Αλιμαρντάν Τοπτσουμπάσοφ

Ο Αλιμαρντάν Αλακμπάρ ογλού Τοπτσουμπάσοφ (, 4 Μαΐου 1863, Τιφλίδα - 8 Νοεμβρίου 1934, Παρίσι) ήταν εξέχων Αζέρος πολιτικός, υπουργός Εξωτερικών και ομιλητής του Κοινοβουλίου της Λαϊκής Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν.

Βιογραφία 
Ο Αλιμαρντάν Τοπτσουμπάσοφ γεννήθηκε στις 4 Μαΐου 1863 στο Τιφλίς (Τιφλίδα). Μετά από σπουδές στο Γυμνάσιο της Τιφλίδας, εισήλθε στο Πανεπιστήμιο της Αγίας Πετρούπολης και αποφοίτησε από τη νομική σχολή το 1888. Του προσφέρθηκε να παραμείνει στο Πανεπιστήμιο και να διδάσκει νομική αν θα προσυλητιστεί στον Χριστιανισμό, αλλά αρνήθηκε και επέστρεψε στον Καύκασο, όπου εργάστηκε σε αρκετές μικρές θέσεις. Παντρεύτηκε την Πάρι Μαλίκοβα, κόρη του Χασάν Μπέη Ζαρνταμπί, ιδρυτή της πρώτης εφημερίδας του Αζερμπαϊτζάν, της Ακιντσί.

Το 1897 ο μεγιστάνας πετρελαίου Ζεϊναλαμπντίν Ταγκίγιεφ αγόρασε την εφημερίδα Κάσπι και κάλεσε τον Τοπτσουμπάσοφ να είναι ο αρχισυντάκτης της. Ξεκινώντας από τότε, συμμετείχε ενεργά στην πολιτική και γρήγορα έγινε ένας από τους εξέχοντες ηγέτες του Αζερμπαϊτζάν και των μουσουλμάνων της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Η κύρια πλατφόρμα του ήταν η πολιτική ισότητα όλων των υπηκόων του Ρωσικού Στέμματος και το τέλος στις διακρίσεις των Τούρκων και Μουσουλμάνων. Στα πρόθυρα της πρώτης ρωσικής επανάστασης, ο Τοπτσουμπάσοφ ήταν ένας από τους εμπνευστές της διάσημης συνάντησης της ιντελιγκέντσια και της αστικής τάξης του Αζερμπαϊτζάν στο παλάτι του Ταγκίγιεφ στις 15 Μαρτίου 1905. Ως αποτέλεσμα αυτής της συνάντησης απευθύνθηκε αίτηση προς τον Τσάρο ζητώντας:

 Εφαρμογή τοπικών αυτοδιοικούμενων και νέων τύπων δικαστηρίων (κριτική επιτροπή) σε ολόκληρο τον Καύκασο
 Παροχή πλήρων πολιτικών δικαιωμάτων και ελευθεριών στους μουσουλμάνους υπηκόους του Στέμματος
 Κατανομή της γης στους αγρότες που δεν την έχουν
 Βελτίωση της εργοστασιακής νομοθεσίας για να περιλαμβάνει και μουσουλμάνους εργάτες.

Την ίδια στιγμή ο Τοπτσουμπάσοφ ήταν ένας από τους ιδρυτές του Ιττιφάκ αλ-Μουσλιμίν (πρώτο πολιτικό κόμμα των Ρώσων Μουσουλμάνων) και οργάνωσε τα τρία του συνέδρια. Ήταν επικεφαλής του τρίτου συνεδρίου του κόμματος και έγινε μέλος του προεδρείου και επικεφαλής της Νομικής Επιτροπής του. Αργότερα έγινε ηγέτης της μουσουλμανικής φράξιας του Κόμματος στη Ρωσική Κρατική Δούμα, το νέο ρωσικό κοινοβούλιο (1906). Αλλά μετά τη διάλυση της Πρώτης Δούμας από τον Τσάρο ο Τοπτσουμπάσοφ συνελήφθη για τρεις μήνες, έχασε το δικαίωμά του να είναι βουλευτής του Κοινοβουλίου, και έχασε τη θέση του στο Δήμο του Μπακού και την εφημερίδα "Κάσπι".

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το Ιράν τον κάλεσε να διευθύνει ένα από τα τμήματα του ιρανικού Υπουργείου Δικαιοσύνης και να μεταρρυθμίσει το δικαστικό του σύστημα, αλλά ο Τοπτσουμπάσοφ απέρριψε αυτήν την πρόταση και παρέμεινε στη Ρωσική Αυτοκρατορία για να συνεχίσει τον αγώνα του για τη χειραφέτηση του μουσουλμανικού πληθυσμού.

Μετά την ανακήρυξη της Λαϊκής Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν στις 28 Μαΐου 1918, ο Τοπτσουμπάσοφ έγινε ο πρεσβευτής της στην Αρμενία, τη Γεωργία και την Οθωμανική Αυτοκρατορία και εστάλη στην Κωνσταντινούπολη. Στη συνέχεια, έγινε υπουργός Εξωτερικών στο δεύτερο υπουργικό συμβούλιο και εξελέγη πρωθυπουργός της Βουλής στις 7 Δεκεμβρίου 1918, καθιστώντας τον τον δεύτερο επικεφαλής του κράτους της Λαϊκής Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν μετά τον Μαμμέντ Αμίν Ρασουλζαντέ. Συμφωνώντας να ηγηθεί της Αντιπροσωπείας του Αζερμπαϊτζάν στο συνέδριο των Βερσαλλιών, έφυγε από την Κωνσταντινούπολη για το Παρίσι.

Στο συνέδριο κατάφερε να συναντηθεί με τον Αμερικανό πρόεδρο Γούντροου Ουίλσον και να επιτύχει την ντε φάκτο αναγνώριση της Λαϊκής Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν τον Ιανουάριο του 1920. Μετά τη μπολσεβίκικη κατάκτηση της ΛΔΑ δεν επέστρεψε και παρέμεινε στο Παρίσι όπου πέθανε στις 8 Νοεμβρίου 1934. Είναι θαμμένος στο κοινόχρηστο νεκροταφείο του Σεν-Κλουντ (κοντά στο Παρίσι), μαζί με τη σύζυγό του που πέθανε το 1947 και δύο άλλους που φέρουν το όνομά του.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Alimardan Topchubashov in Azerbaijan International

Αζέροι ευγενείς
Αζέροι πολιτικοί
Αζέροι εθνικιστές
Αζέροι αντικομμουνιστές
Αζέροι εξόριστοι
Λαϊκή Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν