Κολεκτιβοποίηση στη Ρουμανία

Η κολεκτιβοποίηση στη Ρουμανία της γεωργίας πραγματοποιήθηκε στα πρώτα χρόνια του κομμουνιστικού καθεστώτος, το οποίο επιδίωξε να επιφέρει μια διεξοδική μεταμόρφωση στο καθεστώς ιδιοκτησίας και την οργάνωση της εργασίας στη γεωργία. Σύμφωνα με ορισμένους συγγραφείς, όπως ο Αμερικανός ανθρωπολόγος Ντέιβιντ Κίντεκελ, η γεωργική κολεκτιβοποίηση ήταν μια «απάντηση στις αντικειμενικές συνθήκες» στη μεταπολεμική Ρουμανία, παρά σε μια επιχείρηση με ιδεολογικά κίνητρα. Σε αντίθεση με το σταλινικό μοντέλο που εφαρμόστηκε στη Σοβιετική Ένωση τη δεκαετία του 1930, η κολεκτιβοποίηση δεν επιτεύχθηκε με μαζική εκκαθάριση πλούσιων αγροτών, λιμοκτονιών ή σαμποτάζ της γεωργίας, αλλά πραγματοποιήθηκε σταδιακά. Αυτό περιλάμβανε συχνά σημαντική βία και καταστροφές, που χρησιμοποιούνταν από στελέχη ή εκπροσώπους του Κόμματος.

Το πρόγραμμα ξεκίνησε στην ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του Ρουμανικού Εργατικού Κόμματος στις 3 και 5 Μαρτίου 1949, όπου εγκρίθηκε ψήφισμα σχετικά με τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της γεωργίας σύμφωνα με το σοβιετικό μοντέλο. Η στρατηγική της κολεκτιβοποίησης κάλυψε δύο κατευθύνσεις: δημιουργήθηκαν μοντέλα κολεκτιβοποιημένων δομών, όπως τα Συλλογικά Αγροτικά Ιδρύματα (Gospodării Agricole Colective) και τα Κρατικά Αγροτικά Ιδρύματα (Gospodării Agricole de Stat), με στόχο την προσέλκυση αγροτών, με το πλήρες σύστημα της προπαγάνδας (εφημερίδες, ραδιόφωνο, κινητά τροχόσπιτα, φυλλάδια, άμεση δράση από ταραχές) που τέθηκε σε κίνηση για να πείσει τους αγρότες να σχηματίσουν συλλογικές γεωργικές μονάδες. Ένα πρόβλημα που αντιμετώπισε το Κόμμα με την γραπτή προπαγάνδα ήταν το υψηλό ποσοστό αναλφαβητισμού μεταξύ της ρουμανικής αγροτιάς. Προκειμένου να το αντιμετωπίσει αυτό, το Κόμμα ξεκίνησε μια εκστρατεία για την αύξηση του γραμματισμού μεταξύ των αγροτών.

Η κομμουνιστική ιδεολογία συγκρούστηκε με τις παραδοσιακές ιεραρχικές δομές των ρουμανικών χωριών, οι οποίες δεν ήταν ισότιμες. Πολλές από τις ελίτ του χωριού ήταν παππούδες ή προστάτες για φτωχούς αγρότες, παρέχοντάς τους πρόσβαση στη γη σε αντάλλαγμα της εργασίας τους. Πολλοί από τις κατώτερες τάξεις φιλοδοξούσαν να ενταχθούν στην μορφωμένη ελίτ και η ευημερία θεωρήθηκε ένδειξη αρετής και σκληρής δουλειάς.

Έναρξη κολεκτιβοποίησης
Το αρχικό κίνημα κολεκτιβοποίησης συνοδεύτηκε από εντατικοποίηση της ταξικής πάλης στα χωριά, μέσω της εξάλειψης των πλούσιων αγροτών (Τσαμπούρι, που αναφέρεται επίσης με τον ρωσικό όρο Κούλακ). Μέλη αυτής της τάξης εκφοβίστηκαν, ξυλοκοπήθηκαν, συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν, με την αιτιολογία ότι είχαν χρησιμοποιήσει την εργασία των φτωχών αγροτών για να εργαστούν στη γη τους. Σε επίπεδο βάσης, η ΕΣΣΔ χρησιμοποίησε στελέχη, μέλη της προλεταριακής και αγροτικής τάξης που προωθούσαν τον κομμουνισμό μεταξύ του λαού.

