Θέρμο

Το Θέρμο είναι κωμόπολη της Αιτωλοακαρνανίας με μόνιμο πληθυσμό (ο καθαυτό οικισμός) 1.716 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2011. Είναι έδρα του ομώνυμου δήμου, με πληθυσμό 8.242 μόνιμους κατοίκους (απογραφή 2011). Το Θέρμο είναι χτισμένο στα ορεινά της Επαρχίας Τριχωνίδας και ο δήμος είναι πολύ εκτεταμένος και περιλαμβάνει πολλά ορεινά κυρίως χωριά.

Απέχει 32 χιλιόμετρα από το Αγρίνιο.

Ιστορία

Αρχαιότητα
Η αρχαία πόλη του Θέρμου ήταν η σημαντικότερη σε ολόκληρη την Αιτωλία και διοικητικό και θρησκευτικό κέντρο του Κοινού των Αιτωλών (Αιτωλική Συμπολιτεία). Μάρτυρας της ιστορίας της πόλης είναι ο αρχαιολογικός χώρος με το μεγάλο πλήθος από δημόσια κτίρια και ναούς. Σήμερα εκεί βρίσκεται και το Αρχαιολογικό μουσείο Θέρμου.

Σύμφωνα με τον Πολύβιο, η πόλη βρισκόταν σε οροπέδιο που το αποκαλεί "των θερμίων πεδίον", ενώ ονομάζει και την ίδια την πόλη ακρόπολη όλων των Αιτωλών. Κάθε χρόνο, τον Σεπτέμβριο, μαζεύονταν στην πόλη Αιτωλοί που είχαν δικαίωμα ψήφου, για να αποφασίσουν για θέματα πολέμου, ειρήνης και συμμαχιών και για να προβούν σε αρχαιρεσίες των οργάνων της Συμπολιτείας. Η πόλη δεν είχε τείχη. Καταστράφηκε δύο φορές το  218 και το 206 π.Χ, από τον Φίλιππο τον Ε'.

Στην πόλη υπήρχε ο μεγάλος ναός του "Θερμίου" Απόλλωνα. Ο ναός έχει διαστάσεις 12 μέτρα πλάτος επί 38 μέτρα μήκος. Είχε δύο κύριες αρχιτεκτονικές φάσεις: την αρχαϊκή, με σημαντικό κεραμοπλαστικό διάκοσμο και τη φάση του 3ου αιώνα π.Χ. Οι κίονές του ήταν ξύλινοι και οι βάσεις τους λίθινες. Επίσης, υπήρχαν άλλοι δύο ναοί, μικρότεροι, του "Λυσείου" Απόλλωνα και της "Λαφρίας" Αρτέμιδας. Άλλα κτίσματα που υπήρχαν στην πόλη είναι δύο στοές, ανατολικά και δυτικά, το "Βουλευτήριο" μία κρήνη καθώς έχουν βρεθεί και προϊστορικά ελλειψοειδή και τετράπλευρα κτήρια και δύο μέγαρα.

Νεώτεροι χρόνοι
Η νέα κωμόπολη βρίσκεται περίπου ένα χιλιόμετρο από την αρχαία πόλη. Στο χωριό Μέγα Δένδρο, λίγο έξω από την πόλη, γεννήθηκε ο Κοσμάς ο Αιτωλός.

Με το ΦΕΚ 32Α της 08/12/1845 το τότε Κεφαλόβρυσο υπήχθη στον τότε Δήμο Παμφίας, αποτελώντας ταυτόχρονα έδρα του. Με το ΦΕΚ 261Α της- 31/08/1912, και την κατάργηση των δήμων, ορίστηκε έδρα της τότε Κοινότητας Κεφαλόβρυσου. Στις 4 Μαρτίου 1915 (ΦΕΚ 89Α) μετονομάστηκε από Κεφαλόβρυσο σε Θέρμο, ομοίως και η κοινότητα. Από το 1985 (ΦΕΚ 97Α - 24/05/1985) αποτελεί έδρα του ομώνυμου δήμου.

Διατελέσαντες δήμαρχοι Θέρμου  
Μεταπολιτευτικά, πρώτος αιρετός πρόεδρος της τότε Κοινότητας Θέρμου ήταν ο Δημήτρης Αραπογιάννης.

Τοπική Κοινότητα Θέρμου
Η Δημοτική Κοινότητα Θέρμου, με έδρα το Θέρμο, περιλαμβάνει και τους οικισμούς: Κουλούρια, Μάνδρα, Μάραθος, Μέγας Δένδρος και Ταξιάρχης. Η Δημοτική Κοινότητα Θέρμου, σύμφωνα με την απογραφή του 2011, είχε 1.959 μόνιμους κατοίκους. Με το ΦΕΚ 955Β της 16/04/2014 η Δημοτική Κοινότητα Θέρμου μετατράπηκε σε τοπική κοινότητα.

Δημογραφική εξέλιξη
Η δημογραφική εξέλιξη του καθαυτό οικισμού του Θέρμου στον 21ο αιώνα είναι η εξής:

Αξιοθέατα
 Ο αρχαιολογικός χώρος και το Αρχαιολογικό Μουσείο Θέρμου
 Τα αρχαιολογικά και ευρήματα στη Χρυσοβίτσα και το Πετροχώρι.
Οι παραλίμνιες τοποθεσίες της Λίμνης Τριχωνίδας με την πλούσια και μοναδική πανίδα και χλωρίδα.
Ο ποταμός Εύηνος με το ιστορικό Καρέλι.
Ο απείρου κάλλους καταρράκτης του Μοκιστιάνου.
Το ιστορικό γεφύρι της Αρτοτίβας
 Το μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής όπου υπάρχει και αναπαράσταση κρυφού σχολείου που λειτουργούσε εκεί, με κέρινα ομοιώματα.
 Οι Ιερές Μονές Εισοδίων της Θεοτόκου Μυρτιάς και Τιμίου Προδρόμου Δερβέκιστας, καθώς και η ερειπωμένη Ιερά Μονή Φωτμού Πετροχωρίου, με αγιογραφίες που χρονολογούνται προ του 17ου και 16ου αιώνος.
 Η παλαιότατη Ιερά Μονή Καταφυγίου στο Δρυμώνα και ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου του εξ Ιωαννίνων στο Αργυρό Πηγάδι.
 Εν ολίγοις, το Θέρμο λειτουργεί ως ορμητήριο για τη γνωριμία των επισκεπτών με τα πολυάριθμα και ποικίλης φύσεως θέλγητρα των χωριών του Δήμου Θέρμου αλλά και της ευρύτερης περιοχής.

Παραπομπές και υποσημειώσεις

Πηγές
 Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 που αφορούν στο Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας, Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας, τχ. 2ο, φ. 3465 (28 Δεκεμβρίου 2012).
 Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001, Αθήνα 2004. ISBN 960-86704-8-9.
 Κ. Παπαρρηγόπουλος, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Επίσημη ιστοσελίδα Δήμου Θέρμου
 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Θέρμου Αιτωλοακαρνανίας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 09/11/2017.
 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Κοινότητας Θέρμου (1912-1985) / Δήμου Θέρμου Αιτωλοακαρνανίας (1985 κ.εξ.). eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 09/11/2017.
 Πανδέκτης: Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας - Κεφαλόβρυσον-Θέρμον. pandektis.ekt.gr. Ανακτήθηκε: 09/11/2017.
 Θέρμος. Υπουργείο Πολιτισμού - ΟΔΥΣΣΕΑΣ. Ανακτήθηκε: 09/11/2017.
 Δικτυακός τόπος για το Θέρμο
 ΚΠΕ Θέρμου
 Λύκειο Θέρμου
 Το «Κρυφό Σχολειό» με τα κέρινα ομοιώματα
 Σελίδα ξενοδοχείου της πόλης με πλούσιες πληροφορίες για την περιοχή
 https://www.dimos-thermou.gr/website/directory/%CE%B8%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%BF/

Κωμοπόλεις του νομού Αιτωλοακαρνανίας
Πόλεις της αρχαίας Αιτωλοακαρνανίας

ca:Therma