jeanflop/post_ocr_correction2 huggingface dataset:
quand on éprouva le besoin de compléter le recueil du Maître par les textes postérieurement émanés de l'autorité législative (et l'on sait quelle en était alors l'activité), on les recueillit séparément, sans y joindre aucun travail de concordance ni d'explication; les dits des canonistes, suite et amplification des Dicta Gratiani, en furent totalement séparés. Et ainsi on s'avançait vers les premières collections officielles, les Quatre Collections et les Décrétales de Grégoire IX ; ces recueils, pour n'être pas encore un Code canonique suivant la formule moderne, en étaient cependant moins éloignés que le Décret, et allaient constituer un nouveau progrès. (A suivre.) A. BOUDINION. ACTA SANCTAE SEDIS I. — ACTES DE SA SAINTETÉ 1. Encyclique sur l'enseignement de la doctrine chrétienne. SANCTISSIMI DOMINI NOSTRI PII DIVINA PROVIDENTIA PAPAE LITTERAE ENCYCLICA AD SACROS UNIVERSI CATHOLICI ORBIS ANTISTITES DE CHRISTIANA DOCTRINA TRADENDA. VENERABILISSIMIS FRATRIBUS PATRIARCHIS, PRIMATIBUS, ARCHIEPISCOPIS, EPISCOPIS, ALIISQUE LOCORUM ORDINARIIS CUM APOSTOLICA SEDIS PACEM ET COMMUNIONEM HABENTIBUS PIUS PP. X. VENERABILES FRATRES, SALUTEM ET APOSTOLICAM BENEDICTIONEM. Acerbo nimis ac difficile tempore ad supremi pastoris munus, in universum Christi gregem gerendum, arcanum Dei consilium tenuitatem Nostram evexit. Inimicus namque homo sic gregem ipsum jam diu obambulat vaferrimaqua insidiatur astutia, ut nunc vel maxime illud factum esse videatur, quod senioribus Ecclesiae in Ephesi praenuntiabat Apostolus : Ego scio quoniam intrabunt lupi rapaces in vos, non pastantes gregem (i). Cujus quidem religiosae rei inclinationis, quicumque adhuc divinae gloriae studio feruntur, causas rationemque inquirunt, quas dum alii alias afferunt, diversas, pro sua quisque sententia, ad Dei regnum in his terris tutandum restitundumque sequuntur vias. Nobis, Venerabiles Fratres, quamvis cetera non respuamus, iis maxime assentiendum videtur, quorum judicio et praesentem animorum remissionem ac veluti imbecillitas, quaeque inde gravissima oriuntur mala, ex divinarum ignoratione rerum praecipue sunt repetenda. Congruit id plane cum eo quod Deus ipse per Oseam prophetam dixit: Et non est scientia Dei in terra. Maledictum, et mendacium, et homicidium, et furum, et adulterium inundaverunt, et sanguis sanguinem tetigit. Propter hoc lugebit terra, et infirmabitur omnis qui habitat in ea. Et re quidem vera, aestimante hac nostra esse quamplurimos, in christiano populo, qui in summa
maxime illud factum esse videatur, quod senioribus Ecclesiae in Ephesi praenuntiabat Apostolus : Ego scio quoniam intrabunt lupi rapaces in vos, non pastantes gregem (i). Cujus quidem religiosae rei inclinationis, quicumque adhuc divinae gloriae studio feruntur, causas rationemque inquirunt, quas dum alii alias afferunt, diversas, pro sua quisque sententia, ad Dei regnum in his terris tutandum restitundumque sequuntur vias. Nobis, Venerabiles Fratres, quamvis cetera non respuamus, iis maxime assentiendum videtur, quorum judicio et praesentem animorum remissionem ac veluti imbecillitas, quaeque inde gravissima oriuntur mala, ex divinarum ignoratione rerum praecipue sunt repetenda. Congruit id plane cum eo quod Deus ipse per Oseam prophetam dixit: Et non est scientia Dei in terra. Maledictum, et mendacium, et homicidium, et furum, et adulterium inundaverunt, et sanguis sanguinem tetigit. Propter hoc lugebit terra, et infirmabitur omnis qui habitat in ea. Et re quidem vera, aestimante hac nostra esse quamplurimos, in christiano populo, qui in summa ignoratione eorum versentur quae ad salutem aeternam nosse oportet, communes, et proh dolor! non solum lae, sunt querimoniae. — Quum vero christianum dicimus populum, non plebem