Σφαγή της Βόλα

Η Σφαγή της Βόλα () ήταν η συστηματική δολοφονία μεταξύ 40.000 και 50.000 Πολωνών στη συνοικία Βόλα της πολωνικής πρωτεύουσας, Βαρσοβίας, από τη γερμανική Βέρμαχτ και άλλους συνεργάτες του Άξονα από την Αζέρικη Λεγεώνα, καθώς και από τις δυνάμεις της Ταξιαρχίας του Καμίνσκι κυρίως από τη Ρωσία, η οποία έλαβε χώρα από τις 5 έως τις 12 Αυγούστου 1944. Η σφαγή διατάχθηκε από τον Αδόλφο Χίτλερ, ο οποίος διέταξε να σκοτωθεί «οτιδήποτε κινείται» για να σταματήσει η Εξέγερση της Βαρσοβίας αμέσως μετά την έναρξη της.

Δεκάδες χιλιάδες Πολωνοί πολίτες μαζί με αιχμάλωτους αντιστασιακούς στρατιώτες του Εσωτερικού Στρατού δολοφονήθηκαν βάναυσα από τους Γερμανούς σε οργανωμένες μαζικές εκτελέσεις σε ολόκληρη τη Βόλα. Ολόκληρες οικογένειες, συμπεριλαμβανομένων μωρών, παιδιών και ηλικιωμένων, πυροβολήθηκαν συχνά επί τόπου, αλλά μερικοί σκοτώθηκαν μετά από βασανιστήρια και σεξουαλική επίθεση. Στρατιώτες δολοφονούσαν ασθενείς στα νοσοκομεία, σκοτώνοντάς τους στα κρεβάτια τους, καθώς και ιατρούς και νοσηλεύτριες που τους φρόντιζαν. Τα νεκρά σώματα στοιβάζονταν για να καούν από το Verbrennungskommando Warschau («απόσπασμα καύσης») για να καταστρέψουν τα στοιχεία της σφαγής, αν και πρώτα, σκυλιά αφήνονταν ελεύθερα για να βρουν επιζώντες για να τους σκοτώσουν. Η επιχείρηση ηγήθηκε από τον Έριχ φον ντεμ Μπαχ-Ζελέφσκι, αν και οι κύριοι δράστες της ήταν η Ταξιαρχία του Ντίρλεβανγκερ και η Ταξιαρχία του Καμίνσκι, των οποίων οι δυνάμεις διέπραξαν τις πιο σκληρές φρικαλεότητες, έλκοντας την κριτική από τον ίδιο τον Μπαχ-Ζελέφσκι.

Οι Γερμανοί περίμεναν ότι αυτές οι θηριωδίες θα συνέτριβαν τη βούληση των εξεγερμένων να πολεμήσουν και θα έβαζαν γρήγορα το τέλος της εξέγερσης. Ωστόσο, η αδίστακτη καταστολή στη Βόλα ενίσχυσε την πολωνική αντίσταση και χρειάστηκαν άλλοι δύο μήνες σκληρών μαχών για να ανακτήσουν οι Γερμανοί τον έλεγχο της πόλης.

Σφαγή 
Η Εξέγερση της Βαρσοβίας ξέσπασε την 1η Αυγούστου 1944. Τις πρώτες μέρες η πολωνική αντίσταση κατάφερε να απελευθερώσει το μεγαλύτερο μέρος της Βαρσοβίας στην αριστερή όχθη του ποταμού Βιστούλα (εξέγερση ξέσπασε επίσης στην περιοχή της Πράγκα στη δεξιά όχθη του ποταμού, αλλά γρήγορα κατεστάλη από τους Γερμανούς). Δύο μέρες μετά την έναρξη των μαχών, ο στρατηγός της Σούτσσταφφελ, Έριχ φον ντεμ Μπαχ-Ζελέφσκι, τοποθετήθηκε στη διοίκηση όλων των γερμανικών δυνάμεων στη Βαρσοβία. Μετά από άμεσες εντολές του SS-Reichsfűhrer Χάινριχ Χίμλερ να καταστείλει την εξέγερση χωρίς έλεος, η στρατηγική του ήταν να συμπεριλάβει τη χρήση τρομοκρατικών τακτικών εναντίον των κατοίκων της Βαρσοβίας. Δεν θα γινόταν διάκριση μεταξύ εξεγερμένων και αμάχων, καθώς οι διαταγές του Χίμλερ δήλωναν ρητά ότι η Βαρσοβία επρόκειτο να καταστραφεί ολοσχερώς και ότι ο άμαχος πληθυσμός επρόκειτο να εξοντωθεί.

