Πανεπιστήμιο Κεντρικής Ευρώπης

Το Πανεπιστήμιο Κεντρικής Ευρώπης (Central European University (CEU), Közép-európai Egyetem) είναι ένα ίδρυμα ανώτατης εκπαίδευσης που προσφέρει αποκλειστικά μεταπτυχιακά προγράμματα στην αγγλική γλώσσα και απονέμει μεταπτυχιακούς και διδακτορικούς τίτλους στις Κοινωνικές και Ανθρωπιστικές Επιστήμες, στην Επιστήμη του Δικαίου, στη Δημόσια Διοίκηση, τη Διοίκηση Επιχειρήσεων, τις Επιστήμες του Περιβάλλοντος και τα Μαθηματικά. Το ίδρυμα αυτό βρίσκεται στη Βουδαπέστη ενώ είναι πιστοποιημένο τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στην ίδια την Ουγγαρία.

Το Πανεπιστήμιο Κεντρικής Ευρώπης ιδρύθηκε το 1991 ώς συνέχεια των δημοκρατικών επαναστάσεων που επικράτησαν στη Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη καθώς και την πρώην Σοβιετική Ένωση. Ιδρύθηκε με όραμα την έρευνα επί των προκλήσεων της ανοιχτής κοινωνίας και του εκδημοκρατισμού. Ο αρχικός σκοπός ήταν να δημιουργηθεί ένα ίδρυμα σχεδιασμένο σύμφωνα με τα δυτικά πρότυπα το οποίο όμως να εκμεταλλευθεί στο ακέραιο τα χαρακτηριστικά της ιδιαίτερης γεωγραφικής του θέσης, προάγοντας τη συνεργασία μεταξύ των περιοχών και εκπαιδεύοντας ένα νέο σώμα στελεχών που θα επανδρώσουν και θα ηγηθούν των δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων στην περιοχή.

Κατά τη δεύτερη δεκαετία ζωής του, το Πανεπιστήμιο Κεντρικής Ευρώπης επεξέτεινε την εστίασή του από το τοπικό στο διεθνές επίπεδο, με ιδιαίτερη έμφαση στη μελέτη της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε όλο τον κόσμο. Έκτοτε έχει αναπτυχθεί υπό το πρίσμα μίας ιδιαίτερης ακαδημαϊκής προσέγγισης, συγκεράζοντας προσεγγίσεις τοπικού ενδιαφέροντος με μία διεθνή οπτική, δίνοντας έμφαση στη συγκριτική και διεπιστημονική έρευνα με σκοπό τη προώθηση νέων επιστημονικών και πολιτικών πρωτοβουλιών, προωθώντας την εύρυθμη διακυβέρνηση και τη νομιμότητα.

Ο διεθνής χαρακτήρας του Πανεπιστημίου είναι πραγματικά μοναδικός στην Ευρώπη, με περισσότερους από 1500 φοιτητές από 100 χώρες και ένα επιστημονικό και διδακτικό προσωπικό 300 ατόμων από περισσότερες από 30 χώρες. Η πλειοψηφία των φοιτητών του Πανεπιστημίου λαμβάνουν πλήρη ή μερική υποτροφία χάρη στην επιχορήγηση των 400 εκατομμυρίων ευρώ, ένα κεφάλαιο που συνεισέφερε ο συνιδρυτής του Πανεπιστημίου, Τζωρτζ Σόρος.

Ιστορία 

Το Πανεπιστήμιο Κεντρικής Ευρώπης γεννήθηκε μετά από μία σειρά διαλέξεων που διεξήχθησαν στο Ντουμπρόβνικ της Γιουγκοσλαβίας, στη σημερινή Κροατία, πριν από την πτώση του τείχους το 1989. Το αρχικό σχέδιο ήταν να δημιουργηθεί ένα πανεπιστήμιο στα δυτικά πρότυπα με σαφή αφοσίωση στην ιδέα της Ανοιχτής Κοινωνίας και την πολιτική, κοινωνική και οικονομική μεταλλαγή της μετακομμουνιστικής Ευρώπης.

Σήμερα, το Πανεπιστήμιο απολαμβάνει διεθνούς αναγνώρισης ως ένα ανώτατο ερευνητικό ίδρυμα αφοσιωμένο στην ακαδημαϊκή έρευνα και την ανάλυση πολιτικής προωθώντας τον ακαδημαϊκό διάλογο και ως ένα ακαδημαϊκό ίδρυμα οι απόφοιτοι του οποίου προορίζονται να επανδρώσουν την επόμενη γενιά ηγετικών στελεχών και ακαδημαϊκών. Το Πανεπιστήμιο είναι πρωτοπόρο σε πολλές περιοχές: ήταν το πρώτο πανεπιστήμιο που προσέφερε μεταπτυχιακές σπουδές στις Επιστήμες του Φύλου (Gender Studies) και τις Επιστήμες του Περιβάλλοντος. Το 2009, το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κεντρικής Ευρώπης κατατάχθηκε πάνω από το αντίστοιχο τμήμα του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. 
 
Το Πανεπιστήμιο Κεντρικής Ευρώπης δίνει έμφαση στην Ανοιχτή Κοινωνία στη περιοχή της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, με την προώθηση ενός εκπαιδευτικού συστήματος που ευνοεί τη δημιουργική, κριτική και συγκριτική ανάλυση των ιδεών και των πρωτοβουλιών πολιτικής. Ακολουθώντας την επέκταση της δημοκρατίας από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη στις χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου, το Πανεπιστήμιο επεξέτεινε τη δραστηριότητά του μέσω των υποτροφιών και των ερευνητικών του προγραμμάτων στα Βαλκάνια και τη Κεντρική Ασία (Γεωργία, Κιργιζία, Αζερμπαϊτζάν κ.ά). 

Στις 14 Οκτωβρίου 2007 ο Τζωρτζ Σόρος παραιτήθηκε από Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Πανεπιστημίου, αφήνοντας στη θέση του των Λέων Μπότστιν, πρώην Αντιπρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου του Πανεπιστημίου και Πρόεδρο του Κολεγίου Μπαρντ της Νέας Υόρκης για διάρκεια δύο ετών. Ο Τζωρτζ Σόρος παραμένει δια Βίου Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου και Επίτιμος Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Πανεπιστημίου.  Την 1η Αυγούστου 2009, ως Πρύτανης του Πανεπιστημίου εξελέγη ο διακεκριμένος ακτιβιστής στο χώρο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και νομικός ερευνητής Τζων Σάττουκ στη θέση του Γιεχούντα Ελκάνα.

Νομική Βάση 

Το Πανεπιστήμιο Κεντρικής Ευρώπης είναι οργανωμένο στα αμερικανικά πρότυπα. Κύριο διοικητικό του όργανο είναι το Διοικητικό Συμβούλιο (Board of Trustees), σε συνεργασία με μία αποστολή του Συμβουλίου Εφόρων (Board of Regents) του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης εκ μέρους του Πολιτειακού Υπουργείου Παιδείας της Νέας Υόρκης.  Το Πανεπιστήμιο Κεντρικής Ευρώπης είναι διαπιστευμένο στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ουγγαρία από το 2004 ως ιδιωτικό πανεπιστήμιο.

Τμήματα και Προγράμματα

Τμήματα 

 Οικονομικών Επιστημών
 Επιστημών του Περιβάλλοντος
 Επιστημών του Φύλου (Gender Studies)
 Ιστορίας
 Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σχέσεων
 Επιστημών του Δικαίου
 Θεωρητικών και Εφαρμοσμένων Μαθηματικών (σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Rényi)
 Μεσαιωνικών Σπουδών
 Εθνικών Επιστημών (Nationalism Studies)
 Φιλοσοφίας
 Πολιτικών Επιστημών
 Δημόσιας Διοίκησης
 Κοινωνιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας

Μεταπτυχιακοί Τίτλοι

Προγράμματα Ενός Έτους 
 Προγράμματα σε επίπεδο Masters
 (MA προγράμματα, Magister Artium) Ιστορία της Κεντρικής Ευρώπης, Οικονομικές και Νομικές Επιστήμες, Επιστήμες του Φύλου, Ανθρώπινα Δικαιώματα, Διεθνείς Σχέσεις και Ευρωπαϊκές Σπουδές, Μεσαιωνικές Σπουδές, Επιστημών του Έθνους, Φιλοσοφία, Πολιτική Επιστήμη, Δημόσια Διοίκηση, Κοινωνιολογία και Κοινωνική Ανθρωπολογία.
 Magister Scientiae (MSc): Επιστημών του Περιβάλλοντος
 Μεταπτυχιακός τίτλος στην επιστήμη του δικαίου (LLM): Συγκριτικό Συνταγματικό Δίκαιο, Οικονομικές και Νομικές Επιστήμες, Ανθρώπινα Δικαιώματα, Διεθνές Δίκαιο Επιχειρήσεων.
 Μεταπτυχιακοί τίτλοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων: Διεθνής Μεταπτυχιακός Τίτλος στη Διοίκηση Επιχειρήσεων (MBA), Διεθνές MBA Στελεχών (πρόγραμμα 18 μηνών).

Προγράμματα Δύο Ετών 
 (MA προγράμματα, Magister Artium): Επιστήμες του Φύλου, Οικονομική Πολιτική των Διεθνών Αγορών, Επιστήμες του Περιβάλλοντος, Ιστορία, Φιλοσοφία, Πολιτική Επιστήμη, Δημόσια Διοίκηση, Κοινωνιολογία και Κοινωνική Ανθρωπολογία, Ιστορία του Φύλου και της Γυναίκας.
 Magister Scientiae (MSc): Εφαρμοσμένα Μαθηματικά
 Διοίκηση Επιχειρήσεων: MBA Στελεχών

Διδακτορικά Προγράμματα 
 Διδακτορικό Δίπλωμα στην Επιστήμη του Δικαίου: Συγκριτικές Επιστήμες του Φύλου, Συγκριτική Ιστορία της Κεντρικής, Νοτιοανατολικής και Ανατολικής Ευρώπης, Οικονομικές Επιστήμες, Επιστήμες του Περιβάλλοντος, Μαθηματικών, Μεσαιωνικών Σπουδών, Φιλοσοφίας, Πολιτικών Επιστημών, Κοινωνιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας
 Διδακτορικό Δίπλωμα στην Επιστήμη του Δικαίου

Βιβλιοθήκη 

Η βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου είναι μία από τις μεγαλύτερες βιβλιοθήκες της περιοχής στην Αγγλική γλώσσα, με περιεκτικότατη ψηφιακή και μή συλλογή στις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες. Η βιβλιοθήκη έχει στην κατοχή της περισσότερα από 250.000 τεκμήρια σε διάφορες μορφές, ενώ δίνει πρόσβαση σε μία ευρεία ποικιλία ακαδημαϊκών βάσεων δεδομένων. 

Τα Αρχεία της Ανοιχτής Κοινωνίας του Πανεπιστημίου (:en:Open Society Archives, OSA) είναι ένα από τα πρώτα ερευνητικά ινστιτούτα του Ψυχρού Πολέμου στον κόσμο, έχοντας 7.000 μέτρα υλικού που αφορά στην πολιτική, οικονομική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή της κομμουνιστικής περιόδου. Η Συλλογή του OSA περιέχει ένα εκτενές αρχείο αντιγράφων και αναφορών του Radio Free Europe/Radio Liberty, μαζί με τη μεγαλύτερη συλλογή λογοτεχνίας και άλλου υλικού αντιφρονούντων της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης κατά την περίοδο του κομμουνισμού. Το αρχείο επίσης στεγάζει μία συνεχώς αυξανόμενη συλλογή κειμένων και οπτικοακουστικού υλικού στα θέματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και Εγκλημάτων Πολέμου.

Διακεκριμένοι Καθηγητές και Πανεπιστημιακοί Δάσκαλοι 

 Shlomo Avineri, Πολιτικές Επιστήμες
 Aziz Al-Azmeh, Ανατολικές Σπουδές
 Péter Balázs, Διεθνείς Σχέσεις, Υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας
 Lajos Bokros, Δημόσια Διοίκηση, Υπουργός Οικονομικών της Ουγγαρίας
 Wai Chee Dimock, Αγγλικές και Αμερικανικές Σπουδές
 Cole Durham, Επιστήμη του Δικαίου
 Yehuda Elkana, Ιστορία της Επιστήμης
 Allen Feldman, Πολιτισμική Ανθρωπολογία
 Patrick J. Geary, Ιστορία
 Ernest Gellner, Φιλοσοφία και Κοινωνική Ανθρωπολογία
 Herbert Gintis, Οικονομικά
 Gabriel Gorodetsky, Ρωσικές Επιστήμες
 Péter Hanák, Ιστορία
 Elemér Hankiss, Κοινωνιολογία
 Donald Horowitz, Δίκαιο και Πολιτική Επιστήμη
 Julius Horvath, Οικονομικά
 John Doyle Klier, Ιστορία
 Don Kalb, Κοινωνιολογία και Κοινωνική Ανθρωπολογία
 János Kis, Πολιτική Φιλοσοφία
 János Kornai, Οικονομικά
 Will Kymlicka, Πολιτική Θεωρία
 Michael Miller, Επιστήμες του Έθνους
 Wiktor Osiatyński, Δίκαιο
 Anton Pelinka, Πολιτική Επιστήμη
 Istvan Perczel, Μεσαιωνικές Σπουδές
 Steven Plaut, Πολιτική Επιστήμη και Διεθνείς Σχέσεις
 Alfred J. Rieber, Ιστορία
 Howard Robinson, Φιλοσοφία
 Jacek Rostowski, Οικονομικά, Υπουργός Εθνικής Οικονομίας της Πολωνίας
 Michael Roes, Φιλοσοφία και Ανθρωπολογία
 Robert Sauer, Οικονομικά
 Diane Stone, Δημοσια Διοίκηση 
 Diana Ürge-Vorsatz, Επιστήμες του Περιβάλλοντος, Μέλος του Διακυβερνητική Σύσκεψη Κλιματικής Αλλαγής (IPCC)
 Tibor Várady, Δίκαιο

Διακεκριμένοι Απόφοιτοι 

 Anna Brzezińska, πολωνή συγγραφέας
 Ruxandra Cesereanu, Ρουμάνος ποιητής, δοκιμιογράφος, συγγραφέας, και κριτικός λογοτεχνίας
 Srđan Cvijić, σέρβος πολιτικός επιστήμονας
 Lívia Járóka, Ούγγρος Ρομά πολιτικός, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
 Romaniţa Iordache, Romanian Ακτιβιστής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
 Jasna Koteska, Σλαβομακεδόνας συγγραφέας και ψυχαναλυτής
 Monica Macovei, Υπουργός Δικαιοσύνης της Ρουμανίας
 Andrei Oişteanu, Ρουμάνος ιστορικός και εθνολόγος
 Mailis Reps, Υπουργός Παιδείας και Έρευνας της Εσθονίας.

Αναφορές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Πανεπιστήμιο Κεντρικής Ευρώπης (Central European University)
 Σχολή Διοίκησης (CEU Business School)
 Αρχείο Ανοιχτής Κοινωνίας (OSA)
 Ινστιτούτο Ανοιχτής Κοινωνίας (Open Society Institute)
 Πανεπιστημιακές Εκδόσεις του Πανεπιστημίου Κεντρικής Ευρώπης (CEU Press)
 Βιβλιοθήκη (CEU Library)
 Θερινό Πανεπιστήμιο (CEU Summer University)
 Το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κεντρικής Ευρώπης κατατάσσεται πάνω από αυτό της Οξφόρδης 

Πανεπιστήμια
Βουδαπέστη