Σταύρος Παπασάββας

Ο Σταύρος Παπασάββας (Σταυρούπολη Ξάνθης, 12 Δεκεμβρίου 1928 - Αυλωνάρι Εύβοιας, 27 Ιανουαρίου 2018) ήταν Έλληνας ζωγράφος και γλύπτης.

Βιογραφία 
Γεννήθηκε στην Σταυρούπολη της Ξάνθης. Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών στην Αθήνα (1947-1952), όπου κέρδισε το πρώτο βραβείο γλυπτικής (πορτραίτο).

Το 1953 παρακολούθησε μαθήματα της Σχολής Καλών Τεχνών (Ecole des Beaux Arts) στο Παρίσι. Απέκτησε τη γαλλική υπηκοότητα. Έζησε στη Σουηδία, κατόπιν στις Η.Π.Α., στη Βοστώνη το 1962, όπου ήταν καθηγητής στη Σχολή του Μουσείου Καλών Τεχνών (School of the Museum of Fine Arts). Ουσιαστικά μοιραζόταν τον χρόνο του μεταξύ της Γαλλίας, της Ελβετίας και της Ελλάδας.

Είχε παρουσιάσει το έργο του σε ατομικές εκθέσεις (Βρετανικό Συμβούλιο-Aθήνα 1953, Charlotenboree-Κοπεγχάγη 1958, "Swetzoff"-Βοστώνη 1963, "Cours Saint-Pierre"-Γενεύη 1979, "Αντήνωρ"-1982, 1991, Γκαλερί "Du Perron"-Γενεύη 1987, Γκαλερί "De la Fontation Sophia Antipolis"-Γαλλία 1990, Symposium Δελφοί 1995). Είχε πάρει μέρος σε ομαδικές εκθέσεις (Πανελλήνιες 1960, 1965, Μπιενάλε Κεραμικής, "Vallauris"-Γαλλία 1978, "Art Basel"-Βασιλεία 1980 κ.α.)

Έργα του βρίσκονται στο Υπουργείο Πολιτισμού, στο Μουσείο της Βοστώνης, στις Η.Π.Α. κ.α. Ήταν μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος (ΕΕΤΕ).

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ζούσε και δημιουργούσε στο Αυλωνάρι της Εύβοιας, όπου και άφησε την τελευταία του πνοή.

Έργο 
Διαλέγοντας την ανυπαρξία ως αρχή του, διαμόρφωσε την τέχνη του ρωτώντας τα δέντρα, τα λουλούδια, τα πουλιά, τους ανθρώπους του μόχθου και ό,τι άλλο που κατά την ισχνή του γνώμη μπορούσε να δώσει φως στις καλλιτεχνικές του ανησυχίες.

Ασχολήθηκε με μια ευρεία κλίμακα εικαστικών προβληματισμών που παρουσιάζουν ως αφετηρία δημιουργίας, λόγο ύπαρξης και προορισμό το αρχέτυπο. Στη γλυπτική και στα ζωγραφικά έργα μικτής τεχνικής η γενεσιουργός δύναμη του αρχέτυπου εμπεριέχεται στο διεσταλμένο ανθρώπινο όγκο που παραπέμπει σε πρωτόγονες πηγές γονιμότητας, ολοκλήρωσης, θείου, όπως επίσης και στη γλυπτική του P. Picasso.

Σε ορισμένα έργα το θέμα έχει χαθεί τελείως, με μοναδικό απομεινάρι το ίχνος της προηγούμενης ύπαρξης, αποτυπωμένο εξπρεσιονιστικά. Στα σχέδιά του ο μνημειακός αρχαϊσμός και η καμπυλόγραμμη νωχελικότητα των γλυπτών τίθεται σε κίνηση, της οποίας ο φρενήρης ρυθμός αντανακλάται στην απελευθέρωση της γραμμής μέσω της αυτόματης γραφής. Στις τοπιογραφίες πραγματεύεται μετα-ιμπρεσιονιστικά και φοβιστικά παραστατικά ιδιώματα σε παραδοσιακές συνθέσεις.

Τον Παπασάββα τον χαρακτήριζε η ευρηματικότητα της φαντασίας και η τάση συνδυασμών στοιχείων της σύγχρονης πραγματικότητας με τον μύθο. Στα σχέδια και τους πίνακές του διακρίνει κανείς μία σχεδιαστική άνεση στην ανάπτυξη των ανθρωπόμορφων όντων του, τα οποία μετασχηματίζονται σε ένα γενεσιουργό τοπίο οικείων και υπερβολικών ιδιοτήτων.

Τα έργα του Παπασάββα έλκουν το ενδιαφέρον του θεατή, επειδή είναι μέσα από ποικίλους συμβολισμούς αφηγηματικά, αναφορικά με τη μυθική διαπραγμάτευση των θεμάτων τους και μνημειακής έμπνευσης, εφόσον τάση του καλλιτέχνη ήταν να διαστείλει τα γεγονότα στον χώρο και τον χρόνο, αποδίδοντας την ιδιώνυμη σημασιολογία τους. Η σημασιολογία αυτή, ωστόσο, δεν εξαιρεί τη συναισθηματική παράμετρο, αποκλίνοντας μάλιστα προς ένα γονιμοποιητικό ερωτισμό, με τονισμένες σε πολλά σημεία, τις αισθησιακές του πτυχές.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι ο Παπασάββας είχε εμπνευστεί από τον πρώιμο Κυβισμό και τον Σουρεαλισμό, αν και η πολύχρονη πορεία του δήλωνε πως είχε περάσει εκφραστικά από διάφορα στάδια εικαστικών ιδιωματισμών. Εκλεκτικές συγγένειες μπορούμε ωστόσο να αναγνωρίσουμε με το κλίμα του Chagall και του Picasso, με τους ντανταιστές και τους εξπρεσιονιστές.

Στη γλυπτική όσο και στην κεραμική, η ελευθερία που απέκτησε ο καλλιτέχνης ήταν μεγαλύτερη, μολονότι περισσότερο εντυπωσιάζει η τεχνογνωστική του ικανότητα, σχετικά με τα υλικά και τους τρόπους απόδοσης των μορφών. Ο Παπασάββας ξεκινούσε από τυχαία ευρήματα, ή σκοπίμως άλλοτε επιλεγέντα, τα οποία του προσέφεραν κίνητρα αναμόρφωσης και μετασχηματισμών. Οι μεγάλες ανεικονικές φόρμες στη κεραμική του, θα μπορούσαν, εάν συγκεντρώνονταν κάποτε σε ενότητα να μας γνωρίσουν ένα μεγάλο και αγνοημένο στην ίδια του τη χώρα καλλιτέχνη.

Ο Παπασάββας ήταν ένας άνθρωπος αυθεντικός και δημιουργικός μα πάνω απ’ όλα ένας πιστός «σύντροφος» της τέχνης, που για δεκαετίες υπηρετούσε. Τα έργα του σε ταξιδεύουν στον κόσμο του ονειρικού. Είναι οι σκέψεις και τα αισθήματα, ενός ιδιαίτερα χαρισματικού ανθρώπου, που τους έδωσε μορφή μέσα από τα γλυπτά και τα αποτύπωσε με χρώμα στον καμβά. Μα πάνω απ’ όλα είναι η αληθινή ψυχή ενός καλλιτέχνη που σε οδηγεί σε αυτό το ταξίδι των «εικόνων» που διακατέχονται από ζωή, πάθος, ένταση και τονίζουν το κύριο αντικείμενο μελέτης του που ήταν ο Άνθρωπος και η Φύση.

Το έργο του είναι ιδιοκτησία του σύμπαντος, όπως ο ίδιος δήλωνε και μια προσφορά σε όλους εμάς από έναν καλλιτέχνη ταπεινό που θεωρούσε τον εαυτό του ένα ασήμαντο ίχνος κόκκου σκόνης στο ηλιακό τούτο σύστημα.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Stavros Papasavvas Creations
 Ερευνητικό Κέντρο NIKIAS
 Ο ζωγράφος και γλύπτης Σταύρος Παπασάββας
 ΠΑΠΑΣΑΒΒΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ

Έλληνες ζωγράφοι