Αλόη

Η Αλόη (Aloe ή Aloë) είναι ένα γένος που περιλαμβάνει πάνω από 500 είδη  ανθοφόρων, χυμωδών φυτών. Το ευρύτερα γνωστό είδος είναι η Αλόη η γνησία (Aloe vera) και ονομάζεται έτσι επειδή, αν και πιθανώς εξαφανισμένη από την άγρια ​​φύση, καλλιεργείται ως η βασική πηγή της λεγόμενης "αληθινής Αλόης" για διαφόρων ειδών φαρμακευτικούς σκοπούς. Άλλα είδη, όπως η Αλόη η θηριώδης (Aloe ferox), επίσης καλλιεργείται ή συλλέγεται από την άγρια φύση ​​για παρόμοιες εφαρμογές.

Το σύστημα APG III (2009), τοποθετεί το γένος στην οικογένεια Ξανθορροιοειδή (Xanthorrhoeaceae), στην υποοικογένεια Ασφοδελοειδή (Asphodeloideae). Στο παρελθόν, είχε προσδιορισθεί στην οικογένεια Aloaceae (τώρα περιλαμβάνεται στα Xanthorrhoeaceae) ή σε γενικές γραμμές στο περίγραμμα της οικογένειας των λειριοειδών (Liliaceae). Το φυτό Αγαύη η αμερικανική (Agave americana), που μερικές φορές ονομάζεται «Αμερικανική αλόη», ανήκει στην υποιοκογένεια Ασφοδελοειδή (Asphodeloideae).

Το γένος είναι εγγενές στην τροπική και νότια Αφρική, στη Μαδαγασκάρη, στην Ιορδανία, στην Αραβική Χερσόνησο και σε διάφορα νησιά του Ινδικού Ωκεανού (Μαυρίκιος, Ρεϋνιόν, Κομόρες κ.ά.). Λίγα είδη έχουν επίσης εγκλιματιστεί σε άλλες περιοχές (Μεσόγειος, Ινδία, Αυστραλία, Βόρεια και Νότια Αμερική κλπ.).

Περιγραφή
Τα περισσότερα είδη αλόης έχουν μια ροζέτα από μεγάλα, παχιά, σαρκώδη φύλλα. Τα άνθη της αλόης είναι σωληνοειδή, συχνά κίτρινα, πορτοκαλί, ροζ, ή κόκκινα, και βαρύνουν, συγκεντρωμένα πυκνά και κρεμάμενα, στην κορυφή του απλά ή διακλαδισμένα, άνευ φύλλων μίσχους. Πολλά είδη της αλόης φαίνονται να είναι άκαυλα (χωρίς ποδίσκο), με τη ροζέτα να αναπτύσσεται άμεσα στο επίπεδο του εδάφους, άλλες ποικιλίες μπορεί να έχουν διακλαδισμένο ή μη διακλαδισμένο στέλεχος από το οποίο ξεπηδούν τα σαρκώδη φύλλα. Ποικίλλουν σε χρώμα από το γκρι μέχρι το φωτεινό πράσινο και είναι μερικές φορές ραβδωτά ή  διάστικτα. Μερικά είδη αλόης, εγγενή στη Νότια Αφρική είναι δεντρόμορφα (δενδρώδη).

Συστηματική
Το σύστημα APG III (2009), τοποθετεί το γένος στην οικογένεια Ξανθορροιοειδή (Xanthorrhoeaceae), στην υποοικογένεια Ασφοδελοειδή (Asphodeloideae). Στο παρελθόν είχε προσδιορισθεί στην οικογένεια των λειριοειδών (Liliaceae) και Aloeaceae, καθώς και στην οικογένεια Asphodelaceae, πριν αυτό συγχωνευθεί στην Ξανθορροιοειδή (Xanthorrhoeaceae).

Το περίγραμμα του γένους ποικίλει ευρέως. Πολλά γένη, όπως τα Lomatophyllum, έχουν τεθεί σε συνωνυμία. Είδη που κάποτε ήταν τοποθετημένα στην αλόη, όπως η Agave americana, έχουν μετακινηθεί σε άλλα γένη.

Είδη
Πάνω από 500 είδη είναι δεκτά στο γένος αλόη, συν ακόμα περισσότερα συνώνυμα και ανεπίλυτα είδη, υποείδη, ποικιλίες και υβρίδια. Μερικά από τα αποδεκτά είδη είναι:

 Aloe aculeata  Pole-Evans  
 Αλόη η αφρικανική (Aloe africana)  Mill.  
 Aloe albida  (Stapf) Reynolds  
 Aloe albiflora  Guillaumin  
 Αλόη η δενδροειδής (Aloe arborescens)  Mill.  
 Aloe arenicola  Reynolds  
 Aloe argenticauda  Merxm. & Giess  
 Αλόη η αθερώδης (Aloe aristata)  Haw.  
 Aloe bakeri  Scott-Elliot  
 Aloe ballii  Reynolds  
 Aloe ballyi  Reynolds  
 Aloe barberae  Dyer  
 Αλόη η βραχύφυλλος (Aloe brevifolia)  Mill.  
 Aloe broomii  Schönland 
 Aloe buettneri A.Berger
 Aloe camperi  Schweinf.  
 Αλόη η κεφαλωτή (Aloe capitata)  Baker  
 Αλόη η βλεφαροειδής (Aloe ciliaris)  Haw.  
 Αλόη η σύμμικτος (Aloe commixta)  A.Berger  
 Αλόη η εύκομος (Aloe comosa)  Marloth & A.Berger  
 Αλόη η κοράλλινος (Aloe corallina)  Verd.  
 Αλόη η επικλινής (Aloe decumbens)  (Reynolds) van Jaarsv.  
 Aloe dewinteri  Giess ex Borman & Hardy  
 Αλόη η διχοτόμος (Aloe dichotoma)  Masson  
 Aloe dinteri  A.Berger  
 Αλόη η έξοχος (Aloe eminens)  Reynolds & Bally  
 Aloe erinacea  D.S.Hardy  
 Αλόη η υψηλή (Aloe excelsa)  A.Berger  
 Αλόη η θηριώδης (Aloe ferox)  Mill.  
 Aloe forbesii  Balf.f.  
 Αλόη η ισχνή (Aloe gracilis)  Haw.  
 Aloe haemanthifolia  Marloth & A.Berger  
 Aloe helenae  Danguy  
 Aloe hereroensis  Engl.  
 Αλόη η άοπλος (Aloe inermis)  Forssk.  
 Aloe inyangensis  Christian  
 Aloe jawiyon  S.J.Christie, D.P.Hannon & Oakman ex A.G.Mill.  
 Aloe jucunda  Reynolds  
 Aloe juddii  van Jaarsv. 
 Aloe khamiesensis Pillans 
 Aloe kilifiensis  Christian  
 Αλόη η κηλιδωτή (Aloe maculata) All. 
 Aloe marlothii  A.Berger  
 Aloe namibensis  Giess  
 Aloe nyeriensis  Christian & I.Verd.  
 Aloe pearsonii  Schönland  
 Αλόη η πεγλέρειος (Aloe peglerae)  Schönland  
 Αλόη η διάτρητος (Aloe perfoliata)  L.  
 Αλόη η πέρρειος (Aloe perryi)  Baker  
 Αλόη η πετρόβιος (Aloe petricola)  Pole-Evans 
 Aloe pillansii L.Guthrie
 Αλόη η πτυκτή (Aloe plicatilis)  (L.) Mill.  
 Αλόη η πολύφυλλος (Aloe polyphylla)  Pillans  
 Αλόη η πολυκλαδής (Aloe ramosissima) Pillans 
 Aloe rauhii  Reynolds  
 Aloe reynoldsii  Letty  
 Aloe scobinifolia  Reynolds & Bally  
 Aloe sinkatana  Reynolds  
 Aloe sladeniana  Pole-Evans  
 Aloe squarrosa  Baker ex Balf.f.  
 Aloe striata  Haw.  
 Αλόη η ραβδωτή (Aloe striatula)  Haw.  
 Αλόη η σοκορτιανή (Aloe succotrina)  Lam.  
 Aloe suzannae  Decary  
 Aloe tenuior  Haw.  
 Aloe thraskii  Baker  
 Αλόη η ποικιλόχρους (Aloe variegata)  L.  
 Αλόη η γνησία (Aloe vera)  (L.) Burm.f.  
 Αλόη η χλωρανθής (Aloe viridiflora)  Reynolds  
 Aloe wildii  (Reynolds) Reynolds 

