Έντουαρντ Ρόσμαν

Ο Έντουαρντ Ρόσμαν (γερμανικά: Eduard Roschmann) (25 Νοεμβρίου 1908 - 8 Αυγούστου 1977) ήταν Αυστριακός υπολοχαγός των SS  και διοικητής του γκέτο της Ρίγας κατά τη διάρκεια του 1943. Ήταν υπεύθυνος για πολλές δολοφονίες και άλλες φρικαλεότητες. 

Ως αποτέλεσμα μιας φανταστικής απεικόνισης στο μυθιστόρημα Φάκελος Οντέσσα του Φρέντερικ Φορσάιθ και της μετέπειτα ομώνυμης κινηματογραφικής ταινίας, ο Ρόσμαν έγινε γνωστός ως «Ο Χασάπης της Ρίγας».

Πρώτα χρόνια 
Ο Ρόσμαν γεννήθηκε στο Γκρατς της Αυστρίας  και ήταν γιος ενός διευθυντή ζυθοποιίας. Για μια περιόδο εξάσκησε το επαγγελμα του δικηγόρου. Από το 1927 έως το 1934, ήταν μέλος του Μέτωπο της Πατρίδας, το οποίο με τη σειρά του ήταν μέρος της αυστριακής φρουράς (Heimatschutz). Από το 1927 έως το 1934, συνδέθηκε με έναν οργανισμό που ονομάζονταν «Steyr Homeland Protection Force». Ο Ρόσμαν πέρασε έξι εξάμηνα σε ένα πανεπιστήμιο. Μέχρι το 1931, ήταν υπάλληλος ζυθοποιίας 
και μετά προσλήφθηκε στη δημόσια διοίκηση το 1935. Το 1938, εντάχθηκε στο ναζιστικό κόμμα, και τα SS τον επόμενο χρόνο. Τον Ιανουάριο του 1941, μετατέθηκε στην Αστυνομία Ασφαλείας.

Διορισμός ως διοικητή γκέτο
Ξεκινώντας τον Ιανουάριο του 1943, ο Ρόσμαν έγινε διοικητής του γκέτο της Ρίγας.  
Ο άμεσος προκάτοχός του ήταν ο Κουρτ Κράουζe (Kurt Krause). Οι επιζώντες χαρακτήριζαν τον Κράουζε ως «σαδιστή», «αιματηρό»,  «τέρας»,  και «ψυχοπαθητικό».  Οι μέθοδοι του Ρόσμαν διέφεραν από αυτές του Κράουζε. Σε αντίθεση με τον Κράουζε, ο Ρόσμαν δεν εκτέλεσε επί τόπους παραβάτες, αλλά, στις περισσότερες περιπτώσεις, τους έστειλε στην Κεντρική Φυλακή της Ρίγας. Ωστόσο, το να σταλεί κάποιος στη φυλακή ήταν, στην καλύτερη περίπτωση, μόνο μια σύντομη αναστολή, καθώς οι συνθήκες ήταν βάναυσες.

Εκείνη την εποχή, ο Ρόσμαν κατείχε τη σχετικά χαμηλή τάξη του Υπολοχαγού  Παρέχονται διαφορετικοί βαθμοί για τον Ρόσμαν. Σύμφωνα με τον Κάουφμαν, ο Ρόσμαν κατείχε την τάξη του υπολοχαγού των SS.  ενώ σύμφωνα με τον Σνάιντερ, ο Ρόσμαν ήταν λοχαγός των SS, μια υψηλότερη βαθμίδα. Ο Σνάιντερ δεν αναφέρει καμία προαγωγή για τον Ρόσμαν.

Φυγή από την Λετονία
Τον Οκτώβριο του 1944, φοβούμενοι τον Κόκκινο στρατό που πλησίαζε, το προσωπικό των SS του στρατοπέδου συγκέντρωσης στη Λετονία έφυγε από τη θάλασσα δια θαλάσσης από τη Ρίγα 
προς το Ντάντσιχ, παίρνοντας μαζί τους αρκετές χιλιάδες κρατούμενους στρατοπέδων συγκέντρωσης, πολλοί από τους οποίους δεν επέζησαν στο ταξίδι.

Απόδραση στην Αργεντινή
Το 1945, ο Ρόσμαν συνελήφθη στο Γκρατς αλλά αργότερα αφέθηκε ελεύθερος. Ο Ρόσμαν υποδύθηκε τον αιχμάλωτο πολέμου,και με αυτόν τον τρόπο αφεθηκε ελεύθερος το 1947. Μετά επισκέφθηκε τη γυναίκα του στο Γκρατς αλλά αναγνωρίστηκε από πρώην κρατουμένους στο στρατόπεδο συγκέντρωσης και συνελήφθη από τη βρετανική στρατιωτική αστυνομία. 

Ο Ρόσμαν στάλθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Νταχάου το οποίο είχε μετατραπεί σε στρατόπεδο φυλάκισης για κατηγορούμενους εγκληματίες πολέμου αλλά κατάφερε να δραπετεύσει από εκεί. Το 1948 ο Ρόσμαν κατάφερε να εγκαταλείψει τη Γερμανία. Ταξίδεψε πρώτα στη Γένοβα της Ιταλίας, και από εκεί στην Αργεντινή με πλοίο. Ο Ρόσμαν επικουρήθηκε σε αυτήν την προσπάθεια από τον Αλοΐς Χούνταλ, έναν έντονο φιλοναζιστικό επίσκοπο της Καθολικής Εκκλησίας. 

Ο Ρόσμαν έφτασε στην Αργεντινή είτε στις 10 Φεβρουαρίου 1948  είτε στις 2 Οκτωβρίου 1948. Ίδρυσε μια εταιρεία εισαγωγής-εξαγωγής ξύλου στο Μπουένος Άιρες. Το 1955 στην Αργεντινή παντρεύτηκε, αν και δεν ήταν διαζευγμένος από την πρώτη του γυναίκα. Η δεύτερη σύζυγός του τον άφησε το 1958 και ο γάμος του κηρύχθηκε αργότερα άκυρος. Το 1968, με το όνομα «Φρεντερίκο Βάγκνερ» πήρε υπηκοότητα της Αργεντινής.

Ποινικές διώξεις
Το 1959 εκδόθηκε στη Γερμανία ένα ένταλμα με την κατηγορία της διγαμίας. Το 1960, το ποινικό δικαστήριο στο Γκρατς εξέδωσε ένταλμα για τη σύλληψη του Ρόσμαν με κατηγορίες για δολοφονίες και σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε σχέση με τη δολοφονία τουλάχιστον 3.000 Εβραίων μεταξύ του 1938 και του 1945, επιτηρώντας τους καταναγκαστικούς εργάτες στο Άουσβιτς, και τη δολοφονία τουλάχιστον 800 παιδιών κάτω των 10 ετών. Ωστόσο, το μεταπολεμικό αυστριακό νομικό σύστημα ήταν αναποτελεσματικό για την εξασφάλιση της επιστροφής σε δίκη αυστριακών που είχαν εγκαταλείψει την Ευρώπη και καμία ενέργεια δεν έγινε ποτέ εναντίον του Ρόσμαν με αυτήν τη κατηγορία. Το 1963, το περιφερειακό δικαστήριο στο Αμβούργο της Δυτικής Γερμανίας εξέδωσε ένταλμα για τη σύλληψη του Ρόσμαν, το οποίο θα αποδειχθεί τελικά η πιο σοβαρή απειλή για τη σύλληψη του Ρόσμαν.

