Speed

Speed είναι αμερικανική ταινία δράσης, παραγωγής 1994, σε σκηνοθεσία Γιαν ντε Μποντ και σε σενάριο του Γκράχαμ Γιοστ. Η ταινία ακολουθεί έναν αστυνομικό του Λος Άντζελες που προσπαθεί να σώσει τους επιβάτες ενός λεωφορείου, στο οποίο έχει τοποθετηθεί βόμβα προγραμματισμένη να εκραγεί αν το λεωφορείο χαμηλώσει ταχύτητα ή κάποιος από τους επιβάτες προσπαθήσει να δραπετεύσει. Πρωταγωνιστούν οι Κιάνου Ριβς, Σάντρα Μπούλοκ και Ντένις Χόπερ, ενώ συμμετέχουν οι Τζο Μόρτον και Τζεφ Ντάνιελς.

Το Speed κυκλοφόρησε στους κινηματογράφους των Ηνωμένων Πολιτειών στις 10 Ιουνίου 1994 και αποδείχτηκε απρόσμενη καλλιτεχνική και εισπρακτική επιτυχία. Οι συνολικές εισπράξεις έφτασαν τα 350,4 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως και βραβεύτηκε με δύο Όσκαρ στις κατηγορίες Καλύτερου Μοντάζ Ηχητικών Εφέ και Καλύτερη Μίξη Ήχου.

Το 1997 ακολούθησε και μια συνέχεια με τον τίτλο Speed 2: Κρουαζιέρα με τον Κίνδυνο (Speed 2: Cruise Control) με τους ντε Μποντ και Μπούλοκ να επιστρέφουν στη σκηνοθεσία και στον πρωταγωνιστικό ρόλο αντίστοιχα.

Πλοκή 
Οι αστυνομικοί του Λος Άντζελες Τζακ Τρέιβεν και Χάρι Τεμπλ ματαιώνουν μια απόπειρα ενός βομβιστή να κρατήσει ένα ασανσέρ γεμάτο με ανθρώπους, ζητώντας λύτρα. Στριμώχνουν το βομβιστή, αλλά αυτός αρπάζει το Χάρι. Ο Τζακ πυροβολεί το Χάρι στο πόδι, αναγκάζοντας τον βομβιστή να τον απελευθερώσει. Ο βομβιστής καταφέρνει να του ξεφύγει, αλλά τελικά πεθαίνει μετά από μια έκρηξη. Οι Τζακ και Χάρι λαμβάνουν επαίνους και μετάλλια από τον ανώτερό τους, τον Υπαρχηγό "Μακ" ΜακΜάον.

Αργότερα, ο Τζακ βλέπει ένα λεωφορείο εκτός υπηρεσίας, μόνο με τον οδηγό μέσα, να εκρήγνυται. Ο (απρόσμενα ζωντανός) βομβιστής επικοινωνεί μαζί του από έναν τηλεφωνικό θάλαμο, εξηγώντας ότι μια παρόμοια βόμβα έχει τοποθετηθεί σε ένα άλλο λεωφορείο, η οποία θα ενεργοποιηθεί όταν αυτό ξεπεράσει τα 50 μίλια / 80 χιλιόμετρα την ώρα και θα εκραγεί όταν η ταχύτητα πέσει κάτω από τα 50 μίλια την ώρα. Ο βομβιστής ζητά λύτρα και δηλώνει ότι η βόμβα θα εκραγεί και αν κάποιος από τους επιβάτες δραπετεύσει. Ο Τζακ ειδοποιεί τον Χάρι και τρέχει μέσα στην κίνηση να προλάβει να επιβιβαστεί στο λεωφορείο ενώ αυτό κινείται. Ωστόσο, το λεωφορείο έχει μόλις ξεπεράσει τα 80 χιλιόμετρα την ώρα, κάτι που σημαίνει ότι η βόμβα είναι οπλισμένη. Ο Τζακ εξηγεί την κατάσταση στον οδηγό, τον Σαμ, αλλά τότε ένας πανικόβλητος μικροεγκληματίας, επιβάτης του λεωφορείου, φοβούμενος ότι ο Τζακ ήρθε για αυτόν και θα τον συλλάβει, πυροβολεί με το όπλο του και τραυματίζει ακούσια τον Σαμ. Μια άλλη επιβάτης, η Άνι Πόρτερ, παίρνει τη θέση του Σαμ στο τιμόνι. Ο Τζακ ανοίγει ένα καπάκι στο πάτωμα, εξετάζει τη βόμβα που βρίσκεται κάτω από το λεωφορείο και τηλεφωνεί στο Χάρι, ο οποίος χρησιμοποιεί στοιχεία για να αναγνωρίσει τον βομβιστή ως πρώην αστυνομικό. 

Η αστυνομία φροντίζει να υπάρχει ένας άδειος δρόμος για το λεωφορείο. Ο Μακ επιμένει να μεταφορτώσουν τους επιβάτες σε ενα φορτηγό με μια σανίδα, αλλά ο Τζακ προειδοποιεί για τις απαιτήσεις του βομβιστή. Τότε ο βομβιστής τηλεφωνεί και επιτρέπει στους αστυνομικούς να πάρουν τον τραυματισμένο Σαμ, αλλά πυροδοτεί έναν άλλο εκρηκτικό μηχανισμό που είχε τοποθετήσει στα μπροστινά σκαλιά του λεωφορείου, όταν ένας άλλος επιβάτης επιχειρεί να δραπετεύσει, ο οποίος πέφτει από το λεωφορείο και σκοτώνεται. Λίγο μετά, ο Τζακ μαθαίνει ότι ο αυτοκινητόδρομος στον οποίο κινούνται είναι ημιτελής, καθώς λείπει ένα κομμάτι 15 μέτρων σε μια γέφυρα, πείθει την Άνι να αυξήσει ταχύτητα και το λεωφορείο πηδάει το κενό και συνεχίζει. Ο Τζακ δίνει οδηγίες στην Άνι να κατευθυνθεί στο κοντινό Αεροδρόμιο του Λος Άντζελες, ώστε να οδηγούν εύκολα στους αεροδιαδρόμους. Εν τω μεταξύ, ο Χάρι έχει μόλις αναγνωρίσει τον βομβιστή ως τον Χάουαρντ Πέιν, έναν συνταξιοδοτημένο αξιωματικό της ομάδας απενεργοποίησης βομβών. Μια ομάδα αστυνομικών κατευθύνονται στο σπίτι του, αλλά το σπίτι είναι γεμάτο με εκρηκτικά και όλη η ομάδα μαζί με τον Χάρι σκοτώνονται.

Ο Τζακ επιχειρεί να απενεργοποιήσει τη βόμβα, αλλά δεν τα καταφέρνει. Αμέσως μετά μαθαίνει από τον βομβιστή για το θάνατο του Χάρι και, σε κατάσταση αμόκ, διαλύει το κινητό του, ενώ η Άνι προσπαθεί να τον παρηγορήσει. Τότε ο Τζακ ανακαλύπτει την κρυφή κάμερα από την οποία τους παρακολουθεί ο Χάουαρντ. Ο Μακ βάζει ένα τοπικό συνεργείο ειδήσεων να καταγράψει τη μετάδοση και μετά να την αναμεταδόσουν σε συνεχή ρυθμό για να ξεγελάσουν τον Χάουαρντ. Μόλις αρχίζει η αναμετάδοση, οι επιβάτες δραπετεύουν πριν τελειώσει η βενζίνη. Η διάσωση των επιβατών διακόπτεται από ένα σκασμένο λάστιχο, ενώ μέσα στο λεωφορείο βρίσκονται ακόμα μόνο οι Τζακ και Άνι. Οι δυο τους "μπλοκάρουν" το γκάζι και το τιμόνι, επιτρέποντας στο λεωφορείο να συνεχίσει να κινείται και δραπετεύουν πηδώντας από το λεωφορείο με μια σανίδα. Το λεωφορείο πέφτει πάνω σε ένα άδειο αεροπλάνο Boeing 707 και ανατινάζονται και τα δύο μαζί.

