Μανόλης Ξεξάκης

Ο Μανόλης Ξεξάκης (γεννήθηκε το 1948) είναι Έλληνας ποιητής και πεζογράφος.

Βιογραφικά στοιχεία 
Γεννήθηκε στο Ρέθυμνο της Κρήτης, όπου έζησε μέχρι τα 18 του χρόνια. Το 1966 εισήχθη με το ακαδημαϊκό απολυτήριο του Γεωργίου Παπανδρέου στη Φυσικομαθηματική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, μια χρονιά ταραχών στα πανεπιστήμια, μόλις ένα χρόνο πριν από την δικτατορία των συνταγματαρχών. Κατά την διάρκεια των σπουδών του αλλά και μετά την λήψη του πτυχίου του συνέχισε να παρακολουθεί τα μαθήματα εμπνευσμένων καθηγητών στη Φιλοσοφική Σχολή και να εργάζεται ως καθηγητής μαθηματικών σε φροντιστήρια. Η παρακολούθηση διαλέξεων εμβληματικών καθηγητών, όπως ο Γ.Π. Σαββίδης, η Άλκη Κυριακίδου-Νέστορος και ο Δημήτρης Μαρωνίτης, άσκησαν καθοριστική επίδραση στην  διαμόρφωση του λογοτεχνικού του προσανατολισμού.  

Από το 1982 έως το 1987 είχε την επιμέλεια και παρουσίαση της εκπομπής «Ο κόσμος του βιβλίου» για το ραδιόφωνο της ΕΡΤ3, στο οποίο υπηρέτησε για δύο χρόνια και ως διευθυντής προγράμματος. Επιπλέον, εργάστηκε για 2 χρόνια ως καθηγητής μαθηματικών στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή ενώ, παράλληλα, αρθρογραφούσε σε ημερήσιες εφημερίδες και περιοδικά. Επίσης, έχει εργαστεί στο ιδιωτικό κολέγιο ICBS ως καθηγητής στο τμήμα δημοσιογραφίας και, τέλος, έχει θητεύσει ως κειμενογράφος και υπεύθυνος λογαριασμών στην πολυεθνική Olympic DDB Needam και άλλες διαφημιστικές εταιρείες.

Εργογραφία 
Έχει συγγράψει τα εξής ποιητικά και πεζογραφικά βιβλία:

•Ο Θάνατος του Ιππικού (αφηγήματα): [ α’ έκδοση, 1977], εικονογράφηση Γιώργου Λαζόγκα.   [β’ έκδοση, 1981], εικονογράφηση Αλέκου Φασιανού. [γ’ έκδοση, 2001] με την ίδια εικονογράφηση και επεξεργασμένα τα κείμενα.

•Ασκήσεις Μαθηματικών (ποιήματα): [α’ εκδοση, 1981], [β’ έκδοση, 1982].

•Πλόες Ερωτικοί (ποιήματα): [α’ έκδοση, 1981], [β’ έκδοση, 1982].

•Κάτοπτρα Μελαγχολικού Λόγου (ποιήματα), 1987.

•Ανθολογία Ποιητών της Θεσσαλονίκης, συμμετοχή σε συλλογικό έργο κατά παραγγελία του Οργανισμού Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης. Θεσσαλονίκη, 1997.

•Πού κούκος; Πού άνεμος; (μυθιστόρημα): [α’ έκδοση, 1987], [β’ έκδοση, 2000].

•Ποιήματα 1972 – 2006 : συγκεντρωτική έκδοση, 2008, εικονογράφηση Αλέκου Φασιανού.

•Το θέατρο της Οικουμένης, Τόμος Α' - Τα θεμέλια της ζωής (μυθιστόρημα), Εκδόσεις IANOS 2018

•Το θέατρο της Οικουμένης, Τόμος Β' - Βαλς των σκιών (μυθιστόρημα), Εκδόσεις IANOS 2019

•Το θέατρο της Οικουμένης, Τόμος Γ' - Ουρανοδύτης (μυθιστόρημα), Εκδόσεις IANOS 2022

Κείμενά του έχουν δημοσιευτεί σε έγκυρα ελληνικά λογοτεχνικά περιοδικά, αλλά και στο περιοδικό για την παγκόσμια ποίηση The Bitter Oleander της Νέας Υόρκης, στο γαλλικό Asylum, στην Poesie Grecgue Contemporaine κ. α. Πρόσφατα,στη διάρκεια του 2015, κυκλοφόρησε το A Litlle Tour through European Poetry με μελέτημα του John Taylor για το έργο του. Κείμενα του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, σερβικά, ρουμάνικα, αλβανικά και στη γλώσσα των Σκοπίων.

Κρίσεις για το έργο του 
Με το πρώτο κιόλας, ιδιότυπο βιβλίο του, ο Μανόλης Ξεξάκης τραβάει την  προσοχή των φιλοπερίεργων αναγνωστών και της κριτικής: Ο Θάνατος του Ιππικού χαρακτηρίζεται από κομματιασμένο λόγο, κατά τόπους ερμητικό, χτισμένο με ένα κράμα πεζογραφικών και ποιητικών υλικών που τα κατεβάζουν, δίκην χειμάρρου, ατομικά βιώματα, παλαιότερα σημαντικά κείμενα της ελληνικής γραμματειας αλλά και αφηγήσεις «ανωνύμων» συντοπιτών του. Ακόμη μεγαλύτερη εντύπωση θα προκαλέσει το δεύτερο βιβλίο του-αλλά πρώτο ποιητικό. Από τους οξυδερκέστερους κριτικούς-δοκιμιογράφους του καιρού μας, ο Ευγένιος Αρανίτσης θα παρατηρήσει: «Οι Ασκήσεις Μαθηματικών είναι μια σειρά από μικρές «ιστορίες» (εκφωνήσεις προβλημάτων που μοιάζουνε με αφελή και λιγάκι μαγικά παραμύθια, όχι λιγότερα έξυπνα από ό,τι Οι Ιστορίες του κυρίου Κόυνερ του Μπρέχτ, αλλά πολύ πιο απολαυστικά. […] ένα βιβλίο γεμάτο με υπονοούμενες ιδέες και μυστικές γεύσεις που βυθίζονται απροσδιόριστα στο χώρο του παράδοξου και του θαυμαστού».

Την πρώτη του (και μοναδική ως τώρα) δοκιμή στη μεγάλη αφηγηματική φόρμα την κάνει με ένα φιλόδοξο, επιστολικό μυθιστόρημα, μια σύγχρονη ελεγεία του κοινωνικού και οικογενειακού βίου· το Πού κούκος; Πού άνεμος; επικεντρώνεται στην "καθημερινή εμπειρία ενός στρώματος αστών νεοελλήνων με ρίζες στην ελληνική επαρχία, κρίσιμα φοιτητικά χρόνια στη διάρκεια της Επταετίας και ωρίμανση μέσα σε ένα περιβάλλον έντονης κρίσης αξιών, σχέσεων, συναλλαγής" (Ηλίας Καφάογλου).

Ο Μανόλης Ξεξάκης, Ρεθυμνιώτης αλλά "πολιτιγραφημένος" εδώ και πενήντα χρόνια Θεσσαλονικιός, έχει εισφέρει στην ελληνική ποίηση και πεζογραφία ευάριθμα μεν πλην σπάνιας πρωτοτυπίας έργα, στα οποία ο λόγος του, ποιητικός ή αφηγηματικός, είναι χαρακτηριστικός και αναγνωρίσιμος.

Για την συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του (1972-2006), ο κριτικός λογοτεχνίας και μεταφραστής, Αλέξης Ζήρας, αναφέρει:

Πρόκειται για μια έκδοση που συνοψίζει την ποιητική πορεία τριανταπέντε χρόνων του συγγραφέα. Δεν είναι, όμως, η αναδημοσίευση των ποιητικών του συλλογών. Ο ποιητής θεώρησε τα μέχρι σήμερα δημοσιευμένα βιβλία του ως υλικό, πρόσθεσε πολλά νέα ποιήματα και ξανάπλασε τα παλιά, με σκοπό να δημιουργήσει μορφές ικανές να αντέξουν στο χρόνο.

Υπάρχουν τρεις θεματικές ενότητες στο βιβλίο.

Η πρώτη περιλαμβάνει: 7 Κορδόνια, που είναι εκτενή ποιήματα αρκετών σελίδων για συγκινήσεις διάρκειας, 17 Όνειρα, που είναι φωτογραφίες της ενύπνιας μνήμης, 10 Λημνίσκοι, που είναι στιγμιότυπα κοινωνικής κριτικής και τέλος, 8 Χρόνοι, αναφορές σε γεγονότα του παρελθόντος και η αντιμετώπιση τους από το σημερινό παρατηρητή της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Η δεύτερη περιλαμβάνει πρωτότυπα ποιήματα, σε φόρμες και μοντέλα μαθηματικών εννοιών που περιγράφουν κυρίως υπαρξιακά ερωτήματα. Είναι χωρισμένη σε βιβλία: -Βιβλίο αξιωμάτων, -Βιβλία αιτημάτων και ορισμών του Ευκλείδη, -Βιβλία θεωρημάτων και Βιβλία ασκήσεων και προβλημάτων. Οι ασκήσεις και τα προβλήματα συνοδεύονται από εικονικές λύσεις, που μοιάζουν με τις λύσεις των μαθηματικών προβλημάτων, μόνο που εδώ τα αντικείμενα δεν είναι σχήματα και οι αριθμοί, αλλά αισθήματα και προσδοκίες. Η τρίτη ενότητα περιλαμβάνει τα ποιήματα της συλλογής Πλόες Ερωτικοί στη νέα ξαναπλασμένη μορφή τους, καθώς και, με μικρότερα στοιχεία, ολόκληρη την παλαιά, δημοσιευμένη πριν από 25 χρόνια, μορφή τους. Και στις δυο περιπτώσεις πρόκειται για σκηνοθεσίες που μηχανεύονται οι ερωτευμένοι για να αντιπαλέψουν τη συναισθηματική φουρτούνα εκείνων των σπάνιων στιγμών της ζωής μας. Τέλος, όπως και σε όλες τις ενότητες, υπάρχουν εκτενείς σημειώσεις και σχόλια Ποιητικής.

Να σημειωθεί, ακόμα, πως το γενικό χαρακτηριστικό αυτής της έκδοσης είναι η σαφήνεια. Επιτρέπει και στον λιγότερο μυημένο, να συμμετάσχει στην τελετή συγκίνησης, στην οποία μας καλεί η ποίηση.

Παραπομπές 

Έλληνες συγγραφείς
Νεοέλληνες ποιητές