Ερρίκος Α΄ της Έσσης

Ο Ερρίκος Α΄ (γερμ.: Heinrich I, 24 Ιουνίου 1244 - 21 Δεκεμβρίου 1308) από τον Οίκο του Ρέγκιναρ ήταν ο πρώτος λάντγραβος της Έσσης (1264-1308). Είναι ο ιδρυτής του κλάδου της Έσσης.

Βιογραφία
Ήταν ο δευτερότοκος (επιζήσας) γιος του Ερρίκου Β΄ δούκα της Βραβάντης & Λοτιέ και της Σοφίας των Λουδοβικιδών, κόρης του Λουδοβίκου Δ΄ λάντγκραβου της Θουριγγίας. Η Σοφία ήταν η 2η σύζυγος του Ερρίκου Β΄ και επιθυμούσε μία κτήση για τον γιο της. 

Το 1247 απεβίωσε ο Ερρίκος Ράσπε μάργραβος της Θουριγγίας, νεότερος αδελφός του Λουδοβίκου Δ΄· ήταν ο τελευταίος του Οίκου του. Η ανιψιά του Σοφία διεκδίκησε την κτήση του για τον γιο της Ερρίκο Α΄, αλλά ο Ερρίκος Γ΄ μάργραβος του Μάισσεν, γιος της Γιούτας των Λουδοβικιδών, μεγαλύτερης αδελφής των Λουδοβίκου Δ΄ και Ερρίκου Ράσπε, επίσης διεκδίκησε τη Θουριγγία. Ακόμη ο αρχιεπίσκοπος του Μετς, στον οποίο το μαργραβάτο ήταν υποτελές φέουδο, ζήτησε την επιστροφή του σε αυτόν. Τα δύο ανίψια μοιράστηκαν την κτήση: η Σοφία έλαβε το δυτικό τμήμα (την Έσση), ο Ερρίκος Γ΄ το ανατολικό (την υπόλοιπη Θουριγγία) και ο αρχιεπίσκοπος δέχθηκε τον όρκο υποτέλειάς τους. 

Το δυτικό τμήμα, η Έσση, του Ερρίκου Α΄ περιελάμβανε 7 πόλεις. Ο Ερρίκος Α΄ απέκτησε επίσης ένα μέρος από τους παλατινούς κόμητες του Τύμπιγκεν. Το λαντγκραβάτο εκτεινόταν γύρω από την πόλη Έσση, που έγινε η έδρα του. Έκτισε κάστρο στο Μάρμπουργκ, όπου είχε ταφεί η μητέρα της Σοφίας, η αγία Ελισάβετ των Άρπαντ.

Ο Ροδόλφος Α΄ των Αψβούργων τον έθεσε αρχικά εκτός νόμου για τις διαμάχες του με τον αρχιεπίσκοπο του Μετς, αλλά όταν ο Ερρίκος Α΄ τον βοήθησε στον πόλεμο με τον Ότακαρ Β΄ της Βοημίας και στην κατάκτηση της Βιέννης, ο Ροδόλφος Α΄ αποκατέστησε τη νομιμότητά του. Ο Ερρίκος Α΄ νίκησε τον αρχιεπίσκοπο το 1290 στη μάχη του Φρίτσλαρ. Βοήθησε τον ανιψιό του Ιωάννη Α΄ δούκα της Βραβάντης στον Πόλεμο Διαδοχής του Λίμπουργκ. 

Το 1292 ο Αδόλφος Νασσάου της Γερμανίας τον έκανε πρίγκιπα του βασιλείου, οπότε δεν είχε επικυρίαρχο τον αρχιεπίσκοπο, αλλά ήταν ελεύθερος. Του έδωσε και δύο πόλεις. Με την επιδέξια διπλωματία του απέκτησε άλλες 9. Νυμφεύτηκε την Αδελαΐδα και μετά τη Μέχτιλντ. Η καθεμία είχε δύο γιούς και όταν η Μέχτιλντ ζήτησε μερίδιο για τους δικούς της, προέκυψε έριδα μεταξύ των αδελφών. Ο Ερρίκος Α΄ απεβίωσε στο Μάρμπουργκ και τάφηκε στο ναό της Αγ. Ελισάβετ, κάτι που έγινε συνήθεια για τους απογόνους του. Ο πρωτότοκος είχε αποβιώσει και η Έσση μοιράστηκε: ο δευτερότοκος Όθων Α΄ έλαβε την Άνω Έσση, ο τρίτος την Κάτω Έσση και ο τέταρτος έγινε επίσκοπος του Μύνστερ.

Οικογένεια
Νυμφεύτηκε πρώτα το 1263 την Αδελαΐδα των Γουέλφων, κόρη του Όθωνα Α΄ δούκα του Μπράουνσβαϊγκ-Λύνεμπουργκ και είχε τέκνα:
 Σοφία 1264-1331, παντρεύτηκε τον Όθωνα Α΄ του Βάλντεκ.
 Ερρίκος 1265-1298, νυμφεύτηκε την Αγνή των Βίττελσμπαχ, κόρη του Λουδοβίκου Β΄ δούκα της Βαυαρίας.
 Ματίλντα 1267-μετά το 1332, παντρεύτηκε πρώτα τον Γκότφρητ κόμη του Τσήγκενχαϊμ και μετά τον Φίλιππο Γ΄ του Φάλνεσταϊν-Μύντσενμπεργκ.
 Αδελαΐδα 1268-1315, παντρεύτηκε τον Μπέρτολντ Ζ΄ του Χένεμπεργκ-Σλόισινγκεν.
 Ελισάβετ Α΄ 1269/70-1293, παντρεύτηκε τον Ιωάννη κόμη του Ζάυν.
 Όθων Α΄ π. 1272-1328, λάντγκραβος της Έσσης.

Το 1274 απεβίωσε η Αδελαΐδα και ο Ερρίκος Α΄ έκανε δεύτερο γάμο με την Μέχτιλτ της Κλέβης. Είχε τέκνα:
 Ιωάννης απεβ. 1311.
 Ελισάβετ Β΄ π. 1276-1306, παντρεύτηκε πρώτα τον Γουλιέλμο Α΄ των Γουέλφων δούκα του Μπράουνσβαϊγκ-Βολφενμπύτελ και μετά τον Γκέρχαρντ του Έππσταϊν.
 Αγνή π. 1277-1335, παντρεύτηκε τον Ιωάννη Α΄ μπουργκράβο της Νυρεμβέργης.
 Λουδοβίκος 1282/83-1357, επίσκοπος του Μύνστερ.
 Ελισάβετ Γ΄ απεβ. μετά το 1308, παντρεύτηκε τον Αλβέρτο Β΄ κόμη της Γκορίτσια.
 Αικατερίνη απεβ. 1322, παντρεύτηκε τον Όθωνα Δ΄ κόμη του Ορλαμύντε.
 Γιούττα απεβ. 1317, παντρεύτηκε τον Όθωνα των Γουέλφων δούκα του Μπράουνσβαϊγκ-Λύνεμπουργκ.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Wikisource: Allgemeine Deutsch Biographie "Heinrich I. (Landgraf von Hessen)" (in German)
Family Tree of Landgraves of Hesse (German)

Οίκος του Ρέγκιναρ
Οίκος της Έσσης