Νομός Αργολίδας

Η Αργολίδα (ή Αργολίς) είναι περιφερειακή ενότητα, πρώην νομός της Ελλάδας και γεωγραφική περιοχή που ανήκει διοικητικά στην Περιφέρεια Πελοποννήσου και γεωγραφικά στην Πελοπόννησο (ή Μωριάς). Βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα της Πελοποννήσου και συνορεύει στα βόρεια με την Κορινθία, στα δυτικά και νότια με την Αρκαδία και στα βορειοανατολικά με την Αττική (Τροιζηνία). Είναι κυρίως ημιορεινός νομός με μεγάλη ακτογραμμή, ωστόσο περιλαμβάνει την πολύ παραγωγική και πυκνοκατοικημένη πεδινή περιοχή του Αργολικού κάμπου. Στην απογραφή του 2021 είχε πληθυσμό 93.282 κατοίκων και έκταση 2.156 τετραγωνικών χιλιομέτρων. 

Πρωτεύουσα του νομού αποτελεί το Ναύπλιο (14.203 κατ.) και η μεγαλύτερη πόλη του είναι το Άργος (22.209 κατ.). Σημαντικοί οικισμοί επίσης αποτελούν οι κωμοπόλεις  Νέα Κίος, Λυγουριό , Αρχαία Επίδαυρος, Κρανίδι, Ερμιόνη, Πόρτο Χέλι. Η οικονομία του νομού βασίζεται επί των πλείστων στον πρωτογενή τομέα με σημαντική παραγωγή Εσπεριδοειδών αφού η Αργολίδα είναι η πρωτεύουσα του Πορτοκαλιού.  Επίσης το Μανταρίνι, την καλλιέργεια της Ελιάς και άλλων δενδρώδων καλλιεργειών. Επίσης ανεπτυγμένη είναι η κτηνοτροφία στα ορεινά του νομού. Μεγάλη σημασία έχει ο τομέας του τουρισμού που είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένος γύρω απο το μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς των Μυκηνών, την παραδοσιακή παλιά πόλη του Ναυπλίου και πολλών καλοκαιρινών θερέτρων όπως είναι το Τολό και η ακτογραμμή της Ερμιονίδας. Τέλος υπάρχει και σημαντική μεταποιητική δραστηριότητα γύρω απο τον πρωτογενή τομέα. 

Ο νομός ως σύγχρονη διοικητική ενότητα υπάρχει απο το 1949 όταν διασπάστηκε απο τον νομό Αργολιδοκορινθίας (όπου ωστόσο πρωτεύουσα ήταν το Ναύπλιο). Μέχρι το 2010 ήταν διαιρεμένος σε τρείς επαρχίες: Άργους, Ναυπλίας και Ερμιονίδας ενώ έκτοτε είναι διαιρεμένος σε τέσσερις δήμους: Άργους, Ναυπλιέων, Επιδαύρου και Ερμιονίδας.

Γεωγραφία

Γενικά στοιχεία 
Η Αργολίδα βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο της Πελοποννήσου. Συνορεύει με τους νομούς Κορινθίας, Αρκαδίας και Αττικής (Τροιζηνία). Στα σύνορα με την Κορινθία και την Αρκαδία ορίζεται, απο βόρεια προς νότια, απο το όρος Αραχναίο, το πέρασμα των Δερβενακίων, το όρος Φαρμακά, το όρος Ολίγυρτος, το Λύρκειο όρος, και το όρος Κτενιάς . Στα σύνορα με την Αττική ορίζεται απο την οροσειρά Αδερές. 

Το μεγαλύτερο τμήμα του νομού καταλαμβάνει η χερσόνησος της Αργολίδας που εκτείνεται απο το ανατολικό τμήμα της κυρίως Πελοπονήσου προς τα νοτιο-ανατολικά και περιβάλεται απο τον Αργοσαρωνικό κόλπο στα βόρεια, τον κόλπο της Ύδρας στα ανατολικά και τον Αργολικό κόλπο στα νότια. Η χερσόνησος ξεκινά περίπου ανατολικά της γραμμής που ενώνει τους Μύλους, το Άργος, της Μυκήνες, τα Αθίκια και τα Λουτρά Ωραίας Ελένης (τα δύο τελευταία στην Κορινθία). Σημαντικοί ορεινοί όγκοι αποτελούν το Αραχναίο όρος, το Δίδυμο όρος και το όρος Αδερές. Στις παρυφές των βουνών βρίσκονται κοιλάδες δίπλα ή πάνω στην θάλασσα όπως στο Δρέπανο, στα Ίρια, στην Αρχαία Επίδαυρο, στην Δήμαινα, στα Δίδυμα, στην Τραχειά, στο Ηλιόκαστρο, στην Ερμιονίδα και αλλού. 