Εκτός από τα είδη και τα υβρίδια μεταξύ των ειδών εντός του γένους, αρκετά υβρίδια με άλλα γένη έχουν δημιουργηθεί στην καλλιέργεια, όπως μεταξύ της αλόης και της Γαστερίας (Gasteria) (×Gasteraloe) και μεταξύ της αλόης και της Αστρολόβου  (Astroloba) (×Aloloba).

Χρήσεις

Τα είδη αλόης συχνά καλλιεργούνται ως καλλωπιστικά φυτά, τόσο σε κήπους όσο και σε γλάστρες. Πολλά είδη αλόης είναι πολύ διακοσμητικά και αποτιμώνται από τους συλλέκτες των παχύφυτων. Η αλόη βέρα έχει χρησιμοποιηθεί από τον άνθρωπο, τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά και φέρεται να έχει κάποιες ιατρικές επιδράσεις, οι οποίες έχουν υποστηριχθεί από την επιστημονική και την ιατρική έρευνα. Μπορούν επίσης να γίνουν σε τύπους ειδικών σαπουνιών.

Ιστορικές χρήσεις
Η ιστορική χρήση των διαφόρων ειδών αλόης είναι καλά τεκμηριωμένη. Η τεκμηρίωση της κλινικής αποτελεσματικότητας είναι διαθέσιμη, αν και σχετικά περιορισμένη.

Από τα 500+ είδη, λίγα μόνο χρησιμοποιούνται παραδοσιακά ως φυτικά φάρμακα, με την Αλόη τη γνησία (Aloe vera) και πάλι είναι από τα πλέον χρησιμοποιούμενα είδη. Περιλαμβάνονται επίσης τα είδη Α. η πέρρειος (Α. perryi) και Α. η θηριώδης (Α. ferox). Οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν την Αλόη τη γνησία για τη θεραπεία των πληγών. Κατά τον Μεσαίωνα, το κιτρινωπό υγρό που βρίσκεται μέσα στα φύλλα, προτιμήθηκε ως καθαρτικό. Η μη επεξεργασμένη αλόη που περιέχει αλοΐνη, χρησιμοποιείται γενικά ως καθαρτικό, ενώ ο επεξεργασμένος χυμός, συνήθως δεν περιέχει σημαντική ποσότητα αλοΐνης.

Ορισμένα είδη, ιδιαίτερα η Αλόη η γνησία, χρησιμοποιείται στην εναλλακτική ιατρική και τις πρώτες βοήθειες. Τόσο ο ημιδιαφανής εσωτερικός πολτός όσο και η ρητινώδης κίτρινη αλοΐνη από τον τραυματισμό του φυτού αλόης, χρησιμοποιούνται εξωτερικά για την ανακούφιση δερματικών ενοχλήσεων. Ως φυτικό φάρμακο, ο χυμός της Αλόης της γνησίας, συνήθως χρησιμοποιείται εσωτερικά για την ανακούφιση της πεπτικής δυσφορίας.

Έχουν διεξαχθεί σχετικά λίγες μελέτες, αναφορικά με τα πιθανά οφέλη του ζελέ της αλόης που λαμβάνεται εσωτερικά. Τα συστατικά της αλόης έχουν δείξει σε μελέτες σε ζώα, τη δυνατότητα αναστολής της ανάπτυξης όγκου, αλλά τα αποτελέσματα αυτά δεν έχουν αποδειχθεί κλινικά σε ανθρώπους. Ορισμένες μελέτες σε ζωικά μοντέλα, δείχνουν ότι τα εκχυλίσματα της αλόης, έχουν σημαντική αντιυπεργλυκαιμική δράση και μπορεί να είναι χρήσιμη για τη θεραπεία του διαβήτη τύπου II, αλλά οι μελέτες αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί σε ανθρώπους.

Σύμφωνα με το Ερευνητικό Κέντρο Καρκίνου στο ΗΒ (Cancer Research UK), ένα δυνητικά θανατηφόρο προϊόν που ονομάζεται T-UP, είναι κατασκευασμένο από συμπυκνωμένη αλόη και προωθείται ως θεραπεία του καρκίνου. Λένε ότι δεν υπάρχει σήμερα καμία απόδειξη ότι τα προϊόντα αλόης μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη ή τη θεραπεία του καρκίνου στον άνθρωπο.

Η Αλοΐνη ως καθαρτικό προϊόν
Στις 9 Μαΐου 2002, η Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων εξέδωσε μια τελική εντολή που απαγόρευε τη χρήση της αλοΐνης, του κίτρινου χυμού των φυτών αλόης, για χρήση ως καθαρτικού συστατικού, σε πάνω από τον πάγκο (over-the-counter (OTC)) φαρμακευτικά προϊόντα. Οι περισσότεροι χυμοί αλόης, σήμερα, δεν περιέχουν σημαντική ποσότητα αλοΐνης.

Χημικές ιδιότητες
Σύμφωνα με τον W. A. Shenstone, αναγνωρίζονται δύο κλάσεις αλοϊνών (aloins): (1) οι nataloins, οι οποίες αποδίδουν πικρικό και οξαλικό οξέα μαζί με νιτρικό οξύ και δεν δίνουν κόκκινο χρωματισμό με το νιτρικό οξύ και (2) οι barbaloins, που αποδίδουν aloetic οξύ (C7H2N3O5), chrysammic οξύ (C7H2N2O6), πικρικό και οξαλικό οξέα μαζί με νιτρικό οξύ, που κοκκινίζει από το οξύ. Αυτή η δεύτερη ομάδα μπορεί να διαιρεθεί στην α-barbaloins, που λαμβάνεται από την αλόη από τις νήσους Μπαρμπάντος, και κοκκινίζει με το κρύο και στη β-barbaloins, που λαμβάνεται από την αλόη από το νησί Σοκότρα της Υεμένης και τη Ζανζιβάρη, που κοκκινίζει με το απλό νιτρικό οξύ μόνο όταν θερμαίνεται ή με ατμίζον οξύ στο κρύο. Η Nataloin (2C17H13O7·H2O) δημιουργεί φωτεινές κίτρινες κλίμακες, barbaloin (C17H18O7) πρισματικών κρυστάλλων. Τα είδη της αλόης περιέχουν επίσης ίχνη πτητικού ελαίου, στο οποίο οφείλεται η οσμή τους.

Άρωμα
Τα είδη Α. η πέρρειος,  Α. η γνησία, Α. η θηριώδης και τα υβρίδια του είδους αυτού με την Α. την αφρικανική (A. africana) και την Α. την σταχυώδη (A. spicata) κατατάσσονται στις φυσικές αρωματικές ουσίες, από την κυβέρνηση των ΗΠΑ, στον Ηλεκτρονικό Κώδικα των Ομοσπονδιακών Κανονισμών (Electronic Code of Federal Regulations).

Οικοσηματολογική εμφάνιση
Το είδος Αλόη η αιγιάλειος (Aloe littoralis)  (συν. Α. η ερυθρόχρυσος  (Aloe rubrolutea) εμφανίζεται ως ηγήτωρ στην εραλδική (οικοσηματολογία), όπως για παράδειγμα στην Αστική Εραλδική της Ναμίμπια.

Εικόνες

Δείτε επίσης
 Αλόη η γνησία

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 eol.org, aloe
 Aloe images

Ασφοδελοειδή
Καθαρτικά
Χημικά καλλυντικά