jeanflop/post-ocr-correction huggingface dataset:
frequenter continuam sacrarum Litterarum lectionem ad id potissimum sacerdotibus commendat, ut munere docendi et contionandi digne perfungantur. Neque enim eorum sermo habeat aliquid, cum momenti et ponderis, tum ad effingendos animos efficacitate, nisi a sacra Scriptura informetur et eaque vim suam ac robur mutuetur. Sermo presbyteri Scripturarum lectione conditus sit. Nam quidquid in Scriptura actis dicitur, tuba comminans est et grandi voce credentium aures penetrans. Nihil enim ita percutit, ut exemplum de Scripturis sanctis. In predictione diversis sensibus. Quae autem sanctus Doctor habet de legibus in usu Bibliorum servandis, ea, quamquam ad interpretes quoque, maximam partem, pertinent, sacerdotes in verbi
quamquam ad interpretes quoque, maximam partem, pertinent, sacerdotes in verbi divini praedicatione ante oculos habentum. At primo quidem monet, ipsa Scripturae verba perdiligenter consideremus, ut certo constet quidnam sacre scriptor dixerit. Neque enim quisquam ignorat, Hieronymum, si quando opus esset, cunctisque ad codicem primigenium adire, aliam interpretationem cum alia comparare, vim verborum excutere et, si qui judicasset error, causas erroris aperire ut de ipsa lectione omnis tolleretur dubitatio. Tum vero, quae in verbis insit significatio et sententia, docet esse inquirendum, quia de Scripturis sanctis disputanti non tam necessaria sunt verba quam sensus. Atque ad ejusmodi significatione perscrutanda minime diffitentur Hieronymus,
quam sensus. Atque ad ejusmodi significatione perscrutanda minime diffitentur Hieronymus, doctores Latinos nonnullosque ex graecis superioris temporis imitatum, fortasse plus aequo allegoricis interpretationibus initio concessisse. Verum fecit ipse sacrorum Librorum amor, fecit perpetuus labor in eos recognoscendos ac penitus percipiendos impensus, ut cotidie magis in recta sensus litteralis estimatione proficeret, et sana hoc in genere principia proponeret; quae, cum nunc quoque tutam omnibus viam muniant ad plenum ex sacris libris sensum eruendum, breviter exponemus. Ad litteralem igitur seu historicam explicationem in primis animum intendere debemus: Prudentem semper admoneo lectorem, ut non superstitiosis acquiescat interpretationibus et quae commatici pro fingentium dictunt
non superstitiosis acquiescat interpretationibus et quae commatici pro fingentium dictunt arbitrio, sed consideret priora, media et sequentia, et nectat sibi universa quae scripta sunt. Addit, reliquum omne interpretationis genus, tamquam fundamento, sensu litterali inniti, qui neque, tam abesse putandus est, cum aliquid translate effertur; nam frequenter historia ipsa metaphorice textur et sub imagine... praedicatur. Qui vero opinantur, Doctores nostrum id nonnullis Scripturae locis tribuisse quod sensu historico carerent, eos ipsemet refellit: Non historiam denegamus, sed spiritalem intellegentiam preferimus. Litterali autem seu historica significatione in tuto collocata, interiores altioresque rimatur sensus, ut exquisitis orde epulo spiritum pascat; docet enim de libro
ut exquisitis orde epulo spiritum pascat; docet enim de libro Proverbiorum, idemque de reliquis Scripturae partibus saepe monet, sistendum non esse in solo litterali sensu, sed, quasi in terra aurum, in nuce nucleus, in hirsutis castanearum operculis absconditus fructus inquiritur, ita in eis divinum sensum altius perscrutandum. Quamobrem, cum Sanctum Paulinum edoceret, "quo in Scripturis sanctis calle gradiatur", "totum", ait, "quod legimus in divinis libris, nitet quidem et fulget etiam in cortice, sed dulcius in medulla est. Qui esse vult nucleum, frangit nucem". Monet tamen, cum de quaerendo agitur ejusmodi interiore sensu, quemdam modum esse adhibendum, ne, dum spiritales divitias
