Γκντανσκ

Το Γκντανσκ (πολωνικά: Gdańsk, , κασουβικά: Gduńsk, ) είναι πόλη στις ακτές της Βαλτικής Θάλασσας στη βόρεια Πολωνία. Με πληθυσμό 470.633 κατοίκους (2020), είναι η πρωτεύουσα και μεγαλύτερη πόλη του Βοεβοδάτου Πομερανίας και η πιο εξέχουσα πόλη στη γεωγραφική περιοχή της Πομερανίας. Είναι ο κύριος λιμένας της Πολωνίας και η τέταρτη μεγαλύτερη μητροπολιτική περιοχή της χώρας.

Η πόλη βρίσκεται στο νότιο άκρο του Κόλπου του Γκντανσκ, σε ένα αστικό συγκρότημα με την πόλη Γκντίνια, το θέρετρο Σόποτ και τις προαστιακές κοινότητες. Αυτά αποτελούν μια μητροπολιτική περιοχή που ονομάζεται Τρίπολη (πολωνικά: Trójmiasto), με πληθυσμό περίπου 1,5 εκατομμύριο κατοίκους. Το Γκντανσκ βρίσκεται στις εκβολές του ποταμού Μοτουάβα, που συνδέεται με τον Λενίφκα, έναν παραπόταμο στο δέλτα του ποταμού Βιστούλα, ο οποίος αποστραγγίζει το 60% της Πολωνίας και συνδέει το Γκντανσκ με την πολωνική πρωτεύουσα, Βαρσοβία.

Η ιστορία της πόλης είναι πολύπλοκη, με περιόδους πολωνικής, πρωσικής και γερμανικής κυριαρχίας και περιόδους αυτονομίας ως ελεύθερης πόλης-κράτους. Σημαντικό ναυπηγικό λιμάνι και εμπορικό σημείο από τον Μεσαίωνα, το 1361 έγινε μέλος της Χανσεατικής Ένωσης που καθόρισε το οικονομικό, δημογραφικό και αστικό τοπίο της για αρκετούς αιώνες. Από το 1918 έως το 1939, το Γκντανσκ βρισκόταν στον αμφισβητούμενο Πολωνικό Διάδρομο μεταξύ Πολωνίας και Γερμανίας. Το διφορούμενο πολιτικό του καθεστώς δημιούργησε εντάσεις που κορυφώθηκαν με την εισβολή στην Πολωνία και την πρώτη σύγκρουση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στο κοντινό Βεστερπλάτε. Η σύγχρονη πόλη διαμορφώθηκε από εκτεταμένες αλλαγές συνόρων, απελάσεις και νέους οικισμούς εντός ή μετά το 1945. Στη δεκαετία του 1980, το Γκντανσκ ήταν η γενέτειρα του κινήματος «Αλληλεγγύη», το οποίο έπαιξε σημαντικό ρόλο στο τέλος του κομμουνισμού στην Πολωνία και συνέβαλε στην επιτάχυνση της κατάρρευσης του Ανατολικού Μπλοκ, την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και τη διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας.

Μερικά από τα σημαντικά κτίρια στο Γκντανσκ είναι το Πανεπιστήμιο του Γκντανσκ, το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Γκντανσκ, το Εθνικό Μουσείο του Γκντανσκ, το Θέατρο Σαίξπηρ, το Μουσείο του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, η Πολωνική Φιλαρμονική της Βαλτικής και το Ευρωπαϊκό Κέντρο της Αλληλεγγύης. Η πόλη φιλοξενεί επίσης την Εορτή του Αγίου Δομίνικου, η οποία χρονολογείται από το 1260, η οποία θεωρείται ως ένα από τα μεγαλύτερα εμπορικά και πολιτιστικά γεγονότα στην Ευρώπη. Το Γκντανσκ βρίσκεται επίσης στην κορυφή της κατάταξης παγκοσμίως για την ποιότητα ζωής, την ασφάλεια και το βιοτικό επίπεδο, και το ιστορικό κέντρο της πόλης του έχει καταχωρηθεί ως ένα από τα εθνικά μνημεία της Πολωνίας.

Ιστορία 
Ιστορικά ήταν ένας σημαντικός θαλάσσιος λιμένας από τους μεσαιωνικούς χρόνους και στη συνέχεια ήταν μέλος της Χανσεατικής Ένωσης. Τμήμα του Βασιλείου της Πρωσίας από το 1793, με ένα μικρό διάλειμμα στους Ναπολεόντιους Πολέμους όπου ήταν αυτόνομο (1807-1813), έως το 1919 που με την Συνθήκη των Βερσαλλιών ανακηρύχτηκε ελεύθερη πόλη υπό την προστασία της Κοινωνίας των Εθνών.

Το 1939 προσαρτήθηκε από τη Ναζιστική Γερμανία, γεγονός που σηματοδότησε την έναρξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Μετά τον πόλεμο ενώθηκε με την Πολωνία. Λιγότεροι από το 5% των Γερμανών έμειναν στο Γκντανσκ, σχηματίζοντας τη γερμανική μειονότητα που υπάρχει ως σήμερα.

Γεωγραφία

Κλίμα
Το Γκντανσκ έχει κλίμα με ωκεάνιες και ηπειρωτικές επιρροές. Σύμφωνα με ορισμένες κατηγοριοποιήσεις, έχει ωκεάνιο κλίμα (Cfb), ενώ άλλοι το κατατάσσουν ως ανήκει στην ηπειρωτική κλιματική ζώνη (Dfb). Στην πραγματικότητα εξαρτάται από το αν η μέση θερμοκρασία αναφοράς για τον πιο κρύο χειμερινό μήνα έχει οριστεί στους -3 °C ή στους 0 °C. Οι ξηροί χειμώνες του Γκντανσκ και η μέγιστη βροχόπτωση το καλοκαίρι είναι δείκτες ηπειρωτικότητας. Ωστόσο, τα εποχιακά ακραία είναι λιγότερο έντονα από εκείνα στην ενδοχώρα της Πολωνίας.

Η πόλη έχει μέτρια ψυχρούς και συννεφώδεις χειμώνες με μέση θερμοκρασία τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο κοντά ή κάτω από τους 0 °C και ήπια καλοκαίρια με συχνές βροχές και καταιγίδες. Οι μέσες θερμοκρασίες κυμαίνονται από −1,0 έως 17,2 °C και η μέση μηνιαία βροχόπτωση κυμαίνεται από 17,9 έως 66,7 mm το μήνα με ένα σχετικά χαμηλό ετήσιο σύνολο 507, 3 mm.

Οι εποχές είναι σαφώς διαφοροποιημένες. Η άνοιξη ξεκινά τον Μάρτιο και αρχικά έχει κρύο και αέρα, αργότερα γίνεται ευχάριστα ζεστή και συχνά πολύ ηλιόλουστη. Το καλοκαίρι, που ξεκινά τον Ιούνιο, είναι κυρίως ζεστό αλλά μερικές φορές ζεστό με θερμοκρασία που φτάνει τους 30 έως 35 °C τουλάχιστον δύο φορές το χρόνο, με άφθονη ηλιοφάνεια με έντονη βροχόπτωση. Το Γκντανσκ έχει κατά μέσο όρο 1.700 ώρες ηλιοφάνειας ετησίως. Ο Ιούλιος και ο Αύγουστος είναι οι θερμότεροι μήνες. Το φθινόπωρο έρχεται τον Σεπτέμβριο και στην αρχή είναι ζεστό και συνήθως ηλιόλουστο, ενώ το Νοέμβριο γίνεται κρύο, με υγρασία και ομίχλη. Ο χειμώνας διαρκεί από τον Δεκέμβριο έως τον Μάρτιο και περιλαμβάνει περιόδους χιονιού. Ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος είναι οι πιο κρύοι μήνες με τη θερμοκρασία μερικές φορές να πέφτει έως και τους -15 °C.

Διεθνείς σχέσεις

Αδελφοποιημένες πόλεις 
Το Γκντανσκ είναι αδελφοποιημένο με τις:

 Χελσινγκούρ, Δανία
 Βρέμη, Γερμανία
 Σποκάν, Η.Π.Α.
 Κάλμαρ, Σουηδία

 Νίκαια, Γαλλία
 Νουρ-Σουλτάν, Καζακστάν

 Ρότερνταμ, Ολλανδία
 Σέφτον, Ηνωμένο Βασίλειο
 Τούρκου, Φινλανδία
 Βίλνιους, Λιθουανία

Πρώην αδελφοποιημένες πόλεις 
 Καλίνινγκραντ, Ρωσία
 Αγία Πετρούπολη, Ρωσία

Στις 3 Μαρτίου 2022, το Δημοτικό Συμβούλιο του Γκντανσκ ενέκρινε ομόφωνο ψήφισμα για τον τερματισμό της συνεργασίας με τις ρωσικές πόλεις Καλίνινγκραντ και Αγία Πετρούπολη ως απάντηση στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Συνεργασίες 
Το Γκντανσκ συνεργάζεται επίσης με τις:
 Γάνδη, Βέλγιο
 Χάβρη, Γαλλία
 Μασσαλία, Γαλλία
 Οδησσός, Ουκρανία

Δείτε επίσης 
Τουρισμός στην Πολωνία
764 Γκεντάνια – αστεροειδής
Κασούβιοι
Κουρσενιέκοι
Live in Gdańsk

Σημειώσεις

Παραπομπές

Βιβλιογραφία

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Η επίσημη τουριστική υπηρεσία του Γραφείου του Στρατάρχη της Πομερανίας
Virtual Gdańsk (πολωνικά)
Danzig (γερμανικά)
Gdańsk (γερμανικά)
European Jamboree 2020 
The power of Gdansk άρθρο στο The Globe and Mail
7 Reasons to Fall in Love with Gdańsk

 
Πόλεις της Πολωνίας
Πόλεις πόβιατ της Πολωνίας
Πόλεις του Βοεβοδάτου Πομερανίας
Λιμένες της Βαλτικής Θάλασσας
Μέλη της Χανσεατικής Ένωσης
Τοποθεσίες του Ολοκαυτώματος στην Πολωνία
Εγκλήματα πολέμου των Ναζί στην Πολωνία