Ο καθηγητής Τίμοθι Σνάιντερ, του Πανεπιστημίου Γέιλ, έγραψε ότι «οι σφαγές στη Βόλα δεν είχαν τίποτα κοινό με τη μάχη... η αναλογία των νεκρών αμάχων προς στρατιωτικούς ήταν πάνω από χίλιους προς έναν, ακόμα κι αν μετρηθούν οι στρατιωτικές απώλειες και στις δύο πλευρές».

Στις 5 Αυγούστου, τρεις γερμανικές ομάδες μάχης ξεκίνησαν την προέλασή τους προς το κέντρο της πόλης από τις δυτικές παρυφές της περιοχής Βόλα, κατά μήκος των οδών Βόλσκα και Γκουρτσέφσκα. Οι γερμανικές δυνάμεις αποτελούνταν από μονάδες από τη Βέρμαχτ και τα Τάγματα Αστυνομίας Τάξης της Σούτσσταφφελ, καθώς και από την κυρίως ρωσική Ταξιαρχία του Καμίνσκι και την Ταξιαρχία του Ντίρλεβανγκερ, μια διαβόητη σωφρονιστική μονάδα Waffen SS με επικεφαλής τον SS-Oberführer Όσκαρ Ντίρλεβανγκερ, που περιελάμβανε την Αζέρικη Λεγεώνα (μέρος των Ostlegionen). Ο Βρετανός ιστορικός Μάρτιν Ουίντροου περιέγραψε τη μονάδα του Ντίρλεβανγκερ ως μια «τρομακτικό όχλο» από «άσπλαχνους, [ξένους] αποστάτες, ηλίθιους σαδιστές και απορριπτόμενους από άλλες μονάδες».

Λίγο μετά την έναρξη της προέλασής τους προς το κέντρο της Βαρσοβίας, οι δύο κύριες ομάδες μάχης - Kampfgruppe "Rohr" (με επικεφαλής τον στρατηγό Γκύντερ Ρορ) και Kampfgruppe "Reinefarth" (με επικεφαλής τον Χάιντς Ράινεφαρτ) - σταμάτησαν από σφοδρά πυρά από Πολωνούς μαχητές της αντίστασης. Μη μπορώντας να προχωρήσουν μπροστά, μερικά από τα γερμανικά στρατεύματα άρχισαν να πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι εκτελώντας τις εντολές τους να πυροβολήσουν όλους τους κατοίκους. Πολλοί πολίτες πυροβολήθηκαν επί τόπου, αλλά κάποιοι σκοτώθηκαν μετά από βασανιστήρια και σεξουαλική επίθεση. Οι εκτιμήσεις ποικίλλουν, αλλά ο ίδιος ο Ράινεφαρτ έχει υπολογίσει ότι έως και 10.000 άμαχοι σκοτώθηκαν στην περιοχή Βόλα μόνο στις 5 Αυγούστου, την πρώτη ημέρα της επιχείρησης. Τα περισσότερα θύματα ήταν ηλικιωμένοι, γυναίκες και παιδιά. 

Η πλειονότητα αυτών των φρικαλεοτήτων διαπράχθηκαν από στρατεύματα υπό τη διοίκηση του Όσκαρ Ντίρλεβανγκερ και Μπρόνισλαβ Καμίνσκι.

