2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος

Το 2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος (πρωτότυπος τίτλος: 2001: A Space Odyssey) είναι ταινία επιστημονικής φαντασίας αμερικανικής και βρετανικής παραγωγής του 1968, σκηνοθετημένη από τον Στάνλεϊ Κιούμπρικ. Το σενάριο έχει γραφεί από τον Κιούμπρικ και τον συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας Άρθουρ Κλαρκ και είναι εν μέρει βασισμένο στο διήγημα του Κλαρκ The Sentinel. Πολύ συχνά θεωρείται ως επική ταινία, λόγω της μεγάλης διάρκειάς της, της πλοκής της αλλά και των οπτικών εφέ. Ολόκληρη η ταινία γυρίστηκε στην Αγγλία, σε παραγωγή της Metro-Goldwyn-Mayer.

Η ταινία περιστρέφεται γύρω από θέματα όπως η ανθρώπινη εξέλιξη, η τεχνητή νοημοσύνη και η εξωγήινη ζωή. Επίσης, είναι αξιοσημείωτη για την επιστημονική ακρίβεια των λεπτομερειών του σεναρίου, τα πρωτοποριακά (για την εποχή τους) ειδικά εφέ, τη χρήση του ήχου ως αφηγηματικού μέσου και την εξαιρετικά λιτή χρήση διαλόγου. Χαρακτηριστικές είναι επίσης και οι σεκάνς με μουσική επένδυση κομμάτια όπως ο Γαλάζιος Δούναβης του Γιόχαν Στράους και το Τάδε έφη Ζαρατούστρα του Ρίχαρντ Στράους. Η ταινία βραβεύτηκε με Όσκαρ καλύτερων οπτικών εφέ, το μοναδικό Όσκαρ του Κιούμπρικ.

Στις 29 Ιουνίου του 2018, δημοσιεύτηκε μια σπάνια τηλεφωνική συνέντευξη του Κιούμπρικ που εξηγεί το περίεργο τέλος της ταινίας, που για 50 χρόνια απασχόλησε κριτικούς και αναλυτές. Σύμφωνα με αυτή, ο αστροναύτης David Bowman έχει απαχθεί από οντότητες θεϊκές ή ενεργειακές, χωρίς σχήμα ή μορφή και στην ουσία πειραματίζονται μαζί του. Αν και ο σκηνοθέτης αναφέρει πως δεν του αρέσει να μιλάει για το έργο του, καθώς έτσι χάνεται η μαγεία του αυθεντικού συναισθήματος που θα προκαλέσει στον θεατή, καταλήγει πως αυτό το τέλος είναι η απεικόνιση ενός αστρικού ζωολογικού κήπου, στον οποίο εκείνοι συμπεριφέρονται στον Bowman όπως οι άνθρωποι στα ζώα. Ο αστροναύτης μετατρέπεται πλέον σε κάποιου είδους υπεράνθρωπο, σε σχέση με τους ανθρώπους στη Γη, και στέλνεται πίσω.

Το 1991, χαρακτηρίστηκε «πολιτιστικά, ιστορικά ή αισθητικά σημαντική» από τη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου των Ηνωμένων Πολιτειών και επιλέχθηκε να ενταχθεί στο Εθνικό Μητρώο Κινηματογράφου

Πλοκή 

Η ιστορία εστιάζει σε μια σειρά επαφών μεταξύ των ανθρώπων και μυστηριωδών μαύρων μονολίθων, οι οποίοι φαίνεται να επηρεάζουν την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους. Το έτος 2001, ένας παρόμοιος μονόλιθος ανακαλύπτεται στη Σελήνη και, μέσω αυτού, άλλος ένας σε τροχιά γύρω από το Δία. Το αμερικανικό σκάφος Discovery 1 στέλνεται για να τον εξερευνήσει και ο αστροναύτης David Bowman, τελευταίος επιζών του πληρώματος, θα προσπαθήσει να ανακαλύψει τη φύση του μονολίθου.

Ηθοποιοί και χαρακτήρες 
Κιρ Ντούλια ως Dr. David Bowman
Γκάρι Λόκγουντ ως Dr. Frank Poole
Ουίλιαμ Σιλβέστερ ως Dr. Heywood R. Floyd
Ντάγκλας Ρέιν ως η φωνή του HAL 9000
Λέοναρντ Ρόσσιτερ ως ο Dr. Andrei Smyslov
Μάργκαρετ Τάιζακ ως η Elena
Άλαν Γκίφορντ ως ο πατέρας του Poole
Αν Γκίλις ως η μητέρα του Poole

Ανάπτυξη
Ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ μετά τα γυρίσματα της ταινίας S.O.S Πεντάγωνο Καλεί Μόσχα εντυπωσιάστηκε από την πιθανότητα της εξωγήινης ζωής και έτσι αποφάσισε να γυρίσει μια καλή ταινία επιστημονικής φαντασίας Ψάχνοντας για έναν κατάλληλο συνεργάτη στις ταινίες επιστημονικής φαντασίας,ο Κιούμπρικ συμβουλεύτηκε από μια αμοιβαία γνωριμία, προσωπικό στην Columbia Pictures, τον Ρότζερ Κάρας, να συναντήσει τον γνωστό, τότε, συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας, τον Άρθουρ Κλαρκ.

Παραγωγή
Τα γυρίσματα της ταινίας ξεκίνησαν στις 29 Δεκεμβρίου 1965 στη Σκηνή Η, στο Στούντιο Σέπερτον (Shepperton), στην Αγγλία. Το στούντιο αυτό επελέγη διότι οι διαστάσεις του ήταν γύρω στα 60 x 120 x 60 μέτρα.

Τα γυρίσματα των ηθοποιών ολοκληρώθηκαν τον Σεπτέμβριο του 1967, και από τον Ιούνιο του 1966 έως και τον Μάρτιο του 1968 ο σκηνοθέτης δούλεψε κυρίως τα ειδικά εφέ της ταινίας.

Βραβεία και υποψηφιότητες 

A Ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ απουσίαζε κατά την τελετή απονομής των Βραβείων Όσκαρ. Έτσι στη θέση του ήρθαν και το παρέλαβαν οι Ντάιαχανν Κάρρολλ και Μπαρτ Λάνκαστερ, εκ μέρους του.

Δείτε επίσης 

 Κατάλογος των καλύτερων ταινιών

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 
 
Ανάλυση του Ρότζερ Ίμπερτ 

Ταινίες του 1968
Αγγλόφωνες ταινίες
Αμερικανικές ταινίες
Βρετανικές ταινίες
Αμερικανικές επικές ταινίες
Βρετανικές επικές ταινίες
Αμερικανικές ταινίες επιστημονικής φαντασίας
Βρετανικές ταινίες επιστημονικής φαντασίας
Ταινίες με θέμα την τεχνητή νοημοσύνη
Ταινίες σχετικά με αστροναύτες
Ταινίες σχετικά με διαστημικά προγράμματα
Ταινίες σχετικά με τις τεχνολογικές επιπτώσεις
Ταινίες με θέμα την τεχνολογία
Ταινίες που έγιναν κόμικς
Ταινίες σε σκηνοθεσία Στάνλεϊ Κιούμπρικ
Ταινίες σε παραγωγή Στάνλεϊ Κιούμπρικ
Ταινίες σε σενάριο Στάνλεϊ Κιούμπρικ
Ταινίες γυρισμένες στην Ισπανία
Ταινίες που κέρδισαν το Όσκαρ καλύτερων οπτικών εφέ
Διαστημική περιπέτεια (ταινίες)
Επικές ταινίες επιστημονικής φαντασίας
Ταινίες παραγωγής Metro-Goldwyn-Mayer
Ταινίες Εθνικού Μητρώου Κινηματογράφου Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής
Ταινίες γυρισμένες στην Αριζόνα
Ταινίες γυρισμένες στη Γιούτα