set: Bago , opisyal na ang Lungsod ng Bago , ( Hiligaynon : Dakbanwa / Syudad sang Bago ; Filipino : Lungsod ng Bago ) o simpleng Bago City , ay isang 2nd class na lungsod sa lalawigan ng Negros Occidental , Pilipinas .

set: Bago , opisyal nga ang Dakbayan sa Bago , ( Hiligaynon : Dakbanwa / Syudad sang Bago ; Filipino : Lungsod ng Bago ) o simple nga Bago City , usa ka ikaduhang klase nga dakbayan sa lalawigan sa Negros Occidental , Pilipinas .


set: Ayon sa sensus ng 2015, mayroon itong populasyon na 170,981 katao.

set: Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini adunay populasyon nga 170,981 ka tawo.


set: Matatagpuan ang ilang 21 kilometro (13 mi) sa timog ng kabisera ng probinsiya ng Bacolod , Bago City ay bumubuo ng 6.63% ng populasyon ng buong Negros Occidental, na ginagawa itong ikatlong pinakapopular na lungsod sa probinsya.

set: Ang nahimutang mga 21 ka kilometro (13 mi) sa habagatan sa kaulohan sa probinsiya sa Bacolod , ang Bago City naglangkob sa 6.63% sa populasyon sa tibuok Negros Occidental, mao kini ang ikatulo nga pinakadaghang populasyon sa siyudad sa probinsiya.


set: Nagtatakda ito ng land area na 389 square kilometers, na 5% ng buong Negros Occidental at 10% ng kabuuang lupain ng mga sangkap na lungsod.

set: Kini nagpahimutang sa usa ka luna sa yuta nga 389 kilometro kuwadrado, nga 5% sa tibuok Negros Occidental ug 10% sa kinatibuk-ang luna sa mga bahin nga mga siyudad.


set: Ito rin ang tag na "Home of Historical and Natural Treasures", dahil sa kontribusyon nito sa makulay na kasaysayan ng lalawigan ng Negros Occidental at bansa, at ang magagandang tanawin at kasaganaan nito sa mga flora at fauna na ginagawa itong magandang eco-tourism destination pati na rin ang pamagat ng "Boxing Capital of the Philippines", dahil sa mga dakilang pangalan na ginawa sa boxing.

set: Giila usab kini nga "Home of Historical and Natural Treasures", tungod sa kontribusyon niini sa mabulokon nga kasaysayan sa lalawigan sa Negros Occidental ug nasud, ug sa iyang nindot nga talan-awon ug kadagaya sa mga tanum ug mga mananap nga naghimo niini nga usa ka maayong eco-tourism destination ingon man ang titulo sa "Boxing Capital of the Philippines", tungod sa mga bantog nga mga ngalan nga gipakita niini sa boksing.


set: Ito ay tahanan lamang sa tatlong kilalang populasyon ng endangered Irrawaddy dolphin sa buong Pilipinas.

set: Puy-anan kini sa tulo ra ka kaila nga populasyon nga nameligro nga mga dolphin sa Irrawaddy sa tibuuk Pilipinas.


set: Ang iba pang dalawang populasyon ay nasa Guimaras at Palawan.

set: Ang laing duha ka populasyon anaa sa Guimaras ug Palawan.


set: Lahat ng ito ay itinalaga bilang critically endangered populasyon.

set: Ang tanan niini gitudlo nga nameligro nga mga populasyon.


set: Ang komunidad ay pinangalanan pagkatapos ng isang malaking puno na tinatawag na "Bago" ( gnetum gnemon ) sa ilalim kung saan ang isang katutubong prinsipe Mapagic namatay ayon sa mga kasulatan ng isang Espanyol na mananaysay, Diego de Povedano.

set: Ang komunidad gihinganlan human sa usa ka dako nga kahoy nga gitawag og "Bago" ( gnetum gnemon ) diin ang usa ka lumad nga prinsipe nga Mapagic namatay sumala sa mga gisuwat sa usa ka Espanyol nga istoryador nga si Diego de Povedano.


set: Gayunman, ang isa pang bersyon ay nakilala na ang pangalan ay nagmula sa palumpong, bago-bago na lumago nang sagana sa mga ilog ng ilog.

set: Bisan pa, ang lain nga bersyon nga nakit-an nga ang ngalan naggikan sa kasagbutan, nga bag-ohay lang mitubo sa daplin sa mga pangpang sa sapa.


set: Sa mga ika-17 at ika-18 siglo, ang mga naninirahan mula sa Molo, Iloilo ay bumubuo ng isang maliit na nayon sa bibig ng Bago River , sa kasalukuyan ay isang mayamang pinagkukunan ng buhangin at graba.

set: Sa ika-17 ug ika-18 nga Siglo, ang mga lumulupyo sa Molo, Iloilo nagtukod og usa ka gamay nga balangay sa bukana sa Bago River , sa pagkakaron usa ka dato nga tinubdan sa balas ug graba.


set: Ang village ay lumaki sa isang malaking kasunduan na nagdudulot ng mga matatanda nito na magpasa ng isang petisyon para sa conversion nito sa isang bayan o pueblo , na ibinigay noong 1800.

set: Nag-uswag ang balangay sa usa ka dako nga pag-areglo nga hinungdan sa mga katigulangan sa pagsumite sa usa ka petisyon alang sa pagkakabig sa usa ka lungsod o pueblo, nga gipagawas kaniadtong 1800.


set: Ang kasaysayan nito ay simula noong Setyembre 6, 1571 nang ang Spanish Adelantado, Miguel Lopez de Legaspi , ay naglaan ng komunidad sa isang Kastila na pinangalanang Juan Gutierrez Cortes bilang kanyang "encomienda" .

set: Ang kasaysayan niini nagsugod sa Septembre 6, 1571 sa dihang ang Espanyol nga Adelantado, Miguel Lopez de Legaspi , migahin sa komunidad ngadto sa usa ka Katsila nga ginganlan Juan Gutierrez Cortes isip iyang "encomienda" .


set: Noong panahong iyon, ang komunidad ay binubuo pa rin ng maliliit na kumpol ng mga pamayanan sa tabi ng mga bangko ng isang malaking ilog na kalaunan ay naging kilala bilang Bago River.

set: Nianang panahona, ang komunidad gilangkoban pa sa mga gagmay nga pundok sa mga pamuy-anan ubay sa daplin sa usa ka dako nga suba nga sa ulahi nailhan nga Bago River.


set: Ang "encomiendero" , mula noon, ay ibinibigay sa mga espirituwal at sosyo-ekonomikong pangangailangan ng mga katutubo sa mga pamayanan hanggang Hunyo, 1578; Gayunpaman, isang taon bago nito, ang komunidad na ito ay inilagay sa ilalim ng mga pagbisita sa ebanghelyo ni Father Geronimo Marin, isang pari ng Augustinian na nag-atas ng Kristiyanismo ng mga katutubo ng Binalbaganmula noong taong 1572.

set: Ang "encomiendero" , sukad niadto, gipangalagad sa espiritwal ug sosyo-ekonomikanhon nga mga panginahanglan sa mga lumad sa mga pinuy-anan hangtud sa Hunyo, 1578; Apan, sa usa ka tuig sa wala pa, kini nga komunidad gibutang ubos sa mga pagbisita sa ebanghelyo ni Father Geronimo Marin, usa ka pari sa Augustinian nga nagdumala sa Kristiyanismo sa mga lumad sa Binalbagansukad sa tuig 1572.


set: Si Padre Matin, sa kanyang pagdating sa komunidad, ipinagdiriwang ang kapistahan ni San Juan Bautista , na sa kalaunan ay tatanggapin bilang patron saint ng lugar.

set: Sa pag-abut ni Padre Matin gisaulog ang kapistahan ni San Juan Bautista, nga sa kaulahian dawaton isip patron sa dapit.


set: Kasunod ng mga tradisyon at gawi ng mga Espanyol na mga misyonero at historian sa pagtatala ng pagtatatag ng isang " pueblo " o bayan na kadalasan ay tumutugma sa araw ng kapistahan ng isang santo at mula noong araw ng kapistahan ng St. John the Baptist, bumagsak sa Hunyo 24 ng bawat isa taon na ito ay sinusunod nito na ang Bago ay itinatag noong Hunyo 24, 1575.

set: Pagsubay sa mga tradisyon ug mga praktis sa mga misyonero ug mga historyano sa Espanya sa pagrekord sa pagkatukod sa usa ka " pueblo " o lungsod nga kasagaran motakdo sa adlaw sa fiesta sa usa ka santos ug sukad sa fiesta nga adlaw sa St. John the Baptist, mahulog sa Hunyo 24 sa matag usa tuig nga kini nagsunod nga ang Bago natukod niadtong Hunyo 24, 1575.


set: Inirerekord lamang ng kasaysayan ang 1575 bilang ang taon nang itinatag si Bago upang ang eksaktong buwan at araw ay maaari lamang i-deduced mula sa gayong mga tradisyonal na kasanayan ng mga Kastila .

set: Ang kasaysayan garekord lamang sa 1575 ingon nga tuig sa wala pa gitukod aron ang tukma nga bulan ug adlaw mahimo ra nga makuha gikan sa mga tradisyonal nga gawi sa mga Espanyol.


set: Manila , Cebu at Binalbaganhinulaang din ang mga petsa ng kanilang pagtatatag sa parehong makasaysayang sitwasyon; samakatuwid, ang lohikal na konklusyon ay ang Bago City ay opisyal na itinatag sa buwan, araw at taon na naunang binanggit.

set: Manila , Cebu ug gisugyot usab sa mga petsa sa ilang pagtukod sa samang mga sitwasyon sa kasaysayan; Busa, ang makatarunganon nga konklusyon mao nga ang Bago City opisyal nga natukod sa bulan, adlaw ug tuig nga gihisgutan.


set: Tungkol sa kung paano nakuha ng komunidad ang pangalan nito, ayon sa manuskrito ng isang Espanyol na mananaysay, si Diego Lope de Povedano, na magagamit sa aklatan ng Unibersidad ng San Carlos, Lungsod ng Cebu, ang komunidad ay pinangalanang matapos ang isang malaking puno na tinatawag na " Bago "kung saan, isang katutubong prinsipe sa ngalan ng Mapagic ang namatay.

set: Mahitungod sa kung giunsa nga ang komunidad nakuha ang ngalan niini, sumala sa usa ka manuskrito sa usa ka historyano sa Espanya nga si Diego Lope de Povedano, nga magamit sa Unibersidad sa San Carlos, Cebu City, ang komunidad ginganlan sa usa ka dako nga kahoy gitawag nga 'Bago' diin, usa ka lumad nga prinsipe alang sa Mapagic namatay.


set: Ang isa pang makasaysayang bersyon ay na ang lugar ay nakuha ang pangalan nito mula sa isang palumpong na tinatawag na "bago-bago" na kung saan ay pagkatapos ay lumalaki luxuriantly sa kahabaan ng mga bangko ng ilog.

set: Ang usa pa ka makasaysayanon nga bersyon mao nga ang lugar nga nakuha ang ngalan niini gikan sa usa ka kahoyng kahoy nga gitawag nga 'presko' nga dayon namunga sa kadaplinan sa sapa.


set: Mula sa taong 1575 hanggang sa katapusan ng ika-16 na siglo, walang makasaysayang account ang isinulat tungkol sa komunidad. Dumating muli si Bago sa makasaysayang tagpo noong, noong unang bahagi ng ika-17 siglo, ang isang grupo ng mga naninirahan ay nanirahan sa mga bangko ng Bago River.

set: Sukad sa tuig 1575 sa pagtapos sa ika-16 nga siglo, wala'y gisuwat ang kapanahonan mitungod sa komunidad. Si bago nahimutang pag-usab sa makasaysayanong talan-awon sa dihang, sa unang bahin sa ika-17 nga siglo, usa ka pundok sa amga nanimuyo nagpuyo ubay sa tampi sa Bago River.


set: Ang pagdating ng mga naninirahang ito ay pinagsama sa isang napakalaking nayon na may kakayahan sa pamamahala.

set: Ang pag-abut sa mga namuyo dinhi gihiusa sa usa ka kaylap nga baryo nga adunay mga kapabilidad sa pagdumala.


set: Sa mga susunod na taon, ang mga inapo ng mga naninirahan na ito ay nanawagan sa mga awtoridad ng Espanyol na ipahayag ang kanilang nayon na isang "pueblo" o bayan at pangalanan ito na "Bago".

set: Sa musunod nga mga tuig, ang mga kaliwat niining mga nanimuyo mihangyo sa mga awtoridad sa Espanya sa pagdeklarar sa ilang balangay nga "pueblo" o lungsod ug pagngalan kini nga "Bago".


set: Kabilang sa mga petitioner sina Manuel Sitchon, Gregorio Varela, Paulino Torres, Jacinto Araneta, Clemente Celis, Mariano Gonzaga at Fernando Villanueva, na ang mga katuwang ay nagmula sa bayan ng Molo, lloilo.

set: Lakip sa mga petisyoner mao sila si Maniel Sitchon, Gregorio Varela, Paulino Torres, Jacinto Araneta, Cleente Celis, Marinano Gonzaga ug Fernando Villanueva, kansang mga katigulangan gikan sa lungsod sa Molo, Iloilo.


set: Baguio , opisyal na Lungsod ng Baguio ( Ibaloi : Ciudad ne Bag-iw , Ilokano : Siudad ti Baguio ; Pilipino : Lungsod ng Baguio ) at popular na tinutukoy bilang Baguio City , ay isang mountain resort city na matatagpuan sa Northern Luzon , Philippines .

set: Baguio, ang opisyal nga syudad sa Baguio (Ibaloi:Ciudad ne Bag-iw, Ilokano:Siudad ti Baguio ; Pilipino: Baguio) ug giila nga Baguio City, usa ka mountain resort city nga nahimutang sa Northern Luzon sa Pilipinas.


set: Ito ay kilala bilang Summer Capital of the Philippines, dahil sa kanyang cool na klima dahil ang lungsod ay matatagpuan humigit-kumulang 4810 talampakan sa itaas mean sea level (1466 m), kadalasang binanggit bilang 1,540 metro (5,050 talampakan) sa Luzon tropikal na pine forest ecoregion, na nagbibigay din ito ng kaaya-aya para sa paglago ng mga malalaking halaman at mga orchid.

set: Gitawag kini nga Summer Capital of the Philippines, tungod sa kabugnaw nga klima niini tungod kay ang syudad nga gibana-bana nga 4810 ka pulgada nga labaw sa gipasabot nga lebel sa dagat (1466 m), nga sagad giingon nga 1,540 metros (5,050 ka pulgada) sa Luzon tropical fine forest ecoregion, nga naghimo usab kini nga kaayohan alang sa pagtubo sa dagkong tanum ug orchids.


set: Ang Baguio ay inuri bilang isang Mataas na Urbanized City (HUC).

set: Giila ang Baguio nga usa ka Highly Urbanized City (HUC).


set: Ito ay nasa heograpiya na matatagpuan sa loob ng Benguet , na nagsisilbing kapital ng probinsiya mula 1901 hanggang 1916, ngunit mula noon ay pinangasiwaan nang hiwalay mula sa lalawigan kasunod ng pagbabagong ito sa isang chartered city.

