Λοκοροτόντο

Το Λοκοροτόντο (ιταλικά: Locorotondo, στην τοπική διάλεκτο: U Curdùnne) είναι ιταλική πόλη 13.924 κατοίκων (2021) στη μητροπολιτική περιοχή του Μπάρι στην Απουλία.

Ετυμολογία 
Ο δήμος αυτός είχε πολλά ονόματα πριν από τον σημερινό. Αρχικά ονομαζόταν Καζάλε Σαν Τζόρτζο (Casale San Giorgio) προς τιμή του πολιούχου, μετά Καζάλε Ροτόντο (Casale Rotondo), αργότερα Λουοτζοροτόντο (Luogorotondo) και μόλις το 1834 ονομάστηκε Λοκοροτόντο. Το τοπωνύμιο θυμίζει το χαρακτηριστικό σχήμα του ιστορικού κέντρου, ένα σύνολο από μικρά λευκά σπίτια διατεταγμένα σε ομόκεντρους δακτυλίους. Μια άλλη υπόθεση προέρχεται το όνομα από το ύστερο λατινικό Locus Rotundus, στρογγυλό μέρος.

Γεωγραφία 
Το Λοκοροτόντo συνορεύει στα βόρεια με το Φαζάνο (BR) και το Αλμπερομπέλο, στα δυτικά και νότια με την επικράτεια της Μαρτίνα Φράνκα (TA) και στα ανατολικά με το Τσιστερνίνο (BR).

Η πόλη βρίσκεται στα 410 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, στο νότιο τμήμα του οροπεδίου Μούρτζε, και συγκεκριμένα στην κοιλάδα της Ίτρια ή Murgia dei Trulli, μια καρστική κοιλότητα. Η μορφολογία παρουσιάζει κοιλάδες ( polje ), χαμηλά ανάγλυφα, σπήλαια και καταβόθρες. Περίπου το 13% της γεωργικής έκτασης είναι αφιερωμένο στην αμπελοκαλλιέργεια, το υπόλοιπο αφιερώνεται κυρίως σε σιτηρά και ελαιώνες.  Η πόλη έχει πάνω από 150 συνοικίες, χωριουδάκια ή ίχνη αγροτικών κοινοτήτων που συγκεντρώνονται γύρω από τρούλους, κοντά σε εκκλησίες, πηγάδια και πλατείες.

Ιστορία 
Τα αρχαιολογικά στοιχεία δείχνουν ότι η περιοχή κατοικούνταν ήδη γύρω στην τρίτη χιλιετία π.Χ., αλλά ο πρώτος πραγματικός οικισμός χρονολογείται στην περίοδο μεταξύ του ένατου και του έβδομου αιώνα π.Χ., πιθανώς αποικία των Λοκρών Ελλήνων. Η πρώτη αναφορά στο Rotondo, έναν αγροτικό οικισμό γύρω από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, που ανήκει στο φέουδο του μοναστηριού των Βενεδικτίνων του Αγίου Στεφάνου, χρονολογείται από το 1195, κατά τη διάρκεια της Σουηβικής κυριαρχίας. Η συγκρότηση του φέουδου και της οικιστικής περιοχής πρέπει να χρονολογούνται στις τελευταίες δεκαετίες του έτους 1000. Στους επόμενους αιώνες ο οικισμός μεγάλωσε και οι κάτοικοι προσπάθησαν πολλές φορές να ξεφύγουν από τη δικαιοδοσία του μοναστηριού, κάτι που συνέβη το 1385, όταν έγινε ιδιοκτησία της οικογένειας Ορσίνι ντελ Μπάλτσο. Στα μέσα του δέκατου πέμπτου αιώνα, μετά την εξαφάνιση της οικογένειας, η πόλη περιήλθε στις κτήσεις του Αραγωνέζου Φερδινάνδου Α' της Νάπολης, ο οποίος την έδωσε στον Λοφρέντο Πίρο, μέλος μιας άλλης οικογένειας ευγενών του νότου. Μετά από λίγα χρόνια, ωστόσο, η πόλη πέρασε στην κυριαρχία των Καράφα, που έχτισαν τα τείχη και το κάστρο, και στη συνέχεια επέστρεψε τις μισές κτήσεις της οικογένειας Λοφρέντο. Το άλλο μισό ανατέθηκε στην οικογένεια Μπορράσσα, η οποία αγόρασε τα υπόλοιπα το 1604. Τον 16ο αιώνα ο πληθυσμός αυξήθηκε, αποκτήθηκε νέα γη και χτίστηκαν πολλές εκκλησίες και ένα νοσοκομείο. Το 1645 η οικογένεια Μπορράσσα, λόγω χρεών, αναγκάστηκε να πουλήσει το φέουδο στους δούκες Καρατσιόλο, στα χέρια των οποίων παρέμεινε μέχρι τις αρχές του 1800. Το 1799 το Λοκοροτόντο ενεπλάκη στη Παρθενόπεια Δημοκρατία.

Μνημεία και σημεία ενδιαφέροντος

Θρησκευτικά μνημεία 
Σαν Τζόρτζο Μαρτίρε

Ο ενοριακός ναός Σαν Τζόρτζο Μαρτίρε χτίστηκε μεταξύ 1790 και 1825 στα ερείπια δύο προηγούμενων εκκλησιών και καθαγιάστηκε τρία χρόνια αργότερα. Το κτίριο έχει σταυροειδή κάτοψη, με προέκταση του πρεσβυτέρου της αψίδας. Η πρόσοψη, έχει ανάγλυφο του Αγίου Γεωργίου στο τύμπανο, με τον δράκο και, στο κάτω μέρος στις γωνίες, δύο αγάλματα του Αγίου Πέτρου και του Αγίου Παύλου, σμιλεμένα από έναν άγνωστο ντόπιο. Ο κεντρικός τρούλος, ύψους πάνω από 35 μ., έχει πεπλατυσμένο προφίλ και κάποτε καλυπτόταν με χρωματιστά εφυαλωμένα πλακάκια από τερακότα δημιουργώντας μια έντονη χρωματική αντίθεση με το υπόλοιπο κτίριο, αλλά καταστράφηκαν από κεραυνούς το 1841 και δεν αποκαταστάθηκαν.

Το εσωτερικό χαρακτηρίζεται από νεοκλασική αρχιτεκτονική νηφαλιότητα μαζί με αναγεννησιακά και μπαρόκ στοιχεία από την προηγούμενη εκκλησία. Ο μπαρόκ βωμός, από μάρμαρο , χτίστηκε το 1764. Στις πλευρές του υπάρχει μια τοιχογραφία του δέκατου έβδομου αιώνα που απεικονίζει τον Άγιο Δονάτο, και στα δεξιά ένας πίνακας του δέκατου έβδομου αιώνα που απεικονίζει τον Αναστημένο Χριστό. Δίπλα του βρίσκεται ο βωμός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, διακοσμημένος με πίνακες του Τζενάρο Μαλνταρέλι που χρονολογείται από το 1838. Στις πλευρές της κύριας εισόδου υπάρχουν δύο κόγχες, η μία εκ των οποίων στεγάζει το πολύχρωμο μαρμάρινο βαπτιστήριο του γλύπτη Φεντέλε Κατζάνο και η άλλη ένα μαρμάρινο μνημείο του Βιταντόνιο Μοντανάρο, κτήτορα της νέας εκκλησίας.
Άλλες εκκλησίες

 Δεν υπάρχουν σίγουρες πληροφορίες για την προέλευση του ναού Μαντόνα ντέλλα Γκρέκα, δεδομένου ότι η πρώτη αναφορά χρονολογείται στο 1520, όταν, από την άλλη πλευρά, είναι φανερό ότι ιδρύθηκε πολύ πριν. Έχει απλή προεξέχουσα πρόσοψη που έχει υποστεί ορισμένες τροποποιήσεις κατά τη διάρκεια των αιώνων, όπως το σημερινό παράθυρο ρόδακα. Αν και στο παρελθόν το εσωτερικό του ήταν πλούσιο διακοσμημένο, σήμερα είναι εν πολλοίς άδειος.
 Παρεκκλήσι του Νοσοκομείου ή Αγία Άννα: Πιθανότατα κτίστηκε το 15ο αιώνα και το 1873 έγινε τμήμα του νοσοκομείου. Στο εσωτερικό του υπάρχει γοτθική τοιχογραφία του ένθρονου Ιησού.
 Μαντόνα ντελα Καντένα: Το σημείο αυτό αποτελούσε τόπο προσκυνήματος, καθώς σύμφωνα με μία φήμη παρείχε πρόσβαση σε μία σπηλιά όπου βρισκόταν μια παλιά εικόνα της Παναγίας. Το 1597 λαξεύτηκε ένας ναός στο βράχο και μία νέα εκκλησία κτίστηκε το 1600. Ο ναός πήρε το όνομά του από την απεικόνιση της Παναγίας με αλυσίδα στο λαιμό που βρισκόταν στην αγία τράπεζα.
 Σάντα Μαρία ντελ Σοτσόρσο: Κτίστηκε το 1630.
 Ναός του Αγίου Νικολάου: Κτίστηκε πριν το 1666. Βρίσκεται ανάμεσα σε δύο κτίριο και το κλίτος είναι καλυμμένο το μισό από θόλο και το υπόλοιπο από κωνικό τρούλο. Ο ναός είναι τοιχογραφημένος, με συνολικά δέκα παραστάσεις με τη ζωή και τα θαύματα του Αγίου Νικολάου και από πάνω τους απεικονίζεται μια χορωδία αγγέλων. Απεικονίζονται επίσης στη βάση του τρούλο οι τέσσερις Ευαγγελιστές, με τον Λουκά να απεικονίζεται να ζωγραφίζει την Παναγία με το Βρέφος. Από πάνω απεικονίζονται σκηνές από τη ζωή ενός ερημίτη και στην κορυφή ο Παντοκράτορας που περιβάλλεται από χερουβείμ.
 Ναός του Αγίου Πνεύματος: Κτίστηκε το 1683.
 Ναός του Αγίου Ρόκκου: Κτίστηκε το 1804 στη θέση παλαιότερου ναού που είχε κτιστεί τον 16ο αιώνα. Διαθέτει τρούλου και η πρόσοψή του χρονολογείται από το 1872.
 Ναός της Αναλήψεως: Κτίστηκε στις αρχές του 19ου αιώνα και περιλαμβάνει τμήματα του παλιού νοσοκομείου.
 Ναός της Αλντολοράτα: Νεότερος ναός του 1858, κτίστηκε στη θέση του κατεδαφισμένου κάστρου.

Άλλα μνημεία 
Κατεδαφίστηκε το 1855 με πρωτοβουλία ενός ιερέα, με σκοπό να κάνει τους ανθρώπους να ξεχάσουν τα φρικτά γεγονότα που έλαβαν χώρα στο υπόγειο κατά την περίοδο κατά την οποία το Λοκοροτόντο  υποτάχθηκε στους δούκες Καρατσιόλο από τη Μαρτίνα Φράνκα. Από τις λίγες εναπομείνασες πηγές, ξεκινώντας από τον 16ο αιώνα, περιγράφουν ένα κτίριο με τετράγωνο σχήμα, με τετράγωνους γωνιακούς προμαχώνες και οπλισμένο με 13 πυροβόλα. Στο κέντρο βρισκόταν ένας ψηλότερος και σίγουρα παλαιότερος πύργος, ενώ κάτω από τον χώρο της παρέλασης βρισκόταν ο λεγόμενος «λάκκος Luogorotondo», ή η υπόγεια φυλακή.

Μπροστά από την Πιάτσα Ντάντε υπάρχει η δημοτική βίλα, που πήρε το όνομά της από τον Τζουζέπε Γκαριμπάλντι και τοποθετήθηκε το 1860 σε ένα λόφο που ήταν αρχικά έξω από τα τείχη. Το 1930, μετά από κάποιες μετατροπές, ονομάστηκε Μόντε Γκράπα. Έχει εξαιρετική θέα, με θέα στην κοιλάδα της Ιτρίας.

Αξιοσημείωτο δείγμα μπαρόκ αρχιτεκτονικής είναι το Παλάτσο Μορέλι το κτίριο, στον ομώνυμο δρόμο. Τον δέκατο όγδοο αιώνα το κτίριο επεκτάθηκε από τον τότε δήμαρχο Ρόκο Μορέλλι, μαζί με την ανανέωση της πρόσοψης, με τη μεγαλοπρεπή πύλη.

Εκεί που σήμερα βρίσκεται η Δημοτική Βιβλιοθήκη στεγαζόταν το Δημαρχείο, μαζί με τον πύργο του. Το αρχικό κτίριο χρονολογείται από τον 18ο αιώνα και στέγαζε το Πανεπιστήμιο, το τοπικό κοινοβούλιο. Το 1819 ανεγέρθηκε ο πύργος.

Ο τρούλος Ματσιόλλα είναι ο παλαιότερος στην κοιλάδα της Ίτρια του οποίου η ημερομηνία κατασκευής είναι γνωστή, και χρονολογείται από το 1559. Αξιοσημείωτο είναι το μέγεθος και η ιδιόμορφη κατασκευή του, εξ ολοκλήρου χτισμένη με πολύ οδοντωτές πέτρες. Έχει μέγιστο ύψος 5,15 μ. σε κυκλική κάτοψη.

Οικονομία 
Το κρασί του Λοκοροτόντο αποτελεί ονομασία ελεγχόμενης προέλευσης. Τα τελευταία χρόνια η οινοπαραγωγή έχει κάνει ένα αποφασιστικό βήμα προς τα πίσω, λόγω της συνεχούς απομάκρυνσης των αμπελώνων σε όλη την επικράτεια.

Το Λοκοροτόντο είναι ένα από τα σημαντικότερα τουριστικά κέντρα της κοιλάδας Ίτρια. Έχει χαρακτηριστεί ως ένα από «τα πιο όμορφα χωριά της Ιταλίας».

Υποδομές και μεταφορές 
Το Λοκοροτόντο συνδέεται με την υπόλοιπη Απουλία μέσω του σιδηροδρομικού σταθμού της Ferrovie del Sud Est από το 1905.

Αδελφοποιήσεις 
Το Λοκοροτόντο έχει αδελφοποιηθεί με:
  Τσεμπνίτσα, Πολωνία
  Ντουογκοούενκα, Πολωνία

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Η ιστοσελίδα του δήμου

Πόλεις της Απουλίας