16P/Μπρουκς

Ο Κομήτης Μπρουκς 2, γνωστός επισήμως ως 16P/Μπρουκς (16P/Brooks), είναι περιοδικός κομήτης με σημερινή περίοδο περιφοράς γύρω από τον Ήλιο 6,14 (γήινα) έτη. Ανακαλύφθηκε από τον Αμερικανό αστρονόμο Γουίλιαμ Ρόμπερτ Μπρουκς τον Ιούλιο του 1889. Την 1η Αυγούστου 1889 ο επίσης Αμερικανός αστρονόμος Έντουαρντ Έμερσον Μπάρναρντ ανεκάλυψε δύο θραύσματα του κομήτη, που τα ονόμασε «B» και «C» 1΄ και 4,5΄ (λεπτά της μοίρας) από το κυρίως σώμα του κομήτη. Την επόμενη νύκτα βρήκε άλλα 4 ή 5, που δεν μπόρεσε να τα ξαναδεί άλλη νύκτα. Στις 4 Αυγούστου παρατήρησε δύο ακόμα σώματα, που τα ονόμασε «D» και «E». Το E εξαφανίσθηκε για πάντα την επόμενη κιόλας νύχτα και το D την επόμενη εβδομάδα. Περί τα μέσα του Αυγούστου το B μεγάλωσε και η φωτεινότητά του μειώθηκε, με αποτέλεσμα να μη γίνεται πλέον ορατό από τις αρχές Σεπτεμβρίου. Το C ήταν ορατό έως και τα μέσα Νοεμβρίου του 1889. Κανένα άλλο θραύσμα (νέος πυρήνας) δεν ανακαλύφθηκε μέχρι την τελευταία παρατήρηση σε εκείνη την εμφάνιση του κομήτη (13 Ιανουαρίου 1891), αλλά ούτε και μέχρι σήμερα.

Η διάσπαση αυτή του 16P/Μπρουκς πιστεύεται σήμερα ότι προκλήθηκε από το πέρασμά του πολύ κοντά, ίσως και μέσα στο Όριο του Ρος, από τον πλανήτη Δία το 1886. Στις 31 Δεκεμβρίου 2016 ο κομήτης πέρασε σε απόσταση 50 εκατομμυρίων χιλιομέτρων (km) από τον Δία, μια απόσταση επίσης θεωρούμενη όχι μεγάλη. Η επόμενη τόσο κοντινή διέλευσή του από τον Δία θα συμβεί στις 3 Ιουλίου 2053 (ελάχιστη απόσταση 37 εκατομμύρια km).

Ανακάλυψη 
Ο Γουίλιαμ Ρόμπερτ Μπρουκς παρατηρούσε από την Τζενήβα της πολιτείας της Νέας Υόρκης πριν το ξημέρωμα της 7ης Ιουλίου 1889 όταν ανεκάλυψε αυτόν τον κομήτη στον νοτιοανατολικό ουρανό, στον αστερισμό Υδροχόο. Τον περιέγραψε ως αμυδρό, με κόμη διαμέτρου 1 λεπτού της μοίρας και ουρά μήκους 10 λεπτών. Παρά το ότι δεν μπόρεσε να ανιχνεύσει κάποια κίνηση του νέου σώματος σε σχέση με τους απλανείς αστέρες πριν ξημερώσει, ο Μπρουκς ξαναβρήκε γρήγορα τον κομήτη την επόμενη νύχτα και σημείωσε ότι η θέση του είχε μετατοπισθεί ελαφρώς προς τα βόρεια.

Ιστορική εξέλιξη 
Στην πρώτη του παρατηρηθείσα εμφάνιση ο κομήτης έφθασε σε φωτεινότερο φαινόμενο μέγεθος 8 (δηλαδή ήταν παρατηρήσιμος και με μικρά κυάλια, αν και όχι με γυμνό μάτι). Παρά το ότι τον 20ό αιώνα «έπεσε» σε μικρότερη απόσταση περιηλίου, δεν πλησίασε ποτέ τόσο μεγάλη φωτεινότητα (έφθασε έως μέγεθος 10,5). Αυτή η πέραν του κανονικού αρχική φωτεινότητα, όπως και το γεγονός ότι από τον κομήτη αποσπάσθηκαν αρκετά κομμάτια, αποδίδεται στη βαρύτητα του πλανήτη Δία. Φαίνεται ότι ο κομήτης πέρασε σε απόσταση μόλις 150.000 χιλιομέτρων από τον Δία το 1886, περνώντας δύο ολόκληρες ημέρες στο εσωτερικό της τροχιάς του κοντινού δορυφόρου Ιώ. Οι διαφορικές (παλιρροϊκές) βαρυτικές δυνάμεις διέσπασαν τον πυρηνα του κομήτη, αποκαλύπτοντας φρέσκιες επιφάνειες που αλληλεπίδρασαν με την ηλιακή ακτινοβολία τα αμέσως επόμενα έτη.

Ο κομήτης δεν παρατηρήθηκε μόνο σε δύο περιήλιά του, το 1918 και το 1967, εξαιτίας της ιδιαιτέρως δυσμενούς ως προς τον Ήλιο και τον κομήτη θέσεως της Γης. Μία ακόμα κοντινή διέλευση του κομήτη από τον Δία έγινε το 1921 και μείωσε, όπως προαναφέρθηκε, την απόσταση περιηλίου του κομήτη από 1,96 AU σε 1,86 AU.

Παραπομπές

Πηγές 
 Ο 16P στην «Κομητογραφία» του Kronk

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Προσομοίωση της τροχιάς του κομήτη από το JPL (Java) / Εφημερίδα
 Ο 16P/Brooks 2 στον ιστότοπο του Seiichi Yoshida στο aerith.net

Κομήτες