Ο Τζακ και η Άνι πηγαίνουν στην πλατεία Πέρσινγκ, το σημείο που θα παραδίδονταν τα λύτρα. Ωστόσο, συνειδητοποιώντας ότι ξεγελάστηκε, ο Χάουαρντ υποδύεται τον αστυνομικό και αρπάζει την Άνι. Όταν τα λύτρα παραδίδονται σε έναν κάδο απορριμάτων, κανείς δεν εμφανίζεται να τα πάρει. Ο Τζακ ανακαλύπτει μια τρύπα κάτω από τον κάδο, που οδηγεί στην κόκκινη γραμμή του μετρό. Ο Τζακ βρίσκει τους Χάουαρντ και Άνι, αλλά στο μεταξύ ο Χάουαρντ της έχει φορέσει ένα γιλέκο με εκρηκτικά, τα οποία θα εκραγούν αν πατηθεί ο πυροκροτητής που κρατάει ο Χάουαρντ. Ο Χάουαρντ μπαίνει μέσα σε ένα βαγόνι του μετρό και δένει με χειροπέδες την Άνι σε ένα στύλο. Ο Τζακ καταφέρνει να μπει μέσα στο βαγόνι την τελευταία στιγμή. Ο Χάουαρντ σκοτώνει τον οδηγό του τρένου και μαζί με τον Τζακ παλεύουν στην οροφή του βαγονιού. Ο Τζακ πιέζει το κεφάλι του Χάουαρντ σε ένα επερχόμενο σήμα και τον αποκεφαλίζει. Καθώς δεν μπορούν να σταματήσουν το τρένο, ο Τζακ αυξάνει την ταχύτητα στο μέγιστο για να το εκτροχιάσει. Το τρένο εκτροχιάζεται όταν φτάνει σε έναν σταθμό υπό κατασκευή και βγαίνει στην επιφάνεια. Ο Τζακ και Άνι καταφέρνουν να επιβιώσουν και φιλιούνται παθιασμένα, ενώ ο κόσμος τριγύρω τους, τους τραβάει φωτογραφίες.

Ηθοποιοί και Χαρακτήρες 
 Κιάνου Ριβς στο ρόλο του Τζακ Τρέιβεν
 Σάντρα Μπούλοκ στο ρόλο της Άνι Πόρτερ
 Ντένις Χόπερ στο ρόλο του Χάουαρντ Πέιν
 Τζο Μόρτον στο ρόλο του Υπαρχηγού "Μακ" Μάον
 Τζεφ Ντάνιελς στο ρόλο του Χάρι Τεμπλ
 Άλαν Ρακ στο ρόλο του Στίβενς
 Γκλεν Πλάμερ στο ρόλο του ιδιοκτήτη της Τζάγκουαρ
 Ρίτσαρντ Λάινμπακ στο ρόλο του Νόργουντ
 Μπεθ Γκραντ στο ρόλο της Έλεν
 Χόθορν Τζέιμς στο ρόλο του Σαμ
 Ρίτσαρντ Σιφ στο ρόλο του οδηγού του τρένου
 Κάρλος Καράσκο στο ρόλο του Ορτίζ
 Ντέιβιντ Κρίγκελ στο ρόλο του Τέρι
 Νατσούκο Οχάμα στο ρόλο της Κυρίας Καμίνο
 Ντάνιελ Βιγιαρεάλ στο ρόλο του Ρέι

