Κωστάντζα Μότσαρτ

Η Μαρία Κωνστάντζα Σεσίλια Γιοζέφα Γιοχάνα Αλοΰσια Μότσαρτ (γερμανικά: Maria Constanze Cäcilia Josepha Johanna Aloysia Mozart), το γένος Βέμπερ (Weber), (5 Ιανουαρίου 1762 - 6 Μαρτίου 1842) ήταν Αυστριακή εκπαιδευμένη τραγουδίστρια. Παντρεύτηκε δύο φορές. Ο πρώτος σύζυγός της ήταν ο Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ. Ο δεύτερος σύζυγός της ήταν ο Γκέοργκ Νικολάους φον Νίσεν. Εκείνη και ο Μότσαρτ είχαν έξι παιδιά: τον Καρλ Τόμας Μότσαρτ, τον Φραντς Ξάβιερ Βόλφγκανγκ Μότσαρτ και τέσσερα άλλα που πέθαναν ως νήπια. Έγινε βιογράφος του Μότσαρτ από κοινού με τον δεύτερο σύζυγό της.

Πρώτα χρόνια 
Η Κωνστάντζα Βέμπερ γεννήθηκε στο Τσελ ιμ Βίζενταλ, μία πόλη κοντά στο Λέραχ στη Βάδη-Βυρτεμβέργη, στα νοτιοδυτικά της Γερμανίας και μετά στην Περιοχή της Αυστρίας. Η μητέρα της ήταν η Σεσίλια Βέμπερ, το γένος Σταμ. Ο πατέρας της, Φρίντολιν Βέμπερ εργάστηκε ως "διπλός μπασίστας, prompter και μουσικός αντιγράφος".  Ο αδελφός του Φρίντολιν ήταν ο πατέρας του συνθέτη Καρλ Μαρία φον Βέμπερ. Η Κωνστάντζα είχε δύο μεγαλύτερες αδελφές, τη Τζόζεφα και την Αλοΰσια και μία νεότερη, τη Σόφι. Και οι τέσσερις εκπαιδεύτηκαν ως τραγουδιστές και η Ζόζεφα και η Αλοΰσια είχαν και οι δύο διακεκριμένη μουσική καριέρα και αργότερα έπαιξαν στις πρεμιέρες ορισμένων έργων του Μότσαρτ.

Κατά το μεγαλύτερο μέρος της ανατροφής της Κωνστάντζας, η οικογένεια ζούσε στην πατρίδα της μητέρας της, στο Μάνχαϊμ, ένα σημαντικό πολιτιστικό, πνευματικό και μουσικό κέντρο της εποχής. Ο 21χρονος Μότσαρτ επισκέφθηκε το Μάνχαϊμ το 1777 κατά τη διάρκεια μίας περιοδείας για αναζήτηση εργασίας με τη μητέρα του και ανέπτυξε στενή σχέση με την οικογένεια Βέμπερ. Ερωτεύτηκε, όχι την 15χρονη Κωνστάντζα, αλλά την Αλοΰσια.  Ενώ ο Μότσαρτ βρισκόταν στο Παρίσι, η Αλοΰσια απέκτησε θέση ως τραγουδίστρια στο Μόναχο και η οικογένεια της την συνόδευε εκεί. Απέρριψε τον Μότσαρτ όταν πέρασε από το Μόναχο κατά την επιστροφή του στο Σάλτσμπουργκ. 

