Σκοτεινός τουρισμός

Ο σκοτεινός τουρισμός (επίσης τουρισμός Thana [όπως Θάνατος ], μαύρος τουρισμός, νοσηρός τουρισμός ή τουρισμός θλίψης) έχει οριστεί ως ο τουρισμός που περιλαμβάνει ταξίδια σε μέρη που ιστορικά συνδέονται με το θάνατο και την τραγωδία. Πιο πρόσφατα, προτάθηκε ότι η έννοια θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει τους λόγους για τους οποίους οι τουρίστες επισκέπτονται τον συγκεκριμένο τόπο, δεδομένου ότι τα χαρακτηριστικά του τόπου από μόνα τους μπορεί να μην κάνουν έναν επισκέπτη "σκοτεινό τουρίστα".  Η κύρια έλξη για τις σκοτεινές τοποθεσίες είναι η ιστορική τους αξία και όχι οι συνειρμοί τους με το θάνατο και τον πόνο.  Ο τουρισμός του Ολοκαυτώματος περιλαμβάνει πτυχές τόσο του σκοτεινού τουρισμού όσο και του τουρισμού πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ο σκοτεινός τουρισμός ασχολείται με τη φιλοσοφική ανάκριση του θανάτου. Οι επισκέπτες που ενδιαφέρονται για αυτούς τους χώρους εκδηλώνουν την πρόθεσή τους να κατανοήσουν τον πόνο του Άλλου ή απλά εκπαιδευτικούς στόχους. Οι σκοτεινοί τουρίστες φαντάζονται συχνά το δικό τους πεπερασμένο μέσα από τη φιγούρα του Άλλου. Ο σκοτεινός τουρισμός συμβάλλει στην ενίσχυση της ικανότητας υποδοχής της κοινωνίας, καθώς και στην παροχή ενός μαθήματος στις επόμενες γενιές.

Πεδίο σπουδών 
Αν και υπάρχει μακρά παράδοση στο να επισκέπτονται οι άνθρωποι πρόσφατες και αρχαίες τοποθεσίες θανάτου, όπως ταξίδια σε αγώνες μονομάχων στο ρωμαϊκό Κολοσσαίο, παρακολούθηση δημόσιων εκτελέσεων με αποκεφαλισμό και επίσκεψη στις κατακόμβες, η πρακτική αυτή μελετήθηκε ακαδημαϊκά σχετικά πρόσφατα. Οι ταξιδιωτικοί συγγραφείς ήταν οι πρώτοι που περιέγραψαν τον τουρισμό τους σε θανατηφόρα μέρη. P. J. O'Rourke αποκάλεσε τα ταξίδια του στη Βαρσοβία, τη Μανάγκουα και το Μπέλφαστ το 1988 "διακοπές στην κόλαση", ή ο Chris Rojek μίλησε για τουρισμό "μαύρων σημείων" το 1993  ή για "άρμεγμα του μακάβριου".  Η ακαδημαϊκή προσοχή στο θέμα ξεκίνησε από τη Γλασκώβη της Σκωτίας: ο όρος "σκοτεινός τουρισμός" επινοήθηκε το 1996 από τους Lennon και Foley, δύο μέλη ΔΕΠ του Τμήματος Διοίκησης Φιλοξενίας, Τουρισμού και Αναψυχής του Glasgow Caledonian University, και ο όρος "thanatourism" αναφέρθηκε για πρώτη φορά από τον A. V. Seaton το 1996, τότε καθηγητή Τουριστικού Μάρκετινγκ στο Πανεπιστήμιο του Strathclyde.

Από το 2014, έχουν γίνει πολλές μελέτες σχετικά με ορισμούς, ετικέτες και υποκατηγοριοποιήσεις, όπως ο τουρισμός του Ολοκαυτώματος και ο τουρισμός δουλείας-κληρονομιάς, και ο όρος συνεχίζει να διαμορφώνεται εκτός ακαδημαϊκού χώρου από συγγραφείς ταξιδιωτικής βιβλιογραφίας. Υπάρχουν πολύ λίγες εμπειρικές έρευνες σχετικά με την προοπτική του σκοτεινού τουρίστα. Ο σκοτεινός τουρισμός έχει μελετηθεί επίσημα από τρεις κύριες οπτικές γωνίες από διάφορους επιστημονικούς κλάδους:

Φιλοξενία και τουρισμός 
Οι μελετητές σε αυτό το διεπιστημονικό πεδίο έχουν εξετάσει πολλές διαφορετικές πτυχές. Οι Lennon και Foley επέκτειναν την αρχική τους ιδέα  στο πρώτο τους βιβλίο, εκφράζοντας τη λύπη τους για το γεγονός ότι "το τακτ και το γούστο δεν υπερισχύουν των οικονομικών σκοπιμοτήτων" και ότι "η ευθύνη για τις παραβάσεις δεν μπορεί να βαρύνει μόνο τους ώμους των ιδιοκτητών, αλλά και τους ώμους των τουριστών, διότι χωρίς τη ζήτησή τους δεν θα υπήρχε ανάγκη προσφοράς." 

Το αν ένα τουριστικό αξιοθέατο είναι εκπαιδευτικό ή εκμεταλλευτικό καθορίζεται τόσο από τους φορείς εκμετάλλευσης όσο και από τους επισκέπτες του. Οι τουριστικοί πράκτορες με κίνητρο την απληστία μπορούν να "αρμέξουν το μακάβριο" ή να επανεξετάσουν τις τραγωδίες για μια μαθησιακή εμπειρία. Οι τουρίστες που καταναλώνουν προϊόντα σκοτεινού τουρισμού μπορεί να βεβηλώσουν έναν τόπο και χρειάζονται μελέτες περιπτώσεων για να διερευνηθεί ποιος κερδίζει και ποιος χάνει. Ο Chris Hedges επέκρινε την "αφήγηση για το Αλκατράζ, όπως παρουσιάζεται από την Υπηρεσία Εθνικού Πάρκου" ως "ωραιοποίηση", επειδή "αγνοεί την αγριότητα και την αδικία του αμερικανικού συστήματος μαζικής φυλάκισης". Παραλείποντας προκλητικές λεπτομέρειες, η υπηρεσία του πάρκου προωθεί την "Disneyfication", σύμφωνα με τον Hedges.

Παραδείγματα προορισμών 
Οι προορισμοί του σκοτεινού τουρισμού περιλαμβάνουν κάστρα και πεδία μάχης, όπως το Κάστρο Culloden στη Σκωτία και το Κάστρο Bran και το Κάστρο Poienari στη Ρουμανία- πρώην φυλακές, όπως η φυλακή Beaumaris στο Anglesey της Ουαλίας και η έκθεση του Τζακ του Αντεροβγάλτη στο London Dungeon- περιοχές φυσικών καταστροφών ή ανθρωπογενών καταστροφών, όπως το Πάρκο Μνήμης Ειρήνης της Χιροσίμα στην Ιαπωνία, το Τσερνόμπιλ στην Ουκρανία και η εμπορική δραστηριότητα στο Σημείο Μηδέν στη Νέα Υόρκη ένα χρόνο μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001. Περιλαμβάνει επίσης τόπους ανθρώπινων θηριωδιών και γενοκτονιών, όπως το στρατόπεδο συγκέντρωσης Άουσβιτς στην Πολωνία, την αίθουσα μνήμης της σφαγής της Ναντζίνγκ στην Κίνα, το Μουσείο Γενοκτονίας Tuol Sleng στην Καμπότζη, τους τόπους της εξέγερσης του Τζέτζου στη Νότια Κορέα και το κέντρο του στρατοπέδου συγκέντρωσης Spirit Lake κοντά στο La Ferme του Κεμπέκ ως παράδειγμα των επιχειρήσεων συγκέντρωσης του Καναδά την περίοδο 1914-1920.

Στο Μπαλί "ο θάνατος και οι τελετές κηδείας έχουν γίνει εμπορεύματα για τον τουρισμό. . . , όπου οι επιχειρηματίες αρχίζουν να οργανώνουν τουριστικά βαν και να πωλούν εισιτήρια μόλις ακούσουν ότι κάποιος πεθαίνει".  Στις ΗΠΑ, οι επισκέπτες μπορούν να περιηγηθούν στο Μουσείο Μνήμης του Ολοκαυτώματος στην Ουάσιγκτον "με μια ταυτότητα που αντιστοιχεί στην ηλικία και το φύλο τους με το όνομα και τη φωτογραφία ενός πραγματικού θύματος του Ολοκαυτώματος. Με φόντο την ερμηνεία βίντεο που απεικονίζει τις ομάδες δολοφονίας σε δράση, το ψευδοθύμα του ολοκαυτώματος εισάγει μια προσωπική ταυτότητα σε οθόνες καθώς περιπλανιέται στην ατραξιόν για να ανακαλύψει πώς τα πηγαίνει ο αντίστοιχος στην πραγματική ζωή".  Στην Κολομβία, τα μέρη που συνδέονται με τον Πάμπλο Εσκομπάρ, τον βαρόνο των ναρκωτικών από το καρτέλ του Μεντεγίν, έγιναν πόλοι έλξης του σκοτεινού τουρισμού μέσω ξεναγήσεων με θέμα τον Εσκομπάρ. Στο Μεντεγίν, οι επισκέπτες επισκέπτονται συχνά το ιδιωτικό μουσείο του Ρομπέρτο Εσκομπάρ για τον διαβόητο αδελφό του, το σπίτι όπου σκοτώθηκε και το La Catedral, τη φυλακή του Εσκομπάρ. Ένα άλλο διάσημο μέρος είναι το κτήμα Haciénda Nápoles που βρίσκεται μεταξύ Μπογκοτά και Μεντεγίν, κοντά στο Puerto Triunfo.

Παραπομπές 

Τύποι τουρισμού
Θάνατος στην τέχνη και τον πολιτισμό