Βάντα Νοβίτσκα

Η Βάντα Χάννα Νοβίτσκα (πολωνικά: Wanda Hanna Nowicka (γεννημένη 21 Νοεμβρίου 1956) είναι Πολωνή ακτιβίστρια και πολιτικός, μέλος του Κοινοβουλίου της Πολωνίας κατά την 7η (2011–2015) και την 9η θητεία (2019–2023). Υπηρέτησε ως Αναπληρωτής Διευθύνων του Σέιμ της Δημοκρατίας της Πολωνίας από τις 8 Νοεμβρίου 2011 έως τις 11 Νοεμβρίου 2015.

Γεννημένη στο Λούμπλιν, φοίτησε στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας, αποφοίτησε με πτυχίο στην κλασική φιλολογία και εργάστηκε ως καθηγήτρια λατινικών και αγγλικών από το 1985 έως το 1993. Το 1990, συνίδρυσε το Neutrum, την Ένωση για την Κρατική Ουδετερότητα, μια οργάνωση που επικεντρώνεται στον διαχωρισμό εκκλησίας και κράτους στη δημόσια ζωή της Πολωνίας. Ήταν επίσης μία από τους ιδρυτές της Ομοσπονδίας για τις Γυναίκες και τον Οικογενειακό Σχεδιασμό το 1991, μια μη κυβερνητική οργάνωση που είναι η συμμαχία του Neutrum και τεσσάρων άλλων οργανώσεων. Ηγήθηκε της Ομοσπονδίας ως Πρόεδρός της για 20 χρόνια, από το 1991 έως το 2011, όταν παραιτήθηκε έχοντας εκλεγεί στο Σέιμ. Στην 9η θητεία του Σέιμ είναι Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εθνικών και Εθνικών Μειονοτήτων. Είναι επίσης ιδρύτρια και Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας για τα δικαιώματα των γυναικών.

Προστασία των δικαιωμάτων των γυναικών – Διεθνείς δραστηριότητες 
Η Νοβίτσκα ήταν συνιδρυτικό μέλος της Πολωνικής Επιτροπής ΜΚΟ - Πεκίνο 1995, η οποία οργάνωσε την ενεργό συμμετοχή Πολωνών ακτιβιστών στη διάσημη διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών, γνωστή ως Τέταρτη Παγκόσμια Διάσκεψη για τις Γυναίκες στο Πεκίνο (ΤΠΔΓΠ). Οι δραστηριότητες περιελάμβαναν την παρουσίαση της έκθεσης των ΜΚΟ για την κατάσταση των γυναικών στην Πολωνία. Σε αυτή τη διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών, η Νοβίτσκα έκανε μια πολύ γνωστή Δήλωση Μη Περιφέρειας εκ μέρους γυναικών από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Το 1999, η Νοβίτσκα συνίδρυσε και ήταν η πρώτη συντονίστρια του ASTRA (Δίκτυο Γυναικών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης για τη Σεξουαλική και Αναπαραγωγική Υγεία και Δικαιώματα). Από το 1995 έως το 2002 υπηρέτησε ως εμπειρογνώμονας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και μέλος του συμβουλευτικού οργάνου του που ονομάζεται Συμβουλευτική Επιτροπή για το Φύλο. Η Νοβίτσκα υπήρξε επίσης μέλος του Κογκρέσου των Πολωνών Γυναικών και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ένωσης Congress of Women που είναι το επιχειρησιακό όργανο αυτού του κινήματος. Μίλησε για τα δικαιώματα γυναικών/ανθρώπων σε πολλές περιπτώσεις σε διεθνή φόρουμ (Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, Ευρωπαϊκή Ένωση, Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, Πανεπιστήμιο Κολούμπια, Η Νέα Σχολή, CUNY, Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια). Έγραψε πολυάριθμες εκθέσεις προς τον ΟΗΕ και την Ευρωπαϊκή Ένωση για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των γυναικών.

