Μανγκούντ

Οι Μανγκούντ () ήταν μια μογγολική φυλή της ομοσπονδίας Ουρούντ-Μανγκούντ. 

Καθιέρωσαν την Ορδή Νογκάι τον 14ο αιώνα και τη δυναστεία Μανγκίτ για να κυβερνήσουν το Εμιράτο της Μπουχάρας το 1785. Έλαβαν τον ισλαμικό τίτλο του Εμίρη αντί του τίτλου του Χαν, δεδομένου ότι δεν ήταν απόγονοι του Τζένγκις Χαν και βάσισαν περισσότερο τη νομιμότητά τους στο Ισλάμ. 

Το όνομα της φυλής χρησιμοποιήθηκε και για την μογγολική εμπροσθοφυλακή. Οι απόγονοί τους ζουν σε διάφορες περιοχές της πρώην Μογγολικής Αυτοκρατορίας .

Στη Μογγολική Αυτοκρατορία 
Σύμφωνα με αρχαίες πηγές, προέρχονταν από τους Χιγιάντ Μογγόλους. 

Οι Μανγκούντ και οι Ορούντ ήταν πολεμικοί λαοί του μογγολικού οροπεδίου. Μερικοί αξιοσημείωτοι πολεμιστές Μανγκούντ υποστήριξαν τον Τζένγκις Χαν (1162–1227), ενώ ένα σώμα από αυτούς αντιστάθηκε στην άνοδό του στην εξουσία. Όταν η Μογγολική Αυτοκρατορία άρχισε να επεκτείνεται προς τα δυτικά, οι Μανγκούντ απλώθηκαν δυτικά στη Μέση Ανατολή μαζί με πολλές άλλες μογγολικές φυλές. Στη Χρυσή Ορδή, οι Μανγκούντ υποστήριξαν τον Νογκάι Χαν (1299) και δημιούργησαν τη δική τους ημι-ανεξάρτητη ορδή από τους χαν στην πόλη Σαράι.

Μετά το θάνατο του Νογκάι Χαν το 1299, η πλειοψηφία των πολεμιστών Μανγκούντ εντάχθηκε στην υπηρεσία του Τόχτα Χαν. Ο οπλαρχηγός τους, Εντιγκού, ο ισχυρός πολέμαρχος της Χρυσής Ορδής, ίδρυσε επίσημα την Ορδή Νογκάι ή Ορδή  Μανγκίτ τον 14ο-15ο αιώνα. Οι Τούρκοι ιστορικοί καταγράφουν το φυλετικό τους όνομα ως Μανγκίτ ή Νογκάι, σε αντίθεση με το αρχικό Μανγκούντ ή Μανγκουντάι.

Στρατιωτική μονάδα των Μογγόλων 
Οι μανγκουντάι ή μουνγκαντάι ήταν στρατιωτικές μονάδες της Μογγολικής Αυτοκρατορίας, αλλά οι πηγές διαφέρουν έντονα στις περιγραφές τους. Σύμφωνα με μια πηγή, οι αναφορές στα «στρατεύματα αυτοκτονίας» του μογγολικού ελαφρού ιππικού χρονολογούνται από τον 13ο αιώνα. Ωστόσο, ένας συγγραφέας του στρατού των ΗΠΑ πιστεύει ότι "Μανγκουντάι" ήταν το όνομα ενός Μογγόλου πολέμαρχου του 13ου αιώνα, που υιοθέτησε μια επίπονη διαδικασία επιλογής για να δοκιμάσει πιθανούς ηγέτες. Ο όρος χρησιμοποιείται από το Στρατό Ξηράς των Ηνωμένων Πολιτειών για πολυήμερα γυμνάσια στρατιωτών και πολεμιστών. 

Τα Ταξίδια του Μάρκο Πόλο χρησιμοποιούν τη λέξη Meng-Gu-Dai ως το όνομα ενός ατόμου:

Ορδή Νογκάι 
Μερικοί από τους Μανγκούντ αφομοιώθηκαν σε τουρκικά φύλα και έγιναν Μανγκίτ. 

