Γιεκατερίνα Βοροντσόβα-Ντάσκοβα

Η πριγκίπισσα Γιεκατερίνα Ρομάνοβνα Βοροντσόβα-Ντάσκοβα (Yekaterina Romanovna Vorontsova-Dashkova) ( ;  28 Μαρτίου [17 Μαρτίου OS ] 1743 [σημείωση 1] - 15 Ιανουαρίου [4 Ιανουαρίου OS] 1810  ) ήταν η στενότερη γυναίκα φίλη της αυτοκράτειρας Αικατερίνης της Μεγάλης  και σημαντική προσωπικότητα του ρωσικού Διαφωτισμού . Ήταν μέρος ενός πραξικοπήματος, που έβαλε την Αικατερίνη στο θρόνο. Η Βοροντσόβα-Ντάσκοβα ήταν η πρώτη γυναίκα στον κόσμο, που ηγήθηκε μιας εθνικής ακαδημίας επιστημών και βοήθησε στην ίδρυση της Ρωσικής Ακαδημίας. Όχι μόνο ήταν η επικεφαλής αυτών των ακαδημιών, η Βοροντσόβα-Ντάσκοβα ήταν μια από τις πρώτες γυναίκες στην Ευρώπη, που κατείχαν κυβερνητικό αξίωμα.  Δημοσίευσε επίσης πάρα πολλά  πρωτότυπα και μεταφρασμένα έργα σε πολλά θέματα.

Οικογενειακή ζωή 

Γεννήθηκε ως Κόμισσα Γιεκατερίνα Βοροντσόβα. Ήταν η τρίτη κόρη του Κόμη Ρομάν Βοροντσόφ, μέλος της Γερουσίας, και διακρίθηκε για τα πνευματικά της δώρα. Ο θείος της Μιχαήλ Ιλλαριόνοβιτς και ο αδερφός της Αλεξάντερ Ρομάνοβιτς υπηρέτησαν και οι δύο ως αυτοκρατορικοί καγκελάριοι, ενώ ο αδελφός της Συμεών ήταν Ρώσος πρέσβης στη Μεγάλη Βρετανία και διάσημος Αγγλόφιλος . Τελικά η Βοροντσόβα-Ντάσκοβα ξεκίνησε τη δική της οικογένεια, παντρεύτηκε το 1759 με τον Πρίγκιπα Μ.Ι. Ντάσκοφ. Μαζί του είχε τρία παιδιά: Αναστασία, Πάβελ και Μιχαήλ. Ο σύζυγός της πέθανε λίγο μετά το γάμο τους το 1764, και έμεινε ως ανύπαντρη μητέρα δύο παιδιών, λόγω του θανάτου του Μιχαήλ ως βρέφος το 1762

Εκπαίδευση 
Έλαβε μια εξαιρετικά καλή εκπαίδευση, έχοντας δείξει από πολύ μικρή ηλικία τις ικανότητες και τα γούστα, που έκανε όλη την καριέρα της τόσο ξεχωριστή. Ήταν πολύ καλά στα μαθηματικά, τα οποία σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας. Στη γενική λογοτεχνία, οι αγαπημένοι της συγγραφείς ήταν οι Μπάιλ, Μοντεσκιέ, Boileau, Βολταίρος και ο Ελβέτιος .

Το πραξικόπημα της Αικατερίνης 

Ενώ ήταν ακόμη κορίτσι, συνδέθηκε με τη ρωσική αυλή και έγινε ένας από τους ηγέτες του κόμματος, που προσκολλήθηκε στη Μεγάλη Δούκισσα Αικατερίνη Αλεξέγιεβνα.

Πριν γίνει δεκαέξι, παντρεύτηκε τον Πρίγκιπα Μιχαήλ Ιβάνοβιτς Ντάσκοφ (1736–1764), έναν εξέχοντα Ρώσο ευγενή με καταγωγή από τους   Ρουρικίδες, το Φεβρουάριο του 1759, και πήγε να κατοικήσει μαζί του στη Μόσχα.  Έμαθε ρωσικά εκεί, για να επικοινωνήσει με τα πεθερικά της. Μετά το θάνατο του πρίγκιπα Ντάσκοφ, αφιερώθηκε στα παιδιά της, στη λογοτεχνία και στην πολιτική. 

