Mastodon (software)

Το Mastodon είναι ένα δωρεάν λογισμικό ανοιχτού κώδικα για την εκτέλεση αυτο-φιλοξενούμενων υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης. Διαθέτει λειτουργίες microblogging παρόμοιες με την υπηρεσία Twitter, οι οποίες προσφέρονται από μεγάλο αριθμό κόμβων Mastodon που είναι ανεξάρτητοι (γνωστοί ως "εκδοχές"), ο καθένας με τον δικό του κώδικα συμπεριφοράς, όρους υπηρεσίας, επιλογές απορρήτου και πολιτικές εποπτείας.  

Κάθε χρήστης είναι μέλος μιας συγκεκριμένης παρουσίας Mastodon, η οποία μπορεί να διαλειτουργεί ως ομοσπονδιακό κοινωνικό δίκτυο, επιτρέποντας στους χρήστες διαφορετικών κόμβων να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Αυτό έχει ως στόχο να δώσει στους χρήστες την ευελιξία να επιλέξουν έναν διακομιστή του οποίου τις πολιτικές προτιμούν, αλλά να διατηρήσουν την πρόσβαση σε ένα μεγαλύτερο κοινωνικό δίκτυο. Το Mastodon είναι επίσης μέρος του συνόλου των πλατφορμών διακομιστών Fediverse, οι οποίες χρησιμοποιούν κοινά πρωτόκολλα που επιτρέπουν στους χρήστες να αλληλεπιδρούν επίσης με χρήστες σε άλλες συμβατές πλατφόρμες,  όπως PeerTube καιFriendica.

Η μασκότ Mastodon είναι ένα ζώο με προσβοκίδα, που μοιάζει με μαστόδοντα ή μαμούθ, που μερικές φορές απεικονίζεται να χρησιμοποιεί tablet ή smartphone. Τα μηνύματα που δημοσιεύονται χρησιμοποιώντας το λογισμικό είναι γνωστά ως "toots".

Λειτουργικότητα και χαρακτηριστικά 
Οι διακομιστές Mastodon εκτελούν λογισμικό κοινωνικής δικτύωσης που είναι σε θέση να επικοινωνεί χρησιμοποιώντας το πρότυπο ActivityPub, το οποίο έχει εφαρμοστεί από την έκδοση 1.6.  Ένας χρήστης Mastodon μπορεί επομένως να αλληλεπιδράσει με χρήστες σε οποιονδήποτε άλλο διακομιστή στο Fediverse που υποστηρίζει το ActivityPub.

Από την έκδοση 2.9.0, το Mastodon προσφέρει μια λειτουργία μονής στήλης για νέους χρήστες από προεπιλογή.  Σε προηγμένη λειτουργία, το Mastodon προσεγγίζει την εμπειρία χρήστη microblogging του TweetDeck. Οι χρήστες δημοσιεύουν μηνύματα κατάστασης σύντομης μορφής για να τα δουν οι άλλοι. Σε μια τυπική περίπτωση Mastodon, αυτά τα μηνύματα μπορούν να περιλαμβάνουν έως και 500 χαρακτήρες που βασίζονται σε κείμενο, μια επέκταση του ορίου των 280 χαρακτήρων του Twitter,   αν και πολλοί διακομιστές Mastodon έχουν αλλάξει τον πηγαίο κώδικα για να επιτρέψουν ένα μεγαλύτερο όριο χαρακτήρων. Οι αναρτήσεις ονομάζονται "toots" αντί για "tweets", όπως συμβαίνει στο Twitter. 

Οι χρήστες συμμετέχουν σε έναν συγκεκριμένο διακομιστή Mastodon, αντί σε έναν ιστότοπο ή εφαρμογή. Οι διακομιστές συνδέονται ως κόμβοι σε ένα δίκτυο και κάθε διακομιστής μπορεί να διαχειριστεί τους δικούς του κανόνες, δικαιώματα λογαριασμού και αν θα μοιράζεται μηνύματα προς και από άλλους διακομιστές. Πολλοί διακομιστές έχουν ένα θέμα που βασίζεται σε ένα συγκεκριμένο ενδιαφέρον. Είναι, επίσης, σύνηθες οι διακομιστές να βασίζονται σε μια συγκεκριμένη τοποθεσία, περιοχή ή χώρα.   

Το Mastodon περιλαμβάνει μια σειρά από συγκεκριμένες λειτουργίες απορρήτου. Κάθε μήνυμα έχει διάφορες διαθέσιμες επιλογές απορρήτου και οι χρήστες μπορούν να επιλέξουν αν το μήνυμα είναι δημόσιο ή ιδιωτικό. Τα δημόσια μηνύματα εμφανίζονται σε μια καθολική ροή, γνωστή ως λωρίδα χρόνου, και τα προσωπικά μηνύματα κοινοποιούνται μόνο στα χρονικά σημεία των ακολούθων του χρήστη. Τα μηνύματα μπορούν επίσης να επισημανθούν ως μη καταχωρισμένα από χρονοδιαγράμματα ή απευθείας μεταξύ των χρηστών. Οι χρήστες μπορούν επίσης να επισημάνουν τους λογαριασμούς τους ως εντελώς ιδιωτικούς. Στη γραμμή χρόνου, τα μηνύματα μπορούν να εμφανίζονται με μια προαιρετική λειτουργία "προειδοποίησης περιεχομένου", η οποία απαιτεί από τους αναγνώστες να κάνουν κλικ στο περιεχόμενο για να αποκαλύψουν το υπόλοιπο μήνυμα. Οι διακομιστές Mastodon έχουν χρησιμοποιήσει αυτήν τη δυνατότητα για να αποκρύψουν spoilers, να ενεργοποιήσουν προειδοποιήσεις και περιεχόμενο μη ασφαλές κατά την εργασία (NSFW), αν και ορισμένοι λογαριασμοί χρησιμοποιούν τη δυνατότητα για να κρύψουν συνδέσμους και κείμενα που άλλοι μπορεί να μην θέλουν να διαβάσουν.  

Το Mastodon συγκεντρώνει μηνύματα σε τοπικά και ομοσπονδιακά χρονοδιαγράμματα σε πραγματικό χρόνο. Η τοπική λωρίδα χρόνου εμφανίζει μηνύματα από χρήστες σε έναν μοναδικό διακομιστή, ενώ η ενοποιημένη γραμμή χρόνου εμφανίζει μηνύματα σε όλους τους διακομιστές Mastodon που συμμετέχουν. Οι χρήστες μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ των συνδεδεμένων διακομιστών Mastodon με ονόματα χρηστών παρόμοια σε μορφή με τις πλήρεις διευθύνσεις email.  

Στις αρχές του 2017, δημοσιογράφοι όπως η Sarah Jeong  ξεχώρισαν το Mastodon από το Twitter για την προσέγγισή του στην καταπολέμηση της παρενόχλησης, ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα του Twitter.  Το Mastodon χρησιμοποιεί εποπτεία βάσει κοινότητας, στην οποία κάθε διακομιστής μπορεί να περιορίσει ή να φιλτράρει ανεπιθύμητου τύπου περιεχόμενο. Για παράδειγμα, το mastodon.social και αρκετοί άλλοι διακομιστές απαγορεύουν περιεχόμενο που είναι παράνομο στη Γερμανία ή τη Γαλλία, συμπεριλαμβανομένων των ναζιστικών συμβολισμών, της άρνησης του Ολοκαυτώματος και των διακρίσεων. Οι διακομιστές μπορεί, επίσης, να επιλέξουν να περιορίσουν ή να φιλτράρουν μηνύματα με απαξιωτικό περιεχόμενο. Ο ιδρυτής της Mastodon, Eugen Rochko, πιστεύει ότι οι μικρές, στενά συνδεδεμένες κοινότητες αντιμετωπίζουν την ανεπιθύμητη συμπεριφορά πιο αποτελεσματικά από τη μικρή ομάδα ασφαλείας μιας μεγάλης εταιρείας.  Οι χρήστες μπορούν επίσης να αποκλείσουν και να αναφέρουν άλλους στους διαχειριστές, όπως στο Twitter.  

