Το φαινόμενο των γενεθλίων

Το φαινόμενο των γενεθλίων (που μερικές φορές αποκαλείται "birthday blues", ειδικά όταν αναφέρεται ειδικά στην αυτοκτονία) είναι ένα στατιστικό φαινόμενο κατά το οποίο η πιθανότητα θανάτου ενός ατόμου φαίνεται να αυξάνεται κατά ή κοντά στα γενέθλιά του. Το φαινόμενο των γενεθλίων έχει παρατηρηθεί σε μελέτες γενικών πληθυσμών στην Αγγλία και την Ουαλία, την Ελβετία, την Ουκρανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς και σε μικρότερους πληθυσμούς, όπως οι παίκτες του Major League Baseball. Ορισμένες μελέτες διαπιστώνουν ότι τα ποσοστά θνησιμότητας των ανδρών και των γυναικών αποκλίνουν κατά την προετοιμασία των γενεθλίων, ενώ άλλες δεν διαπιστώνουν σημαντική επίδραση του φύλου. Οι προτεινόμενοι μηχανισμοί για την επίδραση περιλαμβάνουν την κατανάλωση αλκοόλ, το ψυχολογικό στρες που σχετίζεται με τα γενέθλια, τον αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονίας, την προσπάθεια των ασθενών που βρίσκονται σε τελικό στάδιο να κρατηθούν μέχρι τα γενέθλιά τους, την αυξημένη αίσθηση θνησιμότητας ή έναν φυσιολογικό κύκλο που προκαλεί ετήσια εξασθένηση του οργανισμού. Έχει επίσης προταθεί ότι μπορεί να πρόκειται για στατιστικό τεχνούργημα, ίσως ως αποτέλεσμα ανωμαλιών στην αναφορά, αλλά το φαινόμενο των γενεθλίων έχει παρατηρηθεί και σε μελέτες που ελέγχουν τις γνωστές ανωμαλίες στην αναφορά.

Σπουδές 

Με την εισαγωγή του στατιστικού λογισμικού που μπορεί να επεξεργαστεί εύκολα μεγάλα σύνολα δεδομένων, έχουν διεξαχθεί διάφορες μελέτες σε επίπεδο κράτους ή χώρας για να διερευνηθεί κατά πόσον τα γενέθλια έχουν κάποια επίδραση στη θνησιμότητα. Η πρώτη μεγάλης κλίμακας μελέτη χρησιμοποίησε τα αρχεία 2. 745. 149 Καλιφορνέζων που πέθαναν μεταξύ 1969 και 1990. Μετά τη διόρθωση για συγχυτικούς παράγοντες, όπως η εποχικότητα των θανάτων, οι εκλεκτικές χειρουργικές επεμβάσεις και τα άτομα που γεννήθηκαν στις 29 Φεβρουαρίου, υπήρξε σημαντική αύξηση των θανάτων την εβδομάδα πριν από τα γενέθλια του ατόμου για τους άνδρες και την εβδομάδα μετά τα γενέθλια για τις γυναίκες - και στις δύο περιπτώσεις, η θνησιμότητα δεν κορυφώθηκε κατά τα γενέθλια, αλλά κοντά σε αυτά. Η επίδραση αυτή ήταν συνεπής σε όλες τις ηλικιακές και φυλετικές ομάδες.

Μια παρόμοια μελέτη μεταξύ 12. 275. 033 Ελβετών διαπίστωσε την υψηλότερη θνησιμότητα στα πραγματικά γενέθλια (17% μεγαλύτερη από την αναμενόμενη τιμή), και η επίδραση ήταν μεγαλύτερη για τα άτομα άνω των 80 ετών- μια άλλη μελέτη σε ελβετικά δεδομένα διαπίστωσε υπέρβαση 13,8% και μπόρεσε να τη συνδέσει με συγκεκριμένες αιτίες: καρδιακή προσβολή και εγκεφαλικό επεισόδιο (κυρίως στις γυναίκες) και αυτοκτονίες και ατυχήματα (κυρίως στους άνδρες), καθώς και αύξηση των θανάτων από καρκίνο. Μεταξύ των 25 εκατομμυρίων Αμερικανών που πέθαναν μεταξύ 1998 και 2011, 6,7% περισσότεροι άνθρωποι από ό,τι αναμενόταν πέθαναν στα γενέθλιά τους, και το φαινόμενο ήταν πιο έντονο τα Σαββατοκύριακα και μεταξύ των νέων - μεταξύ των 20 έως 29 ετών, η υπέρβαση ήταν πάνω από 25%. Ακόμη μεγαλύτερη υπέρβαση διαπιστώθηκε στον πληθυσμό του Κιέβου, όπου μεταξύ 1990 και 2000 σημειώθηκαν 44,4% περισσότεροι θάνατοι από τους αναμενόμενους μεταξύ των ανδρών κατά τα γενέθλιά τους και 36,2% περισσότεροι από τους αναμενόμενους μεταξύ των γυναικών. Μικρότερες βιογραφικές μελέτες έχουν επίσης δείξει ένα φαινόμενο γενεθλίων εντός υποπληθυσμών, όπως μεταξύ των παικτών της Major League Baseball (MLB) και των ατόμων με καταχωρήσεις στην Εγκυκλοπαίδεια της Αμερικανικής Ιστορίας.

