Μάξιμος Μαργούνιος

Ο Μάξιμος Μαργούνιος (1549 - 1602) ήταν Έλληνας λόγιος του 16ου αιώνα, και μορφή της Εκκλησίας και των θεολογικών γραμμάτων.

Βιογραφικά στοιχεία 
Γεννήθηκε στον Χάνδακα (σημερινό Ηράκλειο) της Κρήτης το 1549 και έφερε το κοσμικό όνομα Εμμανουήλ ή Μανουήλ. Ο πατέρας του ήταν έμπορος, ο οποίος είχε εγκατασταθεί στην Βενετία εξασκώντας το επάγγελμά του. Πήρε μαζί και τον γιο του, στέλνοντάς τον για σπουδές στην Πάδοβα. Εκεί, σπούδασε φιλολογία, φιλοσοφία, θεολογία, ιατρική και νομική για οκτώ (8) χρόνια, λαμβάνοντας το στέφανο του νομοδιδάσκαλου. Επέστρεψε στην Βενετία το 1551. Μετά τον θάνατο του πατέρα του, έμεινε στην Βενετία, ενώ υποστηρίχθηκε ότι ίδρυσε Ελληνικό τυπογραφείο κοντά στο μοναστήρι του Αγίου Αντωνίου (Sant’ Antonio di Castello), το οποίο τύπωσε πολλά βιβλία και το οποίο σύντομα καταστράφηκε από φωτιά. Αργότερα ο Μαργούνιος επέστρεψε στην Κρήτη, όπου εκάρη μοναχός στην Ι.Μ. Αγίας Αικατερίνης, μετοχίου του Σινά, με το όνομα Μάξιμος. Επέστρεψε στην Βενετία και ασχολήθηκε με την έκδοση διαφόρων συγγραμμάτων. Μεταξύ Μαρτίου και Μαΐου του 1584 εκλέχτηκε και χειροτονήθηκε Επίσκοπος Κυθήρων από τον Μητροπολίτη Μονεμβασίας Ιερόθεο με την αφανή σύμπραξη και του απομακρυσθέντος Οικουμενικού Πατριάρχη Ιερεμία Β' του Τρανού.

Εξαιτίας ραδιουργίας των Λατίνων ξέσπασε οξεία διένεξη μεταξύ Μαξίμου και Γαβριήλ Σεβήρου, η οποία στηρίχθηκε στη θέση του πρώτου, πως θα ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθεί η ένωση των Εκκλησιών, αν γινόταν «ἡ τοῦ δόγματος θεραπεία», αν δηλαδή τα δύο μέρη συμβιβάζονταν στο ζήτημα της διδασκαλίας για την εκπόρευση του Αγίου Πνεύματος, με τον δεύτερο να τον κατηγορεί για Λατινοφρονία. Τελικά, έπειτα από παρέμβαση του Πατριάρχη Ιερεμία Β' του Τρανού, επήλθε η συμφιλίωση και η συνδιαλλαγή τους.  Μετά την αποστολή στο Πατριαρχείο της απολογίας του, η Σύνοδος, που συνήλθε τον Οκτώβριο του 1592 στην Κωνσταντινούπολη για την εκδίκαση της υπόθεσής του, τον αθώωσε, προτρέποντας συγχρόνως και τον Σεβήρο σε συμφιλίωση και συνδιαλλαγή, η οποία πραγματοποιήθηκε στα μέσα του 1593.

Πέθανε την 1η Ιουλίου 1602 στη Βενετία υποφέροντας από νεφρίτιδα.

Συγγράμματα 
 Έκδοση του  Ψαλτηρίου του Δαβίδ (βιβλίο των Ψαλμών, Παλαιά Διαθήκη).
 Λειτουργικό βιβλίο του Αποστόλου, διορθωμένο. 
 Μετάφραση της Κλίμακος του Αγίου Ιωάννου του Σιναΐτη.
 Συναξάρι που τιτλοφορείται: " Συναξάρια ἤτοι βίοι ἁγίων" (1607).

Πηγές - Βιβλιογραφία 

Astruc C.,Ο Μάξιμος Μαργούνιος και οι παρισινές συλλογές της αλληλογραφίας του, Κρητικά Χρονικά, τομ. III (1949), σελ. 211-261.
Καραμανώλης Γ. Ε.,  Ανέκδοτα επιγράμματα του Μάξιμου Μαργουνίου σε χειρόγραφα και έντυπα της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης, Θησαυρίσματα / τομ.28 (1998),σελ. 197-207 
Βασιλικής Χ.Τζώγα, Οι ιεράρχες Γαβριήλ Σεβήρος και Μάξιμος Μαργούνιος και η μεταξύ αυτών θεολογική έριδα περί της εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος κατά τον ΙΣΤ΄αιώνα, (Master), Αθήνα: Ε.Κ.Π.Α., 2005. (https://web.archive.org/web/20190914090730/http://hippo.lib.uoa.gr/), (http://www.lib.uoi.gr).
Προϊκάκης Παναγιώτης, Μάξιμος Μαργούνιος. Επίσκοπος Κυθήρων. Βίος - Δράση - Εργογραφία, Θεσσαλονίκη 2021, διδακτορική διατριβή.
Ζαμπακόλας Χρήστος, «Η βιβλιοθήκη του κρητικού λόγιου Μάξιμου Μαργούνιου μέσα από την απογραφή της κινητής του περιουσίας», Θησαυρίσματα τομ.41-42 (2011-2012),σελ. 311-328

Έλληνες λόγιοι του 16ου αιώνα