγείρουν και καθοδηγούν την ανάπτυξη του εγκεφάλου. Πίστευε ότι ορισμένα προβλήματα ακουστικής επικοινωνίας ξεκινούν κατά την εγκυμοσύνη, με το έμβρυο να μην ανταποκρίνεται σωστά στη φωνή της μητέρας. Ο Τοματίς θεωρούσε ότι ολόκληρο το σώμα συμμετέχει στην παραγωγή λόγου και γλώσσας. Δήλωσε ότι η ανάγνωση, ακόμη και η σιωπηλή ανάγνωση, είναι μια δραστηριότητα του αυτιού. Συνιστούσε να διαβάζουν δυνατά, όχι μόνο τα παιδιά αλλά και οι ενήλικες, για 30 λεπτά την ημέρα. Ισχυρίστηκε ότι αυτό όχι μόνο διεγείρει τον εγκέφαλο, αλλά είναι ο καλύτερος τρόπος μάθησης. 

Στην πιο αμφιλεγόμενη μέθοδό του ο Τοματίς προσπαθείσε να οδηγήσει τα παιδιά με αυτισμό να αναγνωρίσουν και να ανταποκριθούν στη φωνή της μητέρας τους. Το ηλεκτρονικό αυτί, υποστήριζε, μπορούσε να προσομοιώσει τον ήχο της φωνής της μητέρας όπως ακούγεται στη μήτρα και να οδηγήσει το παιδί σταδιακά να αποδεχτεί και να ανταποκριθεί στην πραγματική αφιλτράριστη φωνή της. Ανέφερε ότι αυτή η μέθοδος συχνά έφερε εκπληκτικά αποτελέσματα, με τα παιδιά να κλαίνε με χαρά καθώς αναγνώρισαν τη φωνή της μητέρας τους για πρώτη φορά. 

Σε πολλά από τα διαφορετικά θέματα που αντιμετώπισε, ο Τοματίς πίστευε ότι πολλά προβλήματα μαθησιακών δυσκολιών, δυσλεξίας, σχιζοφρένειας και κατάθλιψης προκαλούνται από κάποιο τραύμα που προέκυψε λόγω κακής επικοινωνίας και διάρρηξης στις σχέσεις. Διαπίστωσε ότι η θεραπεία αυτών των ασθενειών απαιτεί τη συνεργασία των γονέων και ακόμη και των παππούδων.

Η επιστήμη του Τοματίς  
Ο Τοματίς ανέφερε στην αυτοβιογραφία του  ότι λυπάται που δεν παρείχε στους επιστήμονες συναδέλφους του περισσότερα στατιστικά στοιχεία για το έργο του μαζί με τις πολλές δημοσιεύσεις του, αλλά ισχυρίστηκε ότι τα οφέλη των μεθόδων του είναι δύσκολο να μετρηθούν. 

Λόγω της έλλειψης επιστημονικής βάσης και του ευρέος φάσματος ασθενειών που ισχυρίστηκε ότι αντιμετώπιζε η  ηχητική θεραπεία Τοματίς, οι γαλλικές αρχές την θεωρούσαν  ως εναλλακτική ιατρική που δεν θα πρέπει να προωθηθεί.  

Τα αποτελέσματα μιας επιστημονικής μελέτης που δημοσιεύθηκε το 2008  έδειξε ότι χρησιμοποιώντας τη μέθοδο Τοματίς σε παιδιά με αυτισμό, δεν υπήρχε βελτίωσης στη γλώσσα . Ωστόσο, το 2010 ο Ζαν Γκέριτσεν  διενήργησε μια λεπτομερή ανάλυση για παιδιά με διαταραχές του φάσματος του αυτισμού και κατέληξε στο συμπέρασμα οτι το 60% των συμμετεχόντων  είχαν βελτίωση στους τομείς της γλώσσας, των καθημερινών δεξιοτήτων διαβίωσης, της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και των κινητικών δεξιοτήτων. 

Η μετα-ανάλυση του Tim Gilmor, που κάλυψε τέσσερις μικρότερες μελέτες της μεθόδου Tomatis, διαπίστωσε ότι "βρέθηκαν μεγέθη θετικών επιδράσεων για καθένα από τους πέντε τομείς συμπεριφοράς που αναλύθηκαν".  Αυτά τα αποτελέσματα της μελέτης, αν και θετικά, περιορίζονται από σημαντικά μεθοδολογικά ζητήματα, όπως μικρά μεγέθη δείγματος . 

Ο Γκέριτσεν συνοψίζοντας 35 διαφορετικές μελέτες  τεκμηριώνει επιδράσεις της μεθόδου σε πολούς  τομείς. Αυτές περιλαμβάνουν μελέτες για παιδιά και ενήλικες με μαθησιακές και αναπτυξιακές αναπηρίες, συμπεριλαμβανομένων ζητημάτων ακουστικής επεξεργασίας, καθώς και εφαρμογές για τη βελτιστοποίηση της ευεξίας και της ικανότητας στους μουσικούς. 

Το 2013, η Liliana Sacarin  βρήκε σημαντικά πρώιμα αποτελέσματα, μετά από μόνο 30 ώρες ηχητικής διέγερσης Τοματίς, σε παιδιά ηλικίας 7-13 ετών που είχαν διαγνωστεί με  διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας. Τα αποτελέσματα της διδακτορικής της διατριβής απέδειξαν στατιστικά σημαντικές βελτιώσεις με τη μέθοδο Τοματίς σε σύγκριση με πρόσωπα που δεν τους εφαρμόστικε η μέθοδος (ομάδα μη-Τοματίς). Η μελέτη Sacarin ανέφερε ότι η ανάλυση της ομάδας είχε ως αποτέλεσμα σημαντικές αλλαγές στην ηλεκτροφυσιολογία του εγκεφάλου για την ομάδα Τοματίςαλλά όχι για την ομάδα μη-Τοματίς. 

Παρά τις επικρίσεις για την Ενσωμάτωση της Επεξεργασίας Ήχου γενικά και τη Μέθοδο Τοματίς ειδικότερα, ορισμένοι από αυτούς που υποβλήθηκαν σε θεραπεία, ιδίως ο Ζεράρ Ντεπαρντιέ,   Στινγκ και η Μαρία Κάλλας, υποστηρίζουν ότι βίωσαν εξαιρετικά ευεργετικά αποτελέσματα από τη συνεργασία με τον Τοματίς και τη μέθοδο του. 

Σε ορισμένους ιστότοπους αναφέρεται ότι τα έτη 2005-2007 το Υπουργείο Παιδείας στην Πολωνία είχε εφαρμόσει τη μέθοδο Τοματίς σε εκατοντάδες σχολεία     με οικονομική υποστήριξη ενός προγράμματος που ξεκίνησε από το Ευρωπαϊκή Ένωση,   με τη επιστημονική υποστήριξη του Ινστιτούτο Φυσιολογίας και Παθολογίας των Αυτιών της Βαρσοβίας (Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu, Warszawa)  . Η έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην Πολωνία σε 1333 παιδιά σε 72 σχολεία  απέδειξε ότι η εκπαίδευση βελτίωσε τις βασικές σχολικές ικανότητες (ικανότητα μάθησης, κοινωνικές ικανότητες, γλωσσικές ικανότητες, μουσικές ικανότητες.

Το φαινόμενο Τοματίς 
Ο Τοματίς προσάρμοσε τις τεχνικές του για να στοχεύσει σε διάφορες διαταραχές, όπως προβλήματα ακουστικής επεξεργασίας, δυσλεξία, μαθησιακές δυσκολίες, διαταραχές έλλειψης προσοχής, αυτισμός,  και αισθητηριακή επεξεργασία και δυσκολίες κινητικών δεξιοτήτων . Υποστηρίζεται επίσης ότι βοήθησε τους ενήλικες να καταπολεμήσουν την κατάθλιψη, να μάθουν ξένες γλώσσες γρηγορότερα, να αναπτύξουν καλύτερες δεξιότητες επικοινωνίας και να βελτιώσουν τη δημιουργικότητα και την απόδοση κατά την εργασία. Σχετικά με μερικούς μουσικούς, τραγουδιστές και ηθοποιούς ισχυρίζεται επίσης ότι είπαν ότι το βοήθησαν να βελτιώσουν τις τονικές και αρμονικές τους δεξιότητες. 

Η μέθοδος Tomatis χρησιμοποιεί ηχογραφήσεις των Μοτσαρτ και Γρηγοριανού μέλους καθώς και της φωνής της μητέρας του ασθενούς. Η χρήση του Μοτσαρτ από τον Τοματίς δεν πρέπει να συγχέεται με το λεγόμενο Mozart Effect  που διαδόθηκε από τον Αμερικανό συγγραφέα και ερευνητή μουσικής Don Campbell. Αν και ο Τοματίς επινόησε τη φράση, η μέθοδος του δεν σχετίζεται άμεσα με ισχυρισμούς ότι η ακρόαση του Μότσαρτ αυξάνει τη νοημοσύνη. 

Ο Τοματίς έγραψε δεκατέσσερα βιβλία και πάνω από δύο χιλιάδες άρθρα.  

 Ιππότες Δημόσιας Υγείας (1951) 
 Χρυσό μετάλλιο επιστημονικής έρευνας Βρυξέλλες (1958) 
 Μεγάλο μετάλλιο του Βερμέλ από την πόλη του Παρισιού (1962) 
 Τιμή Isaure Clemence (1967) 
 Χρυσό μετάλλιο της Εταιρείας "Τέχνες, Επιστήμες και Γράμματα" (1968) 
 Πολιτιστική και καλλιτεχνική αξία του Διοικητή (1970) 
 Μετάλλιο της τιμής Εταιρεία για την προώθηση των τεχνών και των γραμμάτων (1992).

Παραπομπές 

Γάλλοι ιατροί
Ερευνητές
Εναλλακτική ιατρική
Ωτορινολαρυγγολογία