Ο Φυγάς του Μέλλοντος

Το Ο Φυγάς του Μέλλοντος είναι Καναδέζικο-Αμερικάνικο κυβερνοπάνκ θρίλερ δράσης παραγωγής 1995, σε σκηνοθεσία Ρομπέρ Λόνγκο στο σκηνοθετικό του ντεμπούτο. Πρωταγωνιστούν οι Κιάνου Ριβς και Ντολφ Λούντγκρεν. Η ταινία βασίζεται στο ομώνυμο διήγημα του Γουίλιαμ Γκίμπσον. Ο Κιάνου Ριβς υποδύεται τον ομότιτλο χαρακτήρα, έναν άντρα με κυβερνητικό εγκεφαλικό εμφύτευμα σχεδιασμένο για αποθήκευση πληροφοριών. Η ταινία απεικονίζει την δυστοπική ιδέα του Γκίμπσον για το μέλλον, με την κυριαρχία του κόσμου από μεγάλες επιχειρήσεις και με ισχυρές επιρροές από την Ανατολική Ασία. Αυτή ήταν η τελευταία κινηματογραφική ταινία στην οποία συμμετείχε ο Ντολφ Λούντγκρεν πριν το Οι Αναλώσιμοι (2010).

Η ταινία γυρίστηκε σε τοποθεσίες στον Καναδά, με τις πόλεις Τορόντο και Μόντρεαλ να εκμεταλλεύονται για την αναπαράσταση των πόλεων Νιούαρκ και Πεκίνο στην ταινία. Τοπικές τοποθεσίες, συμπεριλαμβανομένου του Union Station στο Τορόντο και της Γέφυρας Ζακ Καρτιέ στο Μόντρεαλ, εμφανίζονται.

Η ταινία έκανε πρεμιέρα στην Ιαπωνία στις 15 Απριλίου 1995, σε εκδοχή μεγαλύτερης διάρκειας (103 λεπτά), που συμπεριλαμβάνει μουσική του Μάικλ Ντέινα και διαφορετικό μοντάζ. Η ταινία κυκλοφόρησε στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 26 Μαΐου 1995, και στην Ελλάδα στις 16 Φεβρουαρίου 1996.

Πλοκή
Το 2021, η κοινωνία ασχολείται πολύ με την χρήση του εικονικού Διαδικτύου, η οποία έχει μια εκφυλιστική επίδραση ονόματι Σύνδρομο Εξασθένησης Νεύρων (ΣΕΝ). Επίσης, έχει καταληφθεί από μεγάλες επιχειρήσεις, πολλές από τις οποίες έχουν έδρα στην ανατολική Ασία. Στην Ιαπωνία, η οικογένεια οργανωμένου εγκλήματος Γιακούζα χρησιμοποιείται για επιβολή. Για αυτόν τον λόγο, η μεταφορά δεδομένων είναι επικίνδυνη υπόθεση.

ο Τζόνι είναι ένας «μνημονικός κούριερ» με μια συσκευή αποθήκευσης δεδομένων εμφυτευμένη στον εγκέφαλο του, επιτρέποντάς του να μεταφέρει διακριτικά πληροφορίες που παραείναι ευαίσθητες για να μεταφερθούν στον Ιστό, η εικονικής πραγματικότητας εκδοχή του Διαδικτύου. Ενώ είναι επικερδής, το εμφύτευμα έχει κοστίσει στον Τζόνι τις αναμνήσεις της παιδικής του ηλικίας και επιδιώκει να αφαιρέσει το εμφύτευμα για να ξανακερδίσει τις αναμνήσεις του. Ο διαχειριστής του, ο Ράλφι, του αναθέτει μία ακόμη δουλειά που θα κάλυπτε τα έξοδα της επιχείρησης (τα οποία είναι εξαιρετικά ακριβά), στέλνοντας τον Τζόνι στο Πεκίνο για να συλλέξει τις νεότερες πληροφορίες. Ο Τζόνι λέγεται ότι οι πληροφορίες υπερβαίνουν την τρέχουσα χωρητικότητα μνήμης των 80 γιγαμπάιτ, αλλά αποκτά μια μονάδα συμπίεσης που διπλασιάζει αποτελεσματικά το ποσό που μπορεί να κρατήσει.

