Υπόθεση Κατσίφα

Ο Κωνσταντίνος Κατσίφας (αλβανικά: Konstantinos Kacifas, 3 Σεπτεμβρίου 1983 – Βουλιαράτι, 28 Οκτωβρίου 2018) ήταν Έλληνας βορειοηπειρώτικης καταγωγής, από το μειονοτικό χωριό Βουλιαράτι στην νότια Αλβανία. Σκοτώθηκε κατόπιν ανταλλαγής πυροβολισμών με Αλβανούς αστυνομικούς, ανήμερα της επετείου της 28ης Οκτωβρίου, γεγονός που προκάλεσε αναταραχή στην κοινή γνώμη της Ελλάδας και της Αλβανίας.

Συγκεκριμένα, αφού προηγήθηκε λεκτικός διαξιφισμός με τους αστυνομικούς, ο Κατσίφας είτε άρχισε να τους πυροβολεί (σύμφωνα με την αλβανική αστυνομία) είτε πυροβόλησε στον αέρα (σύμφωνα με την οικογένειά του). Έπειτα, διέφυγε στο βουνό, όπου και έπεσε νεκρός ύστερα από ανταλλαγή πυροβολισμών με τμήμα των Ειδικών Δυνάμεων που κατέφθασε στο χωριό. Ο ακριβής τρόπος θανάτου του διερευνάται ακόμη.

Βιογραφικά στοιχεία του Κ.Κατσίφα

Είχε γεννηθεί στο Βουλιαράτι από Έλληνες γονείς της και σε ηλικία επτά ετών, το 1990, εγκαταστάθηκε μαζί με την οικογένειά του (είχε τρεις αδελφές) στην Αθήνα, όπου και μεγάλωσε. Εργαζόταν ως σιδεράς και σε εποχιακές δουλειές και είχε υπηρετήσει στον ελληνικό στρατό. Είχε παντρευτεί σε νεαρή ηλικία και είχε αποκτήσει μια κόρη.

Μετά τον θάνατο του, πηγές από την Ελληνική Αστυνομία ανέφεραν ότι στο παρελθόν είχε συλληφθεί, με αφορμή τη μαρτυρία ενός Αλβανού διακινητή, για εμπορία και διακίνηση κοκαΐνης και χασίς,  αλλά τελικά απαλλάχθηκε από τις κατηγορίες.

Ήταν ενεργός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κάνοντας αναρτήσεις για την ένωση της Βορείου Ηπείρου με την Ελλάδα, ενώ είχε αναρτήσει φωτογραφίες που σχετίζονταν με την παραστρατιωτική, τρομοκρατική και υπερεθνικιστική οργάνωση ΜΑΒΗ.

Το χρονικό των γεγονότων

Οι δύο εκδοχές της δολοφονίας

α) σύμφωνα με την άποψη της οικογένειάς του
Το πρωί της συγκεκριμένης ημέρας, Κυριακή 28 Οκτωβρίου 2018, ο Κατσίφας διαπληκτίστηκε στην κεντρική πλατεία του χωριού με έναν Αλβανό αστυνομικό ο οποίος του ζήτησε το λόγο γιατί είχε μόλις ζωγραφίσει μια ελληνική σημαία στον τοίχο του ελληνικού σχολείου. Ο Κατσίφας εγκατέλειψε προσωρινά την πλατεία για να πάει σπίτι του, και να πάρει το αυτόματο όπλο Καλάσνικοφ που είχε στη κατοχή του. Γυρίζοντας άρχισε να πυροβολεί στον αέρα, προς εκφοβισμό των αστυνομικών. Ύστερα από ανταλλαγή πυροβολισμών ο Κατσίφας διέφυγε από τα σοκάκια του χωριού προς τα κοντινά βουνά. Οι αστυνομικοί, ειδοποιούν το σώμα ειδικών δυνάμεων της Αλβανίας, τη Renea, να έρθουν προς ενίσχυσή τους. Οι άντρες των ειδικών δυνάμεων, ανακάλυψαν με την βοήθεια εκπαιδευμένου σκύλου τα ίχνη του Κατσίφα. Ο Κατσίφας, αν και είχε ήδη φτάσει στην κορυφή Τσούκλισα της περιοχής, προτίμησε να γυρίσει πίσω, προς το χωριό, όπου και συναντήθηκε με το απόσπασμα της Renea. Ύστερα από λίγο ο Κατσίφας έπεφτε νεκρός.

β) σύμφωνα με την άποψη της Αλβανικής αστυνομίας
Το πρωί της 28ης Οκτωβρίου 2018 ο Κατσίφας ήρθε σε λεκτική αντιπαράθεση με μέλη της αλβανικής αστυνομίας στο μειονοτικό χωριό Βουλιαράτες κατά την διάρκεια του σημαιοστολισμού για την εθνική επέτειο. Μετά την αντιπαράθεση, άνοιξε πυρ κατά των αστυνομικών. Ακολούθησε ανταλλαγή πυροβολισμών με την αλβανική αστυνομία ενώ εισήλθε σε καφενείο της περιοχής. Τρεις σφαίρες χτύπησαν αστυνομικό όχημα. Ο Κατσίφας κατάφερε να διαφύγει προς τα παρακείμενα βουνά, όμως εν τέλει εντοπίστηκε από ελικόπτερο της αλβανικής αστυνομίας και σε ανταλλαγή νέων πυροβολισμών, έπεσε νεκρός.

Η σορός και η ιατροδικαστική εξέταση
Η άρνηση των αλβανικών αρχών να παραχωρήσουν τη σορό στις ελληνικές οδήγησε σε κύκλο αντιπαραθέσεων μεταξύ των δύο πλευρών. Όταν αυτό τελικώς επιτεύχθηκε, η εξέταση διενεργήθηκε από τον ιατροδικαστή Θεόδωρο Βουγιουκλάκη σε χρονικά περιορισμένο διάστημα (περίπου 5 λεπτά) και ουσιαστικά δεν κατέστη εφικτή λόγω των επεμβάσεων των αλβανικών ιατροδικαστικών αρχών (πλύση της σορού και συρραφή των τραυμάτων) αλλά και της απώλειας στοιχείων που θα μπορούσαν να είχαν οδηγήσει σε ιατροδικαστικές εκτιμήσεις. Παρ' όλα αυτά, ο Έλληνας ιατροδικαστής κατόρθωσε να διαπιστώσει ότι ο Κατσίφας δέχτηκε δύο σφαίρες στην καρδιά από απόσταση περίπου 25 μέτρων, χωρίς κανένα άλλο σημαντικό πλήγμα.

Η σορός του Κατσίφα παραδόθηκε στους οικείους του για ταφή, στις 7 Νοεμβρίου.

Κηδεία
Η κηδεία του Κατσίφα έγινε στις 8 Νοεμβρίου κάτω από δρακόντεια μέτρα ασφαλείας. Παραβρέθηκε πλήθος κόσμου από διάφορα σημεία της Ελλάδας. Τα έξοδα της κηδείας καλύφθηκαν από τον Δήμο Δρόπολης. Στην κηδεία, συνέρρευσαν αρκετοί εξτρεμιστές εθνικιστές από όλη την Ελλάδα, και ακούστηκαν συνθήματα κατά της Αλβανίας και της Βόρειας Μακεδονίας (τότε πΓΔΜ).

Η Αλβανία δεν επέτρεψε σε 52 άτομα την είσοδο τους στην χώρα για να παρευρεθούν στην κηδεία.

Στην κηδεία παραβρέθηκαν μεταξύ άλλων οι βουλευτές της μειονότητας Βαγγέλης Ντούλες και Βαγγέλης Τάβος, από την Ελλάδα οι βουλευτές Σάββας Αναστασιάδης και Βασίλης Γιόγιακας, από την Κύπρο η ευρωβουλευτής και πρόεδρος της Αλληλεγγύης Ελένη Θεοχάρους και η ηγεσία της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία. Παρευρισκόμενοι ήταν και πολλοί οπαδοί της Χρυσής Αυγής, στους οποίους δεν επιτράπηκε η είσοδος ώστε να αποτραπούν τυχόν εξτρεμιστικές δράσεις.

Δικαστική διερεύνηση

Η δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης ανατέθηκε στην εισαγγελία πρωτοδικών Αργυροκάστρου, η οποία πρότεινε την αρχειοθέτηση της υπόθεσης θεωρώντας ότι ο θάνατος του Κατσίφα ήταν αποτέλεσμα αυτοχειρίας. Η πρόταση της εισαγγελίας απορρίφθηκε από το αρμόδιο δικαστήριο, η δε δικογραφία επιστράφηκε στην εισαγγελία για περαιτέρω διερεύνηση καθώς θεωρήθηκε ελλειπής. Στη συνεδρίαση της 13ης Σεπτεμβρίου 2021 το αρμόδιο δικαστήρια επέστρεψε για δεύτερη φορά τη δικογραφία λόγω της μη προσκόμισης νέων  στοιχείων.

