Αρχαίο Θέατρο Θορικού

Το Αρχαίο Θέατρο Θορικού ήταν ένα αρχαίο ελληνικό θέατρο στους δήμους του Θορικού στην Αττική . Είναι ένα από τα παλαιότερα γνωστά ελληνικά θέατρα και χτίστηκε γύρω στο 525–480 π.Χ. Το θέατρο είναι ασυνήθιστο στο σχεδιασμό του, καθώς είναι επίμηκες αντί για το τυπικό ημικύκλιο.

Ιστορία 
Το θέατρο χτίστηκε σε διάφορα στάδια. Η πρώτη οικοδομική φάση χρονολογείται στο τέλος της Αρχαϊκής εποχής, γύρω στο 525–480 π.Χ., δηλαδή ένα πολύ πρώιμο ελληνικό θεατρικό κτίριο.    

Το ιδιαίτερο σχήμα του θεάτρου εξηγούνταν προηγουμένως από το γεγονός ότι θα είχε κατασκευαστεί στο σύνολό του ήδη εκείνη την εποχή, όταν το σχήμα των θεάτρων δεν είχε ακόμη καθιερωθεί. Πιο πρόσφατα, ωστόσο, το σχήμα θεωρείται ότι εξηγείται από το γεγονός ότι έχουν γίνει επεκτάσεις στη θεατρική κερκίδα κατά στάδια μετά την κατασκευή του παλαιότερου τμήματος. Το θέατρο επιμήκυνε όταν επεκτάθηκε την κλασική περίοδο του 4ου αιώνα π.Χ. στα μισά του δρόμου. Αλλαγές έγιναν σε αυτό ήδη από το 300 π.Χ.  

Στο χώρο του θεάτρου υπήρχε παλαιότερα λατομείο ασβεστόλιθου. Οι ερευνητές υποθέτουν ότι η ανασκαφή δημιούργησε μια κλιμακωτή πλαγιά, η οποία ήταν κατάλληλη και ως τόπος συνάντησης, και σταδιακά εξελίχθηκε σε θέατρο.  Το θέατρο χρησιμοποιήθηκε για τις συναθροίσεις των δήμων του Θορικού, που ξεκίνησαν το αργότερο με τις μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη το 508/507 π.Χ. Επιπλέον χρησιμοποιήθηκε σε θεατρικές παραστάσεις αγροτικών Διονυσιακών εορτών.  Ως εκ τούτου, το θέατρο του Θορικού αποτελεί παράδειγμα των δικών του δημοτικού θεάτρου και των χώρων συνάντησης της Αττικής, σε αντίθεση με τα μεγαλύτερα θέατρα και δημόσιες συναντήσεις της Αθήνας. Παρόμοια παραδείγματα είναι γνωστά μεταξύ άλλων από τον Ευώνυμο και τον Ραμνούντα.

Οι αρχαιολογικές ανασκαφές του θεάτρου πραγματοποιήθηκαν από την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα το 1886.

Κτίριο 

Τα ερείπια του θεάτρου βρίσκονται στη νότια πλαγιά του λόφου που είναι γνωστό σήμερα ως Βελατούρι. Το περίπτερο του θεάτρου είναι επιμήκη στη μέση και καμπύλες στα δύο άκρα. Ανοίγει προς τα νοτιοδυτικά και το πλάτος του είναι περίπου 55 μέτρα. Η ορχήστρα του θεάτρου έχει σχήμα οβάλ και διαστάσεις περίπου 16 × 30 μέτρα ή περίπου 443 τετραγωνικά μέτρα.   Και τα δύο χαρακτηριστικά διαφέρουν από το τυπικό ελληνικό θέατρο, το οποίο είχε ημικυκλικό αμφιθέατρο και κυκλική ορχήστρα.

Το θέατρο κατασκευάστηκε από ασβεστόλιθο της περιοχής. Στην πρώτη οικοδομική φάση, το θέατρο είχε περίπου 19–21 ευθείες σειρές από πέτρινα παγκάκια με τοίχο αντιστήριξης στη βόρεια πλευρά. Δύο κάθετες σκάλες χώριζαν το αμφιθέατρο σε τρία μπλοκ διαφορετικών μεγεθών. Οι πάγκοι του μεσαίου είναι σχεδόν ίσιοι. 4ος αιώνας π.Χ. στα μισά του δρόμου, προστέθηκαν καμπύλα τμήματα στο ανατολικό και δυτικό άκρο της αρχικής κερκίδας. Τον 3ο αιώνα π.Χ. περισσότερες καμπύλες σειρές πάγκων προστέθηκαν στην εξέδρα στο πίσω μέρος πάνω από τον πρώην τοίχο αντιστήριξης. Αυτό το μέρος πιθανότατα είχε ξύλινους πάγκους και περίπου 11-12 σειρές παγκάκια, ή εναλλακτικά, άνθρωποι κάθονταν εκεί στο έδαφος. Για την επέκταση κατασκευάστηκε νέος τοίχος αντιστήριξης στη βόρεια πλευρά. Είχε δύο εισόδους από τις οποίες υπήρχε πέρασμα από τη βόρεια πλευρά του θεάτρου προς το πάνω μέρος της κερκίδας. Ένα μόνο υπερυψωμένο πέρασμα οδηγούσε από την πλαγιά στη δυτική πλευρά, ενώ το ανατολικό πέρασμα σχημάτιζε γέφυρα. Στην τελευταία σκηνή, το θέατρο μπορούσε να φιλοξενήσει περίπου 2 000 – 3 200 θεατές.   

Η ορχήστρα στηριζόταν στην ανοιχτή νότια πλευρά από έναν αναλημματικό τοίχο μήκους 24 μέτρων, ο οποίος συνδεόταν με τον φυσικό βράχο στα πλάγια. Στη δυτική πλευρά του θεάτρου βρισκόταν ένας μικρός ναός αφιερωμένος στον Διόνυσο και μια αίθουσα συμποσίων για πέντε άτομα και στην ανατολική πλευρά ένας βωμός.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Δήμος Λαυρεωτικής
Αρχαία ελληνικά θέατρα