Μαριούπολη

Η Μαριούπολη (, ρωσικά: Мариуполь) είναι «de jure» πόλη της Ουκρανίας στην περιφέρεια Ντονέτσκ και «de facto» πόλη της Ρωσίας. Αποτελεί το σημαντικότερο λιμάνι της Αζοφικής Θάλασσας. 

Η πόλη απέκτησε το σημερινό της όνομα το 1778, όταν το μεγαλύτερο μέρος των ελληνόφωνων και ταταρόφωνων ορθοδόξων της Κριμαίας αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν από την Κριμαία και να εγκατασταθούν στη νοτιοδυτική Ρωσία. Νωρίτερα στη περιοχή υπήρχε ένα Κοζάκικο οχυρό του 16ου αιώνα, το οποίο ονομαζόταν Κάλμιους. Το οχυρό έδωσε το όνομά του και στον ποταμό που περνά δίπλα από την πόλη (ποταμός Κάλμιους). Μεταξύ του 1948 και του 1989 η πόλη ονομαζόταν Ζντάνοβ.

Η Μαριούπολη -μαζί με τα γειτονικά χωριά- αποτέλεσε ξεχωριστή ελληνική διοικητική περιφέρεια από το 1810 έως το 1873. Μέχρι το 1859 απαγορευόταν να εγκατασταθούν στην ελληνική περιοχή της Μαριούπολης άτομα άλλης εθνικότητας.

Σταδιακά ο πληθυσμός της πόλης αυξήθηκε, ιδίως προς τα τέλη του 19ου αιώνα, μετά και την σιδηροδρομική της σύνδεση με την Γιουζόφκα. Τότε αναβαθμίστηκε σε σημαντικό εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο της περιοχής, ενώ το λιμάνι της έγινε το δεύτερο μεγαλύτερο στη νότια περιοχή της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, μετά από αυτό της Οδησσού. Αντίθετα, γνώρισε την ύφεση κατά τις περιόδους της Φεβρουαριανής Επανάστασης του 1917 και του Ρωσικού Εμφυλίου. Σημαντικές καταστροφές γνώρισε την περίοδο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, όταν κατελήφθη από τους Γερμανούς (8 Οκτωβρίου 1941).

Στις 21 Απριλίου 2022 ανακοινώθηκε ότι η πόλη είναι υπό τον έλεγχο των Ρωσικών δυνάμεων. Η πόλη θεωρείται από τη διεθνή κοινότητα σαν ουκρανικό έδαφος, όμως η Ρωσία το διεκδικεί ως μέρος της Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντόνετσκ, η οποία προσαρτήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2022 με αμφιλεγόμενα δημοψηφίσματα.

Ιστορία

Πρώιμη εγκατάσταση 
Κατά τη διάρκεια του ύστερου Μεσαίωνα έως την πρώιμη σύγχρονη περίοδο, από τον 12ο έως τον 16ο αιώνα, η Μαριούπολη βρισκόταν σε μια ευρύτερη περιοχή, που καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό και ερημώθηκε από την έντονη σύγκρουση μεταξύ των γύρω λαών, συμπεριλαμβανομένων των Τατάρων της Κριμαίας, της Ορδής Νογκάι, του Μεγάλου Δουκάτου της Λιθουανίας και της Μόσχας. Στα μέσα του 15ου αιώνα μεγάλο μέρος της περιοχής βόρεια της Μαύρης και της Αζοφικής Θάλασσας προσαρτήθηκε από το Χανάτο της Κριμαίας και έγινε τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ανατολικά του ποταμού Δνείπερου βρισκόταν μια έρημη στέπα, που εκτεινόταν μέχρι την Αζοφική Θάλασσα, όπου η έλλειψη νερού έκανε την πρώιμη εγκατάσταση επισφαλή.Επιπλέον, όντας κοντά στο μονοπάτι Μουράφσκι, η περιοχή δεχόταν συχνές επιδρομές και λεηλασίες από τις φυλές των Τατάρων, που εμπόδισαν τη μόνιμη εγκατάσταση της περιοχής, διατηρώντας την αραιοκατοικημένη ή ακόμη και μια εντελώς ακατοίκητη γη υπό την κυριαρχία των Τατάρων. Ως εκ τούτου ήταν γνωστό ως τα άγρια πεδία ή οι «έρημες πεδιάδες» (Campi Deserti στα λατινικά).

Σε αυτή την περιοχή των ευρασιατικών στεπών, οι Κοζάκοι εμφανίστηκαν ως ξεχωριστός λαός στα τέλη του δέκατου πέμπτου και στις αρχές του δέκατου έκτου αιώνα. Κάτω από το ορμητικό ρεύμα του Δνείπερου βρίσκονταν οι Κοζάκοι της Ζαπορίζιας, οι οποίοι αποτελούνταν από πλιατσικολόγους οργανωμένους σε μικρές, χαλαρά δεμένες και πολύ κινητικές ομάδες, που ασκούσαν τόσο ποιμενική όσο και νομαδική ζωή. Οι Κοζάκοι εισχωρούσαν τακτικά στη στέπα για ψάρεμα και κυνήγι, καθώς και για μεταναστευτική κτηνοτροφία και κτηνοτροφία. Η ανεξαρτησία τους από την κυβερνητική και γαιοκτήμονα αρχή προσέλκυσε και στρατολόγησε μεγάλο αριθμό φυγάδων αγροτών και δουλοπάροικων, που διέφυγαν από την Πολωνο-Λιθουανική Κοινοπολιτεία και τη Μόσχα.

Η απομόνωση της περιοχής αυξήθηκε περαιτέρω με τη Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης το 1700, η ​​οποία προέβλεπε ότι δεν έπρεπε να υπάρχουν οικισμοί ή οχυρώσεις στην ακτή της Αζοφικής Θάλασσας μέχρι τις εκβολές του ποταμού Μίους. Επιπλέον, το 1709, ως απάντηση σε μια συμμαχία των Κοζάκων με τη Σουηδία εναντίον της Ρωσίας, ο Τσάρος Πέτρος ο Μέγας διέταξε την καταστροφή του κεντρικού στρατοπέδου των Ζαπορόζιων, που ονομαζόταν Σιτς, και την πλήρη εκδίωξή τους από την περιοχή, χωρίς να επιτρέπεται η επιστροφή τους.Το 1733, όμως, η Ρωσία προετοιμαζόταν για μια νέα στρατιωτική εκστρατεία κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και έτσι επέτρεψε την επιστροφή των Ζαπορόζιων, αν και επισήμως το έδαφος ανήκε στην Τουρκία. Σύμφωνα με τους όρους της Συμφωνίας του Λούμπνι του 1734, οι Ζαπορόζιοι ανέκτησαν όλα τα προηγούμενα εδάφη τους και, σε αντάλλαγμα, αναγκάστηκαν να υπηρετήσουν στον ρωσικό στρατό κατά τη διάρκεια του πολέμου. Επιπλέον, τους επετράπη επίσης να χτίσουν ένα νέο καταφύγιο στον ποταμό Δνείπερο, που ονομάζεται Νέο Σιτς, αν και οι όροι τους απαγόρευαν να χτίσουν οχυρώσεις. Αυτοί οι όροι επιτρέπονταν μόνο για χώρους διαμονής, που στα ουκρανικά ονομάζονται kureni.Μετά την επιστροφή τους, ο πληθυσμός των Ζαπορόζιων σε αυτά τα εδάφη ήταν εξαιρετικά αραιός, και σε μια προσπάθεια να καθιερώσουν ένα μέτρο ελέγχου, εισήγαγαν μια δομή περιοχών ή παλάνκα.Η πλησιέστερη συνοικία στη σύγχρονη Μαριούπολη ήταν η περιοχή Καλμιούσκια (Kalmiusskya), αλλά τα σύνορά της δεν εκτείνονταν μέχρι τις εκβολές του ποταμού Κάλμιους, αν και αυτή η περιοχή ήταν μέρος της μεταναστευτικής επικράτειάς της. Μετά το 1736, οι Ζαπορόζιοι Κοζάκοι και οι Κοζάκοι του Ντον (πρωτεύουσα των οποίων ήταν στο κοντινό Νοβοαζόφσκ) ήρθαν σε σύγκρουση για την περιοχή, με αποτέλεσμα η Τσαρίνα Ελισάβετ να εκδώσει ένα διάταγμα το 1746, που χαρακτήριζε τον ποταμό Κάλμιους ως το σύνορο μεταξύ των δύο αντιμαχόμενων Κοζάκων.

Λίγο μετά το 1738,οι συνθήκες του Βελιγραδίου και της Νις το 1739, εκτός από τη ρωσοτουρκική σύμβαση του 1741, καθώς και η ακόλουθη πιθανή ταυτόχρονη έρευνα γης του 1743–1746 (με αποτέλεσμα το διάταγμα οριοθέτησης του 1746), οι Ζαπορόζιοι Κοζάκοι ίδρυσαν ένα στρατιωτικό φυλάκιο στο «υψηλό ακρωτήρι στη δεξιά όχθη του ποταμού Κάλμιους». Αν και οι λεπτομέρειες της κατασκευής του και τα ιστορικά στοιχεία είναι ασαφή, ανασκαφές αποκάλυψαν μεταξύ άλλων αντικείμενα των Κοζάκων εντός του περιβόλου που είναι περίπου 120 τετραγωνικά μέτρα σε σχήμα τετραγώνου.Το φυλάκιο ήταν πιθανότατα ένα μέτριο οικοδόμημα καθώς βρισκόταν εντός του εδάφους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και η ανέγερση οχυρώσεων στην Αζοφική Θάλασσα απαγορευόταν από τη Συνθήκη της Νις.

Η τελευταία επιδρομή των Τατάρων, που ξεκίνησε το 1769, κάλυψε μια τεράστια περιοχή, κατακλύζοντας τη Νέα Ρωσική Επαρχία με έναν τεράστιο στρατό σε έντονες και σκληρές καιρικές συνθήκες το χειμώνα.Η επιδρομή κατέστρεψε τις οχυρώσεις του Κάλμιους και έκαψε όλα τα χειμερινά καταλύματα. Το 1770, η ρωσική κυβέρνηση, μη περιμένοντας το τέλος του πολέμου με την Τουρκία, μετέφερε τα σύνορά της με το Χανάτο της Κριμαίας νοτιοδυτικά κατά περισσότερα από διακόσια χιλιόμετρα. Αυτή η ενέργεια ξεκίνησε την οχυρωμένη γραμμή του Δνείπερου (που εκτείνεται από τις σημερινές τοποθεσίες της Ζαπορίζια έως τη Νοβοπετρόφκα), διεκδικώντας έτσι την περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της τοποθεσίας της μελλοντικής Μαριούπολης, από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.  

Μετά τη νίκη των ρωσικών δυνάμεων στον πόλεμο με την Τουρκία, η Συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή εξάλειψε την ενδημική απειλή από την Κριμαία και έτσι τερμάτισε την ιστορική αιτιολόγηση της Ουκρανίας ως συνοριακής χώρας (okraina). Το 1775, η Ζαπορίζια ενσωματώθηκε στο Νέο Ρωσικό Κυβερνείο και μέρος της γης, που διεκδικήθηκε από την ίδρυση της οχυρωμένης γραμμής του Δνείπερου, συμπεριλαμβανομένης της σύγχρονης Μαριούπολης, ενσωματώθηκε στο πρόσφατα ανασυσταθέν Κυβερνείο του Αζόφ.

