Κερκοπιθηκίδες

Η οικογένεια Κερκοπιθηκίδες (Cercopithecidae), τα μέλη της οποίας είναι γνωστά ως μαϊμούδες του Παλαιού Κόσμου, είναι μία ομάδα πρωτευόντων που ταξινομικά υπάγεται στην υπεροικογένεια των Κερκοπιθηκοειδών (Cercopithecoidea) του κλάδου των Κατάρρινων. Οι μαϊμούδες του Παλαιού Κόσμου ενδημούν στην Αφρική και την Ασία, και συναντώνται σε πολλά διαφορετικά περιβάλλοντα από τα τροπικά δάση της βροχής μέχρι τις σαβάνες, τις θαμνώδεις και τις ορεινές περιοχές. Είναι επίσης γνωστό, βάσει απολιθωμάτων που έχουν εντοπιστεί, πως ορισμένες μαϊμούδες του Παλαιού Κόσμου έζησαν στην Ευρώπη κάποια στιγμή στο παρελθόν. Παρόλα αυτά μία ομάδα ελεύθερων μακάκων (Macaca sylvanus) εξακολουθεί να ζει στον βράχο του Γιβραλτάρ (Ευρώπη) ακόμα και σήμερα. Οι μαϊμούδες του Παλαιού Κόσμου περιλαμβάνουν  πολλά γνωστά είδη μη ανθρώπινων πρωτευόντων όπως είναι οι μπαμπουίνοι και οι μακάκοι.

Χαρακτηριστικά
Οι πίθηκοι Παλαιού Κόσμου (Κερκοπιθηκίδες) έχουν μέτριο ή μεγάλο μέγεθος, και ποικίλουν από τους δενδρόβιους πληθυσμούς, όπως είναι οι πίθηκοι του γένους Κολοβός (Colobus), μέχρι τους χερσόβιους πληθυσμούς, όπως είναι οι μπαμπουίνοι. Μικρότεροι πίθηκοι είναι αυτοί του γένους Μειοπίθηκος (Miopithecus), με σώμα και κεφάλι 34-37 εκατοστών μήκος, και βάρος 0,7-1,3 κιλών, ενώ μεγαλύτεοι πίθηκοι είναι οι Μανδρίλοι, με μήκος 70 περίπου εκατοστών, και βάρος 50 κιλών.

Σχετικά με την εμφάνιση τους, οι πίθηκοι του Παλαιού Κόσμου, σε αντίθεση με τους πιθήκους έχουν ουρές, και σε αντίθεση με τις μαϊμούδες Νέου Κόσμου δεν έχουν συλληπτήριες ουρές.  Τεχνικά, ο διαχωρισμός κατάρρινων και πλατύρρινων γίνεται βάσει της δομής της μύτης, και ο διαχωρισμός μαϊμούδων Παλαιού Κόσμου από τους πιθήκους εξαρτάται από την οδοντοφυΐα των ζώων (ο αριθμός των δοντιών είναι ο ίδιος και στις δύο ομάδες, αλλά έχουν διαφορετικό σχήμα).

Οι περισσότερες μαϊμούδες του Παλαιού Κόσμου είναι παμφάγες, αν και προτιμούν τα φυτά στη διατροφή τους. Οι Κολοβίναι (Colobinae) είναι οι πιο φυτοφάγες μαϊμούδες του Παλαιού Κόσμου, και τρέφονται κυρίως με φυτά και μικρά έντομα, ενώ άλλα είδη τρέφονται κυρίως με φρούτα, λουλούδια, φύλλα, βολβούς, έντομα, σαλιγκάρια ακόμα και μικρά σπονδυλωτά.

Η κύηση στις μαϊμούδες του Παλαιού Κόσμου διαρκεί περίπου πέντε με επτά μήνες. Όπως και στους ανθρώπους, οι μαϊμούδες του Παλαιού Κόσμου γεννούν κυρίως έναν απόγονο, ή σπανιότερα δίδυμους απογόνους. Τα περισσότερα νήπια γεννιούνται σε καλή κατάσταση, ικανά για να γαντζωθούν από το τρίχωμα της μητέρας τους από τη γέννα. Συγκριτικά με άλλα θηλαστικά, αργούν να μπουν στην εφηβεία, η οποία έρχεται στον τέταρτο με έκτο χρόνο ζωής των περισσότερων ειδών Κερκοπιθηκίδων.

Στα περισσότερα είδη οι κόρες παραμένουν με τις μητέρες τους για όλη τους τη ζωή, γεγονός που καθιστά τις ομάδες των μαϊμούδων του Παλαιού Κόσμου μητριαρχικές. Τα αρσενικά φεύγουν από τις ομάδες όταν μπουν στην εφηβεία, όπου και αναζητούν μία νέα ομάδα μαϊμούδων. Σε πολλά είδη, μόνο ένα ενήλικο αρσενικό ζει σε μία ομάδα, ενώ άλλες ομάδες μαϊμούδων Παλαιού Κόσμου είναι πιο ανεκτικές και επιτρέπουν τη συμβίωση πολλών αρσενικών, μεταξύ των οποίων δημιουργούνται ιεραρχικές σχέσεις κυρίαρχων και μη αρσενικών. Το μέγεθος κάθε ομάδας μπορεί να ποικίλει, μεταξύ των διαφόρων ειδών, και εξαρτάται κυρίως από τη διαθεσιμότητα φαγητού και άλλων βασικών πόρων.

Ταξινόμηση 
Οι Κερκοπιθηκίδες αποτελούν τη μόνη σωζόμενη οικογένεια της υπεροικογένειας των Κερκοπιθηκοειδών. Αποτελείται από δύο υποοικογένειες, τις Κερκοπιθηκίναι (Cercopithecinae), στην οποία ανήκουν κυρίως Αφρικανικά είδη αλλά και μερικά γένη μακάκων που ζουν στην Ασία και τη Βόρεια Αφρική, καθώς επίσης και από την υποοικογένεια Κολοβίναι (Colobinae), η οποία περιέχει τα περισσότερα Ασιατικά γένη, αλλά και τις Αφρικανικές μαϊμούδες Κολοβός (colobus).

