Χωριάτικη σαλάτα

Χωριάτικη σαλάτα είναι η ονομασία που συναντάται σε πολλές εθνικές κουζίνες για σαλάτες με προέλευση από την ύπαιθρο. Χαρακτηριστικό γνώρισμά τους είναι η απλότητα.

Ελλάδα
Η ελληνική χωριάτικη σαλάτα είναι γνωστή στο εξωτερικό με την ονομασία ελληνική σαλάτα (αγγλικά: Greek salad,  γαλλικά: salade grecque,  γερμανικά: Griechischer Salat,  ιταλικά: insalata greca ). Γίνεται με ντομάτα, αγγούρι, φέτα, ελιές, κρεμμύδι, πράσινη πιπεριά, ελαιόλαδο, ρίγανη και αλάτι. Κάποιες φορές προστίθεται κάππαρη (πολύ συχνά στις Κυκλάδες ), ξύδι και για διακόσμηση μαϊντανός (κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα ) και παξιμάδια. Σε πολλά ελληνικά νησιά και σε άλλα μέρη της χώρας, αντί για φέτα μπορεί να χρησιμοποιηθούν διάφορα τοπικά τυριά.  Σε ορισμένα μέρη του εξωτερικού, όπως στις ΗΠΑ, κυκλοφορεί μια παραλλαγή της χωριάτικης σαλάτας με την προσθήκη μαρουλιού. 

Στα εστιατόρια μπορεί κανείς να παραγγείλει τη σαλάτα απλώς ως: "χωριάτικη".

Είναι συνηθισμένο συνοδευτικό στα ελληνικά τραπέζια, έχει υψηλή θρεπτική αξία και αποτελεί βασικό κομμάτι της ελληνικής γαστρονομίας.

Προετοιμασία
Οι ντομάτες κόβονται σε συμμετρικά σφηνοειδή κομμάτια. Η φλούδα του αγγουριού προαιρετικά είτε αφαιρείται ολόκληρη ή σε λωρίδες για διακόσμηση. Στη συνέχεια το αγγούρι, το κρεμμύδι κι η πιπεριά κόβονται σε λεπτές φέτες και τοποθετούνται πάνω στη σαλάτα μετά την ντομάτα. Τέλος, προστίθεται η φέτα και οι ελιές (μαύρες συνήθως), το λάδι, αλάτι και ρίγανη.

Η σαλάτα δεν ανακατεύεται πριν σερβιριστεί στο τραπέζι. Προσφέρεται σε βαθύ πιάτο.

Κατανάλωση
Η χωριάτικη σαλάτα καταναλώνεται είτε από το ίδιο πιάτο είτε μοιράζεται στους συνδαιτυμόνες μετά το στάδιο του ανακατέματος.

Δεδομένου ότι το λάδι σε μια καλά προετοιμασμένη χωριάτικη είναι αρκετό, αλλά και λόγω των χυμών της ντομάτας, στο πιάτο της σαλάτας παραμένει ποσότητα λαδιού και χυμών. Η ποσότητα αυτή παραλαμβάνεται με τη βοήθεια ψωμιού, το οποίο βουτούν οι συνδαιτυμόνες και κοινώς αποκαλείται παπάρα ή, πιο κομψά, λαδομπούκι. Η πρακτική αυτή δε θεωρείται σύμφωνη με τους "καλούς τρόπους", αλλά είναι πολύ συνηθισμένη στην Ελλάδα.

Η χωριάτικη σαλάτα στη λογοτεχνία 
Η χωριάτικη σαλάτα αναφέρεται συχνά στην ελληνική λογοτεχνική παραγωγή. Ενδεικτικά παρατίθεται τα παρακάτω παραθέματα.

Από το μυθιστόρημα της Ιωάννας Καρυστιάνη Τα σακιά:Σε λίγο κάθονταν αμίλητοι μπροστά στην τηλεόραση, εκείνος με μια χωριάτικη σαλάτα, εκείνη μ’ένα γιαρμά που δεν άγγιξε, τον κοιτούσε σαν να ήταν ωρολογιακή βόμβα και ανά δύο λεπτά κοιτούσε και το ρολόι της. Από το μυθιστόρημα του Βαγγέλη Ραπτόπουλου Μαύρος γάμος:Ύστερα ήρθε ο μαγαζάτορας και του παρήγγειλαν παϊδάκια, πατάτες τηγανητές, χωριάτικη σαλάτα και κρασί. Από το μυθιστόρημα του Διονύση Χαριτόπουλου Ο άνεμος κουβάρι:Δε θα κάνω τον κροκόδειλο μέσα έξω στο νερό... Ούτε θα βλέπω τους φίλους μου με σαγιονάρες, αλάτια και εγκαύματα να τρώνε χωριάτικες σαλάτες σερβιρισμένες σε ταβέρνες με κουτσά τραπέζια. Προτιμώ να μην το δω αυτό το θέαμα. Από το μυθιστόρημα του Λένου Χρηστίδη Λοστρέ:Μέρα-μεσημέρι, μέσα στο Τμήμα, μετά από μια γεμιστά, μια χωριάτικη και μια μπυρίτσα, ο Αναστάσης υπερέβη τα όρια της συμπαγούς πραγματικότητας και μεταπήδησε στον άχρονο και άχωρο κόσμο του ονείρου.

Παραπομπές 

Ελληνική κουζίνα
Κυπριακή κουζίνα
Σαλάτες
Χορτοφαγία
Μεσογειακή κουζίνα