Πανελλαδικό Δίκτυο Αλληλέγγυων Σχολείων

Το Πανελλαδικό Δίκτυο Αλληλέγγυων Σχολείων δημιουργήθηκε τον Οκτώβριο του 2015. Σχηματίστηκε σε περίοδο κρίσης όπου η προσκόλληση των κομμάτων εξουσίας στις βασικές συντεταγμένες, δηλαδή στην οικονομία της αγοράς, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ευρωζώνη, προκάλεσε την κατίσχυση πολιτικών λιτότητας και την αναδιανομή του πλούτου, σύμφωνα με τις ανάγκες των νεοφιλελεύθερων πολιτικών των ευρωπαϊκών ελίτ και του ΔΝΤ. "Μεταξύ 2010 και 2012, το πλέγμα των δομικών μεταρρυθμίσεων που επιβλήθηκαν στην ελληνική οικονομία και κοινωνία ως αντίτιμο για το πακέτο διάσωσης της τρόικας" κλόνισε τα μεσαία και κατώτερα στρώματα και τα οδήγησε σε οικονομική καταστροφή. Έτσι, κάτω απο αυτές τις συνθήκες φόβου και ανησυχίας, ξεκίνησε μια προσπάθεια αλλαγής της κοινωνικής αδικίας απο τα κάτω με διάφορα συλλογικά εγχειρήματα, όπου κάποια απο αυτά είναι οι κοινωνικές κλινικές και τα φαρμακεία για τους ανέργους, τα παζάρια ελεύθερων ανταλλαγών, τα κέντρα υποστήριξης μεταναστών, τα αλληλέγγυα σχολεία και πολλά άλλα. Το Πανελλαδικό Δίκτυο Αλληλέγγυων Σχολείων αποτελεί ένα δίκτυο κοινοτήτων μάθησης, το οποίο είναι πολύμορφο και επεκτείνεται απο την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη μέχρι την Κέρκυρα και την Ξάνθη. Δημιουργήθηκε βάση των πραγματικών αναγκών της κοινωνίας, έχοντας ως στόχο τη διαμόρφωση μιας πηγής εναλλακτικών μορφών εκπαίδευσης με τις οποίες θα λειτουργεί το δημόσιο σχολείο. Οργανώνουν ποικίλες εκδηλώσεις, έχουν ενεργή δράση και κάποιες απο αυτές τις εκδηλώσεις είναι: , , . Πέρα απο τον υποστηρικτικό τους χαρακτήρα, οδεύουν και προς την καλλιέργεια μιας εκπαίδευσης πιο δημοκρατικής, δίκαιης και συμμετοχικής. Η λειτουργία των Αλληλέγγυων Σχολείων είναι προσανατολισμένη προς την άμεση δημοκρατία και την αλληλοβοήθεια και βασίζεται στην εθελοντική συμμετοχή μαθητών και καθηγητών και αιτία της λειτουργίας τους ήταν οι κοινωνικές ανισότητες, η κρίση του εκπαιδευτικού συστήματος και η δύσκολη καθημερινότητα των μαθητών και των μαθητριών σε συνδυασμό με το ίδιο το σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Επικεντρώνονται σε τάξεις γυμνασίου και λυκείου και κάποια απο τα μαθήματα που προσφέρουν είναι: τα τμήματα εκμάθησης ελληνικών σε πρόσφυγες και μετανάστες, τα τμήματα τέχνης, οι ξένες γλώσσες και πολλά άλλα. Υποστηρίζουν την καθολικότητα της πρόσβασης στην εκπαίδευση, την υπεράσπιση της παιδείας ως κοινό αγαθό και την διεκδίκηση ίσων ευκαιριών για όλους. Με λίγα λόγια, η κεντρική ιδέα των Αλληλέγγυων Σχολείων είναι η εθελοντική δράση, η δωρεάν και απεριόριστη προσφορά εκπαίδευσης και η λογική ότι η εκπαίδευση είναι ένα κοινό αγαθό που πρέπει όλοι, ανεξαρτήτου καταγωγής, ηλικίας, θρησκείας κοκ, να λαμβάνουν μέρος.

Εκπαίδευση ως Κοινό αγαθό 
Η ιδέα της εκπαίδευσης ως "κοινό αγαθό" είναι κεντρική στην λειτουργία των αλληλέγγυων σχολείων. Τα κοινά είναι είτε υλικά, όπως η γη, το νερό κτλ, είτε άυλα, όπως η γνώση και οι δεξιότητες και συγκροτούν ένα ιστό που συνδέει όλα τα άτοµα σε ένα δίκτυο κοινωνικής συνεργασίας, επικοινωνίας και αλληλεξάρτησης. Η ύπαρξη των κοινών προϋποθέτει την αυτο-οργάνωση των κοινοτήτων µε την οποία συντηρούν και διαχειρίζονται ορθολογικά τους κοινούς πόρους, αποφεύγοντας την κατασπατάληση τους, καθώς και τα προϊόντα της κοινωνικής παραγωγής που είναι απαραίτητα για την κοινωνική αλληλεπίδραση, όπως είναι οι γνώσεις, οι πληροφορίες, οι γλώσσες, οι κώδικες, τα συναισθήµατα, κλπ. Tα κοινά είναι συλλογικά αγαθά και αυτό σημαίνει πως υπάρχει ανοικτή πρόσβαση σε όλους και ισότιµή διάθεση. Γίνονται επίσης αντιληπτά ως αντικείµενο συλλογικής και δηµοκρατικής αυτοδιαχείρισης. Αποτελούν ιστορικά µια µορφή συλλογικής ιδιοκτησίας που θέσπισαν διάφορες κοινότητες για να διασφαλίσουν την επιβίωση και την ευηµερία κάθε µέλους τους. Η λογική των κοινών οδηγείται πέρα από τη λογική της αγοράς και του κράτους, της ατοµικής και δηµόσιας ιδιοκτησίας, η οποία έρχεται σε αντίθεση µε τη συλλογική αυτοδιαχείριση των πόρων από τις επιµέρους κοινότητες. Έντονη είναι η αναδιαμόρφωση της οικονοµίας και της πολιτείας των κοινών σε παγκόσµια κλίµακα, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν θεσµοί που υπηρετούν µια οικονοµική δραστηριότητα βασισµένη στις ανάγκες και όχι στην επιδίωξη του κέρδους, θεσµοί που εξυπηρετούν συλλογικές ανάγκες, παράγουν συλλογικά αγαθά, προάγουν την ισότιµη συνεργασία µέσω της οριζόντιας, δηλαδή συλλογικής λήψης αποφάσεων, και εγκαθιδρύουν τα κοινά ως κεντρικό άξονα του κοινωνικού βίου, ξεπερνώντας τις λογικές του κράτους και της αγοράς.

Στις μέρες μας, το καπιταλιστικό σύστημα λειτουργίας των κοινωνιών έχει οδηγήσει στο μοίρασμα των πόρων, όπως της γνώσης, υπέρ του κεφαλαίου, αλλά επίσης και στον επαναπροσδιορισµό των ορίων του πολιτικού και των ορίων της εκπαίδευσης ώστε να αποκλεισθεί από το πολιτικό και να ενταχθεί στην οικονοµική λογική της αγοράς. Έτσι, η εκπαίδευση ανακατασκευάζεται στο πλαίσιο του ηγεµονικού λόγου της επιχειρηµατικότητας και της κοινωνίας της αγοράς. Κάτω απο αυτές τις συνθήκες αναπτύχθηκε μια λογική που έχει σχέση με την αναγκαιότητα της διατήρησης της δηµόσιας λειτουργίας της εκπαίδευσης παράλληλα με µια εναλλακτική προσέγγιση στην εκπαίδευση που θα ξεπερνά τις ιεραρχίες και τους αποκλεισµούς και της ίδιας της δηµόσιας εκπαίδευσης, σε µια κατεύθυνση «κοινοποίησης» της εκπαιδευτικής λειτουργίας. Αυτή η λογική αφορά την λειτουργία των αλληλέγγυων σχολείων, όπου βασίζονται στη δωρεάν και απεριόριστη προσφορά εκπαίδευσης και στη λογική ότι η εκπαίδευση είναι ένα κοινό αγαθό που πρέπει όλοι, ανεξαρτήτου καταγωγής, ηλικίας, θρησκείας κοκ, να λαμβάνουν μέρος. Αξίζει να σημειωθεί ότι "για να µπορεί ένα σχολείο να χαρακτηριστεί ως σχολείο των κοινών, δεν αρκεί µια σχετική παιδαγωγική αντίληψη. Η παιδαγωγική αντίληψη θα πρέπει να ενυπάρχει σε όλες τις συµπεριφορές και ενέργειες µέσα στο πλαίσιο της οµάδας. Έτσι ζητήµατα όπως η εξουσία θα πρέπει να τα διαχειριζόµαστε µε τέτοιον τρόπο που να ανταποκρίνεται στο γενικότερο πνεύµα". Στην περίπτωση των αλληλέγγυων σχολείων την εξουσία κατέχει κυρίως η συνέλευση και έτσι μαθητές, καθηγητές και πολίτες δρουν συλλογικά και αλληλοεπιδρούν

Μέλη Αλληλέγγυων Σχολείων

Ανοιχτό Σχολείο Μεταναστών Πειραιά (Α.Σ.Μ.Π) 

