Μπλάζε Κόνεσκι

Ο Μπλάζε Κόνεσκι () (Νεμπρεγκοβο, Βασίλειο Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων, 19 Δεκεμβρίου 1921 - Σκόπια, Βόρεια Μακεδονία, 7 Δεκεμβρίου 1993) ήταν ένας από τους πιο διακεκριμένους σλαβομακεδόνες ποιητές, συγγραφείς, λογοτεχνικούς μεταφραστές και γλωσσολόγους επιστήμονες. Η σημαντική συμβολή του ήταν στην κωδικοποίηση της τυποποιημένης σλαβομακεδονικής. Ωστόσο, ο Κόνεσκι έχει κατηγορηθεί ότι σερβοποίησε την τυποποιημένη σλαβομακεδονική γλώσσα.

Βιογραφία 
Ο Κόνεσκι γεννήθηκε σε μια διακεκριμένη οικογένεια με φιλοσερβικά αισθήματα, και ο μητρικός θείος του ήταν ο διάσημος Σέρβος Τσέτνικ βοεβόδας Γκλιγκορ Σοκολοβιτς. Έλαβε βασιλική σερβική υποτροφία για να σπουδάσει στο γυμνάσιο του Κραγκούγιεβατς. Αργότερα, σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου και στη συνέχεια άλλαξε και σπούδασε σερβική γλώσσα και λογοτεχνία. Το 1941, μετά την ήττα της Γιουγκοσλαβίας στην γερμανική εισβολή, γράφηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Σόφιας αλλά δεν αποφοίτησε. Ωστόσο, το 1945, στην ηλικία των 23 ετών, έγινε ένας από τους σημαντικότερους συντελεστές στην τυποποίηση της σλαβομακεδονικής γλώσσας. Εργάστηκε ως ομιλητής στο Μακεδονικό Εθνικό Θέατρο και το 1946 προσλήφθηκε στην σχολή του τμήματος Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αγ. Κυρίλλου και Μεθοδίου στα Σκόπια, όπου εργάστηκε μέχρι τη συνταξιοδότησή του. 

Έγινε μέλος της Μακεδονικής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών το 1967 και εξελέγη πρόεδρος το 1967 έως το 1975.  Ο Κόνεσκι ήταν επίσης μέλος των Ακαδημιών Επιστημών και Τεχνών των Ζάγκρεμπ (Κροατία), Βελιγράδι (Σερβία), Λιουμπλιάνα  (Σλοβενία) και Λοτζ (Πολωνία), και επίτιμος διδάκτωρ των Πανεπιστημίων των Σικάγο, στις ΗΠΑ, και Κρακοβίας στην Πολωνία. Ο Αμερικανός Σλαβιστής Βίκτορ Φρίντμαν αναφέρει τον Κόνεσκι ως έναν από τους μέντορές του. 

Ο Μπλάζε Κόνεσκι πέθανε στα Σκόπια στις 7 Δεκεμβρίου 1993. Έλαβε κρατική κηδεία για τη διακεκριμένη λογοτεχνική του σταδιοδρομία και για τη συμβολή του στην κωδικοποίηση της τυποποιημένης σλαβομακεδονικής.

Λογοτεχνικά έργα 
Ο Κόνεσκι έγραψε ποίηση και πεζογραφία. Οι πιο διάσημες ποιητικές συλλογές του είναι: Μοστοτ, Πεσνι, Ζεμιατα ι λιουμποβτα, Βεζιλκα, Ζαπισι, Τσεσμιτε, Σταρυ ι νοβι πεσνι, Σειζμογκραφ, μεταξύ άλλων. Η συλλογή του σύντομων ιστοριών Αμπελώνας  είναι επίσης γνωστή. 

Ο Κόνεσκι ήταν διακεκριμένος μεταφραστής ποίησης από τη γερμανική, ρωσική, σλοβενική, σερβική και πολωνική γλώσσα: μετέφρασε τα έργα των Νιέγκος, Πρεσερν, Χάινε, Μπλοκ, Νερούδα, και άλλων.

Βραβεία και αναγνωρίσεις 
Ο Μπλάζε Κόνεσκι κέρδισε πολλά λογοτεχνικά βραβεία όπως: το βραβείο Αντιφασιστικού  Συμβουλίου για την Εθνική Απελευθέρωση της Γιουγκοσλαβίας, το βραβείο Νιέγκο, το Χρυσό Στεφάνι («Ζλατεν Βενετς») των Βραδιών Ποίησης Στρούγκας, το βραβείο της Ένωσης Συγγραφέων της ΕΣΣΔ, το Βραβείο Χέρντερ και άλλα. 

Η Φιλολογική Σχολή του Πανεπιστημίου του Πανεπιστημίου Αγ. Κυρίλλου και Μεθοδίου στα Σκόπια ονομάστηκε προς τιμήν του Μπλάζε Κόνεσκι.

Έργο στην τυποποίηση της σλαβομακεδονικής 
Ο Κόνεσκι είναι γνωστός για το έργο του για την κωδικοποίηση της σλαβομακεδονικής τυποποιημένης γλώσσας. Είναι συγγραφέας των Στην Πρότυπη Μακεδονική (), Γραμματική Πρότυπης Μακεδονικής (  Γραμματική του Μακεδονικού), Ιστορία της Μακεδονίας (), μεταξύ άλλων έργων. 

Ήταν ένας από τους συντάκτες του Μακεδονικού Λεξικού ().

Κριτική 
Βούλγαροι γλωσσολόγοι όπως ο Ηλια Ταλεφ, στην Ιστορία της Μακεδονικής Γλώσσας, έχουν κατηγορήσει τον Κόνεσκι για τη λογοκλοπή της Ιστορικής Γραμματικής της Βουλγαρικής Γλώσσας του Κιριλ Μιρτσεφ, καθώς και οι δύο συγγραφείς ανέλυσαν το ίδιο σώμα κειμένων. Στη Βουλγαρία, κατηγορήθηκε επίσης για παραποίηση ιστορικών γεγονότων για πολιτικούς σκοπούς. Έχει επίσης υποστηριχθεί ότι η τυποποιημένη σλαβομακεδονική σερβοποιήθηκε με τη βοήθεια του Κόνεσκι. Σύμφωνα με τον Κριστιαν Βος, το σημείο καμπής στη σερβοποίηση της σλαβομακεδονικής έλαβε χώρα στα τέλη της δεκαετίας του 1950, που συνέπεσε με την περίοδο προετοιμασίας για το λεξικό Κόνεσκι που δημοσιεύτηκε μεταξύ 1961 και 1966. Ο Βος ισχυρίζεται ότι περιέχει μια σταθερή φιλοσερβική τάση. Σήμερα οι ιστορικοί ρεβιζιονιστές στην Βόρεια Μακεδονία, οι οποίοι αμφισβήτησαν την κύρια αφήγηση στην Κομμουνιστική Γιουγκοσλαβία, περιέγραψαν τη διαδικασία κωδικοποίησης της σλαβομακεδονικής γλώσσας, στην οποία ο Κόνεσκι ήταν σημαντικός συνεισφέρων, ως «σερβοποίηση». Οι Σλαβομακεδόνες εθνικιστές έχουν επίσης κατηγορήσει τον Κόνεσκι και την κομμουνιστική ελίτ για σερβοποίηση της τυποποιημένης σλαβομακεδονικής γλώσσας. Όταν έγινε «Doctor Honoris Causa» σε ένα τοπικό πανεπιστήμιο το 1969 μετά από μια επίσκεψή του στο Σικάγο, ο πρύτανης έλαβε δύο επιστολές διαμαρτυρίας από τον πρώην Αλβανό δάσκαλο Ραμαζάν Ριζά Σαντίκου, γεννημένο στη Μπίτολα και μετά μένει στην Κωνσταντινούπολη, που δηλώνουν ότι το σλαβομακεδονικό έθνος και γλώσσα δημιουργήθηκαν από τους Γιουγκοσλάβους κομμουνιστές, με στόχο την καταστροφή της βουλγαρικής αυτοσυνειδησίας των ντόπιων Σλάβων, και αυτό αποδεικνύεται από αποσπάσματα από ένα άρθρο στη "Νέα Μακεδονία", που δηλώνει ότι οι απλοί Σλάβοι μιλούν τις τοπικές τους διαλέκτους, , ενώ η κυρίαρχη ελίτ τους χρησιμοποιεί ένα μείγμα διαλέκτων, λέξεων δανεισμένων από τα σερβο-κροατικά και νεολογισμούς από τα σλαβομακεδονικά, και αυτή η γλώσσα ονομάζεται "ταπεινωτικό πλάσμα για την τοπική κοινωνία". Ομοίως, ο Βενκο Μαρκοφσκι, ο οποίος ήταν ένας από τους κωδικοποιητές της τυποποιημένης σλαβομακεδονικής, κατηγόρησε ανοιχτά τον Κόνεσκι για σερβοποίηση της σλαβομακεδονικής γλώσσας.

