Δ΄ Εθνική ποδοσφαίρου ανδρών

Το πρωτάθλημα ποδοσφαίρου της Δ΄ Εθνικής Κατηγορίας ήταν η 4η ιεραρχικά και πρώτη ερασιτεχνική κατηγορία του ελληνικού ποδοσφαίρου, την ευθύνη για τη διοργάνωση της οποίας έφερε η Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (ΕΠΟ). Από το 2013 έπαψε να υφίσταται. Η τέταρτη εθνική κατηγορία επανήλθε σε ισχύ τις περιόδους 2019-21 με την μορφή όμως της Γ΄ Εθνικής.

Ιστορικό

Εθνικό Ερασιτεχνικό Πρωτάθλημα 
Η Δ΄ Εθνική ξεκίνησε επίσημα από την ΕΠΟ την ποδοσφαιρική περίοδο 1987–88, αν και ουσιαστικά υπήρχε νωρίτερα, από την περίοδο 1982–83, καθώς την χρονιά εκείνη θεσπίστηκε επίσημα η Γ΄ Εθνική. Έτσι, το Εθνικό Ερασιτεχνικό Πρωτάθλημα που είχε θεσπιστεί την περίοδο 1977–78 λειτούργησε ουσιαστικά ως την περίοδο 1981–82 ως η τρίτη κατηγορία του ελληνικού ποδοσφαίρου και μεταξύ 1982–83 και 1986–87 ως η τέταρτη. Διεξάγεται με την μορφή 10 ομίλων, χωρισμένων με γεωγραφικά κριτήρια, προκειμένου να εκπροσωπούνται αναλογικά όλες οι περιοχές της Ελλάδας.

Δ΄ Εθνική Κατηγορία 
Από το 1987–88 οπότε και επίσημα καθιερώθηκε ως εθνική κατηγορία, χρησιμοποιήθηκαν οι ονομασίες Δ΄ Εθνική και Περιφερειακό Πρωτάθλημα. Την πρώτη χρονιά διεξήθη σε τέσσερις ομίλους, με τις τέσσερις πρωταθλήτριες ομάδες να κερδίζουν τον προβιβασμό στην Γ' Εθνική. Σύντομα όμως η κατηγορία άρχισε να διογκώνεται, με αποτέλεσμα στο πρώτο μισό της δεκαετίας του 1990 να διεξάγεται ακόμα και σε 12 ομίλους και έναν τεράστιο αριθμό ομάδων, ο οποίος την περίοδο 1991–92 είχε φτάσει στις 231.

Στην συνέχεια επιχειρήθηκε μία σταδιακή μείωση του τεράστιου όγκου των συμμετοχών, με αποτέλεσμα στο ξεκίνημα της δεκαετίας του 2000 οι όμιλοι να επανέλθουν στους τέσσερις και οι ομάδες μόλις στις 64. Από το 2002–03 ως σήμερα ο αριθμός των ομίλων έχει σταθεροποιηθεί στους 10, ενώ το σύνολο των ομάδων που συμμετέχουν κυμαίνεται μεταξύ 150 και 160. Η αρίθμηση των ομίλων γίνεται από βορρά προς νότο.

Οι νικήτριες ομάδες των ομίλων εξασφαλίζουν τον προβιβασμό τους στην Γ΄ Εθνική. Ορισμένες χρονιές, λόγω αναδιάρθρωσης των κατηγοριών προβιβάστηκαν και οι δεύτερες ομάδες, ενώ την αγωνιστική περίοδο του 1988–89 είχαν προβιβαστεί οι έξι πρώτες ομάδες του κάθε ομίλου. Στον αντίποδα, πάλι λόγω αναδιάρθρωσης, υπήρξε μία χρονιά (2002–03), οπότε και υπήρξαν κάποιες νικήτριες ομίλων οι οποίες τελικά δεν προβιβάστηκαν απευθείας, αφού υποχρεώθηκαν να δώσουν αγώνες μπαράζ με νικήτριες άλλων ομίλων.

Οι ομάδες που κατακτούν τις τελευταίες θέσεις της βαθμολογίας (ο αριθμός ποικίλει από χρονιά σε χρονιά και από όμιλο σε όμιλο) υποβιβάζονται στα τοπικά πρωταθλήματα και αντικαθίστανται από τις πρωταθλήτριες ομάδες των τοπικών πρωταθλημάτων. Τις περιόδους 1988–89 και 1989–90, δεν υποβιβάστηκε καμία ομάδα. Όσον αφορά στις πρωταθλήτριες των τοπικών ποδοσφαιρικών ενώσεων, αυτές κατά κανόνα ανέρχονται απευθείας στη Δ΄Εθνική. Εξαίρεση αποτέλεσαν οι περίοδοι 1986-87, 1987-88, 1998-99, 1999-00 και 2000-01, όταν διοργανώθηκαν προκριματικοί αγώνες, με στόχο τον περιορισμό των ομάδων που θα ανέβαιναν στη Δ΄ Εθνική, συνήθως λόγω αναδιάρθρωσης των ομίλων της κατηγορίας. Το ίδιο μάλιστα σύστημα εφαρμόσθηκε εκ νέου την περίοδο 2011-12, αφού η Δ΄ Εθνική οδεύει προς κατάργηση ή συγχώνευση με τη Φούτμπολ Λιγκ 2. Στον πίνακα που ακολουθεί αναφέρονται οι νικήτριες ομάδες όλων των ομίλων της Δ΄Εθνικής, από την περίοδο 1982–83, καθώς επίσης και ο αριθμός των ομίλων και των συλλόγων που συμμετείχαν την κάθε χρονιά. 

Από την περίοδο 2013-14 το ερασιτεχνικό πρωτάθλημα της Δ΄ Εθνικής καταργήθηκε και το επαγγελματικό πρωτάθλημα της Φούτμπολ Λιγκ 2 μετονομάστηκε σε Γ΄ Εθνική και απέκτησε ερασιτεχνική μορφή, με διοργανώτρια αρχή την ΕΠΟ. Το ερασιτεχνικό πρωτάθλημα της Γ΄ Εθνικής διεξάγεται σε ομίλους και οι ομάδες που κατακτούν την άνοδο προβιβάζονται στο επαγγελματικό πρωτάθλημα της Β' Εθνικής (Football League), ενώ οι ομάδες που τερματίζουν στις θέσεις υποβιβασμού υποβιβάζονται στα τοπικά πρωταθλήματα και αντικαθίστανται από τους νικητές των τοπικών πρωταθλημάτων.

Οι πρωταθλητές ομίλων της Δ' Εθνικής

Οι πρώτοι σκόρερ στη Δ΄Εθνική

Σημειώσεις

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 epo.gr
 Το ηλεκτρονικό αρχείο της "Αθλητικής Ηχούς"
 periferiako.com
 delta-ethniki.gr
 topikokritis.gr

Π