Αντίθετα στα δυτικά του νομού βρίσκεται ο σημαντικός Αργολικός Κάμπος όπου βρίσκονται οι δύο σημαντικότερες πόλεις του νομού και συγκεντρώνεται η πλειοψηφία της οικονομίας του νομού. Πρόκεται για μία προσχωσιγενή πεδιάδα που σχηματίστηκε απο τον Ίναχο ποταμό και τους χειμάρρους που καταλήγουν στον κάμπο. Είναι απο τις ευφορότερες εκτάσεις της Πελοποννήσου και καλλιεργείται συστηματικά απο εσπεριδοειδή, ελαιόδεντρα, ροδακινιές, αχλαδιές και λαχανικά. 

Στα έσχατα δυτικά βρίσκεται η περιοχή της ορεινής Αργολίδας που είναι τμήμα του Δήμου Άργους - Μυκηνών και αποτελείται απο τις δημοτικές ενότητες Λυρκείας, Αχλαδόκαμπου, Αλέας και Λέρνης. Οι πιο σημαντικοί ορεινοί όγκοι του νομού βρίσκονται εκεί όπως τα όρη Αρτεμίσιο, Φαρμακάς, Κτενιάς, Ζάβιτσα (Τημένιο), Λύρκειο και Ολίγυρτος. Επιπλέον στην περιοχή βρίσκεται η πηγή του Ίναχου. Το κομμάτι αυτό του νομού είναι το πιο αραιοκατοικημένο και απομονωμένο. Σημαντικές αγροτικές περιοχές αποτελούν τα οροπέδια του Αχλαδόκαμπου και της Αλέας.

Κλίμα 
Ο νομός Αργολίδας θεωρείται απο τους θερμότερους νομούς της Ηπειρωτικής Ελλάδας μαζί με τους νομούς Λακωνίας, Μεσσηνίας και Αττικής. Το κλίμα σε όλο τον νομό είναι θερμόξηρο Μεσογειακό με θερμά, ξηρά καλοκαίρια και κρύους, υγρούς χειμώνες αλλά παρουσιάζονται σημαντικές διαφορές μέσα στον νομό. 

Η Ανατολική Αργολίδα παρουσιάζει ένα αρκετά ήπιο κλίμα ακόμη και τον χειμώνα και είναι τις πιο ξερές περιοχές της χώρας. Ο Αργολικός κάμπος είναι γνωστός για τους αποπνικτικούς καύσωνες το καλοκαίρι και τους παρατεταμένους παγετώνες τον χειμώνα, ενώ είναι συχνό φαινόμενο το χαλάζι. Η ορεινή Αργολίδα αντίθετα είναι αρκετά πιο υγρή και πιο κρύα απο τον υπόλοιπο νομό και το κλίμα πλησιάζει περισσότερο αυτό των κοντινών ορεινών περιοχών της Αρκαδίας και Κορινθίας.

Οικονομία 
Η οικονομία του Νομού Αργολίδας βασίζεται κατά βάση στον πρωτογενή και τριτογενή τομέα. Ο Αργολικός κάμπος είναι ιδιαίτερο εύφορος εξαιτίας του προσχωγενή χαρακτήρα του και αποτελεί την πιο παραγωγική περιοχή του νομού. Καλλιεργούνται σημαντικές εκτάσεις στον κάμπο με εσπεριδοειδή - που αποτελούν την βασική παραγωγή του νομού - ελιές και οπωροκηπευτικά. Ο κάμπος των Ιρίων, ως ένας άλλος παραλιακός κάμπος, διαθέτει κατά βάση καλλιέργειες οπωροκηπευτικών, με πιο γνωστή αυτή της αγκινάρας. Αντίθετα στις ορεινές και ημιορεινές περιοχές της Αργολίδας εξέχουσα θέση έχει η κτηνοτροφία, αμνοεριφιων, αλλά και η καλλιέργεια της ελιάς.

Ο τουρισμός είναι απο τους πιο κερδοφόρους και ανεπτυγμένους τομείς του νομού - ιδίως στην Ερμιονίδα και στο Ναύπλιο, αφού ήταν απο τις πρώτες περιοχές που αναπτύχθηκαν τουριστικά στην χώρα λόγω της εγγυήτητας της με την Αθήνα, της μεγάλης ακτογραμμής της και του ιστορικού της πλούτου. Σημαντικά παραθεριστικά κέντρα αποτελούν το Ναύπλιο, το Τολό, το Πόρτο Χέλι, η Ερμιόνη και ο Άγιος Αιμιλιανός.

Ο δευτερογενής τομέας δεν είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένος και ασχολείται επι των πλείστων με την μεταποίηση της αγροτικής παραγωγής και την κάλυψη των αγροτικών αναγκών σε βιομηχανικά είδη (κυρίως αρδευτικά συστήματα).

Σημαντική θέση στην οικονομική ιστορία του νομού κατέχει η κονσερβοποία ντομάτας «Κύκνος». Το 1928 ιδρύεται το εργοστάσιο Κύκνος στο Ναύπλιο προσφέροντας εργασία σε χιλιάδες εργαζόμενους. Τα χρόνια εκείνα η παραγωγή ήταν κυρίως χειρωνακτική και το 1950 το εργοστάσιο του Ναυπλίου αναβαθμίζεται σε σχέδια του αρχιτέκτονα Καλλικλή. Το νέο βιομηχανικό κτίριο αποτελεί για την εποχή σύμβολο πρωτοπορίας. Το 2002 ωστόσο το εργοστάσιο μεταφέρθηκε στα Σαβάλια του νομού Ηλείας αφού ο αργολικός κάμπος είχε στραφεί στις πιο προσοδοφόρες καλλιέργειες εσπεριδοειδών.

Μεταφορές

Σιδηρόδρομος 
Η Αργολίδα υπήρξε απο τις πρώτες περιοχές της χώρας που απέκτησαν σύνδεση με το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο. Η σιδηροδρομική γραμμή Κορίνθου - Μύλων και η διακλάδωση της Άργους - Ναυπλίου κατασκευάστηκε το 1885-1886 ως το πρώτο τμήμα της σιδηροδρομικής γραμμής Κορίνθου - Καλαμάτας που λειτούργησε πλήρως πολύ αργότερα. Απο τότε και μέχρι την δεκαετία του 1990 ο σιδηρόδρομος λειτούργησε ανελλιπώς βοηθόντας στην μεταφορά ανθρώπων και αγαθών. Δεν έγινε καμία προσπάθεια εκσυγχρονισμού του σιδηροδρομικού δικτύου, πλήν της ανακατασκευής της γέφυρας Αχλαδόκαμπου το 1973 και την μεταφορά του Σταθμού Ναυπλίου στο λιμάνι, με αποτέλεσμα το τρένο να υποβαθμιστεί σημαντικά. Την δεκαετία του 2000 το τραίνο ξαναλειτούργησε όμως στα τέλη της ίδιας δεκαετίας έκλεισε εξαιτίας της ανακαίνησης του δικτύου. Ξαναλειτούργησε την περίοδο 2009-2010 αλλά τελικά σταμάτησε οριστικά μαζί με το υπόλοιπο δίκτυο της Πελοποννήσου. Απο την παύση λειτουργίας του έχουν γίνει διάφορες ανακοινώσεις περι επισκευής της γραμμής και επαναλειτουργίας των σιδηροδρομικών υπηρεσιών χωρίς κάτι να έχει υλοποιηθεί μέχρι στιγμής (Μάρτιος 2022).

Οδικές αρτηρίες 
Ο νομός διασχίζεται απο τους εξής εθνικούς οδικούς άξονες:

Αυτοκινητόδρομοι 

   Αυτοκινητόδρομος Κεντρικής Πελοποννήσου (Α7) «Μορέας»

Εθνικές οδοί 

  Εθνική Οδός 7 (Κορίνθου - Καλαμάτας)
  Εθνική Οδός 10 (Κορίνθου - Λυγουριού)
  Εθνική Οδός 66 (Νεμέας - Λεβιδίου)
  Εθνική Οδός 68 (Φιχτίων - Μυκηνών)
  Εθνική Οδός 70 (Άργους - Επιδαύρου)

Λιμάνια 
Το μοναδικό εμπορικό λιμάνι στον νομό είναι αυτό του Ναυπλίου. Σε παλιότερες εποχές όταν το κύριο μέσο μεταφοράς ήταν τα ιστιοφόρα υπήρχαν λιμάνια σε κάθε οικισμό κοντά στην θάλασσα που εξυπηρετούσαν τις τοπικές ανάγκες. Πλέον τα μικρά λιμάνια του νομού χρησιμεύουν ως αλιευτικά καταφύγια.

