Κάποτε στη Δύση

Το Κάποτε στη Δύση (Ιταλικά: C'era una volta il West) είναι ένα επικό ιταλικό σπαγκέτι γουέστερν παραγωγής 1968, σκηνοθετημένο από τον Σέρτζιο Λεόνε για την Paramount Pictures. Πρωταγωνιστούν οι Χένρι Φόντα σε κόντρα ρόλο ως ο κακός, ο Τσαρλς Μπρόνσον ως η νέμεση του, ο Τζέισον Ρόμπαρντς ως ένας ληστής, και η Κλαούντια Καρντινάλε ως μια προσφάτως χήρα αγρότισσα με παρελθόν ως πόρνη. Το σενάριο γράφτηκε από τον Λεόνε και τον Σέρτζιο Ντονάτι, βασισμένο σε μια ιστορία των Λεόνε, Μπερνάρντο Μπερτολούτσι και Ντάριο Αρτζέντο. Η widescreen κινηματογράφιση έγινε από τον Τονίνο Ντέλλι Κόλλι, και ο Έννιο Μορικόνε συνέθεσε την μουσική της ταινίας.

Αφότου σκηνοθέτησε το Ο Καλός, ο Κακός και ο Άσχημος, ο Λεόνε αποφάσισε να σταματήσει τα γουέστερν και ήθελε να γίνει παραγωγός μιας δικής του ταινίας βασισμένο στο βιβλίο The Hoods, που τελικά έγινε το Κάποτε στην Αμερική. Όμως, ο Λεόνε δέχτηκε μια προσφορά από την Paramount να χρησιμοποιήσει ένα μπάτζετ για την παραγωγή ακόμα μίας ταινίας γουέστερν και πρόσβαση στον Φόντα. Προσέλαβε τον Μπερτολούτσι και τον Αρτζέντο για να φτιάξουν το σενάριο της ταινίας το 1966, μια διαδικασία κατά την οποία μελέτησε και άλλες ταινίες γουέστερν. Στην αρχή πρότεινε το ρόλο του καλού στον Κλιντ Ίστγουντ, αλλά μετά την άρνηση του, πρόσφερε τον ρόλο στον Μπρόνσον. Κατά τη παραγωγή της ταινίας, ο Λεόνε προσέλαβε τον Ντονάτι για να ξαναγράψει το σενάριο εξαιτίας ανησυχιών σχετικά με χρονικούς περιορισμούς.

Η πρώτη έκδοση από την σκηνοθέτη είχε διάρκεια 166 λεπτά (2 ώρες και 46 λεπτά) όταν κυκλοφόρησε στις 21 Δεκεμβρίου 1968. Αυτή ήταν η έκδοση που προβλήθηκε στους Ευρωπαϊκούς κινηματογράφους και ήταν μεγάλη επιτυχία στα ταμεία. Όμως, για την κυκλοφορία στις ΗΠΑ, στις 28 Μαΐου 1969, η ταινία είχε διάρκεια 145 λεπτά (2 ώρες και 25 λεπτά) από την Paramount και έλαβε κυρίως αρνητικές κριτικές, ενώ ούτε στα ταμεία τα πήγε καλά. Στο παρόν, η ταινία αναγνωρίζεται γενικά ως αριστούργημα και ως μία από τις καλύτερες ταινίες που έγιναν ποτέ.

Το 2009 η ταινία χαρακτηρίστηκε από την Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου ως «πολιτιστικά, αισθητικά και ιστορικά σημαντική» και επιλέχθηκε να ενταχθεί στο Εθνικό Μητρώο Κινηματογράφου των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής.

