Κούσκοβο

Το Κούσκοβο () ήταν θερινή εξοχική κατοικία και ιδιωτική έκταση της οικογένειας Σερεμέτεφ. Χτισμένο στα μέσα του 18ου αιώνα, βρισκόταν αρχικά αρκετά μίλια ανατολικά της Μόσχας, αλλά τώρα αποτελεί μέρος της Ανατολικής Περιφέρειας της πόλης. Ήταν ένα από τα πρώτα υπέροχα καλοκαιρινά κτήρια της ρωσικής αριστοκρατίας και ένα από τα λίγα κοντά στη Μόσχα, που διατηρούνται ακόμη. Σήμερα το ανίκητο είναι το σπίτι του Ρωσικού Κρατικού Μουσείου Κεραμικών και το πάρκο είναι ένας αγαπημένος χώρος αναψυχής για τους Μοσχοβίτες.

Ιστορία 
Τον 17ο αιώνα, το Κούσκοβο έγινε ιδιοκτησία του Μπόρις Πέτροβιτς Σερεμέτεφ (1652-1719), ενός Ρώσου στρατάρχη υπό τον τσάρο Πέτρο τον Μέγα, ο οποίος οδήγησε τον ρωσικό στρατό στη νίκη επί των Σουηδών στη μάχη της Πολτάβα (1707) στον Μεγάλο Βόρειο Πόλεμο. Υπήρχε ήδη μια ξύλινη εκκλησία στο χώρο, ένα σπίτι και πολλές λίμνες. 

Το παλάτι κατασκευάστηκε από τον γιο του Πετρ Μπορίσοβιτς Σερεμέτεφ (1713-1788). Ο κόμης Σερεμέτεφ ήταν ένας από τους πλουσιότερους άνδρες στη Ρωσία, κοντά στην αυλή και προστάτης των τεχνών. Έχτισε το Κούσκοβο περίπου την ίδια περίοδο, που έκτισε ένα παλάτι στις όχθες του ποταμού Φοντάνκα στην Αγία Πετρούπολη. Όταν αποφάσισε να χτίσει ένα παλάτι στο Κούσκοβο, διέταξε να είναι μεγαλύτερο και πιο όμορφο από τα ακίνητα άλλων ευγενών και ίσο με οποιαδήποτε κατοικία των Τσάρων.  Δεδομένου ότι απέχει λιγότερο από μία ημέρα από το κέντρο της Μόσχας, δεν σχεδιάστηκε, για να φιλοξενήσει καλεσμένους για διανυκτέρευση, ούτε για γεωργική χρήση ή για οποιονδήποτε άλλο πρακτικό σκοπό, αλλά καθαρά ως χώρος ψυχαγωγίας, τελετών και εορτασμών. 

Η κατασκευή πραγματοποιήθηκε μεταξύ της δεκαετίας του 1730 και του 1790 σε μια περιοχή άνω των 300 εκταρίων. Η αρχαιότερη σωζόμενη δομή είναι η εκκλησία του Σωτήρος, στη θέση της παλιάς ξύλινης εκκλησίας, χτισμένη το 1737-39 σε Πετροβιανό μπαρόκ στιλ και διακοσμημένη με μαρμάρινα αγάλματα. Το νεοκλασικό καμπαναριό προστέθηκε αργότερα, το 1792.

Το ολλανδικό σπίτι χτίστηκε μεταξύ 1749 και 1751 από τον αρχιτέκτονα Y.I. Κολογκρίβοφ, ο οποίος στη συνέχεια μεγέθυνε τη μικρή λίμνη σε λίμνη και δημιούργησε το πάρκο και τα κανάλια.  Μετά το θάνατο του Κολογκρίβοφ το 1754, η κατασκευή του παλατιού ξεκίνησε από τον νεαρό αρχιτέκτονα Φιοντόρ I. Αργκούνοφ, ο οποίος σχεδίασε το σπήλαιο και τον εξώστη στο κανάλι στο ανατολικό τμήμα του πάρκου. Όταν ο Φιοντόρ I. Αργκούνοφ ασχολήθηκε με την κατασκευή του σπιτιού του Σερεμέτεφ στην Φοντάνκα στην Αγία Πετρούπολη, το έργο του σχεδιασμού του παλατιού ανατέθηκε στον διάσημο αρχιτέκτονα από την Μόσχα Καρλ Μπλανκ.  Η κατασκευή του σπιτιού έγινε κατά τη δεκαετία του 1760. Η νεοκλασική πρόσοψη, που αποδίδεται στον Γάλλο αρχιτέκτονα Τσάρλς ντε Βαγίι, προστέθηκε το 1774, αφού ο γιος του ιδιοκτήτη επέστρεψε από το Παρίσι το 1773.

Τα είκοσι έξι δωμάτια του παλατιού σχεδιάστηκαν, για να διασκεδάσουν και να εντυπωσιάσουν τους επισκέπτες σε κρατικές εκδηλώσεις. Ο κόμης Σερεμέτεφ διασκέδαζε με πλούσιο στιλ. Οι υπαίθριες ψυχαγωγικές εκδηλώσεις του στο πάρκο προσέλκυσαν εικοσιπέντε χιλιάδες επισκέπτες. Η ψυχαγωγία περιλάμβανε ένα διάσημο θέατρο και ορχήστρα με δούλους ηθοποιούς.  Το κτήμα  το επισκέφθηκε η αυτοκράτειρα Αικατερίνη Β΄ το 1775. Ένας οβελίσκος στο πάρκο επισημαίνει το γεγονός.

Μέχρι το τέλος του 18ου αιώνα, η ιδιόκτητη έκταση άρχισε να παρακμάζει. Καταστράφηκε πολύ κατά τη διάρκεια της γαλλικής εισβολής το 1812. Τη δεκαετία του 1830, το θέατρο γκρεμίστηκε. Μετά την κατάργηση της δουλείας το 1861, τα αγροτεμάχια χωρίστηκαν και ενοικιάστηκαν. Τον 19ο αιώνα μεγάλο μέρος των επίπλων μεταφέρθηκε στις αστικές κατοικίες των Σερεμέτεφ στη Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη.

Μετά την Επανάσταση του 1917, το κτήμα κρατικοποιήθηκε. Το 1919 το παλάτι μετατράπηκε σε ένα μικρό μουσείο φυσικής ιστορίας. Δέκα χρόνια αργότερα έγινε το σπίτι του κρατικού μουσείου πορσελάνης, το οποίο είχε ιδρυθεί το 1918-20 στην οδό Ποντοσένσκι στη Μόσχα. Φιλοξενούσε τις εθνικοποιημένες συλλογές των Ρώσων συλλεκτών τέχνης A. Μοροζόφ,Λ. Ζουμπάλοφ και Μπότκινε. Το 1932 μετονομάστηκε σε Κρατικό Μουσείο Κεραμικών.

Το παλάτι του Κούσκοβο 
Το παλάτι σχεδιάστηκε με το νεοκλασικό στυλ, και έγινε δημοφιλές για τα κρατικά κτήρια στην Αγία Πετρούπολη και τη Μόσχα. Το εξωτερικό ήταν φτιαγμένο από ξύλινες σανίδες, οι οποίες ήταν σοβατισμένες και βαμμένες σε απαλά παστέλ χρώματα. Το παλάτι έβλεπε σε μια αυλή τιμής, που σχηματίστηκε από το παλάτι, την εκκλησία και τη μεγάλη λίμνη. Η εξάστηλη στοά στο μπροστινό μέρος του σπιτιού σχεδιάστηκε με ράμπα έτσι ώστε άμαξες με έως και οκτώ άλογα να μπορούν να έρχονται απευθείας στην μπροστινή πόρτα. Όταν έφτανε η άμαξα, οι υπηρέτες έτρεχαν έξω από τις μπροστινές πόρτες και κρατούσαν τα άλογα ενώ οι καλεσμένοι κατέβαιναν. 

Μέσα στο παλάτι στο δυτικό άκρο του κτηρίου, υπήρχαν δώδεκα μεγάλα  δωμάτια και δύο μικρότερα σύνολα δωματίων για οικιστική χρήση.

 Ο προθάλαμος στην μπροστινή είσοδο ήταν τοίχος με σοβά βαμμένο για να μοιάζει με μάρμαρο, με βάζα στις κόγχες σχεδιασμένα από τον Γιοχάνες Γιούστους.
 Η αίθουσα υποδοχής είχε τόσο ένα περίτεχνο τζάκι, τυπικό για τη Δυτική Ευρώπη, όσο και έναν φούρνο διακοσμημένο με χρωματιστά πλακάκια, παραδοσιακά στην Ανατολική (συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας) και τη Βόρεια Ευρώπη, δείχνοντας τις δύο καλλιτεχνικές παραδόσεις στη Ρωσία εκείνη την εποχή.
 Το δωμάτιο με τις ταπετσαρίες ήταν η δεύτερη αίθουσα υποδοχής. Ήταν διακοσμημένο με φλαμανδικές ταπετσαρίες του 17ου αιώνα, που απεικόνιζαν πάρκα και κήπους. Μεταξύ των ταπισερί, τα παράθυρα έβλεπαν προς τη λίμνη και τον κήπο του κτήματος.
 Το Επίσημο Υπνοδωμάτιο. Αν και διαθέτει κρεβάτι, το επίσημο υπνοδωμάτιο δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ ως υπνοδωμάτιο, αλλά ως επίσημος χώρος υποδοχής, για να εντυπωσιάσει τους επισκέπτες με το γούστο του ιδιοκτήτη. 
 το Γραφείο ήταν το προσωπικό γραφείο του κόμη, διακοσμημένο με ολλανδική επένδυση με δρυ με σκαλισμένα μοτίβα εικόνων, στο ύφος του Πέτρου του Μεγάλου.
 Το καθημερινό υπνοδωμάτιο σχεδιάστηκε για ξεκούραση. Είχε ένα τζάκι με μαρμάρινη πρόσοψη με ένθετους πίνακες από Γάλλους καλλιτέχνες και πορτρέτα της οικογένειας Σερεμέτεφ.
 Η αίθουσα χορού ή η αίθουσα με τους καθρέφτες ήταν το μεγαλύτερο και πιο διακοσμημένο δωμάτιο στο σπίτι, με ζωγραφισμένη οροφή και τοίχους καλυμμένους με καθρέφτες σε λευκό και χρυσό.
 Το δωμάτιο μπιλιάρδου διαθέτει ένα μεγάλο τραπέζι μπιλιάρδου που κατασκευάστηκε στην Αγγλία τον 18ο αιώνα.
 Η τραπεζαρία. Οι πίνακες ζωγραφικής και η διακόσμηση της τραπεζαρίας τόνισαν τη μακρά ιστορία και τη δόξα της οικογένειας Σερεμέτεφ.

Το πάρκο του Κούσκοβο 
Το πάρκο του Κούσκοβο δημιουργήθηκε μεταξύ 1750 και 1780 ως επίσημος κήπος à la française, με μεγάλα διακοσμητικά παρτέρια λουλουδιών, προσεκτικά κλαδεμένους φράχτες και δρομάκια, που συναντιόντουσαν σε ορθές ή διαγώνιες γωνίες, διακοσμημένα με αγάλματα και επενδεδυμένα είτε με σειρές δέντρων κομμένα σε σφαίρες, μεγάλα βάζα, πορτοκαλιές είτε μυρτιές, που ήταν κλαδεμένες σε κώνους.  Οκτώ δρομάκια του πάρκου συγκλίνουν σε ένα μόνο σημείο, όπου βρίσκεται σήμερα το κυκλικό περίπτερο Ερμιτάζ (1764–77). Ο κόμης Σερεμέτεφ περνούσε τον περισσότερο χρόνο του στο Ερμιτάζ, ερχόμενος στο Παλάτι μόνο για επίσημες εκδηλώσεις και διακοπές. 

Τη δεκαετία του 1770, ακολουθώντας τις μεταβαλλόμενες προτιμήσεις της περιόδου, ένα δεύτερο πάρκο σε στιλ κήπου αγγλικού τοπίου, που δεν υπήρχε πλέον, δημιουργήθηκε στα βόρεια του γαλλικού πάρκου. Αυτό το πάρκο παρουσίασε μια εξιδανικευμένη εκδοχή της φύσης, με ελικοειδή μονοπάτια, σήραγγες πρασίνου, γραφικά άλση με δέντρα, γρασίδι και υπόστεγα. Μόνο το Ερμιτάζ παραμένει από αυτό το μέρος του πάρκου.

Το Σπήλαιο 
Το σπήλαιο κατασκευάστηκε μεταξύ 1755 και 1761 από τον αρχιτέκτονα Φ. Αργκούνοφ και προοριζόταν να απεικονίζει το παλάτι του Βασιλιά των Θαλασσών. Τοποθετήθηκε δίπλα σε μια μεγάλη λίμνη, η οποία αντανακλούσε την επιβλητική πρόσοψη και τον τρούλο της. Μέσα σε σειρές κογχών τοποθετήθηκαν αγάλματα της Αφροδίτης, της Νταϊάνα, της Κέρες, της Φλόρας, του Γιούνο και του Δία. Τα παράθυρα ήταν καλυμμένα με σιδερένιες σχάρες σφυρηλατημένες από δούλους τεχνίτες, που μοιάζουν με πλεξούδα από φύκια. Ο εσωτερικός χώρος, κάτω από τον θόλο, επρόκειτο να είναι η αίθουσα του θρόνου του Ποσειδώνα, με επίστρωση από κοχύλια (1771-1775). Το σπήλαιο είναι ένα από τα λίγα σπήλαια του 18ου αιώνα, που διατηρούν ακόμα την αρχική του διακόσμηση.

Το Ολλανδικό Σπίτι 
Ένα παραδοσιακό ολλανδικό σπίτι από τούβλα χτίστηκε τη δεκαετία του 1750 σε μια μικρή λίμνη κοντά στο Παλάτι. Το σπίτι έχει κουζίνα στο ισόγειο διακοσμημένη από το δάπεδο μέχρι την οροφή με πλακάκια από το Ντελφτ. Τα γεύματα σερβίρονταν στους επισκέπτες στην κουζίνα, αν και παρασκευάζονταν στην άλλη κουζίνα στο δάσος εκεί κοντά και μεταφέρονταν από υπηρέτες στο σπίτι. Ο επάνω όροφος είναι επιπλωμένος με απλά, μασίφ ολλανδικά έπιπλα και διακοσμημένος με πλακάκια Ντελφτ.

Ο Πορτοκαλεώνας 
Ο πορτοκαλεώνας (1761–1764) σχεδιάστηκε από τον Φ. Αργκούνοφ. Δεν χρησιμοποιήθηκε ως πορτοκαλεώνας - τα λεμόνια, τα πορτοκάλια και οι ανανάδες, που προσφέρονταν στους επισκέπτες στο Κούσκοβο καλλιεργούνταν σε θερμοκήπια έξω από το πάρκο. Μάλλον, χρησιμοποιήθηκε ως μια μεγάλη αίθουσα δεξιώσεων για τους επισκέπτες. Στη δεκαετία του 1960, μετατράπηκε σε αίθουσα έκθεσης για τις συλλογές πορσελάνης.

Αυτό το παλάτι στεγάζει την πιο πολύτιμη συλλογή δυτικής πορσελάνης στην Ανατολική Ευρώπη, η οποία είχε συλλεχθεί από αρκετές γενιές της οικογένειας Σερεμέτεφ. Το 1919 το παλάτι κρατικοποιήθηκε και κηρύχθηκε Κρατικό Μουσείο Κεραμικών είκοσι χρόνια αργότερα.

Κρατικό Μουσείο Κεραμικών 
Το μουσείο στον πορτοκαλεώνα περιέχει συλλογές από εκλεκτή πορσελάνη, που συγκεντρώθηκαν από Ρώσους εμπόρους και την αυτοκράτειρα Μαρία Φεντορόβνα πριν από τη Ρωσική Επανάσταση. Τα κυριότερα τμήματα είναι:

 Γερμανική πορσελάνη του 18ου και 19ου αιώνα, ιδιαίτερα από τα έργα βασιλικής πορσελάνης στο Μάισσεν
 Αγγλική πορσελάνη από την Τσέλσι και τον Γιοσάια Γουέτζγουντ.
 Γαλλική πορσελάνη του 18ου αιώνα από την βασιλική παραγωγή των Σεβρών. Ένα από τα κορυφαία σημεία της συλλογής είναι το αιγυπτιακό σερβίτσιο, που ανατέθηκε από τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη το 1798 για να τιμήσει την εκστρατεία του στην Αίγυπτο και παρουσιάστηκε από τον Ναπολέοντα στον τσάρο Αλέξανδρο Α ' στη διάσκεψη του Τιλσίτ το 1807.
 Δανέζικη πορσελάνη του 18ου και 19ου αιώνα.
 Ρωσική και σοβιετική πορσελάνη του 18ου, 19ου και 20ού αιώνα. Η συλλογή πορσελάνης με επαναστατικά θέματα από την πρώιμη Σοβιετική περίοδο είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτη.

Εικόνες

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 

 Έλενα Εριτσιάν, Οδηγός στο Κρατικό Μουσείο Κεραμικής και το Κτήμα Κούσκοβο του 18ου αιώνα, 1996.
 Boris Brodsky, "Les Trésors Artistiques de Moscou", Izibrazitelnoye Iskustvo, 1991.
 AL Batalov, EI Kirichenko, MM Posokhin, AV Kuzmin, EG Schoboleva, Pamyatniki Arkhitecturi Moskviy, Okrestnosti Staroy Moskviy, Moscow, Iskusstvo-XXI Vek, 2207.

Ιστορικές οικίες-μουσεία στη Ρωσία
Μουσεία στη Μόσχα
Κτίρια και κατασκευές στη Ρωσία
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις