Ελληνικές βουλευτικές εκλογές 1985

Οι βουλευτικές εκλογές του 1985 έγιναν στις 2 Ιουνίου. Το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα με πρόεδρο τον Ανδρέα Παπανδρέου κέρδισε ξανά τις εκλογές, και με ποσοστό 45,82% εξασφάλισε 161 έδρες, συνεχίζοντας έτσι να κυβερνά (από το 1981). Η Νέα Δημοκρατία με ποσοστό 40,85% εξασφάλισε 126 έδρες. Από τον Σεπτέμβριο του 1984, αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας ήταν ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, που είχε διαδεχθεί τον Ευάγγελο Αβέρωφ. Ο Αβέρωφ είχε παραιτηθεί επίσημα για λόγους υγείας, αλλά είχε ήδη στο ενεργητικό του δύο διαδοχικές ήττες από τον Ανδρέα Παπανδρέου στις δημοτικές εκλογές του 1982 και στις ευρωεκλογές του 1984, και δεχόταν πιέσεις να αποχωρήσει.

Προεκλογική εκστρατεία
Οι εκλογές αυτές διεξήχθησαν σε κλίμα έντονης πολιτικής πόλωσης, με το φαινόμενο των «πράσινων και γαλάζιων καφενείων» να βρίσκεται στην κορύφωσή του. Ο Ανδρέας Παπανδρέου στήριξε την εκλογική επικράτησή του στην απομάκρυνση του Κωνσταντίνου Καραμανλή από την Προεδρία της Δημοκρατίας και την ανατροπή του «Προεδρικού» Συντάγματος του 1975, που είχε επιτύχει τον Μάρτιο του 1985. Η εκλογή του αρεοπαγίτη Χρήστου Σαρτζετάκη (γνωστού από τη γενναία στάση του στην υπόθεση Λαμπράκη, όταν είχε διατάξει την προφυλάκιση ανώτατων αξιωματικών της Χωροφυλακής και παρακρατικών) στο ανώτατο πολιτειακό αξίωμα στόχευε στην συσπείρωση των αντιδεξιών και εν γένει αντικαραμανλικών ψηφοφόρων, με ιδιαίτερη έμφαση στην άντληση ψήφων από την παραδοσιακή Αριστερά. Από τη μεριά της, η Νέα Δημοκρατία κατήγγειλε την διακυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ και προειδοποίησε ότι απώτερος στόχος του Ανδρέα Παπανδρέου και του ΠΑΣΟΚ ήταν να εγκαταστήσουν ένα καθεστώς τύπου Φιντέλ Κάστρο ή Μουαμάρ Καντάφι στην Ελλάδα. Έδωσε επίσης έμφαση στο νέο φιλελεύθερο πρόγραμμά της, που περιλάμβανε κατάργηση φόρων και απελευθέρωση της οικονομίας.

Η προεκλογική περίοδος χαρακτηρίστηκε επίσης και από «χτυπήματα κάτω από τη ζώνη». Η εφημερίδα «Αυριανή» δημοσίευσε σε πρωτοσέλιδό της, στις 10 Μαΐου, φωτογραφία του Μητσοτάκη αγκαλιά με Γερμανούς Ναζί, κατηγορώντας τον ευθέως ως δωσίλογο, ενώ στον αντίποδα η εφημερίδα «Ελεύθερος Τύπος» δημοσίευσε συνεντεύξεις της Χριστίνας Ρασσιά, Ελληνοαμερικανίδας ψυχιάτρου και πρώτης συζύγου του Ανδρέα Παπανδρέου, που ισχυρίστηκε ότι ο πρώην άντρας της ήταν επικίνδυνος και ανεύθυνος, καθώς και ότι υπέφερε από διάφορα ψυχικά τραύματα.

Οι συγκεντρώσεις των κομμάτων στις εκλογές του 1985 ήταν κατά γενική ομολογία εντυπωσιακές σε όγκο, παλμό και «σκηνοθεσία». Ειδικά οι συγκεντρώσεις του Ανδρέα Παπανδρέου σε Θεσσαλονίκη (25 Μαΐου) και Αθήνα (31 Μαΐου) θεωρούνται οι μεγαλύτερες της Μεταπολίτευσης.

Στις δυόμισι το πρωί της 3ης Ιουνίου, ο πρωθυπουργός και εκ νέου νικητής των εκλογών Ανδρέας Παπανδρέου έκανε την ακόλουθη δήλωση στην ΕΡΤ και στα διεθνή τηλεοπτικά δίκτυα:Αισθάνομαι απόψε πραγματικά βαθιά συγκίνηση. Είναι μια ιστορική μέρα για την Ελλάδα. Όπως είχα την ευκαιρία να τονίσω σχεδόν σε όλες μου τις ομιλίες προς τον λαό κατά την περίοδο αυτή, είναι η πιο σημαντική πολιτική αναμέτρηση της νεώτερης πολιτικής ιστορίας της χώρας μας. Είναι η αναμέτρηση, τελικά, ανάμεσα στις δυνάμεις της προόδου, της δημοκρατίας, της Αλλαγής, με τις δυνάμεις της αντίδρασης, της εξάρτησης, του αυταρχισμού. Και ήταν κρίσιμη επίσης γιατί ο ελληνικός λαός δεν εκαλείτο μόνον να πει ναι ή όχι στην Αλλαγή ή την Απαλλαγή, αλλά με την ψήφο του να κατακυρώσει, να εγκρίνει περίπου τέσσερα χρόνια κυβέρνησης της Αλλαγής. Και είναι φυσικό κάθε κυβέρνηση να έχει φθορά, άσχετα από τα πόσα λάθη έχει κάνει ή δεν έχει κάνει.Η ψήφος του ελληνικού λαού σήμερα έχει έναν χαρακτήρα θριάμβου. Θέτει τέρμα οριστικά σε κάθε πολιτική πορεία έξω από την ομαλότητα, έξω και πέρα από δημοκρατικές διαδικασίες. Κατοχυρώνει οριστικά και αμετάκλητα την κυριαρχία του λαού. Θέτει τέρμα σε όλους τους κηδεμόνες, τους πάτρωνες, τους προστάτες, ξένους ή ντόπιους. Ο λαός δεν περιμένει τίποτα από κανέναν: αυτός ορίζει τι γίνεται στον τόπο του, και μόνον αυτός. Βέβαια, θα ήθελα να πω ότι αισθάνομαι μια ατέλειωτη ευγνωμοσύνη σ' αυτόν τον λαό, που έδωσε την δυνατότητα στις δυνάμεις της Αλλαγής να ολοκληρώσουν το έργο τους. Και αυτό δυστυχώς δεν έχω περισσότερα λόγια για να το εκφράσω. Είναι για μένα και τους συνεργάτες μου πραγματική συγκίνηση. Και θα'θελα να υποσχεθώ σ' αυτόν τον τόσο άξιο λαό ότι θα τον υπηρετήσουμε με κάθε τρόπο δυνατό, ότι θα ακούσουμε τα προβλήματά του, θα αφουγκραστούμε τους προβληματισμούς του, θα προσπαθήσουμε να δώσουμε λύση σε όλα τα προβλήματα που τον αφορούν.

Αποτελέσματα

Παραπομπές

Πηγές
Γιάννης Βούλγαρης, Η Ελλάδα της Μεταπολίτευσης: Σταθερή Δημοκρατία σημαδεμένη από τη μεταπολεμική ιστορία, έκδοση 2008
Richard Clogg, Partiesand Elections in Greece: The Search for Legitimacy, 1987

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Ελληνικές βουλευτικές εκλογές