Καραμανλήδες

Καραμανλήδες (ενικός Καραμανλής) αποκαλούνται οι τουρκόφωνοι Έλληνες Μικρασιάτες Ορθόδοξοι Χριστιανοί που κατοικούσαν στην Καραμανία (ονομάστηκε από το τουρκικό Μπεηλίκι των Καραμανιδών, στην περιοχή της αρχαίας Κιλικίας) και την Καππαδοκία.

Ιστορία 
Υπάρχουν δύο θεωρίες σχετικά με την γενεαλογική προέλευση των Καραμανλήδων. Η πρώτη δέχεται ότι προέρχονταν από Έλληνες Χριστιανούς της Μικράς Ασίας που υιοθέτησαν την τουρκική γλώσσα έπειτα από πιέσεις μέσω μιας σταδιακής διαδικασίας αφομοίωσης/τουρκοποίησης από τους Οθωμανούς αλλά διατήρησαν την πίστη τους. Η δεύτερη τους θεωρεί εκχριστιανισμένους Τούρκους ή μίξη αυτών με Έλληνες.   

Αν και οι καραμανλήδικες κοινότητες ευημερούσαν, η απομόνωση της κεντρικής Ανατολίας τους ωθούσε σε εποχική ή και μόνιμη μετανάστευση σε εμπορικά κέντρα κατά μήκος του σιδηροδρόμου, όπως το Ικόνιο και η Νίγδη, ή ακόμη η Άγκυρα, η Καισάρεια, η Τραπεζούντα, τα Άδανα και η Μερσίνα, εγκαταλείποντας προαιώνιες εστίες της Ορθοδοξίας όπως η Σύλλη (τουρκικά: Sille Subaşı) και το Σελίμε. Σημαντική κοινότητα Καραμανλήδων υπήρχε και στην Κωνσταντινούπολη, στις συνοικίες Γεντικουλέ, Ψωμαθειά (τουρκικά: Samatya), Ναρλικαπί. 

Μεταξύ των κατοίκων της Ανατολίας, οι Καραμανλήδες φημίζονταν για το εμπορικό πνεύμα και την επιχειρηματικότητά τους.

Σταδιακά, οι εύποροι Καραμανλήδες έμποροι και επαγγελματίες άρχισαν να υιοθετούν την ελληνική γλώσσα, με την ενθάρρυνση του Πατριαρχείου της Κωνσταντούπολης αλλά και των ελληνικών αρχών, αν και συχνά οι φτωχοί έφεραν αντιρρήσεις, επιθυμώντας εκπαίδευση μεγαλύτερης πρακτικής αξίας για τα παιδιά τους. 

Μετά την υπογραφή της συνθήκης της Λωζάνης (1923), μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα, κατά την Ελληνο-Τουρκική Ανταλλαγή πληθυσμών.

Γλώσσα - γραφή 

Οι Καραμανλήδες μιλούσαν τοπική διάλεκτο της τουρκικής. Στα κείμενά τους, έγραφαν την τουρκική γλώσσα με χαρακτήρες του ελληνικού αλφαβήτου (καραμανλήδικα). 

Το πρώτο γνωστό έντυπο καραμανλήδικο κείμενο ανάγεται εκδόθηκε το 1718 και το τελευταίο το 1929, ενώ στα καραμανλήδικα γράφτηκε ένα από τα πρώτα μυθιστορήματα σε τουρκική γλώσσα, το 1871-72, από τον δάσκαλο και δημοσιογράφο Ευαγγελινό Μισαηλίδη. 

Τα παλαιότερα καραμανλήδικα κείμενα ήταν θρησκευτικού περιεχομένου ενώ από το τέλος του 18ου αι. τυπώνονται και κείμενα ιστορικά, γεωγραφικά, διδακτικά κ.ά. Αυτά τυπώνονταν σε τυπογραφεία της Κωνσταντινούπολης, Αθηνών, Βενετίας, Σμύρνης κ.ά. Πολύ σημαντικό ρόλο στη διάδοση της καραμανλήδικης γραφής έπαιξε ο Ευαγγελινός Μισαηλίδης ο οποίος το 1851 άρχισε να εκδίδει στην Κωνσταντινούπολη την εφημερίδα Ανατολή, σε καραμανλήδικη γραφή.

Πρόσωπα
Σημαντικοί Καραμανλήδες στην ελληνική ιστορία είναι οι εξής:
Μητροπολίτης Γρεβενών Αιμιλιανός
Προκόπιος Ικονίου
Ικονίου Ιάκωβος

Δείτε επίσης 
Καππαδόκες
λύρα Καππαδοκίας (κεμανές)

Παραπομπές

Πηγές

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι
 Κουμαριανού Αικατερίνη, Πιο κοντά στην καραμανλίδικη γραμματεία. Σημαντική συμβολή στη μελέτη της η μεταφορά στα ελληνικά ενός γεωγραφικού κειμένου του Iωάννη H. Kάλφογλου, Εφημ. "Καθημερινή", 7-9-2003

Καραμανλίδικα έντυπα διαθέσιμα στο διαδίκτυο
Ιπατετναμέ :Γιάνι Γκερέκ ερκεκλερέ , γκερέκ δις εχληλερέ, ___.[Κωνσταντινούπολη] : Παρά Σ. Δ. και Θ. Α.,1840
Αγιον Όρος ταριχί / Σωφρόνιος,μητροπολίτης Στρωμνίτσας. Αλιακιόζογλου, Σάββας Σ. / [χ.τ.] : Έκδοση Κ. Ζιβίδης ..., 1901
Σεραφείμ,ο Πισσίδειος, μητροπολίτης Αγκύρας, Αζήμ πατησσάχ μοναστήρ Κύκκονουν, Βενετία, 1816.

Έλληνες ανά εθνοτική ή εθνική καταγωγή
Πληθυσμιακές ομάδες της Ελλάδας
Μικρασιατικός Ελληνισμός