jeanflop/post_ocr_correction2 huggingface dataset:
conveniant operam in re biblica in Instituto Nostro daturi. Qui autem alumni convenerint, his non una de causa Institutum frequentare licebit. Alii enim, secundum praeceptum hujus Lycei magni fines, studia biblica ita pertractabunt, ut ea posthoddum tam privatim qua publice, tum scribentes cum docentes, profiteri vsleant, sive in munere magistrorum penes catholicas scholas, sive in officio scriptorum pro catholica veritate vindicanda, eorum dignitatem tuere possint. Alii vero, qui jam ministerio sacro initiati sint, ampliorem, quam in theologia curricula, cognitionem Scripturarum sacrarum, et quidem magnorum ejus interpretum et temporum locorumque bibliorum, sibi comparare poterunt, quae cognitio ad usum praecipue pertineat, ad id nempe, ut perfecti evadant verbi divini administratores ad omne opus bonum instructi. Ac profecto insignis interpres tam graviter, tam frequenter continuam sacrarum Litterarum lectionem ad id potissimum sacerdotibus commendat, ut munere docendi et contionandi digne perfungantur. Neque enim eorum sermo habeat aliquid, cum momenti et ponderis, tum ad effingendos animos efficacitate, nisi a sacra Scriptura informetur et eaque vim suam ac robur mutuetur. Sermo presbyteri Scripturarum lectione conditus sit. Nam quidquid in Scriptura actis dicitur, tuba comminans est et grandi voce credentium aures penetrans. Nihil enim ita percutit, ut exemplum de Scripturis sanctis. In predictione diversis sensibus. Quae autem sanctus Doctor habet de legibus in usu Bibliorum servandis, ea, quamquam ad interpretes quoque, maximam partem, pertinent, sacerdotes in verbi divini praedicatione ante oculos habentum. At primo quidem monet, ipsa Scripturae verba perdiligenter consideremus, ut certo constet quidnam sacre scriptor dixerit. Neque enim quisquam ignorat, Hieronymum, si quando opus esset, cunctisque ad codicem primigenium adire, aliam interpretationem cum alia comparare, vim verborum excutere et, si qui judicasset error, causas erroris aperire ut de ipsa lectione omnis tolleretur dubitatio. Tum vero, quae in verbis insit significatio et sententia, docet esse inquirendum, quia de Scripturis sanctis disputanti non tam necessaria sunt verba quam sensus. Atque ad ejusmodi significatione perscrutanda minime diffitentur Hieronymus, doctores Latinos nonnullosque ex graecis superioris temporis imitatum, fortasse plus aequo allegoricis interpretationibus initio concessisse. Verum fecit ipse sacrorum Librorum amor, fecit perpetuus labor in eos recognoscendos ac penitus percipiendos impensus, ut cotidie magis in recta sensus litteralis estimatione proficeret,
sanctus Doctor habet de legibus in usu Bibliorum servandis, ea, quamquam ad interpretes quoque, maximam partem, pertinent, sacerdotes in verbi divini praedicatione ante oculos habentum. At primo quidem monet, ipsa Scripturae verba perdiligenter consideremus, ut certo constet quidnam sacre scriptor dixerit. Neque enim quisquam ignorat, Hieronymum, si quando opus esset, cunctisque ad codicem primigenium adire, aliam interpretationem cum alia comparare, vim verborum excutere et, si qui judicasset error, causas erroris aperire ut de ipsa lectione omnis tolleretur dubitatio. Tum vero, quae in verbis insit significatio et sententia, docet esse inquirendum, quia de Scripturis sanctis disputanti non tam necessaria sunt verba quam sensus. Atque ad ejusmodi significatione perscrutanda minime diffitentur Hieronymus, doctores Latinos nonnullosque ex graecis superioris temporis imitatum, fortasse plus aequo allegoricis interpretationibus initio concessisse. Verum fecit ipse sacrorum Librorum amor, fecit perpetuus labor in eos recognoscendos ac penitus percipiendos impensus, ut cotidie magis in recta sensus litteralis estimatione proficeret, et sana hoc in genere principia proponeret; quae, cum nunc quoque tutam omnibus viam muniant ad plenum ex sacris libris sensum