Κλιμέντ Βοροσίλοφ

Ο Κλιμέντ Γιεφρέμοβιτς Βοροσίλοφ (ρωσικά: Климе́нт Ефре́мович Вороши́лов​, Kliment Yefremovich Voroshilov; ουκρανικά: Климент Охрімович Ворошилов, Klyment Okhrimovyč Vorošylov, 4 Φεβρουαρίου 1881 [Π.Η. 23 Ιανουαρίου 1881] – 2 Δεκεμβρίου 1969) ήταν εξέχων Ουκρανός πολιτικός και στρατιωτικός κατά τη διάρκεια της σταλινικής πολιτικής. Ήταν ένας από τους πέντε αρχικούς στρατάρχες της Σοβιετικής Ένωσης, μαζί με τον αρχηγό του γενικού στρατιωτικού επιτελείου του Κόκκινου Στρατού Αλεξάντρ Γιεγκόροφ και τους Βασίλι Μπλιούχερ, Σεμιόν Μπουντιόνι και Μιχαήλ Τουχατσέφσκι, αλλά μετά την ήττα στον πόλεμο ενάντια στη Φινλανδία, καθαιρέθηκε. Διατέλεσε πρόεδρος του προεδρείου του Ανώτατου Σοβιέτ της Σοβιετικής Ένωσης από το 1953 μέχρι το 1960.

Πρώτα Χρόνια 
Ο Βοροσίλοφ γεννήθηκε στον οικισμό Βερχνιέγιε, στο κυβερνείο Γιεκατερίνοβλαφ, Ρωσική Αυτοκρατορία (που σήμερα αποτελεί μέρος της πόλης Λισιχάνσκ στην περιοχή Λουχάνσκ της Ουκρανίας), σε οικογένεια εργαζομένων στους σιδηρόδρομους ρωσικής εθνικότητας. Σύμφωνα με τον Σοβιετικό αρχιστράτηγο Πέτρο Γκρεγκόρενκο, ο ίδιος ο Βόροσιλοφ μιλούσε για την κληρονομιά της χώρας καταγωγής του, την Ουκρανία, και για το προηγούμενο οικογενειακό όνομα του Βοροσίλοφ.

Ρωσική επανάσταση 
Ο Βοροσίλοφ εντάχθηκε στη μπολσεβίκικη φραξία του Ρωσικού Σοσιαλδημοκρατικού Εργατικού Κόμματος το 1905. Μετά τη Ρωσική Επανάσταση του 1917, ο Βοροσίλοφ έγινε μέλος του Ουκρανικού Συμβουλίου Λαϊκών Επιτροπών και Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων μαζί με τον Βασίλι Αβέριν. Ήταν πολύ γνωστός για την βοήθεια στον Ιωσήφ Στάλιν στο Επαναστατικό Στρατιωτικό Συμβούλιο (με επικεφαλής τον Λέον Τρότσκι), έχοντας συνδεθεί στενά με τον Στάλιν κατά την υπεράσπιση του Τσαριτσίν του 1918 από τον Κόκκινο Στρατό. Ο Βοροσίλοφ ήταν διοικητής του Νότιου Μετώπου κατά τη διάρκεια του ρωσικού εμφυλίου πολέμου και του πολωνο-σοβιετικού πολέμου, με την 1η στρατιά ιππικού. Ως πολιτικός κομισάριος που υπηρετούσε ισότιμα ​​με τον Στάλιν, ο Βοροσίλοφ ήταν υπεύθυνος για το ηθικό της 1ης στρατιάς ιππικού, η οποία απαρτιζόταν κυρίως από αγρότες από τη νότια Ρωσία. Ο Βοροσίλοφ ήταν επικεφαλής της Αστυνομίας της Πετρούπολης κατά τα έτη 1917 και 1918.

Μεσοπόλεμος 
Ο Βοροσίλοφ υπηρέτησε ως μέλος της Κεντρικής Επιτροπής από την εκλογή του το 1921 έως το 1961. Το 1925, μετά το θάνατο του Μιχαήλ Φρούνζε, ο Βοροσίλοφ διορίστηκε Κομισάριος της Επιτροπής για τις Στρατιωτικές και Ναυτικές Υποθέσεις και Πρόεδρος του Επαναστατικού Στρατιωτικού Συμβουλίου της ΕΣΣΔ, θέση που κράτησε μέχρι το 1934. Το κύριο επίτευγμά του στην περίοδο αυτή ήταν να μετακινήσει τις βασικές σοβιετικές βιομηχανίες πολέμων ανατολικά των Ουραλίων, ώστε η Σοβιετική Ένωση να μπορέσει να υποχωρήσει στρατηγικά, διατηρώντας παράλληλα τις παραγωγικές της δυνατότητες. Η πολιτική θέση του Φρούνζε ακολουθούσε την πολιτική της Τρόικας (Γκριγκόρι Ζινόβιεφ, Λεβ Κάμενεφ, Στάλιν), αλλά ο Στάλιν προτίμησε να έχει έναν στενό, προσωπικό σύμμαχο υπεύθυνο (σε αντίθεση με τον Φρούνζε, έναν "Ζινοβιεβίτη"). Ο Φρούνζε παροτρύνθηκε από μια ομάδα χειρούργων γιατρών του Στάλιν να χειρουργηθεί για να θεραπεύσει ένα παλιό έλκος στομάχου, παρά τις προηγούμενες συστάσεις γιατρούς για να αποφύγουν τη χειρουργική επέμβαση και την απροθυμία του Φρούνζε. Πέθανε στο χειρουργικό τραπέζι λόγω τεράστιας υπερβολικής δόσης χλωροφορμίου, ενός αναισθητικού. Ο Βοροσίλοφ έγινε πλήρες μέλος του νεοσυσταθέντος Πολιτικού Γραφείου το 1926, παραμένοντας μέλος μέχρι το 1960.

Ο Βοροσίλοφ διορίστηκε Λαϊκός Κομισάριος της Άμυνας το 1934 και στρατάρχης της Σοβιετικής Ένωσης το 1935. Διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στη Μεγάλη Εκκαθάριση του Στάλιν της δεκαετίας του 1930, καταγγέλλοντας πολλούς από τους στρατιωτικούς συναδέλφους και τους υφισταμένους του όταν του ζητήθηκε από τον Στάλιν. Έγραψε προσωπικές επιστολές σε πρώην Σοβιετικούς αξιωματικούς και διπλωμάτες όπως ο Μιχαήλ Οστρόφσκι, ζητώντας τους να επιστρέψουν οικειοθελώς στη Σοβιετική Ένωση και να τους καθησύχαζε ψευδώς ότι δεν θα αντιμετώπιζαν καταδίκη από τις αρχές. Ο Βοροσίλοφ υπέγραψε προσωπικά 185 τεκμηριωμένους καταλόγους εκτέλεσης, τέταρτος μεταξύ της σοβιετικής ηγεσίας μετά τον Μολότοφ, τον Στάλιν και τον Λάζαρ Καγκανόβιτς. Ο Βοροσίλοφ φαίνεται να μην συμμεριζόταν την παράνοια προς τα στοιχεία ανώτερης τάξης μέσα στο σώμα αξιωματικών. Δήλωσε ανοιχτά ότι οι σαμποτέρ στον κόκκινο στρατό ήταν λίγοι και προσπαθούσαν να σώσουν τη ζωή αξιωματικών όπως ο Λούκιν, ο οποίος θα υπηρετούσε με διάκριση κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου και ο Σοκόλοφ-Στρακόφ ο οποίος μερικές φορές ήταν επιτυχής. Δεν είχε κανένα πρόβλημα να καταγγείλει αξιωματικούς που δεν του άρεσαν όπως ο Τουχατσέφσκι. 

Παρά τη συμμετοχή του στην εκκαθάριση που απομάκρυνε πολλούς «μηχανικούς» (υποστηρικτές της ευρείας χρήσης των τανκ αντί του ιππικού) από τον Κόκκινο Στρατό, ο Βοροσίλοφ ήταν πεπεισμένος ότι η εξάρτηση από το ιππικό πρέπει να μειωθεί, ενώ πιο σύγχρονα όπλα θα πρέπει να λάβουν υψηλότερη προτεραιότητα. Ο στρατάρχης Μπουντιένι προσπάθησε να τον στρατολογήσει για το σκοπό του να προστατεύσει την κατάσταση του ιππικού στον Κόκκινο Στρατό, αλλά ο Βοροσίλοφ δήλωσε ανοιχτά την πρόθεσή του να κάνει το αντίθετο. Εξέδωσε τις ικανότητες του στρατού για συνδυασμούς όπλων καθώς και την υψηλή ποιότητα και την ικανότητα να αναλάβουν πρωτοβουλία οι αξιωματικοί κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών ασκήσεων του 1936. Εντούτοις, επεσήμανε επίσης θέματα στο σύνολο του Κόκκινου Στρατού στην πλήρη έκθεσή του. Μεταξύ των ζητημάτων που επεσήμανε ήταν η ανεπαρκής επικοινωνία, το αναποτελεσματικό προσωπικό, η ανεπαρκής συνεργασία μεταξύ των στρατιών και ο στοιχειώδης χαρακτήρας της δομής διοίκησης σε μονάδες τανκ και άλλων σύγχρονων όπλων.

Μετά από τον μεγάλη εκκαθάριση, έγιναν κάποιες μεταρρυθμίσεις στην ανώτατη διοίκηση, προκειμένου να εφαρμόσει τη θεωρία του τρόπου με τον οποίο ο κόκκινος στρατός θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει για παράδειγμα το δόγμα της βαθιάς λειτουργίας στην πράξη και την πραγματική κατάσταση του κόκκινου στρατού από κοντά. Οι πολιτικά διορισμένοι διοικητές του κόκκινου στρατού μετά την εκκαθάριση είδαν ότι ο στρατός, ειδικά μετά την εκκαθάριση, δεν ήταν κατάλληλος για να πραγματοποιήσει πολέμους στο δόγμα της βαθιάς λειτουργίας. Διοικητές όπως ο Βοροσίλοφ και ο Γκριγκόρι Κουλίκ ήταν μεταξύ των υποκινητών αυτών των μεταρρυθμίσεων που επηρέασαν θετικά τον κόκκινο στρατό. Οι ίδιοι αυτοί οι διοικητές αποδείχθηκαν ότι δεν ήταν σε θέση να πραγματοποιήσουν τέτοιες επιχειρήσεις στην πράξη. Παρά τον θετικό τους αντίκτυπο, πιστεύεται ότι άνθρωποι όπως ο Βοροσίλοφ δεν ήταν οι καλύτεροι στη δημιουργία και την εφαρμογή τέτοιων μεταρρυθμίσεων. Μία από αυτές τις μεταρρυθμίσεις ήταν η αναδιοργάνωση των εδαφικών μονάδων του κόκκινου στρατού που μετέτρεψαν κατά λάθος την κόκκινη στρατιωτική οργάνωση σε ένα πολύ πιο πρωτόγονο καθεστώς από ό, τι είχε το 1936. Η ιδέα αυτής της αναδιοργάνωσης σχεδιάστηκε από τον Κουλίκ αλλά τέθηκε σε εφαρμογή από τον Βοροσίλοφ.

Όταν καταργήθηκαν οι εδαφικές μονάδες, ο Βοροσίλοφ σημείωσε ότι μεταξύ των λόγων για τη διάλυση τέτοιων σχηματισμών ήταν ότι δεν είχαν την ικανότητα να διδάξουν στρατιώτες πώς να χρησιμοποιήσουν τη σύγχρονη τεχνολογία. Είχε διακηρύξει ανοιχτά ότι το σύστημα ήταν ανεπαρκές σε μια εποχή κατά την οποία οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις (όπως η Γερμανία) επέκτειναν τις ικανότητες των στρατών τους. Οι εδαφικές μονάδες δεν ήταν πολύ δημοφιλείς, όχι μόνο για τον Βοροσίλοφ, αλλά και με την ηγεσία του κόκκινου στρατού. Ήταν απελπιστικά αναποτελεσματικές, με τον νεοσύλλεκτο Αλεξέι Γριγκορόβιτς Μασλόφ να σημειώνει ότι δεν πυροβόλησε ποτέ κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής του, ενώ σημειώθηκε ότι οι εν λόγω μονάδες υποβλήθηκαν μόνο σε πραγματική εκπαίδευση ένα μήνα το χρόνο όταν επέστρεφαν οι βετεράνοι.

Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος 

Μεταξύ 1941-1944, κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Βοροσίλοφ ήταν μέλος της επιτροπής κρατικής άμυνας. Ο Βοροσίλοφ διέταξε τα σοβιετικά στρατεύματα κατά τη διάρκεια του Χειμερινού πολέμου από τον Νοέμβριο του 1939 έως τον Ιανουάριο του 1940, αλλά λόγω του κακού σχεδιασμού της Σοβιετικής Ένωσης και της ανικανότητας του Βοροσίλοφ ως στρατηγού, ο Κόκκινος Στρατός υπέστη περίπου 320.000 απώλειες σε σύγκριση με 70.000 φινλανδικές απώλειες. Όταν η ηγεσία συγκεντρώθηκε στη ντάκα του Στάλιν στο Κούντσεβο, ο Στάλιν φώναξε στον Βοροσίλοφ για τις απώλειες. Ο Βοροσίλοφ απάντησε αναλόγως, κατηγορώντας τον Στάλιν για αποτυχία στην εξάλειψη των καλύτερων στρατηγών του Κόκκινου Στρατού στις εκκαθαρίσεις του. Βόροσιλοφ στη συνέχεια χτύπησε μια πιατέλα ψητού χοίρου γάλακτος στο τραπέζι. Ο Νικήτα Χρουστσόφ δήλωσε ότι ήταν η μόνη φορά που είδε τέτοια έκρηξη. Ο Βοροσίλοφ, ωστόσο, έγινε ο αποδιοπομπαίος τράγος για τις αρχικές αποτυχίες στη Φινλανδία. Αργότερα αντικαταστάθηκε ως Κομισάριος Άμυνας Σεμιόν Τιμοσένκο. Ο Βοροσίλοφ έγινε τότε Αναπληρωτής πρωθυπουργός αρμόδιος για θέματα πολιτισμού.

Ο Βοροσίλοφ υποστήριξε αρχικά ότι οι χιλιάδες Πολωνοί στρατιωτικοί που αιχμαλώτισαν τον Σεπτέμβριο του 1939 έπρεπε να απελευθερωθούν, αλλά αργότερα υπέγραψε την εντολή για την εκτέλεση τους στη σφαγή του Κατύν του 1940.

Μετά τη γερμανική εισβολή στη Σοβιετική Ένωση τον Ιούνιο του 1941, ο Βοροσίλοφ έγινε διοικητής της βραχύβιας βορειοδυτικής κατεύθυνσης (Ιούλιος-Αύγουστος 1941), ελέγχοντας διάφορα μέτωπα. Τον Σεπτέμβριο του 1941 διοικούσε το Μέτωπο του Λένινγκραντ. Εργαζόμενος μαζί με τον στρατιωτικό διοικητή Αντρέι Ζντάνοφ, καθώς οι γερμανικές δυνάμεις απειλούσαν να αποκόψουν τον Λένινγκραντ, επέδειξε σημαντική προσωπική ανδρεία, αντέχοντας τον βαρύ βομβαρδισμό στο Ιβανόβσκοε. Σε ένα σημείο συγκέντρωσε στρατεύματα που υποχωρούσαν και οδήγησε προσωπικά μια αντεπίθεση ενάντια στα γερμανικά τανκ οπλισμένος μόνο με πιστόλι. Ωστόσο, το στυλ αντεπίθεσης που είχε ξεκινήσει εγκαταλείφθηκε από τιυς στρατηγούς και έλαβε κυρίως περιφρόνηση από τους στρατιωτικούς συναδέλφους του. Απέτυχε να εμποδίσει τους Γερμανούς να περιβάλλουν τον Λένινγκραντ και και αντικαταστάθηκε από τον πολύ ικανό Γκεόργκι Ζούκοφ στις 8 Σεπτεμβρίου 1941.

