Κουρνάς Χανίων

Ο Κουρνάς είναι ορεινό χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητος του δήμου Αποκορώνου στην περιφερειακή ενότητα Χανίων της Κρήτης.  Βρίσκεται στα 200 μέτρα υψόμετρο και βορειοανατολικά του όρους Δαφνομαδάρα (1680 μέτρα).

Κουρνά 
Εκτός από την έδρα της, η Κοινότητα Κουρνά περιλαμβάνει και τον οικισμό Παραλία Κουρνά. Η απογραφή του 2011 αναφέρει:

 Κουρνάς, ο (471)
 Παραλία Κουρνά, η (599)

Συνολικά η κοινότητα έχει 1070 κατοίκους.

Η Κοινότητα εκπροσωπείται από πενταμελές Συμβούλιο με επικεφαλής τον Πρόεδρο κ. Ιωάννη Κοκολάκη.

Κοινοτάρχες Κουρνά 
Οι κάτωθι εκλέχθηκαν και υπηρέτησαν (ή υπηρετούν) ως Πρόεδροι της Κοινότητος Κουρνά.

Ιστορία 
Το χωριό Κουρνάς αποτέλεσε έδρα της επαναστατικής κυβέρνησης στην Κρητική Επανάσταση του 1866, ενώ το 1897 είχε ορισθεί έδρα της Γενικής συνέλευσης των Κρητών .

Το 1834, στο χωριό υπήρχαν 80 χριστιανικές οικογένειες και 5 μουσουλμανικές .

Γεωργικά Προιόντα 
Έως πριν το τέλος του 20 αιώνα, στο χωριό καλλιεργούνταν όσπρια, όπως φακές, ρεβίθια και φασόλες, σιτάρι, καλαμπόκι, κριθάρι, μπάμιες σουσάμι και φυστίκια .

Γεωγραφία

Το σπήλαιο Κουρνά 
Το σπήλαιο βρίσκεται στο 1ο χιλιόμετρο από το χωριό του Κουρνά προς την Λίμνη Κουρνά, στην πανοραμική θέση Κερατιδέ και ανακαλύφτηκε το 1961. Έχει μήκος 35 μέτρα, πλάτος 24 μέτρα και ύψος από 3 έως 4,20 μέτρα, ενώ είναι πλούσια διακοσμημένο με σταλακτίτες, σταλαγμίτες και κολώνες .

Η λίμνη Κουρνά 
Η Λίμνη Κουρνά, βρίσκεται 3 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του χωριού και δεν έχει καμία σχέση με αυτό το χωριό. Παράλληλα στην λίμνη είναι το χωριό Μουρί και το χωριό Κάβαλλος.
Είναι η μοναδική φυσική λίμνη με γλυκό νερό στην Κρήτη. 
Το χωριό Κουρνάς χτίστηκε πολύ αργότερα και πήρε την ονομασία του από την λίμνη κουρνας που προέρχεται από αραβική λέξη, που σημαίνει λουτήρας / λίμνη. Πριν την αραβοκρατια η λίμνη λεγόταν κορησια.

Η στράτα του Αζίλακα 
Πρόκειται για μια κυκλική διαδρομή στους πρόποδες του όρους Δαφνομαδάρα, βόρειοανατολικά του χωριού, μεταξύ του Κουρνά και του Κάστελλου. Είναι ένα εκπληκτικής φυσικής ομορφιάς μονοπάτι ανάμεσα σε πλούσια βλάστηση, ενώ υπάρχει και τρεχούμενο νερό, σχεδόν όλο το χρόνο. Το όνομά του μονοπατιού, οφείλεται στην παρουσία του δέντρου Quercus ilex , που στο Κρητικό ιδίωμα λέγεται Αζίλακας, ενώ στην υπόλοιπη Ελλάδα Άριος Δρύς.

Ποτάμια 
Τρία είναι τα ποτάμια που αδρεύουν την περιοχή της παραλίας του Κουρνά, πεδινή περιοχή γνωστή ως Καβρός (ή κάμπος). Αυτά είναι ο Καβρός, ο Δέλφινας και ο Μουσέλλας. Ο Μουσέλλας, που πιθανώς ταυτίζεται με τον αρχαίο Μέσαπο, αποτελεί φυσικό βόρειο σύνορο μεταξύ των νομών Χανίων και Ρεθύμνου, ενώ πηγάζει από τις πηγές της Αργυρούπολης, την αρχαία Λάππα. Φαίνεται ότι κατά την αρχαιότητα ήτο πλωτός, καθώς στις όχθες του ποταμού βρίσκονται ίχνη σιδηρών πασσάλων και κρίκοι, οι οποίοι πιθανώς χρησιμοποιούνταν για την πρόσδεση πλοιαρίων.

Εκκλησίες

Ναός Αγίου Γεωργίου 

Ο ναός βρίσκεται κοντά στην πλατεία του χωριού. Κτίστηκε στα τέλη του 12ου αιώνα, περίπου στα 1190, και επισκευάστηκε 2 φορές, η τελευταία εκ των οποίων ήταν το 1887. Αρχιτεκτονικά, πρόκειται για μια τρίκλιτη εκκλησία, ενώ το 1230-1240 προστέθηκε ένα κλίτος ακόμη το οποίο ήταν το κλίτος του Χριστού. Η εκκλησία αποτελούσε το κέντρο της ζωής του χωριού από το 12ο αιώνα. Επομένως όλες οι σπουδαίες στιγμές της ιστορίας του διαδραματίστηκαν εδώ .

Βυζαντινός Ναΐσκος Αγίας Ειρήνης 
Ο ναός  βρίσκεται κάτω από την κεντρική πλατεία του χωριού. Δίπλα στην εκκλησία υπάρχει πηγή από την οποία σε παλιότερους καιρούς έπαιρνε όλο το χωριό νερό. Δεξιά της εισόδου του ναού σώζεται γραπτή κτιτορική επιγραφή η οποία δύσκολα διαβάζεται σήμερα και γράφει τα εξής:

(Ανα)κενήσθι και ηστωρίθυ ο θείος και (πάνσεπ)τος…

… (αγίας) Ειρήνης δει ’εξώδου και κόπου κυρ

(Αλεξά)νδρου μοναχού του Μελαχριν(ού)…

…τει εν ςωο΄, Ινδικτιώνος ΙΕ΄, εν μηνί ι…..

Η επιγραφή δείχνει ότι η εκκλησία κτίστηκε από κάποιο μοναχό Αλέξανδρο Μελαχρινό το έτος 1362 μ.Χ. Οι τοιχογραφίες του Ναού είχαν καλυφτεί παλιότερα από ασβέστη προφανώς όχι μόνο για καλλωπιστικούς λόγους αλλά και για να προστατευτούν από πιθανή καταστροφή εκ μέρους των Τούρκων κατακτητών. Η καλύτερα διατηρημένη σήμερα τοιχογραφία είναι η Θυσία του Αβραάμ η οποία βρίσκεται μέσα στο ιερό. Άλλες τοιχογραφίες είναι η Ανάληψη του Χριστού, ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου, η Ψηλάφηση του Θωμά και άλλες.

Στα τελευταία χρόνια στο ναό έχουν γίνει δυο σημαντικές παρεμαβάσεις. Η πρώτη έγινε το 1980 και αφορούσε τη διαμόρφωση του αύλειου χώρου και η δεύτερη, που ήταν πολύ πιο σημαντική και έγινε το 2001 αφορούσε την τοποθέτηση κεραμιδιών στη στέγη, τον καθαρισμό και προσπάθεια αποκατάστασης των τοιχογραφιών από ειδικό αρχαιολόγο και η επιδιόρθωση των εξωτερικών επιφανειών ώστε να μην υπάρχουν ίχνη υγρασίας.

Ναός Αγίας Βαρβάρας 
Βρίσκεται στην πίσω πλευρά του χωριού και είναι άγνωστο πότε χτίστηκε. Ο Ναός ήταν αρχικά αφιερωμένος στη Ζωοδόχο Πηγή και αργότερα, στις αρχές του περασμένου αιώνα, αφιερώθηκε και στην Αγία Βαρβάρα. Αυτό έγινε όταν οι χωριανοί έφεραν την εικόνα της Αγίας, επικαλούμενοι τη Χάρη της για να λυτρωθούν από κάποια θανατηφόρα ασθένεια (χολέρα ή πανούκλα) που είχε πέσει στο χωριό. Το θαύμα έγινε και οι κάτοικοι σε ένδειξη ευγνωμοσύνης αφιέρωσαν το Ναό και στην Αγία Βαρβάρα την οποία τιμούν εξαιρετικά μέχρι σήμερα στις 4 Δεκεμβρίου. Το υπόστεγο κατασκευάστηκε πολύ αργότερα στα μέσα της δεκαετίας του 1980 για πρακτικούς λόγους.

Παλαιός & Νέος Ναός Εισοδίων 
Μονόκλιτη Βασιλική που κτίστηκε την περίοδο της Ενετοκρατίας. Το κτίσιμο φαίνεται ότι έγινε σε δυο τουλάχιστο διαφορετικές χρονικές περιόδους όπως μαρτυρούν οι κορνίζες των ανοιγμάτων. Το δυτικό μέρος του Ναού φαίνεται να προϋπήρχε του ανατολικού. Το τέμπλο είναι κυπαρισσένιο, ξυλόγλυπτο των αρχών του 19ου αιώνα. Δεν υπάρχουν τοιχογραφίες στο εσωτερικού του Ναού, μόνο φορητές εικόνες και μάλιστα δυο πολύ μεγάλες, των τριών Ιεραρχών και της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας. Ο Ναός βρίσκεται εκεί όπου παλιότερα ήταν η αυλή του σχολείου ενώ στη θέση του σχολείου έχει σήμερα κτιστεί ο νέος Ναός των Εισοδίων.

Ο νέος Ναός των Εισοδίων κτίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1960 με πρωτοβουλία του τότε εφημερίου Κωνσταντίνου Ορφανουδάκη για να καλύψει τις αυξανόμενες ανάγκες της ενορίας. Είναι ρυθμού Βασιλικής με τρούλο γιορτάζει κάθε χρόνο στις 21 Νοεμβρίου και αποτελεί τον κεντρικό ι. Ναό της ενορίας μας.

Ναός Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου 
Βρίσκεται νότια του χωριού σε περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, όπου κάθε χρόνο στις 29 του Αυγούστου γίνεται το πανηγύρι του χωριού.

Παραπομπές

Χωριά του νομού Χανίων
Δήμος Αποκορώνου