Αντώνης Γρηγοράκης

Ο Αντώνης Γρηγοράκης (προσωνύμιο: Σατανάς) γεννήθηκε στον Κρουσώνα Ηρακλείου το 1888. Το "Σατανάς" τον συνόδευε σε όλη τη διάρκεια της ζωής του και πολλοί Κρουσανιώτες διηγούνται πως το απέκτησε από τον δυναμικό και άφοβο χαρακτήρα του, αφού δε λογάριαζε ποτέ το θάνατο. Στο Ηράκλειο διατηρούσε πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο καφενείο στη Χανιόπορτα το οποίο καθιερώθηκε ως τόπος συνάντησης των Βενιζελικών οπαδών. Βενιζελικός και ο ίδιος, προσωπικός φίλος του Εθνάρχη. Φίλος και του Υποπροξένου της Αγγλίας στο Ηράκλειο Μιχάλη Ηλιάδη. Η γνωριμία του Τζων Πεντλέμπουρυ (John Pendlebury)με τον Αντώνη Γρηγοράκη – Σατανά, οφείλεται στον Υποπρόξενο Μιχάλη Ηλιάδη.Ο Ηλιάδης ήταν εκείνος που τον έφερε σε επαφή με τον Τζων Πεντλέμπουρυ. Ο Πεντλέμπουρυ επιλέγει τον Σατανά και σχηματίζουν ένοπλη ομάδα Κρουσανιωτών, πριν καν αρχίσει η πτώση των Γερμανών αλεξιπτωτιστών στην Κρήτη την 21η Μαΐου 1941 και η μετέπειτα κατάληψη της.

Ο Σατανάς εφοδιάζει με όπλα τους άντρες του (τα προμήθευσε ο Πεντλέμπουρυ από τις Βρετανικές αποθήκες) και παίρνουν μέρος στη Μάχη της Κρήτης. Μετά την κατάληψη της Κρήτης (1 Ιουνίου 1941), ο Σατανάς ορκίζει την ομάδα του και μετέχει της Αντίστασης του κρητικού λαού εναντίον των κατακτητών. Η ανταρτική Ομάδα Κρουσώνα, εξοντώνει τον Μάιο του 1942 τον διορισμένο από τις κατοχικές αρχές Πρόεδρο της Κοινότητας Κρουσώνα Μιχάλη Τζουλιά και τον γιο του Κωστή. Έκτοτε, οι άντρες της Ομάδος Σατανά και ο ίδιος γίνονται οι πλέον καταζητούμενοι των Γερμανών.

Πολλούς πολίτες που συνέλαβαν οι κατακτητές τους έκλεισαν επί μακρόν στις φυλακές, πιστεύοντας πως έτσι θα καμφθεί το φρόνημα της αντίστασης και θα διαλυθούν οι διάφορες ανταρτικές ομάδες. 

Ο Αντώνης Γρηγοράκης Σατανάς αναχωρεί στις 22 Αυγούστου 1941 για τη Μέση Ανατολή και επιστρέφει στην Κρήτη στις 9 Οκτωβρίου του ίδιου έτους. Στις 23 Ιουνίου 1943 αναχωρεί για δεύτερη φορά στη Μέση Ανατολή λόγω κλονισμού της υγείας του. Στις 5 Σεπτεμβρίου 1943 πεθαίνει στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. 

Στο αρχείο του φιλίστορα Κρουσανιώτη Γεωργίου Ξυλούρη του Μύρωνα, καταγράφεται το παρακάτω τραγούδι λαϊκού ποιητή με τίτλο,
«Το τραγούδι των καπεταναίων της Αντίστασης»:

Γιάννης Ποδιάς και Μπαντουβάς και Νίκος Σαμαρείτης
Πετρακογιώργης, Σατανάς, οι ένδοξοι της Κρήτης
και των Ανωγειανώ Αρχηγός
ο Γιάννης Δραμουντάνης
τα κατορθώματα αυτηνού, άνθρωπος δε τα κάνει
τόνε σκοτώσαν Γερμανοί, μα στάθει στο ποδάρι
’να παλικάρι ξακουστό, του Χρίστο ο Μιχάλης.
Επόθανε κι ο Σατανάς μα’φήκε τα παιδιά του
να εκδικηθούν τσι άτιμους που κάψαν την καρδιά του
τσι Δόμηδες τσι ξακουστούς και τον Ανδρεαδάκη
το Νικολή το Τσικαλά, Λάμπη το Γιανναδάκη
ανέλαβε για Αρχηγός, ο πιο γραμματισμένος
 Ξυλούρης ο Μενέλαος ο πολυπικραμένος.
Τον κύρη του σκοτώσανε με βάσανα περίσσα
και τρία αξαδέρφια ντου που’ταν σαν κυπαρίσσα.
Θε μου και δώστος δύναμη μαζί και προστασία
να φέρουνε στην Κρήτη μας ξανά Ελευθερία!!!

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Ο καπετάν Σατανάς, μια θρυλική μορφή της Εθνικής Αντίστασης στην Κρήτη
Αντώνης Γρηγοράκης-Σατανάς (ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ), ΚΡΗΤΗ 1940-45: Ιστορικές Σελίδες - Γράφει ο Δρ Γιώργος Α. Καλογεράκης, δρ Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, διευθυντής Δημοτικού Σχολείου Θραψανού Πεδιάδος. Τελευταία Ενημέρωση Νοέ 23, 2020
Ανταρτική Ομάδα Σατανά οι αντάρτες του Κρουσώνα
Ο θάνατος του καπετάν Αντώνη Γρηγοράκη «Σατανά» - Γράφει ο Μάρκος Δοντάς, Πολιτικός Επιστήμονας – Ιστορικός Ερευνητής MSc. European & International Studies
Ο καπετάν Σατανάς και η ιστορία μιας θρυλικής οικογένειας - ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ. Από Γεωργία Βιδοζαχαράκη-Σουλτάτου
Καπετάν Σατανάς: Μια θρυλική μορφή της Εθνικής Αντίστασης
"Ρίζες Λευτεριάς" - Καπετάν Αντώνης Γρηγοράκης, ο αποκαλούμενος "Σατανάς" (Βιβλίο του Συγγραφέα Λεμονάκη Γ. Δημήτριου)
Το αντάρτικο της Ομάδας «Σατανάς»
Ο Σατανάς "επιστρέφει" στον Κρουσώνα – Ιστορία ηρωισμού από το Μαλεβίζι - 21-5-1969 αποκαλυπτήρια της προτομής του Καπετάν "Σατανά" στον Κρουσώνα
Οι εκτελέσεις των προδοτών
Ο Τομ Ταμπάμπιν,ο Εμμανουήλ Παπαδογιάννης και οι εφτά επικηρυγμένοι Κρουσανιώτες
Στοιχεία για τον δήμο Κρουσώνα από το Υπουργείο Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης

Πηγές