Μουσική των Άνδεων

Η μουσική των Άνδεων είναι ένα στυλ μουσικής η οποία προέρχεται από την περιοχή των Άνδεων στη Νότια Αμερική.

Τα πρωτότυπα κομμάτια και οι μελωδίες προέρχονται από τη περιοχή που κατοικούσαν οι Κέτσουα (από το Περού), οι Αϊμάρες (από την Βολιβία) και άλλοι λαοί που ζούσαν στην περιοχή της Αυτοκρατορίας των Ίνκας, πριν έρθουν σε επαφή με Ευρωπαίους. Αυτή η πρώιμη μουσική, στη συνέχεια συγχωνεύτηκε με ισπανικά μουσικά στοιχεία. Περιλαμβάνει φολκλόρ μουσική περιοχών του Περού, της Βολιβίας και του Ισημερινού. Η μουσική των Άνδεων είναι δημοφιλής σε διαφορετικούς βαθμούς σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική, έχοντας το βασικό της κοινό στις αγροτικές περιοχές και στους αυτόχθονες πληθυσμούς. Το κίνημα "Νουεβά Κανσίον" της δεκαετίας του 1970,  αναβίωσε το είδος σε όλη τη Λατινική Αμερική και το έφερε σε μέρη όπου ήταν άγνωστο ή ξεχασμένο.

Οργανα 

Η ομάδα Σύριγγων της μουσικής των Άνδεων, περιλαμβάνει το sikú (ή ζαμπόνια) και το Αντράρα. Αυτά είναι αρχαία γηγενή όργανα που ποικίλλουν σε μέγεθος, κούρδισμα και στυλ. Τα όργανα αυτής της ομάδας κατασκευάζονται από υδρόβια καλάμια που βρίσκονται σε πολλές λίμνες στην περιοχή των Άνδεων της Νότιας Αμερικής. Το sikú έχει δύο σειρές από καλάμια και είναι συντονισμένα είτε σε πεντατονικές είτε σε διατονικές κλίμακες. Ορισμένες σύγχρονες μονόσειρες σύρριγες που έχουν σχεδιαστεί σύμφωνα με το εγγενές antara μπορούν να παίζουν σε πλήρη κλίμακα, ενώ τα παραδοσιακά sikú παίζονται χρησιμοποιώντας δύο σειρές από καλάμια τυλιγμένα μεταξύ τους. Εξακολουθεί να είναι συνηθισμένο για δύο καλλιτέχνες να μοιράζονται μια μελωδία ενώ παίζουν το μεγαλύτερο στυλ sikú που ονομάζεται toyo. Αυτό το στυλ εκφώνησης με νότες διάσπαρτες μεταξύ δύο μουσικών, ονομάζεται παιχνίδι στο χόκετ και εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σήμερα σε πολλά από τα παραδοσιακά τραγούδια των χουαγιάνος και στη σύγχρονη μουσική των Άνδεων.

Οι Κουάνες (φλάουτα με εγκοπές), παραμένουν δημοφιλή και κατασκευάζονται παραδοσιακά από τα ίδια υδρόβια καλάμια με τα sikús, αν και ο σωλήνας PVC, χρησιμοποιείται λόγω της αντοχής του στη ζέστη, το κρύο και την υγρασία. Γενικά, οι κουάνες παίζονται μόνο κατά τη διάρκεια της ξηρασίας, ενώ κάθετα φλάουτα, είτε pinkillos είτε tarkas, παίζονται κατά τη διάρκεια της υγρής περιόδου. Τα Tarkas κατασκευάζονται από τοπικό σκληρό ξύλο των Άνδεων. Τα συγκροτήματα, στα οποία κυριαρχούν τα τύμπανα και οι σύριγγες, είναι συνηθισμένα σήμερα και χρησιμοποιούνται για τον εορτασμό γάμων, καρναβαλιών και άλλων εορτών.

Σύγχρονη ιστορία 
Ο 20ος αιώνας, είδε δραστικές αλλαγές στην κοινωνία και τον πολιτισμό των Άνδεων. Η Βολιβία, για παράδειγμα, είδε μια εθνικιστική επανάσταση το 1952, που οδήγησε σε αυξημένα δικαιώματα και κοινωνική ευαισθητοποίηση για τους ιθαγενείς. Η νέα κυβέρνηση ίδρυσε τμήμα λαογραφίας στο Υπουργείο Παιδείας της Βολιβίας και οι ραδιοφωνικοί σταθμοί άρχισαν να εκπέμπουν στην Αϊμάρα και την Κέτσουα.

Μέχρι το 1965, μια ομάδα με επιρροή στον κόσμο, που ονομάζεται Λος Ζάιρας,  σχηματίστηκε στη Λα Παζ της Βολιβίας. Το κουαρτέτο συνέδεσε τους εγγενείς ήχους σε φόρμες κατάλληλες για τους Ευρωπαίους της πόλης και τη μεσαία τάξη. Ένα μέλος του Λος Ζάιρας, ο Ζίλμπερτ Φαβρέ (Ελβετο-Γάλλος φλαουτίστας) ήταν παλαιότερα γνωστός ως "Παράς' (Άγγελος, Isabel και η μητέρα τους Βιολέτα Πάρα) στο Παρίσι. Οι Πάρας τελικά, άρχισαν να προωθούν την γηγενή μουσική στο Σαντιάγο της Χιλής. Ο Simon και ο Garfunkel διασκεύασαν το τραγούδι των Λος Ίνκας, "El Cóndor Pasa" και η μουσική των Άνδεων έγινε διάσημη σε όλο τον κόσμο. 

Στα τέλη της δεκαετίας του 1960 κυκλοφόρησαν εγγενείς ομάδες όπως οι Ruphay, Grupo Aymara και η εμβληματική τραγουδίστρια, Luzmila Carpio μεταξύ άλλων. Αργότερα Χιλιανά συγκροτήματα, όπως οι Inti-Illimani και οι Λος Κουράκας, χρησιμοποίησαν το έργο των Λος Ζάιρας και των Πάρας για να εφεύρουν το νουεβά κανσίον, το οποίο επέστρεψε στη Βολιβία τη δεκαετία του 1980 με τη μορφή καλλιτεχνών canto nuevo όπως η Emma Junaro και η Matilde Casazola. 

Η δεκαετία του 1970 ήταν μια δεκαετία κατά την οποία η μουσική των Άνδεων γνώρισε τη μεγαλύτερη άνθιση. Διαφορετικές μπάντες ξεπήδησαν από τα διαφορετικά χωριά σε όλη την περιοχή των Άνδεων. Περού, Εκουαδόρ, Χιλή, Βολιβία, Νότια Κολομβία και βορειοδυτική Αργεντινή ήταν χώρες και μέρη που η μουσική αυτή έγινε μόδα.

Πολλοί μουσικοί πήγαν στις μεγάλες πόλεις σχηματίζοντας διαφορετικά συγκροτήματα και γκρουπ. Ένας από τους πιο θρυλικούς μουσικούς, ήταν ο Los Kjarkas, από τη Βολιβία, τραγουδώντας και συνθέτοντας τραγούδια που έγιναν τεράστιες επιτυχίες στη Βολιβία και αργότερα θα γίνουν πρότυπα στην μουσική των Άνδεων.

Αργότερα η μουσική των Άνδεων θα διαδιδόταν και στον υπόλοιπο κόσμο.

Αξιοσημείωτα γκρουπ και καλλιτέχνες 

 Βολιβία Μάντα
 Λος Κουράκας
 Jaime Guardia
 Ντάμαρης
 Fémina
 Γένεση
 Grupo Aymara
 Illapu
 Inkuyo
 Ιντι-Ιλιμάνι
 Λος Ίνκας (Ουρουμπάμπα)
 Los Jairas
 Λος Τζάιβας
 Βίκτορ Χάρα
 Λος Κιάρκας
 Jorge Milchberg (από την Αργεντινή)
 Βιολέτα Πάρρα
 Quilapayún
 Rumillajta
 Σάβια Αντίνα
 Σουκάι
 Magaly Solier
 Μανουέλτσα Πράδο
 Ντάνιελ Τίντε
 Ñanda Mañachi
 Σισάι
 Κιτσούα Μάρκα
 Η Γιαρίνα
 Yuyaric
 Εκουαδόρ Μάντα
 Αμερικάμαντα
 Andes Manta
 Runallacta
 Quichua Mashis
 Winiaypa
 Karu Ñan
 Ñucanchi Ñan
 Λος Κοράζας
 Charijayac
 Jayac
 Ίνκα Σάπι
 César Maigua Ethnica
 Σάμι
 Λέο Ρόχας
 Wauquikuna
 Ιμπάγια
 Tzawar Ñan
 Ρουνακούνα
 Imbayakuna
 Jatari
 Inka Gold
 Καμουέντο Μάρκα
 Peguche Tio
 Juyanis
 Otavalo Manta
 Qirwa Anka
 Κιντσού-κι
 Ράζα Ίνκα
 Yuyak
 Rimay
 Mushuk Ñan

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 

 Μπριλ, Μαρκ. Μουσική της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής, 2η Έκδοση, 2018. Taylor & Francis

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 "Tierra de vientos" / "Land of winds", web για μουσική των Άνδεων (στα αγγλικά και τα ισπανικά)
 "Vientos de tierra de vientos", παραδείγματα μουσικής και οργάνων των Άνδεων
 "Manuelcha Prado", κιθαρίστας, τραγουδιστής και συνθέτης
 Copacabana Internacional - συσκευή αναπαραγωγής μουσικής των Άνδεων σε στερεοφωνικό
 Μουσική των Άνδεων από το Puno Perú
 Σετ ραδιοφώνου μουσικής των Άνδεων: Δωρεάν
 Μουσική από τις Άνδεις και τις κοντινές περιοχές
 Μουσική των Άνδεων από την LlajtaNet. Com
Άνδεις
Πολιτισμός του Περού