Φραντσέσκο Μποττιτσίνι

Ο Φραντσέσκο Μποττιτσίνι (Francesco Botticini, πραγματικό όνομα Francesco di Giovanni, 1446 - 16 Ιανουαρίου 1498  ) ήταν Ιταλός ζωγράφος της Πρώιμης Αναγέννησης . Γεννήθηκε στη Φλωρεντία, όπου παρέμεινε ενεργός μέχρι το θάνατό του το 1498. Παρόλο που υπάρχουν λίγα μόνο τεκμηριωμένα έργα από τον Μποττιτσίνι, μια σημαντικη συλλογή έργων τού αποδίδεται με πεποίθηση με βάση το ύφος που περιλαμβάνει μια σειρά από ρετάμπλ, δεκάδες θρησκευτικά πάνελ μικρής κλίμακας και μερικά πορτρέτα.

Βιογραφία

Η αρχική εργασία του 
Ο Μποττιτσίνι γεννήθηκε στη Φλωρεντία το 1446. Πατέρας του ήταν ο Τζοβάννι ντει Ντομένικο ντι Πιέρο (Giovanni di Domenico di Piero), naibaio, ή ζωγράφος παιγνιοχάρτων, από τον οποίο μάλλον έλαβε την αρχική καλλιτεχνική του εκπαίδευση. Στις 22 Ιουλίου 1459 ήταν μισθωτός βοηθός στο εργαστήριο του Νέρι ντι Μπίτσι (Neri di Bicci ). Ο Μποττιτσίνι εγκατέλειψε το εργαστήριο του Νέρι στις 24 Ιουλίου 1460. Τελικά ήρθε σε επαφή με τον Αντρέα ντελ Βερρόκκιο, στο εργαστήριο του οποίου θα πρέπει να είχε συναντήσει τους Λεονάρντο ντα Βίντσι, Λορέντσο ντι Κρέντι, Ντομένικο Γκιρλαντάιο και Περουτζίνο. Αν και η παρουσία του Μποττιτσίνι στο στούντιο του Βερρόκιο δεν είναι τεκμηριωμένη, συχνά συνάγεται βάσει ύφους. Ο Μποττιτσίνι δημιούργησε δικό του εργαστήριο το 1469, όπως αναφέρεται σε έγγραφο διαιτησίας εκείνου του έτους.    Έμεινε κοντά στον πατέρα του, ο οποίος επέβλεπε τις συμβάσεις εργασίας του μέχρι το 1475, όταν υπέβαλε αίτηση για χειραφέτηση. Η χειραφέτηση χορηγήθηκε το 1477, σύμφωνα με νομικά αρχεία. 

Τα πρώτα έργα του Μποττιτσίνιπεριλαμβάνουν τον Άγιο Νικόλαο και τέσσερις Αγίες στο Εθνικό Μουσείο Δυτικής Τέχνης του Τόκιο, έναν Άγιο Σεβαστιανό στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης  και μια Μαντόνα που λατρεύει το Βρέφος στο Μουσείο Τέχνης του Μπέρμιγχαμ, Αλαμπάμα.  Το παλαιότερο έργο του είναι ένα εετάμπλ της Παναγίας και του Βρέφους με τους Άγιους Σεβαστιανό, Παγκράτιο, Σεβαστιανό και Πέτρο (1471) στο Μουσείο Ζακμάρ-Αντρέ του Παρισιού, το οποίο είναι ζωγραφισμένο υπό την ισχυρή επιρροή του Βερρόκιο. Η Αγία Μόνικα Ένθρονη  με Αυγουστίνες μοναχές στη Βασιλική του Αγίου Πνεύματος της Φλωρεντίας, συνήθως χρονολογείται το ίδιο έτος, όπως και οι διάσημοι Τρεις Αρχάγγελοι με τον Νεαρό Τωβία στην Πινακοθήκη Ουφίτσι.

Ωριμότητα 
Το 1475 ο Μποττιτσίνι είχε αναπτύξει ένα πιο προσωπικό ύφος, το οποίο εξέφρασε για πρώτη φορά στο πιο διάσημο έργο του, τη μεγάλη Κοίμηση της Θεοτόκου στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου .  Εσφαλμένα αποδιδόμενο στον Σάντρο Μποττιτσέλλι στους βίους των καλλιτεχνών του Τζόρτζο Βαζάρι, αυτός ο πίνακας έχει αποδοθεί ομόφωνα στον Μποττιτσίνι από τις αρχές του εικοστού αιώνα. Η απόδοση επιβεβαιώνεται από υπάρχοντα έγγραφα, τα οποία αναφέρουν πώς ξεκίνησε ο πίνακας το 1475 και ολοκληρώθηκε το 1477.   Ο πίνακας παραγγέλθηκε από τον ποιητή Ματτέο Παλμιέρι  και τη σύζυγό του Νικκολόζα, πιθανότατα για το παρεκκλήσι ταφής τους στην κατεστραμμένη πλέον  εκκλησία San Pier Maggiore, Φλωρεντία. Ωστόσο, ορισμένοι μελετητές πιστεύουν ότι προοριζόταν για το παρεκκλήσι του Παλμιέρι στο Μπαντία Φιεζολάνα (έξω από τη Φλωρεντία) επειδή οι διαστάσεις είναι σχεδόν ίδιες με την τελευταία κρίση του Χανς Μέμλινγκ, έργο που αρχικά προοριζόταν για το Μπαντία, αλλά αργότερα κλάπηκε και μεταφέρθηκε στο Γκντανσκ, Πολωνία. Διάφορα προπαρασκευαστικά σχέδια για το ρετάμπλ του Μποττιτσίνι έχουν διασωθεί σε διάφορες συλλογές . 

Η ασυνήθιστη σύνθεση και το θέμα του ρετάμπλ υπαγορεύθηκαν με βεβαιότητα από τους πάτρονές του, οι οποίοι εμφανίζονται στις κάτω γωνίες της σύνθεσης. Το φόντο περιλαμβάνει θέα στη Φλωρεντία και την κοιλάδα του Άρνου. Μερικά από τα περιουσιακά στοιχεία του Παλμιέρι στους λόφους του Φιέζολε, όπως το αγρόκτημα που περιλαμβάνεται στην προίκα της συζύγου του, είναι σαφώς διακριτές.    Η ερμηνεία της Ανάληψης της Θεοτόκου στον παράδεισο, με την Παναγία που καλωσορίζεται από δακτυλίους Αγγέλων και Αγίων, βασίζεται στην τελευταία στροφή του ποιήματος του Παλμιέρι, το Città di Vita (1465) . Το ποίημα περιγράφει μια αμφιλεγόμενη ιδέα του Λουκρητίου, ότι η ψυχή ξεκίνησε στον ουρανό και κατέβηκε στη Γη, χωρίς να έχει κατασκευαστεί από τον Θεό. Ο Βαζάρι έγραψε ότι η υπόθεση του Μποττιτσίνι, όπως το ποίημα του Παλμιέρι, θεωρήθηκαν αιρετικά και έτσι καλύφθηκε αμέσως μετά την ολοκλήρωσή του.  Αυτός ο ισχυρισμός είναι πιθανώς φανταστικός, αλλά τα πρόσωπα των δωρητών έχουν πράγματι ξυστεί, υποδηλώνοντας σαφώς τις αντιπαραθέσεις που περιβάλλουν τις ιδέες του Παλμιέρι.

