Γιεβγκένι Πασουκάνις

Ο Γιεβγκένι Μπρονισλάβοβιτς Πασουκάνις (, 23 Φεβρουαρίου 1891 – Σεπτέμβριος 1937) ήταν Σοβιετικός νομικός, συγγραφέας του έργου Γενική θεωρία του Δικαίου και μαρξισμός.

Γεννήθηκε στη Στάριτσα, στην περιοχή Τβερ της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Ήταν μέλος του Ρωσικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος Εργατών και άρχισε νομικές σπουδές το 1909 στην Αγία Πετρούπολη. Λόγω των προοδευτικών ιδεών του καταδιώχθηκε από την αστυνομία και κατέφυγε στη Γερμανία, συνεχίζοντας σπουδές στο Μόναχο. Επέστρεψε το 1914 στη Ρωσία. Το 1918 προσχώρησε στο κόμμα των μπολσεβίκων. Το 1918 διορίσθηκε δικαστής στη Μόσχα και ανέλαβε πολιτικό και ερευνητικό έργο. Το 1924 διορίσθηκε καθηγητής Πανεπιστημίου στην Κομμουνιστική Ακαδημία.

Την ίδια χρονιά δημοσίευσε το έργο Γενική θεωρία του δικαίου και μαρξισμός. Ως σήμερα θεωρείται το σημαντικότερο έργο στη μαρξιστική θεωρία του δικαίου. Μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και έγινε αντικείμενο πυκνού σχολιασμού.

Στο έργο αυτό, ο Πασουκάνις αμφισβητεί την ερμηνεία του δικαίου μέσω του καταναγκασμού και δείχνει την ομολογία της εμπορευματικής μορφής (ανταλλαγή μεταξύ ελεύθερων και ίσων εμπορευματοπαραγωγών) και της νομικής μορφής (ελεύθερα και ίσα υποκείμενα). Υποστηρίζει επίσης ότι στον κομμουνισμό το δίκαιο θα εξαλειφθεί, διότι είναι δομικά καπιταλιστικό φαινόμενο.

Η τελευταία του θέση τον έκανε να δεχτεί αρκετές κριτικές από νομικούς και να θεωρηθεί ύποπτος στη σταλινική περίοδο που θεωρούσε αναγκαία την ενίσχυση και όχι την τάση μαρασμού του δικαίου.

Ο Πασουκάνις αναγκάστηκε σε αναθεωρήσεις των θέσεών του και για μερικά χρόνια μπόρεσε να συνεχίσει ομαλά την καριέρα του. Διορίσθηκε μάλιστα διευθυντής του Ινστιτούτου Σοβιετικού Δικαίου το 1931 και το 1936 Βοηθός Κομμισάριος Δικαιοσύνης της ΕΣΣΔ.

Τον Ιανουάριο του 1937 συνελήφθη και καθαιρέθηκε από τις θέσεις του. Δικάσθηκε και καταδικάσθηκε σε θάνατο ως τροτσκιστής. Εκτελέστηκε τον Σεπτέμβριο του 1937.

Εργογραφία 

 Μαρξισμός και Δίκαιο, Αθήνα, Οδυσσέας
 Οικονομία και νομική ρύθμιση, περιοδικό Θέσεις, τ. 141, 2017
 Το Διεθνές Δίκαιο. https://praxisreview.gr/evgeny-b-pashukanis%CF%84%CE%BF-%CE%B4%CE%B9%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%AD%CF%82-%CE%B4%CE%AF%CE%BA%CE%B1%CE%B9%CE%BF/
 Selected Writings on Marxism and Law, edited by P. Beirne & R. Sharlet, Academic Press, London, 1980
 Буржуазный юрист о природе государства (1921)
 Общая теория права и марксизм. Опыт критики основных юридических понятий (1924)
 Буржуазное государство и проблема суверенитета (1925)
 Ленин и вопросы права (1925)
 Леон Дюги (1925)
 Обзор основных направлений во французской литературе государственного права (1925)
 Вассальное государство (1925)
 Международное право (1926)
 К характеристике фашистской диктатуры (1927)
 К учению Ленина о восстании (1927)
 Маркс и Ленин в оценке буржуазной науки (1927)
 Марксистская теория права и строительство социализма (1927)
 О революционных моментах в истории развития английского государства и английского права (1927)
 Объект права (1927)
 Заметки о культуре и политике (1927)
 Империализм и колониальная политика (1928)
 К вопросу о задачах советской теории международного права (1928)
 Советский государственный аппарат в борьбе с бюрократизмом (1929)
 Экономика и правовое регулирование (1929)
 Из ленинского наследства: к ленинской теории государства и революции (1930)
 За марксо-ленинскую теорию государства и права (1931)
 Учение о государстве и праве (1932)
 Маркс и пролетарское государство (1933)
 Очерки по международному частному праву (1935)
 Курс советского хозяйственного права (1935)

Μελέτες περί Πασουκάνις 
 BEIRNE, Piers (ed.). Revolution in Law. London, Routlegde, 1990
 HARMS, Andreas. Warenform und Rechtsform. Zur Rechtstheorie von Eugen Paschukanis. Baden-Baden, Nomos, 2007
 HEAD, Michael. Evgeny Pashukanis: A Critical Reappraisal. London, Routledge, 2007
 NAVES, Márcio Bilharinho, Marxismo e direito - um estudo sobre Pachukanis, São Paulo, Boitempo, 2000
 MIÉVILLE, China. Between Equal Rights: A Marxist Theory of International Law. London, Brill, 2005
 DI MASCIO, Carlo, Pašukanis e la critica marxista del diritto borghese, Firenze, Phasar, 2013
 DI MASCIO, Carlo, Note su 'Hegel. Stato e diritto' di Evgeny Pashukanis, Firenze, Phasar, 2020

Παραπομπές

Πηγές 
 https://www.marxists.org/archive/pashukanis/index.htm

Μαρξισμός
Δίκαιο της Σοβιετικής Ένωσης