Μάχη των Μπλε Νερών

Η Μάχη των Μπλε Νερών (, , )  ήταν μάχη, που διεξήχθη κάποια στιγμή το φθινόπωρο του 1362 ή 1363 στις όχθες του ποταμού Σύνιουκχα, αριστερού παραπόταμου του Νότιου Μπουγκ, μεταξύ των στρατών του Μεγάλου Δουκάτου της Λιθουανίας και της Χρυσής Ορδής. Οι Λιθουανοί κέρδισαν μια αποφασιστική νίκη και ολοκλήρωσαν την κατάκτησή τους του Πριγκιπάτου του Κιέβου.

Ιστορικό 
Μετά το θάνατο του ηγεμόνα του Μπερντί Μπεγκ Χαν το 1359, η Χρυσή Ορδή γνώρισε μια σειρά διαδοχικών διαφορών και πολέμων, που διήρκεσαν δύο δεκαετίες (1359-81). Η  Χρυσή Ορδή άρχισε να χωρίζει σε ξεχωριστές περιοχές (ulus). Εκμεταλλευόμενος την εσωτερική αναταραχή στην Ορδή, ο Μεγάλος Δούκας Αλγκρίντας της Λιθουανίας οργάνωσε μια εκστρατεία στα εδάφη των Τατάρων.  Στόχος του ήταν η εξασφάλιση και επέκταση των νότιων εδαφών του Μεγάλου Δουκάτου της Λιθουανίας, ιδίως του Πριγκιπάτου του Κιέβου. Το Κίεβο είχε ήδη τεθεί υπό ημι-λιθουανικό έλεγχο μετά τη μάχη στον ποταμό Ιρπίν στις αρχές του 1320, αλλά εξακολουθούσε να αποτίει φόρο τιμής στην ορδή.

Μάχη 
Το 1362 ή το 1363, ο Αλγκρίντας βάδισε μεταξύ του κατώτερου Δνείπερου και του Νότιου Μπουγκ.   Κατ 'αρχάς, ο Αλγκρίντας κατέλαβε τις υπόλοιπες περιοχές του Πριγκιπάτου του Τσέρνιγκοφ - το μεγαλύτερο μέρος της επικράτειας, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας στο Μπριάνσκ, έπεσε κάτω από τον έλεγχο της Λιθουανίας περίπου 1357-1358. Οι Λιθουανοί επιτέθηκαν τότε στο Κορσέφ (Коршов), ένα άγνωστο φρούριο, που βρίσκεται στις ανώτερες περιοχές του ποταμού Μπιστράγια Σόσνα, παραπόταμου του ποταμού Ντον.  Πιστεύεται ότι ο Αλγκρίντας κατέκτησε περαιτέρω περιοχές του πρώην Πριγκιπάτου του Περσλάβλ. Η περιοχή ανήκε στην περιοχή της Κριμαίας (ulus), η οποία συμμετείχε σε μια εκστρατεία ενάντια στους Νέους Σαράι και δεν μπορούσε να οργανώσει αποτελεσματική αντίσταση. Το φθινόπωρο, ο λιθουανικός στρατός μετακινήθηκε δυτικά και διέσχισε τον ποταμό Δνείπερο προς τα Ποδόλια. Τρεις τατάροι μπέηδες της Ποδόλιας συγκέντρωσαν στρατό, για να αντισταθούν στην εισβολή.  Πιστεύεται ότι οι στρατοί συναντήθηκαν στη σημερινή Τορχοβίτσια ( ). Εκείνη την εποχή η πόλη ήταν γνωστή ως Γιάμπγκου στα τουρκικά, ή αντιβασιλέας πόλη, και Σίνιε βόντι (Синие Воды) στα ρωσικά ή μπλε νερά. 

Μια σύντομη περιγραφή της μάχης σώζεται μόνο από ύστερα και όχι πολύ αξιόπιστα έργα του Ματσέι Στρικόφσκι, που δημοσιεύθηκε το 1582. Σύμφωνα με τον Στρικόφσκι, ο Αλγκρίντας οργάνωσε το στρατό του σε έξι ομάδες και τους τακτοποίησε σε μισό κύκλο.  Οι Τατάροι ξεκίνησαν τη μάχη ρίχνοντας βέλη στις πλευρές του λιθουανικού σχηματισμού. Τέτοιες επιθέσεις είχαν μικρή επίδραση και οι Λιθουανοί και Ρουθήνιοι, οπλισμένοι με δόρυ και σπαθιά, προχώρησαν προς τα εμπρός και έσπασαν τις πρώτες γραμμές του στρατού των Τατάρων. Οι γιοι του Καριγιότας με μονάδες από το Ναβαχρουντάκ επιτέθηκαν στα πλαϊνό μέρος των Τατάρων με βαλλίστρες. Οι Τατάροι δεν μπόρεσαν να διατηρήσουν το σχηματισμό τους και έσπασαν σε μια αποδιοργανωμένη υποχώρηση.  Ο Αλγκρίντας πέτυχε μια αποφασιστική νίκη.

Συνέπεια 
Η νίκη έφερε την πόλη του Κιέβου και ένα μεγάλο μέρος της σημερινής Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένων των αραιοκατοικημένων Ποδολία και Ντίκρα, υπό τον έλεγχο του διευρυμένου Μεγάλου Δουκάτου της Λιθουανίας. Το δουκάτο απέκτησε επίσης πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα. Ο Αλγκρίντας άφησε τον γιο του Βλαντιμίρ στο Κίεβο. Μετά τη κατάληψη του Κιέβου, η Λιθουανία έγινε άμεσος γείτονας και αντίπαλος του Μεγάλου Δουκάτου της Μόσχας.  Η Ποδολία ήταν υπό την εποπτεία του Αλεξάντερ, του Γιούρι, του Κωνσταντίνου και του Φιόντορ Κοριατόβιτς - γιοι του Καριγιότας, ανιψιοί του Αλγκρίντας και διοικητές κατά τη διάρκεια της μάχης.

Ιστοριογραφία 

Η μάχη έχει λάβει σχετικά μικρή προσοχή από τους ιστορικούς.  Ορισμένες από αυτές οφείλονται στην έλλειψη ιστορικών πηγών. Έλαβε μια χούφτα αποσπασματικές αναφορές στα ρουθηνιακά και ρωσικά χρονικά. Η πιο σημαντική πηγή πληροφοριών είναι η Ιστορία για την Ποδολία, η οποία ενσωματώθηκε στα Λιθουανικά Χρονικά. Το παραμύθι δημιουργήθηκε από τους Λιθουανούς κάποια στιγμή γύρω από τον εμφύλιο πόλεμο της Λιθουανίας (1432–38) όταν η Λιθουανία πολέμησε εναντίον της Πολωνίας για τον έλεγχο της Ποδολίας. Ως εκ τούτου, το Παραμύθι είναι ένα κομμάτι πολιτικής προπαγάνδας, που γράφτηκε, για να υποστηρίξει τους λιθουανικούς ισχυρισμούς προς την Ποδόλια και να εξυμνήσει τις αρετές των γιων του Καριγιότας αντί να δίνει ακριβή περιγραφή της στρατιωτικής εκστρατείας.  Οι σλάβοι ιστορικοί τείνουν να ελαχιστοποιούν τη σημασία της μάχης.  Ο Λιθουανός ιστορικός Τόμας  Μπαρανάουσκας ισχυρίζεται ότι οι Ρώσοι ιστορικοί επέλεξαν να τονίσουν τη νίκη τους εναντίον των Τατάρων στη μάχη του Κουλίκοβο το 1380, ενώ οι Πολωνοί ιστορικοί δεν ήθελαν να τονίσουν τις αξιώσεις της Λιθουανίας στην Ποδολία.  Για παράδειγμα, ο Γιαν Ντλούγκοζ δεν ανέφερε καθόλου τη μάχη. 

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον για τη μάχη έχει αυξηθεί. Ο Πολωνός ιστορικός Στέφαν Μαρία Κουτσίνσκι δημιούργησε μια ειδική μελέτη Sine Wody το 1935, ο Λιθουανός Ρόμας Μπατούρα δημοσίευσε το Lietuva tautų kovoje prieš Aukso ordą.  Nuo Batu antplūdžio iki mūšio prie Mėlynųjų Vandenų το 1975 και ο Ουκρανός Φέλιξ Σαμπούλντο δημοσίευσε πολλά άρθρα.  Ουκρανοί ιστορικοί πραγματοποίησαν δύο συνέδρια στο Κροπιβνίτσκι το 1997 και το 1998. Η προκύπτουσα συλλογή άρθρων δημοσιεύθηκε από το Ινστιτούτο της Ιστορίας της Ουκρανίας το 2005 ( ). Το 2012, ένα άλλο συνέδριο, αφιερωμένο στην 650η επέτειο της μάχης, πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Βιτάουτας Μάγκνους.

Παραπομπές 
 
14ος αιώνας στη Λιθουανία
Μεσαιωνική Ουκρανία
Μάχες του Μεγάλου Δουκάτου της Λιθουανίας
Σελίδες με πηγές CS1 στα Λιθουανικά (lt)
Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)