Ρομά στην Ελλάδα

Οι Ρομά που ζουν στην Ελλάδα (αλλιώς Τσιγγάνοι, Αθίγγανοι ή Γύφτοι) αποτελούν πληθυσμιακή ομάδα ή μειονότητα εν μέρει της Ελλάδας. Ο πληθυσμός των Ρομά στην Ελλάδα πιστεύεται ότι ανέρχεται σύμφωνα με το κράτος στους 110.000 , ενώ γύρω στους 200.000-300.000 ανθρώπους σύμφωνα με άλλους φορείς.

Ιστορία

Προέλευση 
Οι Ρομά προέρχονται από την βόρεια Ινδία, από τις πολιτείες του Ρατζαστάν και του Παντζάμπ. Τα γλωσσικά στοιχεία δείχνουν ότι οι ρίζες της γλώσσας των Ρομά βρίσκονται στην Ινδία. Η γλώσσα τους έχει γραμματικά χαρακτηριστικά των ινδικών γλωσσών και μοιράζεται μαζί τους ένα μεγάλο μέρος του βασικού λεξικού τους, για παράδειγμα, μέρη του σώματος ή καθημερινές ρουτίνες.

Άφιξη στα Βαλκάνια 
Η ιστορία των Ρομά στην Ελλάδα χρονολογείται από τον 15ο αιώνα. Η λέξη Γύφτος (Gypsie στα Αγγλικά) που χρησιμοποιείται μερικές φορές για τον λαό Ρομά τους δόθηκε για πρώτη φορά από τους Έλληνες, οι οποίοι πίστευαν ότι η καταγωγή τους ήταν αιγυπτιακή. Λόγω του νομαδικού τους χαρακτήρα, δεν συγκεντρώνονται σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, αλλά διασκορπίζονται σε όλη τη χώρα. Η πλειοψηφία των Ελλήνων Ρομά είναι Ορθόδοξοι Χριστιανοί που μιλούν Ελληνικά αλλά και την μητρική τους γλώσσα, τα Ρομά η αλλιώς Τσιγγάνικα η Γύφτικα. Εξαίρεση αποτελούν οι Ρομά που ζουν στη δυτική Θράκη που είναι στην πλειοψηφία τους Μουσουλμάνοι.

Οικισμοί 
Οι Ρομά στην Ελλάδα ζουν διάσπαρτοι σε ολόκληρη την επικράτεια της χώρας, κυρίως στα προάστια. Αξιοσημείωτα κέντρα της ζωής των Ρομά στην Ελλάδα είναι η Αγία Βαρβάρα, η οποία έχει μια πολύ εκτεταμένη κοινότητα Ρομά και τα Άνω Λιόσια όπου οι συνθήκες είναι φτωχότερες. Οι Ρομά διατηρούν σε μεγάλο βαθμό τις ελληνικές τοπικές παραδόσεις. Παρόλο που ένας μεγάλος αριθμός Ρομά έχει υιοθετήσει έναν αστικό τρόπο ζωής, υπάρχουν ακόμη οικισμοί σε ορισμένες περιοχές. Σύμφωνα με την Ελληνική κυβέρνηση, αριθμούν 100.000-200.000 άτομα. Σύμφωνα με την Εθνική Επιτροπή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, ο αριθμός αυτός είναι πλησιέστερος στους 250.000 και σύμφωνα με άλλες ομάδες ο αριθμός αυτός φτάνει τα 300.000 άτομα.

Οι κοινότητες των Ρομά στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα, όπως τα υψηλά ποσοστά παιδικής εργασίας και κακοποίησης, η χαμηλή σχολική φοίτηση, οι αστυνομικές διακρίσεις και η διακίνηση ναρκωτικών. Το πιο σοβαρό ζήτημα είναι το πρόβλημα της στέγασης, καθώς πολλοί Ρομά στην Ελλάδα εξακολουθούν να ζουν σε σκηνές, σε ακίνητα που δεν τους ανήκουν, κάνοντάς τα υποκείμενα σε έξωση. Κατά την τελευταία δεκαετία τα θέματα αυτά έχουν λάβει μεγαλύτερη προσοχή και κάποια κρατική χρηματοδότηση.

Στην Ελλάδα η εκτίμηση το 1996 ήταν πως διαμένουν 50.000-90.000 Ρομά. Οι περιοχές της Ελλάδας στις οποίες είναι μόνιμα εγκαταστημένοι Ρομά με μεγάλη συγκέντρωση πληθυσμού είναι οι: 
Στην Αττική, κυρίως σε: Αγία Βαρβάρα, Αχαρνές, Άνω Λιόσια, Ζεφύρι, Ασπρόπυργο και Καματερό, αλλά και σε πολλές υποβαθμισμένες περιοχές της Περιφέρειας.
Στην Θεσσαλονίκη, κυρίως στον Φοίνικα Καλαμαριάς, αλλά και σε πολλές περιοχές στις δυτικές συνοικίες (ειδικότερα στον Δενδροπόταμο και την Σίνδο), αλλά και σε πολλά χωριά των δήμων Δέλτα και Χαλκηδόνας.
Στην Πελοπόννησο, κυρίως σε Κάτω Αχαία, Γαστούνη Ηλείας και Εξαμίλια Κορινθίας, και σε περιοχές κοντά στις μεγαλουπόλεις, Πάτρα, Καλαμάτα, Κόρινθο και Τρίπολη.
Στην Στερεά Ελλάδα, κυρίως στο Πυρί Θηβών, σε περιοχές έξω από την Λαμία, καθώς και σε περιοχές της Χαλκίδας.
Στα Επτάνησα, ειδικότερα στον Αϊ Γιάννη στην Κέρκυρα.
Στην Μακεδονία, κυρίως στην Κεντρική Μακεδονία, στις πεδινές περιοχές στην περιοχή του Ρουμλουκίου (ειδικότερα στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας), σε πολλά πεδινά χωριά των Γιαννιτσών, της Βέροιας και του Κιλκίς, ενώ υπάρχουν ακόμη Ρομά, στις πεδινές περιοχές των Σερρών και της Δράμας, αλλά και σε Αμύνταιο και Πτολεμαΐδα.
Στην Θράκη, κυρίως σε: Ήφαιστο Ροδόπης, Αλάνκουγιου Κομοτηνής, Δροσερό Ξάνθης, συνοικία Άβαντος Αλεξανδρούπολης (οι οποίοι είναι Αλεβίτες), και διασκορπισμένοι σε πολλά ορεινά Πομακοχώρια, οπού ζουν μαζί με τους αυτόχθονους Πομάκους και ορισμένους Τούρκους. Όλοι οι Ρομά της Ελληνικής Θράκης, είναι στο θρήσκευμα κυρίως Σουνίτες Μουσουλμάνοι.

Ρομά στην Ελλάδα και Ε.Ε. 
Σε δύο περιπτώσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων διαπίστωσε ότι η Ελλάδα παραβιάζει τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη με την πολιτική της έναντι των Ρομά στον τομέα της στέγασης. Επιπλέον, μεταξύ 1998-2002, 502 Αλβανικά παιδιά Ρομά εξαφανίστηκαν από το Ελληνικό Ίδρυμα Παιδιών Αγίας Βαρβάρας. Οι υποθέσεις αυτές δεν ερευνήθηκαν από τις Ελληνικές αρχές έως ώσπου η Ευρωπαϊκή Ένωση ανάγκασε μια έρευνα, η οποία οδήγησε μόνο στην ανάκτηση τεσσάρων παιδιών. Τα παιδιά πιθανότατα πωλήθηκαν σε διακινητές ανθρώπων για σεξουαλική δουλεία ή για συγκομιδή οργάνων, σύμφωνα με έκθεση που υπέβαλε η Ελληνική κυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Γνωστοί Έλληνες Ρομά 
 Μανώλης Αγγελόπουλος (1939-1989) - τραγουδιστής
 Κώστας Χατζής (1936-) - μουσικός, τραγουδιστής
 Βασίλης Παϊτέρης (1950-) - μουσικός, τραγουδιστής, πολιτευτής
 Μάκης Χριστοδουλόπουλος (1948-) - τραγουδιστής
 Ελένη Βιτάλη (1954-) - τραγουδίστρια 
 Ζαφείρης Μελάς (1952-) - τραγουδιστής
 Στάθης Αγγελόπουλος (1965-) - τραγουδιστής
 Σώτης Βολάνης (1971-) - τραγουδιστής
 Ειρήνη Μερκούρη (1981-) - τραγουδίστρια
 Βασίλης Παναγιωτόπουλος-Σαλέας (1929-1972) - κλαρινετίστας
 Βασίλης Σαλέας (1958-) - κλαρινετίστας
 Γιώργος Μάγγας (1952-) - κλαρινετίστας
 Χρήστος Πατσατζόγλου (1979-) - ποδοσφαιριστής

Δείτε επίσης 
 Μειονότητες στην Ελλάδα
 Ρομά

Παραπομπές