Ζοάο Ζιλμπέρτο

Ο Ζοάο Ζιλμπέρτο Πράντο Περέιρα ντε Ολιβέιρα, γνωστός ως Ζοάο Ζιλμπέρτο (; 10 Ιουνίου 1931 – 6 Ιουλίου 2019), ήταν Βραζιλιάνος τραγουδιστής, τραγουδοποιός και κιθαρίστας. Πρωτοστάτησε στο μουσικό είδος της μπόσα νόβα στα τέλη της δεκαετίας του 1950.

Βιογραφία

Πρώτα χρόνια 
Ο Ζοάο Ζιλμπέρτο γεννήθηκε στο Ζουαζέιρο της Μπαία, γιος του Ζοβινιάνο Ντομίνγκος ντε Ολιβέιρα, ενός πλούσιου εμπόρου, και της Μαρτίνια ντο Πράντο Περέιρα ντε Ολιβέιρα. Έζησε στη γενέτειρά του μέχρι το 1942 όταν άρχισε να σπουδάζει στο Αρακαζού του Σερζίπε, επιστρέφοντας στο Ζουαζέιρο το 1946. Στην ηλικία των 14 ετών, ο πατέρας του αγόρασε την πρώτη του κιθάρα. Στο Ζουαζέιρο ίδρυσε το πρώτο του συγκρότημα με τίτλο "Εναμοράντος ντου Ρίτμου". Μετακόμισε στο Σαλβαδόρ το 1947. Κατά τη διάρκεια της τρίχρονης παραμονής του στην πόλη, παράτησε τις σπουδές του για να αφοσιωθεί αποκλειστικά στη μουσική και σε ηλικία 18 ετών ξεκίνησε την καλλιτεχνική του καριέρα ως τραγουδιστής στην Εταιρεία Ραδιοφώνου της Πολιτείας.

Καριέρα 
Οι πρώτες ηχογραφήσεις του Ζιλμπέρτο κυκλοφόρησαν σε δύο δίσκους το 1951-1959. Στη δεκαετία του 1960 τα βραζιλιάνικα σινγκλ εξελίχθηκαν σε "διπλή συμπαγή" μορφή, ενώ ο Ζοάο κυκλοφόρησε μερικά ΕΡ σε αυτή τη νέα μορφή. 

Λίγο αργότερα, ο πατέρας του Ζιλμπέρτο, αναστατώθηκε από το παράξενο στυλ του και την άρνηση του να εργαστεί σε κάποια "κανονική" δουλειά. Έτσι τον έκλεισε στο ψυχιατρείο. Σε μια συνέντευξη εκεί, ο Ζιλμπέρτο κοίταξεε έξω από το παράθυρο και παρατήρησε: "Κοίτα τον αέρα που χτυπά τα δέντρα." Ο ψυχολόγος απάντησε "αλλά τα δέντρα δεν έχουν μαλλιά, Ζοάο" για να του απαντήσει ότι "και υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν καμία ποίηση." Αφέθηκε ελεύθερος μετά από μια εβδομάδα. Το επόμενο έτος (1956), επέστρεψε στο Ρίο και γνώρισε διάφορα πρόσωπα της βραζιλιάνικης μουσικής βιομηχανίας, όπως τον Αντόνιο Κάρλος Ζομπίμ, συνθέτης, παραγωγός της Odeon Records. Ο Ζομπίμ εντυπωσιάστηκε από το στυλ του Ζιλμπέρτο και άρχισε τη προσπάθεια να βρει το κατάλληλο τραγούδι για να ταιριάξει με το στυλ της εταιρείας του. 

Ο Ζιλμπέρτο ήταν γνωστός για την απαιτητική ακουστική και τα πρότυπα ελέγχου θορύβου. Κατά τη διάρκεια της ηχογράφησης του τραγουδιού "Ρόζα Μορένα", χρειάστηκαν 28 φορές για να προφέρει σωστά το ο στη λέξη Ρόζα. 

Το 1997, ο Ζιλμπέρτο έκανε μήνυση στην δισκογραφική εταιρεία EMI επειδή επανεξέδωσε πολλά από τα πρώτα έργα του υποστηρίζοντας ότι πολλά είχαν κακή ποιότητα. Μετά το περιστατικό, η EMI σταμάτησε την παραγωγή του άλμπουμ και το 2008 η μήνυση ακόμα εκκρεμούσε.

Το 2000, ο Ζιλμπέρτο κέρδισε το βραβείο του Καλύτερου Παγκόσμιου Μουσικού Άλμπουμ στα 42α Ετήσια Βραβεία Γκράμι για τη δουλειά του στο άλμπουμ João Voz E Violão.

Το 2011 η σπιτονοικοκύρισσα του Ζορζίνα Μπραντολίνι ντ'Άντα του έκανε μήνυση και διώχθηκε από ένα διαμέρισμα στο Λεμπλόν.

Στις 17 Μαΐου 2017, ο Ζιλμπέρτο έλαβε τιμητικό διδακτορικό στη μουσική από το Πανεπιστήμιο Κολούμπια αν και ο ίδιος δεν παρέστη στην τελετή.

Τον Δεκέμβριο του 2017, αναφέρθηκε ότι η Μπεμπέλ Ζιλμπέρτο (Ισαμπέλ), κόρη του Ζοάο μέσω του γάμου του με τη Μιούτσα, προσπαθούσε να πάρει τον έλεγχο των οικονομικών του, λόγω της φθίνουσας ψυχικής κατάστασης και του μεγάλου χρέους.

Ο Ζοάο Ζιλμπέρτο πέθανε στις 6 Ιουλίου 2019, στο Ρίο ντε Τζανέιρο.

Δισκογραφία 

 1951: Quando Você Recordar/Amar é Bom
 1951: Anjo Crue/Sem Ela
 1952: Quando Ela Sai/Meia Luz
 1958: Chega de Saudade/Bim Bom
 1958: Desafinado/Hô-bá-lá-lá
 1959: Chega de Saudade
 1960: O Amor, o Sorriso e a Flor
 1961: João Gilberto
 1962: João Gilberto Cantando as Musicás do Filme Orfeo do Carnaval
 1962: Boss of Bossa Nova
 1962: Bossa Nova at Carnegie Hall
 1963: The Warm World of João Gilberto
 1964: Getz/Gilberto (με τον Σταν Γκετς)
 1965: Herbie Mann & João Gilberto with Antônio Carlos Jobim
 1966: Getz/Gilberto Vol. 2 (με τον Σταν Γκετς)
 1970: João Gilberto en Mexico
 1973: João Gilberto
 1976: The Best of Two Worlds (με τον Σταν Γκετς)
 1976: Amoroso
 1977: Gilberto and Jobim
 1980: João Gilberto Prado Pereira de Oliveira
 1981: Brasil (με τον Καετάνο Βελόζο, Ζιλμπέρτο Ζιλ και Μαρία Μπετάνια)
 1985: Interpreta Tom Jobim
 1985: Meditação
 1986: Live in Montreux (Βραζιλία)
 1987: Live in Montreux (ΗΠΑ)
 1988: O Mito
 1990: Stan Getz meets João &amp; Astrud Gilberto
 1991: João
 1994: Eu Sei que Vou Te Amar
 1996: Live at Umbria Jazz
 2000: João Voz e Violão
 2004: In Tokyo
 2007: For Tokyo - επεξεργάστηκε μόνο στην Ιαπωνία
 2015: Um encontro no Au bon gourmet
 2016: Getz/Gilberto '76 (με τον Σταν Γκετς)

Οι πρώτοι δίσκοι του Ζιλμπέρτο (1951-1958) κυκλοφόρησαν με ενιαίες εκδόσεις 78 rpm.

Το άλμπουμ João Gilberto κυκλοφόρησε το 1970 είναι η ίδια έκδοση με το João Gilberto en Mexico (του ιδίου έτους) αλλά κυκλοφόρησε από διαφορετικές δισκογραφικές εταιρείες.

Επιλεγμένες συνθέσεις 

 "Bim bom" (γενικά θεωρείται ως το πρώτο τραγούδι της μπόσα νόβα)
 "Hô-bá-lá-lá"
 "Um Abraço no Bonfá"
 "Undiú"
 "Valsa (Bebel) (Como são lindos os Youguis)"
 "Você esteve com meu bem?"

Παραπομπές

Πηγές 

 Castro, Ruy (trans. by Lysa Salsbury). Bossa Nova: The Story of the Brazilian Music That Seduced the World. 2000. 1st English language edition. A Capella Books, an imprint of Chicago Review Press, Inc.  First published in Brasil by Companhia das Letras. 1990.
 McGowan, Chris and Pessanha, Ricardo. The Brazilian Sound: Samba, Bossa Nova and the Popular Music of Brazil. 1998. 2nd edition. Temple University Press. 
 Gridley, Mark. Jazz Styles: History and Analysis. 9th. NJ: Pearson Prentice Hall, Print.
 De Stefano, Gildo, Il popolo del samba, La vicenda e i protagonisti della storia della musica popolare brasiliana, Preface by Chico Buarque de Hollanda, Introduction by Gianni Minà, RAI-ERI, Rome 2005, 
 De Stefano, Gildo, Saudade Bossa Nova: musiche, contaminazioni e ritmi del Brasile, Preface by Chico Buarque, Introduction by Gianni Minà, Logisma Editore, Firenze 2017,

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 João Gilberto Web Site by ShowBras, current agent
 Plain João—The Man Who Invented Bossa Nova, a biographical profile by Daniella Thompson
 João Gilberto Discography by Laura Pelner McCarthy
 Nos bastidores do legendario concerto da bossa nova 1962
 The Brazilian Sound: Brazilian Music & Culture Website 
 Bossa Nova Guitar Transcriptions (Mostly of songs performed by João Gilberto)
 João Gilberto Discography on Slipcue.com
 Joao Gilberto: The Early Records a special on Gilberto at the blog Worlds of Wanwood

Βραβευμένοι με Γκράμι
Βραζιλιάνοι τραγουδιστές