 Υπεροικογένεια Κερκοπιθηκοειδή (Cercopithecoidea)
 Οικογένεια Κερκοπιθηκίδες (Cercopithecidae): μαϊμούδες Παλαιού Κόσμου
 Υποοικογένεια Κερκοπιθηκίναι (Cercopithecinae)
 Φύλο Κερκοπιθηκίνοι (Cercopithecini)
 Γένος Αλενοπίθηκος (Allenopithecus)
  Allenopithecus nigroviridis
 Γένος Μειοπίθηκος (Miopithecus)
 Miopithecus talapoin
 Miopithecus ogouensis
 Γένος Ερυθροκήβος (Erythrocebus)
 Erythrocebus patas
 Γένος Χλωροκήβος (Chlorocebus)
 Chlorocebus sabaeus
 Chlorocebus aethiops
 Chlorocebus djamdjamensis
 Chlorocebus tantalus
  Chlorocebus pygerythrus
 Chlorocebus cynosuros
 Γένος Κερκοπίθηκος (Cercopithecus)
 Cercopithecus dryas
  Cercopithecus diana
  Cercopithecus roloway
 Cercopithecus nictitans
  Cercopithecus mitis
  Cercopithecus doggetti
  Cercopithecus kandti
  Cercopithecus albogularis
 Cercopithecus mona
  Cercopithecus campbelli
 Cercopithecus lowei
  Cercopithecus pogonias
  Cercopithecus wolfi
  Cercopithecus denti
  Cercopithecus petaurista
  Cercopithecus erythrogaster
  Cercopithecus sclateri
  Cercopithecus erythrotis
 Cercopithecus cephus
 Cercopithecus ascanius
  Cercopithecus lhoesti
 Cercopithecus preussi
  Cercopithecus solatus
  Cercopithecus hamlyni
  Cercopithecus neglectus
 Φύλο Papionini
 Γένος Macaca 
  Macaca sylvanus
  Macaca silenus
 Macaca nemestrina
 Macaca leonina
Macaca pagensis
 Macaca siberu
 Macaca maura
  Macaca ochreata
  Macaca tonkeana
  Macaca hecki
 Macaca nigrescens
 Macaca nigra
 Macaca fascicularis
 Macaca arctoides
 Macaca mulatta
 Macaca cyclopis
 Macaca fuscata
 Macaca sinica
 Macaca radiata
  Macaca assamensis
 Macaca thibetana
 Macaca munzala
 Γένος Λοφοκήβος (Lophocebus)
 Lophocebus albigena
 Lophocebus aterrimus
 Lophocebus opdenboschi
 Lophocebus ugandae
 Lophocebus johnstoni
 Lophocebus osmani
 Γένος Ρουνγκβεκήβος (Rungwecebus)
 Rungwecebus kipunji
 Γένος Βαβουίνος (Papio)
  Papio hamadryas
Papio papio
  Βαβουίνος ο άνουβις (Papio anubis)
  Papio cynocephalus
 Papio ursinus
 Γένος θεροπίθηκος (Theropithecus)
 Theropithecus gelada
 Γένος Κερκοκήβος (Cercocebus) 
  Cercocebus atys
  Cercocebus torquatus
  Cercocebus agilis
 Cercocebus chrysogaster
  Cercocebus galeritus
 Cercocebus sanjei
 Γένος Μανδρίλλος (Mandrillus)
  Mandrillus sphinx
 Mandrillus leucophaeus
 Υποοικογένεια Κολοβίναι (Colobinae)
 Ομάδα African
 Γένος Κολοβός (Colobus)
  Colobus satanas
  Colobus angolensis
  Colobus polykomos
  Colobus vellerosus
  Colobus guereza
 Γένος Piliocolobus
 Piliocolobus badius
 Piliocolobus pennantii
 Piliocolobus preussi
 Piliocolobus tholloni
 Piliocolobus foai
 Piliocolobus tephrosceles
 Piliocolobus gordonorum
 Piliocolobus kirkii
 Piliocolobus rufomitratus
 Γένος Προκολοβός (Procolobus)
 Procolobus verus
 Ομάδα Langur
 Γένος Σεμνοπίθηκος (Semnopithecus)
 Semnopithecus schistaceus
 Semnopithecus ajax
 Semnopithecus hector
  Semnopithecus entellus
 Semnopithecus hypoleucos
  Semnopithecus dussumieri
 Semnopithecus priam
 Γένος Τραχυπίθηκος (Trachypithecus)
 Ομάδα T. vetulus 
  Trachypithecus vetulus
 Trachypithecus johnii
 Ομάδα T. cristatus 
  Trachypithecus auratus
 Trachypithecus cristatus
  Trachypithecus germaini
  Trachypithecus barbei
 Ομάδα T. obscurus 
 Trachypithecus obscurus
 Trachypithecus phayrei
 Ομάδα T. pileatus 
  Trachypithecus pileatus
  Trachypithecus shortridgei
 Trachypithecus geei
 Ομάδα T. francoisi
 Trachypithecus francoisi
 Trachypithecus hatinhensis
 Trachypithecus poliocephalus
 Trachypithecus laotum
 Trachypithecus delacouri
 Trachypithecus ebenus
 Γένος Πρεσβύτης (Presbytis)
  Presbytis melalophos
  Presbytis femoralis
  Presbytis chrysomelas
  Presbytis siamensis
  Presbytis frontata
  Presbytis comata 
  Presbytis thomasi
  Presbytis hosei
  Presbytis rubicunda
  Presbytis potenziani
  Presbytis natunae
 Ομάδα Odd-Nosed 
 Γένος Πυγαθριξ (Pygathrix)
 Pygathrix nemaeus
 Pygathrix nigripes
 Pygathrix cinerea
 Γένος Ρινοπίθηκος (Rhinopithecus)
  Rhinopithecus roxellana 
  Rhinopithecus bieti
  Rhinopithecus brelichi
  Rhinopithecus avunculus
 Γένος Νασάλις (Nasalis)
 Nasalis larvatus
 Γένος Σίμιας (Simias)
 Simias concolor

Παραπομπές