Κολάιν ντε Κότερ

Ο Κολάιν ντε Κότερ (φλαμανδικά: Colijn de Coter (περ. 1440–1445 – περ. 1522–1532) ήταν πρώιμος Φλαμανδός ζωγράφος, ο οποίος δημιουργούσε κυρίως τρίπτυχα. Αν και ξεκίνησε από την Αμβέρσα, εργάστηκε κυρίως στις Βρυξέλλες, γι' αυτό και ορισμένες φορές αναφέρεται και ως Colijn van Brusele. Ορισμένες φορές αναφέρεται και με τα ονόματα Colyn de Coter, Colijn de Coter, Colijn Coutre, Colijn de Coultère. Σε ορισμένα έργα του, θέλοντας να τονίσει ότι έζησε και δραστηριοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, έχει επισημάνει έργα του με την υπογραφή "Coliin de Coter pingit me in Brabancia Bruselle" (Ο Κολάιν ντε Κότερ με ζωγράφισε στις Βρυξέλλες στην περιοχή της Βραβάντης).

Βίος
Ο ντε Κότερ γεννήθηκε γύρω στα 1440 - 1445 πιθανώς στις Βρυξέλλες. Αυτό συνάγεται από έγγραφο του 1479 στα αρχεία της πόλης των Βρυξελλών, το οποίο τον αναφέρει ως σύζυγο, ζωγράφο και ενοικιαστή μιας οικίας, γεγονός που επίσης σημαίνει ότι εκείνη την εποχή πρέπει να ήταν ενήλικας. Σε ένα άλλο έγγραφο αναφέρεται ως Colijn van Brusele. Σε αυτό αναγράφεται ότι εγγράφηκε στη Συντεχνία του Αγίου Λουκά (συντεχνία των ζωγράφων) της Αμβέρσας και διακόσμησε μια κρύπτη σε κάποιο παρεκκλήσιο του Καθεδρικού ναού της Παναγίας στην Αμβέρσα. Τα αρχεία της Αδελφότητας του Σαιν Ελοΐ (Saint Eloy) στις Βρυξέλλες καταγράφουν τρεις πληρωμές στον ντε Κότερ μεταξύ 1509 και 1511 ένα δοχείο φύλαξης της Θείας Ευχαριστίας. Από τα αρχεία της Αδελφότητας μπορεί επίσης να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι ο ντε Κότερ απεβίωσε ανάμεσα στην περίοδο 1522 - 1532.

Αν και δεν έχει αποδειχτεί, οι ιστορικοί τέχνης πιστεύουν ότι ο ντε Κότερ ηγείτο ενός εργαστηρίου, με αρκετούς μαθητές, που άσκησε σημαντικές επιδράσεις. Το συμπέρασμα αυτό συνάγεται από την ποικιλομορφία του στυλ και της ποιότητας των έργων που του αποδίδονται. Ο ζωγράφος Κορνέλις Ένχεμπρεχτς (Cornelis Engebrechtsz) από το Λέιντεν πιθανόν υπήρξε μαθητής του..

Έχουν διασωθεί δύο συμβόλαια που αφορούν σε δύο χαμένα έργα του ντε Κότερ: Το ένα, χρονολογίας 1493, αφορά στη διακόσμηση μιας κρύπτης σε ένα παρεκκλήσι και το άλλο, με χρονολογία 1509 - 1510 για το προαναφερόμενο δοχείο φύλαξης. Ενώ τα συμβόλαια αυτά καταδεικνύουν σαν περίοδο δραστηριότητας του καλλιτέχνη τις χρονολογίες 1493 - 1510, πιθανότατα αυτή εκτείνεται από το 1480 ως το 1525. Τρεις υπογεγραμμένοι πίνακές του είναι γνωστοί: "Ο Άγιος Λουκάς ζωγραφίζει την Παρθένο", στον ενοριακό ναό της Βιέρ (Vieure), Γαλλία, το "τρίπτυχο της Αγίας Τριάδας" στο Μουσείο του Λούβρου και "η Παρθένος στεφομένη υπό Αγγέλων" σε ιδιωτική συλλογή στο Ντίσελντορφ. Τα έργα αυτά αποτελούν τη βάση για να αποδοθούν και άλλα έργα στον καλλιτέχνη.

Το έργο του είναι ιδιαίτερα επηρεασμένο από τους Ρομπέρ Καμπέν και Ρόχιερ φαν ντερ Βάιντεν αλλά του λείπει η βαθιά θρησκευτική ευσπλαχνία που χαρακτηρίζει το έργο του Βάιντεν. Η τεχνική του είναι πιο απλοποιημένη, ο χειρισμός των μορφών πιο σχηματικός και η αναπαράσταση λιγότερο λεπτομερής. Ο περισσότερο διακοσμητικός και επίσημος χειρισμός των θεμάτων αντιστοιχούσε στις κύριες προτιμήσεις των προστατών του. Κατά την εποχή του ο ντε Κότερ ήταν από τους πλέον περιζήτητους καλλιτέχνες, ιδιαίτερα για τα τρίπτυχά του.

Εργο

Ορισμένα από τα έργα που του αποδίδονται είναι:
 "Ο Άγιος Λουκάς ζωγραφίζει την Παρθένο", στον ενοριακό ναό του Αγίου Λουδοβίκου της Βιέρ (Vieure). Στην εικόνα εμφανίζονται και ο ζωγράφος και το μοντέλο του, ενώ ένας ξυλουργός είναι απασχολημένος με την κατασκευή του πλαισίου της εικόνας. Ο ντε Κότερ απεικονίζεται εργαζόμενος στο εργαστήριό του.
 "Η Αγία Βερονίκη" (περ. 1510), σήμερα βρίσκεται στο Μουσείο Wallraf-Richartz στην Κολωνία, πιθανόν αποτελούσε τη δεξιά πτέρυγα ενός τριπτύχου.
 "Ο Θρήνος του Χριστού", (περ.1510–1515), σήμερα στο Ρέικσμουζεουμ του Άμστερνταμ.
 "Η οικογένεια του βασιλέα Μανουέλ Α΄ της Πορτογαλίας στην Πηγή της Ζωής" (1518) στον Οίκο Misericórdia του Πόρτο.
 "Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ και η Αγία Αγνή". Σήμερα βρίσκεται στο Μουσείο και Πινακοθήκη Μπομπ Τζόουνς του Γκρίνβιλ στη Νότια Καρολίνα, ΗΠΑ.
 "Η Παρθένος με τους τέσσερις Αποστόλους και τον Άγιο Μιχαήλ" (περ. 1500 - 1510). Σήμερα βρίσκεται στα Βασιλικά Μουσεία Καλών Τεχνών του Βελγίου στις Βρυξέλλες. Είναι δύο από τις πτέρυγες τριπτύχου της "Ημέρας της Κρίσεως", που είχε πιθανότατα παραγγελθεί για την κύρια Αγία Τράπεζα του ναού του Αγίου Πανταλέοντος στην Κολωνία.
 "Το τρίπτυχο της Γιοχάννα φαν ντερ Μέρκε" ή "Η Αποκαθήλωση" (1522) σήμερα στα Βασιλικά Μουσεία του Βελγίου.
 "Η Αποκαθήλωση" (15ος αιώνας). Σήμερα βρίσκεται στο Τοπικό Μουσείο της Μεσσίνα.

Δείτε επίσης 
 Κατάλογος Φλαμανδών ζωγράφων

Παραπομπές

Πηγές
 Ρέικσμουζέουμ, Άμστερνταμ 
 The Grove Dictionary of Art

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 Πλήρης κατάλογος έργων