Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηρακλείου

Η Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηρακλείου είναι ιστορική βιβλιοθήκη στην Κρήτη. Κύριος σκοπός της είναι να παρέχει σημαντικές συλλογές, χρήσιμες για τους χρήστες της καθώς και υπηρεσίες και πηγές πληροφόρησης που θα εξυπηρετούν της πληροφοριακές τους ανάγκες και θα προωθούν την μόρφωση και την ενημέρωση.

Ιστορία 
Η Βικελαία Βιβλιοθήκη Ηρακλείου ιδρύθηκε το 1908 και εγκαταστάθηκε αρχικά στα ισόγεια δωμάτια του κτηρίου του Νομαρχιακού Καταστήματος. Ο λόγιος και κοσμοπολίτης Δημήτριος Βικέλας, ο οποίος γεννήθηκε στη Σύρο το 1835, δώρισε στον Δήμο Ηρακλείου την πλούσια και πολύτιμη βιβλιοθήκη του. Μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει ακόμη σαφές γιατί δώρισε στο Ηράκλειο την προσωπική του βιβλιοθήκη και όχι στη γενέτειρα του τη Σύρο ή την πόλη της καταγωγής του, την  Βέροια. Οι απαντήσεις που συνήθως θέτονται είναι πως ο Βικέλας ενθουσιάστηκε με τους θησαυρούς που αποκαλύφθηκαν κατά τις αρχαιολογικές ανασκαφές στην Κρήτη καθώς και η επίσκεψη του στο Ηράκλειο λίγο πριν πεθάνει. 
Το 1912, έπειτα από απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, καταγράφηκαν στην Βικελαία Βιβλιοθήκη 1.130 τόμοι βιβλίων του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Ηρακλείου, ο οποίος ιδρύθηκε το 1880 και συγκέντρωσε αρκετά ενδιαφέροντα για τη Κρήτη βιβλία. Το 1920, η βιβλιοθήκη μεταφέρθηκε στα τρία ισόγεια βορινά δωμάτια του Δημαρχιακού Μεγάρου και στεγάστηκε εκεί μέχρι το 1932, που μεταφέρθηκε στο Δημοτικό Μέγαρο των Ακτάρικων και εκεί έμεινε μέχρι την Γερμανική κατοχή. Η ανάπτυξη της βιβλιοθήκης ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του ’80 με προσκτήσεις υλικού και συντήρηση αρχείων.

Συλλογή 
Πολλοί άνθρωποι του πνεύματος και των γραμμάτων που αγαπούν το βιβλίο, θέλησαν να ενισχύσουν τη βιβλιοθήκη με τη δωρεά των προσωπικών τους βιβλιοθηκών. Πρώτος δωρητής είναι ο Ιωάννης Λυμπρίτης και ακολουθεί το Γυμνάσιο της Κρήτης, ο Στέφανος Ξανθουδίδης, ο Ανδρέας Ανδρεάδης, ο Ζαχαρίας Οικονόμου κ.ά. Οι συλλογές της Βικελαίας αποτελούνται από βιβλία, περιοδικά, εφημερίδες και οπτικοακουστικό υλικό, που καλύπτουν όλο το φάσμα της ανθρώπινης γνώσης καθώς και από πολλά ιστορικά τεκμήρια του νησιού που είναι μοναδικά. Οι κυριότερες συλλογές δημοσίων εγγράφων του Τμήματος Αρχείων της είναι:
Τα σχετικά με την Κρήτη Αρχεία της Βενετίας. Πρόκειται για τα αρχεία του «Βασιλείου της Κρήτης» που φυλάσσονται στο Κρατικό Αρχείο της Βενετίας μέχρι και σήμερα.
Το τουρκικό Αρχείο Ηρακλείου. Αποτελείται από χειρόγραφους Κώδικες του Ιεροδικείου Ηρακλείου που εκτείνονται σε χρονικό διάστημα 230 ετών. Οι κώδικες αυτοί είναι γραμμένοι στην τούρκικη γλώσσα με την παλιά αραβική γραφή και αφορούν τη δημόσια λειτουργία της Οθωμανικής Διοίκησης.
Το Αρχείο της Δημογεροντίας Ηρακλείου. Ο θεσμός των «δημογεροντιών» ίσχυσε στην Κρήτη κατά την Τουρκική κυριαρχία από το 1858 έως το 1900. Πρόκειται για τα προνόμια που παρείχαν οι Οθωμανοί στους Χριστιανούς για να αποφύγουν την έξαρση των εθνικού χαρακτήρα επαναστατικών εξεγέρσεων.

Παραπομπές

Πηγές
 Δήμος Ηρακλείου - Βικελαία Βιβλιοθήκη.
 Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη – Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Ιστορικών Εγγράφων.
 «Ιδού οι θησαυροί της Βικελαίας», άρθρο στην εφημερίδα Πατρίς, Δευτέρα 14 Φεβρουαρίου 2011, σελ. 14.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
ΒΙΚΕΛΑΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ
ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
ΤΜΗΜΑΤΑ ΒΙΚΕΛΑΙΑΣ  ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (Από ρεπορτάζ  της εφημερίδας "ΠΑΤΡΙΣ"   Ηρακλείου  Κρήτης, τον Οκτώβριο 2000, σε 6 συνέχειες)

Βικελαια Δημοτικη
Ιστορικές βιβλιοθήκες στην Ελλάδα