Το 1762, βρισκόταν στην Αγία Πετρούπολη και ανέλαβε, σύμφωνα με τη δική της αφήγηση, τον ηγετικό ρόλο στο πραξικόπημα με το οποίο ανέβηκε η Αικατερίνη στο θρόνο. Ωστόσο, αυτό αγνοήθηκε  από την Αικατερίνη στις επιστολές της.  Μια άλλη πορεία των γεγονότων θα είχε πιθανώς ως αποτέλεσμα την ανύψωση της μεγαλύτερης αδερφής της Πριγκίπισσας Ντάσκοβα, της Ελισάβετ, η οποία ήταν η ερωμένη του πρώην αυτοκράτορα, και υπέρ της οποίας δεν κρατούσε μυστική την πρόθεσή του να διαζευχθεί με την Αικατερίνη και να κάνει την Ελισάβετ Βοροντσόβα  σύζυγό του και αυτοκράτειρα σύζυγο.

Ξένα ταξίδια 
Οι σχέσεις της με τη νέα αυτοκράτειρα δεν ήταν εγκάρδια, αν και συνέχισε να είναι πιστή πιστή. Συχνά δεν της άρεσαν οι άνδρες, που η Αικατερίνη ο Μεγάλη  επέλεξε να πάρει ως εραστές και συχνά φθονούσε τις εύνοιες και την αφοσίωση που τους έδειχνε η αυτοκράτειρα. Οι ωμοί τρόποι της, η απροκάλυπτη περιφρόνηση των ανδρικών ευνοούμενων, που στα μάτια της ντρόπιαζαν το παλάτι, και ίσως επίσης η αίσθησή της της χωρίς ανταπόκριση αξίας, προκάλεσε αποξένωση ανάμεσα σε αυτήν και την αυτοκράτειρα, η οποία κατέληξε να ζητήσει άδεια να ταξιδέψει στο εξωτερικό. Παραχωρήθηκε άδεια, και λίγο μετά αποχώρησε, αλλά παρέμεινε πιστός υποστηρικτής της Αικατερίνης και οι δύο γυναίκες παρέμειναν φίλες. Η πραγματική αιτία της αίτησής της να φύγει ήταν η άρνηση της Μεγάλης Αικατερίνης στο το αίτημά της να διοριστεί συνταγματάρχης των αυτοκρατορικών φρουρών παρόμοια με την ίδια την Αικατερίνη.

Ο άντρας της είχε εν τω μεταξύ πεθάνει. Αυτή ξεκίνησε το 1768  μια εκτεταμένη περιοδεία στην Ευρώπη. Την υποδέχτηκαν με μεγάλη προσοχή στα ξένα παλάτια, και η λογοτεχνική και επιστημονική της φήμη της προσέφεραν την είσοδο στην κοινωνία των μορφωμένων στις περισσότερες πρωτεύουσες της Ευρώπης. 

Στο Παρίσι, εξασφάλισε τη ζεστή φιλία και τον θαυμασμό των Ντιντερό και Βολταίρου . Έδειξε με διάφορους τρόπους μια έντονη προτίμηση για τη Βρετανία και τους Βρετανούς . Αλληλογραφούσε με τον Γκάρικ, Dr. Μπλερ και το διευθυντή Ρόμπερτσον. Και όταν βρισκόταν στο Εδιμβούργο, όπου έγινε δεκτή, κανόνισε να αναθέσει την εκπαίδευση του γιου της, του Πάβελ Μιχαήλοβιτς, του πρίγκιπα Ντάσκοφ στον διευθυντή Ρόμπερτσον.  Έζησε στο Εδιμβούργο από το 1777 έως το 1779, και δώρισε μια συλλογή ρωσικών αναμνηστικών μεταλλίων στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου και τραυματίστηκε σε μια μονομαχία με ξίφη με μια σκωτσέζα κυρία.  Ο γιος της έγινε βοηθός του Γκρηγκόρι Ποτέμκιν. 

Έχοντας αναρρώσει από την πληγή της μονομαχίας, ταξίδεψε στην Ιρλανδία, για να επισκεφτεί τη φίλη της Κάθριν Χάμιλτον,  κόρη του Τζων Ράιντερ, του Αρχιεπισκόπου του Τουάμ, όπου μπορεί να τη δει κανείς να παρακολουθεί μια κριτική των Ιρλανδών εθελοντών σε μια φωτογραφία του Φράνσις Γουίτλεϊ  το Νοέμβριο του 1779. Ήταν φίλες με τη Τζιορτζιάνα Σίπλεϊ, κόρη του Τζόναθαν Σίπλεϊ , στο Λονδίνο. Γνώρισε τον Βενιαμίν Φρανκλίνο στο Παρίσι στις 3 Φεβρουαρίου 1781.

Επικεφαλής δύο ακαδημιών 
Το 1782, η Ντάσκοβα επέστρεψε στη ρωσική πρωτεύουσα, και αμέσως την υποδέχτηκε η αυτοκράτειρα, η οποία έβλεπε με θετικό τρόπο τα λογοτεχνικά της γούστα, και ιδιαίτερα την επιθυμία της να αναβαθμίσει τα ρωσικά σε μια υψηλή θέση μεταξύ των λογοτεχνικών γλωσσών της Ευρώπης. 

Αμέσως μετά την επιστροφή της, η πριγκίπισσα διορίστηκε Διευθυντής της Αυτοκρατορικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών (γνωστή τώρα ως Ρωσική Ακαδημία Επιστημών).  Θεωρητικά ο επικεφαλής της Ακαδημίας ήταν πάντα ο Πρόεδρος της. Ωστόσο, ο κόμης Κύριλλος Ραζουμόφσκι, ο οποίος είχε διοριστεί Πρόεδρος το 1746 (όταν ήταν μόλις 18) έπαιξε μόνο ονομαστικό ρόλο στην Ακαδημία, και η πραγματική ηγεσία στην Ακαδημία, όπως υπήρχε, ανήκε σε διαδοχικούς διευθυντές.

Η Ντάσκοβα ήταν η πρώτη γυναίκα στον κόσμο, που ηγήθηκε μιας εθνικής ακαδημίας επιστημών. Αν και δεν ήταν η ίδια επιστήμονας, η Ντάσκοβα αποκατέστησε τον αποτυχημένο θεσμό σε εξέχουσα θέση και πνευματική  ευυποληψία. Αυτό ήρθε σε μια κρίσιμη στιγμή στην ιστορία της επιστήμης, η μετατροπή της από τη λεγόμενη φυσική φιλοσοφία, που συχνά ασκούσαν οι ταλαντούχοι ερασιτέχνες, σε μια επαγγελματική επιχείρηση.

Το 1784 η Ντάσκοβα αναδείχθηκε επίσης ο πρώτος πρόεδρος της νεοσύστατης Ρωσικής Ακαδημίας. Σε αυτή τη θέση, επίσης, εργάστηκε με αξιοσημείωτη ικανότητα. Ξεκίνησε το έργο της Ρωσικής Ακαδημίας για τη δημιουργία του 6-τόμου Λεξικού των Ρωσικών Γλωσσών, τακτοποίησε το σχέδιό του και εκτέλεσε ένα μέρος του έργου μόνη της. 

Το 1783 εξελέγη επίτιμο μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας Επιστημών της Σουηδίας, η πρώτη γυναίκα μεταξύ των ξένων μελών αυτής της ακαδημίας και η δεύτερη γυναίκα μέλος της μετά την Εύα Εκέμπλαντ.

Λίγο πριν από το θάνατο της Αικατερίνης, οι φίλες διαμάχησαν για μια τραγωδία την οποία η πριγκίπισσα είχε επιτρέψει να γίνει στις εκδόσεις της Ακαδημίας, αν και περιείχε επαναστατικές αρχές, σύμφωνα με την αυτοκράτειρα. Πραγματοποιήθηκε μερική συμφιλίωση, αλλά η πριγκίπισσα αμέσως μετά αποσύρθηκε από την αυλή.

Εξορία και κληρονομιά 

Με την ανάρρηση στο θρόνο του αυτοκράτορα Παύλου το 1796, στερήθηκε από όλα τα αξιώματά της και διατάχθηκε να αποσυρθεί σε ένα άθλιο χωριό στην κυβέρνηση του Νόβγκοροντ, "για να διαλογιστεί για τα γεγονότα του 1762". Μετά από λίγο, η ποινή ανακλήθηκε εν μέρει μετά από αίτηση των φίλων της και της επετράπη να περάσει τα τελευταία χρόνια της ζωής της στο δικό της ακίνητο  κοντά στη Μόσχα, όπου πέθανε στις 4 Ιανουαρίου 1810. 

Ο γιος της, ο τελευταίος της οικογένειας Ντάσκοφ, πέθανε το 1807 και κληροδότησε την περιουσία του στον ξάδελφό του Ιβάν Βοροντσόφ , ο οποίος στη συνέχεια με αυτοκρατορική άδεια πήρε το όνομα Βοροντσόφ-Ντάσκοφ. Ο γιος του Ιβάν, Κόμης Ιλλαρίον Ιβάνοβιτς Βοροντσόφ-Ντάσκοφ, διατήρησε μία θέση  στην αυλή του τσάρου από το 1881 έως το 1897  προτού αποκτήσει μεγάλη φήμη ως στρατηγός-κυβερνήτης του Καύκασου από το 1905 έως το 1915.

