Έρως και Ψυχή (Μεταμορφώσεις)

Ο Έρως και η Ψυχή είναι διήγημα του Λεύκιου Απουλήιου, που γράφτηκε τον 2ο αιώνα μ.Χ. και περιλαμβάνεται στο βιβλίο του Μεταμορφώσεις, (το βιβλίο είναι γνωστό και ως ο χρυσός γάιδαρος).   Το παραμύθι αφορά την υπέρβαση των εμποδίων στον έρωτα ανάμεσα στην Ψυχή και τον Έρωτα  και την απόλυτη ένωσή τους σε έναν ιερό γάμο. Αν και η μόνη εκτεταμένη αφήγηση από την αρχαιότητα είναι αυτή του Απουλήιου από τον 2ο αιώνα μ.Χ., ο Έρως και η Ψυχή εμφανίζονται στην ελληνική τέχνη ήδη από τον 4ο αιώνα π.Χ. Τα νεοπλατωνικά στοιχεία της ιστορίας και οι υπαινιγμοί σε θρησκείες μυστηρίου χωρούν πολλαπλές ερμηνείες,  και έχει αναλυθεί ως αλληγορία και υπό το πρίσμα της λαογραφίας, του Märchen ή του παραμυθιού, και του μύθου . 

Η ιστορία του Έρωτα και της Ψυχής ήταν γνωστή στον Βοκάκιο γύρω στα 1370, αλλά η editio princeps χρονολογείται στα 1469. Έκτοτε, η υποδοχή του Έρωτα και της Ψυχής στην κλασική παράδοση είναι εκτεταμένη. Η ιστορία έχει ξαναειπωθεί στην ποίηση, το δράμα και την όπερα και απεικονίζεται ευρέως στη ζωγραφική, τη γλυπτική, ακόμη και την ταπετσαρία.  Αν και η Ψυχή αναφέρεται συνήθως στη ρωμαϊκή μυθολογία με το ελληνικό της όνομα, το ρωμαϊκό της όνομα μέσω άμεσης μετάφρασης είναι Anima.

Στον Απουλήιο 

Η ιστορία του Έρωτα και της Ψυχής τοποθετείται στο μέσο του μυθιστορήματος του Απουλείου και καταλαμβάνει περίπου το ένα πέμπτο του συνολικού του μήκους.  Το ίδιο το μυθιστόρημα είναι μια αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο από τον πρωταγωνιστή Λούκιο. Μεταμορφωμένος σε γάιδαρο δια μαγείας, ο Λούκιος περνά από διάφορες δοκιμασίες και περιπέτειες και τελικά ανακτά ανθρώπινη μορφή τρώγοντας ιερά τριαντάφυλλα της Ίσιδας. Η ιστορία της Ψυχής έχει κάποιες ομοιότητες, συμπεριλαμβανομένου του θέματος της επικίνδυνης περιέργειας, των τιμωριών και των δοκιμασιών, και της λύτρωσης μέσω της θεϊκής εύνοιας. 

Ως δομικός καθρέφτης της κύριας πλοκής, το παραμύθι είναι ένα παράδειγμα του mise en abyme. Εκτυλίσσεται μέσα σε ένα σύνθετο αφηγηματικό πλαίσιο, με τον Λεύκιο να αφηγείται την ιστορία όπως τη διηγήθηκε με τη σειρά της μια ηλικιωμένη γυναίκα στη Χάριτη, μια νύφη που απήχθη από ληστές την ημέρα του γάμου της και κρατήθηκε αιχμάλωτη σε μια σπηλιά.  Το αίσιο τέλος για την Ψυχή υποτίθεται ότι κατευνάζει τον φόβο της Χάριτης για βιασμό, μια από τις πολλές περιπτώσεις της ειρωνείας του Απουλήιου.  

Αν και το παραμύθι δεν εξηγείται ως μία αυστηρή αλληγορία ενός συγκεκριμένου πλατωνικού επιχειρήματος, ο Απουλήιος βασίστηκε γενικά σε εικόνες όπως η επίπονη ανάβαση της φτερωτής ψυχής (Φαίδρος 248) και η ένωση με το θείο που πέτυχε η Ψυχή μέσω της δράσης του δαίμονα της αγάπης ( Συμπόσιο 212β).

