Έρβιν Χέλμχεν

Ο Έρβιν Χέλμχεν (γερμανικά-αγγλικά: Erwin Helmchen, 10 Μαΐου 1907 – 8 Ιουνίου 1981) ήταν Γερμανός ποδοσφαιριστής που αγωνιζόταν ως επιθετικός. Έχοντας σημειώσει τουλάχιστον 987 τέρματα σε 578 επίσημους αγώνες είναι ο παίκτης που έχει σημειώσει τα περισσότερα γκολ στην καταγεγραμμένη ιστορία του επαγγελματικού ποδοσφαίρου σύμφωνα με την Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF). Είναι επίσης ο πιο παραγωγικός σκόρερ όλων των εποχών έχοντας την υψηλότερη αναλογία γκολ ανά αγώνα (1,71), ενώ είναι αυτός που έχει πετύχει τα περισσότερα χατ τρικ σε επίσημους αγώνες με τουλάχιστον 141.

Καριέρα σε συλλόγους
Ο νεαρός Χέλμχεν έμαθε τα βασικά του ποδοσφαίρου στη Μπράντεμπουργκ Κότμπους (FV Brandenburg Cottbus, σημερινό όνομα BSV Cottbus-Ost ), μικρό τοπικό σύλλογο που αγωνίζονταν σε μία από τις τότε επτά περιφερειακές ενώσεις του Νοτιοανατολικού Γερμανικού Πρωτάθληματος (Südostdeutsche Fußball Meisterschaft), την πρώτη του χρονιά στο πρωτάθλημα τοπικού επιπέδου και τα επόμενα τρία αντίστοιχα με τη δεύτερη εθνική κατηγορία της Γερμανίας. Με την ομάδα του Κότμπους, ο νεαρός επιθετικός ξεκίνησε την καριέρα του σε ηλικία 17 ετών και κέρδισε τους πρώτους περιφερειακούς τίτλους το 1927 και το 1928. Τη σεζόν 1925–26 σημείωσε 49 γκολ σε 21 αγώνες πρωταθλήματος που συμμετείχε, με την ομάδα να πετυχαίνει συνολικά 78, ενώ στον αγώνα με την Βικτόρια Φερστ (Viktoria Forst, 11–3) σημείωσε για πρώτη φορά 7 γκολ. Συμμετείχε με το σύλλογο  στους τελικούς του πρωταθλήματος της Νοτιοανατολικής Γερμανίας, αλλά οι ομάδες που εκπροσωπούσαν την Κεντρική Σιλεσία ήταν η κυρίαρχη δύναμη. Το 1928 εντάχθηκε στη ΠΣΦ Κέμνιτς (ομάδα της τοπικής αστυνομίας) και μετακόμισε στη Δυτική Σαξονία και στο αντίστοιχο περιφερειακό πρωτάθλημα.

Ο εντυπωσιακά ικανός σκόρερ σημείωσε στα πέντε πρώτα χρόνια 213 γκολ στους αγώνες του περιφερειακού πρωταθλήματος, ενώ το 1930–31 κέρδισε και τον πρώτο από τους τρεις συνεχόμενους τίτλους του πρωταθλήματος της  Νοτιοδυτικής Σαξονίας. Δεν χαρακτηρίζοταν από ιδιαίτερη τεχνική, ταχύτητα ή φινέτσα, αλλά διέθετε εξαιρετικά δυνατό και εύστοχο σουτ από οποιασδήποτε απόσταση, το οποίο χρησιμοποίησε σε κάθε ευκαιρία. 
Κατά τα έτη 1931 έως 1933  ο Χέλμχεν κατάφερε να προχωρήσει στους τελικούς του πρωταθλήματος της Κεντρικής Γερμανίας με το σύλλογό του. Στη δεύτερη προσπάθεια το 1932,  κέρδισε το Πρωτάθλημα Κεντρικής Γερμανίας (Gauliga Mitteldeutsche) με νίκη στον τελικό με 3–2 με αντίπαλο τη Δρέσδη ΣΚ (Dresdner SC). Στο πρωτάθλημα ο Χέλμχεν είχε σημειώσει 51 γκολ, επίδοση που είναι το ατομικό του ρεκόρ, 73 σε 29 επίσημους αγώνες και συνολικά 120 γκολ σε 53 επίσημους και φιλικούς αγώνες για τη σεζόν 1931–32. Στον πρώτο  γύρο των τελικών του εθνικού πρωταθλήματος ο Χέλμχεν σημείωσε τέσσερα γκολ στον αγώνα με την  Beuthen 09 (5–1) αλλά στο δεύτερο γύρο μόνο ένα απέναντι στη μελλοντική (και για πρώτη φορά πρωταθλήτρια) Μπάγερν Μονάχου μετά από ήττα 2–3 στη Λειψία στις 22 Μαΐου 1932.

Η εποχή της δημιουργίας της Γκαουλίγκα (Gauliga, αναδιάρθρωση σε 16 περιφέρειες σε επίπεδο πρώτης κατηγορίας γερμανικού πρωταθλήματος και απαγόρευση του επαγγελματισμού ) άρχισε με τον σύλλογό του στην πρώτη του σεζόν 1933–34 στη δεύτερη θέση του πρωταθλήματος πίσω από τη Δρέσδη και τον ίδιο πρώτο σκόρερ με 44 τέρματα, τελευταία από τις έξι συνολικά φορές που σημείωσε πάνω από 40 γκολ πρωταθλήματος. Στις 16 Ιουνίου 1934, σε φιλικό αγώνα με αντίπαλο τους Ισπανούς πρωταθλητές του 1932 Ρεάλ Μαδρίτης με τον «θαυματουργό τερματοφύλακα» Ρικάρδο Θαμόρα, ο Χέλμχεν σημείωσε τρία γκολ στο τελικό 5–2, γεγονός που προκάλεσε μεγάλη εντύπωση. Ήταν η μία από τις δύο ήττες της Ρεάλ στη περιοδεία της στη χώρα σε έξι συναντήσεις. Στα πρωταθλήματα του 1934–35 και του 1935–36 ο Χέλμχεν κέρδισε με την ΠΣΦ Κέμνιτς δύο τίτλους πρωταθλήματος της Γκαουλίγκα Σάτσχεν που συμμετείχε.
Στους τελικούς του γερμανικού πρωταθλήματος, επιβεβαίωσε εντυπωσιακά τις ικανότητές του. Τη σεζόν του 1935 η Κέμνιτς κέρδισε τους τρεις πρώτους αντιπάλους της και απέτυχε μόνο στις 2 Ιουνίου στο Ντίσελντορφ στους αγώνες νοκ άουτ με 2–3 στον αγώνα με νικήτρια τη  Σάλκε, «αγαπημένη» ομάδα του καθεστώτος. Και τα δύο γκολ σημείωσε ο Χέλμχεν. Στους τελικούς του 1936, οι Σάξονες συνάντησαν τη Σάλκε στη φάση των ημιτελικών. Στο πρώτο σκέλος στις 26 Απριλίου, η Κέμνιτς επικράτησε στο  Ντόρτμουντ με 3–2 με δύο γκολ του Χέλμχεν. Στο δεύτερο παιχνίδι στις 17 Μαΐου, η Σάλκε στη Δρέσδη νίκησε με 2–1 (το μοναδικό γκολ των ηττημένων από το Χέλμχεν ), αλλά με χειρότερη διαφορά τερμάτων η Κέμνιτς έμεινε εκτός τελικού. Με συνολικά 10 γκολ, ο Χέλμχεν ήταν πρώτος σκόρερ του εθνικού πρωταθλήματος.

Ήταν δεύτερος με την ομάδα του τη σεζόν 1936–37 και τερμάτισε τρίτος στη Σαξονία το 1938 και το 1941, αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό για να κάνει μια άλλη είσοδο στον τελικό γύρο του γερμανικού πρωταθλήματος. Το 1940–41 και 1941–42, η ομάδα ενισχύθηκε με το βασικό κεντρικό επιθετικό της εθνικής ομάδας και μεγάλο σκόρερ Ερνστ Βιλιμόφσκι αλλά η πορεία της ομάδας δεν ήταν αξιοσημείωτα ανοδική. Κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου ο Χέλμχεν συμμετείχε στα θερινά τουρνουά κατακτώντας δύο από αυτά (1940, 1943) και σημειώνοντας 54 τέρματα σε 24 αγώνες. Σε αγώνα στις 17 Νοεμβρίου 1940 υπέστη κάταγμα αστραγάλου και έχασε τέσσερις μήνες ενεργού δραστηριότητας. Μετά τον αγώνα στις 3 Μαρτίου 1942 με την ΡΜ Λειψία τιμωρήθηκε για αντιαθλητική 
συμπεριφορά για πέντε μήνες.

Μετά τον πόλεμο ο Χέλμχεν ξεκίνησε επίσης στο Κέμνιτς με τη διάλυση των προηγούμενων αθλητικών συλλόγων και τη δημιουργία χαλαρά οργανωμένων αθλητικών κοινοτήτων, οι οποίες αρχικά είχαν μόνο τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε διοργανώσεις σε τοπικό επίπεδο. Ο σύλλογος που δραστηριοποιήθηκε ήταν η νέα του ομάδα Κέμνιτσερ ΦΚ (SG Chemnitz Nord ) και συμμετείχε στο πρωτάθλημα της περιοχής του Κέμνιτς από το 1945–46 (αντίστοιχη με τη δεύτερη κατηγορία εθνικού πρωταθλήματος). Η ομάδα κατέλαβε την πρώτη θέση το 1947 και την τρίτη το 1948. Τη σεζόν 1948–49,  ήταν πρώτη στο τοπικό πρωτάθλημα, αλλά ηττήθηκε σε τρεις αγώνες πλέι-οφ που ήταν απαραίτητοι για το πρωτάθλημα της περιοχής. Ο 41χρονος Χέλμχεν διακρίθηκε ως σκόρερ (εκτός από το ρόλο του ως προπονητή που είχε αναλάβει από το 1949) με 71 γκολ πρωταθλήματος σε τρεις χρονιές και κλήθηκε επίσης στις 23 Ιανουαρίου 1949 στο παιχνίδι επιλογής της Σαξονίας απέναντι στην επιλογή του Βερολίνου. Σημείωσε τα τελευταία γκολ στον φθινοπωρινό γύρο του 1949–50 με την ομάδα του κρατιδίου της Σαξονίας, η οποία είχε πλέον μετατραπεί επισήμως ως Βόρειο Κέμνιτς (BSG Fewa Chemnitz ), πριν μετακομίσει στο Σλέσβιχ-Χόλσταϊν καθώς κέρδισε το ανεπίσημο πρωτάθλημα. Από τον Φεβρουάριο του 1950 αγωνίστηκε στην Λίμπεκ ως παίκτης-προπονητής στο πρωτάθλημα πρώτης κατηγορίας του βορά (Oberliga Nord), χωρίς να πετύχει τη σωτηρία της ομάδας. Την επόμενη σεζόν 1950–51 ο 44χρονος Χέλμχεν κέρδισε το πρωτάθλημα στο κρατίδιο Σλέσβιχ-Χόλσταϊν, αλλά απέτυχε στους αγώνες ανόδου στην πρώτη κατηγορία. Το 1951–52 κέρδισε και πάλι το πρωτάθλημα με τη Λίμπεκ μόνο με την ιδιότητα του προπονητή, αλλά η επιστροφή στην Oberliga Nord δεν ήταν επιτυχής ούτε στη δεύτερη προσπάθεια. Στο αποχαιρετιστήριο παιχνίδι στις 23 Ιουνίου 1951 ανάμεσα στη Λίμπεκ και στη TB Harburg (3–2) ο Χέλμχεν σημείωσε ένα γκολ.

Επίλεκτες ομάδες και εθνική
Από το 1928, ο Χέλμχεν διακρίθηκε ιδιαίτερα στη διοργάνωση του εθνικού κυπέλλου των ομάδων της Κεντρικής Γερμανίας (Ράιχσμπουντ Ποκάλ, Reichsbundpokal), όπου συμμετείχαν επίλεκτες ομάδες. Στις 13 Οκτωβρίου 1929, πέτυχε τέσσερα γκολ στη νίκη με 5–2 της Σαξονίας στο Μαγδεμβούργο με αντίπαλο τη Νότια Γερμανία. Με την επιλογή της Σαξονίας κέρδισε το  Κύπελλο 1935–36. Στον πρώτο τελικό αγώνα την 1η Μαρτίου 1936, σημείωσε δύο τέρματα στο παιχνίδι με αντίπαλο τη Νοτιοδυτική Γερμανία που έληξε με ισοπαλία 2–2 μετά από παράταση. Στην επανάληψη, η Σαξονία υπερίσχυσε με 9–0 με άλλα δύο γκολ του Χέλμχεν. Με συνολικά 10 γκολ, ο Χέλμχεν ήταν ο κορυφαίος σκόρερ σε αυτή τη διοργάνωση.

Ήταν με την επίλεκτη ομάδα της Σαξονίας σε δύο άλλους τελικούς, το 1937 και το 1940 που τελικά χάθηκαν. Στις 30 Ιουνίου 1940, σε ηλικία 33 ετών, ηγήθηκε της ομάδας ως αρχηγός με αντίπαλο τη Βαυαρία χωρίς επιτυχία. Στη διοργάνωση του 1939–40 ήταν επίσης ο πρώτος σκόρερ με 9 γκολ. Μεταξύ 1933 και 1942 που διοργανώθηκε το Κύπελλο σημείωσε συνολικά 26 γκολ σε 21 αγώνες επιλογής και ήταν πρώτος στην κατάταξη. Ο Χέλμχεν έπαιξε πάνω από 100 φορές στις ομάδες  επιλογών της πόλης και της Σαξονίας.

Η εξαιρετική του απόδοση στους τελικούς το 1935 και το 1936 για το γερμανικό πρωτάθλημα - 16 παιχνίδια συνολικά από το 1932 έως το 1936 με 23 γκολ- και τις επιτυχίες του με τη Σαξονία στο Κύπελλο - η αντιμετώπιση για την  εθνική ομάδα ποδοσφαίρου από τον προπονητή της Εθνικής Γερμανίας, Ότο Νερτζ (Otto Nerz, 1926–36) και τον Ζεπ Χέρμπεργκερ (Sepp Herberger, 1936–42) προκαλεί εντύπωση. Κλήθηκε και ήταν μέλος της ομάδας χωρίς να αγωνιστεί στις 24 Μαΐου 1931 στη συντριβή με 0–6 με αντίπαλο την ισχυρή τότε Εθνική Αυστρίας. Συνολικά αγωνίστηκε σε έξι ανεπίσημους αγώνες (με βάση τους κανόνες της FIFA) και σημείωσε ισάριθμα τέρματα από το 1928 έως το 1937. Ωστόσο, δεν συμμετείχε σε κανέναν από τους επίσημους αγώνες της εθνικής ομάδας, με αναφορές όπως για  τραυματισμούς, κακή φόρμα, κακή τεχνική ή θεωρίες για κακή εντύπωση στις προπονήσεις ή αδιαφορία να αγωνιστεί. Το ιστορικό περιοδικό Kicker άσκησε έντονη κριτική το 1941 για τη μη αξιοποίησή του σε εθνικό επίπεδο.