Δύο ώρες πριν τα μεσάνυχτα της 5ης Αυγούστου, οι Αζέροι στρατιώτες και το Τάγμα Μπέργκμαν επιτέθηκαν στο νοσοκομείο του Αγίου Λάζαρου, όπου εκτέλεσαν εκατοντάδες ασθενείς, ιατρούς και νοσηλεύτριες, πριν το κάψουν.

Στις 5 Αυγούστου, το Τάγμα Ζόσκα του Εσωτερικού Στρατού είχε καταφέρει να απελευθερώσει το στρατόπεδο συγκέντρωσης Γκεσιούφκα και να πάρει τον έλεγχο της στρατηγικής σημασίας γύρω περιοχής του πρώην Γκέτο της Βαρσοβίας με τη βοήθεια δύο αιχμαλωτισμένων αρμάτων μάχης Panther που ανήκαν σε μια μονάδα, υπό τον Βάτσουαφ Μιτσούτα. Τις επόμενες λίγες ημέρες μαχών αυτή η περιοχή έγινε ένας από τους κύριους συνδέσμους επικοινωνίας μεταξύ της Βόλα και της περιοχής της Παλιάς Πόλης της Βαρσοβίας, επιτρέποντας στους εξεγερμένους και τους πολίτες να αποσυρθούν σταδιακά από τη Βόλα μπροστά από τις ανώτερες γερμανικές δυνάμεις που είχαν αναπτυχθεί εναντίον τους. 

Στις 7 Αυγούστου, οι γερμανικές χερσαίες δυνάμεις ενισχύθηκαν περαιτέρω. Για να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητά τους, οι Γερμανοί άρχισαν να χρησιμοποιούν τους αμάχους ως ανθρώπινες ασπίδες όταν πλησίαζαν θέσεις που κατείχε η πολωνική αντίσταση. Αυτές οι τακτικές σε συνδυασμό με τους ανώτερους αριθμούς και τη δύναμη πυρός τους βοήθησαν να πολεμήσουν μέχρι την Πλατεία Τράπεζας στο βόρειο τμήμα του κέντρου της πόλης της Βαρσοβίας και να κόψουν τη συνοικία Βόλα στη μέση. 

Γερμανικές μονάδες έκαψαν δύο τοπικά νοσοκομεία με μερικούς από τους ασθενείς ακόμα μέσα. Εκατοντάδες άλλοι ασθενείς και προσωπικό σκοτώθηκαν από αδιάκριτες επιθέσεις με πυροβολισμούς και χειροβομβίδες ή επιλέχθηκαν και οδηγήθηκαν για εκτελέσεις. Ο μεγαλύτερος αριθμός δολοφονιών σημειώθηκε στο σιδηροδρομικό ανάχωμα στην οδό Γκουρτσέφκα και σε δύο μεγάλα εργοστάσια στην οδό Βόλσκα – το Εργοστάσιο Ursus στη Βόλσκα 55 και το Εργοστάσιο Franaszka στη Βόλσκα 41/45 – καθώς και στο Εργοστάσιο Pfeiffer στην οδό Οκοπόβα 57/59. Σε καθεμία από αυτές τις τέσσερις τοποθεσίες, χιλιάδες άνθρωποι εκτελέστηκαν συστηματικά σε μαζικούς πυροβολισμούς, αφού προηγουμένως είχαν συγκεντρωθεί σε άλλα μέρη και οδηγήθηκαν εκεί σε ομάδες. 

Μεταξύ 8 και 23 Αυγούστου, η Σούτσσταφφελ σχημάτισε ομάδες ανδρών από την περιοχή Βόλα στο λεγόμενο Verbrennungskommando («απόσπασμα καύσης»), οι οποίοι αναγκάστηκαν να κρύψουν στοιχεία της σφαγής καίγοντας τα σώματα και τα σπίτια των θυμάτων. Οι περισσότεροι από τους άνδρες που εργάζονταν σε τέτοιες ομάδες εκτελέστηκαν αργότερα. 

