Δημόσιες μεταφορές στην Πάτρα

Οι δημόσιες μεταφορές της Πάτρας αποτελούνται από τρεις υπηρεσίες: α) της ιδιωτικής εταιρίας Αστικό Κοινό Ταμείο Εισπράξεως Λεωφορείων Πατρών (Αστικό ΚΤΕΛ Πατρών Α.Ε.) η οποία εκμεταλλεύεται τις περισσότερες λεωφορειακές γραμμές, β) του Δήμου Πατρέων ο οποίος εκμεταλλεύεται την δημοτική συγκοινωνία και γ) της ΤΡΑΙΝΟΣΕ η οποία εκμεταλλεύεται τον τοπικό προαστιακό σιδηρόδρομο. Υπάρχουν δεκαπέντε γραμμές λεωφορειακές, αριθμημένες από το 1 ως το 15, εκ των οποίων οι τρεις της δημοτικής συγκοινωνίας, και ένα δρομολόγιο του προαστιακού.

Αστικό ΚΤΕΛ Πατρών

Υποδομή 
Οι περισσότερες πινακίδες των στάσεων, σε αντίθεση με τις λεπτομερείς του ΟΑΣΑ ή του ΟΑΣΘ, αποτελούνται μόνο από το σήμα του ΚΟΚ για την στάση λεωφορείου. Αρκετές δεν σημαίνονται καν με αυτό τον τρόπο, αλλά με πρόχειρες πινακίδες βαμμένες χειρόγραφα με ενδείξεις για τις γραμμές που εξυπηρετεί η στάση. Αρκετές στάσεις ακόμη δεν έχουν καμία σχετική ένδειξη. Αν και το Κτελ βρίσκεται τα τελευταία χρόνια σε αντικατάσταση των παλαιών λεωφορείων με νέα, δεν είναι λίγα τα λεωφορεία της δεκαετίας του 80 που βρίσκονται ακόμα στους δρόμους. Ελάχιστα λεωφορεία υποστηρίζουν είσοδο Α.μ.Ε.Α., ενώ δεν υπάρχει απολύτως καμία στάση σε όλη την πόλη σχεδιασμένη για αυτόν τον σκοπό.

Σύστημα εισιτηρίων 
Υπάρχουν διαφορετικές κατηγορίες εισιτηρίων, ανάλογα με την αρχική στάση που βρίσκεται ο επιβάτης και τον προορισμό του, οι οποίες καθορίζονται από ζώνες (περιοχές). Υπάρχουν δύο ζώνες η Α' (περιοχές εντός πόλης) και η Β' (περιοχές εκτός πόλης). Ένα εισιτήριο ισχύει μόνο για μία διαδρομή. Η είσοδος στο λεωφορείο γίνεται μόνο από την μπροστινή πόρτα, και η επικύρωση του εισιτηρίου λαμβάνει χώρα αμέσως στο εκεί μοναδικό μηχάνημα. Δεν υπάρχουν μηχανές αυτόματης έκδοσης εισιτηρίων μέσα στα λεωφορεία: οι επιβάτες υποχρεούνται να αγοράζουν τα εισιτήρια τους εκ των προτέρων είτε σε καθορισμένα από την εταιρεία καταστήματα και περίπτερα, είτε στα σταθμαρχεία.

Τα είδη εισιτηρίων είναι τα παρακάτω:

Το επιβαρυμένο εισιτήριο υποχρεούται να αποκτήσει ο επιβάτης από τον οδηγό του λεωφορείου αν δεν έχει διαθέσιμο προς επικύρωση κάποιο από τα υπόλοιπα είδη. Οι τιμές των εισιτηρίων είναι οι εξής:

Πριν μερικά χρόνια το Αστικό ΚΤΕΛ εξέδωσε μηνιαίες κάρτες. Οι υπερβολικά υψηλές τιμές σε βαθμό που τα εισιτήρια να είναι πολύ πιο συμφέροντα, αλλά και οι όροι αγοράς μιας κάρτας (ισχύουν "μέχρι τις 30 κάθε μήνα" ανεξάρτητα αν θα αγοραστούν την 1η ή π.χ. τη 15η του μηνός) έχουν ως αποτέλεσμα ελάχιστοι επιβάτες να τις χρησιμοποιούν.

