joelniklaus/EU_Wikipedias huggingface dataset:
Καραβίας

Καραβίας είναι το επώνυμο παλαιάς και επιφανούς οικογένειας της Ιθάκης, με καταγωγή από τους Καλλέργηδες της Κρήτης, η οποία ανέδειξε πολλούς άνδρες που διακρίθηκαν στις επιστήμες, τα γράμματα και μεταξύ του κλήρου.

Στην Ιθάκη συναντάται πριν του 1672, όπως φαίνεται από έγγραφα του Ιστορικού της Αρχείου. Πιθανώς οι Καραβιάδες να ήρθαν στο νησί το 1669 όταν οι Τούρκοι κατέλαβαν την Κρήτη και έγινε αθρόα έξοδος των χριστιανών της Κρήτης προς την Επτάνησο. Τα επώνυμο Καραβίας παρουσιάζονται στο Βιβλίο των Ευγενών της Ιθάκης (LIBRO D’ORO), το 1803 επτά κλάδοι και το 1804 άλλοι επτά.

Σήμερα είναι ένα από τα δέκα διαδεδομένα επώνυμα στην Ιθάκη, αλλά συναντάται και στη Κρήτη, Σαντορίνη, Λευκάδα, Μυτιλήνη, Πύλο, Κέρκυρα, Πάρο, Νάξο, Πάτρα, Τρίπολη και αλλού.

Οι αξιολογότεροι είναι οι ακόλουθοι:

Χρύσανθος Καραβίας (1731-1812): Διευθυντής της Ευαγγελικής Σχολής της Σμύρνης
Ευγένιος Καραβίας (1752-1821): Διαπρεπής κληρικός, μητροπολίτης Αγχιάλου
Βασίλειος Καραβίας ή Καραβιάς (1773-1830): Στρατιωτικός εκ των πρωτεργατών της ελληνικής επανάστασης στη Μολδοβλαχία το 1821
Διονύσιος Καραβίας (1773-1831): Επίσκοπος Ιθάκης
Αναστάσιος Καραβίας (1779-1855): Δάσκαλος
Παναγιώτης Καραβίας: Οπλαρχηγός της Ελληνικής Επανάστασης που αγωνίστηκε στο πλευρό του Δημητρίου Υψηλάντη
Σπυρίδων Καραβίας (1838-1919): Διαπρεπής ιατρός

Βιβλιογραφία 
 Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ελευθερουδάκη, Τόμος Έβδομος, σελ. 263

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Οι οικογένειες ‘ΚΑΡΑΒΙΑ’
 Η Ιθάκη το 1821 
 Ιθακήσιοι Πνευματικοί Δημιουργοί

Ελληνικά επώνυμα
Βόρεια Βραβάντη

Η Βόρεια Βραβάντη (ολλανδικά: ) είναι μια από τις επαρχίες της Ολλανδίας. Βρίσκεται στο νότιο τμήμα της χώρας. Συνορεύει στα νότια με το Βέλγιο, τον ποταμό Μεύση στα βόρεια, τη Λιμβουργία στα ανατολικά και τη Ζηλανδία στα δυτικά. Πρωτεύουσα της επαρχίας είναι η πόλη Ντεν Μπος.

Καλύπτει έκταση 4.919 τ.χλμ. από τα οποία, 162 τ.χλμ. είναι επιφάνειες νερού. Έχει συνολικό πληθυσμό 2.415.946 κατοίκων (2006) με πληθυσμιακή πυκνότητα 491 κατοίκων ανά τ.χλμ.

Ιστορία 
Η σημερινή επαρχία ήταν παλαιότερα το βόρειο τμήμα του «Δουκάτου της Βραβάντης», του οποίου το νότιο τμήμα βρίσκεται σήμερα στο Βέλγιο. Μετά την Ένωση της Ουτρέχτης η περιοχή διεκδικήθηκε από τις Ηνωμένες Ολλανδικές Επαρχίες, και την Ισπανία που κατείχε τότε το Νότιο τμήμα της Ολλανδίας. Στη συνέχεια, η επαρχία εντάχθηκε στη Μπαταβική Δημοκρατία, μετά τη Μπαταβική Επανάσταση, με το όνομα Bataafs Brabant. Τέλος, το 1815, με την ένωση Βελγίου-Ολλανδίας στο Ηνωμένο Βασίλειο των Κάτω Χωρών, η Βόρεια Βραβάντη καθιερώθηκε ως επαρχία, για να ξεχωρίζει από τη Νότια Βραβάντη του σημερινού Βελγίου.

Έως σήμερα η Βόρεια Βραβάντη διατηρεί ισχυρή Ρωμαιοκαθολική παράδοση. Έτσι, το 57% των κατοίκων είναι Καθολικοί και 6% Προτεστάντες.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημη ιστοσελίδα της Επαρχίας

Επαρχίες της Ολλανδίας
Κριάτσι Φωκίδας

Το Κριάτσι (ή Κριάτσιο) είναι ορεινό χωριό της Στερεάς Ελλάδας στην Περιφερειακή Ενότητα Φωκίδας.

Γεωγραφικά - Ιστορικά στοιχεία
Το Κριάτσι βρίσκεται στα όρια με την Περιφερειακή Ενότητα Αιτωλοακαρνανίας στις βορειοδυτικές πλαγιές των Βαρδουσίων σε υψόμετρο 1.250 μέτρων και αποτελεί έναν από τους πιο ορεινούς οικισμούς της Ελλάδας και τον ορεινότερο του νομού Φωκίδας. Το όνομα του χωριού ίσως έχει βλάχικη προέλευση. Απέχει 61 χλμ. ΒΔ. του Λιδωρικίου (έδρα του δήμου) και 10 χλμ. ΝΔ. της Αρτοτίνας. Βόρεια του χωριού έχουν ανακαλυφθεί αρχαία ερείπια και οχυρώσεις. Μετά την Επανάσταση του 1821, αναφέρεται επίσημα το 1835 να προσαρτάται στον τότε δήμο Βωμέας. Το 1919 με το ΦΕΚ 95Α - 03/05/1919 ορίστηκε έδρα της ομώνυμης κοινότητας. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Βαρδουσίων του Δήμου Δωρίδος και σύμφωνα με την απογραφή 2011 έχει πληθυσμό 46 κατοίκους.

Απογραφές πληθυσμού

Φωτοθήκη

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
GTP - Greek Travel Pages
Κριάτσιον Δωρίδος

Παραπομπές 

χωριά του νομού Φωκίδας
Δήμος Δωρίδος
Υψηλό Χωριό Φωκίδας

Το Ψηλό Χωριό είναι ορεινό χωριό της Δωρίδας του Νομού Φωκίδας σε υψόμετρο 1.190 μέτρων. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, αποτελεί την Τοπική Κοινότητα Υψηλού Χωρίου και υπάγεται στην Δημοτική Ενότητα Βαρδουσίων του Δήμου Δωρίδος με πληθυσμό 61 κατοίκους. Βρίσκεται στις πλαγιές των Βαρδουσίων, ανάμεσα στις βουνοκορφές Σκοτεινή (1.537 μ), Τσούκα (1.609 μ), Αϊ-Νικόλας (1.600μ) σε περιοχή κατάφυτη από έλατα και καρυδιές. Αποτελεί έναν από τους πιο ορεινούς οικισμούς της Ελλάδας. Το Ψηλό χωριό βρίσκεται κοντά στην επαρχιακή οδό Λιδωρικίου - Αρτοτίνας, ΒΔ του Λιδωρικίου και απέχει από αυτό 57 χλμ. Η παλιά του ονομασία ήταν Νούτσομβρον, η οποία διατηρήθηκε μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1927. Καταστράφηκε από κατολισθήσεις ή σεισμούς και ξαναχτίστηκε στη θέση όπου βρίσκεται σήμερα. Αξιοθέατα του χωριού είναι οι δύο του εκκλησίες, του Αγίου Γεωργίου που κτίστηκε το 1852 και του Αγίου Νικολάου καθώς και τα οκτώ εξωκλήσια.

Απογραφές πληθυσμού

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 GTP - Greek Travel Pages
 Ψηλό Χωριό - Νούτσομπρο

Παραπομπές 

Χωριά του νομού Φωκίδας
Δήμος Δωρίδος
Πυρά Φωκίδας

Η Πυρά Ηρακλέους (ή απλά Πυρά) είναι ορεινό χωριό του νομού Φωκίδας. Το όνομά της οφείλεται στην μυθολογία, καθώς σύμφωνα με αυτή, σε αυτή την τοποθεσία άναψε μεγάλη φωτιά ο Ηρακλής για να γλιτώσει από τον χιτώνα του Νέσσου, τον οποίο είχε δηλητηριάσει η Δηιάνειρα εν αγνοία της. Είναι χτισμένη σε υψόμετρο 1.160 μέτρων στις πλαγιές της Οίτης και αποτελεί έναν από τους πλέον ορεινούς οικισμούς της Ελλάδας. 

Στην περιοχή σώζονται ερείπια ορθογώνιας στοάς, κίονες δωρικού ναού του 3ου αιώνα π.Χ. Νοτίως του ναού υπάρχει βωμός, ο οποίος χρησιμοποιήθηκε από την αρχαϊκή εποχή μέχρι την έλευση των Ρωμαίων.

Κατά τη διετία 1919-1920 διεξήχθησαν οι πρώτες ανασκαφές από τον Νικόλαο Παπαδάκη, ενώ το 1988 επαναλήφθηκε η ανασκαφή στο χώρο της Πυράς. 

Η Πυρά ανήκει στον διευρυμένο δήμο Δελφών και ο πληθυσμός της, σύμφωνα με την Απογραφή του 2011, είναι 65 κάτοικοι.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Πυρά Φωκίδας
Υπουργείο Πολιτισμού - Πυρά Ηρακλέους

χωριά του νομού Φωκίδας
Πυρα
Άιβι Ματσέπε-Κασαμπέρι

Η Άιβι Ματσέπε-Κασαμπέρι (Ivy Matsepe-Casaburri, 18 Σεπτεμβρίου 1937 - 6 Απριλίου 2009) ήταν Νοτιοαφρικανή πολιτικός. Χρημάτισε υπουργός Επικοινωνιών από το 1999 ως το θάνατό της. Το 2008 για μία ημέρα υπηρέτησε και ως υπηρεσιακή πρόεδρος της χώρας έπειτα από την παραίτηση του προέδρου Τάμπο Μπέκι. Από το 1997 ως το 1999 ήταν πρωθυπουργός της επαρχίας του Ελεύθερου Κράτους της Οράγγης. Ανήκε στο κόμμα του Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου.

Καριέρα

Πρώτα χρόνια, εκπαίδευση και εξορία 
Γεννήθηκε στο Κρούνσταντ στην τότε επαρχία του Ελευθέρου Κράτους της Οράγγης, στις 18 Σεπτεμβρίου του 1937 και ολοκλήρωσε τις σπουδές της στην εκπαίδευση στην επαρχία Νατάλ. Στη συνέχεια απέκτησε μπάτσελορ (Bachelor of Arts) από το πανεπιστήμιο του Φορτ Χέιρ. Εργάστηκε ως δασκάλα στο Νατάλ.

Λίγο αργότερα εξορίστηκε και έζησε στη Σουαζιλάνδη, στην Ζάμπια, στις ΗΠΑ και στην Ναμίμπια. Το 1990 επέστρεψε στην πατρίδα της. Ενώ ήταν στις ΗΠΑ απέκτησε διδακτορικό τίτλο (Ph.D.) στην Κοινωνιολογία από το πανεπιστήμιο Ρούτγκερς.

Πολιτική καριέρα 
Το 1993 διορίστηκε πρόεδρος της Νοτιοαφρικανικής Υπηρεσίας Μεταδόσεων (SABC) και έγινε η πρώτη γυναίκα αλλά και το πρώτο μαύρο πρόσωπο που διορίστηκε στη θέση αυτή. Παραιτήθηκε το 1997 με σκοπό να διαδεχθεί τον Μοσιουόα Λεκότα στο αξίωμα του πρωθυπουργού (premier) της επαρχίας του Ελεύθερου Κράτους της Οράγγης, αξίωμα στο οποίο επίσης ήταν η πρώτη γυναίκα. Τον Ιούνιο του 1999 διορίστηκε υπουργός Επικοινωνιών και διατηρήθηκε στο υπουργείο αυτό ως το θάνατό της.

Υπηρεσιακή Πρόεδρος 
Από τις 24 ως τις 25 Σεπτεμβρίου του 2008 η Ματσέπε ανέλαβε υπηρεσιακή πρόεδρος της χώρας, μέχρι την ορκωμοσία του προέδρου Καλέμα Μοτλάντε.

Θάνατος 
Απεβίωσε στην Πρετόρια από φυσικά αίτια, στις 6 Απριλίου 2009 σε ηλικία 72 ετών . Ο θάνατός της ήταν αδόκητος, όπως ανακοίνωσε η Νοτιοαφρικανική Υπηρεσία Μεταδόσεων.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Matsepe-Casaburri dies in hospital - Νεκρολογία.

Παραπομπές 

Ματσεπε
Παύλιανη

Η Παύλιανη είναι ορεινό χωριό της Στερεάς Ελλάδας στην Περιφερειακή Ενότητα Φθιώτιδας.

Γεωγραφία - Ιστορία 
Η Παύλιανη βρίσκεται στα νοτιοδυτικά όρια του πρώην νομού με την Περιφερειακή ενότητα Φωκίδας, μέσα σε πυκνό ελατοδάσος και σήμερα είναι ταχύτατα αναπτυσσόμενη τουριστικά. Είναι κτισμένη  στις νοτιοανατολικές πλαγιές της Οίτης σε υψόμετρο 1.040 μέτρων. Αποτελεί έναν από τους πιο ορεινούς οικισμούς της Φθιώτιδας και αφετηρία για εξορμήσεις στα γύρω βουνά καθώς και επισκέψεις στον Εθνικό Δρυμό της Οίτης, την «Πυρά του Ηρακλέους», το φαράγγι του Ασωπού και το «κάστρο του Κούβελου».

Μία άποψη για την ονομασία του χωριού αναφέρει ότι το όνομά της το οφείλει στους πρώτους της κατοίκους, οι οποίοι ήταν οι πρώτοι που πίστεψαν στα διδάγματα του Αποστόλου Παύλου. Πιο πιθανή εκδοχή όμως είναι να οφείλεται σε σλαβική ονομασία. Αρχικά το χωριό ήταν χτισμένο σε μια τοποθεσία με χαμηλότερο υψόμετρο, εκεί περίπου που τώρα βρίσκεται το χωριό Οίτη.

Ως οικισμός αναφέρεται από την εποχή της Τουρκοκρατίας και μετά την απελευθέρωση επίσημα το 1835 να ορίζεται έδρα του τότε δήμου Ροδοντίων (Οιτών). Απετέλεσε έδρα της ομώνυμης κοινότητας από το 1912 με το ΦΕΚ 261Α - 31/08/1912 και έως την 31η Δεκεμβρίου 2010, οπότε καταργήθηκε με την εφαρμογή του προγράμματος Καλλικράτης και εντάχθηκε στον διευρυμένο Δήμο Λαμιέων και μαζί με τη γειτονική Νέα Παύλιανη αποτελούν την τοπική κοινότητα Παύλιανης. Ο πληθυσμός της, σύμφωνα με την απογραφή του 2011, ως κοινότητα ανέρχεται σε 498 κατοίκους, ενώ ως οικισμός σε 367, ενώ με αυτήν του 2001 είχε 574 και 438 αντίστοιχα.

Παραπομπές

Πηγές
 Αποτελέσματα Απογραφής 2011 της ΕΛ.ΣΤΑΤ - Ελληνική Στατιστική Αρχή

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ο ιστότοπος του Μορφωτικού & Πολιτιστικού Συλλόγου Παύλιανης 

Χωριά του νομού Φθιώτιδας
Οίτη
Δήμος Λαμιέων
Κερασιά Φωκίδας

Η Κερασιά ή Κερασιές είναι ορεινό χωριό του νομού Φωκίδας. Είναι χτισμένη σε υψόμετρο 1.170 μέτρων, στις πλαγιές των Βαρδουσίων. Η παλαιά ονομασία του χωριού είναι Σουρούστι, η οποία άλλαξε τον Σεπτέμβριο του 1928. 

Οι ρίζες του οικισμού ανάγονται στα ελληνιστικά και βυζαντινά χρόνια. Από το χωριό καταγόταν ο καπετάνιος και αγωνιστής στην Επανάσταση του 21, Γιάννης Φαρμάκης, καθώς και πολλοί άλλοι αγωνιστές του 21. 

Η Κερασιά ανήκει στη δημοτική ενότητα Βαρδουσίων του Δήμου Δωρίδος και ο πληθυσμός της, σύμφωνα με την Απογραφή του 2011, είναι 64 κάτοικοι. Το παλαιό σχολείο του χωριού αποτελεί σήμερα το Πνευματικό Κέντρο. Εκδίδεται εφημερίδα με τίτλο «Κερασιά» και λειτουργεί χορευτικός όμιλος.

Απογραφές πληθυσμού

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Δήμος Βαρδουσίων - Κερασιά
 Κερασιά - Σουρούστι
Κερασιά Φωκίδας

Χωριά του νομού Φωκίδας
Δήμος Δωρίδος
Κρίκελλο Ευρυτανίας

Το Κρίκελλο είναι ορεινό χωριό του νομού Ευρυτανίας. Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1.120 μέτρων στην ανατολική πλευρά του όρους Καλιακούδα, κοντά στις πηγές του Κρικελλοπόταμου (ή Κρικελλιώτη), και αποτελεί έναν από τους πιο ορεινούς οικισμούς της Ελλάδας.

Υπήρξε έδρα του τέως δήμου Ευρυτάνων από το 1833 και αναγνωρίστηκε ως κοινότητα το 1912. Σήμερα υπάγεται στον καλλικρατικό δήμο Καρπενησίου ενώ μέχρι το 2010 αποτελούσε την έδρα του καποδιστριακού δήμου Δομνίστας και ο πληθυσμός του, σύμφωνα με την απογραφή του 2011, είναι 161 κάτοικοι. Απέχει 31 χιλιόμετρα από το Καρπενήσι.

Στη διαδρομή προς το Κρίκελλο εντοπίζεται η θέση Κοκκάλια, όπου το 279 π.Χ. οι Αιτωλοί και οι Ευρυτάνες νίκησαν τους Γαλάτες. 

Στις 28 Οκτωβρίου 1942 διεξήχθη η πρώτη μάχη τμήματος του ΕΛΑΣ υπό τον Άρη Βελουχιώτη κατά των Ιταλών στη θέση Κουφόβρυση.

Βιβλιογραφία
Συλλογικό έργο, 2006, Νομός Ευρυτανίας, τόμος 13, σειρά ΕΛΛΑΔΑ, Αθήνα, Εκδόσεις Δομή

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
GTP - Greek Travel Pages
Κρίκελλο Ευρυτανίας
 

χωριά του νομού Ευρυτανίας
Δήμος Καρπενησίου
Δήμος Δομνίστας
Στάβλοι Ευρυτανίας

Οι Στάβλοι είναι ορεινό χωριό του νομού Ευρυτανίας. Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1.230 μέτρων στο όρος Οξυά, που αποτελεί απόληξη των Βαρδουσίων, και αποτελεί έναν από τους πιο ορεινούς οικισμούς της Ελλάδας.

Οι Στάβλοι ανήκουν στον καλλικρατικό Δήμο Καρπενησίου (τέως καποδιστριακός Δήμος Δομνίστας) και ο πληθυσμός τους, σύμφωνα με την απογραφή του 2011 ανέρχεται σε 253 κατοίκους. Το κοντινότερο χωριό στους Στάβλους είναι η Δομνίστα, που απέχει 8 χιλιόμετρα, ενώ απέχει 50 χιλιόμετρα από το Καρπενήσι.

Σύμφωνα με την παράδοση και αρχαιολογικά ευρήματα, εικάζεται ότι στην περιοχή βρίσκονταν τα ανάκτορα και οι στάβλοι του μυθικού βασιλιά Ευρύτου, ο οποίος έδωσε και το όνομά του στην Ευρυτανία. Τα ευρήματα περιλαμβάνουν κτερίσματα, κιονόκρανα και μυκηναϊκά τείχη. 

Λόγω μεγάλης κατολίσθησης, πολλοί κάτοικοι εγκατέλειψαν στο παρελθόν το χωριό. Ο Γάλλος Πουκεβίλ αναφέρει ότι στα τέλη του 18ου αιώνα το χωριό είχε πληθυσμό περίπου 20 οικογένειες.

Μία άλλη ερμηνεία για την ονομασία του χωριού προέρχεται από την παράδοση ότι στην περιοχή βρίσκονταν οι στάβλοι της βασίλισσας των Φράγκων ιπποτών.

Βιβλιογραφία 
 Συλλογικό έργο, 2006, Νομός Ευρυτανίας, τόμος 13, σειρά ΕΛΛΑΔΑ, Αθήνα, Εκδόσεις Δομή

Παραπομπές 

Χωριά του νομού Ευρυτανίας
Δήμος Καρπενησίου
Δήμος Δομνίστας
Σκοπιά Ευρυτανίας

Η Σκοπιά είναι ορεινός οικισμός του Νομού Ευρυτανίας. Βρίσκεται κτισμένη σε υψόμετρο 1.120 μέτρων στο όρος Οξυά, που αποτελεί απόληξη των Βαρδουσίων. Μέχρι το 1928 ονομαζόταν Τσεκλείστα.

Η Σκοπιά ανήκει στον καλλικρατικό Δήμο Καρπενησίου (τέως καποδιστριακός δήμος Δομνίστας) και ο πληθυσμός της, σύμφωνα με την απογραφή του 2011, ανέρχεται σε 41 κατοίκους. Ο οικισμός συναποτελεί, μαζί με τη Δομνίστα και τον οικισμό Μαρίνος την Τοπική Κοινότητα Δομνίστης. 

Κοντά στη Σκοπιά βρίσκεται το φαράγγι του «Πανταβρέχει».

Βιβλιογραφία 
 Συλλογικό έργο, 2006, Νομός Ευρυτανίας, τόμος 13, σειρά ΕΛΛΑΔΑ, Αθήνα, Εκδόσεις Δομή

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 GTP - Greek Travel Pages

Χωριά του νομού Ευρυτανίας
Δήμος Καρπενησίου
Δήμος Δομνίστας
Σελλά Ευρυτανίας

Τα Σελλά αποτελεί ορεινό χωριό του Νομού Ευρυτανίας. Είναι κτισμένα σε υψόμετρο 1.030 μέτρων, στις πλαγιές του όρους Χελιδώνα. Υπάγονται διοικητικά στον Δήμο Καρπενησίου και ο πληθυσμός τους, σύμφωνα με την απογραφή του 2011, ανέρχεται σε 101 κατοίκους. Το χωριό απέχει 25 χιλιόμετρα από το Καρπενήσι.

Τοπική Κοινότητα Σελλών
Στην Τοπική Κοινότητα, εκτός των Σελλών, υπάγεται ο οικισμός Μηλιά (33 κάτοικοι). Ο συνολικός πληθυσμός της Τοπικής Κοινότητας Σελλών''' ανέρχεται σε 134 κατοίκους.

Ιστορική Αναδρομή
Η πρώτη γραπτή αναφορά του χωριού ανάγεται σε οθωμανικά έγγραφα του 15ου αιώνα 

Βιβλιογραφία
Συλλογικό έργο, 2006, Νομός Ευρυτανίας'', τόμος 13, σειρά ΕΛΛΑΔΑ, Αθήνα, Εκδόσεις Δομή

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
GTP - Greek Travel Pages
 Σελλά Ευρυτανίας 

χωριά του νομού Ευρυτανίας
Δήμος Καρπενησίου
Άνω Χώρα Αιτωλοακαρνανίας

Η Άνω Χώρα είναι ορεινό χωριό του νομού Αιτωλοακαρνανίας στην περιοχή της ορεινής Ναυπακτίας. Είναι χτισμένη σε υψόμετρο 1.060 μέτρων στις δυτικές απολήξεις των Βαρδουσίων, στις πλαγιές του υψώματος που ονομάζεται Κερασοβούνι, και είναι ένα από τα ορεινότερα χωριά της Αιτωλοακαρνανίας. Απέχει περίπου 52 χιλιόμετρα από την Ναύπακτο, που είναι και η κοντινότερη μεγάλη πόλη. Στο παρελθόν ονομαζόταν Μεγάλη Λομποτινά ενώ την σημερινή της ονομασία την απέκτησε το 1930. Η Άνω Χώρα αποτελεί την Τοπική κοινότητα Άνω Χώρας της Δημοτικής Ενότητας Αποδοτίας που ανήκει στον δήμο Ναυπακτίας και ο πληθυσμός της σύμφωνα με την απογραφή του 2011 είναι 225 κάτοικοι.

Ιστορικά στοιχεία
Η Άνω Χώρα υπήρξε κεφαλοχώρι της ορεινής Ναυπακτίας και κύριο διοικητικό και πνευματικό κέντρο της περιοχής. Κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας στην Άνω Χώρα λειτούργησε η μοναδική οργανωμένη σχολή της ορεινής Ναυπακτίας, η οποία αναφέρεται ως Σχολή της Λομποτινάς. Η σχολή λειτούργησε υπό την προστασία των Καναβαίων, παλιάς εύπορης Βυζαντινής οικογένειας, που αργότερα υπήρξαν κοτζαμπάσηδες στην περιοχή των Κραβάρων. Στη σχολή φοίτησε για δύο χρόνια ο Κοσμάς ο Αιτωλός. Στο διάστημα αυτό δάσκαλος στη σχολή ήταν ο μοναχός Ανανίας Δερβισιάνος.

Μετά την ίδρυση του Ελληνικού κράτους η Άνω Χώρα υπήρξε πρωτεύουσα του τοπικού δήμου της περιοχής, του Δήμου Αποδοτίας, ο οποίος λειτούργησε αρχικά στο διάστημα 1835 - 1912. Το 1912 ο δήμος καταργήθηκε και η Άνω Χώρα έγινε έδρα της ομώνυμης κοινότητας. Το 1996 επανασυστάθηκε ο δήμος Αποδοτίας με έδρα του πάλι την Άνω Χώρα. Ο δήμος καταργήθηκε για δεύτερη φορά το 2011 με το πρόγραμμα Καλλικράτης και αποτέλεσε μέρος του Δήμου Ναυπακτίας.

Κατά την διάρκεια του 20ου αιώνα ο πληθυσμός της Άνω Χώρας παρουσίασε μείωση, ακολουθώντας παρόμοια τύχη με τα περισσότερα ορεινά χωριά. Τα τελευταία χρόνια όμως γνωρίζει σημαντική τουριστική ανάπτυξη, συγκρατώντας τον πληθυσμό της. Το χωριό διαθέτει σήμερα ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια και εστιατόρια ενώ ως πρώην έδρα δήμου διαθέτει και Κέντρο Υγείας.

Απογραφές πληθυσμού

Πολιτισμός
Στα πλαίσια της πολιτιστικής προβολής του χωριού λειτουργεί από το 2016 λαογραφικό μουσείο ενώ από το 1999 διεξάγεται κάθε Οκτώβρη η επονομαζόμενη "Γιορτή κάστανου και τσίπουρου" με πλήθος επισκεπτών από τις γύρω περιοχές.Ένα κτίσμα με ιστορία αποτελεί ο παλιός νερόμυλος της εκκλησίας που μετρά πολλούς αιώνες παρουσίας στο χωριό. Αδιάψευστος μάρτυρας ο λίθος στην τοιχοποιία του που αναγράφει το έτος 1729. Αναπαλαιώθηκε το 2019 και αποτελεί ένα από τα σημαντικά σημεία αναφοράς του χωριού.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 GTP - Greek Travel Pages
 Αιτωλοακαρνανία - Άνω Χώρα
 ΕΡΤ - Εκπομπή "Μένουμε Ελλάδα" - Στην Άνω Χώρα της ορεινής Ναυπακτίας

Χωριά του νομού Αιτωλοακαρνανίας
Δήμος Ναυπακτίας
Κράβαρα
Κύπελλο Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών 1999

Τη σεζόν 1998-1999 καθιερώθηκε η τελική φάση του Κυπέλλου Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών να διεξάγεται σε ένα κολυμβητήριο με σύστημα φάιναλ-φορ. Η «παρθενική» διεξαγωγή του νέου συστήματος έγινε στην Κέρκυρα στις 3 και 4 Μαΐου 1999. Κυπελλούχος αναδείχθηκε ο Ν.Ο. Βουλιαγμένης για 2η φορά στην ιστορία του.

Αποτελέσματα

Ημιτελικοί
 Ν.Ο. Βουλιαγμένης – Εθνικός : 13 - 12
 Ολυμπιακός – Ν.Ο. Χανίων : 16 - 6
Μικρός τελικός
  Εθνικός - Ν.Ο. Χανίων : 6 - 3
ΤΕΛΙΚΟΣ
 Ν.Ο. Βουλιαγμένης – Ολυμπιακός : 8 - 7

Κατάταξη

  Ν.Ο. Βουλιαγμένης: Κυπελλούχος Ελλάδος 1999
   Ολυμπιακός
  Εθνικός
  Ν.Ο. Χανίων

Πηγή
 
http://www.express.gr/news/sports/155383oz_20090410155383.php3

1999
Υδατοσφαίριση το 1999
Κύπελλο Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών 2000

Τη σεζόν 1999-2000 η τελική φάση του Κυπέλλου Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών διεξήχθη στο κολυμβητήριο της Νίκαιας στις 2 και 3 Μαρτίου 2000. Κυπελλούχος αναδείχθηκε ο Εθνικός Πειραιώς για 11η φορά στην ιστορία του.

Αποτελέσματα

Ημιτελικοί 
  Εθνικός - Ν.Ο. Βουλιαγμένης : 13 - 12 (παρ., κανονικός αγώνας 12 - 12)
  Ολυμπιακός – Ν.Ο. Χίου :  9 - 8 (παρ., κανονικός αγώνας 8 - 8)

Μικρός τελικός 
  Ν.Ο. Βουλιαγμένης - Ν.Ο. Χίου:  11 - 7

ΤΕΛΙΚΟΣ

Κατάταξη

  Εθνικός Πειραιώς:  Κυπελλούχος Ελλάδος 2000 (11ος τίτλος)
   Ολυμπιακός Πειραιώς
  Ν.Ο. Βουλιαγμένης
  Ν.Ο. Χίου

Σημειώσεις

Πηγές
 
Εφημερίδα «Ριζοσπάστης», 7/3/2000, σελίδα 38
http://www.express.gr/news/sports/155383oz_20090410155383.php3

2000
Υδατοσφαίριση το 2000
Κύπελλο Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών 2001

Τη σεζόν 2000-2001 η τελική φάση του Κυπέλλου Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών διεξήχθη στην Πάτρα στις 30 και 31 Μαρτίου 2001. Κυπελλούχος αναδείχθηκε ο Ολυμπιακός.

Αποτελέσματα

 Ημιτελικοί
 Ολυμπιακός - Εθνικός: 10 - 8
 Ν.Ο. Βουλιαγμένης – Α.Ν.Ο. Γλυφάδας: 7 - 6
 Μικρός τελικός
 Α.Ν.Ο. Γλυφάδας - Εθνικός: 13 - 11
 ΤΕΛΙΚΟΣ
 Ολυμπιακός – Ν.Ο. Βουλιαγμένης: 9 - 7

Κατάταξη

   Ολυμπιακός :  Κυπελλούχος Ελλάδος 2001
  Ν.Ο. Βουλιαγμένης
  Α.Ν.Ο. Γλυφάδας
  Εθνικός

Πηγή
 
http://www.express.gr/news/sports/155383oz_20090410155383.php3

2001
Υδατοσφαίριση το 2001
Κύπελλο Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών 2002

Τη σεζόν 2001-2002 η τελική φάση του Κυπέλλου Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών διεξήχθη στο Βόλο στις 30 και 31 Μαρτίου 2002. Στη διοργάνωση αυτή δεν διεξήχθη μικρός τελικός για την 3η θέση. Κυπελλούχος αναδείχθηκε ο Ολυμπιακός.

Αποτελέσματα

 Ημιτελικοί
 Ολυμπιακός - Εθνικός: 11 - 8
 Ν.Ο. Βουλιαγμένης – Παναθηναϊκός: 10 - 8
 ΤΕΛΙΚΟΣ
 Ολυμπιακός – Ν.Ο. Βουλιαγμένης: 10 - 9 (παρ., κανονικός αγώνας 8 - 8)

Κατάταξη

   Ολυμπιακός :  Κυπελλούχος Ελλάδος 2002
  Ν.Ο. Βουλιαγμένης
  Παναθηναϊκός και  Εθνικός

Πηγή
 
http://www.express.gr/news/sports/155383oz_20090410155383.php3

2002
Υδατοσφαίριση το 2002
Κύπελλο Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών 2004-2005

Το Κυπέλλου Ελλάδος πόλο ανδρών της περιόδου 2004–05 ήταν το 27ο στην ιστορία του θεσμού. Δικαίωμα συμμετοχής είχαν όλες οι ομάδες της Α1 και της Α2 (24 ομάδες συνολικά). Συγκεκριμένα, οι 12 ομάδες της Α2 2004-05, οι δύο ομάδες που κέρδισαν την άνοδο από την Α2 2003-04 στην Α1 2004-05, καθώς και οι δύο ομάδες που κατέλαβαν τις θέσεις 9 και 10 στην Α1 2003-04 ξεκίνησαν από την α' φάση της διοργάνωσης. Οι οκτώ πρώτες ομάδες του πρωταθλήματος Α1 2003-04 εισήλθαν στη διοργάνωση κατά τη β' φάση. Η τελική φάση διεξήχθη στη Θεσσαλονίκη στις 9 και 10 Απριλίου 2005. Κυπελλούχος αναδείχθηκε ο Εθνικός Πειραιώς για 12η φορά στην ιστορία του.

Α' φάση

Β' φάση

Προημιτελικοί

Τελική φάση

Ημιτελικοί

Μικρός τελικός

Μεγάλος τελικός

Κατάταξη
  Εθνικός Πειραιώς :  Κυπελλούχος Ελλάδος 2005
  Ν.Ο. Πατρών
   Ολυμπιακός Πειραιώς
  Α.Ο. Παλαιού Φαλήρου

Πηγή

Αρχείο Αθλητικής Ηχούς

2005
Υδατοσφαίριση το 2005
Υδατοσφαίριση το 2004
Κύπελλο Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών 2006

Τη σεζόν 2005-2006 η τελική φάση του Κυπέλλου Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών διεξήχθη στην Άρτα στις 1 και 2 Απριλίου 2006. Η διοργάνωση σημαδεύτηκε από την αποχή των βασικών παικτών, έπειτα από απεργία που κήρυξε ο Σύνδεσμος Ελλήνων Αθλητών Υδατοσφαίρισης διαμαρτυρόμενος για μια νέα διάταξη περί μεταγραφών. Κυπελλούχος αναδείχθηκε εύκολα ο Ολυμπιακός, του οποίου οι βασικοί υδατοσφαιριστές μετείχαν κανονικά στους αγώνες, ενώ έχουμε την πρώτη εμφάνιση του Πανιωνίου σε τελικό.

Αποτελέσματα

 Ημιτελικοί
 Ολυμπιακός - Ν.Ο. Χίου: 10 - 3
 Πανιώνιος – Εθνικός: 13 - 5
 Μικρός τελικός
 Ν.Ο. Χίου - Εθνικός: 15 - 4
 ΤΕΛΙΚΟΣ
 Ολυμπιακός – Πανιώνιος: 16 - 5

Κατάταξη

   Ολυμπιακός Κυπελλούχος Ελλάδος 2006
  Πανιώνιος
  Ν.Ο. Χίου
  Εθνικός

Πηγή

http://www.express.gr/news/sports/155383oz_20090410155383.php3

2006
Υδατοσφαίριση το 2006
Κύπελλο Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών 2007

Τη σεζόν 2006-2007 η τελική φάση του Κυπέλλου Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών διεξήχθη στην Καλαμάτα στις 19 και 20 Μαΐου 2007. Κυπελλούχος αναδείχθηκε ο Ολυμπιακός.

Αποτελέσματα

 Ημιτελικοί
 Ολυμπιακός - Πανιώνιος: 12 - 8
 Εθνικός – Ν.Ο. Βουλιαγμένης: 9 - 6
 Μικρός τελικός
 Πανιώνιος - Ν.Ο. Βουλιαγμένης: 8 - 7
 ΤΕΛΙΚΟΣ
 Ολυμπιακός – Εθνικός: 11 - 5

Κατάταξη

  Ολυμπιακός: Κυπελλούχος Ελλάδος 2007
  Εθνικός 
  Πανιώνιος
  Ν.Ο. Βουλιαγμένης

2007
Υδατοσφαίριση το 2007
Κύπελλο Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών 2008

Τη σεζόν 2007-2008 η τελική φάση του Κυπέλλου Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών διεξήχθη στην Τρίπολη στις 4 και 5 Απριλίου 2008. Κυπελλούχος αναδείχθηκε ο Ολυμπιακός.

Αποτελέσματα

 Ημιτελικοί
 Ολυμπιακός - Εθνικός: 12 - 8
 Πανιώνιος – Α.Ν.Ο. Γλυφάδα: 13 - 5
 Μικρός τελικός
 Εθνικός - Α.Ν.Ο. Γλυφάδα: 9 - 3
 ΤΕΛΙΚΟΣ
 Ολυμπιακός – Πανιώνιος: 10 - 4

Κατάταξη

   Ολυμπιακός: Κυπελλούχος Ελλάδος 2008
  Πανιώνιος:
  Εθνικός
  Α.Ν.Ο. Γλυφάδα

Πηγή

2008
Υδατοσφαίριση το 2008
Κύπελλο Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών 2009

Τη σεζόν 2008-2009 η τελική φάση του Κυπέλλου Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών διεξήχθη στην Πτολεμαΐδα στις 11 και 12 Απριλίου 2009. Δεν έγινε μικρός τελικός. Κυπελλούχος αναδείχθηκε ο Ολυμπιακός.

