Αγία Ελεούσα Αιτωλοακαρνανίας

Η Παναγία Ζωοδόχου Πηγής ευρύτερα γνωστή ως Αγία Ελεούσα της Κλεισούρας του Μεσολογγίου είναι μοναστήρι.
Βρίσκεται στην αρχή του στενού περάσματος του βουνού Αράκυνθος ή Ζυγός και επί της εθνικής οδού Αγρινίου - Μεσολογγίου.

Η Ζωοδόχος Πηγή

Το μοναστήρι γιορτάζει την ημέρα της Ζωοδόχου Πηγής και οι εορτασμοί διαρκούν 3 ημέρες.Τιμάται η Ζωοδόχος Πηγή γιατί στο εκκλησάκι του μοναστηρίου υπάρχει πηγή , στην οποία με  μία μικρή σκάλα κατέβαιναν ευλαβικά , όσοι έπασχαν από διάφορες ασθένειες. Η πηγή κυκλικά αγκαλιάζει στο πίσω μέρος την εικόνα της Παναγίας. Σήμερα δεν επιτρέπεται οι πιστοί να κατέβουν εκεί, για να μην λερώσουν το νερό της. Το νερό οδηγείται με σωλήνα στη βρύση, όπου οι προσκυνητές μπορούν να ξεδιψάσουν και να ραντίσουν το πρόσωπό τους. Από τα πανύψηλα βράχια πέφτουν σταγόνες νερού , οι οποίες την ημέρα της γιορτής της Παναγίας είναι πάρα πολλές και οι πιστοί προσπαθούν να πιάσουν μερικές από αυτές για να πέσουν στο πρόσωπό τους γιατί θεωρούνται αγιασμένες.

Ιδρυτής και χρόνος ίδρυσης
Ο ιδρυτής του μοναστηριού δεν είναι γνωστός. Σημαντικό έγγραφο είναι ενα <<σιγίλλιον>> (εκκλησιαστικόν έγγραφον επί του οποίου τίθεται το σιγίλλιον , η σφραγίδα) του Μητροπολίτου Ναυπάκτου Ιωάννου Αποκαύκου προς τον ευνούχον Γεώργιον Τζιμισκή , στον οποίον ανατίθεται η εφορεία του μοναστηρίου. Το έγγραφο αυτό αποτελεί αξιόλογη πηγή ,που μας οδηγεί στο πιθανότατο συμπέρασμα ότι το μοναστήρι της Αγίας Ελεούσας με τη χαρακτηριστική Κλεισούρα είναι βυζαντινό. Και τούτο, γιατί το <<σιγίλλιον>> ανήκει στην περίοδο Απριλίου-Μαΐου 1229 έως 9 Μαρτίου 1230 , όταν μετά την ήττα του Θεόδωρου Κομνηνού Δούκα καταρρέει η αυτοκρατορία της Θεσσαλονίκης.

Ο Μεγάλος Σταυρός

Στο μέσο της διαδρομής, από το νέο κτήριο ως το εκκλησάκι, είναι τοποθετημένος ένας Σταυρός που προκαλεί δέος σε όλους τους επισκέπτες.Το ύψος του φτάνει τα 16μ..Δημιουργήθηκε όταν ένα τμήμα του βράχου κόπηκε και στην θέση του κατασκευάστηκε η βάση του Σταύρου.Η εκσκαφή είχε βάθος τέσσερα μέτρα.Ο μεγάλος Σταύρος, που διακρίνεται από μακριά, προϊδεάζει τον προσκυνητή αλλά και τον επισκέπτη για το μεγάλο συνάπαντημα της ιστορίας μας με τη θρησκεία μας στην κάθετη πλαγιά του βουνού, ενώ του δίνει δύναμη για να συνεχίσει την πορεία του προς τον ναό.Εκεί βρίσκεται και η εικόνα της Παναγίας που στη συνέχεια θα την προσκυνήσει.

''ΤΟ ΜΟΝΑΧΟΛΟΓΙΟ''

Στο μοναχολόγιο του μοναστηριού βρέθηκαν γραμμένοι οι εξής Μοναχοί:

1.Ιερόθεος Σπανομήτσος, από το Λημέρι Ευρυτανίας.

