Ντην Πότερ

Ο Ντην Σ. Πότερ (Dean S. Potter, 14 Απριλίου 1972 – 16 Μαΐου 2015) ήταν Αμερικανός αναρριχητής, αλπινιστής, Άλτης βάσης και ισορροπιστής σε τεντωμένο σκοινί. Ήταν γνωστός για τις δύσκολες πρώτες αναβάσεις του, τις ελεύθερες μοναχικές αναρριχήσεις του, τις αναβάσεις ταχύτητας και τις συνεχόμενες "αλυσιδωτές" αναβάσεις του στο Εθνικό πάρκο Γιοσέμιτι και την Παταγονία. Πέθανε κατά τη διάρκεια πτήσης με wingsuit στο Γιοσέμιτι.

Πρώιμος βίος
Ο Ντην Πότερ γεννήθηκε το 1972, γιος αξιωματικού του στρατού στο στρατιωτικό νοσοκομείο του Φορτ Λίβενγουορθ στο Κάνσας και μεγάλωσε στο Νιου Χαμπσάιρ. Αυτοδίδακτος στην αναρρίχηση άρχισε να σκαρφαλώνει όντας ακόμη στο γυμνάσιο στο νότιο Νιου Χαμπσάιρ. Παρακολούθησε το πανεπιστήμιο του Νιου Χαμπσάιρ, όπου ασχολήθηκε με την κωπηλασία. Ο προπονητής πίεζε την ομάδα όχι μόνο να νικήσει τον ανταγωνισμό αλλά να "κατακτήσει" τους αντιπάλους. Ο Πότερ αποφάσισε ότι δεν ήθελε να "κατακτήσει" κανένα και παράτησε το κολέγιο, ακολουθώντας το πάθος του για την αναρρίηση.

Ελεύθερη αναρρίχηση
Ο Πότερ έκανε σημαντικές αναβάσεις και πολλές μοναχικές αναρριχήσεις στο Γιοσέμιτι και την Παταγονία. Αναρριχήθηκε solo σε ένα τμήμα του Ελ Καπιτάν στο Γιοσέμιτι, χαράζοντας τη διαδρομή "Easy Rider", καταρριχόμενος τα δύσκολα τμήματα στις τελευταίες σκοινιές της διαδρομής Lurking Fear (δυσκολότερες κινήσεις 5.10a) και κατόπιν πέρασε με τραβέρσα στην Thanksgiving Ledge για να ολοκληρώσει τις τελευταίες έξι σχοινιές και να περάσει στη Free Rider (δυσκολότερη σχοινιά 5.11d, δύο σχοινιές 5.10d, 5.10b, 5.10a και 5.7). Ήταν το πρώτο σημαντικό τμήμα της El Capitan που απελευθερώθηκε για solo αναρρίχηση, αν και απέφυγε τα πολύ δύσκολα σημεία στις πρώτες σχοινιές της ίδιας διαδρομής (αρκετές σχοινιές 5.12 με δυσκολία έως το 5.12d στη Free Rider).

Αναρρίχηση ταχύτητας
Τον Ιούλιο του 2006 ο Πότερ αναρριχήθηκε στη διαδρομή The Reticent Wall, μία από τις δυσκολότερες του El Capitan, σε 34 ώρες and 57 λεπτά με τους Έιμον ΜακΝίλι και Άιβο Νίβοφ, πέντε μέρες νωρίτερα από το υπάρχον ρεκόρ ανάβασης. Νέο ρεκό ανάβασης έκανε ο Πότερ μαζί με τον Σον Λίρι για την αναρρίχηση στη διαδρομή The Nose τον Νοέμβριο του 2010. Έκανε τις 32 σχοινιές της διαδρομής σε 2 ώρες, 36 λεπτά, 45 δεύτερα, είκοσι δευτερόλεπτα ταχύτερα από το προηγούμενο ρεκόρ των Γιουτζί Χιραγιάμα και Χανς Φλοράιν.

B.A.S.E. άλμα και ισορροπία σε σχοινί
Πότερ ήταν γνωστός για τα κατορθώματά του στην ισορροπία σε τεντωμένο σχοινί και στο BASE άλμα. Ήλθε σε επαφή με την ισορροπία σε σχοινί μέσω του Τσαρλς Βίκτορ Τάκερ Γ΄, a.k.a. Τσόνγκο έναν από τους τρεις πρώτους που διέσχισαν το Λοστ Άροου Σπάιρ πάνω σε τεντωμένο σχοινί. Ο Πότερ έκανε πολλές τέτοιες διασχίσεις χωρίς σχοινί ασφαλείας, ή αλεξίπτωτο για άλμα βάσης (BASE-jumping parachute). Ορισμένες από τις διασχίσεις του έγιναν 910 μ. πάνω από το έδαφος στο Εθνικό πάρκο Γιοσέμιτι.

Το 2014 κυκλοφόρησε ένα 22λεπτο φιλμ με τίτλο When Dogs Fly (όταν οι σκύλοι πετάνε) στο οποίο κατέγραψε τις ακραίες περιπέτειες του σκύλου του Whisper. Το φιλμ έγινε viral αφενός, αφετέρου τράβηξε την προσοχή και την κριτική φιλοζωικών οργανώσεων.

Η αναρρίχηση στην Delicate Arch 
Για την ανάβαση του Πότερ μετά το 2006 στην Delicate Arch (Ευαίσθητη Αψίδα) στο Εθνικό πάρκο Αψίδων (Arches National Park) ξέσπασε διαμάχη, εξαιτίας της οποίας έχασε τη χορηγία του από την εταιρεία σπορ ενδυμάτων Παταγονία. «Δεν υπήρχε κάποια νόμιμη αιτία για να μην αναρριχηθώ», είπε Πότερ, παρά την καθιερωμένη παράδοση που απαγορεύει την αναρρίχηση στο πάρκο. Το περιστατικό οδήγησε σε μια γενική απαγόρευση της δραστηριότητας εντός του Εθνικού πάρκου των Αψίδων. Ο Πότερ είχε προηγουμένως συγκρουστεί με τις αρχές του πάρκου, γιατί διέσχισε πάνω σε τεντωμένο σχοινί τις Τρεις Κουτσομπόλες.

«Εγώ δεν είδα κάποιον λόγο για να μην αναρριχηθώ. Δεν έβλαψα το μνημείο», υποστήριξε, αν και ανακαλύφθηκαν αργότερα αυλακώσεις απο σχοινιά στον μαλακό ψαμμίτη. Πιθανώς δημιουργήθηκαν από τους επαγγελματίες φωτογράφους, που χρησιμοποίησαν σχοινιά, προκειμένου να φωτογραφίσουν και να δημοσιεύσουν την ανάβαση.

Πότερ είπε ότι δεν θα σκαρφάλωνε στο Totem Pole, τον ιερό βράχο της Κοιλάδας των μνημείων των Ναβάχο που εμπνέει με τη θρησκευτική σημασία του. «Η Ευαίσθητη Αψίδα, παρά την εξέχουσα θέση της στο εθνικό πάρκο, δεν έχει το ανάστημα του ιερού πύργου της Αριζόνα», είπε. «Εγώ δεν βλέπω κάποιο λόγο γιατί είναι λάθος, και δεν καταλαβαίνω γιατί δεν πρέπει να εμπλεκόμαστε με τη φύση», δήλωσε ο Πότερ.

Θάνατος
Στις 16 Μαΐου, 2015, Ο Πότερ και ο Γκράχαμ Χαντ σκοτώθηκαν σε πτήση με wingsuit από το Ταφτ Πόιντ πάνω από την κοιλάδα Γιοσέμιτι. Οι δύο άλτες είχαν ξανακάνει την πτήση, αλλά απαιτούσε ακρίβεια για να διασχίσουν ένα μικρό πέρασμα σε σχήμα V. Ο Χαντ χτύπησε σε έναν πλευρικό τοίχο και ο Πότερ συγκρούστηκε με τον βράχο λίγο μετά το πέρασμα. Και οι δύο πέθαναν ακαριαία. Κανένα από τα αλεξίπτωτα δεν ανοίχτηκε.

Κληρονομιά

Αξιοσημείωτες αναβάσεις

2002 Supercanaleta, Τσέρο Φιτζ Ρόι, Παταγονία. Πρώτη μοναχική.
2003 Concepcion 5.13+ (67m), Ντέι Κάνιον, Μοάμπ, Γιούτα. Πρώτη ανάβαση.
2006 Heaven (5.12d/13a) Παγετώνας Πόιντ, Κοιλάδα Γιοσέμιτι. Πρώτη μοναχική.
2006 Southern Belle (V 5.12d R/X), Χαλφ Ντομ, Κοιλάδα Γιοσέμιτι. Δεύτερη ανάβαση με τον Λίο Χούλντινγκ.
2008 Deep Blue Sea (5.12+), Άιγκερ, Άλπεις, Ελβετία. Πρώτη FreeBase ανάβαση του Άιγκερ.
2010 The Nose, Ελ Καπιτάν, Γιοσέμιτι. Ταχύτερη ανάβαση (2:36:45).

Σημειώσεις-παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Official website
Dean's Online Memorial
Outside Magazine feature
Dean Potter's climbing profile on Climbandmore.com 
New York Times article
Video interview about Potter's childhood dreams of flying, wingsuit piloting and BASE jumping
"Dean Potter’s Extreme Life in 7 Hair-Raising Videos"

Αμερικανοί αναρριχητές