Εκτός από την αλβανική, έρευνα για τις ακριβείς συνθήκες του θανάτου του, έχει αναλάβει και η ελληνική δικαιοσύνη. Ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών Αθηνών άσκησε τον Δεκέμβριο του 2019 ποινική δίωξη σε βαθμό κακουργήματος για ανθρωποκτονία από πρόθεση κατά παντός υπευθύνου, όπως του επιτρέπει ο Νόμος καθώς ο Κατσίφας ήταν Έλληνας υπήκοος.

Η οικογένεια αμφισβήτησε από την αρχή την εκδοχή της αλβανικής αστυνομίας περί αυτοχειρίας υποστηρίζοντας ότι ο Κατσίφας δολοφονήθηκε εν ψυχρώ.

Απόηχος 
Μετά το θάνατο του Κατσίφα μεταδόθηκε στα Ελληνικά ΜΜΕ ότι είχε δολοφονηθεί επειδή ύψωσε την ελληνική σημαία, εκδοχή που ενστερνίστηκε σε ανακοίνωσή του ο τομεάρχης Εξωτερικών της (αντιπολιτευόμενης τότε) Νέας Δημοκρατίας Γιώργος Κουμουτσάκος και η Ένωση Κεντρώων. Η πληροφορία διαψεύστηκε από την αλβανική πλευρά και την ελληνική αντιπροσωπεία που παρακολουθούσε τελετή για τους νεκρούς του ελληνοϊταλικού πολέμου του 1940 στο στρατιωτικό νεκροταφείο του χωριού, το οποίο ήταν στολισμένο με ελληνικές και αλβανικές σημαίες. Μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας ήταν και η τότε υπουργός πολιτισμού Μυρσίνη Ζορμπά.

Στην Ελλάδα, τόσο η κυβέρνηση της Ελλάδας όσο και η αντιπολίτευση, αντέδρασαν άμεσα. Η κυβέρνηση Τσίπρα καταδίκασε τον εξτρεμισμό και από τις δύο πλευρές και τόνισε ότι η κατάληξη της δράσης της Αλβανικής Αστυνομίας στην απώλεια ανθρώπινης ζωής ήταν απαράδεκτη και δεν δικαιολογείται σε καμία περίπτωση. Παρόμοιες δηλώσεις έγιναν από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Δημήτρη Τζανακόπουλο και από το Υπουργείο Εξωτερικών. Ο τομεάρχης Εξωτερικών της Νέας Δημοκρατίας, Γιώργος Κουμουτσάκος παρομοίως ζήτησε άμεση διερεύνηση.

Στην Αλβανία, ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα υπερασπίστηκε την δράση της αλβανικής αστυνομίας σε ένα tweet με το οποίο χαρακτήρισε την πράξη του Κατσίφα «εξτρεμιστική τρέλα. Οι αλβανικές αρχές χαρακτήρισαν τον Κατσίφα «εξτρεμιστή» και έκαναν λόγο για σύνδεση του με το ακροδεξιό κόμμα της Χρυσής Αυγής. Η αλβανική αστυνομία ισχυρίζεται ότι έδρασε σύμφωνα με τους συνηθισμένους κανόνες εμπλοκής και πως οι αστυνομικοί ήταν σε αυτοάμυνα.

Το Ευρωκοινοβούλιο αρνήθηκε να συζητήσει την υπόθεση όπως είχε ζητήσει η Κύπρια ευρωβουλευτης της Αλληλεγγύης, Ελένη Θεοχάρους. Αργότερα, μετά από εγγραφή θέματος από τον Έλληνα ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ, Νίκο Ανδρουλάκη, το Ευρωκοινοβούλιο κάλεσε την Αλβανία να ερευνήσει την υπόθεση.

Ο θάνατός του - θεωρήθηκε από ακροδεξιούς και εθνικιστικούς κύκλους, συμπεριλαμβανομένης της Χρυσής Αυγής -  ως ηρωικός. Λίγες ημέρες αργότερα, έλαβαν χώρα διαδηλώσεις στην Αθήνα,  ενώ σημειώθηκαν συγκρούσεις Ελλήνων και Αλβανών. Επίσης ένα ταξιδιωτικό γραφείο με εξειδίκευση τα ταξίδια στην Αλβανία δέχτηκε εμπρηστική επίθεση. Στον δημόσιο λόγο της Ελλάδας συζητήθηκαν τα κίνητρα και η ορθότητα της πράξης του Κατσίφα να πυροβολήσει.

Δείτε ακόμη 
 Δολοφονία του Αριστοτέλη Γκούμα

Παραπομπές - σημειώσεις

Βόρεια Ήπειρος
Έλληνες της Αλβανίας
Ελληνοαλβανικές σχέσεις
Τρομοκρατία
Αστυνομική βία