Παραδοσιακοί χοροί νομού Κιλκίς

Οι παραδοσιακοί χοροί του νομού του νομού Κιλκίς είναι εν πολλοίς κοινοί με αυτούς όλης της Μακεδονίας και ιδιαίτερα με αυτούς της Κεντρικής Μακεδονίας. Εν τούτοις υπάρχουν ορισμένοι που έχουν καθαρά τοπικό χαρακτήρα και απαντώνται μόνο σε αυτή τη γεωγραφική περιοχή. Οι μουσικοί σκοποί παίζονται κυρίως με κλαρίνο, τρομπέτες, ακορντεόν, πίπιζα, ζουρνά και ορισμένες φορές και με σαξόφωνο και γκάιντα και συνοδεύονται με νταούλι.

Οι χοροί που απαντώνται σε περιοχές του νομού Κιλκίς είναι:

Γκάιντα, είναι κυκλικός χορός που απαντάται σε πολλά μέρη της Μακεδονίας, αλλά ιδιαίτερα στο νομό Κιλκίς.

Γκέικος, χορός της Γουμένισσας, ανδρικός κυκλικός χορός, με δύο μέρη (αργό και γρήγορο).

Καρασούλης, αντρικός κυκλικός χορός του Πολυκάστρου στην Παιονία, Κιλκίς

Βρατνίτσκα, αντρικό κυκλικός χορός της Γρίβας. 
Μπόιμτσα, χορός της Αξιούπολης. 

Στάγκινα (ή Στάνκαινα), γυναικείος κυκλικός χορός, κοινός στην Κεντρική Μακεδονία.

Μάσο, αντρικός χορός της Γουμένισσας.

Μπαμπουγκιόργκιφτσε, αντρικός κυκλικός χορός με σπαθιά, των Ρουσουλιών στο 15θήμερο δρώμενο των Χριστουγέννων στην Παιονία, Κιλκίς  {Στη Γρίβα : Αντρικός κυκλικός και προχωρητικός  χορός με σπαθιά, δρώμενο των Ρουσουλιών στο 15θήμερο των Χριστουγέννων. Ερανικό χορός της Εκκλησίας του Αγίου Αθανασίου Γρίβας, για την αυτοενίσχυσή της ή προσφορά αγάπης παθούντων, μέσω αυτής.}

Παλικαρίσιος (ή Μπαμπαΐτικος), κυκλικός αντρικός χορός της περιοχής του νομού Κιλκίς.

Γονατιστός (ή Πουσεντνίτσα), κοινός αντρικός χορός της Γρίβας.

Του Κατσάμπα, τοπικός χορός της περιοχής του νομού Κιλκίς και της Κεντρικής Μακεδονίας.

Μάρενα, κυκλικός χορός, κοινός της Κεντρικής Μακεδονίας.

Λισσάβω, (Ελισάβετ Λιτητάρη 1860-1949)  γυναικείος κυκλικός χορός της Γρίβας.

Αναστασιά, τοπικός χορός της περιοχής του νομού Κιλκίς. 

Κατερίνως, κυκλικός γυναικείος χορός, κοινός στην Κεντρική Μακεδονία.

Μπέλα Ολυμπία (Λυμπίω) (Ολυμπία Χρ. Κόιου), γυναικείος κυκλικός χορός της Γρίβας.

Κλα(ϊ)νιάτσκα ή Προσκυνητός, γυναικείος κυκλικός χορός της Γρίβας, χορεύεται κατά την άφιξη της Νύφης στο Σπίτι των πεθερικών της.

Μπάμπω χοροσού, τοπικός χορός της περιοχής του νομού Κιλκίς.
	
Στρωτός (ή Ντούσκος), τοπικός χορός της περιοχής του νομού Κιλκίς.

Σόφκα, (Σοφία Δήμκου (1905-1988)  γυναικείος χορός της Γρίβας.

Γεροντίστικος, τοπικός χορός της περιοχής του νομού Κιλκίς.

Δεκαοχτάρα, τοπικός χορός της Γουμένισσας.
Παρδαλά Τσουράπια (Μαρία Βελιάνη 1904-1943) γυναικείος, και σήμερα μεικτός, χορός της Γρίβας

Κρίβατα (Κουτσός ή Τικφέσκος), κυκλικός αντρικός χορός της Γρίβας

Ντούντουλο, τοπικός χορός της Γουμένισσας για την πρόκληση βροχής.
Πουσεντνίτσα (ή Γονατιστός), κοινός αντρικός χορός της Γρίβας.

Ράικο, κυκλικός χορός της Κεντρικής Μακεδονίας, μουσικό μέτρο 3/6.
Πουσεστρίμτσκο, γυναικείος μαντηλάτος αντικρυστός χορός των παράδερφων (παράνυμφων) της Γρίβας 
Ντάι Λίρι, Ντάι Φράγκι ( Δώσε Λίρες, Δώσε Φράγκα) Μεικτός κυκλικός χορός, που σπάει σε αντικρυστό. Περιγράφει την χρηματική σύγχυση, κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο στα παζάρια Γρίβας - Γουμένισσας, γιά επικράτηση του ισχυρότερου νομίσματος μεταξύ Άγγλων και Γάλλων.

Οι στίχοι των περισσότερων τραγουδιών ήταν στο τοπικό σλαβογενές ιδίωμα και πλέον έχουν ξεχαστεί καθώς το Ελληνικό κράτος απαγόρευε τη χρήση του ιδιώματος. Σήμερα γίνονται προσπάθειες να καταγραφούν και να αποδοθούν και στην ελληνική. Φυσικά, ο νομός Κιλκίς αντιπροσωπεύεται και από πλήθος Σαρακατσάνικων και Βλαχικών παραδοσιακών χορών, οι οποίοι όμως είναι πανελλήνια κοινοί. Επίσης σημαντική κατηγορία χορών είναι οι Βλαχομογλενίτικοι (Βλάχικοι επηρεασμένοι από τους Μακεδονίτικους σκοπούς), που δεν έχουν όμως καταγραφεί επαρκώς. 

Μετά το 1922, λόγω της εγκατάστασης προσφύγων, η τοπική χορευτική παράδοση έχει εμπλουτιστεί και με χορούς, από τον Πόντο, την Ανατολική Ρωμυλία, την Ανατολική Θράκη, τη Μικρά Ασία και την Καππαδοκία.

Πηγές 
 Χρήστος Ζάλιος, Χοροί Κιλκίς

Χοροί
Κιλκίς