Θαλάσσιος ελέφαντας

Οι θαλάσσιοι ελέφαντες είναι μεγάλες, ωκεανοπόρες φώκιες του γένους Μιρούνγκα (Mirounga). Και τα δύο είδη, ο θαλάσσιος ελέφαντας του βορείου ημισφαιρίου (M. angustirostris) και ο θαλάσσιος ελέφαντας του νοτίου ημισφαιρίου (M. leonina), κυνηγήθηκαν τόσο που έφθασαν στα πρόθυρα της εξαφάνισης στα τέλη του 19ου αιώνα, αλλά από τότε ο αριθμός τους έχει αυξηθεί.

Ο θαλάσσιος ελέφαντας του βορείου ημισφαιρίου, λίγο μικρότερος από τον νότιο συγγενή του, ζει στις ακτές του Ειρηνικού των Η.Π.Α., του Καναδά και του Μεξικού.

Τα παλαιότερα γνωστά ξεκάθαρα απολιθώματα θαλάσσιου ελέφαντα είναι αποσπασματικά απολιθώματα ενός ανώνυμου μέλους της φυλής Μιρουνγκίνι, που περιγράφονται από τον ύστερο σχηματισμό πετανίων του Πλειόκαινου της Νέας Ζηλανδίας.Δόντια που αρχικά αναγνωρίστηκαν ότι αντιπροσωπεύουν ένα ανώνυμο είδος Μιρούνγκα έχουν βρεθεί στη Νότια Αφρική και χρονολογούνται στη Μειόκαινη εποχή. Ωστόσο, οι Μποσενέκερ και Τσώρτσιλ (2016) θεώρησαν ότι αυτά τα δόντια είναι σχεδόν σίγουρα εσφαλμένα ταυτοποιημένα δόντια οδοντοκητών. Οι θαλάσσιοι ελέφαντες εξελίχθηκαν στον Ειρηνικό Ωκεανό κατά την περίοδο του Πλειόκαινου.

Οι θαλάσσιοι ελέφαντες αναπαράγονται ετησίως και είναι φαινομενικά πιστοί σε αποικίες, όπου έχουν δημιουργήσει περιοχές αναπαραγωγής.

Ταξινόμιση 
Ο Τζον Έντουαρντ Γκρέι ίδρυσε το γένος Μιρούνγκα (Mirounga) το 1827. Το γενικό όνομα Mirounga είναι μια λατινοποίηση του miouroung, ο οποίος λέγεται ότι ήταν ένας όρος για τη φώκια σε μια γλώσσα των Αβορίγινων της Αυστραλίας. Ωστόσο, δεν είναι γνωστό ποια γλώσσα αντιπροσωπεύει.

Περιγραφή 
Οι θαλάσσιοι ελέφαντες είναι θαλάσσια θηλαστικά, που ταξινομούνται στην τάξη των Πτερυγιόποδων (Pinnipedia), η οποία, στα λατινικά, σημαίνει φτερό ή πτερύγιο. Οι θαλάσσιοι ελέφαντες θεωρούνται αληθινές φώκιες και ανήκουν στην οικογένεια των Φωκιδών. Οι φωκίδες (αληθινές φώκιες) χαρακτηρίζονται από το ότι δεν έχουν εξωτερικό αυτί και έχουν μειωμένα άκρα. Η μείωση των άκρων τους τα βοηθά να είναι πιο ευέλικτα και να κινούνται εύκολα στο νερό. Ωστόσο, καθιστά την πλοήγηση στη στεριά πιο δύσκολη, επειδή δεν μπορούν να στρίψουν τα πίσω πτερύγιά τους προς τα εμπρός, για να περπατήσουν όπως οι Ωταριίδες (Otariids). Επιπλέον, τα πίσω πτερύγια των θαλάσσιων ελεφάντων έχουν μεγάλη επιφάνεια, η οποία βοηθά στην ώθησή τους στο νερό. Οι θαλάσσιοι ελέφαντες περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους (90%) υποβρύχια αναζητώντας τροφή και μπορούν να καλύψουν 100 χιλιόμετρα (60 μίλια) την ημέρα, όταν κολυμπούν στη θάλασσα. Όταν γεννιούνται οι θαλάσσιοι ελέφαντες, μπορούν να ζυγίζουν έως και 36 κιλά και να φτάσουν σε μήκος έως και 122 cm. Ο σεξουαλικός διμορφισμός είναι ακραίος, με τους αρσενικούς ελέφαντες να ζυγίζουν έως και 10 φορές περισσότερο από τα θηλυκά,και να έχουν προεξέχουσα προβοσκίδα.

Οι θαλάσσιοι ελέφαντες παίρνουν το όνομά τους από τη μεγάλη προβοσκίδα του ενήλικου αρσενικού ελέφαντα, που θυμίζει κορμό ελέφαντα και θεωρείται δευτερεύον σεξουαλικό χαρακτηριστικό. Η προβοσκίδα του αρσενικού ελέφαντα χρησιμοποιείται για την παραγωγή εξαιρετικά δυνατών θορύβων, ειδικά κατά την περίοδο του ζευγαρώματος. Το πιο σημαντικό, ωστόσο, είναι ότι η μύτη λειτουργεί ως ένα είδος αναπνευστήρα, γεμάτη με κοιλότητες που έχουν σχεδιαστεί, για να επαναρροφούν την υγρασία από τις εκπνοές τους.  Αυτό είναι σημαντικό κατά την περίοδο ζευγαρώματος, όταν οι φώκιες δεν φεύγουν από την παραλία, για να τραφούν και πρέπει να διατηρήσουν την υγρασία του σώματος καθώς δεν υπάρχει εισερχόμενη πηγή νερού. Είναι πολύ μεγαλύτερα από άλλα πτερυγιόποδα, με τους αρσενικούς θαλάσσιους ελέφαντες του νότιου ημισφαιρίου να φτάνουν συνήθως σε μήκος 5 μέτρα και βάρος 3.000 κιλά και είναι πολύ μεγαλύτερα από τα ενήλικα θηλυκά, με μερικά εξαιρετικά μεγάλα αρσενικά που φτάνουν τα 6 μέτρα σε μήκος και ζυγίζουν 4.000 κιλά. Οι θηλυκοί θαλάσσιοι ελέφαντες συνήθως έχουν βάρος περίπου 3 μέτρα και 900 κιλά. Οι αρσενικοί θαλάσσιοι ελέφαντες του βόρειου ημισφαιρίου φτάνουν σε μήκος από 4,3 έως 4,8 μέτρα και οι βαρύτεροι ζυγίζουν περίπου 2.500 κιλά.

Οι θαλάσσιοι ελέφαντες του βόρειου και του νότιου ημισφαιρίου διακρίνονται από διάφορα εξωτερικά χαρακτηριστικά. Κατά μέσο όρο, ο θαλάσσιος ελέφαντας του νότιου ημισφαιρίου τείνει να είναι μεγαλύτερη από το βόρειο είδος. Οι ενήλικες αρσενικοί θαλάσσιοι ελέφαντες, που ανήκουν στο βόρειο είδος τείνουν να έχουν μεγαλύτερη προβοσκίδα και παχιά περιοχή στο στήθος με κόκκινο χρώμα σε σύγκριση με το νότιο είδος. Τα θηλυκά δεν έχουν μεγάλη προβοσκίδα και μπορούν να διακριθούν μεταξύ των ειδών εξετάζοντας τα χαρακτηριστικά της μύτης τους. Οι θηλυκοί θαλάσσιοι ελέφαντες του νότιου ημισφαιρίου τείνουν να έχουν μικρότερη, αμβλεία μύτη σε σύγκριση με τα θηλυκά του βόρειου ημισφαιρίου.

