Φεντίρ Κριτσέφσκι

Ο Φεντίρ Κριτσέφσκι  (; 22 Μαΐου 1879 – 30 Ιουλίου 1947) ήταν ένας σημαντικός Ουκρανός πρώιμος μοντερνιστής ζωγράφος . Ήταν αδερφός του γραφίστα Βασίλ Κριτσέφσκι.

Βιογραφία 
Ο Κριτσέφσκι γεννήθηκε στο Λεμπεντίν, στο Κυβερνείο του Χάρκοβο της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, στην οικογένεια ενός Εβραϊκού γιατρού, που ασπάστηκε τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό και παντρεύτηκε μια Ουκρανή. Αποφοίτησε από τη Σχολή Ζωγραφικής, Γλυπτικής και Αρχιτεκτονικής της Μόσχας το 1901 και την Ακαδημία Τεχνών της Αγίας Πετρούπολης το 1910. Ταξίδεψε στη Δυτική Ευρώπη για ένα χρόνο και σπούδασε για λίγο με τον Γκουστάφ Κλιμτ στη Βιέννη. Μετακόμισε στο Κίεβο, όπου υπηρέτησε ως καθηγητής και διευθυντής στη Σχολή Τέχνης του Κιέβου από το 1914 έως το 1918.

Το 1917, ήταν ένας από τους ιδρυτές και πρύτανης (από το 1920 έως το 1922) της Ουκρανικής Κρατικής Ακαδημίας Τεχνών. Όταν καταργήθηκε η ακαδημία, εργάστηκε ως καθηγητής στο Κρατικό Ινστιτούτο Τέχνης του Κιέβου, για να γίνει τελικά πρύτανης του. Παρέμεινε στο Κίεβο με την έναρξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και κράτησε τη θέση του στο ινστιτούτο, προσπαθώντας να το σώσει σε δύσκολες συνθήκες κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής του Κιέβου. Υπηρέτησε ως πρόεδρος της Ένωσης Ουκρανών Καλλιτεχνών, που προσπάθησε να βελτιώσει τις συνθήκες των καλλιτεχνών κατά τη διάρκεια της κατοχής. Ήταν εξαιρετικά δημοφιλής μεταξύ των καλλιτεχνών-συναδέλφων, του διδακτικού προσωπικού του ινστιτούτου και των φοιτητών, και κανείς δεν πρόδωσε την εβραϊκή του καταγωγή στις γερμανικές αρχές, σώζοντάς τον από τη σφαγή του Μπάμπι Γιαρ.

Μετακόμισε στο Καινιξμπέργκ το καλοκαίρι του 1943, για να ενωθεί με τον αδελφό του Βασίλ. Προσπάθησε να διαφύγει δυτικά για να ξεφύγει από τα προελαύνοντα σοβιετικά στρατεύματα, αλλά το τρένο με το οποίο ταξίδευε ξεπεράστηκε. Ο Κριτσέφσκι συνελήφθη από το NKVD ως συνεργάτης του, αλλά οι ανακρίσεις του δεν προκάλεσαν τίποτα που θα μπορούσε να τον ενοχοποιήσει, έτσι του αφαιρέθηκαν όλοι οι τίτλοι και οι τιμές του και τον έστειλαν σε εσωτερική εξορία στο χωριό Ιρπίν κοντά στο Κίεβο, όπου πέθανε από την πείνα κατά τη διάρκεια του λιμού το 1947, παρά την επισιτιστική βοήθεια που λάμβανε από τη μαθήτριά του Τετιάνα Γιαμπλόνσκα.

Δώδεκα χρόνια μετά το θάνατό του ο Κριτσέφσκι «αποκαταστάθηκε». Το 1959 πραγματοποιήθηκε η πρώτη έκθεση των έργων του στο Κίεβο και άρχισαν να δημοσιεύονται πληροφορίες για το έργο του.

Έργα 
Συνολικά, παρήγαγε σχεδόν χίλια έργα, μεταξύ των οποίων αφηγηματικές συνθέσεις, πορτρέτα, τοπία, σχέδια. Το πρώιμο έργο του παραμένει το πιο πολύτιμο και εκτιμώμενο μέρος του έργου του. Δημιουργήθηκε υπό την επιρροή των Γκούσταφ Κλιμτ και Φέρντιναντ Χόντλερ και συνδύασε τις αποσχιστικές αισθητικές αρχές με τις ευαισθησίες της παράδοσης και της αγιογραφίας. Η σχεδιαστική ικανότητα του Κριτσέφσκι θεωρείται εφάμιλλη με αυτή του Άντολφ Μέντσελ. Το μεταγενέστερο έργο του, αν και σταθερό στην εκτέλεση, υπέφερε από ιδεολογικούς περιορισμούς του σοσιαλιστικού ρεαλισμού.

 Για 30 χρόνια ο Κριτσέφσκι ήταν μια από τις κορυφαίες φυσιογνωμίες της ουκρανικής τέχνης.  Το 1911 και το 1913 οργάνωσε τις πρώτες αυστηρά ουκρανικές εκθέσεις τέχνης. Ξεκινώντας το 1897, το έργο του εκτέθηκε σε περισσότερες από 34 εκθέσεις εντός και εκτός Ουκρανίας. Ήταν επίσης ένας επιτυχημένος δάσκαλος, στους μαθητές του οποίου συμμετείχαν πολλοί διάσημοι Ουκρανοί καλλιτέχνες. 

Το τρίπτυχο «Ζωή» του Κριτσέφσκι παραμένει ένα από τα εμβληματικά παραδείγματα του ουκρανικού μοντερνισμού. Το έργο συνδυάζει τα στοιχεία Art Nouveau και Ουκρανικά θρησκευτικά έργα ζωγραφικής. Κάθε πίνακας περιέχει αντίστοιχα αιώνια θέματα ζωής - έρωτα, επιτεύγματα και απώλεια. Η μοντέρνα πινελιά του Κριτσέφσκι στις εικόνες, όπως ο επίπεδος-γραμμικός ρυθμός και η αρμονία των χρωμάτων εμπλούτισαν την κλασική ερμηνεία των πινάκων.

Επιρροή 
Ο Κριτσέφσκι είχε πολλούς μαθητές σε όλη τη μακροχρόνια καριέρα του, κυρίως τους Μπόρις Κριούκοφ, Τετιάνα Γιαμπλόνσκα.

Υπάρχει ένας δρόμος στο Κίεβο, που πήρε το όνομά του προς τιμήν του.

Παραπομπές 

Ζωγράφοι του Αρ Νουβό
Ζωγράφοι του συμβολισμού
Εβραίοι της Ουκρανίας
Ουκρανοί ζωγράφοι