Σύνθημα (Περιοδικό)

Το περιοδικό Σύνθημα () ήταν προπαγανδιστική περιοδική γερμανική έκδοση, που δημιουργήθηκε με σκοπό να προβάλει τη γερμανική πολεμική προσπάθεια κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, να κερδίσει οπαδούς στην οικοδόμηση της ναζιστικής «Νέας Ευρώπης» και να δικαιολογήσει τη γερμανική ηγεμονία στη «γηραιά ήπειρο», με τη διάδοση του τρόμου για την επέκταση του «μπολσεβικισμού». Τα, από καλλιτεχνικής άποψης, εντυπωσιακά και αξιοπρόσεκτα στοιχεία του περιοδικού (ξεχωριστά επιτεύγματα στην ιστορία της γερμανικής τυπογραφίας), στόχευαν στη διάδοση του χιτλερικού λαϊκιστικού (völkisch) πνεύματος και του ρατσισμού που το χαρακτήριζε, με τελικό στόχο τη διευκόλυνση τέλεσης, αλλά και κάλυψης, των εγκλημάτων της γερμανικής πολεμικής μηχανής και εξουσίας στην Ευρώπη.

Ιστορικό και χαρακτηριστικά 
Το περιοδικό εκδιδόταν από τον προπαγανδιστικό μηχανισμό του Γενικού Επιτελείου της Βέρμαχτ (OKW), από τον Απρίλιο του 1940 μέχρι τις 13 Απριλίου 1945 (κατά κανόνα δύο τεύχη ανά μήνα), ωστόσο από το 1943 και έπειτα στην έκδοσή του υπήρχε και μερική ανάμειξη των SS, ιδίως όταν αρχισυντάκτης του ανέλαβε ο ταγματάρχης των SS Giselher Wirsing. Δεν ήταν όμως ένα έντυπο από τα συνηθισμένα που εκδίδουν οι στρατιωτικές ηγεσίες με στόχο να ασκούν συνεχή επιρροή στους στρατιώτες τους. Το περιοδικό περιέγραφε τις συνθήκες μάχης των γερμανικών στρατευμάτων και των συμμάχων τους σε όλα τα μέτωπα μέσω πολεμικών ανταποκρίσεων, μαζί με φωτογραφίες -και έγχρωμες- υψηλής ποιότητας. Πολλές από τις πιο διάσημες φωτογραφίες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου που βλέπουμε σήμερα προέρχονται από το περιοδικό. Στην ύλη του υπήρχαν αφιερώματα στην καθημερινή ζωή εντός της Γερμανίας, των συμμάχων με αυτήν χώρες, ή από ουδέτερες χώρες, μη εχθικές προς τον Άξονα (π.χ. Τουρκία, Ισπανία), καθώς και εξιδανικευμένες παρουσιάσεις της καθημερινότητας σε κατεχόμενα εδάφη, όπως το Προτεκτοράτο Βοημίας-Μοραβίας (Τσεχία). Το περιοδικό περιελάμβανε επίσης άρθρα για την οικονομία, την επιστήμη, τις τέχνες, ενώ διαφημίζονταν σε αυτό γνωστές γερμανικές εταιρείες, όπως Mauser, Deutsche Bank, BMW, Hanomag, Audi, Adler, Mercedes-Benz, Agfa, Henkel, Siemens, Telefunken, Zeiss, Rolleiflex, 4711, Faber-Castell, Pelikan κ.άλ. 

Το Σύνθημα, από άποψη εξωτερικής εμφάνισης και διάταξης της ύλης, φαίνεται να είχε σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να μοιάζει με το αμερικανικό περιοδικό Life, το οποίο -μετά την επανέκδοσή του το 1936 ως δεκαπενθήμερο περιοδικό ποικίλης ύλης- είχε δώσει έμφαση στα φωτορεπορτάζ, θέτοντας νέα δεδομένα στο χώρο των εντύπων με μαζική απήχηση. Η επιλογή του κόκκινου και του άσπρου χρώματος στον τίτλο του εξωφύλλου του Συνθήματος, όπως και το μέγεθος των τευχών (25,5 εκ. x 36,5 εκ., που αντιστοιχούν περίπου στις διαστάσεις των μεταγενέστερων ταμπλόιντ), παρέπεμπαν επίσης στο αμερικανικό περιοδικό. To περιοδικό είχε σημαντικό αντίκτυπο στους «εθελοντές» (δοσίλογοι και συνεργάτες των γερμανικών δυνάμεων) των διαφόρων υπό κατοχή χωρών κατά του κομμουνισμού. Μετά τον πόλεμο, τα μορφολογικά και αισθητικά χαρακτηριστικά του Συνθήματος χρησίμευσαν ως υπόδειγμα για πολλά περιοδικά ποικίλης ύλης, μεταξύ των οποίων το γερμανικό Quick και το γαλλικό Paris Match. Η εκτύπωση του Συνθήματος γινόταν από τον οίκο Deutscher Verlag, που είχε την έδρα του στο Βερολίνο. Έφτασε να εκδίδεται σε πάνω από 20 διαφορετικές γλώσσες (οι διάφορες εκδοχές του περιοδικού ήταν κατά βάση πανομοιότυπες). Το μέγιστο τιράζ του υπολογίζεται σε περίπου 2,5 εκατομμύρια αντίτυπα. 

To περιοδικό διακινείτο σε συμμαχικές χώρες της Γερμανίας (Βουλγαρία, Ιταλία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Φινλανδία), δορυφόρα «κράτη» (Κροατία, Σλοβακία) και εξαρτημένα εδάφη (Προτεκτοράτο Βοημίας-Μοραβίας), κατεχόμενες χώρες (Βέλγιο, Ελλάδα, Ολλανδία, Νορβηγία, Σερβία) και εδάφη («Νότιος Στειρία» και «Οστλανδία», δηλ. τμήμα της Σλοβενίας και Πολωνία, Βαλτικές χώρες και Ρωσία), στη Γαλλία και στη Δανία, καθώς και σε ουδέτερα κράτη (Ισπανία, Πορτογαλία, Σουηδία). Ειδική έκδοση είχε προβλεφθεί για κυκλοφορία στην Ελβετία. Υπήρχε και μια μικρή αγγλική έκδοση που στελνόταν με ιπτάμενα μέσα (πυραύλους V), πάνω από τη Μάγχη, στη Μ. Βρετανία, η οποία ήταν διαθέσιμη και στις ΗΠΑ μέχρι το Δεκέμβριο του 1941, καθώς και στα Channel Islands, το μόνο υπό γερμανική κατοχή βρετανικό έδαφος. Ιδιαίτερα αυξημένη κυκλοφορία του περιoδικού παρατηρήθηκε στη Γαλλία, όπου διακινείτο από τον οίκο Hachette.

Έκδοση στη ελληνική γλώσσα 
H ελληνική έκδοση του περιοδικού βγήκε στην κυκλοφορία το 1941, μετά την εισβολή των Γερμανών στη χώρα και διατηρήθηκε μέχρι τον Οκτώβριο του 1944. Τον Ιούλιο του 1941 η Ελλάδα βρέθηκε στο επίκεντρο του περιοδικού, καθώς περιλάμβανε φωτογραφικό αφιέρωμα στη Μάχη της Κρήτης και παρουσίαση, με αναλύσεις και διαγράμματα, των πολεμικών επιχειρήσεων στη Γιουγκοσλαβία και την κάθοδο των γερμανικών στρατευμάτων στην Ελλάδα. Στο εξώφυλλο του τεύχους εικονίζεται Γερμανός αλεξιπτωτιστής που πηδά από αεροσκάφος και φέρει λεζάντα που γράφει: «Έτσι επήδησαν επάνω από την Κρήτην. Επεξήγησις των εικόνων των σχετικών με την δράσιν των Γερμανών αλεξιπτωτιστών, των περιλαμβανομένων εις το παρόν τεύχος».

Σημειώσεις

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 Βιβλιογραφική καταχώριση και τεκμηρίωση για ελληνική έκδοση του περ. Σύνθημα (1ο τεύχος Απριλίου 1943). Ιστορικό Αρχείο Αιγαίου «Εργάνη» (Μυτιλήνη). Ανακτήθηκε στις 25-06-2017.
 Iστότοπος αφιερωμένος στο Signal (www.signalmagazine.com).

Ναζιστική προπαγάνδα
Περιοδικά με τόπο έκδοσης τη Γερμανία