Κυνίδες

Οι Κυνίδες (Canidae) είναι οικογένεια σαρκοφάγων θηλαστικών η οποία περιλαμβάνει τον σκύλο, τον λύκο, την αλεπού, το τσακάλι, τα ντίνγκο και πολλά άλλα υπάρχοντα ή εξαφανισμένα κυνόμορφα θηλαστικά. Τόσο τα αιλουρόμορφα όσο και τα κυνόμορφα εξελίχθηκαν από τα σαρκοφαγόμορφα 43 εκατομμύρια χρόνια πριν. Τα κυνόμορφα περιλαμβάνουν το γένος Λεπτοκύων του οποίου τα διάφορα είδη διακλαδίστηκαν στις αλεπούδες και τους κυνίδες πριν 12 εκατομμύρια χρόνια. 

Οι Κυνίδες απαντώνται σε όλες τις ηπείρους πλην της Ανταρκτικής, φτάνοντας ανεξάρτητα ή συνοδεύοντας τους ανθρώπους. Οι κυνίδες ποικίλουν σε μέγεθος από τον μήκους 2 μέτρων γκρίζο λύκο μέχρι την μήκους 24 εκατοστών αλεπού Φενέκ. Η μορφή του σώματων των κυνίδων είναι παρόμοια, με μακριά μουσούδα, ανορθομένα αυτιά, δόντια προσαρμοσμένα να σπάνε οστά και να κόβουν τη σάρκα, μακριά πόδια και φουντωτές ουρές. Είναι ως επί τω πλείστον κοινωνικά ζώα, ζώντας σε οικογένειες ή μικρές ομάδες (αγέλες) και συμπεριφέρονται συνεργατικά. Συνήθως, μόνο το κυρίαρχο ζευγάρι αναπαράγεται και τα κουτάβια κρύβονται ετησίως σε υπόγειο λαγούμι. Οι κυνίδες επικοινωνούν με μυρωδιές και φωνήματα. Ένα από τα μέλη της, ο λύκος, ήταν από τα πρώτα ζώα που εξημερώθηκαν και έδωσε τον σκύλο, και σήμερα ο σκύλος είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα κατοικίδια ζώα.

Εξέλιξη 
Οι Κυνίδες περιλαμβάνουν σήμερα μια ποικιλόμορφη ομάδα περίπου 34 ειδών που κυμαίνονται σε μέγεθος από τον μακρυπόδαρο χαιτοφόρο λύκο μέχρι τον κοντοπόδαρο σκύλο. Τα σύγχρονα κυνοειδή κατοικούν σε δάση, τούνδρα, σαβάνες και ερήμους σε τροπικά και εύκρατα μέρη σε όλον τον κόσμο. Οι εξελικτικές σχέσεις μεταξύ των ειδών έχουν μελετηθεί στο παρελθόν χρησιμοποιώντας μορφολογικές προσεγγίσεις, αλλά πιο πρόσφατα, οι μοριακές μελέτες επέτρεψαν τη διερεύνηση των φυλογενετικών σχέσεων.  Σε ορισμένα είδη, η γενετική διαφοροποίηση έχει κατασταλεί από το υψηλό επίπεδο γονιδιακής ροής μεταξύ διαφορετικών πληθυσμών και όπου τα είδη έχουν υβριδοποιηθεί, υπάρχουν μεγάλες υβριδικές ζώνες.

Χαρακτηριστικά 

Άγριοι κυνίδες βρίσκονται σε κάθε ήπειρο εκτός από την Ανταρκτική, και κατοικούν σε ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών οικοτόπων, συμπεριλαμβανομένων των ερήμων, των βουνών, των δασών και των λιβαδιών. Ποικίλλουν σε μέγεθος, από την αλεπού Φενέκ η οποία μπορεί να έχει μήκος τουλάχιστον 24 εκ. και να ζυγίζει 0,6 κιλά, μέχρι τον γκρίζο λύκο ο οποίος μπορεί να φτάσει τα 160 εκ. και μπορεί να ζυγίζει μέχρι και 79 κιλά. Μόνο μερικά είδη είναι δενδρόβια - η γκρίζα αλεπού, η στενά συγγενική νησιωτική αλεπού και ο σκύλος ρακούν συνήθως σκαρφαλώνουν σε δέντρα.

Όλοι οι κυνίδες έχουν μια παρόμοια βασική μορφή, αποτελώντας πρότυπο ο γκρίζος λύκος, αν και το σχετικό μήκος του ρύγχους, των άκρων, των αυτιών και της ουράς ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των ειδών. Με τις εξαιρέσεις του σκύλου των θαμνώνων, του σκύλου ρακούν και κάποιων εγχώριων φυλών του Canis lupus, οι κυνίδες έχουν σχετικά μακριά πόδια και εύκαμπτα σώματα, προσαρμοσμένα για να κυνηγούν τη λεία. Οι ουρές είναι φουντωτές και το μήκος και η ποιότητα του τριχώματος διαφέρει ανάλογα με την εποχή. Το τμήμα του ρύγχους του κρανίου είναι πολύ πιο επιμηκυμένο από αυτό της οικογένειας των γατών. Τα ζυγωματικά τόξα είναι πλατιά, υπάρχει μια εγκάρσια λαμβδοειδής γραμμή στο πίσω μέρος του κρανίου και σε ορισμένα είδη, ένα οβελιαίο λοφίο που εκτείνεται από μπροστά προς τα πίσω. Οι οστέινες κόγχες γύρω από το μάτι δεν σχηματίζουν ποτέ έναν πλήρη δακτύλιο και τα ακουστικά τύμπανα είναι ομαλά και στρογγυλά.

Όλοι οι κυνίδες είναι δακτυλοβάμονες, που σημαίνει ότι περπατούν στα δάχτυλα των ποδιών τους. Η άκρη της μύτης είναι πάντα γυμνή, όπως και τα μαξιλαράκια στο πέλμα των ποδιών. Τα μαξιλαράκια αυτά αποτελούνται από ένα μοναδικό μαξιλαράκι πίσω από την άκρη του κάθε δακτύλου και ένα κεντρικό μαξιλαράκι που έχει περισσότερους ή λιγότερους από τρεις λοβούς κάτω από τις βάσεις των δακτύλων. Τρίχες αναπτύσσονται ανάμεσα από τα μαξιλαράκια, και στην αρκτική αλεπού το πέλμα του ποδιού καλύπτεται πυκνά με τρίχες σε ορισμένες χρονικές περιόδους του έτους. Με εξαίρεση το τετραδάκτυλο αφρικανικό αγριόσκυλο (Lycaon pictus), πέντε δάχτυλα βρίσκονται στα μπροστινά άκρα, αλλά ο αντίχειρας είναι χαμηλωμένος και δεν φτάνει στο έδαφος. Στα οπίσθια πόδια υπάρχουν τέσσερα δάκτυλα, αλλά σε μερικούς κατοικίδιους σκύλους, ένα πέμπτο υποτυπώδες δάκτυλο, μερικές φορές είναι παρών, αλλά δεν έχει ανατομική σύνδεση με το υπόλοιπο πόδι. Τα ελαφρώς καμπυλωτά νύχια δεν είναι συσταλτά και περισσότερο ή λιγότερο αμβλέα.

Το πέος στους αρσενικούς κυνίδες υποστηρίζεται από ένα οστό που ονομάζεται βάκλον. Περιέχει επίσης μια δομή στη βάση που ονομάζεται bulbus glandis, που βοηθά στη δημιουργία κολλήματος κατά τη διάρκεια του ζευγαρώματος, κoλλώντας τα ζώα μαζί μέχρι και για μια ώρα. Οι νεαροί κυνίδες γεννιούνται τυφλοί, με τα μάτια τους να ανοίγουν λίγες εβδομάδες μετά τη γέννηση. Όλοι οι ζωντανοί κυνίδες (Κυνοειδή) έχουν έναν σύνδεσμο ανάλογο με τον αυχενικό σύνδεσμο των οπληφόρων που χρησιμοποιείται για τη διατήρηση της στάσης της κεφαλής και του λαιμού με λίγη ενεργή άσκηση μυών· αυτός ο σύνδεσμος τους επιτρέπει να εξοικονομούν ενέργεια ενώ εκτελούν μεγάλες αποστάσεις ακολουθόντας οσφρητικά χνάρια με τη μύτη τους στο έδαφος. Ωστόσο, με βάση τις σκελετικές λεπτομέρειες του λαιμού, πιστεύεται ότι τουλάχιστον κάποιοι από τους Βοροφαγίνες (όπως ο Αιλουρόδων) δεν είχαν αυτόν τον σύνδεσμο.

Αναπαραγωγή 

Οι κυνίδες ως ομάδα παρουσιάζουν πολλά αναπαραγωγικά χαρακτηριστικά που είναι ασυνήθιστα μεταξύ των θηλαστικών στο σύνολό τους. Είναι τυπικά μονογαμικοί, παρέχουν πατρική φροντίδα στους απογόνους τους, έχουν αναπαραγωγικούς κύκλους με μακρές προοιστρικές και διοιστρικές φάσεις και κολλάνε κατά τη διάρκεια του ζευγαρώματος. Κρατούν επίσης τους ενήλικους απογόνους στην κοινωνική ομάδα, καταστέλλοντας την ικανότητα αυτών να ζευγαρώνουν, ενώ κάνουν χρήση της αλλογονεϊκής φροντίδας που μπορούν να παρέχουν για να βοηθήσουν στην ανατροφή της επόμενης γενεάς απογόνων.

Κατά τη διάρκεια της προοιστρικής περιόδου, αυξημένα επίπεδα οιστραδιόλης καθιστούν το θηλυκό ελκυστικό για το αρσενικό. Υπάρχει αύξηση της προγεστερόνης κατά την οιστρική φάση και το θηλυκό είναι πλέον δεκτικό. Μετά από αυτό, το επίπεδο οιστραδιόλης αυξομειώνεται και υπάρχει μια μακρά διοιστρική φάση κατά την περίοδο την οποία το θηλυκό είναι έγκυος. Η ψευδοεγκυμοσύνη εμφανίζεται συχνά σε κυνίδες που έχουν ωορρηξία αλλά δεν κατάφεραν να μείνουν έγκυοι. Μια περίοδος ανοίστρου έπεται της εγκυμοσύνης ή της ψευδοεγκυμοσύνης, ενώ υπάρχει μόνο μία οιστρική περίοδος κατά τη διάρκεια κάθε εποχής ζευγαρώματος. Οι μικροί και μεσαίοι κυνίδες έχουν ως επί το πλείστον περίοδο κύησης 50 έως 60 ημέρες, ενώ τα μεγαλύτερα είδη κατά μέσο όρο 60 έως 65 ημέρες. Η εποχή του χρόνου κατά την οποία προκύπτει η εποχή του ζευγαρώματος σχετίζεται με τη διάρκεια της ημέρας, όπως έχει αποδειχθεί στην περίπτωση αρκετών ειδών που έχουν μετατοπιστεί σε όλο τον ισημερινό προς το άλλο ημισφαίριο και παρουσιάζει μετατόπιση φάσης έξι μηνών. Οικόσιτοι σκύλοι και ορισμένοι μικροί κυνίδες σε αιχμαλωσία μπορεί να έρχονται σε οίστρο πιο συχνά, πιθανόν επειδή το ερέθισμα της φωτοπεριόδου καταρρέει υπό συνθήκες τεχνητού φωτισμού.

Το μέγεθος ενός νεογνού ποικίλλει, από το ένα έως τα 16 ή περισσότερα κουτάβια που γεννιούνται. Τα νεαρά γεννιούνται μικρά, τυφλά και αδύναμα και απαιτούν μακρά περίοδο γονικής φροντίδας. Φυλάσσονται σε μια φωλιά, συνήθως σκαμμένη στο έδαφος, για ζεστασιά και προστασία. Όταν τα νεαρά αρχίζουν να τρώνε στερεά τροφή, και οι δύο γονείς, και συχνά και άλλα μέλη της αγέλης, φέρνουν πίσω σε αυτά φαγητό από το κυνήγι. Αυτό συχνότερα εξεμείται από το στομάχι του ενήλικου. Όταν συμβαίνει αυτή η συμμετοχή των αγελών στη σίτιση των νεογνών, το ποσοστό επιτυχίας αναπαραγωγής είναι υψηλότερο από ό,τι στην περίπτωση που τα θηλυκά χωρίζονται από την ομάδα και ανατρέφουν τα κουτάβια τους στην απομόνωση. Οι νεαροί κυνίδες μπορεί να χρειαστούν ένα έτος για να ωριμάσουν και να μάθουν τις δεξιότητες που χρειάζονται για να επιβιώσουν. Σε ορισμένα είδη, όπως στο αφρικανικό αγριόσκυλο, οι αρσενικοί απόγονοι συνήθως παραμένουν στην αγέλη  που γεννήθηκαν, ενώ τα θηλυκά διασκορπίζονται ως ομάδα και ενώνονται με μια άλλη μικρή ομάδα του αντίθετου φύλου για να σχηματίσουν μια νέα αγέλη.

Υφιστάμενα και προσφάτως εξαφανισμένα είδη 

Όλα τα υφιστάμενα είδη της οικογένειας των Κυνιδών βρίσκονται στην υποοικογένεια των Κυνινών.

Υποοικογένεια Κυνίνες 
 Γνήσιοι σκύλοι – Φυλή Canini
 Γένος Κύων (δείτε επίσης Κατάλογος ειδών και υποειδών του Κυνός που επίσης περιλαμβάνει ορισμένες ποικιλίες)
 Γκρίζος λύκος, Canis lupus (2.723 χρόνια πριν μέχρι σήμερα)
 Κατοικίδιος σκύλος, Canis lupus familiaris
 Ντίνγκο, που ταξινομείται συχνότερα ως Canis lupus dingo
 Πολλά άλλα υποείδη
 Κόκκινος λύκος, Canis rufus (μερικές φορές θεωρείται υποείδος του γκρίζου λύκου, αλλά περιλαμβάνει αρκετές δικές του υποτάξεις, συμπεριλαμβανομένου του μαύρου λύκου της Φλόριντα)
 Ανατολικός λύκος, Canis lycaon
 Κογιότ, Canis latrans
 Ανταρόλυκος, Canis dirus (0,25 χιλιάδες χρόνια πριν) †
 Αφρικανικός χρυσός λύκος, Canis anthus
 Χρυσό τσακάλι, Canis aureus
 Αιθιοπικός λύκος, Canis simensis
 Ριγωτό τσακάλι, Canis adustus
 Μελανόραχο τσακάλι, Canis mesomelas
 Γένος Κύνας
 Ασιατικό αγριόσκυλο, Cuon alpinus ή Canis alpinus
 Γένος Κυνοθηρίο †
 Σαρδηνιακή αλεπού, Cynotherium sardous †
 Γένος Λυκάων
 Λυκάων, Lycaon pictus (επίσης γνωστός ως Αφρικανικό αγριόσκυλο)
 Γένος Ατελοκύνας
 Ατελοκύνας ο μικρόωτος, Atelocynus microtis
 Γένος Κερδοκύων
 Καβουροφάγα αλεπού, Cerdocyon thous
 Γένος Δουσικύων †
 Λύκος των Νήσων Φώκλαντ, Dusicyon australis †
 Dusicyon avus †
 Γένος Λυκαλώπηξ (Ψευδαλώπηξ)
 Αλεπού των Άνδεων, Lycalopex culpaeus 
 Σκύλος φουεγκίνος, Lycalopex culpaeus domesticus †
 Αλεπού του Δαρβίνου, Lycalopex fulvipes
 Νοτιοαμερικανική γκρίζα αλεπού, Lycalopex griseus
 Αλεπού της πάμπας, Lycalopex gymnocercus
 Περουβιανή αλεπού της ερήμου, Lycalopex sechurae
 Βραζιλιάνικη αλεπού, Lycalopex vetulus
 Γένος Χρυσοκύων
 Χαιτοφόρος λύκος, Chrysocyon brachyurus
 Γένος Σπέοθος
 Σκύλος των θαμνώνων, Speothos venaticus
 Γνήσιες αλεπούδες – Φυλή Vulpini
 Γένος Αλώπηξ
 Αρκτική αλεπού, Vulpes lagopus
 Κόκκινη αλεπού, Vulpes vulpes (1.000 χρόνια πριν μέχρι σήμερα)
 Εξημερωμένη κόκκινη αλεπού, Vulpes vulpes amicus
 Θοή αλεπού, Vulpes velox
 Αλεπού νάνος, Vulpes macrotis
 Αλεπού κορσάκ, Vulpes corsac
 Αλεπού του ακρωτηρίου, Vulpes chama
 Ωχρή αλεπού, Vulpes pallida
 Αλεπού της Βεγγάλης, Vulpes bengalensis
 Θιβετιανή αλεπού της άμμου, Vulpes ferrilata
 Αφγανική αλεπού, Vulpes cana
 Αλεπού του Ρούπελ, Vulpes rueppelli
 Φένεκ, Vulpes zerda
 Γένος Νυκτερευτής
 Σκύλος ρακούν, Nyctereutes procyonoides
 Γένος Ωτοκύων
 Αλεπού με αφτιά νυχτερίδας, Otocyon megalotis

 Γένος Ουροκύων (2.000 χρόνια πριν μέχρι σήμερα)
 Γκρίζα αλεπού, Urocyon cinereoargenteus
 Νησιωτική αλεπού, Urocyon littoralis
 Αλεπού του Κοσουμέλ, Urocyon sp.

Παραπομπές