Μεταπολεμικά 
Μεταξύ του 1945 και του 1947, ο Βοροσίλοφ επέβλεπε την εγκαθίδρυση του κομμουνιστικού καθεστώτος στη μεταπολεμική Ουγγαρία. Απέδωσε την κακή παρουσία του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ουγγαρίας στις δημοτικές εκλογές της Βουδαπέστης τον Οκτώβριο του 1945 στον αριθμό των Εβραίων σε ηγετικές θέσεις, υποστηρίζοντας ότι «ήταν επιζήμιο για το κόμμα ότι οι ηγέτες του δεν είναι ουγγρικής καταγωγής».

Το 1952, ο Βοροσίλοφ διορίστηκε μέλος του Προεδρείου του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης. Ο θάνατος του Στάλιν στις 5 Μαρτίου 1953 προκάλεσε σημαντικές αλλαγές στη σοβιετική ηγεσία. Στις 15 Μαρτίου 1953, ο Βοροσίλοφ ορίστηκε Πρόεδρος του Προεδρείου του Ανώτατου Σοβιέτ (δηλαδή αρχηγός κράτους) με τον Νικήτα Χρουστσόφ ως Γενικό Γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος και τον Γκεόργκι Μαλενκόφ ως πρωθυπουργό της Σοβιετικής Ένωσης. Ο Βοροσίλοφ, ο Μαλενκόφ και ο Χρουστσόφ προκάλεσαν τη σύλληψη του Λαβρέντι Μπέρια τις 26 Ιουνίου 1953, μετά το θάνατο του Στάλιν.

Αφού ο Χρουστσιόφ απομάκρυνε τους περισσότερους παλιούς σταλινικούς, όπως ο Μολότοφ και ο Μαλενκόφ από το κόμμα, η καριέρα του Βοροσίλοφ άρχισε να ξεθωριάζει. Στις 7 Μαΐου 1960, το Ανώτατο Σοβιέτ της Σοβιετικής Ένωσης ενέκρινε το αίτημα του Βοροσίλοφ για συνταξιοδότηση και στη θέση εξελέγη ο Λεονίντ Μπρέζνιεφ. Η Κεντρική Επιτροπή τον απάλλαξε επίσης από τα καθήκοντά του ως μέλους του Προεδρείου του Κόμματος (όπως λεγόταν το Πολιτικό Γραφείο από το 1952) στις 16 Ιουλίου 1960. Ο Βοροσίλοφ επανεξελέγη εκ νέου στην Κεντρική Επιτροπή το 1966 και το 1968 τιμήθηκε με ένα δεύτερο μετάλλιο του Ήρωα της Σοβιετικής Ένωσης.

Ο Βοροσίλοφ πέθανε το 1969 στη Μόσχα και θάφτηκε στη Νεκρόπολη Τείχους του Κρεμλίνου.

Προσωπική ζωή 
Ο Βοροσίλοφ ήταν παντρεμένος με την Εκατερίνα Βοροσίλοβα, γεννημένη Γκόλντα Γκρόρμπαν, από εβραϊκή ουκρανική οικογένεια. Άλλαξε το όνομά της όταν βαπτίστηκε ορθόδοξη χριστιανή για να μπορέσει να παντρευτεί τον Βοροσίλοφ. Συναντήθηκαν ενώ εξορίστηκαν στο Αρχάγγελσκ, όπου στάλθηκε η Εκατερίνα το 1906. Όσο και οι δύο υπηρετούσαν στο Μέτωπο Τσαριτσίν το 1918, όπου η Αικατερίνη βοηθούσε ορφανά, υιοθέτησαν ένα ορφανό ηλικίας τεσσάρων ετών που ονόμασαν Πέτια. Επίσης, υιοθέτησαν τα παιδιά του Μιχαήλ Φρύντζε μετά το θάνατό του το 1925. Κατά τη διάρκεια του καθεστώτος του Στάλιν, έζησαν στο Κρεμλίνο στα Φρουρά Ιππικού.

Παραπομπές 

Μπολσεβίκοι
Στρατάρχες της Σοβιετικής Ένωσης
Σοβιετικοί πολιτικοί
Ήρωες της Σοβιετικής Ένωσης