Σανσκριτική γλώσσα

Η Σανσκριτική (saṃskṛtam संस्कृतम्) είναι η κλασική γλώσσα της Ινδίας και λειτουργική γλώσσα του Ινδουϊσμού, του Βουδισμού και του Τζαϊνισμού. Η θέση της στον πολιτισμό της Ινδίας και της ΝΑ Ασίας είναι παρόμοια με εκείνη των Λατινικών και των Αρχαίων Ελληνικών στην μεσαιωνική Ευρώπη, και είναι κεντρικός άξονας της ινδουϊστικής παράδοσης. Όντας μία από τις είκοσι δύο (22) επίσημες γλώσσες της Ινδίας, η Σανσκριτική διδάσκεται σε σχολεία σε όλη την Ινδία ως δεύτερη γλώσσα, ενώ ορισμένοι Βραχμάνοι τη θεωρούν ως μητρική τους γλώσσα. 

Κυρίως η Σανσκριτική χρησιμοποιείται ως κατεξοχήν τελετουργική γλώσσα στα ινδουϊστικά τελετουργικά με τη μορφή ύμνων και μάντρα. Στην προκλασική μορφή της Βεδικής Σανσκριτικής -λειτουργικής γλώσσας της Βεντικής θρησκείας- θεωρείται ως ένα από τα πρωιμότερα μέλη της Ινδοευρωπαϊκής οικογένειας, με αρχαιότερο κείμενο τη Ριγκβέντα.

Ιστορία 

Η Σανσκριτική γλώσσα (σανσκρίταμ: संस्कृत भाषा) είναι μία από τις παλαιότερες γλώσσες του κόσμου. Ανήκει στην κλασική Ινδικο-Αρειανή γλώσσα, στην οποία τα πιο αρχαία έγγραφα που βρέθηκαν είναι οι Βέδες. Κατατάσσεται στην Ινδοευρωπαϊκή γλωσσική οικογένεια. Ονομάζεται επίσης “Ντεβ βανί" που σημαίνει η γλώσσα των θεών. Μέσα σε αυτήν περιλαμβάνονται τα κλασικά Σανσκριτικά, με 48 φωνήματα από το 500 π.Χ.- 1000μ.Χ., τα προ-κλασικά και η παλαιότερη μορφή της που είναι η Βεδική Σανσκριτκή γλώσσα, με 49 φωνήματα από το 1500-200 π.Χ. Επίσης, αποτελεί λειτουργική γλώσσα για άλλες θρησκείες, όπως αυτές του Ινδουϊσμού, του Βουδισμού και του Τζαϊνισμού. Αναγνωρίζεται από το Σύνταγμα της Ινδίας ως κλασική γλώσσα και πρωτοχρησιμοποιήθηκε για θρησκευτικούς σκοπούς και μετέπειτα επιστημονικούς. 

Η Σανσκριτική γλώσσα περιγράφτηκε πρώτη φορά στη γραμματική του Πανίνι τον 4ο αιώνα π.Χ. Πρόκειται για διατακτική γραμματική που αναφέρεται στο πώς να χρησιμοποιείται ορθά η γλώσσα και αποτέλεσε ορόσημο για την ανάπτυξή της.

Το κύριο βιβλίο γραμματικής ονομάστηκε Ασταντιαγί (Ashtadhyayi). Εκείνη την εποχή, η γλώσσα αυτή είχε θεωρηθεί ως ένας ευγενής τρόπος ομιλίας που διδασκόταν απο λογίους και μιλιόταν από ανθρώπους υψηλών κοινωνικών στρωμάτων και μεγάλου βεληνεκούς. Η λέξη “saṃskṛtā vāk” σημαίνει εξευγενισμένη γλώσσα. Παρουσιάζει παρόμοια γραμματική δομή με άλλες Ινδοερωπαϊκές γλώσσες, όπως τα Ελληνικά και τα Λατινικά. Δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί σύμπτωση η κοινή ρίζα των ρημάτων και της γραμματικής σε σύγκριση με τις δύο γλώσσες της Ευρώπης που προαναφέρθηκαν.

