Ειδικό ερασιτεχνικό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου

Το ειδικό ερασιτεχνικό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου (επίσημα: Πρωτάθλημα Πρωταθλητριών Ε.Π.Σ.) είναι ποδοσφαιρική διοργάνωση που εφαρμόζεται σε αρκετές περιπτώσεις, με τη συμμετοχή των πρωταθλητών των τοπικών ποδοσφαιρικών ενώσεων της Ελλάδας. Δεν αποτελεί Εθνική Κατηγορία, καθώς δεν έχει σταθερή σύνθεση και για τη διεξαγωγή του απαραίτητη προϋπόθεση είναι να έχουν ολοκληρωθεί τα τοπικά πρωταθλήματα. Πρώτη φορά εφαρμόσθηκε κατά την τριετία 1960-1962, ως μια μορφή τύπου Β΄ Εθνικής. Η διοργάνωση επανήλθε κατά το διάστημα 1968-1977 ως "Ερασιτεχνικό Πρωτάθλημα", τη φορά αυτή για να προκρίνει ομάδες για τη Β΄ Εθνική.

Από το 1987 και εντεύθεν ο ρόλος της περιορίσθηκε στο να επιτρέπει την πρόκριση για τη Δ΄ Εθνική. Υπήρξε επίσης και μια περίπτωση, την ποδοσφαιρική περίοδο 2002-03, όταν λόγω αναδιάρθρωσης, χρησιμοποιήθηκε ο θεσμός αυτός για να περιορίσει στο ήμισυ τον αριθμό των πρωταθλητών Δ΄ Εθνικής που θα ανέβαιναν στη Γ΄ Εθνική (από τους δέκα πρωταθλητές ομίλων προκρίθηκαν τελικά οι πέντε, ύστερα από μονούς αγώνες μπαράζ σε ουδέτερες έδρες). Για δέκατη ένατη φορά στα χρονικά έλαβε χώρα μετά την ολοκλήρωση της κανονικής περιόδου 2011-12.

Ωστόσο, στις 25 Ιουλίου 2012, η Ε.Π.Ο. πήρε απόφαση να ακυρώσει επί της ουσίας το Ειδικό Πρωτάθλημα 2012, αφού προέκρινε για άνοδο στη Δ΄ Εθνική όλους τους τοπικούς πρωταθλητές που μετείχαν σε αυτό. Αυτή όμως η απόφαση σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί και κατάργηση της διοργάνωσης, καθόσον από την περίοδο 2012-13, όταν και λήφθηκαν οι οριστικές αποφάσεις για τη συνένωση Γ΄-Δ΄Εθνικής σε μια ερασιτεχνική κατηγορία 6 (και εν συνεχεία 4) ομίλων, ο ρόλος του Ειδικού Πρωταθλήματος απέκτησε βαρύνουσα σημασία. Το 2015 διεξήχθη για 22η φορά και την άνοδο στην ερασιτεχνική Γ΄ Εθνική κατηγορία για την περίοδο 2015-16 κατέκτησαν οι πρωταθλητές έκαστου ομίλου, συνολικά 14 σύλλογοι, ενώ το 2016 οι δυο πρώτοι κάθε ομίλου, 28 δηλαδή ομάδες, προβιβάστηκαν στη Γ΄ Εθνική. Απο το 2017 έως το 2022 δε διεξάχθηκε ειδικό πρωτάθλημα οριστικά, και όλες οι πρωταθλήτριες των τοπικών ενώσεων προβιβαστηκαν. Το 2022, μετά από 5 χρόνια, η διοργάνωση επανασυστάθηκε σε 8 ομίλους των 56 πρωταθλητριών ομάδων των Ε.Π.Σ.

Η πρώτη τριετία 
Μετά το πέρας των τοπικών διοργανώσεων συστάθηκαν όμιλοι (από τρεις έως και δέκα, ανά περίπτωση) όπου συμμετείχαν οι πρωταθλητές των ποδοσφαιρικών ενώσεων της χώρας, διεκδικώντας την άνοδο στην Α΄Εθνική.

Το διάστημα 1968–1977 

Στον παρακάτω πίνακα αναφέρονται οι νικήτριες ομάδες των αγώνων μπαράζ (ή play off όπως θα μπορούσαν να αναφερθούν με την σημερινή ορολογία) που προέκυψαν από τους κατά τόπους ομίλους, μετά την λήξη των τοπικών πρωταθλημάτων τις περιόδους 1967–68 έως 1976–77, όταν και δεν υπήρχε τρίτη κατηγορία, με σκοπό τον προβιβασμό στην Β' Εθνική.

Το διάστημα 1987–2016 
Στον παρακάτω πίνακα αναφέρονται οι νικήτριες ομάδες των αγώνων μπαράζ που προέκυψαν από τους κατά τόπους ομίλους μετά την λήξη των τοπικών πρωταθλημάτων τις περιόδους 1986–87 έως 2000–01, όποτε αυτοί διεξήχθησαν, με σκοπό τον προβιβασμό στην Δ' Εθνική. Είναι αξιοσημείωτο ότι τις χρονιές που διεξήχθησαν μπαράζ ανόδου, η Δ' Εθνική διοργανώθηκε σε μόλις τέσσερις ομίλους, συνεπώς ήταν αδύνατον να προκριθούν όλες οι πρωταθλήτριες ομάδες των τοπικών ενώσεων. Επίσης, αναφέρονται οι πρωταθλητές ομίλων της πενταετίας 2012-2016, όταν βάσει σχεδίου της Ε.Π.Ο. επανήλθε ο θεσμός του Ειδικού πρωταθλήματος, προκειμένου να περιορισθεί ο αριθμός των ομίλων και των ομάδων του Περιφερειακού Πρωταθλήματος.

Δείτε επίσης 
 Σύστημα ποδοσφαιρικών πρωταθλημάτων Ελλάδας

Παραπομπές

Πηγές 
 "ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΗΧΩ"-29ης Ιουνίου 1987
 "ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΗΧΩ"-6ης Ιουνίου 1988
 "ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΗΧΩ"-3ης Ιουνίου 1999
 "ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΗΧΩ"-5ης Ιουνίου 2000
 "ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΗΧΩ"-5ης Ιουνίου 2001
 "ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΗΧΩ"-22ας Ιουνίου 2003

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Υπό κατάργηση η Δ΄Εθνική
 Το σχέδιο για την άνοδο στη Δ΄Εθνική 2012-13

 
Ποδοσφαιρικές διοργανώσεις Ελλάδας