Παλάτι του Πολιτισμού και της Επιστήμης

Το Παλάτι του Πολιτισμού και της Επιστήμης (ΠΠΕ) () είναι αξιόλογο πολυώροφο κτίριο στον κέντρο της Βαρσοβίας στην Πολωνία. Με συνολικό ύψος 237 μέτρων είναι το δεύτερο ψηλότερο κτήριο τόσο στη Βαρσοβία όσο και στην Πολωνία μετά το Varso, το 6ο ψηλότερο κτίριο στην Ευρωπαϊκή Ένωση (συμπεριλαμβανομένου του κωδωνοστασίου) και ένα από τα ψηλότερα στην Ευρώπη. Κατασκευάστηκε το 1955 και στεγάζει διάφορα δημόσια και πολιτιστικά ιδρύματα, όπως κινηματογράφους, θέατρα, βιβλιοθήκες, αθλητικούς συλλόγους, πανεπιστημιακές σχολές και αρχές της Πολωνικής Ακαδημίας Επιστημών. Από το 2007 έχει εγγραφεί στο Μητρώο Αντικειμένων Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Με κίνητρο την πολωνική ιστορική αρχιτεκτονική και τα αμερικανικά πολυώροφα κτίρια Αρ Ντεκό, το ΠΠΕ σχεδιάστηκε από τον Σοβιετικό Ρώσο αρχιτέκτονα Λεβ Ρούντνεφ σε στυλ «Επτά Αδερφές» και αναφέρεται ανεπίσημα ως η «Όγδοη Αδελφή». Το Παλάτι ήταν επίσης ο ψηλότερος πύργος ρολογιού στον κόσμο, μέχρι την εγκατάσταση ενός μηχανισμού ρολογιού στο κτήριο NTT Docomo Yoyogi στο Τόκιο της Ιαπωνίας.

Ιστορία

Όνομα

Το κτίριο ήταν αρχικά γνωστό ως το Παλάτι Πολιτισμού και Επιστήμης του Ιωσήφ Στάλιν (Pałac Kultury i Nauki imienia Józefa Stalina), αλλά στον απόηχο της αποσταλινοποίησης η αφιέρωση στον Στάλιν ανακλήθηκε. Το όνομα του Στάλιν αφαιρέθηκε από την κιονοστοιχία, το εσωτερικό λόμπι και ένα από τα γλυπτά του κτιρίου.

Κατασκευή 

Η κατασκευή ξεκίνησε το 1952 και διήρκεσε μέχρι το 1955. Δώρο από τη Σοβιετική Ένωση στον λαό της Πολωνίας, ο πύργος κατασκευάστηκε, χρησιμοποιώντας σοβιετικά σχέδια, από 3.500 έως 5.000 Σοβιετικούς εργάτες και 4.000 Πολωνούς εργάτες. Δεκαέξι εργάτες έχασαν τη ζωή τους σε ατυχήματα κατά τη διάρκεια της κατασκευής. Οι οικοδόμοι στεγάστηκαν σε ένα νέο προαστιακό συγκρότημα που χτίστηκε με έξοδα της Πολωνίας, με δικό του κινηματογράφο, αίθουσα φαγητού, κοινοτικό κέντρο και πισίνα, που ονομάζεται Osiedle "Przyjaźni" («Γειτονιά της Φιλίας»). Η αρχιτεκτονική του κτιρίου σχετίζεται στενά με αρκετούς παρόμοιους ουρανοξύστες που κατασκευάστηκαν στη Σοβιετική Ένωση της ίδιας εποχής, με πιο αξιοσημείωτο το κεντρικό κτίριο του Κρατικού Πανεπιστημίου της Μόσχας. Ωστόσο, ο κύριος αρχιτέκτονας, Λεβ Ρούντνεφ, ενσωμάτωσε μερικές πολωνικές αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες στο έργο αφού ταξίδεψε στην Πολωνία και είδε την αρχιτεκτονική. Οι μνημειακοί τοίχοι είναι γεμάτοι με κομμάτια τοιχοποιίας που έχουν αντιγραφεί από αναγεννησιακά σπίτια και παλάτια της Κρακοβίας και του Ζάμοστς.

Λίγο μετά τα εγκαίνια, το κτίριο φιλοξένησε το 5ο Παγκόσμιο Φεστιβάλ Νεολαίας και Φοιτητών. Πολλοί επισκέπτες αξιωματούχοι περιόδευσαν το Παλάτι και φιλοξένησε επίσης παραστάσεις από αξιόλογους διεθνείς καλλιτέχνες, όπως μια συναυλία του 1967 από τους The Rolling Stones, την πρώτη από ένα μεγάλο δυτικό ροκ γκρουπ πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα. Το 1985, φιλοξένησε την ιστορική συναυλία του Λέοναρντ Κόεν, που περιβάλλοταν από πολλές πολιτικές προσδοκίες, τις οποίες απέφυγε ο Κόεν στις παρατεταμένες εισαγωγές του κατά τη διάρκεια της τρίωρης συναυλίας.

Τέσσερα ρολόγια πρόσοψης 6,3 μέτρων προστέθηκαν στην κορυφή του κτιρίου πριν από τους εορτασμούς της χιλιετίας το 2000. Τα ρολόγια άρχισαν να λειτουργούν στις 31 Δεκεμβρίου 2000.

Παρόν 
Το κτίριο λειτουργεί σήμερα ως εκθεσιακό κέντρο και συγκρότημα γραφείων. Το Παλάτι περιλαμβάνει έναν πολυκινηματογράφο με οκτώ αίθουσες (Kinoteka), τέσσερα θέατρα (Studio, Dramatyczny, Lalka and 6. piętro), δύο μουσεία (Μουσείο Εξέλιξης της Πολωνικής Ακαδημίας Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας), γραφεία, βιβλιοπωλεία, μια μεγάλη πισίνα, μια αίθουσα αμφιθέατρου για 3.000 άτομα και ένα διαπιστευμένο πανεπιστήμιο, το Collegium Civitas, στον 11ο και 12ο όροφο του κτιρίου. Η βεράντα στον 30ο όροφο, στα 114 μέτρα, είναι ένα γνωστό τουριστικό αξιοθέατο με πανοραμική θέα στην πόλη.

Η Αίθουσα Συνεδρίων φιλοξένησε τον διαγωνισμό Miss World 2006.

Το 2010, ο φωτισμός του κτιρίου εκσυγχρονίστηκε και τοποθετήθηκαν φώτα LED υψηλής ισχύος, επιτρέποντας στο παλάτι να πάρει διάφορα χρώματα τη νύχτα. Η πρώτη χρήση του νέου φωτισμού έγινε κατά τη διάρκεια των Χριστουγέννων του 2010, όταν το παλάτι φωτίστηκε σε πράσινο και λευκό για να θυμίζει χριστουγεννιάτικο δέντρο. Τον Δεκέμβριο του 2013, κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων του Euromaidan, φωτίστηκε με μπλε και κίτρινο χρώμα, στα χρώματα της εθνικής σημαίας της Ουκρανίας ως ένδειξη αλληλεγγύης στους διαδηλωτές. Στις 29 Ιανουαρίου 2021, κατά τη διάρκεια των διαμαρτυριών του κινήματος γυναικών Ogólnopolski Strajk Kobiet, το σύμβολο του κινήματος – ένα μόνο κόκκινο μπουλόνι σε μαύρο φόντο – προβλήθηκε στο κτίριο.

Διαμάχη
Το Παλάτι του Πολιτισμού και Επιστήμης είναι ένα άκρως αμφιλεγόμενο κτίριο για ορισμένους και συχνά θεωρείται ως υπενθύμιση της σοβιετικής επιρροής στη Λαϊκή Δημοκρατία της Πολωνίας, ειδικά λόγω της κατασκευής του κατά τη διάρκεια μαζικών παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων υπό τον Ιωσήφ Στάλιν. Ο Porozumienie Organizacji Kombatanckich i Niepodległościowych w Krakowie, ένας συνασπισμός βετεράνων και εθνικιστικών ομάδων, καθώς και το κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη ζήτησαν την κατεδάφισή του. Το 2009, ο τότε Υπουργός Εξωτερικών, Ραντόσουαφ Σικόρσκι, υποστήριξε την κατεδάφιση του Παλατιού σημειώνοντας τις δαπάνες που συνεπάγεται η συντήρησή του. Άλλοι εξέχοντες κυβερνητικοί ηγέτες συνέχισαν να υποστηρίζουν σχέδια κατεδάφισης, συμπεριλαμβανομένου του Πρωθυπουργού Ματέους Μοραβιέτσκι. Ωστόσο, άλλοι απέρριψαν την ιδέα σημειώνοντας ότι με τα χρόνια το Παλάτι έγινε ένα από τα συμβολικά κτίρια της Βαρσοβίας.

Δείτε επίσης 
 Όγδοη Αδελφή
 Λετονική Ακαδημία Επιστημών στη Ρϊγα
 Φάρος της Αλεξάνδρειας
 Σπίτι του Ελεύθερου Τύπου στο Βουκουρέστι
 Μουσείο του Κομμουνισμού (Βαρσοβία)
 Νεοκλασική αρχιτεκτονική
 Πλατεία Παρέλασης (Βαρσοβία)
 Σοσιαλιστικός ρεαλισμός στην Πολωνία

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 
Μίχαου Μουράφσκι (2019), The Palace Complex: A Stalinist Skyscraper, Capitalist Warsaw, and a City Transfixed, Indiana University Press,

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Επίσημος ιστότοπος

Ουρανοξύστες της Βαρσοβίαςw – Παλάτι του Πολιτισμού και της Επιστήμης
Google maps - Παλάτι του Πολιτισμού και της Επιστήμης

Πύργοι ρολογιών
Παλάτια στη Βαρσοβία
Ουρανοξύστες στη Βαρσοβία
Σχέσεις Πολωνίας-Σοβιετικής Ένωσης
Σοσιαλιστικός ρεαλισμός
Σταλινισμός στην Πολωνία
Σταλινική αρχιτεκτονική
Σρουντμιέστσιε (Βαρσοβία)