Αρδέμ Παταπουτιάν

Ο Αρδέμ Παταπουτιάν (, με λατινική γραφή Ardem Patapoutian, γεννημένος 2 Οκτωβρίου 1967)  είναι Αμερικανός μοριακός βιολόγος, νευροεπιστήμονας και βραβευμένος με Νόμπελ. Είναι γνωστός για το έργο του στον χαρακτηρισμό των υποδοχέων PIEZO1, PIEZO2 και TRPM8 που ανιχνεύουν πίεση, μενθόλη και θερμοκρασία. Ο Παταπουτιάν είναι καθηγητής νευροεπιστήμης και ερευνητής του Ιατρικού Ινστιτούτου Howard Hughes στο Scripps Research στη Λα Τζόλα της Καλιφόρνια. Κέρδισε το Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής το 2021 από κοινού με τον Ντέιβιντ Τζούλιους.

Εκπαίδευση 
Ο Παταπουτιάν γεννήθηκε σε οικογένεια Αρμενίων στη Βηρυτό του Λιβάνου. Παρακολούθησε το Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Βηρυτού για ένα χρόνο πριν μεταναστεύσει στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1986. Έγινε υπήκοος των ΗΠΑ. Έλαβε πτυχίο στην κυτταρική και αναπτυξιακή βιολογία από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Λος Άντζελες το 1990 και διδακτορικό πτυχίο βιολογίας από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνια το 1996 υπό τη διεύθυνση της Barbara Wold .   

Ως μεταδιδακτορικός συνεργάτης, ο Παταπουτιάν συνεργάστηκε με τον Louis F. Reichardt στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Σαν Φρανσίσκο. Το 2000, έγινε επίκουρος καθηγητής στο ερευνητικό ινστιτούτο Scripps. Μεταξύ 2000 και 2014, είχε μια πρόσθετη ερευνητική θέση για το Ίδρυμα Ερευνών Novartis.  Από το 2014, ο Παταπουτιάν ήταν ερευνητής του Ιατρικού Ινστιτούτου Howard Hughes (HHMI).

Έρευνα 
Η έρευνα του Παταπουτιάν αφορά τους βιολογικούς υποδοχείς της θερμοκρασίας και της αφής (αλγαισθησία). Η γνώση αυτή χρησιμοποιείται για την ανάπτυξη θεραπειών για μια σειρά ασθενειών, συμπεριλαμβανομένου του χρόνιου πόνου. Οι ανακαλύψεις κατέστησαν δυνατή την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η θερμότητα, το κρύο και οι μηχανικές δυνάμεις πυροδοτούν νευρικές ώσεις. 

Ο Παταπουτιάν ερευνά τη μεταγωγή σήματος των αισθητήρων. Για να βρουν τη μοριακή βάση για το άγγιγμα, ο Παταπουτιάν και οι συνεργάτες του απενεργοποίησαν τα γονίδια έως ότου εντόπισαν το μοναδικό που, όταν απενεργοποιήθηκε, έκανε τα κύτταρα μη ευαίσθητα. Το κανάλι που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αίσθησης της αφής έγινε γνωστό ως PIEZO1, από την ελληνική λέξη για πίεση.  Μέσω της ομοιότητάς του με το PIEZO1, ένα δεύτερο γονίδιο ανακαλύφθηκε και ονομάστηκε PIEZO2. Αυτό το κανάλι ιόντων, το πιο σημαντικό από τους δύο μηχανικούς υποδοχείς, είναι απαραίτητο για την αίσθηση της αφής. Τα κανάλια PIEZO1 και PIEZO2 έχουν αποδειχθεί ότι ρυθμίζουν επιπλέον σημαντικές φυσιολογικές διεργασίες, συμπεριλαμβανομένης της αρτηριακής πίεσης, της αναπνοής και του ελέγχου της ουροδόχου κύστης. 

Ο Παταπουτιάν συνέβαλε επίσης σημαντικά στην αναγνώριση νέων καναλιών ιόντων και υποδοχέων που ενεργοποιούνται από τη θερμοκρασία, τις μηχανικές δυνάμεις ή τον αυξημένο όγκο των κυττάρων. Ο Παταπουτιάν και οι συνεργάτες του μπόρεσαν να δείξουν ότι αυτά τα κανάλια ιόντων παίζουν εξαιρετικό ρόλο στην αίσθηση της θερμοκρασίας, στην αίσθηση της αφής, στην ιδιοδεκτικότητα, στην αίσθηση του πόνου και στη ρύθμιση του αγγειακού τόνου. Πιο πρόσφατες εργασίες χρησιμοποιούν τεχνικές λειτουργικής γονιδιωματικής για τον προσδιορισμό και τον χαρακτηρισμό μηχανευαίσθητων καναλιών ιόντων ( μηχανική μεταγωγή ).

Βραβεία και τιμές 

Ο Παταπουτιάν είχε δείκτη h 68, σύμφωνα με το Google Scholar,  και 63 σύμφωνα με το Scopus  κατά τον Μάιο του 2020. Είναι συνεργάτης της Αμερικανικής Ένωσης για την Πρόοδο της Επιστήμης από το 2016, μέλος της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών από το 2017  και της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών από το 2020.  Το 2017, ο Παταπουτιάν έλαβε το Βραβείο W. Alden Spencer,  το 2019 το Βραβείο Rosenstiel,  το 2020 το Βραβείο Kavli για Νευροεπιστήμη,  και το Βραβείο BBVA Foundation Frontiers of Knowledge στην Βιολογία/Βιοϊατρική.

Το 2021, του απονεμήθηκε το Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής από κοινού με τον Ντέιβιντ Τζούλιους για τις ανακαλύψεις τους υποδοχέων θερμοκρασίας και αφής .

Επιλεγμένες δημοσιεύσεις

PIEZO1 + PIEZO2

PIEZO2

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ardem Patapoutian, PhD στο Scripps Research (scripps.edu)
 The Patapoutian Lab (patapoutianlab.org)
 Βιογραφικό Παταπουτιάν
 Ardem Patapoutian, PhD στο Howard Hughes Medical Institute (hhmi.org)
 Ardem Patapoutian in Academic Tree (neurotree.org)

Βραβευμένοι με Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής
Αρμένιοι επιστήμονες
Αμερικανοί αρμενικής καταγωγής
Αμερικανοί νευροεπιστήμονες