Γιόσιπ Ράτσιτς

Ο Γιόσιπ Ράτσιτς (22 Μαρτίου 1885 – 19 Ιουνίου 1908) ήταν Κροάτης ζωγράφος στις αρχές του 20ου αιώνα. Αν και πέθανε πολύ νέος (ήταν μόλις 23), και το έργο του δημιουργήθηκε κυρίως στα φοιτητικά του χρόνια, είναι ένας από τους πιο γνωστούς σύγχρονους Κροάτες ζωγράφους. Σήμερα, ο Ράτσιτς θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της κροατικής μοντέρνας ζωγραφικής. 

Σπούδασε λιθογραφία στο Ζάγκρεμπ και το 1904 πήγε στη Βιέννη και το Μόναχο, όπου σπούδασε για ένα χρόνο στη σχολή του Σλοβένου ζωγράφου και δασκάλου Άντον Άζμπε, ενώ μετά σπούδασε 3 χρόνια στη διάσημη Ακαδημία Τεχνών του Μονάχου. Εκεί, ο Ράτσιτς, μαζί με τους Όσκαρ Χέρμαν, Βλαντιμίρ Μπέτσιτς και Μίροσλαβ Κράλιεβιτς σχημάτισαν μία ομάδα γνωστή ως Κροατική Σχολή. Το 1908, πήγε στο Παρίσι όπου ζωγράφισε μια σειρά από ακουαρέλες και λάδια, που απεικονίζουν παριζιάνικες γέφυρες, λεωφόρους και πάρκα. Πέθανε από πυροβολισμό σε δωμάτιο ξενοδοχείου στο Παρίσι τον Ιούνιο του 1908. Τα αίτια του θανάτου του ήταν αυτοκτονία. 

Ο Γιόσιπ Ράτσιτς είναι ένας από τους ιδρυτές της σύγχρονης κροατικής τέχνης, ο πρώτος που έφερε την έννοια της αυτογνωσίας και της καλλιτεχνικής ακεραιότητας στη ζωή και τα έργα του, «καθαρή ζωγραφική», όπως την αποκαλούσε. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των έργων του είναι οι ισχυρές σκοτεινές σφαίρες της ανθρώπινης πνευματικότητας. Μια αναδρομική έκθεση του έργου του πραγματοποιήθηκε στη Μοντέρνα Πινακοθήκη στο Ζάγκρεμπ και στο Ντουμπρόβνικ το 2008–2009, για τον εορτασμό της 100ής επετείου από τον θάνατο του καλλιτέχνη.

Βιογραφία 

Ο Γιόσιπ Ράτσιτς γεννήθηκε στις 22 Μαρτίου 1885 στο Χορβάτι, κοντά στο Ζάγκρεμπ (σήμερα η περιοχή Κνέζιγια και Σρέντιατσι). Από το 1892 έως το 1896 πήγε στο γενικό δημοτικό σχολείο της κάτω πόλης για αγόρια στην Οδό Μοναστηρίου στο Ζάγκρεμπ (σήμερα ονομάζεται Δημοτικό Σχολείο Γιόσιπ Γιουράι Στρόσμαγιερ).  Ο δάσκαλός του στο σχέδιο του δημοτικού ήταν ο καλλιτέχνης Ότον Ιβέκοβιτς.  Από το 1896 έως το 1900 φοίτησε στο Βασιλικό Λύκειο στο Ζάγκρεμπ, το οποίο σήμερα είναι το σπίτι του Μουσείου Μιμάρα. 

Ο Ράτσιτς έμαθε το επάγγελμα της λιθογραφίας από το 1900 έως το 1903 από τον Βλαντιμίρ Ροζανκόφσκι, έναν τεχνίτη και ιδιοκτήτη λιθογραφικού στούντιο στο Ζάγκρεμπ. Το 1904 πήγε στο Μόναχο για να σπουδάσει στη Σχολή του Άντον Άζμπε ο οποίος πολύ γρήγορα παρατήρησε τα ταλέντα του Ράτσιτς και τον ενθάρρυνε να συνεχίσει να εργάζεται και να σπουδάζει.  Το 1905, ο Ράτσιτς εργάστηκε για λίγο ως σχεδιαστής λιθογράφος στην εταιρεία Deutsches Verlag R. Bong und Comp στο Βερολίνο, αλλά αργότερα την ίδια χρονιά επέστρεψε στο Μόναχο και εισήλθε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών, όπου σπούδασε για τρία χρόνια (1905– 1908) υπό δασκάλους όπως ο Γιόχαν και ο Λούντβιχ Χέρτεριχ και ο Ούγκο φον Χάμπερμαν.  Εκείνη την εποχή το Μόναχο ήταν κέντρο της ευρωπαϊκής καλλιτεχνικής σκηνής για τον ρεαλισμό, τον μετα-ιμπρεσιονισμό, τον συμβολισμό και το αρ νουβό.

Ο Γιόσιπ Ράτσιτς, μαζί με τους Όσκαρ Χέρμαν, Βλαντιμίρ Μπέτσιτς και Μίροσλαβ Κράλιεβιτς, σχημάτισαν την ομάδα που τότε ήταν γνωστή ως Die Kroatische Schule (Η Κροατική Σχολή).  Στην ιστορία της τέχνης της Κροατίας αναφέρονται ως ο Κύκλος του Μονάχου ή οι Τέσσερις του Μονάχου.  Η δουλειά τους βασίστηκε πολύ στον πίνακα του Βίλχελμ Λάιμπλ και του Εντουάρ Μανέ (το έργο του οποίου είχαν την ευκαιρία να δουν στο Μόναχο το 1907) και παλαιότερων δασκάλων, τα έργα των Φρανς Χαλς Γκόγια και Βελάθκεθ. Το έργο του ίδιου του Γιόσιπ Ράτσιτς παρουσίαζε έντονες τονικές αρχιτεκτονικές ιδιότητες, με έντονη πληρότητα φόρμας και βαθιά ψυχολογία στις φιγούρες. 

Το 1908, ο Ράτσιτς μετακόμισε στο Παρίσι, όπου αντέγραψε έργα από το Λούβρο, ζωγράφισε πάρκα, όχθες ποταμών και σκηνές καφέ, πορτρέτα και αυτοπροσωπογραφίες.

Ο Γιόσιπ Ράτσιτς πέθανε από πυροβολισμούς σε δωμάτιο ξενοδοχείου στο Παρίσι στις 20 Ιουνίου 1908. Είχε αυτοκτονήσει για λόγους, που παραμένουν ακόμη αδιευκρίνιστοι.

Κληρονομιά 

Ο Γιόσιπ Ράτσιτς θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα αινίγματα της κροατικής μοντέρνας τέχνης.  Από την αρχή έφτασε στο Μόναχο, ένα από τα μεγάλα δημιουργικά κέντρα της ευρωπαϊκής καλλιτεχνικής σκηνής εκείνη την εποχή, και βρήκε έμπνευση στους πίνακες του Λάιμπλ, του Μανέ και των ιμπρεσιονιστών και στην παράδοση του Βελάθκεθ και του Ρέμπραντ.  Σύμφωνα με τον Μίροσλαβ Κρλεζα, ο Ράτσιτς ήταν ένας από τους πρώτους πρωτοπόρους της Ακαδημίας Τέχνης του Μονάχου, η στάση του είναι σίγουρα σημαντική ως το φαινόμενο Λάιμπλ στην ιστορία της γερμανικής ζωγραφικής. 

Στις αρχές του 20ου αιώνα σημειώθηκαν μεγάλες αλλαγές στην ευρωπαϊκή τέχνη, και η κροατική τέχνη έπαιρνε επίσης μια νέα μορφή. Οι Τέσσερις του Μονάχου ήταν μέρος της νέας κατεύθυνσης, ιδιαίτερα «Ο Γιόσιπ Ράτσιτς και ο Μίροσλαβ Κράλιεβιτς, οι οποίοι στη σύντομη ζωή τους πέτυχαν να δημιουργήσουν έργα ζωτικής σημασίας για τη συνεχή ανάπτυξη της τέχνης». 

«Μην έχετε καμία αμφιβολία ως προς την εγγενή καλλιτεχνική ευαισθησία του Ράτσιτς και την αυθεντικότητα της δύναμής του να σκέφτεται. (. . . ) Η ζωγραφική του Ράτσιτς βρίσκεται στην κορυφή του άκρου της ανάπτυξης του παραδοσιακού ρεαλισμού με την ευρεία έννοια της λέξης. Προσανατολισμένος προς τον Μανέ, τον εξιδανικευμένο Γκόγια και την εστιασμένη διαμόρφωση των δυνάμεων: η αληθινή εικαστική ερμηνεία των συναισθημάτων. Το έργο του είναι σίγουρα πάνω από όλα» Ράντοσλαβ Πούταρ.  

Το έργο του Ράτσιτς είναι εξαιρετικά σημαντικό για τη γέννηση της κροατικής μοντέρνας τέχνης και την ενσωμάτωσή της στις ευρωπαϊκές τάσεις της μοντέρνας ζωγραφικής. 

Το στούντιο Μοντέρνας Πινακοθήκης Γιόσιπ Ράτσιτς στο Ζάγκρεμπ πήρε το όνομά του προς τιμήν του καλλιτέχνη. Συνδέεται με τη Μοντέρνα Πινακοθήκη και είναι αφιερωμένο στην παρουσίαση των έργων Κροατών σύγχρονων καλλιτεχνών.

Εκθέσεις 

 1920 Η πρώτη ατομική (μεταθανάτια) έκθεση του έργου του οργανώνεται από τον Λιούμπο Μπάμπιτς στο Μουσείο Τεχνών και Χειροτεχνίας στο Ζάγκρεμπ.
 1961 Μοντέρνα Πινακοθήκη, Έκθεση Ζάγκρεμπ Γιόσιπ Ράτσιτς
 2004 Γκαλερί Αντρίς, Ρόβινι, Έκθεση Γιόσιπ Ράτσιτς ανοιχτή: από 23 Ιουλίου έως 20 Σεπτεμβρίου 2004. Από τη συλλογή της Μοντέρνας Πινακοθήκης στο Ζάγκρεμπ
 2008 Μοντέρνα Πινακοθήκη στο Ζάγκρεμπ. Η πρώτη πλήρης αναδρομική έκθεση έργων του Γιόσιπ Ράτσιτς, ενός από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της κροατικής μοντέρνας ζωγραφικής.  Η πληρέστερη παρουσίαση του έργου του Ράτσιτς μέχρι σήμερα. Παρουσιάστηκαν σχεδόν όλα τα έργα του Ράτσιτς που φυλάσσονταν σε μουσεία, γκαλερί και ιδιωτικά εντός και εκτός της Κροατίας. Περιλαμβάνονται επίσης έργα που αποδίδονται πρόσφατα στον μεγάλο ζωγράφο, έργα των οποίων η απόδοση στον Ράτσιτς εξακολουθεί να αμφισβητείται, μια μεγάλη επιλογή τεκμηρίωσης (γράμματα, φωτογραφίες, καρτ ποστάλ και καρτ ποστάλ) καθώς και μια επιλογή από έργα διασήμων ανθρώπων, που ήταν τα μοντέλα του Ράτσιτς.   Η έκθεση περιελάμβανε περισσότερα από εκατό έργα, λάδια, ακουαρέλες και σχέδια. Εκτός από έργα από τις συλλογές της Μοντέρνας Πινακοθήκης, υπήρχαν έργα δανεισμένα από άλλες συλλογές Κροατικών και ξένων μουσείων και ιδιωτών, που παρείχαν την ευρύτερη και βαθύτερη εικόνα του σχετικά πενιχρού έργου του καλλιτέχνη του οποίου η ζωή τελείωσε στα 24 του χρόνια. Σημαντικό μέρος της έκθεσης ήταν τα παιδικά σχέδια του Ράτσιτς, τα ντοκιμαντέρ, που συμπληρώνουν την εικόνα της σύντομης αλλά πολύ παραγωγικής ζωής και του έργου του.
 2009 Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, Ντουμπρόβνικ  Γιόσιπ Ράτσιτς – Μία αναδρομική έκθεση

Έργα του Γιόσιπ Ράτσιτς εκτίθενται στη Μοντέρνα Πινακοθήκη στο Ζάγκρεμπ  ως μέρος της μόνιμης συλλογής της.

Έργα 

 Muškarac sa šalom (Άνθρωπος με κασκόλ), 1907. λάδι σε καμβά
 Portret starog prijatelja I (Πορτρέτο ενός παλιού φίλου Α'), 1907. λάδι σε καμβά
 Portret starog prijatelja II (Πορτρέτο ενός παλιού φίλου Β'), 1907. λάδι σε καμβά
 Starac u crvenom prsluku (Γέρος με κόκκινο γιλέκο), 1907. λάδι σε καμβά
 Dama u bijelom (Κυρία με τα λευκά), 1907. λάδι σε καμβά Εναλλακτικός τίτλος: Portret gospode u bijeloj bluzi (Γυναίκα με λευκή μπλούζα);
 Gospođica u crnom (Γυναίκα με τα κόκκινα), 1907. λάδι σε καμβά Portret gospode u crnini (1907)
 Portret gospode sa sesirom (Πορτρέτο γυναίκας με καπέλο) (1907) λάδι σε καμβά
 Portret sestre Pepice (Πορτρέτο της Αδελφής Πεπίτσε), 1907. λάδι σε καμβά
 Ženski akt (Γυναικείο γυμνό), 1907. λάδι σε καμβά
 Autoportret (Αυτοπροσωπογραφία), 1908. λάδι σε καμβά
 U kavani (Στο καφενείο), 1908. ακουαρέλα
 Kavana na boulevaru (Καφέ στη λεωφόρο), 1908. akvarel
 Majka i dijete (Μητέρα και Παιδί), 1908. λάδι σε καμβά
 Portret slikara Schuleina (Πορτρέτο του καλλιτέχνη Σουλάινα;) (1908)
 Pont des Arts (Γέφυρα των Τεχνών), 1908. λάδι σε καμβά
 U parku (Στο Πάρκο), 1908. ακουαρέλα
 U razgovoru (Συνομιλία), 1908. ακουαρέλα
 Pred ogledalom (Μπροστά στον καθρέφτη), 1908. ακουαρέλα
 Na boulevaru I (Στη λεωφόρο Α'), 1908. ακουαρέλα
 Na boulevaru II (Στη λεωφόρο Β'), 1908. ακουαρέλα

Εικόνες

Παραπομπές 

Αυτόχειρες καλλιτέχνες
Ρεαλιστές ζωγράφοι
Κροάτες ζωγράφοι
Σελίδες με πηγές CS1 στα Κροατικά (hr)