Πάπας Γρηγόριος ΙΣΤ΄

Ο Πάπας Γρηγόριος ΙΣΤ΄ (Papa Gregorio XVI, γεννημένος ως Βαρθολομέος Αλμπέρτο Καππέλλαρι, 18 Σεπτεμβρίου 1765 – 1 Ιουνίου 1846) βασίλεψε από τις 2 Φεβρουαρίου 1831 έως και τον θάνατό του το 1846. Είχε υιοθετήσει το όνομα Μαούρο κατά την είσοδό του στο θρησκευτικό τάγμα του Καμαλντόλεσε.

Έντονα συντηρητικός και παραδοσιακός, αντέταξε δημοκρατικό εκσυγχρονισμό και μεταρρυθμίσεις στο παπικό κράτος και σε όλη την Ευρώπη, βλέποντας τα μέτωπα του επαναστατικού αριστερισμού. Έναντι αυτών των τάσεων που αποσκοπούσε στην ενδυνάμωση της θρησκευτικής και πολιτικής εξουσίας του παπισμού, ενθάρρυνε ιεραποστολική δραστηριότητα στο εξωτερικό για να αυξηθεί η διεθνής επιρροή της εκκλησίας, αλλά η σκληρή καταστολή, η οικονομική σπατάλη και αμέλεια του άφησε βαθύ αντιλαϊσμό στην εγχώρια αγορά.

Παραμένει ο τελευταίος πάπας που έλαβε το όνομα «Γρηγόρης» μετά την εκλογή του, και ο τελευταίος μη-επίσκοπος που έγινε πάπας.

Βιογραφία

Πρόωρη ζωή
Ο Καππέλλαρι γεννήθηκε στο Μπελούνο, στις 18 Σεπτεμβρίου 1765. Οι γονείς του ήταν από ένα μικρό χωριό που ονομάζεται Πεσάριλς, στο Φρίουλι. Σε νεαρή ηλικία εντάχθηκε στο θρησκευτικό τάγμα του Καμαλντόλεσε (μέρος της μοναστικής οικογένειας των Βενεδικτίνων) και εισήλθε στο Μοναστήρι του Αγίου Μιχαήλ στο Μουράνο, κοντά στη Βενετία. Ως μοναχός του Καμαλντόλεσε, ο Καππέλλαρι σύντομα κέρδισε την διάκριση για τις θεολογικές και τις γλωσσικές δεξιότητες του.

Το 1799 δημοσίευσε μια πολιτική εναντίον των ιταλικών Τζανσένιστς με τίτλο Trionfo della Σάντα Sede («Ο Θρίαμβος της Αγίας Έδρας»), η οποία πέρασε από διάφορες εκδόσεις στην Ιταλία και μεταφράστηκε σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες. Το 1800 έγινε μέλος της Ακαδημίας της Καθολικής Θρησκείας, που ιδρύθηκε από τον Πάπα Πίο VII (1800-1823), στην οποία συνέβαλε απομνημονεύματα για θεολογικά και φιλοσοφικά ερωτήματα. Το 1805 έγινε ηγούμενος της Μονής του Αγίου Γρηγορίου της Ρώμης.

Όταν ο Γάλλος αυτοκράτορας Ναπολέων πήρε τη Ρώμη και αποβλήθηκε ο Πάπας Πίος VII το 1809, ο Καππέλλαρι κατέφυγε στο Μουράνο. Από εκεί και μια ομάδα μοναχών μετακόμισε στην Πάδοβα το 1814. Μετά από την τελική ήττα του Ναπολέοντα, το Συνέδριο της Βιέννης αποκατέστησε την κυριαρχία του Πάπα, πάνω από την κεντρική Ιταλία και ο Καππέλλαρι κλήθηκε πίσω στη Ρώμη για να αναλάβει ως Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος του Καμαλντόλεσε. Στη συνέχεια διορίστηκε ως σύμβουλος για την Ιερά Εξέταση και αργότερα προήχθη σε Νομάρχης της Συνόδου της Προπαγάνδας Fide («Διάδοση της Πίστης»), η οποία ασχολήθηκε με όλα το ιεραποστολικό έργο εκτός της ισπανικής αυτοκρατορίας, συμπεριλαμβανομένων των μη καθολικών κρατών στην Ευρώπη.

Καρδινάλιος
Στις 21 Μαρτίου 1825, ο Καππέλλαρι διορίσθηκε καρδινάλιος από τον Πάπα Λέοντα ΧΙΙ, και λίγο αργότερα του ζητήθηκε να διαπραγματευτεί ένα κονκορδάτο για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των Καθολικών στις Κάτω Χώρες, μια διπλωματική εργασία η οποία ολοκλήρωσε επιτυχώς. Ο ίδιος διαπραγματεύτηκε επίσης μια ειρήνη για λογαριασμό των Αρμενίων Καθολικών με την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Έχει καταδικάσει δημοσίως τους Πολωνούς επαναστάτες, που νόμιζε ότι είχαν προσπαθήσει να υπονομεύσουν τον Ρώσο Τσάρο Νικόλαο Ι προκειμένου να υποστηρίξει την Καθολική αιτία των βασιλοφρόνων στη Γαλλία αναγκάζοντάς τον να εκτρέψουν τα στρατεύματά του για να καταστείλει την εξέγερση στην Πολωνία.

Εκλογή ως Πάπας
Στις 2 Φεβρουαρίου 1831 μετά από μια πενήντα ημέρες συνεδρίασης του κονκλάβιου, ο Καππέλλαρι απροσδόκητα επιλέγεται να διαδεχθεί τον Πάπα Πίο VIII (1829-1830). Η εκλογή είχε επηρεαστεί από το γεγονός ότι ο καρδινάλιος θεωρείται ο πιο πάπας ακόμη και αν, ο Τζιάκομο Ιουστινιάνης, άσκησε βέτο από τον βασιλιά Φερδινάνδο VII της Ισπανίας. Τότε προέκυψε ένα αδιέξοδο μεταξύ των άλλων δύο σημαντικότερων υποψηφίων, τον Εμμανουήλ Ντε Γκρεγκόριο και τον Βαρθολομαίο Πάκκα. Για να επιλύσουν το αδιέξοδο, οι καρδινάλιοι στράφηκαν προς τον Καππέλλαρι, αλλά πήρε το 83% των ψηφοδελτίων.

Κατά το χρόνο της εκλογής, ο Καρδινάλιος Καππέλλαρι δεν ήταν ακόμη ένας επίσκοπος: αυτός είναι ο τελευταίος άνθρωπος μέχρι στιγμής που εκλέχθηκε Πάπας πριν από την επισκοπική χειροτονία του. Χειροτονήθηκε επίσκοπος από τον Βαρθολομαίο Πάκκα, Καρδινάλιος Επίσκοπος της Όστια και του Βελλέτρι και πρύτανης του Ιερού Κολεγίου των Καρδιναλίων, μαζί με τον Πιέρ Φραντσέσκο Γκαλλέφφι, Καρδινάλιος Επίσκοπος του Πόρτο Σάντα Ρουφίνα και υποπρύτανη του Ιερού Κολλεγίου των Καρδιναλίων και τον Τομάσο Αρέτσο, Καρδινάλιος Επίσκοπος της Σαμπίνα, που ενεργεί ως συν-Κονσεκράτορας.

Η επιλογή του Γρηγορίου ΙΣΤ, όπως το όνομα του επηρεάστηκε από το γεγονός ότι ήταν ηγούμενος του μοναστηριού Αγίου Γρηγορίου στο λόφο Πίστη για περισσότερα από είκοσι χρόνια. Αυτό ήταν το ίδιο μοναστήρι από το οποίο ο Πάπας Γρηγόριος Ι είχε αποστείλει ιεραπόστολους στην Αγγλία το 596.

Το έργο του ως Πάπας
Η Γαλλική Επανάσταση του 1830, η οποία ανέτρεψε την Βουλή των Βουρβόνων, είχε μόλις προκάλεσε ένα σοβαρό πλήγμα για τα Καθολικά βασιλόφρονα κόμματα στη Γαλλία. Σχεδόν η πρώτη πράξη της νέας γαλλικής κυβέρνησης ήταν να αδράξουν την Ανκόνα, ρίχνοντας έτσι την Ιταλία και ιδίως το παπικό κράτος, σε μια κατάσταση σύγχυσης και πολιτικών αναταραχών. Κατά τη διάρκεια του αγώνα που ακολούθησε, ήταν περισσότερες από μία φορές που χρειαζόταν τα αυστριακά στρατεύματα να πολεμήσουν τους Ρεπουμπλικάνοου συμμετείχαν σε μια εκστρατεία ανταρτών. Η συντηρητική κυβέρνηση της Παπικής Πολιτείας ανέβαλαν μεταρρυθμίσεις που τους είχε υποσχεθεί μετά από μια σειρά από απόπειρες δολοφονίας. Η αντικατάσταση του Θωμά Μπερνέττι από τον Λουίτζι Λαμπρουσκίνι ως Καρδινάλιος Υφυπουργός το 1836 δεν έκανε τίποτα για να κατευνάσει την κατάσταση.

