Πύλαρος



Περίληψη
Το 1912 η Αρχαιολογική Εταιρεία διεξήγαγε μικρή έρευνα κτηριακών καταλοίπων στη θέση Παλάτια της Πυλάρου, στην πεδιάδα της Αγίας Ευφημίας, τα οποία ερμηνεύτηκαν ως οχυρό. Αν και πρόσφατα αυτή η ερμηνεία αμφισβητήθηκε, δεν πρέπει να αποκλειστεί η αμυντική χρήση της θέσης στην Αρχαιότητα ως μέρους της ευρύτερης οχύρωσης της πεδιάδας.

Εισαγωγή
Στην βορειοανατολική πλευρά της Κεφαλονιάς κείται η Πύλαρος, στην πεδιάδα της Αγίας Ευφημίας και βορειοδυτικά του ομώνυμου χωριού. Εκεί βρίσκονται κατάλοιπα κτηριακού συγκροτήματος με την ονομασία «Παλάτια».

Η ιστορία των ανασκαφών
Τα κτίσματα περιγράφηκαν για πρώτη φορά στα τέλη του 19ου αιώνα από τον Ιωσήφ Παρτς, ο οποίος και τα ερμήνευσε ως φρουριακό συγκρότημα. Το 1912, στο πλαίσιο ερευνών της Αρχαιολογικής Εταιρείας στην Κεφαλονιά που χρηματοδοτήθηκαν από τον Ολλανδό φιλάρχαιο Adriaan Goekoop (1859-1914), ο Έφορος Νικόλαος Κυπαρίσσης και ο Σύμβουλος της Εταιρείας Αλέξανδρος Φιλαδελφεύς ερεύνησαν σύντομα τα κτηριακά λείψανα, τη φρουριακή χρήση των οποίων και υποστήριξαν. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 η ερμηνεία των οικοδομικών λειψάνων τέθηκε εκ νέου κατά τη διάρκεια του δανο-ελληνικού προγράμματος επιφανειακής  έρευνας της Κεφαλονιάς. 

Τόσο ο Παρτς όσο και οι Κυπαρίσσης-Φιλαδελφεύς, που υποστήριξαν την οχυρωματική λειτουργία του συγκροτήματος, θεώρησαν ότι το οχυρό ήλεγχε τη βόρεια είσοδο της πεδιάδας με το ορθογώνιο οικοδόμημα να αποτελεί τον πύργο του. Σύμφωνα όμως με τα αποτελέσματα της δανο-ελληνικής έρευνας (Randsborg 2002), τα οικοδομικά λείψανα ανήκουν σε αγροικία και η δεξαμενή εξυπηρετούσε τις ανάγκες του κεντρικού ορθογώνιου κτηρίου. Ένα άλλο πρόβλημα είναι η χρονολόγηση του κτηρίου, καθώς οι παλαιότεροι ερευνητές το θεωρούσαν αρχαίο, ενώ οι μεταγενέστερες έρευνες το τοποθετούν στους νεώτερους χρόνους (recent structure). Σε κάθε περίπτωση, οι αναλημματικοί τοίχοι είναι αρχαίοι, ενώ το ίδιο μπορεί να υποστηριχθεί και για τη δεξαμενή, οπότε η αρχαία χρήση της θέσης είναι δεδομένη. Στη νότια πλευρά της πεδιάδας της Αγίας Ευφημίας, κοντά στον οικισμό Δρακοπουλάτων, εκτός από το οικοδόμημα με την ονομασία «της ωραίας το κάστρο» που περιέγραψε ήδη ο Παρτς, η Αρχαιολογική Υπηρεσία εντόπισε το 1991 τέσσερα ακόμη κτήρια, τα οποία διαθέτουν τριμερή διάταξη και τοιχοδομία κατά το ψευδοϊσόδομο σύστημα. Αυτά φαίνεται πως συνδέονταν με το ευρύτερο οχυρωματικό σύστημα της πεδιάδας, τμήμα του οποίου πιθανώς αποτελούσε και η θέση στην Πύλαρο. Επιπλέον, ταυτόχρονη έρευνα της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας στα Παλάτια και τα Δρακοπουλάτα το 1993 απέφερε κεραμική ελληνιστικής-ρωμαϊκής εποχής.

Βιβλιογραφία
 Ν. Κυπαρίσσης – Α. Φιλαδελφεύς, Ανασκαφαί εν Κεφαλληνία κατά το θέρος του έτους 1912, ΠΑΕ 1912, 38.
 K. Randsborg (επιμ.), Kephallénia. Archaeology & History. The Ancient Greek Cities Ι, ActaArch Supplementa 12 (København 2002), 55, 81-82, πίν. Β ΧΙΙ-Β ΧΙΙΙ, D LXVII.
 Ι. Παρτς, Κεφαλληνία και Ιθάκη. Γεωγραφική μονογραφία, μτφρ. Λ. Γ. Παπανδρέου (Αθήνα 1892) 168-170.
 Α. Σωτηρίου, ΑΔ 46, 1991 (1996) Β1, Χρον., 169.
 Α. Σωτηρίου, ΑΔ 48, 1993 (1998) Β1, Χρον., 154.
 K. Randsborg (επιμ.), Kephallénia. Archaeology & History. The Ancient Greek Cities ΙΙ, ActaArch Supplementa 12 (København 2002), 57 αρ. L70.

Αναφορές
 http://ww2.archetai.gr/index.php?p=exchavations&poi=153&type=0&title=Πύλαρος