interiore sensu, quemdam modum esse adhibendum, ne, dum spiritales divitias sequimur, historiae contemnere paupertatem videamur; Itaque haud paucas improbat antiquorum scriptorum mysticas interpretationes ob eam praecipue causam quod in litterali sensu minime inniterentur: Ut omnes illius repromissiones quas sancti prophetae suo ore cecinerunt, non inanem sonum habeant et crassa solius tropologiae nomina, sed fundentur in terra et cum historiae habuerint fundamenta, tunc spiritales intelligentiae culmen accipiant. Qua in re sapienter animadversionem, non esse a Christi et Apostolorum vestigiis discedendum, qui, quamquam Vetus Testamentum uti Novi Foderis separationem et obumbrationem considerant propter eaque locos complures typice interpretantur, non omnia tamen ad
propter eaque locos complures typice interpretantur, non omnia tamen ad typicam significationem trahunt. Atque, ut rem confirmet, saepe ad Paulum Apostolum appellat, qui, exempli gratia, exponens sacramenta Adae et Evae, non negavit plasmationem eorum, sed super fundamentum historiae spiritalem intelligentiam construens ait: "Propter hoc relinquimus hominem, etc." Quotidiie sacrarum Litterarum interpretes et divini verbi praecones, Christi et Apostolorum exemplum secuti, monitisque Leonis XIII obtemperantes, ea non neglexerunt "quae ab eisdem Patribus ad allegoricam similemve sententiam translata sunt, maxime cum ex litterali descendant, e multorum auctoritate fulciantur", et modeste temperateque e litterali sententia ad altiora exsurgant atque se erigant, cum Hieronymo
litterali sententia ad altiora exsurgant atque se erigant, cum Hieronymo experientur quam verum illud Pauli: "Omnia Scriptura divinitus inspirata et utilia ad docendum, ad arguendum, ad corrigendum, ad erudiendum in justitia", et larga ex infinito Scripturarum thesauro habituri sunt rerum sententiarumque subsidia, quibus fortiter suaviterque vitam moresque fidelium ad sanctitatem conforment. De commento exponendi Eritute. Quod vero attinet ad exponendi et dicendi rationem, quoniam inter dispensatores mysteriorum Dei quaeritur ut fidelis quis inveniatur, statuit Hieronymus, potissimum "veritatem interpretationis" relinendam esse et "commentatoris officium esse, non quid ipse viderit, sed quid sentiat ille quem interpretatur, exponere"; adjicit autem, "grande periculum esse
sentiat ille quem interpretatur, exponere"; adjicit autem, "grande periculum esse in Ecclesia loqui, ne forte interpretatione perversa de Evangelio Christi hominis fiat Evangelium". Deinde "in explanatione sanctarum Scripturarum non verba compositionis et oratoriarum flosculorum adornata, sed eruditio et simplicitas quaeritur veritatis"; Quam quidem ad normam cum scripta sua exararet, in commentariis profitetur hoc sibi habere propositum, non ut verba sua "laudentur, sed ut quae ab alio bene dicta sunt, ita intelligantur ut dicta sua". In expositione vero divini verbi eam requiri orationem, quae nullam lucubrationem redolens... rem explicet, seu sum edisserat, obscura manifestet, non quae verborum compositione frondescat. Atque hic
edisserat, obscura manifestet, non quae verborum compositione frondescat. Atque hic placet plures Hieronymi locos subjicere, e quibus liquet, quam vehementer ab eloquentia illa abhorreret declamatorum propria, quae vacuo verborum strepitu et celeritate loquendi inanes plausus intendit. « Nolo te monet Nepotianum presbyterum, declamatorem esse et rabularium garrulumque, sed mysterii peritum et sacramentorum Dei tui eruditissimum. Verba volvere et celeritate dicendi apud imperitum vixus admirationem sui facere, indoctorum hominum est. » Ex litteratis quicumque hodie ordinantur, id habent curae, non quomodo Scripturarum me docent, sed quomodo aures populi declamatorum flosculis mulceant. « Taceo de mei similibus, qui si forte ad Scripturas
« Taceo de mei similibus, qui si forte ad Scripturas sanctas post saeculares litteras venerint, et sermone composito aurem populi mulcissent, quidquid dixerint, hoc legem Dei putant, nec scire dignantur quid prophetae, quid Apostoli senserint, sed ad sensum suum incongrua aptant testimonia: quasi grande sit et non vitiosissimum dicendi genus, depravare sententias et ad voluntatem suam Scripturam trahere repugnantem. » Nam sine Scripturarum auctoritate garrulitas non haberet fidem, nisi viderentur perversam doctrinam etiam divinis testimoniis roborare. Verum haec garrula eloquentia et verbosa rusticitas nihil mordax, nihil vividum, nihil vitale demonstrat, sed totum flaccidum, marcidumque et mollitum ebullit in olera et
sed totum flaccidum, marcidumque et mollitum ebullit in olera et in herbas, quae cito arescunt et corruunt; simplex contra, Evangelii doctrina, similis minimo grano sinapis, non exsurgit in olera, sed crescit in arborem, ita ut volucres caeli veniant et habitent in ramis ejus. Quare hanc sanctam dicendi simplicitatem, cum perspicuitate et venustate minime quaesita conjunctam, ipse in omnibus sectabatur: «Sunt alii diserti, laudentur ut volunt, et inflatis buccis spumantia verba trutinentur: mihi sufficit sic loqui ut intellegar et ut de Scripturis disputans Scripturarum imitem simplicitatem.» Etenim «ecclesiastica interpretatio etiam si habet eloquii venustatem, dissimulare eam debet et fugere, ut non
habet eloquii venustatem, dissimulare eam debet et fugere, ut non otiosis philosophorum scholis paucisque discipulis, sed universo loquatur hominum generi ad. Quae profecto consilia et pracepta si juniores sacerdotes ad effectum deduxerint et seniores continenter praehocurent, confidimus eos fore Christifidelium animis per ministerium sacrum summopere profuturos. Reliquum est, Venerabiles Fratres, ut «dulces fructus» commemoraus, quem moremus, quos Hieronymus «de amaro semine litterarum necerpsit, in eam erecta spem, futurum, ut ejus exemplo ad cognoscendam percipendamque sacri codicis virtutem sacerdotes et fideles vestris curis incendantur. Sed tantas tamque suaves spiritus delicias, quibus pius anachoretae affluebat, malumus ex ejus veluti ore quam ex
pius anachoretae affluebat, malumus ex ejus veluti ore quam ex Nostris verbis completurn. Audiatis igitur quomodo de sacra hac disciplina Paulinum «symmystam, sodalem et amicum» alloquatur: «Oro te, frater carissime, inter haec vivere, ista meditari, nihil aliud nosse, nihil quaerere, nonne tibi videtur jam hic in terris regni caelestis habitaculum esse?» Alumnam vero suam, Paulam ita interrogat: «Oro te, quid hoc sacratius sacramento? quid hac voluptate jucundius? Quis cibus, quis mella sunt dulciora quam Dei scientiam, in adyta ejus intrare, sensum Creatoris inspicere et sermones Domini tui, qui ab hujus mundi sapientibus deridentur, plenos docere sapientia spirituali? Habeant sibi ceteri
mundi sapientibus deridentur, plenos docere sapientia spirituali? Habeant sibi ceteri suas opes, gemma bibant, serico niteant, plausu populi delectentur et per varias voluptates divitias suas vincere nequeant: nostrae deliciae sint, in lege Domini meditari die ac nocte, pulsare januam non patentem, panes Trinitatis accipere et saeculi fluctus, Domino praesentem, calcare.» Ad eandem Paulam et filiam ejus Eustochium in commentario Epistulae ad Ephesios: «Si quidquam est, Paula et Eustochium, quod in hac vita sapientem teneat et inter pressuras et turbines mundi æquo animo manere persuadeat, id esse vel primum reor meditationem et scientiam Scripturarum.» Qua cum ipse uteretur, gravibus animi maeroribus
et scientiam Scripturarum.» Qua cum ipse uteretur, gravibus animi maeroribus corporisque aegrotationibus affectus, tamen pacis et interioris gaudii solacio fruebatur; quod quidem gaudium non erat in vana atque otiosa delectatione positum, sed, a caritate profectum, in caritatem actuosam erga Ecclesiam Dei convertebatur, cui divini verbi custodia a Domino commissa est. Etenim in sacris utriusque Testamenti Litteris Ecclesiae Dei laudes legebat passim praedicatas. Singulae fere illustres sanctaeque mulieres, quae in Veteri Testamento honorificum meruerunt locum, nonne hujus Christi Sponsae figuram praeferebant? Nonne sacerdotium et sacrificia, instituta et sollemnia, universae paene Veteris Testamenti res gestae ad eam adumbrandam pertinebant? Quid, quod tot
Testamenti res gestae ad eam adumbrandam pertinebant? Quid, quod tot Psalmorum et prophetarum vaticinationes in Ecclesia divinitus impletas intuebatur? Non ipsi denique audita erant, a Christo Domino et ab Apostolis enuntiata, maxima ejusdem Ecclesiae privilegia? Quidni igitur in animo Hieronymi amorem erga Christi Sponsam cotidie magis excitaverit scientia Scripturarum? Jam vidimus, Venerabiles Fratres, quanta reverentia et quam flagranti caritate is Ecclesiam Romanam et Petri Cathedram prosequeretur; vidimus quam acri ter Ecclesiae adversarios impugnaret. Cum autem juniori commilitoni Augustino, idem praesidium praecurrenti, plauderet, et se una cum eo haereticorum invidiam in se suscepisse assertur: «Macte virtute», ita eum alloquitur, «in orbe
se suscepisse assertur: «Macte virtute», ita eum alloquitur, «in orbe celebraris. Catholici te cultor antiquae rursum fidei venerantur atque suscipiunt, et, quod signum majoris gloriae est, omnes haeretici detestantur, et me pari persequuntur odio, ut quos gladiis nequeant, voto interficiant.» Quae egregie confirmat Postumianus, apud Sulpicium Severum de Hieronymo testatus: «Cui jure adversus malos pugna perpetuumque certamen concivit odia perditorum. Oderunt eum haeretici, quia eos impugnare non desinit; oderunt clerici, quia vitam eorum insectatur et crimina. Sed plane eum omnes boni admirantur et diligunt.» Quo ex haereticorum perditorumque hominum odio multa perpessa aspera Hieronymus oppellit, tum maxime cum Pelagiani coenobium
multa perpessa aspera Hieronymus oppellit, tum maxime cum Pelagiani coenobium Bethlehemiticum tumultuose adartis vastarunt; at omnes indignitates contumeliasque libenter pertulit, neque animo concidit, ut potest qui pro tuenda Christi fide mori non dubitaret: «Hoc meum gaudium est», ad Apronium scribit, «quando in Christo audio filios meos dimicare, et istum zelum in nos ipse confirmet, cui credimus, ut pro fide ejus sanguinem voluntarie fundamus... Nostra aeternam domus secundum carnales opes haereticorum persecutionibus penitus eversa, Christo propitio spiritalibus divitiis plena est. Melius est enim panem manducare quam fidem perdere» (3). Quodsi errores nusquam impune serpere passus est, haud minore sane studio in
nusquam impune serpere passus est, haud minore sane studio in perditos amores vehementi illo suo dicere generis usus est, ut, quantum in se erat, Christo «exhiberet... gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid ejusmodi, sed ut sit sancta et immaculata» (4). Quam graviter eos increpat, qui sacerdotalem dignitatem pravo vitas instituto violarent! Quam eloquenter ethnicos vituperat morts, qui ipsam Urbem magna ex parte inficerent! Hanc vero vitiorum scelerumque omnium colluviem ut quoquo pacto cohiberet, opponere ipse virtutum christianarum praestantiam atque pulchritudinem, verissime ratus nihil tam ad malum aversandum valere quam rerum optimarum amorem; instare ut adulescentes pie ac
valere quam rerum optimarum amorem; instare ut adulescentes pie ac recte instituerentur; gravibus consiliis conjuges ad vitae integritatem sanctitatemque hortari; studium virginitatis purioribus instillare animis; arduam quidem sed suavem interioris vitae severitatem omnibus laudibus extollere; primam illam christianae religionis legem, caritatis scilicet cum labore conjunctae, qua servata, et perturbationibus ad tranquillitatem ordinis se hominum societas feliciter reciperet, omni contentione urgere. De caritate autem ita praeclare ad Sanctum Paulinum: «Verum Christi templum anima credentis est: illam exorna, illam vesti, illi offerc de praestitutas, in illa Christum suscipe. Quae utilitas, parietes fulgere gemmis et Christum in paupere fame mori?» (1). Laboris vero
gemmis et Christum in paupere fame mori?» (1). Laboris vero legem non scriptis modo, sed totius quoque vitae exemplis tam impense omnibus suadebat, ut Postumianus, qui sex menses cum Hieronymo in urbe Bethlehem commoratus erat, apud Sulpicium Severum testatus sit: «Totus semper in lectione, totus in libris est: non die, non nocte requiescit; aut legit aliquid semper aut scribit» (2). Et certern, quanto Ecclesiam adamaret, liquet etiam ex commentariis, in ejus nullo dilaudandae Christi Sponsae opportunitate praeterit. Illa, exempli causa, in explanatione Aggaei prophetae legimus: «Venerunt electa omnium gentium et repleta est gloria domus Domini, quae est Ecclesia Dei viventis,
repleta est gloria domus Domini, quae est Ecclesia Dei viventis, columna et firmamentum veritatis... Hac metallis illustrior fit Ecclesia Salvatoris quam quondam synagoga fuerat: his lapidibus vivis aedificatur domus Christi et pax ei praebetur aeterna» (3). Et in Michaeam: «Venite, ascendamus in montem Domini; ascensione opus est ut quis ad Christum valeat pervenire et domum Dei Jacob, Ecclesiam, quae est domus Dei, columna et firmamentum veritatis» (4). In prooemio commentarii in Mattheum: «Ecclesia... supra petram Domini voce fundata est, quam introduxit Rex in cubiculum suum et ad quam per foramen descensionis occultae misit manum suam» (5). Jesus-Christ et l'Église. Quemadmodum
descensionis occultae misit manum suam» (5). Jesus-Christ et l'Église. Quemadmodum in postremis, quos attulimus, locis, sic plerumque Dominum Jesum intime cum Ecclesia conjunctum Ductor noster concelebrat. Caput enim cum a corpore mystico separari nequeat, necessario conjugitur cum Ecclesiae studio Christi amor, qui scientiae Scripturarum praecipuus atque dulcissimus omnium fructus habendus est. Hanc profecto sacri codicis scientiam adeo Hieronymus persuasum habebat usitatam esse viam qua ad cognitionem et amorem Christi Domini pervenitur, ut aseverare minime dubitaverit: «Ignoratio Scripturarum ignoratio Christi est» (1). Idem ad Sanctam Paulam scribit: «Quae enim alia potest esse vita sine scientia Scripturarum per quas etiam ipse Christus
esse vita sine scientia Scripturarum per quas etiam ipse Christus agnoscitur, qui est vita credentium!» (2) In Christum enim veluti centrum omnes utriusque Testamenti pagina vergunt, et Hieronymus, cum verba Apocalypsis explicat quae sunt de fluvio et ligno vitae, inter alia, haec habet: «Unus fluvius egreditur de throno Dei, hoc est gratia Spiritus Sancti, et ista gratia Spiritus Sancti in sanctis Scripturis est, hoc est in isto fluvio Scripturarum. Tamen iste fluvius duas ripas habet, et Vetus et Novum Testamentum, et in utraque parte arbor plantata Christus est» (3). Nihil igitur mirum, si, quaecumque in sacro codice leguntur, ea, pia
igitur mirum, si, quaecumque in sacro codice leguntur, ea, pia meditatione ad Christum referre consueverat: «Ego, quando lego Evangelium et video ibi testimonia de prophetis, solum Christum considero: sic vidi Moysen, sic vidi prophetas, ut de Christo intellegerem loquentes. Denique quando venio ad splendorem Christi et quasi splendidissimum lumen clari solis adspexero, lucernae lumen non possum videre. Numquid lucernam si incandas in die, lucere potest? Si sol luxerit, lucernae non paret: sic et Christo praesente comparata lex et prophetae non apparent. Non detraho legi et prophetis, quin potius laudo, quia Christum praedicant. Sed sic lego legem et prophetas ut non
Christum praedicant. Sed sic lego legem et prophetas ut non permanentem in lege et prophetis, sed per legem et prophetas ad Christum perveniam» (4). Ita, qui Christum ubique pie quaereret, eum Scripturarum commentatione ad amorem et scientiam Domini Jesu mirifice efferri cernimus, in qua margaritam illam Evangelii pretiosam invenit: «Unum autem est pretiosissimum margaritum, scientia Salvatoris et sacramentum passionis illius et resurrectionis arcanum» (5). Qua Christi caritate cum flagraret, nimirum fiebat ut, pauper et humilis cum Christo, animo ab omnibus sernirens cuius libero ac soluto, unice Christum quaereret, ejus spiritu ageretur, cum eo conjungisse viveret, eum patientem in se, imitando,