eruendum, breviter exponemus. Ad litteralem igitur seu historicam explicationem in primis animum intendere debemus: Prudentem semper admoneo lectorem, ut non superstitiosis acquiescat interpretationibus et quae commatici pro fingentium dictunt arbitrio, sed consideret priora, media et sequentia, et nectat sibi universa quae scripta sunt. Addit, reliquum omne interpretationis genus, tamquam fundamento, sensu litterali inniti, qui neque, tam abesse putandus est, cum aliquid translate effertur; nam frequenter historia ipsa metaphorice textur et sub imagine... praedicatur. Qui vero opinantur, Doctores nostrum id nonnullis Scripturae locis tribuisse quod sensu historico carerent, eos ipsemet refellit: Non historiam denegamus, sed spiritalem intellegentiam preferimus. Litterali autem seu historica significatione in tuto collocata, interiores altioresque rimatur sensus, ut exquisitis orde epulo spiritum pascat; docet enim de libro Proverbiorum, idemque de reliquis Scripturae partibus saepe monet, sistendum non esse in solo litterali sensu, sed, quasi in terra aurum, in nuce nucleus, in hirsutis castanearum operculis absconditus fructus inquiritur, ita in eis divinum sensum altius perscrutandum. Quamobrem, cum Sanctum Paulinum edoceret, "quo in Scripturis sanctis calle gradiatur", "totum", ait, "quod legimus in divinis libris, nitet quidem et fulget etiam
arbitrio, sed consideret priora, media et sequentia, et nectat sibi universa quae scripta sunt. Addit, reliquum omne interpretationis genus, tamquam fundamento, sensu litterali inniti, qui neque, tam abesse putandus est, cum aliquid translate effertur; nam frequenter historia ipsa metaphorice textur et sub imagine... praedicatur. Qui vero opinantur, Doctores nostrum id nonnullis Scripturae locis tribuisse quod sensu historico carerent, eos ipsemet refellit: Non historiam denegamus, sed spiritalem intellegentiam preferimus. Litterali autem seu historica significatione in tuto collocata, interiores altioresque rimatur sensus, ut exquisitis orde epulo spiritum pascat; docet enim de libro Proverbiorum, idemque de reliquis Scripturae partibus saepe monet, sistendum non esse in solo litterali sensu, sed, quasi in terra aurum, in nuce nucleus, in hirsutis castanearum operculis absconditus fructus inquiritur, ita in eis divinum sensum altius perscrutandum. Quamobrem, cum Sanctum Paulinum edoceret, "quo in Scripturis sanctis calle gradiatur", "totum", ait, "quod legimus in divinis libris, nitet quidem et fulget etiam in cortice, sed dulcius in medulla est. Qui esse vult nucleum, frangit nucem". Monet tamen, cum de quaerendo agitur ejusmodi interiore sensu, quemdam modum esse adhibendum, ne, dum spiritales divitias sequimur, historiae contemnere paupertatem videamur; Itaque haud paucas improbat antiquorum scriptorum mysticas interpretationes ob eam praecipue causam quod in litterali sensu minime inniterentur: Ut omnes illius repromissiones quas sancti prophetae suo ore cecinerunt, non inanem sonum habeant et crassa solius tropologiae nomina, sed fundentur in terra et cum historiae habuerint fundamenta, tunc spiritales intelligentiae culmen accipiant. Qua in re sapienter animadversionem, non esse a Christi et Apostolorum vestigiis discedendum, qui, quamquam Vetus Testamentum uti Novi Foderis separationem et obumbrationem considerant propter eaque locos complures typice interpretantur, non omnia tamen ad typicam significationem trahunt. Atque, ut rem confirmet, saepe ad Paulum Apostolum appellat, qui, exempli gratia, exponens sacramenta Adae et Evae, non negavit plasmationem eorum, sed super fundamentum historiae spiritalem intelligentiam construens ait: "Propter hoc relinquimus hominem, etc." Quotidiie sacrarum Litterarum interpretes et divini verbi praecones, Christi et Apostolorum exemplum secuti, monitisque Leonis XIII obtemperantes, ea non neglexerunt "quae ab eisdem Patribus ad allegoricam similemve sententiam translata sunt, maxime cum ex litterali descendant, e multorum auctoritate fulciantur", et modeste temperateque e
sensu minime inniterentur: Ut omnes illius repromissiones quas sancti prophetae suo ore cecinerunt, non inanem sonum habeant et crassa solius tropologiae nomina, sed fundentur in terra et cum historiae habuerint fundamenta, tunc spiritales intelligentiae culmen accipiant. Qua in re sapienter animadversionem, non esse a Christi et Apostolorum vestigiis discedendum, qui, quamquam Vetus Testamentum uti Novi Foderis separationem et obumbrationem considerant propter eaque locos complures typice interpretantur, non omnia tamen ad typicam significationem trahunt. Atque, ut rem confirmet, saepe ad Paulum Apostolum appellat, qui, exempli gratia, exponens sacramenta Adae et Evae, non negavit plasmationem eorum, sed super fundamentum historiae spiritalem intelligentiam construens ait: "Propter hoc relinquimus hominem, etc." Quotidiie sacrarum Litterarum interpretes et divini verbi praecones, Christi et Apostolorum exemplum secuti, monitisque Leonis XIII obtemperantes, ea non neglexerunt "quae ab eisdem Patribus ad allegoricam similemve sententiam translata sunt, maxime cum ex litterali descendant, e multorum auctoritate fulciantur", et modeste temperateque e litterali sententia ad altiora exsurgant atque se erigant, cum Hieronymo experientur quam verum illud Pauli: "Omnia Scriptura divinitus inspirata et utilia ad docendum, ad arguendum, ad corrigendum, ad erudiendum in justitia", et larga ex infinito Scripturarum thesauro habituri sunt rerum sententiarumque subsidia, quibus fortiter suaviterque vitam moresque fidelium ad sanctitatem conforment. De commento exponendi Eritute. Quod vero attinet ad exponendi et dicendi rationem, quoniam inter dispensatores mysteriorum Dei quaeritur ut fidelis quis inveniatur, statuit Hieronymus, potissimum "veritatem interpretationis" relinendam esse et "commentatoris officium esse, non quid ipse viderit, sed quid sentiat ille quem interpretatur, exponere"; adjicit autem, "grande periculum esse in Ecclesia loqui, ne forte interpretatione perversa de Evangelio Christi hominis fiat Evangelium". Deinde "in explanatione sanctarum Scripturarum non verba compositionis et oratoriarum flosculorum adornata, sed eruditio et simplicitas quaeritur veritatis"; Quam quidem ad normam cum scripta sua exararet, in commentariis profitetur hoc sibi habere propositum, non ut verba sua "laudentur, sed ut quae ab alio bene dicta sunt, ita intelligantur ut dicta sua". In expositione vero divini verbi eam requiri orationem, quae nullam lucubrationem redolens... rem explicet, seu sum edisserat, obscura manifestet, non quae verborum compositione frondescat. Atque hic placet plures Hieronymi locos subjicere, e quibus liquet, quam vehementer
conforment. De commento exponendi Eritute. Quod vero attinet ad exponendi et dicendi rationem, quoniam inter dispensatores mysteriorum Dei quaeritur ut fidelis quis inveniatur, statuit Hieronymus, potissimum "veritatem interpretationis" relinendam esse et "commentatoris officium esse, non quid ipse viderit, sed quid sentiat ille quem interpretatur, exponere"; adjicit autem, "grande periculum esse in Ecclesia loqui, ne forte interpretatione perversa de Evangelio Christi hominis fiat Evangelium". Deinde "in explanatione sanctarum Scripturarum non verba compositionis et oratoriarum flosculorum adornata, sed eruditio et simplicitas quaeritur veritatis"; Quam quidem ad normam cum scripta sua exararet, in commentariis profitetur hoc sibi habere propositum, non ut verba sua "laudentur, sed ut quae ab alio bene dicta sunt, ita intelligantur ut dicta sua". In expositione vero divini verbi eam requiri orationem, quae nullam lucubrationem redolens... rem explicet, seu sum edisserat, obscura manifestet, non quae verborum compositione frondescat. Atque hic placet plures Hieronymi locos subjicere, e quibus liquet, quam vehementer ab eloquentia illa abhorreret declamatorum propria, quae vacuo verborum strepitu et celeritate loquendi inanes plausus intendit. « Nolo te monet Nepotianum presbyterum, declamatorem esse et rabularium garrulumque, sed mysterii peritum et sacramentorum Dei tui eruditissimum. Verba volvere et celeritate dicendi apud imperitum vixus admirationem sui facere, indoctorum hominum est. » Ex litteratis quicumque hodie ordinantur, id habent curae, non quomodo Scripturarum me docent, sed quomodo aures populi declamatorum flosculis mulceant. « Taceo de mei similibus, qui si forte ad Scripturas sanctas post saeculares litteras venerint, et sermone composito aurem populi mulcissent, quidquid dixerint, hoc legem Dei putant, nec scire dignantur quid prophetae, quid Apostoli senserint, sed ad sensum suum incongrua aptant testimonia: quasi grande sit et non vitiosissimum dicendi genus, depravare sententias et ad voluntatem suam Scripturam trahere repugnantem. » Nam sine Scripturarum auctoritate garrulitas non haberet fidem, nisi viderentur perversam doctrinam etiam divinis testimoniis roborare. Verum haec garrula eloquentia et verbosa rusticitas nihil mordax, nihil vividum, nihil vitale demonstrat, sed totum flaccidum, marcidumque et mollitum ebullit in olera et in herbas, quae cito arescunt et corruunt; simplex contra, Evangelii doctrina, similis minimo grano sinapis, non exsurgit in olera, sed crescit in arborem, ita ut volucres caeli veniant et habitent
Ex litteratis quicumque hodie ordinantur, id habent curae, non quomodo Scripturarum me docent, sed quomodo aures populi declamatorum flosculis mulceant. « Taceo de mei similibus, qui si forte ad Scripturas sanctas post saeculares litteras venerint, et sermone composito aurem populi mulcissent, quidquid dixerint, hoc legem Dei putant, nec scire dignantur quid prophetae, quid Apostoli senserint, sed ad sensum suum incongrua aptant testimonia: quasi grande sit et non vitiosissimum dicendi genus, depravare sententias et ad voluntatem suam Scripturam trahere repugnantem. » Nam sine Scripturarum auctoritate garrulitas non haberet fidem, nisi viderentur perversam doctrinam etiam divinis testimoniis roborare. Verum haec garrula eloquentia et verbosa rusticitas nihil mordax, nihil vividum, nihil vitale demonstrat, sed totum flaccidum, marcidumque et mollitum ebullit in olera et in herbas, quae cito arescunt et corruunt; simplex contra, Evangelii doctrina, similis minimo grano sinapis, non exsurgit in olera, sed crescit in arborem, ita ut volucres caeli veniant et habitent in ramis ejus. Quare hanc sanctam dicendi simplicitatem, cum perspicuitate et venustate minime quaesita conjunctam, ipse in omnibus sectabatur: «Sunt alii diserti, laudentur ut volunt, et inflatis buccis spumantia verba trutinentur: mihi sufficit sic loqui ut intellegar et ut de Scripturis disputans Scripturarum imitem simplicitatem.» Etenim «ecclesiastica interpretatio etiam si habet eloquii venustatem, dissimulare eam debet et fugere, ut non otiosis philosophorum scholis paucisque discipulis, sed universo loquatur hominum generi ad. Quae profecto consilia et pracepta si juniores sacerdotes ad effectum deduxerint et seniores continenter praehocurent, confidimus eos fore Christifidelium animis per ministerium sacrum summopere profuturos. Reliquum est, Venerabiles Fratres, ut «dulces fructus» commemoraus, quem moremus, quos Hieronymus «de amaro semine litterarum necerpsit, in eam erecta spem, futurum, ut ejus exemplo ad cognoscendam percipendamque sacri codicis virtutem sacerdotes et fideles vestris curis incendantur. Sed tantas tamque suaves spiritus delicias, quibus pius anachoretae affluebat, malumus ex ejus veluti ore quam ex Nostris verbis completurn. Audiatis igitur quomodo de sacra hac disciplina Paulinum «symmystam, sodalem et amicum» alloquatur: «Oro te, frater carissime, inter haec vivere, ista meditari, nihil aliud nosse, nihil quaerere, nonne tibi videtur jam hic in terris regni caelestis habitaculum esse?» Alumnam vero suam, Paulam ita interrogat: «Oro te, quid
habet eloquii venustatem, dissimulare eam debet et fugere, ut non otiosis philosophorum scholis paucisque discipulis, sed universo loquatur hominum generi ad. Quae profecto consilia et pracepta si juniores sacerdotes ad effectum deduxerint et seniores continenter praehocurent, confidimus eos fore Christifidelium animis per ministerium sacrum summopere profuturos. Reliquum est, Venerabiles Fratres, ut «dulces fructus» commemoraus, quem moremus, quos Hieronymus «de amaro semine litterarum necerpsit, in eam erecta spem, futurum, ut ejus exemplo ad cognoscendam percipendamque sacri codicis virtutem sacerdotes et fideles vestris curis incendantur. Sed tantas tamque suaves spiritus delicias, quibus pius anachoretae affluebat, malumus ex ejus veluti ore quam ex Nostris verbis completurn. Audiatis igitur quomodo de sacra hac disciplina Paulinum «symmystam, sodalem et amicum» alloquatur: «Oro te, frater carissime, inter haec vivere, ista meditari, nihil aliud nosse, nihil quaerere, nonne tibi videtur jam hic in terris regni caelestis habitaculum esse?» Alumnam vero suam, Paulam ita interrogat: «Oro te, quid hoc sacratius sacramento? quid hac voluptate jucundius? Quis cibus, quis mella sunt dulciora quam Dei scientiam, in adyta ejus intrare, sensum Creatoris inspicere et sermones Domini tui, qui ab hujus mundi sapientibus deridentur, plenos docere sapientia spirituali? Habeant sibi ceteri suas opes, gemma bibant, serico niteant, plausu populi delectentur et per varias voluptates divitias suas vincere nequeant: nostrae deliciae sint, in lege Domini meditari die ac nocte, pulsare januam non patentem, panes Trinitatis accipere et saeculi fluctus, Domino praesentem, calcare.» Ad eandem Paulam et filiam ejus Eustochium in commentario Epistulae ad Ephesios: «Si quidquam est, Paula et Eustochium, quod in hac vita sapientem teneat et inter pressuras et turbines mundi æquo animo manere persuadeat, id esse vel primum reor meditationem et scientiam Scripturarum.» Qua cum ipse uteretur, gravibus animi maeroribus corporisque aegrotationibus affectus, tamen pacis et interioris gaudii solacio fruebatur; quod quidem gaudium non erat in vana atque otiosa delectatione positum, sed, a caritate profectum, in caritatem actuosam erga Ecclesiam Dei convertebatur, cui divini verbi custodia a Domino commissa est. Etenim in sacris utriusque Testamenti Litteris Ecclesiae Dei laudes legebat passim praedicatas. Singulae fere illustres sanctaeque mulieres, quae in Veteri Testamento honorificum meruerunt locum, nonne hujus Christi Sponsae figuram praeferebant?
per varias voluptates divitias suas vincere nequeant: nostrae deliciae sint, in lege Domini meditari die ac nocte, pulsare januam non patentem, panes Trinitatis accipere et saeculi fluctus, Domino praesentem, calcare.» Ad eandem Paulam et filiam ejus Eustochium in commentario Epistulae ad Ephesios: «Si quidquam est, Paula et Eustochium, quod in hac vita sapientem teneat et inter pressuras et turbines mundi æquo animo manere persuadeat, id esse vel primum reor meditationem et scientiam Scripturarum.» Qua cum ipse uteretur, gravibus animi maeroribus corporisque aegrotationibus affectus, tamen pacis et interioris gaudii solacio fruebatur; quod quidem gaudium non erat in vana atque otiosa delectatione positum, sed, a caritate profectum, in caritatem actuosam erga Ecclesiam Dei convertebatur, cui divini verbi custodia a Domino commissa est. Etenim in sacris utriusque Testamenti Litteris Ecclesiae Dei laudes legebat passim praedicatas. Singulae fere illustres sanctaeque mulieres, quae in Veteri Testamento honorificum meruerunt locum, nonne hujus Christi Sponsae figuram praeferebant? Nonne sacerdotium et sacrificia, instituta et sollemnia, universae paene Veteris Testamenti res gestae ad eam adumbrandam pertinebant? Quid, quod tot Psalmorum et prophetarum vaticinationes in Ecclesia divinitus impletas intuebatur? Non ipsi denique audita erant, a Christo Domino et ab Apostolis enuntiata, maxima ejusdem Ecclesiae privilegia? Quidni igitur in animo Hieronymi amorem erga Christi Sponsam cotidie magis excitaverit scientia Scripturarum? Jam vidimus, Venerabiles Fratres, quanta reverentia et quam flagranti caritate is Ecclesiam Romanam et Petri Cathedram prosequeretur; vidimus quam acri ter Ecclesiae adversarios impugnaret. Cum autem juniori commilitoni Augustino, idem praesidium praecurrenti, plauderet, et se una cum eo haereticorum invidiam in se suscepisse assertur: «Macte virtute», ita eum alloquitur, «in orbe celebraris. Catholici te cultor antiquae rursum fidei venerantur atque suscipiunt, et, quod signum majoris gloriae est, omnes haeretici detestantur, et me pari persequuntur odio, ut quos gladiis nequeant, voto interficiant.» Quae egregie confirmat Postumianus, apud Sulpicium Severum de Hieronymo testatus: «Cui jure adversus malos pugna perpetuumque certamen concivit odia perditorum. Oderunt eum haeretici, quia eos impugnare non desinit; oderunt clerici, quia vitam eorum insectatur et crimina. Sed plane eum omnes boni admirantur et diligunt.» Quo ex haereticorum perditorumque hominum odio multa perpessa aspera Hieronymus oppellit, tum maxime cum Pelagiani coenobium
amorem erga Christi Sponsam cotidie magis excitaverit scientia Scripturarum? Jam vidimus, Venerabiles Fratres, quanta reverentia et quam flagranti caritate is Ecclesiam Romanam et Petri Cathedram prosequeretur; vidimus quam acri ter Ecclesiae adversarios impugnaret. Cum autem juniori commilitoni Augustino, idem praesidium praecurrenti, plauderet, et se una cum eo haereticorum invidiam in se suscepisse assertur: «Macte virtute», ita eum alloquitur, «in orbe celebraris. Catholici te cultor antiquae rursum fidei venerantur atque suscipiunt, et, quod signum majoris gloriae est, omnes haeretici detestantur, et me pari persequuntur odio, ut quos gladiis nequeant, voto interficiant.» Quae egregie confirmat Postumianus, apud Sulpicium Severum de Hieronymo testatus: «Cui jure adversus malos pugna perpetuumque certamen concivit odia perditorum. Oderunt eum haeretici, quia eos impugnare non desinit; oderunt clerici, quia vitam eorum insectatur et crimina. Sed plane eum omnes boni admirantur et diligunt.» Quo ex haereticorum perditorumque hominum odio multa perpessa aspera Hieronymus oppellit, tum maxime cum Pelagiani coenobium Bethlehemiticum tumultuose adartis vastarunt; at omnes indignitates contumeliasque libenter pertulit, neque animo concidit, ut potest qui pro tuenda Christi fide mori non dubitaret: «Hoc meum gaudium est», ad Apronium scribit, «quando in Christo audio filios meos dimicare, et istum zelum in nos ipse confirmet, cui credimus, ut pro fide ejus sanguinem voluntarie fundamus... Nostra aeternam domus secundum carnales opes haereticorum persecutionibus penitus eversa, Christo propitio spiritalibus divitiis plena est. Melius est enim panem manducare quam fidem perdere» (3). Quodsi errores nusquam impune serpere passus est, haud minore sane studio in perditos amores vehementi illo suo dicere generis usus est, ut, quantum in se erat, Christo «exhiberet... gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid ejusmodi, sed ut sit sancta et immaculata» (4). Quam graviter eos increpat, qui sacerdotalem dignitatem pravo vitas instituto violarent! Quam eloquenter ethnicos vituperat morts, qui ipsam Urbem magna ex parte inficerent! Hanc vero vitiorum scelerumque omnium colluviem ut quoquo pacto cohiberet, opponere ipse virtutum christianarum praestantiam atque pulchritudinem, verissime ratus nihil tam ad malum aversandum valere quam rerum optimarum amorem; instare ut adulescentes pie ac recte instituerentur; gravibus consiliis conjuges ad vitae integritatem sanctitatemque hortari; studium virginitatis purioribus instillare animis; arduam quidem sed suavem interioris