Εχθρός προ των Πυλών

Ο Εχθρός προ των Πυλών (πρωτότυπος τίτλος: Enemy at the Gates) είναι πολεμική ταινία του 2001 σκηνοθετημένη από τον Ζαν-Ζακ Ανό, με πρωταγωνιστές τους Τζουντ Λο, Τζόζεφ Φάινς και Εντ Χάρις και τοποθετημένη στην Μάχη του Στάλινγκραντ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο τίτλος της ταινίας προέρχεται από το πεζογράφημα του 1973 Enemy at the Gates: The Battle for Stalingrad του Γουίλιαμ Κρεγκ, ο οποίος περιγράφει τα γεγονότα της Μάχης του Στάλινγκραντ από το 1942 ως το 1943. Βασίζεται σε μια μονομαχία που αναφέρεται στο βιβλίο, η οποία αναπτύχθηκε ανάμεσα στο θρυλικό Σοβιετικό ελεύθερο σκοπευτή Βασίλι Γκριγκόριεβιτς Ζάιτσεφ και τον Γερμανό αντίστοιχό του, Ταγματάρχη Έρβιν Κένιχ, καθώς παρενοχλούν ο ένας τον άλλο κατά τη διάρκεια της μάχης.

Τοποθεσίες 

 Οι μάχες στο Στάλινγκραντ τραβήχτηκαν στο Βερολίνο.
 Το πέρασμα του Βόλγα κινηματογραφήθηκε κοντά στο Κότμπους της Γερμανίας.

Κριτική 

Η ταινία ήταν αντικείμενο κριτικής αμφοτέρου στην Ρωσία και στη Δύση για την λήψη σημαντικών ελευθεριών όσον αφορά τα πραγματικά γεγονότα: και στην πλοκή της και στις αναπαραστάσεις των χαρακτήρων της (αξιοσημείωτα του χαρακτήρα του Φάινς, τον Ντανίλοφ, και του Γερμανού ελεύθερου σκοπευτή, Κένιχ), διαφέρει σημαντικά από την ιστορική καταγραφή. Για παράδειγμα, η ταινία περιέχει μια σκηνή στην οποία Κομισάριοι συναγελάζουν ένα πλήθος ανοργάνωτων Σοβιετικών στρατιωτών, οι μισοί των οποίων δεν έχουν όπλα, και τους εξαναγκάζουν σε κύματα αυτοκτονικών επιθέσεων εναντίον Γερμανών στρατιωτών οπλισμένων με τανκς και πολυβόλα. Αυτοί οι φανταστικοί αξιωματικοί ήταν αποκρουστικοί σαδιστές, και χρησιμοποιούσαν σφυρίχτρες, μεγάφωνα και πολυβόλα ως μέσα για τον έλεγχο των στρατιωτών, Αυτή η σκηνή απεικονίζει "zagradotryads" (δυνάμεις αντιϋποχώρησης), σε αντίφαση με τις ιστορικές μαρτυρίες της επάρκειας και των τακτικών μάχης των Σοβιετικών στρατιωτών στην Μάχη του Στάλινγκραντ.

Μερικοί Σοβιετικοί βετεράνοι του Στάλινγκραντ προσεβλήθησαν επαρκώς από την απεικόνιση του Κόκκινου Στρατού, ώστε στις 7 Μαΐου 2001, λίγο μετά αφότου η ταινία προβλήθηκε στην Ρωσία, απηύθυναν τα παράπονά τους στην Κρατική Δούμα, απαιτώντας να απαγορευθεί η ταινία. Αυτή η απαίτηση δεν ικανοποιήθηκε.    

Ο ιστορικός Άντονι Μπίβορ προτείνει στο βιβλίο του Stalingrad, ότι, ενώ ο Ζάιτσεφ ήταν ένα υπαρκτό πρόσωπο, η ιστορία της μονομαχίας του (δραματοποιημένη στην τανία) με τον Κένιχ είναι φανταστική. Αν και το βιβλίο του Γουίλιαμ Κρεγκ Enemy at the Gates: The Battle for Stalingrad περιλαμβάνει μια «μονομαχία ελεύθερων σκοπευτών» μεταξύ του Ζάιτσεφ και του Κένιχ, η ακολουθία των γεγονότων στην ταινία είναι φανταστική.

Ενώ οι κύριοι χαρακτήρες βασίζονται σε ιστορικές φιγούρες, με την εξαίρεση του Ντανίλοφ και ίσως του Κένιχ, είναι σχεδόν απίθανο ότι ποτέ συναντήθηκαν ή είχαν επαφή ο ένας με τον άλλον.

Ο γερμανορώσος συγγραφέας Βλαντιμίρ Κάμινερ έπαιξε ως κομπάρσος έναν Σοβιετικό στρατιώτη στην ταινία. Στο βιβλίο του Yes I'm Irish (2000), ο Κάμινερ κριτικάρει το πως οι Σοβιετικοί στρατιώτες απεικονίζονται ως χούλιγκανς που μεθάνε και παίζουν παιχνίδια κλασίματος.

Σημειώσεις 

Ταινίες του 2001
Επικές πολεμικές ταινίες
Αμερικανικές ταινίες
Γερμανικές ταινίες
Βρετανικές ταινίες
Ταινίες παραγωγής Paramount Pictures
Αμερικανικές πολεμικές ταινίες
Γαλλικές ταινίες
Ιρλανδικές ταινίες
Ταινίες βασισμένες σε βιβλία
Ταινίες βασισμένες σε πραγματικά γεγονότα
Αισθηματικές πολεμικές ταινίες
Ταινίες παραγωγής Pathé
Ταινίες βασισμένες σε πραγματικά γεγονότα (Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος)