Επίθεση στο Φιδονήσι

Η επίθεση στο Φιδονήσι ήταν μια από τις πρώτες μάχες της Ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022.

Ιστορικό

Στις 24 Φεβρουαρίου 2022, την πρώτη ημέρα της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, το Φιδονήσι, ένα νησί της Ουκρανίας στη Μαύρη Θάλασσα (γνωστό και ως νησί Zmiinyi), δέχτηκε επίθεση και καταλήφθηκε από το Ρωσικό Ναυτικό, μαζί με ολόκληρη τη φρουρά του. Η επίθεση απέκτησε ευρεία δημοσιότητα όταν ένα ηχητικό απόσπασμα στο οποίο το ρωσικό καταδρομικό Moskva φέρεται να χαιρετίζει τη φρουρά του νησιού μέσω του ασυρμάτου, απαιτώντας παράλληλα την παράδοσή τους και να δέχεται την απάντηση "Ρωσικό πολεμικό πλοίο, άντε γαμήσου" (, tr. Russky voyenny korabl, idi na khuy) έγινε viral, μαζί με τις αρχικά ανακριβείς αναφορές για τον θάνατο των μελών της φρουράς.  Αργότερα, προέκυψε ότι ένα πολιτικό πλοίο έρευνας και διάσωσης που προσπαθούσε να εκκενώσει τους στρατιώτες συνελήφθη επίσης μαζί με τη φρουρά. Το πλοίο, το πλήρωμά του και τουλάχιστον ένας στρατιώτης αφέθηκαν ελεύθεροι στη συνέχεια σε ανταλλαγές κρατουμένων.

Υπόβαθρο  
Το Φιδονήσι είναι ένα βραχώδες νησί που βρίσκεται σε απόσταση λιγότερου από 1 τ.χλμ. από τη νότια ακτή της Ουκρανίας, σε στρατηγική τοποθεσία 45 χλμ. από τις ακτές της Ρουμανίας και στο νότιο όριο των ουκρανικών χωρικών υδάτων στη Μαύρη Θάλασσα. Ο μοναδικός οικισμός του νησιού είναι το χωριό Bile, που χτίστηκε το 2007  

Τον Αύγουστο του 2021, καθώς οι ρωσικές δυνάμεις συγκεντρώθηκαν γύρω από την Ουκρανία, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι πραγματοποίησε μια εκδήλωση τύπου στο νησί, κατά την οποία είπε: «Αυτό το νησί, όπως και η υπόλοιπη επικράτειά μας, είναι ουκρανικό έδαφος και θα το υπερασπιστούμε με όλη μας την ισχύ».

Η επίθεση 

Στις 24 Φεβρουαρίου 2022, την πρώτη ημέρα της ρωσικής εισβολής του 2022 στην Ουκρανία, οι κρατικοί συνοριοφύλακες της Ουκρανίας ανακοίνωσαν περίπου στις 18:00 τοπική ώρα ότι το Φιδονήσι είχε δεχθεί επίθεση από πλοία του Ρωσικού Ναυτικού. Το καταδρομικό Moskva και το περιπολικό Vasily Bykov βομβάρδισαν το νησί με τα πυροβόλα καταστρώματός τους. Όταν το ρωσικό πολεμικό πλοίο αναφέρθηκε και διέταξε τους Ουκρανούς στρατιώτες που στάθμευαν στο νησί να παραδοθούν, ένας στρατιώτης, που αναγνωρίστηκε αργότερα ως Roman Hrybov  απάντησε, "Ρωσικό πολεμικό πλοίο,  άντε γαμήσου."( , tr. Russky voyenny korabl, idi na khuy). Ένα ηχητικό απόσπασμα της λεκτικής αντιπαράθεσης κοινοποιήθηκε αρχικά από τον ουκρανικό κυβερνητικό αξιωματούχο Αντών Χεραστσένκο, στη συνέχεια δημοσιοποιήθηκε ευρέως από την Ukrayinska Pravda, και αργότερα επαληθεύτηκε ως αυθεντικό από πηγές της ουκρανικής κυβέρνησης.  

Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία (2022)
Ένας Ουκρανός στρατιώτης μετέδωσε ζωντανά στο διαδίκτυο τη στιγμή που το ρωσικό πολεμικό πλοίο άνοιξε πυρ. Αργότερα το βράδυ, η Ουκρανική Συνοριοφυλακή δήλωσε ότι η επικοινωνία με το νησί είχε χαθεί. Στις 22:00 (01:00 ώρα Μόσχας, UTC+2), αξιωματούχοι ανακοίνωσαν ότι οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν το νησί μετά από ναυτικό και αεροπορικό βομβαρδισμό που κατέστρεψε όλες τις υποδομές στο νησί.  Μετά τον βομβαρδισμό, ένα απόσπασμα Ρώσων στρατιωτών αποβιβάστηκε και πήρε τον έλεγχο του νησιού. 

Η ρωσική κυβέρνηση ανέφερε ότι στις 25 Φεβρουαρίου 2022, μια μοίρα 16 σκαφών του Ουκρανικού Ναυτικού επιτέθηκε σε ρωσικά σκάφη ανοιχτά του Φιδονησίου, υποστηρίζοντας επίσης ότι βύθισε έξι από τα ουκρανικά σκάφη. Η ρωσική κυβέρνηση κατηγόρησε περαιτέρω τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι παρείχαν υποστήριξη μέσω πληροφοριών στην ουκρανική μοίρα κατά τη διάρκεια της μάχης.Οι Ηνωμένες Πολιτείες αρνήθηκαν οποιαδήποτε ανάμειξη. 

Στις 26 Φεβρουαρίου 2022, οι ουκρανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι το μη στρατιωτικό πλοίο έρευνας και διάσωσης Sapfir συνελήφθη από το ρωσικό ναυτικό στα ανοικτά του νησιού.

Κατάσταση Ουκρανών στρατιωτών και πολιτών ναυτών 

Πηγές της ουκρανικής κυβέρνησης ανέφεραν αρχικά ότι 13 συνοριοφύλακες, που αντιπροσωπεύουν το σύνολο της ουκρανικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί, σκοτώθηκαν αφού αρνήθηκαν να παραδοθούν.  Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι στους συνοριοφύλακες θα απονεμηθεί μετά θάνατον ο τίτλος του Ήρωα της Ουκρανίας. 

Τα μέσα του Ρωσικού Υπουργείου Άμυνας παρουσίασαν μια εναλλακτική εκδοχή των γεγονότων, υποστηρίζοντας ότι 82 Ουκρανοί στρατιώτες είχαν αιχμαλωτιστεί αφού παραδόθηκαν οικειοθελώς, και είχαν μεταφερθεί στη Σεβαστούπολη. Ο εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Άμυνας Ιγκόρ Κονασένκοφ υποστήριξε ότι οι κρατούμενοι υπέγραψαν δηλώσεις με τις οποίες υπόσχονταν να μην συνεχίσουν τη στρατιωτική δράση κατά της Ρωσίας και ότι θα απελευθερωθούν σύντομα. 

Η Κρατική Υπηρεσία Συνοριοφυλακής της Ουκρανίας ανακοίνωσε αργότερα ότι οι φρουροί θα μπορούσαν να είχαν συλληφθεί, με βάση τις ρωσικές αναφορές ότι κρατούνταν ως αιχμάλωτοι πολέμου. Στις 26 Φεβρουαρίου 2022 εξέδωσε μια δήλωση λέγοντας ότι ήταν πιστευτό "ότι όλοι οι Ουκρανοί υπερασπιστές του Φιδονησίου μπορεί να είναι ζωντανοί". Στις 28 Φεβρουαρίου 2022, το Ουκρανικό Ναυτικό ανάρτησε στη σελίδα του στο Facebook ότι όλοι οι συνοριοφύλακες του νησιού ήταν ζωντανοί και κρατούνταν από το Ρωσικό Ναυτικό.

Απευθέρωση 
Στις 24 Μαρτίου 2022, το Sapfir και 19 Ουκρανοί ναύτες αφέθηκαν ελεύθεροι από τη Ρωσία σε ανταλλαγή αιχμαλώτων. Στην ίδια ανταλλαγή απελευθερώθηκαν 10 αιχμάλωτοι πολέμου και η Ουκρανία δήλωσε ότι η αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Βερεστσούκ εργαζόταν ιδιαίτερα για την απελευθέρωση των κρατουμένων του Φιδονησίου. 

Στις 30 Μαρτίου, αναφέρθηκε ότι ο στρατιώτης που απάντησε στο πλοίο αφέθηκε ελεύθερος σε ανταλλαγή αιχμαλώτων και στη συνέχεια του απονεμήθηκε ένα ουκρανικό μετάλλιο.

Ουκρανικές αντεπιθέσεις 
Από τις 26 έως τις 30 Απριλίου, η Επιχειρησιακή Διοίκηση Νότου (Ουκρανία) ισχυρίστηκε ότι χτυπήματα κατά των ρωσικών δυνάμεων στο νησί οδήγησαν σε πλήγμα κατά ενός σταθμού ελέγχου και την καταστροφή δύο αντιαεροπορικών πυραυλικών συστοιχιών Strela-10, καθώς και τον θάνατο 42 Ρώσων στρατιωτών.

Την 1η Μαΐου, η Διοίκηση Νότου της Ουκρανικής ΠΑ ισχυρίστηκε ότι επιτέθηκε στο νησί και κατέστρεψε στρατιωτικό εξοπλισμό.

Την αυγή της 2ας Μαΐου, δύο ρωσικά περιπολικά τύπου Ράπτορ (τέως κλάση 03160), βυθίστηκαν από ένα Bayraktar TB2.

Παραπομπές