Ιστορία της ΕΡΤ

Η ιστορία της ΕΡΤ (Ελληνική Ραδιοφωνία Τηλεόραση) αρχίζει στα τέλη του 1970. Πρόκειται για την ιστορία του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα της Ελλάδας.

Ιστορία

Το ΕΙΡ

Στις 16 Ιουλίου 1945 ιδρύεται το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας (ΕΙΡ). Το 1947 ξεκίνησε η λειτουργία ψυχαγωγικού σταθμού στη Θεσσαλονίκη, ενώ στις 12 Φεβρουαρίου 1950 δημιουργείται η EBU, της οποίας το ΕΙΡ ήταν ιδρυτικό μέλος και το οποίο το ίδιο έτος ξεκινάει αρκετούς ραδιοφωνικούς σταθμούς στην περιφέρεια, ακολουθώντας το μοντέλο των στρατιωτικών ραδιοφωνικών σταθμών της εποχής.

Το 1952 δημιουργείται το Δεύτερο Πρόγραμμα με τον κύριο ραδιοφωνικό σταθμό του ΕΙΡ (γνωστό τότε ως Εθνικόν Πρόγραμμα) να μετονομάζεται σε Πρώτο Πρόγραμμα. Το ίδιο έτος πραγματοποιείται στην Ελλάδα ο πρώτος διεθνής διαγωνισμός για την εγκατάσταση τηλεόρασης που κηρύχτηκε άγονος αλλά η συζήτηση για την ανάγκη ύπαρξης τηλεόρασης στην Ελλάδα συνεχίστηκε και τα επόμενα χρόνια. Το 1954 δημιουργείται το Τρίτο Πρόγραμμα ενώ λόγω των γραφειοκρατικών διαδικασιών, η ραδιοφωνία δεν αναπτύχθηκε ιδιαίτερα κατά τα μεταπολεμικά έτη.

Η έλευση της τηλεόρασης
Το φθινόπωρο του 1965 (και συγκεκριμένα στις 21 Σεπτεμβρίου) ξεκινούν δοκιμαστικές εκπομπές τηλεοπτικών σημάτων, αλλά η πρώτη επίσημη τηλεοπτική εκπομπή του ΕΙΡ πραγματοποιήθηκε στις 23 Φεβρουαρίου του επόμενου έτους από το τότε νεόδμητο υπεραστικό μέγαρο του ΟΤΕ. Η Ελένη Κυπραίου ήταν η πρώτη παρουσιάστρια του ΕΙΡ και της ελληνικής τηλεόρασης γενικότερα. Μετά από τέσσερις μέρες ξεκίνησε η επίσημη τηλεοπτική εκπομπή του στρατιωτικού σταθμού.

Παρά την προσπάθεια των υπευθύνων δεν μεταδίδονταν ελληνικές ταινίες, λόγω της άρνησης των παραγωγών, όπως του Φιλοποίμενα Φίνου, να δώσουν άδεια μετάδοσης.

Η Χούντα των Συνταγματαρχών και η καθιέρωση της τηλεόρασης

Τις πρώτες ημέρες του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου του 1967 δεν μεταδόθηκε πρόγραμμα. Το 1968 ξεκινά η εκπομπή πλήρους προγράμματος, το οποίο, πλέον, διαρκούσε 6-8 ώρες τη μέρα, ξεκινώντας το μεσημέρι και συνεχίζοντας, μετά από ένα απογευματινό διάλειμμα, το βράδυ.

Ο Χιου Γκριν, η ίδρυση της ΕΡΤ και τα πρώτα χρόνια

Η ΕΡΤ ιδρύθηκε την Τετάρτη 3 Δεκεμβρίου 1975 με το νόμο 230/1975 ως ανώνυμη εταιρεία με μοναδικό μέτοχο το ελληνικό δημόσιο, αντικαθιστώντας το ΕΙΡΤ. Προκάτοχος της ήταν το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας, το οποίο είχε ιδρυθεί το 1938 και διαχειριζόταν τους ραδιοφωνικούς σταθμούς και τον δημόσιο τηλεοπτικό σταθμό από το 1966 έως το 1970.

Η έκθεση που συνέταξε το 1975 ο επί πολλά χρόνια διευθυντής του BBC, Χιου Γκριν, έκανε προτάσεις αναδιοργάνωσης, όπως μετατροπή του φορέα σε Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, αποστρατιωτικοποίηση της ΥΕΝΕΔ και συγχώνευσή της με την ΕΡΤ, ενώ ζητούσε αλλαγή νοοτροπίας και καλύτερη χρηματοδότηση. Οι προτάσεις αυτές για διάφορους λόγους δεν ελήφθησαν όλες υπόψη κατά τη σύνταξη του νόμου.

Παράλληλα, το Σύνταγμα του 1975 καθιέρωνε την κρατική εποπτεία της λειτουργίας της ραδιοτηλεόρασης. Στο άρθρο 15 παρ. 2 αναφέρεται ότι «η ραδιοφωνία και η τηλεόραση υπάγονται στον άμεσο έλεγχο του Κράτους και έχουν σκοπό την αντικειμενική και με ίσους όρους μετάδοση πληροφοριών και ειδήσεων, καθώς και προϊόντων του λόγου και της τέχνης». Σε ό,τι αφορά το ραδιόφωνο, και ενώ είχε ήδη εμφανιστεί έντονο το φαινόμενο των ραδιοπειρατών, στη μεταπολίτευση έγιναν προσπάθειες για τη βελτίωση του ραδιοφωνικού προγράμματος.

Μια ιδιαίτερη προσπάθεια για ένα διαφορετικό μοντέλο ραδιοφώνου έγινε στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τον Μάνο Χατζιδάκι όταν του ανατέθηκε η διεύθυνση της ραδιοφωνίας και αργότερα του Τρίτου Προγράμματος, το οποίο απέκτησε ευρύτερη πολιτιστική διάσταση παράγοντας ποιοτικό πρόγραμμα με μεγάλη απήχηση στο κοινό. Ωστόσο οι συγκρούσεις του Χατζηδάκη με την γραφειοκρατία του ΕΙΡΤ οδήγησαν το εγχείρημα σε σύντομο τέλος το 1980. Στις 9 Ιανουαρίου 1979 πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες έγχρωμες μεταδόσεις με το γαλλικό σύστημα SECAM και την αγορά έγχρωμων βίντεο 1 και 2 ιντσών.

Σημαντικές αλλαγές στο νομικό καθεστώς και την λειτουργία της ΕΡΤ έγιναν την επόμενη δεκαετία, η διακυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ χαρακτηρίζεται, όμως, από έντονη παρεμβατικότητα στη λειτουργία και συχνές αλλαγές διευθυντών στην τηλεόραση. Την 1η Οκτωβρίου 1982, η ΕΡΤ πήρε υπό τον έλεγχό της την ΥΕΝΕΔ, την οποία μέχρι τότε διαχειρίζονταν οι Ένοπλες Δυνάμεις.

1987-2013
Από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, αυξήθηκε η πίεση στην κυβέρνηση να επιτρέψει τη λειτουργία ιδιωτικών ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σταθμών. Το 1987, μετά από πιέσεις της αντιπολίτευσης και άλλων φορέων, επιτράπηκε η ίδρυση ραδιοφωνικών σταθμών από ιδιώτες και την τοπική αυτοδιοίκηση, οι οποίοι σταδιακά περιόρισαν την ακροαματικότητα των κρατικών σταθμών. Στις 24 Οκτωβρίου 1988 η ΕΡΤ για πρώτη φορά ξεκίνησε την αναμετάδοση έξι δορυφορικών καναλιών: CNN International των ΗΠΑ, Πρώτο Πρόγραμμα της Σοβιετικής Ένωσης μέσω του δορυφόρου Χοριζόντ, Super Channel του Ηνωμένου Βασιλείου, Rai 2 της Ιταλίας, Sat1 της Γερμανίας και TV5 Monde της Γαλλίας.

Το μερίδιο τηλεθέασης των τριών σταθμών της ΕΡΤ συρρικνώθηκε αμέσως μετά την λειτουργία των πρώτων ιδιωτικών δικτύων, τα διαφημιστικά της έσοδα μειώθηκαν και έμπειρο τεχνικό προσωπικό μετακινήθηκε στους νέους σταθμούς. Στις 15 Οκτωβρίου του 1994, άρχισε να εκπέμπει το πρώτο συνδρομητικό δίκτυο (Filmnet) σε συχνότητες που ενοικίασε από την ΕΡΤ, με πρόγραμμα που επικεντρώνονταν στις ταινίες πρώτης προβολής και τα αθλητικά.

