Κοινωνικά εγχειρήματα στέγης

Τα τελευταία έτη, η οικονομική κρίση και ως συνεπακόλουθό της η αύξηση της ανεργίας, η αύξηση των πλειστηριασμών, η αύξηση των κοινωνικών ανισοτήτων και η αύξηση του μεταναστευτικού κύματος, έχουν δημιουργήσει ένα διευρυμένο πρόβλημα έλλειψης στέγασης σε μερίδα του πληθυσμού. Την ίδια στιγμή, η συσσώρευση πληθυσμού σε μεγάλα αστικά κέντρα αλλά και παράγοντες που δεν τους λαμβάνουμε υπόψιν μας ως τέτοιους, όπως π.χ. η μείωση της προσφοράς κατοικιών λόγω μη ανέγερσης νέων οικοδομών, ή η ραγδαία διάδοση του βραχυχρόνιων μισθώσεων για τουριστικούς σκοπούς, επιτείνουν το πρόβλημα.

Ως απάντηση στο πρόβλημα αυτό, εμφανίζεται η δημιουργία κοινωνικών εγχειρημάτων με σκοπό την επίλυση του προβλήματος στέγης σε ευπαθείς πληθυσμιακές ομάδες. Τα εγχειρήματα αυτά, τα οποία μπορούμε να τα ονομάζουμε "Κοινωνικά Εγχειρήματα Στέγης", δρουν συνήθως υπό ένα εναλλακτικό πρίσμα, συμβατό με τις αξίες της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας και πέρα από τον αποκλειστικά εμπορικό – κερδοσκοπικό χαρακτήρα της λεγόμενης οικιστικής ανάπτυξης. Τα κινήματα αυτά μπορεί είτε να έχουν συγκρουσιακό χαρακτήρα, είτε να λειτουργούν με μια πιο προεικονιστική πρακτική.

Ένα από αυτά τα Κοινωνικά Εγχειρήματα Στέγης, που έλαβε χώρα τα τελευταία έτη, είναι η κατάληψη του ξενοδοχείου City Plaza στην Αθήνα η οποία είχε ως σκοπό την παροχή στέγης σε άστεγους πρόσφυγες. Συγκεκριμένα, τον Απρίλιο του 2016, η «Πρωτοβουλία Αλληλεγγύης στους οικονομικούς και πολιτικούς πρόσφυγες» που αποτελούνταν από 50 περίπου εθελοντές, προχώρησε σε κατάληψη του ξενοδοχείου City Plaza, το οποίο ήταν ήδη εκτός λειτουργίας.

Όπως αποδείχθηκε, η σκοπιμότητα του όλου εγχειρήματος ήταν διπλή. Αφενός ήταν η κάλυψη των αναγκών στέγασης των προσφύγων και των οικογενειών τους και αφετέρου ήταν η λειτουργία του ως ζωντανό παράδειγμα αυτοοργάνωσης και αλληλεγγύης. Σημειώνεται ότι μέσω του εγχειρήματος, περίπου 200 άστεγοι πρόσφυγες βρήκαν άμεσα στέγη και κατάφεραν να συμβιώσουν μεταξύ τους σύμφωνα με τις αρχές της ΚΑΟ. Η κατάληψη έληξε μετά από 39 μήνες (7/2019) και όπως ανακοίνωσαν οι εθελοντές, κατά τη διάρκεια αυτή, φιλοξενήθηκαν συνολικά, πάνω από 2.500 πρόσφυγες από 13 χώρες.

Και εάν η κατάληψη του City Plaza, που αποτελεί ένα από τα πολλά παραδείγματα οικιστικού κοινού, θα μπορούσε εύκολα να χαρακτηριστεί ως παράνομη, υπάρχουν και παρόμοια παραδείγματα τα οποία κινούνται εντός του νομικού πλαισίου. Δύο από αυτά είναι, η «Κοινωνική Πολυκατοικία» στην οδό Μπουμπουλίνας 36 καθώς επίσης και το «Πολυδύναμο Κέντρο Αστέγων» στη συμβολή των οδών Αχαρνών & Λιοσίων.

Η δομή της οδού Μπουμπουλίνας 36, ξεκίνησε ως ιδέα το 2012, από την MKO «Ανθρώπινοι Άνθρωποι» . Κατά τη λειτουργία της έφτασε να στεγάζει περίπου 15 οικογένειες αστέγων. Βασικός άξονας της δράσης ήταν να βοηθήσει ανθρώπους που στερούνται βασικά αγαθά όπως η στέγη και η τροφή, καθώς και ενός ασφαλούς μέρους για ύπνο το βράδυ, δίνοντας προτεραιότητα στις οικογένειες με παιδιά, στις εγκύους και στους ηλικιωμένους. Επίσης, η δράση αναλάμβανε μέριμνα σχετικά με την ιατρική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη των ανθρώπων ή για την εργασιακή τους ενεργοποίηση, με σκοπό την κοινωνική τους επανένταξη. Πέραν των ανωτέρω όμως, στη δομή δημιουργήθηκε μια κοινότητα όπου οι ένοικοι βοηθούν ο ένας τον άλλον, περνούν στιγμές μαζί, τρώνε μαζί, και τα παιδιά τους παίζουν μαζί .

Η δομή της οδού Αχαρνών λειτουργεί υπό την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων, γνωστή και ως «Πολυδύναμο Κέντρο Αστέγων». Έχει ξεκινήσει τη λειτουργία του τον 4/2020 σε 3 όμορα κτίρια που έχουν παραχωρηθεί στον Δήμο. Το αντικείμενο της δομής είναι πολυεπίπεδο και χωρίζεται σε 3 βασικά μέρη. Το πρώτο ξεκινάει από την παροχή απλών αλλά βασικών υπηρεσιών σε αστέγους, όπως δυνατότητα μπάνιου ή πλυσίματος ρούχων, το δεύτερο παρέχει και τη δυνατότητα περιστασιακής διαμονής και το τρίτο μέρος αφορά αστέγους που διαμένουν σε μόνιμη βάση στη δομή.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ήδη εδώ και αρκετά έτη στην Ευρώπη υπάρχουν αρκετά παρόμοια εγχειρήματα, όπως το Mietshäuser Syndikat στη Γερμανία και το Genossenschaft Dreieck στην Ελβετία με παρόμοιους σκοπούς.

Παραπομπές

Οικιστικά κοινά