jeanflop/post_ocr_correction2 huggingface dataset:
centaine de monnaies féodales et royales, cachées dans un sonnette de brebis (DELORME, Bull. Sté Arch. Midi. Toulouse, Séance du 28-11-1899, pp. 15-16). Notre liste de trésors et de trouvailles n'est évidemment pas exhaustive. Nous serions très reconnaissants aux abonnés de la Société des Etudes de Comminges de faire connaître à son Président les découvertes de monnaies morlanes, non citées ci-dessus, dont ils auraient eu connaissance, de même d'ailleurs que d'autres monnaies, éventuellement. BIBLIOGRAPHIE G. SCHLUMBERGER : Description des Monnaies, Jetons et Médailles du Béarn, Paris 1893. F. POEY-D'AVANT : Monnaies Féodales de France. T. II Paris 1860. J. Adrien BLANCHET : Histoire Monétaire du Béarn, Paris 1893. Ch. HIGOUNET : Le Comté de Comminges de ses origines à son annexion à la Couronne, Toulouse et Paris, 1949. L. DUTIL : La Haute-Garonne et sa Région T. II Localités, Toulouse et Paris, 1929. M. CASTAING-SICARD Monnaies Féodales et Circulation Monétaire en Languedoc (Xe XIIe) Toulouse 1961. E. TAILLEBOIS : Bulletins de la Société Borda Dax 1881 1883 1886 1888. Abbé V. BREIL Histoire de l'Abbaye de Bénédiction-Dieu de Nizors, T. 1 (1179-1476) Paris 1890. Reprise par l'Abbé Garré (arch. personnelles de l'abbé Bétous). Abbé TRENQUE Mémoire sur l'Abbaye de Nizors, dans Bull. Sté Arch. du Midi, 3e série, T. I, Toulouse, 1947. D'après les documents laissés par l'abbé Carré (Concours de 1931). G. SAVÈS : Trésor d'Orfèvrerie Méridionale du XIVe siècle dans Mémoires S. Arch. du Midi, T. XXXVI, Toulouse, 1971. SAVÈRE, AU PAYS DE SAVÈS EN COMMINGES Son cartulaire Ses coutumes Ses seigneurs par le P. AGATHANGE-BOCQUET, O.F.M.C. Professeur à l'Institut Catholique de Toulouse (Suite) 2. Charte de 1286 Instrumentum de illis terris que reddunt agrarium et de quibusdam aliis rebus mixtis ac etiam ordinatis. In Nomine Domini nostri Jesu Christi, Amen. Noverint universi et singuli, presentes pariter et futuri, quod dominus Guilhelmus de Togesio, miles, et Rogerius de Noerio, domicellus, domini castri seu ville de Savella, gratis et libero animo, non decepti nec circumventi, nec ad hoc quod inferius sequitur fraude vel dolo seu suggestionem alicuius prout ipsi dicebant induti, sed liberaliter et spontanea sua voluntate dederunt et
dans Bull. Sté Arch. du Midi, 3e série, T. I, Toulouse, 1947. D'après les documents laissés par l'abbé Carré (Concours de 1931). G. SAVÈS : Trésor d'Orfèvrerie Méridionale du XIVe siècle dans Mémoires S. Arch. du Midi, T. XXXVI, Toulouse, 1971. SAVÈRE, AU PAYS DE SAVÈS EN COMMINGES Son cartulaire Ses coutumes Ses seigneurs par le P. AGATHANGE-BOCQUET, O.F.M.C. Professeur à l'Institut Catholique de Toulouse (Suite) 2. Charte de 1286 Instrumentum de illis terris que reddunt agrarium et de quibusdam aliis rebus mixtis ac etiam ordinatis. In Nomine Domini nostri Jesu Christi, Amen. Noverint universi et singuli, presentes pariter et futuri, quod dominus Guilhelmus de Togesio, miles, et Rogerius de Noerio, domicellus, domini castri seu ville de Savella, gratis et libero animo, non decepti nec circumventi, nec ad hoc quod inferius sequitur fraude vel dolo seu suggestionem alicuius prout ipsi dicebant induti, sed liberaliter et spontanea sua voluntate dederunt et donando cesserunt et concesserunt pro se et pro omnibus eorum ordinio et pro omnibus eorum successoribus tam presentibus quam futuris, donatione et cessione pura, simplicis et irrevocabilis inter vivos facta et in perpetuum valitura, Petro Stephani, Petro de Cruce et Bernardo de Barelha, consulibus ville de Savella, nomine suo et sui consulatus, et nomine ville, et nomine omnium hominum tam masculorum quam etiam feminarum de dicta universitate et tam presentium quam etiam futurorum, et etiam maihi Petro Franc, notario publico terre domini comitis Convenarum, nomine et vice omnium hominum tam masculorum quam etiam feminarum qui in dicta villa de Savella vel infra et pertinentiis habitant nunc vel habitabunt etiam in futurum, et pro omnibus quorum interesse vel interesse ex nunc poterit stipulantibus et recipientibus et etiam maiori parti universitatis dicte ville presenti et recipienti nomine quo supra in dicta villa coram ecclesia eiusdem ville in platea communi ad recipiendum dictam donationem quae inferius sequitur specialiter congregati : 1/ Quod omnes habitatores dicte ville et eorum singuli et quicumque in dicta villa vel infra pertinentias habitant nunc vel habitabunt etiam in futurum, ultra illas de quibus obliga faciunt et quascumque terras quicumque de laboribus dicte ville rediget vel redigeret per se
sui consulatus, et nomine ville, et nomine omnium hominum tam masculorum quam etiam feminarum de dicta universitate et tam presentium quam etiam futurorum, et etiam maihi Petro Franc, notario publico terre domini comitis Convenarum, nomine et vice omnium hominum tam masculorum quam etiam feminarum qui in dicta villa de Savella vel infra et pertinentiis habitant nunc vel habitabunt etiam in futurum, et pro omnibus quorum interesse vel interesse ex nunc poterit stipulantibus et recipientibus et etiam maiori parti universitatis dicte ville presenti et recipienti nomine quo supra in dicta villa coram ecclesia eiusdem ville in platea communi ad recipiendum dictam donationem quae inferius sequitur specialiter congregati : 1/ Quod omnes habitatores dicte ville et eorum singuli et quicumque in dicta villa vel infra pertinentias habitant nunc vel habitabunt etiam in futurum, ultra illas de quibus obliga faciunt et quascumque terras quicumque de laboribus dicte ville rediget vel redigeret per se vel per alium sive alios poterit ad culturam teneant et possideant et tenere et possidere possint pro omni eorum libito voluntate ad agrarium libere isto modo, scilicet quod de blado de quo dabitur vel dari est consuetum agrarium in garba, accipiat laborator viginti quatuor garbas et deinde dentur ad decimam et primiciam quatuor garbe et deinde dentur dictis dominis et eorum ordinationem tres garbe pro agrario et deinde accipiat laborator pro secaterris sive pro undecima alias tres garbas ; de bladis autem de quibus datur vel est dari consuetum agrarium in grano, accipiat laborator viginti quatuor mensuras et deinde decime et primitiae dentur quatuor mensure et deinde dictis dominis et eorum ordinio dentur pro agrario tres mensures et deinde accipiat laborator alias tres mensuras pro secaterris sive pro undecima et alias tres mensuras et tres fonzes vel quatuor mensuras sive fontes de illo blado pro cosura. Et (si) plus fuerit ibi de blado vel etiam minus, quod fiat secundum predictum modum secundum magis et minus tam de blado de quo dabitur agrarium in garba quam de alio de quo dabitur agrarium in grano. Et quod illi laboratores qui nunc sunt vel deinceps fuerint in dicta villa de Savella vel eius
et primiciam quatuor garbe et deinde dentur dictis dominis et eorum ordinationem tres garbe pro agrario et deinde accipiat laborator pro secaterris sive pro undecima alias tres garbas ; de bladis autem de quibus datur vel est dari consuetum agrarium in grano, accipiat laborator viginti quatuor mensuras et deinde decime et primitiae dentur quatuor mensure et deinde dictis dominis et eorum ordinio dentur pro agrario tres mensures et deinde accipiat laborator alias tres mensuras pro secaterris sive pro undecima et alias tres mensuras et tres fonzes vel quatuor mensuras sive fontes de illo blado pro cosura. Et (si) plus fuerit ibi de blado vel etiam minus, quod fiat secundum predictum