Σύμφωνο Συνεργασίας των Δύο Πλευρών του Ειρηνικού

Το Σύμφωνο Συνεργασίας των Δύο Πλευρών του Ειρηνικού (Trans-Pacific Partnership, TPP) ήταν μια τοπική ρυθμιστική και επενδυτική συνθήκη. Μέχρι το 2016, δώδεκα χώρες της περιοχής του Ασιατικού Ειρηνικού είχαν συμμετάσχει σε διαπραγματεύσεις επικεντρωμένες στο TPP: Αυστραλία, Μπρουνέι, Καναδάς, Χιλή, Ιαπωνία, Μαλαισία, Μεξικό, Νέα Ζηλανδία, Περού, Σιγκαπούρη, Ηνωμένες Πολιτείες και Βιετνάμ.

Το σύμφωνο ξεκίνησε το 2005 ως η τετραμερής Συμφωνία Στρατηγικής Οικονομικής Δι-Eιρηνικής Συνεργασίας (Trans-Pacific Strategic Partnership Agreement, TPSEP ή P4). Οι συμμετέχουσες χώρες έθεσαν τον στόχο της λήξης των διαπραγματεύσεων το 2012, αλλά επίμαχα θέματα όπως η γεωργία, η πνευματική ιδιοκτησία, και οι υπηρεσίες και επενδύσεις προκάλεσαν την συνέχιση των διαπραγματεύσεων με τον τελευταίο κύκλο συναντήσεων να πραγματοποιείται στην Οτάβα από τις 3 μέχρι τις 12 Ιουλίου του 2014. Η εφαρμογή του TPP υπήρξε ένας από τους πρωτεύοντες στόχους της εμπορικής πολιτικής της κυβέρνησης Ομπάμα στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.

Στις 12 Νοεμβρίου 2011, οι-τότε-εννέα χώρες του συμφώνου ανακοίνωσαν ότι το TPP έχει ως σκοπό την «βελτίωση του εμπορίου και των επενδύσεων μεταξύ των συνεργαζομένων χωρών του TPP, την προώθηση της καινοτομίας, της οικονομικής βελτίωσης και ανάπτυξης, και την υποστήριξη της δημιουργίας και διατήρησης θέσεων εργασίας». Μερικοί επαγγελματίες της παγκόσμιας υγείας, ακτιβιστές της ελευθερίας του Διαδικτύου, περιβαλλοντολόγοι, συνδικαλιστές, ομάδες υπεράσπισης και εκλεγμένοι επίσημοι ανώτεροι υπάλληλοι έχουν ασκήσει κριτική και διαμαρτυρία ως προς τις διαπραγματεύσεις, κυρίως λόγω της μυστικότητας των διαδικασιών, του εκτεταμένου πεδίου εφαρμογής του συμφώνου και των αμφιλεγόμενων ρητρών σε πρόχειρα τα οποία έχουν διαρρεύσει στο κοινό. Το Wikileaks έχει δημοσιεύσει πολλά σχετικά έγγραφα από το 2013.

Υπογραφή της συμφωνίας 
Τελικά η αμφιλεγόμενη και ευρεία συμφωνία υπογράφτηκε στις 5 Οκτωβρίου του 2015 από 12 χώρες του Ειρηνικού με σκοπό να καλύωψει περίπου το 40% της παγκόσμιας οικονομίας. Ο Πρόεδρος Ομπάμα πανηγύρισε την υπογραφή της λέγοντας ότι η συμφωνία θα αντιμετωπίσει τα "εμπορικά ζητήματα του 21ου αιώνα", όπως η προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων, τα ψηφιακά εμπορικά δικαιώματα και η προστασία των επενδυτών. 

Η επίσημη υπογραφή της συμφωνίας έγινε στις 4 Φεβρουαρίου 2016. Η Ιαπωνία και η Νέα Ζηλανδία επικύρωσαν το σύμφωνο στις 20 Ιανουαρίου και 11 Μαΐου του 2017, αντίστοιχα. Το σύμφωνο θα τιθόταν σε ισχύ εάν:

 εντός διετίας από την υπογραφή όλα τα συμβαλλόμενα μέλη είχαν προβεί στην επικύρωσή του,
 ή, εάν δεν είχε επικυρωθεί απ' όλους στο διάστημα αυτό, έξι συμβαλλόμενα μέρη των οποίων το συνολικό ΑΕΠ υπερέβαινε το 85% του ΑΕΠ του συνόλου των υπογεγραμμένων προχωρούσαν σε κύρωση.

Όμως, η αποχώρηση των ΗΠΑ τον Ιανουάριο του 2017, εκμηδένισε τις πιθανότητες εφαρμογής του συμφώνου. Τα υπόλοιπα μέλη διαπραγματεύτηκαν επιτυχώς μια νέα συμφωνία δίχως το όριο του 85%, η οποία τέθηκε σε ισχύ τον Δεκέμβριο του 2018.

Αποχώρηση των ΗΠΑ 
Κατά τη διάρκεια ομιλίας στην προεκλογική εκστρατεία του 2016, ο υποψήφιος του Ρεπουπλικανικού Κόμματος Ντόναλντ Τραμπ υποσχέθηκε να αποσύρει τις ΗΠΑ από το Σύμφωνο εάν εκλεγεί. Υποστήριξε ότι το σύμφωνο θα "υπονόμευε" την οικονομία των ΗΠΑ και την ανεξαρτησία αυτής. Στις 21 Νοεμβρίου του 2016, σε ένα βιντεο-μήνυμα, ο Τράμπ εισήγαγε μια οικονομική στρατηγική που συνοψίστηκε στη φράση "βάζουμε πρώτα την Αμερική", λέγοντας ότι θα διαπραγματευόταν "δίκαιες, διμερείς εμπορικές συμφωνίες που θα φέρουν δουλειές και βιομηχανίες πίσω στις αμερικανικές ακτές." Ως μέρος αυτού του σχεδίου, ο Τράμπ επιβεβαίωσε την πρόθεσή του για την απόσυρση των ΗΠΑ από το Σύμφωνο Συνεργασίας των Δύο Πλευρών του Ειρηνικού την πρώτη ημέρα του στην εξουσία. Ο Μιτς ΜακΚόννελ επιβεβαίωσε ότι δε θα γινόταν λόγος για το TPP στην τυπική αλλά ανίσχυρη σύνοδο του Κογκρέσου πριν την ορκωμοσία του Τράμπ.

Ο Πρόεδρος Τράμπ υπέγραψε ένα προεδρικό μνημόνιογια την απόσυρση των ΗΠΑ από το Σύμφωνο στις 23 Ιανουαρίου 2017. Ο Αμερικανός Γερουσιαστής Τζον Μακέιν κριτίκαρε την απόσυρση, λέγοντας ότι: "(αυτή) θα στείλει ένα ανησυχητικό σήμα Αμερικανικής απεμπλοκής στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού σε μία περίοδο που δεν διαθέτουμε μια τέτοια πολυτέλεια" Ο γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς επευφήμησε την κίνηση, λέγοντας ότι: "Για τα τελευταία 30 χρόνια, είχαμε μια σειρά εμπορικών συμφωνιών[...] οι οποίες μας στοίχησαν εκατομμύρια θέσεις εργασίας με αξιοπρεπή μισθό και προκάλεσαν έναν ‘αγώνα προς τα κάτω’ ο οποίος μείωσε τους μισθούς των Αμερικανών εργατών."

Παραπομπές 

Διεθνείς συνθήκες
Συνθήκες