Πλοκή
Η ταινία δείχνει δύο συγκρούσεις που λαμβάνουν χώρα γύρω από την Φλάγκστοουν, μια φανταστική πόλη της Αμερικανικής Δύσης: Μια «μάχη» σχετικά με την γη για την κατασκευή ενός σιδηροδρόμου, και μια αποστολή εκδίκησης εναντίον ενός φονιά. Η κύρια ιστορία εξελίσσεται γύρω στον αγώνα για το Sweetwater, ένα κομμάτι γης κοντά στο Φλάγκστοουν, το οποίο έχει τη μόνη πηγή νερού στην περιοχή. Η γη αγοράστηκε από τον Μπρετ Μακμπέιν, ο οποίος προέβλεψε πως ο σιδηρόδρομος έπρεπε να περάσει από εκείνη την περιοχή για να παρέχει νερό για τις μηχανές ατμού. Όταν ο μεγιστάνας των σιδηρόδρομων Μόρτον μαθαίνει αυτό, προσλαμβάνει τον πληρωμένο πιστολέρο Φρανκ για να εκφοβίσει τον Μακμπέιν να φύγει απ’ την γη του. Όμως ο Φρανκ αντί να εκφοβίσει, σκοτώνει τον Μακμπέιν τη γυναίκα του και τα δύο παιδιά του, βάζοντας αποδείξεις στη σκηνή για να ενοχοποιήσει τον ληστή Τσεγιέν και την συμμορία του. Τότε καταφθάνει η νιόπαντρη σύζυγος του Μακμπέιν, η Τζιλ, από την Νέα Ορλεάνη, και βρίσκοντας την οικογένεια νεκρή, γίνεται η κληρονόμος και η νέα ιδιοκτήτρια της γης.

Ενώ έχουν συμβεί αυτά, ένας μυστηριώδης πιστολέρο που παίζει φυσαρμόνικα, και ο Τσεγιέν βαφτίζει «Φυσαρμόνικα», κυνηγά τον Φρανκ. Στην εναρκτήρια σκηνή της ταινίας, ο Φυσαρμόνικας σκοτώνει τρεις άντρες που ο Φρανκ έστειλε να σκοτώσουν και, σε ένα μοτέλ στο δρόμο για το  Sweetwater, πληροφορεί τον Τσεγιέν πως οι τρεις πιστολάδες που σκότωσε, πόζαραν για άντρες του. Λίγο αργότερα, ο Φυσαρμόνικας σκοτώνει δύο άντρες που έστειλε ο Φρανκ να σκοτώσουν την Τζιλ.

Πίσω στο Sweetwater, καταφτάνουν κατασκευαστικά υλικά για να χτιστεί ένας σιδηροδρομικός σταθμός και μια μικρή πόλη. Ο Φυσαρμόνικας εξηγεί στον Τσεγιέν πως η Τζιλ θα χάσει το Sweetwater εκτός κι αν ο σταθμός κτιστεί μέχρι να φτάσουν τα συνεργεία κατασκευής του σιδηροδρόμου σ’ εκείνο το σημείο, και ο Τσεγιέν βάζει τους άντρες του να τον χτίσουν.

Εν τω μεταξύ, ο Φρανκ γυρίζει εναντίον του Μόρτον, που ήθελε να κάνει συμφωνία μ την Τζιλ. Η προδοσία του Φρανκ γίνεται ευκολότερη από το γεγονός πως ο Μόρτον είναι ανάπηρος. Αφού κάνει έρωτα με την Τζιλ, ο Φρανκ την αναγκάζει να πουλήσει την περιουσία της σε πλειστηριασμό. Προσπαθεί να αγοράσει την φάρμα φτηνά εκφοβίζοντας τους άλλους πλειοδότες, αλλά φτάνει ο Φυσαρμόνικας, κρατώντας τον Τσεγιέν, και κάνει πολύ μεγαλύτερη προσφορά, με τα λεφτά της επικήρυξης του Τσεγιέν. Αφού αρνείται ακόμα μια εκβιαστική προσφορά από τον Φρανκ, ο Φυσαρμόνικας πουλάει την φάρμα πίσω στην Τζιλ. Σ’ εκεινο το σημείο, κάποιοι από τους άνδρες του Φρανκ προσπαθούν να σκοτώσουν τον αρχηγό τους, έχοντας πληρωθεί από τον Μόρτον, αλλά ο Φυσαρμόνικας βοηθά τον Φρανκ να τους σκοτώσει, επειδή θέλει να κρατήσει αυτό το προνόμιο για τον εαυτό του.