Φυσιολογία 

Οι θαλάσσιοι ελέφαντες περνούν έως και το 80% της ζωής τους στον ωκεανό. Μπορούν να κρατήσουν την αναπνοή τους για περισσότερα από 100 λεπτά – περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο μη κητώδες θηλαστικό. Οι θαλάσσιοι ελέφαντες καταδύονται στα 1.550 μέτρα κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού (η βαθύτερη καταγεγραμμένη κατάδυση ενός θαλάσσιου ελέφαντα είναι 2.388 μέτρα από έναν θαλάσσιο ελέφαντα του νότιου ημισφαιρίου, ενώ το ρεκόρ για το θαλάσσιο ελέφαντα του βόρειου ημισφαιρίου είναι 1,735 μέτρα. Το μέσο βάθος των καταδύσεών τους είναι περίπου 300 έως 600 μέτρα (1.000 έως 2.000 πόδια), συνήθως για περίπου 20 λεπτά για τα θηλυκά και 60 λεπτά για τα αρσενικά, καθώς αναζητούν τα αγαπημένα τους φαγητά, που είναι τα σελάχια, οι βάτοι, τα καλαμάρια, τα χταπόδια, χέλια, μικροί καρχαρίες και μεγάλα ψάρια. Το στομάχι τους επίσης συχνά περιέχει γαστρόλιθους. Ξοδεύουν μόνο σύντομο χρονικό διάστημα στην επιφάνεια, για να ξεκουραστούν μεταξύ των καταδύσεων (2–3 λεπτά). Τα θηλυκά τείνουν να βουτούν λίγο πιο βαθιά λόγω της πηγής τους θηράματός τους.

Οι θαλάσσιοι ελέφαντες προστατεύονται από το ακραίο κρύο περισσότερο με τη μάζα τους παρά με τη γούνα. Οι τρίχες τους και τα εξωτερικά στρώματα του δέρματος αλλάζουν σε μεγάλες κηλίδες. Το δέρμα πρέπει να αναπτυχθεί εκ νέου από τα αιμοφόρα αγγεία, που φτάνουν μέσα από το λίπος. Όταν συμβαίνει η αλλαγή δέρματος, ο θαλάσσιος ελέφαντας είναι ευαίσθητος στο κρύο και πρέπει να βγαίνει στη στεριά, σε ένα ασφαλές μέρος σέρνοντας το σώμα του με δυσκολία. Βόρειοι αρσενικοί ελέφαντες και νεαροί ενήλικες ελέφαντες βγαίνουν στην ακτή από τον Ιούνιο έως τον Ιούλιο, για να αλλάξουν το δέρμα τους. Οι βόρειοι θηλυκοί ελέφαντες και οι ανώριμες φώκιες από τον Απρίλιο έως τον Μάιο.

Οι θαλάσσιοι ελέφαντες έχουν πολύ μεγάλο όγκο αίματος, που τους επιτρέπει να συγκρατούν μεγάλη ποσότητα οξυγόνου για χρήση κατά την κατάδυση. Έχουν μεγάλους κόλπους στην κοιλιά τους για να συγκρατούν το αίμα και μπορούν επίσης να αποθηκεύσουν οξυγόνο στους μύες τους με αυξημένες συγκεντρώσεις μυοσφαιρίνης στους μυς. Επιπλέον, έχουν μεγαλύτερη αναλογία ερυθρών αιμοσφαιρίων, που μεταφέρουν οξυγόνο. Αυτές οι προσαρμογές επιτρέπουν στους θαλάσσιους ελέφαντες να βουτήξουν σε τέτοια βάθη και να παραμείνουν κάτω από το νερό για έως και δύο ώρες.

Οι θαλάσσιοι ελέφαντες είναι σε θέση να επιβραδύνουν τον καρδιακό παλμό τους (βραδυκαρδία) και να εκτρέπουν τη ροή του αίματος από τις εξωτερικές περιοχές του σώματος σε σημαντικά βασικά όργανα. Μπορούν επίσης να επιβραδύνουν τον μεταβολισμό τους ενώ εκτελούν βαθιές καταδύσεις.

Οι θαλάσσιοι ελέφαντες έχουν ένα χρήσιμο χαρακτηριστικό στο σώμα τους γνωστό ως εναλλάκτη θερμότητας αντίθετου ρεύματος, για να συμβάλει στη διατήρηση της ενέργειας και στην πρόληψη της απώλειας θερμότητας.  Σε αυτό το σύστημα, οι αρτηρίες και οι φλέβες οργανώνονται με τρόπο ώστε να διατηρούν σταθερή τη θερμοκρασία του σώματος, με το να ζεσταίνεται το δροσερό αίμα που ρέει προς την καρδιά από το αίμα που πηγαίνει στις εξωτερικές περιοχές του ζώου.

Το γάλα που παράγεται από θαλάσσιους ελέφαντες είναι αξιοσημείωτα υψηλό σε λιπαρά γάλακτος σε σύγκριση με άλλα θηλαστικά. Μετά από μια αρχικά χαμηλότερη κατάσταση, αυξάνεται σε πάνω από 50% λιπαρά γάλακτος (το ανθρώπινο μητρικό γάλα είναι περίπου 4% σε λιπαρά γάλακτος και το αγελαδινό γάλα είναι περίπου 3,5% σε λιπαρά γάλακτος).

Προσαρμοστικότητα 
Οι θαλάσσιοι ελέφαντες έχουν μεγάλα κυκλικά μάτια, που έχουν περισσότερες ράβδους από κώνους, για να τους βοηθούν να βλέπουν σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού, όταν καταδύονται. Αυτές οι φώκιες διαθέτουν επίσης μια δομή που ονομάζεται tapetum lucidum, η οποία βοηθά την όρασή τους με το να αντανακλάται το φως πίσω στον αμφιβληστροειδή χιτώνα, για να δώσει περισσότερες πιθανότητες στους φωτοϋποδοχείς να ανιχνεύσουν το φως.

Το σχήμα του σώματός τους επίσης τους βοηθά να ελίσσονται καλά στο νερό, αλλά περιορίζει την κίνησή τους στην ξηρά. Επίσης, οι θαλάσσιοι ελέφαντες έχουν την ικανότητα να μην τρώνε για μεγάλα χρονικά διαστήματα κατά την αναπαραγωγή ή την αλλαγή του δέρματός τους. Η διαδικασία του στρόβιλου, μια άλλη μοναδική προσαρμογή, είναι πολύ ωφέλιμη όταν αυτές οι φώκιες δεν τρώνε, αναπαράγονται, αλλάζουν δέρμα ή βγαίνουν στην στεριά.  Αυτή η μοναδική ρινική δομή ανακυκλώνει την υγρασία, όταν αναπνέουν και βοηθά στην πρόληψη της απώλειας νερού.

Οι θαλάσσιοι ελέφαντες έχουν εξωτερικά μουστάκια, που ονομάζονται vibrissae για να τους βοηθήσουν να εντοπίσουν το θήραμα και να περιηγηθούν στο περιβάλλον τους. Οι δονήσεις συνδέονται με τα αιμοφόρα αγγεία, τα νεύρα και τους μύες, καθιστώντας τα ένα σημαντικό εργαλείο αίσθησης.

Λόγω των εξελικτικών αλλαγών, το αυτί τους έχει τροποποιηθεί ώστε να λειτουργεί εξαιρετικά καλά κάτω από το νερό. Η δομή του εσωτερικού αυτιού βοηθά στην ενίσχυση των εισερχόμενων ήχων και επιτρέπει σε αυτές τις φώκιες να έχουν καλή κατευθυντική ακοή λόγω της απομόνωσης του εσωτερικού αυτιού. Εκτός από αυτές τις προσαρμογές, οι ιστοί στον ακουστικό πόρο επιτρέπουν τη ρύθμιση της πίεσης στο αυτί ενώ αυτές οι φώκιες να εκτελούν τις βαθιές καταδύσεις τους.

Περίοδος ζευγαρώματος 
Τα κυρίαρχα αρσενικά φτάνουν σε πιθανές τοποθεσίες αναπαραγωγής την άνοιξη και γρήγορα, για να εξασφαλίσουν ότι μπορούν να ζευγαρώσουν με όσο το δυνατόν περισσότερα θηλυκά. Οι αρσενικοί θαλάσσιοι ελέφαντες παλεύουν, κάνουν θορύβους με τη φωνή τους και παίρνουν διαφορετικές θέσεις, για να καθορίσουν ποιος θα θεωρηθεί το κυρίαρχο αρσενικό. Όταν τα αρσενικά φτάνουν στην ηλικία των οκτώ έως εννέα ετών, έχουν αναπτύξει μια έντονα μακριά μύτη, εκτός από μια ασπίδα στο στήθος, η οποία είναι παχύ δέρμα στην περιοχή του στήθους τους. Επιδεικνύουν την κυριαρχία τους δείχνοντας τη μύτη τους, βγάζοντας δυνατές κραυγές και αλλάζοντας τη στάση τους. Πολεμούν ο ένας τον άλλον σηκώνοντας τον εαυτό τους και χτυπώντας ο ένας τον άλλον με το στήθος και τα δόντια τους.

Όταν φτάνουν τα θηλυκά, τα κυρίαρχα αρσενικά έχουν ήδη επιλέξει τον χώρο δράσης τους στην παραλία.Τα θηλυκά συγκεντρώνονται σε ομάδες, που ονομάζονται χαρέμια, οι οποίες θα μπορούσαν να αποτελούνται από έως και 50 θηλυκά, που περιβάλλουν ένα κυρίαρχο αρσενικό. Έξω από αυτές τις ομάδες, ένας άλλος αρσενικός θαλάσσιος ελέφαντας περιφέρεται συνήθως στην παραλία. Ο δεύτερος αρσενικός θαλάσσιος ελέφαντας βοηθά τον πρώτο κυρίαρχο θαλάσσιο ελέφαντα εμποδίζοντας άλλα αρσενικά να έχουν πρόσβαση στα θηλυκά. Σε αντάλλαγμα, ο δεύτερος αρσενικός θαλάσσιος ελέφαντας μπορεί να έχει την ευκαιρία να ζευγαρώσει με ένα από τα θηλυκά ενώ ο κυρίαρχος αρσενικός θαλάσσιος ελέφαντας είναι απασχολημένος.

Ο τοκετός κατά μέσο όρο διαρκεί μόνο λίγα λεπτά και η μητέρα και το νεογνό έχουν μια σύνδεση λόγω της μοναδικής μυρωδιάς και του ήχου του άλλου. Οι μητέρες θα νηστεύουν και θα θηλάζουν έως και 28 ημέρες, παρέχοντας στα νεογνά τους πλούσιο γάλα. Τις τελευταίες δύο έως τρεις ημέρες, ωστόσο, τα θηλυκά θα είναι έτοιμα να ζευγαρώσουν, και τα κυρίαρχα αρσενικά θα εκμεταλλευτούν την ευκαιρία. Τα αρσενικά και τα θηλυκά χάνουν έως και το ένα τρίτο του σωματικού τους βάρους κατά την περίοδο αναπαραγωγής. Η περίοδος κύησης για τα θηλυκά είναι 11 μήνες και η περίοδος των νεογνών διαρκεί από τα μέσα έως τα τέλη του καλοκαιριού. Οι νεαρές φώκιες θα περάσουν έως και 10 επιπλέον εβδομάδες στην ξηρά μαθαίνοντας πώς να κολυμπούν και να καταδύονται.

Προσδόκιμο ζωής 

Η μέση διάρκεια ζωής ενός θαλάσσιου ελέφαντα του βορείου ημισφαιρίου είναι 9 χρόνια, ενώ η μέση διάρκεια ζωής ενός θαλάσσιου ελέφαντα του νότιου ημισφαιρίου είναι 21 χρόνια. Τα αρσενικά ωριμάζουν σε πέντε έως έξι χρόνια, αλλά γενικά δεν επιτυγχάνουν την κατάσταση άλφα μέχρι την ηλικία των οκτώ ετών, με τα κύρια χρόνια αναπαραγωγής να είναι μεταξύ 9 και 12 ετών. Το μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής ενός αρσενικού θαλάσσιου ελέφαντα του βορείου ημισφαιρίου είναι περίπου 14 χρόνια.

Τα θηλυκά ξεκινούν την αναπαραγωγή σε ηλικία 3–6 ετών και έχουν ένα νεογνό ανά προσπάθεια αναπαραγωγής. Τα περισσότερα ενήλικα θηλυκά αναπαράγονται κάθε χρόνο. Η επιτυχία της αναπαραγωγής είναι πολύ χαμηλότερη για τις νέες μητέρες σε σχέση με τις έμπειρες θηλυκές φώκιες. Η ετήσια πιθανότητα επιβίωσης των ενήλικων θηλυκών είναι 0,83 για τα έμπειρα θηλυκά αναπαραγωγής, αλλά μόνο 0,66 για τα θηλυκά που ζευγαρώνουν για πρώτη φορά, γεγονός που υποδηλώνει σημαντικό κόστος αναπαραγωγής. Περισσότερα αρσενικά νεογνά παράγονται από θηλυκά σε χρόνια με θερμότερη θερμοκρασία στην επιφάνεια της θάλασσας στον βορειοανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό.

Τα θηλυκά και τα αρσενικά χρησιμοποιούν διαφορετικές στρατηγικές σίτισης προκειμένου να μεγιστοποιήσουν την αναπαραγωγική τους επιτυχία. Τα αρσενικά τρέφονται σε βενθικές περιοχές με πιο άφθονες πηγές τροφής, αλλά και πιο άφθονα αρπακτικά. Τα θηλυκά τρέφονται σε πελαγικές περιοχές όπου είναι λιγότερο πιθανό να βρουν θήραμα, αλλά και λιγότερο πιθανό να θηρευτούν. Χρησιμοποιούν αυτές τις διαφορετικές στρατηγικές, επειδή τα θηλυκά είναι μικρότερα, απαιτούν λιγότερη τροφή και είναι επίσης πολύ σημαντικό για αυτά να έχουν όσο το δυνατόν περισσότερες περιόδους αναπαραγωγής προκειμένου να μεγιστοποιήσουν την αναπαραγωγική επιτυχία. Από την άλλη πλευρά, τα αρσενικά μπορούν να ζήσουν έναν πιο επικίνδυνο τρόπο ζωής με την ελπίδα να αποκτήσουν όσο το δυνατόν περισσότερη μάζα, και έτσι να μπορέσουν να έχουν μια εξαιρετικά επιτυχημένη αναπαραγωγική περίοδο.

Αλλαγή δέρματος και τριχώματος 
Μία φορά το χρόνο, οι θαλάσσιοι ελέφαντες περνούν από μια διαδικασία, που ονομάζεται molting (περίοδος αλλαγής δέρματος), όπου αποβάλλουν το εξωτερικό στρώμα του τριχώματος και του δέρματος.Αυτή η διαδικασία αλλαγής δέρματος και τριχώματος διαρκεί έως και ένα μήνα για να ολοκληρωθεί. Όταν έρθει η ώρα να αλλάξουν δέρμα, θα βγουν στη στεριά, για να ρίξουν το εξωτερικό στρώμα του δέρματος και δεν θα καταναλώσουν τροφή κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Τα θηλυκά και τα νεαρά ζώα θα αλλάξουν δέρμα πρώτα, ακολουθούμενα από τα αρσενικά εφηβικής ηλικίας, και τέλος τα μεγάλα ώριμα αρσενικά.

Θηρευτές 
Ο κύριος θηρευτής των θαλάσσιων ελεφάντων είναι ο μεγάλος λευκός καρχαρίας. Οι όρκες είναι επίσης ένα άλλο αρπακτικό των θαλάσσιων ελεφάντων. Οι καρχαρίες κόπτες μπορούν να δαγκώσουν το δέρμα τους.

Παραπομπές 

Φωκίδες