Μετά το ποδόσφαιρο
Έχοντας μετακομίσει στο Κίελο το 1952, ο Χέλμχεν εργαζόταν στο τμήμα προμήθειας εξοπλισμού στο Υπουργείο Εσωτερικών και ήταν προπονητής της ΦφΜ Φρίντριχσορτ (SV Friedrichsort), σύλλογο στην περιοχή του Κιέλου μέχρι το 1956. Έζησε με τη σύζυγό του Έρνα σε ένα σπίτι στο Κίελο μέχρι το θάνατό του στις 8 Ιουνίου 1981, όπου επίσης είναι θαμμένος. Η επιθυμία που είχε εκφράσει ήταν να θέλει να αναπαυθεί κάτω από το έδαφος του «Σταδίου  της Gellertstrasse» του Κέμνιτς (κατασκευάστηκε το 1932–34) εκπληρώθηκε συμβολικά στις 8 Σεπτεμβρίου 2001. Εκείνη την ημέρα η Χόλσταϊν Κίελ και η Κέμνιτσερ  συναντήθηκαν στη  Regionalliga Nord για το πρώτο τους πρωτάθλημα. Το κλαμπ των οπαδών της ομάδας Clubsurfer στη συνέχεια ξεκίνησε την εκστρατεία Rasen für Erwin (γρασίδι για τον Έρβιν), στην οποία ένα κομμάτι χλοοτάπητα από το  γηπέδο ποδοσφαίρου του Κέμνιτς κόπηκε και τοποθετήθηκε στον τάφο του στο Κίελο.

Ο Χέλμχεν καταγράφεται ως ο πρώτος σκόρερ όλων των εποχών στη Γερμανία, παρά το γεγονός ότι η καριέρα του ήταν μακριά χρονικά και δεν αγωνίστηκε σε μεγάλες ομάδες με δεδομένη την έλλειψη οικονομικού κινήτρου. Οι σύλλογοι που αγωνίστηκε είναι στη σημερινή εποχή ουσιαστικά άγνωστοι.  Μετά τη διαίρεση της Γερμανίας το 1949, ο Χέλμχεν μετακόμισε από την Ανατολική στη Δυτική Γερμανία με το σχηματισμό της  ΟΔΓ και της ΛΔΓ, όπου έζησε μέχρι το θάνατό του. Καθώς απομακρύνθηκε από το ποδόσφαιρο στα μέσα της δεκαετίας του 1950, εγκατέλειψε τη συλλογική (δυτική) γερμανική ποδοσφαιρική μνήμη με τα χρόνια. Οι προπολεμικές επιτυχίες του, όπως είναι κατανοητό, δεν διερευνήθηκαν καν στη ΛΔΓ, η οποία έχτιζε  σοσιαλιστικό κράτος. Η εφημερίδα Μπιλντ το 2005 ανέφερε ότι αυτός θα έπρεπε να ονομάζεται ως «ο βομβαρδιστής του έθνους» και όχι ο Γκερντ Μίλερ. Το 2021 η RSSSF αναγνώρισε το Χέλμχεν ως τον μεγαλύτερο σκόρερ στην ποδοσφαιρική ιστορία σε επίσημους αγώνες με τουλάχιστον 987 τέρματα και συμπεριλαμβανoμένων και των 345 φιλικών αγώνων το γενικό σύνολο είναι τουλάχιστον 1.610 γκολ, το τρίτο υψηλότερο στην ιστορία. Είναι επίσης δεύτερος σκόρερ των πρωταθλημάτων όλων των εποχών με 726 τέρματα (652 σε κανονικές περιόδους και 74 σε αγώνες πλέι-οφ). Από αυτά τουλάχιστον τα 502 έχουν σημειωθεί σε αγώνες πρωταθλήματος επιπέδου πρώτης κατηγορίας (κανονική περίοδο και τελικές φάσεις περιφέρειας και εθνικών τελικών). Έχοντας σημειώσει τουλάχιστον 667 γκολ με την ΠΣΦ Κέμνιτς σε επίσημους αγώνες ήταν πρώτος και σε αυτό τον τομέα μέχρι το 2021, ενώ είναι έχει σημειώσει 7 ή περισσότερα γκολ σε 5 επίσημους αγώνες (δύο φορές από 8 γκολ και τρεις φορές από 7 γκολ). Ήταν ο πρώτος σκόρερ στην ιστορία της Γκαουλίγκα (1933–44) στα χρόνια ύπαρξής της. 
Σύμφωνα με άρθρο στην  Schleswig-Holsteinische Volkszeitung (23 Ιουνίου 1951) σημείωσε 2.120 γκολ σε πάνω από 1.300 παιχνίδια (με 415 πέναλτι). Θα πρέπει να θεωρείται πολύ πιθανό ότι γκολ σε ομάδες νέων  συμπεριλαμβάνονται σε αυτό τον αριθμό. Η παραγωγικότητά του, όπως αυτή εκφράζεται με την αναλογία γκολ ανά αγώνα είναι συνολικά η μεγαλύτερη στην ιστορία (1,71 για τους επίσημους αγώνες και 1,72 για το σύνολο).

Στατιστικά στοιχεία καριέρας
      

Πηγή : RSSSF - Erwin Helmchen (2022)

Τίτλοι

ΠΣΦ Κέμνιτς
 Πρωταθλήματα περιφέρειας : συνολικά 11
 Κύπελλο περιφέρειας : 1934
Επίλεκτες ομάδες
 Πρωτάθλημα Κεντρικής Γερμανίας : 1932
 Πρωτάθλημα Σαξονίας (2) : 1935 , 1936
 Εθνικό Κύπελλο : 1936
 Θερινά τουρνουά πολέμου (2) : 1940 , 1943

Ατομικές διακρίσεις

 Πρώτος σκόρερ πρωταθλήματος Γερμανίας : 1936
 Πρώτος σκόρερ Bundespokal (2) : 1936 , 1940
 Πρώτος σκόρερ Κυπέλλου Περιφερειών : 1936
 Πρώτος σκόρερ στην ιστορία της Gauliga (1933–44) : 224 τέρματα 
 Πρώτος σκόρερ στην ιστορία του Bundespokal : 40 τέρματα 
 Ρεκόρντμαν τίτλων πρώτου σκόρερ περιφερειών 
 Περισσότερα γκολ σε επίσημους αγώνες με ένα σύλλογο : 667
 Πρώτος σκόρερ όλων των εποχών σε επίσημους αγώνες : 987+ τέρματα (ακατάρριπτο ρεκόρ κόσμου) 
 Δεύτερος σκόρερ πρωταθλημάτων παγκόσμια : 726 
 Περισσότερα χατ-τρικ σε επίσημους αγώνες : 141 (ακατάρριπτο ρεκόρ κόσμου)

Δείτε επίσης 

 Κατάλογος ποδοσφαιριστών ανδρών με 500 ή περισσότερα γκολ
 Κατάλογος ποδοσφαιριστών με τα περισσότερα τέρματα πρωταθλήματος
 Κατάλογος ποδοσφαιριστών που σημείωσαν ρεκόρ με χατ-τρικ

Παραπομπές

Πηγές-Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Träume, Titel, tausend Tore - Chemnitzer Fußballgeschichten von Schurian, Christoph. ISBN 978-3-944509-08-2
 11 Freunde berichtet über die Aktion "Rasen für Erwin" 

 
Επιθετικοί ποδοσφαιριστές
Γερμανοί ποδοσφαιριστές
Γερμανοί προπονητές ποδοσφαίρου
Ποδοσφαιριστές ΠΣΦ Κέμνιτς 
Ποδοσφαιριστές Κέμνιτσερ ΦΚ