Στις 12 Αυγούστου δόθηκε η εντολή να σταματήσει η αδιάκριτη δολοφονία Πολωνών αμάχων στη Βόλα. Ο Έριχ φον ντεμ Μπαχ-Ζελέφσκι εξέδωσε μια νέα οδηγία που όριζε ότι οι αιχμάλωτοι άμαχοι έπρεπε να εκκενωθούν από την πόλη και να απελαθούν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης ή σε στρατόπεδα εργασίας Άρμπαϊτσλαγκερ.

Επακόλουθα 

Κανείς που ανήκε στις γερμανικές δυνάμεις που συμμετείχαν στις θηριωδίες που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια της Εξέγερσης της Βαρσοβίας δεν διώχθηκε ποτέ γι΄ αυτές μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι κύριοι δράστες της σφαγής της Βόλα και παρόμοιων σφαγών στην κοντινή συνοικία Οχότα ήταν ο Χάιντς Ράινεφαρτ και ο Όσκαρ Ντίρλεβανγκερ. Ο Ντίρλεβανγκερ, ο οποίος προήδρευσε και συμμετείχε προσωπικά σε πολλές από τις χειρότερες πράξεις βίας, συνελήφθη την 1η Ιουνίου 1945 από τα γαλλικά στρατεύματα κατοχής ενώ κρυβόταν με ψεύτικο όνομα κοντά στην πόλη Άλτσχαουζεν στην Άνω Σουαβία. Πέθανε στις 7 Ιουνίου 1945 σε ένα γαλλικό στρατόπεδο φυλακών στο Άλτσχαουζεν, πιθανότατα ως αποτέλεσμα της κακομεταχείρισης από τους Πολωνούς φρουρούς του. Το 1945, ο Ράινεφαρτ τέθηκε υπό κράτηση από τις συμμαχικές αρχές, αλλά δεν διώχθηκε ποτέ για τις πράξεις του στη Βαρσοβία, παρά τα πολωνικά αιτήματα για έκδοσή του. Αφού ένα δυτικογερμανικό δικαστήριο τον απελευθέρωσε επικαλούμενο έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων, ο Ράινεφαρτ απόλαυσε μια επιτυχημένη μεταπολεμική καριέρα ως δικηγόρος, έγινε δήμαρχος της Βέστερλαντ και μέλος του κοινοβουλίου Λάνταγκ του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν. Η Κυβέρνηση της Δυτικής Γερμανίας έδωσε επίσης στον πρώην SS- Obergruppenführer σύνταξη στρατηγού, πριν πεθάνει το 1979. 

Τον Μάιο του 2008, ένας κατάλογος με πολλά πρώην μέλη της Ταξιαρχίας του Ντίρλεβανγκερ που ήταν ακόμη εν ζωή, συντάχθηκε και δημοσιεύτηκε από το Μουσείο Εξέγερσης της Βαρσοβίας.

Δείτε επίσης 
 Στρατιωτική ιστορία της εξέγερσης της Βαρσοβίας
 Ναζιστικά εγκλήματα κατά του πολωνικού έθνους
 Σφαγή της Ναντσίνγκ

Σημειώσεις

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Κατάθεση μαρτύρων για τη γερμανική σφαγή ασθενών σε πολωνικά νοσοκομεία
 Μαρτυρία για τη γερμανική σφαγή Πολωνών αμάχων στη Βόλα
 (γερμανικά) Nacht über Wola, Der Spiegel 1962
 Γενοκτονία στη Βόλα - μια συνοικία που καταδικάστηκε σε θάνατο - συλλογή μαρτυριών πολιτών από το «Χρονικό του Τρόμου»
 Ξετυλίγοντας ένα φωτογραφικό μυστήριο 70 ετών - Η Τερέσκα, το κορίτσι από τη φωτογραφία του διάσημου Ντέιβιντ Σέιμουρ, αποκαλύφθηκε ότι ήταν επιζών της σφαγής της Βόλα
 Η ξεχασμένη γενοκτονία - σφαγή της Βόλα, από τον Πιοτρ Γκούρστιν

Ναζιστικά εγκλήματα πολέμου κατά τη διάρκεια της Εξέγερσης της Βαρσοβίας
Βόλα
Αζερικά εγκλήματα πολέμου