Σύνδρομο Έντουαρντς

Το σύνδρομο Έντουαρντς, επίσης γνωστό ως τρισωμία 18, είναι μια χρωμοσωμική ανωμαλία που προκαλείται από την παρουσία ενός τρίτου αντιγράφου όλου ή μέρους του χρωμοσώματος 18. Η διαταραχή αυτή επηρεάζει πολλά μέρη του σώματος. Τα μωρά γεννιούνται συχνά μικρά και έχουν συγγενείς καριοπάθειες. Άλλα χαρακτηριστικά περιλαμβάνουν μικρό κεφάλι, μικρή γνάθο, σφιγμένες γροθιές με επικαλυπτόμενα δάχτυλα και σοβαρή νοητική υστέρηση.

Οι περισσότερες περιπτώσεις συνδρόμου Έντουαρντς εμφανίζονται λόγω προβλημάτων κατά τον σχηματισμό των γαμετών ή κατά την πρώιμη ανάπτυξη του εμβρύου. Τα ποσοστά εμφάνισης της νόσου αυξάνονται με την αύξηση της ηλικίας της μητέρας. Ένας υπέρηχος κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να οδηγήσει στην υποψία για την ύπαρξη της πάθησης, η οποία μπορεί να επιβεβαιωθεί με την αμνιοπαρακέντηση.

Είναι η δεύτερη πιο κοινή πάθηση μετά το σύνδρομο Ντάουν. Εμφανίζεται σε περίπου 1 στις 6.000 γεννήσεις. Για άγνωστους λόγους, το ποσοστό επιβίωσης είναι υψηλότερο στα θηλυκά από ό,τι στα αρσενικά. Περισσότερο από το 95% των εμβρύων αποβάλλονται, ενώ 90% των νεογνών πεθαίνει μέσα στο πρώτο έτος από τη γέννηση, λόγω καρδιακών, νεφρικών ή νευρολογικών επιπλοκών ή από επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις.

Συμπτώματα 
Τα παιδιά που γεννιούνται με σύνδρομο Έντουαρντς μπορεί να έχουν την εξής κλινική εικόνα: νεφρική δυσπλασία, συγγενείς καρδιοπάθειες, ομφαλοκήλη, οισοφαγική ατρησία, νοητική υστέρηση, καθυστέρηση στην ανάπτυξη, δυσκολίες στη σίτιση, δύσπνοια, και αρθρογρύπωση. 

Ορισμένες ανατομικές δυσπλασίες που σχετίζονται με το σύνδρομο Έντουαρντς περιλαμβάνουν τη μικροκεφαλία που συνοδεύεται από προεξέχων ινιακό οστό, χαμηλά κακοσχηματισμένα αυτιά, αφύσικα μικρό σαγόνι (μικρογναθία), σχιστία χείλους/υπερώας, βλεφαρόπτωση, υπερτελορισμός, μικρό στέρνο, σφιγμένες γροθιές, κύστη χοριοειδούς πλέγματος, υπανάπτυκτοι αντίχειρες, και στα αγόρα κρυψορχία.

Στη μήτρα, οι πιο κοινές ανωμαλίες που παρατηρούνται είναι οι συγγενείς καρδιοπάθειες, ακολουθούμενες από ανωμαλίες του κεντρικού νευρικού συστήματος, όπως επίσης κρανιοσκελετικές δυσπλασίες. Η πιο κοινή ενδοκρανιακή ανωμαλία είναι η παρουσία κύστεων χοριοειδούς πλέγματος (θύλακες υγρού στον εγκέφαλο). Μερικές φορές παρατηρείται περίσσεια αμνιακού υγρού (πολυάμνιο). Αν και ασυνήθιστο για σύνδρομο, παρατηρούνται αρκετές περιπτώσεις προγεννητικής δυσπλασίας Ντάντυ-Γουώκερ.

Γενετική ανάλυση 
Το σύνδρομο Έντουαρντς είναι μια χρωμοσωμική ανωμαλία που χαρακτηρίζεται από την παρουσία επιπλέον χρωμοσώματος 18, είτε ως ένα επιπλέον αντίγραφο (τρισωμία 18) είτε ως ένα μέρος του (κατά την μετατόπιση). Το επιπρόσθετο χρωμόσωμα εμφανίζεται συνήθως πριν από τη σύλληψη κατά το σχηματισμό των γαμετών στη γαμετογένεση. Τα αποτελέσματα του επιπλέον αντιγράφου ποικίλλουν πολύ, ανάλογα με την έκτασή του, το γενετικό ιστορικό και την πιθανότητα. Το σύνδρομο Έντουαρντς εμφανίζεται σε όλους τους ανθρώπινους πληθυσμούς, αλλά είναι πιο διαδεδομένο στους θηλυκούς απογόνους.

Ένα υγιές ωάριο και / ή σπερματοζωάριο περιέχει ένα αντίγραφο των χρωμοσωμάτων, καθένα από τα οποία συμβάλλει στα 23 ζεύγη χρωμοσωμάτων που απαιτούνται για το σχηματισμό ενός φυσιολογικού κυττάρου με έναν τυπικό ανθρώπινο καρυότυπο 46 χρωμοσωμάτων. Τα αριθμητικά σφάλματα μπορεί να προκύψουν σε οποιαδήποτε από τις δύο μειωτικές διαιρέσεις και να προκαλέσουν τον μη διαχωρισμό ενός χρωμοσώματος στα θυγατρικά κύτταρα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία γαμέτη με 24 αντί για 23 χρωμοσώματα. Η γονιμοποίηση του ωαρίου από το σπέρμα με ένα επιπλέον χρωμόσωμα οδηγεί στην τρισωμία, όπου υπάρχει ένα επιπλέον αντίγραφο ενός χρωμοσώματος.

Σε ένα μικρό ποσοστό των περιπτώσεων μόνο μερικά από τα σωματικά κύτταρα έχουν ένα επιπλέον αντίγραφο του χρωμοσώματος 18, με αποτέλεσμα την ύπαρξη ενός μωσαϊκισμού, ενός μικτού πληθυσμού κυττάρων με διαφορετικό αριθμό χρωμοσωμάτων. Τέλος, σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, ένα κομμάτι χρωμοσώματος 18 προσκολλάται σε ένα άλλο χρωμόσωμα (μετατοπίζεται) πριν ή μετά τη σύλληψη. Τα προσβεβλημένα άτομα έχουν δύο αντίγραφα του χρωμοσώματος 18 συν επιπλέον υλικό από το χρωμόσωμα 18 συνδεδεμένο σε ένα άλλο χρωμόσωμα. Λόγω της μετατόπισης, το άτομο αυτό έχει μερική τρισωμία ως προς το χρωμόσωμα 18, και οι ανωμαλίες είναι συχνά λιγότερο σοβαρές από ό,τι σε ένα τυπικό σύνδρομο Έντουαρντς.

Διάγνωση 
Ο υπέρηχος μπορεί να οδηγήσει στην υποψία για την ύπαρξη πάθησης, η οποία μπορεί να επιβεβαιωθεί με τη λήψη χοριακών λαχνών ή την αμνιοπαρακέντηση.

Η πάθηση επίσης μπορεί να προσδιοριστεί κατά τη διάρκεια των προγνωστικών εξετάσεων μέσω των βιοχημικών δεικτών, όπως τα επίπεδα PAPP-A, αFP, uE3, ελεύθερη β-hCG, τα οποία γενικά μειώνονται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Πρόγνωση 
Περίπου το 95% των εμβρύων με σύνδρομο Έντουαρντς αποβάλλεται εντός της μήτρας. Οι κύριες αιτίες θανάτου περιλαμβάνουν άπνοια και καρδιακές ανωμαλίες. Είναι δύσκολο να γίνει πρόγνωση ως προς τα ποσοστά της θνησιμότητας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή της νεογνικής περιόδου. Τα μισά από τα νεογέννητα δεν επιβιώνουν πέρα από την πρώτη εβδομάδα της ζωής, ενώ η μέση διάρκεια ζωής είναι τέσσερις έως 15 ημέρες. Μόλις περίπου το 5-10% των βρεφών επιβιώνει μετά από ένα έτος και μόλις το 1% των παιδιών φτάνει μέχρι την ηλικία των 10 ετών. Με βάση μια ανασκόπη με 254 παιδιά με τρισωμία 18, καταγράφηκε δεκαετής επιβίωση του 9,8% των παιδιών, ενώ σε μια άλλη έρευνα διαπιστώθηκε ότι το 68,6% των παιδιών με χειρουργική επέμβαση επέζησε της βρεφικής ηλικίας.

Επιδημιολογία 
Το σύνδρομο Έντουαρντς εμφανίζεται σε περίπου μία στις 6.000 γεννήσεις. Αν και οι γυναίκες στα 20 και στην αρχή των 30 μπορεί να συλλάβουν μωρά με σύνδρομο Έντουαρντς, ο κίνδυνος αυτός αυξάνεται με την αύξηση της ηλικίας μιας γυναίκας. Η μέση ηλικία μητέρας με σύλληψη ενός παιδιού με αυτή τη διαταραχή είναι 32½ χρόνια.

Ιστορική ανασκόπηση 
Το σύνδρομο Έντουαρντς εντοπίστηκε για πρώτη φορά από τον Τζόν Χίλτον Έντουαρντς το 1960, αν και αρχικά πίστευε ότι η διαταραχή προκλήθηκε από την τρισωμία του χρωμοσώματος 17. Ο Κλάους Πατάου και η Ίβα Θέρμαν ανέφεραν άλλες δύο περιπτώσεις λίγο μετά. Οι ερευνητές προσδιόρισαν το επιπλέον χρωμόσωμα ως ένα από την «ομάδα Ε», η οποία περιείχε χρωμοσώματα 16, 17 και 18, αλλά δεν μπόρεσαν να προσδιορίσουν ποιο από τα χρωμοσώματα ήταν τότε υπεύθυνο για τη διαταραχή. Αναλύοντας 5 ακόμη περιπτώσεις, κατάφεραν να προσδιορίσουν ότι το επιπλέον χρωμόσωμα ήταν εντέλει το χρωμόσωμα 18.

Δες επίσης 

 Σύνδρομο
 Γενετική διαταραχή
 Χρωμοσωμική ανωμαλία
 Ανευπλοειδία
 Τρισωμία

Παραπομπές 

Σύνδρομα
Παιδιατρική
Γενετική ιατρική