Πάικο

Το όρος Πάικο βρίσκεται στην Κεντρική Μακεδονία στα σύνορα των νομών Πέλλας και Κιλκίς με κορυφή την Γκόλα-Τσούκα σε υψόμετρο 1.650 μέτρα. Συνδέεται στα δυτικα με το Καιμακτσαλάν ή  Βόρα ενώ στα ανατολικά του έχει την κοιλάδα του Αξιού. Το Πάικο είναι το μεγαλύτερο δάσος της Ελλάδας με πλούσια βλάστηση γεμάτο καστανιές και αρκετές πηγές.

Το Πάικο από Βορρά προς Νότο αποτελείται από τις κορυφές Σκρα (1.097μ), Τσούμα (1.219 μ.), Βερτόπια (1.490 μ.), Πύργος (1.494 μ.), Κάντασι ή Καντάστι (1.607 μ.) και Γκόλα Τσούκα (1.650 μ.).

Ανάμεσα στις κορυφές Πύργος, Βερτόπια και Κάντασι περικλείεται μια οροπεδική έκταση με επίκεντρο τον οικισμό Μεγάλα Λιβάδεια.
 
Αποτελεί δε και το μεγαλύτερο δάσος Καστανιάς της Ελλάδας. Στο βουνό υπάρχουν περί τα 4.500 στρέμματα καστανιών, εκ των οποίων τα 2.500 είναι καλλιεργήσιμα. Γύρω στις 300 οικογένειες έχουν ως δεύτερη ασχολία το κάστανο και υπολογίζεται ότι η ετήσια παραγωγή φτάνει στους 500-600 τόνους, ανάλογα με τη χρονιά. Λόγω του κλίματος που επικρατεί στην περιοχή το κάστανο που παράγεται είναι ιδιαίτερα γλυκό και γευστικό.

Τα χωριά του Πάικου είναι τα: Γρίβα, Καστανερή, Κάρπη, Πεντάλοφος, Ομαλός, Σκρά, Κούπα, Φανός, Πηγή, Χαμηλό και Αρχάγγελος, Θεοδωράκι και Γουμένισσα. Όλα τα χωριά έχουν έντονη βλάστηση και κοινά χαρακτηριστικά αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας.

Λίμνες - Ποτάμια
Άφθονα ποτάμια και ρέματα κυλούν όλο το χρόνο στο Πάικο με κυριότερα ποτάμια: το Μέγα Ρέμα ή Ρέμα Πρωτομαγιάς (με τους παραποτάμους του: Ρέμα Πεπονιάς, Κρυονέρι και Λυκόρεμα), το Σείριο (με τον κύριο κλάδο του Στραβοπόταμο ή Μαυροπόταμο που ρέει ανάμεσα στη Γρίβα και την Κάρπη και τον παραπόταμό του Μεγάλο ποτάμι, κοντά στη Γρίβα που πηγάζει στα 1307μ. και υδρεύει όλη την περιοχή), ο Ξεροπόταμος (Σούχα Ρέκα) ή Πλατανόρεμα με πόσιμο νερό  βρίσκεται στα όρια Γουμένισσας – Φιλυριάς, και το Ρέμα Χαμηλού ή Ποταμάκι που εισέρχεται στη Βόρεια Μακεδονία. Όλοι οι παραπάνω ποταμοί χύνονται στον Αξιό, ενώ ο Γράμμος στα νοτιοδυτικά χύνεται στο Λουδία.

Τόσο στον κύριο κλάδο του, Μεγάλο ποτάμι (κοντά στη Γρίβα), όσο και στον Στραβοπόταμο ή Μαυροπόταμο, ο Σείριος δίνει τη δυνατότητα στους κατοίκους για ερασιτεχνικό ψάρεμα.

Στο Πάικο υπάρχει η τεχνητή λίμνη Μεταλλείου, στην περιοχή παλαιότερου μεταλλείου αργύρου, στο Μέγα Ρέμα, καθώς επίσης και η Σμαραγδένια λίμνη μεταξύ Σκρα και Κούπας, στον ανώτερο ρου του Μεγάλου Ρέματος που σχηματίζει εντυπωσιακό καταρράκτη πριν τα νερά του πέσουν στη λίμνη. Επίσης, οι πηγές της  Αραβησσού δημιουργούν έναν σημαντικό υγρότοπο, στις νοτιοδυτικές πλαγιές του Πάικου.

Χλωρίδα-Πανίδα 

Η χλωρίδα αποτελείται περίπου από 2.500 δείγματα φυτών. Τα δέντρα που καλύπτουν το Πάικο είναι κυρίως καστανιές, οξιές, πεύκα, δρύες, κέδροι, ιτιές, λεύκες και σημύδες. Στο Πάικο υπάρχει ένα από τα μεγαλύτερα δάση καστανιάς στην Ελλάδα με έκταση γύρω στα 4.500 στρέμματα.  Αραιότερα συναντώνται πλατάνια, μηλιές, καρυδιές και κισσούς. Πλούσιο σε φτέρες και ποικιλία μανιταριών. Επίσης, στη χλωρίδα του Πάικου περιλαμβάνονται τα είδη: Ραμόνδα η νατάλειος (Ramonda nathaliae), Κυκλάμινο το κισσόφυλλο (Cyclamen hederifolium), Κρόκος ο ωραίος (Crocus pulchellus).

Έχουν καταμετρηθεί 57 διαφορετικά είδη πεταλούδας στο Πάικο αναδεικνύοντας τον πλούτο της εντομοπανίδας της περιοχής. Ξεχωριστή θέση στην πανίδα του βουνού είναι το αγριογούρουνο που συναντάται σε όλο το Πάικο.

Ορυκτός Πλούτος 
Η Ορυκτική ζώνη Αξιού έχει διεύθυνση ΒΒΔ-ΝΝΑ και χωρίζεται σε τρεις ενότητες, από ανατολικά προς τα δυτικά: ενότητα Παιονίας, ενότητα Πάικου και ενότητα Αλμωπίας.

Παλαιογεωγραφικά η ενότητα του Πάικου ήταν ένα ύβωμα μεταξύ των αυλάκων-βαθιών θαλασσών της ενότητας Παιονίας και της ενότητας Αλμωπίας. Το βασικό κριτήριο (όχι βέβαια το μοναδικό) για αυτήν την διάκριση είναι η ύπαρξη μιας παχιάς νηριτικής ασβεστολιθικής σειράς σε αντίθεση με τα αργιλικά-κερατολικά ιζήματα (ιζηματογένεση βαθιάς θάλασσας) που απαντούν στις ενότητες Παιονίας και Αλμωπίας.

Η ενότητα Πάικου γενικά χαρακτηρίζεται από μεταμορφωμένα πετρώματα και ρήγματα με διευθύνσεις ΒΔ και ΒΑ και συναντούμε διάφορα πετρώματα όπως σχιστολίθους, πηλίτες, ψαμμίτες, δολερίτες, ασβεστολίθους,συναντούμε διάφορα πετρώματα όπως: σχιστόλιθος, αρκόζη, ψαμμίτης, δολερίτης, κροκαλοπαγή, γάββρους, διαβάσες, φλύσχη, κ.α..

Χωριά του Πάικου στο Νομό Κιλκίς
Η Γρίβα, το "κουτσό χωριό", χτισμένο από το 817 μ.Χ., με ωραία θέα, καλό κλίμα και άφθονα νερά, με την ιστορική εκκλησία του Αγίου Αθανασίου (1801), με σπίτια χτισμένα σε πλαγιά προς την πεδιάδα του Αξιού.
Ο Πεντάλοφος Κιλκίς, το μικρό χωριό με το μοναστήρι του Όσιου Νικόδημου.
Το Ομαλό μικρό χωριό με πλούσια βλάστηση.
Το Σκρά, καταγεγραμμένο στην ιστορία από το 1452 και ονομαστό από τη Μάχη του Σκρα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου.
Η Καστανερή χτισμένη σε πλαγιά με το παρεκκλήσι του προφήτη Ηλία.
Η Κάρπη, ψηλά στο Πάικο.
Τα Λιβάδια, η μοναδική κοινότητα του νομού, με κατοίκους καταγωγής από τη Σαμαρίνα, το Περιβόλι και άλλα χωριά των Γρεβενών, βρίσκεται σε οροπέδιο του Πάικου, φημίζεται για τις νόστιμες πατάτες της και για το αντάμωμα των βλάχων.
Η Κούπα, με την εκκλησία ως μνημείο πολιτιστικής αξίας, με τα πυκνά δρυοδάση και φυσικά σπήλαια , με το ξινό ιαματικό νερό και απομεινάρια της ιστορίας του ΕΛΑΣ..
Ο Φανός, με όνομα παρμένο από τη θέση του στη κορφή ενός βράχου, με ονομαστό ρακί του "Μαγιαντάρ" από τα χρόνια της τουρκοκρατίας.
Το Χαμηλό, με το λόφο του Ραβινέ γνωστό από μάχη το 1917.

Χωριά του Πάικου στο Νομό Πέλλας
Ο Αρχάγγελος, με καταπράσινα δάση από οξιές, δρυς και χιλιάδες κερασιές. Το χωριό συγκαταλέγεται στα πρώτα χωριά σε παραγωγή κερασιού στην Ελλάδα.

Το Θεοδωράκι, παραδοσιακός οικισμός που δημιουργήθηκε τον 14ο αιώνα.

Η Κρώμνη αποτελεί έναν από τους αναγνωρισμένους παραδοσιακούς οικισμούς του Ν.Πέλλας, στην ανατολική πλευρά μιας χαράδρας του Πάϊκου. Το χωριό αν και χαρακτηρισμένο ως παραδοσιακός οικισμός είναι ακατοίκητο, χωρίς δρόμο και χωρίς ρεύμα.

Μοναστήρια , Εκκλησίες και Εξωκλήσια του Πάικου, στο Νομό Κιλκίς
Διοικητικός Προϊστάμενος των Μοναστηριών & Εκκλησιών της Παιονίας είναι ο Μητροπολίτης Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως και Πολυκάστρου Δημήτριος.

Ιερός Ναός Αγίου Αθανασίου 

Ο Ιερός Ναός Αγίου Αθανασίου βρίσκεται στη Γρίβα.

Μοναστήρι της Παναγίας της Γουμένισσας 

Το μοναστήρι της Παναγίας της Γουμένισσας  υπήρξε η αφορμή να δημιουργηθεί και η μικρή ομώνυμη πόλη που αποτελεί και την έδρα της νεοσύστατης (από το 1991 μ.Χ.) Μητρόπολης Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως και Πολυκάστρου.

Ιερά Μονή των Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης

Η Ιερά Μονή των Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης βρίσκεται σε κατάφυτη πλαγιά του όρους Πάικου, σε υψόμετρο 600 μ. με θέα την κοιλάδα του Αξιού, στην περιοχή της Γρίβα και σε απόσταση 7 Χμ. από τη Γουμένισσα.

Εξωκλήσι Αγίων Αντωνίου και Θεοδώρου Γρίβας

Έξω από τη Γρίβα και σε απόσταση 1,5 χλμ περίπου, μέσα σε κατάφυτο δάσος βελανιδιάς, βρίσκεται το εξωκλήσι του Αγίου Αντωνίου, μονόκλιτη βασιλική με τρούλο, η οποία χρονολογείται από το 1901. Η εκκλησία ανακατασκευάστηκε το 1993.

Ιερά Μονή (κοινόβιο) Οσίου Νικόδημου του Αγιορείτη

Η Ιερά Μονή του Οσίου Νικόδημου του Αγιορείτη βρίσκεται στην Κεντρική Μακεδονία και την Παιονία του Κιλκίς. Είναι κτισμένη στις ανατολικές πλαγιές του όρους Πάικο σε υψόμετρο 700 μέτρα και δυτικά του ποταμού Αξιού.Απέχει 70 χλμ. ΒΔ. από τη Θεσσαλονίκη, 53 χλμ. Δ. από το Κιλκίς και 22 χλμ. Δ.-ΝΔ. από το Πολύκαστρο. Ανατολικά είναι η Γουμένισσα, νοτιοανατολικά το Πεντάλοφο και βορειοανατολικά η Γρίβα. Το μοναστήρι είναι ανδρώο και θεμελιώθηκε το 1981. Αποτελεί μετόχι της Ιεράς Μονής Σίμωνος Πέτρας του Αγίου Όρους και εκκλησιαστικά υπάγεται στη Μητρόπολη Γουμένισσας, Αξιούπολης και Πολύκαστρου.

Εικόνες

Σύνδεσμοι
Δορυφορική άποψη του Πάικου
Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Αξιούπολης
Ηλεκτρονική Εφημερίδα της Γρίβας
Επίσημη Ιστοσελίδα της Γρίβας
ΟΣΠΕΓ - Ορειβατικός Σύλλογος ΠΕριηγητών Γουμένισσας

Δείτε επίσης
Κατάλογος ορυκτών

Παραπομπές

Βουνά του Κιλκίς
Βουνά της Πέλλας