Άσμα Ασμάτων

Το Άσμα Ασμάτων (= «τραγούδι των τραγουδιών», εβρ. Shir HaShirim) είναι ένα από τα 49 βιβλία του κανόνα της Παλαιάς Διαθήκης.

Σύμφωνα με την ιουδαϊκή κατάταξη των βιβλικών έργων, το Άσμα Ασμάτων ανήκει στην τρίτη ομάδα των βιβλίων της Εβραϊκής Βίβλου, τα «Αγιόγραφα», ενώ σύμφωνα με τη χριστιανική, στη δεύτερη ομάδα, στα «Ποιητικά-διδακτικά» βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης.

Γραμματολογική ανάλυση
Η έκφραση  «άσμα ασμάτων», με την οποία επιγράφεται το έργο, είναι εβραϊσμός. Με ανάλογους συνδυασμούς ίδιων λέξεων, όπου η δεύτερη τίθεται σε γενική πληθυντικού (πρβλ. «άγια των αγίων»), δηλώνεται η υπέρθεση, οπότε ο τίτλος του βιβλίου σημαίνει: «Το πιο όμορφο τραγούδι».

Περιεχόμενο του βιβλίου
Το βιβλίο συνιστά πιθανότατα μια ανθολογία ερωτικών ή γαμήλιων τραγουδιών, στα οποία υμνείται σε ποικίλους τόνους, με ζωηρές και, πολλές φορές, τολμηρές εικόνες και σε ωραιότατη λυρική γλώσσα ο έρωτας και τα δυνατά συναισθήματα που συνδέονται με αυτόν. Η θέση ενός τέτοιου βιβλίου στην Αγία Γραφή προκαλεί συχνά έκπληξη στον αναγνώστη. Παρόλα αυτά ο έρωτας, όπως και όλα τα αγνά συναισθήματα που συνδέουν τους ανθρώπους μεταξύ τους, συνιστούν δώρα του Θεού και από την άποψη αυτή η εξύμνησή τους δε θα μπορούσε να απουσιάζει από τη Βίβλο. Από την άλλη μεριά η συζυγική αγάπη ανάμεσα σε έναν άνδρα και μια γυναίκα απεικονίζει στα βιβλικά κείμενα τη σχέση Θεού-Ισραήλ  και Χριστού-Εκκλησίας . Έτσι το περιεχόμενο του βιβλίου κατανοήθηκε τόσο από τους Ιουδαίους, όσο και από τους Χριστιανούς, ως αλληγορική έκφραση των σχέσεων αυτών.΄Ως προς τον συγγραφέα του έργου, αν και η παράδοση το αποδίδει στον ίδιο τον Σολομώντα, εντούτοις σύγχρονοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι πρέπει να ανήκει σε μεταγενέστερη του Σολομώντα εποχή, εφόσον η σχέση του Θεού με τον Ισραήλ παρομοιάζεται με αυτή της συζυγικής από τον προφήτη Ωσηέ, που έζησε δύο περίπου αιώνες αργότερα και καταγόταν επίσης από τη φυλή του Ισσάχαρ.

Διάγραμμα περιεχομένου
Επειδή το θέμα όλων των τραγουδιών είναι το ίδιο, μόνο υποθέσεις μπορούν να γίνουν σχετικά με τον αριθμό τους. Συνήθως αναγνωρίζονται έξι άσματα:
1ο άσμα: 1,1-2,7
2ο άσμα: 2,8-3,5
3ο άσμα: 3,6-5,1
4ο άσμα: 5,2-6,3
5ο άσμα: 6,4-8,7
6ο άσμα: 8,8-14.

Μεταφράσεις
Το κείμενο έχει μεταφράσει στη νεοελληνική ο Γιώργος Σεφέρης, ενώ ανάλογες μεταφράσεις  είναι αυτές που έχουν εκπονήσει και οι Μιχάλης Γκανάς, Λευτέρης Παπαδόπουλος, Γιωσέφ Ελιγιά, Χαράλαμπος Μαγουλάς.

Σχόλια
Εκτενή ερμηνευτικά σχόλια στο βιβλίο έχει γράψει ο Χρήστος Γιανναράς.

Μουσική
Με τον τίτλο «Άσμα Aσμάτων» επιγράφει μια σύνθεσή του ο Μίκης Θεοδωράκης, στην οποία έχει μελοποιήσει στίχους που έχει γράψει ο Ιάκωβος Καμπανέλλης.

Αποσπάσματα από το Άσμα Aσμάτων, στο πρωτότυπο της μετάφρασης των Εβδομήκοντα, έχει μελοποιήσει και συμπεριλάβει στον Μεγάλο Ερωτικό ο Μάνος Χατζιδάκις, υπό τον τίτλο «Κραταιά ως θάνατος αγάπη».

Θέατρο
Τον Απρίλιο του 2016 παρουσιάστηκε στη σκηνή του Θεάτρου Τέχνης Κάρολος Κουν με μορφή χορικού και στη μετάφραση του Γ. Σεφέρη, το Άσμα Ασμάτων, από σπουδαστές-απόφοιτους της ομώνυμης σχολής.

Παραπομπές

Πηγές

Βιβλιογραφία
 Άσμα Ασμάτων: Μαζί με το κείμενο των Εβδομήκοντα, μετάφρ. Γ. Σεφέρης, εκδ. «Ίκαρος», Αθήνα 2005
 Άσμα Ασμάτων, διασκευή Μιχάλης Γκανάς, εκδ. «Μελάνι», Αθήνα 2005
 Άσμα Ασμάτων, μετάφρ. Λευτέρης Παπαδόπουλος, εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα 1995
 Άσμα Ασμάτων, μετάφρ. Γιωσέφ Ελιγιά, εκδ. Μπαρμπουνάκης Μανώλης, Αθήνα 1968
 Κίρκης Κεφαλέα: Κραταιά ως θάνατος η αγάπη. Το Άσμα ασμάτων στη Νεοελληνική Λογοτεχνία, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2015
 Αθανασίου Π. Χαστούπη: Το βιβλίον του `Ασματος των ασμάτων: Μετάφρασις εκ του εβραϊκού πρωτοτύπου μετά κριτικών αποκαταστάσεων, Ιδρυτική έκδοση, Αθήνα 1970
 Άσμα Ασμάτων μετάφρ. Χαράλαμπος Μαγουλάς, εκδ. «Εστία», Αθήνα 2017

Ασμα ασματων