Διοικητική διαίρεση 
Σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης», ο νομός Αργολίδας αποτελεί την Περιφερειακή Ενότητα Αργολίδας (με έδρα το Ναύπλιο) της Περιφέρειας Πελοποννήσου της Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου. Η Π.Ε. αποτελείται απο 4 Δήμους. 
 

 Για πλήρη κατάλογο των πόλεων και οικισμών της περιφερειακής ενότητας, δείτε επίσης Διοικητική διαίρεση Περιφερειακής Ενότητας Αργολίδας.Για τον ίδιο κατάλογο με το σχέδιο "Καποδίστριας", δείτε Διοικητική διαίρεση νομού Αργολίδας.

Οικισμοί 

Ο Νομός Αργολίδας έχει δύο κύριες πόλεις: το Άργος και το Ναύπλιο. Κωμοπόλεις αποτελούν το Πορτοχέλι, το Κρανίδι, το Λυγουριό, η Άρια Ναυπλίου, η Νέα Κίος και η Ερμιόνη ενώ οι υπόλοιποι οικισμοί θεωρούνται χωριά.

Πολιτική 
Αντιπεριφερειάρχης Αργολίδας απο το 2022 είναι ο Δημήτρης Σχοινοχωρίτης που ανήκει στην Νέα Δημοκρατία. 

Η εκλογική περιφέρεια που αντιστοιχεί στον νομό είναι η εκλογική περιφέρεια Αργολίδας που εκλέγει τρείς βουλευτές. Στις εκλογές του 2019 εκλέχθηκαν οι εξής βουλευτές:

Αποτελέσματα εκλογών 
Στις Βουλευτικές εκλογές του 2019 η Νέα Δημοκρατία αναδείχθηκε το μεγαλύτερο κόμμα με το ΣΥΡΙΖΑ να ακολουθεί. Τα συνολικά αποτελέσματα ήταν ως εξής. 

Στο παρελθόν η Αργολίδα έχει ψηφίσει ως εξής στις Βουλευτικές εκλογές:

Νομάρχες - Αντιπεριφερειάρχες 
Αντιπεριφερειάρχης Αργολίδας απο το 2022 είναι ο Δημήτρης Σχοινοχωρίτης που ανήκει στην Νέα Δημοκρατία.

Πληθυσμός 

Στην απογραφή του 2021 ο νομός Αργολίδας είχε 93.282 μόνιμους κατοίκους, έχοντας μειωθεί κατά 3,9% απο την προηγούμενη απογραφή του 2011. Το 1856 ο νομός είχε τον μικρότερο καταγγεγραμένο πληθυσμό (44.212) και το 2001 τον υψηλότερο καταγγεγραμένο πληθυσμό (102.392). Απο το 1856 μέχρι το 2001 ο πληθυσμός του νομού ήταν σταθερά αυξητικός αλλά μετά το 2001 έχει μειωθεί ελαφρά. Υπάρχουν επίσης λίγες χιλιάδες μετανάστες από το εξωτερικό στον νομό. 
Διάγραμμα ιστορικής εξέλιξης πληθυσμού απο το 1856

Αθλητισμός 
Η Αργολίδα διαθέτει πολλά αθλητικά σωματεία με επίκεντρο τις τέσσερις έδρες δήμων. Σημαντική ομάδα με πλήθος διακρίσεων αποτελεί η ομάδα χειροσφαίρησης Α.Ο. Διομήδης Άργους. Επίσης ιστορική ποδοσφαιρική ομάδα είναι ο Παναργειακός Α.Π.Ο που αγωνίστηκε για χρόνια στην Β' Εθνική Ανδρών που όμως πλέον παίζει στο τοπικό πρωτάθλημα.

Αθλητικά σωματεία 
Τα εξής αθλητικά σωματεία δραστηριοποιούνται στον νομό Αργολίδας:

Δήμος Άργους-Μυκηνών 
Παναργειακός

Δήμος Ναυπλιέων 
Πανναυπλιακός

Δήμος Επιδαύρου

Δήμος Ερμιονίδας

Προσωπικότητες

Γεννημένοι στην Αργολίδα

Καλλιτέχνες 

 Νίκος Καρούζος (1926 - 1990), ποιητής απο το Ναύπλιο
 Άγγελος Τερζάκης (1907 - 1979), συγγραφέας απο το Ναύπλιο
 Ευγενία Ζωγράφου (1878 - 1963), συγγραφέας απο το Ναύπλιο
 Γιώργος Νέζος (1909 - 1989), ηθοποιός απο το Κουτσοπόδι
 Στέφανος Δάφνης (1882 - 1947), ποιητής, συγγραφέας και δημοσιογράφος απο το Άργος
 Βούλα Γκίκα (γενν. 1933), τραγουδίστρια απο το Άργος
 Βαγγέλης Καζάν (1936 - 2008), ηθοποιός απο το Ναύπλιο

Αθλητές 

 Τζιμ Λόντος (1897 - 1975), παλαιστής απο το Κουτσοπόδι

Πολιτικοί 

 Δημήτρης Καμπόσος, νυν δήμαρχος Άργους - Μυκηνών απο το Άργος
 Γιάννης Ανδριανός (γενν. 1959), νυν Βουλευτής και δημοσιογράφος απο την Νέα Επίδαυρο
 Γιάννης Γκιόλας (γενν. 1957), νυν Βουλευτής και δικηγόρος απο το Ναύπλιο
 Ανδρέας Πουλάς (γενν. 1963), νυν Βουλευτής και ιατρός απο τον Παναρίτη
 Δημήτριος Παπαδημητρίου (1910 - 1986), πρώην Βουλευτής και δικηγόρος απο την Δαλαμανάρα
 Έλσα Παπαδημητρίου (1942 - 2022), πρώην Βουλευτής και αρχιτέκτονας απο το Ναύπλιο
 Γιάννης Μανιάτης (γενν. 1956), πρώην Βουλευτής, υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, τοπογράφος μηχανικός και καθηγητής πανεπιστημίου απο το Άργος
 Γιάννης Μανώλης (1950 - 2019), πρώην Βουλευτής απο το Αραχναίο
 Δημήτριος Χρ. Παπαϊωάννου (1909 - 1977), πρώην Βουλευτής και υπάλληλος της Αγροτικής Τράπεζας απο το Άργος
 Ηλίας Ποταμιάνος (1844 - 1911), πρώην Βουλευτής, αντιπρόεδρος της Βουλής, δικηγόρος και δημοσιογράφος απο το Ναύπλιο
 Ιωάννης Παπαρτεμίου (1911 - 1971), πρώην Βουλευτής και στρατιωτικός απο το Άργος
 Σπύρος Παπαλεξόπουλος (απεβ. 1850), πρώην Βουλευτής και δήμαρχος Ναυπλίου απο το Ναύπλιο
 Ιωάννης Κουτσογιάννης (γενν. 1933), πρώην Βουλευτής, υφυπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών και στρατιωτικός απο το Άργος
 Ιωάννης Κοντοβράκης (1900 - 1994), πρώην Βουλευτής και δικηγόρος απο το Κρανίδι
 Ιωάννης Μηναίος (1918 - 2000), πρώην Βουλευτής και στρατιωτικός απο το Ναύπλιο
 Γεώργιος Μουτζουρίδης (1926 - 2013), πρώην Βουλευτής και δικηγόρος απο το Ναύπλιο
 Ιωάννης Μουτζουρίδης (1879 - 1935), πρώην Βουλευτής, υπουργός Εσωτερικών και στρατιωτικός απο το Ναύπλιο
 Πραξιτέλης Μουτζουρίδης (1885 - 1964), πρώην Βουλευτής, αντιπρόεδρος και πρόεδρος της Βουλής και δικηγόρος απο το Ναύπλιο
 Σπυρίδων Μερκούρης (1856 - 1939), πρόκριτος, πρώην Βουλευτής και δήμαρχος Αθηναίων απο την Ερμιόνη

Αγωνιστές 
 Δημήτριος Τσώκρης (1796 - 1875), πρόκριτος και αγωνιστής απο το Άργος
 Γιαννάκος Δαγρές (1780 - 1854), αγωνιστής απο την Καρυά
 Τάσος Νέζος, αγωνιστής απο το Κουτσοπόδι
 Οικογένεια Περρούκα: Δημήτριος (απεβ. 1851), Ιωάννης (απεβ. 1821) και Χαράλαμπος (απεβ. 1824), πρόκριτοι, πολιτικοί και αγωνιστές απο το Άργος
 Θεόδωρος Βλάσσης (απεβ. 1822), πρόκριτος και αγωνιστής απο το Άργος
 Οικογένεια Μήτσα: Σταμάτης και Ιωάννης (1794 - 1827), πρόκριτοι, πολιτικοί και αγωνιστές απο την Ερμιόνη

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 

Πελοπόννησος