Εγκατάσταση 
Μετά τον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο, ο κυβερνήτης του Κυβερνείου του Αζόφ, Βασίλι Α. Τσερτκόφ, ανέφερε στον Γκριγκόρι Ποτέμκιν στις 23 Φεβρουαρίου 1776 ότι βρέθηκαν ερείπια αρχαίων domakhas (σπιτιών) στην περιοχή και το 1778 σχεδίασε τη νέα πόλη Παβλόφσκ (Pavlovsk).  Ωστόσο, στις 29 Σεπτεμβρίου 1779, η πόλη της Μαριανόπολης (Marianοpol) (ελληνικά: Μαριανόπολη) στην κομητεία Κάλμιους ιδρύθηκε στην περιοχή. Για τις ρωσικές αρχές η πόλη πήρε το όνομά της από τη Ρωσίδα αυτοκράτειρα Μαρία Φεοντόροβνα. Ο de facto τίτλος του πήρε το όνομά του από τον ελληνικό οικισμό της Μαριάμπολ, προάστιο του Μπαχτσισαράι. Το όνομα προήλθε από την Οδηγήτρια εικόνα  της Παναγίας. Στη συνέχεια, το 1780, οι ρωσικές αρχές μετέφεραν βίαια μεγάλο αριθμό Ορθοδόξων Ελλήνων από την Κριμαία στην περιοχή της Μαριούπολης.

Το 1782 η Μαριούπολη ήταν διοικητική έδρα της κομητείας της στο Κυβερνείο του Αζόφ της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, με πληθυσμό 2.948 κατοίκους. Στις αρχές του 19ου αιώνα υπήρχαν στην πόλη ένα τελωνείο, ένα εκκλησιαστικό σχολείο, ένα λιμεναρχείο, ένα θρησκευτικό σχολείο της κομητείας και δύο ιδιωτικά παρθεναγωγεία. Αργότερα, στη δεκαετία του 1850 ο πληθυσμός αυξήθηκε σε 4.600 και η πόλη είχε 120 καταστήματα και 15 κελάρια κρασιού. Και μετά από αυτό, το 1869, Πρόξενοι και Αντιπρόξενοι της Πρωσίας, της Σουηδίας, της Νορβηγίας, της Αυστροουγγαρίας, των Ρωμαϊκών Κρατών, της Ιταλίας και της Γαλλίας ίδρυσαν τα γραφεία αντιπροσωπείας τους στη Μαριούπολη. 

Μετά την κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής από τη Γιουζόφκα στη Μαριούπολη το 1882, μεγάλο μέρος του σιταριού, που καλλιεργήθηκε στο Κυβερνείο του Αικατερινοσλάβ και ο άνθρακας από τη λεκάνη του Ντόνετς εξήχθησαν μέσω του λιμανιού της Μαριούπολης (το δεύτερο μεγαλύτερο μετά την Οδησσό στη Νότια Ρωσική Αυτοκρατορία), το οποίο χρησίμευσε ως βασική πηγή χρηματοδότησης για το άνοιγμα ενός νοσοκομείου, μιας δημόσιας βιβλιοθήκης, ενός σταθμού ηλεκτρικής ενέργειας και ενός αστικού συστήματος ύδρευσης.

Η Μαριούπολη παρέμεινε τοπικό εμπορικό κέντρο μέχρι το 1898, όταν η βελγική θυγατρική SA Providence Russe άνοιξε ένα χαλυβουργείο στη Σαρτανά, ένα χωριό κοντά στη Μαριούπολη (τώρα Ilyich Steel & Iron Works). Η εταιρεία υπέστη μεγάλες απώλειες και μέχρι το 1902 χρεοκόπησε, χρωστώντας 6 εκατομμύρια φράγκα στην εταιρεία Providence και χρειαζόταν να αναχρηματοδοτηθεί από την Banque de l'Union Parisienne.  Οι μύλοι έφεραν πολιτιστική ποικιλομορφία στη Μαριούπολη καθώς μετανάστες, κυρίως αγρότες από όλη την αυτοκρατορία, μετακόμισαν στην πόλη αναζητώντας δουλειά και καλύτερη ζωή. Ο αριθμός των απασχολουμένων αυξήθηκε σε 5.400 άτομα.

Το 1914 ο πληθυσμός της Μαριούπολης έφτασε τις 58.000. Ωστόσο, την περίοδο από το 1917 και μετά παρατηρείται συνεχής μείωση του πληθυσμού και της βιομηχανίας λόγω της επανάστασης του Φεβρουαρίου και του Εμφυλίου Πολέμου. Το 1933 κατασκευάστηκε ένα νέο χαλυβουργείο (Azovstal) κατά μήκος του ποταμού Κάλμιους.

Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η πόλη καταλήφθηκε από τη Ναζιστική Γερμανία από τις 8 Οκτωβρίου 1941 έως τις 10 Σεπτεμβρίου 1943. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου έγιναν τρομερές ζημιές στην πόλη και πολλοί άνθρωποι σκοτώθηκαν. Ο εβραϊκός πληθυσμός εξοντώθηκε από δύο επιχειρήσεις, που είχαν στόχο τη δολοφονία τους.

Το 1948 η Μαριούπολη μετονομάστηκε σε Ζντάνοφ από τον Σοβιετικό πολιτικό Αντρέι Ζντάνοφ, που είχε γεννηθεί εκεί το 1896, αλλά με την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, έγινε μετονομασία της πόλης  σε Μαριούπολη το 1989.

Πόλεμος στο Ντονμπάς 
Μετά από μια επανάσταση το 2014, φιλορωσικές και αντιεπαναστατικές διαδηλώσεις ξέσπασαν σε όλη την ανατολική Ουκρανία. Αυτή η αναταραχή αργότερα εξελίχθηκε σε πόλεμο μεταξύ της ουκρανικής κυβέρνησης και των αυτονομιστικών δυνάμεων της Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντόνετσκ ή της ΛΔΝ (DPR). Τον Μάιο του ίδιου έτους, μια μάχη μεταξύ των δύο πλευρών ξέσπασε στη Μαριούπολη, αφού τέθηκε για λίγο υπό τον έλεγχο της ΛΔΝ. Η πόλη τελικά ανακαταλήφθηκε από τις κυβερνητικές δυνάμεις και στις 13 Ιουνίου η Μαριούπολη ανακηρύχθηκε προσωρινή πρωτεύουσα της Περιφέρειας του Ντονέτσκ έως ότου η πόλη του Ντόνετσκ μπορούσε να ανακαταληφθεί.  

Η πόλη παρέμεινε ειρηνική μέχρι τα τέλη Αυγούστου, όταν μια επίθεση από τις φιλορωσικές δυνάμεις από τα ανατολικά ήρθε σε απόσταση 16 χιλιομέτρων (10 μίλια) από τη Μαριούπολη. Τον Σεπτέμβριο συμφωνήθηκε κατάπαυση του πυρός μεταξύ των δύο πλευρών, σταματώντας αυτή την επίθεση. Παρά αυτή την κατάπαυση του πυρός, μικρές αψιμαχίες συνεχίστηκαν στα περίχωρα της Μαριούπολης τους επόμενους μήνες. Για να προστατεύσουν την πόλη, οι κυβερνητικές δυνάμεις δημιούργησαν τρεις γραμμές άμυνας στα περίχωρά της, ανέπτυξαν βαρύ πυροβολικό και μεγάλες ποσότητες στρατευμάτων στρατού και εθνικοφυλακής.

2015
Μια επίθεση στη Μαριούπολη ξεκίνησε στις 24 Ιανουαρίου 2015 από τις αντάρτικες δυνάμεις της Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντόνετσκ. Την πόλη υπερασπίζονταν οι ουκρανικές κυβερνητικές δυνάμεις.  