Αφότου ο Μόρτον και η υπόλοιπη συμμορία του Φρανκ σκοτώνονται σε μάχη με την συμμορία του Τσεγιέν, ο Φρανκ πηγαίνει στο Sweetwater για να βρει τον Φυσαρμόνικα. Σε δύο περιπτώσεις, όταν ο Φρανκ ρώτησε τον Φυσαρμόνικα ποιος είναι, ο Φυσαρμόνικας αρνήθηκε να του απαντήσει. Αντιθέτως, του ανέφερε μυστηριωδώς ονόματα ανθρώπων που ο Φρανκ είχε σκοτώσει στο παρελθόν. Οι δυο τους πήραν θέσεις για μονομαχία, όπου το κίνητρο του Φυσαρμόνικα για εκδίκηση αποκαλύπτεται σε’ ένα φλασμπακ : Όταν ο Φυσαρμόνικας ήταν μικρός, ο Φρανκ τον ανάγκασε να σκοτώσει τον ίδιο του τον αδερφό, δένοντας μια αγχόνη στην κορυφή μιας καμάρας, βάζοντας την στο λαιμό του αδερφού του, και αναγκάζοντας τον Φυσαρμόνικα να στηρίζει τον αδελφό του στους ώμους του, με μια φυσαρμόνικα στο στόμα.

Ο Φυσαρμόνικας τραβάει πρώτος και πυροβολεί τον Φρανκ. Ξεψυχώντας ο Φρανκ, ρωτάει τον αντίπαλο του ξανά ποιος είναι, κι εκείνος βάζει την φυσαρμόνικα στο στόμα του Φρανκ. Ο Φρανκ κουνάει το κεφάλι του, δείχνοντας πως θυμήθηκε, και πεθαίνει. Με τον Φρανκ νεκρό, ο Φυσαρμόνικας και ο Τσεγιέν αποχαιρετούν την Τζιλ, που επιβλέπει την κατασκευή του σιδηροδρομικού σταθμού ενώ τα συνεργεία κατασκευή της γραμμής φτάνουν το Sweetwater. Ο Τσεγιέν καταρρέει, αποκαλύπτοντας πως πυροβολήθηκε κατά τη μάχη με την συμμορία του Φρανκ. Το πρώτο τρένο φτάνει, και ο Φυσαρμόνικας φεύγει με την σορό του Τσεγιέν.

Διανομή ρόλων  
Κλαούντια Καρντινάλε ως Τζιλ
Χένρι Φόντα ως Φρανκ
Τσαρλς Μπρόνσον ως Φυσαρμονικας
Τζέισον Ρόμπαρτς ως Μανουέλ Τσεγιέν
Κίναν Γουίν ως Σερίφης

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

  

Ιταλικές ταινίες
Ταινίες του 1968
Ταινίες παραγωγής Paramount Pictures
Ταινίες γουέστερν
 Ταινίες σε σκηνοθεσία Σέρτζιο Λεόνε
Ιταλόφωνες ταινίες
Αγγλόφωνες ταινίες
Αμερικανικές ταινίες
Αμερικανικές επικές ταινίες
Ταινίες με μουσική σύνθεση Ένιο Μορικόνε
Ιταλικές επικές ταινίες
Ταινίες γυρισμένες στην Αριζόνα
Ταινίες γυρισμένες στη Γιούτα
Ταινίες γυρισμένες στην Αλμερία
Ταινίες Εθνικού Μητρώου Κινηματογράφου Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής
Ταινίες σε σενάριο Σέρτζιο Λεόνε
Ταινίες γυρισμένες στην Τσινετσιτά