Δημογραφία του Τουρκμενιστάν

Η δημογραφία του Τουρκμενιστάν αφορά τα δημογραφικά χαρακτηριστικά του πληθυσμού του Τουρκμενιστάν, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης του πληθυσμού, της πυκνότητας του πληθυσμού, της εθνικότητας, του επιπέδου εκπαίδευσης, της υγείας, της οικονομικής κατάστασης, των θρησκευτικών πεποιθήσεων και άλλων πτυχών του πληθυσμού. Η εθνοτική πλειοψηφία στο Τουρκμενιστάν ονομάζεται Τουρκομάνοι.

Δημογραφικές τάσεις 
Ο πληθυσμός του Τουρκμενιστάν αυξήθηκε από 1.5 εκατομμύρια άτομα στην απογραφή του 1959 σε 4.5 εκατομμύρια άτομα στην απογραφή του 1995. Ο πληθυσμός συνέχισε να αυξάνεται, ξεπερνώντας τα 5 εκατομμύρια το 2001-2006.

Στατιστικά στοιχεία ζωτικής σημασίας

Εκτιμήσεις ΟΗΕ

Εγγεγραμμένες γεννήσεις και θάνατοι

Γονιμότητα και θάνατοι 
Συνολικό ποσοστό γονιμότητας (ΣΠΓ, Ζητούμενο Ποσοστό Γονιμότητας) και Ακαθάριστο Ποσοστό Γεννήσεων (ΑΠΓ):

Εθνοτικές ομάδες 
Ο πίνακας παρουσιάζει την εθνική σύνθεση του πληθυσμού του Τουρκμενιστάν (σε ποσοστά) μεταξύ 1926 και 1995. Έχει σημειωθεί απότομη πτώση στις σλαβικές εθνοτικές ομάδες (Ρώσοι και Ουκρανοί) καθώς και σε Καζάκους και Τάταρους από την ανεξαρτησία τους (όπως καταγράφηκε στις απογραφές του 1979 και του 1995). Οι Ουζμπέκοι είναι σήμερα η δεύτερη μεγαλύτερη εθνική ομάδα στο Τουρκμενιστάν, με τους Ρώσους να υποχωρούν στην τρίτη θέση. Σύμφωνα με στοιχεία που ανακοινώθηκαν στην Ασγκαμπάτ το Φεβρουάριο του 2001, το 91% του πληθυσμού είναι Τουρκομάνοι, το 3% είναι Ουζμπέκοι και το 2% είναι Ρώσοι. Μεταξύ του 1989 και του 2001 ο αριθμός των Τουρκομάνων στο Τουρκμενιστάν διπλασιάστηκε (από 2.5 σε 4.9 εκατομμύρια), ενώ ο αριθμός των Ρώσων μειώθηκε κατά δύο τρίτα (από 334.000 σε ελαφρώς πάνω από 100.000). Ωστόσο, αυτή η γρήγορη ανάπτυξη φαίνεται να είναι μάλλον απίθανη.

Αζέροι στο Τουρκμενιστάν 
Ο σχηματισμός των Αζέρων ως ανεξάρτητη εθνική ομάδα στο Τουρκμενιστάν συμπίπτει με τον 20ό αιώνα. Μια μαζική εισροή Αζέρων μετανάστευσε στο Τουρκμενιστάν λόγω του καταστροφικού σεισμοϋ στο Σαμάχι το 1902.

Ο Μπεϊλέρ του Σαμάχι εγκαταστάθηκε κυρίως στο Κρασνοβόντσκ και το Ασαμπάντ (τώρα γνωστό ως Τουρκμενμπάσι και Ασγκαμπάντ αντίστοιχα). Ο πλούτος του Μπεϊλέρ ώθησε μια μεγάλη "επενδυτική έκρηξη" στο Τουρκιστάν (Τουρκμενιστάν). Ο Μπεϊλέρ άρχισε να κατασκευάζει νέα κτίρια χρησιμοποιώντας εκσυγχρονισμένο τεχνολογικό εξοπλισμό. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, χτίστηκε ένας μεγάλος αριθμός ξενοδοχείων, καραβανιών, τζαμιών, μεντρεσέδων, σχολείων και θεάτρων.

Οι Αζέροι συμμετείχαν επίσης στην μάχη κατά των μπολσεβίκων. Οι Αζέροι βρέθηκαν μεταξύ των μαχητών του Μπασμάτσι υπό την ηγεσία του Ενβέρ Πασά και ορισμένοι βοήθησαν στη χρηματοδότηση του κινήματος. Για δεκαετίες η καταπολέμηση της αποικιακής πολιτικής των μπολσεβίκων απέτυχε. Τα περισσότερα μέλη του κινήματος Μπασμάτσι σκοτώθηκαν στις μάχες της ανεξαρτησίας του Τουρκιστάν, ενώ το άλλο μέρος εξορίστηκε στα στρατόπεδα εργασίας, τα Γκουλάγκ. Ο αριθμός των Αζέρων που εξορίστηκαν σε ποινικά στρατόπεδα, γνωστά ως στρατόπεδα θανάτου, ήταν αμέτρητοι.

