Γλωσσολαλιά

Ο όρος γλωσσολαλία, από τις λέξεις γλώσσα και λαλώ (μιλάω), αντιδάνειο από το αγγλικό glossolalia,  αναφέρεται σε μια πνευματική κατάσταση κατά την οποία έχουμε εκφορά ακατανόητων φραστικών διατυπώσεων ως τμήμα θρησκευτικής πρακτικής, συνήθως στη διάρκεια έντονης θρησκευτικής διέγερσης. Στα πλαίσια θρησκευτικών πρακτικών θεωρείται φυσιολογική και όχι εκδήλωση ψυχολογικής διαταραχής, ωστόσο γλωσσολαλιά ή παρόμοιες εκδηλώσεις όπως η καταφασία έχουν παρατηρηθεί σε διαταραχές όπως η σχιζοφρένεια και η μανιοκαταθλιπτική ψύχωση, ή ως σύμπτωμα νευρολογικών διαταραχών όπως επιληπτική ρήξη του κροταφικού λοβού. Η ακατάληπτη ομιλία συνοδεύεται σε ορισμένες περιπτώσεις από κατάσταση έκστασης με απώλεια αίσθησης λοιπών ερεθισμάτων από το περιβάλλον.

Σύμφωνα με νευροεπιστημονικές μελέτες πάνω στην πρακτική της γλωσσολαλιάς, όπως ασκείται από μέλη Χαρισματικών και Πεντηκοστιανών παραδόσεων, κατά τη διάρκειά της παρατηρείται αυξημένη δραστηριότητα των κέντρων του εγκεφάλου που ελέγχουν τις συναισθηματικές λειτουργίες, καθώς και μειωμένη δραστηριότητα στα κέντρα που συνδέονται με τη γλώσσα, συμπεραίνοντας πως η γλωσσολαλιά δεν ταυτίζεται με τη λειτουργία της γλώσσας. Γλωσσολογικές μελέτες υποδεικνύουν πως η γλωσσολαλιά δεν είναι υπερφυσική ούτε αποτελεί μια δομημένη γλώσσα, αλλά ένα φαινόμενο που χρησιμοποιείται ως σύμβολο θεϊκής παρουσίας για τον πιστό.

Σύμφωνα με τη θρησκευτική ερμηνεία του φαινομένου, ο πιστός που γλωσσολαλεί καταλαμβάνεται από ένα μεταφυσικό πνεύμα και βρίσκεται σε διάλογο με θεϊκές οντότητες ή αποτελεί το μεσολαβητή μιας θεϊκής διακήρυξης.

Η γλωσσολαλιά πριν, μετά και παράλληλα με τον Χριστιανισμό

Στον προχριστιανικό κόσμο υπάρχουν αρκετές αναφορές στη γλωσσολαλιά. Στην Ελλάδα υπήρχε η Πυθία στο Μαντείο των Δελφών, η οποία ερχόταν σε έκσταση και έβγαζε ασυνάρτητες κραυγές και λόγους. Οι ιερείς του μαντείου μετέτρεπαν τα άναρθρα αυτά λόγια σε έμμετρους χρησμούς, με διφορούμενη σημασία.
Άλλες εμφανίσεις της γλωσσολαλιάς αφορούν Ινδιάνους του Νέου Μεξικού, αφρικανικές φυλές και σαμάνους της Σιβηρίας.
Μετά και παράλληλα με τον Χριστιανισμό, η γλωσσολαλιά εκδηλώνεται τόσο στον σαμανισμό, όσο και σε τελετές των θρησκειών βουντού και Σαντερίας (ή Ουμπάντα, μια μίξη Ρωμαιοκαθολικισμού και της αφρικανικής θρησκείας Γιορούμπα), αλλά και στους Δερβίσηδες του Ισλάμ.
Επίσης, γνωστικά ευαγγέλια της ρωμαϊκής περιόδου τα οποία γράφουν ακατανόητες συλλαβές, θεωρούνται ότι αναπαράγουν ήχους γλωσσολαλιάς. Παρομοίως, ένας ύμνος με ακατανόητες συλλαβές έχει βρεθεί στο Κοπτικό Ευαγγέλιο των Αιγυπτίων.
Κατά τον 19ο αι. ο Πνευματισμός εξελίχθηκε σε αφ' εαυτού θρησκεία, χάρη στην εργασία του Αλλάν Καρντέκ, και το φαινόμενο θεωρήθηκε ως μια από τις αυταπόδεικτες εκδηλώσεις του πνεύματος/πνευμάτων. Οι πνευματιστές υποστήριξαν ότι κάποιες περιπτώσεις ήταν πράγματι περιπτώσεις ξενογλωσσίας (όταν δηλ. κάποιος μιλά μια γλώσσα που του είναι άγνωστη). Πάντως η σημασία που της αποδόθηκε, όπως και η συχνότητα εμφάνισής της, έχει από τότε ελαττωθεί σημαντικά. Οι σημερινοί πνευματιστές θεωρούν το φαινόμενο ανόητο, καθώς δεν μεταφέρει κανένα καταληπτό μήνυμα στους παρόντες.

Στον Χριστιανισμό

Στην Καινή Διαθήκη
Δύο από τους συγγραφείς της Καινής Διαθήκης, ο Παύλος και ο Λουκάς, έχουν καταγράψει την γλωσσολαλιά ως γεγονός στην πνευματική ζωή της πρώιμης χριστιανικής εκκλησίας. Η κάθοδος του Αγίου Πνεύματος στην γιορτή της Πεντηκοστής που ακολούθησε το Πάσχα κατά το οποίο σταυρώθηκε και αναστήθηκε ο Ιησούς Χριστός χαρακτήρισε την πρώτη εμφάνιση και άσκηση του χαρίσματος της γλωσσολαλιάς στην εκκλησία. Τα μέλη της εκκλησίας που ιδρύθηκε από τον Παύλο στην Κόρινθο είναι επίσης καταγεγραμμένα πως μίλησαν σε γλώσσες και εκτίμησαν ιδιαίτερα το χάρισμα αυτό, όπως αναφέρεται στην 1η προς Κορινθίους επιστολή του αποστόλου.

Τα μέλη και άλλων εκκλησιών παρουσίασαν το φαινόμενο της γλωσσολαλιάς. Επιπλέον, διάφορα εδάφια στην Παλαιά Διαθήκη αναφέρουν Προφητείες μεταξύ των αρχαίων Ισραηλιτών που θα μπορούσαν να παραλληλιστούν τις πρακτικές της Καινής Διαθήκης.

Ο Λουκάς αναφέρει ότι οι γλώσσες στις οποίες οι πιστοί μίλησαν κατά την Πεντηκοστή ήταν ξένες γλώσσες. Κάποιοι πιστεύουν ότι αυτό προορίστηκε να προεικονίσει το καταληπτό κήρυγμα του Ευαγγελίου στους ανθρώπους όλων των εθνών.

Η γλωσσολαλιά εξυπηρέτησε το έργο του κηρύγματος των καλών νέων της Βασιλείας (Ματθ. 24:14· 28:19, 20) και φαίνεται ότι αποτέλεσε μέρος των ειδικών χαρισμάτων του αγίου Πνεύματος που κυριάρχησαν στη χριστιανική εκκλησία την αποστολική εποχή . Η ικανότητα κάποιων μελών της πρωτοχριστιανικής εκκλησίας να μιλούν ξένες γλώσσες μέσω της δύναμης του Αγίου Πνεύματος τούς έδωσε την ικανότητα να κηρύξουν το Ευαγγέλιο σε όλο τον κόσμο. Κάποιοι θεωρούν ότι, καθώς το Ευαγγέλιο κηρύχθηκε κυρίως στην ευρέως διαδεδομένη τότε ελληνική γλώσσα, η γλωσσολαλιά δεν αποτελούσε απλά ιδιότητα να μιλούν οι άνθρωποι ξένες γλώσσες, αλλά ικανότητα να γίνονται αντιληπτοί από τον καθένα στη γλώσσα του. Αυτό το τελευταίο φαινόμενο παρατηρείται ακόμη και σήμερα.. Υπάρχει ακόμα η άποψη πως η γλωσσολαλιά είναι η απευθείας ομιλία προς τον Θεό διαμέσω του Αγίου Πνεύματος και σημείο πως κάποιος έχει βαπτιστεί στο Άγιο Πνεύμα, και δεν έχει σχέση με το έργο του κηρύγματος.

