Πάβελ Αξελρόντ

Ο Πάβελ Μπορίσοβιτς Αξελρόντ (Ρωσικά: Па́вел Бори́сович Аксельро́д, 25 Αυγούστου 1850 – 16 Απριλίου 1928) ήταν Ρώσος Μενσεβίκος.

Πρώτα χρόνια και καριέρα 
Γεννήθηκε ως Πίντσες Μπόρουτς (Ρωσικά: Пи́нхус Бо́рух) από Εβραϊκή οικογένεια στην πόλη Πότσεφ  (η ιστορική πόλη του Πότσεπ) του Κυβερνείου Τσέρνιγκοφ (σήμερα στην Επαρχία Μπριάνσκ) και μεγάλωσε στο Σκλοφ, μια μικρή πόλη της σημερινής Λευκορωσίας, και στο Μογκίλεφ, την μεγαλύτερη πόλη από τις τρεις στην Ρωσική Αυτοκρατορία. Ο Αξελρόντ ήταν γιος ενός Λιθουανού Εβραίου πανδοχέα.
 
Το 1875 στη Γενεύη, ο Αξελρόντ παντρεύτηκε την πρώην μαθήτριά του, που της έκανε ιδιαίτερα, Ναντέζντα Ιβάνοβνα Καμίνερ. Φοιτητής ο ίδιος, ο Αξελρόντ ήταν προγυμναστής της Καμίνερ και της αδελφής της. Παρά τις σοβαρές οικονομικές δυσκολίες κατά τα πρώτα χρόνια, ο γάμος τους αποδείχθηκε επιτυχής. Είχαν τρία παιδιά: την Βέρα (22.11.1875), τον Αλεξάντερ (18.07.1879) και την Σοφία (14.11.1875). Η Ναντέζντα Ιβάνοβνα Αξελρόντ-Καμίνερ απεβίωσε το 1906. Για να βγάζει εισόδημα για την οικογένειά του ενώ ήταν στην εξορία, ο Άξελροντ έτρεφε αγελάδες και παρήγαγε το δικό του βούτυρο, που στη συνέχεια πούλαγε και παρέδιδε ο ίδιος στους πελάτες του.  Ο Άξελροντ συζητούσε πολιτικά πάνω από τα δοχεία του γάλακτος. Το σπίτι του ήταν πάντα ένας χώρος προστασίας για φυγάδες από την Ρωσία.  

Στα μέσα της δεκαετίας του 1880 ο Άξελροντ ίδρυσε την δική του μικρή εταιρία παραγωγής κεφίρ. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1890, ή εταιρία του Αξελρόντ είχε γραφεία σε Ζυρίχη, Γενεύη και Βασιλεία, που του έδινε σταθερό εισόδημα και του επέτρεπε να στηρίζει επαναστάτες. Το 1908 ο Άξελροντ πούλησε την εταιρία του με αντάλλαγμα τις πληρωμές συνταξιοδότησής του από τον νέο ιδιοκτήτη.

Μαρξιστής επαναστάτης 
Επηρεασμένος από τον Μιχαήλ Μπακούνιν στην νεότητά του, παρέμεινε ένας Ιδεαλιστής ακόμη και μετά την αποδοχή της Μαρξιστικής φιλοσοφίας του ιστορικού υλισμού. Ο Αξελρόντ συνίδρυσε την Μαρξιστική ομάδα Απελευθέρωση της Εργασίας στην Ελβετία με τον δια βίου φίλο του Γκεόργκι Πλεχάνοφ και την Βέρα Ζασούλιτς το 1883. Το 1900, ο Αξελρόντ, ο Πλεχάνοφ και η Ζασούλιτς ένωσαν τις δυνάμεις τους με τους νεότερους επαναστάτες Μαρξιστές Γιούλι Μάρτοφ, Βλαντιμίρ Λένιν και Αλεξάντρ Πότρεσοφ και οι έξι εξέδωσαν την Ίσκρα, μια Μαρξιστική εφημερίδα, από το 1900 ως το 1903. Όταν οι υποστηρικτές της Ίσκρα διασπάστηκαν στο Δεύτερο Συνέδριο του Ρωσικού Σοσιαλ-Δημοκρατικού Εργατικού Κόμματος το 1903, ο Αξελρόντ τάχθηκε με την φατρία των Μενσεβίκων κατά των Μπολσεβίκων του Βλαντιμίρ Λένιν. 

Το 1917, μετά την Φεβρουαριανή Επανάσταση, ο Αξελρόντ επέστρεψε στην Ρωσία. Μέχρι τότε κάποιοι Μενσεβίκοι είχαν ήδη ενταχθεί στην Προσωρινή Κυβέρνηση του Κερένσκι και στήριζαν την κυβερνητική πολιτική του πολέμου. Παρ’ όλες τις προσπάθειές του, ο Αξελρόντ απέτυχε να πάρει με το μέρος του την υποστήριξη των Μενσεβίκων για μια πολιτική άμεσων ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων με τις Κεντρικές Δυνάμεις. Μετά την νίκη των Μπολσεβίκων, την οποία ο Αξελρόντ αποκάλεσε “ιστορικό έγκλημα χωρίς όμοιό του στην σύγχρονη ιστορία”, περιόδευσε τον κόσμο ανασυντάσσοντας την σοσιαλιστική αντιπολίτευση κατά των Μπολσεβίκων.

Θάνατος 
Ο Άξελροντ απεβίωσε στην εξορία, στο Βερολίνο, το 1928.

Πηγές 
Abraham Ascher. Pavel Axelrod and the Development of Menshevism, Harvard University Press, 1972, ISBN 0-674-65905-8, 420p.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι