Ευαγγελία (όνομα)

Το όνομα Ευαγγελία προέρχεται: από το ευ + αγγελία που σημαίνει (είδηση) δηλαδή ο φορέας καλών ειδήσεων γιορτάζει του Ευαγγελισμού (25 Μαρτίου). Υποκοριστικά του ονόματος είναι: Βαγγελιώ, Βαγγελίτσα,  Λίτσα. Στα Αγγλικά είναι: (Evangelie.)

Ετυμολογία του ονόματος 
Γυναικείος τύπος του αρχαιοελληνικού ονόματος Ευάγγελος, το οποίο, σύμφωνα με τον Γ. Μπαμπινιώτη, προέρχεται από το επίθετο εὐάγγελος «ο φορέας καλών ειδήσεων», από το εὐ + ἄγγελος· η λέξη ἄγγελος, αρχική σημασία «ο διαβιβάζων ειδήσεις», άγνωστου ετύμου, πιθανά δάνειο. 
 
Ωστόσο, με την επικράτηση του χριστιανισμού, το όνομα συνδέθηκε με τα ομόρριζα ευαγγέλιο, ευαγγελιστές και τελικά με τον ευαγγελισμό της Θεοτόκου Μαρίας, και ταυτίστηκε με το μεσαιωνικό Ευαγγελινή (βαφτιστικό από τη θεομητορική γιορτή του Ευαγγελισμού, όπως τα ονόματα Πασχαλινή, Πασχαλία από το Πάσχα, τα Βαϊανή, Βαγιανή, Βαΐτσα από τη γιορτή των Βαΐων, τα Σταυριανή, Σταυρούλα από τη γιορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, τα Σαραντινή από τη γιορτή των αγίων Σαράντα κτλ.) 
Έτσι, ο Αθ. Μπούτουρας κατατάσσει το όνομα Ευαγγελία στα «Ονόματα εξ εορτών ή εννοιών σχετικών προς την θρησκείαν». 

Από την ονομασία της γιορτής του Ευαγγελισμού στα υστερολατινικά / ιταλικά «Annunciatio Domini» («αναγγελία του Κυρίου») προέκυψε το ιταλικής αρχής ελληνικό γυναικείο βαφτιστικό όνομα Ανουτσιάτα.

Αντρικός τύπος 
Ευάγγελος.

Ονομαστική εορτή 
Στις 25 Μαρτίου, ημέρα κατά την οποία η Ορθόδοξη και η Καθολική Εκκλησία τιμούν τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. 

Σύμφωνα με τον Νικόδημο Αγιορείτη, η θεομητορική γιορτή του Ευαγγελισμού δεν μετατίθεται ποτέ:

Διάδοση του ονόματος 
Το όνομα Ευαγγελία ανεξάρτητα του αρχαιοελληνικού Ευάγγελος μεταδόθηκε περαιτέρω λόγω της σύνδεσής του με τα ομόρριζα ευαγγέλιο, ευαγγελιστές, και τελικά με τον ευαγγελισμό της Θεοτόκου Μαρίας. Ενδεικτικά, σήμερα στον ελλαδικό χώρο, σε μια προσπάθεια στατιστικής αποτίμησης της συχνότητας των ελληνικών ονομάτων από τον Απρίλιο του 2009, το βαφτιστικό Ευαγγελία παρουσιάζεται ως ένα από τα πιο συχνά ονόματα, βρίσκεται στη 13η θέση (8ο ανάμεσα στα γυναικεία), και το φέρουν γύρω στους 130.000 Ελληνίδες ή ποσοστό 1,8%· ενώ το όνομα Ευαγγελή βρίσκεται στη 224η θέση (147ο–148 ανάμεσα στα γυναικεία), και το φέρουν περίπου 3.000 Ελληνίδες ή ποσοστό 0,4%. 
Στην Κύπρο, κατά την απογραφή του πληθυσμού το 2011, το Ευαγγελία παρουσιάζεται 99ο σε συχνότητα, με 1.144 εμφανίσεις σε σύνολο 145.612 ή ποσοστό 0,79%.