Έργα 
Εκτός από τη δουλειά της στο ρωσικό λεξικό, η πριγκίπισσα Ντάσκοβα επιμελήθηκε ένα μηνιαίο περιοδικό και έγραψε τουλάχιστον δύο δραματικά έργα: Ο γάμος του Φαβιανού και μια κωμωδία με τίτλο Τοϊσιόκοφ (Toissiokoff). Τα απομνημονεύματά της δημοσιεύθηκαν στα Γαλλικά στο Παρίσι το 1804 (Mon Histoire) και στα Αγγλικά το 1840 στο Λονδίνο σε δύο τόμους (Απομνημονεύματα της πριγκίπισσας Ντάσκοβα , γραμμένα από μόνη της).  Η αγγλική έκδοση των απομνημονευμάτων της την επιμελήθηκε η κα.  Μπράντφορντ.  (Αυτή είναι η Μάρθα Γουίλμοτ, η οποία έζησε με την πριγκίπισσα από το 1803-1808. Έλειπε στην οικογένειά της, και έτσι η μεγαλύτερη αδερφή Κάθριν Γουίλμοτ πήγε να την φέρει στο σπίτι, αλλά το ζευγάρι αποφάσισε να μείνει άλλα δύο χρόνια.)

Εκθέσεις 
Η έκθεση "Η Πριγκίπισσα και ο Πατριώτης: Αικατερίνα  Ντάσκοβα , Βενιαμίν Φρανγκλίνος και η εποχή του Διαφωτισμού" πραγματοποιήθηκε στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ, από το Φεβρουάριο έως το Δεκέμβριο του 2006. Ο Βενιαμίν Φρανγκλίνος  και η Ντάσκοβα  συναντήθηκαν μόνο μία φορά, στο Παρίσι το 1781. Ο Φράνκλιν ήταν 75 και η Ντάσκοβα 37. Ο Φράνκλιν και η Ντάσκοβα εντυπωσιάστηκαν προφανώς ο ένας από τον άλλον. Ο Φράνκλιν κάλεσε τη Ντάσκοβα να γίνει η πρώτη γυναίκα μέλος της Αμερικανικής Φιλοσοφικής Εταιρείας το 1789,  και η μόνη που τιμήθηκε για άλλα 80 χρόνια. Αργότερα, ο Ντάσκοβα ανταποκρίθηκε κάνοντάς τον το πρώτο Αμερικανικό μέλος της Ρωσικής Ακαδημίας. Η αλληλογραφία μεταξύ Φρανγκλίνου  και Ντάσκοβα ήταν το αποκορύφωμα της έκθεσης.

Παραπομπές

Πηγές 

 Η πριγκίπισσα και ο πατριώτης: Αικατερίνα  Ντάσκοβα , Βενιαμίν Φρανγκλίνος και η εποχή του Διαφωτισμού, Volume 96, Part 1, Editor Sue Ann Prince, American Philosophical Society, 2006,
 Woronzoff-Dashkoff, A. Dashkova: Μια ζωή επιρροής και εξορίας. Αμερικανική Φιλοσοφική Εταιρεία: Φιλαδέλφεια, 2008.
 Τα απομνημονεύματα των Princess Dashkova, Editors Jehanne M. Gheith, Alexander Woronzoff-Dashkoff, Translator Kyril FitzLyon, Duke University Press, 1995,
 "Princess Ekaterina Romanovna Vorontsova Dashkova", Great Women Travel Wrriters: Από το 1750 έως σήμερα, Συντάκτες Alba Amoia, Bettina Knapp, Continuum International Publishing Group, 2006,

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Το Εικονικό Μουσείο Vorontsov
 Κυρία σκηνοθέτης de l'Academie
 Όροφος Μουσείου Μπρούκλιν Όροφος: Yekaterina Dashkova
 Η ρωσική πριγκίπισσα στέκεται με τον Φράνκλιν ως σύντροφο του Διαφωτισμού
  Αυτή η πηγή αναφέρει ότι ο πρίγκιπας Ντάσκοφ πέθανε τρία χρόνια μετά το γάμο του.

Διαφωτισμός
Ρώσοι απομνημονευματογράφοι
Μέλη της Βασιλικής Σουηδικής Ακαδημίας Επιστημών
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις