Νικολάε Ντενσουσιάνου

Ο Νικολάε Ντενσουσιάνου ( ; 18 Απριλίου 1846 – 24 Μαρτίου 1911) ήταν Τρανσυλβανός, αργότερα Ρουμάνος εθνολόγος και συλλέκτης ρουμανικής λαογραφίας. Ήταν αντεπιστέλλον μέλος της Ρουμανικής Ακαδημίας, με ειδικότητα στην ιστορία.  Το κύριο έργο του, για το οποίο τον θυμούνται κυρίως, ήταν η μεταθανάτια τυπωμένη Προϊστορική Δακία (1913), με πρόλογο που συνεισέφερε ο Κ.I. Ιστράτι. μια πανομοιότυπη έκδοση δημοσιεύτηκε το 2002 από την Editura Arhetip, στο  Βουκουρέστι.  Στην Προϊστορική Δακία ο Ντενσουσιάνου συνδύασε τις μελέτες της λαογραφίας και της συγκριτικής θρησκείας με την αρχαιολογία, για να κατασκευάσει μια θεωρία σχετικά με τους προϊστορικούς πολιτισμούς της Δακίας. Το έργο έχει προκαλέσει κριτική για τον αντιεπαγγελματισμό και την απόδειξη του εθνικισμού και για το ότι βρίσκεται στην πηγή του Δακιανισμού.  Οι επιστήμονες θεώρησαν το βιβλίο του φανταστικό και αντιεπιστημονικό.

Τα έργα του υποθέτουν την ύπαρξη μιας «Πελασγικής Αυτοκρατορίας» με επίκεντρο τη Δακία, που δημιουργήθηκε την 6η χιλιετία π.Χ., και η οποία, όπως ισχυρίστηκε, κυβερνιόταν από τον Ουρανό και τον Κρόνο και περιλάμβανε όλη την Ευρώπη.  Ο Ντενσουσιάνου, ο οποίος πίστευε ότι τα Λατινικά ήταν μια διάλεκτος της Δακικής, υποστήριξε επίσης ότι οι Δάκες μετανάστευσαν στην Ιταλική Χερσόνησο κατά την Αρχαιότητα, όπου έθεσαν τα θεμέλια της Αρχαίας Ρώμης.

Βιογραφία 
Γεννημένος στο χωριό Ντένσους, στην Τρανσυλβανία, το οποίο εκείνη την εποχή ήταν μέρος της Αυστροουγγαρίας, μεγάλωσε σε ένα ρουμανικό πολιτιστικό περιβάλλον. Γύρω στο 1867, γνώρισε τον έφηβο, γεννημένο στη Μολδαβία, Ρουμάνο Μιχάι Εμινέσκου, αργότερα γνωστό ως μεγάλο ποιητή, ο οποίος είχε εγκαταλείψει το σπίτι του πατέρα του και ταξίδευε άσκοπα σε όλη την Τρανσυλβανία.  Ο Ντενσουσιάνου και ο Εμινέσκου γνωρίστηκαν στο Σιμπίου, όπου ο τελευταίος ζούσε σε ακραία φτώχεια.  Αμέσως μετά, ο Εμινέσκου διέσχισε τα Νότια Καρπάθια και εγκαταστάθηκε στο Παλαιό Βασίλειο. 

Έχοντας λάβει το πτυχίο του στη Νομική από το Πανεπιστήμιο του Σιμπίου (1872), άσκησε τη δικηγορία στο Φογκαράς, στη συνέχεια στο Μπρασόβ και στη συνέχεια σε άλλα μέρη της περιοχής. Το 1877, στην αρχή του Ρωσοτουρκικού Πολέμου, επέστρεψε στη Ρουμανία και έλαβε την υπηκοότητα στο νέο ανεξάρτητο κράτος. Στο Βουκουρέστι, που υπάγεται στο Εφετείο, ο Ντενσουσιάνου ενεπλάκη στο εθνικιστικό κίνημα υπέρ της Μεγάλης Ρουμανίας. Δημοσίευσε — στα γαλλικά, για ένα ευρύτερο κοινό — το L'element Latin en orient. Les Roumains du Sud: Macedoine, Thessalie, Epire, Thrace, Albanie, avec une carte ethnographique («Το λατινικό στοιχείο στην ανατολή. Οι Ρουμάνοι του Νότου: Μακεδονία, Θεσσαλία, Ήπειρος, Θράκη, Αλβανία, με εθνογραφικό χάρτη»).

Το 1878 έλαβε εντολή από τη Ρουμανική Ακαδημία να ερευνήσει και να συλλέξει ιστορικά έγγραφα στις βιβλιοθήκες και τα αρχεία του Ουγγρικού Βασιλείου (Βουδαπέστη) και στην Τρανσυλβανία στο Κλουζ, την Άλμπα Ιούλια και το Μπρασόβ. Πάνω από δεκαπέντε μήνες, ανακάλυψε εκατοντάδες πρωτότυπα έγγραφα, χειρόγραφα, χρονικά, συνθήκες, μανιφέστα, παλιά σχέδια, πίνακες και πιστά αντίγραφα. Για την προσφορά του εξελέγη το 1880 σε αντίστοιχο μέλος και στη θέση του βιβλιοθηκονόμου αρχειοφύλακα. Το 1884 έλαβε τη θέση του μεταφραστή για το Γενικό Επιτελείο Στρατού της Ρουμανίας και δημοσίευσε την Επανάσταση της Χόρια στην Τρανσυλβανία και την Ουγγαρία, 1784-1785, γραμμένη με βάση 783 επίσημα έγγραφα. Η πώλησή του απαγορεύτηκε στην Ουγγαρία, λόγω του εθνικιστικού περιεχομένου του. Μεταξύ άλλων, το βιβλίο συνέθεσε μια ιστορική παράδοση, που συνέδεε τον ηγέτη των ανταρτών Βασίλε Ούρσου Νικόλα με την προϊστορία της Δακίας. 

Το 1885 τα Μνημεία για την ιστορία της χώρας του Φογκαράς συνέκρινε την αρχαία ιστορία των Ρουμάνων της Τρανσυλβανίας με την καταπιεσμένη κατάστασή τους υπό την αυστροουγγρική κυριαρχία.

Ο Ντενσουσιάνου, ο οποίος σχεδίαζε να ξεκινήσει την έρευνα του Προϊστορική Δακία, και, για το σκοπό αυτό, έφυγε για την Ιταλία το 1887. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής, επισκέφτηκε την Κροατική Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών του Αγκράμ, όπου μελέτησε χειρόγραφα σχετικά με τον βλάχικο πληθυσμό που ήταν εγκατεστημένος στην κοιλάδα του Κούπα ποταμού (στη σημερινή Κροατία). Στην Ίστρια, συγκέντρωσε υλικό σε τοπικά χωριά όπου ομιλούνταν η Ιστρορουμανική γλώσσα. Στο Ντουμπρόβνικ της Δαλματίας μελέτησε τα αρχεία της Δημοκρατίας της Ραγούσας. Αφού έφτασε στην Ιταλία, πέρασε επτά μήνες στα Αρχεία του Βατικανού και ταξίδεψε μέσω του Μετσοτζιόρνο πριν επιστρέψει στην πατρίδα του.

Μεταξύ 1887 και 1897 δημοσιεύθηκαν έξι τόμοι με τα Έγγραφά του σχετικά με την Ιστορία των Ρουμάνων, 1199-1345, και το 1893 έγραψε τη μελέτη Η θρησκευτική ανεξαρτησία της Ρουμανικής Μητροπολιτικής Εκκλησίας της Άλμπα-Ιούλιας. Συνεισέφερε επίσης μια συλλογή λαογραφίας (Vechi cîntece și tradiții populare românești: texte poetice din răspunsurile la "Chestionarul istoric", (Παλιά ρουμανικά δημοτικά τραγούδια και παραδόσεις: ποιητικά κείμενα από τις απαντήσεις στο «Το ιστορικό ερωτηματολόγιο»), που δημοσιεύτηκε το 1893-1897). Το 1894 αποσύρθηκε, για να ολοκληρώσει το μεγάλο έργο του.

Το 1902, ο Νικολάε Ντενσουσιάνου ονομάστηκε αντεπιστέλλον μέλος της Ρουμανικής Γεωγραφικής Εταιρείας. Δύο χρόνια αργότερα, δημοσίευσε μια μελέτη σχετικά με την ανάπτυξη της ρουμανικής γλώσσας, η οποία, όπως ισχυρίστηκε, εντόπισε την προέλευσή της στους προϊστορικούς χρόνους. Άρθρα για τη ρουμανική στρατιωτική ιστορία εμφανίστηκαν σποραδικά κατά τη διάρκεια των μακρών ετών που πέρασε προετοιμάζοντας το σημαντικό του έργο για τον τυπογράφο. Ήταν σχεδόν ολοκληρωμένο τη στιγμή του θανάτου του.

Εκτιμήσεις και κληρονομιά 
Ο Ντενσουσιάνου έγινε στόχος πολλών επικρίσεων για την προσέγγισή του στη ρουμανική ιστορία και στην επιστήμη της ιστορίας γενικότερα. Μεταξύ των πρώτων επικριτών του ήταν ο Τίτου Μαγιορέσκου, ηγέτης της συντηρητικής λογοτεχνικής εταιρείας γνωστής ως Junimea, ο οποίος αντέδρασε έντονα ενάντια στον ερασιτεχνισμό και τον ρομαντικό εθνικιστικό λόγο στα έργα των Ρουμάνων διανοουμένων της εποχής του. Το 1893, γράφοντας στον γεωγράφο Σιμιόν Μεχεντίντσι, ο Μαγιορέσκουμίλησε ενάντια σε αυτό, που όριζε ως «φαντασμαγορία» στα έργα των Ντενσουσιάνου, Μπόγκνταν Πετριτσέικου Χασντέου και Αλεξάντρου Ντιμιτρίε Ξενοπόλ.

Μέρος της διατριβής του Ντενσουσιάνου υιοθετήθηκε από αρκετούς επίσημους ιστορικούς κατά τα τελευταία χρόνια του κομμουνιστικού καθεστώτος του Νικολάε Τσαουσέσκου, λειτουργώντας ως έμπνευση για έναν νέο λόγο, έναν αυταρχικό και εθνικιστικό τόνο. 

Ο Βασίλε Παρβάν δήλωσε: «Ο Νικολάε Ντενσουσιάνου έγραψε το φανταστικό του μυθιστόρημα Προϊστορική Δακία, γεμάτο μυθολογία και παράλογη φιλολογία, το οποίο με την εμφάνισή του (μεταθανάτια: 1913) προκάλεσε έναν θαυμασμό και έναν απεριόριστο ενθουσιασμό στους λαϊκούς Ρουμάνους για την αρχαιολογία».   Ο Αλεξάντρου Ντιμιτρίε Ξενοπόλ δήλωσε: «Η θεωρία αυτού του συγγραφέα ότι οι Δάκες θα είχαν δημιουργήσει τον πρώτο πολιτισμό της ανθρωπότητας δείχνει ότι έχουμε να κάνουμε με προϊόν σωβινισμού, όχι με προϊόν επιστήμης».  Με άλλα λόγια, ο Παρβάν και ο Ξενοπόλ έχουν απορρίψει το βιβλίο του «ως μια ντιλεταντική και σοβινιστική φαντασίωση».  Ο Νικολάε Γιόργκα τον επέπληξε «για τις «περισσότερο από περίεργες» υποθέσεις του». 

Ο Εουτζέν Τσιούρτιν δήλωσε ότι «μια ελάχιστη επαφή με τη βιβλιογραφία του θέματος αφήνει κάποιον απελπιστικό: κανείς δεν τον διαβάζει πια» (που σημαίνει ότι κανένας σοβαρός μελετητής δεν έχει γράψει άρθρα με κριτές για την Προϊστορική Δακία του Ντενσουσιάνου για μεγάλο χρονικό διάστημα).  Άλλοι έχουν δηλώσει ότι «η φαντασία του Ντενσουσιάνου ήταν πολύ τολμηρή που έκανε τους ιστορικούς να τον αγνοήσουν».  Ο Νταν Άλεξ δήλωσε ότι το βιβλίο είναι "μυστικό παραλήρημα",  και αποκάλεσε τον συγγραφέα του "έναν αποκρυφιστή συμβολαιογράφο χωρίς εκπαίδευση στην ιστορία και τη γλωσσολογία"  και "μια κλινική περίπτωση αυταπάτης".  Ο Φλορίν Τουρκάνου δήλωσε για τον Ντενσουσιάνου: «ακούραστος δημιουργός φαντασμαγοριών».

Παραπομπές

Βιβλιογραφικές αναφορές 

 Lucian Boia, Istorie şi mit în conştiinţa românească, Humanitas, Βουκουρέστι, 1997
 (in Romanian) Eugen Ciurtin, "Dacia, tot mai preistorică", Observatorul Cultural, 9 Απριλίου 2002, ένα άρθρο που κριτικάρει τους στόχους και τις μεθόδους του Densușianu Archived  

Μεταφραστές του 19ου αιώνα
Ρουμάνοι μεταφραστές
Ρουμάνοι δοκιμιογράφοι
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις