Πηγή Αχαΐας

Η Πηγή, περισσότερο γνωστή με την παλιά της ονομασία Ζουμπάτα, είναι ορεινό χωριό της Αχαΐας. Είναι χτισμένο στο Παναχαϊκό και υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Πατρέων.

Ιστορία
Κατά τη βενετική απογραφή του 1700 είχε 388 κατοίκους. Το 1828, κατά την πρώτη απογραφή του τότε νεοσύστατου ελληνικού κράτους -της Ελληνικής Πολιτείας- είχε 51 οικογένειες. Είχε επίσης 51 κατοίκους στην απογραφή του 1829 που διεξήχθη από την Εκστρατεία του Μωριά (1828-1833). Κατά την απογραφή του 1889 είχε 88 κατοίκους. Τόσο στην απογραφή του 2001 όσο και σε αυτήν του 2011 δεν είχε μόνιμους κατοίκους.

Αναφέρεται και ως Τζουμπάτα και Ζαμπάτα. Είναι η ιδιαίτερη πατρίδα του γνωστού προδότη οπλαρχηγού της Επανάστασης του 1821 Νενέκου, του οπλαρχηγού Σαγιά και του εθνομάρτυρα μητροπολίτη Δέρκων Γρηγορίου. Στις αρχές του 1829 καταφτάνει στην περιοχή της Ζουμπάτας ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης για να καταδιώξει το φαινόμενο της ληστείας στην περιοχή.

Στα 1885 αναφέρεται ότι ο οικισμός απείχε τότε δυο ώρες και τρία τέταρτα δρόμο από την Χαλανδρίτσα, την έδρα του τότε δήμου Φαρών στον οποίο ανήκε διοικητικά.

Η μετονομασία του οικισμού έγινε στις 13/09/1962 με το Φ.Ε.Κ. 145/1962.

Τα Ζουμπατοχώρια
Από το όνομα «Ζουμπάτα» έχουν ονομαστεί όλα τα γειτονικά χωριά ως «Ζουμπατοχώρια», δηλ. ορεινοί οικισμοί με αρβανίτικους πληθυσμούς οι οποίοι απασχολούνταν ως επί το πλείστον με τη κτηνοτροφία. Στην ιστορική περιοχή των Ζουμπατοχωρίων θεωρείται ότι συγκαταλέγονται: το δυτικό τμήμα της περιοχής της Ρακίτας, το Άνω Μαζαράκι, τα Άνω Θωμαίικα, ο Οβρυόκαμπος, η Γκούρα, το (Άνω) Γολέμι, τα Βεταίικα, τα Κουναβαίικα, το παλιό Γκέρμπεσι, η Σάπια Βρύση, ενώ ο γεωγραφικός όρος «Ζουμπάτα» εκτείνεται πέρα από τα λεγόμενα «Ζουμπατοχώρια» και σε περιοχές όπως το Δέντρο Γιαννιά, οι Πουρνάρες και όλα τα γύρω βουνά του Παναχαϊκού π.χ. το βουνό Βίδοβα, το βουνό Καυκαριά κ.λπ.

Πληθυσμοί από τα Ζουμπατοχώρια στα μέσα του 19ου αι. μετοίκησαν στα πεδινά της δυτικής Αχαΐας και έφτιαξαν νέους μόνιμους οικισμούς, όπως η Λακκόπετρα, το Λιμνοχώρι, η Παραλίμνη κ.λπ.

Λαογραφία
Έχει καταγραφεί η παροιμία «μήπως είσαι από τη Ζουμπάτα;» η οποία χρησιμοποιείται στην περιοχή της Πάτρας και αναφέρεται στην άποψη που υπήρχε ότι οι κάτοικοι της Ζουμπάτας (και των Ζουμπατοχωρίων εν γένει), επειδή ζούσαν στα βουνά, δηλαδή στον ορεινό όγκο του Παναχαϊκού, ότι ήταν άνθρωποι που ζούσαν μέσα στην άγνοια για όσα συνέβαιναν στον κόσμο.

Παραπομπές

Πηγές
 Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 που αφορούν στο Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας, Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας, τχ. 2ο, φ. 3465 (28 Δεκεμβρίου 2012).
 Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001, Αθήνα 2004. ISBN 960-86704-8-9.
 Νέος χωρογραφικός πίναξ. Συνταχθείς και εκδοθείς εγκρίσει του Υπουργείου των Στρατιωτικών υπό Ιωάννου Εμ. Νουχάκη ανθυπασπιστού του Πεζικού, Εκ του Τυπογραφείου του Υπουργείου των Στρατιωτικών, Εν Αθήναις 1885. 
 Ιωάννης Δ. Παπαδημητρίου, Το Μαζαράκι των Πειρών και της Παναχαΐας και το Μαζαράκι των Πατρών και της Ωλενίας. Από 1600 π.Χ. μέχρι σήμερον, Πάτρα 2000, Δεύτερη Έκδοση.

Βιβλιογραφία
 Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.
 Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τόμος Α΄, Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση, λήμμα Ζουμπάτα.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητική εξέλιξη Πηγής Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 12/07/2018.

Χωριά του νομού Αχαΐας
Δήμος Πατρέων
Ιστορικές περιοχές της Αχαΐας