Διωγμός της φατρίας Καψάν

Ο  διωγμός της φατρίας Καψάν (κορεατικά: 갑산파, Χάντσα: 甲山派, RR: gapsan pa, MR: kapsan p'a) ήταν το αποτέλεσμα της (αποτυχημένης) προσπάθειας υπονόμευσης της κυριαρχίας του Κιμ Ιλ-σονγκ, ηγέτη της Βόρειας Κορέας, το 1967.

Η «φατρία Καψάν» ήταν μια ομάδα βετεράνων που πολέμησε για την εκδίωξη των Ιαπώνων από την Κορέα στις δεκαετίες του 1930 και του 1940 και που ήταν αρχικά κοντά στον Κιμ Ιλ-σονγκ. Μετά τη 2η Διάσκεψη του Εργατικού Κόμματος της Κορέας όμως, το 1966, η φατρία άρχισε να παίρνει αποστάσεις από τον ηγέτη της χώρας, επιδιώκοντας οικονομικές μεταρρυθμίσεις, αλλά και την πτώση του  Κιμ Ιλ-σονγκ και την αντικατάστασή του, με τον Πακ Κουμ-τσολ.

Ο Κιμ Ιλ-σονγκ αντέδρασε κατ' αρχήν με μια σειρά ομιλιών στα μέλη του κόμματος στις οποίες αποδόμησε τις απόψεις των φραξιονιστών, δημιούργησε την δική του ιδεολογική πλατφόρμα, τις Δέκα Αρχές Καθιέρωσης Μονολιθικού Ιδεολογικού Συστήματος και τέλος εκδίωξε, διέλυσε και εξαφάνισε τη φατρία Καψάν.  

Ο αδερφός του Κιμ Ιλ-σονγκ, Κιμ Γιονγκ-τζου ανέλαβε να διαμορφώσει και να προπαγανδίσει τις Δέκα Αρχές, οι οποίες αφού εγκρίθηκαν από τα μέλη του κόμματος, έγιναν ο ακρογωνιαίος λίθος της ιδεολογίας αλλά και της κυριαρχίας των διαδόχων του Κιμ Ιλ Σονγκ, μέχρι και σήμερα.

Ιστορικό υπόβαθρο 
Κατά την διάρκεια του εθνικο-απελευθερωτικού αγώνα της Κορέας στην περιοχή Καψάν στην παλιά επαρχία του Νότιου Χάμγουονγκ (σημερινή επαρχία Ριανγκανγκ), δημιουργήθηκε  μυστική αντάρτικη οργάνωση που ονομάστηκε Επιτροπή Επιχειρήσεων Καψάν. Τα μέλη αυτής της ομάδας παρείχαν υλικοτεχνική υποστήριξη στον αγώνα του Κιμ Ιλ-σονγκ ενάντια στους Ιάπωνες.. Μετά την απελευθέρωση, συνοδοιπόροι πλέον του Κιμ συμπεριλήφθηκαν στις τάξεις των ανταρτών του Εργατικού Κόμματος της Βόρειας Κορέας.  
Σταδιακά η ομάδα μετατράπηκε σε φράξια.   Ο Κιμ είχε καταφέρει να διαλύσει άλλες φραξιονιστικές ομάδες με  μια σειρά εκκαθαρίσεων στη δεκαετία του 1950, ιδίως μετά το περιστατικό της φράξια του Αυγούστου το 1956, ωστόσο η ομάδα του Καψάν δεν είχε συμπεριληφθεί σε αυτές.  

Μετά το 2ο Συνέδριο του Εργατικού Κόμματος της Κορέας το 1966, η ομάδα του Καψάν άρχισε να διατυπώνει τις ενστάσεις της. Η φράξια παρουσίασε οικονομικές πολιτικές που διαφωνούσαν με το οικονομικό μοντέλο του Κιμ Ιλ-σονγκ. Ήταν ιδιαίτερα αντίθετοι με τη γραμμή "Byungjin" του Κιμ ήτοι της παράλληλης ανάπτυξης της οικονομίας και του στρατού, δίνοντας προτεραιότητα στην εθνική οικονομία έναντι των αναγκών του στρατού. Συγκεκριμένα, πρότειναν την επέκταση και ενίσχυση της ηλεκτροδότησης και όχι της της βαριάς βιομηχανίας, προκειμένου να διοχετεύσουν κεφάλαια μακριά από το στρατό και να βελτιώσουν το βιοτικό επίπεδο των ανθρώπων. Ήθελαν το  Κόμμα να παραχωρήσει την συμβολή του στον οικονομικό σχεδιασμό σε ειδικούς στα οικονομικά, την επιστήμη και τη μηχανική. Πρότειναν επίσης μια οικονομική θεωρία της αξίας και υποστήριξαν την υιοθέτηση ενός ημι-νομίσματος για την παροχή σημαντικών κινήτρων στους εργαζόμενους.

Το κύριο ζήτημα, ωστόσο, ήταν το ερώτημα ποιος θα μπορούσε να διαδέχθει τον Κιμ Ιλ-σονγκ ως ηγέτη της Βόρειας Κορέας. Ο Κιμ είχε προωθήσει τον μικρότερο αδερφό του Κιμ Γιονγκ-τζου ως πιθανό διάδοχο, επιλογή που δεν συμμεριζόταν η φράξια, καθώς θεωρούσαν ότι η μη συμμετοχή του στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα τον έκανε ακατάλληλο για τόσο υψηλό αξίωμα. Εν τω μεταξύ ο αρχηγός της φράξιας, ο Παμ Κουμ-τσολ, που  είχε ανέλθει στα ανώτατα κλιμάκια του κόμματος και μάλιστα ήταν και αντιπρόεδρός του, διεκδικούσε για τον εαυτό του, την πρωτοκαθεδρία. Επίσης άσκησε κριτική και  στην προσωπολατρεία που είχε δημιουργηθεί γύρω από τον Κιμ.   Ο Πακ συγκέντρωσε πολλούς σημαντικούς υποστηρικτές, συμπεριλαμβανομένων των Γι Χιο-σαν, Κιμ Το-μαν, Πακ Γιονγκ-γκουκ, Χο Σοκ-σον, Κο Χιοκ, Χα Ανγκ-τσον και Ριμ Τσουν-τσου. 

Η φατρία Καψάν προσπάθησε να προωθήσει τον Πακ ως τον διάδοχο του Κιμ Ιλ-σονγκ. Ως αρχική κίνηση, βοήθησαν τον Κιμ να εκκαθαρίσει τον Κιμ Τσανγκ-ναμ, έναν εξέχων πολιτικό θεωρητικό, αλλά μόνο για να κάνει χώρο στον Πακ. Τα μέλη της φατρίας άρχισαν να αποκαλούν τα λόγια του Πακ ως «διδασκαλία», κάνοντάς τα ίσα με εκείνα του Κιμ Ιλ-σονγκ.  Τα απομνημονεύματα των μελών της αρχικής φατρίας Καψάν είχαν δημοσιευτεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1960, ξεκινώντας από τον Πακ Ταλ το 1963 και τον Γι Τζε-σαν, αδελφό του Γι Χιο-σαν, το 1964. Ένα φωτογραφικό άλμπουμ του 1964 είχε τον Πακ Ταλ και φωτογραφίες του Πακ Κουμ-τσολ, εκτυπωμένες δίπλα στη φωτογραφία του Κιμ Ιλ-σονγκ. Όταν πέθανε η σύζυγος του Πακ, Τσο Τσε-ριον, ο Κιμ Το-μαν, ο οποίος ήταν διευθυντής του τμήματος προπαγάνδας του κόμματος, δημοσίευσε ένα έργο ονόματι An Act of Sincerity, —το οποίο περιγράφεται είτε ως ταινία είτε ως θεατρική παράσταση — το οποίο απεικόνιζε την αφοσίωσή της στον άντρα της. Ο Κιμ Ιλ-σονγκ δεν το ενέκρινε και υπονοούσε ότι παρουσίαζε λανθασμένη πίστη. Ο Κιμ Το-μαν είχε επίσης ανοικοδομήσει τη γενέτειρα του Πακ. Ωστόσο, προέκυψε και μια μη εξουσιοδοτημένη βιογραφία για τον Πακ, και παραδόθηκε η διάδοση του προπαγανδιστικού υλικού στον Κιμ Ιλ-σονγκ. Αυτές οι ενέργειες θεωρήθηκαν ως απόλυτες πράξεις ανυπακοής προς τον Κιμ Ιλ-σονγκ.

Ο Πακ καταδικάστηκε σύντομα από τον Τσο Γιονγκ-γκον, πρόεδρο της Μόνιμης Επιτροπής της Ανώτατης Λαϊκής Συνέλευσης, για τον πολλαπλασιασμό των «φεουδαρχικών, κομφουκιανών ιδεών». Ο Πακ κατηγορήθηκε ότι δεν υποστήριζε τη στρατιωτική γραμμή του κόμματος· ότι γελοιοποίησε ανοιχτά το σύνθημα του Κιμ Ιλ-σονγκ «ένας κατά εκατό», καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η κυριολεκτική ερμηνεία του δεν θα μπορούσε να είναι αληθινή. Τα σχέδια παραγωγής που ήταν ευθύνη του, όπως ειπώθηκε, δεν ικανοποιήθηκαν. Ο Πακ κατηγορήθηκε ότι προήγαγε τα παλιά μέλη της Επιτροπής Επιχείρησης Καψάν σε σημαντικές θέσεις.  Σύμφωνα με τον ισχυρισμό, η φατρία ήταν οικογενειακή και περιφερειακή. Ο σύμμαχος του Πακ Γιο Χιο-σαν, διευθυντής του Γενικού Γραφείου Υποθέσεων της Νότιας Κορέας, κατηγορήθηκε για αποτυχίες μυστικών επιχειρήσεων στη Νότια Κορέα. Επιπλέον, ο υφιστάμενος Ριμ Τσουν-τσου λέγεται ότι είχε παραμελήσει τις επιχειρήσεις της Νότιας Κορέας προκειμένου να επικεντρωθεί στη δημοσίευση ενός μυθιστορήματος. Τα μέλη της φατρίας λέγονταν επίσης ότι ήταν «ρεβιζιονιστές» και ανάγκασαν τους ανθρώπους να διαβάσουν τη «φεουδαρχική» λογοτεχνία από την εποχή της δυναστείας του Τζοσόν.  Αυτές οι ενέργειες, χωρίς την έγκριση του Κιμ Ιλ-σονγκ, θεωρήθηκαν ως σοβαρές πράξεις υπονόμευσης της προσωπολατρείας του και της εξουσίας του. Επιπλέον, η φατρία θεωρήθηκε ότι ήταν ταγμένη στη γραμμή της Κίνας, δηλαδή αντίθετη με τη σοβιετική γραμμή του Κιμ.

Περιστατικό 

Ο Κιμ Ιλ-σονγκ θεωρούσε τις ιδέες και τις ενέργειες της φατρίας του Καψάν ως υπαρξιακές απειλές για τη διακυβέρνηση και το κράτος του. Τον Μάρτιο του 1967, ο Κιμ προειδοποίησε τα μέλη της φατρίας του Καψάν σε μια ομιλία με τίτλο «Για τη βελτίωση της κομματικής εργασίας και την εφαρμογή των αποφάσεων της διάσκεψης του κόμματος» και τους κατηγόρησε ότι ασκούσαν «ατομικό ηρωισμό». Η λύση του Κιμ στο πρόβλημα ήταν ένα «μονολιθικό ιδεολογικό σύστημα» που συγκέντρωνε το κόμμα γύρω του. Ο Κιμ προειδοποίησε άλλους αξιωματούχους του κόμματος να μην συμμορφωθούν με τη φατριά. Τα μέλη της φατρίας αγνόησαν τις προειδοποιήσεις του και έμειναν σταθεροί στην πορεία τους.  Ο Κιμ πήρε τη συγκατάθεση από πιστά μέλη του κόμματος σε μια μυστική συνάντηση για την απομάκρυνση της φατρίας του Καψάν. Ακολούθησε μια μεγάλη εκκαθάριση τόσο των πραγματικών όσο και των υποτιθέμενων μελών. Στη 15η ολομέλεια της τέταρτης κεντρικής επιτροπής του Κόμματος, στις 4-8 Απριλίου,  ο Κιμ είχε διώξει επισήμως περισσότερα από 100 μέλη της φατρίας από το κόμμα. Ο Πακ Κουμ-τσολ στάλθηκε για να εργαστεί σε ένα εργοστάσιο στην ύπαιθρο. Ενώ τον Μάιο του 1967, εκτελέστηκε ή αυτοκτόνησε. Άλλοι κατηγορήθηκαν για εγκλήματα και εξαφανίστηκαν ή στάλθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντωσης. Οι Γι Γιο-σον, Κιμ Το-μαν, Πακ Γιονγκ-γκουκ και Χο Σοκ-σον καταδικάστηκαν σε θάνατο.

Στις 25 Μαΐου, ο Κιμ πραγματοποίησε ιδεολογική ομιλία με τίτλο «Σχετικά με τα άμεσα καθήκοντα στην κατεύθυνση του έργου της προπαγάνδας του κόμματος» Η ομιλία, πιθανώς η πιο σημαντική που έδωσε ποτέ, έγινε γνωστή ως «Διδασκαλία της 25ης Μαΐου» και θα γινόταν έκτοτε ένα πολιτικό εργαλείο για τους υποστηρικτές του Κιμ για να εκθέσουν στοιχεία στο κόμμα. Τόσο βαθιά ήταν η επίδρασή της που η Σονγκ Χιε-ρανγκ, η αδερφή του Κιμ Τζονγκ-ιλ, χαρακτήρισε την 25η Μαΐου ως «την ημέρα που άλλαξαν όλα» στη Βόρεια Κορέα.  Ο ερευνητής Φεντόρ Τερτίτσκι τη συγκρίνει με τη σημασία της 18ης Δεκεμβρίου 1865 (κατάργηση της δουλείας) για τους Αμερικανούς, τις 24 Μαρτίου 1933 (ο νόμος περί εξουσιοδότησης) στη Γερμανία ή τις 20 Φεβρουαρίου 1956 («Μυστική ομιλία» της Νικήτα Χρουστσόφ). Παρά τη βαρύνουσα σημασία της ομιλίας, δεν έχει δημοσιευτεί ποτέ, η πρόσβαση περιορίζεται μόνο στα μέλη του κόμματος. Μια λακωνική αναφορά στην ομιλία δίνεται στο Κεντρικό Ετήσιο Βιβλίο της Κορέας του 1968: «Το 1967, 25 Μαΐου - Ο σεβαστός σύντροφος Κιμ Ιλ-σονγκ έδωσε μια ομιλία σε μια ομάδα ιδεολογικών εργατών του Κόμματος με την ονομασία "Στις Άμεσες Εργασίες και στις Οδηγίες της Εργατικής Προπαγάνδας του Κόμματος"» Στη συνέχεια, για δεκαετίες - μέχρι την εποχή του Κιμ Τζονγκ-ιλ - η ομιλία δεν αναφέρθηκε ποτέ. Μερικές φορές συγχέεται με μια άλλη ομιλία που έχει την ίδια ημερομηνία και είναι διαθέσιμη με τίτλο «Σχετικά με το πρόβλημα της μετάβασης από τον καπιταλισμό στον σοσιαλισμό και της δικτατορίας του προλεταριάτου».  Όσον αφορά τη μη διαθέσιμη ομιλία διδασκαλίας της 25ης Μαΐου, το περιεχόμενό της μπορεί να συναχθεί με ακρίβεια από το ακόλουθο απόσπασμα μιας επίσημης βιογραφίας του Κιμ του 2008, σύμφωνα με τον Tertitskiy: 

Ο Tertitskiy χρονολογεί την επιλογή του Κιμ Τζονγκ-ιλ ως διάδοχου κατά την ημερομηνία της ομιλίας. Πράγματι, ο Τζονγκ-ιλ συμμετείχε στην έρευνα της φατρίας. Η αποστολή του είχε ανατεθεί από τον πατέρα του. Ο Τζονγκ-ιλ ήταν μόλις 26 ετών εκείνη την περίοδο και ήταν το πρώτο επίσημο καθήκον που του έδωσε ο πατέρας του.  Όταν ο Τζονγκ-ιλ μίλησε στην Ολομέλεια, ήταν η πρώτη του ως φιγούρα εξουσίας. Πιθανότατα έδωσε άλλη μία ομιλία στις 25 Μαΐου - με τίτλο «Ας δημιουργήσουμε σταθερά το Μονολιθικό Ιδεολογικό Σύστημα του Κόμματος μεταξύ των Αξιωματούχων που Αντιμετωπίζουν Εξωτερικές Υποθέσεις» - που απηχεί στενά τη διδασκαλία του πατέρα του. Το όνομα του Κιμ Τζονγκ-ιλ αναφέρθηκε σε δημόσια έγγραφα, πιθανώς για πρώτη φορά, υποδεικνύοντας ότι ήταν ήδη στον δρόμο του να είναι ο διάδοχος του πατέρα του.  Έξι μήνες μετά την εκκαθάριση, σε μια απρογραμμάτιστη συνάντηση του κόμματος, ο Κιμ Ιλ-σονγκ ζήτησε να του είναι πιστή η βιομηχανία του θεάματος, αναφερόμενος στην προδοσία που είχε υποστεί από το έργο An Act of Sincerity. Ο ίδιος ο Τζονγκ-ιλ ανακοίνωσε ότι θα αρχίσει καριέρα στην παραγωγή ταινιών. Ο Κιμ έφυγε από το Τμήμα Οργάνωσης και Προσανατολισμού του κόμματος για να αναλάβει το Τμήμα Προπαγάνδας που είχε αμαυρωθεί από το περιστατικό. Υποστήριξε επίσης τη δημιουργία μιας μονολιθικής ιδεολογίας που επικεντρώνεται μόνο στον πατέρα του και μόνο. Ο Κιμ κάλεσε ένα μηνιαίο συνέδριο σκηνοθετών για να επαναπροσανατολίσει τη βιομηχανία κινηματογράφου της χώρας, καθαρίζοντάς το από το «δηλητήριο» της φατρίας Καψάν.  Μέχρι το 1969, οι εκκαθαρίσεις είχαν τελειώσει.

Επακόλουθα και κληρονομία 

Το περιστατικό της Φατριάς Καψάν ήταν, βάσει των λεγομένων του Λιμ Τζε-τσον, "ένα ορόσημο στην πολιτική της Βόρειας Κορέας". Ήταν η τελευταία πρόκληση που δέχτηκε και ο Κιμ Ιλ-σονγκ και η διακυβέρνησή του. Μόλις είχε αφαιρεθεί η φατρία, η εξουσία του Κιμ αυξήθηκε και η προσωπολατρεία προς αυτόν εντατικοποιήθηκε. Αυτό που ακολούθησε ήταν μια άνοδος στην προπαγάνδα παρόμοια με αυτήν στην Κίνα κατά τη διάρκεια της Πολιτιστικής Επανάστασης. Εισήχθησαν σήματα με το πρόσωπο του Κιμ και έγινε υποχρεωτικό να αναφερθεί ο Κιμ σε δημόσιες συναντήσεις. Όλα τα μέχρι σήμερα δημοσιευμένα βιβλία ελέγχθηκαν για ορθότητα και κάηκαν πολλά εξ αυτών.  Λίγο μετά το συμβάν, ο Κιμ Γιονγκ-τζου, ο αδερφός του Ιλ-σονγκ, σύγγραψε διεξοδικά τον κανόνα του στις επιρροές των Δέκα Αρχών για την Καθιέρωση ενός Μονολιθικού Ιδεολογικού Συστήματος. Ο Κιμ Ιλ-σονγκ ανακοίνωσε τις Αρχές στο κοινό σε μια ομιλία που πραγματοποιήθηκε στην Ανώτατη Λαϊκή Συνέλευση στις 16 Δεκεμβρίου 1967 με τίτλο «Αφήστε μας να ενσωματώσουμε το επαναστατικό πνεύμα της ανεξαρτησίας, της αυτοσυντήρησης και της αυτοάμυνας περισσότερο σε όλους τους κλάδους της κρατικής δραστηριότητας». Μετά το περιστατικό, η κορεατική λέξη για τον αρχηγό, το suryong, που είχε χρησιμοποιηθεί για τον αρχηγό οποιασδήποτε ομάδας, ή για τον Λένιν ή τον Στάλιν, έγινε αποκλειστικά συνώνυμο του Κιμ Ιλ-σονγκ.

Η ομιλία του Κιμ στις 25 Μαΐου είχε ως αποτέλεσμα να καθιερώσει τη δική του θεωρητική θέση διαφορετική από εκείνη της Κίνας ή της Σοβιετικής Ένωσης, προσφέροντάς του πολιτική ανεξαρτησία κι από τις δύο σοσιαλιστικές μεγάλες δυνάμεις της εποχής. Η πολιτική του ιδεολογία για το Τζούτσε άρχισε να κερδίζει σταδιακά.  Το ίδιο προχώρησε και η οικονομική του γραμμή Byungjin, αν και στην πραγματικότητα σήμαινε προνόμια του στρατού έναντι της γενικότερης οικονομίας. Μετά από αλλαγές προσωπικού, η πολιτική της Βόρειας Κορέας έναντι της Νότιας Κορέας έγινε επίσης πιο σκληρή.  

Με την πτώση της φατρίας, ο Κιμ Ιλ-σονγκ έγινε μοναδικός στόχος της ιστοριογραφίας της Βόρειας Κορέας. Ο ρόλος του κατά τον αγώνα της απελευθέρωσης ήταν υπερβολικός και άγγιζε μυθικές διαστάσεις. Από την άλλη πλευρά, οι εμπειρίες άλλων αντάρτικων μαχητών δεν μνημονευόντουσαν πλέον δημόσια. Για παράδειγμα, ο Κιμ Τζονγκ-ιλ είχε αφαιρέσει τα απομνημονεύματα πολέμου των συνωμοτών από μια δημοφιλή συλλογή που ονομάζεται Reminiscences of the Anti-Japanese Guerillas.   Ο ίδιος ο Τζονγκ-ιλ έγινε το κέντρο της πολιτικής ζωής παρόμοια με τον πατέρα του. Η προσωπολολατρεία άρχισε να επικεντρώνεται και σε άλλα μέλη της οικογένειας Κιμ.  Η πρώτη φιγούρα στην οποία επεκτάθηκε η λατρεία ήταν η μητέρα του, ο Κανγκ Παν-σοκ. Τον Ιούλιο του 1967, δημοσιεύτηκε ένα τραγούδι με τίτλο "Μητέρα της Κορέας" για αυτήν. Τον Ιούλιο και τον Σεπτέμβριο ο Ροντόνγκ Σινμούν δημοσίευσε άρθρα που επαινούν την Κανγκ.  Τον Σεπτέμβριο επίσης ξεκίνησε εκστρατεία προς τιμήν της στην Κορεατική Δημοκρατική Ένωση Γυναικών. Μέχρι το 1968, η προσωπολατρεία γύρων από την οικογένεια είχε ολοκληρωθεί. 

Ένα άλλο οικογενειακό ζήματα που προέκυψε ήταν ότι ο Κιμ Ιλ-σονγκ ήταν απρόθυμος να επιτρέψει στην κόρη του Κιμ Κιονγκ-χάι να παντρευτεί τον Τζανκ Σονγκ-τεκ, γιο μιας οικογένειας με επαναστατικές παραδόσεις, των οποίων τα διαπιστευτήρια δεν θεωρούνταν πλέον πλεονεκτήματα. Οι δύο παντρεύτηκαν τελικά το 1972, αλλά το παρελθόν του Τζανγκ δεν μπορούσε να συζητηθεί δημοσίως. Η εμπλοκή της οικογένειάς του με το περιστατικό της Φατριάς Κοψόν μεταφέρθηκε και στην εποχή του Κιμ Τζονγκ-ουν. Το 2013, ο Τζανγκ έπεσε θύμα εκκαθάρισης και τέλος εκτέλεσης. Ο Κιμ Τζονγκ-ουν ακολούθησε την πορεία του παππού του και ονόμασε τη στρατιωτική-οικονομική πολιτική του Byungjin, και οι Δέκα Αρχές για την Καθιέρωση ενός Μονολιθικού Ιδεολογικού Συστήματος ενημερώθηκαν για να αναφέρονται σε αυτόν. Ο Stephan Haggard καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ενώ «η γραμμή byungjin του Τζονγκ-ουν δεν είναι ακριβώς ίδια με του Κιμ Ιλ-σονγκ και η υποόθεση του Τζανγκ Σονγκ-τεκ δεν αφορά τη φατρία... η δυναμική τους μοιάζει κάπως παρόμοια: οι προκλήσεις για το ηγετικό σύστημα αντιμετωπίζονται όχι μόνο με καθαρισμούς αλλά και με σημαντικές ιδεολογικές δικαιολογίες για ενότητα και υπακοή».

Παραπομπές

Βιβλιογραφία

Περαιτέρω μελέτη

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Original documents στο North Korea International Documentation Project

Πολιτικές και πολιτισμικές εκκαθαρίσεις
Ιστορία Εργατικού Κόμματος Κορέας
Κιμ Ιλ-σονγκ