jeanflop/post_ocr_correction2 huggingface dataset:
PAR L'ÉVÊQUE DE MAGUELONE BÉRENGER DE FREDOL AVEC DEUX CHANGEURS DE MONTPELLIER, Noverint universi quod nos Berengarius, Dei miseratione Magalonensis episcopus comes Melgorii et dominus Montisferrandi, attendentes probitatem et legalitatem quam de vobis Raymundo Bertrandi et Hugueto Pleverii, campisoribus et habitatoribus Montispessulani sociis in nostra presentia constitutis, assertionem accepimus multiplici et fide digna, nos, inquam, tanquam comes et dominus Melgorii, per nos et successores nostros comites Melgorii, habitus palacio dicti domini regis in Monopessulano, in camera scilicet que vocatur LaRebost, anno incarnationis Domini millesimo ducentesimo septuagesimo secundo, scilicet pridie novas februarii, in presentia et testimonio Raimundi de Bociatis, prepositi Magalonensis, et plurium aliorum, et mei Petri Daviiii, notarii publici Montispessulani qui supradicta omnia scripsi mandato dicti domini regis et dicti domini infantis, et dicti domini episcopi ac consulum predictorum, et hic signo meo sequenti signavi. Archives municipales de Montpellier Grand Chartrier, Arm. E, Cass. VU, K" 2. (Original sur parchemin munis des trois sceaux de plomb des trois pouvoirs contractants et Grand Chartrier, fol 19 vo sq. (Copie). – Cf. Archives départementales de l'Hérault, Cartulaire de Maguelone, Reg.M, fol. 109.)Y° sq. ct 280r'sn. (Dobes transcription.) POUR LA FABRICATION DE LA MONNAIE MELGORIENNE. (9 octobre 1179.) super hoc cum principis sapientibus et probis viris diligenti consilio et tractatu, damus, tradimus et concedimus vobis sociis antedictis monetam nostram Melgoriensem faciendam, cudendam et fabricandam apud Melgorium per tres annos integros, a die presenti continende numerandos, ad legem quatuor denariorum minus picta argenti fini Montispessulani, et ad pondus decem et octo solidorum et novem denariorum in marcha ita tamen quod cam faciatis et fieri faciatis bene et sicut ad legem predictam et pondus predictum, et quod nullos obolos in ipsa moneta faciatis nec fieri faciatis. Et, si contingeret ex aliquo casu quod infra predictos tres annos nolletis vel non possetis facere seu facere fieri predictam monetam ad legem predictam et pondus predictum, quod nos debeamus vos expectare per duos menses continuos, ex quo a nobis vel ab alio per nos ad id deputato ut eam faciatis vel fieri faciatis fueritis requisiti quibus duobus predictis mensibus elapsis, nos ipsam predictam monetam possimus dare et concedere
et probis viris diligenti consilio et tractatu, damus, tradimus et concedimus vobis sociis antedictis monetam nostram Melgoriensem faciendam, cudendam et fabricandam apud Melgorium per tres annos integros, a die presenti continende numerandos, ad legem quatuor denariorum minus picta argenti fini Montispessulani, et ad pondus decem et octo solidorum et novem denariorum in marcha ita tamen quod cam faciatis et fieri faciatis bene et sicut ad legem predictam et pondus predictum, et quod nullos obolos in ipsa moneta faciatis nec fieri faciatis. Et, si contingeret ex aliquo casu quod infra predictos tres annos nolletis vel non possetis facere seu facere fieri predictam monetam ad legem predictam et pondus predictum, quod nos debeamus vos expectare per duos menses continuos, ex quo a nobis vel ab alio per nos ad id deputato ut eam faciatis vel fieri faciatis fueritis requisiti quibus duobus predictis mensibus elapsis, nos ipsam predictam monetam possimus dare et concedere sine vestra injuria prout nobis melius et utilius visum fuerit expedire. Damus etiam vobis ipsam monetam Melgorii antedictam, sicut in dando ipsam eamdem monetam est apud Melgorium antiquitus observatum, et secundum ius formam et modum plene in