Ουίλιαμ Μπάντινγκ

Ο Ουίλιαμ Μπάντινγκ (αγγ. William Banting, 1797 – 16 Μαρτίου 1878) κατέγραψε και δημοσίευσε την πρώτη δίαιτα αδυνατίσματος που διατέθηκε εμπορικά για το κοινό. Στο παρελθόν, είχε υπάρξει παχύσαρκος και εργαζόταν ως νεκροθάφτης. Θεωρείται ο πατέρας των διαιτών που βασίζονται σε χαμηλά ποσοστά υδατανθράκων.

Τα χρόνια του Μπάντινγκ ως την παχυσαρκία του

Ο Ουίλιαμ Μπάντινγκ γεννήθηκε στο Λονδίνο το 1797 και ανήκε στην ανώτερη μεσαία τάξη. Η οικογένειά του είχε τη βασιλική άδεια να κηδεύει μέλη της βασιλικής οικογένειας, την οποία διατήρησαν οι απόγονοί του ως το 1928. Έμαθε ξυλουργική και χρησιμοποίησε την τέχνη του για να κατασκευάζει φέρετρα. Διατηρούσε γραφείο κηδειών, επιχείρηση που κληρονόμησε από τον πατέρα του Τόμας Μπάντινγκ, στην οδό Αγίου Ιακώβου 27. Στο διπλανό αριθμό βρίσκονται σήμερα τα γραφεία του περιοδικού «The Economist». Θεωρούνταν ικανός τεχνίτης και είχε κατασκευάσει το φέρετρο του Δούκα του Ουέλλινγκτον.

Παντρεύτηκε και ζούσε μια άνετη ζωή με τη γυναίκα του Μαίρη Ανν στο Κένσινγκτον. Απέκτησε οχτώ παιδιά, δύο γιους και έξι κόρες. Είχε σημαντική περιουσία και διατηρούσε κελάρι με εκλεκτά κρασιά. Ωστόσο, αν και διέθετε αρκετό χιούμορ, η ζωή του δεν ήταν πολύ χαρούμενη. Στα τριάντα του άρχισε να παίρνει βάρος και μέχρι τα εξήντα του είχε φτάσει να ζυγίζει περίπου 92 κιλά, αρκετά δυσανάλογο βάρος για το μικρό ύψος του (1 μέτρο και 65 εκατοστά). Λόγω του υπερβολικού βάρους αναγκαζόταν να κατεβαίνει τις σκάλες ανάποδα και δεν έφτανε να δέσει τα κορδόνια του.

Η Δίαιτα Μπάντινγκ

Η δίαιτα του Μπάντινγκ, αρχικά προτάθηκε από το γιατρό του ως θεραπεία για τη σταδιακή απώλεια ακοής, από την οποία άρχιζε να πάσχει. Ο γιατρός του Ουίλιαμ Χάρβι διέγνωσε πως το υπερβολικό λίπος στο λαιμό του έφραζε τις ευσταχιανές σάλπιγγες και του πρότεινε μια δίαιτα «χαμηλή σε άλευρα». Ήταν η πρώτη δίαιτα χαμηλή σε υδατάνθρακες, στην οποία βασίστηκαν αρκετές σύγχρονες δίαιτες απώλειας βάρους.

Η δίαιτα προοριζόταν για διαβητικούς, αλλά ο γιατρός του, θεωρώντας τον διαβήτη και την παχυσαρκία σχετικές ασθένειες, την πρότεινε στον Μπάντινγκ. Ο Χάρβι είχε παρακολουθήσει μαθήματα διαβητολογίας του Κλωντ Μπερνάρ στο Παρίσι. Ο Ουίλιαμ Μπάντινγκ ήταν μακρινός συγγενής του νομπελίστα ιατρού Φρέντερικ Μπάντινγκ, ο οποίος απομόνωσε την ινσουλίνη. Ο Φρέντερικ Μπάντινγκ έμαθε για τον διάσημο μακρινό συγγενή του χρόνια μετά τη βράβευσή του.

