Μαρία Κομορνίτσκα

Ο Πιότρ Οντμιένιετς Βλαστ,  η Μαρία Γιακουμπίνα Κομορνίτσκα  (γεννήθηκε στις 25 Ιουνίου 1876 στο Γκράμποφ νατ Πιλίτσα, πέθανε στις 8 Μαρτίου 1949 στην Ιζαμπέλιν) ήταν Πολωνός συγγραφέας της περιόδου της Νέας Πολωνίας , μεταφραστής και λογοτεχνικός κριτικός. Ο Βλαστ ποτέ δεν αρνήθηκε ούτε απέρριψε την ανδρική ταυτότητα, σε αντίθεση με τη θηλυκή.

Βιογραφία 
Οι γονείς του Βλαστ ήταν οι Αουγκουστίν  Κομορνίτσι και Άννα Ντούνιν-Βασόβιτς, ο παππούς του ήταν ο Τεοντόρ Άνζελμ Ντζβόνκόφσκι (1764-1850). Ο συγγραφέας προήλθε από μια εύπορη οικογένεια γαιοκτημόνων, και πέρασε την παιδική του ηλικία σε ένα ακίνητο στο Γκράμποφ. Το 1889 η Άννα Ντούνιν-Βασόβιτς ήρθε στη Βαρσοβία με τα 6 παιδιά της, για να τους παρέχει μαθήματα από τους καλύτερους δασκάλους (στην Πιότρ διδάχθηκε λογοτεχνία από τον καθηγητή Πιότρ Χμιελόφσκι). Ο Βλαστ είχε ένα λογοτεχνικό ντεμπούτο σε μια εφημερίδα "Gazeta Warszawska" το 1892 με διηγήματα Από τη ζωή ενός Φτωχού, και του Στάσκα (Z życia nędzarza και Staszka). Το 1883 η ίδια εφημερίδα δημοσίευσε μια νουβέλα Αποχωρισμός (Rozłąka). Το 1894 μια συλλογή διηγήσεων Σκίτσα (Szkice) δημοσιεύθηκε, την ίδια χρονιά η «Gazeta Poznańska» δημοσίευσε ένα δράμα Τραυματίας (Skrzywdzeni). Στη συνέχεια, υπό την πίεση του πατέρα, ο Βλαστ πήγε στο Cambridge, για να παρακολουθήσει διαλέξεις στο Κολλέγιο Νιούνχαμ για έξι μήνες. Το ημερολόγιο της διαμονής δημοσιεύθηκε με τον ειρωνικό τίτλο Νεανικός Παράδεισος (Youth Paradise) στις αρχές του 1896.  Μετά την επιστροφή, οι Βλαστ, Βάτσλαφ Ναλκόφσκι και Τσεζάρι Τζέλεντα δημοσίευσαν το 1895 ένα λογοτεχνικό μανιφέστο Forpoczty.

Τον Ιούνιο του 1898  παντρεύτηκε με τον ποιητή Γιαν Λεμάνσκι.  Ο γάμος θεωρήθηκε ανεπιτυχής και ο Λεμάνσκι θεωρήθηκε ορμητικός και παθολογικά ζηλιάρης. Σύμφωνα με την αφήγηση του Γιαν Λορεντόβιτς, κατά τη διάρκεια του μήνα του μέλιτος, ο Λεμάνσκι πυροβόλησε τη σύζυγό του δύο φορές με ένα πιστόλι στο Πάρκο Πλάντι της Κρακοβίας . Η σχέση διαλύθηκε μετά από δύο χρόνια.

Το 1900 ο Βλαστ δημοσίευσε (με το όνομα Κομορνίτσκα) το βιβλίο Παραμύθια. Ψαλμός (Baśnie. Psalmodie), και το 1901 ξεκίνησε μια συνεργασία με το "Chimera" που εκδόθηκε από τον Ζένον Πσεσμίτσκι. Ο συγγραφέας δημοσίευσε ποίηση, συμπεριλαμβανομένης της σειράς Μαύρες φλόγες (Czarne Płomienie) (1901), πεζογραφία Διάβολοι (Biesy, 1902), μεταφράσεις από τα αγγλικά, καθώς και κριτικές, με την υπογραφή "Włast".

Σύμφωνα με τη Μαρία Ντερναλόβιτς,  1907 στο ξενοδοχείο Μπαζάρ στο Πόζναν (κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού με τη μητέρα του στο Κόλμπεργκ  ) ο Βλαστ έκαψε γυναικεία φορέματα στο φούρνο και ανακήρυξε τον εαυτό του άνδρα. Από τότε και στο εξής, ο Βλαστ φορούσε μόνο ανδρικά ρούχα, κάπνιζε σωλήνα, έκοψε τα μαλλιά κοντά,  και είχε αφαιρέσει ορισμένα δόντια (για να πάρει ένα πιο αρσενικό σχήμα προσώπου  ) και κατά συνέπεια χρησιμοποίησε το όνομα Piotr Odmieniec Włast.  Ο Καθηγητής Μπόγκνταν Ζακρζέφσκι υπενθύμισε ότι ο Πιότρ  ήταν ένας φιλικός και πολύ ενδιαφέρων συνομιλητής, η μόνη του προϋπόθεση ήταν η χρήση αρσενικών τύπων, αναφερόμενος σε αυτόν. 

Ο Βλαστ  όχι μόνο δήλωσε τον εαυτό του ως άντρα, αλλά και αναγνώρισε τον εαυτό του ως τη νέα ενσάρκωση του Πιότρ Βλαστ, του θρυλικού ιδρυτή της οικογένειας Ντούνιν (της Άννας Ντούνιν-Βασόβιτς).  Η οικογένεια τον είχε ανακηρύξει τρελό. Ο Βλαστ έμεινε σε σανατόρια και νοσοκομεία τα έτη 1907-1914. Το 1914 ο Βλαστ επέστρεψε στο Γκράμποφ, για να αρχίσει να γράφει το τελευταίο του έργο, Xięgi poezji idyllicznej (Βιβλία ειδυλλιακής ποίησης). Μέχρι το τέλος της ζωής του είχε ξεχαστεί εντελώς ως συγγραφέας. Το 1944, λόγω ζημιών από τον πόλεμο, ο Βλαστ εγκατέλειψε την οικογενειακή περιουσία. Πέθανε σε ιατρικό ίδρυμα στη Ιζαμπέλιν το 1949. Η επιτύμβια πλάκα του βρίσκεται στο στρατιωτικό νεκροταφείο Ποβάτσκι (ως Μαρία Κομορνίτσκα-Λεμάνσκα (ενότητα B / 20 (7/22)).

Κληρονομιά 
Το έργο του Πιότρ Βλαστ (ως Μαρία Κομορνίτσκα) δημοσιεύθηκε το 1996 από τη ερευνήτρια λογοτεχνίας Μαρία Πόντραζα-Κβιατκόφσκα. Στη δεκαετία του ογδόντα η Μαρία Γιάνιον δημοσίευσε το δοκίμιο "Πού είναι η Λεμάνσκα;" αφιερωμένο στον Βλαστ - η ανατύπωσή του στο βιβλίο "Kobiety i duch inności" (1996), καθώς και η δημοσίευση σε αυτό το βιβλίο ενός άλλου σκετς του Γιάνιον αφιερωμένου στον Βλαστ "Μαρία Κομορνίτσκα, εις μνήμη", αύξησε το ενδιαφέρον των μελετητών για τον νέο Πολωνό συγγραφέα. Τον 21ο αιώνα, πραγματοποιήθηκε η αναγέννηση του Βλαστ - φεμινιστικοί κριτικοί,  ΛΟΑΤ μελετητές,  και δημοσιογράφοι   ενδιαφέρθηκαν για τη ζωή και το έργο του συγγραφέα. Αξιοσημείωτη είναι η μονογραφία (565 σελίδες) Strącona Bogini της Μπριγκίντα  Χέλμπιγκ, που δημοσιεύθηκε το 2010 στην Κρακοβία.

Ο Βίκτωρ Ντίναρσκι, μελετητής διαφυλικών ομιλιών, δήλωσε ότι «η Μαρία Κομορνίτσκα δεν υπήρχε ποτέ / υπήρξε εκεί». .  Η Μάρτα Κονάρζεφσκα, όταν έγραφε το κείμενο για τον συγγραφέα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Replika" - όπως ο Κριστόφ Τόμασικ στο Homobiografie, σεβάστηκε το όνομα και την ταυτότητα φύλου, που επέλεξε ο συγγραφέας.  Ο Τόμασικ αναρωτήθηκε στο βιβλίο του: "Το ερώτημα παραμένει αν ο Βλαστ στη μεταμόρφωσή του ενδιαφερόταν περισσότερο, για να γίνει άνδρας ή απλά άνθρωπος", καθώς εκείνη την εποχή μια γυναίκα ήταν στην πραγματικότητα υποδεέστερο ανθρώπινο ον, πράγμα το οποίο επισημάνθηκε επίσης, μεταξύ άλλων, από τη Ζόφια Ναλκόφσκα. 

Για να σηματοδοτήσει την 60η επέτειο του θανάτου του ποιητή, ένα μνημείο αποκαλύφθηκε στις 8 Μαρτίου 2009 από τον Γεν. Στανίσλαβ Νάλετς-Κομορνίτσκι (ανιψιός του ποιητή) στην πατρίδα του Γκράμποφ νατ Πιλίτσα.  Τον Ιούλιο του 2016, η Βάρκα γιόρτασε την 140η επέτειο από τη γέννηση της  Μαρία Κομορνίτσκα με τη συμμετοχή των Μπριγκίντα  Χέλμπιγκ και Τόμας Κομορνίτσκι.

Έργα 

 Szkice. Βαρσοβία, 1894
 με Wacław Nałkowski, Cezary Jellenta: Forpoczty. Λβιβ, 1895
 Baśnie. Psalmodie. Βαρσοβία, 1900
 Μαρία Πόντραζα-Κβιατκόφσκα (red.): Utwory poetyckie prozą i wierszem. Maria Komornicka. Wydawnictwo Literackie, Κρακοβία, 1996, ISBN 83-08-02659-1.
 Μαρία Κομορνίτσκα (ως Piotr Odmieniec Włast). Stelingowska, Barbara, ed. (2011). Xięga poezji idyllicznej. Rzeczy francuskie (στα πολωνικά). 
Komornicka, Maria (2016). Zientek, Sylwia (ed.). Utwory wybrane (στα πολωνικά). Warszawa: Muza (oficyna wydawnicza). p. 152. ISBN 978-83-287-0456-5.

Παραπομπές 
 

Πολωνοί ποιητές