Στις 27 Απριλίου 2011 η ΕΡΤ εγκαινιάζει το πρώτο κανάλι υψηλής ευκρίνειας στην Ελλάδα ονόματι ΕΡΤ HD. Ένα νέο σχέδιο αναδιάρθρωσης παρουσιάστηκε τέσσερις μήνες αργότερα (11 Αυγούστου) στο οποίο τα κύρια κανάλια της ΕΡΤ θα γίνονταν η ΝΕΤ και η ΕΤ3, ενώ η ΕΤ1 θα έκλεινε για να περιοριστεί το κόστος λειτουργίας, και τα προγράμματά της θα ενσωματώνονταν στους άλλους δύο σταθμούς, κάτι που δεν έγινε με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου στις 30 Ιανουαρίου 2012. Επιπλέον, τα ψηφιακά κανάλια της ΕΡΤ θα διέκοπταν τη λειτουργία τους (κάτι που έγινε τον Μάρτιο του 2012) και θα ενσωματώνονταν στα προγράμματα της ΝΕΤ και της ΕΤ3. Τον Δεκέμβριο του 2012 προκηρύσσονται απεργίες με αποτέλεσμα το πρώτο εξάμηνο του 2013 να οργιάζουν φήμες για το κλείσιμο της ΕΡΤ κάτι το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 11 Ιουνίου του ίδιου έτους.

Κλείσιμο της ΕΡΤ

Στις 11 Ιουνίου του 2013, ο αρμόδιος Υπουργός Τύπου και Μέσων Ενημέρωσης, και κυβερνητικός εκπρόσωπος Σίμος Κεδίκογλου, ανακοίνωσε πως τα μεσάνυχτα της ιδίας μέρας η ΕΡΤ θα έκλεινε οριστικά και οι 2.656 εργαζόμενοι της θα απολύονταν. Γύρω στα μεσάνυχτα διακόπηκε η εκπομπή σήματος σταδιακά σε όλη την Ελλάδα, με την επέμβαση των ΜΑΤ στους πομπούς που διέθετε η ΕΡΤ.

Το κλείσιμο της ΕΡΤ πυροδότησε κύμα διαμαρτυριών και αντιδράσεων σε όλη την Ελλάδα, ενώ κύμα αντιδράσεων προκλήθηκε και στο εξωτερικό με την απαρχή της τηλεοπτικής κάλυψης των γεγονότων στο Ραδιομέγαρο από ξένα τηλεοπτικά δίκτυα.

Στις 17 Ιουνίου (έξι μέρες μετά το ξαφνικό κλείσιμο του φορέα), μετά από έφεση των υπαλλήλων της ΕΡΤ στο Συμβούλιο της Επικρατείας, το Συμβούλιο ανέστειλε την απόφαση της κυβέρνησης να διακόψει τις εκπομπές και να κλείσει τις συχνότητες της ΕΡΤ και διέταξε τον υπουργό Οικονομικών και τον αρμόδιο για τα μέσα ενημέρωσης υπουργό να υπογράψει την απόφαση να λάβουν «όλα τα απαραίτητα οργανωτικά μέτρα για τη συνέχιση της μετάδοσης ραδιοτηλεοπτικών υπηρεσιών και τη λειτουργία των διαδικτυακών ιστοτόπων από δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα». Στις 10 Ιουλίου, ύστερα από την απαίτηση του Συμβουλίου της Επικρατείας, η κυβέρνηση δημιούργησε έναν προσωρινό φορέα, τη Δημόσια Τηλεόραση, ενώ νομοθέτησε και έναν μόνιμο διάδοχο της ΕΡΤ, τη Νέα Ελληνική Ραδιοφωνία, Ίντερνετ και Τηλεόραση (ΝΕΡΙΤ). Η επιλογή αυτή δεν ικανοποίησε τη Δημοκρατική Αριστερά, τον τότε τρίτο κυβερνητικό εταίρο, η οποία στις 21 Ιουνίου αποχώρησε από τη συγκυβέρνηση.

Επαναλειτουργία της ΕΡΤ
Ο ΣΥΡΙΖΑ και οι Ανεξάρτητοι Έλληνες, τα δύο κόμματα που σχημάτισαν την κυβέρνηση συνεργασίας η οποία προέκυψε από τις εκλογές του Ιανουαρίου 2015, περιελάμβαναν στο πρόγραμμά τους την επαναλειτουργία της ΕΡΤ. Στις 28 Απριλίου 2015, υπερψηφίστηκε κατά πλειοψηφία το σχετικό νομοσχέδιο, σύμφωνα με το οποίο η ΝΕΡΙΤ μετονομαζόταν σε ΕΡΤ, και το οποίο περιελάμβανε αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του οργανισμού και προέβλεπε την επαναπρόσληψη όλων των απολυμένων. Η ΕΡΤ επαναλειτούργησε την Πέμπτη 11 Ιουνίου 2015, δύο χρόνια ακριβώς μετά το κλείσιμο.

Επανήλθαν στον αέρα οι τηλεοπτικοί σταθμοί ΕΤ1, ΝΕΤ, που επανήλθαν στις ονομασίες που διατηρούσαν την περίοδο 1982-1987 σε ΕΡΤ1 και ΕΡΤ2, ΕΡΤ HD και οι ραδιοφωνικοί σταθμοί, Πρώτο, Δεύτερο και Τρίτο Πρόγραμμα, ΕΡΑ Σπορ, η Φωνή της Ελλάδας, Kosmos 93.6, ο 102 FM και ο 95.8 FM της ΕΤ3 και οι 19 περιφερειακοί σταθμοί. Μετά από δύο εβδομάδες και τέσσερις μέρες (29 Ιουνίου) επαναλειτούργησε και ο τηλεοπτικός σταθμός της ΕΤ3, μετονομασμένος σε ΕΡΤ3, στη Θεσσαλονίκη, μέσω πλέον της ΕΡΤ, ενώ προηγουμένως λειτουργούσε ανεπίσημα από το εγχείρημα της ΕΡΤ Open. Στις 3 Μαΐου του επόμενου χρόνου, έγινε και η επαναλειτουργία της ERT World.

2020-σήμερα
Στις 28 Σεπτεμβρίου 2020 όλη η ΕΡΤ άλλαξε το λογότυπο και το χαρακτήρα της, καθώς και των τεσσάρων κύριων τηλεοπτικών σταθμών της. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μαζικής ενημέρωσης, χαρακτηρίστηκαν ως αντιγραφή των λογότυπων των αντίστοιχων σταθμών του Ιταλικού δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα Rai, κυρίως λόγω της ίδιας χρωματικής παλέτας. Με την επικείμενη αλλαγή, αφαιρέθηκε από το λογότυπο του αθλητικού καναλιού το HD, μετατρέποντάς το στην ΕΡΤ Sports.

Από τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου η ΕΡΤ ξαναμπαίνει δυναμικά στη μυθοπλασία με τρεις νέες κωμικές σειρές (Χαιρέτα μου τον πλάτανο, Τα Καλύτερά μας Χρόνια και Η τούρτα της μαμάς), οι οποίες είχαν μεγάλη ανταπόκριση από τους τηλεθεατές και αποθεώθηκαν στο Twitter.

Από την Τρίτη 1η Δεκεμβρίου της ίδιας χρονιάς ξεκίνησε η εκπομπή και των τριών καναλιών της ΕΡΤ (ΕΡΤ1, ΕΡΤ2, ΕΡΤ3) σε HD ποιότητα, παράλληλα με την επίγεια διακοπή του ΕΡΤ Sports και τη μεταφορά του στην πλατφόρμα του ERTFLIX.

Στις 22 Φεβρουαρίου του 2021 αναβαθμίστηκε η διαδικτυακή πλατφόρμα στο www.ert.gr, ενώ εγκαινιάστηκε και η ειδησεογραφική ιστοσελίδα www.ertnews.gr, η οποία περιέχει αποκλειστικά όλες τις ειδήσεις από τη δημόσια ραδιοτηλεόραση. Στις 3 Μαρτίου 2022 εξέπεμψε επίγεια ψηφιακά ο ομότιτλος σταθμός με αποκλειστικά ενημερωτικό πρόγραμμα.

Τον Μάιο του 2022 αρχίζουν την εκπομπή τους οι πρώτοι εξολοκλήρου διαδικτυακοί θεματικοί σταθμοί του κρατικού φορέα, το Δεύτερο Λαϊκά από τις 11 Μαΐου, αδελφός σταθμός του Δευτέρου Προγράμματος και το Kosmos Jazz από τις 20 Μαΐου, αδερφός σταθμός του Kosmos 93.6, ενώ από τις 16 Ιουνίου ξεκινάει και η λειτουργία της ραδιοφωνικής πλατφόρμας ERT Echo.

Τον Μάρτιο του 2022 ξεκίνησε να μεταδίδεται το ΕΡΤ News. Αρχικά στις 2 Μαρτίου, μέσω της πλατφόρμας του ERTFLIX και της ομότιτλης ιστοσελίδας στο www.ertnews.gr και την επόμενη μέρα, επίγεια ελεύθερα στον δεύτερο ψηφιακό πολυπλέκτη της ΕΡΤ, στη θέση της Deutsche Welle.

Στις 5 Σεπτεμβρίου 2022 ξεκίνησε η επίσημη πρεμιέρα του ΕΡΤ News, ενώ από 19 Σεπτεμβρίου θα ξεκινήσει η μετάδοση του καναλιού σε HD σε όλη την Ελλάδα με τη μετακίνησή του στην πρώτη συχνότητα του πρώτου πολυπλέκτη.

Διατελέσαντες Πρόεδροι ανά έτος

Παραπομπές

Ιστορία της ΕΡΤ
Ελληνική Ραδιοφωνία Τηλεόραση