Με την πάροδο του χρόνου, τα Σανσκριτικά είναι από τις ελάχιστες γλώσσες στην οποία δεν υπήρξε αλλαγή στην επιστήμη της γραμματικής. Δεν έχουν αρχή και τέλος και υπήρξαν μέσο έκφρασης σε πολλούς τομείς, όπως και στην λογοτεχνία. Για παράδειγμα, το Ραμαγιάνα και το Μαχαμπαράτα (συμπεριλαμβανομένου του Μπαγκαβάντ-Γκίτα που είναι μέρος του τελευταίου) και οι Ουπανισάδες, αποτελούν τα  παλαιότερα έπη της Σανσκριτικής γλώσσας και υπήρξαν πηγή έμπνευσης για πολλά έπη τα οποία δημιουργήθηκαν μελλοντικά. Τα Σανσκριτικά δράματα θεωρούνται ως το πιο όμορφο μέρος της Σανσκριτικής λογοτεχνίας. Επιπλέον, δεν θα πρέπει να ξεχαστεί η μεγάλη σημασία της Σανσκριτικής ποίησης με βάση την οποία στηρίχτηκε ένα από τα πρώτα έγγραφα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, το Ριγκβέντα. Σε αυτό, γίνονται και οι πρώτες αναφορές της Αστρονομίας. Επίσης, άλλοι τομείς όπως τα μαθηματικά, η χημεία, η αρχιτεκτονική, η μηχανική και η μεταφυσική επηρεάστηκαν από την Σανσκριτική γλώσσα. Φυσικά, το θέατρο, ο χορός, η μουσική και η γλυπτική σχετίζονται αρκετά με την γλώσσα αυτή. Ο μεγάλος Φιλόσοφος Σρι Αουρομπίντο ανέφερε ότι «Η Σανσκρτική γλώσσα που έχει αναγνωριστεί παγκοσμίως από τους αρμόδιους ως μέσο για κριτική σκέψη, είναι ένα από τα πιο υπέροχα, τα πιο τέλεια, τα πιο εξέχοντα και υπέροχα λογοτεχνικά όργανα που αναπτύχθηκαν ποτέ από τον ανθρώπινο νου.

Η θέση της Σανσκριτικής γλώσσας στο σημερινό κόσμο 
Στη σημερινή εποχή, η γλώσσα δεν είναι τόσο σημαντική όσο ήταν κάποτε. Κάποιοι μπορούν να τη θεωρήσουν και ως μία κλασική νεκρή γλώσσα. Γίνονται ακόμη προσπάθειες από συγκεριμένα μέρη, όπως στο χωριό Ματταούρ (Καρνατάκα), το Χοσαχάρι (Καρνατάκα), το Τζίρι (Μάντια Πραντές), το Μοχάντ (Μάντια Πραντές) και το Μπαγκουάρ (Μάντια Πραντές) προκειμένου να ξαναμιληθεί σε καθημερινή βάση. Συνεχίζει να χρησιμοποιείται για ακαδημαϊκούς και λογοτεχνικούς λόγους, καθώς και στην τηλεόρααση, στο ραδιόφωνο, στα περιοδικά και στις ταινίες. Η γνώση της μπορεί να βοηθήσει κάποιον να μάθει ευκολότερα άλλες γλώσσες, όπως είναι τα Χίντι, τα Μπενγκάλι και τα Μαράθι. Επίσης, γειτονικές γλώσσες όπως η σιναλεζική, η βιρμανική και η μαλαϊκή γλώσσα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την Σανσκριτική γλώσσα.

Κατά την απογραφή του 2001, τα Σανσκριτιά χρησιμοποιούνταν ως πρώτη γλώσσα από περίπου 14.100 άτομα στην Ινδία, από 15.770 παγκοσμίως και από 194.000 ως δεύτερη γλώσσα στην Ινδία. Γραμματικοί, λογοτέχνες, μελετητές και απλοί λάτρεις της γλώσσας είναι εκείνοι που ασχολούνται κατά κύριο λόγο με τη γλώσσα τη σημερινή εποχή. Στα σχολεία υπάρχει ως προαιρετική γλώσσα, με τους μαθητές όμως συνήθως να επιλέγουν να μάθουν άλλες γλώσσες που θεωρούνται πιο χρήσιμες παγκοσμίως, όπως τα Μανδαρινικά, Γαλλικά και Γερμανικά. Θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε ότι τα Σανσκρτικά είναι για τα σχολεία της Ινδίας, ότι είναι τα Λατινικά για τα Ελληνικά σχολεία.

Η αναβίωση της Σανσκριτικής γλώσσας αποτελεί πρόκληση σήμερα. Πάντως, όλο και περισσότερες χώρες διαδίδουν την μελέτη της γλώσσας τόσο για το πνευματικό, πολιτιστικό και λογοτεχνικό ενδιαφέρον της όσο και για τον πλούτο των πολιτιστικών γνώσεων που υπάρχουν σε αυτή. Πολλά πανεπιστήμια σε Αμερική και Ευρώπη ενσωματώνουν στις διδασκαλίες τους την Σανσκριτική γλώσσα, θεωρώντας την μία γλώσσα «θησαυρό» που μπορεί να βοηθήσει διδάσκαλους και διδάσκοντες στην καλύτερη κατανόηση πολλών φασμάτων και πτυχών της ζωής. Από πολλούς θεωρείται επίσης ως μία φιλοσοφική γλώσσα για μερικές θρησκείες όπως ο Τζαϊνισμός, ο Βουδισμός και ο Σιχ. Εκτός από την Ινδία, το Μπαγκλαντές, το Νεπάλ, περιοχές της νοτιοανατολικής Ασίας, μελετητές της Ιαπωνίας και της Κίνας χρησιμοποιούν μέχρι και σήμερα τη γλώσσα αυτή.

Είναι δύσκολο να θεωρήσει κάποιος ότι μπορεί να έχει ένα σταθερό εισόδημα μέσω της Σανσκριτικής γλώσσας, εκτός κι αν είναι δάσκαλος σε σχολείο, κολέγιο ή πανεπιστήμιο. Παρόλο που ο αριθμός των ατόμων που εγγράφονται ότι μιλούν τη γλώσσα είναι μικρός σε σχέση με τα 1,3 δισεκατομμύρια άτομα της χώρας, ο αριθμός των ανθρώπων που μπορεί να τη μιλήσει ανέρχεται σε εκατομμύρια.

Η γλώσσα δεν θα πρέπει να συνδέεται λανθασμένα με το ότι ανήκει αποκλειστικά σε μία συγκεκριμένη θρησκεία. Πολλοί είναι εκείνοι πο πιστεύουν ότι η αναβίωσή της θα ανανεώσει και θα αναζωογονήσει την υπερηφάνεια της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ινδίας, αλλά επίσης θα φέρει την τάξη, την ειρήνη και τον πνευματισμό σε ολόκληρη τη χώρα, πράγμα το οποίο θα θέσει γερά θεμέλια για την προοπτική μιας ολοένα αναπτυσσόμενης χώρας.

Σανσκριτικό αλφάβητο

Δείτε επίσης 
 Δημήτριος Γαλανός

Παραπομπές

Βιβλιογραφία - Πηγές 
 Burrow T., 2001, The Sanskrit Language, Motilal Banarsidass, ISBN 81-208-1767-2
 Whitney William D., 1996, Sanskrit Grammar,  Low Price Publications, India, ISBN 81-85557-59-4
 Cameron Bruce, 1992, Sanskrit Pronunciation, Theosophical University PR, Bk&Cassett edition, ISBN 1-55700-021-2
 Coulson M., 2003, Teach Yourself Sanskrit, Hodder Arnold, ISBN 0-340-85990-3
 Macdonell A.A., 1997 αναθ. εκδ., A Sanskrit Grammar for Students, DK Print World Pvt.Ltd, India, (1927) ISBN 81-246-0094-5
Cardona, George. Sanskrit language. Encyclopedia Britannica
Majumder, Sanjoy. Why is Sanskrit so controversial? BBC
About Sanskrit. Central Sanskrit Universsity

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ανακαλύψτε τη Σανσκριτική Συνοπτική μελέτη της Σανσκριτικής
 Sanskrit Self Study  Εξαιρετική εισαγωγή στη Σανσκριτική με 54 introduction to Sanskrit Language in 54 self study lessons  by Chitrapur Math 
  Λεξικόν ονομάτων, ουσιαστικών όρων και σανσκριτικών λέξεων της Σ'ριμάντ Μπαγκαβατάμ (S'rîmad Bhâgavatam) και της Μπαγκαβάντ Γκίτα (Bhagavad Gîtâ)
 Σανσκριτικό-Αγγλικό λεξικό κατάλογος 13.000 βασικών όρων
 Λεξικά Σανσκριτικής, Ταμίλ και Παχλαβί Monier-Williams λεξικά online
  Harivenu Dâsa - Εισαγωγικό μάθημα βασισμένο στην γραμματική του S'rîla Jîva Gosvâmî η vaishnava εκδοχή της γραμματικής του Pânini: (pdf-αρχείο)
 Online Σανσκριτικό Λεξικό
 Αναλυτική Σανσκριτική Γραμματική του Lennart Warnemyr. Φωνολογία, μορφολογία και σύνταξη, με πλήρη παραδείγματα.
 Πνευματικό Λεξικό Σανσκριτικό-Αγγλικό
  Δημόσιες συζητήσεις για τη Σανσκριτική
 Σανσκριτικά κείμενα κείμενα σε ITX format των Ουπανισάντ, κ.λπ. και metasite με συνδέσμους σε μεταφράσεις, λεξικά, μαθήματα, εργαλεία και άλλα βοηθήματα.
 Ελεύθερος επεξεργαστής κειμένων Σανσκριτικής: Madhyam ανάπτυξη Balendu Sharma Dadhich
 Sanskritweb Ανακτήσιμα κείμενα και γραμματοσειρές Σανσκριτικές. 
 GiirvaaNi - Sanskrit Classical Literature with translation
 Το αρχαιότερο εικονογραφημένο σανσκριτικό χειρόγραφο στον κόσμο
 Monier-Williams Λεξικό - με αναζήτηση όρων
 Monier-Williams' Σανσκριτικό-Αγγλικό Λεξικό: DICT και  HTML Ανακτήσιμες εκδόσεις
 Monier-Williams Λεξικό - με αναζήτηση όρων Τηλεομοιοτυπική έκδοση Freeware CD
 Monier-Williams Λεξικό - Εκτυπώσιμο
 Η γραμματική του pAnini και επιστήμη Υπολογιστών
 Η αναφοράτου Εθνολόγου
 Μεταγραμματιστής Μεταγραμματίζει σε Unicode.  
  Σανσκριτικός δικτυακός τόπος με την επονομασία ATMA (Γαλλικά)
 Άρθρο των Times of India για την αναγέννηση της ομιλούμενης Σανσκριτικής.

Γλώσσες της Ινδίας
Αρχαίες γλώσσες
Ιερές γλώσσες
Ινδοάριες γλώσσες
Ινδουισμός
Ινδοϊρανικές γλώσσες