Πανορθόδοξη Σύνοδος

Η Πανορθόδοξη Σύνοδος ή Αγία και Μεγάλη Σύνοδος της Ορθοδόξου Εκκλησίας είναι Σύνοδος επισκόπων των Ορθοδόξων Εκκλησιών, η οποία πραγματοποιήθηκε από τις 17 έως τις 26 Ιουνίου 2016 στην Κρήτη. Στη Σύνοδο συμμετείχαν οι δέκα από τις δεκατέσσερις αυτόνομες Ορθόδοξες Εκκλησίες.

Ιστορικό
Οι απαρχές της σύγκλησης Πανορθόδοξης Συνόδου ανάγονται σε δύο εγκυκλίους του 1902 και 1904 που απέστειλε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Ιωακείμ Γ' προς όλες τις εθνικές Ορθόδοξες Εκκλησίες. Από την αρχή, στον σχεδιασμό στάθηκαν εμπόδια οι πολιτικές αναταραχές από την έναρξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, η αντιπαλότητα μεταξύ των αυτοκεφάλων τοπικών Εκκλησιών, καθώς και η κανονική ασάφεια σχετικά με τη διαδικασία. Από την άλλη, η ανάγκη για σύγκληση Πανορθόδοξης Συνόδου γινόταν όλο και πιο επιτακτική από το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, λόγω της παγκοσμιοποίησης και της κατάστασης των πολυεθνικών κοινοτήτων ομογενών.

Το 1923 πραγματοποιήθηκε μια πρώτη πανορθόδοξη συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη και το 1930 στο Άγιο Όρος για τον σχηματισμό μιας προπαρασκευαστικής επιτροπής. Επόμενα βήματα πραγματοποιήθηκαν με τις πανορθόδοξες συναντήσεις στη Ρόδο μόλις το 1961, το 1963 και το 1964 και στο Ορθόδοξο Κέντρο του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Σαμπεζύ της Ελβετίας το 1968. Στο Σαμπεζύ ανανεώθηκε η Προπαρασκευαστική Επιτροπή (Διορθόδοξος Προπαρασκευαστική Επιτροπή) και ιδρύθηκε η Προσυνοδική Πανορθόδοξη Διάσκεψη, η οποία συνεδρίασε τέσσερις φορές στο Σαμπεζύ στο διάστημα 1976-2009. 

Ανοικτό παρέμεινε το θέμα των Διπτύχων, δηλαδή το ζήτημα της σειράς με την οποία αναγιγνώσκονται τα ονόματα των επικεφαλής των εκκλησιών στις εκκλησιαστικές συνάξεις, καθώς αυτή η σειρά ορίζει επίσης και την κατάταξη των Αυτοκεφάλων Εκκλησιών.

Κινητήρια δύναμη της προπαρασκευαστικής διαδικασίας ήταν μέχρι το θάνατό του το 2011, ο Μητροπολίτης Δαμασκηνός Παπανδρέου, διευθυντής του Ορθοδόξου Κέντρου στο Σαμπεζύ.

Προετοιμασία της Πανορθόδοξης Συνόδου 

Τον Μάρτιο του 2014, οι Ορθόδοξοι Πατριάρχες και Μητροπολίτες που συνήλθαν στην Κωνσταντινούπολη ανακοίνωσαν την σύγκληση της Πανορθόδοξης Συνόδου το 2016 στον ναό της Αγίας Ειρήνης στην Κωνσταντινούπολη. Σε μια πανορθόδοξη συνάντηση στις 21-28 Ιανουαρίου 2016 στο Σαμπεζύ, αποφασίστηκε ότι η Σύνοδος δεν θα συγκληθεί στην Κωνσταντινούπολη, αλλά στην Κρήτη και συγκεκριμένα την περίοδο από 18 έως 27 Ιουνίου, δηλαδή τις ημέρες πριν και μετά την Πεντηκοστή, σύμφωνα με το Ορθόδοξο ημερολόγιο (19 Ιουνίου 2016). Τόπος συνεδρίασης ορίστηκε η Ορθόδοξη Ακαδημία Κρήτης, στο Κολυμβάρι Χανίων. Καθώς η Εκκλησία της Κρήτης ανήκει στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, η Σύνοδος πραγματοποιήθηκε εντός της δικαιοδοσίας του.

Κατά την προπαρασκευαστική περίοδο, οι συμμετέχουσες εκκλησίες συμφώνησαν σχετικά με τα θέματα που πρέπει να χειριστεί η Σύνοδος. Υπήρχαν στην αρχή κυρίως τα ζητήματα που είχαν ήδη εισαχθεί στην Πρώτη Πανορθόδοξη Συνέλευση του 1961 ως «ανοικτά θέματα»:
 η ορθόδοξη Διασπορά - ορθόδοξη ζωή σε σύγχρονες συνθήκες μειονοτήτων και μετανάστευσης
 θέματα εκκλησιαστικού δικαίου σχετικά με την Αυτοκεφαλία και Αυτονομία τοπικών Εκκλησιών
 τα Δίπτυχα ως έκφραση εξουσίας και εκκλησιαστικής κοινωνίας
 το εκκλησιαστικό ημερολόγιο - ισχύς του ιουλιανού και γρηγοριανού ημερολογίου και περαιτέρω θέματα
 θέματα σχετικά με τον γάμο (κωλύματα κλπ)
 έννοια και πρακτική της νηστείας
 η στάση της Ορθοδοξίας ως προς την Οικουμενική Κίνηση
 η κοινή δέσμευση για την ειρήνη, τη δικαιοσύνη, την ακεραιότητα της δημιουργίας και κατά των διακρίσεων κάθε είδους

Στην πανορθόδοξη συνάντηση στο Σαμπεζύ τον Ιανουάριο του 2016 εγκρίθηκε και ο Κανονισμός του Συμβουλίου. Κάθε μία από τις 14 αυτοκέφαλες εκκλησίες θα έπρεπε να αποστείλει έως 24 επισκόπους και έως και έξι θεολόγους ως συμβούλους. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος θα προήδρευε των εργασιών της Συνόδου.

Οι αποφάσεις απαιτούν την συναίνεση όλων των συμμετεχουσών εκκλησιών. Ως εκ τούτου, στην Κρήτη θα συζητούνταν μόνο θέματα, επί των οποίων μπόρεσε να επιτευχθεί προσυμφωνία. Ως εκ τούτου, το φάσμα των θεμάτων που θα έπρεπε να συζητηθούν ήταν μικρότερο από τα οκτώ «ανοικτά θέματα» που είχαν οριστεί στη Ρόδο. Νέα θέματα και κείμενα δεν μπορούν να εισαχθούν στην Σύνοδο. Τα έξι σχέδια κειμένων για τα υπόλοιπα θέματα θα δημοσιευθούν και θα συζητηθούν ενώπιον της Συνόδου. Τα σημεία στα οποία δεν αναμενόταν συμφωνία (για παράδειγμα, η διαφορά μεταξύ της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Πατριαρχείου Μόσχας και της λεγόμενης Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του αυτοαποκαλούμενου Πατριαρχείου Κιέβου, δεν θα έπρεπε να συζητηθούν τον Ιούνιο του 2016, αλλά σε ακόλουθη συνεδρίαση. Η Πανορθόδοξη Σύνοδος, επομένως, σχεδιαζόταν ως μακροχρόνια διαδικασία.

Η Πανορθόδοξη Σύνοδος 
Η Πανορθόδοξη Σύνοδος συγκλήθηκε, όπως είχε σχεδιαστεί, από τις 17 έως τις 26 Ιουνίου 2016 στην Ορθόδοξη Ακαδημία Κρήτης στο Κολυμβάρι Χανίων. Στη Σύνοδο συμμετείχαν τελικά οι δέκα από τις δεκατέσσερις αυτόνομες Ορθόδοξες Εκκλησίες, καθώς λίγες μέρες πριν από την έναρξή της ακύρωσαν, λόγω διαφωνιών, τη συμμετοχή τους το Πατριαρχείο Μόσχας, το Πατριαρχείο Αντιοχείας, η Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Βουλγαρίας και η Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Γεωργίας. Κατόπιν συζητήσεων, η Σύνοδος ενέκρινε και δημοσίευσε τα εξής κείμενα:
 Εγκύκλιος της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας
 Μήνυμα της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας
 Η σπουδαιότης της νηστείας και η τήρησις αυτής σήμερον
 Σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπόν χριστιανικόν κόσμον
 Το αυτόνομον και ο τρόπος ανακηρύξεως αυτού
 Η Ορθόδοξος Διασπορά
 Το μυστήριον του Γάμου και τα κωλύματα αυτού
 Η αποστολή της Ορθοδόξου Εκκλησίας εν τω συγχρόνω κόσμω

Δείτε επίσης
 Επίσημα έγγραφα της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας στη Βικιθήκη

Υποσημειώσεις και παραπομπές

Υποσημειώσεις

Παραπομπές

Βιβλιογραφία - Πηγές
 Μητροπολίτου Ναυπάκτου Ιεροθέου, Η "Αγία και Μεγάλη Σύνοδος" στην Κρήτη. Θεολογικές και εκκλησιολογικές θέσεις, εκδόσεις Ι.Μ. Γενεθλίου της Θεοτόκου, Λιβαδειά 2018, ISBN 978-618-5269-10-4 
 Αναστάσιος Κάλλης: Auf dem Weg zu einem heiligen und großen Konzil. Ein Quellen- und Arbeitsbuch zur orthodoxen Ekklesiologie. Theophano-Verlag, Münster 2013, ISBN 978-3-9815495-0-8.
 
 
 Θεολογία (τόμος 87, τεύχος 1ο, Ἰανουάριος-Μάρτιος 2016),  B´ μέρος του ἀφιερώματος «Πρὸς τὴν Ἁγία καὶ Μεγάλη Σύνοδο τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας»
 Θεολογία (τόμος 86, τεύχος 4, Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2015) Α' μέρος του αφιερώματος «Προς την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθόδοξης Εκκλησίας»
 Δαμασκηνός Παπανδρέου: Artikel Pan-Orthodox Conferences, στο: The Encyclopedia of Christianity, Grand Rapids und Leiden 2005, σελ. 25–26.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 
 Ο Μάριος Μπέγζος στη Νέα Τηλεόραση Κρήτης για την Πανορθόδοξη Σύνοδο
 Μάριος Μπέγζος: Η ομοψυχία της πλειοψηφίας

Ορθοδοξία
Σύνοδοι