tantum aut sequioris coetus homines significamus qui, saepenumero aliquam ignorantiae excusationem ex eo admittunt quod imitium dominorum imperio cum pareant, vix sibi suisque temporibus servire queunt : sed illos etiam et maxime, qui etsi ingenio cultuque non carent, profana quidem eruditione affatim pollent, ad religionem tamen quod attinet, temere omnino atque imprudenter vivunt. Difficile dictu est quam crassis in saepe tenebris obvolvantur; quodque magis dolendum est, in ipsis tranquille jacent! De summo rerum omnium auctore ac moderatore Deo, de christianae fidei sapientia nulla ferre ipsis cogitatio. Hinc vero nec de Verbi Dei incarnatione. nec de perfecta ab ipso humani aeneris restauratione quidquam norunt; nihil de Gratia, quae potissimum est adjumentum ad aeternorum adeptionem, nihil de Sacrificio augusto aut de Sacramentis, quibus gratiam ipsam assequimur ac retinemus. Peccato autem quid nequit, insit, quid turpitudinis, nullo pacto aestimatur; unde nec ejus vitandi nec deponendi sollicitudo ulla: sicque ad supremum usque diem venitur, ut sacerdos, ne spes absit salutis, extremam agendi viam animam momenta quae fovendae maxime caritati in Deum impendi oporteret, edocendo summatim religionem tribuat; si
servire queunt : sed illos etiam et maxime, qui etsi ingenio cultuque non carent, profana quidem eruditione affatim pollent, ad religionem tamen quod attinet, temere omnino atque imprudenter vivunt. Difficile dictu est quam crassis in saepe tenebris obvolvantur; quodque magis dolendum est, in ipsis tranquille jacent! De summo rerum omnium auctore ac moderatore Deo, de christianae fidei sapientia nulla ferre ipsis cogitatio. Hinc vero nec de Verbi Dei incarnatione. nec de perfecta ab ipso humani aeneris restauratione quidquam norunt; nihil de Gratia, quae potissimum est adjumentum ad aeternorum adeptionem, nihil de Sacrificio augusto aut de Sacramentis, quibus gratiam ipsam assequimur ac retinemus. Peccato autem quid nequit, insit, quid turpitudinis, nullo pacto aestimatur; unde nec ejus vitandi nec deponendi sollicitudo ulla: sicque ad supremum usque diem venitur, ut sacerdos, ne spes absit salutis, extremam agendi viam animam momenta quae fovendae maxime caritati in Deum impendi oporteret, edocendo summatim religionem tribuat; si tamen, quod fere usu venit, usque adeo culpabili ignorantia morientem non laboret ut et sacerdotis operam supervacaneam arbitretur et, minime placato Deo, tremendam aeternitatis viam securum ingrediendo putet. Unde merito scripsit Benedictus XIV, decessor Noster: Illud affirmantes, magnam eorum partem qui cernis suppliciis damnatur, eam calamitatem perpetuo subire ob ignorantiam superiorum fidei, quae scire et credere necessario debent ut inter electos cooptentur. Haec quum ita sint, Venerabiles Fratres, quid, quaeso, mirabimur, si tanta sit modo in qua dies augescat, non inter barbaras inquam nationes, sed in ipsis gentibus quae christiano nomine feruntur, corpora morum et consuetudinum depravatio? Paulus quidem apostolus ad Ephesios scribens hanc edicebat: Fornicatio autem, et omnis immunditia, aut avaritia, nec nominetur in vobis, sicut decet sanctos; aut turpitudo, aut stultiloquium. At vero sanc. timonue huic ac pudori cupiditatum moderationem divinarum rerum sapientiae fundamentum posuit: Videte itaque, fratres, quam caute ambulatis: non quasi insipientes, sed ut sapientes..... Propterea nolite fera imprudentes, sed intelligentes qua sit Voluntas Dei. Et plane id merito. Voluntas namque hominis inditum ab ipso auctore Deo honesti rectique amorem, quo in bonum non adumbratum sed sincerum veluti rapiebatur, vix retinet adhuc. Corruptela prima verse labis depravata, ac Dei factoris sui quasi oblita, eo affectum omnem