Γραμμές Αστικού ΚΤΕΛ Πατρών 
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται οι δώδεκα συγκοινωνιακές γραμμές του Αστικού ΚΤΕΛ.

Δημοτική συγκοινωνία 
Η Πάτρα έχει εκτός των συγκοινωνιών της ιδιωτικής εταιρείας και δημοτική συγκοινωνία. Οι γραμμές ανήκουν στο ίδιο σύστημα αριθμοδότησης και φέρουν τους αριθμούς 12, 14 και 15. Τα δρομολόγια εκτελούνται με minibus.

Γραμμές δημοτικής συγκοινωνίας

Προαστιακός σιδηρόδρομος 
Ο Προαστιακός Σιδηρόδρομος της Πάτρας ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2010, όταν δηλαδή σταμάτησε η σιδηροδρομική συνδεση Πάτρας-Αθήνας. Το τρένο ξεκινά από τον Άγιο Ανδρέα και διέρχεται από τον σιδηροδρομικό σταθμό της Πάτρας, το Στάδιο (Παναχαϊκής), την Αγυιά, τα Μποζαΐτικα, τον Καστελλόκαμπο και καταλήγει στο Ρίο. Λόγω εργασιών για την κατασκευή της νέας σιδηροδρομικής γραμμής Πάτρας-Αθήνας, οι σταθμοί του Ακταίου και του Αγίου Βασιλείου εξυπηρετούνται με λεωφορεία της ΤΡΑΙΝΟΣΕ που δρομολογούνται με ανταπόκριση από τον σταθμό "Καστελλόκαμπος" και αντίστροφα. Από τον ίδιο σταθμό λεωφορεία της ΤΡΑΙΝΟΣΕ εκτελούν το δρομολόγιο Καστελόκαμπος - Πανεπιστήμιο Πατρών - ΠΓΝΠ και αντίστροφα.

Εισιτήρια-Κάρτες

Το κόστος του κανονικού εισιτηρίου είναι 1.40€. Φοιτητές και μαθητές δικαιούνται μειωμένο εισιτήριο αξίας 1.00€. Οι επιβάτες είναι υποχρεωμένοι να προμηθεύονται εισιτήριο πριν επιβιβαστούν στο τρένο, από τους σταθμούς Πάτρας, Ρίου και Αγίου Ανδρέα καθώς και από συγκεκριμένα περίπτερα. Τα εισιτήρια ακυρώνονται από ελεγκτή εντός του Προαστιακού, ενώ επιβάτες χωρίς εισιτήριο απαγορεύεται να προμηθευτούν εισιτήριο απο τον ελεγκτή. Αν και η πολιτική της εταιρείας προβλέπει επιβολή προστίμου σε όποιον επιβιβάζεται χωρίς εισιτήριο, οι ελεγκτές συνήθως αποφεύγουν τη χρήση του μέτρου και βοηθούν τους επιβάτες να αγοράσουν εισιτήριο εντός του τρένου από άλλον επιβάτη.

Οι κάρτες διάρκειας 30 ημερών και άνω είναι εξαιρετικά συμφέρουσες καθώς στοιχίζουν 15 ευρώ η φοιτητική (30 ημερών) και 25 ευρώ η κανονική. Για 3 μήνες και παραπάνω, υπάρχουν μικρές εκπτώσεις (π.χ. φοιτητική 3 μηνών 37,50€).

Γραμμή Πάτρας-Κάτω Αχαΐας

Από τις 3 Φεβρουαρίου 2020 θα λειτουργήσει η επέκταση του Προαστιακού προς Κάτω Αχαΐα.

Ταξί - 8 θέσια βαν Ταξί 
Τα ταξί της πόλης είναι χρώματος βυσσινί. Πιάτσες υπάρχουν σε πολλά σημεία της πόλης.

Τα 8θέσια βαν είναι χρώματος λευκού, τα βρίσκετε μόνο κατόπιν ραντεβού και το κόστος της διαδρομής είναι προκαθορισμένο.

Τραμ 

Ιστορικά στην πόλη της Πάτρας λειτούργησε τραμ στις αρχές του εικοστού αιώνα. Σήμερα έχει γίνει μελέτη για την επαναλειτουργία γραμμών τραμ.

Ιστορία αστικών συγκοινωνιών της Πάτρας
Η πρώτες αστικές συγκοινωνίες στην Πάτρα ήταν οι Τροχιόδρομοι Πατρών (Τραμ) που ξεκίνησαν την λειτουργία τους στις 8 Απριλίου 1902. Οι πρώτες ενέργειες είχαν ξεκινήσει από το 1893 από τον δήμαρχο Α. Κοντογούρη που ανέθεσε στον Γάλλο Κοσέ να καταρτίσει την ανάλογη μελέτη . Για τις ανάγκες λειτουργίας των Τροχιοδρόμων κατασκευάστηκε εργοστάσιο αεριοφωτός. Το Τραμ λειτούργησε σε δύο γραμμές έως τις 9 Μαρτίου 1917 που έγινε το τελευταίο δρομολόγιο του, αιτία σύμφωνα με την εταιρεία η έλλειψη γαιάνθρακα λόγω του πολέμου.  

Την ίδια εποχή στην πόλη εκτελούσαν 40 περίπου ιδιωτικά οχήματα διάφορα δρομολόγια,  μήκους 15 περίπου χιλιομέτρων. Τα οχήματα αυτά εξυπηρετούσαν και τα κοντινά προάστια , τα δρομολόγια δεν ήταν τακτικά κι άλλαζαν συχνά . Από το 1921 ο δήμος προσπάθησε να λύση το πρόβλημα των συγκοινωνιών αρχικά με την επαναλειτουργία του τραμ που δεν καρποφόρησε κι έπειτα με προσπάθεια ιδρύσεως εταιρείας. Το 1934 η Πάτρα εντάχτηκε στον νόμο 6033 και οι συγκοινωνίες της πόλης ανατέθηκαν σε τοπικό υπηρεσιακό συμβούλιο αυτοκινήτων σύμφωνα με τον νόμο. Οι πρώτες γραμμές ήταν τρεις αστικές και οκτώ που εξυπηρετούσαν τα κοντινότερα προάστια:
Αστικές γραμμές :
α) Άγιος Διονύσιος - Σύνορα με 17 λεωφορεία
β) Πλατεία Γεωργίου Α΄ - Προσφυγικά με 4 λεωφορεία 
γ) Σκαγιοπούλειο - Α' νεκροταφείο με 3 λεωφορεία
Γραμμές προαστίων :
 Πάτρα - Μποζαίτικα με 7 λεωφορεία 
 Πάτρα - Ρίο με 7 λεωφορεία 
 Πάτρα - Μιντιλόγλι με 2 λεωφορεία
 Πάτρα - Ροίτικα με 2 λεωφορεία
 Πάτρα - Εγλυκάδα ένα λεωφορείο
 Πάτρα - Σαραβάλι ένα λεωφορείο
 Πάτρα - Μπεγουλάκι ένα λεωφορείο
 Πάτρα - Τερψιθέα  ένα λεωφορείο

Το 1935 ιδρύθηκε ο Σύνδεσμος ιδιοκτητών λεωφορείων αστικών γραμμών πρόδρομος των σημερινών ΚΤΕΛ Πάτρας, ο οποίος κι ανέλαβε τις συγκοινωνίες της πόλης.

Παραπομπές

Πηγές 
Νίκος Ε. Πολίτης, Πατρινολογήματα, τόμος Γ, Εκδόσεις Περί Τεχνών, Πάτρα 2006. ISBN 960-6684-14-8

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Η επίσημη ιστοσελίδα του Αστικού ΚΤΕΛ Πάτρας
 Ιστοσελίδα με πληροφορίες για τον Προαστιακό Σιδηρόδρομο Πατρών (χάρτης, δρομολόγια, στάσεις, εισιτήρια)
 Ιστοσελίδα του Δήμου Πατρέων για τις αστικές συγκοινωνίες της πόλης
 goPatras.gr - Χαρτογραφημένες Πληροφορίες για τις συγκοινωνίες της περιοχής Πατρών (αστικό/υπεραστικό ΚΤΕΛ, τραίνο, ταξί, πάρκινγκ) 

Μεταφορές στην Ελλάδα