Πουλίτσι Μεσσηνίας

To Πουλίτσι, αναφερόμενο επίσημα ως το Πουλίτσιον και παλαιότερα ως η Πουλίτσα ή το Πουλίτζι, είναι ορεινός οικισμός κοντά στον Αριστομένη και υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Μεσσήνης, του Νομού Μεσσηνίας.

Τοποθεσία
Το Πουλίτσι βρίσκεται βορειοδυτικά από τον Αριστομένη από τον οποίο απέχει περίπου 7 χιλιόμετρα. Έχει υψόμετρο 646 μέτρα και απέχει από τις ακτές του Κόλπου της Μεσσηνίας περίπου 25 χιλιόμετρα. Κοντά στο Πουλίτσι βρίσκονται, προς τα βόρειά του η Περδικόβρυση σε απόσταση 1 περίπου χιλιομέτρου, προς τα νοτιοανατολικά του το Αμμουδερό σε απόσταση 3,5 περίπου χιλιομέτρων και προς τα νότιά του ο Κουτίφαρης σε απόσταση 4 περίπου χιλιομέτρων αντίστοιχα. Επίσης το Πουλίτσι βρίσκεται στα βορειοδυτικά από την έδρα του δήμου, την Μεσσήνη, από την οποία απέχει 31 περίπου χιλιόμετρα.

Ιστορία
Το χωριό, το οποίο θεωρείται ως ένα από τα χωριά του ημιορεινού συμπλέγματος των Κοντοβουνίων, έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Μεσσηνίας και της ευρύτερης περιοχής τόσο της Μεσσήνης στη σύγχρονη εποχή, όσο και της Μεθώνης κατά την μεσαιωνική εποχή και της Πυλίας κατά την μυκηναϊκή εποχή. Η περιοχή του οικισμού, κατά την αρχαιότητα, ήταν τμήμα του βασιλείου του Νέστορα, της αρχαίας Πύλου. Το χωριό υπάρχει, τουλάχιστον από τα χρόνια της Ενετοκρατίας και η παλαιότερη ονομασία του ήταν Πολίτσι.

Β΄ Ενετοκρατία 

Την εποχή της Β΄ Ενετοκρατίας αναφερόταν ως το Πολίτσι (Polizi). Ο οικισμός αναφέρεται επίσης σε διάφορες απογραφές των Βενετών Προνοητών της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, οι οποίες έγιναν στο χρονικό διάστημα της τριακονταετίας (1683/84-1715), κατά την οποία οι Βενετοί κατείχαν την Πελοπόννησο.

Το χωριό Πολίτσι (Polizi), ανήκε στην επαρχία της Μεθώνης (Territorio di Modon), η οποία ήταν μια από τις 4 επαρχίες, στις οποίες χωριζόταν τότε το διαμέρισμα της Μεθώνης (επαρχία Φαναριού, επαρχία Αρκαδιάς, επαρχία Ναβαρίνου και επαρχία Μεθώνης).

Το χωριό, αναφερόταν ως Πουλίτζι κατά την Καταγραφή της Εκκλησιαστικής περιουσίας (1699), ως Polizzi, στην απογραφή Grimani του 1700 και  ως Polizi στην απογραφή Pacifico/Alberghetti του 1704.

Νεότερη ιστορία
Επίσης το χωριό αναφερόταν τον 19ο αιώνα ως Poulitsi σύμφωνα με την απογραφή του 1829, που έγινε από την «επιστημονική αποστολή του Μοριά» (Mission scientifique de Morée), τμήμα της γαλλικής αποστολής με την ονομασία Εκστρατεία του Μοριά (Expédition de Morée), η οποία ήταν αποστολή εκστρατευτικού σώματος 13.000-15.000 ανδρών, υπό την αρχηγία του Νικολάου - Ιωσήφ Μαιζώνος στην Πελοπόννησο, μεταξύ των ετών 1828 και 1833, ενώ η πρώτη επίσημη ονομασία του χωριού, μετά από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, ήταν η ονομασία το Πουλήτσι.