Το κόμμα-κράτος χρησιμοποίησε διάφορες τακτικές για να πείσει τους αγρότες για τα οφέλη της κολεκτιβοποίησης, όπως προπαγάνδα με ταινίες και όπερες, καταγγελίες για ύποπτους ταξικούς εχθρούς και σαμποτέρ και ενθάρρυνση των αγροτών να γράψουν αναφορές για να τους εμπνεύσουν σε σοσιαλιστικούς κανόνες. Το «έργο πειθούς» ήταν αρχικά μια σημαντική δύναμη για συλλογικότητα της υπαίθρου, αν και αυτές οι προσπάθειες ήταν άτυπες λόγω του μικρού μεγέθους του στελεχών και της έλλειψης γνώσης τους σε γεωργικά θέματα.Στη Ρουμανία, όπου τα συναισθήματα κατά της Ρωσίας και της αντι-κολεκτιβοποίησης ήταν ευρέως διαδεδομένα μεταξύ της αγροτιάς, ήταν το έργο πειθούς των στελεχών που έπρεπε να «ενημερώσει» τους αγρότες για την πραγματικότητα των συλλογικών εκμεταλλεύσεων, όπου με αυτόν τον τρόπο θα γινόταν η διάδοση της ταξικής γραμμής για την κολεκτιβοποίηση σε όλη την ύπαιθρο.   Όταν πήγαν στα χωριά των αγροτών για να το κάνουν αυτό, ωστόσο, πολλοί κομματικοί εργάτες δεν μπορούσαν καν να εξηγήσουν επαρκώς τι εννοούσαν οι όροι «συλλογική φάρμα» και «διαστρωμάτωση» , αυξάνοντας περαιτέρω τον σκεπτικισμό μεταξύ μεγάλου αριθμού αγροτών.

Όταν η πειθώ απέτυχε να πείσει τους αγρότες, όπως συνέβαινε συχνότερα, χρησιμοποιήθηκαν επίσης βίαια μέσα  εναντίον φτωχών ή «μεσαίων επιπέδων» αγροτών και γενικά εναντίον όλων εκείνων που αρνήθηκαν να εγγραφούν πρόθυμα σε γεωργικές οργανώσεις. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στη συμμετοχή μελών της αγροτικής ελίτ (δάσκαλοι, ιερείς, εύποροι αγρότες), οι οποίοι συχνά έπρεπε να επιλέξουν μεταξύ της GAC και της φυλακής υπό την κατηγορία κατηγορίας για σαμποτάζ. Γενικότερα, η προσπάθεια πρόσληψης επιδίωξε να εμπλέξει άτομα που ήταν πιο πιθανό να εμπιστεύονται οι αγρότες.
 Οι αγρότες εισήλθαν σε ένα GAC όχι μόνο με τη γη τους, αλλά και με τα κτίριά τους (αχυρώνες, βίλες, αποθήκες), αγροτικά οχήματα και εργαλεία, κάρρα και ζώα. Η συλλογικότητα συνοδεύτηκε από εξεγέρσεις των αγροτών που ξεσπούσαν όταν χρησιμοποιήθηκαν βάναυσα «επιχειρήματα» ως μέσο πειθούς από το κόμμα και επίσης λόγω καταχρηστικών μέτρων όπως υποχρεωτικές ποσοστώσεις που αφαιρούσαν μέρος της παραγωγής μεμονωμένων οικόπεδων (ενώ η GAC που είχε ήδη έχουν συσταθεί, εξαιρέθηκαν από τέτοιες απαιτήσεις).

Τα στρατεύματα της πολιτοφυλακής και της Σεκουριτάτε κατέστειλαν τις εξεγέρσεις, οι ηγέτες των οποίων συνελήφθησαν και τιμωρήθηκαν σκληρά. Σύμφωνα με στοιχεία που παρείχαν οι κομμουνιστικές αρχές, 50.000 αγρότες συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν, πολλοί από αυτούς δικάστηκαν δημόσια και καταδικάστηκαν σε μεγάλες ποινές φυλάκισης. Επιπλέον, έγινε περιθωριοποίηση των Άνα Πάουκερ και Βασίλε Λούκα, που κατηγορήθηκαν ότι προκάλεσαν προκλητικά μέτρα και «καταπατώντας την δωρεάν συγκατάθεση από τους αγρότες «κατά τη διάρκεια της διαδικασίας». Το 1961, ο Ρουμάνος ηγέτης Γκεοργκίου-Ντετζ καταδίκασε επίσης τον μεγάλο αριθμό δημόσιων δικών εναντίον αγροτών «στο όνομα του αγώνα ενάντια στα Κούλακς» κατά την πρώτη φάση της κολεκτιβοποίησης.

Παρά αυτές τις προειδοποιήσεις, τα στελέχη του Κόμματος χρησιμοποιήθηκαν και εκπαιδεύτηκαν σε στρατηγικές για την πρόσληψη υποστήριξης για κολεκτιβοποίηση. Αυτά τα άτομα επιλέχθηκαν μεταξύ του φυσιολογικού αγροτικού πληθυσμού. Με την ολοκλήρωση της εκπαίδευσής τους, θα ταξίδευαν στη χώρα μιλώντας στους αγρότες αγρότες για το κόμμα και τις προσπάθειές του για συλλογικότητα. Αυτό συνήθως περιελάμβανε προσπάθειες να πείσει τους αγρότες να συμφωνήσουν στην κολεκτιβοποίηση και στους στόχους του Κόμματος. Επειδή αυτή η εργασία ήταν εξαιρετικά δύσκολη και κουραστική, ήταν συχνά αναποτελεσματική. Επιπλέον, πολλά στελέχη δεν πίστεψαν οι ίδιοι στην αιτία για την οποία ζητούσαν υποστήριξη. Επιπλέον, το έργο των στελεχών έγινε συχνά βίαιο, με διάφορες μεθόδους τρομοκρατίας που χρησιμοποιούνται για να εξαναγκάσουν τους αγρότες να συμφωνήσουν.

Η πρόοδος ήταν αργή στην αρχή, καθώς η Ρουμανία υστερούσε σε σχέση με όλες τις χώρες του Σοβιετικού Μπλοκ το 1952. Ωστόσο, το 1957, το κόμμα αποφάσισε να επιταχύνει τη διαδικασία, που αποδίδεται από τον Κένεθ Τζόβιτστην επιθυμία της ηγεσίας να αποδείξει την ανεξαρτησία της από τη Σοβιετική Ένωση.  (Ο Σοβιετικός ηγέτης εκείνη την εποχή, ο Νικήτα Χρουστσόφ, αντιτάχθηκε στο πρόγραμμα.)   Σε μια έκτακτη σύνοδο της Μεγάλης Εθνικής Συνέλευσης που πραγματοποιήθηκε μεταξύ 27 και 30 Απριλίου 1962, ο Πρώτος Γραμματέας Γκεοργκίου-Ντετζ ανακοίνωσε τη λήξη του προγράμματος κολεκτιβοποίησης. Το 96% της αρόσιμης επιφάνειας της χώρας και το 93,4% της γεωργικής γης είχε συμπεριληφθεί σε συλλογικές δομές. Στην ίδια συνεδρία, επέκρινε την «Μοσκοβίτικη φατρία» του Εργατικού Κόμματος.

Η συλλογικότητα έβλαψε σοβαρά τα ρουμανικά χωριά, σύμφωνα με τον Ρουμάνο ιστορικό Σταν Στόικα ο οποίος αναφέρει μεταξύ αλλών: την απώλεια της «ανεξαρτησίας, αξιοπρέπειας και ταυτότητας» από τους αγρότες. μείωση του αγροτικού πληθυσμού που επιταχύνθηκε όταν οι νέοι μετανάστευσαν στις πόλεις (η αναγκαστική εκβιομηχάνιση συνέβαινε ταυτόχρονα) και το γεγονός ότι οι οικογένειες «καταστράφηκαν» από τη φτώχεια, ενώ το ενδιαφέρον για τη δουλειά έπεσε.

Δείτε επίσης
Οικονομίες του Ανατολικού Μπλοκ
Οικονομία της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Ρουμανίας

Περαιτέρω ανάγνωση

 Creed, Gerald W. Domesticating Revolution: from Socialist Reform to Ambivalent Transition in a Bulgarian Village. Penn State Press, 1998.
 Mungiu-Pippidi, Alina. A Tale of Two Villages; Coerced Modernization in the East European Countryside. Central European University Press, 2010.
 Stoica, Stan (coordinator). Dicţionar de Istorie a României, p. 77-8. Bucharest: Editura Merona, 2007.
 Verdery, Katherine. The Vanishing Hectare: Property and Value in Postsocialist Transylvania. Cornell University Press, 2003.

Παραπομπές