Ντέιβιντ Κόπερφιλντ (μυθιστόρημα)

Ο Ντέιβιντ Κόπερφιλντ (αγγλ.: David Copperfield) είναι το όγδοο λογοτεχνικό σύγγραμμα του Άγγλου μυθιστοριογράφου Καρόλου Ντίκενς, ο οποίος το τιτλοφόρησε ως The Personal History, Adventures, Experience and Observation of David Copperfield the Younger of Blundeston Rookery (which he never meant to publish on any account), αλλά έγινε ευρέως γνωστό μονάχα με το όνομα του κεντρικού ήρωα. Αποτελεί το έργο με τον πλέον εμφανή αυτοβιογραφικό χαρακτήρα ανάμεσα στα υπόλοιπα έργα του διάσημου συγγραφέα της Βικτωριανής εποχής. Δημοσιεύτηκε ολοκληρωμένο το 1850, αφού από το Μάιο του 1849 έως το Νοέμβριο της επόμενης χρονιάς κυκλοφορούσε -όπως πολλά έργα του Ντίκενς- σε μηνιαίες συνέχειες.

Σύνοψη πλοκής 

Ο Ντέιβιντ (Δαβίδ) Κόπερφιλντ σε πρώτο πρόσωπο αφηγείται αναδρομικά τη πολυκύμαντη ζωή του από την τρυφερή παιδική ηλικία, την εφηβεία μέχρι την ενηλικίωση και την περίοδο ωριμότητας. Ο κύριος ήρωας της ιστορίας γεννήθηκε περίπου το 1820 στο Μπλάντερστον, οικισμό κοντά στο παραθαλάσσιο Γκρέιτ Γιάρμουθ. Ο πατέρας του, από τον οποίο πήρε όνομα κι επίθετο, είχε αποβιώσει ήδη έξι μήνες προτού γεννηθεί ο γιος του και η μητέρα του Ντέιβιντ παντρεύτηκε για δεύτερη φορά με τον Έντουαρντ Μάρντστον. Ο μικρός Ντέιβιντ όμως δικαιολογημένα έτρεφε αισθήματα αντιπάθειας προς τον πατριό του, ο οποίος επέμενε στην αυστηρή διαπαιδαγώγησή του, διακόπτοντας έτσι την τρυφερή σχέση του παιδιού με τη μητέρα του. Η τελευταία, φύσει συναισθηματικός αλλά αδύναμος χαρακτήρας, υπάκουε πειθήνια στο νέο της σύζυγο, που έφερε σύντομα στο σπίτι την αδελφή του Τζέην, για να βοηθήσει στο νοικοκυριό και στην ανατροφή του παιδιού. Μετά από συνεχείς επιπλήξεις για την ελάχιστη φαινομενικά πρόοδό του στα μαθήματα, ο Ντέιβιντ δάγκωσε τον πατριό του, και εστάλη σύντομα εσωτερικός στο «Σάλεμ Χάουζ», οικοτροφείο του Λονδίνου. Εκεί, παρά τον ανηλεή διευθυντή κ. Κρικλ, δημιουργεί φιλίες με τον Στίβεν Στίρφορθ και τον Τόμυ Τραντλς, πρόσωπα που δρουν και σε επόμενα κεφάλαια. 

Επιστρέφοντας στο σπίτι του για τις θερινές διακοπές, αντιλαμβάνεται ότι η μητέρα του είχε γεννήσει ένα αγοράκι, αλλά μέσα στην επόμενη χρονιά πληροφορείται στο σχολείο του για το θάνατο τόσο της μητέρας όσο και του ετεροθαλούς αδελφού του, οπότε επιστρέφει εσπευσμένα στους Μάρντστον. Πλέον το μοναδικό στηριγμά του είναι η κυρία Πέγκοτυ, η πιστή οικονόμος της μητέρας του. Ο πατριός του αποφασίζει να τον στείλει εργάτη σε βιοτεχνία-εργοστάσιο, του οποίου ήταν νομικά συνιδιοκτήτης, και το οποίο έδρευε στο Λονδίνο. Ο Κόπερφιλντ λοιπόν αποκτά σε μικρή ηλικία εμπειρία εργασίας υπό άθλιες συνθήκες. Παράλληλα, ο οικοδεσπότης του σπιτιού στο οποίο διαμένει ο Ντέιβιντ, ο κύριος Γουΐλκινς Μικάουμπερ, σε λίγο καιρό συλλαμβάνεται λόγω χρεών και κλείνεται σε ειδική φυλακή για χρεωκοπημένους. Σ' αυτήν θα παραμείνει για αρκετούς μήνες, προτού τελικά αποφασίσει να μετακομίσει στο Πλύμουθ. Ως αποτέλεσμα, ο Ντέιβιντ μένει απροστάτευτος. Αναζητά στη συνέχεια τις τελευταίες ελπίδες του στο μοναδικό εναπομείνατα συγγενή του, την εκκεντρική θεία του πατέρα του, Μπέτσι Τρότγουντ, οπότε πεζός ταξιδεύει ως το Ντόβερ, έχοντας δραπετεύσει από το χώρο εργασίας του.

Στο Ντόβερ βρίσκει καταφύγιο στην προαναφερθείσα θεία του, η οποία αναλαμβάνει να τον αναθρέψει, παρά την απόπειρα του Έντουαρντ Μάρντστον να αναλάβει εκ νέου την κηδεμονία του. Όχι μόνο τον υιοθετεί, αλλά του δίνει και το επίθετό της (Τρότγουντ). Φροντίζει να τον στείλει σε αξιόλογο σχολείο στην Καντερβουρία, όπου και εγκαθιστά τον κηδεμονευόμενό της στο σπίτι του χήρου δικηγόρου της Γουΐκφιλντ, που ζει με τη μονάκριβη κόρη του Αγνή. 

Η ιστορία συνεχίζεται ακολουθώντας τον έφηβο Ντέιβιντ που ενηλικιώνεται και συνεχίζει τη ζωή του, στην οποία «μπαίνουν» και «βγαίνουν» γνώριμα σ' αυτόν πρόσωπα, όπως για παράδειγμα η οικογένεια της Πέγκοτυ (η μικρή ορφανή Έμιλυ, ο καπετάνιος Πέγκοτυ, ο ανηψιός του Χαμ). Η παιδική φίλη του Κόπερφιλντ Έμιλυ, αν και αρραβωνιάστηκε με το Χαμ, αποπλανήθηκε από τον Στίρφορντ, χαρισματικό χαρακτήρα που ελκύει τον Ντέιβιντ από μικρό. Η τραγική αυτή ιστορία κλονίζει τον Ντέιβιντ, που όμως βρίσκει στο πρόσωπο της Αγνής μια έμπιστη φίλη (το «φύλακα άγγελό» του, όπως τη χαρακτηρίζει). Ταυτόχρονα, συναντά σε διάφορες περιστάσεις τον κ.Μικάουμπερ, αλλά και τον Άρια Χιπ, ύπουλο υπάλληλο του δικηγορικού γραφείου του Γουΐκφιλντ. Τα παραπτώματα του τελευταίου αποκαλύπτονται χάρη στην παρέμβαση του Μικάουμπερ, του οποίου η οικονομική αδεξιότητα και αφερεγγυότητα είναι προφανής, αλλά ο αφηγητής την παρουσιάζει με κατανόηση. 

Στη ζωή του μάλιστα εισέρχεται η Ντόρα Σπένλοου, αξιολάτρευτη αλλά και αφελής γυναίκα, την οποία παντρεύεται, για να πεθάνει σε λίγους μήνες έπειτα από μακρά αρρώστια. Οι Μικάουμπερ και οι Πέγκοτυ μετακομίζουν στην Αυστραλία, όπου βρίσκουν ασφαλές καταφύγιο για την υπόλοιπη ζωή τους. Ο Κόπερφιλντ δείχνει κλίση προς τη λογοτεχνία και αποκτά κύρος και ταξιδεύει στο εξωτερικό. Ύστερα από σοβαρή ενδοσκόπηση, αναγνωρίζει ότι η Αγνή είναι το πρόσωπο με το οποίο άγγιζε ανέκαθεν την ευτυχία. Επιστρέφει στην Αγγλία για να παντρευτεί την αγαπημένη του Αγνή, που δίνει σ' αυτόν την αληθινή ψυχική χαρά. Αποκτούν μαζί τρία παιδιά και την επιδιωκόμενη οικογενειακή γαλήνη.

Οι χαρακτήρες του μυθιστορήματος 

 Ντέιβιντ Κόπερφιλντ (David Copperfield): αναμφίβολα ο πρωταγωνιστής της ιστορίας. Απαντά και ως Τρότγουντ Κόπερφιλντ, και το ίδιο το όνομά του είναι ολόιδιο με του πατέρα του. Εμφανίζεται αισιόδοξος, επίμονος και φιλόπονος. Άλλα παρατσούκλια του: Ντόντυ (από την πρώτη του σύζυγο) και Τροτ (από τη θεία του).

 Κλάρα Κόπερφιλντ (Clara Copperfield): η μητέρα του Ντέιβιντ. Ευγενικός χαρακτήρας, εξαιρετικά παιδικός και αθώος. Απεβίωσε ενόσω ο πρωτότοκος γιος της βρισκόταν στο οικοτροφείο, ταυτόχρονα σχεδόν με το νεογέννητο αγόρι που έφερε στον κόσμο.

 Κλάρα Πέγκοτυ (Clara Peggotty): πιστή υπηρέτρια της οικογένειας Κόπερφιλντ και διαρκής συντροφιά στη ζωή του Ντέιβιντ. Αναγνωρίζεται απλά ως Πέγκοτυ (διότι έχει το ίδιο μικρό όνομα με τη μητέρα του κεντρικού ήρωα) ή ως κα Μπάρκις (αφότου παντρεύεται τον κο Μπάρκις). Μετά το θάνατο του συζύγου της, ο οποίος της κληροδότησε μεγάλο χρηματικό ποσό, η Πέγκοτυ αναλαμβάνει να τακτοποιήσει το διαμέρισμα του Ντέιβιντ, προτού φιλοξενήσει για μερικούς μήνες τον ανηψιό της Χαμ στο σπίτι της στο Γκρέιτ Γιάρμουθ. Αφού πεθάνει ο τελευταίος, κρατά το νοικοκυριό της Μπέτσι Τρότγουντ.

 Μπέτσι Τρότγουντ (Betsey Trotwood): η εκκεντρική, ευέξαπτη, αλλά καλόκαρδη θεία του πατέρα του βασικού ήρωα. Γίνεται κηδεμόνας του 12χρονου Ντέιβιντ, αφού το 'σκασε από την αποθήκη (στην οποία εργαζόταν στο Λονδίνο). Ήταν παρούσα στη γέννησή του, αλλά έφυγε όταν πληροφορήθηκε ότι το νεογέννητο δεν ήταν κορίτσι. Εμφανίζεται ξανά στην ιστορία όταν έχει ήδη μετακομίσει στο Ντόβερ και καταφεύγει σ' αυτήν ο μικρός ανηψιός της.

 Δρ Τσίλιπ (Mr. Chillip): ο ηλικιωμένος γιατρός που βοήθησε στη γέννα του Ντέιβιντ. Γνώρισε αυτοπροσώπως το θυμό και την οργή της Μπέτσι Τρότγουντ, που δυσανασχέτησε με το ότι το νεογνό δεν ήταν θηλυκό.

 κος Μπάρκις (Mr. Barkis): ο απόμακρος και ντροπαλός αμαξηλάτης, που τελικά παντρεύεται την Κλάρα Πέγκοτυ και εγκαθίστανται στο Γκ. Γιάρμουθ. Αποδεικνύεται λίγο φιλάργυρος, ενώ, αφού πέθανε από αρρώστια στα δέκα χρόνια έγγαμου βίου, στη διαθήκη του άφησε 3.000 λίρες Αγγλίας - τότε αστρονομικό ποσό - στην οικογένεια της συζύγου του.

 Έντουαρντ Μάρντστον (Edward Murdstone): ο άσπλαχνος πατριός του μικρού Ντέιβιντ που εμφανίζεται στο πρώτο μισό κομμάτι της ιστορίας, βάφοντας με μελανά χρώματα τις παιδικές αναμνήσεις του παιδιού. Ακόμη, στην ευαίσθητη σύζυγο φέρεται αυταρχικά, αφού παράλληλα προσπαθεί να επιβάλλει διαφορετικό σύστημα ανατροφής του παιδιού. Ο ίδιος μεσολαβεί για την αποστολή του Ντέιβιντ στο Σάλεμ Χάουζ, μετά το περιστατικό με το χαστούκι και το δάγκωμα: ο πατριός χτυπά το παιδί, κατηγορώντας το για αμέλεια στα μαθήματα, και το παιδί δαγκώνει τον πατριό. Αφότου πεθαίνει η μητέρα, ο κος Μάρντστον στέλνει τον Ντέιβιντ στο εργοστάσιο που κατέχει στο Λονδίνο, για να καθαρίζει μπουκάλες κρασιού. Εμφανίζεται αργότερα στο σπίτι της θείας Μπέτσι, απ' όπου απωθείται.

Μυθιστορήματα του Κάρολου Ντίκενς