Γιούστους φαν Έχμοντ

Ο Γιούστους φαν Έχμοντ (Justus van Egmont ή Joost van Egmont , 1601 - 8 Ιανουαρίου 1674) ήταν ζωγράφος και σχεδιαστής ταπισερί  κατά τη διάρκεια του 17ου αιώνα.  Μετά την εκπαίδευσή του στην Αμβέρσα με τον Γκασπάρ φαν ντεν Χούκε και τη συνεργασία του με τον Άντονι βαν Ντάικ, ο φαν Έχμοντ εργάστηκε επίσης στο εργαστήριο του Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς Μετακόμισε στη Γαλλία το 1628 όπου ήταν δικαστής ζωγράφος για τη Βουλή της Ορλεάνης . Στη Γαλλία βοήθησε να ιδρυθεί η  Académie de peinture et de sculpture . Αργότερα επέστρεψε στη Φλάνδρα όπου εργάστηκε στην Αμβέρσα και στις Βρυξέλλες. Είναι κυρίως γνωστός για τα πορτραίτα του, αν και ζωγράφισε επίσης θέματα ιστορίας και παρήγαγε σχέδια για πέντε διαφορετικές σειρές ταπισερί.

Βιογραφία 
Ο Γιούστους φαν Έχμοντ γεννήθηκε στο Λάιντεν ως γιος του Ντιρκ Γιοοστζόνε φαν Έχμοντ (Dirk Joostzone van Egmont), ξυλουργού και της Κονστνάτια Λέινερτς (Constantia Leenaerts). Όταν χήρευσε, η μητέρα του πήρε την οικογένειά της, η οποία περιελάμβανε δύο κόρες από τον πρώτο της γάμο, πίσω στην πατρίδα της στην Αμβέρσα όταν ο Γιούστους ήταν 14 ετών. Στην Αμβέρσα ο Justus έγινε μαθητευόμενος του ζωγράφου Γκασπάρ φαν ντεν Χούκε το 1615. Τρία χρόνια αργότερα, έκανε διαθήκη. Παραδοσιακά υποτίθεται ότι έκανε τη διαθήκη με σκοπό την πραγματοποίηση ενός ταξιδιού στην Ιταλία, όπως πολλοί άλλοι καλλιτέχνες της εποχής του, καθώς το ταξίδι θεωρήθηκε απαραίτητο τμήμα της εκπαίδευσης του καλλιτέχνη.  Ωστόσο, η απουσία αποδεικτικών στοιχείων για ένα τέτοιο ταξίδι στην Ιταλία και η έλλειψη διακριτής ιταλικής επιρροής στο ύφος ή τις συνθέσεις του μετέπειτα έργου του έθεσαν κάποιες αμφιβολίες ως προς το αν πραγματικά ταξίδεψε στην Ιταλία. 

Λίγο μετά από τη διαθήκη του, ο φαν Έχμοντ καταγράφεται στον κύκλο του Άντονι βαν Ντάικ, όπως αποδεικνύεται από το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια δικαστικής υπόθεσης δήλωσε ότι είχε εργαστεί σε μια σειρά απεικόνισης των Αποστόλων για τον βαν Ντάικ. 

Μετά από παραμονή στην Ιταλία το 1618,  ο φαν Έχμοντ επέστρεψε στην Αμβέρσα και εργάστηκε στο εργαστήριο του Ρούμπενs από το έτος 1625 (αλλά πιθανώς ήδη να είχε ξεκινήσει από το 1622) έως περίπου το 1628, όπου συμμετείχε στη σειρά έργων ζωγραφικής στο  Η ζωή της Μαρίας των Μεδίκων . Έγινε Πρύτανις της Συντεχνίας του Αγίου Λουκά της Αμβέρσας το 1628.  Ενώ ζούσε στην Αμβέρσα, είχε μια σχέση με την Εμερέντια Μπόσχερτ (Emerentia (Emerentiana) Bosschaert) με την οποία απέκτησαν τρεις γιους εκτός γάμου: Γιόοστ (Joost (Justus)), Κονσταντάιν (Konstantijn (Constantine)) και Τέοντοορ (Theodoor (Theodore) που γεννήθηκαν μεταξύ 1623 και 1627. Η σχέση τους νομιμοποιήθηκε αργότερα και το ζευγάρι απέκτησε περισσότερα παιδιά, συμπεριλαμβανομένων των  Μποναβεντούρα (Bonaventura) και Φιλίπ (Philippe) και των θυγατέρων Προυντέντια (Prudentia), Μαρί (Marie) και Άννα Καταρίνα (Anna Catharina)  Τα παιδιά του φαν Έχμοντ εκπαιδεύτηκαν ως ζωγράφοι και πιστεύεται ότι εργάστηκαν στο εργαστήριο του πατέρα τους τη μια ή την άλλη στιγμή. Ωστόσο, κανένας από αυτούς δεν θα είχε το ίδιο επίπεδο επιτυχίας με τον πατέρα τους. 

Κάποια στιγμή μεταξύ του 1628 και του 1630 ο φαν Έχμοντ μετακόμισε στο Παρίσι, όπου είχε προηγουμένως βοηθήσει σε θέματα που σχετίζονται με την παράδοση και την πληρωμή του κύκλου ζωής του Rubens 'The Life of Maria de Medici'.  Είναι πιθανό ότι ο Ρούμπενς είχε παρουσιάσει τον φαν Έχμοντ σε μερικούς πιθανούς υποστηρικτές στη γαλλική Αυλή. Η πρώτη καταγραφή του φαν Έχμοντ στη Γαλλία χρονολογείται στο 1633 όταν ο γιος του Φιλίπ βαπτίστηκε στο Παρίσι.

Στο Παρίσι, ο φαν Έχμοντ ανέπτυξε δια βίου φιλία με τον συνάδελφο Φλαμανδό ζωγράφο Φιλίπ ντε Σαμπέν.  Ο φαν Έχμοντ εργάστηκε ως σχεδιαστής ταπισερί στο εργαστήριο του Παρισιού του Σιμόν Βουέ, ενός από τους κορυφαίους Γάλλους ζωγράφους της εποχής.   Ο φαν Έχμοντ συμμετείχε επίσης σε μεγάλες προμήθειες, όπως η διακόσμηση της «Galerie des Hommes Illustres» (πινακοθήκη διάσημων ανδρών), ενός έργου στο Παλαί Ρουαγιάλ του Καρδιναλίου Ρισελιέ, την οποία είχε αναλάβει ο ντε Σαμπέν. Παρόλο που αργότερα καταστράφηκαν τα πορτρέτα των διάσημων ανδρών, οι ιστορικές σκηνές γύρω από τα πορτρέτα που ζωγράφισε ο φαν Έχμοντ έχουν διατηρηθεί και βρίσκονται στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Ναντ (Musée des Beaux-Arts de Nantes). Αναφέρεται ως ζωγράφος για τη Βουλή της Ορλεάνης από το 1635. Πέτυχε να καθιερωθεί ως επιτυχημένος ζωγράφος πορτρέτων για τη βασιλική οικογένεια και τους ευγενείς στο Παρίσι. 

Είχε εμπορική επιτυχία το 1640 και δημιούργησε ακμάζουσα επιχείρηση σε εκτυπώσεις για την οποία απέκτησε βασιλικό προνόμιο. Εκτός από την παροχή σταθερής πηγής εισοδήματος, οι εκτυπώσεις βοήθησαν επίσης στη διάδοση της φήμης του.  Το 1642 έλαβε μια σημαντική προμήθεια για την εικόνα Αγίας Τράπεζας για την  Bundeskapelle στο Μρούννεν (Brunnen) της Ελβετίας. 

Το 1648, ήταν ένας από τους ιδρυτές της Γαλλικής Βασιλικής Ακαδημίας Ζωγραφικής και Γλυπτικής και εξελέγη ως ένας από τους αρχικούς δώδεκα πρεσβύτερους που ήταν υπεύθυνοι για τη λειτουργία της.  

Τον Ιανουάριο του 1649 βρισκόταν στις Βρυξέλλες όπου ζωγράφιζε ένα πορτρέτο του Αρχιδούκα Λέοπολντ Βίλχελμ της Αυστρίας, τότε κυβερνήτη των Ισπανικών Κάτω Χωρών και άπληστος συλλέκτης τέχνης. Το πορτρέτο βρίσκεται τώρα στη συλλογή του Μουσείου Kunsthistorisches, Βιέννη . Το 1651, το όνομα του φαν Έχμοντ εμφανίστηκε στη συμφωνία συμμαχίας μεταξύ του Académie de peinture et de γλυπτικής και της ανταγωνίστριας Συντεχνίας του Αγίου Λουκά του Παρισιού. Το 1653 ο φαν Έχμοντ επέστρεψε στην Αμβέρσα με την οικογένειά του. Πέρασε χρόνο στις Βρυξέλλες όπου σχεδίασε διάφορες ταπισερί . Συνέχισε επίσης να ζωγραφίζει πορτρέτα. 

Η επιτυχία του καλλιτέχνη του επέτρεψε να συγκεντρώσει σημαντική περιουσία που επένδυσε σε ακίνητα στην Αμβέρσα και τις γύρω περιοχές. Ξεκινώντας από το 1650 υπέγραψε μερικούς πίνακες και έγγραφα με το «Justus Verus d'Egmont». Αυτό αντανακλούσε τη φιλοδοξία του να αναγνωριστεί ως αριστοκράτης (όπως και οι επιφανείς προστάτες των βαν Ντάικ και Ρούμπενς) με βάση τον ισχυρισμό του ότι είναι απόγονος του διάσημου οίκου των Έχμοντ. Έκανε αρκετές αιτήσεις για να πάρει επίσημα την αξίωσή του για ευγενή τίτλο, αλλά δεν είναι σαφές εάντο πέτυχε ή όχι.  Όταν πέθανε το 1674, η κοινωνική του κατάσταση του επέτρεψε να ταφεί στην περίφημη Εκκλησία του Αγίου Ιακώβου της Αμβέρσας, όπου επίσης τάφηκε ο Ρούμπενς.  Το κτήμα του περιλάμβανε μεγάλη συλλογή έργων τέχνης των Φλαμανδών καθώς και ξένους καλλιτέχνες όπως Πάουρμπους Ρούμπενς, Σαλβιάτι, Χόλμπαϊν, Τιντορέττο, Μπρίγκελ και Φρέντεμαν ντε Φρις.

Έργο 

Το έργο του φαν Έχμοντ περιλαμβάνει περίπου ογδόντα έργα, όπως πίνακες ζωγραφικής, σκίτσα και σχέδια και σχέδια για πέντε μεγάλες σειρές ταπισερί. 

Η πλειονότητα του έργου του φαν Έχμοντ αποτελείται από πορτρέτα που ζωγράφισε για τη γαλλική αριστοκρατία. Επίσης ζωγράφισε ιστορικά έργα , ιδίως στην αρχή της καριέρας του όταν εργάστηκε για τον Ρούμπενς και κατά τη διάρκεια των πρώτων ημερών του στη Γαλλία. Ο φαν Έχμοντ είχε ολοκληρωμένη τεχνική που μπορούσε να επιτύχει το μέγιστο αποτέλεσμα με το ελάχιστο χρώμα.

Πορτρέτα 

Οι πρώιμοι πίνακές του δείχνουν την επιρροή του βανΝτάικ. Παράδειγμα είναι το πορτρέτο της Μαρίας Λουίζ Γκοντσάγκα (1645, Εθνικό Μουσείο, Βαρσοβία ), το οποίο έχει ιδιαίτερα το ύφος του βαν Ντάικ ιδιαίτερα ως προς τη θέση του μοντέλου, τη χειρονομία του χεριού της, το προφίλ του σώματος και το πρόσωπο του προσώπου προς τον θεατή. Στις αρχές του 1650 ολοκλήρωσε μια σειρά από πολύ μεγάλα πορτρέτα για τον Γκαστόν της Γαλλίας που τοποθετήθηκαν στο Palais du Luxembourg (σήμερα βρίσκονται στο Château de Balleroy (Calvados)) και έχει το ύφος του Ρούμπενς.  Στην μετέπειτα σταδιοδρομία του κατάφερε να συνθέσει τις επιρροές του Ρούμπενς και του βαν Ντάικ, όπως φαίνεται στο ομαδικό πορτρέτο των τριών παιδιών της οικογένειας Goubau .

Το εργαστήριο του φαν Έχμοντ δημιούργησε επίσης πολλά αντίγραφα σε χρώμα ή εκτυπώσεις των πορτρέτων της βασιλικής οικογένειας για προστάτες που επιθυμούσαν να δείξουν την πίστη τους στη μοναρχία και άλλα πορτρέτα που ήθελαν να δώσουν τα πορτρέτα τους σε φίλους και στην οικογένεια. Το εργαστήριο δημιουργήθηκε στα πρότυπα του εργαστηρίου του Ρούμπενς. Πιστεύεται ότι οι γιοι του και πιθανώς οι θυγατέρες του έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην δημιουργία του εργαστηρίου του. Η ποιότητα των αντιγράφων που παρήχθησαν στο εργαστήριο δεν ήταν πολύ καλή και γενικά χαμηλότερη από αυτήν των πρωτότυπων έργων του φαν Έχμοντ.

Σχέδια ζωγραφικής 

Ο φαν Έχμοντ ήταν επιτυχημένος σχεδιαστής του οποίου οι συνθέσεις είναι μινιμαλιστικές και εντυπωσιακές. Τα αρχικά σκίτσα του χαρακτηρίζονται από τη γωνιά των χαρακτηριστικών του προσώπου των μορφών και τη χρήση πολλών γραμμών.  Ένα παράδειγμα είναι το σχέδιο με τίτλο "The Marriage of Zenobia and Odenatus" ( Ίδρυμα Τέχνης του Σικάγου ), το οποίο ήταν προπαρασκευαστικό σχέδιο για τη σειρά ταπισερί, ο βίος της Ζηνοβίας, βασίλισσας της Παλμύρα. Σε αυτό το σχέδιο, που εκτελέστηκε με κιμωλία ο φαν Έχμοντ παρουσίασε ευρεία σύνθεση σε γρήγορες γραμμές. Το σχέδιο αποκαλύπτει την ικανότητα του φαν Έχμοντ να τοποθετεί τις μορφές του στις σωστές αναλογίες τους και τις στάσεις τους με μερικές αδρές γραμμές. Επίσης εντυπωσιακή είναι η προσεκτικά ισορροπημένη κατεύθυνση του φωτισμού, που συνδέει το ύφος σχεδίασης και τη δυναμική κίνηση των μορφών μαζί σε μια χωρικά κλειστή σκηνή, στην οποία οι κύριοι χαρακτήρες τονίζονται με σαφήνεια.

Σχέδια ταπισερί 
Ο φαν Έχμοντ σχεδίασε επίσης ταπισερί, όπως και άλλοι φλαμανδοί ζωγράφοι της εποχής, όπως ο Ρούμπενς και ο Γιάκομπ Γιόρντεν. Είναι γνωστό ότι έχει σχεδιάσει τις ακόλουθες σειρές: Η ιστορία του Καίσαρα Αυγούστου, η ιστορία της Κλεοπάτρας ή η ιστορία της Κλεοπάτρας και του Αντωνίου, η ιστορία του Καίσαρα και της Κλεοπάτρας και η ιστορία της Ζηνοβίας, βασίλισσας της Παλμύρας. Τα θέματα αυτών των σειρών δείχνουν το ενδιαφέρον της εποχής για απεικονίσεις διάσημων γυναικών από την ιστορία. 

Στα σχέδια ταπισερί του ο φαν Έχμοντ έδειξε προτίμηση ατην μεγάλη κατακόρυφη απεικόνιση. Περιλαμβάνουν εκφραστικές εκφάνσεις του προσώπου, καθώς και μνημειώδεις μορφές σε δραματικές πόζες, όλα αναγνωρίσιμα στοιχεία του φλαμανδικού όψιμου μπαρόκ. Οι μορφές σχεδιάζονται με πολύ ζωντανές γραμμές που περιστασιακά διαταράσσουν την ακεραιότητα της συνολικής σύνθεσης. Επίσης χρησιμοποιούσε συχνά ψευδο-εξωτικά κοστούμια και σκηνές. Τα σχέδιά του ανατέθηκαν από τα κορυφαία εργαστήρια ύφανσης της εποχής του, όπως η εταιρεία "Van Leefdael-Van der Strecken-Peemans" και το εργαστήριο του Χέρερντ φαν ντερ Στρέκεν (Geraert van der Strecken).   Αυτές οι σειρές ήταν εμπορικά επιτυχημένες όπως φαίνεται από τις πολλαπλές εκδόσεις που παρήχθησανι.

Επιλεγμένα έργα

Δείτε επίσης
 Κατάλογος Φλαμανδών ζωγράφων

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 

 Adina Balog, Beroemde vrouwen in de Brusselsse wandtapijtkunst rond 1660. Cleopatra en Zenobia, lic. verh., Leuven, 2006.