Ονδανσετρόνη

Η ονδανσετρόνη, που πωλείται με την επωνυμία Zofron μεταξύ άλλων, είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για την πρόληψη της ναυτίας και του εμετού που προκαλείται από χημειοθεραπεία κατά του καρκίνου, ακτινοθεραπεία ή χειρουργική επέμβαση.  Είναι επίσης αποτελεσματικό για τη θεραπεία της γαστρεντερίτιδας. Είναι αναποτελεσματικό για τη θεραπεία του εμέτου που προκαλείται από ναυτία κίνησης. Μπορεί να χορηγηθεί από το στόμα ή με ένεση σε μυ ή σε φλέβα.

Συχνές παρενέργειες περιλαμβάνουν διάρροια, δυσκοιλιότητα, κεφαλαλγία, υπνηλία και κνησμό. Σοβαρές παρενέργειες περιλαμβάνουν παράταση του QT και σοβαρή αλλεργική αντίδραση.  Φαίνεται να είναι ασφαλές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης αλλά δεν έχει μελετηθεί καλά σε αυτήν την ομάδα.  Είναι ένας ανταγωνιστής του υποδοχέας 5-ΗT3 σεροτονίνης.  Δεν έχει επίδραση στους υποδοχείς ντοπαμίνης ή στους μουσκαρινικούς υποδοχείς.

Η ονδανσετρόνη κατοχυρώθηκε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας το 1984 και εγκρίθηκε για ιατρική χρήση το 1990. Βρίσκεται στον κατάλογο των βασικών φαρμάκων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Διατίθεται ως γενόσημο φάρμακο. Το 2017, ήταν η 83η πιο συχνά συνταγογραφούμενη φαρμακευτική αγωγή στις Ηνωμένες Πολιτείες, με περισσότερες από εννέα εκατομμύρια συνταγές.

Ιατρικές χρήσεις 
Αν και ένας αποτελεσματικός αντιεμετικός παράγοντας, το υψηλό κόστος της ονδανσετρόνης περιόρισε αρχικά τη χρήση του στον έλεγχο της μετεγχειρητικής ναυτίας και του εμέτου και της προκαλούμενης από χημειοθεραπεία ναυτίας και εμέτου.

Οι ανταγωνιστές υποδοχέα 5-ΗΤ3 είναι τα κύρια φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία και την πρόληψη της προκαλούμενης από χημειοθεραπεία ναυτίας και εμέτου και ναυτίας και εμέτου λόγω ακτινοθεραπείας.

Ορισμένα φάρμακα συμπεριλαμβανομένης της ονδανσετρόνης φαίνεται να είναι αποτελεσματικά στον έλεγχο της μετεγχειρητικής ναυτίας και του εμέτου. Είναι πιο αποτελεσματική από τη μετοκλοπραμίδη και λιγότερο κατασταλτική από την κυκλιζίνη ή τη δροπεριδόλη.

Εγκυμοσύνη 
Η ονδανσετρόνη χρησιμοποιείται εκτός ετικέτας για τη θεραπεία της πρωινής ασθένειας και της υπερέμεσης του κύησης της εγκυμοσύνης. Συνήθως χρησιμοποιείται μετά από δοκιμές εάν άλλα φάρμακα έχουν αποτύχει.

Φαίνεται να υπάρχει χαμηλός κίνδυνος βλάβης στο μωρό κατά τη χρήση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αν και μπορεί να υπάρχει αύξηση στα καρδιακά προβλήματα μεταξύ των μωρών.

Η ονδανσετρόνη ανήκει στην κατηγορία Β εγκυμοσύνης στις ΗΠΑ.  Δεν είναι γνωστό εάν η ονδανσετρόνη απεκκρίνεται στο μητρικό γάλα.  

Η ονδανσετρόνη είναι ένα από τα πολλά αντιεμετικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται κατά τη φάση εμετού του συνδρόμου κυκλικού εμετού.

Γαστρεντερίτιδα 
Οι δοκιμές σε ρυθμίσεις έκτακτης ανάγκης υποστηρίζουν τη χρήση ονδανσετρόνης για τη μείωση του εμέτου που σχετίζεται με γαστρεντερίτιδα και αφυδάτωση. Μια αναδρομική ανασκόπηση διαπίστωσε ότι χρησιμοποιήθηκε συνήθως για το σκοπό αυτό, η οποία χορηγήθηκε σε πάνω από 58% των περιπτώσεων. Η χρήση του μείωσε τις εισαγωγές στο νοσοκομείο, αλλά συνδέθηκε επίσης με υψηλότερα ποσοστά επιστροφής στο τμήμα έκτακτης ανάγκης. Επιπλέον, τα άτομα που είχαν αρχικά λάβει ονδανσετρόνη είχαν περισσότερες πιθανότητες να γίνουν εισαγωγή κατά την επιστροφή τους από ό, τι άτομα που δεν είχαν λάβει το φάρμακο. Ωστόσο, αυτό το φαινόμενο μπορεί απλώς να οφείλεται στο ότι ο παράγοντας χρησιμοποιείται συχνότερα σε άτομα που παρουσιάζουν πιο σοβαρή ασθένεια. Η χρήση του δεν βρέθηκε να καλύπτει σοβαρές διαγνώσεις.

Ειδικοί πληθυσμοί 
Η ονδανσετρόνη σπάνια μελετήθηκε σε άτομα κάτω των 4 ετών. Ως εκ τούτου, λίγα δεδομένα είναι διαθέσιμα για την καθοδήγηση των συστάσεων δοσολογίας.

Δεν είναι απαραίτητο να προσαρμόσετε τη δοσολογία για άτομα κάτω των 75 ετών. Η χρήση της ονδανσετρόνης δεν έχει μελετηθεί σε άτομα ηλικίας άνω των 75 ετών και δεν είναι γνωστό εάν η δοσολογία πρέπει να προσαρμοστεί για αυτήν την ομάδα.

Η μέγιστη συνιστώμενη δόση για άτομα με σοβαρή ηπατική δυσλειτουργία είναι 8 mg / ημέρα. Σε αυτούς τους ανθρώπους, η ονδανσετρόνη εκκαθαρίζεται από το σώμα στο μισό έως το ένα τρίτο του ρυθμού εκκαθάρισης σε υγιείς ανθρώπους. Η συγκέντρωση της ονδανσετρόνης στους ιστούς του σώματος σε αντίθεση με το πλάσμα είναι επίσης υψηλότερη από ότι σε υγιείς ανθρώπους.

Παρενέργειες 
Ο πονοκέφαλος είναι η πιο συχνή ανεπιθύμητη ενέργεια. Μια ανασκόπηση της χρήσης για μετεγχειρητική ναυτία και έμετο διαπίστωσε ότι για κάθε 36 άτομα που υποβλήθηκαν σε θεραπεία, κάποιος θα είχε πονοκέφαλο, ο οποίος θα μπορούσε να είναι σοβαρός.

Η δυσκοιλιότητα, η διάρροια και η ζάλη είναι άλλες κοινά αναφερόμενες παρενέργειες. Διασπάται από το σύστημα ηπατικού κυτοχρώματος P450 και έχει μικρή επίδραση στον μεταβολισμό άλλων φαρμάκων που διασπώνται από αυτό το σύστημα. Ανέκδοτα, η ωτοτοξικότητα έχει επίσης αναφερθεί εάν εγχυθεί πολύ γρήγορα.

Παράταση QT 
Η χρήση ονδανσετρόνης έχει συσχετιστεί με την παράταση του διαστήματος QT, το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε δυνητικά θανατηφόρο καρδιακό ρυθμό γνωστό ως torsades de pointes. Αν και αυτό μπορεί να συμβεί σε οποιοδήποτε άτομο με οποιοδήποτε σκεύασμα, ο κίνδυνος είναι πιο εμφανής με την ενέσιμη (ενδοφλέβια) μορφή του φαρμάκου και αυξάνεται με τη δόση. Ο κίνδυνος είναι επίσης υψηλότερος σε άτομα που λαμβάνουν άλλα φάρμακα που παρατείνουν το διάστημα QT, καθώς και σε άτομα με συγγενές σύνδρομο μακρού QT, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια ή / και βραδυαρρυθμίες. Ως εκ τούτου, οι εφάπαξ δόσεις ενέσιμου ονδανσετρόνης δεν πρέπει να υπερβαίνουν τις 16 mg. (Οι συστάσεις για χορήγηση από το στόμα παραμένουν ανέπαφες, συμπεριλαμβανομένης της σύστασης μιας εφάπαξ δόσης από του στόματος 24 mg όταν ενδείκνυται. ) Οι ανισορροπίες ηλεκτρολυτών πρέπει να διορθωθούν πριν από τη χρήση ενέσιμου ονδανσετρόνης. Οι άνθρωποι προειδοποιούνται να αναζητήσουν άμεση ιατρική περίθαλψη εάν εμφανιστούν συμπτώματα όπως ακανόνιστοι καρδιακοί παλμοί / αίσθημα παλμών, δύσπνοια, ζάλη ή λιποθυμία κατά τη λήψη ονδανσετρόνης.

Φαρμακοδυναμική 
Η ονδανσετρόνη είναι ένας εξαιρετικά ειδικός και επιλεκτικός ανταγωνιστής του υποδοχέα σεροτονίνης 5-ΗΤ3, με χαμηλή συγγένεια για τους υποδοχείς της ντοπαμίνης. Οι 5-ΗΤ3 υποδοχείς είναι παρόντες τόσο περιφερικώς στο πνευμονογαστρικό νεύρο τερματικά και κεντρικά στη ζώνη χημειοϋποδοχέων της οπίσθιας περιοχής στον προμήκη μυελό. Η σεροτονίνη απελευθερώνεται από τα εντεροχρωμιόφιλα κύτταρα του λεπτού εντέρου σε απόκριση σε χημειοθεραπευτικούς παράγοντες και μπορεί να διεγείρει το πνευμονογαστρικό νεύρο (μέσω των υποδοχέων 5-ΗΤ3) να προκαλέσει αντανακλαστικό εμετό. Πιστεύεται ότι η αντιεμετική δράση της ονδανσετρόνης προκαλείται κυρίως μέσω ανταγωνισμού των πνευμονογαστρικών προσαγωγών ερεθεσιμάτων με μικρή συμβολή από τον ανταγωνισμό των κεντρικών υποδοχέων.

Έρευνα

Ψυχιατρικές διαταραχές 
Μια διπλά-τυφλή, τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή του 2006 υπέδειξε ότι η ονδανσετρόνη μπορεί να έχει αξία στη θεραπεία της σχιζοφρένειας, ως συμπλήρωμα της αλοπεριδόλης. Η μελέτη διαπίστωσε ότι ο συνδυασμός παρουσίαζε σημαντική βελτίωση των αρνητικών συμπτωμάτων σχιζοφρένειας και τα άτομα που έλαβαν και τα δύο φάρμακα εμφάνισαν λιγότερες από τις ανεπιθύμητες ενέργειες που συνήθως σχετίζονται με την αλοπεριδόλη. Μια προηγούμενη, μικρότερη, ανοιχτή δοκιμή είχε βρει ότι η ονδανσετρόνη είναι χρήσιμη στη θεραπεία της όψιμης δυσκινησίας που προκαλείται από αντιψυχωσικά σε άτομα με σχιζοφρένεια και οι ασθενείς της μελέτης έδειξαν επίσης σημαντική βελτίωση στα συμπτώματα της νόσου.

Οι πρώτες μελέτες έχουν επίσης εξετάσει την ονδανσετρόνη ως πιθανή θεραπεία για τη ψύχωση που οφείλεται σε προχωρημένη νόσο του Πάρκινσον. Τα προφανή οφέλη του παρά την έλλειψη σημαντικών ανταγωνιστικών ιδιοτήτων στους υποδοχείς ντοπαμίνης ή στον υποδοχέα 5-HT 2A εγείρουν ενδιαφέροντα ερωτήματα σχετικά με την αιτιολογία της ψύχωσης.

Υπάρχουν προσωρινές ενδείξεις ότι μπορεί να είναι χρήσιμη στη μείωση των επιθυμητών επιδράσεων του αλκοόλ. Υπάρχουν επίσης κάποια προσωρινά στοιχεία για εκείνους που είναι εθισμένοι στα διεγερτικά.

Παραπομπές 

Βασικά Φάρμακα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας
Κετόνες
Αντιεμετικά
Αζόλες
Ινδόλες