Τον Σεπτέμβριο του 2018, με την κυκλοφορία της έκδοσης 2.5 με επανασχεδιασμένες σελίδες δημόσιου προφίλ, η Mastodon σημείωσε την 100η κυκλοφορία της.  Στη συνέχεια, στα τέλη Οκτωβρίου, κυκλοφόρησε το Mastodon 2.6, το οποίο παρουσιάζει τις δυνατότητες επαληθευμένων προφίλ και ζωντανών προεπισκοπήσεων συνδέσμων σε ροή, για εικόνες και βίντεο.  Από τον Ιανουάριο του 2019, είναι δυνατή η ταυτόχρονη αναζήτηση πολλαπλών hashtag, αντί για ένα μόνο hashtag, όπως συνέβαινε πριν από την κυκλοφορία της έκδοσης 2.7. Η έκδοση 2.7 έχει επίσης πιο ισχυρές δυνατότητες εποπτείας για τους διαχειριστές και τους συντονιστές διακομιστών, ενώ η προσβασιμότητα. Η αντίθεση χρωμάτων για χρήστες με προβλήματα όρασης, έχει επίσης βελτιωθεί.  Η δυνατότητα των χρηστών να δημιουργούν και να ψηφίζουν σε δημοσκοπήσεις, καθώς και ένα νέο σύστημα πρόσκλησης για τη διαχείριση εγγραφών έχουν ενσωματωθεί τον Απρίλιο του 2019  Από την κυκλοφορία του Mastodon 2.8.1 τον Μάιο του 2019, οι εικόνες με προειδοποιήσεις περιεχομένου είναι, από προεπιλογή, θολές αντί για εντελώς κρυφές.  Η πιο σημαντική προσθήκη στη λειτουργικότητα του Mastodon τον Ιούνιο του 2019 ήταν η προαιρετική προβολή μιας στήλης στην έκδοση 2.9.  Αυτή η προβολή εμφανίζεται πλέον από προεπιλογή σε όλους τους νέους χρήστες, αν και μπορεί να αλλάξει στην αρχική προβολή βάσει στήλης στις προτιμήσεις του Mastodon.

Τον Αύγουστο του 2020 κυκλοφόρησε το Mastodon 3.2. Περιλάμβανε ένα επανασχεδιασμένο πρόγραμμα αναπαραγωγής ήχου με προσαρμοσμένες μικρογραφίες και τη δυνατότητα προσθήκης προσωπικών σημειώσεων στο προφίλ κάποιου. 

Τον Ιούλιο του 2021, κυκλοφόρησε μία επίσημη εφαρμογή για συσκευές iOS. Σύμφωνα με την εταιρεία, η κυκλοφορία ήταν μέρος μιας προσπάθειας να προσελκύσουν νέους χρήστες.

Τεχνολογία 
Το Mastodon έχει γραφτεί ως ένα δωρεάν λογισμικό που βασίζεται στον ιστό για ομοσπονδιακό μικρομπλόγκ, στο οποίο οποιοσδήποτε μπορεί να συνεισφέρει κώδικα και το οποίο οποιοσδήποτε μπορεί να τρέξει στη δική του υποδομή διακομιστή, εάν το επιθυμεί, ή να συμμετάσχει σε διακομιστές που διευθύνονται από άλλα άτομα  εντός του ομοσπονδιακού συστήματος δίκτυο.  Η τεχνολογία του από την πλευρά του διακομιστή τροφοδοτείται από το Ruby on Rails και το Node.js και η διεπαφή του είναι γραμμένη σε React.js και Redux.  Το λογισμικό της βάσης δεδομένων είναι το PostgreSQL.  Η υπηρεσία είναι διαλειτουργική με τα αποκεντρωμένα κοινωνικά δίκτυα και πλατφόρμες που χρησιμοποιούν το πρωτόκολλο ActivityPub μεταξύ τους.  Από την έκδοση 3.0, το Mastodon διέκοψε την προηγούμενη υποστήριξη για το OStatus.  

Εφαρμογές πελατών για κινητές συσκευές, επιτραπέζιους υπολογιστές και προγράμματα περιήγησης ιστού που αλληλεπιδρούν με το Mastodon API έχουν κυκλοφορήσει για μια σειρά λειτουργικών συστημάτων, συμπεριλαμβανομένων των Windows, macOS, Linux, Android και iOS.  

Ενώ το Mastodon κυκλοφόρησε για πρώτη φορά τον Οκτώβριο του 2016, η υπηρεσία άρχισε να επεκτείνεται στα τέλη Μαρτίου και στις αρχές Απριλίου 2017.  Το Verge έγραψε ότι η κοινότητα αυτή τη στιγμή ήταν μικρή και ότι δεν είχε ακόμη προσελκύσει τις προσωπικότητες που κρατούν τους χρήστες στο Twitter.  Η παγκόσμια χρήση έχει αυξηθεί από 766.500 χρήστες την 1η Αυγούστου 2017,  σε 1 εκατομμύριο χρήστες την 1η Δεκεμβρίου 2017. Τον Νοέμβριο του 2017 συμμετείχαν καλλιτέχνες, συγγραφείς και επιχειρηματίες όπως οι Chuck Wendig, John Scalzi, Melanie Gillman και αργότερα ο John O'Nolan.      Μια άλλη άνοδος στη δημοτικότητα σημειώθηκε τον Μάρτιο, έως τον Απρίλιο του 2018, λόγω των ανησυχιών σχετικά με το απόρρητο των χρηστών που προέκυψαν από την προσπάθεια #deletefacebook. 

Το Mastodon, μαζί με μια σειρά από άλλους εναλλακτικούς ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης, σημείωσαν μεγάλη αύξηση στα μέλη, κερδίζοντας χιλιάδες νέα μέλη μέσα σε λίγες ώρες σε σύγκριση με δεκάδες προηγούμενες ημέρες,  μετά την ανακοίνωση του Tumblr για πρόθεση αρχές Δεκεμβρίου 2018 να απαγορεύσουν όλο το ευαίσθητο περιεχόμενο από τον ιστότοπό τους. 

Πολλοί αριστεροί Ινδοί χρήστες μετακινήθηκαν στο Mastodon από το Twitter αφού παραπονέθηκαν ότι το Twitter εποπτεύει μόνο τους λογαριασμούς των κατώτερων καστών .

Παραλλαγές 
Το 2017, η Pixiv ξεκίνησε ένα κοινωνικό δίκτυο με βάση το Mastodon με το όνομα "Pawoo".  Ωστόσο, η υπηρεσία αποκτήθηκε από μια άλλη ιαπωνική εταιρεία, τη Russell, το 2019.

Τον Απρίλιο του 2019, ο κατασκευαστής υπολογιστών Purism κυκλοφόρησε μία παραλλαγή του Mastodon με το όνομα Librem Social.  

Το Gab, ένα αμφιλεγόμενο κοινωνικό δίκτυο με ακροδεξιά βάση χρηστών, άλλαξε την πλατφόρμα λογισμικού του σε μια παραλλαγή Mastodon και έγινε ο μεγαλύτερος κόμβος Mastodon τον Ιούλιο του 2019.  Η υιοθέτηση του Mastodon από την Gab επέτρεψε την πρόσβαση στο Gab από εφαρμογές Mastodon τρίτων, αν και τέσσερις από αυτές απέκλεισαν το Gab λίγο μετά την αλλαγή.  Σε απάντηση, οι κύριοι συντελεστές του Mastodon δήλωσαν στο ιστολόγιό τους ότι ήταν "εντελώς αντίθετοι με το έργο και τη φιλοσοφία του Gab" και επέκριναν τον Gab ότι προσπάθησε "να δημιουργήσει έσοδα και να πλασάρει ρατσιστικό περιεχόμενο ενώ κρυβόταν πίσω από το λάβαρο της ελευθερίας του λόγου" και για "τα βασικά χαρακτηριστικά του paywall που είναι ελεύθερα διαθέσιμα στο Mastodon». 

Τον Οκτώβριο του 2019, η Fourth Estate Public Benefit Corporation κυκλοφόρησε ένα Mastodon δίκτυο με το όνομα Civiq.Social. 

Το Tooter είναι ένα ινδικό προϊόν κοινωνικής δικτύωσης που κυκλοφόρησε τον Σεπτέμβριο του 2020. Το Tooter είναι παραλλαγή από Mastodon. 

Το κοινωνικό δίκτυο του πρώην προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, Truth Social, βασίζεται στο Mastodon. Ωστόσο, αρχικά δεν έκανε διαθέσιμο τον πηγαίο κώδικα, παραβιάζοντας την άδεια AGPLv3 του Mastodon. Αφού ο Eugen Rochko έστειλε μια επίσημη επιστολή στον επικεφαλής νομικό διευθυντή της Truth Social δημοσίευσε τον πηγαίο κώδικα της στις 12 Νοεμβρίου 2021.

Δείτε επίσης 

 ActivityPub
 Σύγκριση υπηρεσιών microblogging
 Σύγκριση λογισμικού και πρωτοκόλλων για κατανεμημένη κοινωνική δικτύωση
 Διασπορά (κοινωνικό δίκτυο)
 Το Fediverse

Παραπομπές 

 

Ελεύθερο λογισμικό
Εφαρμογές διαδικτύου
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις
Μέσα κοινωνικής δικτύωσης