Διγαμία

Σε πολιτισμούς όπου επιβάλλεται η μονογαμία, διγαμία είναι η πράξη σύναψης γάμου με ένα άτομο, ώντας ακόμη είναι νόμιμα παντρεμένος/η με άλλο άτομο. Η νομική ή εκ των πραγμάτων διάσταση του ζευγαριού δεν μεταβάλλει την οικογενειακή τους κατάσταση ως παντρεμένοι. Στην περίπτωση ενός ατόμου που βρίσκεται στη διαδικασία διαζυγίου του/της συζύγου του, θεωρείται ότι το πρόσωπο αυτό είναι νόμιμα παντρεμένο έως ότου το διαζύγιο καταστεί οριστικό ή απόλυτο, σύμφωνα με το δίκαιο της σχετικής δικαιοδοσίας. Οι νόμοι περί διγαμίας δεν ισχύουν για ζευγάρια που έχουν μία de facto σχέση ή συμβίωση ή που συνάπτουν τέτοιες σχέσεις, όταν κάποιος/α είναι νόμιμα παντρεμένος/η. Εάν ο προηγούμενος γάμος είναι  για οποιοδήποτε λόγο άκυρος, το ζευγάρι δεν είναι παντρεμένο και ως εκ τούτου κάθε συμβαλλόμενο μέρος είναι ελεύθερο να παντρευτεί χωρίς να παραβιάσει τους νόμους περί διγαμίας.

Η διγαμία είναι έγκλημα στις περισσότερες χώρες που αναγνωρίζουν μόνο μονογαμικούς γάμους. Όταν συμβαίνει σε αυτό το πλαίσιο, συχνά ούτε ο/η πρώτος/η ούτε ο/η δεύτερος/η σύζυγος γνωρίζουν τον/ην άλλο/η. Σε χώρες που έχουν νόμους κατά της διγαμίας, με μερικές εξαιρέσεις (όπως η Αίγυπτος και το Ιράν), η συγκατάθεση του/τηςπροηγούμενου/ης συζύγου δεν κάνει καμία διαφορά για τη νομιμότητα του δεύτερου γάμου, ο οποίος συνήθως θεωρείται άκυρος.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του κέντρου ερευνών Pew, σχεδόν το 2% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε πολυγαμικά νοικοκυριά, αν και στις περισσότερες χώρες το ποσοστό αυτό είναι κάτω του 0,5%. Η πολυγαμία εμφανίζεται σε μεγαλύτερα ποσοστά σε χώρες της δυτικής και κεντρικής Αφρικής, όπου η περιοχή είναι γνωστή ως "ζώνη πολυγαμίας". Στις περισσότερες χώρες της περιοχής, ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού, στην πλειονότητα ή κατ' αποκλειστηκότητα άνδρες και μάλιστα ανεξαρτήτως θρησκείας, έχουν περισσότερες από μία συζύγους.

Ιστορία των νόμων κατά της διγαμίας 
Στην αρχαία Ελλάδα και την αρχαία Ρώμη δεν επιτρεπόταν η διγαμία.  Μάλιστα, ήταν απαγορευμένη ακόμη και για τους άρχοντες και τους βασιλιάδες ή αυτοκράτορες.

Ακόμα και πριν γίνει ο Χριστιανισμός η επίσημη θρησκεία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ο Διοκλητιανός και ο Μαξιμιανός πέρασαν αυστηρούς νόμους κατά της πολυγαμίας το 285 μ.Χ., οι οποίοι επέβαλλαν τη μονογαμία ως τη μόνη μορφή νόμιμης συζυγικής σχέσης, όπως παραδοσιακά συνέβαινε στην κλασική Ελλάδα και τη Ρώμη. Το 393 μ.Χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Θεοδόσιος Α' εξέδωσε ένα αυτοκρατορικό διάταγμα για να επεκτείνει την απαγόρευση της πολυγαμίας στις εβραϊκές κοινότητες. Το 1000 μ.Χ., ο Ραβίνος Γκερσόμ μπεν Ιούδα αποφάνθηκε ότι η πολυγαμία ήταν απαράδεκτη στις εβραϊκές κοινότητες Ασκεναζί, οι οποίες ζούσαν σε χριστιανικό περιβάλλον.

Νομική κατάσταση 

Οι περισσότερες δυτικές χώρες δεν αναγνωρίζουν τους πολυγαμικούς γάμους και θεωρούν τη διγαμία έγκλημα. Αρκετές χώρες απαγορεύουν, επίσης, στους ανθρώπους να ζουν έναν πολυγαμικό τρόπο ζωής. Αυτό συμβαίνει σε ορισμένες πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου η ποινικοποίηση ενός πολυγαμικού τρόπου ζωής ξεκίνησε ως νόμοι κατά των Μορμόνων, αν και σπάνια εφαρμόζονται. 

Η επιτροπή ανθρωπίνων δικαιωμάτων του Ο.Η.Ε. έχει υποστηρίξει ότι η πολυγαμία παραβιάζει την αξιοπρέπεια των γυναικών και ως εκ τούτου θα έπρεπε να απαγορευθεί στις χώρες, όπου ακόμη επιτρέπεται.

Στο διπλωματικό δίκαιο, οι προξενικοί σύζυγοι από πολυγαμικές χώρες εξαιρούνται μερικές φορές από τη γενική απαγόρευση της πολυγαμίας στις χώρες υποδοχής τους. Σε ορισμένες τέτοιες χώρες, ωστόσο, μόνο ένας/μία σύζυγος ενός/μίας πολυγαμικού/ής διπλωμάτη μπορεί να είναι διαπιστευμένος/η.

Η διγαμία ανά χώρα 

 Αίγυπτος: Νόμιμη για τους άνδρες, εάν συναινέσει η πρώτη σύζυγος.
Αυστραλία: Παράνομη. Με ποινή φυλάκισης μέχρι 5 χρόνια.
 Βέλγιο: Παράνομη. Με ποινή φυλάκισης 5-10 χρόνια. 
 Βραζιλία: Παράνομη. Με ποινή φυλάκισης 2-6 ετών. 
 Γερμανία: Παράνομη. Αξιόποινη.
 Γκάνα: Παράνομη. Με ποινή φυλάκισης μέχρι 6 μήνες.
Ελλάδα: Παράνομη. Τιμωρείται με ποινή φυλάκισης μέχρι 2 χρόνια ή με χρηματικό πρόστιμο. Η ποινή ισχύει και για τον/ην δεύτερο/η σύζυγο, εφόσον γνώριζει την ύπαρξη του πρώτου γάμου. (Η ποινή ισχύει και για την περίπτωση συμφώνου συμβίωσης).
 Ερυθραία: Παράνομη. Με ποινή φυλάκισης μέχρι 5 χρόνια.
Ηνωμένες Πολιτείες: Παράνομη σε κάθε πολιτεία. Μέχρι 5 χρόνια φυλάκιση. (Αλλά δείτε την Πολυγαμία στη Βόρεια Αμερική)
Ηνωμένο Βασίλειο: Παράνομη, αν και οι γάμοι που πραγματοποιούνται στο εξωτερικό ενδέχεται να αναγνωριστούν για ορισμένους νομικούς σκοπούς (βλ. Πολυγαμία στο Ηνωμένο Βασίλειο). Σε περίπτωση κατηγορίας, φυλάκιση έως 7 ετών  ή συνοπτική καταδίκη έως και 6 μηνών φυλάκισης, ή σε πρόστιμο καθορισμένου ποσού ή και στα δύο.
Ινδία : Νόμιμη μόνο για μουσουλμάνους άντρες αλλά σπάνια εξασκείται. Μέχρι 10 χρόνια φυλάκιση για άλλους με εξαίρεση το κράτος της Γκόα για Ινδουιστές λόγω του δικού του αστικού κώδικα .
 Ινδονησία: Ανάλογα με τη συγκεκριμένη φυλή, η διγαμία μπορεί να είναι νόμιμη ή παράνομη.
Δημοκρατία της Ιρλανδίας : Ποινικό αδίκημα σύμφωνα με το άρθρο 57 του νόμου περί παραβάσεων κατά του προσώπου 1861, με ποινή φυλάκισης έως 7 ετών.  Είναι στη διακριτική ευχέρεια του διευθυντή δημόσιων διώξεων και σπάνια διώκεται. Ο κανόνας της Καθολικής Εκκλησίας επιτρέπει έναν δεύτερο γάμο εάν ο πρώτος ήταν σε μητρώο του Ηνωμένου Βασιλείου ή ακυρώθηκε από την εκκλησία. το κράτος θεώρησε τέτοιους γάμους διγαμικούς χωρίς αστική ακύρωση (πιο περιορισμένη από την ακύρωση της εκκλησίας) ή διαζύγιο (παράνομο από το 1937 έως το 1996) και δύο υποθέσεις στη δεκαετία του 1960 οδήγησαν σε ποινές με αναστολή. Η πράξη του 1861 αντικατέστησε μια πράξη του 1829  οποία με τη σειρά της αντικατέστησε τις πράξεις του 1725 και του 1635.
 Ιράν: Νόμιμη για τους άνδρες με τη συγκατάθεση της πρώτης συζύγου. Σπάνια εξασκείται.
 Ισλανδία: Παράνομη. 
Ισραήλ: Παράνομο για μέλη κάθε ομολογιακής κοινότητας. Μέχρι 5 χρόνια φυλάκιση.
 Ιταλία: Παράνομη. Με ποινή φυλάκισης μέχρι 5 χρόνια.
Καναδάς: Παράνομη.  
Κάτω Χώρες: Παράνομη. Με ποινή φυλάκισης μέχρι 6 χρόνια. Εάν ο νέος σύντροφος έχει επίγνωση της διγαμίας μπορεί να φυλακιστεί για 4 χρόνια κατ' ανώτατο όριο.
 Κίνα: Παράνομη. Με ποινή φυλάκισης μέχρι και 2 χρόνια και έως και 3 χρόνια για διγαμία με στρατιώτες (αλλά ανέχεται για ορισμένες μειονότητες, όπως οι Θιβετιανοί, σε ορισμένες αγροτικές περιοχές στα νοτιοδυτικά). 
 Κολομβία: Παράνομη με εξαιρέσεις (όπως η θρησκεία). Παρόλο που η διγαμία δεν υπάρχει πλέον ως η μόνη μορφή στον δικαστικό κώδικα της Κολομβίας, ο γάμος με κάποιον νέο χωρίς διάλυση προηγούμενου γάμου μπορεί να οδηγήσει σε άλλα κακουργήματα, όπως η πλαστογράφηση αστικής κατάστασης ή η απόκρυψη πληροφοριών.
Κύπρος: Παράνομη. Με ποινή φυλάκισης 5 χρόνια.
 Λιβύη: Νόμιμη για άνδρες υπό όρους.

