Παπούτσι

Το παπούτσι  ή υπόδημα 
(Τουρκική λέξη pabuç, στα ελληνικά υπόδημα), είναι ένα κομμάτι της ενδυμασίας και καλύπτει το κάτω μέρος του ποδιού. Εκτός από το απλό κάλυμμα βοηθάει και στο βάδισμα. Συνήθως τα παπούτσια είναι από δέρμα ή ύφασμα, σπανιότερα και από λάστιχο ή πλαστικό. Παραδοσιακά τα παπούτσια κατασκευάζονταν από τσαγκάρηδες, σήμερα είναι συνήθως ένα βιομηχανικό προϊόν.

Ιστορία 
Τα αρχαιότερα παπούτσια είναι πέδιλα, που χρονολογoύνται περίπου το 7.000 ή 8.000 π.Χ., που βρέθηκαν στη σπηλιά Fort Ροκ στην αμερικανική πολιτεία του Όρεγκον το 1938. Το παλαιότερο δερμάτινο παπούτσι στον κόσμο, που είναι κατασκευασμένο από ένα ενιαίο κομμάτι δέρμα αγελάδας, με ραφές στο μπροστινό και πίσω μέρος και δένεται με ένα κορδόνι από δέρμα κατά μήκος, βρέθηκε σε μια σπηλιά στην Αρμενία το 2008 και πιστεύεται ότι χρονολογείται από το 3.500 π.Χ. Τα Ötzi παπούτσια του Iceman, που χρονολογούνται από το 3.300 π.Χ., χαρακτηρίζονται με καφέ βάσεις από δέρμα αρκούδας, με δέρμα ελαφιού ή τάρανδου στα πλαϊνά πάνελ, και ένα κορδόνι, το οποίο τραβάει σφιχτά γύρω από το πόδι. Εντούτοις, εκτιμάται ότι τα παπούτσια μπορεί να έχουν χρησιμοποιηθεί πολύ πριν από αυτό, αλλά είναι δύσκολο να βρεθούν αποδείξεις για τα πρώτα παπούτσια λόγω της ιδιαίτερης ευπάθειας τους. Με τη μελέτη των οστών από τα μικρότερα δάχτυλα των ποδιών (σε αντίθεση με το μεγάλο δάχτυλο του ποδιού), παρατηρήθηκε ότι το πάχος τους μειώθηκε περίπου 40.000 έως 26.000 χρόνια πριν. Αυτό οδήγησε τους αρχαιολόγους να συμπεράνουν ότι φορώντας παπούτσια οδηγήθηκαν σε λιγότερη ανάπτυξη των οστών, με αποτέλεσμα τα μικρότερα και λεπτότερα δάχτυλα. Αυτά τα πρώτα σχέδια ήταν πολύ απλά στο σχεδιασμό, συχνά απλώς "πόδι σακούλες" του δέρματος για την προστασία των ποδιών από τους βράχους, τα συντρίμμια, και το κρύο. Τα είχαν πιο συχνά όταν βρισκόντουσαν σε ψυχρότερα κλίματα.
Πολλοί ιθαγενείς στη Βόρεια Αμερική φορούσαν ένα παρόμοιο είδος των υποδημάτων που είναι γνωστό ως μοκασίνι. Αυτά είναι στεγανά με μαλακή σόλα παπούτσια συνήθως φτιαγμένα από δέρμα ή δέρματα βίσονα. Πολλά μοκασίνια ήταν επίσης διακοσμημένα με διάφορες χάντρες και άλλα στολίδια. Τα μοκασίνια δεν είχαν σχεδιαστεί για να βραχούν, σε υγρές καιρικές συνθήκες και ζεστούς μήνες του καλοκαιριού, οι περισσότεροι ιθαγενείς Αμερικανοί κυκλοφορούσαν ξυπόλυτοι.
Όταν οι πολιτισμοί άρχισαν να αναπτύσσονται, φορούσαν σαγιονάρες (πρόδρομοι των σύγχρονων flip-flop). Η πρακτική αυτή χρονολογείται από τις εικόνες τους στην αρχαία αιγυπτιακή τοιχογραφία από το 4000 π.Χ. Ένα ζευγάρι που βρέθηκε στην Ευρώπη, ήταν φτιαγμένο από φύλλα πάπυρου και η χρονολογία τους είναι περίπου 1.500 ετών. Επίσης φοριόντουσαν στην Ιερουσαλήμ κατά την εποχή του Ιησού Χριστού. Τα σανδάλια Thong είχαν φορεθεί από πολλούς πολιτισμούς και είναι κατασκευασμένα από μια ευρεία ποικιλία των υλικών. Αρχαία Αιγυπτιακά σανδάλια έγιναν από πάπυρο και φύλλα φοίνικα. Οι Μασάι της Αφρικής τα έκαναν από δέρμα ακατέργαστο. Στην Ινδία, έγιναν από το ξύλο. Στην Κίνα και την Ιαπωνία, χρησιμοποιήθηκε το άχυρο ρυζιού. Τα φύλλα του φυτού σιζάλ χρησιμοποιήθηκαν για να κατασκευάσουν νήμα για σανδάλια στη Νότια Αμερική, ενώ οι ιθαγενείς του Μεξικού χρησιμοποιούσαν το φυτό Yucca. 
Οι σαγιονάρες συνήθως φοριούνταν, ενώ πολλοί άνθρωποι στην αρχαιότητα, όπως οι Αιγύπτιοι, οι Ινδουιστές και οι Έλληνες, δεν είχαν την ανάγκη για τα υποδήματα, και τις περισσότερες φορές, προτιμούσαν να είναι ξυπόλυτοι. Οι Αιγύπτιοι και οι ινδουιστές είχαν κάνει κάποια χρήση των διακοσμητικών υποδημάτων, όπως soleless σανδάλια γνωστά ως "Κλεοπάτρα",  τα οποία δεν παρέχουν καμία πρακτική προστασία για τα πόδια. Οι αρχαίοι Έλληνες είδαν σε μεγάλο βαθμό τα υποδήματα ως μαλθακά, αντιαισθητικά και περιττά. Παπούτσια φορούσαν κυρίως στο θέατρο, ως μέσο για την αύξηση του αναστήματος, και πολλοί προτιμούσαν να πάνε χωρίς παπούτσια. Οι αθλητές στους αρχαίους Ολυμπιακούς Αγώνες συμμετείχαν ξυπόλυτοι και γυμνοί. Ακόμα και οι θεοί και οι ήρωες απεικονίζονται ξυπόλητοι, καθώς και οι πολεμιστές οπλίτες μάχης με γυμνά πόδια και ο Μέγας Αλέξανδρος δημιούργησε την τεράστια αυτοκρατορία του με ξυπόλυτους στρατούς. Οι δρομείς της Αρχαίας Ελλάδας επίσης πιστεύεται ότι έτρεχαν ξυπόλητοι. Ο Φειδιππίδης, ο πρώτος μαραθωνοδρόμος, έτρεξε από την Αθήνα στη Σπάρτη μέσα σε λιγότερο από 36 ώρες.  Μετά από τη μάχη του Μαραθώνα, έτρεξε κατ 'ευθείαν από το πεδίο της μάχης στην Αθήνα για να ενημερώσει τους Αθηναίους των ειδήσεων. 
Οι Ρωμαίοι, οι οποίοι κατέλαβαν τελικά τους Έλληνες, και υιοθέτησαν πολλές πτυχές του πολιτισμού τους, δεν υιοθέτησαν την ελληνική αντίληψη των υποδημάτων και των ενδυμάτων. Τα Ρωμαϊκά ρούχα θεωρήθηκαν ως ένα σημάδι της δύναμης, και τα υποδήματα θεωρήθηκαν ως μια αναγκαιότητα της ζωής σε έναν πολιτισμένο κόσμο, αν και οι σκλάβοι και άποροι συνήθως πήγαιναν ξυπόλυτοι. Υπάρχουν πολλές αναφορές για τα παπούτσια που φοριούνται στην Αγία Γραφή. Κατά τη διάρκεια του γάμου αυτής της περιόδου, ένας πατέρας έδινε στο γιό του ένα ζευγάρι παπούτσια, για να συμβολίσει τη μεταβίβαση της εξουσίας, οι δούλοι συνήθως ήταν ξυπόλητοι και τα παπούτσια θεωρήθηκαν διακριτικά της ελευθερίας από τους βιβλικούς χρόνους.

Παραπομπές

Πολιτισμός 
 Ο παπουτσωμένος γάτος είναι ένα παραμύθι των αδελφών Γκριμ.
 Ένα ευρωπαϊκό ποδοσφαιρικό έπαθλο είναι το Χρυσό Παπούτσι.
 Λούστρος ονομάζεται επάγγελμα πλανόδιου που γυαλίζει παπούτσια περαστικών

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Υποδήματα
Προστατευτικός εξοπλισμός