Διακυβέρνηση του Πάπα
Ο Γρηγόριος ΙΣΤ' και ο Καρδινάλιος Λαμπρουσκίνι ήταν αντίθετοι σε βασικές τεχνολογικές καινοτομίες όπως ο φωτισμός του φυσικού αερίου και των σιδηροδρόμων, πιστεύοντας ότι θα προωθήσουν το εμπόριο και να αυξήσουν τη δύναμη της αστικής τάξης, οδηγώντας σε αιτήματα για φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις που θα υπονόμευε την μοναρχική εξουσία του Πάπα πάνω από την κεντρική Ιταλία. Ο Γρηγόριος ΙΣΤ' στην πραγματικότητα απαγόρευσε τους σιδηρόδρομους στα παπικά κράτη, λόγω της γαλλικής θεατρικής παράστασης για τους γαλλικούς σιδηροδρόμους chemins d'Enfer.

Οι εξεγέρσεις στο Βιτέρμπο το 1836, σε διάφορα μέρη των απολινώσεων το 1840, στη Ραβέννα το 1843 και στο Ρίμινι το 1845, ακολούθησαν χονδρικές εκτελέσεις και δρακόντειες ποινές της σκληρής εργασίας και της εξορίας, αλλά δεν έφεραν την αναταραχή μέσα στα παπικά κράτη υπό τον έλεγχο των αρχών. Ο Γρηγόριος ΙΣΤ' έκανε μεγάλες δαπάνες για αμυντικά, αρχιτεκτονικά και τεχνικά έργα, με ένα μνημείο για τον Πάπα Λέοντα ΧΙΙ που χτίστηκε από τον Τζιουσέππε Φαμπρίς το 1837. Επίσης, υπήρξε αφειδώς αιγίδα σε μελετητές όπως ο Άντζελο Μάι, ο Τζιουσέππε Μεζζοφάντι και ο Γκαετάνο Μορόνι. Αυτή η γενναιοδωρία, ωστόσο, αποδυνάμωσε σημαντικά τα οικονομικά του Πάπα.

Άλλες δραστηριότητες
Το 1839, ο Γρηγόριος ΙΣΤ' εξέδωσε εγκύκλιο κατά του Ατλαντικού δουλεμπορίου, το Σουπρέμο Αποστόλατους. Άλλες σημαντικές εγκύκλιες ήταν το Σολλισίτουντο των Εκκλησιών που αναφερόταν στην περίπτωση της αλλαγής της κυβέρνησης, η εκκλησία θα διαπραγματευόταν με τη νέα κυβέρνηση για την τοποθέτηση των επισκόπων και των κενών μητροπόλεων (εκδόθηκε το 1831), το Μιράρι Βος σχετικά με τον φιλελευθερισμό και τη θρησκευτική αδιαφορία (που εκδόθηκε στις 15 Αυγούστου 1832), το Στάτους Γκραβιόρα σχετικά με το προγματιστικό Σύνταγμα στην Ρηνανία (που εκδόθηκε στις 4 Οκτωβρίου 1833) και το Σίνγκιουλαρι Αριθμός στις ιδέες του Hugues Félicité Robert de Lamennais (που εκδόθηκε στις 25 Ιουνίου 1834).

Ο Γρηγόριος ΙΣΤ' αγιοποιήθηκε από το Βερόνικα Τζουλιάνι, ένα ιταλικό μυστικιστικό. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του, πέντε άγιοι αγιοποιήθηκαν, τριάντα τρεις υπηρέτες του Θεού δηλώθηκαν Μακάριοι, (συμπεριλαμβανομένου του Αυγουστινιάνικου Σάιμον του Κασκία), πολλές νέες παραγγελίες ιδρύθηκαν ή υποστηρίχθηκε, η αφοσίωση των πιστών προς τη Μαρία, τη μητέρα του Ιησού, αυξήθηκε, στην ιδιωτική και στη δημόσια ζωή.

Θάνατος και ταφή
Στις 20 Μαΐου 1846, ένιωσε τον εαυτό του αδύναμο παραλείποντας τον τομέα της υγείας. Λίγες μέρες αργότερα, ήταν άρρωστος με ερυσίπελας στο πρόσωπο. Αρχικά, η λοίμωξη δεν θεωρούταν να είναι πολύ σοβαρή, αλλά στις 31 Μαΐου, η δύναμη του ξαφνικά χάθηκε, και θεωρήθηκε ότι το τέλος του ήταν κοντά.

Ο Πάπας Γρηγόριος ΙΣΤ' πέθανε την 1 Ιουνίου 1846 μετά από μια σοβαρή επίθεση του ερυσίπελας προσώπου, ενώ υπήρχαν δύο συνοδοί κοντά του τη στιγμή του θανάτου του. Μετά την κηδεία του, θάφτηκε στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου.

Καταδίκη του δουλεμπορίου
Το 1839, ο Γρηγόριος ΙΣΤ' καταδικάζοντας το δουλεμπόριο έγραψε:

Εμείς κρίναμε ότι ανήκε στην ποιμαντική μέριμνα μας για τους εαυτούς μας για να ασκήσουμε διώξη από τους πιστούς, το απάνθρωπο δουλεμπόριο σε νέγρους και όλους τους άλλους άνδρες. [...] Ελπίζω να αφαιρέσετε μια τέτοια ντροπή από όλα τα χριστιανικά έθνη, που αντικατοπτρίζεται πλήρως σε όλο το ζήτημα και αφού λάβει τη γνώμη πολλών από τους Σεπτού μας αδελφούς, τους καρδιναλίους της Αγίας Ρωμαϊκής Εκκλησίας και το περπάτημα στην χνάρια των προκατόχων μας, μας προειδοποιούν και εξορκίζω διακαώς στον Κύριο ότι οι πιστοί πρέπει να έχουν κάθε προϋπόθεση ότι κανείς στο μέλλον θα τολμήσουν να πειράξουν κανέναν, να λεηλατήσουν τα υπάρχοντά του, να μειώσει σε δουλεία, ή να δανείζει ενισχύσεις σε όσους δώσουν στον εαυτό τους μέχρι σε αυτές τις πρακτικές, ή η άσκηση που η απάνθρωπη κυκλοφορία με την οποία οι μαύροι, είναι σαν να μην ήταν άνδρες, αλλά μάλλον ζώα, που έχουν τεθεί σε υποτέλεια, σε καμία περίπτωση δεν έχει σημασία με ποιο τρόπο είναι, χωρίς καμία διάκριση, σε περιφρόνηση των δικαιωμάτων της δικαιοσύνης και της ανθρωπότητας, δεν αγοράζονται, δεν πωλούνται, και αφιερώστε μερικές φορές την πιο δύσκολη εργασία. Περαιτέρω, με την ελπίδα του κέρδους, προτάσεις αγοράς που γίνονται στους πρώτους ιδιοκτήτες των Μαύρων, οι διαφωνίες και οι σχεδόν αέναες συγκρούσεις που προκλήθηκαν σε αυτές τις περιοχές. Εμείς κατακρίνουμε, τότε, βάσει της Αποστολικής μας Αρχής, όλες οι πρακτικές που προαναφέρθηκαν κρίθικαν ως απολύτως ανάξια του χριστιανικού ονόματος. Με την ίδια Αρχή Απαγορεύουμε και αυστηρά οποιοδήποτε Εκκλησιαστικό ή να ορίσει πρόσωπο από τεκμήριο να υπερασπιστεί ως επιτρεπτή αυτή τη κίνηση στους Μαύρους, υπό Δεν έχει σημασία τι πρόφαση ή δικαιολογία, ή από τη δημοσίευση ή τη διδασκαλία με οποιονδήποτε τρόπο, σε δημόσια ή ιδιωτικά, γνώμες αντίθετες προς Αυτό που έχουμε που ορίζονται στην παρούσα Αποστολική Επιστολή.

Παραπομπές

Πάπες
Ιταλοί Πάπες
Ιταλοί καρδινάλιοι
Πάπες 19ου αιώνα