Ζαρός

Ο Ζαρός είναι κωμόπολη και έδρα ομώνυμης κοινότητος του Δήμου Φαιστού στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου της Κρήτης. Ανήκε στην επαρχία Καινούργιου του νομού Ηρακλείου. 

Ο Ζαρός βρίσκεται στις νότιες υπώρειες του όρους Σαμάρι, που αποτελεί παρακλάδι του Ψηλορείτη. Απέχει 43 χιλιόμετρα από το κέντρο του Ηρακλείου και 12 χιλιόμετρα από τις Μοίρες. Το χωριό είναι ευρύτερα γνωστό από το ομώνυμο εμφιαλωμένο νερό (φυσικό ή ανθρακούχο) που διατίθεται στην αγορά την τελευταία εικοσαετία. 

Ο Ζαρός παράγει ελαιόλαδο, σταφίδα, εσπεριδοειδή, κηπευτικά, χαρούπια και κτηνοτροφικά φυτά. Η ονομασία του χωριού προέρχεται μάλλων από το πληθυντικό μόριο Ζα και το ρήμα ρέω, ρους και σημαίνει πολλά νερά.

Αξιοθέατα 

Στο εσωτερικό του χωριού υπάρχουν τρεις εκκλησίες. Στα βόρεια βρίσκεται ο παλιός ναός του Αγίου Νικολάου με τοιχογραφίες. Σήμερα είναι μοναστήρι Παλαιοημερολογιτών.

Στην έξοδο βόρεια του χωριού υπάρχει φαράγγι. Εκεί βρίσκεται η  πηγή Βότομος, μια περιοχή κατάφυτη με πλατάνια, εκτροφείο πέστροφας και με μία τεχνητή λίμνη. Από τις πηγές της περιοχής κυκλοφορούν στο εμπόριο και ένα σήμα εμφιαλωμένου νερού: "Ζαρός", με τις εγκαταστάσεις εμφιάλωσης στις αντίστοιχες περιοχές.

Ανάμεσα στα άλλα, στον Ζαρό υπάρχουν περιφερειακό ιατρείο, ΚΕΠ, νηπιαγωγείο, δημοτικό σχολείο, γυμνάσιο, ξενώνες και τράπεζες. Η ομώνυμη ποδοσφαιρική ομάδα αγωνίζεται στην α΄ ερασιτεχνική κατηγορία του τοπικού πρωταθλήματος της Ε.Π.Σ. Ηρακλείου.

Ιστορικά στοιχεία 
Το δίκτυο ύδρευσης στην περιοχή ήταν ανεπτυγμένο από τα αρχαία χρόνια. Από την πηγή Στέρνα, στα βόρεια του Ζαρού, υδρευόταν η αρχαία Γόρτυνα. Σώζονται ερείπια του ρωμαϊκού υδραγωγείου.

Στο Ζαρό γίνεται γραπτή μνεία το 1583 στον Καστροφύλακα (Κ 103, με την ονομασία Saro) με 266 κατοίκους και στην ίδια απογραφή αναγράφεται ο οικισμός Κούρτες (Curtes) με 172 κατοίκους (Κ 103). Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας οι Κούρτες αποκλειστικά κατοικούνταν από τους Τούρκους. Υπήρχαν 20 τουρκικές οικογένειες το 1834 και 150 το 1881. Τον εικοστό αιώνα στο χωριό δούλευαν νερόμυλοι και νεροτριβές για τα μάλλινα εγχώρια υφάσματα.

Αθλητισμός 
Στο Ζαρό εδρεύει ο «Αθλητικός Όμιλος Ζαρού» ο οποίος ιδρύθηκε το 1969. Ανήκει στη δύναμη της Ε.Π.Σ. Ηρακλείου και αγωνίζεται επίσημα στα πρωταθλήματά της από τη σεζόν 1983-84, ενώ 10 χρόνια αργότερα, τη σεζόν 1993-94 αγωνίστηκε για πρώτη φορά στην Α΄ Κατηγορία. Τη χρονιά 2010-11 κατέκτησε για πρώτη φορά το πρωτάθλημα Α1 Κατηγορίας και κέρδισε την άνοδο στην Δ΄ Εθνική, στην οποία σημείωσε τη μοναδική του παρουσία τη σεζόν 2011-12. Τις χρονιές 2012-13 και 2013-14 κατέκτησε εκ νέου το πρωτάθλημα Α1 ΕΠΣΗ και διεκδίκησε αμφότερα την άνοδο στην Γ΄ Εθνική μέσω του ειδικού πρωταθλήματος του 2013 και 2014 αντίστοιχα, χωρίς όμως επιτυχία. Το 2014 κατέκτησε το Σούπερ Καπ Ε.Π.Σ. Ηρακλείου, νικώντας τον Αλμυρό Γαζίου.

Διοικητικά στοιχεία

Κοινότητα Ζαρού 
Εκτός από την έδρα της, η Κοινότητα Ζαρού περιλαμβάνει και τους οικισμούς Κούρτες και Στέρνα, καθώς και τις Μονές Αγίου Νικολάου και Αγίου Αντωνίου Βροντησίου. Η απογραφή του 2011 αναφέρει:

 Ζαρός, ο (2.106)
 Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου, η (9)
 Κούρτες, οι (4)
 Μονή Αγίου Αντωνίου Βροντησίου, η (0)
 Στέρνα, η (3)

Συνολικά η κοινότητα έχει 2.122 κατοίκους.

Η Κοινότητα εκπροσωπείται από πενταμελές Συμβούλιο με επικεφαλής τον Πρόεδρο κ. Γεώργιο Σαμιωτάκη.

Κοινοτάρχες Ζαρού 
Οι κάτωθι εκλέχθηκαν και υπηρέτησαν (ή υπηρετούν) ως Πρόεδροι της Κοινότητος Ζαρού.

Βιβλιογραφία 
Το Ηράκλειον και ο Νομός του, έκδοση Νομαρχίας Ηρακλείου, 1971.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ταξίδι στο Ζαρό
Φωτογραφίες από Ζαρό

Παραπομπές

Δήμος Ζαρού
Κωμοπόλεις του νομού Ηρακλείου
Δήμος Φαιστού