Βιβλιογραφία

Ποίηση και πεζογραφία
Γη και Αγάπη (ποίηση, 1948)
Ποιήματα (1953)
Η Κεντήστρα (ποίηση, 1955)
Ο Αμπελώνας (σύντομες ιστορίες, 1955)
Ποιήματα (1963)
Στέρνα (ποίηση, 1966), Χέρι - Τρέμον (αφηγηματικό ποίημα, 1969)
Σημειώσεις (ποίηση, 1974)
Ποιήματα Παλιά και Νέα (ποίηση, 1979)
Μέρη και Στιγμές (ποίηση, 1981)
Τα Σιντριβάνια (ποίηση, 1984)
Η Επιστολή (ποίηση, 1987)
Συνάντηση στον Παράδεισο (ποίηση, 1988)
Η Εκκλησία (ποίηση, 1988)
Ένα Ημερολόγιο μετά από Πολλά Χρόνια (πεζογραφία, 1988)
Χρυσή Κορυφή (ποίηση, 1989)
Σεισμογράφος (ποίηση, 1989)
Το Παραδείσιο Ποτάμι (ποίηση και μεταφράσεις, 1991)
Ο Μαύρος Κριός (ποίηση, 1993)

Ακαδημαϊκά και άλλα έργα
Κανονιστικός Οδηγός με Λεξικό της Τυποποιημένης Μακεδονικής με τον Κρουμ Τοσεφ (1950)
Γραμματική της Τυποποιημένης Μακεδονικής (τόμος 1, 1952)
Τυποποιημένη Μακεδονική (1959)
Μια Γραμματική της Τυποποιημένης Μακεδονικής (τόμος 2, 1954)
Μακεδονικό Λεξικό (1961)
Μια Ιστορία της Μακεδονικής (1965)
Μακεδονικό Λεξικό (τόμος 2, επεξεργασμένο, 1965)
Μακεδονικό Λεξικό (τόμος 3, 1966)
Η Γλώσσα της Μακεδονικής Λαϊκής Ποίησης (1971)
Λόγοι και Δοκίμια (1972)
Μακεδονικά Βιβλία του 19ου Αιώνα: Γλωσσολογικά, Λογοτεχνικά, Ιστορικά Κείμενα (1986)
Εικόνες και Θέματα (δοκίμια, 1987)
Η Ανθολογία των Τικφών (μελέτη, 1987)
Ποίηση (Κονσταντιν Μιλαντινοφ), ο Τρόπος που ο Μπλάζε Κόνεσκι Το Διαβάζει (1989)
Μακεδονικές Τοποθεσίες και Θέματα (δοκίμια, 1991)
Ο Κόσμος του Θρύλου και του Τραγουδιού (δοκίμια, 1993)

Περαιτέρω ανάγνωση

Παραπομπές 

Γιουγκοσλάβοι συγγραφείς
Μέλη της Σερβικής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών
Pages with unreviewed translations