Ποντοκερασιά Κιλκίς

Η Ποντοκερασιά, επίσημα Ποντοκερασέα, είναι ορεινό χωριό του Κιλκίς στην κεντρική Μακεδονία με υψόμετρο 640 μέτρων.

Γεωγραφία - Ιστορία
Η Ποντοκερασιά βρίσκεται στα όρια του νομού Κιλκίς με το νομό Σερρών, στις νότιες πλαγιές του όρους Μαυροβούνι (μέρος από τα Κρούσσια όρη) και νότια της λίμνης Κερκίνης. Το χωριό απέχει 32,5 χλμ. ΒΑ. της πόλης του Κιλκίς,  και 77,5 χλμ. Β.-ΒΑ. της Θεσσαλονίκης. Μετά τους Βαλκανικούς πολέμους και την ανταλλαγή πληθυσμών, η Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων (ΕΑΠ) εγκατέστησε 104 οικογένειες προσφύγων (348 άτομα) από τον Πόντο. Το όνομά του προέρχεται από τους Πόντιους κατοίκους του, που εγκαταστάθηκαν το 1920 – 1922 από τις περιοχές Καυκάσου,  Τραπεζούντας και Κερασούντας, και τις πολλές κερασιές που καλλιεργούσαν εκεί. Το παλιό όνομα του χωριού ήταν Παπράτ που σημαίνει "φτέρη" και αφθονούν στην περιοχή. Οι κάτοικοί του χωριού ασχολούνται κυρίως με την υλοτομία και λιγότερο με τη γεωργία. Στα βόρεια της Ποντοκερασιάς σε περιοχή που εφάπτεται στην προστατευόμενη  περιοχής "Natura2000" βρίσκεται ο Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος Κρουσσίων (ΒΒΚΚ) σε μία έκταση 310 στρεμμάτων, από τα οποία τα 150 είναι καλυμμένα με δάσος κυρίως δρυός και τα υπόλοιπα φιλοξενούν τις συλλογές των ενδημικών φυτών.

Το 1946 στάθμευσε εκεί ο 4ος Λόχος του 567 Τάγματος Πεζικού της 37ης Ταξιαρχίας της Χ Μεραρχίας Πεζικού. Ο λόχος, υπό τον λοχαγό Μιχαήλ Στεφάνου, διέθετε 120 άνδρες και είχε στρατοπεδεύσει σε ύψωμα παρά το χωριό. Ο λοχαγός εγκαταστάθηκε σε οίκημα στις παρυφές του χωριού. Αν και είχαν τοποθετηθεί τέσσερις διπλοσκοπιές δεν είχαν ληφθεί μέτρα κάλυψης των οδεύσεων προς τον καταυλισμό. Περιέργως, επίσης τα οπλοπολυβόλα του λόχου είχαν αποθηκευτεί σε οίκημα του χωριού.Περί τις 03.15 τα ξημερώματα της 5ης Ιουλίου 1946 ομάδες γυναικόπαιδων από την Ποντοκερασιά και άλλα χωρία εμφανίστηκαν ξαφνικά ενώπιον του καταυλισμού του λόχου φωνάζοντας συνθήματα υπέρ του “λαού” και καλώντας τους στρατιώτες «να ενωθούν με τον λαό». Οι σκοποί του λόχου, τοποθετημένοι σε υπηρεσία εκείνο το βράδυ από τον κομμουνιστή δεκανέα Σκαντζέλη, ομοϊδεάτες και οι ίδιοι, δεν αντέδρασαν. Λόγω της αναταραχής οι αξιωματικοί του λόχου έσπευσαν προς τους συγκεντρωμένους καλώντας τους να διαλυθούν και να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Σε απάντηση δέχτηκαν βροχή από πέτρες. Ορισμένοι αξιωματικοί πρότειναν να ριφθούν πυροβολισμοί στον αέρα προς εκφοβισμό, ενώ άλλοι συνέστησαν υπομονή. Εδώ διαφάνηκε το έλλειμμα ηγεσίας του λόχου, ο επικεφαλής του οποίου όφειλε να αποφασίσει αλλά δεν το έπραξε. Έτσι η αναταραχή εξαπλώθηκε και μαζί με τους συγκεντρωμένους ενώθηκαν και φίλα προσκείμενοι στους αντάρτες στρατιώτες του λόχου. Ξαφνικά οι συγκεντρωμένοι απομακρύνθηκαν αποκαλύπτοντας πίσω τους μια δύναμη 100 περίπου ανταρτών που υπό την κάλυψή τους είχαν λάβει θέσεις μάχης. Σε χρόνο μηδέν οι αντάρτες άνοιξαν σφοδρό πυρ κατά του λόχου, με όλμο, πολυβόλο και υποπολυβόλα. Παράλληλα οι κομμουνιστές στρατιώτες του λόχου άρχισαν να πυροβολούν από πίσω κατά των συνάδελφων τους. Όπως ήταν αναμενόμενο δημιουργήθηκε πανικός που μάταια προσπάθησε να συγκρατήσει ο λοχαγός Στεφάνου. Τελικά ο λοχαγός τράπηκε σε φυγή με λίγους στρατιώτες φτάνοντας περίπου τρεις ώρες μετά στο χωρίο Παρόχθιο. Στο μεταξύ ο καταυλισμός του λόχου λεηλατήθηκε και όλα τα όπλα, τα τρόφιμα και τα πυρομαχικά έπεσαν στα χέρια των ανταρτών, μαζί με ένα άλογο και 19 ημιόνους. Αμέσως μετά το ανταρτικό τμήμα κινήθηκε προς το Μπέλες εισερχόμενο σε «σοσιαλιστικό», γιουγκοσλαβικό έδαφος του «αδερφού» Τίτο. Μαζί τους πήγαν και περίπου 40 στρατιώτες του λόχου υπό τον Σκαντζέλη. Στην ενέδρα ο λόχος είχε επτά νεκρούς και 33 τραυματίες. Η εν λόγω ενέδρα διαφέρει αναλόγων για δύο λόγους. Ο πρώτος έχει να κάνει με την χρησιμοποίηση, από τους αντάρτες, των αμάχων ως ασπίδα πίσω από την οποία αναπτύχθηκαν προς μάχη οι αντάρτες και ο δεύτερος με την συμπεριφορά των ομοϊδεατών τους στρατιωτών του λόχου που έπληξαν από πίσω τους άνδρες με τους οποίους μοιράζονταν την ίδια κουραμάνα και το ίδιο τσιγάρο στιγμές μόλις πριν. Σύμφωνα με την επίσημη ιστορία  της ΔΙΣ/ΓΕΣ οι αντάρτες καταδιωχθήκαν και υπέστησαν απώλειες, εγκαταλείποντας μέρος του λεηλατημένου υλικού. Επισης ο Σκαντζελης και 17 αυτομολοι συνεληφθησαν αργοτερα. Αλλοι 14 κάτοικοι του χωριού και δύο άνδρες του λόχου καταδικάστηκαν σε ισόβια. Τον Αύγουστο του 1946 από το στρατοδικείο του Κιλκίς , ο Σκαντζέλης, ο δάσκαλος του χωριού, πέντε στρατιώτες και πέντε κάτοικοι του χωριού καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέστηκαν.

Διοικητικά 
Το χωριό αναφέρεται επίσημα με την παλιά ονομασία του από την τουρκοκρατία το 1919 στο ΦΕΚ 48Α-05/03/1919 να ορίζεται έδρα της τότε κοινότητας Παπρατ που ανήκε στο νομό Θεσσαλονίκης. Το 1927 μετονομάζεται σε Ποντοκερασιά, το 1934 αποσπάται στο νεοϊδρυθέντα νομό Κιλκίς και το 1940 διορθώνεται σε Ποντοκερασέα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης, μαζί με το Παρόχθιο αποτελούν την τοπική κοινότητα Γερακαρίου που ανήκει στη δημοτική ενότητα Κρουσσών του δήμου Κιλκίς και σύμφωνα με την απογραφή 2011 ως κοινότητα έχει πληθυσμό 133 κατοίκους, ενώ ως οικισμός 83.

Παραπομπές

Δήμος Κιλκίς
Χωριά του νομού Κιλκίς