Μητροπολίτης Σάμου και Ικαρίας Ειρηναίος

Ο Μητροπολίτης Σάμου και Ικαρίας Ειρηναίος (1878-1963) ήταν Έλληνας ιεράρχης.

Βίος
Ο Ειρηναίος Σάμου γεννήθηκε στις 10 Απριλίου 1878 στην κωμόπολη Κατηρλή της Βιθυνίας, στην ανατολική παραλία της Προποντίδας. Ο πατέρας του ήταν κληρικός. Αφού ολοκλήρωσε τα εγκύκλια γράμματα στην ιδιαίτερη πατρίδα του, σπούδασε θεολογία στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Το 1903 φοιτητής ακόμα χειροτονήθηκε διάκονος και το 1905 όταν αποφοίτησε προσλήφθηκε ιεροκήρυκας και διευθυντής των σχολείων της Κοινότητας Αρτάκης. Στη συνέχεια επί πατριαρχείας Ιωακείμ Γ' προσελήφθη ως διάκονος στον πατριαρχικό ναό. Το 1911 έλαβε τον τίτλο του Μεγάλου Αρχιδιάκονου του Οικουμενικού θρόνου
Παράλληλα με τα λειτουργικά και διοικητικά καθήκοντα δίδασκε και το μάθημα των θρησκευτικών στο Γυμνάσιο του Ιωακειμείου Παρθεναγωγείου.
Τον Μάρτιο του 1913 εξελέγη Μητροπολίτης Δαρδανελλίων και Λαμψάκου. Με την έκρηξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου εγκατέλειψε την έδρα του, αλλά μετά την ήττα επανήλθε. Τον Φεβρουάριο του 1922 μετετέθη στη Μητρόπολη Ελασσώνος όπου έμεινε για δύο έτη. Ως τιτουλάριος Επίσκοπος Δαρδανελλίων και Λαμψάκου μετέβη το 1924 στο Παρίσι-για λόγους υγείας- και ενεγράφη στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης, όπου παρακολούθησε μαθήματα Ιστορίας, Φιλοσοφίας και Αισθητικής.

Μητροπολίτης Σάμου
Τον Μάρτιο του 1926 ο Ειρηναίος εξελέγη Μητροπολίτης Σάμου και Ικαρίας.
Στη διάρκεια της ποιμαντορικής του δράσης δημιούργησε φιλόπτωχο ταμείο ενώ διέθεσε κτηματική περιουσία της Μητρόπολης για την ανέγερση του νέου κτιρίου του Πυθαγορείου Γυμνασίου και την κατασκευή γηπέδου αθλοπαιδιών.

Στην Ιταλική κατοχή
Με επισκέψεις και υπομνήματα προς τις Ιταλικές αρχές κατοχής διαμαρτυρόταν για τους πολυήμερους αποκλεισμούς των κοινοτήτων, για την έλλειψη τροφίμων, για τις φυλακίσεις και τις κακοποιήσεις πολιτών. Συχνά δημόσια εξήρε των αγώνα των ανταρτών.

Η δράση κατά τη δίμηνη απελευθέρωση της Σάμου
Από τον Σεπτέμβριο του 1943 μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου η Σάμος απελευθερώθηκε και ο Μητροπολίτης ανάλαβε διοικητικά καθήκοντα. Συνέβαλε στην συνεργασία ιερολοχιτών και αντάρτικων ομάδων. 
Η συμβολή του αυτή επιδοκιμάστηκε από τις πολιτικές προσωπικότητες της εποχής: ο Σοφούλης, την ημέρα της δοξολογίας είπε, Τούτο που βλέπομεν είναι θαύμα, και το θαύμα αυτό είναι δημιουργία ιδική σου, Σεβασμιώτατε. Τι κακόν γίνεται με τους αντάρτας εις την Ηπειρωτικήν Ελλάδα δεν δύνασθε να φαντασθήτε!.
Όταν η Σάμος βομβαρδίστηκε στις 17 Νοεμβρίου 1943 από τους Γερμανούς ως προάγγελμα της εν συνεχεία κατάληψής της , ο Ειρηναίος ειδοποιήθηκε να εγκααταλείψει το νησί και να μεταβεί στην Τουρκία. Στη συνέχεια πραγματοποίησε εράνους για ενίσχυση των πέντε χιλιάδων σαμίων προσφύγων, ενώ με διαταγή της Ελληνικής κυβέρνησης μελέτησε την κατάσταση των πρεσβυγενών πατριαρχείων Αλεξάνδρειας, Αντιοχείας, Ιεροσολύμων και υπέβαλε σχετικό υπομνημα.

Μετά την απελευθέρωση
Το 1948 εκπροσώπησε την Εκκλησία της Ελλάδος και το Οικουμενικό Πατριαρχείο στο πρώτο συνέδριο του Παγκοσμίου Συμβουλίου των Εκκλησιών στο Άμστερνταμ της Ολλανδίας.
Πέθανε στις 29 Ιουνίου 1963.

Συγγραφικό και  μεταφραστικό έργο
Σε πέντε τόμους εκτέινεται το συγγραφικό έργο του με τον γενικό τίτλο Μελετήματα ενώ μετέφρασε και έργα του Ρώσου θεολόγου Νικόλαου Μπερντιάεφ Περί του προορισμού του ανθρώπου και Πνεύμα και ελευθερία.

Παραπομπές

Πηγές
Γιώργος Αγγελινάρας, «Ο Σάμου και Ικαρίας Ειρηναίος», Σαμιακές Μελέτες, τομ. 3 (1997-1998), σελ. 515-523
Φίλιππος Κάραμποτ, «Η προσωρινή συμμαχική απελευθέρωση της Σάμου (Σεπτέμβριος-Νοέμβριος 1943): ανατομία ενός ατελέσφορου πολιτικο-στρατιωτικού εγχειρήματος», Σαμιακές Μελέτες, τομ. 1 (1993-1994), σελ.9-51
Βασίλειος Μουστάκης, «Ειρηναίος ο Παπαμιχαήλ Μητροπολίτης Σάμου και Ικαρίας», Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια, τομ.5 (1964), στ. 437-438

Μητροπολίτες Σάμου, Ικαρίας και Κορσεών
Έλληνες ιεράρχες