Τη δεκαετία του 1480, ο Μποττιτσίνι εργαζόταν σταθερά στη Φλωρεντία, καθώς και στο κοντινό Έμπολι. Για την κολλεγιακή εκκλησία του Αγίου Ανδρέα του Έμπολι δημιούργησε δύο μεγάλες σκηνές, μία αφιερωμένη στον Άγιο Σεβαστιανό και την άλλη στη Θεία Ευχαριστία. Και οι δύο σκηνές βρίσκονται σήμερα στο διπλανό μουσείο. Το μεγαλύτερο από τα δύο, η Σκηνή της Θείας Ευχαριστίας, παραγγέλθηκε το 1486 και ολοκληρώθηκε σε μεγάλο βαθμό μέχρι το 1491, όταν εγκαταστάθηκε στον υψηλό βωμό της εκκλησίας. Το 1504, ωστόσο, ο γιος του Μποττιτσίνι, Ραφαέλλο Μποττιτσίνι, κλήθηκε να προσθέσει τις τελευταίες πινελιές. Διάφορα προπαρασκευαστικά σχέδια επιβιώνουν για τις κουρτίνες των Αγίων στα πλαϊνά πάνελ. 

Το 1488 ο Μποτιτσίνι ζωγράφισε ένα ρετάμπλ της Πιετά με τέσσερις Αγίους για την αίθουσα συσκέψεων του Αδελφότητας του San Domenico del Giglio στη βασιλική της Σάντα Μαρία Νοβέλλα της Φλωρεντίας, σήμερα στο Μουσείο Ζακμάρ-Αντρέ του Παρισιού. 

Καθ 'όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του, ο Μποττιτσίνιζωγράφισε πολλά πάνελ με θρησκευτικά θέματα για τα σπίτια των πολιτών της Φλωρεντίας. Ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής ως ζωγράφος των tondi, δηλαδή κυκλικών εικόνων, πάντα της Παναγίας και του νεαρού Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, προστάτη αγίου της Φλωρεντίας, που γονατίζουν λατρεύοντας τον Χριστό Βρέφος. Ένα τέτοιο παράδειγμα, σε εξαιρετικά καλή κατάσταση, εμφανίστηκε στο Sotheby's του Λονδίνου το 2013.  Άλλα μπορούν να βρεθούν στο Παλάτσο Πίττι της Φλωρεντίας. το Μουσείο του Λούβρου του Παρισιού και το Museo Soumaya, Πόλη του Μεξικού.

Τελευταίες εργασίες 
Ο Μποτιτσίνι συνέχισε να εργάζεται καθ 'όλη τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας της σταδιοδρομίας του, λαμβάνοντας σημαντικές παραγγελίες στη Φλωρεντία και τα περίχωρά της. Γύρω στο 1490 ζωγράφισε τη Μαντόνα και το Βρέφος εν Δόξη με τους Αγίους Μαρία Μαγδαληνή και Βερνάρδο, στο παρελθόν στην εκκλησία Cestello της Φλωρεντίας και σήμερα στο Λούβρο, και το 1493 ζωγράφισε την Παναγία και το Βρέφος με Δύο Άγγελους και τους Αγίους Βεέδικτο, Φραγκίσκο, Συλβέστρο, και τον Ηγούμενο Αντώνιο για την "Compagnia della Vergine" στο Φουσέκιο (δυτικά της Φλωρεντίας), σήμερα στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης . 

Στα μέσα της δεκαετίας του 1490 ολοκλήρωσε το πιο φιλόδοξο ρετάμπλ της περιόδου, έναν επιβλητικό Άγιο Ιερώνυμο με Αγίους και Αγγέλους (το ρετάμπλ Σαν Τζερολάμο), που ανέθεσε η πλούσια οικογένεια Ρουκελάι για το μοναστήρι του Αγίου Ιερωνύμου στο Φιέζολε .  Αυτό το έργο, το οποίο σήμερα βρίσκεται στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου, απεικονίζει τον Άγιο Ιερώνυμο στον κεντρικό πίνακα μεταξύ του Πάπα Δαμάσου, του Αγίου Ευσέβιου, της Αγίας Παυλίνας και του Αγίου Ευστόχιου. Έξι Άγγελοι εμφανίζονται επάνω στον ουρανό και μια ομάδα δωρητών γονατίζει στο κάτω μέρος. Ο πίνακας είναι ασυνήθιστος, επειδή συμπεριλαμβάνει τον "κεντρικό" άγιο σε ξεχωριστό πλαίσιο, δημιουργώντας ένα είδος εικόνας-εντός--εικόνας. Όπως περιγράφεται από τον κριτικό τέχνης Τσαρλς Ντάργουεντ, «Δίνοντας στην εικόνα του Αγίου Ιερώνυμου το δικό της επίχρυσο πλαίσιο, ο καλλιτέχνης (Μποττιτσίνι) δημιουργεί μια αλληλουχία αλληλεπικαλυπτόμενων πραγματικοτήτων. Η κορνίζα εικόνα υπάρχει ως ξεχωριστό έργο τέχνης για εμάς, τους θεατές, αλλά και για τους ζωγραφισμένους Αγίους που φαίνεται να το μελετούν: ακόμη και οι ιεροί μάρτυρες, λέει, μπορούν να κινηθούν από τη δύναμη της τέχνης. "  Ένα σχέδιο που κάποτε θεωρούσε μελέτη για την εικόνα του Αγίου Ιερώνυμου στο ρετάμπλ αναγνωρίζεται σήμερα ως έργο του Ντομένικο Γκιρλαντάιοκαι συνδέεται με μια τοιχογραφία του αγίου στο Μπαργκέλλο της Φλωρεντίας, ζωγραφισμένο από τον αδελφό του Γκιρλαντάιο, Μπαστιάνο Μαϊνάρντι . 

Το 1495 ο Μποττιτσίνι ζωγράφισε ένα ρετάμπλ της Παναγίας και του Βρέφους με τον Άγιο Φραγκίσκο, τον Αρχάγγελο Ραφαήλ και τον Νεαρού Τωβία για το παρεκκλήσι Rinuccini στο San Pier Scheraggio της Φλωρεντίας. Αυτό το έργο βρίσκεται τώρα στις εθνικές Πινακοθήκες της Σκωτίας, Εδιμβούργο, με δάνειο από ιδιωτική συλλογή. 

Ο Μποττιτσίνι πέθανε στη Φλωρεντία στις 16 Ιανουαρίου 1498 σε ηλικία 51 ετών. Το εργαστήρι του κληρονόμησε από τον γιο του Ραφαέλλο Μποττιτσίνι, ο οποίος είχε δική του παραγωγική δραστηριότητα.

Μεταθανάτια φήμη 
Τον Απρίλιο του 1968, το περιοδικό Esquire μιμήθηκε τον Άγιο Σεβαστιανό του Μποττιτσίνι στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης σε εξώφυλλο με τον Μοχάμεντ Άλι. Το εξώφυλλο προοριζόταν να συσχετίσει τη δίωξη του Αγίου Σεβαστιανού με αυτήν του Μοχάμεντ Άλι, όταν αποστερήθηκε από τον τίτλο πυγμαχίας βαρέων βαρών επειδή αρνήθηκε να υπηρετήσει στον Πόλεμο του Βιετνάμ. Ο Τζορτζ Λόις, διευθυντής τέχνης του περιοδικού εκείνη την εποχή, βρήκε την ιδέα και την έδωσε στον Άλι. Ο Άλι αρχικά άρεσε τη σχέση μεταξύ των δεινών του Αγίου και του ίδιου, αλλά αρχικά αρνήθηκε να ποζάρει ως Χριστιανός. Τελικά συμφώνησε αφού μίλησε με τον αρχηγό του έθνους του Ισλάμ, τον Ελιγιά Μουχαμμάντ, και μελέτησε μια καρτ ποστάλ της ζωγραφικής του Μποττιτσίνι. Το τελικό αποτέλεσμα δείχνει τον Άλι με τα χέρια του δεμένα πίσω του, βέλη που τρυπούν τον κορμό του, το κεφάλι του γέρνει προς τα πάνω με πόνο, απομιμήσεις του Αγίου του Μποττιτσίνι.

Δείτε επίσης
 Κατάλογος Ιταλών ζωγράφων

Παραπομπές

Πηγές 

 Neri di Bicci, Le ricordanze, 1453–1475, επιμέλεια Bruno Santi (Πίζα, 1976), σελ. 126–7, 333 (Ιταλικά)
 Poggi, Giovanni. "Della tavola di Francesco di Giovanni Botticini per la Compagnia di Sant'Andrea di Empoli ', Rivista d'arte, τόμος 3 (1905): σελ. 258–64.
 Kühnel, Ernst. Francesco Botticini . Strassburg: Heitz, 1906.
 Bacci, Piero. «Una tavola sconosciuta con San Sebastiano di Francesco di Giovanni Botticini», Bollettino d'Arte, ns iv (1924–25): σελ. 337–50.
 Degenhart, Bernhard. "Francesco Botticini," Old Master Drawings, τόμος. 5 (1931): σ. 49.
 Van Marle, Raimond. Μποττιτσίνι, 19 τόμοι (Χάγη: Nijhoff, 1923-1938), τόμος. 13 (1931), σελ. 390–427
 Shaw, James Byam. "Francesco Botticini," Old Master Drawings, τόμος. 9 (1935): σελ. 58.
 Ντέιβις, Μάρτιν. The Early Italian Schools (Λονδίνο: Εθνική Πινακοθήκη, 1951, [Δεύτερη Έκδοση, 1961), σελ. 118–27
 Berenson, Bernard. . Italian Pictures of the Renaissance:: Florentine School (Λονδίνο: Phaidon, 1963), σελ. 39
 Φαχ, Έβερετ. «Some Early Italian Pictures in the Gambier Parry Collection», The Burlington Magazine (1967): σελ. 128–39.
 Bellosi, Luciano. "Intorno ad Andrea del Castagno," Paragone, vol. 9, no. 211 (1967): pp. 10–15.
 Berenson, Bernard. The Drawings of Florentine Painters, 2 vols (Chicago: University of Chicago, 1938, [Second Edition: 1969), σελ. 70, τομ. 2, σελ. 61
 Zeri, Federico and Gardner, Elizabeth. The Metropolitan Museum of Art, Italian Paintings: Florentine School (Νέα Υόρκη: Metropolitan Museum of Art, 1971), σελ. 125-7
 Padoa Rizzo, Άννα. "Per Francesco Botticini," Antichità Viva, τόμος. 5/6 (1976): σελ. 3–19
 King, Catherine. "The Dowry Farms of Niccolosa Serragli and the Altarpiece of the Assumption in the National Gallery London (1126) Ascribed to Francesco Botticini." Zeitschrift Für Kunstgeschichte 50, αρ. 2 (1987): 275-78.
 Griswold, William M. "Drawings by Francesco Botticini," Master Drawings, vol. 21, όχι. 2 (Καλοκαίρι 1994): σελ. 151–4
 Venturini, Λίζα. Francesco Botticini. Φλωρεντία: Edifir, 1994.
 Padoa Rizzo, Anna. "Botticini, Francesco." Grove Art Online. Oxford Art Online Oxford: Oxford University Press, 1996. (accessed 21 February 2017)
 Bagemihl, Rolf. "Francesco Botticini's Palmieri Altar-Piece." The Burlington Magazine 138, no. 1118 (1996): σελ. 308-14.
 Rubin, Patricia Lee, "Art and the imagery of memory," in Art, memory, and family in Renaissance Florence, edited by Giovanni Ciappelli and Patricia Lee Rubin (Cambridge: Cambridge University Press, 2000), σ. 67–85
 Sliwka, Jennifer. Visions of Paradise: Botticini's Palmieri Altarpiece. London: National Gallery, 2015.

Ιταλοί ζωγράφοι