Αθλητικά Βραβεία ΠΣΑΤ

Τα Αθλητικά Βραβεία ΠΣΑΤ είναι ετήσιες βραβεύσεις που απονέμει ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Αθλητικού Τύπου (ΠΣΑΤ) από το 1954, στους κορυφαίους εκπροσώπους του ελληνικού αθλητισμού, έπειτα από ψηφοφορία μεταξύ των αθλητικών συντακτών.

Ιστορικό 
Η ετήσια απονομή αθλητικών βραβείων ξεκίνησε δοκιμαστικά το 1954 από μία ολιγομελή παρέα αθλητικογράφων, που είχαν ιδρύσει το "Σύνδεσμο Αθλητικού Τύπου" (ΣΑΤ), που αργότερα μετονομάστηκε σε "Πανελλήνιο Σύνδεσμο Αθλητικών Συντακτών" ή "ΠΣΑΤ". Στη συνέχεια καθιερώθηκε και σταδιακά εξελίχθηκε σε γιορτή του ελληνικού αθλητισμού. Αποτελεί πλέον καταξιωμένο θεσμό στην ελληνική κοινωνία. Η βράβευση θεωρείται ύψιστη τιμή για έναν αθλητή. Η απονομή γίνεται παρουσία πλήθους κόσμου και πολλών επισήμων, ενώ την τελετή της απονομής έχει τιμήσει συχνά με την παρουσία του ακόμα και ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας.

Κατηγορίες βραβείων 
Αρχικά, και ως το 1963, η βράβευση αφορούσε μόνο άτομα, με εξαίρεση το πλήρωμα του ιστιοπλοϊκού σκάφους "Νηρεύς", που βραβεύτηκε έπειτα από το χρυσό μετάλλιο που πήρε στην Ολυμπιάδα της Ρώμης το 1960. Από το 1964 ως το 1973 γινόταν ξεχωριστή βράβευση για τα ατομικά και τα ομαδικά αγωνίσματα ενώ από το 1974 απονέμονται βραβεία σε τρεις κατηγορίες:
 Καλύτερος Αθλητής
 Καλύτερη Αθλήτρια
 Καλύτερη Ομάδα (εθνική ή συλλόγου)

Αργότερα προστέθηκαν και άλλες κατηγορίες βραβείων:
 Καλύτερος Προπονητής (από το 2004)
 Καλύτερος Αθλητής με αναπηρία (από το 2004)
 Καλύτερη Αθλήτρια με αναπηρία (από το 2008)
 Καλύτερη Ομάδα ΑΜΕΑ (από το 2013)
 
Επιπλέον, απονέμονται ειδικά έπαθλα, όπως:
 "Αθλητικής προσφοράς και ήθους": σε αθλητές με μακροχρόνια προσφορά.
 "Ευ αγωνίζεσθαι": σε αθλητές που επέδειξαν ήθος τηρώντας το fair-play.
 "Ανερχόμενου ταλέντου": σε νέους ανερχόμενους αθλητές.
 "Κοινωνικής Προσφοράς": σε προσωπικότητες και παράγοντες που τιμούν τον αθλητισμό.

Τέλος δίνονται τιμητικές διακρίσεις σε αθλητικές προσωπικότητες και συλλόγους για την προσφορά τους.

Καλύτερος αθλητής

Περίοδος 1954 ως 1963 

*Αν και ως το 1963 η βράβευση αφορούσε μεμονωμένα άτομα (ανεξαρτήτως φύλου), το 1960 βραβεύτηκε κατ’ εξαίρεση ως ομάδα το πλήρωμα του ιστιοπλοϊκού σκάφους "Νηρεύς" που κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στη Ρώμη.

Περίοδος 1964 ως 1973 
Αν και από το 1964 καθιερώθηκε ξεχωριστό βραβείο για ομάδες, τo ατομικό βραβείο συνέχισε να είναι ένα για αθλητές ανεξαρτήτως φύλου.

*Σημείωση: τα έτη 1970 και 1972 τα βραβεία στους πρώτους δόθηκαν χωρίς να γίνει ψηφοφορία. Οι νικητές αθλητές θεωρήθηκαν εκτός συναγωνισμού, αφού ο μεν Παπανικολάου το 1970 είχε καταρρίψει το παγκόσμιο ρεκόρ στο άλμα επί κοντώ, οι δε νικητές του 1972 ήταν ολυμπιονίκες και θεωρήθηκε υποτιμητικό να γίνει διάκριση μεταξύ τους.

Περίοδος 1974 ως σήμερα 
Από το 1974 το βραβείο αφορά μόνο τους άνδρες αθλητές, αφού καθιερώθηκε ξεχωριστό για τις αθλήτριες.

*Σημείωση: To 1996 το βραβείο δόθηκε σε όλους τους χρυσούς Ολυμπιονίκες, χωρίς να γίνει ψηφοφορία. Αντιθέτως, το 2000 απονεμήθηκε ένα βραβείο και δόθηκε το χρυσό μετάλλιο του Συνδέσμου στους υπόλοπους χρυσούς ολυμπιονίκες: Πύρρο Δήμα, Κάχι Καχιασβίλι (άρση βαρών) και Μιχάλη Μουρούτσο (ταεκβοντό).

Καλύτερη αθλήτρια 

*Σημείωση: το 1982 το βραβείο στις πρώτες δόθηκε χωρίς να γίνει ψηφοφορία. Οι δύο νικήτριες θεωρήθηκαν ισοδύναμες εκτός συναγωνισμού, αφού η μεν Βερούλη είχε πάρει το χρυσό μετάλλιο στους Πανευρωπαϊκούς Αγώνες, η δε Σακοράφα είχε καταρρίψει το παγκόσμιο ρεκόρ στον ακοντισμό και θεωρήθηκε υποτιμητικό να γίνει διάκριση μεταξύ τους.

Καλύτερη ομάδα

Καλύτερος προπονητής ή προπονήτρια 

*Σημείωση: Το βραβείο δίνεται σε προπονητές ή προπονήτριες ελληνικών ομάδων, ανεξάρτητα αν είναι ελληνικής ή ξένης ιθαγένειας.

Καλύτεροι αθλητές και αθλήτριες με αναπηρία

Καλύτερος αθλητής με αναπηρία 

*Σημείωση: Ως το 2007 υπήρχε ενιαίο βραβείο για άνδρες και γυναίκες αθλητές με αναπηρία. Από το 2008 καθιερώθηκε ξεχωριστό βραβείο γυναικών.

Καλύτερη αθλήτρια με αναπηρία

Καλύτερη ομάδα ΑΜΕΑ

Πηγές 
Αθλητικα Βραβεια ΠΣΑΤ, ιστότοπος ΠΣΑΤ (επικαιροποιημένο έως και το 2011)

Παραπομπές

Περαιτέρω μελέτη 
 "Οι καλύτεροι της 25ετίας" (αφιέρωμα στο θεσμό), περιοδικό "Ματιές στα Σπορ", Ιανουάριος 1988.
 "Έγραψαν ιστορία"
 "Ιδρυτικά μέλη της ΕΣΟΑ" (στα βιογραφικά αναφέρονται χρονιές που βραβεύθηκαν από ΠΣΑΤ)

ΠΣΑΤ