Πιερ-Ωγκυστέν Καρόν ντε Μπωμαρσαί

Ο Πιερ Ωγκιστέν Καρόν Μπωμαρσαί, (Pierre Augustin Caron de Beaumarchais) ήταν Γάλλος θεατρικός συγγραφέας, ωρολογοποιός, μουσικός, επιχειρηματίας ποιητής και τυχοδιώκτης γεννήθηκε στις 24 Ιανουαρίου του 1732 στο Παρίσι, όπου και πέθανε στις 18 Μαΐου του 1799, από επιπλοκές που συνδέονταν με το μεγάλο σωματικό του βάρος και την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, οι οποίες τού προκάλεσαν αποπληξία και τάφηκε στο κοιμητήριο Περ Λασαίζ.

Βιογραφία

Το πραγματικό του όνομα ήταν Πιερ Ωγκιστέν Καρόν και ήταν ένα από τα δέκα παιδιά του ωρολογοποιού Αντρέ Σαρλ Καρόν και της Λουΐζ Νικόλ Πισόν. Στην παιδική ηλικία του έμαθε να παίζει βιολί, φλάουτο και άρπα και πήγε στο εμπορικό σχολείο του Αλφορτβίλ, όπου έμαθε λατινικά.

Οικογένεια

Το 1759, νυμφεύθηκε τη Μαντελέν Ωμπερτέν Φρανκέ (Madeleine Aubertin-Francquet), χήρα ενός πλούσιου πελάτη του πατέρα του και, μετά το θάνατο της, κληρονόμησε μια μικρή περιουσία, και πήρε το όνομα Μπουμαρσέ. Το 1768, έκανε το δεύτερο του γάμο, με μια άλλη πλούσια χήρα, τη Ζενεβίβ Βατμπλέντ Λεβέκ (Geneviève Wattebled Lévêque), με την οποία απέκτησε ένα γιο, τον Ωγκιστέν Καρόν ντε Μπωμαρσαί (Augustin Caron de Beaumarchais) ο οποίος πέθανε σε ηλικία τεσσάρων ετών και μια κόρη που πέθανε αβάπτιστη. Η Λεβέκ, πέθανε, το 1770. Το 1786, νυμφεύθηκε τη Μαρί-Τερέζ Βιλλερμανουλά (Marie-Thérèse Willermanulas), η οποία γέννησε στις 5 Ιανουαρίου του 1777, την κόρη του, Ευγενία ντε Μπωμαρσαί (Eugénie de Beaumarchais).

Επαγγελματική δράση

Άσκησε το επάγγελμα του πατέρα του και, σε ηλικία είκοσι ενός χρόνων, εφηύρε ένα νέο μηχανισμό για τα ρολόγια, τον οποίο αντέγραψε ανταγωνιστής του. Για το λόγο αυτό, απευθύνθηκε στην Ακαδημία Επιστημών, η οποία τον δικαίωσε και, κέρδισε, το 1754, δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, που βοήθησε στην κατασκευή τυποποιημένων μερών των ωρολογίων. Με αφορμή αυτήν την υπόθεση, έγινε γνωστός και διορίστηκε ωρολογοποιός του βασιλιά, ο οποίος, παρήγγειλε τον ίδιο, ένα ρολόι, ίδιο με αυτό που είχε κατασκευάσει για την Μαντάμ ντε Πομπαντούρ. 

Δίδαξε άρπα στις κόρες του Λουδοβίκου ΙΕ’ και έλαβε διάφορες θέσεις στη Γαλλική αυλή, που τού εμπιστεύτηκε μυστικές αποστολές, που απαιτούσαν ιδιαίτερους χειρισμούς, όπως, η προμήθεια όπλων για τους αγωνιστές της Αμερικανικής ανεξαρτησίας, το 1776. Ως μυστικός πράκτορας, ανέπτυξε πλούσια δράση, τροφοδοτώντας με χρήματα και οπλισμό τους εξεγερμένους εναντίον των Άγγλων, Αμερικανούς, ενώ δέχθηκε δολοφονική επίθεση σε δάσος της Βαυαρίας και φυλακίστηκε στην Αυστρία. 

Ο Ζοζέφ Παρί Ντουβερνέ, ένας ισχυρός τραπεζίτης τον βοήθησε να γίνει χρηματιστής και έτσι, μπόρεσε να αγοράσει τον τίτλο "Secretaire du Roi" (Σεκρεταίρ ντου Ρουά), και έγινε κληρονομικά αριστοκράτης. Από το 1764 έως 1766, ταξίδεψε στην Ισπανία για υποθέσεις του Ντουβερνέ και παρευρέθηκε σε δικαστήριο και οικονομικές διαπραγματεύσεις, για να εξασφαλίσει το μονοπώλιο του εμπορίου σκλάβων. Ασχολήθηκε, όμως, και με την υπόθεση του Ζοσέ Κλαβίχο υ Φαγιάρδο (José Clavijo y Fajardo), ο οποίος είχε δύο φορές υποσχεθεί να παντρευτεί την αδελφή του, αλλά δεν τήρησε το λόγο του. 

Το 1777, ίδρυσε μια από τις πρώτες οργανώσεις, για να προστατεύσει τα δικαιώματα των συγγραφέων. Μετά το θάνατο του Βολταίρου, αγόρασε τα απαγορευμένα βιβλία του και άνοιξε ένα τυπογραφείο στο Κελ, όπου εξέδωσε την πρώτη πλήρη έκδοση των έργων του Βολταίρου, γεγονός, που του προκάλεσε πλήρη οικονομική καταστροφή. 

Κατά το πρώτο μέρος της Γαλλικής επανάστασης, το 1789, μπήκε ένοπλος στη Βαστίλη και ανέλαβε την επίβλεψη της καταστροφής της, όμως, αργότερα, εκεί κοντά, αγόρασε ένα οικόπεδο, στο οποίο έκτισε πολυτελές σπίτι.

Εξορία

Κατηγορήθηκε για απόκρυψη όπλων και καλαμποκιού στο σπίτι του. Παρ' όλο που η έρευνα δεν έφερε στο φως, τίποτε άλλο πέρα από χιλιάδες αντίτυπα από των εκδόσεων των έργων Βολταίρου, κατηγορήθηκε ως προδότης της Δημοκρατίας και φυλακίστηκε στις 20 Αυγούστου του 1792, στο Αμπαγιέ. Μια εβδομάδα αργότερα, αφέθηκε ελεύθερος, με την μεσολάβηση της ερωμένης του, Ουρέτ ντε λα Μαρινιέρ. 

Έπειτα, κατέφυγε στην Ολλανδία και την Αγγλία, ενώ η περιουσία του κατασχέθηκε, το σπίτι του σφραγίστηκε και εκτέθηκε σε κίνδυνο η ζωή του, όπως και της γυναίκας, της κόρης και της αδελφής του, που είχαν παραμείνει στη Γαλλία. Επέστρεψε το 1796 στη Γαλλία, όπου συνέχισε τις επαγγελματικές δραστηριότητές του, αλλά οι εκκλήσεις του για την απόδοση της ιδιοκτησίας του, αποδείχθηκαν άκαρπες.

Κινηματογράφος

Η ζωή του γυρίστηκε σε ταινία με τίτλο "Μπωμαρσαί, ο προκλητικός" από τον Εντουάρ Μολιναρό. Ο σκηνοθέτης, τον περιέγραφε ως θαυμαστή του Βολταίρου, πολιτικά τοποθετημένο στον αντίποδα των Δημοκρατικών, ταλαντούχο τυχοδιώκτη και ραδιούργο που κινούνταν στους κύκλους της βασιλικής αυλής και της αριστοκρατίας, ενώ τον εμφάνιζε να εξαγοράζει τίτλους ευγενείας και δημόσια αξιώματα, ώστε να εξασφαλίζει εξουσία, διασημότητα, αισθησιασμό και χλιδή.

Εργογραφία

Προικισμένος με σπάνιες λογοτεχνικές ικανότητες, έγραψε έργα που όχι μόνο γνώρισαν (και μερικά γνωρίζουν ακόμα) επιτυχία, αλλά και που άσκησαν βαθιά επίδραση στη γαλλική λογοτεχνία και ανέδειξαν το συγγραφέα τους σ` έναν από τους κυριότερους θεατρικούς εκπροσώπους της νεότερης δραματουργίας. 

Ύστερα από μια σειρά παράτες (parades), κωμικά και λαϊκίζοντα έργα, γραμμένα για το ιδιωτικό θέατρο του Λενορμάν ντ’ Ετιόλ, συζύγου της Πομπαντούρ, έγραψε διάφορα έργα. 

Θεατρικά έργα 

 "Eugénie" (Ευγενία, 1767), δράμα εμπνευσμένο από ένα ταξίδι του στην Ισπανία, το οποίο δημοσίευσε μαζί με ένα Δοκίμιο για το σοβαρό δραματικό είδος, επηρεασμένο από τη θεωρία του Ντιντερό
 "Les Deux Amis, ou le Négociant de Lyon" (Οι δύο φίλοι, ή Ο έμπορος της Λυών, 1770), αστικό δράμα
 "Tarare" (Ταράρ,1787), λιμπρέττο του Μπωμαρσαί στο μελόδραμα του Αντόνιο Σαλιέρι
 Trilogie de Figaro, ou Le Roman de la famille Almaviva (Η τριλογία του Φίγκαρο)
 "Le Barbier de Séville ou la Précaution inutile" ( Ο κουρέας της Σεβίλλης ή Οι ανώφελες προφυλάξεις, 1775), αρχικά ως παράτα, ύστερα ως κωμική όπερα και τέλος ως ζωηρότατη παραδοσιακή κωμωδία
 "La Folle journée, ou le Mariage de Figaro" (Η τρελή μέρα ή Ο γάμος του Φιγκαρό, 1784), το οποίο εντυπωσίασε με την τόλμη που χαρακτήριζε τη ζωηρή κωμικότητά του: η παράσταση του έργου αρχικά απαγορεύτηκε –είχε περιοριστεί μόνο σε ιδιωτικούς κύκλους– αλλά ύστερα σημείωσε πρωτοφανή επιτυχία
 "L’Autre Tartuffe, ou la Mère coupable" (Ο άλλος Ταρτούφος ή Η ένοχη μητέρα, 1792)

Οι κωμωδίες του άρεσαν πολύ στο γαλλικό κοινό, γιατί καυτηρίαζαν τα ήθη κι έθιμα των ευγενών και τις καταχρήσεις τους σε βάρος του λαού.

Ο "Κουρέας" και "Οι Γάμοι" μεταφράστηκαν από τον Γιώργη Σημηριώτη (εκδ.ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΔΗ 1959)

Ο Μπωμαρσαί έγραψε επίσης τα "Απομνημονεύματα", το 1773, με αφορμή μία από τις πολύκροτες δίκες του.
Το 1961, δημοσιεύτηκε ένας τόμος, με τίτλο "Σημειώσεις και σκέψεις", ο οποίος περιλαμβάνει διάφορα ανέκδοτά του. 

Ο Γκαίτε, σε ηλικία 25 χρόνων έγραψε το ερωτικό δράμα "Κλαβίγκο", το οποίο βασίστηκε στα «Απομνημονεύματα», όπου ο Μπωμαρσαί αναφέρεται στην ερωτική αποπλάνηση, την ηθική ταπείνωση και την ψυχοσωματική εκμηδένιση της μικρής αδελφής του από έναν Ισπανό αριβίστα και καριερίστα γόη, τον Κλαβίχο.

Ο Μπωμαρσαί στην όπερα
Τα πρώτα δύο έργα της τριλογίας του Φίγκαρο μεταφέρθηκαν στην όπερα και έδωσαν δύο από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του λυρικού δραματολογίου : 
Ο Μότσαρτ συνέθεσε το αριστούργημά του Le Nozze di Figaro (Οι Γάμοι του Φίγκαρο, 1786), σε λιμπρέττο του Λορέντσο ντα Πόντε.
Ο Τζοβάννι Παϊζιέλλο έγραψε την όπερα Il Barbiere di Siviglia (Ο Κουρέας της Σεβίλης, 1782), έργο που σημείωσε μεγάλη επιτυχία αλλά που επισκιάστηκε από τον Κουρέα της Σεβίλης του Τζοακίνο Ροσσίνι (1815), την περιφημότερη όπερα-μπούφα.

Παραπομπές

Γάλλοι θεατρικοί συγγραφείς