Μπουρέλ (Αλβανία)

Το Μπουρέλ () είναι πόλη στη βόρεια Αλβανία, 91 χλμ. από τα Τίρανα. Στη μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης του 2015 έγινε δημοτική ενότητα και έδρα του δήμου Ματ. Ήταν η έδρα της πρώην επαρχίας Ματ. Ο πληθυσμός στην απογραφή του 2011 ήταν 10.862 κάτοικοι.

Ιστορία 

Οι τελευταίες αρχαιολογικές ανασκαφές έχουν διερευνήσει διάφορα στοιχεία που δείχνουν τον πληθυσμό της περιοχής έως την παλαιολιθική περίοδο και έπειτα. Η κοιλάδα του Ματ έχει κατοικηθεί σε όλες τις ιστορικές περιόδους. Η κύρια φυλή που κατοικούσε στην περιοχή ήταν η ιλλυρική φυλή των Πιρουστών. Αντιστάθηκαν στη ρωμαϊκή εισβολή μέχρι τον 2ο αιώνα π.Χ. 

Το Μπουρέλ είναι μια από τις μεγαλύτερες επαρχίες της Αλβανίας. Είναι επίσης γνωστή στους Αλβανούς ως «Χώρα των Βασιλέων», μιας και Ιωάννης Καστριώτης, πατέρας του Γεωργίου Καστριώτη, γνωστός ως Σκεντέρμπεης γεννήθηκε στην περιοχή. Ήταν κληρονομικός ηγεμόνας μεγάλου τμήματος της Ηπείρου που περιλάμβανε το Ματ. Μία άλλη γνωστή προσωπικότητα με καταγωγή από το Μπουρέλ ήταν ο Αχμέτ Ζόγκου, πρώτος βασιλιάς των Αλβανών (γεννημένος Αχμέτ Ζογκόλι, αργότερα μετονομάστηκε Αχμέτ Ζόγκου), ο οποίος διακυβέρνησε ως βασιλιάς Ζογ Α΄ από το 1928 έως το 1939. Διετέλεσε πρωθυπουργός της Αλβανίας μεταξύ 1922 και 1924 και πρόεδρος της Αλβανίας μεταξύ 1925 και 1928. 

Κάποια στιγμή, το Μπουρέλ αποκαλούνταν «πόλη των μήλων» μιας και υπήρχε πληθώρα μηλιών σε πολλούς δρόμους της πόλης. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του κομμουνιστικού καθεστώτος και των αναταραχών μετά την αλλαγή της κυβέρνησης, οι μηλιές κόπηκαν για να πωληθούν ή για προσωπική χρήση ως καυσόξυλα. Στην πόλη δεν υπάρχουν σχεδόν καθόλου μήλα πλέον. 

Το Μπουρέλ ήταν πόλη ανθρακωρυχείων κατά τη διάρκεια της κομμουνιστικής διακυβέρνησης της Αλβανίας, αλλά τα ορυχεία έκλεισαν, με εξαίρεση ένα ορυχείο σιδηροχρωμίου που λειτουργεί ακόμη κοντά στην πόλη. 

Κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Κοσσυφοπέδιο υπήρξε στρατόπεδο προσφύγων κοντά στο Μπουρέλ, χωρητικότητας 2.000 ατόμων.

Φυλακή του Μπουρέλ 
Στην πόλη βρισκόταν μια από τις πλέον αυστηρές φυλακές του κομμουνιστικού καθεστώτος, όπου κρατούνταν τόσο εγκληματίες όσο και οι πολιτικοί κρατούμενοι όπως ο Μπασκίμ Σέχου και ο Φάτος Λουμπόνια ή ο καθολικός ιερέας Ντομ Σίμον Γιουμπάνι. Ένας άλλος γνωστός κρατούμενος ήταν ο Πιέτερ Αρμπνόρι. Ο Αρμπνόρι ήταν γνωστός ως «ο Μαντέλα των Βαλκανίων» λόγω της διάρκειας της κράτησής του, η οποία διήρκεσε πάνω από 28 χρόνια. Οι πολιτικοί κρατούμενοι καταδικάστηκαν για προσπάθειες ανατροπής του κράτους ή για αντικομμουνιστική προπαγάνδα και εξέγερση, για τουλάχιστον 20 έτη. Μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος, η κυβέρνηση του Δημοκρατικού Κόμματος της Αλβανίας έκλεισε τη φυλακή και την κατέστησε μουσείο. Ωστόσο, το 1997, ο Σαλί Μπερίσα την άνοιξε εκ νέου ως φυλακή.

Αρχαιολογία 
Η περιοχή του Ματ διαθέτει πληθώρα αρχαιολογικών ευρημάτων, δειγμάτων του ιλλυρικού πολιτισμού. Ο Ντιλάβερ Κούρτι διερεύνησε αντικείμενα που αποδεικνύουν τη σημασία της περιοχής σε όλες τις αρχαίες ιστορικές περιόδους και την πολιτιστική ανάπτυξη όχι μόνο από την περιοχή του Ματ αλλά και από όλο το περιβάλλον.

Αθλητισμός 
Η ΚΣ Μπουρέλι είναι η ποδοσφαιρική ομάδα της πόλης. Έδρα της είναι το στάδιο Λίρι Μπαλαμπάνι, γνωστό και ως στάδιο Μπουρέλι, το οποίο έχει χωρητικότητα 3.000 θεατών. Ιδρύθηκε το 1952 και συμμετείχε για πρώτη φορά στην Α΄ κατηγορία ποδοσφαίρου της Αλβανίας το 1982. Από την περίοδο 2006-2007, η ΚΣ Μπουρέλι αγωνίζεται στην πρώτη κατηγορία.

Κλίμα

Γνωστοί κάτοικοι 
 Ταρχοντσού Αχμέντ Πασά - Οθωμανός Μεγάλος Βεζίρης 
 Αντόρ Γιούτσι - ποδοσφαιριστής 
 Κουρτ Άγα Κάντιου - ένας από τους υπογράφοντες της Αλβανικής Διακήρυξης Ανεξαρτησίας 
 Χένρι Μάτα - ποδοσφαιριστής 
 Χίσνι Μιλόσι - κομμουνιστής 
 Τζουλιάνα Πάσα - τραγουδίστρια 
 Σαϊμίρ Πατούσι - ποδοσφαιριστής 
 Ζογ Α΄ της Αλβανίας - βασιλιάς της Αλβανίας μεταξύ 1928-1939 
 Ζελάλ Μπέι Ζόγκου - Αλβανός ηγεμόνας

Παραπομπές 

Πόλεις της Αλβανίας