Στη μετέπειτα Χριστιανική Ιστορία
 περ. 160 μ.Χ. -Ο Ιουστίνος ο Μάρτυρας έγραψε: «Διότι τα προφητικά χαρίσματα παραμένουν σε εμάς, ακόμη και μέχρι τον παρόντα καιρό» και «Μπορείτε να δείτε και τώρα ανάμεσά μας γυναίκες και άντρες, οι οποίοι κατέχουν χαρίσματα του πνεύματος του Θεού».
 156-172: Ο Μοντανός καθώς και οι προφήτιδες Πρίσκιλλα και Μαξιμίλα που τον ακολουθούσαν και γλωσσολαλούσαν, προσπαθούσαν να αποδείξουν ότι διαφύλασσαν την αυθεντική συνέχιση του αποστολικού χαρίσματος της προφητείας, χρησιμοποιούσαν δε συγκροτημένο κατάλογο προφητών από τους χρόνους της Καινής Διαθήκης. Την προσπάθεια των Μοντανιστών αντέκρουαν οι σύγχρονοι αντιμοντανιστές, υποστηρίζοντας ότι "τούτον τον τρόπον ούτε τινά των κατά την Πάλαιαν, ούτε κατά την Καινήν πνευματοφορηθέντα προφήτην δειξαί δυνήσονται, ούτε Άγαβον, ούτε Ιούδαν, ούτε Σίλαν, ούτε τάς Φιλίππου θυγατέρας, ούτε την εν Φιλαδέλφεια Αμμίαν, ούτε Κοδράτον, ούτε ει δη τινας άλλους μηδέν αυτοίς προσήκοντας καυχήσονται."(Ευσεβίου, Έκκλ. Ιστορία, V,17, 3).
 175 μ.Χ. -Ο Ειρηναίος στην πραγματεία του Κατά Αιρέσεων μιλά για εκείνους «οι οποίοι μέσω του Πνεύματος μιλούν όλα τα είδη των γλωσσών». Ο ίδιος διασώζει δύο φράσεις "γλωσσολαλίας".
 περ. 230 μ.Χ. -Ο Νοβατιανός είπε "Αυτός είναι Εκείνος που τοποθετεί προφήτες στην Εκκλησία, καθοδηγεί δασκάλους, κατευθύνει τις γλώσσες, δίνει δυνάμεις και θεραπείες, κάνει θαυμαστά έργα, ακόμα διακρίνει τα πνεύματα, εξασφαλίζει ικανότητες διακυβέρνησης, προτείνει συμβουλές, και διαταγές και τακτοποιεί οποιοδήποτε άλλο από τα χαρίσματα. Έτσι να πράττετε στην Εκκλησία του Κυρίου παντού, και σε όλα, να τελειοποιήστε και να ολοκληρώνεστε."

Μετά τον 1ο, ή ίσως το 2ο αιώνα, η γλωσσολαλιά δεν αναφέρεται από καμμιά Ορθόδοξη πηγή. 

 περ. 340 μ.Χ. -Ο Ιλάριος του Πουατιέ έγραψε "Ο Θεός έχει θέσει στην Εκκλησία, πρώτα τους αποστόλους… δεύτερον τους προφήτες… τρίτον τους διδασκάλους… έπειτα τις δυνατές ενέργειες, μεταξύ των οποίων είναι η θεραπεία των ασθενειών... και τα χαρίσματα είτε της ομιλίας είτε της ερμηνείας των διαφορετικών ειδών γλωσσών."
 περ. 390 μ.Χ. -Ο Αυγουστίνος Ιππώνος, σε μια έκθεση του πάνω στον Ψαλμό 32, αναφέρει ένα σύγχρονο φαινόμενο για την εποχή του για εκείνους που «ψάλλουν με αγαλλίαση», υμνώντας επαίνους προς το Θεό όχι στη γλώσσα τους, αλλά με έναν τρόπο που «δεν μπορεί να καθοριστεί από τα όρια των συλλαβών». Επίσης έγραψε:  «Τα πρώτα χρόνια το Άγιο Πνεύμα έπεφτε σ’ αυτούς που πίστευαν κι εκείνοι μιλούσαν με γλώσσες που δεν είχαν μάθει, καθώς το Άγιο Πνεύμα τους έδινε λόγο. Αυτά ήταν σημεία προσαρμοσμένα στην εποχή. Γιατί ήταν ταιριαστό να υπάρχει αυτό το σημείο του Αγίου Πνεύματος σ’ όλες τις γλώσσες, για να δείξει ότι το Ευαγγέλιο του Θεού επρόκειτο να διαδοθεί μέσα από όλες τις γλώσσες σε όλη την οικουμένη. Αυτό έγινε ως σημείο, και πέρασε ... Αναμένεται τώρα ότι αυτοί που θα χειροθετηθούν, θα πρέπει να γλωσσολαλούν; Ή όταν χειροθετήσαμε αυτά τα παιδιά, περίμενε κανείς από σας να δει αν θα γλωσσολαλήσουν; Κι όταν είδε ότι δεν γλωσσολαλούν ήταν κανείς από σας τόσο διεστραμμένος στην καρδιά ώστε να πει αυτοί δεν έχουν λάβει το Άγιο Πνεύμα;». (Ομιλίες στον Ιωάννη, IV:10).
 475 - 1000 μ.Χ. -Μεσαίωνας. Λίγα σχετικά γεγονότα έχουν καταγραφεί. 
 12ος αι. – Φραγκισκανοί Μοναχοί 
 12ος αι.  - Η καθηγήτρια και μετέπειτα ηγουμένη Χίλντεγκαρντ του Μπίνγκεν ήταν γνωστό πως μιλούσε και υμνούσε σε ξένες γλώσσες. Τα πνευματικά τραγούδια της αναφέρθηκαν από τους συγχρόνους της ως "εν Πνεύματι συναυλίες"
 14ος αι. Οι Μοραβοί, αναφέρεται από τους δυσφημιστές τους ότι μιλούσαν σε ξένες γλώσσες
 17ος αι. –Στη Γαλλία, οι Καμισάρδοι μίλησαν σε γλώσσες που ήταν άγνωστες.
 17ος αι. - Πρώιμοι Κουάκεροι, όπως ο Edward Burrough, κάνουν αναφορά για ομιλίες σε ξένες γλώσσες στις συναντήσεις τους: "Μιλήσαμε με νέες γλώσσες, δεδομένου ότι ο Κύριός μας έδωσε την έκφραση, και το Πνεύμα Του μας οδήγησε.".
 18ος αι. – Τζον Γουέσλεϊ και Εκκλησία των Μεθοδιστών. Ο Γουέσλεϊ διέδωσε την ανανέωση σε ολόκληρη την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, όπου και έλαβαν χώρο πολλά θαυμαστά γεγονότα όπως η ομιλία σε ξένες γλώσσες.
 19ος αι. -Έντουαρντ Ίρβινγκ και Καθολική Αποστολική Εκκλησία. Ο Έντουαρντ Ίρβινγκ, ένας επίσκοπος στην Εκκλησία της Σκωτίας, γράφει σε μια γυναίκας που «μιλούσε… με υπεράνθρωπη δύναμη, σε μια άγνωστη γλώσσα, στη μεγάλη κατάπληξη όλων όσων την άκουσαν, και στη μεγάλη οικοδομή και την απόλαυσή της με Θεό". Ο Ίρβινγκ περαιτέρω δήλωσε ότι "οι γλώσσες είναι ένα βασικό μέσο για την προσωπική οικοδομή, όσο και αν μπορεί αυτό να φαίνεται μυστήριο σε μας."
 20ος αι. –Οι Πεντηκοστιανοί γλωσσολαλούν σε μεγάλη κλίμακα.
 δεκαετία του 1910 – Πρώιμος Πεντηκοστιανισμός – Οι πρώιμοι Πεντηκοστιανοί μίλησαν σε ξένες γλώσσες. Βασική είναι η Αναζωπύρωση της Οδού Αζούσα. 
 δεκαετία του 1960 -Χαρισματικό κίνημα - Νότιοι Βαπτιστές, Λουθηρανοί, Καθολικοί, Μεθοδιστές κ.α. από σχεδόν κάθε θρησκευτικά υπόβαθρο και έθνος δοκίμασαν την γλωσσολαλιά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στον Πεντηκοστιανισμό και το Χαρισματικό κίνημα, τονίζονται οι αναφορές της Καινής Διαθήκης για την γλωσσολαλιά και κυριαρχεί η πίστη ότι το Άγιο Πνεύμα «δίνει» στους χριστιανούς την ομιλία σε ξένες γλώσσες και ότι η πρακτική αυτή είναι ένα από τα χαρίσματα του Πνεύματος. Η ομιλία σε ξένες γλώσσες θεωρείται έτσι εκδήλωση της καθοδήγησης -ή για άλλους, της βάπτισης- κάποιου από το Πνεύμα.
 δεκαετία του 2000 - Σειρά Μαθημάτων Alpha - Μια σειρά εισαγωγικών μαθημάτων στο Χριστιανισμό ερευνά διάφορα ζητήματα, συμπεριλαμβανομένης της ομιλίας σε ξένες γλώσσες. Η σειρά μαθημάτων προσφέρεται ευρέως από διάφορες Ρωμαιοκαθολικές, Πρεσβυτεριανές, Λουθηρανικές, Ευαγγελικές, κ.α. κοινότητες.

Σύγχρονη γλωσσολαλία
Στη σύγχρονη εποχή, μεταξύ των χριστιανικών δογμάτων η γλωσσολαλία ασκείται κυρίως από τους Πεντηκοστιανούς, έναν από τους κλάδους του Προτεσταντισμού. Η Εκκλησία αυτή στα τέλη του 20ου αιώνα είχε πάνω από 250 εκατομμύρια οπαδούς παγκοσμίως. Από τους οπαδούς αυτής της Εκκλησίας η γλωσσολαλία θεωρείται ένας τρόπος έκφρασης της εμπειρίας της παρουσίας του Αγίου Πνεύματος.

Υποστηρίζεται πως υπάρχουν συγκεκριμένες τεχνικές με τις οποίες μπορεί κανείς να αρχίσει να γλωσσολαλεί. Ως υποβοηθητικές της γλωσσολαλιάς θεωρούν τους ψυχολογικά υποβλητικούς θρησκευτικούς ύμνους, τις χειροθεσίες και η απλή εκτέλεση ήχων με το στόμα.

Περιπτώσεις γλωσσολαλιάς έχουν καταγραφεί σε σύγχρονες πηγές με χαρακτηριστικό το παράδειγμα της Αγνής Όζμαν. Σύμφωνα με γλωσσολογικές μελέτες του W. Samarin, η γλωσσολαλιά δεν είναι υπερφυσική ούτε αποτελεί μια δομημένη γλώσσα, αλλά ένα φαινόμενο που χρησιμοποιείται ως σύμβολο θεϊκής παρουσίας για τον πιστό.

Σύμφωνα με έρευνες νευρο-απεικόνισης που έχουν γίνει από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, όταν κάποιος γλωσσολαλεί έχει ήρεμο τον λοβό του εγκεφάλου που αντιστοιχεί στην ομιλία (ενώ φυσιολογικά κατά την ομιλία ο συγκεκριμένος λοβός πάλλεται). Οι Πεντηκοστιανοί και οι Χαρισματικοί υποστηρίζουν πως τα αποτελέσματα των ερευνών του Πανεπιστημίου έρχονται σε απόλυτη αρμονία με την Αγία Γραφή, στην οποία ο Παύλος αναφέρει: "Αν προσεύχομαι σε ακατανόητη γλώσσα, προσεύχεται το πνεύμα μου, ο νους μου όμως μένει αμέτοχος" . Με βάση αυτές τις αρχικές νευρολογικές έρευνες, πιστεύεται ότι η γλωσσολαλία είναι μια βιολογική πραγματικότητα και ότι η θρησκευτική συντροφικότητα που χαρακτηρίζει τον Πεντηκοστιαλισμό έχει μια νευροφυσιολογική βάση.

Η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία δεν απορρίπτει τη γλωσσολαλία αλλά τη θεωρεί ως ένα από τα ελάσσονα ατομικά χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, το οποίο έχει πάψει να υφίσταται καθώς εκπλήρωσε το σκοπό του κατά την καινοδιαθηκική περίοδο.

Υποσημειώσεις

Δείτε ακόμα
Πεντηκοστή
Πεντηκοστιανισμός
Χαρισματικό κίνημα
Άγιο γέλιο

Χριστιανική ορολογία
Αγιογραφία
Μακαρονισμός