Μακκαβαίοι

Οι Μακκαβαίοι ήταν μια ιουδαϊκή παράταξη (2ος αι. π.Χ.). Ο πρώτος αρχηγός των Μακκαβαίων, ο Ματταθίας, είχε επαναστατήσει κατά των Σελευκιδών της Συρίας και συγκεκριμένα κατά του Αντίοχου Δ' Επιφανούς (167 π.Χ.)..

Μετά το θάνατο του Ματταθία, τον αγώνα ανάλαβε ο γιος του, Ιούδας Μακκαβαίος, από τον οποίο πήρε και το όνομά του το κίνημα αυτό, που κατάφερε να καταλάβει την Ιερουσαλήμ και να αποκαταστήσει την  μονοθεϊστική λατρεία   (χειμώνας 164/3 π.Χ.) .

Οι αγώνες των Μακκαβαίων έφεραν στην εξουσία μια νέα δυναστεία, την Ασμοναϊκή η οποία δημιούργησε με την πάροδο των ετών ένα εκτεταμένο βασίλειο το οποίο κυριάρχησε στην περιοχή έως την κατάλυση του από τους Ρωμαίους (63 π.Χ.). Ο τελευταίος Ασμοναίος βασιλιάς εκθρονίστηκε και έχασε την ζωή του το 37 π.Χ. και η δυναστεία του αντικαταστάθηκε από την Ηρωδιανή.

Η Ιουδαία μεταξύ Πτολεμαίων και Σελευκιδών

Ύστερα από την διάσπαση του κράτους του Μεγάλου Αλεξάνδρου η Ιουδαία περιήλθε σταδιακά κατά την διάρκεια του 3ου π.Χ. αιώνα υπό την κυριαρχία της δυναστείας των Πτολεμαίων.  Η κυριαρχία των Πτολεμαίων διατηρήθηκε αμείωτη έως την εποχή της εξασθένισης του βασιλείου τους κατά το τέλος του ίδιου αιώνα. Η ανατροπή που έφερε στο πολιτικό σύστημα ισχύος των ελληνιστικών βασιλείων η δραστηριότητα του Σελευκίδη βασιλιά Αντίοχου Γ' και του Αντιγονίδη βασιλιά Φίλιππου Ε', έφεραν την Ιουδαία (μαζί με την υπόλοιπη Συρία) υπο την κυριαρχία των Σελευκιδών (198 π.Χ.).

Προς την επανάσταση των Μακκαβαίων
Η άνοδος του Αντίοχου Γ' έφερε σε σύγκρουση το βασίλειο του με την νεα υπερδύναμη της Μεσογείου την Ρώμη που κυριαρχούσε στον ελλαδικό χώρο ύστερα από την μάχη των Κυνός Κεφαλών (197 π.Χ.). Ο πόλεμος με τους Ρωμαίους υπήρξε καταστροφικός για το βασίλειο των Σελευκιδών τόσο εδαφικά οσο και οικονομικά, εδαφικά έχασε όσα εδάφη κατείχε δυτικά του όρους Ταύρος, οικονομικά υποχρεώθηκε να καταβάλλει μια υπέρογκη πολεμική αποζημίωση.

Οι καταθλιπτικές οικονομικές συνθήκες που κυριάρχησαν στο σελευκιδικό βασίλειο   κατά την εποχή των διαδόχων του Αντίοχου Γ' , Σέλευκου Δ' και Αντίοχου Δ', η διάσπαση της ιουδαϊκής κοινωνίας σε παρατάξεις (νεωτεριστές και παραδοσιακοί) που δημιουργήθηκε με την επιβολή της πολιτικής των νέων επικυρίαρχων στην περιοχή και η ρωμαϊκή καχυποψία που οδήγησε στην ταπείνωση τον Αντιοχο Δ' στην Αλεξάνδρεια(Ελεύσινα προάστιο Αλεξάνδρειας, αρχές Ιουλίου του 168 π.Χ.) έφεραν το ξέσπασμα της σύγκρουσης που ξεκίνησε το 168 π.Χ. με την επιδρομή του πρώην αρχιερέα Ιάσωνα και των οπαδών του στην Ιερουσαλήμ, συνεχίστηκε με την είσοδο του Αντίοχου Δ' στην πόλη τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους που συνοδεύτηκε από διωγμούς, βιαιότητες και σύληση του Ναού και ολοκληρώθηκε με την επανάσταση του ιερέα Ματταθία και των οπαδών του  που εκδηλώθηκε όταν ο Σελευκίδης βασιλιάς,  τον χειμώνα του 167 π.Χ. έθεσε την ιουδαϊκή   θρησκεία εκτός νόμου.

Η επανάσταση

Ο διάδοχος του Ματταθία Ιούδας ακολουθώντας μια τακτική αιφνιδιαστικών επιθέσεων (σε αρκετές περιπτώσεις νυκτερινών) κατόρθωσε να νικήσει αρκετές φορές τις σελευκιδικές στρατιωτικές δυνάμεις που κινήθηκαν εναντίον του και να καταλάβει λίγο μετά τον θάνατο του Αντίοχου Δ' στις ανατολικές επαρχίες του σελευκιδικού κράτους την Ιερουσαλήμ (εκτός του οχυρού της Άκρας).  Ο εξαγνισμός του Ναού που ακολούθησε συνοδεύτηκε από την καθιέρωση μιας νέας γιορτής (γιορτή των Εγκαινίων). Η γιορτή αυτή έγινε ιδιαίτερα αγαπητή με το πέρασμα του χρόνου καθώς επισημαίνει την αξία του αγώνα για τη διατήρηση της πίστης και των παραδόσεων ενάντια σε δυνάστες και είναι γνωστή ως η εορτή του Χανουκά.

Ο επίτροπος του ανήλικου γιου του Αντίοχου Δ΄ Λυσίας ύστερα από μια αποτυχημένη προσπάθεια να επιβληθεί και καθώς ο ίδιος αντιμετώπιζε εσωτερικά προβλήματα,  αποκατέστησε την ιουδαϊκή θρησκεία και διόρισε ένα νέο αρχιερέα από την παράταξη των ελληνιζόντων Ιουδαίων. Οι ενέργειες αυτές αποκατέστησαν την ειρήνη μεταξύ των δυο παρατάξεων αλλά μόνο προσωρινά. Η αναζωπύρωση της εμφύλιας διαμάχης οδήγησε σε νέα επέμβαση των Σελευκιδών. Ο νέος και δραστήριος Σελευκίδης βασιλιάς Δημήτριος κατάφερε τελικά να επιβληθεί ύστερα από τον θάνατο του Ιούδα σε μάχη (160 π.Χ.).

Οι διάδοχοι του Ιούδα και των Μακκαβαίων

Ύστερα από τον θάνατο του Ιούδα την ηγεσία της παράταξης των Μακκαβαίων ανέλαβε ο αδελφός του Ιωνάθαν. Η παρακμή του Σελευκιδικού  βασιλείου, οι συνεχείς δυναστικές έριδες και οι εμφύλιοι πόλεμοι, η ρωμαϊκή παρουσία και οι συνεχείς εδαφικές απώλειες δεν επέτρεψαν στους βασιλείς της δυναστείας να εκμεταλλευτούν τα αποτελέσματα της νίκης τους. Σε αυτό συνέβαλε και η δραστηριότητα του Ιωνάθαν, ο οποίος διέθετε διπλωματικές ικανότητες και κατάφερε να αναμιχθεί με επιτυχία τόσο ο ίδιος οσο και ο αδελφός του Σίμων στα εσωτερικά του σελευκιδικού κράτους .

Ο Ιωνάθαν δολοφονήθηκε άδοξα από τον στρατηγό και μελλοντικό βασιλιά Διόδοτο. Ο αδελφός του Σίμων αποδείχθηκε άξιος διάδοχος του καθώς πέτυχε την απομάκρυνση της σελευκιδικής φρουράς από το οχυρό της Άκρας στην Ιερουσαλήμ.Έτσι η ιουδαϊκή ανεξαρτησία γίνονταν πλέον πραγματικότητα(143/2 π.Χ.). Επιπλέον μερικά χρόνια αργότερα εκλέχθηκε επίσημα αρχιερέας από μια συνέλευση του ιουδαϊκού λαού (140 π.Χ.).  Ο Σίμων ο οποίος αναμείχθηκε και αυτός στα εσωτερικά των Σελευκιδών  βρήκε άδοξο τέλος όταν το 134 π.Χ. δολοφονήθηκε με δόλο από έναν διεκδικητή της εξουσίας του με την παρότρυνση ίσως  του Σελευκίδη βασιλιά Αντίοχου Ζ'. Ο γιος του όμως Ιωάννης Υρκανός κατάφερε να διατηρήσει την εξουσία<ref>Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμος Ε΄, Ελληνιστικοί  Χρόνοι, Νέα περιπλοκή του ιουδαϊκού ζητήματος    (138-131 π.Χ.), σελ. 180</ref> και να επεκτείνει τα όρια του κράτους του.

Το ίδιο κατάφεραν και οι διάδοχοι του Αριστόβουλος και Αλέξανδρος Ιανναίος οι οποίοι έλαβαν και το βασιλικό αξίωμαБиблиотека Руслана Хазарзара.Φλαυίου Ἰωσήπου  ἱστοριῶν τῆς Ἰουδαικῆς ἀρχαιολογίας.Βιβλίο ΙΓ.ΧΙΙ.1.[320]. Η βασίλισσα Σαλώμη Αλεξάνδρα που τους διαδέχθηκε κατάφερε να διατηρήσει την σταθερότητα στο βασίλειο. Η διένεξη όμως των γιων της Αριστόβουλου και Υρκανού Jewish Encyclopedia ARISTOBULUS II. Supports the Sadducees. και η άφιξη των Ρωμαίων στην γειτονική Συρία θα οδηγήσουν στην κατάλυση του βασιλείου από τον Γνάιο Πομπήιο(63 π.Χ.).  Ο τελευταίος Ασμοναίος βασιλιάς Αντίγονος Ματταθίας που διέθετε την υποστήριξη των Πάρθων δεν θα καταφέρει να επιβληθεί του αντιπάλου του Ηρώδη που διέθετε την υποστήριξη των Ρωμαίων και το 37 π.Χ. θα χάσει τη βασιλεία και τη ζωή του.

Δείτε επίσης

 Εποχή των Διαδόχων και των Επιγόνων στην Ιουδαία

Συνθήκη της Απάμειας

 Επανάσταση των Μακκαβαίων

 Ασιδαίοι

 Ασμοναϊκή δυναστεία

 Ματταθίας

 Ιούδας Μακκαβαίος

 Ιωνάθαν Απφούς

 Σίμων ο Θασσί

 Ιωάννης Υρκανός

 Αριστόβουλος Α'

 Αλέξανδρος Ιανναίος

 Σαλώμη Αλεξάνδρα

 Υρκανός Β'

 Αριστόβουλος Β'

 Αντίγονος Β' Ματταθίας

 Πολιορκία της Ιερουσαλήμ (63 π.Χ.)

 Πολιορκία της Ιερουσαλήμ (37 π.Χ.)

Παραπομπές

Πηγές
Ιστορία του Ελληνικού Έθνους. Τόμος Δ΄ Μέγας Αλέξανδρος  Ελληνιστικοί  Χρόνοι. Εκδοτική Αθηνών. 1979
Ιστορία του Ελληνικού Έθνους. Τόμος Ε΄ Ελληνιστικοί  Χρόνοι. Εκδοτική Αθηνών. 1979
 Библиотека Руслана Хазарзара(Library of Ruslan Khazarzar).[http://khazarzar.skeptik.net/books/flavius/aj/gr/index.htmΦλαυίου Ἰωσήπου  ἱστοριῶν τῆς Ἰουδαικῆς ἀρχαιολογίας.Josephus Flavius.Antiquitas Judaeorum. Graece (ed. B. Niese).Flavius Josephus. Flavii Iosephi opera. B. Niese. Berlin. Weidmann. 1892 Liber XII-Liber XIII.]
Ιώσηπος Ιστορία του Ιουδαϊκού πολέμου προς Ρωμαίους, Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι ΄Ελληνες», Κάκτος, 1997
Η  Παλαιά Διαθήκη . Τόμος Γ΄.ΕΣΔΡΑΣ Α΄Β΄-ΝΕΕΜΙΑΣ-ΤΩΒΙΤ-ΙΟΥΔΙΘ-ΕΣΘΗΡ-ΜΑΚΚΑΒΑΙΩΝ Α΄Β΄Γ΄ -ΨΑΛΜΟΙ  υπό Ι.Θ.Κολιτσάρα.  Αδελφότητα Θεολόγων η «Ζωή» 1997
 Hersel Shanks Η περιπέτεια των χειρογράφων της Νεκρής θάλασσας . Ενάλιος 1997
 Jewish Encyclopedia . MATTATHIAS MACCABEUS 
Jewish Encyclopedia   JUDAS MACCABEUS 
Jewish Encyclopedia ARISTOBULUS II.:   
Jewish Encyclopedia   ANTIGONUS MATTATHIAS 
 

Ελληνιστική περίοδος