2.Ιερόθεος Τριφύλλης, από τα Κύθηρα.(Απεβίωσε)

3.Θεόδωρος Ευαγγελάτος, από τον Αστακό.(Απεβίωσε)

4.Κοσμάς Παπαχρήστος, από τη Σκουτεσιάδα.Αρχιερέας, Μητροπολίτης Αιτωλιάς και Ακαρνανίας.

5.Παγκράτιος Μπομπόλης, από την Παλαιομάνινα.(Απεβίωσε)

6.Καλλίστρατος Καλογεράκης, από την Γουριώτισσα.Ηγούμενος Ι. Μ. Γενέσεως Θεοτόκου Ρέθα Βάλτου(σήμερα Γυναικεία Μονή).

7.Ανδρέας Νασόπουλος, από το Ευηνοχώρι.(Απεβίωσε)

8.Λεωνίδας Κ. Διαμαντόπουλος, από την Αθήνα.(Απεβίωσε)

9.Θεόκλητος Ράπτης, από το Θέρμο.Ιερός Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου Θέρμου.

10.Αστέριος Χατζηνικολάου, από τη Θεσσαλονίκη.Προϊστάμενος Αδελφότητας Θεολόγων «Ο Σωτήρ».

Το δεύτερο εκκλησάκι
Πιο κάτω από την Αγία Ελεούσα υπάρχει άλλο ένα μικρό εκκλησάκι , το οποίο έχει χτιστεί από τον μοναχό Αλέξιο των Ιωαννίνων το 1990. Το εκκλησάκι αυτό επίσης ήταν αφιερωμένο και στην Παναγία. Καθώς όμως ο καιρός περνούσε αποφασίστηκε η κατεδάφισή του παρά τις αντιρρήσεις μερικών , όπως του ηγουμένου Ιερόθεου Σπανομήτσου. 

Την θέση του πήρε ένα νέο εκκλησάκι με την χρηματοδότηση της Βασιλικής Κοτρώτσου. Αφιερωμένο επίσης το εκκλησάκι ήταν προς τιμή της χρηματοδότριας , καθώς και τον γονιών χάρη στις φροντίδες της αδελφής της Ναυσικάς Κοτρώτσου. Η δημιουργία του νέου ναού ανατέθηκε στον Μεσολογγίτη τεχνικό έργων Σπύρο Λερό. Ο νέος ναός είναι βυζαντινού ρυθμού , αφιερωμένος στην Ύψωση του Τιμίου Σταυρού.

Βιβλιογραφία
 Βικέλας Δημήτριος : « Από Νικοπόλεως εις Ολυμπίαν», Αθήνα 1885
 Αριστείδη Ξ. Καβάγια, Η Αγία Ελεούσα, το Βυζαντινό μοναστήρι της Κλεισούρας Μεσολογγίου, Ιερά Μητρόπολις Αιτωλίας και Ακαρνανίας,ISBN:978-960-98051-4-8
 Ευαγγελάτος  Γ. Χρήστος : « Ιστορία του Μεσολογγίου», Αθήνα 1959
 Θεόκλητος  Αβραντινής , Μητροπολίτης  Αιτωλίας και Ακαρνανίας :      « Δέκα χρόνια Επισκοπικής Διακονίας»  ( 1965-1975), Μεσολόγγι 1976
 Καλατζής Ν. Χρήστος : « Ο Βερνάρδος του Σαξ-Μαϊνίγγεν στην Αιτωλοακαρνανία» περιοδικό « Νέα Εστία», τομ. 4ος 1928, σελ.1026-1028
 .Ουράνης Κώστας : « Ταξίδια Ελλάδα», εκδόσεις «Εστίας» , Αθήνα 1930
 Παναγιωτόπουλος Ι. Μ.: «Ελληνικοί Ορίζοντες», Αθήνα 1940, σελ. 147

Επιπλέον βιβλιογραφία
 Σύντομον Ἱστορικὸν Ἱερᾶς Μονῆς Παναγίας Ἐλεούσης Κλεισούρας Αἰτωλίας, «Ἁγιολόγιον τῆς Ὀρθοδοξίας», Χρήστος Τσολακίδης

Μονές του νομού Αιτωλοακαρνανίας