Ένας ντελικανής

Το Ένας ντελικανής είναι ο τίτλος έγχρωμης ελληνικής κωμικής ταινίας, σε σενάριο και σκηνοθεσία του Μανώλη Σκουλούδη. Η παραγωγή είναι του 1963. Η ταινία είναι γυρισμένη στην Κρήτη. Το σενάριο της ταινίας βασίζεται στο ηθογραφικό μυθιστόρημα του Ιωάννη Κονδυλάκη Ο Πατούχας.

Πλοκή 

Ο υπόθεση της ταινίας εκτυλίσσεται στο ορεινό χωριό Κακονήσι. Ο γιος του Ποντίκη, ο Μανουήλης, ένας βαθιά θρησκευόμενος νεαρός που θέλει να γίνει μοναχός, έχει μεγαλώσει πια και έχει γίνει πολύ όμορφος. Όλες οι γυναίκες του χωριού τον ποθούν, μα πιο πολύ από όλες η γυναίκα του ψάλτη, η Βούλα Πορτοκαλάκη, η οποία στην πορεία της ταινίας μένει έγκυος από τον Μανουήλη και γεννά το παιδί του.

Ο Μανουήλης, όμως, αγαπά τη Σμαραγδίτσα Σηφάκη. Ο πατέρας του, για να προλάβει τη ντροπή, τον στέλνει στη θεία του, τη Ρηνάκαινα, που ζει στα βουνά, μαζί με τους μπιστικούς της. Αλλά και η θεία θα ξελογιαστεί από την ομορφιά του και θα τον ερωτευθεί. Ο Μανουήλης θα φύγει από το βουνό και θα βρεθεί στο Λαδοχώρι την ώρα που γίνεται μια κηδεία. Ο πρόεδρος του χωριού θα εντυπωσιαστεί από τη φωνή του, θα του προτείνει να αναλάβει την θέση του ψάλτη και θα τον προσκαλέσει στο σπίτι του, όπου μένει με τις έξι κόρες του.

Διανομή 

 Άλκης Γιαννακάς - Μανουήλης Ποντίκης
 Ίλυα Λιβυκού - Ρηνάκαινα
 Μάνος Κατράκης - Ποντικάκης / Παν
 Διονύσης Παπαγιαννόπουλος - κοινοτάρχης
 Κώστας Καζάκος - Λεωνίδας
 Αλίκη Ζωγράφου - Πανάγω Ποντίκη
 Κλεό Σκουλούδη - Βούλα Πορτοκαλάκη
 Ελένη Θεοφίλου - κόρη κοινοτάρχη
 Γιάννης Κοντούλης - Μίνωας Πορτοκαλάκης
 Μαίρη Γιαμαρέλου - κόρη κοινοτάρχη
 Πόπη Γιαμαρέλου - κόρη κοινοτάρχη
 Ράνια Κασάπη - κόρη κοινοτάρχη
 Μαίρη Χομπίτη - κόρη κοινοτάρχη
 Έφη Οικονόμου - Ρόζυ
 Αλέκα Μακρή - Σμαραγδίτσα Σηφάκη

Παραγωγή και παραλειπόμενα 
Η ταινία κυκλοφόρησε στις κινηματογραφικές αίθουσες τη σεζόν 1963-1964 κόβοντας 295.453 εισιτήρια και κατατάχθηκε στην 9η θέση ανάμεσα σε 92 ταινίες της ίδιας σεζόν.  Η πρώτη της προβολή έγινε στις 16 Δεκεμβρίου 1963. 

Ο Μανώλης Σκουλούδης αρχικά διασκεύασε το μυθιστόρημα για το θέατρο, με τίτλο "Ο ντελικανής" και αργότερα έγραψε και το σενάριο της ομώνυμης ταινίας. Οι Κρητικοί αποκαλούν ντελικανή το όμορφο παλικάρι, τον γυναικοκατακτητή, αλλά εδώ ο δεκαεννιάχρονος ήρωας, δεν κατακτά μόνον αυτός τις γυναίκες, αλλά και εκείνος τρελαίνεται από αυτές. Στην αναζήτηση του πρωταγωνιστή, ο Σκουλούδης επέλεξε ανάμεσα σε πολλούς ως ιδανικό ερμηνευτή τον εντυπωσιακό Άλκη Γιαννακά, του οποίου ήταν η πρώτη κινηματογραφική εμφάνιση. 

Λέγεται πως ήταν πολύ ατίθασος. Μετά το γύρισμα, πήγαινε στο ξενοδοχείο αλλά αντί να ξεκουραστεί πηδούσε από τα παράθυρα, καβαλούσε μηχανές, χανόταν και εμφανιζόταν την άλλη μέρα. Μάλιστα έτρεχε τόσο πολύ με την μηχανή που ξεσηκωνόταν όλη η τροχαία να τον κυνηγήσει. Ένας άνθρωπος που δεν έμπαινε σε καλούπια, δημιουργούσε προβλήματα στα γυρίσματα με αποτέλεσμα οι παραγωγοί να βγαίνουν εκτός χρόνου γυρισμάτων με μεγάλη οικονομική ζημία. 

Στην ταινία, που γυρίστηκε στον νομό Χανίων, αποτυπώνονται λαογραφικά στοιχεία της εποχής και πληροφορίες για την αγροτική ζωή στην Κρήτη. Γράφει ο Αγησίαλαος Αλιγιζάκης: Τα άγρια και όμορφα τοπία με τις κορυφές των Λευκών Ορέων, το φαράγγι της Σαμαριάς και τα πετρόκτιστα σπίτια του χωριού με τις λουλουδισμένες αυλές αποτελούν τον καμβά πάνω στον οποίο εκτυλίσσεται η ταινία. Το αλώνι για το άλεσμα του σιταριού, το μιτάτο με τα αιγοπρόβατα, τα ξυπόλητα παιδιά και τα φτωχικά ρούχα των ηθοποιών ολοκληρώνουν την εικόνα της σκληρής καθημερινότητας της αγροτοκτηνοτροφικής κοινωνίας της δεκαετίας του 1960. Η έντονη παρουσία της εκκλησίας στη ζωή της αγροτικής κοινωνίας φαίνεται με την προβολή της ψαλτικής τέχνης, ενώ ταυτόχρονα προβάλλονται τα ήθη της εποχής και τα έθιμα του τόπου. [...]

Όσον αφορά στα έθιμα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η έναρξη της ταινίας με ένα χανιώτικο συρτό υπό τους ήχους της κλασικής ζυγιάς λύρας-λαγούτου στην πλατεία του ορεινού χωριού κάτω από τα βλέμματα των γέρων Κρητικών που κάθονται στο καφενείο, ενώ λίγο αργότερα χορεύεται κι ένα πεντοζάλι. Οι παραδοσιακές κρητικές ενδυμασίες συνυπάρχουν με τα ευρωπαϊκά ρούχα του ψάλτη, ενώ ο παραδοσιακός αργαλειός υπενθυμίζει στους θεατές την υφαντική τέχνη. Το τοπικό γλωσσικό ιδίωμα αποδίδεται με γνησιότητα και σεβασμό από τους ηθοποιούς. Στην ταινία εμφανίζεται και ο θεός Παν που τον ερμηνεύει ο Μάνος Κατράκης. Κρατώντας τον αυλό του και χορεύοντας, ο Παν αφηγείται έμμετρα κομμάτια της ιστορίας, όπως ο ποιητής στον "Ερωτόκριτο".

Βραβεία 
 5 βραβεία στο 4ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης 1963: φωτογραφίας (Δήμος Σακελλαρίου), α’ γυναικείου ρόλου (Ίλυα Λιβυκού), κριτικών φωτογραφίας (Δήμος Σακελλαρίου), κριτικών α’ γυναικείου ρόλου (Ίλυα Λιβυκού) και τιμητική διάκριση ερμηνείας (Άλκης Γιαννακάς). 
 Βραβείο α' γυναικείου ρόλου (Ίλυα Λιβυκού) στο Φεστιβάλ Σαν Φρανσίσκο 1963.

Παραπομπές

Εξωτερικές πηγές 

 Κριτική της ταινίας από τον Αγησίαλαο Αλιγιζάκη

Ελληνικές ταινίες
Ταινίες του 1963
Ελληνικές κωμικές ταινίες
Ελληνικές δραματικές ταινίες
Ηθογραφικές ταινίες
Ταινίες γυρισμένες στην Ελλάδα
Ελληνόφωνες ταινίες
Ταινίες βασισμένες σε ελληνικά μυθιστορήματα
Ταινίες με μουσική σύνθεση Γιάννη Μαρκόπουλου