Ριχάρδος Α΄ Ορσίνι

Ο Ριχάρδος Α΄ Ορσίνι (Ιταλικά : Riccardo Orsini, 1230 - 1303) Παλατινός Κόμης Κεφαλληνίας και Ζακύνθου (1259 - 1303) ήταν δεύτερος γιος και διάδοχος του Ματθαίου Β΄ Ορσίνι και μιας κόρης του Σεβαστοκράτορα Ιωάννη Κομνηνού Άγγελου Δούκα. Υπέγραφε ως "υψηλότατος και κυριώτατος κόντης Ρεκιάρδος του παλατίου και αυθέντης Κεφαλληνίας, Υακίνθου και Ιθάκης". Διετέλεσε Διοικητής της Κέρκυρας (1286 - 1290), κόμης της Γκραβίνας (1284 - 1291) και Ανδεγαυός βάιλος στο Πριγκιπάτο της Αχαΐας (1297 - 1300).

Ιστορικές διαφωνίες

Η τεράστια χρονική περίοδος ανάμεσα στον πρώτο χρόνο της βασιλείας του Ματθαίου Β΄ (1238) μέχρι τον θάνατο του Ριχάρδου Α΄ έδωσε πολλές υποψίες στους ιστορικούς ότι μεσολάβησε και άλλος κόμης ανάμεσα στον Ριχάρδο Α΄ και τον πατέρα του. Ο κόμης που μεσολάβησε ανάμεσα σε πατέρα και γιο ήταν πιθανότατα ο "κόμης Θεόδωρος" που καταγράφεται σε ένα έγγραφο (1264), ίσως ήταν γιος του Ματθαίου Β΄ και πατέρας του Ριχάρδου Α΄.
Η ημερομηνία που έγινε ο Ριχάρδος Α΄ κόμης του Παλατινάτου είναι ασαφής αφού το έγγραφο του 1264 καταγράφει το όνομα κάποιου Θεόδωρου. Ο χρονικογράφος Μαρίνο Σανούντο ο πρεσβύτερος αναφέρει ότι ήταν ακόμα ανήλικος την χρονιά που ο Γουλιέλμος Β΄ Βιλλεαρδουίνος επέστρεψε από την Βυζαντινή αιχμαλωσία και διεκδίκησε την αντιβασιλεία της Παλατινής κομητείας (1262). Άλλοι συγγραφείς καταγράφουν την άνοδο του γύρω στο 1238 την χρονιά που παρουσιάζεται το τελευταίο έγγραφο με το όνομα του Ματθαίου Β΄, υποθέτουν ότι τότε πέθανε ο πατέρας του.

Υποτελής του βασιλείου της Νεαπόλεως

Ο Ριχάρδος Α΄ επικύρωσε την δωρεά διαφόρων κτημάτων που παραχωρήθηκαν στην Λατινική Επισκοπή Κεφαλληνίας και Ζακύνθου (1264).
Την ίδια εποχή η Δημοκρατία της Βενετίας προσπαθούσε να δημιουργήσει συμμαχίες με τους Φράγκους ηγεμόνες στην Ελλάδα για να βοηθήσει την Λατινική Αυτοκρατορία που βρισκόταν υπό κατάρρευση. Ο πατέρας του ήταν υποτελής του πριγκιπάτου της Αχαΐας αλλά με την "Συνθήκη του Βιτέρμπο" (1267) έγινε ο ίδιος υποτελής στο Βασίλειο της Νεαπόλεως. Η Δημοκρατία της Βενετίας τον διόρισε διοικητή στην Κέρκυρα και στο Βουθρωτό στις Αλβανικές ακτές (1286 - 1290).

Εκστρατείες εναντίον των Βυζαντινών

Ο Σεβαστοκράτορας Ιωάννης Παλαιολόγος αδελφός του μετέπειτα αυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄ εξεστράτευσε εναντίον του δεσπότη της Ηπείρου Μιχαήλ Β΄ Κομνηνού Δούκας, ο Ριχάρδος και άλλοι υποτελείς του πρίγκηπα της Αχαΐας Γουλιέλμου Β' Βιλλεαρδουίνου συμμάχησαν με τον δεσπότη της Ηπείρου και έσπευσαν σε βοήθειά του. Στην Μάχη της Πελαγονίας (1259) που ακολούθησε οι συμμαχικές δυνάμεις γνώρισαν την συντριβή από τους Βυζαντινούς και ο πανίσχυρος  Γουλιέλμος Β' Βιλλεαρδουίνος αιχμαλωτίσθηκε. Στην συνέχεια ο Ριχάρδος κλήθηκε από τον Πάπα μαζί με τους άλλους βαρόνους να στείλουν βοήθεια στον Λατίνο Αυτοκράτορα Κωνσταντινούπολης κάτι όμως που δεν έγινε ποτέ. Η Κωνσταντινούπολη ελευθερώθηκε στο μεταξύ από τον στρατηγό Αλέξιο Στρατηγόπουλο (1261) που βρισκόταν στις υπηρεσίες του Αυτοκράτορα της Νίκαιας Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο που ανασύστασε την Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ο τελευταίος Λατίνος Αυτοκράτορας Βαλδουίνος Β' της Κωνσταντινούπολης τράπηκε σε φυγή.

Το 1191 συμμετείχε με 100 ιππότες σε εκστρατεία για να βοηθήσει τον Δεσπότη της Ηπείρου Νικηφόρο Α΄ Κομνηνό Δούκα γιο του Μιχαήλ Β΄ Κομνηνού Δούκα από τους Βυζαντινούς που πολιορκούσαν τα Ιωάννινα. Στην εκστρατεία συμμετείχε επίσης και ο Νικόλαος Γ΄ του Σαιντ-Ομέρ με 400 - 500 ιππείς. Ο Δεσπότης έστειλε την κόρη του Μαρία Αγγελίνα όμηρο στην αυλή του στην Κεφαλλονιά, όταν αποκρούστηκαν οι Βυζαντινοί την πάντρεψε με τον γιο και διάδοχο του Ιωάννη Α΄ Ορσίνι. Η πράξη αυτή προκάλεσε την οργή του Νικηφόρου Α΄ που δεν συμφωνούσε, συμβιβάστηκε μονάχα όταν το νεαρό ζευγάρι ήρθε να ζήσει στην αυλή του.

Βάιλος της Αχαίας

Όταν πέθανε ο Φλωρέντιος της Αχαΐας (1297) η χήρα του Ισαβέλλα Α΄ της Αχαΐας διόρισε τον Ριχάρδο Α΄ βάιλο στο Πριγκιπάτο και αποσύρθηκε στο κάστρο της Καλαμάτας. Την περίοδο της θητείας του διατήρησε ειρηνικές σχέσεις με το Δεσποτάτο του Μυστρά αλλά το ζήτημα της διαδοχής παρέμενε ανοιχτό αφού η Ισαβέλλα Α΄ είχε μόνο μια κόρη την Ματθίλδη του Αινώ. Με πρόταση του Ριχάρδου Ορσίνι η Ματθίλδη παντρεύτηκε τον νεαρό Δούκα των Αθηνών Γκυ Β΄ ντε Λα Ρος (1305). Ο Ριχάρδος παρέμεινε στην θέση του μέχρι την αντικατάσταση του από τον Νικόλαο Γ΄ του Σαιντ-Ομέρ με πρόταση του Βενιαμίν της Καλαμάτας κάτι που έφερε μεγάλη περίοδο εχθρότητας ανάμεσα στον Ριχάρδο και τον Βενιαμίν. Ο Φίλιππος Α΄ του Πεδεμοντίου φίλος του Ριχάρδου ύστερα από πρόταση του αιχμαλώτισε τον Βενιαμίν, ελευθερώθηκε όταν πλήρωσε σαν λύτρα 20.000 Υπέρπυρα.
Ο Ριχάρδος Α΄ Ορσίνι δολοφονήθηκε στην Γλαρέντζα από έναν ιππότη του με το όνομα Λέων (1303).

Οικογένεια

Ο Ριχάρδος Α΄ Ορσίνι παντρεύτηκε δυο φορές, δεν είναι γνωστό το όνομα της πρώτης συζύγου του, η δεύτερη ήταν η Μαργαρίτα Βιλλεαρδουίνου αδελφή της πριγκίπισσας Ισαβέλλας. Με τον πρώτο του γάμο απέκτησε : 

Ιωάννης Α΄ Ορσίνι
Γουλιέλμη, παντρεύτηκε σε πρώτο γάμο τον Μέγα Κοντόσταυλο Ιωάννη ντε Σωντερόν και μετά τον θάνατο του (1294) τον Νικόλαο Γ΄ του Σαιντ-Ομέρ.
κόρη που παντρεύτηκε τον Βαρώνο των Καλαβρύτων Ιωάννη ντε Τουρναί
κόρη που παντρεύτηκε έναν ανιψιό του Φλωρέντιου της Αχαίας που διαδέχθηκε τον Σωντερόν στην θέση του Κοντόσταυλου.

Με τον δεύτερο γάμο του απέκτησε μια κόρη που πέθανε σε βρεφική ηλικία.

Παραπομπές

Πηγές

Bon, Antoine (1969). La Morée franque. Recherches historiques, topographiques et archéologiques sur la principauté d’Achaïe (in French). Paris: De Boccard.
Kiesewetter, Andreas (2006). "Preludio alla Quarta Crociata? Megareites di Brindisi, Maio di Cefalonia e la signoria sulle isole ionie (1185-1250)". In Gherardo Ortalli, Giorgio Ravegnani, Pater Schreiner. Quarta Crociata. Venezia - Bisanzio - Impero latino. Atti delle giornate di studio. Venezia, 4-8 maggio 2004 (in Italian). Venice: Istituto veneto di scienze, lettere ed arti. 
Longnon, Jean (1969). "The Frankish States in Greece, 1204–1311". In Wolff, Robert Lee; Hazard, Harry W. A History of the Crusades, Volume II: The Later Crusades, 1189–1311. University of Wisconsin Press. 
Nicol, Donald MacGillivray (2010). The Despotate of Epiros 1267–1479: A Contribution to the History of Greece in the Middle Ages. Cambridge University Press. 
Setton, Kenneth M. (1976). The Papacy and the Levant (1204–1571), Volume I: The Thirteenth and Fourteenth Centuries. Philadelphia: The American Philosophical Society. 
Trapp, Erich; Beyer, Hans-Veit; Kaplaneres, Sokrates; Leontiadis, Ioannis (1990). "24307. Ῥιτσάρδος". Prosopographisches Lexikon der Palaiologenzeit (in German). 10. Vienna: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften.

Παλατινοί κόμητες της Κεφαλονιάς και της Ζακύνθου
Οικογένεια Ορσίνι
Βάιλοι του Πριγκιπάτου της Αχαΐας
Κόμητες της Γραβίνας