Διαπραγματεύσεις έκδοσης
Τον Οκτώβριο του 1976, η πρεσβεία της Δυτικής Γερμανίας στην Αργεντινή υπέβαλε αίτημα για την έκδοση του Ρόσμαν στη Γερμανία για να αντιμετωπίσει κατηγορίες για πολλαπλές δολοφονίες Εβραίων κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτό βασίστηκε στο αίτημα του εισαγγελέα της 
Δυτικής Γερμανίας στο Αμβούργο. Το αίτημα επαναλήφθηκε τον Μάιο του 1977.  Στις 5 Ιουλίου 1977, το γραφείο του Προέδρου της Αργεντινής εξέδωσε ανακοίνωση, το οποίο δημοσιεύθηκε στον τύπο της Αργεντινής, ότι η κυβέρνηση της Αργεντινής θα εξέταζε το αίτημα παρόλο που υπήρχε δεν ήταν συνθήκη έκδοσης με τη Δυτική Γερμανία.  Στο ανακοινωθέν αναφέρθηκε ότι αποτελεί έκπληξη τόσο στο Υπουργείο Εξωτερικών της Αργεντινής όσο και στην πρεσβεία της Δυτικής Γερμανίας.  Το Υπουργείο Εξωτερικών της Αργεντινής δεν είχε λάβει αίτημα σύλληψης του Ρόσμαν. Ο Ρόσμαν στην πραγματικότητα δεν ήταν ακόμη υπό σύλληψη τη στιγμή που εκδόθηκε το ανακοινωθέν. 

Εκείνη την εποχή, αρκετοί Γερμανοί είχαν συλληφθεί από την κυβέρνηση της Αργεντινής, τότε υπό στρατιωτικό έλεγχο, και αντιμετώπιζαν κατηγορίες ενώπιον στρατιωτικών δικαστηρίων.Η κυβέρνηση της Αργεντινής είχε επίσης αποτύχει να λογοδοτήσει για το θάνατο ενός ΔυτικοΓερμανού πολίτη σε ασυνήθιστες περιστάσεις, που προφανώς σχετίζεται με τη διεξαγωγή του λεγόμενου βρώμικου πολέμου και στη συνέχεια από την κυβέρνηση της Αργεντινής εναντίον φερόμενων τρομοκρατών εντός της χώρας. Αυτό θεωρήθηκε από την κυβέρνηση της Δυτικής Γερμανίας ως παράβαση των υποχρεώσεων των διεθνών συνθηκών. Επιπλέον, ο επιφανής δημοσιογράφος της Αργεντινής, Τζάκομπο Τίμερμαν, ένας Εβραίος, είχε συλληφθεί εκείνη την εποχή με συνθήκες που εγείραν ανησυχίες ότι είχε «υποστεί κακομεταχείριση» ενώ ήταν υπό κράτηση.

Ο Ρόσμαν στη Παραγουάη 
Η αμερικανική πρεσβεία στην Αργεντινή έστειλε ένα τηλεγράφημα στο υπουργείο Εξωτερικών 
που ανέφερε την κατάσταση και περιείχε το ακόλουθο σχόλιο:

Θάνατος
Ο Ρόσμαν πέθανε στη Ασουνσιόν της Παραγουάης στις 8 Αυγούστου 1977. Το σώμα αρχικά δεν αναζητήθηκε από κανέναν και τέθηκαν ερωτήματα σχετικά με το αν ο νεκρός ήταν στην πραγματικότητα ο Ρόσμαν.
Το σώμα έφερε χαρτιά στο όνομα «Φρεντερίκο Βάγκνερ», ένα γνωστό ψευδώνυμο του Ρόσμαν, και έλειπαν δύο δάχτυλα στο ένα πόδι και τρία στο άλλο, όπου σύμφωνα με μαρτυρίες προέρχονταν από τραυματισμούς του Ρόσμαν. Ο Εμίλιο Γουλφ, ένας ιδιοκτήτης παντοπωλείου στην Ασουνσιόν που ήταν φυλακισμένος στο γκέτο του Ρόσμαν, προσδιόρισε ότι το σώμα άνηκε στον Ρόσμαν. Ο Σίμον Βίζενταλ, ωστόσο, ήταν σκεπτικός για την ταυτοποίηση, ισχυριζόμενος ότι ένας άνθρωπος που ταιριάζει με την περιγραφή του Ρόσμαν είχε εντοπιστεί στη Βολιβία μόνο ένα μήνα νωρίτερα. «Αναρωτιέμαι ποιος πέθανε γι' αυτόν;» είχε δηλώσει ο Βίζενταλ.

Βιβλιογραφία

Περαιτέρω ανάγνωση

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 Jewish Community in Latvia – Joint project of Latvia's Ministry of Foreign Affairs, the Latvian Jewish Community, and the Democracy Commission of the US Embassy.

Πρόσωπα της Ναζιστικής Γερμανίας