Παραγωγή

Σενάριο 
Ο σεναριογράφος Γκράχαμ Γιοστ είχε ενημερωθεί από τον πατέρα του, τον Καναδό τηλεπαρουσιαστή Έλγουι Γιοστ, για την ταινία Το Τρένο της Μεγάλης Φυγής (Runaway Train, 1985) με πρωταγωνιστή τον Τζον Βόιτ. Η ταινία ήταν βασισμένη πάνω σε μια ιδέα του Ακίρα Κουροσάβα. Ο Έλγουι λανθασμένα πίστευε ότι η κατάσταση του τρένου ήταν εξαιτίας μιας βόμβας που του είχε τοποθετηθεί. Μια τέτοια ιδέα είχε μάλιστα χρησιμοποιηθεί στην ιαπωνική ταινία Η Μαγάλη Ληστεία του Τόκιο Εξπρές (The Bullet Train, 1975). Αφού είδε την ταινία με τον Βόιτ, ο Γκράχαμ αποφάσισε ότι θα ήταν καλύτερο αν μια βόμβα είχε τοποθετηθεί σε ένα λεωφορείο αναγκασμένο να ταξιδεύει με πάνω από 20 μίλια / 32 χιλιόμετρα την ώρα ώστε να αποφύγει την έκρηξη. Ένας φίλος του, τότε, αυθόρμητα του πρότεινε η ταχύτητα να αυξηθεί στα 50 μίλια / 80 χιλιόμετρα την ώρα. Το φινάλε της ταινίας είναι εμπνευσμένο από το φινάλε της ταινίας Το Ασημένιο Τραίνο (Silver Streak, 1976). Το σενάριο υπέστη εκτεταμένες αλλαγές από τον Τζος Γουέντον. Σύμφωνα με τον Γιοστ: "Ο Τζος Γουέντον έγραψε το 98,9% των διαλόγων. Ήμασταν αρκετά συγχρονισμένοι, απλά εγώ δεν έγραψα τους διαλόγους τόσο καλά όσο αυτός".

Κάστινγκ 
Ο Στίβεν Μπάλντουιν ήταν η πρώτη επιλογή για το ρόλο του Τζακ Τρέιβεν, αλλά ο Μπάλντουιν ένιωθε ότι ο χαρακτήρας (όπως ήταν γραμμένος στις πρώτες εκδοχές του σεναρίου) έμοιαζε πολύ με τον χαρακτήρα του Τζον ΜακΛέιν από την ταινία Πολύ Σκληρός για να Πεθάνει (Die Hard, 1988). Ο σκηνοθέτης Γιαν ντε Μποντ έδωσε το ρόλο στον Κιάνου Ριβς αφού είχε δει τον ηθοποιό στην ταινία Στην Κόψη του Κύματος (Point Break, 1991). Πίστευε ότι ο Ριβς ήταν "ευάλωτος στην οθόνη. Δεν είναι απειλητικός για τους άνδρες, επειδή δεν είναι πολύ μυώδης και αρέσει στις γυναίκες". Στον Ριβς δεν άρεσε ο χαρακτήρας του στο αρχικό σενάριο του Γκράχαμ Γιοστ. Ένιωθε ότι υπήρχαν "καταστάσεις που οδηγούσαν σε ατάκες και ένιωσα ότι ήταν αναγκαστικό - το 'Πολύ Σκληρός για να Πεθάνει' ανακατεμένο με ένα είδος σκρούμπολ κωμωδίας". Ο ντε Μποντ έφερε τον Τζος Γουέντον μια εβδομάδα πριν αρχίσουν τα γυρίσματα να δουλέψει πάνω στο σενάριο. Με τη συνεισφορά του Ριβς, ο Γουέντον άλλαξε τον Τρέιβεν σε έναν ευγενικό άνδρα που προσπαθεί να μη σκοτωθεί κανένας. Ο Ριβς είχε ασχοληθεί ξανά με την αστυνομία του Λος Άντζελες στην ταινία Στην Κόψη του Κύματος και είχε μάθει για το ενδιαφέρον τους για την ανθρώπινη ζωή, στοιχείο που ενσωμάτωσε στον Τρέιβεν. Μία από τις σημαντικές συνεισφορές του Γουέντον ήταν η αλλαγή του χαρακτήρα του Νταγκ Στίβενς από δικηγόρο σε τουρίστα. Ο Γουέντον δούλεψε κυρίως στους διαλόγους, αλλά επίσης δημιούργησε μερικές σημαντικές πλοκές, όπως το θάνατο του Χάρι Τεμπλ.

