Δίκαιο για το web design

Το web design αφορά τον σχεδιασμό και γενικότερα την κατασκευή ιστοσελίδων και περιλαμβάνει τον γραφικό σχεδιασμό μιας ιστοσελίδας και την κωδικοποίηση της. Το web design επικαλύπτει μερικώς το web engineering στο ευρύτερο πεδίο της ανάπτυξης ιστοσελίδων. Οι σχεδιαστές ιστοσελίδων αναμένεται να έχουν επίγνωση της χρηστικότητας και αν ο ρόλος τους περιλαμβάνει τη δημιουργία σήματος μέχρι τότε αναμένεται επίσης να είναι ενήμεροι σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές προσβασιμότητας στον παγκόσμιο ιστό.
Οι άνθρωποι που σχεδιάζουν ιστοσελίδες  για τον Παγκόσμιο Ιστό θα πρέπει να γνωρίζουν ότι είναι νομικά υπεύθυνοι για το περιεχόμενο αυτών των ιστοσελίδων. Το Διαδίκτυο μπορεί να φαίνεται σαν ένα σύνορο δίχως νόμους, αλλά ο κυβερνοχώρος εξακολουθεί να διέπεται από νόμους που έχουν σχεδιαστεί για χρήση στον πραγματικό κόσμο. Επιπλέον, η τεράστια ανάπτυξη του Διαδικτύου και οι δραστηριότητες των hucksters έχουν αλιευθεί από τα μάτια των εκλεγμένων αξιωματούχων, έτσι υπάρχουν νέοι νόμοι που ισχύουν ειδικά για το Διαδίκτυο. Παρακάτω παρουσιάζεται σύντομη επισκόπηση των τομέων του δικαίου που  οι σχεδιαστές Ιστού πρέπει να καταλάβουν και να σεβαστούν.

Σύμβαση 

Οποιοδήποτε επιχειρηματικό σχήμα και αν δημιουργηθεί είναι απαραίτητη η κατάρτιση συμβάσεων με τους συνεργάτες ή τους εργαζόμενούς στο σχήμα αυτό, ειδικά αν κάποιος δραστηριοποιείται στον χώρο της πληροφορικής και του web design.
Στις περισσότερες εταιρείες/επιχειρηματικά σχήματα σήμερα προτείνεται η υπογραφή Συμφωνιών Εμπιστευτικότητας με τους υποψήφιους συνεργάτες πριν ακόμη υπογραφεί η κύρια συμφωνία, πριν ασφαλώς ανοίξει η κάθε πλευρά τα χαρτιά της προς την άλλη και πριν ξεκινήσει η λειτουργία της επιχείρησης.
Πρακτικά για τις επιχειρήσεις πληροφορικής, πρέπει να είναι προδιαγεγραμμένη και σύμφωνα με τους νόμους καθώς και σαφώς ορισμένη η ευθύνη των προσώπων, δηλαδή των διαχειριστών/σχεδιαστών,  που έρχονται σε επαφή με Προσωπικά Δεδομένα των πελατών/χρηστών των ιστοσελίδων. Επίσης πρέπει να είναι ξεκάθαρη η σχέση εργαζόμενου-εργοδότη σχετικά με τα πνευματικά δικαιώματα του παραγόμενου λογισμικού κ.τ.λ, και γι αυτό το λόγο πρέπει να υπογραφούν συγκεκριμένες συμβάσεις.

Δικαιοδοσία του "State of the Art" 

Εκείνοι που δεν σέβονται τους νόμους που ψηφίστηκαν σε άλλο άλλο κράτος από το δικό τους θα πρέπει να λάβουν σοβαρά υπόψη τους πως τα δικαστήρια μπορούν να ασκούν δικαιοδοσία  πέρα από τα σύνορα του κράτους τους. Αυτό σημαίνει ότι ένας διαχειριστής ιστού ή μια υπηρεσία μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για τη νομοθεσία των άλλων κρατών.

Online εμπόριο

Ένα κομμάτι του ηλεκτρονικού εμπορίου αφορά και το web design αφού ο δημιουργός/διαχειριστής της ιστοσελίδας είναι υπεύθυνος για τα στοιχεία του καταναλωτή.

Ο Ν. 2251/94, για την "Προστασία Καταναλωτών", στο άρθρο 4, ρυθμίζει τις συμβάσεις από απόσταση. Εδώ εμπίπτει και το ηλεκτρονικό εμπόριο.

