Κιοσέ Μιχάλ

Ο Μιχαήλ ο Αγένειος, τουρκικά: Köse Mihal, (13ος αι. – π. 1340)  συνόδευσε τον Οσμάν Α΄ στην άνοδό του στην εξουσία ως μπέη και ιδρυτή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Θεωρείται ο πρώτος σημαντικός Βυζαντινός αρνησίθρησκος: ασπάστηκε το Ισλάμ  , όταν εισήλθε στην Οθωμανική υπηρεσία (βλέπε Nόκερ).

Βιογραφία 
Ο Μιχαήλ ήταν ο Βυζαντινός κυβερνήτης της Χιρμένκιας (Harmankaya, σήμερα Χαρμάνκοϋ) και ήταν εθνικά Ρωμιός (Έλληνας). Το αρχικό του όνομα ήταν 'Mιχαήλ Κοσές".  Το κάστρο της Χιρμένκιας ήταν στους πρόποδες των βουνών, που τώρα ονομάζονται Ουλουντάγκ στο Μπιλετζίκ της σημερινής Τουρκίας.   Επίσης ο Μιχαήλ απέκτησε τον έλεγχο της Λεύκας, και αυτών που τώρα ονομάζονται Mεκέσε και Aκχισάρ. 

Ακόμη και πριν ασπαστεί το Ισλάμ, ο Μιχαήλ είχε φιλική σχέση με τον Οθωμανό ηγέτη Οσμάν Α΄.  Υπήρξε σύμμαχος του Οσμάν και τού λαού του στον πόλεμο, ενώ έδρασε και ως αρχηγός του τοπικού ελληνικού πληθυσμού. Επιπλέον, ενήργησε ως σύμβουλος και διπλωματικός πράκτορας για τον Oσμάν Α΄.   Οι πηγές που περιγράφουν τον λόγο πίσω από την αλλαγή πίστης του Mιχάλ ποικίλλουν. Μία παράδοση τονίζει την επιρροή, που άσκησε η φιλία του με τον Οσμάν, ενώ μία άλλη τον περιγράφει, ότι βίωσε ένα σημαντικό όνειρο, που τάχα τον έπεισε να γίνει Μουσουλμάνος. <ref>Dervish Ahmet-i 'Aşıki (called' Aşık Paşa, son):Menakıb u tevarih-i 'Al-i '''Osman (Denkwürdigkeiten and times of the House of Osman). In Kreutel Richard Franz (Hrsg. / Editor):From Tent to Shepherd High Pforte. Ottoman historian Vol 3, Graz 1959, p. 46</ref>  Η μεταστροφή του θεωρείται ότι συνέβη μεταξύ 1304 και 1313.    Ως Μουσουλμάνος, ήταν γνωστός ως Kιοσέ Μιχάλ Αμπντ Αλλάχ, όπου "κιοσέ" σημαίνει σπανός και το "Αμπντουλλάχ" (Abdullah) συνήθως υιοθετείται από τους προσήλυτους. 

Μέχρι την κατάκτηση της Προύσας το 1326, ο Κιοσέ Μιχάλ έπαιξε σημαντικό ρόλο ως διπλωματικός σύμβουλος και απεσταλμένος του Oρχάν Α΄, γιου και διαδόχου του Oσμάν.  Ο Kιοσέ Μιχάλ ήταν ο πρώτος σημαντικός Χριστιανός αποστάτης, που έγινε Οθωμανός υπήκοος και έπαιξε σημαντικό ρόλο στη δημιουργία του Οθωμανικού κράτους.   Οι απόγονοι του Κιοσέ Μιχάλ, γνωστοί ως Μιχάλογλου (Mihaloğlu]], ήταν επιφανείς, ιδιαίτερα τον 15ο και 16ο αι. Ήταν μία επιτυχημένη πολιτικά και στρατιωτικά οικογένεια Οθωμανών αξιωματούχων στη Ρούμελη. Ωστόσο, δεν έφτασαν στα υψηλότερα δημόσια αξιώματα. 

Μετά την κατάληψη της Προύσας, ο Kιοσέ Μιχάλ δεν αναφέρεται πλέον στις πηγές. Ο Kρόιτελ σημειώνει ότι ο Kιοσέ Μιχάλ απεβίωσε γύρω στο 1340.  Σύμφωνα με άλλους ιστορικούς, ο Κιοσέ Μιχάλ τάφτηκε σε τουρμπέ, στην Αδριανούπολη, σε ένα τζαμί που έκτισε ο ίδιος.  Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή ο Κιοσέ Μιχάλ θα ζούσε ακόμη κατά την κατάληψη της Αδριανούπολης από τον Μουράτ Α΄ (γιο του Ορχάν) κατά το έτος 1361, λοιπόν θα ήταν σε πολύ προχωρημένη ηλικία. Ωστόσο, ο ιστορικός Φραντς Μπάμπινγκερ φαίνεται να έκανε λάθος. Έκανε σύγχυση τον Kιοσέ Μιχάλ με τον Γκαζί Μιχάλ μπέη, εγγονό του Kιοσέ Μιχάλ. Ο Γκαζί Μιχάλ μπέης έκτισε ένα -ερειπωμένο πλέον- συγκρότημα τζαμιών, με πτωχοκομείο (imaret) και χαμάμ στην Αδριανούπολη, το οποίο ολοκληρώθηκε το 1422. Το νεκροταφείο που γειτνιάζει με το συγκρότημα, φιλοξενεί τον τάφο του Γκαζί Μιχάλ μπέη. 

 Υστεροφημία 
Ως πρόσφατα, το παλαιότερο σωζόμενο Οθωμανικό τεχνούργημα ήταν το κράνος του Ορχάν. Όμως, στις 5 Δεκεμβρίου 2020, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Τουρκίας ανακοίνωσε, ότι το ξίφος του Μιχάλ καταγράφηκε ως το παλαιότερο σωζόμενο οθωμανικό τεχνούργημα και μεταφέρθηκε στο Στρατιωτικό Μουσείο της Κωνσταντινούπολης. 

 Στη λαϊκή κουλτούρα 
Στην τηλεοπτική σειρά Kuruluş "Osmancık (1988), τον Κιοσέ Μιχάλ υποδύθηκε ο ηθοποιός Aχμέτ Μεκίν.  Στη σειρά Kuruluş Osman, τον Κιοσέ Μιχάλ υποδύεται ο Σερχάτ Κιλίτς.

 Δείτε επίσης 
 Αρνησίθρησκος
 Tουργκούτ Αλπ
 Kονούρ Αλπ

 Περαιτέρω ανάγνωση 
 Dervish Ahmet-i 'Aşıki (αποκαλούμενος' Aşık Paşa, γιος): tevarih Menakıb ui 'Al-i' Osman (Αναμνήσεις και εποχές του Οίκου του Οσμάν). Στο Kreutel Richard Franz (Hrsg. / Editor): From Shepherd's Tent to Sublime Porte . Οθωμανός ιστορικός Τόμος 3, Γκρατς 1959
 Joseph Hammer Purgstall: Ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας . Bd.1, Pest 1827
 Nicolae Jorga: Η ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σύμφωνα με πηγές που παρουσιάστηκε αυτολεξεί επανέκδοση, Primus Verlag Darmstadt 1997
 John Leunclavius : Annales Svltanorvm Othmanidarvm, A Tvrcis Sva Lingva Scripti Frankfurt a. M. 1588/1596, Γερμανικά: Neu Chronica Türckischer έθνος αυτοπεριγραφόμενου Türcke . . . Φρανκφούρτη α. Μ. 1590
 Majoros Ferenc u. Bernd Rill: The Ottoman Empire 1300–1922, Wiesbaden 2004
 Mihaloğlu Mehmet Paşa Nüzhet: "Ahval-i Gazi Mihal" . 1897 (Οθωμανικά)
 Mehmet Neşrî : Kitab-i Cihan-Nümâ . Μερική επιμέλεια και μετάφραση στο Journal of the German Oriental Society . 13. Τόμος 1859
 MİHALOĞULLARI που'' δημοσιεύτηκε στον 30ο τόμο του TDV İslâm Ansiklopedisi σελ. 24–25 στην Κωνσταντινούπολη (2005)

Παραπομπές και σημειώσεις

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Η οικογένεια Akinci Mihaloğlu

Βυζαντινοί αποστάτες
Έλληνες Μουσουλμάνοι
Βυζαντινοί Μικρασιάτες
Βυζαντινοί του 14ου αιώνα