Το 2003, η Νοβίτσκα κάλεσε την ΜΚΟ Women on Waves στην Πολωνία. Το πλοίο τους, Langenort, έφτασε για δύο εβδομάδες στο Βουαντισουαβόβο στην πολωνική ακτή για να οργανώσει μαζί με Πολωνές ακτιβίστριες, δράσεις για την ευαισθητοποίηση σχετικά με την καταστολή του νόμου κατά των αμβλώσεων στην Πολωνία και για την παροχή πρόωρων αμβλώσεων σε εξωεδαφικά ύδατα. Αυτές οι ενέργειες δέχθηκαν βίαια επίθεση από ακροδεξιές εθνικιστικές ομάδες όπως η All-Poland Youth και η Ένωση Πολωνικών Οικογενειών, οι οποίες εκφόβισαν σοβαρά τις γυναίκες για να τις εμποδίσουν να επιβιβαστούν στο πλοίο.

Δραστηριότητα στην πολωνική πολιτική 
Πολιτικά, η Νοβίτσκα έχει συμμαχήσει με διάφορα κόμματα, αλλά παρέμεινε ασύνδετη εκτός από τη σύντομη συμμετοχή της στο κίνημα Αλληλεγγύη το 1980 και το 1981. Μετά το 1989, ασχολήθηκε με την πολιτική, συνεργαζόμενη με αριστερές ομάδες, παραμένοντας όμως ανεξάρτητη. Αρκετές φορές στάθηκε ανεπιτυχώς σε διάφορες βουλευτικές εκλογές. Το 1991 έθεσε υποψηφιότητα για το Σέιμ από τον κατάλογο της Εργατικής Αλληλεγγύης, το 1997 έθεσε υποψηφιότητα για τη θέση του Γερουσιαστή εκ μέρους του Εργατικού Συνδικάτου με 190.000 ψήφους. Το 1998–2002, εξελέγη στην πρώτη Περιφερειακή Συνέλευση της Μασοβίας με τη Νέα Αριστερά μετά από σύσταση του Πολωνικού Σοσιαλιστικού Κόμματος (ΠΣΚ). Στις βουλευτικές εκλογές του 2011, συμμάχησε με Το Δικό σας Κίνημα και κέρδισε μια βουλευτική έδρα, κερδίζοντας 7.065 ψήφους. Στις 8 Νοεμβρίου 2011 εξελέγη Αντιπρόεδρος του Σέιμ για την 7η θητεία. Τον Φεβρουάριο του 2013 χωρίστηκε με το Το Δικό σας Κίνημα και παρέμεινε ανεξάρτητο μέλος του Σέιμ μέχρι τη λήξη της θητείας. Έλαβε υποψηφιότητα με τον συνασπισμό Europa Plus στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2014 στην περιφέρεια της Βαρσοβίας και έλαβε 7.479 ψήφους (δεύτερο αποτέλεσμα), ωστόσο, το Europa Plus δεν κατάφερε να κερδίσει καμία έδρα στις εκλογές. Στις 21 Φεβρουαρίου 2015, ανακοίνωσε τη συμμετοχή της στις προεδρικές εκλογές για λογαριασμό του Πολωνικού Εργατικού Κόμματος. Την υποψηφιότητά της υποστήριξαν επίσης τέσσερα πολιτικά κόμματα: η Πολωνική Αριστερά, η Σοσιαλδημοκρατία της Πολωνίας, το Πολωνικό Σοσιαλιστικό Κόμμα και η Ένωση της Αριστεράς. Συγκέντρωσε 91.000 από τις 100.000 υπογραφές που απαιτούνταν για να εγγραφεί.

Το 2015, η Νοβίτσκα έθεσε υποψηφιότητα για το Σέιμ με τον συνασπισμό της Ενωμένης Αριστεράς στην περιοχή του Βοεβοδάτου Μασοβίας. Έλαβε 20.503 ψήφους, οι οποίες δεν της έδωσαν δικαίωμα για μια έδρα, επειδή η Ενωμένη Αριστερά δεν πέρασε το όριο του 8% που απαιτείται για τον συνασπισμό κομμάτων.

Το 2019 έθεσε υποψηφιότητα ανεπιτυχώς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Βοεβοδάτο Κουγιαβίας-Πομερανίας με το κόμμα Άνοιξη, που είχε ιδρυθεί πρόσφατα από τον Ρόμπερτ Μπιέντρον. Έλαβε 21.993 ψήφους.

Στις βουλευτικές εκλογές του 2019, θέτοντας υποψηφιότητα από την πρώτη θέση στον κατάλογο της Αριστερής συμμαχίας στη Σιλεσία (29η περιφέρεια), έλαβε 25.767 ψήφους, κατακτώντας την τρίτη θέση στην εκλογική περιφέρεια και λαμβάνοντας μια θέση ως βουλευτής για την 9η θητεία. Στο Σέιμ, εξελέγη Πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικών και Εθνοτικών Μειονοτήτων. Ίδρυσε και έχει εκλεγεί Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας για τα δικαιώματα των γυναικών.

Εκπαίδευση, διδακτικές δραστηριότητες 
Αποφοίτησε με πτυχίο στην κλασική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας. Το 1985–1993 εργάστηκε ως καθηγήτρια λατινικών, ελληνικών και αγγλικών σε λύκεια της Βαρσοβίας. Το 2007–2008 δίδαξε στο Πανεπιστήμιο Ρούτγκερς στο Νιου Τζέρσεϊ των ΗΠΑ στη Σχολή Γυναικείων Υποθέσεων και Σπουδών Φύλου στον Ακτιβισμό για τα Αναπαραγωγικά Δικαιώματα με Εστίαση στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Το 2016–2017 δίδαξε Σπουδές Φύλου στο Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Κοινωνικών Επιστημών (Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας και Πολωνική Ακαδημία Επιστημών). Το 2016–18 σπούδασε βιοηθική στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας και φιλοσοφία στη Πανεπιστήμιο Σορβόννης στο Παρίσι.

Προσωπική ζωή 
Ο πατέρας της ήταν ο Καζίμιες Νοβίτσκι, πρώην αιχμάλωτος των γερμανικών ναζιστικών στρατοπέδων συγκέντρωσης του Άουσβιτς και του Μπούχενβαλντ, και η μητέρα της η Ιρένα Βιτκόφσκα. Πατριός της ήταν ο Καζίμιες Άλμπιν, πρώην κρατούμενος του Άουσβιτς. Ο σύζυγός της ήταν ο Σφιατόσουαφ Φλόριαν Νοβίτσκι, με τον οποίο απέκτησε τρεις γιους: Φλόριαν, Μίχαου και Τιμοτέους. Ο Φλόριαν, διδάκτωρ φιλοσοφίας, ήταν πολιτικός του Πολωνικού Εργατικού Κόμματος, ο Μίχαου, ιστορικός, ως φοιτητής ήταν γνωστός αριστερός ακτιβιστής και ο Τιμοτέους, αθλητής του κικ μπόξινγκ που κέρδισε το παγκόσμιο κύπελλο στο αγώνισμα δύο φορές.

Δηλώνει τις γνώσεις της σε κλασικές γλώσσες (λατινικά, ελληνικά) και αγγλικά, ρωσικά και γαλλικά, καθώς και την ικανότητα επικοινωνίας στα γερμανικά και τα ιταλικά.

Διακοσμήσεις και διακρίσεις 
Η Νοβίτσκα έγινε επίτιμος πολίτης του Σπάρτανμπεργκ της Νότια Καρολίνα των ΗΠΑ το 1992. Το 1994 ήταν βραβευμένη στην πολωνική έκδοση του διαγωνισμού Woman of Europe. Το 2000, έλαβε το Βραβείο Rainbow Laurel. Το 2005, έλαβε ένα βραβείο 100.000 £ από το Ίδρυμα Sigrid Rausing για το δίκτυο ASTRA για εξαιρετική ηγεσία (το βραβείο χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία της ταινίας Breaking Silence). Το 2008, κέρδισε το Βραβείο University-In-Exile από τη Νέα Σχολή στη Νέα Υόρκη, ως αναγνώριση της συμβολής της στον αγώνα για τα δικαιώματα των γυναικών στην Πολωνία και διεθνώς. Για την ενεργό υποστήριξη της διεθνούς συνεργασίας και την προεδρία της Πολωνοελληνικής Κοινοβουλευτικής Ομάδας, η Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας απένειμε στη Νοβίτσκα το Τάγμα της Τιμής δεύτερης τάξης στο βαθμό του Ανώτερου Ταξιάρχη.

Παραπομπές 

Πολωνές πολιτικοί
Πολωνοί άθεοι
Ακτιβιστές για τα δικαιώματα των αμβλώσεων
Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας
Μέλη του Σέιμ της Πολωνίας (2011-2015)
Μέλη του Σέιμ της Πολωνίας (2019-2023)
Ανώτερος Ταξιάρχης του Τάγματος της Τιμής