Αποτελέσματα

 Ημιτελικοί
 Ολυμπιακός - Παναθηναϊκός: 8 - 4
 Πανιώνιος – Π.Α.Ο.Κ.: 11 - 8
 ΤΕΛΙΚΟΣ
 Ολυμπιακός – Πανιώνιος: 9 - 6

Κατάταξη

   Ολυμπιακός: Κυπελλούχος Ελλάδος 2009
  Πανιώνιος
  Π.Α.Ο.Κ. και  Παναθηναϊκός

2009
Υδατοσφαίριση το 2009
Κύπελλο Ελλάδος υδατοσφαίρισης ανδρών 2003-2004

Το Κυπέλλου Ελλάδος πόλο ανδρών της περιόδου 2003–04 ήταν το 26ο στην ιστορία του θεσμού. Δικαίωμα συμμετοχής είχαν όλες οι ομάδες της Α1 και της Α2 (24 ομάδες συνολικά). Συγκεκριμένα, οι 12 ομάδες της Α2 2003-04, οι δύο ομάδες που κέρδισαν την άνοδο από την Α2 2002-03 στην Α1 2003-04, καθώς και οι δύο ομάδες που κατέλαβαν τις θέσεις 9 και 10 στην A1 2002-03 ξεκίνησαν από την α΄ φάση της διοργάνωσης. Οι οκτώ πρώτες ομάδες του πρωταθλήματος Α1 2002-03 εισήλθαν στη διοργάνωση κατά τη β΄ φάση. Η τελική φάση διεξήχθη στην Αθήνα από 15 ως 18 Απριλίου 2004. Οι αγώνες έγιναν στο νέο Ολυμπιακό κολυμβητήριο του ΟΑΚΑ και για πρώτη και μοναδική φορά συμμετείχαν οκτώ ομάδες χωρισμένες σε δύο ομίλους. Σκοπός της διευρυμένης συμμετοχής ήταν το Κύπελλο να λειτουργήσει ως δοκιμαστική διοργάνωση ενόψει της Ολυμπιάδας 2004. Κυπελλούχος αναδείχθηκε ο Ολυμπιακός.

Προκριματική φάση

Τελική φάση

Μικρός τελικός

Μεγάλος τελικός

Κατάταξη
   Ολυμπιακός: Κυπελλούχος Ελλάδος 2004
  Ν.Ο. Βουλιαγμένης
  Ν.Ο. Χανίων
  Ν.Ο. Χίου

Πηγές
Αρχείο Αθλητικής Ηχούς

2004
Υδατοσφαίριση το 2004
Υδατοσφαίριση το 2003
Αλωνίσταινα Αρκαδίας

Η Αλωνίσταινα είναι ορεινό χωριό του Δήμου Τρίπολης στην Αρκαδία της Πελοποννήσου. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Απογραφής του 2011, ο πληθυσμός της ανέρχεται στους 124 κατοίκους. Από το 1998 έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός.

Γενικά και ιστορικά στοιχεία 
Είναι χτισμένη σε υψόμετρο 1.220 μέτρων στις πλαγιές του Μαινάλου, στη δυτική πλευρά της κορυφής της Οστρακίνας και αποτελεί έναν από τους πιο ορεινούς οικισμούς της Πελοποννήσου. Απέχει 25 χιλιόμετρα από την Τρίπολη. και βρίσκεται σε κοιλάδα ανάμεσα στη Βυτίνα και την Πιάνα.

Εικάζεται πως δημιουργήθηκε επί Φραγκοκρατίας, ενώ πιθανότατα ταυτίζεται με τη μεσαιωνική Λινίσταινα, που αναφέρεται στο Χρονικό του Μορέως ως βυζαντινό επαναστατικό κέντρο κατά το 1304, υπό την ηγεσία των Ιωάννη και Γεωργίου Μικρονά και η οποία καταστράφηκε από τον Φράγκο Φίλιππο Σαβαυδικό που κατέστειλε την εξέγερση. Κατά τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας υπολογίζεται πως είχε γύρω στους 750 κατοίκους, ενώ τον Ιούλιο του 1818 διεξήχθη εντός της Αλωνίσταινας, συμπλοκή μεταξύ μικρού οθωμανικού σώματος που βρισκόταν στο χωριό με αφορμή μια τοπική γιορτή και περαστικών Ελλήνων ένοπλων συνοδών Πελοποννησίων βεκίληδων, υπό τους Δ. Πλαπούτα και Νικηταρά, η οποία ξέσπασε έπειτα από αντεγκλήσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Με την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης αποτέλεσε έδρα στρατοπέδου των ελληνικών δυνάμεων, με επακόλουθο να καταστραφεί τον Απρίλιο του 1821 από τον οθωμανικό στρατό. Ωστόσο γρήγορα χρησίμευσε ξανά ως βάση των επαναστατών, έχοντας συμβολή στις επιχειρήσεις για την κατάληψη της Τριπολιτσάς και αργότερα στην αντίσταση έναντι των δυνάμεων του Ιμπραήμ πασά της Αιγύπτου, ο οποίος εκστράτευσε κατά της Αλωνίσταινας, αιχμαλωτίζοντας αρκετούς αμάχους.

Στα πρώτα χρόνια ύπαρξης του σύγχρονου Ελληνικού κράτους, η Αλωνίσταινα γνώρισε σημαντική πληθυσμιακή αύξηση, ξεπερνώντας τους 2000 κατοίκους κατά τη δεκαετία του 1850, ωστόσο στη συνέχεια ο πληθυσμός της μειώθηκε σημαντικά, εξαιτίας της εσωτερικής μετανάστευσης προς τη Μεσσηνία και της αντίστοιχης εξωτερικής προς τις ΗΠΑ.

Ο κεντρικός ναός του οικισμού είναι αφιερωμένος στην Αγία Παρασκευή και είναι κτίσμα του 1898, ενώ στον προαύλιό του βρίσκεται ο τάφος της μητέρας του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, Ζαμπίας Κωτσάκη.

Προσωπικότητες 
Στην Αλωνίσταινα γεννήθηκε η μητέρα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, Ζαμπία Κωτσάκη, ενώ και ο ίδιος έζησε εκεί ορισμένα χρόνια της παιδικής του ηλικίας. Στον οικισμό γεννήθηκε και ο πολιτικός Θεόδωρος Τουρκοβασίλης, Επιπλέον, η Αλωνίσταινα αποτελεί τόπο καταγωγής, του αντιστράτηγου και πολιτικού Γεωργίου Κοσμά.

Διοικητικές μεταβολές

Απογραφές πληθυσμού

Φωτοθήκη

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Μένουμε Ελλάδα - Στην Αλωνίσταινα Αρκαδίας
 Ιστοσελίδα traveltripolis, Δήμου Τρίπολης

Χωριά του νομού Αρκαδίας
Δήμος Φαλάνθου
Δήμος Τρίπολης
Χωριά του Μαινάλου
Παραδοσιακοί οικισμοί Αρκαδίας
Χρυσοβίτσι Αρκαδίας

Το Χρυσοβίτσι, παλαιότερα γνωστό ως Ξωβίτσι, είναι χωριό της Περιφερειακής Ενότητας Αρκαδίας, στην Πελοπόννησο. Ανήκει στην Κοινότητα Χρυσοβιτσίου της Δημοτικής Ενότητας Φαλάνθου του Δήμου Τρίπολης, και υπάγεται στην Περιφέρεια Πελοποννήσου της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου - Δυτικής Ελλάδας - Ιονίου.

Πληροφορίες 
Το Χρυσοβίτσι είναι ορεινό χωριό του Νομού Αρκαδίας. Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1.073 μέτρων σε μία ελατοσκέπαστη πλαγιά του Μαινάλου και αποτελεί έναν από τους πιο ορεινούς οικισμούς της Πελοποννήσου.

Έχει ανακηρυχθεί παραδοσιακός οικισμός και βρίσκεται στα νοτιοδυτικά της Τρίπολης, σε απόσταση 21 χιλιομέτρων.

Με το Πρόγραμμα Καλλικράτης ανήκει στο Δήμο Τρίπολης, ενώ με το Σχέδιο Καποδίστριας ανήκε στον Δήμο Φαλάνθου. Σύμφωνα με την Απογραφή του 2011 ο πληθυσμός του είναι 33 κάτοικοι, εκ των οποίων η πλειοψηφία ασχολείται με την κτηνοτροφία και την υλοτομία.

Ιστορία 

Το Χρυσοβίτσι είναι από τα πιο ιστορικά χωριά της Αρκαδίας. Ως οργανωμένος οικισμός υπάρχει ήδη από το 15ο αιώνα. Γύρω στα 1700, αναφέρεται σαν Chrissovizzi σε ενετική απογραφή και λίγο αργότερα παραφθαρμένο σε Ξοβίτζι σε πατριαρχικό έγγραφο ή Ξωβίτσι.

Το χωριό υπήρξε κέντρο δράσης των επαναστατών του 1821. Βρίσκεται κοντά στα Κολοκοτρωναίικα χωριά, Αρκουδόρεμα και Λιμποβίσι. Εδώ είχε το ιδιαίτερο γραφείο του ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης με γραμματέα του τον Αναγνώστη Ζαφειρόπουλο από το Ζυγοβίστι. Πολλοί αγωνιστές είχαν γενέτειρά τους το Χρυσοβίτσι, όπως ο ξακουστός Κουντάνης, ξάδερφος του Κολοκοτρώνη.

Το 1935, στο χωριό άρχισε να λειτουργεί εργοστάσιο επεξεργασίας ξυλείας μέχρι το 1972. Οι εγκαταστάσεις του σήμερα χρησιμοποιούνται για το Μουσείο Δασικής Ιστορίας Μαινάλου.

Πληθυσμός

Διοικητικές μεταβολές

Οικισμός Χρυσοβίτσι 
 24-05-1835, ο οικισμός Χρυσοβίτσι προσαρτάται στο Δήμο Φαλάνθου.
 24-08-1912,ο οικισμός Χρυσοβίτσι αποσπάται από το Δήμο Φαλάνθου και ορίζεται έδρα της Κοινότητας Χρυσοβιτσίου.
 04-12-1997,ο οικισμός Χρυσοβίτσι αποσπάται από την Κοινότητα Χρυσοβιτσίου και προσαρτάται στο Δήμο Φαλάνθου.
 07-06-2010, ο οικισμός Χρυσοβίτσι αποσπάται από το Δήμο Φαλάνθου και προσαρτάται στο Δήμο Τρίπολης.

Κοινότητα Χρυσοβιτσίου 
 24-08-1912, σύσταση της Κοινότητας με την απόσπαση του οικισμού Χρυσοβίτσι από το Δήμο Φαλάνθου και τον ορισμό του ως έδρα της Κοινότητας Χρυσοβιτσίου.
 09-10-1913, ο οικισμός  Λυκόχια αποσπάται από την Κοινότητα Πιάνας και προσαρτάται στην Κοινότητα Χρυσοβιτσίου.
 02-05-1919, ο οικισμός Λυκόχια αποσπάται από την Κοινότητα Χρυσοβιτσίου και ορίζεται έδρα της Κοινότητας Λυκοχίων.
 02-06-1958, ο οικισμός  Μαντέικα αποσπάται από την Κοινότητα Τσελεπάκου και προσαρτάται στην Κοινότητα Χρυσοβιτσίου.
 04-12-1997, οι οικισμοί  Χρυσοβίτσι και Μαντέικα αποσπώνται από την Κοινότητα Χρυσοβιτσίου και προσαρτώνται στο Δήμο Φαλάνθου.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 GTP - Greek Travel Pages
 Χρυσοβίτσι Φαλάνθου
 Δήμος Φαλάνθου - Χρυσοβίτσι
 ΕΡΤ - Μένουμε Ελλάδα - Το Χρυσοβίτσι Αρκαδίας
 Ιστοσελίδα traveltripolis, Δήμου Τρίπολης

Παραπομπές 

Χωριά του νομού Αρκαδίας
Δήμος Φαλάνθου
Δήμος Τρίπολης
Χωριά του Μαινάλου
Παραδοσιακοί οικισμοί Αρκαδίας
Βαλτεσινίκο Αρκαδίας

Το Βαλτεσινίκο είναι ορεινό χωριό του Νομού Αρκαδίας. Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1.118 μέτρων σε μία πλαγιά του βόρειου Μαινάλου και αποτελεί έναν από τους πιο ορεινούς οικισμούς ή πιο συγκεκριμένα υψηλότερα χτισμένους υψομετρικά, της Αρκαδίας και Πελοποννήσου. Έχει ανακηρυχθεί παραδοσιακός οικισμός, ενώ παλαιότερα στο χωριό είχε αναπτυχθεί και η ξυλοτεχνία.

Το Βαλτεσινίκο ανήκει στο Δήμο Γορτυνίας και ο πληθυσμός του, σύμφωνα με την απογραφή του 2011, είναι 341 κάτοικοι, οι οποίοι ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Απέχει 63 χιλιόμετρα από την Τρίπολη. Στο χωριό υπάρχει λαογραφικό μουσείο. Ήταν το πρώτο χωριό στην Πελοπόννησο με δωρεάν ασύρματο Ίντερνετ και το πρώτο που σχεδιάζεται, με βάση πιλοτικό πρόγραμμα της Αγροτουριστικής, να αποτελέσει πρότυπο οικοχωριό.

Ιστορία 
Ένα χιλιόμετρο μακριά από το χωριό εντοπίζεται η θέση Λενικά, όπου ανακαλύφθηκαν ερείπια αρχαίας πόλης, ναού και μυκηναϊκών τειχών. Το 1939 έγιναν οι πρώτες ανασκαφές από τη Γαλλική Αρχαιολογική Εταιρεία, σύμφωνα με την οποία ο ναός είναι από τον 7ο αιώνα π.Χ. και ήταν αφιερωμένος στη θεά Άρτεμη. 

Το Βαλτεσίνικο ήταν γνωστό κατά τη Φραγκoκρατία ως Βάλτες. Στην κορυφή Παλαιόκαστρο βρίσκονται τα ερείπια μεσαιωνικού οχυρού. Ο πληθυσμός του οικισμού είχε ήδη αρχίσει να αυξάνεται, λόγω των επιδρομών κυρίως Σλάβων στις πεδινότερες περιοχές. 

Από τις αρχές του 15ου αιώνα και μετά εμφανίζονται Τούρκοι στην περιοχή, οι οποίοι ενίοτε παραχωρούν προνόμια στους ντόπιους. Το 1770 το χωριό συμμετέχει στα Ορλωφικά, επανάσταση που καταπνίχτηκε με πολλά θύματα και αιχμαλώτους. 

Το χωριό αποτελούσε το ορμητήριο του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη κατά την Επανάσταση του 1821 και ειδικά μετά την έλευση του Ιμπραήμ και τις σφοδρές συγκρούσεις με τον αιγυπτιακό στρατό. Ο Ιμπραήμ εξεστράτευσε πέντε φορές ενάντια στον Κολοκοτρώνη, ο οποίος τις απέκρουσε επιτυχώς.

Ιστορικό πληθυσμού

Πανηγύρι 
Στις 16 Αυγούστου γίνεται τοπικό πανηγύρι με πλήθος κόσμου, στο οποίο αναβιώνει το έθιμο του παραδοσιακού αλωνίσματος από το 1998. Πίσω από τη Μονή της Παναγίας, σε ένα πέτρινο αλώνι, συγκεντρώνονται δεμάτια σοδειάς και άλογα για το αλώνισμα, το οποίο διαρκεί σχεδόν ολόκληρη μέρα.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ο Ιστοχώρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Βαλτεσινίκου "Η Κοίμηση της Θεοτόκου" 
 GTP - Greek Travel Pages
 Βαλτεσίνικο Αρκαδίας
 
 ΕΡΤ - Εκπομπή "Μένουμε Ελλάδα" - Στο Βαλτεσίνικο Αρκαδίας

Δήμος Γορτυνίας
Δήμος Κλείτορος
Χωριά του νομού Αρκαδίας
Χωριά του Μαινάλου
Παραδοσιακοί οικισμοί Αρκαδίας
Ζιγοβίστι Αρκαδίας

Το Ζυγοβίστι είναι ορεινό χωριό του νομού Αρκαδίας. Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1.160 μέτρων στις πλαγιές του Μαινάλου και αποτελεί έναν από τους πιο ορεινούς οικισμούς της Πελοποννήσου. Έχει ανακηρυχθεί παραδοσιακός οικισμός. Το Ζυγοβίστι ανήκει στο δήμο Γορτυνίας και ο πληθυσμός του σύμφωνα με την απογραφή του 2001 είναι 142 κάτοικοι, οι οποίοι ασχολούνται με τη γεωργία, την κτηνοτροφία και την οικοδομία. Απέχει 6 χιλιόμετρα από τη Δημητσάνα.

Ιστορικά στοιχεία
Το 1927 του αποδόθηκε η ονομασία Ζυγός, η οποία τελικά δεν διατηρήθηκε καθώς το 1932 επανήλθε η παλαιότερη ονομασία.

Οι πρώτοι κάτοικοι και ιδρυτές του χωριού ήταν οι Κovτoγιαvvαίoι, οι οποίοι ήρθαν από την περιοχή Αλαγονίας στη Μεσσηνία στα τέλη του 16ου αιώνα για να γλιτώσουν από τους Τούρκους. 

Το χωριό είχε σημαντικό ρόλο κατά την Επανάσταση του 1821 καθώς κάτοικοί του ήταν από τους πρώτους που ακολούθησαν το Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, ο οποίος τους χρησιμοποίησε ως σωματοφύλακές του με την ονομασία "Αθάνατο Σώμα". Προς τιμήν τους η κεντρική πλατεία του χωριού λέγεται Πλατεία Αθανάτων στην οποία υπάρχει μαρμάρινο μνημείο. 

Στην πλατεία του χωριού βρίσκεται η εκκλησία Μεταμορφωσεως του Σωτήρα ενώ αξιοσημείωτα κτίσματα είναι το παλαιό δημοτικό σχολείο, το Καποδιστριακό Διδακτήριο, το οποίο λειτούργησε μέχρι το 1957 και χαρακτηρίστηκε διατηρητέο μνημείο.

Πληθυσμός 
Ο πληθυσμός του Ζιγοβιστίου γνώρισε σταθερότητα την περίοδο 1879 - 1940 αλλά μεταπολεμικά μειώθηκε σημαντικά. Τις τελευταίες τρείς δεκαετίες είναι σχετικά σταθερός.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 GTP - Greek Travel Pages
 Δήμος Δημητσάνης - Ζυγοβίστι
 Πληροφορίες για το Ζυγοβίστι

Δήμος Γορτυνίας
Χωριά του νομού Αρκαδίας
Χωριά του Μαινάλου
Παραδοσιακοί οικισμοί Αρκαδίας
Αβδέλλα Γρεβενών

Η Αβδέλλα είναι χωριό και έδρα ομώνυμης τοπικής κοινότητας και δημοτικής ενότητας, του δήμου Γρεβενών, της περιφερειακής ενότητας (τέως νομού) Γρεβενών, στην περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης. 
Πρίν το σχέδιο Καποδίστριας και το πρόγραμμα Καλλικράτης, ανήκε στην επαρχία και νομό Γρεβενών, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Μακεδονίας.

Γεωγραφία 
Η Αβδέλλα είναι χωριό μεγάλου υψομέτρου στο δυτικό άκρο του νομού Γρεβενών. Βρίσκεται κοντά στα όρια με το νομό Ιωαννίνων και στις ανατολικές κλιτύς της Βόρειας Πίνδου, σε κατάφυτη περιοχή στα όρια του εθνικού δρυμού Βάλια Κάλντα. Απέχει 43 χλμ. περίπου ΝΔ. των Γρεβενών. Η τοπική κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ορεινός οικισμός, με έκταση 43,295 χμ² (2011).

Πληθυσμός

Διοικητικές μεταβολές μέχρι τον «Καλλικράτη 
Ο οικισμός εμφανίζεται το 1918 ως Αβδέλα και ορίζεται έδρα της ομώνυμης κοινότητας του νομού Κοζάνης. Το 1928 η ονομασία του διορθώθηκε σεΑβδέλλα και το 1964 υπήχθη στον νομό Γρεβενών. Με το ΦΕΚ 87Α - 07/06/201 ο οικισμός αποσπάται από την κοινότητα Αβδέλλας και προσαρτάται στο δήμο Γρεβενών.

Ιστορικά στοιχεία 
Πριν το 1800, το χωριό βρισκόταν στη θέση «Φαντίνες», αλλά οι κάτοικοι, κυρίως μεγάλες οικογένειες Βλάχων κτηνοτρόφων, μετακινήθηκαν στη σημερινή θέση λόγω καλύτερου κλίματος. Μετά την υποταγή του χωριού στους Οθωμανούς, δόθηκε αυτονομία και άλλα προνόμια, τα οποία χάθηκαν κατά την εποχή του Αλή Πασά. Κατά την Ελληνική επανάσταση του 1821 οι Αβδελλιώτες ξεσηκώθηκαν και προσέφεραν στον αγώνα. Σημαντικότερος αγωνιστής του '21 ήταν ο Μάρτος Ράμμος, πρωτοπαλίκαρο του Οδυσσέα Ανδρούτσου. , καθώς επίσης και οι Μπρέσιος και Μπέζας.

Το 1867, στο χωριό ιδρύεται ρουμανικό σχολείο από τον Αποστόλη Μαργαρίτη.
Οι Αβδελλιώτες συμμετείχαν στο Μακεδονικό αγώνα με κυριότερους Μακεδονομάχους, τούς Ζήση Βέρρο και Ιωάννη Χατζηγιάννη.  Το 1905, ομάδα φιλορουμανικών οικογενειών υπέστη επίθεση στο δρόμο από Ελληνικά αποσπάσματα. Την ίδια χρονιά, Έλληνες αντάρτες έκαναν επιδρομή στο χωριό, σκότωσαν κάποιους από τους Ρουμανίζοντες αρχηγούς και έκαψαν σπίτια. Το χωριό κάηκε άλλη μια φορά, στις 14 Ιουλίου 1944, από τους Γερμανούς.

Η Αβδέλλα είναι η ιδιαίτερη πατρίδα των αδελφών Μανάκη, Μίλτου και Γιάννη, οι οποίοι ήταν οι πρώτοι Έλληνες κινηματογραφιστές και προτομές τους βρίσκονται στην κεντρική πλατεία του χωριού, του βλαχόφωνου Μακεδονομάχου Βέρρου Ζήση και του ξυλογλύπτη Δημήτρη Αγοράστη.

Προσωπικότητες 
 Ζήσης Βέρρος, Μακεδονομάχος οπλαρχηγός.
 Αδελφοί Μανάκη (Ιωάννης και Μιλτιάδης), πρωτοπόροι κινηματογραφιστές.

Αξιοθέατα 
 Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου στην ανατολική είσοδο του οικισμού.

Παραπομπές

Πηγές 
 Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, 1978, 2006 (ΠΛΜ)
 Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, εκδ. 1963 (ΠΛ)
 Οργανισμός εκδόσεων «Ελλάδα», χάρτες (Βαρελάς)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ν.Α. Γρεβενών - Αβδέλλα
 Ιστορία του χωριού
 ΕΡΤ - Μένουμε Ελλάδα - Στο χωριό Αβδέλλα
 Συλλογή φωτογραφιών από το χωριό

Δήμος Γρεβενών
Χωριά του νομού Γρεβενών
Περτούλι Τρικάλων

Το Περτούλι είναι ορεινό χωριό του νομού Τρικάλων στον Δήμο της Πύλης. Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1.150 μέτρων στις πλαγιές του Κόζιακα. Το Περτούλι υπάγεται διοικητικά στο δήμο της Πύλης. Ο πραγματικός πληθυσμός του, σύμφωνα με την απογραφή του 2011, είναι 73 κάτοικοι. Πολλά από τα σπίτια του χωριού είναι πέτρινα. Πολύ κοντά στον οικισμό λειτουργεί το χιονοδρομικό κέντρο του Περτουλίου, το οποίο έχει αναδείξει την περιοχή σε τουριστικό προορισμό. 
Γύρω από το Περτούλι βρίσκεται το ομώνυμο δάσος με έκταση 33.000 περίπου στρεμμάτων, διαχειριζόμενο από τη Διοίκηση Δάσους Περτουλίου, η οποία υπάγεται στο Ταμείο Διοίκησης και Διαχείρισης Πανεπιστημιακών Δασών του ΑΠΘ.

Στο Περτούλι υπάρχουν δύο εκκλησίες οι οποίες γιορτάζουν ,6 Αυγούστου και 15 Αυγούστου.

Πληθυσμιακή εξέλιξη

Διοικητικές μεταβολές 

 Το 1883, ο οικισμός Περτούλι  με  πληθυσμό 307 κατοίκους, προσαρτάται στο δήμο Αιθίκων, με έδρα τον οικισμό Τύρνα τη σημερινή Ελάτη.
 Το 1912, ο οικισμός Περτούλι λόγο του ότι έχει δική του κοινοτική περιουσία και ετήσιο εισόδημα άνω των 2.000 δραχμών, αποσπάται από το δήμο Αιθίκων και ορίζεται έδρα της της νεοσυσταθείσας ομώνυμης κοινότητας.
Το 1997, με την εφαρμογή του προγράμματος Καποδίστριας (νόμος 2539/97), ο οικισμός προσαρτάται στο δήμο Αιθήκων.
 Το 2010, με την εφαρμογή του προγραμματος Καλλικράτης (νόμος 3852/2010), ο οικισμός αποσπάται από τον καταργηθέντα δήμο Αιθήκων και προσαρτάται στο δήμο Πύλης.

Σήμερα, μετά τη τελευταία μεταβολή του 2010 (πρόγραμμα Καλλικράτης), το Περτούλι, υπάγεται στη δημοτική ενότητα Αιθήκων του δήμου Πύλης της περιφερειακής ενότητας Τρικάλων.

Live camera 
https://www.meteolive.gr/p/pertoulivillage.html

Παραπομπές

Πηγές
Ψημένος, Στέφανος. Ανεξερεύνητη Θεσσαλία και Βόρεια Στερεά, Road, 2003. ISBN 9608481007.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Το Περτούλι στον ιστότοπο του Δήμου Αιθήκων

Χωριά του νομού Τρικάλων
Δήμος Πύλης
Πανουργιάς Φωκίδας

Ο Πανουργιάς (προς τιμή του ομώνυμου οπλαρχηγού του 1821) είναι ορεινό χωριό του νομού Φωκίδας. Το χωριό ήταν γνωστό παλαιότερα και με την ονομασία Δρέμισα (το οποίο χρησιμοποιείται εξ ίσου και σήμερα μεταξύ των κατοίκων της Φωκίδας) μέχρι τη μετονομασία του το Φεβρουάριο του 1915. Έτσι ονομάστηκε πιθανόν από το τρέμω => τρέμισσα => ντρέμισσα <=> δρέμισσα, λόγω των συχνών σεισμών. Η θεωρία αυτή βασίζεται στο γεγονός ότι αρχικά το χωριό ήταν χτισμένο ψηλά στην πλαγιά της Τούρλας και μετά από έναν μεγάλο σεισμό καταστράφηκε και ξαναχτίστηκε χαμηλότερα. Η παλιά θέση του χωριού, γνωστού σήμερα ως Λάκκος, είναι ακόμα διάσπαρτη από οικοδομικούς λίθους. Η συγκεκριμένη θεωρία είναι και η επικρατέστερη. 

Μια άλλη θεωρία για την προέλευση του ονόματος είναι αυτή του στρατηγού Στέλιου Πανουργιά. Επειδή παλαιότερα το χωριό πιθανόν να ήταν μέσα σε δάσος από δρύς, από τη λέξη  δρυμός => δρεμός => δρέμισσα. Σήμερα δρυς συναντάει κανείς ανάμεσα στην Παύλιανη και το Κουμαρίτσι, λίγα μόλις χιλιόμετρα από το χωριό. 

Η παράδοση σώζει το γεγονός ότι το χωριό πριν ονομαστεί Δρέμισσα ονομαζόταν Κοτρώνα, ίσως λόγω των πολλών βράχων που την περιτριγυρίζουν και τη γενικότερη τραχύτητα του τοπίου. 

Η ημερομηνία ίδρυσης και κατοίκησης του χωριού είναι άγνωστη και καμία μαρτυρία δεν σώζεται σχετικά. Η ονομασία μιας από τις πηγές του χωριού ως «Ρούς» ίσως υποδηλώνει ότι υπήρχε οικισμός από αρχαιοτάτων χρόνων όμως κανένα εύρημα δεν υπάρχει στην περιοχή που να το επιβεβαιώνει. Ο Πάνος Γ. Μαυριάς αναφέρει στο βιβλίο του ότι γύρω στα 1930 στη θέση Λάκκος βρέθηκε τάφος με αρχαία κτερίσματα από τον Δημήτριο Πατούλα. Ο τάφος ισοπεδώθηκε και τα κτερίσματα δεν φυλάχτηκαν. 

Στο να καταφύγουν και να χτίσουν στο κάπως απόκρυφο και απόμερο μέρος το χωριό οι πρώτοι κάτοικοί του ασφαλώς συνετέλεσε η καταπιεστική εποχή της τουρκοκρατίας. Η παράδοση σώζει το γεγονός ότι στη Δρέμισσα δεν υπήρχε ποτέ μόνιμα Τούρκος τοποτηρητής. Αρχικά το χωριό είχε λιγοστές καλύβες και φαίνεται πως κάθε σπίτι ήθελε να έχει την πρωτοκαθεδρία πάνω από τα άλλα. Γι' αυτό και οι κάτοικοι των γύρω χωριών έλεγαν για τη Δρέμισσα: «Δώδεκα καλύβες, δέκα τρεις καπεταναίοι». 

Ο Πανουργιάς είναι το χωριό των μεγάλων ηρώων της Ρούμελης στον αγώνα του '21: Δημήτριου Ξηρού ή Πανουργιά, Νάκου Πανουργιά, Γιάννη Γκούρα, Μαμούρη και Παπα-Κώστα Τζαμάλα'. Καθιερώθηκε σαν εθνική γιορτή η επέτειος της μάχης της Ντρέμισσας στις 17 Μαΐου 1821, στην Αρβανιτόραχη. Η μάχη αυτή έπαιξε αποφασιστικό ρόλο, έκρινε όλη την επανάσταση του 1821. Ήταν η πρώτη μεγάλη νίκη 

Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1.060 μέτρων στις πλαγιές της Γκιώνας και αποτελεί έναν από τους πιο ορεινούς οικισμούς της Στερεάς Ελλάδας. 

Ο Πανουργιάς ανήκει στο διευρυμένο Δήμο Δελφών και ο πληθυσμός του, σύμφωνα με την Απογραφή του 2011, είναι 196 κάτοικοι.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 GTP - Greek Travel Pages
 Φωκίδα - Δήμος Καλλιέων 
 Πληροφορίες για το χωριό Πανουργιάς

Χωριά του νομού Φωκίδας
Πανουργιας
Επιτύμβια στήλη

Επιτύμβια στήλη ή επιτάφια στήλη ονομάζεται στήλη, συνήθως μαρμάρινη ή γενικά λίθινη η οποία στήνεται στον τάφο, ώστε αφενός να γίνεται ορατή η θέση του τάφου, αφετέρου για να σημειώνονται τα στοιχεία του νεκρού. Οι στήλες αυτές μπορεί να είναι απλώς ενεπίγραφες ή διακοσμημένες, για παράδειγμα με σχήματα ή τη μορφή του νεκρού ή παραστάσεις σχετικές με τη ζωή του.

Ο όρος επιτύμβια στήλη αρχικά αναφερόταν σε στήλες που τοποθετούσαν π.χ. οι αρχαίοι Έλληνες, πάνω στον τύμβο (μικρό λόφο από χώμα) με τον οποίο κάλυπταν τον τάφο επιφανών, αλλά σήμερα χρησιμοποιείται με την ίδια έννοια με τον όρο επιτάφια στήλη και αφορά οποιαδήποτε στήλη τάφου και όχι μόνο τύμβου.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 σύγχρονοι επιτύμβιες στύλοι
 Η τέχνη της επιτύμβιας στύλου
 Kindergrabmalportal
 Ιστοσελίδα για επιτύμβιες στύλους

Ταφικά μνημεία και κατασκευές
Συγκρέλλος Ευρυτανίας

Ο Συγκρέλλος είναι ορεινό χωριό του νομού Ευρυτανίας. Είναι χτισμένο μέσα σε πυκνό ελατοδάσος σε υψόμετρο 1.230 μέτρων και αποτελεί έναν από τους πιο ορεινούς οικισμούς του νομού Ευρυτανίας. Βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα του νομού. Συνορεύει ανατολικά και νοτιοανατολικά με το Κρίκελλο, νότια και νοτιοδυτικά με την Ανιάδα, Δυτικά με το Μουζίλο και βόρεια με τη Μυρίκη. Υπάγεται διοικητικά στον καλλικρατικό Δήμο Καρπενησίου (τέως καποδιστριακός Δήμος Ποταμιάς) και ο πληθυσμός του σύμφωνα, με την απογραφή του 2011, ανέρχεται σε 50 κατοίκους (μόνιμοι 2) . Απέχει 31 χλμ. από το Καρπενήσι.

Βιβλιογραφία
Συλλογικό έργο, 2006, Νομός Ευρυτανίας, τόμος 13, σειρά ΕΛΛΑΔΑ, Αθήνα, Εκδόσεις Δομή

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
GTP - Greek Travel Pages

χωριά του νομού Ευρυτανίας
Δήμος Καρπενησίου
Δήμος Ποταμιάς Ευρυτανίας
Μηλέα Ευρυτανίας

Για οικισμούς με το ίδιο όνομα, δείτε: Μηλέα.

Η Μηλιά είναι ορεινός οικισμός του Νομού Ευρυτανίας. Είναι κτισμένη σε απότομη πλαγιά της Χελιδώνας και σε υψόμετρο 1.060 μέτρων. Υπάγεται διοικητικά στην Τοπική Κοινότητα Σελλών του Δήμου Καρπενησίου και ο πληθυσμός της, σύμφωνα με την απογραφή του 2011, ανέρχεται σε 33 μόνιμους κατοίκους.

Βιβλιογραφία
Συλλογικό έργο, 2006, Νομός Ευρυτανίας, τόμος 13, σειρά ΕΛΛΑΔΑ, Αθήνα, Εκδόσεις Δομή

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
GTP - Greek Travel Pages

Χωριά του νομού Ευρυτανίας
Δήμος Καρπενησίου
Πεντάλοφος Κοζάνης

Ο Πεντάλοφος είναι ορεινό χωριό του νομού Κοζάνης. Είναι χτισμένος σε υψόμετρο 1.060 μέτρων στις πλαγιές του όρους Βόιο. Αποτελεί έδρα κοινότητας και ο πληθυσμός του σύμφωνα με την απογραφή του 2011 είναι 446 κάτοικοι. Στο παρελθόν ο Πεντάλοφος ονομαζόταν Ζουπάνι ή Ζουμπάνι, ονομασία η οποία άλλαξε το 1927 σε Πετρόβουνο και το 1928 σε Πεντάλοφο. Απέχει 88 χιλιόμετρα από την Κοζάνη.

Περιγραφή του οικισμού 
Ο Πεντάλοφος είναι το σημαντικότερο χωριό από τα Μαστοροχώρια του νομού Κοζάνης. Βρίσκεται πάνω στο πέρασμα από την δυτική Μακεδονία στην Ήπειρο και αυτή η προνομιακή του θέση βοήθησε το χωριό να αναπτυχθεί στο παρελθόν. Η ανάπτυξη του χωριού στο παρελθόν είναι αποτυπωμένη στην εικόνα του. Είναι σχεδόν εξ' ολοκλήρου πετρόχτιστο χωριό: οι κάτοικοί του ήταν ξακουστοί χτίστες, οι οποίοι μάλιστα ανέπτυξαν και δική τους γλώσσα, τα κουδαρίτικα. Λόγω της πανέμορφης και με προσοχή στη λεπτομέρεια αρχιτεκτονικής του, σήμερα έχει ανακηρυχθεί παραδοσιακός οικισμός.

Στην είσοδο του χωριού βρίσκεται το μνημείο της Γυναίκας της Πίνδου, ενώ η εκκλησία του Αγίου Αχιλλείου αποτελεί το παλαιότερο σωζόμενο κτίσμα στο χωριό (1742).

Ιστορικά στοιχεία 
Η εγκατάσταση ανθρώπων στην περιοχή πρέπει να συνδυαστεί με την Κάθοδο των Δωριέων στα 1000 με 800 π.Χ. Στον απόκρημνο και βραχώδη λόφο «Γκραντίσκα» μαρτυρείται η ύπαρξη αρχαίου φρουρίου, το οποίο είχε ξαναχρησιμοποιηθεί στον 3ο μ.Χ. αιώνα, κατά τις βαρβαρικές επιδρομές, καθώς και στα βυζαντινά χρόνια. Το φρούριο βρισκόταν σε μια πολύ στρατηγική θέση, στα σύνορα  Ελιμιώτιδας - Ηπείρου, απ' όπου ασκούσε έλεγχο στον αρχαίο δρόμο που εξασφάλιζε την επικοινωνία μεταξύ Μακεδονίας, Ηπείρου και Θεσσαλίας..

Το 1788, το χωριό πέρασε στα χέρια του Αλή πασά. Στα χρόνια του (έως το 1820) οι κάτοικοι υποχρεώθηκαν να πληρώνουν επιπρόσθετο φόρο, το αγαλίκι, δηλαδή φόρο προστασίας.
Το 1856 εξαγόρασαν το χωριό οι κάτοικοι με 10.000 χρυσές λίρες και έγιναν κεφαλοχώρι.

Το παλαιότερο κτίσμα του χωριού είναι ο Άγιος Αχίλλειος, που χτίστηκε το 1742. Είναι τρίκλιτη θολωτή βασιλική και στο εσωτερικό εντυπωσιάζει το ξυλόγλυπτο τέμπλο με θέματα απ'την Παλαιά και Καινή Διαθήκη.

Ο νεότερος οικισμός προέκυψε τη μεταβυζαντινή περίοδο, από πληθυσμούς που κατέφυγαν βορειότερα για να ξεφύγουν από τις επιδρομές των Τουρκαλβανών.

Διοικητικές μεταβολές 
Ο Πεντάλοφος από το 1918 αποτέλεσε έδρα κοινότητας.. Με την εφαρμογή του προγράμματος Καποδίστριας, το 1999 η Κοινότητα Πενταλόφου διευρύνθηκε και συμπεριέλαβε τους οικισμούς Αγία Σωτήρα, Βυθός και  Δίλοφο. Έδρα της νέας διευρυμένης κοινότητας ορίστηκε ο Πεντάλοφος. Με την εφαρμογή του προγράμματος Καλλικράτης, ο Πεντάλοφος εντάχθηκε στον νέο δήμο Βοΐου.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Πληροφορίες από την ιστοσελίδα του Συλλόγου Βοϊωτών Κοζάνης «Η Αγία Παρασκευή»
 Πολιτιστικός Σύλλογος Πενταλόφου
 Δημοτικό Σχολείο Πενταλόφου Κοζάνης
 ΕΡΤ - Μένουμε Ελλάδα - Στον Πεντάλοφο Κοζάνης
 Ιστοσελίδα της κοινότητας Πενταλόφου
 

Δήμος Βοΐου
Χωριά του νομού Κοζάνης