ageretur, cum eo conjungisse viveret, eum patientem in se, imitando, effingeret, nihil haberet antiquius quam ut cum Christo et pro Christo pateretur. Quare, cum, injuriis odiisque improborum hominum lacessitus, Damaso functo, Roma discessisset, in eoque esset ut navem conscenderet, haec scribebat : « Et licet me sceleratum quidam putent et omnibus flagitiis obrutum, et pro peccatis meis etiam haec parva sint, tamen tu bene facis, quod ex tua mente etiam malos bonos putas... Gratias ago Deo meo quod dignus sum quem mundus oderit... Quotam partem augustiarum perpessus sum qui cruci milito ? Infamiam falsi criminis importarunt : sed scio per
milito ? Infamiam falsi criminis importarunt : sed scio per malam et bonam famam perveniri ad regna coelorum ». Et sauciatam virginem Eustochium ad ejusmodi vitae labores pro Christo fortiter ferendos sic hortabatur : « Grandis labor, sed grande praemium, esse quod Martyres, esse quod Apostolos, esse quod Christus est... Haec omnia, quae digessimus, dura videbuntur ei qui non amat Christum. Qui autem omnem saeculi pompam pro purgamento habuerit et vana duxerit universa sub sole, ut Christum lucrifaciat, qui commortuus est Domino suo et conresurrexit et crucifixit carnem cum vitiis et concupiscentiis, libere proclamabit : Quis nos separabit a caritate
et concupiscentiis, libere proclamabit : Quis nos separabit a caritate Christi ? » (2) Fructus igitur ex sacrorum voluminum lectione Hieronymus capiebat uberrimos : inde interiora illa lumina, quibus ad Christum magis magisque cognoscendum adamandumque trahebalur ; inde spiritum illum orationis, de quo tam pulchra conscripsit; inde mirabilem illam cum Christo consuetudinem, cujus incitatus deliciis, per arduam crucis semitam, ad adipiscendam victoriae palmam sine intermissione procurrit. Idem continuo animi ardore in Sanctissimam Eucharistiam ferebatur, cum « nihil illlo ditius qui Corpus Domini canistro vimineo, sanguinem portat vitro »; nec minore reverentia et pietate Deiparum colebat cujus perpetuam virginitatem pro viribus
reverentia et pietate Deiparum colebat cujus perpetuam virginitatem pro viribus defendit; eandemque Dei Matrem, nobilissimum virtutum omnium exemplar, Christi sponsis proponere ad imitandum consueverat (4). Quamobrem nemo mirabitur, tam vehemens uter Hieronymum allectum atque attractum esse iis Palaestinae locis quæ Redemptorem Nostrem et Sanctissimam ejus Matrem consecrarunt; ipsius profecto sententiam in iis licet agnoscere, quae Paula et Eustochium, ejus discipulae, ex urbe Bethlehem ad Marcellam conscripserunt : « Quo sermone, qua voce speluncam tibi possimus Salvatoris exponere ? Et illud praesepe, in quo infantulus vagit, silentio magis quam infirmo sermone honorandum est... Ergo erit illa dies, quando nobis licebit speluncam
honorandum est... Ergo erit illa dies, quando nobis licebit speluncam Salvatoris intrare, in sepulcrum Domini flere cum sorore, flere cum matre ? Crucis deinde lignum lambere et in Oliveti montem cum ascendente Domino, voto et animo sublevari »? (1) Has igitur recolens sacras memorias, Hieronymus, Roma procul, corpori quidem duriorem sed tam suavem animo vilam agebat, ut exclamaret : « Habeat Roma, quod angustior Urbe Romana possidet Bethlehem (2) ». Conclusion Sanctissimi viri optatum, alia ratione atque ipse intellegebat, perfectum esse est cur Nos gaudeamus et Romani cives Nobiscum gaudeant; quas enim Doctoris Maximi reliquias, in illo ipso specu conditas,
quas enim Doctoris Maximi reliquias, in illo ipso specu conditas, quem tam diu incoluerat, Davidica nobilissima civitas se olim possidere gloriabatur, eas jam felix Roma habet, in majore Dei Particula Basilica depositas, apud ipsum Praesepe Domini. Silet quidem vox illa, cujus sonum e solitudine olim prodeuntem totus audivit catholicus orbis; sed scriptis suis, quae « per universum mundum quasi divinae lampades rutilant », Hieronymus adhuc clamat. Clamat, qua sit Scripturarum praestantia, qua integritas et historica fides, quam dulces fructus earum lectio pariat ac meditatio. Clamat, ut ad institutum vitae christiana nomine dignum omnes Ecclesiae filii redeant, et ab ethnicorum moribus,