Σύμφωνα με την Ειδική Αποστολή Παρακολούθησης του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη στην Ουκρανία, στις 24 Ιανουαρίου, οι ρουκέτες Grad, που εκτοξεύτηκαν από θέσεις, που κατείχαν δυνάμεις των ανταρτών, έπεσαν σε κατοικημένες περιοχές της Μαριούπολης σκοτώνοντας τουλάχιστον 30 άτομα. «...οι πύραυλοι Grad προήλθαν από βορειοανατολική κατεύθυνση...και οι πύραυλοι Uragan από ανατολική κατεύθυνση, και οι δύο ελέγχονται από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Ντόνετσκ...». Χρησιμοποιώντας ανεπεξέργαστα δεδομένα τηλεφωνικής επικοινωνίας, που είχαν υποκλαπεί, η ερευνητική ομάδα του Bellingcat κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο βομβαρδισμός έγινε κατόπιν οδηγιών και εποπτευόταν από Ρώσους στρατιωτικούς διοικητές, που υπηρετούσαν ενεργά στο ρωσικό Υπουργείο Άμυνας. Ο Bellingcat έχει εντοπίσει εννέα Ρώσους αξιωματικούς, μεταξύ των οποίων ένας στρατηγός, δύο συνταγματάρχες και τρεις αντισυνταγματάρχες, που εμπλέκονται άμεσα στη στρατιωτική επιχείρηση.

2017-2018
Την 1η Ιανουαρίου 2017, το Ρωσικό Πρακτορείο Ειδήσεων TASS ανέφερε ότι οι αυτονομιστές ισχυρίστηκαν ότι οι ουκρανικές δυνάμεις είχαν εξαπολύσει έναν τεράστιο καταιγισμό πυροβολικού στη Λαϊκή Δημοκρατία του Ντόνετσκ εν μέσω του ταξιδιού του Ουκρανού Προέδρου Πέτρο Ποροσένκο και του Αμερικανού γερουσιαστή Τζον Μακέιν στη Μαριούπολη.

Μετά τα εγκαίνια της Γέφυρας της Κριμαίας τον Μάιο του 2018, τα φορτηγά πλοία με προορισμό τη Μαριούπολη βρέθηκαν να υπόκεινται σε επιθεωρήσεις από τις ρωσικές αρχές με αποτέλεσμα μεγάλες καθυστερήσεις, που μερικές φορές έφταναν σε μια εβδομάδα.  Ως εκ τούτου, οι λιμενικοί του τέθηκαν σε τετραήμερο εβδομαδιαίο πρόγραμμα.Στις 26 Οκτωβρίου 2018, η The Globe and Mail ανέφερε ότι η γέφυρα είχε μειώσει τις ουκρανικές θαλάσσιες μεταφορές από τα λιμάνια της Αζοφικής Θάλασσας (που περιλαμβάνουν τη Μαριούπολη) κατά περίπου 25%.

Στα τέλη Σεπτεμβρίου 2018, δύο σκάφη του ουκρανικού πολεμικού ναυτικού αναχώρησαν από το λιμάνι της Μαύρης Θάλασσας της Οδησσού, πέρασαν τη Γέφυρα της Κριμαίας και έφτασαν στη Μαριούπολη. Αλλά στις 25 Νοεμβρίου 2018, τρία πλοία του ουκρανικού πολεμικού ναυτικού που προσπάθησαν να κάνουν το ίδιο συνελήφθησαν από τη ρωσική υπηρεσία ασφαλείας FSB κατά τη διάρκεια του περιστατικού στο στενό του Κερτς το 2018.

2022

Η Μαριούπολη ήταν από τις πρώτες πόλεις στις οποίες ενεπλάκησαν Ρώσοι και Ουκρανοί στρατιώτες κατά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η πόλη ευρισκόμενη σε κομβικό σημείο έγινε πεδίο σφοδρών μαχών μεταξύ των δυο στρατών, ενώ πλήθος είναι και οι αναφορές για βομβαρδισμούς αμάχων. Τελικά, και ύστερα από πολιορκία τριών μηνών, η πόλη έπεσε στα χέρια των Ρώσων.

Γεωγραφία και οικολογία

Γεωγραφία 
Η Μαριούπολη βρίσκεται στα νότια της Περιφέρειας του Ντόνετσκ, στην ακτή της Αζοφικής Θάλασσας και στις εκβολές του ποταμού Κάλμιους. Βρίσκεται σε μια περιοχή της Αζοφικής Πεδιάδας, που αποτελεί προέκταση της ουκρανικής πεδιάδας της Μαύρης Θάλασσας. Στα ανατολικά της Μαριούπολης βρίσκεται η στέπα Χομούτοφ, η οποία είναι επίσης μέρος της Αζοφικής Πεδιάδας, που βρίσκεται στα σύνορα με τη Ρωσία.

Η πόλη καταλαμβάνει έκταση 166,0 km2 [με προάστια, δηλ. τα εδάφη που υπάγονται στο δημοτικό συμβούλιο της Μαριούπολης, 244,0 km2 ]. Η περιοχή στο κέντρο της πόλης είναι 106,0 km2 , ενώ η περιοχή των πάρκων και των κήπων είναι 80,6 km2.

Η πόλη είναι χτισμένη κυρίως σε γη, που αποτελείται από σολονετζικό (εμπλουτισμένο σε νάτριο) chernozem (: μαύρη γη), με σημαντική ποσότητα υπόγειου νερού στο υπέδαφος, που συχνά οδηγεί σε κατολισθήσεις.

Κλίμα 
Η Μαριούπολη έχει ένα υγρό ηπειρωτικό κλίμα (Κλιματική ταξινόμηση Köppen Dfa) με ζεστά καλοκαίρια και κρύους χειμώνες. Η μέση ετήσια βροχόπτωση είναι 511 χιλιοστά (20 ίντσες). Οι αγροκλιματικές συνθήκες επιτρέπουν την καλλιέργεια θερμόφιλων γεωργικών καλλιεργειών με μεγάλες περιόδους βλάστησης (ηλίανθος, πεπόνι, σταφύλι κ.λπ.). Ωστόσο, οι υδάτινοι πόροι στην περιοχή είναι ανεπαρκείς, και κατά συνέπεια λίμνες και λεκάνες νερού χρησιμοποιούνται για τις ανάγκες του πληθυσμού και της βιομηχανίας.

Το χειμώνα η διεύθυνση του ανέμου είναι κυρίως ανατολικός, ενώ το καλοκαίρι ο άνεμος έρχεται από βορρά.

Οικολογία 
Η Μαριούπολη έχει τον μεγαλύτερο όγκο εκπομπών επιβλαβών ουσιών από βιομηχανικές επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ουκρανία. Πρόσφατα, οι κορυφαίες επιχειρήσεις της πόλης άρχισαν να αντιμετωπίζουν τα οικολογικά προβλήματα. Έτσι, τα τελευταία 15 χρόνια οι βιομηχανικές εκπομπές έχουν μειωθεί σχεδόν στο μισό από αυτό που ήταν προηγουμένως.

Λόγω της σταθερής παραγωγής από την πλειοψηφία των μεγάλων βιομηχανικών επιχειρήσεων, η πόλη αντιμετωπίζει συνεχώς περιβαλλοντικά προβλήματα. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, η Μαριούπολη κατέλαβε την τρίτη θέση στην ΕΣΣΔ (μετά το Νοβοκουζνέτσκ και το Μαγκνιτογκόρσκ) ως προς την ποσότητα των βιομηχανικών εκπομπών. Το 1989, συμπεριλαμβανομένων όλων των επιχειρήσεων, η πόλη είχε 5.215 πηγές ατμοσφαιρικής ρύπανσης που παρήγαγαν 752.900 τόνους επιβλαβών ουσιών ετησίως (περίπου το 98% από μεταλλουργικές επιχειρήσεις και το εργοστάσιο οπτάνθρακα Μαριούπολης-Χημικό "Markokhim"). Ακόμη και λόγω κάποιας χαλάρωσης των μέγιστων επιτρεπόμενων συγκεντρώσεων (μέγιστο όριο συγκέντρωσης) στη βιομηχανική δραστηριότητα του κράτους στα μέσα της δεκαετίας του 1990, πολλά όρια ρύπανσης εξακολουθούσαν να ξεπερνιούνται:

 1,3 φορές για την αμμωνία
 1,3 φορές για τη φαινόλη
 2,0 φορές για φορμαλδεΰδη

Στις κατοικημένες περιοχές που γειτνιάζουν με τους βιομηχανικούς γίγαντες, οι συγκεντρώσεις βενζαπιρένης φτάνουν 6–9 φορές τα μέγιστα όρια συγκέντρωσης. Το φθορικό υδρογόνο, η αμμωνία και η φορμαλδεΰδη φτάνουν 2–3 έως 5 φορές τα μέγιστα όρια συγκέντρωσης. Η σκόνη και τα οξείδια του άνθρακα και το υδρόθειο είναι 6-8 φορές τα μέγιστα όρια συγκέντρωσης. Και τα διοξείδια του αζώτου είναι 2–3 φορές τα μέγιστα όρια συγκέντρωσης. Το μέγιστο όριο συγκέντρωσης έχει υπερβεί στη φαινόλη κατά 17 φορές και στη βενζαπιρένη κατά 13-14 φορές.

Οι λανθασμένες διευθετήσεις των πλατφορμών κατασκευής του Azovstal και του Markokhim (αναλαμβανόταν μια οικονομία στα μεταφορικά τέλη, τόσο κατά την κατασκευή στη δεκαετία του 1930 όσο και κατά τη διάρκεια της μετέπειτα λειτουργίας) οδήγησαν σε εκτεταμένες εκπομπές από τον άνεμο στις κεντρικές περιοχές της Μαριούπολης. Η ένταση του ανέμου και η γεωγραφική «επιπεδότητα» προσφέρουν ανακούφιση από τη συσσώρευση μακροχρόνιων ρύπων, ελαφρύνοντας κάπως το πρόβλημα.

Η κοντινή Αζοφική Θάλασσα βρίσκεται σε κίνδυνο. Τα αλιεύματα ψαριών στην περιοχή έχουν μειωθεί κατά τάξεις μεγέθους τα τελευταία 30-40 χρόνια.

Η δραστηριότητα προστασίας του περιβάλλοντος των κορυφαίων βιομηχανικών επιχειρήσεων στη Μαριούπολη κοστίζει εκατομμύρια γρίβνα, αλλά φαίνεται να έχει μικρή επίδραση στα μακροχρόνια περιβαλλοντικά προβλήματα της πόλης.

Υγεία 
Η Μαριούπολη είναι ένα σημαντικό ιατρικό κέντρο στα νότια της περιοχής του Ντόνετσκ.

Κατάλογος δημόσιων νοσοκομείων (2021):
 Περιφερειακό Νοσοκομείο Εντατικής Θεραπείας στη Μαριούπολη
 Δημοτικό Νοσοκομείο Νο. 1 στη Μαριούπολη
 Δημοτικό Νοσοκομείο Νο. 4 στη Μαριούπολη
 Δημοτικό Νοσοκομείο Νο. 9 στη Μαριούπολη

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 Εικόνες για την Μαριούπολη
 Εικόνες για την Μαριούπολη

 
Πόλεις της Ουκρανίας
Λιμάνια και πόλεις της θάλασσας του Αζόφ