omnibus et per omnia, qui in instrumento de moneta predicta Melgorii olim facto inter illustrem dominum Jacobum, Dei gratia regem Aragonum, et nos et consules Montispessulani plenius continetur. Damus etiam et concedimus vobis predictis sociis, videlicet Raymundo Bertrandi et Hugueto Pleverii, quod ex quo moneta predicta ab ipsaisatore seu probatore ipsius ejusdem monete fuerit expedita, liberata seu alias legitime approbata, quod vos de illa amplius non teneamini, sed exinde in antea sitis penitus obnoxii et immunes de omni errore et vicio, si in ipsa moneta per dictum ysaiatorem approbata, quod absit, per processum temporis apparerent. Et ita, sicut supradictum est, vos dictam monetam habere et tenere volumus et concedimus per tempora supradicta, promittentes vobis sollemnia stipulantes, per nos et successores nostros, comites et dominos Melgorii, premissa omnia tenere, servare et contra non venire ullo jure vel ratione. Imo renunciamus expressim et ex certa scientia omnijuri, scripto et non scripto, canonico et civili, atque consuetudini et privilegio, et omnis subsidiis, beneficio et auxilio, quo
inter illustrem dominum Jacobum, Dei gratia regem Aragonum, et nos et consules Montispessulani plenius continetur. Damus etiam et concedimus vobis predictis sociis, videlicet Raymundo Bertrandi et Hugueto Pleverii, quod ex quo moneta predicta ab ipsaisatore seu probatore ipsius ejusdem monete fuerit expedita, liberata seu alias legitime approbata, quod vos de illa amplius non teneamini, sed exinde in antea sitis penitus obnoxii et immunes de omni errore et vicio, si in ipsa moneta per dictum ysaiatorem approbata, quod absit, per processum temporis apparerent. Et ita, sicut supradictum est, vos dictam monetam habere et tenere volumus et concedimus per tempora supradicta, promittentes vobis sollemnia stipulantes, per nos et successores nostros, comites et dominos Melgorii, premissa omnia tenere, servare et contra non venire ullo jure vel ratione. Imo renunciamus expressim et ex certa scientia omnijuri, scripto et non scripto, canonico et civili, atque consuetudini et privilegio, et omnis subsidiis, beneficio et auxilio, quo vel quibus contra predicta vel aliquod predictorum venire possemus; sed volimus potius supradicta per nos et successores nostros per dicta tempora plenam et inconcussam habere robur firmitatem. Et nos predicti Raymundus Bertrandi et Huguetus Pleverii socii, praedictam sep monetam recipients cum gratiarum exhibitione condigna fabricandam et cudendam apud Melgorium, secundum legem predictam et pondus predictum et ceteras conditiones superius conscriptas, per tempora supradicta, promittimus vobis domino episcopo supradicto, tanquam comiti Melgorii stipulantibus, quod nos ipsam monetam predictam faciemus et per nostros operarios fieri faciemus, sub lege et pondere predictis et a libius conditionibus premissis, bene et legaliter, absque omni vicio et errore, et quod in reddendo vobis et vestris jus vestrum, quod in ipsa moneta percipitis et percipere debetis, atque domino regi Aragonum domino Montispessulani, et consulibus Montispessulani, in eo quod ibi percipiunt, prout in instrumento de moneta Melgorii predicta olim edito inter vos et dominum regem predictum, dominum Montispessulani, et consules Montispessulani predictos continetur, tectales erimus et fideles; et haec ita servare, tenere, custodire et adimplere et contra non venire promittimus et juramus super haec sancta quatuor Dei Evangelia in manibus vestris tacta, renunciantes expressim et ex certa scientia omni juri et ratione, consuetudine et quibet atio, subsidio, beneficio,
legem predictam et pondus predictum et ceteras conditiones superius conscriptas, per tempora supradicta, promittimus vobis domino episcopo supradicto, tanquam comiti Melgorii stipulantibus, quod nos ipsam monetam predictam faciemus et per nostros operarios fieri faciemus, sub lege et pondere predictis et a libius conditionibus premissis, bene et legaliter, absque omni vicio et errore, et quod in reddendo vobis et vestris jus vestrum, quod in ipsa moneta percipitis et percipere debetis, atque domino regi Aragonum domino Montispessulani, et consulibus Montispessulani, in eo quod ibi percipiunt, prout in instrumento de moneta Melgorii predicta olim edito inter vos et dominum regem predictum, dominum Montispessulani, et consules Montispessulani predictos continetur, tectales erimus et fideles; et haec ita servare, tenere, custodire et adimplere et contra non venire promittimus et juramus super haec sancta quatuor Dei Evangelia in manibus vestris tacta, renunciantes expressim et ex certa scientia omni juri et ratione, consuetudine et quibet atio, subsidio, beneficio, quo vel quibus contra predicta vel aliquod predictorum per nos vel per alios venire possemus. Acta fuerunt haec apud Montpessulanum, in camera domini episcopi supradicti, anno Dominice Incarnationis mille septuagesimo nonus, septimo nono octobris, in presentia et testimonio ORDONNANCE DE JAMES 1ER, PRESCRIVANT LA FABRICATION D'UNE GROSSE MONNAIE D'ARGENT, DESTINÉE À L'INTERÉDIT ET À L'ÉCHANGE AVEC LA MONNAIE MELGORIENNE DANS LA SEIGNEURIE DE MONTPELLIER ET LES AUTRES DOMAINE DEPENDANTS DE LA COURONNE D'ARAGON. Noverint universi quod nos Jacobus, Dei gratia rex Aragonum, Majoricarum et Valentiae, comes Barchinone et Urgell, et dominus Montispessulani, ex multorum suasione percepto quod monetam Melgoriensem, in villa nostra Montispessulani curribili ab antiquo, sufficere non valente usibus bonorum ejus summe, et maxime mercaturis que in ea prae aliis locis citra mare a longssimis temporibus continue viguerunt, que, inquam, non possunt fieri sine pretio in pecunia consistente, ipsa villa Montispessulani de facili posset dampnum et diminutionem non modicam sustinere, que villa sub umbra dominationis nostre, divina potentia condonante, crevit nostris temporibus quodammodo in immensum, et una de metiortibus Mens totius mundi hodie reputatur; ad instantiam et requisitionem fidelium nostrorum consulis Pontii Audebert, jurisperiti, R. de Podio, canonici Magalonensis, et quorumdam et meimagistri Martini de Rippa notarii predicti domini
À L'INTERÉDIT ET À L'ÉCHANGE AVEC LA MONNAIE MELGORIENNE DANS LA SEIGNEURIE DE MONTPELLIER ET LES AUTRES DOMAINE DEPENDANTS DE LA COURONNE D'ARAGON. Noverint universi quod nos Jacobus, Dei gratia rex Aragonum, Majoricarum et Valentiae, comes Barchinone et Urgell, et dominus Montispessulani, ex multorum suasione percepto quod monetam Melgoriensem, in villa nostra Montispessulani curribili ab antiquo, sufficere non valente usibus bonorum ejus summe, et maxime mercaturis que in ea prae aliis locis citra mare a longssimis temporibus continue viguerunt, que, inquam, non possunt fieri sine pretio in pecunia consistente, ipsa villa Montispessulani de facili posset dampnum et diminutionem non modicam sustinere, que villa sub umbra dominationis nostre, divina potentia condonante, crevit nostris temporibus quodammodo in immensum, et una de metiortibus Mens totius mundi hodie reputatur; ad instantiam et requisitionem fidelium nostrorum consulis Pontii Audebert, jurisperiti, R. de Podio, canonici Magalonensis, et quorumdam et meimagistri Martini de Rippa notarii predicti domini episcopi, qui, de mandate speciali ejusdem domini episcopi, et advocatus et rogatus per dictos socios, haec in formam publicam scripsi et signavi signo meo quod sequenti hequitur. Archives départementales de l'Hérault, Cartulaire de Maguelone, Reg.M, fol 109.)Y° sq. ct 280r'sn. (Dobes transcription.) 8 février 1272-73. imprimatur Montispessulani, volentes occurrere debita providentia, ut tenemur, et viam invenire qua favet mercaturae, ad augmentum et meliorationem ipsius ville Montispessulani, monetam grossam argeuteam denarios scilicet et obolos, cujus singulis denariis valeat duodecim denarios Melgoriensis, et quilibet obolus sex denarios Melgoriensis, cudendam in ipsa villa seu in ejus dominatione, et non alibi, auctoritate dominationis nostrae, forma inferius annotata, dudimus ordinarie. Plena igitur deliberatione habita cum predictis consulibus et mutis aliis judicibus nostris probis hominibus Montispessulani, et multis aliis habentibus peritiam ejus rei, modum et formam cudendi examinandi et probandi dictam monetam nec non et quantitatem et qualitatem eiusdem monete per presentem scriponem videntius declarantes. Statuimus quod dicta moneta grossa fiat semper de argento fino Montispessulani, signato signo sotito Montispessulmi, vel equivalenti, quod, inquam, argentum, etiam grossius, non debet tenere in marchavisionem unurnternam et unim denarium pro adhobando, facta ratione ad unum argentum quod poterit reperiri. Statuimus etiam quod sexaginta denarii dictae monete grosse vel centum
providentia, ut tenemur, et viam invenire qua favet mercaturae, ad augmentum et meliorationem ipsius ville Montispessulani, monetam grossam argeuteam denarios scilicet et obolos, cujus singulis denariis valeat duodecim denarios Melgoriensis, et quilibet obolus sex denarios Melgoriensis, cudendam in ipsa villa seu in ejus dominatione, et non alibi, auctoritate dominationis nostrae, forma inferius annotata, dudimus ordinarie. Plena igitur deliberatione habita cum predictis consulibus et mutis aliis judicibus nostris probis hominibus Montispessulani, et multis aliis habentibus peritiam ejus rei, modum et formam cudendi examinandi et probandi dictam monetam nec non et quantitatem et qualitatem eiusdem monete per presentem scriponem videntius declarantes. Statuimus quod dicta moneta grossa fiat semper de argento fino Montispessulani, signato signo sotito Montispessulmi, vel equivalenti, quod, inquam, argentum, etiam grossius, non debet tenere in marchavisionem unurnternam et unim denarium pro adhobando, facta ratione ad unum argentum quod poterit reperiri. Statuimus etiam quod sexaginta denarii dictae monete grosse vel centum et viginti oboli ejusdem monete ponderent unam marcham Montispessulani sine pluribus, salvo quod si una marcha sexaginta denariis aut centum et viginti oboli ejusdem monete grosse inveniendi in dicta marcha sint debiliores de tribus usque ad sex grana ponderis, ipsi denarii et oboli probi et legales nihilominus censeantur et deliberentur sed magister monete predictum defectum in sequentibus marcha vel marchis reddere teneatur; si vero fortiores reperirentur, illi recipierent in subsequentibus tracha vel trachis. Statuimus etiam quod denarii dictae monete fiant equales in pondere, adhibitis bilancetis ita quod fortior non possit ponderare plus uno grano et dimidio de ponderi quam alii denarii communiter ponderabunt, et debilior non possit minus ponderare uno grano et dimidio de ponderi quam alii denarii communiter ponderabunt; et sic secundum hoc sit de obolis. Et si aliquis denarius vel duo oboli dictae monete reperirentur plus vel minus ponderare quam proxime dictum est, non recipiantur, sed fortior debilitetur ad pondus debitum, et debilior restituitur. Statuimus etiam quod immediate quum denarii et oboli dictae monete fuerint monetati, hoc est quum forma fuerit impressa, monetarii in presentia custodum monete tenearntur ipsos denarios monetatos reddere magistro monete ad ponderandum qui magister immediate ponderet eos et reponderatos immediate tradat custodibus monete; et
sed magister monete predictum defectum in sequentibus marcha vel marchis reddere teneatur; si vero fortiores reperirentur, illi recipierent in subsequentibus tracha vel trachis. Statuimus etiam quod denarii dictae monete fiant equales in pondere, adhibitis bilancetis ita quod fortior non possit ponderare plus uno grano et dimidio de ponderi quam alii denarii communiter ponderabunt, et debilior non possit minus ponderare uno grano et dimidio de ponderi quam alii denarii communiter ponderabunt; et sic secundum hoc sit de obolis. Et si aliquis denarius vel duo oboli dictae monete reperirentur plus vel minus ponderare quam proxime dictum est, non recipiantur, sed fortior debilitetur ad pondus debitum, et debilior restituitur. Statuimus etiam quod immediate quum denarii et oboli dictae monete fuerint monetati, hoc est quum forma fuerit impressa, monetarii in presentia custodum monete tenearntur ipsos denarios monetatos reddere magistro monete ad ponderandum qui magister immediate ponderet eos et reponderatos immediate tradat custodibus monete; et custodes immediatius, vidente dicto magistro, si videre voluerit, eosdem reponant in bona arca, que claudatur duabus clavibus diversis, quarum unam teneat magister monete et aliam dicti custodes. Statuimus etiam quod dicti denarii et oboli, sic reconditi, sint in dicta custodia, et non expediantur, quousque per assairium seu probatorem monete et custodes dicte monete, persignatum de media uncia faciendum fuerint reperti de lege et pondere suprascriptis; salvo quod, si in dicto ischato fuerit inventum quod in dictis denariis et obolis deficiant unum vel duo grana de lege, nihilominus expediantur illi denarii tanquam probi, sed magister monete teneatur tantumdem reddere in tanta denariorum et obolorum quantitate, immediate postmodum facienda. Si vero invenirentur tria grana de lege deficere, vel tria et dimidium, tunc retenuebuntur illi denarii per custodes in dicta arca, quousque in simili quantitate denariorum vel obolorum postea facienda dicta tria grana vel tria et dimidium per magistrum fuerint restituta et postea commixtionis facta, tulerentur. Si vero reperiretur deficere plus quam tria grana et dimidium, tunc illi denarii et oboli sine omni remedio restituentur. Predicta autem volumus observari quando in prescripto judicio forma prescrita faciendo conveniunt et concordes sunt assairius seu approbator et custodes predicti. Si vero discordarent, tunc nos, si praesentes
custodes dicte monete, persignatum de media uncia faciendum fuerint reperti de lege et pondere suprascriptis; salvo quod, si in dicto ischato fuerit inventum quod in dictis denariis et obolis deficiant unum vel duo grana de lege, nihilominus expediantur illi denarii tanquam probi, sed magister monete teneatur tantumdem reddere in tanta denariorum et obolorum quantitate, immediate postmodum facienda. Si vero invenirentur tria grana de lege deficere, vel tria et dimidium, tunc retenuebuntur illi denarii per custodes in dicta arca, quousque in simili quantitate denariorum vel obolorum postea facienda dicta tria grana vel tria et dimidium per magistrum fuerint restituta et postea commixtionis facta, tulerentur. Si vero reperiretur deficere plus quam tria grana et dimidium, tunc illi denarii et oboli sine omni remedio restituentur. Predicta autem volumus observari quando in prescripto judicio forma prescrita faciendo conveniunt et concordes sunt assairius seu approbator et custodes predicti. Si vero discordarent, tunc nos, si praesentes fuerimus vel locus nostrum tenens, in absentia nostra, convocabimus vel convocabit aliquos probes homines habentes peritiam ejus rei et cum eis prius juratis in posse nostro vel locum nostrum tenentis, videlicet quod bonum et salva conscientia nobis vel de Hernius vel deliberet super dicta discordia, et secundum consilium illorum denarii et oboli tunc temporis judicandi approbentur, et cum emenda facienda admittantur, vel si necesse fuerit, reprobentur. Statuimus etiam quod ad custodiam dicte monete per nos, vel in absentia nostra per locum nostrum tenentem praesidiare debet duobus probis hominibus de Montepessulano, habentibus peritiam ejus rei, qui nobis vel locum nostrum tenenti per dictos consules presententur; et si forte nobis vel locum nostrum tenenti non videntur sufficientes vel idonei presentati tunc dicti consules alios duos unam cum prius presentatis nobis vel locum nostrum tenenti presentent ut nos vel locum nostrum tenens duos sufficientes de illis quatuor ad dictam custodiam eligamus. Jurabunt autem dicti custodes nobis vel locum nostrum tenenti quod in officio dictae custodiae fideliter se habebunt, et providebunt quod in dicta moneta tenearntur et pondus, ut suprascriptum est, observentur, et quod ab aliquo, et specialiter a magistro monete, aliquod servitium vel salarium non accipient, praeter illud quod cis a nobis vel
et oboli tunc temporis judicandi approbentur, et cum emenda facienda admittantur, vel si necesse fuerit, reprobentur. Statuimus etiam quod ad custodiam dicte monete per nos, vel in absentia nostra per locum nostrum tenentem praesidiare debet duobus probis hominibus de Montepessulano, habentibus peritiam ejus rei, qui nobis vel locum nostrum tenenti per dictos consules presententur; et si forte nobis vel locum nostrum tenenti non videntur sufficientes vel idonei presentati tunc dicti consules alios duos unam cum prius presentatis nobis vel locum nostrum tenenti presentent ut nos vel locum nostrum tenens duos sufficientes de illis quatuor ad dictam custodiam eligamus. Jurabunt autem dicti custodes nobis vel locum nostrum tenenti quod in officio dictae custodiae fideliter se habebunt, et providebunt quod in dicta moneta tenearntur et pondus, ut suprascriptum est, observentur, et quod ab aliquo, et specialiter a magistro monete, aliquod servitium vel salarium non accipient, praeter illud quod cis a nobis vel locum nostrum tenente fuerit prestatum, et quod ne fraudem predictorum nihil faciant, et quod etiam in dicta moneta partem non habeant, quoad in illo officio permancbunt: istim sacramento muneri per assairium monete volumus et mandamus. Predictam autem monetam ad legem et pondus modo praescripto fabricatam, examinatam et approbatam, currentem esse decrevimus, volumus et mandamus tam in dicta villa nostra Montispessulani et tota dominatione ejus, quam etiam in omnibus regnis, comitatibus, vicecomitatibus et terris ditioni nostra subjectis, sine exceptione aliqua nunc et semper statuentes quod, sive ex contractibus sive ex ultimis voluntatibus sive ex pactionibus sive conventionibus quibuscumque, denarii seu quantitas denariorum monete Melgoriensis modo aliquo debeantur, creditoris accipiat et accipere teneatur in solutionem pro singulis duodecim denariis monete Melgoriensis singulos denarios de moneta argentea supradicta. Et ad id faciendum praescribe creditor compellatur per curiam nostram, sive Montispessulani, sive alterius loci ditionum et dominationum nostrarum, ad simplicem quœriptionem debitoris. Per predictam vero monetam argenteam dictae monete metgoricnsis iam factae vel in posterum faciende nolumus prejudicium generari; imo ipsam monetam metgoriensem prius factam et in posterum faciendam ad legem quatuor denariorum minus picta argenti in Montispessulanis, et ad pondus decem et octo solidorum et novem denariorum ad marcham Montispessulani, nullis obolis faciendis