Ιστορία 

Υπήρχαν κάποτε ένας βασιλιάς και μια βασίλισσα,  ηγεμόνες μιας πόλης που δεν κατονομάζεται, οι οποίοι είχαν τρεις κόρες μεγάλης ομορφιάς. Η νεότερη και πιο όμορφη ήταν η Ψυχή, στην οποίαν οι θαυμαστές, παραμελώντας τη σωστή λατρεία της θεάς του έρωτα Αφροδίτης, προσευχήθηκαν και έκαναν προσφορές. Φημολογήθηκε ότι ήταν η δεύτερη έλευση της Αφροδίτης, ή η κόρη της Αφροδίτης από μια ένωση μεταξύ της θεάς και ενός θνητού. Η Αφροδίτη προσβάλλεται και αναθέτει στον Έρωτα να εκδικηθεί για χάρη της. Ο Έρως καλείται να χτυπήσει την Ψυχή με ένα βέλος για να ερωτευτεί κάτι αποκρουστικό. Αντίθετα, χαράζεται με το δικό του βέλος, που κάνει κάθε ζωντανό ον να ερωτεύεται το πρώτο πράγμα που βλέπει. Κατά συνέπεια, ερωτεύεται βαθιά την Ψυχή και παρακούει την εντολή της μητέρας του.

Αν και οι δύο όμορφες αδερφές της έχουν παντρευτεί, η ειδωλοποιημένη Ψυχή δεν έχει βρει ακόμα την αγάπη. Ο πατέρας της υποπτεύεται ότι έχουν προκαλέσει την οργή των θεών και συμβουλεύεται το μαντείο του Απόλλωνα. Η απάντηση είναι ανησυχητική: ο βασιλιάς δεν πρέπει να περιμένει έναν άνθρωπο για γαμπρό, αλλά μάλλον ένα πλάσμα σαν δράκο που παρενοχλεί τον κόσμο με φωτιά και σίδερο, τον οποίο φοβούνται ακόμη και ο Δίας και οι κάτοικοι του κάτω κόσμου.

Η Ψυχή, ντυμένη με νεκρική ενδυμασία, μεταφέρεται με πομπή στην κορυφή ενός βραχώδους βράχου και εκτίθεται. Ο γάμος και ο θάνατος συγχωνεύονται σε μια ενιαία ιεροτελεστία, μια «μετάβαση στο άγνωστο».  Ο Ζέφυρος, ο Δυτικός Άνεμος, την μεταφέρει για να συναντήσει το μοιραίο ταίρι της και την αφήνει σε ένα υπέροχο λιβάδι (locus amoenus), όπου την παίρνει αμέσως ο ύπνος.

Το κορίτσι ξυπνά, για να βρεθεί στην άκρη ενός καλλιεργημένου άλσους (lucus). Εξερευνώντας, βρίσκει ένα θαυμάσιο σπίτι με χρυσές κολόνες, μια σκαλιστή οροφή από ξύλο εσπεριδοειδών και ελεφαντόδοντο, ασημένιους τοίχους με ανάγλυφα άγρια και ήμερα ζώα και δάπεδα από ψηφιδωτά κοσμήματα. Μια ασώματη φωνή της λέει να βολευτεί και διασκεδάζει σε ένα γλέντι με φαγητό που0 σερβίρεται μόνο του και τραγουδώντας σε μια αόρατη λύρα.

Αν και φοβισμένη και χωρίς την κατάλληλη εμπειρία, αφήνει τον εαυτό της να οδηγηθεί σε ένα υπνοδωμάτιο όπου, στο σκοτάδι, ένα ον που αυτή δεν μπορεί να δει κάνει σεξ μαζί της. Σταδιακά αρχίζει να ανυπομονεί για τις επισκέψεις του, αν και αυτό πάντα φεύγει πριν την ανατολή του ηλίου και της απαγορεύει να το κοιτάξει. Σύντομα, μένει έγκυος.

Παραβίαση εμπιστοσύνης 
Η οικογένεια της Ψυχής ζητά να μάθει νέα της και, μετά από πολλή κακία, ο Έρως, άγνωστος ακόμα στη νύφη του, επιτρέπει στον Ζέφυρο να φέρει τις αδερφές της για μια επίσκεψη. Όταν βλέπουν τον πλούτο στον οποίο ζει η Ψυχή, ζηλεύουν και υπονομεύουν την ευτυχία της ωθώντας την να αποκαλύψει την αληθινή ταυτότητα του συζύγου της, αφού σίγουρα όπως προείπε ο χρησμός βρισκόταν ξαπλωμένη με το ποταπό φτερωτό φίδι, που θα καταβρόχθιζε αυτήν και το παιδί της.

Ένα βράδυ αφότου ο Έρως έχει αποκοιμηθεί, η Ψυχή εκτελεί το σχέδιο που επινόησαν οι αδερφές της: βγάζει ένα στιλέτο και μια λάμπα που είχε κρύψει στο δωμάτιο, για να δει και να σκοτώσει το τέρας. Αλλά όταν το φως αποκαλύπτει το πιο όμορφο πλάσμα που έχει δει ποτέ, ξαφνιάζεται τόσο που τραυματίζεται σε ένα από τα βέλη στη φαρέτρα του Έρως. Χτυπημένη από πυρετώδες πάθος, χύνει καυτό λάδι από τη λάμπα και τον ξυπνά. Εκείνος φεύγει και, παρόλο που εκείνη προσπαθεί να τον κυνηγήσει, πετάει μακριά και την αφήνει στην όχθη ενός ποταμού.

Εκεί την ανακαλύπτει ο θεός της εξοχής Πάνας, ο οποίος αναγνωρίζει τα σημάδια του πάθους πάνω της. Αναγνωρίζει τη θεότητά του (numen) και μετά αρχίζει να περιπλανιέται στη γη αναζητώντας τη χαμένη της αγάπη.

Η Ψυχή επισκέπτεται πρώτα τη μια αδελφή και μετά την άλλη. Και οι δύο καταλαμβάνονται ξανά από φθόνο όταν μαθαίνουν την ταυτότητα του κρυφού συζύγου της Ψυχής. Κάθε αδερφή προσπαθεί να προσφέρει τον εαυτό της ως αντικατάσταση σκαρφαλώνοντας στον βραχώδη βράχο και ρίχνοντας τον εαυτό της στον Ζέφυρο για μεταφορά, αλλά αντ' αυτού αφήνεται να πέσει σε βάναυσο θάνατο.

Περιπλανήσεις και δοκιμασίες 
Κατά τη διάρκεια της περιπλάνησής της, η Ψυχή φτάνει σε έναν ναό της Κέρες (Δήμητρας) και μέσα βρίσκει προσφορές σιτηρών, γιρλάντες και γεωργικά εργαλεία, στα οποία επικρατεί αταξία. Αναγνωρίζοντας ότι δεν πρέπει να παραμεληθεί η σωστή λατρεία των θεών, βάζει τα πάντα σε τάξη, προκαλώντας μια θεοφάνεια της ίδιας της Κέρες. Η Ψυχή προσεύχεται για τη βοήθειά της αλλά η θεά, αν και αναγνωρίζει ότι της αξίζει, απαγορεύεται να τη βοηθήσει ενάντια σε μια άλλη της θεά. Ένα παρόμοιο περιστατικό συμβαίνει σε έναν ναό της Γιούνο (Ήρας). Η Ψυχή συνειδητοποιεί ότι πρέπει να εξυπηρετήσει την ίδια την Αφροδίτη.

Η Αφροδίτη χαίρεται που έχει το κορίτσι υπό την εξουσία της και παραδίδει την Ψυχή στις δύο υπηρέτριές της, την Ανησυχία και τη Θλίψη, για να μαστιγωθεί και να βασανιστεί. Η Αφροδίτη σκίζει τα ρούχα της και ρίχνει το κεφάλι της στο έδαφος, και την κοροϊδεύει επειδή συνέλαβε ένα παιδί σε έναν ψευδή γάμο. Στη συνέχεια, η θεά ρίχνει μπροστά της μια μεγάλη μάζα από ανάμεικτο σιτάρι, κριθάρι, παπαρουνόσπορο, ρεβίθια, φακές και φασόλια, απαιτώντας να τα ταξινομήσει σε χωριστούς σωρούς μέχρι την αυγή. Αλλά όταν η Αφροδίτη αποσύρεται για να παρευρεθεί σε ένα γαμήλιο γλέντι, ένα ευγενικό μυρμήγκι λυπάται την Ψυχή και συγκεντρώνει μια ομάδα από έντομα για να ολοκληρώσει το έργο. Η Αφροδίτη είναι έξαλλη όταν επιστρέφει μεθυσμένη από το γλέντι και πετάει μόνο στην Ψυχή μια κόρα ψωμί. Σε αυτό το σημείο της ιστορίας αποκαλύπτεται ότι ο Έρως βρίσκεται επίσης στον οίκο της Αφροδίτης, όπου μαραζώνει από τον τραυματισμό του.

Την αυγή, η Αφροδίτη βάζει έναν δεύτερο άθλο στην Ψυχή. Θα περάσει ένα ποτάμι και θα φέρει χρυσό μαλλί από βίαια πρόβατα που βόσκουν στην άλλη πλευρά. Αυτά τα πρόβατα φέρεται αλλού ότι ανήκουν στον Ήλιο.  Η μόνη πρόθεση της Ψυχής είναι να πνιγεί καθ' οδόν, αλλά αντ' αυτού σώζεται χάρη σε οδηγίες από ένα θεόπνευστο καλάμι, του τύπου που χρησιμοποιείται για την κατασκευή μουσικών οργάνων, και μαζεύει το μαλλί που έχει πιαστεί σε μπριγιέρ .

Για το τρίτο έργο της Ψυχής, της δίνεται ένα κρυστάλλινο δοχείο στο οποίο μπορεί να συλλέξει το μαύρο νερό από την πηγή των ποταμών Στυγός και Κόκυτου . Σκαρφαλώνοντας στον γκρεμό από τον οποίο χύνεται το νερό, την τρομάζει ο  αέρας του τόπου και οι δράκοι που γλιστρούν μέσα στους βράχους και πέφτει σε απόγνωση. Ο ίδιος ο Δίας τη λυπάται και στέλνει τον αετό του να πολεμήσει τους δράκους και να πάρει το νερό για χάρη της.

Η Ψυχή και ο κάτω κόσμος 
Η τελευταία δοκιμασία που επιβάλλει η Αφροδίτη στην Ψυχή είναι μια αναζήτηση στον ίδιο τον κάτω κόσμο . Θα πάρει ένα κουτί (πυξίδα) και θα βάλει μέσα του μια δόση από την ομορφιά της Προσερπίνας, της βασίλισσας του κάτω κόσμου. Η Αφροδίτη ισχυρίζεται ότι η ομορφιά της έχει ξεθωριάσει καθώς φροντίζει τον άρρωστο γιο της και χρειάζεται αυτή τη θεραπεία για να παρακολουθήσει το θέατρο των θεών (theatrum deorum) .

Για άλλη μια φορά απελπισμένη από τον άθλο της, η Ψυχή ανεβαίνει σε έναν πύργο, σχεδιάζοντας να πεταχτεί. Ο πύργος, όμως, ξαφνικά ξεσπά σε ομιλία και τη συμβουλεύει να ταξιδέψει στη Σπάρτη, στην Ελλάδα, και να αναζητήσει το μέρος που ονομάζεται Ταίναρον, όπου θα βρει την είσοδο στον κάτω κόσμο. Ο πύργος προσφέρει οδηγίες για την πλοήγηση στον κάτω κόσμο :Ο αεραγωγός του Ντις Πάτερ είναι εκεί, και μέσα από τις πύλες που χασμουριούνται αποκαλύπτεται η διαδρομή χωρίς μονοπάτι. Μόλις περάσετε το κατώφλι, δεσμεύεστε να ακολουθήσετε την ακλόνητη πορεία που σας οδηγεί στην ίδια την κατοικία του Όρκου. Αλλά δεν πρέπει να περάσετε με άδεια χέρια μέσα από τις σκιές πέρα από αυτό το σημείο, αλλά να κουβαλάτε κέικ από μελωμένο κριθάρι και στα δύο χέρια  και να μεταφέρετε δύο νομίσματα στο στόμα σας .Ο πύργος την προειδοποιεί να τηρήσει τη σιωπή καθώς περνάει από πολλές δυσοίωνες φιγούρες: ένας κουτσός που οδηγεί ένα μουλάρι φορτωμένο με ξύλα, ένας νεκρός που κολυμπά στο ποτάμι που χωρίζει τον κόσμο των ζωντανών από τον κόσμο των νεκρών και ηλικιωμένες γυναίκες που υφαίνουν. Αυτοί, προειδοποιεί ο πύργος, θα προσπαθήσουν να την εκτρέψουν παρακαλώντας για τη βοήθειά της: πρέπει να τους αγνοήσει. Οι τούρτες είναι λιχουδιές που αποσπούν την προσοχή του Κέρβερου, του τρικέφαλου φύλακα του Όρκου, και τα δύο νομίσματα για τον Χάροντα τον πορθμεία, ώστε να μπορεί να κάνει ένα ταξίδι επιστροφής.

Όλα γίνονται σύμφωνα με το σχέδιο και η Προσερπίνα ικανοποιεί την ταπεινή παράκληση της Ψυχής. Ωστόσο, μόλις επανέλθει στο φως της μέρας, η Ψυχή κυριεύεται από μια τολμηρή περιέργεια και δεν μπορεί να αντισταθεί στο να ανοίξει το κουτί με την ελπίδα να ενισχύσει τη δική της ομορφιά. Δεν βρίσκει τίποτα μέσα εκτός από έναν «κολασμένο και στυγικό ύπνο», που τη στέλνει σε μια βαθιά και αεικίνητη ταραχή.

Επανένωση και αθάνατη αγάπη 

Εν τω μεταξύ, η πληγή του Έρωτα έχει επουλωθεί, και αυτός ξεφεύγει από το σπίτι της μητέρας του πετώντας έξω από ένα παράθυρο. Όταν βρίσκει την Ψυχή, τραβάει τον ύπνο από το πρόσωπό της, τον ξαναβάζει στο κουτί και στη συνέχεια τη τρυπάει με ένα βέλος που δεν κάνει κακό. Την σηκώνει στον αέρα και την πάει να παρουσιάσει το κουτί στην Αφροδίτη.

Στη συνέχεια, πηγαίνει την υπόθεση στον Δία, ο οποίος δίνει τη συγκατάθεσή του σε αντάλλαγμα για τη μελλοντική βοήθεια του Έρωτα όποτε βάλει στο μάτι του μια εκλεκτή κοπέλα. Ο Δίας βάζει τον Ερμή να συγκαλέσει μια συνέλευση των θεών στο θέατρο του ουρανού, όπου κάνει μια δημόσια δήλωση έγκρισης, προειδοποιεί την Αφροδίτη να υποχωρήσει και δίνει στην Ψυχή αμβροσία, το ποτό της αθανασίας,  ώστε το ζευγάρι να ενωθεί σε γάμο ως ίσοι. Η ένωσή τους, λέει, θα λυτρώσει τον Έρωτα από την ιστορία του να προκαλεί μοιχεία και άθλιους δεσμούς.  Ο λόγος του Δία πανηγυρίζεται με γαμήλιο συμπόσιο.

Με τον ευτυχισμένο γάμο και την επίλυση των συγκρούσεων, το παραμύθι τελειώνει με τον τρόπο της κλασικής κωμωδίας  ή ελληνικών ρομάντζων όπως ο Δάφνις και η Χλόη .  Το παιδί που θα γεννηθεί στο ζευγάρι θα είναι η Βολούπτας (Ηδονή).

Ο Γάμος του Έρωτα και της Ψυχής 

Η συνέλευση των θεών ήταν ένα δημοφιλές θέμα τόσο για τις εικαστικές όσο και για τις παραστατικές τέχνες, με το γαμήλιο συμπόσιο του Έρωτα και της Ψυχής να είναι μια ιδιαίτερα πλούσια περίσταση. Με τον γάμο του Πηλέα και της Θέτιδας, αυτό είναι το πιο συνηθισμένο σκηνικό για μια σκηνή «Γιορτής των Θεών» στην τέχνη. Ο Apuleius περιγράφει τη σκηνή με όρους εορταστικού ρωμαϊκού δείπνου (cena) . Ο Έρως, τώρα σύζυγος, ξαπλώνει στο τιμητικό μέρος (τον «κορυφαίο» καναπέ) και αγκαλιάζει την Ψυχή στην ποδιά του. Ο Δίας και η Ήρα τοποθετούνται ομοίως, και όλοι οι άλλοι θεοί είναι διατεταγμένοι με τη σειρά. Ο κωμοφόρος του Δία τον σερβίρει με νέκταρ, το «κρασί των θεών». Ο Απουλήιος αναφέρεται στον κωμοφόρο μόνο ως ille rusticus puer, «αυτό το επαρχιακό αγόρι» και όχι ως Γανυμήδη. Ο Λίμπερ, ο Ρωμαίος θεός του κρασιού, εξυπηρετεί την υπόλοιπη παρέα. Ο Βουλκάνους, ο θεός της φωτιάς, μαγειρεύει το φαγητό. Οι Ώρες κοσμούν, ή κυριολεκτικά, χρωματίζουν μωβ τα πάντα με τριαντάφυλλα και άλλα λουλούδια. Οι Χάριτες πλημμυρίζουν το σκηνικό με άρωμα βάλσαμου και οι Μούσες με μελωδικό τραγούδι. Ο Απόλλωνας τραγουδά με τη λύρα του και η Αφροδίτη παίρνει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο χορό του γάμου, με τις Μούσες ως τα κορίτσια του χορού, έναν σάτυρο να παίζει τον αυλό (tibia στα Λατινικά) και έναν νεαρό Πάνα να εκφράζεται μέσα από τους σωλήνες του αυλού του Πάνα (συρίγγιο) .

Σύγχρονες Προσαρμογές 
Ο Έρως και η Ψυχή συνεχίζουν να αποτελούν πηγή έμπνευσης για σύγχρονους θεατρικούς συγγραφείς και συνθέτες. Αξιοσημείωτες προσαρμογές οι:

 Ψυχή (συμφωνικό ποίημα) του Σεζάρ Φρανκ (1888) 
 «Psyché: poème dramatique en trois actes», (θεατρικό έργο) του Gabriel Mourey, Παρίσι, Mercure de France, 1913. Το «Syrinx» συντέθηκε από τον Claude Debussy ως παρεπόμενη μουσική για το έργο. 
 Έρωτας και Ψυχή (όπερα) με λιμπρέτο του Jerzy Żuławski, σύνθεση Ludomir Różycki (Βρότσλαβ, Πολωνία, 1917) 
 Psyche: An Opera in Three Acts (όπερα) βασισμένη στο μυθιστόρημα Psyche του Louis Couperus, σε σύνθεση του Meta Overman (1955)  
 Μεταμορφώσεις (θεατρικό έργο) της Mary Zimmerman, προσαρμοσμένο από το κλασικό ποίημα του Οβίδιου Μεταμορφώσεις, συμπεριλαμβανομένου του μύθου του Έρωτα και της Ψυχής ( Πανεπιστήμιο Northwestern, 1996, Circle in the Square Theatre, Broadway, NYC 2002)
 The Golden Ass (θεατρικό έργο) του Peter Oswald, προσαρμογή από τον Apuleius, που ανατέθηκε για τη Σφαίρα του Σαίξπηρ (Λονδίνο, Αγγλία 2002) 
 Έρως και Ψυχή (μιούζικαλ) με βιβλίο και στίχους του Sean Hartley και μουσική του Jihwan Kim (Νέα Υόρκη, Νέα Υόρκη 2003) . 
 Έρως και Ψυχή ( στίχο δράμα ) του Τζόζεφ Φίσερ ( Stark Raving Theatre, Portland, OR 2002; Staded Reading: Oregon Shakespeare Festival, 2002) 
 Amor & Psyche ( pastiche opera) σε διασκευή από τον Alan Dornak ( Opera Feroce, μέρος του Vertical Player Repertory, Νέα Υόρκη, 2010)  
 Έρως και Ψυχή: Μια Ιστορία Αγάπης στο Διαδίκτυο (θεατρικό έργο) των Μαρία Χερνάντεθ, Έμμα Ρόζεκαν και Αλέξις Στίκοβιτς (YouthPLAYS, 2012) 
 Psyche: A Modern Rock Opera ( rock opera ) από τη Cindy Shapiro (Greenway Court Theatre, Λος Άντζελες, Καλιφόρνια, 2014)  
 Έρως και Ψυχή ( δράμα στίχων ) της Emily CA Snyder ( Turn to Flesh Productions [TTF], Νέα Υόρκη, Νέα Υόρκη, 2014).  Ως μέρος της Τριλογίας Love and Death (Staged Reading, TTF, Νέα Υόρκη, Νέα Υόρκη 2018) 
 Amor and Psyche (In Times of Plagues) ( Μικρή ταινία ) από το VestAndPage (2020)

Ψυχολογία 

Με όρους ψυχολογίας και όχι αλληγορίας, η ιστορία του Έρωτα και της Ψυχής δείχνει πώς «ένα μεταβλητό άτομο… ωριμάζει μέσα στις κοινωνικές κατασκευές της οικογένειας και του γάμου».  Στη γιουνγκιανή αλληγορία του Erich Neumann (1956), η ιστορία της Ψυχής ερμηνεύτηκε ως «η ψυχική ανάπτυξη του θηλυκού».

Αρχαία τέχνη

Σύγχρονη εποχή

Γλυπτική

Πίνακες

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 

Ελληνική μυθολογία
Ρωμαϊκή μυθολογία
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις