Σταθμός Ομόνοια (Μετρό Αθήνας)

Ο Σταθμός Ομόνοια είναι κομβικός υπόγειος σταθμός του μετρό της Αθήνας, ο οποίος βρίσκεται κάτω από την πλατεία Ομονοίας στο κέντρο της πόλης. Είναι σταθμός ανταπόκρισης της γραμμής 1 με τη γραμμή 2. Πήρε το όνομά του από την Πλατεία Ομονοίας και την ομώνυμη γύρω περιοχή.

Ιστορικό

Υπαίθριος σταθμός (1895) 
Ο πρώτος σταθμός «Ομόνοια» εγκαινιάστηκε στις 17 Μαΐου 1895 (την ίδια ημέρα με τον σταθμό  Μοναστηράκι) και ήταν υπαίθριος ημιυπόγειος σταθμός, τύπου ανοικτού ορύγματος, στη διασταύρωση των οδών Λυκούργου και Αθηνάς (φωτογραφία του σταθμού εδώ). Κατασκευάστηκε ως νέος τερματικός σταθμός προς βορράν της τότε ατμοκίνητης σιδηροδρομικής γραμμής Θησείου - Πειραιά, που θα αποτελούσε το αρχικό τμήμα της μετέπειτα γραμμής 1 του δικτύου μετρό. Η πρώτη της επέκταση από το Θησείο στην Ομόνοια έγινε πραγματικότητα με την βοήθεια σήραγγας (η παλαιότερη σήραγγα του δικτύου) που άρχισε να κατασκευάζεται το 1889 και ολοκληρώθηκε, μαζί με την κατασκευή του πρώτου, υπαίθριου σταθμού της Ομόνοιας, τον Μάιο του 1895. Ο παλαιός σταθμός έχει καλυφθεί και χρησιμοποιείται ως αμαξοστάσιο, ενώ από πάνω του κατασκευάστηκε και ολοκληρώθηκε το 1963 το κτήριο διοίκησης της παλαιότερης εταιρείας των ΗΣΑΠ, νυν κτίριο της ΣΤΑ.ΣΥ.

Υπόγειος σταθμός (1930) 

Η θέση του πρώτου σταθμού κρίθηκε ακατάλληλη για την επέκταση του δικτύου της σιδηροδρομικής γραμμής προς τα βόρεια και, για τον λόγο αυτό, τον Ιανουάριο του 1928 άρχισε να κατασκευάζεται ένας νέος, υπόγειος σταθμός κάτω από την Πλατεία Ομονοίας. Ο νέος σταθμός εγκαινιάστηκε από τον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο στις 21 Ιουλίου 1930. Η κατασκευή του υπογείου σταθμού Ομονοίας το 1930 έγινε με εκσκαφή σε βάθος 8 μέτρων (μέθοδος cut and cover) και συνοδεύτηκε με ανάπλαση της ομώνυμης πλατείας. Ο ίδιος ο σταθμός δέχτηκε τότε τα επαινετικά σχόλια του Τύπου, αλλά και του ιδίου του Βενιζέλου, για την ποιότητα κατασκευής και την πολυτέλειά του.

Ο σταθμός Ομονοίας υπήρξε μέχρι την επέκταση του δικτύου προς το σταθμό Βικτώρια, στις 1 Μαρτίου 1948, ο προς βορράν τερματικός σταθμός της γραμμής. Η ιστορική ειρωνεία όμως, είναι ότι η επέκταση της σήραγγας προς τα βόρεια και η κατασκευή των σταθμών Βικτώρια και Αττική έλαβαν χώρα και σχεδόν ολοκληρώθηκαν στη δεκαετία του 1930, αλλά λόγω των πολεμικών γεγονότων τα εγκαίνια αναβλήθηκαν και τελικώς έγιναν στις 1 Μαρτίου 1948 για την Βικτώρια και στις 30 Ιουνίου 1949 για την Αττική.

Ο σημερινός σταθμός Ομονοίας της Γραμμής 1 είναι στη χιλιομετρική θέση 9,981 από το σταθμό Πειραιά. Η σημερινή μορφή του ανάγεται στο 2003, καθώς εκτελέστηκαν σημαντικές εργασίες αναβάθμισης του εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας. Τον Δεκέμβριο του 2001, λίγο πριν ξεκινήσουν οι σχετικές εργασίες, ο σταθμός της γραμμής 1 ανακηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού και η ανάπλαση έγινε διατηρώντας την αρχική του αρχιτεκτονική, χωρίς καμία αλλαγή από την αρχική του μορφή, με εξαίρεση την τοποθέτηση εδαφιαίου πλακόστρωτου στη θέση της παλαιότερης τσιμεντόστρωσης και την ενίσχυση του φωτισμού. Τα εγκαίνια της σημερινής μορφής του σταθμού έγιναν στις 19 Μαρτίου 2003.

Σύγχρονος σταθμός της Γραμμής 2 (2000) 

Στο πλαίσιο της δημιουργίας δικτύου μετρό, την περίοδο 1992 - 2000, κατασκευάστηκαν τα πρώτα τμήματα δύο νέων γραμμών μετρό, της γραμμής 2 και της γραμμής 3. Η γραμμή 2 προβλέφθηκε να διέλθει από τον σταθμό της Ομονοίας της γραμμής 1, μετατρέποντάς τον σε σταθμό μετεπιβίβασης. Η σήραγγα της γραμμής 2 διέρχεται σε χαμηλότερο επίπεδο από αυτό της γραμμής 1. Το τμήμα του σταθμού της Ομόνοιας που εξυπηρετεί σήμερα τη γραμμή 2 εγκαινιάστηκε στις 28 Ιανουαρίου 2000. Βρίσκεται σε χαμηλότερο επίπεδο από τις αποβάθρες της γραμμής 1, ενώ διαθέτει δύο πλευρικές αποβάθρες.

Δομή σταθμού 

Ομόνοια
Ομονοια
Ομονοια
Ομονοια