Η Σάντρα Μπούλοκ ήρθε για να διαβάσει το σενάριο μαζί με τον Ριβς για να διασφαλιστεί αν υπήρχε η σωστή χημεία μεταξύ των ηθοποιών. Η ίδια έχει πει: "Κάναμε όλες αυτές τις σωματικές σκηνές μαζί, κυλιόμασταν στο πάτωμα και τέτοια". Αρχικά ο χαρακτήρας της Μπούλοκ επρόκειτο να ήταν η κωμική ανακούφιση-παρτενέρ του Τζακ, με την Έλεν ΝτιΤζένερις να είναι υποψήφια για το ρόλο. Η Άνι όμως έγινε τόσο ο παρτενέρ του Τζακ όσο και το ερωτικό ενδιαφέρον του. Ο σκηνοθέτης δεν ήθελε ο Τρέιβεν να έχει μακρυά μαλλιά και ήθελε ο χαρακτήρας να φαίνεται δυνατός και να έχει τον έλεγχο του εαυτού του. Ο Ριβς, τότε, ξύρισε εντελώς το κεφάλι του. Ο ντε Μποντ συγκεκριμένα δήλωσε: " Όλοι στο στούντιο τρόμαξαν μόλις το είδαν. Υπήρχε μόνο ένα χιλιοστό. Αυτό που βλέπετε στην ταινία βασικά είναι αφού του έχει μακρύνει".

Τα γυρίσματα της ταινίας ξεκίνησαν στις 7 Σεπτεμβρίου 1993 και ολοκληρώθηκαν στις 23 Δεκεμβρίου 1993, εξ ολοκλήρου στο Λος Άντζελες.

Κυκλοφορία

Box Office 
Με προϋπολογισμό 30.000.000 δολάρια, η ταινία Speed έκανε άνοιγμα τριημέρου στην 1η θέση με 14,4 εκατομμύρια δολάρια. Οι συνολικές εισπράξεις στο αμερικανικό box office έφτασαν τα 121,2 εκατομμύρια δολάρια και στον υπόλοιπο κόσμο συγκέντρωσε 229,2 εκατομμύρια δολάρια. Παγκοσμίως απέφερε 350,4 εκατομμύρια δολάρια.

Κριτικές 
Το Speed έλαβε κυρίως θετικά σχόλια από τους κριτικούς την περίοδο κυκλοφορίας του. Ο κριτικός Ρότζερ Έμπερτ έδωσε στην ταινία 4 αστέρια και έγραψε: "Ταινίες όπως το 'Speed' ανήκουν στον είδος που εγώ ονομάζω Ταινίες Μελιανιασμένου Μπράτσου, επειδή πάντα αρπάζεις το μπράτσο του διπλανού σου. Αν γίνει με λάθος τρόπο μοιάζουν με κουρασμένες επαναλήψεις παλιών κλισέ. Αν γίνει σωστά έχουν πλάκα. Αν γίνει τόσο καλά όσο στο 'Speed', δημιουργούν ένα είδος μανιακής χαράς". Το περιοδικό Rolling Stone έγραψε: "Οι ταινίες δράσης συνήθως γράφονται ως απαξιωμένο είδος, εκτός αν λειτουργούν. Και το 'Speed' λειτουργεί σαν φυλαχτό". Η εφημερίδα The Washington Post επαίνεσε την ερμηνεία της Σάντρα Μπούλοκ: "Η μόνη ηθοποιός που ξεχωρίζει είναι η Σάντρα Μπούλοκ ως Άνι... Αν δεν ήταν αυτή η έξυνπη-αστεία τροπή που δίνει στις ατάκες της - είναι οι καλύτερες στην ταινία - ο αέρας σε αυτό το λεωφορείο θα ήταν ασφυκτικός... αναδύεται ως μια ελαφρώς πιο ήπια εκδοχή των Λίντα Χάμιλτον - Σιγκούρνι Γουίβερ: ικανή, ανεξάρτητη αλλά ακατάμαχητα ευάλωτη". Οι New York Times έγραψαν: "Ο κύριος Χόπερ βρίσκει ωραίους καινούριους τρόπους να μεταφέρει μια τρελή απειλή με κάθε νέο ρόλο. Σίγουρα είναι η πιο πολύχρωμη φιγούρα στην ταινία που δεν σπαταλάει καθόλου χρόνο στην ανάπτυξη του χαρακτήρα ή της προσωπικότητάς του".  Το περιοδικό Entertainment Weekly έδωσε στην ταινία το βαθμό Α γράφοντας: "Είναι μια απόλαυση να βρίσκεσαι στα χέρια ενός δημιουργού ταινιών δράσης ο οποίος σέβεται το κοινό. Η δεξιοτεχνία του ντε Μποντ είναι τόσο εύπλαστη που ακόμα και το τριπλό φινάλε δικαιολογείται".

Βραβεία & Υποψηφιότητες

Συνέχεια 
Τον Ιούνιο του 1997, έκανε πρεμιέρα μια συνέχεια με τον τίτλο Speed 2: Κρουαζιέρα με τον Κίνδυνο (Speed 2: Cruise Control). Η Σάντρα Μπούλοκ συμφώνησε να επαναλάβει το ρόλο της ως Άνι με τον όρο το στούντιο να χρηματοδοτήσει ένα άλλο πρότζεκτ της, αλλά ο Κιάνου Ριβς απέρριψε την πρόταση να επιστρέψει ως Τζακ, καθώς θεώρησε ότι η ταινία δεν θα είχε την επιτυχία της πρώτης. Ως αποτέλεσμα, ο Τζέισον Πάτρικ ενσωματώθηκε στο σενάριο στο ρόλο του Άλεξ Σο, ο νέος φίλος της Άνι, καθώς χώρισε με τον Τζακ εξαιτίας της ανησυχίας της για τον επικίνδυνο τρόπο ζωής του επαγγέλματός του. Ο Γουίλεμ Νταφόε υποδύθηκε το ρόλο του κακού και ο Γκλεν Πλάμερ από την πρώτη ταινία έκανε μια μικρή εμφάνιση. Η ταινία θεωρείται μία από τις χειρότερες συνέχειες όλων των εποχών και έλαβε πολύ κακές κριτικές, ενώ και εισπρακτικά κάταφερε να συγκεντρώσει 164,5 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως με προϋπολογισμό 160.000.000 δολάρια. Η ίδια η Μπούλοκ διακωμώδησε την ταινία και έχει παραδεχτεί ότι μετάνιωσε για τη συμμετοχή της.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Speed στο IMDb

Αμερικανικές ταινίες
Ταινίες παραγωγής 20th Century Fox
Ταινίες του 1994
Αμερικανικές θρίλερ ταινίες δράσης
Σκηνοθετικό ντεμπούτο σε ταινίες
Αγγλόφωνες ταινίες
Ταινίες που κέρδισαν Όσκαρ Καλύτερου Επεξεργασμένου Ήχου
Αμερικανικές αστυνομικές θρίλερ ταινίες
Αμερικανικές ταινίες δράσης