Η οικογένεια μετακόμισε στη Βιέννη το 1779, ακολουθώντας πάλι την Αλοΰσια καθώς συνέχιζε την καριέρα της. Ένα μήνα μετά την άφιξή τους, ο Φρίντολιν πέθανε.  Μέχρι τη στιγμή που ο Μότσαρτ μετακόμισε στη Βιέννη το 1781, η Αλοΰσια είχε παντρευτεί τον Τζόζεφ Λάνγκε, ο οποίος συμφώνησε να βοηθήσει τη Σεσίλια Γουέμπερ με ένα ετήσιο επίδομα και πήρε επίσης ενοίκους στο σπίτι της για να καλύψει τις ανάγκες της. Το σπίτι όπου ζούσαν οι Γουέμπερς (στο δεύτερο όροφο) βρισκόταν στο Am Peter 11, και έφερε ένα όνομα (όπως τα σπίτια συχνά την εποχή εκείνη): Zum Auge Gottes («το μάτι του Θεού»).

Γάμος με τον Μότσαρτ 
Κατά την πρώτη άφιξή του στη Βιέννη στις 16 Μαρτίου 1781,  ο Μότσαρτ έμεινε στο σπίτι του Τευτονικού Τάγματος με το προσωπικό του προστάτη του, Αρχιεπίσκοπο Κολόρρο. Τον Μάιο, "ήταν υποχρεωμένος να φύγει" και επέλεξε να διαμείνει στο νοικοκυριό Γουέμπερ, με την πρόθεση αρχικά "να μείνει εκεί μόνο μια εβδομάδα." 

Μετά από λίγο, έγινε φανερό στην Σεσίλια Γουέμπερ ότι ο Μότσαρτ φλερτάρε την Κωνστάντζα, τώρα 19 και για λόγους κοσμιότητας, του ζήτησε να φύγει.  Ο Μότσαρτ μετακόμισε στις 5 Σεπτεμβρίου σε δωμάτιο τρίτου ορόφου στο Γκράμπεν.

Η φιλία συνεχίστηκε, όχι εξ ολοκλήρου ομαλά. Η αλληλογραφία που επιβιώνει δείχνει ότι ο Μότσαρτ και η Κωνστάντζα διέκοψαν τη σχέση τους για λίγο τον Απρίλιο του 1782, για ένα επεισόδιο που αφορούσε ζήλια (ο Κωνστάντζα είχε επιτρέψει σε έναν άλλο νεαρό άνδρα να μετρήσει την κνήμη της σε ένα παιχνίδι σαλονιού).  Ο Μότσαρτ αντιμετώπισε επίσης μεγάλη δυσκολία για να πάρει άδεια για το γάμο από τον πατέρα του, Λεόπολντ. 

Ο γάμος έγινε τελικά σε μια ατμόσφαιρα κρίσης. Ο Ντάνιελ Χαρτς υποδηλώνει ότι τελικά η Κωνστάντζα συγκατοίκησε  με τον Μότσαρτ, γεγονός που θα την είχε ντροπιάσει με βάση τα ήθη της εποχής.  Ο Μότσαρτ έγραψε στον Λεόπολντ στις 31 Ιουλίου 1782, "Όλες οι καλές και καλοπροαίρετες συμβουλές που έχετε στείλει αποτυγχάνουν να αντιμετωπίσουν την υπόθεση ενός άνδρα που έχει ήδη προχωρήσει μέχρι τώρα με μια κοπέλα. Η περαιτέρω αναβολή είναι άσκοπη."  Ο Χαρτς αναφέρει, "Η αδερφή της Κωστάντζας, Σοφία, είχε δηλώσει με δάκρυα ότι η μητέρα της θα έστελνε την αστυνομία να φέρει πίσω την Κωνστάντζα αν δεν επέστρεφε μόνη της [πιθανώς από το διαμέρισμα του Μότσαρτ]."  Στις 4 Αυγούστου, ο Μότσαρτ έγραψε στη βαρόνη φον Βάλνστετεν, ρωτώντας: «Μπορεί η αστυνομία να εισέλθει εδώ στο σπίτι κάποιου με αυτόν τον τρόπο; Ίσως είναι μόνο μία απάτη της κυρίας Γουέμπερ για να πάρει την κόρη της πίσω. Εάν όχι, δεν ξέρω καλύτερα θεραπεία από το να παντρευτείς την Κωνστάντζα αύριο το πρωί ή αν είναι δυνατόν σήμερα. " 

