Μάρτιν Νόβακ

Ο Μάρτιν Αντρέας Νόβακ (γεννημένος στις 7 Απριλίου 1965) είναι αυστριακής καταγωγής καθηγητής μαθηματικής βιολογίας, στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ από το 2003. Είναι ένας από τους κορυφαίους ερευνητές στον τομέα μελέτης του ρόλου της συνεργασίας στην εξέλιξη. Ο Νόβακ κατείχε θέσεις καθηγητή στην Οξφόρδη και στο Πρίνστον προτού προσληφθεί στο Χάρβαρντ το 2003, όταν ο Τζέφρι Έπσταϊν δώρισε ένα μεγάλο χρηματικό ποσό για τη δημιουργία ενός κέντρου για τη μελέτη της συνεργασίας στην εξέλιξη.

Το πιο γνωστό έργο του Νόβακ εκτός του ακαδημαϊκού χώρου είναι το βιβλίο του 2011 Σούπερ Συνεργάτες: Αλτρουισμός, Εξέλιξη και Γιατί Χρειαζόμαστε τον καθένα για να Επιτύχουμε. Αυτό το βιβλίο είναι εν μέρει μια αυτοβιογραφία και εν μέρει μια δημοφιλής παρουσίαση του έργου του στη μαθηματική βιολογία σχετικά με την εξέλιξη της συνεργασίας. Στο βιβλίο ο Νόβακ έγραψε επίσης ευνοϊκά για τις αλληλεπιδράσεις του με τον Τζέφρι Έπσταϊν, ο οποίος είχε κάνει δωρεά στο Χάρβαρντ για να καταστεί δυνατή η δημιουργία ενός ινστιτούτου με επικεφαλής τον Νόβακ. Το 2020 ο Νόβακ τιμωρήθηκε με την αναστολή της διδασκαλίας για δύο χρόνια και το οριστικό κλείσιμο του ινστιτούτου του ως τιμωρία επειδή συνέχισε να επιτρέπει στον Έπσταϊν να έχει πρόσβαση στη Σχολή Τεχνών και Επιστημών του πανεπιστημίου δέκα χρόνια μετά την καταδίκη του για σεξουαλικά εγκλήματα.

Νεανικά χρόνια και εκπαίδευση 
Ο Νόβακ γεννήθηκε στις 7 Απριλίου 1965  στη Βιέννη της Αυστρίας.  Σπούδασε στο Albertus Magnus Gymnasium και στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, αποκτώντας διδακτορικό στη βιοχημεία και τα μαθηματικά το 1989. Εργάστηκε με τον Πήτερ Σούστερ στη θεωρία οιονεί ειδών και με τον Καρλ Σίγκμουντ για την εξέλιξη της συνεργασίας. Ο Νόβακ έλαβε τις υψηλότερες αυστριακές διακρίσεις (Sub auspiciis Praesidentis) όταν του απονεμήθηκε το πτυχίο.

Καριέρα 
Από το 1989 έως το 1998, ο Νόβακ εργάστηκε στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης  με τον Ρόμπερτ Μέι ως μεταδιδακτορικός υπότροφος ΈρβινΣρέντινγκερ και ανώτερος ερευνητής του Wellcome Trust.  Από το 1997 έως το 1998, ο Νόβακ ήταν καθηγητής μαθηματικής βιολογίας.  Μετά το 1998, πραγματοποίησε έρευνα στο Ινστιτούτο Προηγμένων Σπουδών στο Πρίνστον και δημιούργησε ένα πρόγραμμα στη θεωρητική βιολογία. 

Το 2003, ο Νόβακ προσλήφθηκε στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ ως καθηγητής Μαθηματικών και Βιολογίας.  Διορίστηκε Διευθυντής του Προγράμματος για την Εξελικτική Δυναμική (PED).  Το PED χρηματοδοτήθηκε με συνολικά εννέα εκατομμύρια δολάρια από το Ίδρυμα Τζέφρι Έπσταϊν VI   Η Scientific American ανέφερε ότι η ομάδα του Νόβακ έλαβε αρχικά 6,5 εκατομμύρια δολάρια, χωρίς να του αποδοθεί τίποτα μετά το 2007, μερικές εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια παρέμειναν αδαπανητά.   

Ο Νόβακ έχει συγγράψει βιβλία και επιστημονικές εργασίες σχετικά με θέματα εξελικτικής θεωρίας παιγνίων, καρκίνου, ιών, μολυσματικών ασθενειών, την εξέλιξη της γλώσσας και την εξέλιξη της συνεργασίας.       Το πρώτο του βιβλίο, Virus Dynamics (γραμμένο με τον Ρόμπερτ Μέι) εκδόθηκε από τις εκδόσεις Oxford University Press το 2001.  Ο Νόβακ είναι αντεπιστέλλον μέλος της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών. Κέρδισε το βραβείο Μνήμης Ουέλντον, το Βραβείο Άλμπερτ Βάντερ, το Βραβείο  Ακίρα Οκούμπο, το Βραβείο Ντέιβιντ Σταρ Τζόρνταν και το Βραβείο Χένρι Χάλετ Ντέιλ. Το βιβλίο του Νόβακ του 2006 Εξελικτική Δυναμική: Εξερευνώντας τις Εξισώσεις της Ζωής  απέσπασε  τον έπαινο από άλλους επιστήμονες  μαζί με το βραβείο RR Hawkins για το εξαιρετικό επαγγελματία, αναφορά ή επιστημονική εργασία του 2006 από την Ένωση Αμερικανών Εκδοτών. 

Ο Νόβακ ήταν συν-σκηνοθέτης με τη Σάρα Κόκλι του έργου Εξέλιξη και Θεολογία της Συνεργασίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, που χρηματοδοτείται από το Ίδρυμα Τέμπλετον,  όπου ήταν επίσης μέλος του συμβουλίου τους.  Σε μια διάλεξη που δόθηκε στο Χάρβαρντ τον Μάρτιο του 2007 με τίτλο «Εξέλιξη και Χριστιανισμός», ο Νόβακ, ένας Ρωμαιοκαθολικός,  υποστήριξε ότι «Η επιστήμη και η θρησκεία είναι δύο βασικά συστατικά στην αναζήτηση της αλήθειας. Η άρνηση ενός από τα δύο είναι μια άγονη προσέγγιση.» 

Το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ έθεσε τον Νόβακ σε ακαδημαϊκή άδεια μετ' αποδοχών την 1η Μαΐου 2020 λόγω της αποτυχίας του να διακόψει τη σύνδεσή του με τον Τζέφρι Έπσταϊν μετά την καταδίκη του.  Ωστόσο, το Χάρβαρντ είχε αρνηθεί μια δωρεά από τον Έπσταϊν το 2013. Μια έκθεση που ανατέθηκε από το πανεπιστήμιο βρήκε ότι ο Νόβακ επέτρεψε στον Έπσταϊν να επισκεφτεί τα γραφεία του PED περισσότερες από 40 φορές μετά την καταδίκη του,   για να διατηρεί ένα γραφείο με τηλεφωνική γραμμή και ιστοσελίδα και να αλληλεπιδρά με φοιτητές στο PED. Το 2021, το Χάρβαρντ αποφάσισε μια ανάλογη απάντηση στη σοβαρότητα των ηθικών λαθών του Νόβακ ήταν το κλείσιμο του ινστιτούτου που ιδρύθηκε με τα χρήματα του Έπσταϊν, η δωρεά του υπολοίπου των χρημάτων που απομένουν σε ένα ίδρυμα που βοηθά τα θύματα σεξουαλικών επιθέσεων και η διετή απαγόρευση του Νόβακ να δίνει διαλέξεις και να  κάνει έρευνα. Θα έχει επίσης περιορισμένη αλληλεπίδραση με μαθητές. Ο Νόβακ είπε ότι «θα έπαιρνε μαζί μου τα μαθήματα από αυτή τη στιγμή καθώς προχωράω».

Ακαδημαϊκή έρευνα 
Το 1990, ο Νόβακ και ο Ρόμπερτ Μέι πρότειναν ένα μαθηματικό μοντέλο, που εξηγούσε την περίεργη καθυστέρηση μεταξύ της μόλυνσης από HIV και του AIDS όσον αφορά την εξέλιξη των διαφορετικών στελεχών του ιού κατά τη διάρκεια μεμονωμένων λοιμώξεων, σε σημείο που η γενετική ποικιλομορφία του ιού φτάνει σε ένα όριο το ανοσοποιητικό σύστημα δεν μπορεί πλέον να το ελέγξει.  Αυτή η λεπτομερής ποσοτική προσέγγιση εξαρτιόταν από υποθέσεις σχετικά με τη βιολογία του HIV που στη συνέχεια επιβεβαιώθηκαν με πείραμα. 

Σε μια εργασία στο Science το 2006, ο Νόβακ εξήγγειλε και ενοποίησε τους μαθηματικούς κανόνες για τις πέντε κατανοητές βάσεις της εξέλιξης της συνεργασίας (επιλογή συγγενών, άμεση αμοιβαιότητα, έμμεση αμοιβαιότητα, αμοιβαιότητα δικτύου και επιλογή ομάδας). Ο Νόβακ προτείνει ότι η εξέλιξη είναι εποικοδομητική λόγω της συνεργασίας και ότι θα μπορούσαμε να προσθέσουμε τη «φυσική συνεργασία» ως τρίτη θεμελιώδη αρχή της εξέλιξης εκτός από τη μετάλλαξη και τη φυσική επιλογή. 

Σε μια εργασία που παρουσιάστηκε στο εξώφυλλο του Nature το 2007, ο Νόβακ και οι συνεργάτες του απέδειξαν ότι η μετάβαση των ανώμαλων σε κανονικά ρήματα στα αγγλικά με την πάροδο του χρόνου υπακούει σε έναν απλό νόμο αντίστροφου τετραγώνου, παρέχοντας έτσι έναν από τους πρώτους ποσοτικούς νόμους στην εξέλιξη της Γλώσσας. 

Το 2010, μια εργασία των Νόβακ, E. O. Γουίλσον και Κορίνα Ταρνίτα, στο Nature, υποστήριξε ότι η τυπική θεωρία φυσικής επιλογής αντιπροσωπεύει μια απλούστερη και ανώτερη προσέγγιση στη θεωρία επιλογής συγγενών στην εξέλιξη της ευκοινωνικότητας.  Αυτή η εργασία έχει οδηγήσει σε πολλά σχόλια, συμπεριλαμβανομένης της έντονης κριτικής από τους υποστηρικτές της συμπεριληπτικής θεωρίας της φυσικής κατάστασης.     Ο Νόβακ υποστηρίζει ότι τα ευρήματα της εργασίας είναι πειστικά και ότι το πεδίο της κοινωνικής εξέλιξης θα πρέπει να προχωρήσει πέρα από τη συμπεριληπτική θεωρία της φυσικής κατάστασης. 

Έχει πάνω από 300 επιστημονικές δημοσιεύσεις, εκ των οποίων οι 40 είναι στο Nature και οι 15 στο Science. 

Τα ερευνητικά ενδιαφέροντα του Νόβακ περιλαμβάνουν:

 Σωματική εξέλιξη του καρκίνου, γενετική αστάθεια, ογκοκατασταλτικά γονίδια
 Βλαστοκύτταρα, αρχιτεκτονική ιστών
 Ιοί, λοιμώδη νοσήματα, ανοσολογία
 Δυναμική λοιμώξεων από πριόν
 Οιονεί είδη
 Γενετικός πλεονασμός
 Εξέλιξη της γλώσσας
 Εξελικτική θεωρία των παιγνίων
 Εξελικτική θεωρία γραφημάτων
 Εξέλιξη συνεργασίας
 Προζωή και απαρχές της ζωής

Υπερσυνεργάτες 
Το 2011, εκδόθηκε το βιβλίο του Νόβακ Σούπερ Συνεργάτες: Τα Μαθηματικά της Εξέλιξης,  Αλτρουισμός και Ανθρώπινη Συμπεριφορά και Γιατί Χρειαζόμαστε τον καθένα για να Επιτύχουμε. (Ή γιατί χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλον για να πετύχουμε), σε συνεργασία με τον Ρότζερ Χάιφιλντ. 

Ο Μάνφρεντ Μιλίνσκι στο Nature περιγράφει το βιβλίο ως «εν μέρει αυτοβιογραφία, εν μέρει σχολικό βιβλίο και διαβάζεται σαν ένα μπεστ σέλερ μυθιστόρημα» και προτείνει ότι ενώ ο Νόβακ έχει δίκιο ότι οι θεωρίες της επιλογής συγγενών και της τιμωρίας χρειάζονται επανεξέταση, είναι πολύ νωρίς για να πούμε εάν οι τολμηρές ιδέες του θα αντέξουν στην πράξη. Στο έγγραφο Νόβακ /Ταρνίτα/Γουίλσον, ο Μιλίνσκι λέει: «Προβλέπω ότι θα βρεθεί μια καλύτερη μαθηματική διατύπωση της θεωρίας της κοινωνικής εξέλιξης που να περιλαμβάνει συγγένεια, να είναι συμβατή με τα υπάρχοντα στοιχεία και να περιλαμβάνει τον κανόνα του Χάμιλτον ως εμπειρικό κανόνα». 

Ο Ντέιβιντ Γουίλετς, στους Financial Times, περιέγραψε το βιβλίο ως ένα «εξαιρετικό παράδειγμα» χρήσης του συνδέσμου της εξελικτικής βιολογίας, της θεωρίας παιγνίων και της νευροεπιστήμης για την κατανόηση της ανάπτυξης της συνεργασίας στην κοινωνία και προτείνει ότι «όλοι οι πολιτικοί μπορούν να αντλήσουν έμπνευση και ιδέες από οι πνευματικοί πόροι αυτής της συναρπαστικής προσέγγισης»

Παραπομπές 

Αυστριακοί μαθηματικοί
Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου της Βιέννης
Χριστιανοί λόγιοι
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις