Φωσφομυκίνη

Η φωσφομυκίνη, που πωλείται με την επωνυμία Monurol μεταξύ άλλων, είναι αντιβιοτικό που χρησιμοποιείται κυρίως για τη θεραπεία λοιμώξεων της ουροδόχου κύστης. Δεν συνιστάται για λοιμώξεις των νεφρών. Περιστασιακά χρησιμοποιείται για λοιμώξεις του προστάτη. Λαμβάνεται γενικά από το στόμα. 

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν διάρροια, ναυτία, πονοκέφαλο και κολπική μυκητίαση. Σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν αναφυλαξία και διάρροια που σχετίζεται με Clostridium difficile. Ενώ η χρήση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης δεν έχει αποδειχθεί επιβλαβής, δεν συνιστάται τέτοια χρήση. Μια εφάπαξ δόση όταν ο θηλασμός φαίνεται να είναι ασφαλής.  Η φωσφομυκίνη δρα παρεμβαίνοντας στην παραγωγή του βακτηριακού κυτταρικού τοιχώματος.

Η φοωφομυκίνη ανακαλύφθηκε το 1969 και εγκρίθηκε για ιατρική χρήση στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1996. Συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο βασικών φαρμάκων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κατατάσσει τη φωσφομυκίνη ως εξαιρετικά σημαντική για την ιατρική. Διατίθεται ως γενόσημο φάρμακο. Αρχικά παρήχθη από ορισμένους τύπους Streptomyces, αν και τώρα παρασκευάζεται χημικά.

Ιατρικές χρήσεις 
Η φωσφομυκίνη χρησιμοποιείται για τη θεραπεία λοιμώξεων της ουροδόχου κύστης, όπου χορηγείται συνήθως ως εφάπαξ δόση από το στόμα.

Δεν συνιστάται για παιδιά και άτομα άνω των 75 ετών.

Έχουν προταθεί πρόσθετες χρήσεις. Το παγκόσμιο πρόβλημα της προώθησης της μικροβιακής αντοχής οδήγησε σε ανανεωμένο ενδιαφέρον για τη χρήση του πιο πρόσφατα.

Βακτηριακή ευαισθησία 
Το μόριο της φωσφομυκίνης έχει δακτύλιο εποξειδίου ή οξυρανίου, ο οποίος είναι πολύ τεταμένος και συνεπώς πολύ αντιδραστικός.

Η φωσφομυκίνη έχει ευρεία αντιβακτηριακή δραστικότητα έναντι τόσο των Gram-θετικών όσο και των Gram-αρνητικών παθογόνων, με χρήσιμη δραστικότητα έναντι των E. faecalis, E.coli και διαφόρων Gram-αρνητικών όπως το Citrobacter και ο Proteus. Δεδομένης της μεγαλύτερης δραστηριότητας σε περιβάλλον χαμηλού pΗ και της κυριαρχικής απέκκρισης σε δραστική μορφή στα ούρα, η φωσφομυκίνη έχει βρει χρήση για την προφύλαξη και τη θεραπεία των λοιμώξεων του ουροποιητικού που προκαλούνται από αυτά τα ουροπαθογόνα. Αξίζει να σημειωθεί ότι η δραστηριότητα κατά των S. saprophyticus, Klebsiella και Enterobacter είναι μεταβλητή και πρέπει να επιβεβαιωθεί με δοκιμή ελάχιστης ανασταλτικής συγκέντρωσης. Η δράση κατά των παθογόνων που παράγουν β-λακταμάση εκτεταμένου φάσματος (ESBL), ιδίως του E. coli που παράγει ESBL, είναι καλή έως εξαιρετική, επειδή το φάρμακο δεν επηρεάζεται από ζητήματα διασταυρούμενης αντίστασης. Οι υπάρχουσες κλινικές πληροφορίες υποστηρίζουν τη χρήση σε απλές ουρολοιμώξεις, που προκαλούνται από ευαίσθητους οργανισμούς. Ωστόσο, το όριο ευαισθησίας στα 64 mg/l δεν πρέπει να εφαρμόζεται για συστηματικές λοιμώξεις.

Αντίσταση 
Η ανάπτυξη βακτηριακής αντοχής υπό θεραπεία είναι συχνό φαινόμενο και καθιστά τη φωσφομυκίνη ακατάλληλη για παρατεταμένη θεραπεία σοβαρών λοιμώξεων. Μεταλλάξεις που απενεργοποιούν τον μη απαραίτητο μεταφορέα γλυκεροφωσφορικών καθιστούν βακτήρια ανθεκτικά στη φωσφομυκίνη.

Η συνταγογράφηση της φωσφομυκίνης μαζί με τουλάχιστον ένα άλλο δραστικό φάρμακο μειώνει τον κίνδυνο ανάπτυξης βακτηριακής αντοχής. Η φωσφομυκίνη δρα συνεργικά με πολλά άλλα αντιβιοτικά, όπως οι κεφαλοσπορίνες, οι καρβαπενέμες, η δαπτομυκίνη και οι αμινογλυκοσίδες.

Ένζυμα που προσδίδουν αντοχή στη φωσφομυκίνη έχουν επίσης ταυτοποιηθεί και κωδικοποιούνται τόσο χρωμοσωμικά όσο και σε πλασμίδια.

Παρενέργειες 
Το φάρμακο είναι καλά ανεκτό και έχει χαμηλή συχνότητα επιβλαβών παρενεργειών.

Μηχανισμός δράσης 
Η φωσφομυκίνη είναι βακτηριοκτόνος και αναστέλλει τη βιογένεση των βακτηριακών κυτταρικών τοιχωμάτων απενεργοποιώντας το ένζυμο UDP-N-ακετυλογλυκοζαμίνη-3-ενοπυρουβυλτρανσφεράση, επίσης γνωστή ως MurA. Αυτό το ένζυμο καταλύει το δεσμευμένο βήμα στη βιοσύνθεση πεπτιδογλυκάνης, συγκεκριμένα την σύνδεση φωσφονολυπυρουικού εστέρα (ΡΕΡ) προς την 3'-υδροξυλομάδα της UDP-N-ακετυλογλυκοζαμίνης. Αυτό το τμήμα πυροσταφυλικού παρέχει τη σύνδεση που γεφυρώνει το τμήμα γλυκάνης και πεπτιδίου της πεπτιδογλυκάνης. Η φωσφομυκίνη είναι ανάλογο PEP που αναστέλλει τη MurA με αλκυλίωση ενός υπολείμματος κυστεΐνης στη δραστική θέση (Cys 115 στο ένζυμο της Escherichia coli).

Η φωσφομυκίνη εισέρχεται στο βακτηριακό κύτταρο μέσω του μεταφορέα γλυκεροφωσφορικών.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 
 Πληροφορίες για τη φωσφομυκίνη στο RxList

Αντιβιοτικά
Οργανικές ενώσεις με φωσφόρο
Εποξείδια
Οργανικά οξέα