Δημήτρης Χατζημάρκος

Ο Δημήτρης (Μήτσος) Χατζημάρκος (1919 – 24/02/1978) υπήρξε Έλληνας θεατρικός ηθοποιός. Είχε δημιουργήσει πολλές σημαντικές ερμηνείες επί σκηνής. Ήταν κυρίως δραματικός ηθοποιός, με χαρακτηριστικά ρολίστα, με αξιόλογες ερμηνείες και σε κωμικούς ρόλους.

Βιογραφικά στοιχεία 
Γεννήθηκε το 1919 στον Πειραιά. Ήταν παντρεμένος με την ηθοποιό Εκάλη Σώκου, με την οποία είχε αποκτήσει έναν γιο. Αποφοίτησε από τη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Τέχνης το 1946. Εργάστηκε αποκλειστικά στο θέατρο, κυρίως ως ηθοποιός, δευτερευόντως και ως σκηνοθέτης. Περιστασιακά, κατά τη δεκαετία 1948–1958, συνεργάστηκε με διάφορους άλλους θιάσους, όπως της Κατερίνας Ανδρεάδη, του Εθνικού Θεάτρου, του Κώστα Μουσούρη και του Βασίλη Διαμαντόπουλου. Κυρίως, όμως, υπήρξε επί σειρά ετών συνεργάτης στο Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν (1943–1978) και στην ομώνυμη δραματική σχολή. Από το 1968 ο «ρόλος» και οι αρμοδιότητές του μέσα στο Θέατρο Τέχνης διευρύνθηκαν, καθώς συμμετείχε μαζί με τους Κάρολο Κουν, Γιώργο Λαζάνη και Μίμη Κουγιουμτζή στην αλλαγή της νομικής μορφής του Θεάτρου Τέχνης κατά την οποία από προσωποπαγής θεατρική επιχείρηση μετατράπηκε σε μη κερδοσκοπικό οργανισμό. Πέθανε ξαφνικά στις 24–02–1978, έπειτα από καρδιακό επεισόδιο, και κηδεύτηκε στο κοιμητήριο του Κόκκινου Μύλου στη Νέα Φιλαδέλφεια.

Επαγγελματική πορεία 
Η πρώτη επαγγελματική εμφάνιση του Δ. Χατζημάρκου στο θέατρο πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1945, πριν ακόμα ολοκληρώσει τη φοίτησή του στη δραματική σχολή, ερμηνεύοντας τον ρόλο του Ντιούντ στην παράσταση του Θεάτρου Τέχνης Στα Καπνοτόπια. Την ίδια χρονιά, με τον θίασο της Κ. Ανδρεάδη συμμετείχε στην παράσταση Μικρές Αλεπούδες (Νοέμβριος 1945). Από το 1946, ως απόφοιτος πλέον, συνέχισε τη συνεργασία του με το Θέατρο Τέχνης σε παραστάσεις πολλών σημαντικών έργων, κυρίως της μοντέρνας δραματουργίας (Γυάλινος Κόσμος, Πόθοι κάτω από τις λεύκες, Ματωμένος Γάμος κ.ά.). Παράλληλα, η συνεργασία του με τον Κάρολο Κουν ως σκηνοθέτη, επεκτάθηκε και σε άλλους θιάσους —κυρίως κατά την περίοδο της αναστολής λειτουργίας του Θεάτρου Τέχνης, (1950/51–1953/54). Συνεργάστηκαν με τον θίασο της Κ. Ανδρεάδη το καλοκαίρι του 1948 (Το ευλαβικό γύναιο / Ο Απόλλων του Μπελλάκ και Χρυσή μου Ρουθ), τον θίασο του Βασίλη Διαμαντόπουλου το καλοκαίρι του 1953 (Οι εκατομμυριούχοι της Νάπολης, Το φιόρο του λεβάντε, Ο άνθρωπος, το κτήνος και η αρετή), αλλά και με το Εθνικό Θέατρο από το 1951 ως το 1953 (Άνθρωποι και ποντίκια, Τρεις αδελφές, Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας, Ο θείος Βάνιας). Στο Εθνικό Θέατρο ο Δ. Χατζημάρκος συνεργάστηκε, επίσης, με τον σκηνοθέτη Σωκράτη Καραντινό στις Νεφέλες (1951), τον Αλέξη Σολομό στα έργα Καίσαρ και Κλεοπάτρα (1952) και Το χειμωνιάτικο παραμύθι (1952) και με τον Κωστή Μιχαηλίδη στο Σταυροδρόμι (1952). Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1950, εντάχθηκε για δύο παραστάσεις στον θίασο του Κώστα Μουσούρη (Μίστερ Ρόμπερτς, 1950 και Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ, 1956).  

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 έως και τον θάνατό του (1978), αφοσιώθηκε αποκλειστικά στις παραστάσεις του Θεάτρου Τέχνης και αποτέλεσε έναν από τους βασικούς ερμηνευτές του. Παρά το γεγονός ότι η κριτική, κατά καιρούς, έκανε λόγο για τυποποίηση σε κάποιες από τις ερμηνείες του, του αναγνώρισε χαρακτηριστικά, όπως η εργατικότητα και η ερμηνευτική «συνέπεια», ακόμα και στους μικρούς σε έκταση ρόλους. Από την πληθώρα των παραστάσεων στις οποίες συμμετείχε κατά την εικοσαετία αυτή, η σύγχρονή του κριτική ξεχώρισε και μνημόνευσε αρκετές από τις ερμηνείες του. Ενδεικτικά, ιδιαίτερες αναφορές έχουν γίνει για την ερμηνεία του στην ιστορική παράσταση των Περσών, στον σπηλαιώδη και εμφατικό λόγο του. Επίσης, επαινέθηκε για την ερμηνεία του στον μονόλογο του Άρθουρ Μίλερ Από Δευτέρα σε Δευτέρα, ενώ η ερμηνεία του στον μονόλογο του Σάμιουελ Μπέκετ Η τελευταία ταινία του Κραππ (1963) χαρακτηρίστηκε ως «έξοχη ηθοποιία». Ο Ευγένιος Ιονέσκο —όπως παραθέτει μεταγενέστερα ο Β. Παγκουρέλης— όταν είδε την παράσταση του Θεάτρου Τέχνης Ο βασιλιάς πεθαίνει, αναφέρθηκε στον Δ. Χατζημάρκο λέγοντας «Είδα το έργο μου με τον καταπληκτικότερο ηθοποιό στον βασικό ρόλο...». Το καλοκαίρι του 1977 πραγματοποίησε τις τελευταίες του θεατρικές εμφανίσεις στις παραστάσεις Βάκχες και Κομμάτια και Θρύψαλα.      

Την περίοδο 1967/68 πραγματοποίησε την πρώτη του σκηνοθετική απόπειρα, πάντα στους κόλπους του Θεάτρου Τέχνης, με την παράσταση του έργου του Ζαν Ζενέ Οι δούλες. Η παράσταση σημείωσε επιτυχία και αποτέλεσε την έναρξη μιας νέας εποχής για το Θέατρο Τέχνης, καθώς ήταν η πρώτη παράσταση που δεν σκηνοθέτησε ο ίδιος ο Κ. Κουν. Ακολούθησαν οι σκηνοθεσίες των παραστάσεων: Γκουέρνικα – Λαβύρινθος (1972/73), Το φιόρο του Λεβάντε (καλοκαίρι 1976), Ένα αίσιον συνοικέσιον και άλλα εγκεφαλικά επεισόδια (καλοκαίρι 1978). Από τη δεκαετία του 1950, ο Δ. Χατζημάρκος άρχισε να διδάσκει στη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Τέχνης μακιγιάζ, υποκριτική κ.ά. Τέλος, συμμετείχε σε ραδιοφωνικές ηχογραφήσεις θεατρικών έργων, όπως τα: Λάμπρος και Μαρία του Μανώλη Σκουλούδη (1954), Το Άλογο Του Θανάση του Νότη Περγιάλη (1954), Δωδέκατη Νύχτα του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ (1956), Τα Εκατομμύρια Του Αρλεκίνου του Διονύσιου Ρώμα (1956), Η Ελλάς και ο Ξένος του Γεώργιου Λασσάνη (1956), Μπέκετ, η Τιμή του Θεού του Ζαν Ανούιγ (1960), Το Παράθυρο του Νίκου Πολίτη (1960) κ.ά.

Καλλιτεχνική παρουσία

Παραστασιογραφία 
I. Κατάλογος θεατρικών παραστάσεων στις οποίες ο Δ. Χατζημάρκος εργάστηκε ως σκηνοθέτης.

II. Πίνακας θεατρικών παραστάσεων στις οποίες συμμετείχε ο Δ. Χατζημάρκος ως ηθοποιός.

Όλες οι πληροφορίες προέρχονται από το έντυπο πρόγραμμα της κάθε παράστασης ή/και από σχετικά δελτία τύπου.

Ραδιοφωνικές παραστάσεις

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
 Δρομάζος, Στάθης. «Οι "Πέρσες" του Αισχύλου. Στο Φεστιβάλ Επιδαύρου από το Θέατρο Τέχνης. Θεατρική κριτική», Η Καθημερινή [Αθήνα], 11/08/1976.
 Έξαρχος, Θεόδωρος. Έλληνες ηθοποιοί. «Αναζητώντας τις ρίζες»: έτος γέννησης από 1990 μέχρι 1925 (Ν–Ω), τόμος Β2. Αθήνα – Γιάννινα: Δωδώνη, 1996.
 Ιωαννίδης, Γρηγόρης. «Συμβολή στην έρευνα για το θέατρο στα χρόνια της δικτατορίας: το ρεπερτόριο του Θεάτρου Τέχνης», Επιστημονική Επετηρίς της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών 42 (2010–2011), σ. 297–322.
 Καραγάτσης, Μ. «Δυό μονόπρακτα του Μίλλερ, Θίασος Κουν – Θέατρο Τέχνης, εφ. Βραδυνή, 16–10–1957», στο Βιβιλάκης, Ιωσήφ (επιμ.) Μ. Καραγάτσης Κριτική Θεάτρου, 1946 –1960. Αθήνα: Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 1999.
 Κλάρας, Μπάμπης. «Κριτική θεάτρου: "Πρωτοποριακό κουαρτέττο"», Βραδυνή [Αθήνα], 06/05/1963.
 Κλεάνθης, Φ. «Ο Κ. Κουν φροντίζει για τη διαδοχή του», Τα Νέα [Αθήνα], 25/10/1968.
 Μαυρομούστακος, Πλάτων (επιμ). Κάρολος Κουν: οι παραστάσεις. Αθήνα: Μουσείο Μπενάκη, 2008.
 Παγκουρέλης, Βάιος. «Ο Δημήτρης Χατζημάρκος έφτασε χτες στο οριστικό "Τέλος του Παιχνιδιού"», Το Βήμα [Αθήνα], 25/02/1978.
 «Το Δίμηνο», Θέατρο, ΙΑ', 61/63 (Γενάρης – Ιούνης 1978), σ. 119–120.

Ηλεκτρονικές Πηγές 
 Εθνικό Θέατρο Ελλάδας – Ψηφιοποιημένο Αρχείο
 Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν – Ηλεκτρονικό Αρχείο
 Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (Ε.Λ.Ι.Α)
 Ένωσις Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών – Κριτικές Θεάτρου.

  
Έλληνες σκηνοθέτες θεάτρου
Έλληνες άνδρες ηθοποιοί θεάτρου