modum secundum magis et minus tam de blado de quo dabitur agrarium in garba quam de alio de quo dabitur agrarium in grano. Et quod illi laboratores qui nunc sunt vel deinceps fuerint in dicta villa de Savella vel eius pertinentiis nihil aliud pro illis terris quas tenebunt ad agrarium nisi secundum modum predictum dictis dominis vel illorum ordinio facere teneantur et etiam quod illi domini vel eorum ordinium de decima et primitia nec de undecima nec de cossura nunquam habeant nec petant agrarium de cetero et quod si forte peterent, quod absit, quod illa petitio sit cassa et irrita et vana et nulla et quod nemo ipsis dominis vel eorum ordinio de decima vel primitia vel undecima nec de cossura dare in aliquo casu vel solvere agrarium teneatur nec ipsi domini accipere authoritate propria vel alias quoquomodo. 2/ Item voluerunt et concesserunt dicti domini pro se et nomine quo supra quod habitatores predicti qui nunc sunt vel qui erunt etiam in futurum teneant et possideant dictas terras et arbores qui nunc sunt vel qui erunt de cetero in ipsis terris et fructus qui in ipsis arboribus nascentur libere cum agrario bladorum quod detur dictis dominis et eorum ordinio secundum predictum modum et prout supra extitit declaratum. 3/ Item fuit actum inter dictos dominos et alios supra nominatos nomine et vice quibus supra quod dicti domini nec eorum ordinium non concedant aliquando vel sub quacumque conditione ad colendum de terris
peterent, quod absit, quod illa petitio sit cassa et irrita et vana et nulla et quod nemo ipsis dominis vel eorum ordinio de decima vel primitia vel undecima nec de cossura dare in aliquo casu vel solvere agrarium teneatur nec ipsi domini accipere authoritate propria vel alias quoquomodo. 2/ Item voluerunt et concesserunt dicti domini pro se et nomine quo supra quod habitatores predicti qui nunc sunt vel qui erunt etiam in futurum teneant et possideant dictas terras et arbores qui nunc sunt vel qui erunt de cetero in ipsis terris et fructus qui in ipsis arboribus nascentur libere cum agrario bladorum quod detur dictis dominis et eorum ordinio secundum predictum modum et prout supra extitit declaratum. 3/ Item fuit actum inter dictos dominos et alios supra nominatos nomine et vice quibus supra quod dicti domini nec eorum ordinium non concedant aliquando vel sub quacumque conditione ad colendum de terris que sunt infra pertinentias dicte ville alicui persona vel aliquibus personis moranti seu morantibus sive habitatoribus extra villiam de Savera dum predicti habitatores unus vel plures velint excollere illas terras secundum modum predictum prout supra extitit ordinatum. 4/ Item fuit actum inter dictos dominos et alios supra nominatos quod si aliquis vel aliqui veniret de novo ad dictam villam causa habitandi vel in futurum etiam quandocumque quod illi domini et eorum ordinium possint eis dare de terris que tenebuntur ad agrarium ab eis, (scilicet) medium aripentum terre ad opus vince et unam casaliam et unum casale domus in eo loco ubi eisdem dominis vel eorum ordinio placuerit nonobstante eo quod ad alium agrarium teneatur salvo tamen super hoc quod ipsi domini et eorum ordinium satisfaciant quando istud proxime dictum contingent illi vel illis qui illam terram tenebunt et hoc ad cognitionem consulum dicte ville et dictum medium aripentum terre et dicta casalaria et dictus locus dentur semper venientibus ad dictam villam causa habitandi citra Rhodium et Saverata et citra gutta que dicitur de binarol et non ultra quousque omnes terre que infra predictum adiacentiam que ad agrarium tenentur erunt date ad arpenta et casalarias et localia ut est dictum. 5/
aliquis vel aliqui veniret de novo ad dictam villam causa habitandi vel in futurum etiam quandocumque quod illi domini et eorum ordinium possint eis dare de terris que tenebuntur ad agrarium ab eis, (scilicet) medium aripentum terre ad opus vince et unam casaliam et unum casale domus in eo loco ubi eisdem dominis vel eorum ordinio placuerit nonobstante eo quod ad alium agrarium teneatur salvo tamen super hoc quod ipsi domini et eorum ordinium satisfaciant quando istud proxime dictum contingent illi vel illis qui illam terram tenebunt et hoc ad cognitionem consulum dicte ville et dictum medium aripentum terre et dicta casalaria et dictus locus dentur semper venientibus ad dictam villam causa habitandi citra Rhodium et Saverata et citra gutta que dicitur de binarol et non ultra quousque omnes terre que infra predictum adiacentiam que ad agrarium tenentur erunt date ad arpenta et casalarias et localia ut est dictum. 5/ Item fuit actum inter dictos dominos et alios supra nominatos, vice modo et nomine quibus supra et etiam fuit concessum per dictos consules nomine omnium habitatorum dicte ville qui nunc sunt vel qui erunt etiam in futurum quod si aliquis de habitatoribus transferret se ad alium locum quemcumque causa habitandi ibique faciet excoli ab aliquo de habitatoribus eiusdem ville de Savella, suo filio vel alio quocumque prout sibi placuerit, illas terras quas ibi teneret ad agrarium secundum modum predictum ; alioquin quod dictas terras quas ad agrarium teneret non posset tenere habitando in alio loco extra predictum de Savera. 6/ Item fuit actum et ordinatum et per dictos dominos concessum vice et nomine quibus supra quod dicti domini nec eorum ordinium non debent facere nec facient aliud levium infra pertinentias dicte ville nisi illud quod habeant tempore receptionis huiusmodi instrumenti dum tamen illud levium quod habebatur tempore quo fuit receptum presentis instrumenti sed quando illud non esset levium quod in loco vocato talhadas possint facere si velint tantum levium quantum erat illud quod habebatur tempore quo fuit receptum presentis instrumenti et non plus nec in alio loco nisi in loco vocato talhadas. 7/ Item fuit actum et ordinatum tam per
ibique faciet excoli ab aliquo de habitatoribus eiusdem ville de Savella, suo filio vel alio quocumque prout sibi placuerit, illas terras quas ibi teneret ad agrarium secundum modum predictum ; alioquin quod dictas terras quas ad agrarium teneret non posset tenere habitando in alio loco extra predictum de Savera. 6/ Item fuit actum et ordinatum et per dictos dominos concessum vice et nomine quibus supra quod dicti domini nec eorum ordinium non debent facere nec facient aliud levium infra pertinentias dicte ville nisi illud quod habeant tempore receptionis huiusmodi instrumenti dum tamen illud levium quod habebatur tempore quo fuit receptum presentis instrumenti sed quando illud non esset levium quod in loco vocato talhadas possint facere si velint tantum levium quantum erat illud quod habebatur tempore quo fuit receptum presentis instrumenti et non plus nec in alio loco nisi in loco vocato talhadas. 7/ Item fuit actum et ordinatum tam per dictos dominos quam per dictos consules, vice et nomine quibus supra concessum quod quicumque de habitantibus dicte ville qui nunc sunt vel erunt etiam in futurum possit accipere, habere et tenere in gazalham de homine extraneo tres vacas cum suis vitulis et fructibus sine prestatione cujuslibet forastagii et libere, ita tamen quod fructus si liber a prestatione forastagii usquequo habebum tres annos completes teneatur dare forastagium dictis dominis et corum ordinio secundum modus inferius contentum et tres vaccae remaneant et sint libere a prestatione forastagii cum suis fructibus qui non habent tres annos completos. Sin autem aliquis de habitantibus dicte ville tenuerit vacas vel boves de gazalha ab homine extraneo ultra tres vacas et eorum fructus, det et dare teneatur forastagium dictis dominis et eorum ordinio, scilicet pro qualibet vaca cum suo vitulo dum lactet, vel bove, sex denarios pro forastagio unius cuisuslibet anni et secundum predictum modus fiat et detur forastagium quum aliquis de habitantibus dicte ville tenet vacas de gazalha ab homine extraneo. Sin autem tenet de propriis vacis vel bobus vel etiam de gazalha ab aliquo vel aliquibus de habitantibus dicte ville, quod possit tenere libere et sine prestatione cuiuslibet forastagii tot et toties quot voluerit et
tamen quod fructus si liber a prestatione forastagii usquequo habebum tres annos completes teneatur dare forastagium dictis dominis et corum ordinio secundum modus inferius contentum et tres vaccae remaneant et sint libere a prestatione forastagii cum suis fructibus qui non habent tres annos completos. Sin autem aliquis de habitantibus dicte ville tenuerit vacas vel boves de gazalha ab homine extraneo ultra tres vacas et eorum fructus, det et dare teneatur forastagium dictis dominis et eorum ordinio, scilicet pro qualibet vaca cum suo vitulo dum lactet, vel bove, sex denarios pro forastagio unius cuisuslibet anni et secundum predictum modus fiat et detur forastagium quum aliquis de habitantibus dicte ville tenet vacas de gazalha ab homine extraneo. Sin autem tenet de propriis vacis vel bobus vel etiam de gazalha ab aliquo vel aliquibus de habitantibus dicte ville, quod possit tenere libere et sine prestatione cuiuslibet forastagii tot et toties quot voluerit et potuerit. Et cum istis conditionibus possint tenere boves et vacas de propriis et de gazalha in dicta villa et in eius pertinentias tot quot voluerint et potuerint ipsi habitantes et eorem quilibet. 8/ Item fuit actum et ordinatum et per dictos dominos concessum vice et nomine quibus supra quod habitantes dicte ville et eorum quilibet possint tenere alia animalia propria vel de gazalha quae non sint bovina undecumque habeant, tot quot voluerint et potuerint, sine prestatione cuiuslibet forastagii, nisi tamen essent oves de gazalha que in yeme morarentur infra pertinentias dicte ville, in estate vero irent extra pertinentias eiusdem ville et morarentur, de quibus omnibus illi qui tenuerint conveniant cum dictis dominis et eorum ordinio ; de aliis autem que continuo morabuntur in dicta villa vel eius pertinentias non detur forastagium sed eas teneant libere et sine prestatione cuiuslibet forastagii. 9/ Item fuit actum et ordinatum et per dictos dominos concessum quod consules dicte ville qui nunc sunt vel erunt etiam in futurum eligatur messagarius ad suum libitum, quemque voluerint, et ipsi domini et eorum ordinio fuerit presentatus ; et quod totum lucrum messagarii sit consulatus et universitatis dicte ville sine omni parte quam ipsi domini non habeant ibi. 10/
dicte ville et eorum quilibet possint tenere alia animalia propria vel de gazalha quae non sint bovina undecumque habeant, tot quot voluerint et potuerint, sine prestatione cuiuslibet forastagii, nisi tamen essent oves de gazalha que in yeme morarentur infra pertinentias dicte ville, in estate vero irent extra pertinentias eiusdem ville et morarentur, de quibus omnibus illi qui tenuerint conveniant cum dictis dominis et eorum ordinio ; de aliis autem que continuo morabuntur in dicta villa vel eius pertinentias non detur forastagium sed eas teneant libere et sine prestatione cuiuslibet forastagii. 9/ Item fuit actum et ordinatum et per dictos dominos concessum quod consules dicte ville qui nunc sunt vel erunt etiam in futurum eligatur messagarius ad suum libitum, quemque voluerint, et ipsi domini et eorum ordinio fuerit presentatus ; et quod totum lucrum messagarii sit consulatus et universitatis dicte ville sine omni parte quam ipsi domini non habeant ibi. 10/ Item ipsi domini Guilhermus et Rogerius pro se et suo ordinio approbaverunt et ratificaverunt et etiam confirmaverunt omnes libertates et omnes bonos usus quos ipsi habitantes dicte ville habent vel etiam in futurum habebunt, salvis tamen sibi et retentis contentis in presenti instrumento et in instrumento consuetudinum dicte ville. 11/ Item recognoverunt et concesserunt ipsi domini quod premissa superius contenta dederunt et concesserunt ipsis consulibus et universitati dicte ville et habitantibus eiusdem et superius dictum est propter multa et varia servicia quod ipsi consules et universitas dicte ville et habitantes eiusdem dederant et fecerant eisdem et specialiter quia dederant CCC sol. tolosanos et multa alia bona tempore retroacto. Et premissa omnia et singula ipsi dominus Guilhermus (miles) et (dominus) Rogerius de Noë, domicellus pro se et omnibus suis heredibus et ordinio presenti et futuro promiserunt se servare et firmiter inviolabiliter et nunquam contra facere vel venire per se neque per aliquam personam interpositam, iuramento ad sancta quatuor Dei evangelia corporaliter prestito per eosdem et etiam jurarentiam servaturos bonum et firmiter de omnibus promiserunt. Actum fuit hoc tertia die exitus novembris, feria quinta, anno domini M CC LXXX VI, Philippo Francorum rege regnante, Bernardo Comitibus Convenarum, Hugone episcopo tholosano. Huius rei
Item recognoverunt et concesserunt ipsi domini quod premissa superius contenta dederunt et concesserunt ipsis consulibus et universitati dicte ville et habitantibus eiusdem et superius dictum est propter multa et varia servicia quod ipsi consules et universitas dicte ville et habitantes eiusdem dederant et fecerant eisdem et specialiter quia dederant CCC sol. tolosanos et multa alia bona tempore retroacto. Et premissa omnia et singula ipsi dominus Guilhermus (miles) et (dominus) Rogerius de Noë, domicellus pro se et omnibus suis heredibus et ordinio presenti et futuro promiserunt se servare et firmiter inviolabiliter et nunquam contra facere vel venire per se neque per aliquam personam interpositam, iuramento ad sancta quatuor Dei evangelia corporaliter prestito per eosdem et etiam jurarentiam servaturos bonum et firmiter de omnibus promiserunt. Actum fuit hoc tertia die exitus novembris, feria quinta, anno domini M CC LXXX VI, Philippo Francorum rege regnante, Bernardo Comitibus Convenarum, Hugone episcopo tholosano. Huius rei sunt testes Bernardus de Casaco, Vitalis Dalbano presbyter, Guilhermus Arnaldus de Sabaudia domicellus, Petrus magister de Altaripa, Petrus de Sancio, Bernardus Deslor, Petrus Forga, et ego Petrus Francus, publicus terre domini comitis Convenarum notarius, qui cartam istam scripsi cum quoddam interlineari quod est inter quintam deciman lineam et est factum. * ♦ * Au nom de Notre-Salut Jésus-Christ, amen ! Sachant tous présents et futurs que nobles Guillaume de Toulouse, chevalier, et Roger de Noé, écuyer, seigneurs du château et ville de Savères, ont librement et spontanément donné et concédé ce qui va suivre aux habitants, hommes et femmes présents et futurs du château et ville de Savères, représentés par Pierre Etienne, Pierre Lacroix, Bernard Bareille, consuls de la ville, et par Pierre Franc, notaire public du comté de Comminges. 1/ En plus des terres reçues primitivement et pour lesquelles ils paient les obligations, les habitants de Savères posséderont librement les terres qu'ils défricheront, sauf paiement des décimes et prémices et du droit d'arrié. Pour vingt-quatre gerbes ou vingt-quatre mesures de blé qui reviendront au laboureur, ce droit sera de quatre gerbes ou quatre mesures pour les décimes et prémices et de trois gerbes ou mesures pour l'arrié. Toute autre