Το διατροφικό πρόγραμμα συνιστούσε αποχή όσο περισσότερο γίνεται από το ψωμί, το βούτυρο, το γάλα, τη μπύρα και τις πατάτες, τρόφιμα τα οποία ως τότε ήταν τα πιο συνήθη στον Μπάντινγκ.
Για πρωϊνό, έτρωγε τέσσερις ή πέντε ουγκιές μοσχαρίσιο κρέας, αρνί, συκώτι, ψητό ψάρι, μπέικον ή οποιοδήποτε κρύο κρέας εκτός από χοιρινό, μια μεγάλη κούπα τσάι (χωρίς γάλα ή ζάχαρη), ένα μικρό μπισκότο ή μία ουγκιά ξερό τοστ.
Για μεσημεριανό, πέντε ή έξι ουγκιές οποιοδήποτε ψάρι εκτός από σολωμό, οποιοδήποτε κρέας εκτός από χοιρινό, οποιοδήποτε λαχανικό εκτός από πατάτες, μια ουγκιά ξερό τοστ, τα φρούτα ενός γλυκού, οποιοδήποτε πουλερικό ή κυνήγι και δύο ή τρία ποτήρια καλό κόκκινο κρασί (κλαρέτ), σέρυ ή κρασί Μαδέρα – η σαμπάνια, το πόρτο και η μπύρα απαγορεύονταν.
Για απογευματινό, δύο ή τρεις ουγκιές φρούτα, ένα ή δύο παξιμάδια και ένα φλυτζάνι τσάι χωρίς γάλα ή ζάχαρη.
Για δείπνο, τρεις ή τέσσερις ουγκιές κρέας ή ψάρι όμοια με το μεσημεριανό, με ένα ή δύο ποτήρια κόκκινο κρασί.
Σαν ποτό προ του ύπνου, αν ήταν αναγκαίο, έπινε ένα ποτήρι του ουίσκι γκρογκ – τζιν, ουίσκι ή μπράντυ χωρίς ζάχαρη – ή ένα ή δύο ποτήρια κόκκινο κρασί ή σέρυ.

Κάθε πρωί έπαιρνε μια κουταλιά ειδικό τονωτικό, που ονομαζόταν "Βάλσαμο της Ζωής" (Balm of Life), αναμεμιγμένο με ένα ποτήρι του κρασιού νερό.

Οι εκδόσεις του φυλλαδίου με τη δίαιτα

Ενθουσιασμένος από τα αποτελέσματα της δίαιτας ο Μπάντινγκ κατέγραψε την εμπειρία του σε φυλλάδιο που εξέδωσε το 1863 με τίτλο Γράμμα περί Παχυσαρκίας, Απευθυνόμενο στο Κοινό. Το φυλλάδιο αμέσως έγινε ευπώλητο, γρήγορα εξαντλήθηκε και επανεκδόθηκε και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, πουλώντας πάνω από 63.000 αντίτυπα. Μέσα σε δύο χρόνια είχε φτάσει στην έκτη έκδοση. Ο όρος Bantingism και το ρήμα to bant καθιερώθηκαν στην αγγλική γλώσσα ως συνώνυμα των λέξεων δίαιτα και κάνω δίαιτα, αντιστοίχως. Επειδή ο Μπάντινγκ και ο Ουίλιαμ Χάρβι δεν αποσκοπούσαν σε δημοσιότητα, ο Μπάντινγκ απέφυγε να αναφέρει το όνομα του γιατρού του στις τέσσερις πρώτες εκδόσεις του φυλλαδίου του, γράφοντας πως ίσως φανεί ότι κορδώνεται, κάτι που ξέρω πως απεχθάνεται.

Η ανθρωπιστική δράση του Μπάντινγκ

Ο Ουίλιαμ Μπάντινγκ, μολονότι στις επόμενες εκδόσεις έγραφε πως ήταν χαρούμενος για την απώλεια βάρους των αναγνωστών, ένιωθε άβολα με την εμπορική επιτυχία της δίαιτας. Θεωρώντας ανήθικο να κερδίζει χρήματα από τη θλίψη των συνανθρώπων του, δώρισε όλα τα κέρδη σε φιλανθρωπίες και παρουσίασε τον αναλυτικό λογαριασμό στην τελευταία έκδοση.

Κριτική

Βικτωριανή εποχή

Παρόλο που το κοινό υποδέχτηκε με ενθουσιασμό το φυλλάδιο του Μπάντινγκ, η δίαιτα προκάλεσε πολλές αντιπαραθέσεις στους ιατρικούς κύκλους. Ο εκδότης του περιοδικού ιατρικής The Lancet απέρριψε τη δίαιτα του Μπάντινγκ, λέγοντας πως επαναλάμβανε πληροφορίες γνωστές στους ιατρικούς κύκλους. Η κύρια αιτία για την ενόχληση ήταν ότι ο Ουίλιαμ Μπάντινγκ δεν ήταν γιατρός και το περιοδικό The Lancet συνέστησε ο καθένας στο είδος του, να μην ανακατεύεται ξανά με την ιατρική βιβλιογραφία, αλλά να ικανοποιείται κοιτώντας τη δουλειά του.

Ορισμένες εφημερίδες σε μικρό χρονικό διάστημα έσπευσαν να δημοσιεύσουν ακόμη και ότι ο Ουίλιαμ Μπάντινγκ πέθανε ακολουθώντας τη δίαιτα του. Αυτά τα δημοσιεύματα των εφημερίδων διέψευσε ο ίδιος ο Μπάντινγκ, ο οποίος παρέμεινε ζωντανός και υγιής μέχρι την ηλικία των 81 ετών. Για να σταματήσει τους επικριτές του, ο Ουίλιαμ Μπάντινγκ φωτογραφήθηκε φορώντας τα παλιά, φαρδιά ρούχα του, αν και θα προτιμούσε να είχε φωτογραφηθεί και με παλαιότερα, ώστε να αντιπαραβάλει το παλαιότερο μέγεθος του εαυτού του με το καινούργιο. Έντυπα της εποχής διακωμωδούσαν τον Ουίλιαμ Μπάντινγκ, με καρικατούρες και σατυρικά τραγουδάκια, όπως το Mr. Double Stout.

Σύγχρονη εποχή

Το έργο της αμφιλεγόμενης, τότε, προσωπικότητας του Ουίλιαμ Μπάντινγκ έχει επηρεάσει αλλά και έχει διχάσει και τους σύγχρονους επιστήμονες και θεραπευτές:

Αν και πιστεύουν ότι το κοινωνικό στίγμα για τους παχύσαρκους εδραιώθηκε στον 20ό αιώνα, θεωρούν ότι τα κείμενά του Μπάντινγκ συνέβαλαν στη διαμόρφωσή του. Ο Μπάντινγκ ορίζει το λίπος σαν κάτι ξένο που προστίθεται και παρασιτεί στο σώμα και όχι τόσο ως μέρος του ανθρώπινου οργανισμού.
Σύμφωνα με άλλες απόψεις, όπως των Χάμιλτον και Γκρήνγουεϊ, τα κείμενα του Ουίλιαμ Μπάντινγκ θεωρούνται εξαιρετική μαρτυρία.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 Letter on corpulence, addressed to the public, ανατύπωση της δίαιτας του Μπάντινγκ από την 3η έκδοση 
 [http://www.channel4.com/history/microsites/D/diets-that-time-forgot/biographies/banting.html The Diets That Time Forgot], αφιέρωμα του Channel 4 για τις πρώτες δίαιτες και τον Ουίλιαμ Μπάντινγκ 
O τάφος του Ουίλιαμ Μπάντινγκ, στο κοιμητήριο του Μπρόμπτον.

Σημειώσεις

Παραπομπές

Διατροφολογία
Άγγλοι