superiorum fidei, quae scire et credere necessario debent ut inter electos cooptentur. Haec quum ita sint, Venerabiles Fratres, quid, quaeso, mirabimur, si tanta sit modo in qua dies augescat, non inter barbaras inquam nationes, sed in ipsis gentibus quae christiano nomine feruntur, corpora morum et consuetudinum depravatio? Paulus quidem apostolus ad Ephesios scribens hanc edicebat: Fornicatio autem, et omnis immunditia, aut avaritia, nec nominetur in vobis, sicut decet sanctos; aut turpitudo, aut stultiloquium. At vero sanc. timonue huic ac pudori cupiditatum moderationem divinarum rerum sapientiae fundamentum posuit: Videte itaque, fratres, quam caute ambulatis: non quasi insipientes, sed ut sapientes..... Propterea nolite fera imprudentes, sed intelligentes qua sit Voluntas Dei. Et plane id merito. Voluntas namque hominis inditum ab ipso auctore Deo honesti rectique amorem, quo in bonum non adumbratum sed sincerum veluti rapiebatur, vix retinet adhuc. Corruptela prima verse labis depravata, ac Dei factoris sui quasi oblita, eo affectum omnem convertit ut diligat vanitatem et querat mendacium. Erranti igitur pravisque obesecatas cupiditatibus voluntati duce opus est qui monstret viam, ut male clesertas repetat justitiae solemnitas. Dux autem, non aliunde quesitis, sed a natura comparatus, mens ipsa est: quae si germana careat luce, divinarum nempe rerum notitia, illud habebitur, quod caecus caeco ducatum praestabit et. ambo in foveam cadent. Sanctus rex David, cum Deum de veritatis lumine laudaret quod menti hominum indidisset: Signatum est, aiebat, super nos lumen vultus tui, Domine. Quid porro ex hac largitione luminis sequatur, addidit inquiens: Dedisti luctitiam in corde meo; luctitiam videlicet, qua dilatatum cor nostrum viam mandatorum divinorum currat. Quod revera ita esse facile consideranti patet. Deum namque ejusque infinitas quas perfectiones nominamus, longe exploratius, quam naturae vires scrutentur, christiana nobis sapientia manifestat. Quid porro? Jubet hanc scientiam summo ipsum Deum officio fidei nos revereri, quae mentis est, spei quas voluntatis, caritatis quae cordis: sicque totum hominem supremo illi Auctori ac Moderatori mancipat. Similiter una est Jesu Christi doctrina, qua germanam praestabilemque hominis aperit dignitatem, quippe qui sit filius Patris coelestis qui in coelis est, ad imaginem ejus factus cumque eo aeternum beatque victurus. At vero ex hac ipsa dignitate ejusdemque notitia infert Christus debere
caeco ducatum praestabit et. ambo in foveam cadent. Sanctus rex David, cum Deum de veritatis lumine laudaret quod menti hominum indidisset: Signatum est, aiebat, super nos lumen vultus tui, Domine. Quid porro ex hac largitione luminis sequatur, addidit inquiens: Dedisti luctitiam in corde meo; luctitiam videlicet, qua dilatatum cor nostrum viam mandatorum divinorum currat. Quod revera ita esse facile consideranti patet. Deum namque ejusque infinitas quas perfectiones nominamus, longe exploratius, quam naturae vires scrutentur, christiana nobis sapientia manifestat. Quid porro? Jubet hanc scientiam summo ipsum Deum officio fidei nos revereri, quae mentis est, spei quas voluntatis, caritatis quae cordis: sicque totum hominem supremo illi Auctori ac Moderatori mancipat. Similiter una est Jesu Christi doctrina, qua germanam praestabilemque hominis aperit dignitatem, quippe qui sit filius Patris coelestis qui in coelis est, ad imaginem ejus factus cumque eo aeternum beatque victurus. At vero ex hac ipsa dignitate ejusdemque notitia infert Christus debere homines se amare invicem ut fratres, vitam hic degeere ut lucis filios decet, non in comessationibus, et ebrietatibus; non in cubilibus, et impudicitiis; non in contentione, et aemulatione; jubet pariter omnem sollicitudinem nostram proiecere in Deum, quoniam ipsi cura est de nobis; jubet tribuere egenis, benefacere iis qui nos oderunt, salutares animi utilitates fluxis hujus temporis bonis anteponere. Ne autem omnia singulalim attingamus, nonne ex Christi institutione homini superbius audenti demissio animi, quae verae gloriae origo est, suadetur ac praecipitur? Quicumque... humiliaverit se..., hic est mayor in regno caeli. Ex ea prudentiam spiritus docemur, qua prudentiam carnis caveamus; justitiam, qua jus tribuamus cuique suum; fortitudinem, qua parati simus omnia perpeti, erectoque animo pro Deo sempiternaque beatitate patiamur; temperantiam denique, qua vel pauperiem pro regno Dei adamemus, quin et in ipsa cruce gloriemur, confusione contempta. Statigitur, ab christiana sapientia, non modo intellectum nostrum mutuari lumen quo veritatem assequatur, sed voluntatem etiam arduorem concipere quo evehamur in Deum cumque eo virtutis exercitatione jungamur. Longe equidem absumus ut ex his asseramus pravitiam animi corruptionemque morum non posse cum religionis scientia conjungi. Utinam non id plus nimio probarent facta! Contendimus tamen, ubi crassae ignorantiae tenebris sit mens circumfusa, nullatenus posse aut rectam voluntatem esse
salutares animi utilitates fluxis hujus temporis bonis anteponere. Ne autem omnia singulalim attingamus, nonne ex Christi institutione homini superbius audenti demissio animi, quae verae gloriae origo est, suadetur ac praecipitur? Quicumque... humiliaverit se..., hic est mayor in regno caeli. Ex ea prudentiam spiritus docemur, qua prudentiam carnis caveamus; justitiam, qua jus tribuamus cuique suum; fortitudinem, qua parati simus omnia perpeti, erectoque animo pro Deo sempiternaque beatitate patiamur; temperantiam denique, qua vel pauperiem pro regno Dei adamemus, quin et in ipsa cruce gloriemur, confusione contempta. Statigitur, ab christiana sapientia, non modo intellectum nostrum mutuari lumen quo veritatem assequatur, sed voluntatem etiam arduorem concipere quo evehamur in Deum cumque eo virtutis exercitatione jungamur. Longe equidem absumus ut ex his asseramus pravitiam animi corruptionemque morum non posse cum religionis scientia conjungi. Utinam non id plus nimio probarent facta! Contendimus tamen, ubi crassae ignorantiae tenebris sit mens circumfusa, nullatenus posse aut rectam voluntatem esse aut mores bonos. Apertis namque oculis si quis offendit, poterit ille sane per rectum tutoque itinere declinare: qui tamen caecitate laborat, huic periculum certe quidem imminet. Adde porro: corruptionem morum, si fidei lumen penitus non sit extinctum, spem facere emendationis; quod si utrumque jungitur et morum pravitas et fidei ob ignorationem defectio, vix erit medicina locus patetque ad ruinam via. Quum igitur ex ignorantia religionis tam multa tamque gravia clamentur damna; alia vero ex parte, quum tanta sit religiosa institutionis necessitas atque utilitas, frustra enim Christiani hominis officia impleturus speratur qui illa ignoret; jam ulterius inquirendum venit cuius dum sit perniciosissimam hanc ignorantiam cavere mentibus, adeoque necessaria scientia animos imbuere. Quae res, Venerabiles Fratres, nullam habet coletationem: gravissimum namque id munus ad omnes pertinet quotquot sunt animarum pastores. Hi sane, ex Christi pracepto, creditas sibi oves agnoscere tenentur ac pasce: pascere autem hoc primum est, docere; Dabo vobis, sic nempe Deus per Jeremiam promittebat, pastores juxta cor meum, et pascere vos scientia et doctrina. Unde et Apostolus Paulus aiebat: Non... misit me Christus baptizare, sed evangelizare, indicans videlicet primas eorum partes qui regenda aliqua modo Ecclesiae sunt positi, esse in instituendis ad sacra fidelibus. Cujus quidem institutionis laudes persequi supervacaneum
ignorationem defectio, vix erit medicina locus patetque ad ruinam via. Quum igitur ex ignorantia religionis tam multa tamque gravia clamentur damna; alia vero ex parte, quum tanta sit religiosa institutionis necessitas atque utilitas, frustra enim Christiani hominis officia impleturus speratur qui illa ignoret; jam ulterius inquirendum venit cuius dum sit perniciosissimam hanc ignorantiam cavere mentibus, adeoque necessaria scientia animos imbuere. Quae res, Venerabiles Fratres, nullam habet coletationem: gravissimum namque id munus ad omnes pertinet quotquot sunt animarum pastores. Hi sane, ex Christi pracepto, creditas sibi oves agnoscere tenentur ac pasce: pascere autem hoc primum est, docere; Dabo vobis, sic nempe Deus per Jeremiam promittebat, pastores juxta cor meum, et pascere vos scientia et doctrina. Unde et Apostolus Paulus aiebat: Non... misit me Christus baptizare, sed evangelizare, indicans videlicet primas eorum partes qui regenda aliqua modo Ecclesiae sunt positi, esse in instituendis ad sacra fidelibus. Cujus quidem institutionis laudes persequi supervacaneum ducimus, quantique ea sit apud Deum ostendere. Certa miseratio, quam pauperibus ad levandas angustias tribuimus, magnam a Deo habet laudem. At longe majorem quis neget habere studium et laborem, quo, non fluxas corporibus utilitates, sed aeternas animis docendo monendoque conciliamus? Nihil profecto optatius, nihil gratius queat Jesu Christo animarum servatori accedere, qui de se per Isaiam professus est: Evangelizare pauperibus misit me. Hic tamen praestat, Venerabiles Fratres, hoc unum consectari atque urgere, nullo sacerdotem quemlibet graviori officio teneri, nullo arctiori nexu obligari. Etenim in sacerdote ad vitae sanctimoniam debere scientiam adjicit, quis neget? Labia sacerdotis custodient scientiam. Atque illam reapse severissime Ecclesia requirit in iis qui sint sacerdotio initiandi. Quorsum id vero? Quia scilicet ab eis divinae legis notitiam christiana plebs expectat, illosque ad eam impertiendam destinat Deus: Et legem requirent ex ore ejus: quia angelus Domini exercituum est. Quamobrem Episcopus, in sacra initiatione, sacerdotii candidatos alloquens: Sit, inquit, doctrina vestra spiritualis medicina populo Dei; sint providi cooperatores ordinis nostri; ut in lege sua die ac nocte meditantes, quod legerint credant, quod crediderint doceant. Quod si nemo est sacerdos ad quem haec non pertineant, quid porro de illis censebimus; qui nomine ac potestate curionum aucti, animarum rectoris munere vi die
accedere, qui de se per Isaiam professus est: Evangelizare pauperibus misit me. Hic tamen praestat, Venerabiles Fratres, hoc unum consectari atque urgere, nullo sacerdotem quemlibet graviori officio teneri, nullo arctiori nexu obligari. Etenim in sacerdote ad vitae sanctimoniam debere scientiam adjicit, quis neget? Labia sacerdotis custodient scientiam. Atque illam reapse severissime Ecclesia requirit in iis qui sint sacerdotio initiandi. Quorsum id vero? Quia scilicet ab eis divinae legis notitiam christiana plebs expectat, illosque ad eam impertiendam destinat Deus: Et legem requirent ex ore ejus: quia angelus Domini exercituum est. Quamobrem Episcopus, in sacra initiatione, sacerdotii candidatos alloquens: Sit, inquit, doctrina vestra spiritualis medicina populo Dei; sint providi cooperatores ordinis nostri; ut in lege sua die ac nocte meditantes, quod legerint credant, quod crediderint doceant. Quod si nemo est sacerdos ad quem haec non pertineant, quid porro de illis censebimus; qui nomine ac potestate curionum aucti, animarum rectoris munere vi die nitatis et quodam quasi pacto inito funguntur? Hi quodammodo pastoribus et doctoribus sunt accensendi, quos dedit Christus ut fideles iam non sint parvuli fluctuantes et circumferantur omni vento doctrinae in nequitia hominum, veritatem autem facientes in caritate, crescant in illo per omnia, qui est caput Christus. Quapropter sacrosancta Tridentina Synodus, cum animarum pastoribus agens, officium eorum hoc primum et maximum esse constituit, christianam plebem docere. Hinc jubet illos, dominicis saltem diebus festisque sollemnioribus, de religione ad populum dicere, sacri vero Adventus tempore et Quadragesimae quotidie, vel saltem ter in hebdomada. Neque id modo: addit namque teneri parochos, cisdem saltem dominicis festisque diebus, per se vel per alios, in fidei veritatibus erudire pueros, eosque ad obedientiam in Deum ac parentes instituere. Quum vero sacramenta fuerint administranda, praecipit ut qui sunt suscepturi, de eorumdem vi facili vulgarique sermone doceantur. Quas sacrosanctae Synodi praescriptiones Benedictus XIV, predecessor Noster, in sua Constitutione Etsi minime, sic brevi complexus est ac distinctius definivit: Dile potissimum onera a Tridentina Synodo curatoribus animarum sunt imposita: alterum, ut festis diebus de rebus divinis sermones ad populum habeant; alterum, ut pueros et rudiores quosque divinae legis fideique rudimentis informent. - Iure autem sapientissimus Pontifex duplex hoc officium distinguit, sermonis videlicet
cum animarum pastoribus agens, officium eorum hoc primum et maximum esse constituit, christianam plebem docere. Hinc jubet illos, dominicis saltem diebus festisque sollemnioribus, de religione ad populum dicere, sacri vero Adventus tempore et Quadragesimae quotidie, vel saltem ter in hebdomada. Neque id modo: addit namque teneri parochos, cisdem saltem dominicis festisque diebus, per se vel per alios, in fidei veritatibus erudire pueros, eosque ad obedientiam in Deum ac parentes instituere. Quum vero sacramenta fuerint administranda, praecipit ut qui sunt suscepturi, de eorumdem vi facili vulgarique sermone doceantur. Quas sacrosanctae Synodi praescriptiones Benedictus XIV, predecessor Noster, in sua Constitutione Etsi minime, sic brevi complexus est ac distinctius definivit: Dile potissimum onera a Tridentina Synodo curatoribus animarum sunt imposita: alterum, ut festis diebus de rebus divinis sermones ad populum habeant; alterum, ut pueros et rudiores quosque divinae legis fideique rudimentis informent. - Iure autem sapientissimus Pontifex duplex hoc officium distinguit, sermonis videlicet habendi, quem vulgo Evangelii explicationem vocitant, et christianae doctrinae tradendae. Non enim forte desint qui, minuendi laboris cupidi, persuadeant sibi homiliam pro catechesi esse posse. Quod quam putetur perperam, consideranti patet. Qui enim sermones de sacro Evangelio habetur, ad eos instituitur, quos fidei elementis imbutos jam esse oportet. Panem diceres, qui adultis frangatur. Catechetics contra est institutio illud est quod Petrus Apostolus concupiscit sine dolo a fidelibus volebat, quasi a modo infanti-s infantibus. Hoc scilicet catechistae munus est, veritatem aliquam tractandam suscipere vel ad fidem vel ad christianos mores pertinentem, eamque omni ex parte illustrare: quoniam vero emendatio vitae finis docendi esse debet, oportet catechistam comparationem instituere ea inter quae Deus agenda praescribit quaeque homines reapse agunt; post haec, exemplis opportune usum; quae vel in Scripturis sacris, vel ex Ecclesiastica historia, vel ex sanctorum virorum vita sapienter hauserit, suadere auditores eisque, intento veluti digito, demonstrare quo pacto componant mores; finem denique hortando facere, ut qui adstant horreant vitia ac declinent, virtutem sectentur. Scimus equidem eiusmodi tradendae christianae doctrinae munus haud paucis invidiosum esse, quod minoris vulgo aestimetur nec forte ad popularem laudem captandam aptum. Nos tamen hoc esse judicium eorum censemus, qui levitate magis quam veritate ducuntur. Oratores profecto sacros,