set: Kini nahimutang sa hilit nga bahing sa Benguet, nga nag sebisyo isip kapital sa probinsya gikan 1901 ngadto sa 1916, apan sukad kini gipangalagad nga makinaugalingon gikan sa probinsya human sa pagkakabig niini ngadto sa usa ka chartered city.


set: Ang lungsod ay isang highly urbanized area , isang pangunahing sentro ng negosyo, commerce, at edukasyon sa hilagang Luzon, pati na rin ang lokasyon ng Cordillera Administrative Region .

set: Ang dakbayan maoy usa ka dakung urbanisado nga dapit, usa ka ddakong senrtro sa negosyo, komersiyo, ug edukasyon sa aminahang Luzon, gilakip na sab sa Cordillera Administrative Region.


set: Ayon sa sensus ng 2015, ang Baguio ay may populasyon na 345,366.

set: Sumala sa sensus sa tuig 2015, ang Baguio adunay populasyon nga 345,366.


set: Ang Baguio ay itinatag bilang isang istasyon ng burol ng Estados Unidos noong 1900 sa lugar ng isang village ng Ibaloi na kilala bilang Kafagway .

set: Ang Baguio gitukod isip usa ka estasyon sa bungtod sa Estados Unidos kaniadtong 1900 sa dapit sa usa ka balangay sa Ibaloi nga nailhang Kafagway.


set: Ito lamang ang istasyon ng burol sa Estados Unidos sa Asya.

set: Usa lamang kini ka estasyon sa bungtod sa Estados Unidos sa Asya.


set: Ang pangalan ng lungsod ay nagmula sa bag-iw , ang Ibaloi na salita para sa "lumot".

set: Ang ngalan sa siyudad naggikan sa bag-iw , ang Ibaloi nga pulong alang sa "lumot".


set: Ang Baguio ay dating malawak na bundok na may maluwang na kagubatan ng highland, na may iba't ibang mga hayop tulad ng mga katutubong deer, ulap rats , Philippine eagles , Philippine warty pigs , at maraming species ng flora.

set: Baguio nga gigamit sa usa ka halapad nga zone nga bukid sa labong nga highland kalasangan, puno sa nagkalain-laing mga ihalas nga mga mananap sama sa lumad nga lagsaw, panganod ilaga , Philippine agila , Philippine warty baboy , ug daghang matang sa mga tanom.


set: Ang lugar ay isang lugar ng pangangaso ng mga katutubo, kapansin-pansin ang Ibalois at iba pang mga grupong etniko ng Igorot .

set: Ang maong lugar usa ka lugar sa pagpangayam sa mga lumad nga katawhan, ilabi na ang Ibalois ug uban pang mga grupo sa Igorot .


set: Noong ika-14 at ika-15 siglo, kontrolado ito ng Kaharian ng Tondo hanggang sa bumalik ito sa isang katutubong plutokras ng ika-16 na siglo.

set: Sa ika-14 ug ika-15 nga siglo, kini ubos sa kontrol sa Gingharian sa Tondo hangtud nga kini mibalik sa usa ka lumad nga plutokra sa ika-16 nga siglo.


set: Nang dumating ang mga Espanyol sa Pilipinas, ang lugar ay hindi ganap na nasakop ng Espanya dahil sa mga intensive defense tactics ng mga katutubong Igorots ng Cordilleras .

set: Sa dihang miabot ang mga Katsila sa Pilipinas, ang maong lugar wala gayud gisakop sa Espanya tungod sa mga intensive defense tactics sa mga lumad nga Igorots sa Cordilleras .


set: Noong panahon ng Espanyol na panuntunan noong 1846, itinatag ng mga Espanyol ang isang komandancia sa kalapit na bayan ng La Trinidad , at inorganisa ang Benguet sa 31 rancheras , na isa sa mga ito ay Kafagway, isang malawak na damuhan na lugar kung saan matatagpuan ang kasalukuyang Burnham Park .

set: Sa panahon sa pagmando sa Espanya sa 1846, ang mga Katsila nagtukod og usa ka comandancia sa kasikbit nga lungsod sa La Trinidad , ug nag-organisar sa Benguet ngadto sa 31 rancherias , usa niini mao ang Kafagway, usa ka lapad nga balili nga dapit diin nahimutang ang karon nga Burnham Park .


set: Ang Kafagway noon ay isang menor-de-edad na rancheria na binubuo lamang ng mga 20 bahay.

set: Ang Kafagway kaniadto usa ka gamay nga rancheria nga gilangkoban lamang sa mga 20 ka mga balay.


set: Karamihan sa mga lupain sa Kafagway ay pag-aari ni Mateo Cario , na nagsilbi bilang pinuno nito.

set: Kadaghanan sa mga kayutaan sa Kafagway gipanag-iya ni Mateo Cario , kinsa nagsilbing pangulo niini.


set: Ang Espanyol presidencia , na matatagpuan sa Bag-iw sa paligid ng Guisad Valley ay lumipat sa lalong madaling panahon sa bahay ni Cario kung saan nakatayo ang kasalukuyang city hall.

set: Ang Spanish presidencia , nga nahimutang sa Bag-iw sa kasikbit nga Guisad Valley sa ulahi gibalhin ngadto sa balay ni Carino diin ang kasamtangan nga city hall nagatindog.


set: Bag-iw , isang lokal na termino para sa "lumot" na sagana sa lugar ay nabaybay ng mga Kastila bilang Baguio , na nagsilbing pangalan ng rancheria .

set: Ang bag-iw , usa ka lokal nga termino alang sa "moss" nga kaniadto abunda sa lugar nga gi-spelling sa mga Katsila ingon nga Baguio , nga nagsilbing ngalan sa rancheria .


set: Sa panahon ng Rebolusyong Pilipino noong Hulyo 1899, pinalaya ng mga rebolusyonaryong pwersa ng Pilipinas sa ilalim ni Pedro Paterno ang La Trinidad mula sa mga Kastila at kinuha ang pamahalaan, na inihayag ang Benguet bilang isang lalawigan ng bagong Republika ng Pilipinas .

set: Panahon sa Rebolusyong Pilipinhon sa Hulyo 1899, ang mga rebolusyonaryong pwersa sa Pilipinas ubos ni Pedro Paterno nagpalingkawas sa La Trinidad gikan sa mga Katsila ug nakuha ang gobyerno, nga nagpahayag sa Benguet ingon nga usa ka lalawigan sa bag-ong Republika sa Pilipinas .


set: Ang Baguio ay naging isang "bayan", kasama si Mateo Cario bilang pangulo (alkalde).

set: Ang Baguio nahimong usa ka "lungsod", diin si Mateo Cario mao ang presidente (mayor).


set: Nang sumakop ang Estados Unidos sa Pilipinas pagkatapos ng Digmaang Espanyol-Amerikano , pinili ang Baguio upang maging ang kabisera ng tag - init ng Philippine Islands .

set: Sa dihang gi-okupar sa Estados Unidos ang Pilipinas human sa Gubat sa Espanya ug Amerikano , gipili ang Baguio nga mahimong kapital sa kapuluan sa Pilipinas .


set: Ang Gobernador-Heneral na si William Taft , sa kanyang unang pagbisita noong 1901, ay nakasaad na "ang hangin na gaya ng Adirondacks o Murray Bay ... temperatura ang pinakamainit na buwan sa Pilipinas sa aking maliit na bahay sa tatlong sa hapon animnapu't walong."

set: Si Gobernador-Heneral William Taft , sa iyang unang pagbisita niadtong 1901, nakamatikod nga ang "hangin nga nagsilbing Adirondacks o Murray Bay ... nga temperatura niining hottest month sa Pilipinas sa akong cottage porch sa alas tres sa hapon kan-umag-walo."


set: Noong 1903, ang mga manggagawang Pilipino , Hapon at Intsik ay tinanggap upang magtayo ng Kennon Road , ang unang kalsada na direktang kumonekta sa Baguio sa mababang kapatagan ng Pangasinan .

set: Niadtong 1903, ang mga Pilipino , Hapon ug mga trabahante sa China gisuholan sa pagtukod sa Kennon Road , ang unang dalan nga direktang nagsumpay sa Baguio sa kapatagan sa Pangasinan .


set: Bago ito, ang tanging kalsada sa Benguet ay ang Naguilian Road , at higit sa lahat ito ay isang kabayo sa mas mataas na elevation.

set: Sa wala pa kini, ang bugtong dalan paingon sa Benguet mao ang Naguilian Road , ug kini kadaghanan usa ka agianan sa kabayo sa mas taas nga mga dapit.


set: Ang Camp John Hay ay itinatag noong Oktubre 25, 1903 pagkatapos pumirma si Pangulong Theodore Roosevelt ng isang executive order na nagtabi ng lupa sa Benguet para sa isang kasunduan sa militar para sa Army ng Estados Unidos .

set: Ang Camp John Hay natukod niadtong Oktubre 25, 1903 human gipirmahan ni Presidente Theodore Roosevelt ang usa ka executive order nga naghatag sa yuta sa Benguet alang sa usa ka military reservation alang sa United States Army .


set: Ito ay pinangalanang ni RooseveltKalihim ng Estado , si John Milton Hay .

set: Ginganlan kini sa ngalan ni RooseveltSecretary of State , si John Milton Hay .


set: Ang Mansion , na itinayo noong 1908, ay nagsilbi bilang opisyal na paninirahan ng Gobernador-Amerikano sa panahon ng tag-init upang makatakas sa init ng Manila.

set: Ang Mansion , nga gitukod niadtong 1908, nagsilbi nga opisyal nga pinuy-anan sa Gobernador-Gobernador sa Amerika sa panahon sa ting-init aron makalingkawas sa kainit sa Manila.


set: Ang Mansion ay dinisenyo ng arkitekto na si William E. Parsons batay sa mga paunang plano ng arkitekto na si Daniel Burnham .

set: Ang Mansion gidisenyo sa arkitekto nga si William E. Parsons nga gibase sa pasiunang plano sa arkitekto nga si Daniel Burnham .


set: Ang Burnham, isa sa pinakamaagang matagumpay na modernong mga tagaplano ng lungsod , ay dinisenyo ang retreat ng bundok kasunod ng mga itinuturo ng Kilusang Magagandang Lungsod .

set: Ang Burnham, usa sa labing una nga malampuson nga modernong mga tagdumala sa siyudad , nagdisenyo sa pag-atras sa bukid human sa mga prinsipyo sa kalihokan sa Dakbayan sa Dakbayan .


set: Noong 1904, ang iba pang mga lungsod ay pinlano ng Burnham.

set: Niadtong 1904, ang uban nga siyudad giplano sa Burnham.


set: Noong Setyembre 1, 1909, ipinahayag si Baguio bilang isang chartered city at pinangalanang "Summer Capital of the Philippines".

set: Sa 1 Septiyembre 1909, si Baguio gideklarar nga usa ka chartered city ug ginganlan ang "Summer Capital of the Philippines".


set: Ang panahon pagkatapos nakita ang karagdagang pag-unlad ng Baguio sa pagtatayo ng Wright Park bilang parangal kay Gobernador-Heneral na si Luke Edward Wright , Burnham Park bilang parangal kay Burnham, Governor Pack Road , at Session Road .

set: Ang panahon human nga nakita ang dugang kalamboan sa Baguio sa pagtukod sa Wright Park agig pagpasidungog sa Gobernador-Heneral nga si Luke Edward Wright , Burnham Park agig pagpasidungog sa Burnham, Governor Pack Road , ug Session Road .


set: Bago ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig , ang Baguio ay ang kabisera ng tag-init ng Komonwelt ng Pilipinas , at ang tahanan ng Philippine Military Academy .

set: Sa wala pa ang Ikaduhang Gubat sa Kalibutan , ang Baguio mao ang kaulohan sa ting-init sa Commonwealth of the Philippines , ug sa balay sa Philippine Military Academy .


set: Kasunod ng pagsalakay ng Hapon sa Pilipinas noong 1941, ginamit ng Imperial Japanese Army ang Camp John Hay , isang pag-install ng Amerikano sa Baguio, bilang base militar.

set: Human sa pag-atake sa mga Hapon sa Pilipinas niadtong 1941, gigamit sa Imperial Japanese Army ang Camp John Hay , usa ka pag-instalar sa Amerika sa Baguio, isip base militar.


set: Ang kalapit na base ng Philippine Constabulary, Camp Holmes , ay ginamit bilang isang kampo para sa internasyunal para sa mga 500 alien na alien na sibilyan, karamihan sa mga Amerikano, sa pagitan ng Abril 1942 at Disyembre 1944.

set: Ang duol nga Philippine Constabulary base, Camp Holmes , gigamit ingon nga usa ka pagkabilanggo sa kampo alang sa mga 500 sibilyan langyaw kaaway, kasagaran mga Amerikano, taliwala sa Abril 1942 ug Disyembre 1944.


set: Sa huli ng Marso 1945, ang Baguio ay nasa hanay ng artilerya ng militar ng Amerikano at Pilipino .

set: Niadtong ulahing bahin sa Marso 1945, ang Baguio anaa sulod sa han-ay sa American and Filipino military artillery .


set: Si Pangulong Jose P. Laurel ng Ikalawang Republika ng Pilipinas , na itinatag ng isang papet na estado noong 1943, ay umalis sa lungsod noong Marso 22 at umabot sa Taiwan walong araw pagkaraan, sa Marso 30.

set: Si Presidente Jose P. Laurel sa Ikaduhang Republika sa Pilipinas , usa ka papet nga estado nga natukod niadtong 1943, mibiya sa siyudad niadtong Marso 22 ug miabot sa Taiwan walo ka adlaw sa ulahi, sa Marso 30.


set: Ang natitira sa pamahalaan ng Ikalawang Republika, kasama ang mga sibilyan ng Hapon, ay iniutos na lumikas sa Baguio sa Marso 30.

set: Ang nahibilin sa gobyerno Ikaduhang Republic, uban sa mga Hapon sibilyan, gimandoan sa pagbakwit Baguio sa Marso 30.


set: Ang General Tomoyuki Yamashita at ang kanyang mga empleyado ay muling inilipat sa Bambang, Nueva Vizcaya .

set: Kinatibuk-ang Tomoyuki Yamashita ug ang iyang sungkod dayon gibalhin sa Bambang, Nueva Vizcaya .


set: Ang isang malaking opensiba upang makunan ang Baguio ay hindi nangyari hanggang sa kalagitnaan ng Abril, nang ang 37th Infantry Division ng Estados Unidos , na minus ang 145th Infantry Regiment , ay inilabas mula sa pagdiriwang ng Maynila upang maglunsad ng dalawang-dibersiyon na pag-atake sa Baguio mula sa kanluran at timog.

set: Usa ka dakong opensiba sa pagdakop sa Baguio wala mahitabo hangtud sa tunga-tunga sa Abril, sa dihang ang 37th Infantry Division sa United States , minus ang 145th Infantry Regiment , gibuhian gikan sa pag-asar sa Manila aron maglunsad og duha ka dibisyon nga pag-atake sa Baguio gikan sa kasadpan ug habagatan.


set: Noong 26 Abril 1945, ang mga tropang Pilipino ng 1st, 2nd, 12th, 13th, 15th at 16th Infantry Division ng Philippine Commonwealth Army , 1st Constabulary Regiment ng Philippine Constabulary at ang USFIP-NL 66th Infantry Regiment at ang mga tropang Amerikano ng 33rd at ang 37th Infantry Division ng Army ng Estados Unidos ay pumasok sa Baguio at nakipaglaban sa mga puwersang Hapon ng Hapon na pinamunuan ng General Yamashita, na nagsimula sa Labanan ng Baguio .

set: Niadtong 26 sa Abril 1945, ang mga tropang Pilipino sa 1st, 2nd, 12th, 13th, 15th ug 16th Infantry Division sa Philippine Commonwealth Army , 1st Constabulary Regiment sa Philippine Constabulary ug ang USAFIP-NL 66th Infantry Regiment ug mga tropang Amerikano sa ika-33rd ug 37th Infantry Division sa United States Army misulod sa Baguio ug nakigbatok sa mga pwersa sa Imperial Imperial Army nga gipangulohan ni General Yamashita, nga nagsugod sa Gubat sa Baguio .


set: Ang Baguio ay ang site ng pormal na pagsuko ng General Yamashita at Bise Admiral Okochi sa American Residence ng Camp John Hay sa presensya ng mga tenyente na heneral na Arthur Percival at Jonathan Wainwright .

set: Ang Baguio mao ang lugar sa pormal nga pagsurender sa General Yamashita ug Bise Admiral Okochi sa American Residence sa Camp John Hay sa atubangan sa mga tenyente nga mga heneral nga Arthur Percival ug Jonathan Wainwright .


set: Ang 1990 Luzon lindol nawasak ang ilang bahagi ng Baguio at ang mga nakapaligid na lalawigan ng Benguet noong hapon ng Hulyo 16, 1990.

set: Ang 1990 Luzon linog gilaglag sa pipila ka mga bahin sa Baguio ug sa naglibot nga lalawigan sa Benguet sa hapon sa Hulyo 16, 1990.


set: Ang isang makabuluhang bilang ng mga gusali at imprastraktura ang nasira, kasama na ang Hyatt Terraces Plaza, Nevada Hotel, Baguio Park Hotel, FRB Hotel at Baguio Hilltop Hotel.

set: Ang usa ka mahinungdanon nga gidaghanon sa mga bilding ug sa imprastraktura ang naguba, lakip na sa Hyatt Terraces Plaza, Nevada Hotel, Baguio Park Hotel, FRB Hotel ug Baguio Hilltop Hotel.


set: Ang mga pangunahing mga haywey ay pansamantalang naharang dahil sa pagguho ng lupa at pagkasira ng simento;

set: ang mga dagkong haywey temporaryo nga gibabagan tungod sa pagdahili sa yuta ug pagkaguba sa patag;


set: Maraming mga bahay ang naitatag o malubhang napigilan ng kagulat-gulat na pagkalugi ng buhay, ayon sa isang editor ng Wiki na may kaugnayan sa Baguio simula noong Mayo 1975.

set: Ubay-ubay nga mga balay ang gipaubos o grabe nga natay-og tungod sa makalilisang nga pagkawala sa kinabuhi, sumala sa usa ka editor sa Wiki nga adunay relasyon sa Baguio sukad sa Mayo 1975.


set: Ang ilan sa mga nahulog na gusali ay binuo sa o malapit sa mga linya ng kasalanan.

set: Ang pipila sa nahulog nga mga bilding gitukod sa o duol sa mga linya sa sayup.


set: Ang Baguio ay itinayong muli na may tipikal na Cordilleran na kasigasigan at hirap, na may tulong mula sa pambansang gobyerno at internasyonal na mga donor tulad ng Japan , Singapore at iba pang mga bansa, kabilang ang tuloy-tuloy na tulong sa Amerika sa gubyernong Pambansang, na para sa direktang tulong ng 1990-1991 ay umabot ng higit sa US $ 480 milyon.

set: Gitukod pag-usab ang Baguio uban sa kasibot sa Cordillera ug paningkamot, uban sa tabang gikan sa nasyonal nga pangagamhanan ug internasyonal nga mga donor sama sa Japan , Singapore ug uban pang mga nasud, lakip ang padayon nga hinabang sa Amerika sa gobyerno sa nasud, nga alang sa direktang tabang sa 1990-1991 mikabat sa US $ 480 milyon.


set: Bais , opisyal na ang Lungsod ng Bais , ay isang ika-3 klaseng lungsod sa lalawigan ng Negros Oriental , Pilipinas .

set: Ang Bais , opisyal nga ang Dakbayan sa Bais , usa ka ikatulong klase nga dakbayan sa lalawigan sa Negros Oriental , Pilipinas .


set: Ayon sa sensus ng 2015, mayroon itong populasyon na 76,291 katao.

set: Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini adunay populasyon nga 76,291 ka tawo.


set: Matatagpuan 45 kilometro (28 mi) mula sa kapital ng probinsya ng Dumaguete , ito ay may lupain na 31,964 ektarya (78,980 ektarya).

set: Kini nahimutang 45 kilometros (28 mi) gikan sa kaulohan sa probinsya sa Dumaguete , kini adunay luna nga 31,964 ka ektarya (78,980 acres).


set: Mayroong dalawang baybayin sa lugar, kaya ang pangalang "Bais."

set: Adunay duha ka mga baybayon sa maong dapit, busa ang ngalan nga "Bais."


set: Ang baybayin ng linya ay halos mangroves , na nasa panganib ng pagkasira dahil sa pagtaas ng populasyon.

set: Ang baybayon kasagaran mga mangroves , nga namiligro sa kalaglagan tungod sa nagkadaghang populasyon.


set: Ang kayamanan ng buhay sa dagat sa mga baybayin ay dahil sa mga bakawan.

set: Ang kadagaya sa kinabuhi sa kadagatan tungod sa mga bakhaw.


set: Ang Bais City ay matatagpuan sa silangang baybayin ng isla ng Negros, mga 45 kilometro sa hilaga ng Dumaguete City, ang kabiserang lungsod ng Negros Oriental.

set: Ang Bais City nahimutang sa sidlakang baybayon sa isla sa Negros, mga 45 ka kilometro sa amihanan sa Dumaguete City, ang kapital nga dakbayan sa Negros Oriental.


set: Ang pangalan nito ay nagmula sa salitang "ba-ay" sa wikang Bisaya para sa mala-tubig na igat - isang species ng isda na katutubong sa lungsod at isa na naging delicacy ng lungsod.

set: Ang ngalan niini gikan sa pulong nga Bisayan nga "ba-ba" alang sa brackish-water eel - usa ka matang sa isda nga lumad sa siyudad ug usa nga nahimong delicacy sa dakbayan.


set: Isang dating baryo at mamaya isang munisipalidad, ang Bais, ay opisyal na naging isang lungsod noong Setyembre 9, 1968 (RA No. 5444).

set: Ang kanhing baryo ug sa ulahi usa ka munisipalidad, ang Bais, opisyal nga nahimong usa ka siyudad niadtong Septembre 9, 1968 (RA Numero 5444).


set: Kasama sa teritoryal na hurisdiksyon ng Bais ang dalawang islets (Olympia at Dewey) at ang Bais Bay.

set: Ang teritoryal nga hurisdiksyon sa Bais naglakip sa duha ka gagmayng mga pulo (Olympia ug Dewey) ug sa Bais Bay.


set: Ang lugar ng Bais Bay ay mayroong iba't ibang buhay ng hayop at isang masaganang pag-aanak at pangingisda para sa demersal at iba pang mga species ng isda, at mga invertebrates din.

set: Ang Bais Bay nga dapit adunay nagkalain-laing mga mananap nga kinabuhi ug usa ka dato nga pagpasanay ug pagpangisda alang sa demersal ug uban pang mga matang sa isda, ug usab mga invertebrates.


set: Ang South Bais Bay ay sikat din para sa dolphin watching .

set: Ang South Bais Bay usab bantog sa pagtan-aw sa dolphin .


set: Ang mga baybayin ng Bais City ay malawak na kilala na magkaroon ng isa sa mga pinakamagagandang coral reef sa lugar.

set: Ang mga baybay sa Bais City kaylap nga nailhan nga adunay usa sa labing matahum nga mga coral reef sa maong lugar.


set: Ang River ng Pelarta ay tumatakbo sa tabi ng sentro ng lungsod.

set: Ang Suba sa Pelarta nagsubay sa kilid sa sentro sa siyudad.


set: Gayunman, may isang pagtatalo na ang pangalang Bais ay kinuha matapos ang lokal na tinatawag na "bais" na ginagamit upang umunlad sa ilog na ito.

set: Apan, adunay panaglalis nga ang ngalan nga Bais gikuha human ang mga eel gitawag nga "bais" nga gigamit sa pag-uswag niini nga suba.


set: Ang ilog ay ang pinagmumulan ng tubig ng patubig para sa malapit na mga bukid ng asukal.

set: Ang suba mao ang tinubdan sa tubig sa irigasyon alang sa kasikbit nga mga umahan sa asukar.


set: Mahalaga ito sa tagumpay ng mga plantasyon ng asukal sa lugar na ito.

set: Kini hinungdanon sa kalampusan sa mga plantasyon sa asukar sa maong dapit.


set: Ang ilog na ito ay may malaking impluwensya sa heograpiya ng lungsod, dahil ito ay nagtataglay ng mga sediments sa dating mga bakawan sa panahon ng (dating taunang) baha.

set: Kini nga suba usab adunay dako nga impluwensya sa geograpiya sa siyudad, tungod kay kini nag-deposito sa mga sediments sa kanhing mga dapit sa bakhaw panahon sa (kanhi nga tinuig nga) baha nga panahon.


set: Ang mga dating mga bakawan ng bakawan ay natuyo na ngayon at naging populasyon ng mga residente.

set: Kining mga kanhi nga mangrove nga kalapasan karon nahutdan na ug gipuy-an sa mga residente.


set: Noong huling bahagi ng dekada 1970, sa ilalim ng pangangasiwa ng Genaro Goni, isang sistema ng kontrol ng ilog na lumalawak mula sa sentro ng lungsod patungo sa mga mababang-lupa na lugar ay itinatag upang mabawasan ang pagbaha sa panahon ng tag-ulan.

set: Sa ulahing bahin sa dekada 1970, ubos sa pagdumala sa Genaro Goni, usa ka sistema sa pagdumala sa suba gikan sa sentro sa siyudad padulong sa ubos nga mga lugar aron mapugngan ang pagbaha panahon sa ting-ulan.


set: Sa mga unang araw ng pagtuklas ng Espanyol, ang ilang mga Espanyol ay dumating sa isang lawa na lupain at docked ang kanilang mga bangka sa paligid ng dalawang maliliit na maliit na pulo na nagbabantay sa nayon.

set: Sa unang mga adlaw sa eksplorasyon sa Espanyol, ang pipila ka mga Katsila miabut sa usa ka lunok nga yuta ug gipadunggo ang ilang mga sakayan sa kasilinganan sa duha ka gagmay nga mga isla nga nagbantay sa balangay.


set: Habang tinutuklasan ang lugar, nakita nila ang mga pangingisda sa baybayin.

set: Samtang nagsuhid sa dapit, nakita nila ang mga lumad nga nangisda daplin sa baybayon.


set: Nilapitan ng mga Kastila ang mga katutubo at tinanong ang pangalan ng lugar.

set: Giduol sa mga Katsila ang mga lumad ug gipangayo ang ngalan sa dapit.


set: Ang mga katutubo ay hindi maintindihan ang Espanyol, at naniniwala na ang mga Espanyol ay humihingi ng pangalan ng kanilang catch, sinagot ng mga natives na nagsasabing "Ba-ay".

set: Ang mga lumad dili makasabut sa Kinatsila, ug nagtuo nga ang mga Katsila nangayo sa ngalan sa ilang mga kuha, ang mga lumad mitubag nga nagsulti "Ba-is".


set: Mula noong araw na iyon, ang malapot na lambak na ito ng Old Panlabangan at Talamban Hills ay kilala bilang Bais.

set: Sukad niadtong adlawa, kini nga lapad nga walog sa Daang Panlabangan ug Talamban Hills nailhan nga Bais.


set: Ang ekonomiya ng Negros Oriental ay malayo sa progresibo, at ang masaganang lupa nito ay hindi ginagamit sa buong kapasidad nito.

set: Ang ekonomiya sa Negros Oriental halayo gikan sa progresibo, ug ang dato nga yuta wala magamit sa tibuok nga kapasidad niini.


set:
Iyon ay nasa 1850s.
Kana kaniadtong 1850s.


set: Sa mga taon na iyon, ang mga tao sa Negros ay naglalarawan ng isang buhay ng nilalaman sapagkat may posibilidad silang gumawa ng mga kalakal na sapat upang matugunan ang kanilang pang-araw-araw na pangangailangan.

set: Niadtong mga tuiga, ang mga tawo sa Negros naghulagway sa usa ka kinabuhi nga kontento tungod kay kini adunay mga butang nga igo lamang aron sa pagtagbo sa ilang adlaw-adlaw nga mga panginahanglan.


set: Kahit na bago ang asukal sa asukal noong 1850s, ang Negros Oriental ay gumagawa na ng asukal.

set: Bisan sa wala pa ang sugar boom sa 1850, ang Negros Oriental nagpagawas na og asukar.


set: Ang transportasyon ng karamihan sa mga produkto nito ay higit sa lahat ay ginawa sa mga daungan ng Iloilo, na nagpapaliwanag sa mabilis na paglipat ng pag-unlad ng industriya ng asukal sa Negros Occidental, lalo na dahil sa kalapit nito sa Iloilo .

set: Ang pagdala sa kadaghanan sa iyang produkto kasagaran nahimo sa mga pantalan sa Iloilo, nga nagpatin-aw sa paspas nga paglihok sa kalamboan sa industriya sa asukal sa Negros Occidental, labi na tungod sa kaduol niini sa Iloilo .


set: Ang sitwasyong ito ay isang kapansanan sa kilusan ng asukal mula sa mga plantasyon ng Oriental.

set: Kini nga sitwasyon usa ka disbentaha sa paglihok sa asukar gikan sa mga plantasyon sa Sidlakan.


set: Ang isang malawak na hanay ng mga paghihirap na ipinagbabawal ang pag-unlad ng industriya ng asukal sa Oriental na bahagi ng isla.

set: Ang usa ka nagkalain-laing mga kalisdanan nagpugong sa pag-uswag sa industriya sa asukal sa Oriental nga bahin sa isla.


set: Ang mga mangangalakal at mga adventurer ng asukal ay sina Jose Rodrigo Camilo Rubio, Diego Garcia-Baena at Agustn de Sandes (mula sa Mexico), Aniceto Villanueva (mula sa Espanya), at Vicente-Anunciacion Te (na inangkop sa wakas na Teves, mula sa Amoy Province, China ).

set: Ang mga negosyante ug mga adventurer sa asukar naglakip ni Jose Rodrigo Camilo Rubio, Diego Garca-Baena ug Agustn de Sandes (gikan sa Mexico), Aniceto Villanueva (gikan sa Espanya), ug Vicente-Anunciacion Te (sa ulahi nga gipasibo ang apelyido nga Teves, gikan sa Amoy Province, China ).


set: Matapos marinig ang tungkol sa pagkamayabong ng kapatagan ng Bais, inukit ng mga indibidwal na ito ang mga birhen na gubat sa silangang bahagi ng isla.

set: Human makadungog mahitungod sa pagkamabungahon sa kapatagan sa Bais, kini nga mga indibidwal gikuha ang mga ulay nga kalasangan sa silangang bahin sa isla.


set: Maraming pumupunta at nanirahan sa lugar at nagtanim ng tubo, kaya gumagawa ng asukal sa muscovado (imbento ng Vicente-Anunciacion Teves) mula sa kanilang mga gilingan na ipinadala sa Espanya sa pamamagitan ng Iloilo , ang pangunahing punto sa pagpapadala sa Visayas.

set: Daghan ang miabot ug nanimuyo sa maong dapit ug nagtanom og tubo, busa naghimo sa asukal sa muscovado (giimbento sa Vicente-Anunciacion Teves) gikan sa ilang mga galingan nga gipadala ngadto sa Espanya pinaagi sa Iloilo , ang pangunang shipping point sa Visayas.


set: Ito ay na-load sa mga malalaking bangka na tinatawaglurchas o Batel na binuo ni Aniceto Villanueva at Joaquin Montenegro (Bais Historian Penn T. Villanueva Larena CPS, MPA).

set: Kini puno sa dagkong mga sakayan nga gitawag oglurchas o Batel nga gitukod ni Aniceto Villanueva ug Joaquin Montenegro (Bais Historian Penn T. Villanueva Larena CPS, MPA).


set: Pinagtutuunan ng Bais City ang pag-unlad nito sa Central Azucarera de Bais, ang pinakamalaking producer ng raw sugar sa Negros Oriental.

set: Gipasidunggan sa Bais City ang dakong pag-uswag niini sa Central Azucarera de Bais, ang pinakadako nga prodyuser sa raw sugar sa Negros Oriental.


set: Itinatag ng Real Compaa-General de Tabacos de Filipinas, SA ng Espanya noong unang bahagi ng 1900s, ito rin ang pioneer sa industriya ng asukal sa Pilipinas.

set: Gitukod sa Real Compania-General de Tabacos de Filipinas, sa Spain sa sayong bahin sa mga 1900, usa usab ang pioneer sa industriya sa asukal sa Pilipinas.


set: Naabot ang industriya na ito noong 1930s na nagdadala ng kasaganaan sa mga Negrenses at nagpapagana sa kanila na bumuo ng maringal na mga tahanan at makakuha ng mga katangian sa buong lalawigan.

set: Kini nga industriya nakaabot sa iyang kinapungkayan sa tuig 1930 nga nagdala sa kaabtik sa mga Negrense ug sa paghimo kanila nga magtukod og mga balay nga matahom ug sa pag-angkon sa mga kabtangan sa tibuok probinsya.


set: Ang pagmamaneho sa pamamagitan ng pangunahing pambansang highway ng lungsod, ang mga plantasyon ng asukal ay maaaring agad makita sa magkabilang panig ng kalsada.

set: Ang pagmaneho agi sa dakung national highway sa siyudad, ang mga plantasyon sa asukal makita dayon sa duha ka kilid sa dalan.


set: Ang mga lugar na ito ay nailalarawan sa malawak na mababang lupa na umaabot hanggang sa makita ng mga mata at perpekto para sa pagtatanim ng asukal dahil sa natural na mayabong lupa ng lungsod.

set: Kini nga mga dapit gihulagway sa lapad nga mga kapatagan nga nagtubo kutob sa makita sa mga mata ug maayo alang sa pagtanom og asukar tungod sa natural nga tabunok nga yuta sa siyudad.


set: Hindi nakakagulat kung bakit 73% ng kabuuang lupain ng lungsod ay nakatuon lalo na sa agrikultura.

set: Dili ikatingala kon nganong 73% sa kinatibuk-ang luna sa dakbayan ang gigahin alang sa agrikultura.


set: Ang Sentral Azucarera de Bais mismo ay isang lumang nakababagot na istraktura ng metal at matigas na kahoy.

set: Ang Sentral Azucarera de Bais mismo usa ka karaan nga foreboding nga istruktura sa metal ug gahi nga kahoy.


set: Ang mga tanggapan ay maaaring nakakita ng mas mahusay na mga araw, ang dank amoy ng nostalgia hang mabigat sa hangin, ngunit pa rin functional.

set: Ang mga opisina tingali nakakita og mas maayo nga mga adlaw, ang baho sa nostalgia nga gibug-atan sa hangin, apan naglihok gihapon.


set: Ang kalapit ay ang Casa Grande, isang pantay na lumang tirahan na compound na napapalibutan ng matataas na puno ng akasya, na itinayo para sa paggamit ng mga empleyado ng Azucarera.

set: Ang kalapit mao ang Casa Grande, usa ka parehas nga daan nga residential compound nga gilibutan sa taas nga kahoy nga akasya, nga gitukod alang sa paggamit sa mga empleyado sa Azucarera.


set: Ang dalawang-palapag na mga bahay na kahoy ay lubhang naimpluwensiyahan ng lumang disenyo at arkitekturang Espanyol .

set: Ang duha ka andana nga mga balay nga kahoy naimpluwensyahan sa karaang disenyo ug arkitektura sa karaang Espanyol .


set: Karamihan sa mga bahay ay sumailalim sa pagpapanumbalik at patuloy na ginagamit bilang mga tahanan ng mga kinatawan ng mga executive ng bagong pamamahala.

set: Kadaghanan sa mga balay gipaagi sa pagpauli ug padayon nga gigamit isip mga balay sa mga representante sa mga ehekutibo sa bag-ong pagdumala.


set: Karagdagang timog ay ang mga marangal na plantasyon na pag-aari ng mga planter ng asukal, karamihan ay nakatayo sa isa sa mga lot sa asyenda ng pamilya.

set: Dugang pa sa habagatan mao ang matahom nga mga plantasyon sa balay nga gipanag-iya sa mga sugar planter, nga kasagaran nagbarog sa usa sa mga lote sa asyenda sa pamilya.


set: Sa loob ng mga asyenda ay mga chapel na ang altar at mga icon ay nakabalik noong 1917.

set: Sa sulod sa mga asyenda ang mga chapel kansang altar ug mga imahen nahibalik sa 1917.


set: Maaaring isagawa ang mga pagbisita sa mga lugar na ito sa Bais City Tourism Office.

set: Ang mga pagbisita sa edukasyon sa mga dapit mahimong mahikay sa Bais City Tourism Office.


set: Ano ang pinaka-kagiliw-giliw na makukuha mo sa paglilibot sa pamamagitan ng mga lumang riles ng tren na ginagamit ng mga nagpapaikut na kumpanya upang mapabilis ang transportasyon ng tubo (Bais Historian G. Penn T. Villanueva Larena, CPS, MPA).

set: Ang labing makapaikag mao ang pag-tour pinaagi sa mga daan nga riles sa tren nga gigamit sa mga milling companies aron mapadali ang pagdala sa tubo (Bais Historian nga si Penn T. Villanueva Larena, CPS, MPA).


set: Balanga , opisyal na Lungsod ng Balanga ( Tagalog : Lungsod ng Balanga ; Kapampangan : Lakanbalen ning Balanga ) ay isang ika-4 na klaseng lungsod at ang kapital ng lalawigan ng Bataan , Pilipinas .

set: Balanga , opisyal sa dakbayan sa Balanga ( Tinagalog : Lungsod ng Balanga ; Kapampangan : Lakanbalen ning Balanga ) mao ang usa ka 4th class nga dakbayan ug ang kapital nga siyudad sa lalawigan sa Bataan , Pilipinas .


set: Ayon sa sensus ng 2015, mayroon itong populasyon na 96,061 katao.

set: Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini adunay populasyon nga 96,061 ka mga tawo.


set: Ang Balanga City ay pangunahing lungsod ng tirahan-agrikultura, na may mabilis na lumalagong komersyal na sektor.

set: Ang Balanga City sa una usa ka lungsod nga residensyal nga pang-agrikultura, nga adunay kusog nga nagtubo nga komersyal nga sektor.


set: Ito ay may kabuuang lupa na 11,163 ektarya (8.13% ng Bataan).

set: Kini adunay kinatibuk-ang luna sa 11,163 ka ektarya (8.13% sa Bataan).


set: Ang Balanga, ang kabisera ng Bataan, ay dating isang nayon ng Abucay bago ito itinatag bilang isang misyon ng Dominican Order sa Provincial Charter ng Abril 21, 1714, at kalaunan ay nagpahayag ng isang vicariate noong Abril 18, 1739, sa ilalim ng patronage of Saint Joseph.

set: Ang Balanga, ang kaulohan sa Bataan, kaniadto usa ka balangay sa Abucay sa wala pa kini gitukod isip misyon sa Dominican Order sa Provincial Charter sa Abril 21, 1714, ug sa wala madugay mipahayag sa usa ka vicariate niadtong Abril 18, 1739, ubos sa patronage sa Saint Jose.


set: Sa pagtatayo ng Bataan bilang isang hiwalay na lalawigan noong 1754, ang Balanga ay ginawa ang kabisera nito ni General Pedro Manuel Arandia dahil sa kanais-nais na lokasyon nito, sa gitna ng bagong teritoryo ng hurisdiksyon.

set: Sa pagtukod sa Bataan isip usa ka lahi nga lalawigan niadtong 1754, ang Balanga gihimong kapital ni General Pedro Manuel Arandia tungod sa paborableng lokasyon niini, sa sentro sa bag-ong teritoryal nga hurisdiksyon.


set: Ang salitang Balanga ay nagmula sa salitang "balanga" ng Kapampangan (clay pot, o "bang" sa Tagalog), na ginamit ng bayan upang makagawa at kung saan ay kabilang sa mga pinakamahusay na matatagpuan sa bansa.

set: Ang pulong nga Balanga naggikan sa Kapampangan nga pulong "balanga" (clay pot, o "bang" sa Tagalog), nga gigamit sa lungsod ug usa kini sa pinakamaayo nga makita sa nasud.


set: Noong Disyembre 30, 2000, ang Balanga ay pinasinayaan bilang isang Lungsod ng Republic Act 8984 na isinulat ni Congressman Enrique "Tet" Garcia .

set: Niadtong Disyembre 30, 2000, ang Balanga gi-inagurahan isip City sa Republic Act 8984 nga gisulat ni Congressman Enrique "Tet" Garcia .


set: Ang lunsod ay pinalawig ang kanyang lunsod sa kanluran ng Roman Superhighway at isang bagong sentro ng paglago sa Barangay Tuyo ay inilarawan sa Comprehensive Land Use Plan.

set: Ang siyudad nagpalapad sa kadaplinan sa kasadpan sa kasadpan sa Roman Superhighway ug usa ka bag-ong sentro sa pagtubo sa Barangay Tuyo nga gilatid sa Comprehensive Land Use Plan.


set: Sa mga nakaraang taon, ang lungsod ay nakakita ng isang mataas na talaan ng tirahan paglago.

set: Sa milabay nga katuigan, nakita sa dakbayan ang usa ka taas nga rekord sa residential growth.


set: Dahil dito, sa pagpapalawak ng mga pisikal na limitasyon ng urban core, pati na rin ang inaasahang malaking pagtaas sa populasyon, at ang pagiging kaakit-akit ng lungsod sa mga aktibidad sa komersyo at pagtatrabaho, nagpasya ang Pamahalaang Lungsod ng Balanga na magsagawa ng isang ehersisyo sa Master Planning at upang magmungkahi ng iba't ibang mga proyektong pang-unlad na magtatatag ng Balanga bilang isang mahusay na binalak na komunidad na may kalidad at karakter na makabagong at espesyal, bagaman ito ay kasalukuyang nahahadlangan ng isang hindi maaasahan na suplay ng kuryente.

set: Tungod niini, sa pagpalapad sa pisikal nga mga utlanan sa kinauyokan sa kasyudaran, ingon man sa gipaabot nga dagko nga pagtaas sa populasyon, ug sa pagkalinga sa siyudad ngadto sa mga kalihokan sa komersyo ug panarbaho, ang Gobyerno sa Lungsod sa Balanga nakahukom sa paghimo sa usa ka ehersisyo sa Master Planning ug sa pag-propose sa nagkalainlain mga proyekto sa pagpauswag nga magtukod sa Balanga ingon nga usa ka maayo nga giplano nga komunidad nga may kalidad ug kinaiya nga bag-o ug espesyal, bisan kini gipugngan karon sa dili masaligan nga supply sa elektrisidad.


set: Alinsunod sa Lokal na pamahalaan sa Pilipinas ", ang pampulitikang upuan ng munisipal na gobyerno ay matatagpuan sa City Hall.

set: Sumala sa lokal nga pangagamhanan sa Pilipinas ", ang pulitikal nga lingkuranan sa munisipal nga gobyerno nahimutang sa City Hall.


set: Sa Kasaysayan ng Pilipinas (1521-1898) , ang Gobernadorcillo ay ang Punong Tagapagpaganap (1898-1946) ( Kasaysayan ng Pilipinas (1898-1946) ), ang mga inihalal na Mayor at lokal na opisyal, kabilang ang mga itinalaga, ay naninindigan sa Municipal Town o City Hall.

set: Sa History of the Philippines (1521-1898) , si Gobernadorcillo mao ang Hepe nga Ehekutibo nga naghupot Sa panahon sa pagmando sa Amerika (1898-1946) ( Kasaysayan sa Pilipinas (1898-1946) ), ang napili nga Mayor ug lokal nga mga opisyales, lakip ang gitudlo nga mga tawo, adunay katungdanan sa Municipal Town o City Hall.


set: Ang mga departamento ng lehislatibo at ehekutibo ay nagsasagawa ng kanilang mga tungkulin sa Sangguniang Panglungsod (Session Hall) at sa Mga Korte sa Panrehiyong at Metropolitan Trial, ayon sa pagkakabanggit, at matatagpuan sa ikalawang palapag ng City Hall at sa Mga Halls of Justice.

set: Ang mga departamento sa lehislatibo ug ehekutibo naghimo sa ilang mga katungdanan sa Sangguniang Panglungsod (Session Hall) ug sa Regional ug Metropolitan Trial Courts, matag usa, nahimutang sa ikaduhang andana sa City Hall ug sa Halls of Justice.


set: Ang Balanga City ay ang pang-edukasyon na sentro ng lalawigan ng Bataan .

set: Ang Balanga City mao ang sentro sa edukasyon sa lalawigan sa Bataan .


set: Sa kasalukuyan ay may isang pampublikong unibersidad at ilang mga pribadong kolehiyo na nag-aalok ng iba't-ibang mga kurso tulad ng accountancy, pangangasiwa ng negosyo, agham sa computer at teknolohiya ng impormasyon, elementarya at pangalawang edukasyon, engineering, at mga propesyon sa kalusugan tulad ng nursing at midwifery.

set: Aduna kini usa ka unibersidad sa publiko ug pipila ka mga pribadong kolehiyo nga naghatag og nagkalain-laing mga kurso sama sa accountancy, business administration, science sa computer ug teknolohiya sa impormasyon, edukasyon sa elementarya ug sekondarya, engineering, ug propesyon sa panglawas sama sa nursing ug midwifery.


set: Ang Bataan Peninsula State University ay ang nag-iisang unibersidad ng estado sa lungsod.

set: Ang Bataan Peninsula State University mao ang bugtong unibersidad sa estado sa siyudad.


set: Pinapatakbo nito ang dalawang kampus sa lungsod: ang pangunahing campus, na matatagpuan sa capitol compound, at ang Balanga City campus, na matatagpuan sa downtown area.

set: Naglihok kini sa duha ka mga kampus sa siyudad: ang main campus, nga nahimutang sa capitol compound, ug ang Balanga City campus, nga nahimutang sa downtown area.


set: Ang Tomas del Rosario College ay isa sa mga pinakalumang pribadong institusyong pang-edukasyon sa lungsod.

set: Ang Tomas del Rosario College usa sa labing karaan nga pribadong institusyon sa edukasyon sa siyudad.


set: Matatagpuan ito sa Capitol Drive sa Barangay San Jose.

set: Kini nahimutang sa Capitol Drive sa Barangay San Jose.


set: Kabilang sa iba pang mga pribadong kolehiyo sa lungsod ang Asia Pacific College of Advanced Studies at ang EastWoods Professional College of Science and Technology (dating SOFTNET College of Science and Technology), parehong matatagpuan sa Barangay Ibayo, Bataan Heroes Memorial College na matatagpuan sa Bataan Provincial Expressway, Microcity Computer Kolehiyo na matatagpuan sa Capitol Drive at St. Joseph's College sa upper Tuyo.

set: Ang ubang mga pribadong kolehiyo sa siyudad naglakip sa Asia Pacific College of Advanced Studies ug EastWoods Professional College of Science ug Technology (kanhi SOFTNET College of Science and Technology), nga nahimutang sa Barangay Ibayo, Bataan Heroes Memorial College nga nahimutang sa Bataan Provincial Expressway, Microcity Computer College nga nahimutang sa Capitol Drive ug St. Joseph's College sa ibabaw sa Tuyo.


set: Ang iba pang mas mataas na institusyong pang-edukasyon sa lungsod ng Balanga ay kinabibilangan ng: AMA Computer Learning Center, Balanga; Philippine Women's University , CDCEC Bataan; Bataan Maritime Institute, Cupang Balanga; at Proclesia International Inc.

set: Ang ubang mga mas taas nga institusyon sa edukasyon sa siyudad sa Balanga naglakip sa: AMA Computer Learning Center, Balanga; Philippine Women's University , CDCEC Bataan; Bataan Maritime Institute, Cupang Balanga; ug Proclesia International Inc.


set: Ang lungsod ay din ang host sa pinakamalaking pampublikong sekundaryong paaralan sa lalawigan, ang Bataan National High School.

set: Ang dakbayan usab ang host sa pinakadako nga pampublikong tunghaan sa probinsiya, ang Bataan National High School.


set: Ang iba pang mga pambihirang pampublikong sekundaryong paaralan sa lungsod ay ang laboratory high school ng Bataan Peninsula State University , at ang Bataan Integrated School.

set: Ang uban pang mga bantugang pangpublikong tunghaan sa tunghaan mao ang laboratory high school sa Bataan Peninsula State University , ug ang Bataan Integrated School.


set: Ang mga pribadong sekundaryong paaralan sa lungsod ay kinabibilangan ng mga sekondaryang paaralan ng Asia Pacific College of Advanced Studies, Bataan Infant Jesus School, Bataan Montessori School, Inc., Tomas del Rosario College at St. Joseph Colleges ng Balanga.

set: Ang mga pribado nga sekundaryong tunghaan sa siyudad naglakip sa mga departamento sa hayskol sa Asia Pacific College of Advanced Studies, Bataan Infant Jesus School, Bataan Montessori School, Inc., Tomas del Rosario College ug St. Joseph Colleges sa Balanga.


set: Sinabi ni Mayor Jose Enrique Garcia III na 2,050 iskolar ng University Town of the Peninsula Foundation, Inc. na nakakuha ng P10 milyon mula sa mga pribadong donor at sa buwan ng Disyembre 2012 Musical Musical Mini-Series ng Balanga UTown.

set: Gitumbok ni Mayor Jose Enrique Garcia III nga 2,050 ka mga eskolar sa University Town sa Peninsula Foundation, Inc. nga nakadawat og P10 milyones gikan sa pribadong mga donor ug sa Musikal Mini-Series Musical Mini-Series sa Balanga.


set: Batangas City , opisyal ng Lungsod ng Batangas , ( Tagalog : Lungsod ng Batangas ), ay isang 1st class lungsod sa lalawigan ng Batangas , Pilipinas .

set: Batangas City , opisyal sa dakbayan sa Batangas , ( Tinagalog : Lungsod ng Batangas ), mao ang usa ka 1st klase nga dakbayan sa lalawigan sa Batangas , Pilipinas .


set: Ayon sa sensus ng 2015, mayroon itong populasyon na 329,874 katao.

set: Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini adunay populasyon nga 329,874 ka tawo.


set: Ang Batangas City ay itinuturing na isa sa pinakamabilis na urbanisadong lungsod ng Pilipinas at kilala bilang "Industrial Port City of Calabarzon ,".

set: Ang Dakbayan sa Batangas nahilakip nga usa sa labing kusog nga urbanisadong dakbayan sa Pilipinas ug gitawag nga "Industrial Port City of Calabarzon ,".


set: Ito ay tahanan ng Batangas International Port , isa sa pinaka-abalang pasahero at container terminal sa Pilipinas.

set: Kini ang pinuy-anan sa Batangas International Port , usa sa pinakapihig nga pasahero ug container terminal sa Pilipinas.


set: Nagho-host din ito ng isa sa pinakamalaking refinery ng langis sa bansa, tatlong natural gas power plants, at maraming iba pang mga pangunahing industriya.

set: Nagdumala usab kini sa usa sa pinakadako nga refineries sa lana sa nasud, tulo ka natural gas power plants, ug uban pang mga dagkong industriya.


set: Bilang karagdagan, ang lungsod ay nagsisilbi rin bilang pang-edukasyon, pang-industriya at sentro ng transportasyon ng lalawigan.

set: Dugang pa, ang siyudad usab nagsilbi nga edukasyunal, industriya ug sentro sa transportasyon sa probinsiya.


set: Ang unang Espanyol na mga misyonero ay dumating sa Batangas City noong 1572 dahil sa grupo ng paglipat.

set: Ang unang Espanyol nga mga misyonaryo miabot sa Batangas City niadtong 1572 tungod sa grupo nga paglalin.


set: Sa wakas, noong 1581, ang mga awtoridad ng Espanyol na namamahala sa Pilipinas ay lumikha ng pueblo sa lugar na kasama ang burol (ngayon Hilltop ) kung saan ang kasalukuyang Provincial Capitol ng Batangas ay nakatayo pagkatapos ng pormal na pagtatapos ng Kaharian ng Coumintang.

set: Sa katapusan, niadtong 1581, ang mga awtoridad sa Espanya nga nagdumala sa Pilipinas nagmugna og usa ka pueblo sa dapit nga naglakip sa bungtod (karon Hilltop ) diin ang karon nga Provincial Capitol sa Batangas nagbarug human sa pormal nga pagtapos sa Kingdom Coumintang.


set: Ang bayan ay pinangalanan na "Batangan" dahil malaking logs, lokal na tinatawag na "batang", abounded sa lugar.

set: Ang lungsod ginganlan og "Batangan" tungod kay dako nga mga troso, nga gitawag nga "batang" nga lokal, puno sa dapit.


set: Itinakda ng pamahalaan ng Espanya si Don Agustin Casilao bilang unang gobernadorcillo ni Batangan .

set: Gipili sa gobyerno sa Espanya ang Don Agustin Casilao isip unang gobernadorcillo ni Batangan .


set: Ang pamagat ng "maliit na gobernador" bilang pinuno ng pueblo o municipio ay pinalitan noong 1894 sa pamamagitan ng " kapital na munisipyo.

set: Miingon ang titulo sa "gamay nga gobernador" isip pangulo sa pueblo o municipio nga gipulihan sa 1894 sa " kapital nga munisipyo".


set: "Hindi malinaw kung sino ang nagtagumpay sa Casilao at hindi rin kilala kung may mga kasunod na tipanan ng munisipal na munisipalidad.

set: Dili tin-aw kon kinsa ang mipuli sa Casilao ni kini nahibal-an kon aduna ba'y sunod nga mga pagtudlo sa kapital nga munisipyo.


set: Noong 1870, ang mga barangay nito ay sina Balagtas, Bilogo , Bolbok, Bukal , Catanduanes, Konde, De La Paz, Kumintang Ibaba, Matuko, Mapagong, Paharang Kanluran, Pairang, Pinamucan, Patulo, Sampaga, San Agapito, San Isidro at Talahib.

set: Sa tuig 1870, ang mga barangay niini mao ang Balagtas, Bilogo , Bolbok, Bukal , Catanduanes, Konde, De La Paz, Kumintang Ibaba, Matuko, Mapagong, Paharang Kanluran, Pairang, Pinamucan, Patulo, Sampaga, San Agapito, San Isidro ug Talahib.


set: Sa pagdating ng mga Amerikano noong unang bahagi ng 1900s, itinatag ang lokal na gobyerno ng sibil ng Batangas.

set: Sa pag-abot sa mga Amerikano sa unang bahin sa mga 1900, gitukod ang lokal nga gobyerno sa gobyerno sa Batangas.


set: Naging epekto noong Hulyo 4, 1901 si Jose Villanueva bilang "Pangulo ng Munisipyo."

set: Naapektuhan kini niadtong Hulyo 4, 1901 nga gipili si Jose Villanueva isip "Presidente sa Munisipyo."


set: Ang kanyang termino ay nag-expire noong 1903.


set: Ang mga sumusunod na halalan ay naka-install ang mga sumusunod bilang mga munisipal na pangulo: Juan Palacios, 1904-1905; Jose Arguelles, 1906; Marcelo Llana, 1907; Sisenando Ferriols, 1908-1909; Ventura Tolentino, 1910-1914; Julian Rosales, 1915; Juan Gutierrez, 1916-1919; Julian Rosales, 1920-1922; Juan Buenafe, 1923-1930; Perfecto Condez, 1931-1937; Juan Buenafe, 1938-1940.

set: Ang mosunod nga mga eleksyon nag-instalar sa mosunod isip mga pangulo sa munisipyo: Juan Palacios, 1904-1905; Jose Arguelles, 1906; Marcelo Llana, 1907; Sisenando Ferriols, 1908-1909; Ventura Tolentino, 1910-1914; Julian Rosales, 1915; Juan Gutierrez, 1916-1919; Julian Rosales, 1920-1922; Juan Buenafe, 1923-1930; Perfecto Condez, 1931-1937; Juan Buenafe, 1938-1940.


set: Noong 1941 ang titulo na "Pangulo ng Munisipyo" ay binago sa "Mayor ng Munisipyo.

set: Sa 1941 ang titulo nga "Presidente sa Munisipyo" giusab ngadto sa "Mayor sa Munisipyo."


set: Si Pedro Berberabe ay hinirang na unang mayor ng munisipalidad.

set: Si Pedro Berberabe napili nga unang mayor sa munisipyo.


set: Ang Batangas City ay malubhang nasira dahil sa bomba ng Hapon A6M Zero at noong Disyembre 12, 1941, ang Batangas Airport na matatagpuan sa Brgy. ang ganap na pagkasira ng Alangilan.

set: Ang Batangas City grabe nga nadaut gumikan sa pagpamomba sa Japan A6M Zero ug niadtong Disyembre 12, 1941, ang Batangas Airport nga nahimutang sa Brgy. ang hingpit nga pagkalaglag.


set: Noong Oktubre 14, 1943, ang munisipal na konsehal na si Roman L. Perez ay hinirang ng Mayor ng Hapon pagkatapos ng pag-inagurasyon ng Ikalawang Republika ng Pilipinas.

set: Niadtong Oktubre 14, 1943, ang konsehal sa munisipyo nga si Roman L. Perez gitudlo nga Mayor sa Hapon human sa inagurasyon sa Ikaduhang Republika sa Pilipinas.


set: Ang pagpapalaya ay nagsimula nang ang 158th Regimental Combat Team (o 158th RCT) sa ilalim ng utos ng US Army ng 6th ay umabot sa Poblacion, Batangas City noong Marso 11 sa Kampanya ng Liberation ng Pilipinas noong 1944-45 .

set: Ang pagpalaya nagsugod sa dihang ang 158th Regimental Combat Team (o 158th RCT) ubos sa pagmando sa 6th Army sa US miabot sa Poblacion, Batangas City sa Marso 11 atol sa Pilipinas Liberation Campaign sa 1944-45 .


set: Sa pagtatapos ng Abril sa parehong taon, ang ilang mga elemento ng 188th Glider Infantry Regiment ng ika- 11 na Airborne Divisionay naiwan upang linisin ang mga barangay sa silangan at bundok sa timog ng lungsod habang ang pangunahing Allied Force ay patuloy na nagpapatuloy patungo sa Lalawigan ng Quezon .

set: Sa katapusan sa Abril sa sama nga tuig, ang pipila ka mga elemento sa 188th Glider Infantry Regiment sa ika-11 nga Airborne Division gibiyaan aron mahawan ang mga barangay sa sidlakan ug kabukiran sa habagatang bahin sa siyudad samtang ang nag-unang kaalyado sa Allied nagpadayon paingon sa Lalawigan sa Quezon .


set: Ang ilan sa mga daan-daang libong lokal na sundalo ng Pilipinas at mga opisyal ng 4th at 42nd Infantry Division ng Philippine Commonwealth Army at 4th Constabulary Regiment ng Philippine Constabulary ay pumasok at muling sumalakay sa Batangas City.

set: Pipila sa gatusan ka libong lokal nga sundalo ug opisyal sa 4th ug 42nd Infantry Division sa Philippine Commonwealth Army ug 4th Constabulary Regiment sa Philippine Constabulary ang misulod ug mibalik sa Batangas City.


set: Sa buong labanan, kinikilala ng mga Filipino Guerrilla fighters ang mahalagang papel sa pagsulong ng pinagsamang tropa ng Komonwelt ng Amerika at Philippine , na nagbibigay ng mga pangunahing daan at impormasyon para sa lokasyon ng mga depensa at kilusan ng Hapon.

set: Sa tibuok nga gubat, ang mga nakilalang Filipino Guerrilla fighters adunay mahinungdanong papel sa pag-uswag sa hiniusa nga tropang Amerikano ug Philippine Commonwealth , nga naghatag sa mga nag-unang kadalanan ug impormasyon alang sa lokasyon sa mga depensa ug lihok sa Hapon.


set: Nagtapos ang mga pag-aaway habang lumalapit ang digmaan sa dulo.

set: Ang mga pag-atake natapos samtang nagkaduol ang gubat sa katapusan.


set: Matapos ang Liberasyon, Pres. inisyu ni Manuel Roxas ang kanyang reappointment.

set: Human sa Liberation, si Pres. Gipagawas ni Manuel Roxas ang iyang reappointment.


set: Si Mayor Perez ay tumakbo at nanalo noong 1944, ang unang halalan sa post-War sa bansa.

set: Si Mayor Perez midagan ug midaog sa 1944, ang una nga eleksiyon human sa gubat sa nasud.


set: Noong Nobyembre 1949 siya ay pinatay ng hindi kilalang mamamatay-tao.

set: Niadtong Nobyembre 1949 gipatay siya sa usa ka wala mailhing mamumuno.


set: Nagtagumpay si Vice Mayor Atilano Magadia noon Mayor Perez.

set: Si Bise Mayor Atilano Magadia mipuli ni Mayor Perez.


set:
Naglingkod siya hanggang 1951.
Nagserbisyo siya hangtod sa 1951.


set: Si Mayor Macario Chavez ay inihalal noong 1951.

set: Si Mayor Macario Chavez napili niadtong 1951.


set: Ang kanyang apat na taong termino natapos noong 1955.

set: Ang iyang upat ka tuig nga termino natapos sa 1955.


set: Ang mga tao ay bumoto kay Pedro S. Tolentino bilang mayor noong 1956.

set: Ang mga tawo mibotar kang Pedro S. Tolentino nga labing mayor sa 1956.


set: Siya ay muling piniling muli ng tatlong beses.


set: Sa panahon ng kanyang ika-apat na termino (kalagitnaan ng 1969) na inaprobahan ng Kongreso ang Charter, isang pangyayaring milyahe na siyang naging unang alkalde ng Lungsod ng Batangas.

set: Atol sa iyang ika-upat nga termino (tunga-tunga sa tuig 1969) nga gi-aprubahan sa Kongreso ang Charter, usa ka importanteng hitabo nga naghimo kaniya nga unang mayor sa siyudad sa Batangas.


set: Ang iba pang kasunod na mga mayors ay sina Mayor Macario M. Mendoza, 1974-1979; Alfredo M. Borbon, 1979-1980, Conrado C. Berberabe, 1980-1986; Jose M. Atienza, 1986-1987; Mario M. Perez, 1987, Eduardo B. Dimacuha, 1988-1998, Angelito D. Dimacuha, 1998-2001 at muling Eduardo B. Dimacuha, 2001-2010, Vilma A. Dimacuha, 2010-2013 at muling Eduardo B. Dimacuha, 2013-2016, Beverley Rose A. Dimacuha, 2016-kasalukuyan.

set: Ang uban pang misunod nga mga mayor mao sila Mayor Macario M. Mendoza, 1974-1979; Alfredo M. Borbon, 1979-1980, Conrado C. Berberabe, 1980-1986; Jose M. Atienza, 1986-1987; Mario M. Perez, 1987, Eduardo B. Dimacuha, 1988-1998, Angelito D. Dimacuha, 1998-2001 ug usab Eduardo B. Dimacuha, 2001-2010, Vilma A. Dimacuha, 2010-2013 ug usab Eduardo B. Dimacuha, 2013-2016, Beverley Rose A. Dimacuha, 2016-karon.


set: Samantala, noong Enero 19, 2008, ang Pres. Binuksan ni Gloria Macapagal-Arroyo ang Phase II project ng Batangas City International Container Port (may turn over sa Philippine Ports Authority ).

set: Samtang, sa Enero 19, 2008, si Pres. Giablihan ni Gloria Macapagal-Arroyo ang Phase II nga proyekto sa Batangas City International Container Port (uban ang turn-over sa Philippine Ports Authority ).


set: Sinuri rin niya ang isang pangunahing proyekto sa kalsada sa Southern Tagalog .

set: Gisusi usab niya ang usa ka dakong proyekto sa dalan sa Southern Tagalog .


set: Sinuri niya ang P1.5 bilyon na Southern Tagalog Arterial Road (STAR), Stage II-Phase 1 na kumonekta sa Lipa (19.74 kilometro at Batangas at South Luzon Expressway (SLEX) na pagpapalawak, pagpapalawak at STAR toll road development projects sa Batangas .

set: Gisusi usab niya ang P1.5 bilyon nga Southern Tagalog Arterial Road (STAR), Stage II-Phase 1 nga nagsumpay sa Lipa (19.74 ka kilometro ug Batangas ug South Luzon Expressway (SLEX) nga pagpalapad, pagpalapad sa karsada ug mga proyektong tol sa STAR sa Batangas .


set: Ang Batangas City ay nasa pinakatimog na bahagi ng Batangas, na nakaharap sa Batangas Bay .

set: Ang Dakbayan sa Batangas nahimutang sa habagatang bahin sa Batangas, nag-atubang sa Batangas Bay .


set: Ito ay bordered sa San Jose sa hilaga, Verde Island Passage sa timog, Ibaan , Taysan , at Lobo sa silangan, at San Pascual sa kanluran.

set: Ang utlanan sa San Jose sa amihanan, Verde Island Passage sa habagatan, Ibaan , Taysan , ug Lobo sa silangan, ug San Pascual sa kasadpan.


set: Ang Calumpang River ay tumatawid sa lungsod mula sa hilagang-silangan hanggang sa timog-kanluran.

set: Ang Calumpang River molabang sa siyudad gikan sa amihanan-sidlakan ngadto sa habagatang kasadpan.


set: Ang lugar sa kanluran ng Calumpang River ay karaniwang kapatagan habang ang silangang lugar ay halos lahat ng pampang at bundok.

set: Ang dapit sa kasadpan sa Calumpang River kasagaran kapatagan samtang ang sidlakan nga dapit kasagaran mga tiilan ug mga bukid.


set: Ang bayan ng Batangas ay nahahati sa 105 na mga barangay .

set: Ang Dakbayan sa Batangas nabahin ngadto sa 105 ka mga barangay .


set: Ang Pagkilatan ay dating isang sitio ng Matoco.


set: Ang una ay ang "katimugang bahagi ng baryo ng Sirang Lupa, ang hilagang bahagi ng baryo Mahabang Dahilig, at ang silangang bahagi ng San Isidro" "kasama ang sitio ng Malalim"; Ang teritoryo na ito ay naging isang baryo (barangay) noong 1954.

set: Ang Malalim kaniadto mao ang "habagatang bahin sa baryo sa Sirang Lupa, ang amihanang bahin sa baryo nga Mahabang Karenaig, ug ang sidlakang bahin sa San Isidro" "kauban sa sitio sa Malalim"; kini nga teritoryo nahimong usa ka baryo (barangay) sa 1954.


set: Sa parehong taon, ang sitio Malitam, na dating bahagi ng baryo Libjo, ay nakataas bilang isang baryo.

set: Sa samang tuig, ang sitio Malitam, kanhi bahin sa baryo Libjo, gibayaw isip usa ka baryo.


set: Ang San Antonio ay binubuo mula sa sitios ng Ilaya, Labac, Matalisay, Pajo at Cacawan, mula sa baryo ng San Agapito.

set: Ang San Antonio nahimo gikan sa mga sitio sa Ilaya, Labac, Matalisay, Pajo ug Cacawan, gikan sa baryo sa San Agapito.


set: Noong 1957, ang baryo ng Talumpok ay nahati sa dalawa.

set: Sa 1957, ang baryo sa Talumpok gibahin sa duha.


set: Ang Sitios Romano, Poyesan, Bondeo at Latag ay itinatag sa Talumpok Silangan, samantalang ang sitio Ginto, Duhatan, Kulingkang, Piit at Cuaba ay itinatag sa Talumpok Kanluran.

set: Ang Sitios Romano, Poyesan, Bondeo ug Latag nahimo nga Talumpok Silangan, samtang ang sitio Ginto, Duhatan, Kulingkang, Piit ug Cuaba ang nahimong Talumpok Kanluran.


set: Ang Batangas City ay may tropikal na sabana klima ( Koppen klima uuri ng system type Aw / Bilang ), straddling sa isang karatig tropikal monsoon klima ( Koppen klima uuri ng system type Am ) sa silangan.

set: Ang Batangas City adunay tropikal nga savannah climate (ang klasipikasyon sa klasipikasyon sa klima sa Koppen nga Aw / As ), nga nahimutang sa habagatang tropikal nga monsoon ( klasipikasyon sa klasipikasyon sa klima sa Koppen nga Am ) sa sidlakan.


set: Ang lungsod ay tuyo mula Enero hanggang Abril, na may temperatura na umaabot hanggang sa 33.3 C (91.9 F) noong Abril, at maulan sa natitirang bahagi ng taon, na ang buwan ng Hulyo ay ang rainiest month, na may hanggang 288 millimeters (11.3 in) ng pag-ulan.

set: Ang siyudad nahubog gikan sa Enero ngadto sa Abril, nga adunay temperatura nga moabut ngadto sa 33.3 C (91.9 F) sa Abril, ug ting-ulan sa nahabilin nga tuig, nga ang Hulyo mao ang labing ulan nga bulan, nga may 288 millimeters (11.3 pulgada) sa ulan.


set: Sa pagpapalawak ng Batangas Port, ang pagpapatakbo ng iba't ibang mabigat na industriya at ang pagtatayo ng Phase II ng proyekto ng STAR Tollway at mga kalsada sa pag-alis, ang Batangas City ay nakakita ng unti-unti na paglipat mula sa isang pang-agrikultura ekonomiya sa isang pang-ekonomiyang pang-industriya.

set: Uban sa pagpalapad sa Batangas Port, ang operasyon sa nagkalain-laing mga heavy industries ug pagtukod sa Phase II sa STAR Tollway nga proyekto ug mga diversion roads, ang Batangas City nakakita sa usa ka hinay-hinay nga pagbalhin gikan sa ekonomiya sa agrikultura ngadto sa ekonomiya sa industriya.


set: Ang hilagang-kanluran ng lungsod ay nagho-host ng iba't ibang komersyal na establisimiyento habang ang mga mababang lupa na nakapalibot sa Batangas Bay ay nagho-host ng mabigat na industriya ng lungsod.

set: Ang amihanan-kasadpan sa siyudad nag-host sa nagkalain-laing komersyal nga establisamento samtang ang ubos nga mga lugar nga naglibot sa Batangas Bay nag-host sa mga mabug-at nga mga industriya sa siyudad.


set: Gayunpaman, sa kabila ng unti-unting paglipat nito sa pagiging isang pangunahing sentro ng komersyal / pang-industriya para sa CALABARZON, nagbabahagi pa rin ito ng mga rural landscape na napanatili pa rin sa hilagang bahagi ng lungsod.

set: Hinuon, bisan pa sa gradual shift niini nga mahimong usa ka major commercial / industrial hub alang sa CALABARZON, kini nagpakigbahin gihapon sa mga rural landscapes nga gitipigan gihapon sa amihanang bahin sa siyudad.


set: Ang lugar ng Poblacion ay ang pangunahing retail at komersyal na sentro ng lungsod.

set: Ang Poblacion area mao ang nag-unang retail ug komersyal nga sentro sa siyudad.


set: Ito ay puno ng mga bangko, restaurant, at mga lokal na negosyo.

set: Kini puno sa mga bangko, restawran, ug lokal nga mga negosyo.


set: Bilang isang pangunahing port city, nakita ng Batangas ang pagtaas ng mga migrante mula sa kalapit na lalawigan, isla, at kahit na mga bansa tulad ng China, India, Indonesia at Malaysia.

set: Ingon nga usa ka mayor nga siyudad sa pantalan, ang Batangas nakakita sa pagdaghan sa mga migrante gikan sa kasikbit nga mga lalawigan, mga isla, ug mga nasud sama sa China, India, Indonesia ug Malaysia.


set: Ang agrikultura ay nananatiling isang mahalagang pinagkukunan ng pagkain at kita para sa mga residente ng mga rural na barangay.

set: Ang agrikultura nagpabilin nga usa ka importante nga tinubdan sa pagkaon ug kita alang sa mga residente sa mga rural nga mga barangay.


set: Ang mga residente sa mga lugar sa kanayunan ay nagsasagawa ng pagbagsak ng pagsasaka, na may ilan sa kanilang ani na ibinebenta sa mga basang pampublikong basa.

set: Ang mga lumulupyo sa mga probinsya nagpraktis sa pag-uma, ug ang uban sa ilang ani gibaligya ngadto sa mga merkado sa kaumahan sa ubos nga kaumahan.


set: Kabilang sa mga pangunahing pananim ang niyog, mais, gulay, at mangga.

set: Ang dagkong mga tanom naglakip sa lubi, mais, utanon, ug mangga.


set: Ang mga industriya sa Batangas City ay nakapokus sa mga lugar ng Batangas Port, Tabangao at Pinamucan, at Sorosoro Karsada.

set: Ang mga buhatan sa Batangas nakaplantsa sa mga dapit sa Batangas Port, Tabangao ug Pinamucan, ug Sorosoro Karsada.


set: Ang Shell , sa pamamagitan ng kanyang subsidiary ng Pilipinas, Pilipinas Shell, ay nagmamay-ari ng malalaking refineries sa Tabangao, at nagbibigay ng karamihan sa suplay ng gasolina na ibinebenta sa Shell gas stations sa timog Luzon at Metro Manila.

set: Ang Shell , pinaagi sa iyang Philippine subsidiary, Pilipinas Shell, adunay dagkong mga refineries sa Tabangao, ug naghatag sa kadaghanan sa suplay sa gasolina nga gibaligya sa Shell gas stations sa habagatang Luzon ug Metro Manila.


set: Ang JG Summit Holdings ay nagpapatakbo ng isang pasilidad ng petrochemical sa Pinamucan Ibaba, na may mga pagpapalawak upang tumanggap ng isang planta ng karbon ng karbon, na nagtaas ng kontrobersya sa mga lokal at mga environmentalist.

set: Ang JG Summit Holdings naglihok sa usa ka pasilidad sa petrochemical sa Pinamucan Ibaba, nga adunay mga pagpalapad aron sa pag-accommodate sa usa ka coal power plant, nga nagpatunghag kontrobersiya sa mga lokal ug mga environmentalists.


set: Ang iba pang mga kumpanya ay nag-set up ng mga refineries para sa pamamahagi sa lalawigan at kalapit na mga lugar.

set: Ang ubang mga kompaniya nagtukod usab og mga refinery alang sa pag-apod-apod ngadto sa lalawigan ug mga duol nga mga dapit.


set: Ang Batangas City ay nagho-host ng mga shopping mall tulad ng SM City Batangas, na pinamamahalaan ng SM Supermalls, at Bay City Mall at Nuciti Central, na pag-aari ng mga lokal na retail company.

set: Ang Batangas City adunay mga shopping malls sama sa SM City Batangas, nga gipadagan sa SM Supermalls, ug Bay City Mall ug Nuciti Central, gipanag-iya sa lokal nga mga retail nga mga kompanya.


set: Mayroong isang malaking bilang ng mga supermarket sa mga urbanized na lugar, ang ilan ay bahagi ng mga mall habang ang iba ay mga stand-alone na mga merkado ng kapitbahayan, lubhang nakikipagkumpitensya sa mga lokal na pampublikong pamilihan.

set: Adunay daghang gidaghanon sa mga supermarket sa urbanized nga mga dapit, nga ang pipila kabahin sa mga mall samtang ang uban usa nga nag-inusara nga mga merkado sa kasilinganan, mabangis nga nakigkompetensya sa lokal nga mga merkado sa publiko.


set: Ang Poblacion area ay nagho-host ng maraming mga tindahan, restawran, bangko, pawnshop, at iba pang mga establisimiyento.

set: Ang Poblacion area adunay daghang mga tindahan, restawran, bangko, pawnshop, ug uban pang mga establisamento.


set: Ang dalawang pangunahing pampublikong merkado sa tamang lungsod ay nagsisilbi ng mga produkto mula sa mga rural na barangay ng lungsod pati na rin sa mga kalapit na munisipalidad.

set: Duha ka dagkong merkado publiko sa siyudad ang nagsilbi sa mga produkto gikan sa mga rural nga mga barangay sa siyudad ingon man usab sa duol nga mga munisipyo.


set: Ang Diversion Road, na itinayo upang ilihis ang trapiko patungong Batangas Port at Bauan mula sa tamang siyudad, ay nakakakita ng pagtaas sa mga retail store bilang karagdagan sa pang-industriyang espasyo.

set: Ang Diversion Road, nga gitukod aron sa pagbalhin sa trapiko padulong sa Batangas Port ug Bauan gikan sa city proper, mao ang pagtan-aw sa usa ka pagtaas sa mga tindahan sa gawas dugang sa pang-industriya nga lugar.


set: Ang maraming mga dealership ng kotse ay itinatayo kasama ang haba ng kalsada sa mga barangay ng Alangilan at Balagtas.

set: Daghang dealership sa sakyanan ang gitukod ubay sa gitas-on sa dalan sa mga barangay sa Alangilan ug Balagtas.


set: Ang mga fast food restaurant, tulad ng McDonald's at Shakey's Pizza ay tumataas din malapit sa Batangas Central Terminal.

set: Ang mga fast food restaurant, sama sa McDonald's ug Shakey's Pizza usab nagsaka duol sa Batangas Central Terminal.


set: Bilang tugon sa paglago ng populasyon at ekonomiya, ang mga lokal o pambansang mga kompanya ng real estate ay nagpapaunlad ng mga subdibisyon upang tumanggap ng mga pagtaas ng populasyon.

set: Agig tubag sa populasyon ug pagtubo sa ekonomiya, ang mga lokal o nasyonal nga mga kompanya sa real estate nagpalambo sa mga subdivision aron sa pagdawat sa nagtubo nga populasyon.


set: Ang mga malalaking pagpapaunlad ay naroroon, karamihan sa mga lokal na developer, ngunit ang mga pangunahing developer tulad ng Ayala Land at Vista Land (sa pamamagitan ng Camella) ay mayroon ding presensya sa lungsod.

set: Ang mga dagkong kalamboan anaa, kasagaran sa mga lokal nga tigpalambo, apan ang dagkong mga developers sama sa Ayala Land ug Vista Land (pinaagi sa Camella) adunay presensya usab sa siyudad.


set: Kabilang sa mga mataas na institusyong pang-edukasyon sa lungsod ang Batangas State University , Lyceum ng Pilipinas University-Batangas , Unibersidad ng Batangas , St. Bridget College , Westmead International School, Golden Gate College at Colegio ng Lungsod ng Batangas.

set: Lakip sa mga institusyon sa higher education sa siyudad mao ang Batangas State University , Lyceum of the Philippines University-Batangas , University of Batangas , St. Bridget College , Westmead International School, Golden Gate College ug Colegio ng Lungsod ng Batangas.


set: Ang Kagawaran ng Edukasyon ay nagpapanatili din ng isang dibisyon sa Batangas City.

set: Ang Department of Education usab nagmintinar sa usa ka dibisyon sa Batangas City.


set: Para sa akademikong taon ng 2013-2014, mayroong 82 pampublikong paaralang elementarya at 18 pampublikong mataas na paaralan.

set: Alang sa akademikong tuig sa 2013-2014, adunay 82 ka pampublikong tulunghaan sa elementarya ug 18 nga pampublikong mga high school.


set: Para sa akademikong taon ng 2016-2017, 50 pribadong paaralan na nag-aalok ng iba't ibang antas ng edukasyon mula sa pre-school hanggang sa antas ng kolehiyo ay mayroong legal na permit upang gumana sa lungsod.

set: Alang sa akademikong tuig sa 2016-2017, 50 ka mga pribadong eskwelahan nga nagtanyag sa nagkalain-laing lebel sa edukasyon gikan sa pre-school ngadto sa level sa kolehiyo adunay legal nga permit sa pag-operate sa siyudad.


set: Kasama sa pampublikong transportasyon ng Batangas ang mga jeepney at tricycles.

set: Ang pang-publiko nga transportasyon sa Batangas naglakip sa mga jeepney ug tricycles.


set: Gayundin, ang lungsod ay may transportasyon sa pagitan ng mga barangay at iba pang mga lungsod at munisipalidad.

set: Dugang pa, ang siyudad adunay transportasyon tali sa mga barangay ug uban pang mga siyudad ug munisipalidad.


set: Ang sentral na transportasyon ng lungsod ay ang Batangas Grand Terminal, na matatagpuan sa tabi ng Diversion Road sa Alangilan.

set: Ang sentral nga transportasyon sa siyudad mao ang Batangas Grand Terminal, nga makita sa daplin sa Diversion Road sa Alangilan.


set: Naghahain ang Batangas City bilang isang terminal para sa mga pangunahing highway tulad ng Southern Tagalog Arterial Road (STAR ??Tollway), Jose P. Laurel Highway (N4) at Batangas-Quezon Road (N435), at Bauan-Batangas Road (N436).

set: Ang Batangas City nagsilbi nga usa ka terminal alang sa dagkong mga highway sama sa Southern Tagalog Arterial Road (STAR ??Tollway), Jose P. Laurel Highway (N4) ug Batangas-Quezon Road (N435), ug Bauan-Batangas Road (N436).


set: Noong unang bahagi ng 2000s, isang kalsada ang itinatayo upang magbigay ng mga biyahero ng bypass sa kasalukuyang daanan sa pamamagitan ng mga sentrong lunsod.

set: Sa sayong bahin sa tuig 2000, gitukod ang usa ka alagianan nga agianan aron paghatod sa mga magpapanaw usa ka bypass sa kasamtangan nga highway pinaagi sa mga sentro sa syudad.


set: Sa kabila ng pagtatayo ng diversion, ang mga bottleneck ng trapiko ay nanatili sa loob ng lungsod.

set: Bisan pa sa pagtukod sa diversion, ang mga bottlenecks sa trapiko nagpabilin sulod sa siyudad.


set: Ang pamahalaang lungsod ay nagtatayo ng isang kalsada sa bypass sa silangan upang magbigay ng mas mahusay na access sa mabilis na lumalaking pang-industriya na lugar sa timog ng lungsod.

set: Ang kagamhanan sa siyudad nagtukod og usa ka bypass nga dalan sa silangan aron paghatag og mas maayo nga access sa mga paspas nga nagtubo nga mga industrial nga mga dapit sa habagatan sa siyudad.


set: Nagtatampok ang poblacion ng lungsod ng isang network ng kalsada batay sa isang magaspang na parilya, tipikal ng mga lungsod at bayan sa panahon ng Espanyol.

set: Ang poblacion sa siyudad nagpakita sa usa ka network sa dalan nga gibase sa usa ka bagis nga grid, kasagaran sa mga siyudad ug mga lungsod sa Kinatsila.


set: Ang mga kalsada sa lugar ay kadalasang pinangalanan mula sa mga makasaysayang figure, tulad ng Diego Silang , ang Gomburza ( Mariano Gomez , Jose Burgos , at Jacinto Zamora ) at ang ilustrados , ( Jose Rizal , Marcelo del Pilar , at Graciano Lopez Jaena ).

set: Ang mga dalan sa lugar kasagaran ginganlan gikan sa mga numero sa kasaysayan, sama sa Diego Silang , ang Gomburza ( Mariano Gomez , Jose Burgos , ug Jacinto Zamora ) ug ang mga ilustrado , ( Jose Rizal , Marcelo del Pilar , ug Graciano Lopez Jaena ).


set: Ang Batangas City, na noon ay isang bayan, ay pinaglilingkuran ng sangay ng Philippine National Railways hanggang sa pagsara nito.

set: Ang Batangas City, nga usa ka lungsod, gisilbihan sa usa ka linya sa sanga sa Philippine National Railways hangtud sa pagsira niini.


set: Bilang bahagi ng programa sa pagpapaunlad ng imprastruktura ni Rodrigo Duterte, DuterteNomics o "Build-Build-Build", isang linya ng tren mula sa Calamba ang itatayo upang kumonekta sa lungsod.

set: Isip kabahin sa programa sa pagpalambo sa imprastruktura ni Rodrigo Duterte, DuterteNomics o "Build-Build-Build", usa ka linya sa tren gikan sa Calamba ang pagatukod aron makonektar sa siyudad.


set: Ang linya ng tren, ang Calamba-Batangas Line, isang bahagi ng mas matagal na Maynila-Matnog Railway, ay inaprobahan ng National Economic Development Authority noong Setyembre 12, 2017, at ang pondo ay ibibigay ng gobyerno ng China.

set: Ang linya sa tren, ang Calamba-Batangas Line, usa ka bahin sa mas taas nga Manila-Matnog Railway, gi-aprobahan sa National Economic Development Authority kaniadtong Septembre 12, 2017, ug ang pondo igahatag sa gobyerno sa China.


set: Ang simula ng pagtatayo ng riles, bilang bahagi ng Maynila-Matnog Railway, ay hindi pa nakatakda.

set: Gisugdan ang pagtukod sa railway, isip kabahin sa Manila-Matnog Railway, wala pa matakda.


set: Bayawan , opisyal na ang Lungsod ng Bayawan , o simpleng Bayawan City , ay isang ika-2 klaseng lungsod sa lalawigan ng Negros Oriental , Pilipinas .

set: Ang Bayawan , opisyal nga ang Lungsod sa Bayawan , o yano Bayawan City , usa ka ikaduhang klase nga dakbayan sa lalawigan sa Negros Oriental , Pilipinas .


set: Ayon sa census ng 2015, mayroon itong populasyon na 117,900 katao.

set: Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini adunay populasyon nga 117,900 nga mga tawo.


set: Ang Bayawan ay matatagpuan sa halos 100 kilometro (62 mi) mula sa Dumaguete City , ang lalawigan ng probinsiya at malapit sa lalawigan ng Negros Occidental .

set: Ang Bayawan nahimutang mga 100 ka kilometro (62 mi) gikan sa Dumaguete City , ang kapital sa probinsya ug duol sa utlanan sa probinsiya sa Negros Occidental .


set: Ito ay isang coastal city na may lupain na 69,908 ektarya (172,750 ektarya), ang pinakamalaking sa lalawigan.

set: Kini usa ka siyudad nga daplin sa baybayon nga may luna nga 69,908 ka ektarya (172,750 ektarya), ang kinadak-an sa probinsiya.


set: Ang Mabinay ay hangganan nito sa hilaga, Tanjay City at Bais City sa silangan, Sta. Catalina sa timog-silangan at Basay sa kanluran at nagbabahagi din ito ng hangganan sa Kabankalan City ng Negros Occidental sa hilagang-kanluran.

set: Ang Mabinay nag- utlanan sa amihanan, Tanjay City ug Bais City sa sidlakan, Sta. Catalina sa habagatan-sidlakan ug Basay sa kasadpan ug kini usab adunay usa ka utlanan sa Kabankalan City sa Negros Occidental sa amihanan-kasadpan.


set: Ang Bayawan ay karaniwang kilala bilang New Tolong, at mayroon lamang itong modernong pangalan simula 1952.

set: Ang Bayawan kaniadto nailhan nga New Tolong, ug adunay modernong ngalan lamang sukad sa 1952.


set: Ang Bayawan City ay may dalawang magkakaibang klima: ang dry season, na mahusay na binibigkas sa mga buwan ng Enero hanggang Mayo; at ang wet season, sa mga buwan ng Hunyo hanggang Disyembre.

set: Ang Bayawan City adunay duha ka managlahi nga panahon sa klima: ang ting-init, maayo ang paglitok sa mga bulan sa Enero hangtud sa Mayo; ug ang ting-ulan, sa mga bulan sa Hunyo hangtud Disyembre.


set: Ang Bayawan ay naging isang chartered city noong Disyembre 2000.

set: Ang Bayawan nahimong usa ka chartered city kaniadtong Disyembre 2000.


set: Ipinagmamalaki nito ang pagkakaiba nito bilang isang "Character City" (International Association of Character Cities) at isang pioneer na "Healthy City" (DOH certified) sa Pilipinas.

set: Gipanghambog niini ang iyang ngalan isip "Character City" (International Association of Character Cities) ug usa ka pioneer nga "Healthy City" (DOH certified) sa Pilipinas.


set: Kamakailan lamang, kinikilala ng Asian Institute of Management ang lungsod bilang "isa sa mga Pinakamataas na Pinakamalaking Lungsod sa Pilipinas sa Maliliit na Lungsod (Category Small Cities)" sa ilalim ng kanyang Competitive Cities Survey 2007.

set: Bag-o lang, ang Asian Institute of Management miila sa siyudad nga usa sa "Top 10 Best Cities to Live In sa Pilipinas (Small Cities Category) ubos sa Competitive Cities Survey 2007.


set: Ang bayan ay tahanan ng wika ng Minagahat , ang katutubong wika ng Southern Negros na nakalista ng Komisyon ng Wikang Filipino .

set: Ang lungsod mao ang pinuy-anan sa Minagahat nga pinulongan , ang lumad nga pinulongan sa Southern Negros nga gitala sa Komisyon sa Wikang Filipino .


set: Ang wika ay mahalaga sa kultura at sining ng mga tao sa timog ng Negros.

set: Ang pinulongan hinungdanon sa kultura ug arte sa katawhan sa southern Negros.


set: Ito ay noong 1751 nang unang itinatag ng mga Kastilang Espanyol ang kanilang kasunduan.

set: Niadtong 1751 sa dihang ang mga Katoliko nga mga piderno unang nagtukod sa ilang pamuy-anan.


set: Pagkalipas ng 116 taon, ang Tolong Nuevo (dating pangalan ni Bayawan) ay umiral na noong 1868 bilang bahagi ng Tolong Viejo (ngayon ang Munisipalidad ng Sta. Catalina).

set: 116 ka tuig ang milabay, ang Tolong Nuevo (kanhi nga ngalan sa Bayawan) naglungtad kaniadtong 1868 isip bahin sa Tolong Viejo (karon ang lungsod sa Sta. Catalina).


set: Ito ay hindi hanggang 1872 nang pormal siyang naorganisa bilang isang pueblo.

set: Niadtong 1872 sa dihang siya pormal nga giorganisar isip usa ka pueblo.


set: Noong 1953, ang pangalan na Tolong Nuevo ay pinalitan sa Bayawan, sa pamamagitan ng Republic Act 694 na inaprubahan ng 3rd congress ng Pilipinas, na ipinagkaloob ang pangalan na "Tolong" sa kalabuan at malalim na pagkalimot sa lalong madaling panahon ay malalim na makalimutan ng kasunod na mga henerasyon.

set: Niadtong 1953, ang ngalan nga Tolong Nuevo giusab ngadto sa Bayawan, tungod sa Republic Act 694 nga gi-aprobahan sa 3rd congress sa Pilipinas, nga gitugyan ang ngalan nga "Tolong" ngadto sa kangitngit ug lawom nga kalimut sa hinay hinay nga hikalimtan sa mosunod nga henerasyon.


set: Ang Bayawan, pagkatapos matugunan ang lahat ng mga kinakailangan nito para sa pagiging lungsod nito, ay naging isang lungsod noong Disyembre 23, 2000 sa pamamagitan ng plebisito na itinakda ng COMELEC.

set: Ang Bayawan, pagkahuman sa pagtagbo sa tanan nga mga gikinahanglan alang sa pagka-siyudad niini, nahimong usa ka siyudad kaniadtong Disyembre 23, 2000 pinaagi sa plebisito nga gitakda sa COMELEC.


set: Ang Bayawan City ay may lupain na 699.08 km, isa sa pinakamalaki sa Visayas.

set: Ang Bayawan City adunay yuta nga 699.08 km_, usa sa kinadak-an sa Visayas.


set: Ito ang account para sa 13% ng lupain ng lalawigan.

set: Kini ang hinungdan sa 13% sa yuta sa probinsya.


set: Ang Mabinay ay hangganan nito sa hilaga, Santa Catalina sa silangan, Tanjay City sa timog-silangan, Basay sa kanluran, at nagbabahagi din ito ng hangganan sa Kabankalan City ng Negros Occidental sa hilagang-kanluran.

set: Ang Mabinay nag- utlanan sa amihanan, Santa Catalina sa sidlakan, Tanjay City sa habagatan-sidlakan, Basay sa kasadpan, ug kini adunay utlanan sa Kabankalan City sa Negros Occidental sa amihanan-kasadpan.


set: Ang baybayin ay 15 km kanluran sa silangan, na may 7 barangay sa baybayin.

set: Ang baybayon maoy 15 km sa kasadpan sa sidlakan, nga adunay 7 ka mga coastal barangays.


set: Ang urban area ay bumubuo lamang ng 2.3% (15.73 km) ng kabuuang lugar ng lungsod at naglalaman ng pangunahing institusyonal, komersyal at sentral na distrito ng negosyo ng lungsod.

set: Ang urban area naglangkob lamang sa 2.3% (15.73 km) sa kinatibuk-ang dakbayan sa siyudad ug naglangkob sa nag-unang institusyonal, komersyal ug sentral nga negosyo nga distrito sa siyudad.


set: Nagtatakda ito bilang pangunahing pang-ekonomiyang sentro, habang ang mga node ng paglago ng ekonomiya ay itinatag sa mga barangay na nasa estratehikong lugar sa mga kabundukan.

set: Nag-obra kini isip nag-una nga sentro sa ekonomiya, samtang ang mga binhi sa ekonomiya nga pagtubo gitukod sa mga lugar nga maayong pagkabutang sa kabukiran.


set: Ang lugar ng sub-urban ay humigit-kumulang 14.


set: 7% (102.6 km) ng kabuuang lugar at itinatakda na naglalaman ng mga agro-industrial zone, pang-industriyang mga zone at mga settlement ng tao.

set: 7% (102.6 km) sa kinatibuk-ang lugar ug gitakda nga maglangkob sa agro-industrial zones, industrial zones ug human settlements.


set: Ang umiiral na pang-industriya na aktibidad (planta ng dayap), ang pagtatayo ng mga gilingan ng palay, at ang kilalang mga pang-industriya na lugar sa lugar ay nagpapakita ng natural na pattern ng pag-unlad.

set: Ang kasamtangan nga kalihokan sa industriya (lime plant), ang pagtukod sa mga mill mill, ug ang giila nga mga industrial zone sa maong lugar nagpakita sa natural nga sumbanan sa kalamboan.


set: Ang mga residential zone ay isinasaalang-alang sa sub-urban na lugar upang magbigay ng mga settlement para sa mga tao sa komersyal na sentro at sa mga industrial zone.

set: Ang mga residensyal nga mga lugar giisip sa sub-urban nga dapit aron paghatag og mga pinuy-anan alang sa mga tawo diha sa sentro sa komersyo ug sa mga industrial zone.


set: Ang lugar ng bukid ay may 83.1% ng kabuuang lupain at karaniwang agrikultura.

set: Ang kabanikanhan nga lugar adunay 83.1% sa kinatibuk-ang luna sa yuta ug kini pang-agrikultura.


set: Gayunpaman, ang ilang mga barangay ay tinukoy na naglalaman ng isang mataas na antas ng commerce, kalakalan at agro-processing industry bilang mga pang-ekonomiyang nodes paglago ng lungsod.

set: Bisan pa, ang pipila nga mga barangay giila nga adunay taas nga lebel sa komersiyo, pamatigayon ug agro-processing nga industriya nga mao ang paglambo sa ekonomiya sa siyudad.


set: Ang mga node ng paglago ay pinipili dahil sa kanilang strategic geographic location habang ang iba pang mga rural na barangay ay pangunahing mga lugar ng agrikultura produksyon.

set: Kini nga mga node sa pagtubo gipunting tungod sa ilang estratehikong lokasyon sa geograpikan samtang ang ubang mga barangay sa kabarangayan mao ang mga dapit nga agrikultural.


set: Ang Bayawan ay isa sa mga pinaka-baog bundok sa lalawigan.

set: Ang Bayawan adunay usa sa pinaka-umaw nga kabukiran sa probinsiya.


set: Ayon sa Department of Environment & Natural Resources (DENR) na 72.7% at 27.3% (198.05 km) ang kabuuang lupain ng Bayawan bilang A & D (alienable at disposable) at bilang forestlands.

set: Gipanghimakak sa Department of Environment & Natural Resources (DENR) nga ang 72.7% ug 27.3% (198.05 km) sa kinatibuk-an nga yuta sa Bayawan isip A & D (alienable ug disposable) ug ingon kalasangan.


set: Gayunpaman, ang kamakailang pagtatasa ng paggamit ng paggamit ng lupa ay nagpapakita na 17.8% lamang ng kabuuang lupain ang ginagamit bilang kagubatan.

set: Bisan pa, ang bag-o nga pagtantiya sa paggamit sa paggamit sa yuta nagpakita nga 17.8% lang sa kinatibuk-ang luna ang gigamit isip mga kalasangan.


set: Mula sa mga ito, maaari itong maipakita na ang isang malaking bahagi ng lugar ng lupain na inuri bilang mga kagubatan ay nilinang at hindi ginagamit.

set: Gikan niini, mahimong mahibal-an nga ang usa ka dako nga bahin sa yuta nga gituohang gi-classified nga forestlands gitikad ug dili gigamit nga gamiton.


set: Ang sitwasyong ito ay maaaring maiugnay sa hindi tamang pag-aayos at pagsasaka ng mga tao sa mga kabundukan.

set: Kini nga sitwasyon mahimong ikapasangil sa dili tukma nga paghusay ug mga pamaagi sa pagpanguma sa mga tawo sa kabukiran.


set: May mga walang kontrol at hindi nakikipanayam na conversion ng mga classified forestlands sa pamamagitan ng slash and burn practices, pagkatapos ay ang paglilinang ng mga tao sa lahat ng bahagi ng mga kabukiran ng kabukiran.

set: Adunay mga dili kontrolado ug walay pagmonitor nga mga pagkakabig sa mga classified forestlands pinaagi sa slash ug burn nga mga pamaagi, dayon ang pagtikad sa mga tawo sa tanang bahin sa mga bukirong barangay.


set: Ang walang kapararakan na conversion at paglilinang ng mga kagubatan at pag-aalis ng kagubatan ay nagresulta sa pangmatagalang problema ng pagbaha sa parehong mga kabukiran at mababang lupa ng mga barangay sa tag-ulan.

set: Ang walay pagkakabig nga pagkakabig ug pag-ugmad sa mga kalasangan ug pag-us-os sa kalasangan nagresulta sa kanunay nga sulud sa pagbaha sa mga bukirang barangay ug ubos nga mga barangay sa ting-ulan.


set: Kabilang dito ang malalang epekto ng tatlong ilog sa lungsod at pagkawala ng pagkamayabong sa lupa sa hinterlands dahil sa pagguho ng lupa at pagguho ng lupa.

set: Ang mga epekto niini naglakip sa grabe nga siltation sa tulo ka mga suba sa siyudad ug pagkawala sa fertility sa yuta sa kabukiran tungod sa pagbanlas sa yuta ug pagdahili sa yuta.


set: Bilang karagdagan, ang ilang mga bukal ay naging paulit-ulit (walang tubig na dumadaloy sa panahon ng tag-ulan) dahil sa pagkawasak ng kanilang mga watershed.

set: Dugang pa, ang pipila ka mga tubod nahimong sagunson (walay tubig nga nagaagay sa ting-init) tungod sa pagkalaglag sa ilang mga tubig-saluran.


set: Sa mga tuntunin ng sanitary sewerage at pagtatapon ng solidong basura, tanging ang mga barangay ng mga lunsod ay nakapagtatag ng alkantarilya sa lungsod, gayunpaman, direkta ang sistema sa mga ilog o direkta sa dagat nang walang wastewater treatment.

set: Sa natad sa sanitary sewerage ug paglabay sa solid waste, ang mga barangay sa siyudad lamang ang nakapatukod sa sewerage sa siyudad, bisan pa, ang sistema nag-agos direkta ngadto sa mga suba o direkta ngadto sa dagat nga walay pagtambal sa tubig.


set: Ang iba pang mga kabahayan ay gumagamit ng backyard septic tank para sa kanilang pagtatapon ng wastewater.

set: Ang ubang mga panimalay naggamit sa mga tangke sa likod nga tangke alang sa ilang mga pag-usik sa tubig.


set: Ang mga solidong basura ay nakolekta ng LGU sa mga barangay ng mga lunsod at dumped sa isang bukas na dumpsite sa Barangay Banga.

set: Ang mga solid waste ang nakolekta sa LGU sa mga barangay sa mga barangay ug gibalhin ngadto sa usa ka open dumpsite sa Barangay Banga.


set: Sa pag-asam para sa higit pang mga solidong basura sa hinaharap bilang mga spin ng pag-unlad sa lungsod, isang bagong dumping site ang nakuha sa Barangay Nangka.

set: Sa pagpaabut alang sa dugang nga solid nga mga basura sa umaabot nga kalamboan sa siyudad, usa ka bag-ong dumping site ang nakuha sa Barangay Nangka.


set: Ang pangunahing imprastraktura ng lungsod ay puro sa tamang lungsod, bagaman ang iba't ibang mga dam para sa mga layuning pang-agrikultura ay itinayo upang mapabuti ang patubig sa mga lupang sakahan.

set: Ang nag-unang imprastruktura sa dakbayan nga gikonsentra sa city proper, bisan pa nga ang nagkalain-laing mga dam alang sa agricultural purposes gitukod aron mapalambo ang irigasyon sa mga kaumahan.


set: Malapit na rin ang pagkonekta sa kalsada sa Kabankalan City .

set: Ang nagkonektang dalan paingon sa Kabankalan City hapit usab mahuman.


set: Ang 2.5 kilometro na maluwang na bulubundukin sa harapan ng beachfront sa tamang lungsod ay kabilang sa pinakamahabang sa lalawigan, at naging isang pangunahing lokal na lugar pati na rin ang atraksyong panturista.

set: Ang 2.5 kilometro nga taas nga boulevard nga nag-atubang sa beachfront sa city proper mao ang usa sa labing dugay sa probinsiya, ug nahimo nga usa ka major local nga lugar ingon man usa ka atraksyon sa turista.


set: Sa taong 2000 ang lungsod ay may 645.23 km ng mga kalsada; 6.26% na kung saan ay National Roads; 19.41% ay Provincial Roads; 1.79% ay Mga Kalsada ng Lungsod / Mga Kalye; at karamihan sa mga ito ay 72.54% ay Barangay Roads.

set: Kutob sa tuig 2000 ang siyudad adunay 645.23 km nga mga kadalanan; 6.26% niini mao ang National Roads; 19.41% mao ang Provincial Roads; 1.79% mao ang mga dalan sa kadalanan; ug ang kadaghanan nga 72.54% mao ang Barangay Roads.


set: Bukod pa rito, ang kabuuang haba ng daan ay 5.75% lamang ang kongkretong kalsada at 2.81% na mga kalsada sa ispaltuhin.

set: Dugang pa, sa kinatibuk-ang gitas-on sa karsada nga 5.75% lamang ang konkreto nga mga kalsada ug 2.81% nga aspalto nga mga kalsada.


set: Sa mga hindi naka-aspaltang kalsada, 105 kilometro lamang ang mga kalsada sa kalsada at ang natitirang 75.16% o 485 kilometro ay mga punong lupa na punan.

set: Sa mga unpaved roads, 105 ka kilometro lamang ang mga dalan sa graba ug ang nahabilin nga 75.16% o 485 ka kilometro ang mga dalan nga puno sa yuta.


set: Isinasalin nito na ang karamihan sa mga kalsada lalo na ang mga kalsada ng barangay sa mga kabukiran ay hindi maaaring maipasa sa panahon ng masamang kondisyon ng panahon.

set: Gihubad kini nga kadaghanan sa mga dalan labi na ang mga dalan sa barangay sa kabukiran nga mga barangay dili mapapas sa panahon sa dili maayo nga kondisyon sa panahon.


set: Ang sitwasyon ng kalsada ng lungsod ay isang malaking pasan para sa mga residente sa mga liblib na lugar dahil ang paghahatid ng mga pangunahing serbisyo at supply ng mga kalakal ay inhibited halos palaging sa pamamagitan ng ito.

set: Ang sitwasyon sa kadalanan sa siyudad usa ka dako nga palas-anon alang sa mga lumulupyo sa kabukiran tungod kay ang paghatod sa mga nag-unang serbisyo ug suplay sa mga butang hugot nga gipugngan niini.


set: Higit na lalo na ang mga magsasaka ay kailangang magpadala ng napakalaking gastos sa transportasyon sa kanilang mga produkto na iniiwan ang napakaliit na kita.

set: Labaw ilabina ang mga mag-uuma kinahanglan nga mag-abaga sa mahal kaayo nga gasto sa pagdala sa ilang mga produkto nga naghatag kanila og gamay nga kita.


set: Ang pagpapabuti ng imprastraktura ng kalsada ng lunsod lalo na ang kalsada ng probinsya na nag-uugnay sa City Proper, Kalumboyan at Manduao sa Lungsod ng Kabankalan sa Negros Occidental ay itinuturing na magbukas ng isang bagong dimensyon sa ekonomiya at panlipunang aktibidad ng lungsod.

set: Ang pagpa-uswag sa imprastraktura sa kadalanan sa siyudad ilabi na ang dalan sa probinsiya nga nagkonektar sa City Proper, Kalumboyan ug Manduao ngadto sa Lungsod sa Kabankalan sa Negros Occidental giisip nga magbukas sa usa ka bag-ong sukaranan sa ekonomikanhon ug sosyal nga kalihokan sa siyudad.


set: Ito ang listahan ng mga protektadong lugar ng Pilipinas na pinangangasiwaan ng Department of Environment and Natural Resources ' Biodiversity Management Bureau sa ilalim ng National Integrated Protected Areas System (NIPAS) Act of 1992.

set: Kini ang lista sa mga protektadong lugar sa Pilipinas nga gidumala sa Department of Environment and Natural Resources ' Biodiversity Management Bureau ubos sa National Integrated Protected Areas System (NIPAS) Act of 1992.