Γεωλογία της Ουγγαρίας

Η Ουγγαρία βρίσκεται στη λεκάνη της Παννονίας στην Κεντρική Ευρώπη . Η χώρα περιβάλλεται από τα Καρπάθια, τις  Άλπεις και Δειναρικές Άλπεις, αλλά ως επί το πλείστον τα πεδινά κυριαρχούν στη χώρα. Εξήντα οκτώ τοις εκατό της χώρας είναι πεδινά κάτω από 200 μέτρα υψόμετρο. Το λοφώδες έδαφος καλύπτει το 30% της χώρας, ενώ τα βουνά καλύπτουν μόνο το 2%. Ολόκληρη η λεκάνη της Παννονίας βρίσκεται στην λεκάνη απορροής του Δούναβη.

Τεκτονική και γεωλογικό υπόβαθρο 
Η Ουγγαρία καθορίζεται ως επί το πλείστον από την ύστερη Καινοζωική  γεωλογική εξέλιξη. Μεγάλες λεκάνες οπίσθιου τόξου σχηματίστηκαν λόγω ανώμαλης αραίωσης φλοιού και υψηλής γεωθερμικής κλίσης. Η λεκάνη της Παννονίας είναι στην πραγματικότητα σύστημα λεκανών, συμπεριλαμβανομένης της λεκάνης της Μεγάλης Πεδιάδας, της λεκάνης της Βιέννης, της λεκάνης του Ντράβα και της λεκάνης της Τρανσυλβανίας. Οι διάφορες υπο-λεκάνες διαχωρίζονται από οροσειρές τύπου inselberg, φτιαγμένες από ιζηματογενή πετρώματα Παλαιοζωικής, Μεσοζωικής και Παλαιογενούς περιόδου καθώς και από Καινοζωικά εκρηξιγενή και ιζηματογενή πετρώματα. 

Οι ανατολικές Άλπεις εκτείνονται στα βορειοδυτικά της Ουγγαρίας ως τα βουνά Σόπρον και Κιούζεγκ , κοντά στα αυστριακά σύνορα και αποτελούνται από μεταμορφωμένες παλαιοζωικές και μεσοζωικές αλληλουχίες βράχων. Η Υπερδουνάβια οροσειρά   εκτείνεται σε 250 χιλιόμετρα, συμπεριλαμβανομένων λόφων και βουνών. Στα βόρεια της λίμνης Μπάλατον, στην ορεινή περιοχή Μπάλατον, οι γεωλόγοι έχουν βρει τη χαμηλότερη παλαιοζωική φυλλίτη και ανθρακικά άλατα. Βορειοανατολικά της λίμνης Μπάλατον, στους λόφους Βελένσε, ο ανθρακούχος γρανίτης είναι πιο συνηθισμένος. Τα τριαδικά ανθρακικά άλατα αποτελούν άλλα μέρη των Υπερδουνάβιων βουνών, αν και μια μικρή περιοχή από βράχους Ιουράσιας, Κρητιδικής  και Παλαιογενούς περιόδου βρίσκονται στην κεντρική ζώνη του synform και ελέγχουν τη βασική δομή των βουνών. 

Τα βουνά της Βόρειας Ουγγαρίας έχουν πολύ περίπλοκη γεωλογία. Οι παλαιοζωικές πλάκες και τα ανθρακικά άλατα βρίσκονται στους λόφους Σεντόρ και  Ουπόνι, ενώ τα βουνά Μπουκ έχουν υποστεί ελαφρώς μεταμορφισμό σε  Άνω Παλαιοζωικά και Ιουράσια ιζηματογενή και πυριγενή πετρώματα. Μερικοί ανθρακοφόροι γρανίτες βρίσκονται στα νοτιοανατολικά των βουνών Μέκσεκ.

Ιζήματα και στρωματογραφία 

Λίμνες, ποτάμια και δέλτα ποταμών άφησαν πίσω τους ιζήματα στις λεκάνες πάχους μεταξύ ενός χιλιομέτρου και οκτώ χιλιομέτρων κατά τη διάρκεια της  Ύστερης Μειόκαινου περιόδου προς την Πλειόκαινο εποχή, καθώς η λίμνη της Παννονίας κυριάρχησε στο τοπίο. Αυτά τα ιζήματα καλύφθηκαν στην Τεταρτογενή  περίοδο από αλλουβιακές εναποθέσεις, από άμμο, που τη είχε παρασύρει ο άνεμος και κίτρινη ασβεστώδης λάσπη (loess), που τώρα αποτελεί την επιφάνεια της πεδιάδας της Παννονίας.

Ιστορία της γεωλογικής έρευνας 
Ο Μπέουνταντ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού δημοσίευσε τα πρώτα γραπτά για την ουγγρική γεωλογία το 1822. Η Αυτοκρατορική και Βασιλική Γεωλογική Έρευνα της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας διεξήγαγε γεωλογική χαρτογράφηση στην Ουγγαρία μεταξύ 1850 και 1865, και δημοσίευσε χάρτες μεταξύ 1867 και 1871. Η Βασιλική Ουγγρική Γεωλογική Έρευνα ανέλαβε τη χαρτογράφηση μετά τη δημιουργία της το 1869. Η εκτεταμένη γεώτρηση για χιλιάδες αρτεσιανά πηγάδια και 500 θερμικά πηγάδια επέκτεινε τη γεωλογική γνώση στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Ο Ούγγρος φυσικός και γεωφυσικός, Λόραντ Έτβες πραγματοποίησε μετρήσεις βαρύτητας χρησιμοποιώντας την τεχνική ισορροπίας στρέψης, συμβάλλοντας στην εκκίνηση της γεωφυσικής. Μετά το θάνατό του, οι μαθητές ονόμασαν το Γεωφυσικό Ινστιτούτο Λόραντ Έτβες προς τιμήν του. Μέχρι τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η ανεξάρτητη Ουγγαρία είχε πέντε ενεργά πανεπιστημιακά γεωλογικά τμήματα. 

Η χαρτογράφηση αυξήθηκε μετά τον πόλεμο, με ένα αυξανόμενο προσωπικό στη Γεωλογική έρευνα και ένας νέος χάρτης κυκλοφόρησε το 1956. Η κατανόηση της ουγγρικής γεωλογίας άλλαξε με την εισαγωγή των θεωριών των τεκτονικών πλακών στη δεκαετία του 1970, η οποία άλλαξε τις απόψεις σχετικά με το σχηματισμό της λεκάνης της Παννονίας.

Γεωλογία φυσικών πόρων 
Την εποχή της Συνθήκης του Τριανόν, η Ουγγαρία ήταν πλούσια σε ορυκτά, αλλά οι περισσότεροι από αυτούς τους πόρους βρίσκονται τώρα έξω από τα σύνορα της Ουγγαρίας στα Σλοβακικά Όρη και στα Όρη Απουσένι. Σήμερα, η Ουγγαρία είναι φτωχή σε φυσικούς πόρους. Μετά την επανάσταση του 1989, η εξόρυξη βωξίτη ουσιαστικά τελείωσε και η παραγωγή άνθρακα μειώθηκε. Οι σταθμοί παραγωγής ενέργειας εξακολουθούν να κάνουν τοπική εξόρυξη  λιγνίτη και το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι σημαντικοί πόροι. 

Ιστορικά, ο βωξίτης ήταν μερικές φορές γνωστός ως "ουγγρικό ασήμι", λόγω των μεγάλων αποθέσεων βωξίτη κοντά στη λίμνη Μπάλατον. Καθώς οι επιφανειακοί πόροι εξαντλήθηκαν, η εξόρυξη πήγε υπόγεια, κατεβάζοντας το καρστικό υδροφόρο ορίζοντα. Τα πετρώματα βωξίτη σχηματίστηκαν σε τροπικά κλίματα στη Βαρρέμιο εποχή της Πρώιμης Κρητιδικής περιόδου. Όπως τα πετρώματα βωξίτη της Τζαμάικας, οι έντονες τροπικές βροχοπτώσεις απογύμνωσαν άλλα μεταλλικά στοιχεία, που στραγγίζονται στο πορώδες υποκείμενο καρστ (karst) και δημιουργούν ιζήματα εμπλουτισμένα με αλουμίνιο.

Παραπομπές 

Ουγγαρία