Έκρηξη Χούνγκα Τόνγκα και τσουνάμι 2022

Μια πολύ μεγάλη έκρηξη του Χούνγκα Τόνγκα-Χούνγκα Χα'απάι, ηφαιστειακό νησί της Τόνγκα στον Ειρηνικό Ωκεανό, σημειώθηκε στις 14 και 15 Ιανουαρίου 2022. Η Χούνγκα Τόνγκα είναι 65 χλμ. βόρεια του Τονγκατάπου, το κύριο νησί της χώρας.  Η έκρηξη προκάλεσε τσουνάμι στην Τόνγκα, τα Φίτζι, την Αμερικανική Σαμόα και κατά μήκος των παραλιών του Ειρηνικού Ωκεανού ανά τον κόσμο. Προειδοποιήσεις τσουνάμι εκδόθηκαν στα Φίτζι, Σαμόα, Βανουάτου, Νέα Ζηλανδία, την Αυστραλία, την Ιαπωνία, τη Ρωσία, την Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά, το Μεξικό, τη Χιλή και τον Ισημερινό. Καταστροφικά κύματα τσουνάμι αναφέρθηκαν στη Νέα Ζηλανδία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Χιλή και το Περού. Δύο άνθρωποι πνίγηκαν στο Περού όταν κύμα 2 μ ύψους έπληξε την ακτή και δύο ψαράδες στις Ηνωμένες Πολιτείες τραυματίστηκαν ελαφρά. Το γεγονός είναι η μεγαλύτερη ηφαιστειακή έκρηξη του 21ου αιώνα μέχρι σήμερα και πιθανότατα η ισχυρότερη μετά την έκρηξη του Κρακατόα το 1883.

Έκρηξη 
Μια μεγάλη έκρηξη σημειώθηκε στις 14 Ιανουαρίου 2022 στέλνοντας σύννεφα τέφρας σε ύψος 20 χλμ. στην ατμόσφαιρα.  Η κυβέρνηση της Τόνγκα εξέδωσε προειδοποίηση για τσουνάμι στους κατοίκους.  Οι γεωλόγοι της Τόνγκα κοντά στο ηφαίστειο παρατήρησαν εκρήξεις και στήλη τέφρας διαμέτρου 5 χιλ. 

Στις 15 Ιανουαρίου το ηφαίστειο εξερράγη βιαίως, δημιουργώντας εκρηκτική στήλη η οποία έφτασε σε ύψος 55 χιλιομέτρων και κυκλικό νέφος διαμέτρου 650 χιλιομέτρων σε υψόμετρο 35 χιλιομέτρων. Το ύψος της εκρηκτικής στήλης είναι το μεγαλύτερο που έχει καταγραφεί από δορυφόρους, όντας μεγαλύτερο αυτό της έκρηξης του Πινατούμπο το 1991. Το ωστικό κύμα της έκρηξης προκάλεσε ζημιές στη Νουκουαλόφα και ακούστηκε μέχρι τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το κρουστικό κύμα καταγράφηκε σε όλο τον κόσμο, ακόμη και στη Ελλάδα δύο φορές (μία από την ανατολή και μια από δυσμάς φορά της διάδοσης του ήχου), όπου η ατμοσφαιρική πίεση ανέβηκε απότομα κατά 2 μονάδες (hPa) και έπειτα υποχώρησε κατά 4 μονάδες, μέχρι να ισορροπήσει εκ νέου.

Κατά τη φάση της έκρηξης καταγράφηκε έντονη κεραυνική δραστηριότητα. Το Εθνικό Δίκτυο Ανίχνευσης Κεραυνών Vaisala εντόπισε κεραυνό με τη μορφή ραδιοκυμάτων. Πολλές εκατοντάδες έως χιλιάδες λάμψεις κεραυνών καταγράφηκαν από το σύστημα κατά τη διάρκεια των δύο εβδομάδων πριν από την έκρηξη. Από τις 14 έως τις 15 Ιανουαρίου 2022, σημειώθηκαν δεκάδες χιλιάδες κεραυνοί.  Μεταξύ 05:00 και 06:00 UTC στις 15 Ιανουαρίου 2022, καταγράφηκαν 200.000.  

Οι προκαταρκτικές παρατηρήσεις έδειξαν ότι η στήλη της έκρηξης εκτόξευσε μεγάλη ποσότητα ηφαιστειακού υλικού στη στρατόσφαιρα, οδηγώντας σε εικασίες ότι θα προκαλούσε ένα προσωρινό φαινόμενο ψύξης του κλίματος. Μεταγενέστεροι υπολογισμοί έδειξαν ότι διοχέτευε περίπου 0,4 teragrams διοξειδίου του θείου στη στρατόσφαιρα.

Τσουνάμι 
Ως αποτέλεσμα της έκρηξης δημιουργήθηκε τσουνάμι ύψους 1,2 μ το οπόιο έπληξε την πρωτεύουσα της Τόνγκα Νουκουάλοφα.   Οι μετρητές παλίρροιας στην πόλη κατέγραψαν κύματα 1,2 0 2 μ ύψους. Βίντεο που αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο έδειξαν μια σειρά από κύματα να χτυπούν την ακτή και τα σπίτια, παρασύροντας συντρίμμια.  Άλλα βίντεο δείχνουν τέφρα και ένα σύννεφο στάχτης που κρύβει τον ήλιο.  Σύμφωνα με έναν κάτοικο της πρωτεύουσας της Τόνγκα, ακούστηκαν μια σειρά αρχικών μικρότερων εκρήξεων. Ακολούθησε ένα τσουνάμι περίπου 15 λεπτά αργότερα. Το πρώτο κύμα λέγεται ότι ήταν το μεγαλύτερο. Ένα μακρύ λευκό κύμα παρατηρήθηκε έξω στη θάλασσα που πλησίαζε την ακτή. Σύμφωνα με πληροφορίες, τρία κύματα έπληξαν την ακτή.  Μετά το τσουνάμι, ο βασιλιάς Tupou VI εκκενώθηκε από το Βασιλικό Παλάτι και δημιουργήθηκε μποτιλιάρισμα καθώς οι ντόπιοι κατέφυγαν σε ψηλά σημεία. 

Στα Φίτζι, ένας παλιρροϊκός μετρητής στη Σούβα κατέγραψε ένα κύμα μεγέθους 0,2 μ στις 17:40 τοπική ώρα. Κάποια δραστηριότητα τσουνάμι αναφέρθηκε επίσης στα νησιά Lau .  Τα νησιά Moce, Moala, Kadavu και Taveuni επλήγησαν από τσουνάμι χαμηλού επιπέδου που προκάλεσαν πλημμύρες. 

Στην Αμερικανική Σαμόα, τσουνάμι μεγέθους 0,61 μ καταγράφηκε από μετρητές παλίρροιας.  Η Νιούε, όπου οι κάτοικοι εκκένωσαν τις παράκτιες περιοχές, δεν ανέφεραν τσουνάμι, παρά τους σεισμούς και την κοντινή απόσταση του νησιού με την Τόνγκα.  Στο Wallis και στη Futuna, εκδόθηκε προειδοποίηση για τσουνάμι, αλλά δεν αναφέρθηκαν ζημιές και ο συναγερμός άρθηκε το βράδυ της 15ης Ιανουαρίου 2022. 

Καταστροφικά κύματα τσουνάμι 1- 2,5 μ παρατηρήθηκαν σε αρκετά νησιά στο Βανουάτου. Το Τμήμα Μετεωρολογίας και Γεω-κίνδυνων του Βανουάτου δήλωσε ότι η δραστηριότητα του τσουνάμι αναμένεται να συνεχιστεί τη νύχτα της 15 Ιανουαρίου 2022.  Κύματα έως 0,8μ σε ύψος καταγράφηκαν στο Hanalei της Χαβάης . 

Το τσουνάμι προκάλεσε εκτεταμένες ζημιές σε μαρίνα στην Τουτουκάκα στη Νέα Ζηλανδία.  Τα κύματα τράβηξαν τα σκάφη μακριά από τα αγκυροβόλια τους, βγάζοντας μερικά στον κόλπο και συντρίβοντας μερικά μαζί, καθώς και καταστρέφοντας τις κατασκευές στη μαρίνα. Περίπου 8-10 βάρκες βυθίστηκαν εντελώς, με τις συνολικές ζημιές να υπολογίζονται σε εκατομμύρια δολάρια.  Σύμφωνα με το Hauraki Gulf Weather, το τσουνάμι χτύπησε στις 16 Ιανουαρίου μεταξύ 01:05 και 01:10 τοπική ώρα στο Great Barrier Island με ύψος  .  Το τσουνάμι προκάλεσε πλημμύρες στον κόλπο Mahinepua, όπου βρισκόταν ένα κάμπινγκ. και τα 50 άτομα στο σημείο ήταν ασφαλή. Μια ομάδα ψαράδων στο λιμάνι Hokianga χρειάστηκε να τρέξουν για να σωθούν από τα κύματα και ανέφεραν ότι έπρεπε να οδηγήσουν μέσα στο νερό πάνω από  βαθιά.  Δεν αναφέρθηκαν θύματα στη Νέα Ζηλανδία. 

Στην Αυστραλία, το Γραφείο Μετεωρολογίας είπε ότι κύματα τσουνάμι παρατηρήθηκαν όλο το βράδυ του Σαββάτου στις ακτές κατά μήκος της ανατολικής ακτής της Αυστραλίας.  Μέγιστα κύματα τσουνάμι  καταγράφηκαν στο νησί Norfolk,  στο Lord Howe Island,  στο Gold Coast, Queensland,  στο Twofold Bay, Νέα Νότια Ουαλία και  σε Hobart, Τασμανία.

Ασία 
Στο Kominato, Amami, Kagoshima, Ιαπωνία,  αναφέρθηκε τσουνάμι στις 23:55 στις 15 Ιανουαρίου JST . Στο Tosashimizu, Kōchi, το τσουνάμι ήταν  σε ύψος.   Ένα τσουνάμι μεγέθους  αναφέρθηκε επίσης στο Chichijima Futami.  Στην ακτή Τοχόκου,  κύμα χτύπησε στις 00:38 τοπική ώρα, στις 16 Ιανουαρίου. Στο λιμάνι Σεντάι, το τσουνάμι είχε ύψος  στις 00:08.  Στην επαρχία Iwate, ένα τσουνάμι 1,1 μέτρου καταγράφηκε στις 02:26 στις 16 Ιανουαρίου. Κύματα τσουνάμι κάτω του ενός μέτρου αναφέρθηκαν κατά μήκος της ακτής του Χοκάιντο του Ειρηνικού. Αυτή ήταν η πρώτη προειδοποίηση για τσουνάμι της χώρας μετά τον σεισμό της Φουκουσίμα το 2016.  Η JMA είπε ότι το τσουνάμι χτύπησε 2,5 ώρες νωρίτερα από το προβλεπόμενο. 

Τα νησιά Κουρίλ της Ρωσίας στην Άπω Ανατολή της χώρας είχαν κύματα τσουνάμι περίπου  .   Τουλάχιστον δύο θύρες προειδοποιήθηκαν.

Αμερική 
Τα υψηλότερα κύματα τσουνάμι στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν  στο Port San Luis στην κομητεία San Luis Obispo ( Νότια Καλιφόρνια ) και  τόσο στο Arena Cove όσο και στο Crescent City ( Βόρεια Καλιφόρνια ).   Σημαντικά κύματα έπληξαν το λιμάνι της Σάντα Κρουζ  και ο χώρος στάθμευσης του πλημμύρισε με περίπου  νερού,  ενώ το Soquel Creek στη γειτονική πόλη Capitola έρεε προς τα πίσω.  Ένας διαγωνισμός σερφ ακυρώθηκε.  Ισχυρά ρεύματα στον κόλπο Half Moon αναφέρθηκαν,  ενώ μικρά κύματα παρατηρήθηκαν στην παραλία Seal .  Κύματα έως  σε ύψος καταγράφηκαν στο Nikolski της Αλάσκας . 

Υπήρχε μια ασυνήθιστα υψηλή παλίρροια κατά μήκος των ακτών της Βρετανικής Κολομβίας και του νησιού Βανκούβερ . Στις 11:55 τοπική ώρα, το PTWC είπε ότι τα επίπεδα της παλίρροιας αυξήθηκαν κατά 29 εκατοστά στο Winter Harbor . Μεγάλοι κορμοί δέντρων ωθήθηκαν από την υψηλή παλίρροια και αφέθηκαν στις παραλίες. 

Στις μεξικανικές ακτές των πολιτειών Guerrero, Oaxaca και Baja California, αναφέρθηκε άνοδος της στάθμης της θάλασσας με κύματα  έως  .  Μέγιστο επίπεδο παλίρροιας  μετρήθηκε στο Manzanillo, Colima, σύμφωνα με τη Mareographic Service του Ινστιτούτου Γεωφυσικής του Εθνικού Αυτόνομου Πανεπιστημίου του Μεξικού . Το τσουνάμι είχε πλάτος 1,19 μέτρα στο Zihuatanejo . Κύματα μόλις κάτω του 1 μέτρου καταγράφηκαν στο Ακαπούλκο, το Χουατούλκο και τη Σαλίνα Κρουζ . 

Στο Περού, κύματα μεγέθους  καταγράφηκε στο λιμάνι του Callao,  στην Marcona District και  σε Paita .  Το τσουνάμι είχε ύψος  στο Lambayeque, σκοτώνοντας δύο άτομα. 

Στη βόρεια Χιλή, κύματα ύψους έως και  χτύπησε την ακτογραμμή. Βίντεο και εικόνες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από την περιοχή του Λος Ρίος έδειχναν το τσουνάμι να καταστρέφει προβλήτες, να μεταφέρει βάρκες και να χτυπά παραλίες.  Ένα τσουνάμι 1,74 μέτρων καταγράφηκε στο Chañaral . 

Μικρά μετεοτσουνάμι  σχετίζονται με την έκρηξη από ελαφρές αλλαγές ατμοσφαιρικής πίεσης μετρήθηκαν μέχρι τον Κόλπο του Μεξικού και την Καραϊβική Θάλασσα, με το NOAA να αναφέρει μέγιστη άνοδο  Πουέρτο Ρίκο .

Αντίκτυπος 
Το τσουνάμι κατέστρεψε δεκάδες σπίτια στο κύριο νησί του αρχιπελάγους Τόνγκα, και η ηφαιστειακή στάχτη μόλυνε σε μεγάλο βαθμό τα αποθέματα νερού και κάλυψε τα νησιά, δυσχεραίνοντας αεροσκάφη και πλοία να φτάσουν στα νησιά. Επίσης οι διαδικτυακές και τηλεφωνικές επικοινωνίες επηρεάστηκαν σε μεγάλο βαθμό, καθώς το καλώδιο που συνέδεε τα Τόνγκα με τον υπόλοιπο κόσμο κόπηκε από την έκρηξη. Το ύψος των ζημιών υπολογίστηκε από την Παγκόσμια Τράπεζα σε 90 εκατομμύρια δολάρια, περίπου το 20% του ετήσιου ΑΕΠ της χώρας.

Παραπομπές 

Τόνγκα
Ηφαιστειακές εκρήξεις
2022