Αλεξάνδρα Φιόντοροβνα (Αλίκη της Έσσης)

Η Αλεξάνδρα Φιόντοροβνα (Александра Фёдоровна/Aleksandra Feodorovna), γεννηθείσα Αλίκη της Έσσης-Ντάρμστατ (Alix von Hessen-Darmstadt, 6 Ιουνίου 1872 - 17 Ιουλίου 1918), ήταν αυτοκράτειρα της Ρωσίας, ως σύζυγος του Νικολάου Β΄, τελευταίου τσάρου της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, και εγγονή της Βικτωρίας του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ασπάστηκε την ορθόδοξη πίστη, της δόθηκε το όνομα "Αλεξάνδρα Φιόντοροβνα" και, αφού δολοφονήθηκε μαζί με όλα τα μέλη της οικογένειά της μετά την αιχμαλωσία τους από τους Μπολσεβίκους το 1918, αγιοποιήθηκε το 2000 ως Αγία Αλεξάνδρα, η το Πάθος Φέρουσα.

Η Αλεξάνδρα ήταν η τελευταία Τσαρίνα της Ρωσίας και μια από τις πιο διάσημες βασιλικές φορείς της νόσου της αιμορροφιλίας, που καταγόταν από τη Βασίλισσα Βικτωρία. Η φήμη της για την άσκηση επιρροής, την αντίσταση του συζύγου της, με την παράδοση της αυταρχικής εξουσίας σε όλη τη χώρα, και γνωστή για την πίστη της στον Ρώσο μυστικιστή Γκριγκόρι Ρασπούτιν, κατάστρεψε σοβαρά τη δημοτικότητά της και τη μοναρχία των Ρομανώφ στα τελευταία χρόνια της εξουσίας. Κατά τη διάρκεια της απουσίας του συζύγου της στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο το 1915-1917, έγινε αντιβασίλισσα της Αυτοκρατορίας.

Γέννηση

Η Αλίκη Βικτωρία Ελένη Λουίζα Βεατρίκη γεννήθηκε στις 6 Ιουνίου 1872 στο Νέο Παλάτι στο Ντάρμστατ, ήταν το έκτο παιδί και η τέταρτη κόρη από τα επτά παιδιά του Λουδοβίκου Δ΄ της Έσσης και της πρώτης συζύγου του Αλίκης του Ηνωμένου Βασιλείου, δεύτερης κόρης της Βικτωρίας και του Αλβέρτου της Σαξονίας-Κοβούργου-Γκότα.

Βαφτίστηκε την 1η Ιουλίου 1872 (δέκατη επέτειος γάμου των γονιών της), σύμφωνα με τη Λουθηρανική Εκκλησία της δόθηκε το όνομα της μητέρας της και το όνομα από κάθε αδελφή της μητέρας της, μερικά από τα οποία μεταφράστηκαν στα γερμανικά. Νονοί της ήταν ο Πρίγκιπας και η Πριγκίπισσα της Ουαλίας, ο Τσάρεβιτς και η Τσαρίνα της Ρωσίας, η Βεατρίκη του Ηνωμένου Βασιλείου, η Αυγούστα, Δούκισσα του Καίμπριτζ, και η Άννα της Πρωσίας.

Οικογένεια 

Η Αλίκη παντρεύτηκε σχετικά αργά για την εποχή της, έχοντας απορρίψει την πρόταση γάμου από τον ξάδελφό της Αλβέρτο Βίκτωρα, Δούκα του Κλάρενς και Έιβοντεϊλ (ο μεγαλύτερος γιος του Πρίγκιπα της Ουαλίας), το 1890, παρά την ισχυρή οικογενειακή πίεση. Η Βασίλισσα Βικτωρία την προόριζε να είναι η μελλοντική βασίλισσα της Βρετανίας, αλλά υποχώρησε, και δέχτηκε την αντίρρηση της Αλίκης ως ένδειξη της δύναμης του χαρακτήρα της.

Η Αλίκη είχε ήδη συναντήσει και ερωτευτεί τον Μεγάλο Δούκα Νικόλαο, κληρονόμο του θρόνου της Ρωσίας, του οποίου η μητέρα, η Αυτοκράτειρα Μαρία Φιόντοροβνα, ήταν η νονά της και ο θείος του Νικολάου, ο Μέγας Δούκας Σεργκέι Αλεξάντροβιτς ήταν παντρεμένος με την αδελφή της Αλίκης, Ελισάβετ.

Τον Απρίλιο του 1894, ο Νικόλαος ταξίδεψε στο Κοβούργο και μια ημέρα μετά την άφιξή του, έκανε πρόταση γάμου στην Αλίκη, και εκείνη την απέρριψε επειδή αρνήθηκε να μεταστραφεί στην Ορθοδοξία. Ωστόσο, μετά από πίεση του Γουλιέλμου Β΄ της Γερμανίας, ο οποίος της είχε πει ότι ήταν καθήκον της να παντρευτεί τον Νικόλαο, και της αδελφής της Ελισάβετ, ο οποία προσπάθησε να τις επισημάνει τις ομοιότητες μεταξύ Λουθηρανισμού και της Ρωσικής Ορθοδοξίας, δέχτηκε την δεύτερη πρόταση του Νικόλαου.

Ο Αλέξανδρος Γ΄ της Ρωσίας πέθανε νωρίς το απόγευμα την 1η Νοεμβρίου 1894 στην ηλικία των 49 ετών, αφήνοντας τον Τσάρεβιτς Νικόλαο ως νέο αυτοκράτορα της Ρωσίας, ο οποίος επιβεβαίωσε το ίδιο βράδυ ότι θα είναι ο Τσάρος Νικόλαος Β΄. Την επόμενη μέρα, η Αλίκη ασπάστηκε την Ορθοδοξία ως «Μεγάλη Δούκισσα Αλεξάνδρα Φιόντοροβνα» με τον τίτλο της Αυτοκρατορικής Υψηλότητας. Είχε ακόμη ως εξαίρεση, ότι δεν ήταν υποχρεωμένη να αποκηρύξει τον Λουθηρανισμό την πρώην πίστη της. Η Αλίκη εξέφρασε την επιθυμία της να πάρει το όνομα Αικατερίνη, αλλά η πρόταση του Νικολάου, ήταν να πάρει το όνομα Αλεξάνδρα.

Η Αλεξάνδρα και ο Νικόλαος παντρεύτηκαν στην Μεγάλη Εκκλησία των Χειμερινών Ανακτόρων της Αγίας Πετρούπολης στις 26 Νοεμβρίου 1894 (ημέρα γενέθλιων της μητέρας του Νικολάου, της Χήρας Αυτοκράτειρας Μαρίας Φιόντοροβνα), όταν το βασίλειο λόγω πένθους θα μπορούσε να είναι κάπως χαλαρό." Το ζευγάρι ήταν πολύ δεμένο μέχρι την ταυτόχρονη δολοφονία τους το 1918. 

Η Αλεξάνδρα και ο Νικόλαος απέκτησαν τέσσερις κόρες και ένα γιο:
Την Μεγάλη Δούκισσα Όλγα Νικολάγιεβνα της Ρωσίας (15 Νοεμβρίου 1895-17 Ιουλίου 1918).
Την Μεγάλη Δούκισσα Τατιάνα της Ρωσίας (10 Ιουνίου 1897-17 Ιουλίου 1918).
Την Μεγάλη Δούκισσα Μαρία Νικολάγιεβνα της Ρωσίας (26 Ιουνίου 1899-17 Ιουλίου 1918).
Την Μεγάλη Δούκισσα Αναστασία Νικολάγιεβνα της Ρωσίας (18 Ιουνίου 1901-17 Ιουλίου 1918).
Τον Τσάρεβιτς Αλέξιο Νικολάγιεβιτς της Ρωσίας (12 Αυγούστου 1904-17 Ιουλίου 1918).

Εξορία και εκτέλεση 
Στις αρχές Μαρτίου του 1917 η Προσωρινή Κυβέρνηση έβαλε την αυτοκρατορική οικογένεια σε κατ’ οίκον περιορισμό στο Ανάκτορο του Αλεξάνδρου στο Τσάρσκογιε Σελό, 15 μίλια νότια από την Αγία Πετρούπολη. Τον Αύγουστο του 1917 η κυβέρνηση Κερένσκι μετέφερε τους Ρομανώφ στο Τομπόλσκ στα Ουράλια, στο σπίτι του πρώην Κυβερνήτη, ισχυριζόμενη ότι έτσι θα προστατευόταν από το εντεινόμενο επαναστατικό κλίμα. Όταν οι Μπολσεβίκοι ανέβηκαν στην εξουσία τον Οκτώβριο, τα μέτρα κράτησής τους έγιναν αυστηρότερα και η σκέψη να δικαστεί ο Νικόλαος ακουγόταν όλο και πιο συχνά. Όσο η αντιεπαναστατική λευκή κίνηση συγκέντρωνε δυνάμεις, οδηγώντας σε εμφύλιο πόλεμο μέχρι το καλοκαίρι, ο Νικόλαος Β΄, η Αλεξάνδρα και η κόρη τους Μαρία μεταφέρθηκαν τον Απρίλιο στο Γεκατερίνμπουργκ. 
 

Ο Αλεξέι ήταν πολύ άρρωστος για να συνοδεύσει τους γονείς του και παρέμεινε με τις αδερφές του Όλγα, Τατιάνα και Αναστασία στο Τομπόλσκ μέχρι τον Μάιο του 1918. Η οικογένεια με λίγους ακόλουθους έμεινε φυλακισμένη στην οικία Ιπάτιεφ στο Γεκατερίνμπουργκ, ένα στρατιωτικό Μπολσεβικικό οχυρό. Εκεί, το βράδυ της 17ης Ιουλίου 1918, οι Μπολσεβίκοι ξύπνησαν τον Νικόλαο, την Αλεξάνδρα, τα παιδιά τους, τον γιατρό τους και τρεις υπηρέτες, τους πήγαν στο υπόγειο και τους εκτέλεσαν στις 2:33 π.μ. Παραμένει ακόμα ανεξιχνίαστο αν η εντολή εκτέλεσης δόθηκε απευθείας από τον Λένιν στη Μόσχα (την εκδοχή αυτή την ισχυρίζονται πολλοί, όμως σχολαστική έρευνα δεν έφερε στο φως κάποιο αδιάσειστο επιχείρημα), ή αν έγινε έτσι ελλείψει άλλης εναλλακτικής ή αν δόθηκε με πρωτοβουλία των τοπικών Μπολσεβίκων. Επίσης ανεξιχνίαστο παραμένει το αν η εντολή (αν τελικά υπήρξε εντολή) αφορούσε μόνο την εκτέλεση του Νικολάου ή και ολόκληρης της οικογένειας.

Το 1989, δημοσιεύθηκε η αναφορά του Γιάκοβ Γιουρόβσκι, η οποία φαίνεται να φτάνει σε ένα συμπέρασμα ως προς το τι πράγματι συνέβη εκείνο το βράδυ. Η εκτέλεση έλαβε χώρα όταν μονάδες της Λεγεώνας της Τσεχοσλοβακίας, υποχωρώντας από τα Ρωσικά εδάφη, πλησίασαν το Γεκατερίνμπουργκ. Φοβούμενοι ότι η Λεγεώνα θα καταλάμβανε την πόλη και θα απελευθέρωνε τον Νικόλαο, οι φύλακες της Αυτοκρατορικής Οικογένειας στράφηκαν στη λύση της άμεσης εξόντωσής της, λέγοντας πως «δεν υπάρχει επιστροφή». Το τηλεγράφημα που έδινε την εντολή εκ μέρους του Ανώτατου Σοβιέτ στη Μόσχα υπεγράφη από τον Γιάκοβ Σβερντλόφ, του οποίου το όνομα πήρε η πόλη. O Νικόλαος Β΄ ήταν ο πρώτος που πέθανε. Εκτελέστηκε με πολλαπλές σφαίρες στο κεφάλι και στο στήθος. Τελευταίες πέθαναν οι κόρες καθώς τα διαμάντια που φορούσαν μέσα στα ρούχα τους, εμπόδιζαν τις σφαίρες να διαπεράσουν στο σώμα. Έτσι τις λόγχισαν με ξιφολόγχη.

Τα σώματα του Νικολάου Β΄ και της οικογένειας, αφού πρώτα ποτίστηκαν σε οξύ και κάηκαν, για καιρό πιστευόταν ότι είχαν ταφεί κάτω από ένα ναρκοπέδιο σε μια τοποθεσία που λέγεται "τα Τέσσερα Αδέλφια". Αυτό πράγματι ίσχυε για τη νύχτα της εκτέλεσης. To επόμενο πρωί ο Γιουρόβσκι απομάκρυνε τα σώματα και αποφάσισε να τα κρύψει αλλού. Όταν το όχημα που κουβαλούσε τα πτώματα χάλασε, στον δρόμο για την επόμενη τοποθεσία, ο Γιουρόβσκι άλλαξε τα πλάνα και έθαψε τα περισσότερα από τα πτώματα σε ένα μυστικό και σφραγισμένο σημείο στην Οδό Κόπτυακι, έναν εγκαταλελειμμένο σήμερα καρόδρομο 12 μίλια βόρεια της Γεκατερίνμπουργκ. Τα υπολείμματα της οικογένειας και των ακολούθων τους με εξαίρεση δύο παιδιών βρέθηκαν το 1991. H ρωσική Κυβέρνηση τους ξέθαψε και έκανε μια κρατική τελετή κηδείας. H διαδικασία αναγνώρισης των υπολειμμάτων ήταν εξαντλητική. Δείγματα στάλθηκαν στη Βρετανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες για εξέταση DNA. Οι εξετάσεις έδειξαν ότι πέντε από τους σκελετούς ήταν μέλη της οικογένειας και τέσσερις όχι. Τρεις από τους πέντε διαπιστώθηκε ότι ήταν παιδιά. Η μητέρα συνδεόταν με τη βρετανική βασιλική οικογένεια, άρα ήταν η Αλεξάνδρα-  ο Φίλιππος, Δούκας του Εδιμβούργου, εγγονός της μεγαλύτερης αδερφής της Αλεξάνδρας, της Βικτωρίας, Μαρκησίας του Μίλφορντ-Χέηβεν, έδωσε δείγμα DNA το οποίο ταίριαξε με αυτό του σκελετού). Ο πατέρας διαπιστώθηκε ότι σχετίζεται με τον Μεγάλο Δούκα Γεώργιο Αλεξάντροβιτς, μικρότερο αδερφό του Νικολάου Β΄. Οι Βρετανοί επιστήμονες ισχυρίστηκαν πως ήταν πάνω από 98,5% σίγουροι ότι τα απομεινάρια ανήκαν στον Αυτοκράτορα, την οικογένεια του και των ακολούθων τους. Το εναπομείναν σημάδι από τη δολοφονική επίθεση που είχε δεχτεί ο Νικόλαος Β΄ στην Ιαπωνία δεν ήταν αρκετά αξιόπιστο στοιχείο εξαιτίας μόλυνσης που είχε υποστεί.

Αγιοποίηση
Μια τελετή χριστιανικής ταφής πραγματοποιήθηκε 80 χρόνια μετά την εκτέλεση τους το 1998. Τα σώματά τους αναπαύτηκαν με τιμές κράτους στο Παρεκκλήσι της Αγίας Αικατερίνης στον Καθεδρικό Ναό των Αγίων Πέτρου και Παύλου στην Αγία Πετρούπολη, όπου αναπαύονταν όλοι οι Ρώσοι Αυτοκράτορες από τον Πέτρο Α΄ και έπειτα. Ο Πρόεδρος Γέλτσιν και η σύζυγός του παρακολούθησαν την τελετή μαζί με τους συγγενείς των Ρομανώφ, συμπεριλαμβανομένου του Μιχαήλ, Δούκα του Κεντ. Η τελευταία αυτοκρατορική οικογένεια της Ρωσίας αγιοποιήθηκε όχι μόνο από τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία αλλά και από τον Πατριάρχη Αλέξιο Β΄ στη Μόσχα.

Τίτλοι
6 Ιουνίου 1872 - 30 Οκτωβρίου 1894: Η Μεγάλη Δουκική Υψηλότητα Πριγκίπισσα Αλίκη της Έσσης και παρά τω Ρήνω
30 Οκτωβρίου 1894 - 26 Νοεμβρίου 1894: Η Αυτοκρατορική Υψηλότητα Μεγάλη Δούκισσα Αλεξάνδρα Φιόντοροβνα της Ρωσίας
26 Νοεμβρίου 1894 - 15 Μαρτίου 1917: Η Αυτοκρατορική Μεγαλειότητα Η Αυτοκρατορική Σύζυγος της Ρωσίας
15 Μαρτίου 1917 - 17 Ιουλίου 1918: Αλεξάνδρα Φιόντοροβνα Ρομάνοβα
Από το 1981: Αγία Αλεξάνδρα το Πάθος Φέρουσα

Παραπομπές

|-

Οίκος της Έσσης
Οίκος Ρομάνοφ
Γερμανοί ευγενείς
Ρώσοι ευγενείς
Πριγκίπισσες της Έσσης
Αυτοκράτειρες της Ρωσίας
Μεγάλες Δούκισσες της Ρωσίας
Δούκισσες του Χόλσταϊν-Γκόττορπ