Διοικητική ιστορία
Το Πουλίτσι ή η Πουλίτσα προσαρτήθηκε αρχικά, το 1835, στον Δήμο Υαμείας, που είχε ως έδρα την Πεντιά (σήμερα το Τρίκορφο), ως το 1840, που ο δήμος αυτός καταργήθηκε και ο οικισμός προσαρτάται στον παλαιό Δήμο Ιθώμης με έδρα το Μαυρομμάτι. Μόλις 5 χρόνια μετά, το 1845, το Πουλίτσι αποσπάται από την Δήμο Ιθώμης και προσαρτάται στον παλαιό Δήμο Αριστομένους, με έδρα το Μουσταφάπασα (σήμερα ο Αριστομένης), όπου και παρέμεινε ως το 1912 που ο δήμος καταργήθηκε. Τουλάχιστον από το 1844 ως το 1879 το χωριό αναφερόταν επίσημα ως το Πουλίτσι και από το 1879 ως το 1907 ως το Πουλίτζι. Από το 1907 ως το 1940 αναφερόταν και πάλι ως το Πουλίτσι, ενώ από το 1940 ως σήμερα το χωριό αναφέρεται επίσημα ως το Πουλίτσιον.  Το χωριό αναφέρεται, το 1853, επίσης σαν Πουλίτσι στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως χωριό του Δήμου Αριστομένους της Επαρχίας Μεσσήνης με πληθυσμό 69 κατοίκων, με βάση την απογραφή του 1851. Στην ίδια πηγή αναφέρεται ως «πρώην έδρα» του Δήμου Αριστομένους η Πολαίνα (σήμερα η Πλατανόβρυση) και ως «νυν έδρα» (το 1853) το χωριό Κουτήφαρι (σήμερα ο Κουτίφαρης). Το 1912 το χωριό προσαρτάται στην Κοινότητα Χαλβάτσου, με έδρα το Χαλβάτσο (Κεφαλόβρυσο), Στην ίδια κοινότητα προσαρτώνται επίσης, το 1912, οι οικισμοί Μάκρενα, Κουλυκάδα (η Κουλκάδα), Ράδου (η Περδικόβρυση) και Ξηροκάσι (το Παλαιόκαστρο). Ένα χρόνο αργότερα, το 1913, το Πουλίτσι αποσπάται από την Κοινότητα Χαλβάτσου και προσαρτάται στην Κοινότητα Πολαίνης με έδρα την Πολαίνα και στη συνέχεια, το 1919, αποσπάται εκ νέου από την Κοινότητα Πολαίνης και γίνεται έδρα στην Κοινότητα Πουλιτσίου. Στην Κοινότητα Πουλιτσίου προσαρτήθηκαν επίσης το 1919 και οι οικισμοί Ράδου και Χαμουζά (σήμερα το Αμμουδερό). Το 1927 το Ράδου μετονομάζεται σε Περδικόβρυση και το Χαμουζά σε Αμμουδερό (καταργήθηκε ως οικισμός το 1940). Το Πουλίτσιον παρέμεινε ως έδρα και οικισμός της Κοινότητας Πουλιτσίου, από το 1919 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», το Πουλίτσιον υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Αριστομένους, ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» το Πουλίτσιον ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Μεσσήνης. Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με τη συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Αιπείας, Ανδρούσας, Αριστομένους, Βουφράδων, Ιθώμης, Μεσσήνης, Πεταλιδίου και της Κοινότητας Τρικόρφου. Το Πουλίτσιον σήμερα είναι έδρα και οικισμός της Τοπικής Κοινότητας του Πουλιτσίου του Δήμου Μεσσήνης, στην οποία υπάγεται επίσης η Περδικόβρυση.

Κάτοικοι
Ο οικισμός, με βάση την απογραφή του 2011, έχει 10 μόνιμους κατοίκους, οι οποίοι απασχολούνται κυρίως σε διάφορες αγροτικές εργασίες, ενώ παλαιότερα η κύρια απασχόληση ήταν η κτηνοτροφία.

Κτίρια - αξιοθέατα
Εκτός από τα παραδοσιακά πέτρινα σπίτια, υπάρχει η εκκλησία του χωριού ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου, ο οποίος υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας, καθώς και η πηγή του χωριού δίπλα στην εκκλησιά. Στα κοντινά αξιοθέατα του χωριού περιλαμβάνεται το Καταφύγιο Άγριας Ζωής Τούμπα.

Δείτε επίσης
 Αριστομένης
 Δήμος Μεσσήνης
 Διοικητική διαίρεση Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας
 Διοικητική διαίρεση νομού Μεσσηνίας
 πρώην Δήμος Αριστομένους

Χάρτης περιοχής

Παραπομπές

Πηγές
 Οι απογραφές των Προνοητών της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, Corner (1689), Grimani (1700) Angelo Emo (ίσως το 1708), η αχρονολόγητη απογραφή που αναφέρεται στο χειρόγραφο Querini-Stampalia (ίσως το 1711), είναι τέσσερις από τις διάφορες βενετσιάνικες απογραφές, οι οποίες επιχειρήθηκαν στο χρονικό διάστημα της τριακονταετίας (1683/84-1715), κατά την οποία οι Βενετοί κατείχαν την Πελοπόννησο. Μέχρι σήμερα πλήρως έχει δημοσιευθεί μόνο η απογραφή Grimani, από τον ιστορικό και  ομότιμο διευθυντή ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ) Βασίλη Παναγιωτόπουλο, στο έργο του "Πληθυσμός και οικισμοί της Πελοποννήσου. 13ος - 18ος αιώνας", (1985).
 Βασίλης Παναγιωτόπουλος, "Πληθυσμός και οικισμοί της Πελοποννήσου. 13ος - 18ος αιώνας", Σειρά: Μελέτες Νεοελληνικής Ιστορίας, μετάφραση: Χριστίνα Αγριαντώνη, επιμέλεια: Αγγελική Κόκκου, έκδοση: Εμπορική Τράπεζα Ελλάδος - Ιστορικό Αρχείο, Αθήνα 1985, 2η έκδοση: 1987. 
 Κωνσταντίνος Ντόκος, "BREVE DESCRITTONE DEL REGNO DI MOREA. Αφηγηματική ιστορική πηγή ή επίσημο βενετικό έγγραφο της Β' Βενετοκρατίας στην Πελοπόννησο;", "ΕΩΑ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΑ", Vol 1, DOI: http://dx.doi.org/10.12681/eoaesperia.24 Αθήνα 1993.
 Σπυρίδων Λάμπρος, «Απογραφή Νομού Μεθώνης επί Βενετών», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τόμος 2ος, Εκ του Τυπογραφείου Αδελφών Περρή, Εν Αθήναις 1883, σελ. 686-710. Από την Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Δήμος Μεσσήνης, από την ιστοσελίδα: www.messini.gr του Δήμου Μεσσήνης.
 Πουλίτσι στο facebook.
 ΠΟΥΛΙΤΣΙ: Περιήγηση στο χωριό της πέτρας και της θέας!, 09/09/2017, επιμέλεια: Γιάννης Λάσκαρης.
 Πουλίτσι (φωτογραφίες), από την ιστοσελίδα: www.greece.com

Χωριά του νομού Μεσσηνίας
Δήμος Μεσσήνης
Δήμος Υάμειας