Γέζι Αντζεγιέφσκι

Ο Γέζι Αντζεγιέφσκι (πολωνικά: Jerzy Andrzejewski) (19 Αυγούστου 1909 - 19 Απριλίου 1983) ήταν παραγωγικός Πολωνός συγγραφέας. Τα έργα του αντιμετωπίζουν αμφιλεγόμενα ηθικά ζητήματα, όπως την προδοσία, τους Εβραίους και το Άουσβιτς κατά τη διάρκεια του πολέμου. Τα μυθιστορήματά του, το Στάχτες και διαμάντια (σχετικά με την άμεση μεταπολεμική κατάσταση στην Πολωνία) και το Άγια Εβδομάδα (σχετικά με την Εξέγερση του Γκέτο της Βαρσοβίας), έχουν μετατραπεί σε ταινίες από τον βραβευμένο με Όσκαρ Πολωνό σκηνοθέτη Άντζεϊ Βάιντα. Το μυθιστόρημα Στάχτες και διαμάντια έχει μεταφραστεί στα ελληνικά.

Ζωή και καριέρα 
Ο Αντζεγιέφσκι γεννήθηκε στη Βαρσοβία το 1909 και σπούδασε φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας στη Δεύτερη Πολωνική Δημοκρατία. Το 1932 έκανε το ντεμπούτο του στο περιοδικό ABC με το πρώτο του διήγημα με τίτλο Wobec czyjegoś życia (Ενάντια στη ζωή κάποιου άλλου). Το 1936 δημοσίευσε μια πλήρη συλλογή από διηγήματα με τίτλο Drogi nieuniknione (Αγαπητό αναπόφευκτο), στο περιοδικό Prosto z mostu, και σύντομα έλαβε ευρεία αναγνώριση για το νέο του, εμπνευσμένο από τον καθολικισμό μυθιστόρημα Ład serca (Τάγμα της καρδιάς) από το 1938.

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου συμμετείχε σε προσπάθειες να βοηθήσει τους Εβραίους πρόσφυγες. Το σύντομο μυθιστόρημα του Άγια Εβδομάδα (1945) έχει περιγραφεί ως «αναμφισβήτητα η πρώτη λογοτεχνική προσπάθεια εξέτασης της συμπεριφοράς των Πολωνών απέναντι στο Ολοκαύτωμα».

Αμέσως μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Αντζεγιέφσκι δημοσίευσε τον τόμο Νύχτα (Noc, 1945) και το πιο διάσημο μυθιστόρημά του, Στάχτες και διαμάντια (Popiół i diament, 1948). Έχοντας προσχωρήσει στο Πολωνικό Κόμμα Ενωμένων Εργατών (ΠΚΕΕ) το 1950, αποχώρησε από το κόμμα μετά τις διαμαρτυρίες και τις ταραχές του Πολωνικού Οκτώβρη του 1956. Μετά την καταστολή της Άνοιξης της Πράγας, στην οποία συμμετείχαν πολωνικά στρατεύματα, ο Αντζεγιέφσκι έγραψε ένα γράμμα συγγνώμης προς τον Έντουαρντ Γκόλντστουκερ, πρόεδρο της Τσεχοσλοβακικής Ένωσης Συγγραφέων. Το 1964 ήταν ένας από τους υπογράφοντες της λεγόμενης Επιστολής των 34 προς τον Πρωθυπουργό Γιούζεφ Τσιρανκιέβιτς, σχετικά με την ελευθερία του πολιτισμού. Το 1976, ο Αντζεγιέφσκι ήταν ένα από τα ιδρυτικά μέλη της διανοητικής ομάδα της αντιπολίτευσης ΕΑΕ (Επιτροπή Άμυνας των Εργαζομένων). Αργότερα, ο Αντζεγιέφσκι ήταν ισχυρός υποστηρικτής του πολωνικού αντικομμουνιστικού κινήματος της Αλληλεγγύης.

Παρόλο που συχνά θεωρήθηκε επικρατέστερος για το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, δεν έλαβε ποτέ την τιμή. Ο ισχυριζόμενος αλκοολισμός του στα ύστερα χρόνια του μπορεί να παρεμπόδισε τη λογοτεχνική του παραγωγή, εμποδίζοντας έτσι να γίνει ποτέ μια πραγματική ηθική φιγούρα.

Πέθανε από έμφραγμα του μυοκαρδίου στη Βαρσοβία το 1983.

Κληρονομιά 
Τα γραπτά του Αντζεγιέφσκι κατά τη διάρκεια του πολέμου, τα οποία ενέπνευσαν τον αντιναζιστικό Εσωτερικό Στρατό, και με τη σειρά τους το μεταπολεμικό έργο του ως προπαγανδιστή για τον σταλινισμό στην Πολωνία αναλύονται στο βιβλίο «Αιχμάλωτη σκέψη» του Τσέσουαφ Μίουος. Σε αυτό το βιβλίο, ο Μίουος αναφέρεται στον Αντζεγιέφσκι μόνο ως «Άλφα». Σύμφωνα με τον Μίουος, η γραφή του Αντζεγιέφσκι είναι «αγιασμένη και υπεροπτική», και άλλοι ποιητές και συγγραφείς στη μεταπολεμική Πολωνία τον θεωρούσαν «αξιοσέβαστη πόρνη».

Στις 23 Σεπτεμβρίου 2006, ο Γέζι Αντζεγιέφσκι απονεμήθηκε μετά θάνατον τον Σταυρό του Διοικητή του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας από τον Πρόεδρο της Πολωνίας, Λεχ Κατσίνσκι.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Κ. Τίγκε. Γέζι Αντζεγιέφσκι: ζωή και χρόνοι. Journal of European Studies, τόμος. 25, 1995 (  )
 Γέζι Αντζεγιέφσκι (1909-1983) Πανεπιστήμιο της Γλασκόβης, Κολέγιο Τεχνών. Σλαβικές σπουδές.

Πολωνοί συγγραφείς
Πολωνοί μυθιστοριογράφοι
Πολωνοί διηγηματογράφοι
Πολωνοί πολιτικοί
Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας
Μέλη του Πολωνικού Κόμματος Ενωμένων Εργατών
Μέλη του Σέιμ της Πολωνίας (1952-1956)
ΛΟΑΤ πρόσωπα από την Πολωνία
Διοικητές του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Αποδέκτες του Τάγματος του Λαβάρου της Εργασίας
Ενταφιασμοί στο Κοιμητήριο Ποβόνσκι