Εστιάζοντας μόνο στους θανάτους από αυτοκτονία, μεγάλες μελέτες έχουν βρει στοιχεία για μια κορύφωση των αυτοκτονιών κατά ή αμέσως μετά τα γενέθλια στη Δανία και την Ουγγαρία, αλλά όχι στη Βαυαρία ή την Ταϊβάν.

Ωστόσο, άλλες μελέτες δεν διαπίστωσαν τέτοια συσχέτιση. Μια μελέτη που χρησιμοποίησε τους πληθυσμούς της Δανίας και της Αυστρίας (συνολικά 2. 052. 680 θάνατοι κατά τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο) διαπίστωσε ότι, αν και η διάρκεια ζωής των ανθρώπων τείνει να συσχετίζεται με τον μήνα γέννησής τους, δεν υπάρχει σταθερό φαινόμενο γενεθλίων και οι άνθρωποι που γεννήθηκαν το φθινόπωρο ή τον χειμώνα είχαν περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν τους μήνες που απέχουν περισσότερο από τα γενέθλιά τους. Μια μελέτη όλων των θανάτων από καρκίνο στη Γερμανία από το 1995 έως το 2009 δεν βρήκε στοιχεία για την επίδραση των γενεθλίων, αν και βρήκε μια σχετική επίδραση των Χριστουγέννων. Μια μικρή μελέτη του Leonard Zusne διαπίστωσε επιδράσεις γενεθλίων τόσο μεταξύ ανδρών όσο και μεταξύ γυναικών, όπου οι γυναίκες είχαν περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν αμέσως πριν από τα γενέθλιά τους και οι άνδρες περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν αμέσως μετά, αλλά όταν ο μέσος όρος υπολογίζεται, δεν υπάρχει επίδραση γενεθλίων στο σύνολο του πληθυσμού. Το ίδιο διαπιστώθηκε και σε μια μελέτη δεδομένων θνησιμότητας στην Αγγλία και την Ουαλία, όπου υπήρχε στατιστικά σημαντική επίδραση των γενεθλίων σε κάθε υποομάδα (άνδρες και γυναίκες, ποτέ παντρεμένοι, παντρεμένοι, διαζευγμένοι και χήροι), αλλά δεν παρατηρήθηκε στο σύνολο του πληθυσμού.

Πιθανές εξηγήσεις

Εξωτερικές αιτίες 
Οι εορτασμοί γενεθλίων συχνά συνδέονται με μεγάλη αύξηση της κατανάλωσης αλκοόλ. Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο θανάτου ενός ατόμου από δηλητηρίαση από αλκοόλ, ατυχήματα και οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, καθώς και από την επιδείνωση υφιστάμενων καταστάσεων και την αύξηση του κινδύνου αυτοκτονίας. Στις ΗΠΑ, όπου το νόμιμο κατώτατο όριο ηλικίας κατανάλωσης αλκοόλ είναι τα 21 έτη, παρατηρείται μια πολύ μεγάλη υπέρβαση του ποσοστού θνησιμότητας κατά τα 21α γενέθλια και την αμέσως επόμενη ημέρα, η οποία οφείλεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στην αύξηση των ατυχημάτων.

Ψυχοσωματική και ψυχολογική 
Έχουν προταθεί δύο αμοιβαία αντιφατικές εξηγήσεις που βασίζονται σε ψυχοσωματικές επιδράσεις. Από τη μία πλευρά, τα γενέθλια παρέχουν μια σταθερή ημερομηνία στην οποία μπορούν να επικεντρωθούν, επιτρέποντας στους ετοιμοθάνατους ασθενείς να αντέξουν μέχρι την ίδια την ημέρα. Από την άλλη πλευρά, τα γενέθλια θυμίζουν επίσης στο άτομο τη θνητότητα και προσφέρουν την ευκαιρία να ανατρέξει στη ζωή. Σύμφωνα με τη θεωρία της διαχείρισης του τρόμου, αυτό προκαλεί άγχος το οποίο μπορεί να επιταχύνει το θάνατο. Η άνιση κατανομή των ποσοστών θνησιμότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών και μεταξύ περισσότερο και λιγότερο επιτυχημένων παικτών του μπέιζμπολ υποδηλώνει ότι και τα δύο μπορεί να παίζουν ρόλο στο φαινόμενο των γενεθλίων: οι άνθρωποι που έχουν επικεντρωθεί στη δημόσια σφαίρα της ζωής (για παράδειγμα, οι άνθρωποι που έχουν ως γνώμονα την καριέρα ή οι επαγγελματίες αθλητές) μπορεί να θυμούνται ότι οι μέρες της δόξας τους έχουν περάσει, ενώ εκείνοι που έζησαν περισσότερο στην ιδιωτική σφαίρα (όπως οι γονείς που μένουν στο σπίτι και οι ερασιτέχνες αθλητές) έχουν μεγαλύτερη επίγνωση του τι θα χάσουν με το θάνατο και προσπαθούν να κρατηθούν. Σχετικό είναι το φαινόμενο της "αθετημένης υπόσχεσης", σύμφωνα με το οποίο ένα άτομο που πάσχει από αυτοκτονικό ιδεασμό θα περιμένει μέχρι τα γενέθλιά του ή κάποιο άλλο σημαντικό γεγονός για να δει αν οι συνθήκες θα βελτιωθούν.

Το ψυχοσωματικό/ψυχολογικό μοντέλο θα εξηγούσε επίσης την παρόμοια αύξηση των θανάτων από καρκίνο γύρω από γιορτές όπως τα Χριστούγεννα, και υποστηρίζεται από το γεγονός ότι τέτοια φαινόμενα φαίνεται να εξαρτώνται από τον πολιτισμό - υπάρχει ένα φαινόμενο του Πάσχα μεταξύ της εβραϊκής κοινότητας (το οποίο κινείται με την ίδια τη γιορτή), και ένα φαινόμενο της γιορτής του φθινοπώρου μεταξύ των Κινέζων.

Φυσιολογικός 
Έχει προταθεί ότι, όπως ο 24ωρος κιρκαδιανός ρυθμός, το σώμα έχει επίσης έναν ετήσιο "κιρκαδιανό" βιολογικό ρυθμό. Οι Vaiserman κ. ά. πρότειναν ότι οι κλιματολογικές συνθήκες κατά τη γέννηση λειτουργούν ως χρονοδότης που προκαλεί εσωτερικό στρες και αυξάνει την πιθανότητα θανάτου.

Στατιστικός 
Κατά την επεξεργασία των πιστοποιητικών θανάτου είναι δυνατόν να συγχέονται τα πεδία της ημερομηνίας γέννησης και της ημερομηνίας θανάτου, γεγονός που θα αύξανε τον προφανή αριθμό των πιστοποιητικών στα οποία συμπίπτουν. Επιπλέον, όταν η ακριβής ημερομηνία δεν είναι γνωστή, η 1η και η 15η του μήνα χρησιμοποιούνται συχνά ως τοποτηρητές. Αυτά θα προκαλέσουν υπέρβαση των γεννήσεων και των θανάτων που καταγράφονται σε αυτές τις ημερομηνίες. Ωστόσο, οι μελέτες διαπιστώνουν επίσης αλλαγές στο ποσοστό θνησιμότητας τις ημέρες αμέσως πριν και μετά (οι οποίες είναι απίθανο να οφείλονται σε ανωμαλίες της επεξεργασίας δεδομένων), γεγονός που υποδηλώνει ότι τα στατιστικά τεχνάσματα από μόνα τους δεν μπορούν να εξηγήσουν το φαινόμενο των γενεθλίων.

Παραπομπές

Αυτοκτονία
Θάνατος