Οι Νογκάι προστάτευαν τα βόρεια σύνορα του Άστραχαν και του Χανάτου της Κριμαίας και μέσω οργανωμένων επιδρομών στις βόρειες στέπες εμπόδισαν ρωσικούς και λιθουανικούς οικισμούς. Πολλοί Νογκάι εντάχθηκαν στην υπηρεσία του χανάτου της Κριμαίας. Εγκαταστάθηκαν εκεί και συνέβαλαν στο σχηματισμό των Κριμαίων Τατάρων. 

Ωστόσο, οι Νογκάι δεν ήταν μόνο καλοί στρατιώτες, αλλά είχαν επίσης σημαντικές γεωργικές δεξιότητες. Η βασική κοινωνική τους ενότητα ήταν το ημιαυτόνομο ουλούς. Όμως οι Νογκάι ήταν περήφανοι για τις νομαδικές παραδόσεις και την ανεξαρτησία τους, τις οποίες θεωρούσαν ανώτερες από την σταθερή γεωργική ζωή.

Στις αρχές του 17ου αιώνα, οι Καλμούκοι ή οι Οϊράτοι μετανάστευσαν από τις στέπες της νότιας Σιβηρίας στις όχθες του ποταμού Ιρτίς στην περιοχή του Κάτω Βόλγα περίπου το 1630. Οι Καλμούκοι εκδίωξαν τους Νογκάι, που κατέφυγαν στις πεδιάδες του βόρειου Καυκάσου και στην Κριμαία υπό την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Δυναστεία Μανγκίτ 

Τον 18ο αιώνα οι λεκάνες των Αμού Ντάρια και Συρ Ντάρια πέρασαν υπό τον έλεγχο τριών ουζμπεκικών χανάτων, που διεκδικούσαν νομιμότητα λόγω καταγωγής τους από τον Τζένγκις Χαν: 

 Χοντζιράτ, με βάση την Χίβα στο Χορέσμ (1717–1920)
 Μανγκίτ στη Μπουχάρα (1753–1920) και 
 Μινγκ στην Κοκάνδη (~1710–1876).

Η δυναστεία Μανγκίτ ιδρύθηκε από μια κοινή οικογένεια Ουζμπέκων, που κυβέρνησε το Εμιράτο της Μπουχάρα από το 1785 έως το 1920. Η δύναμή τους στο Χανάτο της Μπουχάρας άρχισε να αυξάνεται στις αρχές του 18ου αιώνα, λόγω της θέσης των εμίρηδων ως αταλίκ του Χαν. Η οικογένεια ουσιαστικά ανήλθε στην εξουσία μετά το θάνατο του Ναντέρ Σαχ το 1747 και τη δολοφονία του κυβερνώντος Αμπουλφαΐζ Χαν και του μικρού γιου του, Αμπνταλμουμίν, από τον αταλίκ Μουχάμαντ Ραχίμ Μπι. 

Από το 1750 έως το 1780, οι Μανγκίτ κυβερνούσαν από τα παρασκήνια, έως ότου ο αυτοκράτορας Σαχ Μουράντ ίδρυσε το Εμιράτο της Μπουχάρα. Ο τελευταίος εμίρης της δυναστείας, ο Μοχάμεντ Άλιμ Χαν, εκδιώχθηκε από τον ρωσικό Κόκκινο Στρατό τον Σεπτέμβριο του 1920 και κατέφυγε στο Αφγανιστάν. Υπάρχει διαφωνία ως προς το κατά πόσον η δυναστεία κατάγεται από απλούς Ουζμπέκους ή έχει πραγματική μογγολική καταγωγή. 

Η δυναστεία των Μανγκίτ έκοψε νομίσματα από το 1787 μέχρι τη σοβιετική κατάληψη.

Απόγονοι 
Οι Μανγκούντ ζουν ως τμήματα των Χάλχα Μογγόλων και Μπάαριν στην εσωτερική Μογγολία τώρα.

Οι απόγονοί τους, οι λαοί Νογκάι και Καρακαλπάκ, ζουν στο Νταγκεστάν και το Χορέζμ. 

Μανγκίτ εντοπίζονται επίσης μεταξύ των Τατάρων στη Ρωσία, των Μπασκίρ και των Καζάχων.

Παραπομπές 

Στρατιωτική ιστορία της Μογγολικής Αυτοκρατορίας