Σαμπράθα

Η πόλη Σαμπράθα (αραβικά: صبراتة), στην περιοχή Ζαβίγια της Λιβύης, ήταν η δυτικότερη από τις «τρεις πόλεις» της Ρωμαϊκής Τρίπολης, παράλληλα με την Οία και τη Λέπτις Μάγκνα. Από το 2001 έως το 2007 η πρωτεύουσα της πρώην Σαμπράθα ήταν η περιοχή Σορμάν. Βρίσκεται στις ακτές της Μεσογείου περίπου 70 χιλιόμετρα (43 μίλια) δυτικά της σύγχρονης Τρίπολης. Ο υπάρχων αρχαιολογικός χώρος εγγράφηκε ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 1982.

Αρχαία Σαμπράθα 
Το λιμάνι της Σαμπράθα , από το 500 π.Χ., χρησίμευε ως το φοινικικό εμπορικό κέντρο του Τσαμπρατάν. Αυτό φαίνεται να ήταν ένα όνομα Βερβέρων, υποδηλώνοντας έναν προϋπάρχοντα αυτοφυή οικισμό. Το λιμάνι χρησίμευε ως φοινικική διέξοδος για τα προϊόντα της αφρικανικής ενδοχώρας. Οι Έλληνες το ονόμαζαν επίσης Άβροτον (Αρχαία Ελληνικά: Ἀβρότονον). Μετά τον θάνατο της Φοινίκης, η Σαμπράθα έπεσε στη σφαίρα επιρροής της Καρχηδόνας. Ιδρύθηκε από τους Καρχηδόνιους ως εμπορικό σταθμό και εγκαταστάθηκε για πρώτη φορά τον 4ο αιώνα π.Χ. Η Σαμπράθα είχε ένα λιτό φυσικό λιμάνι, που αργότερα βελτιώθηκε από τους Ρωμαίους, και μαζί με την Οία (Τρίπολη), χρησίμευσε ως διέξοδος για τη διαδρομή των τροχιακών τροχόσπιτων της Σαχάρας μέσω του Γκαντάμες (Γκουντάμις). Μετά από μια περίοδο ημι-ανεξαρτησίας μετά την πτώση της Καρχηδόνας το 146 π.Χ., πέρασε υπό Ρωμαϊκή κυριαρχία και στη συνέχεια απολάμβανε σημαντική ευημερία. Ανακατασκευάστηκε μετά από έναν καταστροφικό σάκο από την Austuriani (περ. 365 μ.Χ.), έπεσε γρήγορα τον 5ο αιώνα υπό την κακοδιαχείριση του Βάνδαλ. Η αναβίωση που ακολούθησε υπό τους Βυζαντινούς ήταν σε πολύ μειωμένη κλίμακα και αμέσως μετά την κατάκτηση των Αράβων (643), η πόλη έπαψε να υπάρχει. Η αρχαιολογική ανασκαφή έχει αποκαλύψει πάνω από τη μισή περιοχή της αρχαίας πόλης, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής του φόρουμ, πολλές από τις εγκαταστάσεις του λιμανιού και μια μεγάλη κατοικημένη συνοικία του 2ου αιώνα που γειτνιάζει με ένα θέατρο. Άλλα ρωμαϊκά κτίρια περιλαμβάνουν λουτρά, ναούς και σιντριβάνια. Τα χριστιανικά κατάλοιπα περιλαμβάνουν κατακόμβη και τέσσερις εκκλησίες.

Μετά τους Πουνικούς Πολέμους, η Σαμπράθα έγινε μέρος του βραχύβιου Νουμιδιανού Βασιλείου της Μασίνισσας προτού αυτό προσαρτηθεί στη Ρωμαϊκή Δημοκρατία ως επαρχία της Αφρικής Νόβα τον 1ο αιώνα π.Χ. Στη συνέχεια εκρωματογραφήθηκε και ξαναχτίστηκε τον 2ο και 3ο αιώνα μ.Χ. Ο αυτοκράτορας Σεπτίμιος Σεβήρος γεννήθηκε κοντά στη Λεπτή Μάγνα και η Σαμπράθα έφτασε στο μνημειώδες απόγειό της κατά τη διάρκεια της κυριαρχίας των Σεβεράν όταν σχεδόν διπλασιάστηκε σε μέγεθος. Η πόλη υπέστη σοβαρές ζημιές από σεισμούς κατά τον 4ο αιώνα, ιδιαίτερα από τον σεισμό του 365. Έπεσε υπό τον έλεγχο του βασιλείου των Βανδάλων τον 5ο αιώνα, με μεγάλα τμήματα της πόλης να εγκαταλείπονται. Απόλαυσε μια μικρή αναβίωση υπό βυζαντινή κυριαρχία όταν ανεγέρθηκαν πολλές εκκλησίες και ένα αμυντικό τείχος (αν και περικλείει μόνο ένα μικρό τμήμα της πόλης). Η πόλη ήταν τόπος επισκοπής. Μέσα σε εκατό χρόνια από την εισβολή των Μουσουλμάνων στο Μαγκρέμπ, το εμπόριο είχε μετατοπιστεί σε άλλα λιμάνια και η Σαμπράθα μειώθηκε σε ένα χωριό.

Η Σαμπράθα υπήρξε ο τόπος πολλών εκστρατειών ανασκαφών από το 1921 και μετά, κυρίως από Ιταλούς αρχαιολόγους. Ανασκάφηκε επίσης από μια βρετανική ομάδα σε σκηνοθεσία των Κάθλιν Κένιον και Τζον Ουόρντ-Πέρκινς μεταξύ 1948 και 1951. Εκτός από το θέατρο στο Σαμπράθα που διατηρεί το τριώροφο αρχιτεκτονικό του σκηνικό, η Σαμπράθα έχει ναούς αφιερωμένους στους Λίμπερ Πάτερ, Σέραπις και Ίσις. Υπάρχει μια χριστιανική βασιλική της εποχής του Ιουστινιανού και επίσης απομεινάρια μερικών ψηφιδωτών δαπέδων που εμπλούτισαν εκλεκτές κατοικίες της Ρωμαϊκής Βόρειας Αφρικής (για παράδειγμα, στη βίλλα Σιλίν, κοντά στο Χομς). Ωστόσο, αυτά διατηρούνται σαφέστερα στα χρωματιστά σχέδια των λουτρών της θάλασσας (ή του φόρουμ), με άμεση θέα στην ακτή, και στα ασπρόμαυρα δάπεδα των λουτρών του θεάτρου.

Υπάρχει ένα παρακείμενο μουσείο που περιέχει μερικούς θησαυρούς από τη Σαμπράθα, αλλά άλλοι μπορούν να βρεθούν στο εθνικό μουσείο της Τρίπολης.

Το 1943, κατά τη διάρκεια του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου, ο αρχαιολόγος Μαξ Μαλόουαν, σύζυγος της μυθιστοριογράφου Αγκάθα Κρίστι, εγκαταστάθηκε στη Σαμπράθα ως βοηθός του ανώτερου υπαλλήλου πολιτικών υποθέσεων της Δυτικής επαρχίας Τριπολιτανίας. Το κύριο καθήκον του ήταν να επιβλέψει την κατανομή των μερίδων σιτηρών, αλλά ήταν, σύμφωνα με τα λόγια του βιογράφου του Κρίστι, ένα «λαμπρό προσκολλημένο», κατά το οποίο ο Μάλλοουαν ζούσε σε μια ιταλική βίλα με αίθριο με θέα στη θάλασσα και δείπνησε με φρέσκα ψάρια και ελιές.

Διάβρωση και ζημιές από τις καιρικές συνθήκες 
Σύμφωνα με έκθεση του Απριλίου 2016, λόγω της μαλακής σύνθεσης του εδάφους και της φύσης της ακτής της Σαμπράθα, η οποία αποτελείται κυρίως από μαλακό βράχο και άμμο, τα ερείπια της Σαμπράθα περνούν επικίνδυνες περιόδους διάβρωσης των ακτών. Τα δημόσια λουτρά, το κτίριο ελαιοτριβείου και το «λιμάνι» μπορούν να παρατηρηθούν ως τα πιο κατεστραμμένα καθώς τα κτίρια έχουν καταρρεύσει λόγω καταιγίδων και ταραγμένων θαλασσών. Ως το πιο συνηθισμένο δομικό υλικό στο Sabratah, ο καλκαρενίτης, είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος σε φυσικές, χημικές και βιολογικές καιρικές συνθήκες (ιδιαίτερα θαλάσσιο σπρέι), η μακροπρόθεσμη διατήρηση των μνημείων κινδυνεύει. Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας μπορεί επίσης να θέσει σε κίνδυνο την ακεραιότητα του τόπου.

Αυτή η διάβρωση των ακτών της Αρχαίας Σαμπράθα μπορεί να παρατηρηθεί ετησίως με σημαντικές διαφορές στη διάταξη της παραλίας και τα πρόσφατα κρυμμένα κτίρια. Οι κυματοθραύστες που βρίσκονται κοντά στο λιμάνι και το ελαιοτριβείο είναι ανεπαρκείς και πολύ μικροί για να προστατεύσουν αποτελεσματικά την Αρχαία Πόλη της Σαμπράθα.

Σύγχρονη Σαμπράθα 
Η πόλη φιλοξενεί το Πανεπιστήμιο Σαμπράθα. Η Ουιφάκ Σαμπράθα είναι μια ποδοσφαιρική ομάδα, που παίζει στο στάδιο Σαμπράθα.

Κλίμα 
Η Σαμπράθα έχει ζεστό ημίξηρο κλίμα καθώς βρίσκεται στα Βόρεια της Αφρικής και κοντά στην διάσημη έρημο Σαχάρα.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 https://whc.unesco.org/en/list/184/
 https://www.goalzz.com/?c=2504

Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς στη Λιβύη
Αρχαιολογικοί τόποι στη Λιβύη
Ρωμαϊκοί αρχαιολογικοί τόποι στη Λιβύη
Τουρισμός στη Λιβύη
Τριπολιτανία