 Μαλαισία: Παράνομη για μη μουσουλμάνους υπό ομοσπονδιακή δικαιοδοσία. Σύμφωνα με την ενότητα 494 του Κεφαλαίου ΧΧ του Ποινικού Κώδικα, οι μη Μουσουλμάνοι παραβάτες που κρίνονται ένοχοι για διγαμία ή πολυγαμία μπορούν να τιμωρηθούν με φυλάκιση έως 7 ετών. Η διγαμία ή η πολυγαμία είναι νόμιμη μόνο για μουσουλμάνους άνδρες με περιορισμούς υπό κρατική δικαιοδοσία, σπάνια εξασκούνται. 
 Μαλδίβες: Επιτρέπεται σε όλους. 
 Μάλτα: Παράνομη. 
 Μαρόκο: Επιτρέπεται για μουσουλμάνους, ισχύουν περιορισμοί.
 Νέα Ζηλανδία: Παράνομη.  Με ποινή φυλάκισης μέχρι 7 χρόνια, ή έως 2 χρόνια φυλάκιση εάν ο δικαστής είναι βέβαιος ότι ο/η δεύτερος/η σύζυγος γνώριζε ότι ο γάμος τους θα ήταν άκυρος.
Νότια Αφρική: Νόμιμη για τους άνδρες βάσει του νόμου περί αναγνώρισης του εθιμικού γάμου του 1998 για τους εθιμικούς γάμους. Σύμφωνα με τους γάμους αστικού δικαίου (που ρυθμίζονται από τον νόμο περί γάμου), οποιοσδήποτε γάμος επιπλέον από έναν ήδη υπάρχοντα δεν είναι έγκυρος (αλλά δεν ποινικοποιείται).
Ουζμπεκιστάν : Παράνομη.
 Πακιστάν : Η πολυγαμία στο Πακιστάν επιτρέπεται σε άνδρες με ορισμένους περιορισμούς.
 Ρουμανία: Παράνομη.    
 Σαουδική Αραβία: Η διγαμία ή η πολυγαμία είναι νόμιμη για τους άνδρες.
 Σομαλία : Η πολυγαμία είναι νόμιμη για τους άνδρες στα δικαστήρια γάμου. Μακροχρόνια παράδοση.
 Σουδάν: Η διγαμία ή η πολυγαμία είναι νόμιμη για τους άνδρες.
 Ταϊβάν: Παράνομη. Με ποινή φυλάκισης μέχρι 5 χρόνια.
 Ταϊλάνδη: Πριν από την 1η Οκτωβρίου 1935, η πολυγαμία στην Ταϊλάνδη μπορούσε να ασκείται ελεύθερα και να αναγνωρίζεται βάσει του αστικού δικαίου. Από την απαγόρευση της, εξακολουθεί να εφαρμόζεται και να γίνεται ευρέως αποδεκτή στην Ταϊλάνδη, αν και δεν αναγνωρίζεται πλέον, καθώς ο νόμος αναφέρει "Ένας άντρας ή μια γυναίκα δεν μπορούν να παντρευτούν ο ένας τον άλλον ενώ ένας από αυτούς έχει σύζυγο".
 Τυνησία: Παράνομη. Με ποινή φυλάκισης μέχρι 5 χρόνια.
 Τουρκία: Παράνομη. Με ποινή φυλάκισης μέχρι 5 χρόνια φυλάκιση.
Φιλιππίνες: Νόμιμη για μουσουλμάνους άνδρες. Οι υπόλοιποι αντιμετωπίζουν φυλάκιση 6-12 ετών και νομική διάλυση του γάμου.
Χονγκ Κονγκ: Παράνομη. Με ποινή φυλάκισης μέχρι 7 χρόνια.

Βιβλιογραφικές αναφορές