Δραστηριοποιήθηκε το 2005 και το 2006 πήρε τη νομική μορφή Συλλόγου με στόχο τη μορφωτική, κοινωνική και πολιτική ισχυροποίηση των μεταναστών και των προσφύγων που ζουν στην Ελλάδα. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται μαθήματα ελληνικών, διαφόρων επιπέδων και μαθήματα ενισχυτικής διδασκαλίας, όπως για παράδειγμα γνώση - γραφή. Επίσης λειτουργούν και ξενόγλωσσα τμήματα. Επιχειρούν επισκέψεις σε αρχαιολογικούς χώρους, τη συμμετοχή σε αντιρατσιστικά φεστιβάλ και σε εργαστήρια σχετικά με την αλληλέγγυα εκπαίδευση. Είναι μια μη κυβερνητική οργάνωση που έχει ως στόχο τον εκδημοκρατισμό της κοινωνίας, την καταπολέμηση των διακρίσεων, της περιθωριοποίησης και του αποκλεισμού. Η συμμετοχή στο Α.Σ.Μ.Π και απο την μερία των καθηγητών, των μαθητών και μαθητριών αλλά και των πολιτών είναι εθελοντική και παρόλη την κρίση και όλες αυτές τις κοινωνικές αναταραχές και εντάσεις που ζούμε καθημερινά το Ανοιχτό Σχολείο Μεταναστών Πειραιά εξακολουθεί να θεωρεί την εκπαίδευση ως κοινό αγαθό.

Αλληλέγγυο Σχολείο Μεσοποταμίας 

Το Αλληλέγγυο Σχολείο Μεσοποταμίας εντάσσεται στο ευρύτερο δίκτυο αλληλεγγύης της Τράπεζας Χρόνου. Οι εκπαιδευτικές του υπηρεσίες έχουν μεγάλη διάρκεια και για το λόγο αυτό "συσσωρεύονται" πολλές ώρες προσφοράς, δηλαδή οι εκπαιδευτικοί, και πολλές ώρες ζήτησης, δηλαδή οι μαθητές και οι γονείς. Ως ανταπόδοση σ΄αυτό λοιπόν, για τις παρεχόμενες υπηρεσίες, οργανώνει το σχολείο αυτό ανά τρείς μήνες μια ανταποδοτική δράση κοινωνικού και πολιτικού χαρακτήρα, για την οποία αποφασίζει συναινετικά η μικτή συνέλευση εκπαιδευτικών, μαθητών και μαθητριών καθώς και γονέων. Σκοπός του Σχολείου είναι η υποστήριξη των μαθητών, των νέων αλλά και όλων των ενδιαφερομένων μέσα από την παροχή υπηρεσιών παιδείας, πάντα με την λογική της ανάπτυξης μιας αλληλέγγυας, μη κερδοσκοπικής κοινότητας μάθησης. Στόχοι του Σχολείου αυτού είναι η παροχή εκπαιδευτικών, επιμορφωτικών και συμβουλευτικών υπηρεσιών. Κάποιες απο αυτές τις υπηρεσίες είναι η Ενισχυτική Διδασκαλία Γυμνασίου και Λυκείου, οι Ξένες Γλώσσες, Κύκλος Σεμιναρίων - Επιμόρφωσης για κάθε ηλικία και άλλα. Η εσωτερική τους οργάνωση και η δομή τους βασίζεται σε μια συνεταιριστική λογική και δεν ενδιαφέρονται μόνο για τα μέλη τους. Τους ενδιαφέρει να προσεγγίζουν κόσμο και το τι γίνεται έξω απο αυτούς και το σχολείο.

Φροντιστήριο Αλληλεγγύης Πειραιά 

Αποτελείται απο 25 αλληλέγγυους καθηγητές, 8 μέλη που υποστηρίζουν τη γραμματεία, ομάδα καθαριότητας και 85 παιδιά και ενήλικες που συγκροτούν 39 τμήματα διδασκαλίας.

Μαθήματα για όλους ΕΤΕΡΟΤΡΟΠΙΑΣ 

Η λειτουργία των μαθημάτων ξεκίνησε το 2012 και τα μαθήματα αυτά απευθύνονται σε οικογένειες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες. Δεν επιδιώκουν την υποκατάσταση του κράτους και θέλουν να δώσουν έναν δημοκρατικό, συμμετοχικό και διεκδικητικό χαρακτήρα στην εκπαίδευση.

Αλληλέγγυο Σχολείο Ταύρου 

Διαμορφώθηκε το 2017 με πρωτοβουλία των κατοίκων Ταύρου με στόχο την αλληλοστήριξη και έχοντας ως σύνθημα "κανένας μόνος απέναντι στην κρίση". Επίσης, είναι ενάντια σε κάθε είδος ρατσισμού. Η προσφορά των καθηγητών είναι εθελοντική και το σχολείο είναι αυτοδιαχειριζόμενο καθώς δεν υπάρχει εργοδότης. Γονείς, μαθητές και καθηγητές προχωρούν σε δράσεις προς όλους και δεν δρουν μεμονομένα.

Σχολείο Αλληλεγγύης Κερατσινίου 

Ξεκίνησε τη συγκρότηση του τέλη 2012. Στόχος του ήταν η δημιουργία ενός σχολείου χωρίς αποκλεισμούς, με σεβασμό στα εργασιακά δικαιώματα των εκπαιδευτικών, χωρίς να θεωρούνται τα φροντηστηριακά μαθήματα αναγκαία. Δεν επιθυμεί την αντικατάσταση των δημόσιων σχολείων και ανταποκρίνεται στις ανάγκες παιδιών και εκπαιδευτικών.

Ανοιχτό Σχολείο Μεταναστών και Προσφύγων Αθήνας 

Στόχος του σχολείου αυτού είναι η εκμάθηση ελληνικών, η νομική υποστήριξη μεταναστών, η δημιουργία διαπροσωπικών και διαπολιτισμικών σχέσεων και η κοινωνικοποίηση τους.

Αλληλέγγυο Σχολείο Kardelen 

Αποτελεί έναν χώρο Πολιτικής, Πολιτισμού και αλληλεγγύης, που έχει ως στόχο την κοινωνική χρησιμότητα και την διευκόλυνση οικογενειών με οικονομικές δυσκολίες.

Εναλλακτικό Πολιτιστικό Εργαστήρι 

Το Εργαστήρι  ξεκίνησε τη λειτουργία του το 2010, με στόχο τη δημιουργία ενός χώρου όπου, με κέντρο την ελεύθερη και δωρεάν ανταλλαγή γνώσης, όλα τα μέλη της τοπικής κοινωνίας, χωρίς περιορισμούς, θα είναι ευπρόσδεκτα να αλληλεπιδρούν όχι μόνο μέσα στο εκπαιδευτικό / μαθησιακό πλαίσιο, αλλά κυρίως ως συμπολίτες, συνάνθρωποι και φίλες/οι, χτίζοντας έτσι και μαθαίνοντας όλοι μαζί έναν τρόπο συνύπαρξης που τιμά το αγαθό της ζωής και παλεύει για την κατοχύρωση του δικαιώματος κάθε ανθρώπου να χαρεί και να καλλιεργήσει τα ταλέντα και τις ικανότητές του αρμονικά εντός του ανάλογου κοινωνικού περιβάλλοντος. Το Εργαστήρι ανήκει εξίσου σ’ όλα τα μέλη του και αυτό αφορά τόσο στα δικαιώματα όσο και στις υποχρεώσεις, χωρίς κανέναν καταναγκασμό. Το Εργαστήρι αποτελεί μια ευκαιρία για επικοινωνία, μοίρασμα, συνεργασία, αλληλοβοήθεια, έναν χώρο ισότητας και αλληλεγγύης όπου αποφασίζουμε για τις ζωές μας όλες/οι μαζί.

Παραπομπές 

 Εκδηλώσεις Συντονιστικού Αλληλέγγυων Σχολείων 29/4 & 6/5 | Δίκτυο Αλληλέγγυων Σχολείων (solidarityschools.gr).
 Τα Αλληλέγγυα Σχολεία στηρίζουν τους εργάτες του πολιτισμού | Δίκτυο Αλληλέγγυων Σχολείων (solidarityschools.gr)
 Συνέντευξη με τον Χρήστο Κορολή: "Δεν είμαστε project της κρίσης, είμαστε ζωντανός οργανισμός" | Δίκτυο Αλληλέγγυων Σχολείων (solidarityschools.gr)
 https://www.tovima.gr/2008/11/24/opinions/oi-ekpaideytikes-anisotites/

Πηγές 

 https://solidarityschools.gr/
 https://www.researchgate.net/publication/283855933_Pera_apo_ten_idiotike_kai_kratike_ekpaideuse_E_ekpaideuse_os_thesmos_ton_koinon_sto_TH_Thanos_Epim_E_Koinoniologia_tes_Ekpaideuses_sten_Ellada_Athena_Gutenberg_2015
 Κιουπκιολής, Α., 2014, Για τα κοινά της Ελευθερίας. Εξάρχεια.
 https://www.alfavita.gr/epimorfosi/285508_diimero-allileggyon-sholeion-sta-dika-mas-sholeia-yparhoyn-mono-paidia
 https://www.ertflix.gr/ert3/antidrastirio/19apr2019-antidrastirio-diimero-allileggyon-scholeion-sta-dika-mas-scholeia-yparchoyn-mono-paidia/
 http://asmpeiraia.blogspot.com/