Γιώργος Μπαρτζώκας

Ο Γιώργος Μπαρτζώκας (Αθήνα, 11 Ιουνίου 1965) είναι Έλληνας πρώην καλαθοσφαιριστής και νυν προπονητής του Ολυμπιακού. Είναι ο πρώτος Έλληνας προπονητής που κατέκτησε το τρόπαιο της Ευρωλίγκα.

Βιογραφικά στοιχεία

Σταδιοδρομία ως καλαθοσφαιριστής
Ο Μπαρτζώκας γεννήθηκε στην Αθήνα στις 11 Ιουνίου 1965. Πατέρας του ήταν ο Ανδρέας Μπαρτζώκας (1925 – 3 Δεκεμβρίου 2015), με καταγωγή από το Κεντρικό Άρτας, ένας από τους 27 κομμουνιστές που απέδρασαν από τη φυλακή των Βούρλων στη Δραπετσώνα στις 17 Ιουλίου του 1955. Εκείνη την εποχή είχε φυλακιστεί και στην Κέρκυρα, ενώ την περίοδο της χούντας, με τον γιο του σε νηπιακή ηλικία, ήταν εξόριστος στη Γυάρο και στο Παρθένι της Λέρου. Ο Μπαρτζώκας τέλειωσε τη Βαρβάκειο Πρότυπο Σχολή το 1983 αφού πέτυχε στις εισαγωγικές εξετάσεις το 1977.

Εντάχθηκε στα τμήματα υποδομής του Αμαρουσίου στα μέσα της δεκαετίας του 1970. Σε ηλικία 16 ετών πραγματοποίησε το ντεμπούτο του με την πρώτη ομάδα του συλλόγου, η οποία αγωνιζόταν στη δεύτερη τη τάξει κατηγορία των ελληνικών πρωταθλημάτων. Θεωρήθηκε ταλαντούχος power forward, με εξαιρετική τεχνική. Ωστόσο, σε νεαρή ηλικία κλήθηκε να αντιμετωπίσει σημαντικούς τραυματισμούς στα γόνατα. Δεν κατάφερε ποτέ να επανέλθει πλήρως, με αποτέλεσμα να αφήσει πίσω τον ηγετικό του ρόλο στο Μαρούσι σε ηλικία 27 ετών. Έκτοτε επικεντρώθηκε στην προπονητική του καριέρα.

Σταδιοδρομία ως προπονητής σε μικρές κατηγορίες
Αντίθετα με τη γενική αντίληψη, ο Μπαρτζώκας δεν ξεκίνησε την προπονητική του σταδιοδρομία κατά τη δεκαετία του 2000, οπότε και ξεκίνησε να καταξιώνεται σε εθνικό επίπεδο, καθώς προπονεί από την ηλικία των 22 ετών, κυρίως ομάδες των βορείων προαστείων της Αθήνας. Πρώτοι του σταθμοί ήταν η Πεύκη, το Ηράκλειο, τα Βριλήσσια και η Κηφισιά. Σεβόμενος τις ρίζες του, όταν πλέον βρέθηκε στους πάγκους ομάδων της Α1 Εθνικής, κάθε φορά που τον αποκαλούσαν rookie (πρωτάρη) ο ίδιος διόρθωνε: 
«Προπονώ ομάδες για περισσότερα από 20 συνεχόμενα χρόνια: σε τοπικές κατηγορίες, μίνι, παίδων, κάτω των 19, εργάστηκα ως τέταρτος, τρίτος, δεύτερος ή κύριος προπονητής. Πιστεύω πως έχω αρκετή πείρα ώστε να διαχειριστώ πολλές διαφορετικές καταστάσεις».

Πρώτα βήματα στην Α1 Εθνική
Το 2003 ο Παναγιώτης Γιαννάκης του προσέφερε θέση βοηθού προπονητή στο Μαρούσι, την ομάδα στην οποία πέρασε το σύνολο της καριέρας του ως καλαθοσφαιριστής, κάτι που ο ίδιος χαρακτήρισε μεγάλη τιμή. Την εποχή εκείνη ο Μπαρτζώκας εργαζόταν ως διευθύνων σύμβουλος του Κλειστού Γυμναστηρίου του Αγίου Θώμα. Κατά τη διάρκεια της θητείας του στο Μαρούσι, η ομάδα κατετάγη δεύτερη στην κανονική περίοδο της σεζόν 2004-05. Την ίδια χρονιά κατετάγη δεύτερη στη FIBA Europe League. Τότε ήταν που για πρώτη φορά διασταυρώθηκε η πορεία του Μπαρτζώκα με τον νεαρό Βασίλη Σπανούλη, με τον οποίο κατέκτησε το τρόπαιο της Euroleague μία δεκαετία αργότερα. Την περίοδο 2005-06 το Μαρούσι βρέθηκε στον τελικό του Κυπελλου Ελλάδος, χάνοντας το τρόπαιο από τον Παναθηναϊκό.

Η πρώτη αποστολή του Μπαρτζώκα ως πρώτου προπονητή σε ομάδα Α1 Εθνικής ήταν η καθοδήγηση της Ολύμπιας Λάρισας το 2006. Κατά παράξενη σύμπτωση, στο ντεμπούτο του αντιμετώπισε την ομάδα του Αμαρουσίου. Εν τέλει οδήγησε την ομάδα της Λάρισας σε δύο συνεχόμενες παρουσίες στα play-off της Α1 Εθνικής, ενώ τη βοήθησε να εξασφαλίσει θέση για πρώτη και τελευταία φορά σε ευρωπαϊκή διοργάνωση (EuroCup). Μπορεί επίσης να του πιστωθεί η εξαιρετική δουλειά που έκανε με τον Γιώργο Πρίντεζη, ο οποίος ήταν αποκάλυψη στη Λάρισα, όντας δανεικός από την ομάδα του Ολυμπιακού. Τελικά, η Ολύμπια αντιμετώπισε σημαντικά οικονομικά προβλήματα με αποτέλεσμα η συνεργασία της με τον Μπαρτζώκα να τερματιστεί στο τέλος της περιόδου 2008-09.

Επιστροφή στο Μαρούσι και Πανιώνιος
Ακολούθησε η επιστροφή του Μπαρτζώκα στο Μαρούσι, αυτή τη φορά με την ιδιότητα του πρώτου προπονητή. Η ομάδα είχε εξασφαλίσει από την προηγούμενη χρονιά θέση στον προκριματικό γύρο της Euroleague υπό την καθοδήγηση του προηγούμενου προπονητή της, Σούλη Μαρκόπουλου. Η ομάδα χαρακτηρίστηκε ως αουτσάιντερ τόσο απέναντι στον Άρη όσο και στην Άλμπα Βερολίνου. Παρ' όλα αυτά ξεπέρασε και τα δύο εμπόδια για να κερδίσει μια θέση ανάμεσα στις 24 ομάδες της κανονικής περιόδου. Το Μαρούσι πραγματοποίησε πολύ καλές εμφανίσεις στην Euroleague, φτάνοντας επιτυχώς στο Top 16. Όντας στον ίδιο όμιλο με τον Παναθηναϊκό, τη Μπαρτσελόνα και την Παρτιζάν Βελιγραδίου, δεν ευτύχησε να περάσει στα προημιτελικά, ωστόσο έφτασε πολύ κοντά. Το ελκυστικό μπάσκετ και οι επιτυχίες της ομάδας στην Α1 (τερμάτισε τρίτη) εξασφάλισαν στον Μπαρτζώκα αναγνώριση, καθώς και το βραβείο του «Καλύτερου Προπονητή της Χρονιάς» για το 2009-10. Στο τέλος της περιόδου τελικά αποχώρησε από την ομάδα, καθώς αυτή αντιμετώπισε σοβαρότατα οικονομικά προβλήματα.

Επόμενος σταθμός στην προπονητική του καριέρα ήταν ο Πανιώνιος. Κατά την περίοδο 2010-11 η ομάδα τερμάτισε στο δεύτερο μισό του βαθμολογικού πίνακα. Την επόμενη χρονιά, 2011-12, ο κορμός της ομάδας καλύφθηκε από νεαρούς Έλληνες παίκτες επιτυγχάνοντας το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα: Η ομάδα τερμάτισε τρίτη πίσω από τον Ολυμπιακό και τον Παναθηναϊκό, έπαιξε εξαιρετικό μπάσκετ και επέτρεψε σε νεαρά ταλέντα να εξελιχθούν. Σαν αποτέλεσμα, οι πρόεδροι του Ολυμπιακού, Παναγιώτης και Γιώργος Αγγελόπουλος, τον επέλεξαν ως πρώτο προπονητή, στη θέση του αποχωρήσαντα Ντούσαν Ίβκοβιτς.

Η διεθνής καταξίωση με Ολυμπιακό
Η αρχή της πορείας του Μπαρτζώκα στον Ολυμπιακό συνοδεύτηκε από έντονο σκεπτικισμό, καθώς μεγάλη μερίδα των φιλάθλων και των αθλητικογράφων θεωρούσε πως δεν διέθετε το απαραίτητο βάρος ώστε να πατήσει στα βήματα του Ίβκοβιτς. Μέχρι και αποδοκιμασίες δέχθηκε εντός γηπέδου, όσο ο Ολυμπιακός προσπαθούσε να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις που ήγειρε η κατάκτηση του τροπαίου της Euroleague την περίοδο 2011-12.

Ο Ολυμπιακός βρέθηκε να χάνει εντός έδρας με 15 πόντους διαφορά από την Αναντολού Εφές στο κρίσιμο πέμπτο παιχνίδι των προημιτελικών, ωστόσο κατάφερε να επιστρέψει στο παιχνίδι και να σφραγίσει το εισιτήριο για το Final-4 του Λονδίνου, όπου θα υπερασπιζόταν τον τίτλο του. Μόνο οι Μακάμπι Τελ Αβίβ (2004, 2005) και Γιουγκοπλάστικα Σπλιτ (1989, 1990, 1991) είχαν στο παρελθόν κατακτήσει το τρόπαιο συνεχόμενες χρονιές κατά την εποχή διεξαγωγής Final-4. Ο Μπαρτζώκας παρέταξε στο γήπεδο μια ασταμάτητη ομάδα, η οποία κυριάρχησε επί της ΤΣΣΚΑ Μόσχας στον ημιτελικό, περιορίζοντάς την - ενώ είχε μέσο όρο 86 πόντους ανά παιχνίδι στην προηγούμενη φάση - στους 52 πόντους. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Μπαρτζώκας υποχρέωσε τον προπονητή της ΤΣΣΚΑ, Εττόρε Μεσσίνα, στην πρώτη του ήττα σε 10 παρουσίες σε ημιτελικούς του θεσμού.

Στον τελικό η ομάδα του Πειραιά βρέθηκε 17 πόντους πίσω στο σκορ, προτού πετύχει 90 πόντους σε τρία δεκάλεπτα και συνολικά 100 στο παιχνίδι, νικώντας τη Ρεάλ Μαδρίτης κατά κράτος. Ο ίδιος ο Μπαρτζώκας, παρόλο που βρέθηκε στο αποκορύφωμα της μέχρι σήμερα καριέρας του, δήλωσε με μετριοφροσύνη πως στάθηκε τυχερός και πως απλώς «βρέθηκε την κατάλληλη στιγμή στην κατάλληλη ομάδα». Αποτελεί τον πρώτο προπονητή στην Ευρώπη που κατέκτησε το τρόπαιο της Euroleague σε σύνολο 31 αγώνων, όταν η διοργάνωση βρισκόταν σε ένα μεταβατικό στάδιο. Την επόμενη σεζόν ο Ολυμπιακός αποκλείστηκε στη φάση των «8» της Ευρωλίγκα από τη Ρεάλ με σκορ 3-2 (νίκες των Ισπανών). Οι «ερυθρόλευκοι» αγωνίσθηκαν με μειονέκτημα έδρας, χάνοντας τα δύο πρώτα ματς και το πέμπτο στη Μαδρίτη, ωστόσο είχαν ισοφαρίσει τις νίκες στο ΣΕΦ (2-2). Μετά από το πέμπτο παιχνίδι ο προπονητής των Μαδριλένων Πάμπλο Λάσο είχε τονίσει πως πέρασε τις πιο δύσκολες στιγμές στην καριέρα του κατά τη διάρκεια των ψυχοφθόρων αγώνων, αφού είχαν ξυπνήσει μνήμες του τελικού προ λίγων μηνών. 

Μετά το πρώτο παιχνίδι του Ολυμπιακού την σεζόν 2014-15  

ο Μπαρτζώκας έλυσε τη συνεργασία του με την Ελληνική ομάδα, έπειτα από μια ήττα από τον Παναθηναϊκό για τον θεσμό του Κυπέλλου στο κλειστό του ΟΑΚΑ. Κατά την επιστροφή της ομάδας στο ΣΕΦ οπαδοί του Ολυμπιακού τον προπηλάκισαν με απειλητικές διαθέσεις. Ο ίδιος επηρεασμένος από την ήττα της ομάδας του και από το συγκεκριμένο περιστατικό υπέβαλλε την παραίτησή του στη διοίκηση του συλλόγου που έγινε δεκτή. Κανείς από τον Ολυμπιακό δεν τοποθετήθηκε επίσημα για το συγκεκριμένο γεγονός. Ο ίδιος ο Μπαρτζώκας 20 μήνες μετά σε ερώτηση δημοσιογράφου για το θέμα αυτό απάντησε: «Ας απαντήσει ο Ολυμπιακός τι έγινε τότε...». Σε δηλώσεις του ύστερα από καιρό ο Γιώργος Μπαρτζώκας έχει αναφέρει επανειλημμένα πως για αρκετούς μήνες δεν παρακολουθούσε τον Ολυμπιακό, θεωρώντας πως αυτό θα έκανε κακό στον εαυτό του. Ωστόσο η διεθνής καταξίωση του Έλληνα τεχνικού συνεχίστηκε αρκετά χιλιόμετρα μακριά.

Κουμπάν, Μπαρτσελόνα και Χίμκι 
Το καλοκαίρι του 2015 ο Γιώργος Μπαρτζώκας ανέλαβε τη Ρώσικη Λοκομοτίβ Κουμπάν με την οποία πανηγύρισε την πρώτη συμμετοχή του συλλόγου σε Final Four (Βερολίνο). Οι εκπληκτικές εμφανίσεις της Ρώσικης ομάδας στην Ευρωλίγκα ανέβασαν κι άλλο την προπονητική του αξία. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Λοκομοτίβ έφτασε στο Final Four με τον καλύτερο συντελεστή άμυνας στη διοργάνωση, ενώ κέρδισε πολλούς αγώνες με ελκυστικό μπάσκετ. Οι Ρώσοι τελικά κατέκτησαν την 3η θέση στον θεσμό, πραγματοποιώντας την πιο πετυχημένη σεζόν στην ιστορία τους. Το καλοκαίρι του 2016 η Μπαρτσελόνα εμπιστεύθηκε τον Έλληνα προπονητή που «έσπασε» το συμβόλαιό του με την Λοκομοτίβ Κουμπάν. Μάλιστα έγινε ο πρώτος Έλληνας τεχνικός που ανέλαβε την Μπαρτσελόνα. Αρκετά χαρούμενος στην πρώτη δήλωσή του ως προπονητής των Ισπανών τόνισε πως η νέα του ομάδα αποτελεί τον μεγαλύτερο οργανισμό στον κόσμο. Το καλοκαίρι του 2017 και μετά από μια πολύ κακή σεζόν με συνεχείς τραυματισμούς παικτών - αποκλείστηκε νωρίς στην Ευρωλίγκα και στο πρωτάθλημα αποκλείστηκε στα προημιτελικά - με την ισπανική ομάδα, ο Μπαρτζώκας αποτέλεσε παρελθόν, αφού η Μπαρτσελόνα έλυσε τη συνεργασία μαζί του. Στις 30 Ιουνίου 2017 η ρωσική ομάδα Χίμκι ανακοίνωσε την συνεργασία της με τον Γιώργο Μπαρτζώκα που λίγους μήνες αργότερα εξασφάλισε τη συμμετοχή της στο «Final 8» της Euroleague. Στη Ρωσία η Χίμκι τερμάτισε στη 2η θέση, παίζοντας με μειονέκτημα έδρας στους ημιτελικούς και τους τελικούς πραγματοποιώντας την κορυφαία σεζόν στην ιστορία της και εξασφαλίζοντας τη συμμετοχή της στη Euroleague της επόμενης περιόδου. Στις 21 Ιανουαρίου 2019, αποτέλεσε παρελθόν από την τεχνική ηγεσία της Χίμκι.

Επιστροφή στον Ολυμπιακό 
Στις 12 Ιανουαρίου του 2020 ανακοινώθηκε επίσημα η επιστροφή του στον Ολυμπιακό με συμβόλαιο 2,5 ετών. Στις 20 Φεβρουαρίου 2022, κατέκτησε το Κύπελλο Ελλάδας, νικώντας στον τελικό τον Παναθηναϊκό με 81-73. Στις 18 Μαΐου, αναδείχθηκε καλύτερος προπονητής στην Ευρωλίγκα για δεύτερη φορά στην καριέρα του. Στις 17 Ιουνίου 2022 κατέκτησε το Πρωτάθλημα Ελλάδας, αφού ο Ολυμπιακός νίκησε τον Παναθηναϊκό στη σειρά των τελικών με 3-0. Στις 21 Ιουνίου, ανανέωσε το συμβόλαιό του με τους «ερυθρόλευκους» έως και το καλοκαίρι του 2025. Στις 2 Οκτωβρίου 2022, κατέκτησε το Σούπερ Καπ Ελλάδας, αφού ο Ολυμπιακός κέρδισε στον τελικό τον Παναθηναϊκό 67-52.

Τίτλοι και Διακρίσεις

Συλλογικοί

Ολυμπιακός 
 Ευρωλίγκα: 2013
 Διηπειρωτικό Κύπελλο: 2013
 Πρωτάθλημα Ελλάδας: 2022
 Κύπελλο Ελλάδος: 2022
 Σούπερ Καπ Ελλάδας: 2022

Λοκομοτίβ Κουμπάν 
 Ευρωλίγκα Final Four Τρίτη Θέση: 2016

Ατομικές διακρίσεις
2× Κορυφαίος Προπονητής της Ευρωλίγκα: 2013, 2022
Κορυφαίος Προπονητής του Πρωταθλήματος Ελλάδας: 2010

Παραπομπές

Πηγές
 «Bartzokas is first Greek coach to win the Euroleague», αφιέρωμα στον επίσημο ιστότοπο της Euroleague μετά την κατάκτηση του τροπαίου το 2013.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 «Bartzokas, Georgios», προφίλ στον επίσημο ιστότοπο της Euroleague.
 «Μπαρτζώκας, Γιώργος», προφίλ στον επίσημο ιστότοπο του ΕΣΑΚΕ.
 «Μπαρτζώκας: "Αισθάνομαι ευλογημένος"», δηλώσεις του προπονητή μετά την κατάκτηση του τροπαίου της Euroleague, άρθρο στον ιστότοπο Contra.gr, 13 Μαΐου 2013.

Έλληνες καλαθοσφαιριστές
Πάουερ φόργουορντ
Καλαθοσφαιριστές Αμαρουσίου
Έλληνες προπονητές καλαθοσφαίρισης
Προπονητές καλαθοσφαίρισης Ολύμπιας Λάρισας
Προπονητές καλαθοσφαίρισης Αμαρουσίου
Προπονητές καλαθοσφαίρισης Πανιωνίου
Προπονητές καλαθοσφαίρισης Ολυμπιακού Πειραιώς
Προπονητές νικητές Ευρωλίγκα
Προπονητές καλαθοσφαίρισης Λοκομοτίβ Κουμπάν
Προπονητές καλαθοσφαίρισης ρωσικών συλλόγων
Προπονητές καλαθοσφαίρισης Μπαρτσελόνα
Προπονητές καλαθοσφαίρισης ΜΚ Χίμκι