Κατά τη διάρκεια των 70 χρόνων της κυριαρχίας, οι Αζέροι κόλποι και πολεμιστές δηλώθηκαν ως εθνικός εχθρός και τα ονόματά τους διαγράφηκαν από τα βιβλία της ιστορίας. Σήμερα έχουν αποκατασταθεί.

Την περίοδο της κατάρρευσης της ΕΣΣΔ, 36.000 Αζέροι ζούσαν στο Τουρκμενιστάν, αλλά τώρα ο πληθυσμός τους έχει φτάσει τους 52.000.

Ενώ ζουν στο Τουρκμενιστάν, οι Αζέροι συνέβαλαν στον πολιτισμό και την τέχνη της χώρας. Μουσικά όργανα όπως το Γκαβάλ, το Ναγκάρα, το Ταρ, ο Μπαγλαμάς και το Καμάντσα έχουν κερδίσει δημοτικότητα στο Τουρκμενιστάν και τα Αζερικά πιάτα Ντόβγκα, τηγανιτό Σιαμπζί και Γλυκό ρυζιού έχουν γίνει αγαπημένα πιάτα του Τουρκμενιστάν. Σήμερα, η Αζερική κοινότητα του Τουρκμενιστάν έχει δικά της τζαμιά, μουσικούς και χορευτές.

Ορισμένοι διάσημοι Αζέροι από το Τουρκμενιστάν είναι: ο επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας της πόλης του Μπακού Χατζιμπαλά Αμπουταλίμποφ, ο Ελνούρ Χοσεΐνοφ ο οποίος εκπροσώπησε το Αζερμπαϊτζάν δύο φορές στο Διαγωνισμό Τραγουδιού Eurovision και νικητής του The Voice of Turkey, ο τραγουδιστής Ναταβάν Χαμπίμπι, ο γνωστός γεωλόγος Σαμίλ Αζιζμπέκο, ο σκηνοθέτης Αϊντάρ Ιμπραχίμοφ, οι εθνικοί ήρωες του Αζερμπαϊτζάν Φαχαρντίν Μουσάγιεφ και Ταχίρ Μπαγκιρόφ, η πρώτη γυναίκα στη βιομηχανία πετρελαίου και ο Υπουργός Εξωτερικών το 1959-1983.

Δημογραφικά στατιστικά του CIA World Factbook 
Οι ακόλουθες δημογραφικές στατιστικές προέρχονται από το CIA World Factbook από τον Σεπτέμβριο του 2009, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά.

Γλώσσα 

 Τουρκμενικά (επίσημη) 72%
 Ρωσικά 12%
 Ουζμπεκικά 9%
 Αζερικά 1%
 Άλλα 7%

Θρησκεία 

 Ισλάμ 89%
 Ανατολική Ορθοδοξία 9%
 Άγνωστο 2%

Εθνοτικές ομάδες 

 Τουρκομάνοι 85%
 Ουζμπέκοι 5%
 Ρώσοι 4%
 Αζέροι 2%
 Άλλοι 6%

Ηλικιακή δομή 

 0-14 ετών: 28.9% (713.698 άνδρες/697.222 γυναίκες)
 15-64 ετών: 66.9% (1.618.678 άνδρες/1.646.992 γυναίκες)
 65 έτη και άνω: 4.3% (90.352 άνδρες/117.945 γυναίκες) (εκτίμηση 2009)

Αναλογία φύλου 

 κατά τη γέννηση: 1.05 άνδρες/γυναίκες
 κάτω των 15 ετών: 1.02 άνδρες/γυναίκες
 15-64 ετών: 0.98 άνδρες/γυναίκες
 65 ετών και άνω: 0.77 άνδρες/γυναίκες
 συνολικός πληθυσμός: 0.98 άνδρες/γυναίκες (2009)

Προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννα 

 συνολικός πληθυσμός: 67.87 έτη
 άνδρες: 64.94 χρόνια
 γυναίκες: 70.95 άνδρες (εκτίμηση 2009)

Εθνικότητα 

 ουσιαστικό: Τουρκομάνος(-οι)
 επίθετο: Τουρκομάνος

Αλφαβητισμός 

 ορισμός: άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω μπορούν να διαβάσουν και να γράψουν
 συνολικός πληθυσμός: 98.8%
 άνδρες: 99.3%
 γυναίκες: 98.3% (εκτίμηση 1999)

Δείτε επίσης 

 Δημογραφία της Κεντρικής Ασίας

Παραπομπές 

Δημογραφία του Τουρκμενιστάν