Ο γάμος έγινε όντως εκείνη την ημέρα, στις 4 Αυγούστου 1782. Στο συμβόλαιο γάμου, η Κωνστάντζα "παραχωρεί στον γαμπρό της πεντακόσια γκούλντεν που [...] ο τελευταίος έχει υποσχεθεί να αυξήσει με χίλια γκούλντεν", με το σύνολο" να περάσει στον επιζών". Επιπλέον, όλες οι κοινές εξαγορές κατά τη διάρκεια του γάμου έπρεπε να παραμείνουν κοινή ιδιοκτησία και των δύο.  Μία μέρα μετά τον γάμο, η συγκατάθεση του πατέρα του Βόλφγκανγκ έφτασε στο ταχυδρομείο.

Το ζευγάρι είχε έξι παιδιά, εκ των οποίων μόνο δύο επέζησαν από την παιδική ηλικία.

 Raimund Leopold (17 Ιουνίου - 19 Αυγούστου 1783) 
 Καρλ Τόμας Μότσαρτ (21 Σεπτεμβρίου 1784 - 31 Οκτωβρίου 1858)
 Johann Thomas Leopold (18 Οκτωβρίου - 15 Νοεμβρίου 1786) 
 Theresia Constanzia Adelheid Friedericke Maria Anna (27 Δεκεμβρίου 1787 - 29 Ιουνίου 1788)  
 Άννα Μαρία (b / d 16 Νοεμβρίου 1789) 
 Φραντς Ξαβιέρ Βόλφγκανγκ Μότσαρτ (26 Ιουλίου 1791 - 29 Ιουλίου 1844)

Μετά το θάνατο του Μότσαρτ 

Ο Μότσαρτ πέθανε το 1791, αφήνοντας χρέη και βάζοντας την Κωνστάντζα σε δύσκολη θέση. Σε αυτό το σημείο οι επιχειρηματικές δεξιότητες της Κωνστάντζα έδωσαν αποτελέσματα: απέκτησε σύνταξη από τον αυτοκράτορα, οργάνωσε κερδοφόρες αναμνηστικές συναυλίες και ξεκίνησε μία εκστρατεία για τη δημοσίευση των έργων του συζύγου της.  Αυτές οι προσπάθειες σταδιακά κατέστησαν την Κωνστάντζα οικονομικά ασφαλή και τελικά πλούσια.  Έστειλε τον Καρλ και τον Φραντς στην Πράγα για να εκπαιδευτούν από τον Φραντς Ξάβιερ Νίμετσεκ, με τον οποίο συνεργάστηκε στην πρώτη πλήρη βιογραφία του Μότσαρτ.

Προς το τέλος του 1797, συνάντησε τον Γκέοργκ Νίκολαους φον Νίσεν, έναν Δανό διπλωμάτη και συγγραφέα, ο οποίος αρχικά ήταν ο ενοικιαστής της. Οι δύο άρχισαν να ζουν μαζί τον Σεπτέμβριο του 1798  και παντρεύτηκαν στο Πρεμπουργκ (σήμερα Μπρατισλάβα) το 1809. Από το 1810 έως το 1820, ζούσαν στην Κοπεγχάγη και στη συνέχεια ταξίδεψαν σε όλη την Ευρώπη, ιδίως τη Γερμανία και την Ιταλία. Εγκαταστάθηκαν στο Σάλτσμπουργκ το 1824. Και οι δύο εργάστηκαν σε μία βιογραφία του Μότσαρτ. Η Κωνστάντζα τη δημοσίευσε τελικά το 1828, δύο χρόνια μετά το θάνατο του δεύτερου συζύγου της.

