Πανελλήνιο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου ανδρών 1905-1906

Το Πανελλήνιο πρωτάθλημα 1905-06 καταγράφεται ως η εναρκτήρια διεξαγωγή ποδοσφαιρικής διοργάνωσης στην Ελλάδα. Πολλά στοιχεία παραμένουν άγνωστα και τα μόνα που οι απόψεις συγκλίνουν, πέραν του ότι υπήρξε το πρώτο αντίστοιχο, αποτελούν η πραγματοποίηση των αγώνων στο Ποδηλατοδρόμιο του Νέου Φαλήρου (ακριβώς στη θέση που βρίσκεται σήμερα το στάδιο Καραϊσκάκη) και η ανακήρυξη ως νικητή του αθηναϊκού σωματείου Εθνικός Γυμναστικός Σύλλογος.

Τη διεξαγωγή πρωταθλήματος ποδοσφαίρου για εναρκτήρια φορά στη χώρα συνδέουν άμεσα πρόσφατες έρευνες, αντίθετα από παλαιότερες αναφορές, με τη συμπερίληψη του αθλήματος στα 11 του προγράμματος για τους Μεσοολυμπιακούς αγώνες της Αθήνας και την ελληνική εκπροσώπηση σε αυτούς. Ο πρωταθλητής, κατόπιν φιλικού προετοιμασίας με αντίπαλο ομάδα αξιωματικών του βρετανικού πολεμικού ναυτικού, μετείχε στο ολυμπιακό ποδοσφαιρικό τουρνουά που ακολούθησε τον Απρίλιο του 1906.

Πρωταθλητής
Η σύνθεση του Εθνικού ΓΣ στη νίκη με 7-0 επί του Πειραϊκού Συνδέσμου (αλφαβητικά):
 Γρ. Βρυώνης, Π. Βρυώνης, Α. Γεωργιάδης, Γιαννηκώστας, Ν. Δεκαβάλας, Όμ. Ιωσηφόγλου, Αλ. Καλαφάτης, Γ. Καλαφάτης, Α. Κοσμόπουλος, Δ. Λεκός και Γ. Μερκούρης.

Ο τύπος της εποχής αναφέρει τους αδελφούς Βρυώνη και τον Ιωσηφόγλου ως "διδαχθέντες την ποδοσφαίρισιν εν Γενεύη", το Γεωργιάδη "εν Ινδίαις" και το Μερκούρη "εν Λονδίνω".

Ιστορικό
Καταγραφή για επίσημο ενδιαφέρον περί ποδοσφαίρου στην Ελλάδα, υπάρχει τουλάχιστον από τον Ιανουάριο του 1894 και μέσω διοικητικού συμβουλίου του Πανελλήνιου Γυμναστικού Συλλόγου. Βασικό όμως ρόλο για τη διείσδυση του αθλήματος σε επίπεδο νεολαίας, κοινού και αθλουμένων, υποστηρίζεται ότι διαδραμάτισαν η αναβίωση των Ολυμπιακών αγώνων το 1896 στην Αθήνα και οι Μεσοολυμπιακοί του 1906 στην ίδια πόλη. Η ένταξη του αθλήματος στο πρόγραμμα των αγώνων του 1896, υποχρέωσε σε μία πρώτη κυκλοφορία της μετάφρασης –έστω περιληπτικά και υπό μορφή φυλλαδίου– των Κανόνων του παιχνιδιού, ενώ στο αντίστοιχο των Μεσοολυμπιακών οδήγησε σε μία διοργάνωση για την επιλογή της ελληνικής εκπροσώπησης.

Κατά την ενδιάμεση δεκαετία με αυτό ασχολούνταν, σε δευτερεύουσα και περιστασιακή βάση, μόνον αγωνιζόμενοι σε άλλα αθλήματα και βασικά τον στίβο.

Διάφορες καταγραφές
Διοργανώθηκε από την Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή, τότε Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων ΕΟΑ, στα πλαίσια των Πανελληνίων Αγωνιστικών Παιδιών Αντισφαιρίσεως & Ποδοσφαιρίσεως του Μαρτίου 1906 κατά το παλαιό ημερολόγιο. δεν έχουν διαπιστωθεί, προς το παρόν, οι ακριβείς ημερομηνίες και δεδομένης της 13ήμερης διαφοράς, η διοργάνωση πιθανώς να άρχισε ή επεκτάθηκε μέσα στον Απρίλιο του ισχύοντος τώρα Γρηγοριανού ημερολογίου

Μετείχαν τρεις (3) ομάδες αθλητικών σωματείων, οι οποίες αναμετρήθηκαν σε μονές συναντήσεις, δηλαδή ουσιαστικά σε ένα τουρνουά τριών παιχνιδιών στο Ποδηλατοδρόμιο. Ο περιμετρικός του στίβος ποδηλασίας, αφενός όριζε το χώρο με τις μεγαλύτερες διαστάσεις για τέλεση ποδοσφαιρικών αναμετρήσεων στην Αθήνα και τον Πειραιά της εποχής, αφετέρου επέτρεπε την παρακολούθηση από περισσότερους θεατές λόγω της επικλινούς του διαμόρφωσης. Εκεί εξάλλου ο προαναφερόμενος Εθνικός ΓΣ στις 3 Απρίλιου αντιμετώπισε, ενισχυμένος ίσως και με παίκτες από άλλα σωματεία, επίλεκτη ομάδα Βρετανών αξιωματικών, ενώ στις 23 και 24 του μηνός εκπροσώπησε την Ελλάδα στο ποδοσφαιρικό τουρνουά των Μεσοολυμπιακών Αγώνων του 1906.

Κατάταξη-αποτελέσματα

Δεν καταγράφεται το σύστημα διεξαγωγής και –εφόσον υπήρξαν– η πλήρης κατάταξη και ο αγώνας μεταξύ των δύο που ηττήθηκαν από τους πρωταθλητές. 
Χωρίς επίσης να παραθέτει τυχόν ανακήρυξη δευτεραθλητή συλλόγου, μεταγενέστερη πηγή προσθέτει την τέλεση και του Πειραϊκός-Πανελλήνιος 4-3. Σε κάθε περίπτωση, η συνάντηση Εθνικός-Πανελλήνιος 3-0 μνημονεύεται από προγενέστερες αναφορές ως η πλέον αποφασιστική της διοργάνωσης,  σε δε άλλες ως τελικός.

Φιλικός αγώνας του Εθνικού ΓΣ με Βρετανούς αξιωματικούς
Οι μετέχοντες παίκτες στο πρώτο πρωτάθλημα Ελλάδας, ήταν αθλητές στίβου των τριών σωματείων και δευτερευόντως μόνο ασχολούνταν με το ποδόσφαιρο. Ενδεχόμενα κάποιοι από τους ικανότερους, ενίσχυσαν στις 3 Απριλίου τον Εθνικό Γυμναστικό Σύλλογο Αθηνών όταν συναντήθηκε με επίλεκτη ομάδα Βρετανών αξιωματικών, επ' ευκαιρία του κατάπλου θωρηκτών του Πολεμικού Ναυτικού της ξένης δύναμης έξω από το λιμένα Παλαιού Φαλήρου. Ο φιλικός αγώνας πραγματοποιήθηκε επίσης στο Ποδηλατοδρόμιον, παρουσία πλήθους θεατών ανάμεσα στους οποίους ο διάδοχος (ακόμα) Κωνσταντίνος, πριγκήπισσες και πρίγκηπες της ελληνικής βασιλικής οικογένειας. Είχε κανονική διάρκεια με μικρή διακοπή μεταξύ των δύο 45λεπτων, ενώ το αποτέλεσμα 18-0 υπέρ των φιλοξενούμενων αποτυπώνει την ποδοσφαιρική διαφορά δυναμικότητας εις βάρος των γηγενών, που "ηναγκάσθηκαν να περιορισθούν μόνον εις άμυναν κατιδόντες την ασύγκριτον υπεροχήν των Άγγλων". Τελικά "οι Έλληνες ποδοσφαιρισταί διεξαγομένου του αγώνος εκάλεσαν τους Άγγλους αντιπάλους των να τους προσφέρουν τέιον εις το «Ακταίον»".

Ελληνική 12άδα (διάταξη 2-3-5)
 - Οι αδελφοί Βρυώνη και Μπόταση, Γεροντάκης, Ιωσηφόγλου, Καλαφάτης και ο Πάντος εφόσον πρόκειται για το Γεώργιο, εκπροσώπησαν έπειτα από 20ήμερο τη χώρα στο ποδοσφαιρικό τουρνουά των Μεσοολυμπιακών Αγώνων του 1906, με τον Εθνικό ΓΣ.1906 - Athens, Dr. Alfredo Pöge-Γεώργιος Κουσουνέλος-Jørgen Nielsen, International Federation of Football History & Statistics IFFHS Εάν ο Πάντος ονομαζόταν Α., πιθανολογείται ότι αποτελούσε και αυτός αθλητή του σωματείου.

 - Το ίδιο πρέπει να ίσχυε και για τους Δραγούμη (ένας Αλέξ. καταγράφεται ως μέσος στην ομάδα των αρχών του 1908) και Θ. Νικολαΐδη, δεδομένου ότι ένας μέσος και επιθετικός Θεόδωρος περιλαμβάνεται στα μέλη του συλλόγου τα οποία αποχώρησαν προς ίδρυση του ΣΠ Γουδή στα τέλη του χρόνου. Δεν έχει εξακριβωθεί προς το παρόν, όμως δύσκολα θα ταυτίζεται με το Θεόδωρο Νικολαΐδη επίσης του Γουδή, διεθνή μετά μία 14ετία στο ολυμπιακό τουρνουά του 1920 στην Αμβέρσα, με την πρώτη εθνική Ελλάδας.

 - Εφόσον ο Εθνικός ΓΣ ενισχύθηκε όντως με μη-αθλητή του, αυτός μάλλον ήταν ο Νέλλης ή/και ο Φιλιάκος.

 - Από όλους, οι μόνοι με πρότερη παιδεία στο άθλημα υπήρξαν ο Παναγής Βρυώνης, τερματοφύλακας της Σερβέτ Γενεύης κατά το διάστημα των σπουδών του και ο Όμηρος Ιωσηφόγλου, λόγω της παραμονής στην ίδια ελβετική πόλη και την ποδοσφαιρικά προηγμένη Σμύρνη, όντας έως πρόσφατα αθλητής του Πανιωνίου.

 - Ορισμένες πηγές εμφανίζουν από παραδρομή τον επιθετικό Γεώργιο Καλαφάτη, εκ των πρωτοπόρων του ελληνικού ποδοσφαίρου και ιδρυτή του Παναθηναϊκού, στη θέση του μεγαλύτερου αδελφού του και μέσου Αλέξανδρου (συνιδρυτής και πρώτος πρόεδρος του ΠΟΑ). Η σύγχιση επεκτείνεται και σχετικά με τη συμμετοχή στους Μεσοολυμπιακούς Αγώνες, σταδιακά πάντως αποκαθίσταται.

 - Την επίβλεψη της προετοιμασίας του Εθνικού ΓΣ στο Ποδηλατοδρόμιον εν όψει των επικείμενων Μεσοολυμπιακών σε τρεις εβδομάδες, δέχτηκαν να αναλάβουν Βρετανοί αξιωματικοί.

Στη βρετανική ομάδα μετείχε ο Έλληνας Καστριώτης. Ίσως πρόκειται για τον επιθετικό Α. Καστριώτη, νικητή 18 μήνες αργότερα με τον ΣΠ Γουδή στο μεθεπόμενο πρωτάθλημα του φθινοπώρου 1907, διοργάνωσης από το Σύνδεσμο Αθλητικών & Γυμναστικών Σωματείων, τον τότε ΣΕΓΑΣ.

Σημειώσεις

Παραπομπές

Πηγές
"Γκολ 2000: ένας Αιώνας Ποδόσφαιρο", Ανδρέας Μπόμης, Εκδόσεις Πελεκάνος, Αθήνα 2000, σελ. 38-39

Εγχώρια ποδοσφαιρικά πρωταθλήματα 1905-1906
Πανελλήνιο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου