Πέτερ Στάιν

Ο Πέτερ Στάιν (γερμανικά: Peter Stein, Βερολίνο 1937) είναι διεθνώς αναγνωρισμένος Γερμανός θεατρικός παραγωγός και σκηνοθέτης ο οποίος αρχικά καθιερώθηκε μέσω του θεάτρου Σαουμπούνε αμ Λενίνερ Πλατς (Schaubühne am Lehniner Platz) το οποίο και έφερε στο προσκήνιο του γερμανικού θεάτρου. Έχει σκηνοθετήσει πολλά έργα του Σαίξπηρ καθώς και αρχαίες ελληνικές τραγωδίες των Σοφοκλή και Ευριπίδη, και θεωρείται ως ένας από τους σπουδαιότερους Ευρωπαίους θεατρικούς σκηνοθέτες.

Βιογραφικό

Νεαρή ηλικία 
Γεννήθηκε στο Βερολίνο και κατά την παιδική του ηλικία μεγάλωσε κατά την εποχή όπου κυριαρχούσαν οι Ναζί. Ο πατέρας του, Χέρμπερτ Στάιν, ήταν διευθυντής του εργοστασίου της Άλφρεντ Τέβες (Alfred Teves), μιας εταιρείας παραγωγής μοτοσυκλετών από την οποία το Ναζιστικό καθεστώς προμηθευόταν ανταλλακτικά αυτοκινήσεως, και είχε υπό τη διοίκηση του 250.000 εργάτες που εργάζονταν καταναγκαστικά.

Ο Πέτερ Στάιν ανέφερε πως η εμπλοκή του πατέρα του με το ναζιστικό καθεστώς είχε πολύ μεγάλη επίπτωση στη ζωή του. Μετά το τέλος του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου, ο πατέρας του φυλακίστηκε για 2 έτη σε φυλακή με εξέτηση καταναγκαστικών έργων, λόγω της συνεργασίας του με τους Ναζί. Η ακαδημαϊκή απόδοση του Πέτερ έπεσε κατακόρυφα και μετά βίας κατάφερε και μπήκε στο Πανεπιστήμιο της Φρανκφούρτης. Κατόπιν μετακόμισε στο Μόναχο και εγγράφηκε στο εκεί πανεπιστήμιο κάνοντας το διδακτορικό του πάνω στα έργα του συγγραφέα και δραματουργού του 19ου αιώνα Ερνστ Θέοντορ Αμαντέους Χόφμαν (Ernst Theodor Amadeus Hoffmann).

Το θέατρο του είχε κινήσει την περιέργεια από την εποχή που ο ίδιος βρίσκονταν στην Φρανκφούρτη, και σε κάποια στιγμή εργάστηκε ως βοηθός σκηνής στο Μόναχο και με την πάροδο του χρόνου ασχολήθηκε και σε άλλους ρόλους.

Καθιέρωση 
Κατάφερε να αναδειχθεί και μετά από κάποιο καιρό απέκτησε και το ρόλο του σκηνοθέτη για το έργο Saved του Έντουαρντ Μποντ (Edward Bond), το οποίο σημείωσε μεγάλη επιτυχία και τον έκανε γνωστό στους θεατρικούς κύκλους. Σκηνοθέτησε πολλά έργα τα οποία είχαν πολιτικά έντονη θεματολογία, όπως το Vietnam-Discourse του Πέτερ Βάις (Peter Weiss), το Early Morning του Μποντ, και το Κοκοράκι (Cock-a-Doodle Dandy) του Σον Ο'Κέισι.

Το θέατρο στο οποίο εργαζόταν αρχικά στο Βερολίνο ήταν το Σαουμπούνε αμ Χάλεσε Ούφερ (Schaubühne am Halleschen Ufer). Το 1970 ο Στάιν επιλέχθηκε από τις πολιτικές αρχές του Βερολίνου να αναλάβει τη διεύθυνση του θεάτρου, το οποίο και διεύθυνε κατά τα σοσιαλιστικά πρότυπα της εποχής. Το 1985, μετά το τέλος της σχέσης του με τη σύντροφο του Γιούτα Λάμπε (Jutta Lampe) ο Στάιν αποχώρησε από το θέατρο. Η υπόλοιπη θεματολογία του περιλαμβάνει αρκετά έργα του Σαίξπηρ, καθώς και αρχαίες ελληνικές τραγωδίες για τις οποίες έχει άμεση πρόσβαση στο αρχικό υλικό καθώς ο ίδιος γνωρίζει αρχαία ελληνικά.

Ο Στάιν έχει επίσης σκηνοθετήσει και όπερες όπως το Rheingold το 1976 (Παρίσι), Οθέλλο το 1987 (Εθνική Όπερα της Ουαλίας), Μωυσής και Ααρών το 1988 (Σάλτσμπουργκ), Μάκβεθ του Βέρντι το 2011 (Σάλτσμπουργκ), και το Δον Κάρλος το 2013 (Σάλτσμπουργκ).

Διακρίσεις 
 Βραβείο Εράσμους το 1993
 Ευρωπαϊκό Θεατρικό Βραβείο το 2008 
 Βραβείο της Φιλίας της Ρωσικής Ομοσπονδίας το 2008
 Επίτιμος διδάκτωρ Θεατρικών Σπουδών στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών από το 2012.

Προσωπική ζωή 
Ο Στάιν είναι παντρεμένος με την Ιταλίδα ηθοποιό Μανταλένα Κρίπα (Maddalena Crippa).

Σημαντικές παραγωγές και σκηνοθεσίες
{| class="wikitable"
!Έτος
!
|-
|1967
|
Saved του Έντουαρντ Μποντ (πρεμιέρα στη Δυτική Γερμανία)

Έρωτας και ραδιουργία του Φρίντριχ Σίλερ, Βρέμη
|-
|1968
|
Στη ζούγκλα των πόλεων του Μπέρτολτ Μπρεχτ, Μόναχο

Vietnam-Discourse του Πέτερ Βάις (Peter Weiss) , Μόναχο 
|-
|1969
|
Torquato Tasso του Γκαίτε

Early Morning του Έντουαρντ Μποντ
|-
|1970
|
The Changeling του Τόμας Μίντλετον (Thomas Middleton) και Ουίλιαμ Ρόουλεϊ (William Rowley)

Η μάνα του Μπέρτολτ Μπρεχτ
|-
|1971
|Peer Gynt του Ερρίκου Ίψεν
|-
|1972
|Οπτιμιστική τραγωδία του Φσιέβολοντ Βισνόφσκι (Все́волод Вита́льевич Вишне́вский)
|-
|1974
|Antikenprojekt I'''Ένα καλοκαίρι του Μαξίμ Γκόρκι
|-
|1976
|Das Rheingold του Γκαίτε
|-
|1977
|Όπως σας αρέσει του Σαίξπηρ
|-
|1980
|Ορέστεια του Αισχύλου
|-
|1983
|Οι Νέγρες του Ζαν Ζενέ
|-
|1984
|Τρείς αδερφές του Άντον Τσέχοφ
|-
|1987
|Οθέλος του Σαίξπηρ και Βέρντι
|-
|1988
|Μωυσής και Ααρών του Άρνολντ Σένμπεργκ
|-
|1992
|
Ιούλιος Καίσαρας του ΣαίξπηρΠελλέας και Μελισσάνθη του Ντεμπυσσύ 
|-
|1994
|Αντώνιος και Κλεοπάτρα του Σαίξπηρ
|-
|1998
|Άμλετ του Σαίξπηρ
|-
|2000
|Φάουστ Α΅και Β´ του Γκαίτε και Βέρντι
|-
|2003
|Ο Γλάρος του Τσέχοφ
|-
|2005
|Blackbird του Ντέιβιντ Χάροουερ (David Harrower)Μήδεια του Ευριπίδη 
|-
|2006
|Τρωίλος και Χρυσίδα του Σαίξπηρ Μαζέπα (Мазепа) του Τσαϊκόφσκυ
|-
|2007
|Ηλέκτρα του Σοφοκλή
|-
|2010
|Οιδίπους επί Κολωνώ του Σοφοκλή
|-
|2011
|Μακβέθ του Σαίξπηρ και Βέρντι
|-
|2010
|Δον Κάρλος του Βέρντι
|-
|2013
|Το βραβείο Μαρτίν του Γιουζίν Λαμπίς
|}

Παραπομπές

Πηγές
 Patterson, Michael. 1981. Peter Stein: Germany's Leading Theatre Director. Directors in Perspective ser. Cambridge: Cambridge UP. ISBN 0-521-29502-5.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ο διάσημος σκηνοθέτης Πέτερ Στάιν μιλάει στον Θανάση Λάλα -'' Το Βήμα (2001)
 Πέτερ Στάιν: Σε δύο-τρία χρόνια η Γερμανία θα ζητεί βοήθεια από την Ελλάδα - Το Βήμα (2012)
 Ο Γερμανός σκηνοθέτης Πέτερ Στάιν και ο Έλληνας σκηνογράφος Διονύσης Φωτόπουλος επίτιμοι διδάκτορες του Πανεπιστημίου Αθηνών - Εδώ Πανεπιστήμιο / Κ.Π.Αθηνών (2012)

Γερμανοί θεατρικοί σκηνοθέτες
Γερμανοί σκηνοθέτες όπερας
Παραλήπτες του βραβείου Erasmus