Συναντιέται με τον πελάτη, μια ομάδα φρενών επιστημόνων που του λένε ότι θέλουν να μεταφέρει 320 γιγαμπάιτ μνήμης. Ο Τζόνι δέχεται, γνωρίζοντας ότι τα υπερχειλισμένα δεδομένα θα φορτωθούν κατευθείαν στον εγκέφαλό του, κάτι που μπορεί να προκαλέσει ψυχική βλάβη και θάνατο σε περίπτωση μη απομάκρυνσης μέσα σε λίγες μέρες. Ο Τζόνι μεταφορτώνει τα δεδομένα στο χώρο αποθήκευσης του, με τους επιστήμονες να επιλέγουν τρεις τυχαίες εικόνες από μια τηλεοπτική οθόνη για να τις χρησιμοποιήσουν ως κλειδί κρυπτογράφησης. Ακριβώς την στιγμή που οι επιστήμονες πρόκειται να στείλουν το κλειδί στον παραλήπτη των δεδομένων στο Νιούαρκ, Νιου Τζέρσεϊ, σφαγιάζονται από τους Γιακούζα. Ο Τζόνι καταφέρνει να δραπετεύσει με ένα τμήμα του κλειδιού κρυπτογράφησης.

Κατά την επιστροφή του στο Νιούαρκ, ο Τζόνι καταδιώκεται από την Φάρμακομ, μια παγκόσμια φαρμακολογική εταιρεία. Ο διευθυντής της ονόματι Τακαχάσι προσέλαβε τους Γιακούζα για να τις ανακτήσουν. Ωστόσο, οι Γιακούζα, με επικεφαλής τον Σίντζι, θέλουν να πάρουν τα δεδομένα και να τα διεκδικήσουν. Ο Φάρμακομ το ανακαλύπτει και αναθέτει στο Καρλ, τον Ιεροκήρυκα της Οδού, για να ανακτήσει το κεφάλι του Τζόνι. Ο Τζόνι βρίσκει τον Ράλφι υπό την δούλεψη των Γιακούζα και προετοιμάζεται να τον σκοτώσει για να ανακτήσει τη μονάδα αποθήκευσης, αλλά ο Τζόνι διασώζεται από την Τζέιν, μια κυβερνητικά-βελτιωμένη σωματοφύλακας, με βοήθεια από τους αντιεξουσιαστικούς Ταπεινούς και τον αρχηγό τους, Τζέι-Μπον. Η Τζέιν οδηγεί τον Τζόνι στον Σπάιντερ, έναν γιατρό που εγκατέστησε τα εμφυτεύματα της Τζέιν. Ο Σπάιντερ αποκαλύπτει ότι αυτός και οι σύμμαχοί του ήταν ο επιδιωκόμενος αποδέκτης των δεδομένων που έχει ο Τζόνι, τα οποία πιστεύουν ότι είναι η θεραπεία για το ΣΕΝ, μια πανούκλα που καταστρέφει την ανθρωπότητα εξαιτίας της υπερβολικής εξάρτησης από την τεχνολογία. Ο Σπάιντερ ισχυρίζεται ότι η Φάρμακομ ανακάλυψε τη θεραπεία, αλλά αρνήθηκε να το δημοσιεύσει, επωφελούμενη από το κόστος μετριασμού των επιπτώσεων του ΣΕΝ. Χωρίς το πλήρες κλειδί κρυπτογράφησης, ο Σπάιντερ δεν μπορεί να ανακτήσει τα δεδομένα ούτε να αφαιρέσει με ασφάλεια το εμφύτευμα χωρίς να σκοτώσει τον Σπάιντερ ή να καταστρέψει τα δεδομένα και προτείνει να δει τον Τζόουνς στη βάση των Ταπεινών, τον Παράδεισο. Ο Κάρλ ακολουθεί τον Τζόνι στην κλινική και σκοτώνει τον Σπάιντερ, αλλά ο Τζόνι και η Τζέιν διαφεύγουν.

Στον Παράδεισο, βρίσκουν ότι ο Τζόουνς είναι ένα δελφίνι που χρησιμοποίησε κάποτε το Ναυτικό για τις περί αποκρυπτογράφησης ικανότητές του. Ο Τζόουνς επιχειρεί να ανακαλύψει το υπόλοιπο κλειδί κρυπτογράφησης στα δεδομένα, αλλά ο Παράδεισος επιτίθεται σύντομα από τους Γιακούζα, τις δυνάμεις του Τακαχάσι και τον Ιεροκήρυκα. Ο Τζόνι, η Τζέιν και οι Ταπεινοί αγωνίζονται και στις τρεις ομάδες και βγαίνουν νικητές, σκοτώνοντας τον Σίντζι, τον Ιεροκήρυκα και τους πράκτορες τους. Ο Τακαχάσι, ο οποίος πυροβολήθηκε στο διασταυρούμενα πυρά, παρέχει στον Τζόνι, σε μια πεθαμένη χειρονομία, ένα μέρος του εναπομείναντος κλειδιού. Ενώ αυτό βοηθάει, ο Τζέι-Μπον του λέει ότι πρέπει να «χακάρει τον δικό του εγκέφαλο» για να βρει το τελευταίο τμήμα, ξεκλειδώνοντας τα δεδομένα έτσι ώστε οι Ταπεινοί να μπορούν να τα κατεβάσουν και να τα μεταδώσουν σε όλη την υδρόγειο.

Οι Τζόνι και Τζόουνς ξεκινούν και πάλι τη διαδικασία, αλλά βρίσκουν βοήθειά τους από μια μυστηριώδη τεχνητή νοημοσύνη που λειτουργεί από την κεντρική μονάδα επεξεργασίας της Φάρμακομ, παρέχοντας το τελευταίο τμήμα του κωδικού πρόσβασης για την ξεκλείδωση των δεδομένων. Τα δεδομένα για τη θεραπεία του ΣΕΝ ανακτούνται με ασφάλεια και ο Τζόνι ανακαλύπτει ότι τώρα μπορεί να θυμηθεί τις παιδικές αναμνήσεις του, συμπεριλαμβανομένης της μητέρας και της οικογένειάς του. Ο Τζόνι ανακάμπτει από τη διαδικασία.

Ηθοποιοί
 Κιάνου Ριβς ως Τζόνι Σμιθ
 Ντίνα Μέγιερ ως Τζέιν
 Άις Τι ως Τζέι Μπον
 Τακέσι Κιτάνο ως Τακαχάσι
 Ντένις Ακιγιάμα ως Σίντζι
 Ντολφ Λούντγκρεν ως Καρλ Χόνινγκ
 Χένρι Ρόλινς ως Σπάιντερ
 Μπάρμπαρα Σούκοβα ως Άννα Κάλμαν
 Ούντο Κιρ ως Ράλφι
 Τρέισι Τουίντ ως Πρίτι
 Φαλκόνερ Άμπραχαμ ως Γιομάμα
 Ντον Φράνκς ως Χούκι
 Ντιέγκο Τσέιμπερς ως Χένσον
 Άρθουρ Ενγκ ως Βίετ

Παραγωγή
Οι Λόνγκο και Γκίμπσον αρχικά οραματίστηκαν να κάνουν μια ταινία τέχνης με μικρό προϋπολογισμό, αλλά απέτυχαν να πάρουν χρηματοδότηση. Ο Λόνγκο σχολίασε ότι το έργο «ξεκίνησε ως καλλιτεχνική ταινία αξίας 1½ εκατομμυρίων δολαρίων και έγινε ταινία αξίας 30 εκατομμυρίων δολαρίων επειδή δεν μπορούσαμε να πάρουμε ένα εκατομμύριο και μισό».  Η απεριόριστη διάδοση του Διαδικτύου στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και η επακόλουθη ταχεία ανάπτυξη της υψηλής τεχνολογικής κουλτούρας καθιστούσαν το κυβερνοπάνκ όλο και πιο σημαντικό και αυτό ήταν ένα κύριο κίνητρο για την απόφαση της Sony Pictures να χρηματοδοτήσει το έργο με δεκάδες εκατομμύρια. Πριν από την κυκλοφορία της, η ταινία είχε χαρακτηριστεί έντονα από την κριτικό Έιμυ Χάρμον ως μια εποχική στιγμή που η αντικουλτούρα κυβερνοπάνκ θα εισέλθεε ως κυρίαρχο ρεύμα.

Διαφορές από το βασιζόμενο διήγημα
Η ιστορία στην ταινία αποκλίνει σημαντικά από το διήγημα, κυρίως μετατρέποντας τον Τζόνι, όχι την συνεργάτιδα σωματοφύλακά του, στον πρωταγωνιστικό ρόλο δράσης. Η ταινία μετασχηματίζει τη Μόλι Μίλιονς σε Τζέιν, καθώς τα κινηματογραφικά δικαιώματα της Μόλι ανήκαν σε μια εταιρεία μη συνδεδεμένη με τους παραγωγούς της ταινίας. 

Το Σύνδρομο Εξασθένησης Νεύρων (ΣΕΝ) είναι μια φανταστική ασθένεια στην ταινία, που δεν υπάρχει στο διήγημα. Το ΣΕΝ, που ονομάζεται επίσης ως το «μαύρο ρίγος», προκαλείται από υπερβολική έκθεση σε ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία από πανταχού παρόντες τεχνολογικές συσκευές και παρουσιάζεται ως μια επιθετική επιδημία που επηρεάζει τον κόσμο στο μέλλον. Η πλοκή της ταινίας περιστρέφεται γύρω από τη μία φαρμακοβιομηχανία που βρήκε μια θεραπεία, αλλά επιλέγει να την αποκρύψει από το κοινό υπέρ ενός πιο προσοδοφόρου προγράμματος θεραπείας. Η εξάρτηση του δελφινιού του ναυτικού Τζόους στην ηρωίνη ήταν μια από τις πολλές σκηνές που κόπηκαν κατά τη διαδικασία επεξεργασίας. Οι ειδήσεις από τους συμβιβασμούς του σεναρίου προκάλεσαν ανησυχίες πριν από την κυκλοφορία, ότι η ταινία θα αποδειχθεί απογοήτευση για τους σκληρούς οπαδούς του κυβερνοπάνκ, έναν φόβο ο οποίος τελικά επιβεβαιώθηκε από την υποδοχή της ταινίας.

Γιαπωνέζικη κυκλοφορία
Η ταινία κυκλοφόρησε πρώτα στην Ιαπωνία, σε μια έκδοση πιο κοντά στο όραμα του σκηνοθέτη.

Το ιαπωνικό soundtrack συγκροτήθηκε από τον Μάικλ Ντέινα αλλά επαναπροσδιορίστηκε από τον Μπράντ Φίντελ για τη διεθνή έκδοση. Περιέχει επίσης κομμάτια από ανεξάρτητη βιομηχανική μπάντα που είχε αρχικά καταγράψει μουσικό σκορ για τον Ρομπέρ Λόνγκο που είχε απορριφθεί.

Υπάρχουν τρεις εκτεταμένες σκηνές που περιστρέφονται γύρω από τον χαρακτήρα του Τακαχάσι, καθώς ο ηθοποιός που απεικονίζει, ο Τακέσι Κιτάνο, είναι δημοφιλής διασκεδαστής/σκηνοθέτης/ηθοποιός στην Ιαπωνία. Αυτές οι σκηνές περιλαμβάνουν τον Τακαχάσι να κάθεται στο δωμάτιο της κόρης του, βλέποντας ένα τρισδιάστατο ολόγραμμα της κόρης του που παίζει, να βλέπει μια βιντεοκασέτα της κόρης του, ενώ διαλογίζεται, και
να σκοτώνει δύο από τα αδέρφια του Σίντζι ως τιμωρία επειδή βρέθηκαν υπό την δούλεψή του χωρίς άδεια.

Υπάρχουν πολλές άλλες διαφορές στην γιαπωνέζικη έκδοση. Δεν υπάρχει εφέ λέιζερ στο κείμενο αρχής, το οποίο είναι απλό, λευκό και κυλίεται. Η σκηνή στα πρώτα λεπτά με τους διαδηλωτές είναι μεγαλύτερη, με εκτεταμένες λήψεις γερανών και τη φωνή ενός δημοσιογράφου ειδήσεων στο παρασκήνιο. Υπάρχει μια προστιθέμενη σκηνή στο ξενοδοχείο στο Πεκίνο, όπου ο Τζόνι αποκτά τον «διπλασιαστή μνήμης» από έναν ντίλερ που τον ενημερώνει ότι δεν μπόρεσε να πάρει μια αναβάθμιση τόσο προηγμένη όσο αρχικά συμφωνήθηκε. Στη σκηνή στην ανδρική τουαλέτα στο club όπου ο Ράλφι φωνάζει στην σωματοφύλακα του για το χτύπημα του Τζόνι στο κεφάλι, ο σωματοφύλακας δηλώνει ότι ήταν πολύ καιρό από τότε που αυτή βρισκόταν σε αυτό το δωμάτιο. Στο βιβλίο, οι Σκυλοαδελφές (σωματοφύλακες) είναι μυϊκές μοσχευμένες δημιουργίες και είναι εραστές, εκ των οποίων ο ένας ήταν αρχικά άνδρας. Η Τζέιν αναφέρεται στη χειροβομβίδα της ως «ανοιχτήρι μπουκαλιών» σε δύο διαφορετικές περιπτώσεις έναντι του διαλόγου στην Αμερικάνικη έκδοση όπου αναφέρεται απλώς ως χειροβομβίδα. Ο Ιεροκήρυκας της Οδού (επίσης γνωστός ως ως Καρλ Χόνινγκ, υποδυόμενος από τον Ντολφ Λούντγκρεν) εμφανίζεται σε μια πρόσθετη σκηνή όπου απευθύνεται στους οπαδούς του όπου ισχυρίζεται ότι «έχει πληγεί από την ασθένεια που καταβροχίζει τις ασημένιες οδούς της ψυχής», και έχει θεραπευθεί από τον Κύριο που τον καθιστά «μετα-άνθρωπο». Παρατηρεί, στη συνέχεια, ότι οι πράκτορες του Τακαχάσι φτάνουν με ένα κρυογενικό δοχείο (για το κεφάλι του Τζόνι) και λέει στους οπαδούς του ότι πρέπει τώρα να τους αφήσει να διαλογιστεί. Σε όλη την ταινία, ο χαρακτήρας του έχει μερικές επιπλέον φράσεις που φψνάζει κατά την διάρκεια σκηνών δράσης.

Υπάρχουν μικρές προσθήκες (συνήθως λιγότερες από ένα δευτερόλεπτο ή δύο σε μήκος) σε όλη την ταινία. Οι σκηνές όπου τα στρατεύματα κατακλύζουν τη γέφυρα κοντά έχουν τροποποιηθεί καταλήγοντας σε μια ελαφρώς διαφορετική σειρά γεγονότων. Η τελευταία «hack your own brain» (χάκαρε το μυαλό σου) σκηνή έχει επίσης τροποποιηθεί με την προσθήκη αλλαγμένου διαλόγου.

Προώθηση
Ο Φυγάς του Μέλλοντος προβλήθηκε με υπερηφάνεια από τη Sony ως κινηματογραφικό έργο απαράμιλης εταιρικής συνέργειας. Παράλληλα με την κυκλοφορία της ταινίας από την Sony Pictures, το soundtrack της κυκλοφόρησε από τη θυγατρική της Sony Columbia Records, ενώ η Sony ImageWorks, το τμήμα ψηφιακών εφέ της Sony, εξέδωσε έκδοση σε βιντεοπαιχνίδι CD-ROM για DOS, Mac και Windows 3.x.
Το βιντεοπαιχνίδι Johnny Mnemonic, το οποίο αναπτύχθηκε από την Evolutionary Publishing, Inc. σε σκηνοθεσία του Ντάγκλας Γκαιέτον, πρόσφερε μια πρωτοποριακή διεπαφή και ένα βίντεο πλήρης αφήγησης και παζλ 90 λεπτών. Η έκδοση για το Mega-CD/Sega CD του παιχνιδιού αναπτύχθηκε επίσης, αλλά ποτέ δεν κυκλοφόρησε παρά την πλήρη ολοκλήρωσή του. Αυτή η έκδοση διέρρευσε τελικά στο Διαδίκτυο πολλά χρόνια αργότερα. Μια μηχανή φλίπερ με βάση την ταινία που σχεδίασε ο Τζορτζ Γκομέζ κυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 1995 από την Williams.

Η Sony συνειδητοποίησε από νωρίς τις δυνατότητες επίτευξης του δημογραφικού στόχου μέσω του μάρκετινγκ Διαδικτύου και έγινε προώθηση της ταινίας με ένα online κυνήγι θησαυρού, προσφέροντας 20.000 δολάρια σε βραβεία. Ένα από τα στελέχη παραπέμπη στο σχόλιο: «Βλέπουμε το Διαδίκτυο ως έναν τούρμπο μεσολαβητή. Αντί ενός ατόμου που λέει σε κάποιον άλλο ότι κάτι καλό συμβαίνει, είναι ένα πρόσωπο που απευθύνεται σε εκατομμύρια!» Ο ιστότοπος της ταινίας διευκόλυνε περαιτέρω διασταυρούμενη προώθηση, με την πώληση εμπορευμάτων που εκδόθηκαν από τη Sony Signature, όπως ένα φλιτζάνι τσαγιού «hack your own brain» και φλιτζάνια καφέ Φάρμακομ. Ο σεναριογράφος Γουίλιαμ Γκίμπσον απαντούσε σε ερωτήσεις σχετικά με το βιντεοπαιχνίδι από οπαδούς του online. Ο συνήθως μοναχικός συγγραφέας, που παρά την δημιουργία μιας από τις βασικές μεταφορές για την εποχή του διαδικτύου στον κυβερνοχώρο ποτέ δεν ήταν προσωπικά στο Διαδίκτυο, παρομοίασε την εμπειρία με το να «κάνεις ντους με αδιάβροχο» και «προσπάθεια να κάνεις φιλοσοφία σε κώδικα Μορς».

Αποδοχή
Η ταινία απέσπασε γενικά κακές κριτικές και κατέχει μια βαθμολογία 14% στο Rotten Tomatoes από 29 κριτικούς. Η ταινία ήταν μια οικονομική απογοήτευση στις Η.Π.Α., κερδίζοντας $19.075.720 στην εγχώρια αμερικανική αγορά έναντι του προϋπολογισμού $26 εκατομμυρίων. Κυκλοφόρησε στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 26 Μαΐου 1995 σε 2.030 θέατρα, με απόδοση $6,033,850 το πρώτο Σαββατοκύριακο. Ωστόσο, η ταινία ήταν πολύ πιο επιτυχημένη παγκοσμίως, κερδίζοντας $52.4 εκατομμύρια συνολικά. Η ερμηνεία του Ριβς τον κατέστησε υποψήφιο για τον Χειρότερο Ηθοποιό (επίσης για το Περπατώντας στα σύννεφα) στα Χρυσά Βατόμουρα, αλλά βραβεύτηκε τελικά ο Πόλι Σορ για το Jury Duty.

Κυκλοφορία
Το πρώτο DVD της ταινίας κυκλοφόρησε στην Αμερική από την Sony Pictures Home Entertainment στις 25 Νοεμβρίου 1997. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, DVD κυκλοφόρησε από την 20th Century Fox στις 19 Απριλίου 2004. Στις αρχές του 2010, η ταινία κυκλοφόρησε από την Image Entertainment σε Blu-ray και DVD. Στην Ελλάδα, η ταινία κυκλοφόρησε σε VHS από την Home Video Hellas και σε DVD από την Arcadia Entertainment μέσω της φίρμας Video Elit, με διαστάσεις οθόνης 4:3, έναντι των κανονικών widescreen διαστάσεων.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 
 

Ταινίες του 1995
Ταινίες δράσης
Ταινίες επιστημονικής φαντασίας
Καναδικές ταινίες‎
Καναδικές ταινίες δράσης
Καναδικές ταινίες φαντασίας
Κυβερνοπάνκ ταινίες
Αγγλόφωνες ταινίες
Ταινίες γυρισμένες στον Καναδά‎
Ιαπωνόφωνες ταινίες