Μιντάκα

Ο Μιντάκα (Mintaka), γνωστός και ως δ Ωρίωνος (δ Ori), είναι αστέρας στον αστερισμό Ωρίωνα. Αποτελεί τον δυτικότερο από τους τρεις αστέρες της Ζώνης του Ωρίωνα και είναι εύκολα ορατός με γυμνό μάτι, παρότι απέχει περίπου 1.200 έτη φωτός από τη Γη. Όταν ο Ωρίωνας βρίσκεται κοντά στον ουράνιο μεσημβρινό, ο Μιντάκα αποτελεί τον δεξιό αστέρα της Ζώνης, παρατηρούμενος από το Βόρειο ημισφαίριο κοιτώντας προς τα νότια.

Ονομασίες και ιστορικά στοιχεία

Το παραδοσιακό όνομα Μιντάκα προέρχεται από την αραβική λέξη منطقة (manṭaqa), που σημαίνει ακριβώς «ζωστήρας». Είναι γνωστός και ως 34 Ωρίωνος (34 Ori, αριθμός Φλάμστηντ). Ο ουράνιος άτλαντας του Burritt το 1856 δίνει την παραλλαγή Mintika.

Ο Αλνιτάκ είναι γνωστός από την αρχαιότητα και σημαντικός στις παραδόσεις πολλών λαών εξαιτίας της θέσεώς του στη Ζώνη του Ωρίωνα. Μετρήσεις της ακτινικής του ταχύτητας από τον Ντελάντρ στο Αστεροσκοπείο των Παρισίων έδειξαν ότι ο Μιντάκα είχε μεταβαλλόμενη περιοδικά ακτινική ταχύτητα και συνεπώς ήταν φασματοσκοπικώς διπλός αστέρας. Η περίοδός του διορθώθηκε το 1904 από τον Γιοχάνες Φραντς Χάρτμαν σε 5,7 ημέρες. Ο Χάρτμαν επίσης πρόσεξε ότι η φασματική γραμμή K του ασβεστίου σε μήκος κύματος 393,4 nm στο φάσμα του αστέρα δεν μετείχε στις περιοδικές μετατοπίσεις των γραμμών από τις μεταβολές της ακτινικής ταχύτητας και υπέθεσε ότι υπήρχε ένα νέφος μεταξύ του Μιντάκα και της Γης που περιείχε ασβέστιο. Αυτή υπήρξε η πρώτη ανίχνευση του διαστρικού ή μεσοαστρικού μέσου στην ιστορία της αστρονομίας.

Ο αστέρας και το σύστημα
Ο Μιντάκα είναι στην πραγματικότητα ένας πενταπλός αστέρας, δηλαδή το φως του όπως φαίνεται με γυμνό μάτι προέρχεται από 5 διαφορετικούς αστέρες. Καταρχήν με τηλεσκόπιο διακρίνεται ένας αστέρας 7ου μεγέθους, περίπου 52 δευτερόλεπτα της μοίρας από τον κύριο αστέρα. Ο κύριος αστέρας, ο δ Ori A, με τη σειρά του είναι τριπλός: Αποτελείται από έναν λαμπρό γίγαντα αστέρα φασματικού τύπου O9.5 (τον δ ORi Aa1) και έναν αστέρα της Κύριας ακολουθίας τύπου B (τον δ ORi Aa2), οι οποίοι περιφέρονται μία φορά κάθε 5,73 ημέρες γύρω από το κοινό τους κέντρο μάζας και εμφανίζουν μικρές εκλείψεις, με το φως τους να μειώνεται περί το 20%, καθώς και από έναν υπογίγαντα τύπου B, τον δ Ori Ab, που απέχει 0,26 δευτερόλεπτο της μοίρας από τους δύο προηγούμενους.

Ο μεγέθους 6,85 συνοδός, αναφερόμενος ως HD 36485 ή και δ Ori C, είναι ένας ασυνήθιστος αστέρας της Κύριας ακολουθίας τύπου B, και είναι ο ίδιος φασματοσκοπικώς διπλός, με συνοδό τύπου A σε τροχιά με περίοδο περιφοράς 30 ημέρες.

Υπάρχει και ένας ακόμα αμυδρότερος αστέρας ανάμεσά τους, ο 14ου μεγέθους δ Ori B, που πιστεύεται ότι βρίσκεται στην ίδια απόσταση από τη Γη, αλλά δεν είναι βέβαιο εάν είναι βαρυτικά δέσμιος του κύριου αστέρα, ούτε είναι γνωστά πολλά πράγματα για αυτόν.

Ο Μιντάκα περιβάλλεται από ένα σμήνος αμυδρών αστέρων, πιθανώς μέρος του σμήνους που περιβάλλει τον σ Ωρίωνος.

Απόσταση
Η απόσταση που δίνει η μέτρηση της παραλλάξεως από τον δορυφόρο HIPPARCOS είναι 212 ± 30 pc (692 ± 98 έτη φωτός), ενώ φασματοσκοπικές αποστάσεις, συγκρίσεις με παρόμοιους αστέρες και η ιδιότητα του μέλους στο αστρικό σμήνος κατατείνουν σε διπλάσια περίπου απόσταση. Αυτό το είδος ασυμφωνίας παρουσιάζεται και σε αρκετές άλλες περιπτώσεις και οι αιτίες του δεν έχουν ακόμα διαλευκανθεί.

Δείτε επίσης
 Κατάλογος αστέρων του Ωρίωνα

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 Εικόνα της περιοχής του Μιντάκα από την APOD
 Ονομασίες, θέση στον αστερισμό, αστρολογία
 Mintaka page at Astrostudio
 Ο Μιντάκα με τον HD 36485 από πάνω του και τον δ Ori C δεξιά κάτω

Αντικείμενα Bayer
Αστέρες κύριας ακολουθίας τύπου B
Πολλαπλά αστρικά συστήματα
Ωρίων (αστερισμός)
Φασματοσκοπικώς διπλοί αστέρες
Μεταβλητοί δι' εκλείψεων αστέρες
Υπογίγαντες αστέρες τύπου B
Τριπλά αστρικά συστήματα
Λαμπροί γίγαντες τύπου O