Γιάσναγια Πολιάνα

Η Γιάσναγια Πολιάνα (ρωσικά: Я́сная Поля́на), κυριολεκτικά "Φωτεινό Ξέφωτο") ήταν το σπίτι του συγγραφέα Λέοντα Τολστόι, όπου γεννήθηκε, έγραψε το Πόλεμος και Ειρήνη και την Άννα Καρένινα, και όπου είναι θαμμένος. Ο Τολστόι αποκαλούσε την Γιάσναγια Πολιάνα το "απροσπέλαστο λογοτεχνικό οχυρό" του. Βρίσκεται 12 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Τούλα, στη Ρωσία, και 200 χιλιόμετρα μακριά από τη Μόσχα.

Τον Ιούνιο του 1921 το κτήμα εθνικοποιήθηκε και έγινε επίσημα μουσείο αφιερωμένο στον Τολστόι. Η πρώτη που το διεύθυνε ήταν η κόρη του, Αλεξάνδρα Τολστάγια. Σήμερα διευθυντής του μουσείου είναι ο Βλαντίμιρ Τολστόι, επίσης ένας από τους απογόνους του Τολστόι. Το μουσείο περιέχει τα προσωπικά υπάρχοντα και την επίπλωση του σπιτιού του Τολστόι, καθώς και την βιβλιοθήκη του των 22.000 βιβλίων. Το κτήμα-μουσείο περιέχει την έπαυλη του συγγραφέα, το σχολείο που ίδρυσε για τα παιδιά χωρικών, και το πάρκο όπου βρίσκεται σήμερα ο απλός τάφος του Τολστόι.

Ιστορία
Το κτήμα Γιάσναγια Πολιάνα ανήκε αρχικά στην οικογένεια Κάρτσεφ. Στα τέλη του 18ου αιώνα αγοράστηκε από τον Πρίγκιπα Νικολάι Βολκόνσκι, τον παππού του συγγραφέα, ο οποίος έφτιαξε ένα Γαλλικό κήπο και έναν Αγγλικό κήπο, όπως και μεγάλα μονοπάτια με σημύδες και βελανιδιές.

Το σπίτι πέρασε από τον Βολκόνσκι στην μοναδική του κόρη, την Μαρία Νικολάγεβνα, τη μητέρα του Τολστόι. Ο άντρας της, Νικολάι Ιλίτς Τολστόι, ένας βετεράνος του πολέμου του 1812 ενάντια στον Ναπολέοντα, έχτισε ένα σπίτι με 32 δωμάτια καθώς και βοηθητικά κτήρια, και επέκτεινε το πάρκο.

Ο Λέων Τολστόι στην Γιάσναγια Πολιάνα

Ο Λέων Τολστόι γεννήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1828 σε ένα σπίτι (από εκείνα τα χρόνια κατεδαφισμένο) στη Γιάσναγια Πολιάνα. Οι γονείς του πέθαναν όταν ήταν πολύ μικρός, και ανατράφηκε από συγγενείς. Το 1856, μετά το τέλος της υπηρεσίας του στο στρατό, μετακόμισε στο σπίτι, το οποίο αποτελούσε μία πτέρυγα της προηγούμενης έπαυλης, και έφερε εκεί και την γυναίκα του το 1862.

Όταν ζούσε ο Τολστόι εκεί, το κτήμα Γιάσναγια Πολιάνα ήταν περίπου 16 τετραγωνικά χιλιόμετρα, σε μια ελαφρώς κεκλιμένη πλαγιά ενός λόφου με αρχικά πυκνό δάσος (το Δάσος της Παλιάς Τάξης) στο πάνω κομμάτι, και μια σειρά από τέσσερεις λίμνες σε διάφορα επίπεδα. Υπήρχαν τέσσερα συγκροτήματα από σπίτια χωρικών, με περίπου 350 χωρικούς που ζούσαν και δούλευαν στο κτήμα.

Ο Τολστόι έγραψε στη Γιάσναγια Πολιάνα το Πόλεμος και Ειρήνη μεταξύ του 1862 και 1869, και την Άννα Καρένινα μεταξύ του 1873 και 1877. Τα έργα τα έγραψε στο γραφείο του, χειρόγραφα, με πολύ μικρά γράμματα, με πολλές προσθήκες και σημειώσεις, και αυτά τα προσχέδια τα έδινε στη γυναίκα του, που έκανε ένα καθαρό αντίγραφο τη νύχτα, το οποίο ο Τολστόι ξαναδούλευε την επόμενη μέρα. Κάθε κεφάλαιο είχε πέντε-έξι προσχέδια, ενώ η γυναίκα του αντέγραψε το Πόλεμος και Ειρήνη επτά φορές πριν να τελειώσει. Όλα τα προσχέδια είχαν φυλαχθεί από αυτήν, και σήμερα βρίσκονται στο Μουσείο Ρουμιάντσεφ στη Μόσχα.

Τα δεκατρία παιδιά του Τολστόι, από τα οποία τέσσερα πέθαναν σε παιδική ηλικία, γεννήθηκαν όλα στη Γιάσναγια Πολιάνα, στον ίδιο δερμάτινο καναπέ όπου είχε γεννηθεί  και ο ίδιος ο Τολστόι, και ο οποίος ήταν στο γραφείο του δίπλα στο γραφείο που έγραφε, και είναι ακόμα εκεί σήμερα.

Όταν ζούσε και εργαζόταν στη Γιάσναγια Πολιάνα, ο Τολστόι ξυπνούσε στις 7 η ώρα το πρωί, και έκανε ασκήσεις και περπατούσε στο πάρκο πριν να αρχίσει να γράφει. Κατά την εποχή της συγκομιδής δούλευε με τους χωρικούς στα χωράφια, και για την φυσική άσκηση, αλλά και να κάνει το γράψιμό του για τη ζωή των χωρικών πιο ρεαλιστικό. Επισκεπτόταν επίσης το σχολείο για τα παιδιά των χωρικών που είχε δημιουργήσει σε ένα κτήριο, όπου έλεγε ιστορίες στα παιδιά.

Ο Τολστόι φιλοξένησε στη Γιάσναγια Πολιάνα σχεδόν όλες τις σημαντικές μορφές του πολιτισμού και των τεχνών της Ρωσίας της εποχής. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι Τσέχωφ, Τουργκένιεφ, Γκόρκι, οι ζωγράφοι Βαλεντίν Σερόφ και Ιλιά Ρέπιν, καθώς και πολλοί άλλοι.

Μετά το θάνατο του Τολστόι

Το 1911 η χήρα του Τολστόι Σοφία Αλεξάντροβα έκανε αίτηση στον Τσάρο Νικόλαο Β΄ να γίνει η Γιάσναγια Πολιάνα κρατικό μουσείο. Ο Τσάρος αρνήθηκε, αλλά χορήγησε σύναξη στην οικογένεια που θα επέτρεπε στο σπίτι και το κτήμα να διατηρηθούν ως είχαν.

Το 1919 η Σοβιετική Κυβέρνηση έθεσε επίσημα τη Γιάσναγια Πολιάνα υπό την προστασία του κράτους, και τον Ιούνιο του 1921 εθνικοποιήθηκε και έγινε κρατικό μουσείο, έχοντας δεχτεί 3.147 επισκέπτες τον πρώτο χρόνο.

Τον Οκτώβριο του 1941 καθώς οι Γερμανοί προσέγγιζαν τη Μόσχα, 110 κιβώτια με εκθέματα του μουσείου εκκενώθηκαν για τη Μόσχα, και μετά για το Τομσκ. Το κτήμα καταλήφθηκε από τους Γερμανούς για 45 μέρες, οι οποίοι μετέτρεψαν το σπίτι του Τολστόι σε νοσοκομείο, και οι γερμανοί στρατιώτες που πέθαιναν σε αυτό θάβονταν γύρω από τον τάφο του Τολστόι. Μια φωτιά κατά την κατάληψη προξένησε ζημιές στον πάνω όροφο του σπιτιού. Μετά τον πόλεμο το κτήμα αποκαταστάθηκε όπως ήταν την εποχή που ο Τολστόι ζούσε εκεί.

Σπίτι του Λέοντα Τολστόι

Το σπίτι του Λέοντα Τολστόι ήταν αρχικά μια πτέρυγα του μεγαλύτερου σπιτιού όπου είχε γεννηθεί, και το οποίο είχε χτίσει ο πατέρας του. Ο Τολστόι αναγκάστηκε να πουλήσει το κύριο μέρος του παλιού σπιτιού, το οποίο αποσυναρμολογήθηκε και μεταφέρθηκε σε άλλο κτήμα, αφήνοντας μόνο δύο πτέρυγες. Ο Τολστόι μετακόμισε σε μία από αυτές το 1856 και έζησε εκεί για περισσότερο από πενήντα χρόνια. Έφερε εκεί τη γυναίκα του το 1862 για να ζήσουν μαζί, και επέκτεινε το σπίτι για να κάνει χώρο για την οικογένειά του που μεγάλωνε. Το σπίτι σήμερα διατηρείται στην κατάσταση που είχε όταν πέθανε ο συγγραφέας το 1910.

Πτέρυγα Κουζμίνσκι
Η πτέρυγα Κουζμίνσκι, όπως το σπίτι του Τολστόι, ήταν αρχικά μέρος του μεγαλύτερου σπιτιού που έχτισε ο πατέρας του Τολστόι. Το 1859 ο Τολστόι το μετέτρεψε σε σχολείο για τα παιδιά των χωρικών του κτήματός του, όπου και έβαζε σε εφαρμογή τις θεωρίες του για την εκπαίδευση. Μετά το 1862 έγινε το σπίτι της μικρότερης αδελφής της γυναίκας του, Τατιάνα Αντρέγεβνα Κουζμίνσκαγια και της οικογένειάς της.

Το σπίτι Βολκόνσκι
Το σπίτι Βολκόνσκι όπου ζούσε ο παππούς του Τολστόι Νικολάι, είναι το παλιότερο κτίσμα στο κτήμα. Την εποχή του Τολστόι ήταν το σπίτι για τους υπηρέτες. Αργότερα, η ανατολική πτέρυγα του σπιτιού έγινε το ατελιέ της κόρης του Τολστόι Τατιάνα, η οποία ήταν ζωγράφος.

Τάφος του Λέοντα Τολστόι
Πολύ πριν πεθάνει, ο Τολστόι είχε ανακοινώσει το μέρος όπου επιθυμούσε να ταφεί. Ένα μικρό ξέφωτο που λεγόταν "το μέρος του πράσινου ραβδιού", δίπλα σε μια μεγάλη ρεματιά, μέρος του παλιού δάσους που λεγόταν Δάσος της Παλιάς Τάξης (Старый Заказ, Στάρι Ζακάζ) γιατί το κόψιμο των δέντρων εκεί είχε απαγορευτεί από τον καιρό του παππού του, και πολλά από τα δέντρα εκεί ήταν πάνω από 100 χρόνων. Η ονομασία "το μέρος του πράσινου ραβδιού" είχε δοθεί από τον μεγαλύτερο αδελφό του Τολστόι Νικολάι, γιατί είχε πει πως αυτός που θα έβρισκε το μαγικό ραβδί δεν θα πέθαινε ποτέ, ούτε θα αρρώσταινε. Αυτός και ο αδελφός σου συχνά κάθονταν στο ξέφωτο στο σκοτάδι και μιλούσαν.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία
Suzanne Massie, Land of the Firebird, the Beauty of Old Russia, Simon and Schuster, New York 1980
Aleksey Zveryev and Vladimir Tunimanov, Lev Tolstoy,  Moldaya Gvardiya Publishers, Moscow, 2007 (ρωσικά), ISBN 978-5-235-03037-4

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Επίσημος ιστότοπος του Μουσείου Γιάσναγια Πολιάνα 
Travel article in www.theglobaldispatches.com

Βιογραφικά μουσεία στη Ρωσία
Ιστορικές οικίες-μουσεία στη Ρωσία
Λέων Τολστόι