Can masdeu

Το Can Masdeu είναι ένα αυτοδιαχειριζόμενο αγροοικολογικό έργο στο εθνικό πάρκο Collserola, στα περίχωρα της Βαρκελώνης. Πρόκειται για ένα κατειλημμένο λεπροκομείο, το οποίο περιβάλλεται από καλλιεργήσιμη γη περίπου 4 στρεμμάτων.  Παρόλη την οικιστική ανάπτυξη της περιοχής τριγύρω και τη δημιουργία δύο σταθμών μετρό, η έκταση παρέμενε αναξιοποίητη. Το 2001, μια διεθνής ομάδα ακτιβιστών κατέλαβε το εγκαταλειμμένο κτίριο αρχικά για τη διεξαγωγή ενός συνεδρίου για την ευαισθητοποίηση σχετικά με την κλιματική αλλαγή και συνέχισε τη διαμονή της με σκοπό τη δημιουργία ενός αγροτικού αστικού κοινωνικού κέντρου . Έκτοτε, η κοινότητα των ανθρώπων που ζουν εκεί, μοιράζονται τη γη με τους κατοίκους της γειτονικής περιοχής, έχοντας δημιουργήσει ένα τεράστιο κοινοτικό κήπο που διαχειρίζεται η κοινή συνέλευση.  

Τις περισσότερες Κυριακές, από τα τέλη Σεπτεμβρίου έως τις αρχές Ιουνίου, γίνονται ανοιχτές ξεναγήσεις, στις οποίες οι κάτοικοι εξηγούν την κοινοτική συμβίωση, τη συναινετική λήψη αποφάσεων, την οικολογική κηπουρική και διαβίωση, καθώς και τη λειτουργία του κοινωνικού κέντρου. Οι επισκέπτες, που φτάνουν έως τα 300 άτομα, ανεβαίνουν στο λόφο για να συμμετάσχουν σε δωρεάν δραστηριότητες που σχετίζονται με την οικολογία, τον ακτιβισμό ή την αυτάρκεια και να απολαύσουν ένα συλλογικό γεύμα.

Ονομασία 
Η λέξη Can σημαίνει "ιδιοκτησία" και το "Masdeu" προέρχεται από το όνομα της οικογένειας που κάποτε κατοικούσε στην αγροικία στο κέντρο της κοιλάδας. Έτσι, το Can Masdeu μπορεί να αναφέρεται σε οποιοδήποτε από τα ακόλουθα: 
 στην παραδοσιακή ιβηρική πατριαρχική αγροικία 
 στην κοιλάδα ή τους κοινοτικούς κήπους 
 στην κοινότητα των καταληψιών 
 στο κοινωνικό κέντρο ή το οικολογικό έργο που σχετίζεται με αυτό. 
 στο γυναικείο μοναστήρι ή το νοσοκομείο των λεπρών που κάποτε λειτουργούσε στην περιοχή.

Περιγραφή τοποθεσίας 
Τα εδάφη που συντηρούνται από τους καταληψίες, περιλαμβάνουν σχεδόν ένα εκτάριο γης που χρησιμοποιείται ως κοινοτικός κήπος, το εγκαταλελειμμένο κτίριο και 15 εκτάρια πευκοδάσους. 
Το κτίριο ήταν αρχικά χτισμένο σε έναν αρχαίο ρωμαϊκό χώρο και περιβαλλόταν από αμπελώνες πριν την επέκταση της πόλης. Από την υπάρχουσα δομή, πρώτα ολοκληρώθηκε ο ναός τον 17ο αιώνα. Στις αρχές του 20ου αιώνα προστέθηκαν τα σαλόνια, ο κοινός χώρος και η κουζίνα. Εκτείνεται σε τέσσερις ορόφους και περιλαμβάνει 24 διαφορετικά δωμάτια διαφόρων μεγεθών. Αφού λειτούργησε ως γυναικείο μοναστήρι για μερικά χρόνια, μετατράπηκε σε νοσοκομείο λεπρών. Ο φόβος μετάδοσης της ασθένειας, πιθανότατα, ήταν ένας παράγοντας που η μεγάλη αυτή εγκατάσταση έκλεισε και τελικά εγκαταλείφθηκε το 1948.
Το Can Masdeu βρίσκεται κοντά στο σταθμό Metro L3 Canyelles της Βαρκελώνης. Στην αρχή του χωματόδρομου υπάρχει μια ένδειξη για 500 μέτρα απόστασης από το σημείο.

Κατάληψη και νομικό καθεστώς 
Μια διεθνής ομάδα Ακτιβιστών, ψάχνοντας για περισσότερο από ένα χρόνο την ιδανική τοποθεσία κατάληψης στη Βαρκελώνη, όταν πάνω από 100 αστυνομικοί βρέθηκαν εκεί για να εκδιώξουν τους 11 καταληψίες.  Τηρώντας μια μη βίαιη και θεατρική αντίσταση για τρεις ημέρες, οι καταληψίες μπόρεσαν να αναστείλουν τις προσπάθειες της αστυνομίας για αναγκαστική απομάκρυνση. Χρησιμοποίησαν μια σειρά ποικίλλων τεχνικών για να διατηρήσουν τον έλεγχο του χώρου, μένοντας κλειδωμένοι σε επισφαλή σημεία, κρεμασμένοι από τα εξωτερικά κουφώματα του κτιρίου ή ισορροπώντας σε μακριές σανίδες στον αέρα, θέτοντας σε κίνδυνο την ακεραιότητα των ίδιων και των αστυνομικών. 

Η αστυνομία άλλαξε την αρχική της στρατηγική, περιμένοντας πως οι καταληψίες θα παραιτηθούν μπροστά στη δίψα και την πείνα. Αμέσως το συμβάν δέχτηκε αυξανόμενη τοπική υποστήριξη και τράβηξε την προσοχή των μέσων ενημέρωσης. Εκατοντάδες θεατές πέρασαν να δουν, πολλοί από αυτούς φώναζαν συνθήματα ή σταματούσαν την κυκλοφορία στον αυτοκινητόδρομο. Ένας οργανισμός αλληλεγγύης οργάνωσε υποστηρικτικά μια ταυτόχρονη κατάληψη της Ισπανικής Πρεσβείας στην Ολλανδία.  Μετά από τρεις ημέρες, ο δικαστής της Βαρκελώνης διέταξε την αστυνομία να αποσυρθεί, υποστηρίζοντας πως τα ανθρώπινα δικαιώματα και η ασφάλεια είναι πιο σημαντικά από τα δικαιώματα ιδιοκτησίας. 

Από το 2002 έχουν ασκηθεί αρκετές αστικές και ποινικές υποθέσεις εναντίον των κατοίκων του Can Masdeu. Αν κι έχει χάσει στις περισσότερες περιπτώσεις, η κοινότητα συνεχίζει να χρησιμοποιεί τον χώρο, από τη μία επειδή το νοσοκομείο δεν έχει την οικονομική δυνατότητα για ανακαίνιση της δομής κι από την άλλη, επειδή ακριβώς δίπλα υπάρχει ένα άλλο μεγαλύτερο εγκαταλελειμμένο κτίριο θεσμικών οργάνων, το οποίο θα μπορούσε εξίσου να χρησιμοποιηθεί. Μια ουσιαστική ανακαίνιση ήταν απαραίτητη για να γίνει ο χώρος βιώσιμος κι έτσι οι καταληψίες ξεκαθάρισαν τα δωμάτια και τα επισκεύασαν. Έπειτα από 19 χρόνια δράσης, αποτελεί μια από της μακροβιότερες καταλήψεις της Ισπανίας.

Δραστηριότητες 
Οι καθημερινές δράσεις του κέντρου κινούνται σε τέσσερις άξονες:

Το Σημείο Αλληλεπίδρασης Collserola 
Το Σημείο Αλληλεπίδρασης Collserola (PIC)  αφορά σε ένα κέντρο επισκεπτών για άτομα όλων των ηλικιών, ιδεών και γνώσεων. Κάθε Κυριακή διοργανώνονται δωρεάν εργαστήρια, ομιλίες, προβολές και παραστάσεις, που προσφέρονται από ένα ευρύ φάσμα ομιλητών, ακτιβιστών και καλλιτεχνών, μερικοί από αυτούς όντας μέλη της κοινότητας. Οι δραστηριότητες του PIC καλύπτουν κυρίως τους τομείς της αγροοικολογίας, της χειροτεχνίας, της αυτοδιαχείρισης της υγείας, του D.I.Y., του χορού και του θεάτρου, των κοινωνικών αγώνων, της πολιτικής οικολογίας και της κριτικής σκέψης γενικότερα.

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση 
Ξεναγήσεις στην κοιλάδα, καθώς και παιχνίδια ή πρακτικά εργαστήρια βοηθούν τους επισκέπτες να εμβαθύνουν την κατανόησή τους για θέματα όπως: οι επιπτώσεις του τρόπου ζωής μας στο περιβάλλον, οι αρχές της βιολογικής γεωργίας, η συνειδητή κατανάλωση, η συμμετοχή των πολιτών στην κοινωνική αλλαγή, η συνεργασία και η κοινοτική ζωή.  Εκδρομές στο Φυσικό Πάρκο της Collserola προσφέρουν την ευκαιρία γνωριμίας με μια εναλλακτική ζωή βασισμένη στον κύκλο ενέργειας (ηλιακός φούρνος, ξύλο, ποδήλατα κ.λπ.), τον κύκλο νερού (σύστημα συλλογής υδάτων βροχής, ανακύκλωση γκρίζου νερού, δεξαμενές άρδευσης, ξηρές τουαλέτες), και τον κύκλο ύλης (θρεπτικά συστατικά και υλικά, διαχείριση αποβλήτων, εργαστήρια ανακύκλωσης, κομπόστ κλπ.).

Κοινοτικοί Κήποι 
Οι σχέσεις με τον γειτονικό πληθυσμό ήταν το πρώτο μέλημα των κατοίκων του Can Masdeu. Αμέσως μετά την κατάληψη, η κοινότητα ενθάρρυνε τους ντόπιους κηπουρούς να φυτέψουν στα δικά της εδάφη με σκοπό την εκ νέου απαλλοτρίωση κι αναζωογόνηση της καλλιεργήσιμης γης. Αρχικά, περίπου δώδεκα άνθρωποι, κυρίως γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας απάντησαν θετικά κι άρχισαν να φυτεύουν κυρίως προϊόντα και μερικά λουλούδια.  Πλέον, οι κοινοτικοί κήποι αποτελούν σημεία συνάντησης και προωθούν, πέρα από τις ενδοκοινοτικές σχέσεις, έναν υγιεινό τρόπο ζωής και την εμπειρία καλλιέργειας που συμπληρώνει την καθημερινή διατροφή των οικογενειών με φρέσκα, τοπικά και βιολογικά τρόφιμα. Η από κοινού διαχείριση γίνεται μέσω μηνιαίων συναντήσεων όπου συζητούνται η προμήθεια και διανομή νερού, εδάφους και κοπριάς, η ανακαίνιση και συντήρηση των δεξαμενών νερού και των αρδευτικών συστημάτων, καθώς και η συμμετοχή στην κοινοτική ζωή της γειτονιάς.

Κοινότητα 
Η ζωή στην Κοινότητα βρίσκεται στο επίκεντρο όλων των δραστηριοτήτων του Can Masdeu. Από το 2018, 24 ενήλικες και 5 παιδιά ζουν και μοιράζονται το σπίτι.  Η κοινοτική συμβίωση περιλαμβάνει συναντήσεις δύο φορές την εβδομάδα, οργανική κηπουρική, οικιακές εργασίες και δύο συλλογικά γεύματα την ημέρα. Μαγειρεύουν το φαγητό τους εναλλάξ και ψήνουν το ψωμί μόνοι τους. Έχουν αναπτύξει μια ημικοινόχρηστη οικονομία όπου μοιράζονται πράγματα, δουλεύουν όλοι μαζί στο αγρόκτημα χωρίς προσωπικό κέρδος, όμως ταυτόχρονα ο καθένας έχει τον δικό του τρόπο να βιοπορίζεται σε εργασίες εκτός  ή σε διάφορες οικοτεχνίες εντός της κοιλάδας.  Το μέρος διατηρεί μια ανεξαρτησία από το κράτος αλλά όχι καθολική. 
Το σύστημα νερού είναι οργανωμένο σε έναν αυτοσυντηρούμενο κύκλο, ενώ για τις μεταφορές χρησιμοποιούν κυρίως ποδήλατα. Καθαρίζουν και συντηρούν τις εγκαταστάσεις, συμμετέχουν σε δράσεις προβολής και εκδηλώσεις. Οι κύριες γλώσσες ομιλίας είναι τα Καταλανικά και τα Ισπανικά, αλλά καθώς πρόκειται για μια διεθνή ομάδα, μιλούνται επίσης Αγγλικά, Ιταλικά, Γαλλικά, Βάσκα και Εσπεράντο. Η κοινότητα φιλοξενεί ορισμένους επισκέπτες  που είναι είτε φίλοι, είτε συμμετέχουν σε έργα που η ίδια υποστηρίζει.

Παραπομπές

Πηγές 
 
 Brett Bloom και Ava Bromberg, "Belltown Paradise/Making Their Own Plans", (The University of Chicago Press, 2005), ISBN 9780945323051
 European Union youth portal
 European Union project Pathways 
 Accessible Anarchists:Can Masdeu
 Αποανάπτυξη:Πηγές-Θεωρία-Πρακτικές (Διπλωματική εργασία)