Ο Ν. 2472/97 προστατεύει το άτομο από την επεξεργασία των προσωπικών του δεδομένων και ο Ν. 2174/99 προστατεύει δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, στον τηλεπικοινωνιακό τομέα. 
Το Προεδρικό Διάταγμα 131/2003, για το ηλεκτρονικό εμπόριο δίνει έμφαση στην εξώδικη επίλυση προβλημάτων-διαφορών, στη συνεργασία των κρατών - μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την επίλυση των προβλημάτων των καταναλωτών των διαδικτυακών αγορών, στη θέσπιση κανόνων δεοντολογίας, με υποχρεωτική ισχύ, για τους αποδέκτες τους, στην ευθύνη των ενδιάμεσων, στη σύναψη των ηλεκτρονικών συμβάσεων, στις πληροφορίες, που πρέπει να παρέχονται στις εμπορικές επικοινωνίες (διαφημιστικά, χορηγίες, προσφορές κ.λπ.), στον τόπο εγκατάστασης των φορέων παροχής υπηρεσιών.

Η Σύμβαση των Βρυξελλών προβλέπει ότι, σε περίπτωση διαφοράς, που θα προκύψει με έμπορο ή εταιρία άλλου κράτους, ο καταναλωτής, για τις χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μπορεί να απευθυνθεί στο δικαστήριο της χώρας από την οποία κατάγεται. Το δε Δίκαιο, που θα εφαρμοστεί από το δικαστήριο, καθορίζεται από τη Σύμβαση της Ρώμης και, στις περισσότερες περιπτώσεις, είναι το Δίκαιο της χώρας από την οποία κατάγεται ο συγκεκριμένος  καταναλωτής.

Προσωπικά δεδομένα χρηστών

Ο Νόμος 2472/1997 ορίζει τον ορθό τρόπο συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. 
Οι δημιουργοί(σχεδιαστές) και οι διαχειριστές ιστοσελίδων και ειδικά αυτών που διαθέτουν δυνατότητα εγγραφής μελών, οφείλουν σύμφωνα με το νόμο να γνωστοποιήσουν στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα την τήρηση αρχείου.
Η γνωστοποίηση αρχείου στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα είναι μια διαδικασία που απαιτεί την συνεργασία πελάτη(διαχειριστή ιστοσελίδας)-δικηγόρου. Η διαδικασία αυτή διαφέρει ανάλογα με τον τόπο συγκέντρωσης (επεξεργασίας) των δεδομένων και την διαβίβαση τους ή μη σε χώρα εκτός ΕΕ. 
Επίσης τα προσωπικά δεδομένα που ζητούνται από τους χρήστες στις διάφορες ιστοσελίδες προστατεύονται από το Νόμο 3471/2006 (ΦΕΚ 133/Α'/28.6.2006). Συγκεκριμένα αφορά την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και της ιδιωτικής ζωής στον τοµέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών (Ενσωμάτωση της Οδηγίας2002/58/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2002 σχετικά µε την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την προστασία της ιδιωτικής ζωής στον τοµέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ΕΕ L 201/37 της 31ης Ιουλίου 2002).

Domain name 

Domain name είναι η λεκτική απόδοση μιας αριθμητικής συστοιχίας που καθορίζει την ταυτότητα του κάθε ηλεκτρονικού υπολογιστή την ώρα που συνδέεται στον παγκόσμιο ιστό μέσω κάποιου παρόχου. Αυτή η λεκτική απόδοση είναι η ηλεκτρονική διεύθυνση που κατέχει στον παγκόσμιο ιστό μια συγκεκριμένη ιστοσελίδα.
Το όνομα αυτό που χρησιμοποιείται ως ηλεκτρονική διεύθυνση λοιπόν δεν μπορεί να είναι τυχαίο, ούτε αρρύθμιστο από τον νόμο. Είναι η ηλεκτρονική επωνυμία μιας ιστοσελίδας, το ηλεκτρονικό σήμα της σελίδας/επιχείρησής.
Στην Ελλάδα αρμόδια αρχή για την απόδοση και τη λειτουργία των domain names με κατάληξη .gr είναι η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων ( Ε.Ε.Τ.Τ.).
Η EETT έχει εκδώσει κανονισμούς και οδηγίες για την λειτουργία των καταχωρητών και την διαδικασία καταχώρησης ενός domain name.
Πέραν της ΕΕΤΤ σε περίπτωση προβλημάτων που προκύπτουν από την χρήση των domain names στην Ελλάδα, μπορούν να εμπλακούν και τα πολιτικά δικαστήρια με Ασφαλιστικά Μέτρα ή τακτικές αγωγές.
Απαραίτητο βήμα για την αποφυγή επιπλοκών στα domain names είναι η ορθή καταχώρησή τους από τους δημιουργούς/σχεδιαστές των ιστοσελίδων στην ΕΕΤΤ, σε αντιστοιχία με την επωνυμία ή το εμπορικό σήμα του επιχειρηματία.

Όροι χρήσης 

Στην περίπτωση σχεδιασμού μιας νέας ιστοσελίδας είναι απαραίτητη η δημιουργία ενός νομικού κείμενου που δεσμεύει τον χρήστη από την μία πλευρά αλλά και τον ιδιοκτήτη/δημιουργό της ιστοσελίδας, (eshop, forum, σελίδα κοινωνικής δικτύωσης κ.α.) από την άλλη, ώστε οι υποχρεώσεις και τα δικαιώματα της κάθε πλευράς να είναι σαφή και γνωστά σε όλους.
Η ύπαρξή τους είναι αναγκαία υπό κάποιες περιστάσεις που ορίζει ο νόμος και σε ορισμένες μορφές ιστοσελίδων. Όμως η επαγγελματική εικόνα που κάθε ιστοσελίδα επιθυμεί να παρουσιάζει, απαιτεί πάντοτε την ύπαρξη γενικών όρων χρήσης που να εξηγούν τον τρόπο λειτουργίας του και την ευθύνη του απέναντι στους χρήστες.
Η βασική διάκριση των ιστοσελίδων από νομικής πλευράς γίνεται ανάλογα με το αν απαιτείται εγγραφή των χρηστών σε αυτές ή όχι. Με αυτήν την αφετηρία οι Όροι Χρήσης διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος των δεδομένων που συγκεντρώνουν, το περιεχόμενο που περιλαμβάνουν και την διαδραστικότητά τους με τους χρήστες.
Είναι αναγκαίο στους Όρους Χρήσης να διασφαλίζονται όχι μόνο τα δικαιώματα των χρηστών μας αλλά και τα δικαιώματα παρέμβασης του νόμου . Σε κάθε κείμενο Όρων Χρήσης είναι απαραίτητη η προσθήκη ειδικών όρων σχετικά με τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας του λογισμικού, του πηγαίου κώδικα, της βάσης δεδομένων ακόμη και του σχεδιασμού ή του περιεχομένου του δικτυακού τόπου.

Χρήση εικόνων 

Πολλές φορές οι δημιουργοί μιας ιστοσελίδας χρειάζεται να χρησιμοποιήσουν εικόνες που προέρχονται από άλλους δημιουργούς.
Αν πρόκειται για εικόνα ελεύθερης χρήσης, π.χ. Public Domain, Creative Commons, GNU GFDL κλπ, μπορούν να την χρησιμοποιήσουν ελεύθερα. Στις περισσότερες των περιπτώσεων (ειδικά σε όσες εικόνες διατίθενται με άδεια GFDL και Creative Commons) θα πρέπει να αναφερθούν τα ονόματα των αρχικών δημιουργών και το όνομα της άδειας. Επίσης, οι εικόνες θα συνεχίσουν να διατίθενται υπό την ίδια άδεια (δεν μπορούν δηλαδή να αποτελέσουν αντικείμενο πνευματικών δικαιωμάτων τρίτων, π.χ. του σχεδιαστή μιας ιστοσελίδας, παρά μόνο των αρχικών δημιουργών τους). Αν χρησιμοποιηθούν εικόνες GFDL θα πρέπει κάπου στην ιστοσελίδα να συμπεριληφθεί το κείμενο της άδειας GFDL (είναι όρος της άδειας ότι προκειμένου να επαναχρησιμοποιηθεί το περιεχόμενο, πρέπει να συνοδεύεται από το κείμενο της άδειας).

Πνευματική ιδιοκτησία 

Τα δικαιώματα των δημιουργών κώδικα και λογισμικού στο έργο τους ανεξάρτητα από τον χαρακτηρισμό του ως ανοιχτό ή κλειστό λογισμικό, είναι ορισμένα από το νόμο. Τα
περιουσιακά δικαιώματα του δημιουργού υποστηρίζονται από το νόμο, έτσι ώστε να είναι αποτελεσματική η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και στο περιβάλλον του Διαδικτύου, ενώ προβλέπεται και προστασία μέσω του δικαίου, των τεχνολογικών
μέτρων προστασίας και των πληροφοριών για το καθεστώς των δικαιωμάτων.
Υπάρχουν ορισμένοι κανόνες που πρέπει να τηρήσουν οι δημιουργοί των ιστοσελίδων, καθώς και η χρήστες τους.

Απαγορεύεται η τοποθέτηση « μη ασφαλούς περιεχομένου» σε ιστοσελίδα.Πρέπει να γίνεται έλεγχος από αρμόδιο όργανο του νόμου σε κάθε ανάρτηση και σε κάθε είδους περιεχόμενο της ιστοσελίδας.
Απαγορεύεται η οποιαδήποτε ανάρτηση «περιεχομένου» το οποίο αποτελεί πνευματική ή βιομηχανική ιδιοκτησία τρίτου χωρίς την ρητή και έγγραφη συναίνεσή του.
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή και παρουσίαση στο κοινό μέσω του Διαδικτύου, πρωτότυπων έργων λόγου κάθε είδους , όπως :πρωτότυπα κείμενα, δοκίμια, νουβέλες, διηγήματα, μυθιστορήματα,ποιήματα, πρωτότυπα δημοσιογραφικά άρθρα, άρθρα γνώμης που έχουν δημοσιευτεί σε εφημερίδες, περιοδικά, έντυπα ή ηλεκτρονικά,ιστοσελίδες, κ.λ.π χωρίς την ρητή και έγγραφη συναίνεσή του δημιουργού.
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή και παρουσίαση στο κοινό μέσω του Διαδικτύου, φωτογραφιών και εικόνων, χωρίς την άδεια του φωτογράφου και του δημιουργού και του μέσου όπου προδημοσιεύτηκε η φωτογραφία ή το έργο  από το οποίο και αυτή λήφθηκε π.χ. εφημερίδα, περιοδικό, ιστοσελίδα. Ταυτόχρονα απαγορεύεται η φωτογράφηση ή το σκανάρισμα φωτογραφίας.
Απαγορεύεται η οποιαδήποτε ανακοίνωση ή δημοσίευση πληροφοριών, ή η συζήτηση ή η ανταλλαγή πληροφοριών μέσω  forum μιας ιστοσελίδας που να αφορούν το πώς θα παραβιαστούν ή θα εξουδετερωθούν τεχνολογικά μέσα προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας ή συμβουλές για την
πειρατεία στο διαδίκτυο.Η παράθεση ενός αποσπάσματος κειμένου πρέπει να συνοδεύεται από ένδειξη της πηγής και των ονομάτων του δημιουργού και του εκδότη, εφόσον αυτά τα ονόματα εμφανίζονται στην πηγή. Ωστόσο επιτρέπεται η παράθεση σύντομων αποσπασμάτων μόνο για δυο αυστηρά προσδιορισμένους λόγους : την υποστήριξη της γνώμης του παραθέτοντος και την άσκηση κριτικής. Αυτό σημαίνει ότι δεν επιτρέπεται η παράθεση ολόκληρου κειμένου τρίτου προσώπου χωρίς την άδειά του.

Απαγορεύεται η χρήση μουσικών έργων, με ή χωρίς στίχους, χωρίς την άδεια του δημιουργού ή της εταιρείας που κατέχει τα πνευματικά δικαιώματα.
Παράνομη επίσης μπορεί να θεωρηθεί και η τοποθέτηση deep link στα περιεχόμενα  κάποιου ιστοχώρου, με παράκαμψη της home page. Συνιστάται η παραπομπή μόνο στην αρχική ιστοσελίδα. Αυτό ισχύει είτε η παραπομπή αφορά πρωτότυπα κείμενα είτε αφορά απλές ειδήσεις.

Παραπομπές

Δείτε επίσης 
 Πνευματική ιδιοκτησία

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 https://web.archive.org/web/20150405034514/http://www.netatty.com/articles/webdesign.html (Αγγλικά)
 https://paypal.gr 
 http://www.cyberlaw.gr/ (Το δίκαιο Internet και η νομοθεσία Internet στην Ελλάδα)
 http://www.emporiko-oplostasio.com/elektroniko-emporio/electroniko-emporio-nomothesia.html
 http://www.dpa.gr/portal/page?_pageid=33,123437&_dad=portal&_schema=PORTAL 
 http://www.greeklaws.com/pubs/uploads/1888.pdf  (Ελληνικό δίκαιο)

Διανοητική ιδιοκτησία