Αστυνομία Κύπρου

Η Αστυνομία Κύπρου είναι η υπηρεσία αστυνόμευσης στην Κυπριακή Δημοκρατία και από το 1993 υπάγεται στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως.

Ιστορία
Το πρώτο Αστυνομικό Σώμα, Στρατιωτική Αστυνομία Κύπρου, ιδρύθηκε το 1879 με τη ψήφιση του πρώτου Νόμου περί Αστυνομίας το 1879, στην αρχή της Αγγλοκρατίας. Το 1935 το σώμα αναδιοργανόνεται σε Αστυνομική Δύναμη Κύπρου. Οι θεσμοί και η οργάνωση που έδωσαν οι Άγγλοι στο αστυνομικό σώμα αποτελούν μέχρι σήμερα τις βάσεις της Αστυνομίας Κύπρου. Η Ιστορία της Κυπριακής Αστυνομίας αρχίζει με την Εγκαθίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1960.
 
Το 1960 με βάση τις πρόνοιες του Συντάγματος, ιδρύθηκαν στην Κύπρο δύο Σώματα Ασφάλειας. Το Σώμα της Αστυνομίας, που είχε την ευθύνη αστυνόμευσης των αστικών περιοχών, και το Σώμα της Χωροφυλακής, το οποίο ανέλαβε την αστυνόμευση των αγροτικών περιοχών. ‘Ένας Ελληνοκύπριος αρχηγός και ένας Τουρκοκύπριος αρχηγός διοικούσαν τα δύο σώματα αντίστοιχα.

Οι  δικοινοτικές διαμάχες μεταξύ των δύο κοινοτήτων το 1964 είχαν ως αποτέλεσμα οι Τουρκοκύπριοι να εγκαταλείψουν τα πόστα τους και η χωροφυλακή να ενσοματοθεί στην Αστυνομία. Επίσης δημιούργησε τεράστια προβλήματα για την Αστυνομία, που υποχρεώθηκε να αναλάβει μαζί με τον ολιγάριθμο τότε κυπριακό στρατό, το μεγαλύτερο βάρος της ανώμαλης κατάστασης που δημιουργήθηκε, λόγω του ότι ήταν και η μόνη οργανωμένη δύναμη.

Με τη δημιουργία της Εθνικής Φρουράς το 1964, τα καθήκοντα στρατιωτικής φύσης μεταβιβάστηκαν σ’ αυτήν και η Αστυνομία περιορίστηκε στη συνήθη αποστολή της.

Αν και κανονικά υπαγόταν στο Υπουργείο Εσωτερικών, μετά το 1993 υπάγεται στο  Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως.

Η ιστορία της Αστυνομίας Κύπρου και γενικά της Αστυνόμευσης στο νησί εκτίθεται σε ένα ειδικά διαμορφωμένο μουσείο το οποίο λειτουργεί από το 1933. Το Μουσείο Αστυνομίας Κύπρου, το οποίο ανήκει στην Αστυνομία Κύπρου και διοικείται από το Τμήμα Α’ του Αρχηγείου Αστυνομίας είναι ανοικτό προς το κοινό.

Εξουσίες
Η Αστυνομία Κύπρου έχει την εξουσία να λειτουργεί σε όλη την Εδαφική Επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας με βάση τους πιο κάτω Νόμους και Κανονισμούς:

 Το σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας
 Τον Περί Αστυνομίας Νόμο 73(Ι) 2004
 Τους Περί Αστυνομίας Κανονισμούς
 Τις Αστυνομικές Διατάξεις
 Τον Ποινικό Κώδικα, Κεφ. 154
 Τον Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμο Κεφ.9
 Τον Περί Επεξεργασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (Προστασία του Ατόμου) Νόμο 138 (Ι) 2001

Το νομικό πλαίσιο μέσα στο οποίο υφίσταται και λειτουργεί η Αστυνομία καθορίζεται από το Σύνταγμα, τον Περί Αστυνομίας Νόμο 73(1) 2004, καθώς και άλλες νομοθεσίες που της παρέχουν την εξουσία για έρευνα, κράτηση, σύλληψη, ανάκριση και ποινική δίωξη των παραβατών του Νόμου.

Οργάνωση - Διάρθρωση
Η οργάνωση της Αστυνομίας Κύπρου καθορίζεται από την Αστυνομική Διάταξη Αρ. 1/10 και συγκροτείται όπως πιο κάτω:

Αρχηγείο
Το Αρχηγείο της Αστυνομίας Κύπρου χωρίζεται σε διαφορετικά Τμήματα/Διευθύνσεις/Υπηρεσίες και Μονάδες εκ των οποίων η κάθε μία εξειδικεύεται σε διαφορετικό τομέα/ειδικότητα αστυνόμευσης.

Τμήματα
Τμήμα Α' (Διοίκηση)
Τμήμα Β' (Τροχαία, Μεταφορές)
Τμήμα Γ' (Έγκλημα, Εισαγγελία)
Τμήμα Δ' (Επιστημονική και Τεχνική Υποστήριξη)
Τμήμα Μελετών & Ανάπτυξης (Τ.Μ.&Α.)

Διευθύνσεις
Διεύθυνση Ευρωπαϊκής Ένωσης και Διεθνούς Αστυνομικής Συνεργασίας (Δ.Ε.Ε.-Δ.Α.Σ.)
Διεύθυνση Διαχείρισης Υλικών και Εφοδίων (Δ.Δ.Υ.&Ε.)
Διεύθυνση Ασφάλειας Αεροδρομίων (Δ.ΑΣ.Α.)
Διεύθυνση Οικονομικών
Διεύθυνση Επαγγελματικών Προτύπων (Δ.Ε.Π.)

Υπηρεσίες
Υπηρεσία Αλλοδαπών & Μετανάστευσης (Υ.Α.&Μ.)
Υπηρεσία Καταπολέμησης Ναρκωτικών (Υ.ΚΑ.Ν.)
Υπηρεσία Εγκληματολογικών Ερευνών (ΥΠ.ΕΓ.Ε.)
Υπηρεσία Επιθεωρήσεως & Ελέγχου (Υ.Ε.&Ε.)
Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών (Κ.Υ.Π.)

Μονάδες
Αστυνομική Ακαδημία Κύπρου (Α.Α.Κ.)
Μηχανοκίνητη Μονάδα Άμεσης Δράσης (Μ.Μ.Α.Δ.)
Μονάδα Προεδρικής Φρουράς (Μ.Π.Φ.)
Λιμενική και Ναυτική Αστυνομία (Λ.&Ν.Α.)
Μονάδα Αεροπορικών Επιχειρήσεων (Μ.Α.ΕΠ.) πρώην Α.Π.Α.

Αστυνομικές Διευθύνσεις Επαρχιών

Στην Αστυνομία Κύπρου λειτουργεί μία Αστυνομική Διεύθυνση για κάθε επαρχία της Κύπρου. Κάτω από αυτές τις διευθύνσεις λειτουργούν οι Αστυνομικοί Σταθμοί  αλλά επίσης και κλάδοι παρόμοιοι με εκείνους του Αρχηγείου Αστυνομίας, όπως για παράδειγμα ΥΚΑΝ Αρχηγείου ή ΥΚΑΝ Λευκωσίας, Λεμεσού κτλ., ΤΑΕ Αρχηγείου ή ΤΑΕ Λευκωσίας, Λεμεσού κτλ. και Τροχαία Αρχηγείου ή Τροχαία Λευκωσίας, Λεμεσού κτλ. Η διαφορά είναι ότι οι μονάδες/υπηρεσίες του Αρχηγείου δρουν σε όλη την επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας ενώ οι επαρχιακές μονάδες/υπηρεσίες δρουν ως επί το πλείστον εντός της επαρχίας που εδρεύουν.

Λευκωσίας
Λεμεσού
Λάρνακας
Αμμοχώστου
Πάφου
Κερύνειας 
Μόρφου
Πυροσβεστική Υπηρεσία (Λειτουργούσε ως ξεχωριστή Αστυνομική Διεύθυνση με έδρα της την Λευκωσία και ευθύνη σε όλη την επικράτεια της Δημοκρατίας μέχρι τις 15/10/2021 όπου έγινε ανεξάρτητη υπηρεσία. )

Λόγω της Τουρκικής Εισβολής και συνεχιζόμενης κατοχής, οι Αστυνομικές Διευθύνσεις Αμμοχώστου και Μόρφου στεγάζονται προσωρινά στο Παραλίμνι και Ευρύχου αντίστοιχα ενώ η Αστυνομική Διεύθυνση Κερύνειας έχει προσωρινά αναστείλει τη λειτουγία της.

Προσωπικό

Βαθμοί και Διακριτικά
Ο πιο κάτω πίνακας αναγράφει τους βαθμούς στην Αστυνομία Κύπρου σε ιεραρχική σειρά μαζί με τα διακριτικά τους.

Ειδικός Αστυφύλακας

Οι Ειδικοί Αστυφύλακες προσλαμβάνονται ξεχωριστά από τους Αστυφύλακες και σύμφωνα με το άρθρο 39 του Περί Αστυνομίας Νόμου (Ν.73(Ι)/2004) προσλαμβάνονται για την εκτέλεση γραφειακών και βοηθητικών καθηκόντων, καθηκόντων φρούρησης κτιρίων και εγκαταστάσεων οργανισμών κοινής ωφελείας και νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, προστασίας επίσημων προσώπων και ξένων αποστολών και επίδοσης και εκτέλεσης δικαστικών ενταλμάτων ή/και οποιωνδήποτε άλλων ενταλμάτων.

Αρχιαστυφύλακας

Ο Αρχιαστυφύλακας δεν θεωρείται προαγωγή αλλά είναι Αστυφύλακες, στους οποίους ανατίθενται καθήκοντα ανώτερα του επιπέδου του βαθμού τους και φέρουν και το ανάλογο διακριτικό γνώρισμα.

Αναπληρωτής Λοχίας/Αναπληρωτής Λοχίας Αρχιαστυφύλακας

Σύμφωνα με την Κανονιστική Διοικητική Πράξη 213/2004 ο Αρχηγός μπορεί, οποτεδήποτε κρίνει ότι για σύντομο χρονικό διάστημα οι ανάγκες της υπηρεσίας το επιβάλλουν, να επιλέξει οποιοδήποτε Αστυφύλακα ο οποίος κατέχει τα προσόντα για προαγωγή του σε Λοχία και να αναθέσει σ’ αυτόν την εκτέλεση καθηκόντων Λοχία για χρονική περίοδο όχι μεγαλύτερη των τριών μηνών αλλά  που σε καμία περίπτωση δεν θα υπερβαίνει για το ίδιο άτομο τα δύο χρόνια.. Το 2019 ο βαθμός και τα διακριτικά του Αναπληρωτή Λοχία Αρχιαστυφύλακα καταργήθηκαν.

Αρχιλοχίας

Ο Αρχιλοχίας δεν θεωρείται προαγωγή. Επί της ουσίας είναι Λοχίες στους οποίους ανατίθενται καθήκοντα ανώτερα του επιπέδου του βαθμού τους και φέρουν και το ανάλογο διακριτικό γνώρισμα.

Εκπαίδευση και Κατάρτιση
Όλοι οι Αστυφύλακες παρακολουθούν ένα τριετές πρόγραμμα σπουδών στην Αστυνομική Ακαδημία Κύπρου, η οποία είναι αναγνωρισμένη ως Δημόσιο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ανώτερης και Ανώτατης Εκπαίδευσης από το 1996. Το πρόγραμμα σπουδών εναλλάσσετε μεταξύ θεωρίας στην Αστυνομική Ακαδημία και πρακτικής εφαρμογής στα διάφορα πόστα. Οι Ειδικοί Αστυφύλακες παρακολουθούν ένα ξεχωριστό πρόγραμμα διαρκείας δεκαεφτά (17) εβδομάδων. Όλοι οι Αστυφύλακες και οι Ειδικοί Αστυφύλακες σαν μέρος της εκπαίδευσης τους, στο Ειδικό Κέντρο Εκπαίδευσης της Μηχανοκίνητης Μονάδας Άμεσης Δράσης (Μ.Μ.Α.Δ.), εκπαιδεύονται μεταξύ άλλων πρακτικών θεμάτων και στον χειρισμό όπλων όπου οι επιτυχόντες αποκτούν το Πιστοποιητικό Ικανότητας Κατοχής Υπηρεσιακού Οπλισμού.

Ο διαρκής εξελισσόμενος τομέας της επιβολής του Νόμου απαιτεί την συνεχή εκπαίδευση και γι’ αυτό οι Αστυνομικοί όλων των βαθμών συνεχίζουν την επιμόρφωση τους καθ’ όλη τους την σταδιοδρομία. Τέτοια προγράμματα μπορεί να διεξάγονται είτε στην  Αστυνομική Ακαδημία Κύπρου είτε σε εκπαιδευτικά ιδρύματα του εξωτερικού όπως την Εθνική Ακαδημία του FBI (FBI National Academy) ή την Σχολή Εθνικής Ασφάλειας της Αστυνομικής Ακαδημίας της Ελληνικής Αστυνομίας. Η διάρκεια των εν λόγω προγραμμάτων μπορεί να είναι διαρκείας από μερικές μέρες, σε μερικούς μήνες ή ακόμα και χρονικής διάρκειας μεγαλύτερης του ενός έτους. Για διευκόλυνση της διασυνοριακής εκπαίδευσης υπάρχουν οργανώσεις όπως η Ευρωπαϊκή Αστυνομική Ακαδημία (CEPOL), στην οποία εκπροσωπείτε και η Αστυνομία Κύπρου.

Εξοπλισμός

Οχήματα

Διακριτικά
Τα οχήματα της Αστυνομίας Κύπρου είναι άσπρα με μια μπλε γραμμή περιμετρικά. Και στις δύο πλευρές αναγράφονται οι λέξεις ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ και POLICE. Επίσης έχουν το έμβλημα της Αστυνομίας Κύπρου, συνήθως στις μπροστινές πόρτες, καθώς και την διεύθυνση της ιστοσελίδας της Αστυνομίας, δηλαδή www.police.gov.cy. Εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα αποτελούν ορισμένα αυτοκίνητα τα οποία χρησιμοποιούνται από την Κοινοτική Αστυνόμευση (Αστυνομικός της Γειτονίας) τα οποία έχουν το έμβλημα της Κοινοτικής Αστυνόμευσης αντί αυτού της Αστυνομίας Κύπρου. Μπροστά τα οχήματα της έχουν και πάλι τις λέξεις ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ και POLICE μαζί με το έμβλημα της Αστυνομίας Κύπρου και πίσω, αναλόγως του μοντέλου του οχήματος και του διαθέσιμου χώρου μπορεί να έχουν το Αστυνομία στα Ελληνικά και Αγγλικά, το έμβλημα της Αστυνομίας Κύπρου ή και τα δύο. Στην οροφή έχουν αναγραμμένο τον διακριτικό αριθμό του οχήματος.

Εναέρια Μέσα

Κύριο 'Αρθρο:Μονάδα Αεροπορικών Επιχειρήσεων (Κύπρου)#Εξοπλισμός

Σκάφη

Κύριο 'Αρθρο::en:Cyprus Port and Marine Police#Cyprus Port and Marine Police Fleet since 1980

Πυροβόλα Όπλα
Όλοι οι Ειδικοί Αστυφύλακες και Αστυφύλακες στην Αστυνομία Κύπρου εκπαιδεύονται, μέσα στα πλαίσια της βασικής τους εκπαίδευσης και απόκτησης του Πιστοποιητικού Ικανότητας Κατοχής Υπηρεσιακού Οπλισμού, στην χρήση πιστολιών και τυφεκίων. Παρόλο που υπάρχει ένα μεγάλο φάσμα διαφορετικών πυρομαχικών και όπλων διαθέσιμα για διαφορετικές περιπτώσεις τα πιο κοινά είναι τα αστυνομικού τύπου USP και MP5 της Heckler & Koch.

Φωτογραφίες

Δείτε επίσης
 Ελληνική Αστυνομία

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Επίσημη ιστοσελίδα Αστυνομίας Κύπρου
Επίσημη ιστοσελίδα Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Κύπρου
Επίσημη ιστοσελίδα Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως της Κυπριακής Δημοκρατίας