Τύποι του ονόματος 
 Ευαγγελία, Βαγγελία, Βαγγελιώ [τρισύλλαβο: vanĝeĺó], κοινοί τύποι σε όλον τον ελληνόφωνο χώρο. 
 Ευαγγελή, Βαγγελή, στη βόρεια Ελλάδα, σύμφωνα με τον Ν. Κοντοσόπουλο, ασυνήθιστο στην υπόλοιπη χώρα.

Υποκοριστικοί τύποι 
 Ευαγγελίτσα, Βαγγελίτσα· σύντομος τύπος Λίτσα' Εβελίνα

 Σύντομοι τύποι 
 Βάγγη, Λία, Εύα. Λίλα, [[Έλλη (όνομα)|Έλλη],Εβελίνα

Παράλληλοι τύποι 
 Ευαγγελινή, Βαγγελινή, Ευαγγελίνη, Ευαγγελίνα· Βαγγελίνα,  στη Σινασό Καππαδοκίας· σύντομος τύπος Λίνα.

Διαλεκτικοί τύποι

από Ευαγγελία 
 Βαγγελιά [τρισύλλαβο: evanĝeĺá], Βαγγελίτσω, στο Βελβεντό. 
 Βαγγιλιά, Βαγγιλίτσου, στο Βελβεντό· Βαγγιλιώ, στο Καταφύγι.
 Βαγγιλιό, Βαγγιλάκ’ (ουδ.)· υποκοριστικό Βαγγιλίτσα, στη Σκιάθο.
 Βάγγελη, στην Οινόη (Ünye)· Βαγγελού, στην Κύπρο· Βαγγελούδα, υποκοριστικό στη Μακεδονία.

από Ευαγγελινή 
 Βαγγελινιώ. Βγατζηλνή, στη Λέσβο.
 Βγαγγελινιώ, στις Σαράντα Εκκλησιές (Kırklareli) της Θράκης.

Το όνομα σε άλλες γλώσσες 
 βουλγαρικά: Евангелия (Ευαγγελίγια).
 ιταλικά: Evangèla, Evangèlia, Evangelina.
 ισπανικά, καταλανικά: Evangelina· γαλικιανά: Evanxelina.
 αγγλικά: Evangelie
 ρώσικα: Вангелия (Βαγγελία).

Πρόσωπα

με το όνομα Ευαγγελία 

 Ευαγγελία Ψαρρά (1974), Ελληνίδα πρωταθλήτρια της τοξοβολίας.
 Ευαγγελία Μωραϊτίδου (1957), Ελληνίδα πρωταθλήτρια της υδατοσφαίρισης.

με το όνομα Ευαγγελή 
 Ευαγγελή Αρ. Ντάτση, Ελληνίδα αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, συγγραφέας.

με το όνομα Ευαγγελινή 
 Ευαγγελινή Μάρκου, Ελληνίδα ερευνήτρια του ΙΙΕ / ΕΙΕ.
 Εβάντζελιν Λίλι (1979), Καναδή ηθοποιός.
 Άμπερ Εβάντζελιν Βαλλέττα (Amber Evangeline Valletta) (1974), Αμερικανίδα ηθοποιός και μοντέλο.

με το όνομα Βαγγελιώ 
 Βαγγελιώ Σχοιναράκη-Ηλιάκη, Ελληνίδα πολιτικός του Πασόκ.
 Βαγγελιώ Τζαμπάζη (1960), Ελληνίδα πολιτικός του Πασόκ.

με το όνομα Λίλα 
 Λίλα Μαραγκού (1938), Ελληνίδα αρχαιολόγος.

με το όνομα Λίνα 
 Λίνα Νικολακοπούλου (1957), Ελληνίδα στιχουργός.
 Λίνα Σακκά (1976), Ελληνίδα ηθοποιός.

με το όνομα Έλλη 
 Έλλη Φωτίου (1939), καλλιτεχνικό ψευδώνυμο της Ευαγγελίας Τριγονοπούλου, Ελληνίδα ηθοποιός.

με το όνομα Λία 
 Λία Νικολάου (1968), Ελληνίδα προπονήτρια πάλης.

με το όνομα Εβελίνα 
 Εβελίνα Παπούλια (1971), Ελληνίδα ηθοποιός.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Σημείωση

Παραπομπές 

Γυναικεία ελληνικά ονόματα
Ονόματα από γιορτές