Κατά τα τελευταία χρόνια της Κωνστάντζας στο Σάλτσμπουργκ, είχε τη συντροφιά των δύο επιζώντων αδελφών της, της Αλοΰσια και της Σόφι, επίσης χήρες, οι οποίες μετακόμισαν στο Σάλτσμπουργκ και έζησαν τη υπόλοιπη ζωή τους εκεί.

Αντιμετώπιση από βιογράφους 
Σύμφωνα με το Λεξικό Γκρόουβ για τη Μουσική και τους Μουσικούς, η Κωνστάντζα αντιμετωπίστηκε σκληρά και άδικα από έναν αριθμό βιογράφων της: "Η επιστημονική έρευνα στις αρχές του 20ου αιώνα την επέκρινε σοβαρά ως ακατανόητη, ασυνήθιστη και ακόμη και άπιστη και ως μία  ανάρμοστη σύζυγος στον Μότσαρτ που τον παραμελούσε. Τέτοιες εκτιμήσεις (ακόμα και σήμερα) δεν βασίστηκαν σε κανένα επαρκές στοιχείο, μολύνθηκαν με τον αντι-φεμινισμό και πιθανότατα ήταν λανθασμένες από κάθε άποψη. "  Τα παράπονα για την αδικία στην Κωνστάντζα εμφανίζονται επίσης σε αρκετές πρόσφατες βιογραφίες του Μότσαρτ: Μπράουμπενρενς (1990), Σόλομον (1995) και Χάλιγουελ (1998).

Κληρονομιά 
Το Βασιλικό Ωδείο των Βρυξελλών διατηρεί διάφορα έγγραφα αυτόγραφων από την Κωνστάντζα Μότσαρτ, συμπεριλαμβανομένων επιστολών στον γιο της Φραντς Ξαβιέρ Βόλφγκανγκ Μότσαρτ, καθώς και ένα μικρό εικονογραφημένο άλμπουμ de Souvenirs, με ημερομηνία 1789, αλλά καλύπτει την περίοδο 1801-1823 στην οποία συνέλλεγε αναμνήσεις, εντυπώσεις και εντυπώσεις. ποιήματα (αναφ. Ταμείο Jean-Lucien Hollenfeltz, B-Bc-FH-163).

Δείτε επίσης 

 Βιογραφίες του Μότσαρτ - για τον πιθανό ρόλο της Κωνστάντζα στην έναρξη μιας ποικιλίας βιογραφικών μύθων για τον πρώτο της σύζυγο
 Johann Traeg - Η εικασία του Cliff Eisen για το πώς η Constanze αντιμετώπισε γρήγορα την οικονομική της κατάσταση μετά το θάνατο του συζύγου της μέσω μιας γρήγορης πώλησης χειρογράφων σε αυτόν τον τοπικό έμπορο

Παραπομπές

Πηγές 

 
 
 
 
 Grove Dictionary of Music and Musicians. On-line edition, copyright 2007 by Oxford University Press.

Περαιτέρω ανάγνωση 
 Braunbehrens, Volkmar (1986) Μότσαρτ στη Βιέννη: 1781–1791, Timothy Bell Trans, HarperPerennial.ISBN 0-06-097405-2
 Carr, Francis (1983) Μότσαρτ & Κωνστάντζε . Λονδίνο: Murray. (1983)
 Davenport, Marcia (1932) Μότσαρτ, The Chautauqua Press.
 
 Gärtner, Heinz (1991) Constanze Mozart: μετά το Requiem . Πόρτλαντ: Amadeus Press (1991)
 Glover, Jane (2005) Οι γυναίκες του Μότσαρτ .
 3-518-37098-7 
 0-908031-71-8 
 Servatius, Viveca, Constanze Mozart. Eine Biographie. Böhlau Verlag 2018.ISBN 978-3-205-20596-8

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ιστότοπος για τον Constanze Mozart (in German)
 Γενεαλογία Constanze Mozart, Rodovid

Αυστριακοί μουσικοί
Οικογένεια Μότσαρτ
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις