izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Silantom.jpg|jmpl|ka|250px|[[Gereja Kristen Protestan Angkola|GKPA]] Huta Dolok, Silantom Jae, Pangaribuan]] [[File:HKBP Sipahutar, Res
Sipahutar 07.jpg|jmpl|ki|250px|[[HKBP|HKBP Sipahutar]].]]
Mayoritas penduduk Kabupaten Tapanuli Utara beragama Kristen, sebagian beragama Islam dan sebagian kecil beragama Budha
Suku pribumi di Kabupatén Tapanuli Kalér, nyaéta [[Batak Toba]], umumna nganut agama [[Kristen Protestan]] sarta aya anu nganut [[Katolik]], [[Islam]] jeung kapercayaan asli Suku Batak, nyaéta [[Parmalim]]
Dumasar data [[Kamentrian Dalam Negeri]] dina [[2024]] kacatet 95,05% penduduk Tapanuli Utara ngagem agama [[Kristen]], anu 90,28% [[Protestan]] jeung 4,77% [[Katolik]]
Saterusna bagian agama [[Islam]] séjénna, nya éta 4,90%, loba nu cicing di kacamatan [[Simangumban, Tapanuli Kalér|Simangumban]], wewengkon watesna [[Kabupatén Tapanuli Kidul]], loba saha [[Batak Angkola]] atawa Mandailing, kitu deui di [[Pahae Jae, Tapanuli Kalér|Pahae Jae]] jeung Tarutung
Sabagian leutik nganut agama [[Buddha]], nyaéta 0,04% tina etnis [[Cina-Indonesia|Cina]], umumna di Tarutung jeung Siborongborong sarta saloba 0,01% masih nganut kapercayaan Batak heubeul
Salah sahiji puseur garéja [[Kristen Protestan]] panggedéna di [[Indonesia]] nyaéta [[Huria Kristen Batak Protestan]] atawa HKBP, ayana di Kabupatén Tapanuli Kalér, tepatna di ibukota kacamatan, [[Tarutung, Tapanuli Utara|Tarutung. ]
HKBP ngabogaan jumlah jamaah anu cukup loba sarta sumebar ka sakuliah sababaraha propinsi di Indonesia malah di sababaraha nagara deungeun saperti [[Singapura]], [[Malaysia]], jeung [[Amerika Serikat]]
HKBP sorangan mangrupa organisasi katilu panggedéna di Indonésia sanggeus Nahdatul Ulama jeung Muhammadiyah
Sarana ibadah anu aya di Tapanuli Utara, dumasar kana data ti [[Badan Pusat Statistik]] Tapanuli Utara taun [[2021]]: Bahasa
[[File:Kabupaten Tapanuli Utara, Sumatera Utara 09.jpg|jmpl|ki|200px|Tulisan [[Basa Batak Toba|Batak Toba]] di Kantor Bupati Tapanuli Utara]] Suku Batak Toba, nu mangrupa suku asli jeung dominan di Tapanuli Kalér, mangaruhan kana basa komunikasi nu digunakeun dina kahirupan [[sosial]]
[[Basa Batak Toba]] nyaéta basa utama anu digunakeun ku warga Tapanuli Kalér, sajaba ti [[Basa Indonésia]] anu mangrupa basa resmi [[Indonésia]]
Samentara éta, di sababaraha wewengkon wates [[Kabupatén Tapanuli Kidul]], basa Batak Toba jeung [[Basa Batak Angkola]] mindeng campur gaul
Ieu bisa kapanggih di [[Pangaribuan, Tapanuli Kalér|Kacamatan Pangaribuan]], wewengkon "Pahae", jeung [[Garoga, Tapanuli Kalér|Kacamatan Garoga]]
Sanaos gaduh sababaraha kosakata anu béda-béda, dina dasarna urang Batak Toba sareng Angkola tiasa ngartos basa masing-masing
Aksara dasar (ina ni hurup) dina hurup Batak ngagambarkeun hiji suku kata jeung "vokal" inherent /a/
Aya 19 karakter dasar anu dipiboga ku sakabéh varian aksara Batak, sedengkeun sababaraha aksara dasar ngan dipaké dina "varian" nu tangtu
Bentukna tiasa ditingali sapertos kieu: Wanda-wanda di luhur mangrupa wangun umum, teu jarang naskah ngagunakeun ragam wangun aksara atawa gambar garis anu rada béda lamun dibandingkeun jeung basa Batak séjénna, nurutkeun wewengkon asal jeung média anu digunakeunana
Aksara i () jeung u () ngan dipaké pikeun suku kata muka, contona dina kecap jeung "ina" dan "ulu"
Pikeun suku kata katutup anu dimimitian ku sora i atawa u dipaké hurup a ( atawa ) dibarengan ku diatik pikeun unggal vokal, contona dina kecap "indung" jeung "umpama"
[[File:Salib Kasih (Letter).jpg|jmpl|kiri|250px|Kawasan wisata Rohani, [[Salib Kasih]] di [[Siatas Barita, Tapanuli Utara|Siatas Barita]] kecamatan.]]
[[File:Cagar Budaya dan Wisata Sumatera Utara 12.jpg|jmpl|ka|200px|Bukit Sembahyang di Huta Ginjang, [[Muara, Tapanuli Utara]] kecamatan.]]
Kabupatén Tapanuli Kalér miboga sababaraha tempat wisata
Salah sahiji nu kawentar nyaéta [[Cross of Love]] tur
Salaku wewengkon anu mayoritas Kristen, wewengkon ieu mindeng dijadikeun wisata spiritual, boh ti wisatawan régional jeung mancanagara
Présidén Indonésia [[Joko Widodo]] dina kunjunganana ka Salib Cinta tanggal 30 Juli 2019 ogé ngaapresiasi daérah ieu
Pamaréntah Puseur ilubiung dina pangwangunan kawasan wisata Lintas Kasih anu bisa dironjatkeun, sabagé usaha pikeun ngaronjatkeun pariwisata di wewengkon [[Danau Toba]] katut sabudeureunana
Salib Kasih berada di [[Siatas Barita, Tapanuli Utara|kecamatan Siatas Barita]] tidak jauh dari ibukota kabupaten, [[Tarutung, Tapanuli Utara|Tarutung]]
Salian ti Palang Asih, aya ogé tempat wisata séjén anu pas di sisi [[Danau Toba]], nyaéta [[Panatapan Huta Ginjang]], anu perenahna di Huta Ginjang, [[Muara, Tapanuli Utara|Muara] ] kacamatan
Ti ieu tempat, wisatawan bisa ningali kaéndahan jeung sabudeureun Danau Toba
Masih di Kacamatan Muara oge aya Tugu Toga Aritonang sareng Tugu Bukit Doa
Aya ogé tempat wisata cinyusu panas
Tempat pamandian Cai Sirara Soda, anu disangka ngan ukur aya dua tempat wisata saperti kieu, nyaéta di Tarutung, Tapanuli Kalér jeung hiji deui di [[Venezuela]]
Obyek wisata séjénna anu jadi tempat wisata di Tapanuli Kalér nyaéta Sopo Partungkoan, nyaéta wangunan seni budaya Tapanuli Kalér
[[File:Silangitairport.jpg|jmpl|ka|250px|[[Bandar Udara Internasional Silangit|Bandara Silangit]] di [[Siborongborong, Tapanuli Utara|Siborongborong]], Tapanuli Utara]] [[File :Welcome gate to Tapanuli Utara, Sumatera Utara (Taput-Tobasa).jpg|jmpl|ki|250px|Gapura wilujeng sumping di Kabupatén Tapanuli Utara]] Kabupaten Tapanuli Kalér mibanda [[Bandar Udara|bandara Internasional]] salaku sarana pintu asup ka tempat wisata di kawasan Dano Toba
[[Bandar Udara Internasional Silangit]] jadi alat transportasi penting pikeun ngaronjatkeun ékonomi di Tapanuli Kalér
Maskapai seperti [[Sriwijaya]] jeung [[Garuda Indonesia]] geus sayaga langsung ti [[Jakarta]]
Sedangkeun tujuan internasional, bandara Silangit ogé geus mibanda tujuan ka [[Singapura]]
Sagigireun kapal udara, transportasi darat ogé tiasa kapendak di Tapanuli Utara, rupa-rupa taksi, beus antarkota jeung provinsi ogé loba kapanggih di dieu, kalayan ongkos anu rupa-rupa
Saheunteuna aya 5 kampus Sakola Luhur atanapi Univérsitas di Kabupatén Tapanuli Kalér, tayalian [[IAKN Tarutung|Institut Agama Kristen Negeri, Tarutung]] (IAKN Tarutung), [[Universitas Sisingamangaraja XII Tapanuli Utara]] di [[Siborongborong, Tapanuli Utara|Siborongborong]], [[Sekolah Pendeta HKBP]], [[Akademi Keperawatan Tarutung Pemerintah Kabupaten Tapanuli Utara]] sarta [[Akademi Kebidanan Pemerintah Kabupaten Tapanuli Utara]]
IAKN Tarutung mibanda 5 program studi jenjang [[Diploma]] (D3) nepika Pasca Sarjana (S2), ngalimpudan Atikan Agama Kristen (PAK), Téologi, Musik Gereja, Pastoral Konseling jaung Atikan Profési Guru (PPG)
Sedangkeun Universitas Sisingamangaraja XII Siborongborong, mibanda 8 program studi jenjang [[Sarjana]] (S1), yakni Program studi Agroteknologi, Ilmu Hukum, Manajemén, Atikan Bahasa sareng Sastra Indonésia, Atikan Bahasa Inggris, Atikan Matématika, Atikan Pancasila jeung Kawarganagaraan, Téknik Industri jeung Téknik Sipil
[[Kategori:Kota di Indonésia]] [[Kategori:Babagian administratif di Indonésia]] [[Kategori:Kacamatan di Kabupatén Tapanuli Kalér]] [[Kategori:Kacamatan di Sumatra Kalér]]
Kabupatén Tapanuli Kidul (Surat Batak: ) nyaéta hiji Kabupatén anu aya di propinsi Sumatra Kalér, Indonésia
Puseur kotana aya di kacamatan Sipirok
Kabupatén ieu asalna mangrupa kacamatan anu cukup badag sarta puseurna di Kota Padang Sidempuan
Daérah anu misah ti Kabupatén Tapanuli Kidul nyaéta Kabupatén Mandiling Natal, Kota Padang Sidempuan, Kabupatén Padang Lawas Kalér jeung Kabupatén Padang Lawas
Sanggeus ékspansi (dimekarkeun) , puseurna pindah ka ka kacamatan Sipirok
Populasi Tapanuli Kidul dina pertengahan taun 2023 aya 317.080 jiwa
Di kacamatan ieu aya tempat wisata Situ Marsabut jeung Dano Siais
Basa anu digunakeun ku masarakatna nyaéta Basa Angkola Batak
Agama mayoritas pendudukna nyaéta Islam
Semboyan daérah di kacamatan ieu nyaéta Sahata saoloan (Basa Angkola) anu hartina "Seiya sekata"
Di kalér, Kabupatén Tapanuli Kidul wawatesna téh Kabupatén Tapanuli Tengah jeung Kabupatén Tapanuli Kalér
Di wétan, Kabupatén Tapanuli Kidul wawatesna jeung Kabupatén Padang Lawas, Kabupatén Padang Lawas Kalér jeung Kabupatén Labuhanbatu Kalér
Kabupatén Tapanuli Kidul wawatesan jeung Kabupatén Mandailing Natal sarta Samudra Hindia
Samentara éta, di kiduleun Kabupatén Tapanuli Kidul wawatesan jeung Kabupatén Mandailing Natal
Kabupatén Tapanuli Kidul ogé nguriingan wilayah Kota Padangsidimpuan
Perenahna kota Padangsidimpuan aya di palebah tengah wilayah Kabupatén Tapanuli Kidul
Sacara umum, kacamatan ieu diliwatan ku pagunungan Bukit Barisan, ku kituna sapanjangna pasti katempo tiasa ningali pasir dimana-mana
Kabupatén ieu masih kénéh boga wewengkon reservasi/cagar cai di wewengkon leuweung Batang Toru anu masih kénéh beunghar ku flora jeung fauna langka saperti uncal, mencek, kelenci, maung, ucing leuweung/méong congkok, tapir, leuweung
orkid jeung sajabana
Sareng ayeuna parantos diusulkeun janten daérah Leuweung Tutupan
Sabab rentan pisan kana perambahan leuweung anu ngancam kahirupan di wewengkon éta
Aya sababaraha pasir jeung gunung kawentar, diantarana Gunung Lubuk Raya, Gunung Sibual-buali (masih aktif, sarta ngabogaan geysers nyaeta cai panas anu mancer tijero gunung sarta di kumoulkeun di dua tempat
Pamandian umum di Sipirok, pasir Simago-mago (tor)
Bupati Tapanuli Kidul nyaéta pamingpin pangluhurna di pamaréntahan Kabupatén Tapanuli Kidul
Bupati Tapanuli Kidul tanggung jawabna ka Gubernur propinsi Sumut
Ayeuna, bupati atawa kapala daérah anu kantorna di Tapanuli Kidul nyaéta Dolly Putra Parlindungan Pasaribu, jeung wakil bupati Rasyid Assaf Dongoran
Aranjeunna meunang Pilkada Bupati Tapanuli Selatan 2020
Dolly Pasaribu nyaéta bupati ka-21 sanggeus kamerdikaan, diresmikeun tanggal 25 Pébruari 2021 di Kota Medan
Kabupatén Tapanuli Kidul diwangun ku 15 Kacamatan, kalawan Kacamatan anyar dimekarkeun dina taun 2017, nya éta Kacamatan Angkola Muara Tais
Adapun 15 kecamatan di kabupaten Tapanuli Selatan yaitu: Démografi
Nu asli nyicingan Tapanuli Kidul nyaéta Suku Angkola Batak sarta masih deukeut jeung Suku Batak Toba
Salian ti Suku Angkola Batak, aya ogé Suku séjénna, umumna Suku Batak Toba jeung Suku Batak Mandailing
Sanajan mindeng bingung, suku Angkola jeung Mandailing téh béda suku
Suku Angkola Batak sorangan nyaho kana konsép babarayaan/ patrilineal, ku kituna masarakat Angkola Batak nyaho kana marga
Marga-marga masarakat Batak Angkola di antarana Siregar, Harahap, Hasibuan, Rambe, Daulay, Tanjung, Ritonga, Pane, Lubis, Nasution, Hutasuhut, jeung sajabana
Urang Batak Angkola ogé ngalarang perkawinan antara marga
Imah adat masarakat Batak Angkola disebut Bagas Godang, anu masih kénéh sarua jeung Rumah Bolon di Suku Batak Toba, tapi hartina duanana sacara harfiah sarua, nyaéta Imah Gedé
Bagas Godang wangunna imah panggung tur didominasi ku warna hideung, hateupna dijieun tina injuk sarta pindingna dijieun tina papan
Upami Imah Bolon seueur hiasan sirah kebo, upami Bagas Godang mah henteu nganggo éta hiasan
Basa anu digunakeun ku masarakat Tapanuli Kidul sajaba ti basa nasional resmi Indonesia nyaéta Batak Angkola
Basa Angkola Batak dipaké dina kahirupan sapopoé ogé dina acara adat Basa Angkola rada lemes tibatan basa Batak Toba
Tapi, urang Batak Angkola leuwih gampang ngarti basa Batak Toba jeung Mandailing batan basa suku-suku Batak séjénna, nyaéta Simalungun, Karo jeung Pakpak.. Dina buku panalungtikan taun 1997 anu judulna “Fonologi Bahasa Angkola” anu disusun ku Tumpal H. Dongoran, sabatur-batur, disebutkeun yén carita turun-tumurun, urang Batak Angkola baheula asalna ti Toba
Ku lantaran kitu, aya deui sasaruaan nu leuwih katara antara urang Batak Angkola, urang Batak Toba jeung Mandailing
Ieu sasaruaan ogé kaasup basa anu digunakeun dina kahirupan sapopoé
Aksara dasar (ina ni surat) dina surat Batak ngagambarkeun hiji suku kata kalawan vokal inheren /a/
Aya 19 karakter dasar anu dipiboga ku sadaya varian aksara Batak, sedengkeun sababaraha aksara dasar ngan dipaké dina varian nu tangtu, ku kituna Basa Angkola Batak nyaho 21 aksara dasar
Wangunna tiasa ditingali kieu: Ageman
Populasi Kabupatén Tapanuli Kidul dina 2021 dumasar kana data ti Mendagri pangeusi jeung catetan sipil, aya 314.887 jiwa, kalawan kapadetan 52 jiwa/km
Samentara éta, agama anu dipuhit nyaéta Islam sareng Kristen
Persentase Warga Tapanuli Kidul nganut agama nu sabenerna Islam 78,99%, terus Kristen 21,00%, dimana Protestan 19,68% jeung Katolik 1, 32%, jeung leutik tina section of religion Buddha nyaéta 0,01%
Nu nganut ageman Islam sumebar jeung mayoritas suku AngkolaBatak
Batak Mandailing jeung sababaraha étnis minoritas Batak Tobaanu ampir aya di sakumna kacamatan
Samentara Kristen jadi mayoritas ébatak Batak Toba, étnis Nias jeung minoritas sawareh étnis Batak Angkola
Seuseueurna urang Kristen aya di kacamatan Tano Tombangan Angkola, kacamatan Angkola Sangkunur, sarta cukup signifikan di kacamatan Angkola Selatan, jeung Batang Toru
Kabupatén Tapanuli Kidul ngabogaan sababaraha tempat wisata, diantarana Situ Jieunan Cekdam di wewengkon Pargarutan), Situ Siasis, Situ Marsabut, Pamandian Aek Parsariran (di wewengkon Batang Toru)
), Mandi Aek Sijorni, bukit (tor) Simago-mago (Sipirok)
Aya ogé Istana Adat di Muara Tais, wisata karajinan tenun kain ulos tradisional jeung panorama alam anu hawana tiis di wewengkon Sipirok
Sacara umum pakasaban masarakat di Kabupatén Tapanuli Kidul nyaéta patani jeung tukang kebon
Hasil tatanén anu kawéntar nyaéta kopi, béas, salak, karét, kakao, kalapa, kayu manis, muncang, cabé, bawang beureum, bawang daun jeung sayuran séjéna
Ti saprak 10 Agustus 2007, jumlah kacamatan di Kabupatén Tapanuli Kidul geus ngurangan alatan pamekaran kabupatén ieu, nya éta ngaliwatan dibentukna Kabupatén Padang Lawas jeung Kabupatén Padang Lawas Kalér
Kabupaten Padang Lawas
Kacamatan anu asup ka wewengkon Kabupatén Padang Lawas, tayalian; Kabupatén Padang Lawas Kalér
Kacamatan anu kaasup wilayah Kabupatén Padang Lawas Kalée Tayalian;
Kabupaten Aceh Selatan () mangrupa salah sahiji kabupatén di Propinsi Acéh, Indonésia
Di tengah taun 2023, Jumlah pangeusi Acéh Selatan 239.475 jiwa
Pembentukan Kabupatén Acéh Kidul dimimitian ku lulusna Undang-Undang Darurat Nomer 7 Taun 1956 tanggal 4 Nopémber 1956
Kabupatén Acéh Kidul tanggal 10 April 2002 sacara resmi dibagi luyu jeung Undang-Undang Républik Indonésia Nomer 4 Taun 2002 jadi tilu kacamatan, nya éta: Kabupatén Acéh Kulon, Kabupatén Acéh Singkil jeung Kabupatén Acéh Kidul.. Kacamatan anu panglobana pangeusi nyaéta: Kacamatan Labuhan Haji, dituturkeun ku Kacamatan Kluet Utara
Sedengkeun populasi pangleutikna nyaéta Kacamatan Sawang
Kalolobaan populasi ngumpul sapanjang jalan basisir jeung walungan
Minangka bagian tina wewengkon syariah Acéh, "interaksi" sosial jeung pulitik di Kabupatén ieu geus lila diwarnaan jeung dipangaruhan ku ajén-inajén Islam
Masarakat ogé ngabogaan tradisi Islam anu panjang, dibuktikeun ku lobana pasantrén anu ngahasilkeun ulama-ulama anu gedé
Tradisi sapertos kitu ngabentuk tatanan pulitik Acéh anu unik méré tempat husus ka ulama salaku sakelompok inohong masarakat disarengan tokoh-tokoh anu nguruskeun urusan masarakat, hususna di tingkat désa (gampong)
Pengambilan kaputusan umum biasana dilaksanakeun dina prosés musyawarah masarakat anu dipingpin ku "keuchik" (kapala gampong) jeung "imeum meunasah" (ulama), sarta pamingpin adat
Susunan saperti kitu ayeuna kurang nunjul nalika prosés demokratisasi dina bentuk ngayakeun "Pilkada" di tingkat Kabupatén leuwih nyedot perhatian
Sapertos di tempat-tempat sanés, dinamika politik Pilkada ngan ukur dicirian ku perjuangan pikeun meunangna di antara para caleg, sareng sigana hiji-hijina ajang pikeun masarakat Aceh Kidul ngalaksanakeun hak pulitikna
Dasar ngasorkeun pipamingpineuen jeung alesan pikeun pamilihan ditangtukeun leuwih ku kamiripan salian kakuatan ékonomi
Di tengah-tengah prosés ieu, ulama henteu deui pihak anu ngagaduhan pangaruh penting
Ulama ogé henteu daék ngalibetkeun dirina jero teuing dina prakna prosés pemilu sabab geus sumebar pamadegan yén ulama anu kalibet dina pulitik teu bisa deui disebut ulama
Kabupatén Acéh Kidul mibanda wates régional di handap ieu: Topografi
Kaayaan topografi Kabupatén Acéh Kidul rupa-rupa pisan, diwangun ku dataran landeuh, aya ogé luhur handap, pagunungan, gunung-gunung anu tanjakanna netek sarta gawir anu lungkawing pisan
Tina data anu kapibanda, kaayaan topografi anu lampingna kacida lungkawingna ngahontal 63,45%, sedengkeun dina wangun dataran anu rata ngan sakitar 34,66% kalayan lahan anu déngdék pang lobana 40% kalayan legana 254.138,39 lamping anu pangleutikna nyaéta 8-15%, legana 175,04 héktar, sésana sumebar dina rupa-rupa tingkat lamping
Ditempo tina luhurna tempat (luhureun beungeut cai laut) jangkung 0-25 méter anu panglegana, nyaéta 152.648 héktar (38,11%) jeung pangleutikna jangkungna 25-00 méter legana 39.720 héktare (9,92%)
Sabagéan ageung jinis taneuh di Kabupatén Acéh Kidul nyaéta "podzolik" beureum sareng konéng anu legana 161.022 héktar sareng pangleutikna jinis taneuh "regosol" (ngan 5.213 ha)
Legana sagara jeung daratan dianggap stratégis pisan pikeun pangwangunan, utamana dina séktor tangkepan jeung "perikanan" cai "tawar"
Kabupatén Acéh Kidul miboga 3 étnis pribumi, nyaéta étnis Acéh (60%), étnis Aneuk Jamee (30%) sarta étnis Kluet (10%)
Étnis Aneuk Jamee nyaéta urang Minangkabau anu mumbara satuluyna matuh di dinya ti abad ka-15
Sanaos henteu deui nganggo sistem adat "matrilinéal", aranjeunna tetep ngagunakeun dialék Minangkabau Acéh (Bahasa Aneuk Jamee) dina obrolan sapopoé
Oray héjo ("Gonyosoma oxycephalum") disebut ular bamban , nyaéta hiji oray anu hirupna dina tatangkalan
Disebut oray héjo alatan ieu oray kelirna héjo kawas daun kahakanan kayaning bajing, beurit jeung sajabana
Orang ieu loba kapanggih hirup di Asia Tenggara
Dina basa Inggris, oray ieu disebutna Arboreal ratsnake, red-tailed greensnake, atawa red-tailed racer
Ari ngaran ilmiahna mah, "oxycephalum", asal tina dua kecap: "oxy"="seukeut" jeung "cephalos"="hulu/sirah", dumasar kana huluna ieu oray anu nirus kawas tungtung panah
Panjang awakna bisa nepi ka 2.1 méter
Awakna anu palebah luhur, kelirna hejo bagedos kawas daun
létahna semu paul aca tanda hideung di palebah tukangeun matana
kelir buntutna semu kacoklatan
Sababaraha spésimén anu kungsi kapanggih mibanda kelir anu campur/kombinaasi kawas kelir coklat, konéng, hejo semu biru, jeung kulawu
Oray héjo loba kapanggih hirup di Kep
Andaman, Myanmar, Laos, Vietnam, Kamboja, Thailand, Malaysia, Singapura, Indonesia (Sumatra, Nias, Mentawai, Kep
Riau, Bangka-Belitung, Jawa, Kalimantan, sarta pulo-pulo di sabudeureuna) jeung Phiilipina (Balabac, Bohol, Lubang, Luzon, Negros, Palawan, Kep
Sulu, Panay, Agusan del Sur, Dinagat)
Oray héjo nyiar hakaneun mangsa poé beurang kujalan ngarayap dina tatangkalan
Ieu oray bisa kapanggih di patempatan anu landeuh nepi ka tonggohna 1100 méter tina beungeut cai laut
Kawas oray héjo séjéna, sok ngahakan beurit jeung bajing ogé katempo ngakan manuk, lalay, kadal jeung gegeremet
Mun panggih jeung mangsana, sok gancang dipacok tuluy di beulit nepika paéh
Lamun ngarasa kaganggu, ieu oray sok ngadémprakeun beuheungna bari jeung létahna di kaluar-kajerokeun tina sungutna
Oray héjo baranahan kujalan ngendog/ (ovipar)
Lobana endogan antara 5 nepika 12 siki
Anakna anu kakara megar mibanda panjang 40 nepika 55 cm
Kabupatén Serdang Bedagai (abjad Jawi: سردڠ بداڬاي) nyaéta hiji kabupatén di Propinsi Sumatera Utara, Indonésia
Puseur dayeuh ieu kabupatén di Kacamatan Sei Rampah, sarta anyar ngalegaan ti Kabupatén Deli Serdang luyu jeung eusi UU RI Nomor 36 Taun 2003 dina tanggal 18 Désember 2003 Ngeunaan Ngadegna Kabupatén Samosir jeung Kabupatén Serdang Bedagai dina mangsa Présidén Mégawati Soekarnoputri
Dumsar kana data "Badan Pusat Statistik" kabupatén Serdang Bedagai taun 2021, pangeusi kabupatén Serdang Bedagai lobana 657.490 jiwa (2020)
Prosés lahirna undang-undang ngeunaan ngadegna "Sergai" salaku kabupatén ngarujuk kana usulan anu ditepikeun ngaliwatan SK Déwan Perwakilan Rakyat Daérah Propinsi Sumatera Utara Nomer 18/K/2002 tanggal 21 Agustus 2002 ngeunaan kasaluyuan ngamekarkeun Kabupatén Deli Serdang
Saterusna Kaputusan Déwan Perwakilan Rakyat Daérah Kabupatén Deli Serdang Nomer 26/K/DPRD/2003 tanggal 10 Maret 2003 ngeunaan Persetujuan Déwan Perwakilan Rakyat Daérah Kabupatén Deli Serdang ngeunaan Usulan Rencana ngamekarkeun Kabupatén Deli Serdang jadi
2 (dua) Kabupatén tayalian: (Kabupatén Déli Serdang (Utama), jeung Kabupatén Serdang Bedagai
Ieu Kabupatén nu legana 1.900,22 kilométer pasagi, ngawengku 243 désa/kelurahan nu aya di 17 kacamatan
Jumlah penduduk Kabupatén Serdang Bedagai dina 2020 aya 657.490 jiwa atanapi 150.281 kulawarga
kalawan kapadetan populasi rata-rata 346 jiwa per kilométer pasagi
Tina populasi ieu, Tingkat pangangguran anu nembrak kawilang leutik, nyaéta 14.774 urang atawa kira-kira 3 persén
Sedengkeun karagaman budaya anu aya téh kagambar dina multi étnis anu aya, nyaéta Malayu, Batak Toba, Batak Simalungun, Jawa, Batak Karo, Batak Angkola, Batak Mandailing, Minangkabau, Banjar, Aceh, Nias jeung Tionghoa-Indonésia
Sedengkeun ageman anu dianut ku warga Serdang Bedagai nyaéta Islam 80,98%, Kristen 16,95% (Protestan 14,00%, Katolik 2,95%), Budha 1,92%, Hindu 0,13%, Konghucu 0,02 % Di handap ieu lobana pangeusi Kabupatén Serdang Bedagai unggal kacamatan dina taun 2010: Dina raraga ngarojong ka "anékaragaman" budaya anu aya, Pamaréntah Kabupatén Serdang Bedagai ngadegkeun sababaraha kampung budaya kacamatan pikeun suku-suku nu aya, saperti Kampung Budaya Jawa di Kampung
saperti Kampung Budaya Jawa di Kampung Ibus, Sei Rampah, Kampung budaya Malayu di Désa "Pekan Tanjung Beringin" Kacamatan Tanjung Beringin, jeung Kampung budaya Banjar di Désa Lubuk Cemara Kacamatan "Perbaungan"
Lian ti éta, aya hiji kampung budaya Bali anu direncanakeun di Kab "Pegajahan" sarta Kampung budaya Batak di Kacamatan "Dolok Masihul" anu ditargetkeun diresmikeun taun 2021
Poténsi panggedéna Sergai nyaéta sawah anu ngahasilkeun 354.355 ton ségon tina lahan anu legana 68.967 héktar dina taun 2003
Produksi ieu surplus 134.115 ton anu disalurkeun ka sagala rupa daérah, dituturkeun ku sampeu anu 272.173 ton
Ciri-ciri hawa Serdang Bedagai nyaéta:
Tarékat (Arab: طريقة, "thariqah"), hartina "jalan", "lalakon", atawa "cara," nyaéta lalakon rohani saurang Muslim anu ngarah kana "pangaweruh langsung" ("maʿrifah") ngeunaan Gusti atanapi "hakékat" ("ḥaqq") anu sajati
Dina abad ka-9 sareng ka-10, tarékat hartosna lalakon rohani anu dijieun ku salah sahiji Sufi
Saatos abad ka-12, nalika kalompok murid ngumpul di sakitar para murysid (disebut ogé "séh" atanapi "pīr", "guru Sufi"), tarékat janten istilah pikeun sakabeh sistem ritual mursyid, nyaéta ajaran tasawuf, anu dituturkeun ku kalompok atanapi aliran rohanina
Ahirna, tarékat jadi istilah pikeun aliran éta sorangan
Pangikut tarékat tiasa ngahontal kamajuan rohani dumasar kana tingkat spiritualitasna
Tingkat kahiji nyaéta pangikut umum ("mansub"), anu tiasa maju jadi murid ("muqaddam"), wakil guru ("khalifah"), sareng tungtungna janten guru ("mursyid")
Kapuloan Andaman () nyaéta hiji kapuloan, diwangun ku 200 pulo, di kalér-wétaneun Samudra Hindia perenahna aya kana 130 km kidul-kulon ti basisir Myanmar Wewengkon Ayeyarwady
Bareng jeung Kapuloan Nikobar ka kidul maranéhna, Andaman jadi salaku hiji wates maritim antara Teluk Benggala ka kulon jeung Laut Andaman ka wétan
Kalolobaan pulo mangrupa bagian tina Kapuloan Andaman sareng Nikobar, tayalian hiji Kumpulan Wewengkon ti India, sedengkeun Kapuloan Coco jeung Pulo Preparis mangrupa bagian ti Wilayah Yangon Myanmar
Kapuloan Andaman mangrupa imah pikeun bangsa Andaman, sakumpulan masarakat pribumi anu diwangun ku sababaraha étnis, kaasup "Jarawa" jeung "Sentinelese"
Sawaréh ti sababaraha pulo bisa didatangan kalawan ménta heula idin saméméhna, kajaba Pulo Sentinel Kalér ieu teumeunang didatangan sarta dilarang ku hukum teumeunang sagawayah jalma luar asup ka éta pulo
Urang "Sentinelese" umumna ngamusuhan ka sémah kitu deui ka jalma didinya anu kungsi saeutik kontak jeung urang luar
Pamaréntah India sareng patugana ogé milu ngajaga basisirna pikeun ngamumulé hak privasina urang "Sentinelese"
Dina abad ka-13, ngaran Andaman muncul dina Ahir Cina Tengah salaku "ʔˠanH dɑ mˠan" (, diucapkeun "yàntuómán" dina "Mandarin Chinese" modern ) dina buku "Zhu Fan Zhi" ku Zhao Rukuo
Dina buku Bab ka 38 , "Countries in the Sea", Zhao Rukuo negeskeun yén angkat ti "Lambri" (Sumatra) ka Ceylan, tapi angin tarik nyéréd kapalna dugi ka antukna anjog ka Kapuloan Andaman ieu
Dina abad ka-15, Andaman kacatet salaku "Andeman Mountain" (安得蠻山, diucapkeun "āndémán shān" dina "Mandarin Chinese" modérn) salila "Balayarna Zheng He" dina Peta Mao Kun tina Wu Bei Zhi
Pangeusi anu mimiti
Bukti arkéologis pangkolotna pikeun maluruh saha anu nempatan éta pulo dina Milénium ka-1 SM
Bukti génetik nunjukkeun yén pribumi bangsa Andaman timana pituinna, sarta yén anu netep di pulo ieu dina 26,000 taun ka pengker, meureun di ahir "Période glasial", nalika tingkat cai laut leuwih handap anu bisa jadi ngurangan jarak antawis Kapuloan Andaman jeung daratan Asia, kalawan sawangan génetik dipercaya yén dua grup linguistik utama papisah dina sabudeureun 16.000 taun ka tukang
Bangsa Andaman mangrupikeun kumpulan anu béda sacara génetik malahan béda pisan sareng urang Asia anu sanés
Rajendra I ngarebut Kapuloan Andaman sareng Nikobar
Anjeunna nganggo Kapuloan Andaman sareng Nikobar salaku pangkalan angkatan laut stratégis pikeun ngalancarkeun ékspédisi ngalawan éta Karajaan Sriwijaya
Chola menyebutn pulo Ma-Nakkavaram ("Nembrak/Taneuh buligir"), Kapanggih tina prasasti Thanjavur taun 1050 kalender kiwari/"CE"
Tukang ngalalana urang Éuropa Marco Polo (Abad ka 12–13) ogé disebut pulo ieu salaku Necuverann (teu katutupan) sareng wujud rusak tina nami Tamil "Nakkavaram" engkena baris disebut dina mangsa modérn Nikobar salami jaman kolonial Inggris
Jaman kolonial Inggris
Dina taun 1789, Kaprésidénan Bengal ngadegkeun pangkalan angkatan laut sareng penjara koloni di pulo Chatham]] di bay tenggara ti Andaman gedé
Patempatan ayeuna katelah Palabuhan Blair (sanggeus éta létnan Kelautan Bombay Archibald Blair anu ngadegkeun na)
Sanggeus dua taun, koloni éta pindah ka Andaman gedé sarta dingaranan palabuhan Cornwallis sanggeus Admiral William Cornwallis
Kituna ku alatan, aya loba panyakit jeung anu maot dina hukuman koloni jeung pamaréntah ngeureunkeun éta operasina dina Méi 1796
Dina taun 1824, Palabuhan Cornwallis nyaéta tempat ngarumpulna armada nu mawa tentara ka Perang Burma Kahiji
Dina taun 1830-an jeung 1840-an, awak kapal anu titeuleum badarat di Andaman mindeng diserang jeung ditelasan ku pribumi pulo jeung ogé miboga "réputasi" sok ngahakan jalma "cannibalism"
Leungitna tina "Runnymede" ogé "Briton" dina taun 1844 ngarandapan badéy sarua, bari ngangkut barang jeung panumpang antara India jeung Australia, Sarta terus terusan ngayakeun serangan ku pribumi, anu salamet dilawan, nyieun hariwang Pamaréntahan British
Dina taun 1855, pamaréntah diusulkeun pakampungan sejen dina kapuloan, Kaasup lembaga pamasyarakatan, ngan waé "Pemberontakan India tahun 1857" kapaksa ngeureunan dina pangwangunan na
Sanajan kitu, alatan ieu barontak ngabalukarkeun Inggris loba nahan tawanan, éta dijieun pakampungan Andaman anyar jeung panjara kalintang dipikabutuh
Pangwangunan dimimitian dina bulan Nopémber 1857 di "Port Blair" ngagunakeun tanaga narapidana, kalayan nyingkahan sabudeureun rawa-rawa uyah nu sigana tidieu pisan sumber loba masalah saméméhna di palabuhan Cornwallis.. Patempuran Aberdeen ieu perang dina 17 Méi 1859 antara Bangsa Andaman jeung Inggris
Kiwari, hiji pangéling-éling nangtung di kompléks olahraga cai Andaman salaku pangajén ka jalma anu maot dina peperangna
Sieun ku niat Inggris jeung kalayan bantuan ti narapidana kabur ti penjara, Urang Andaman gedé ngajorag pakampungan Inggris, tapi aranjeunna éléh jumlahna antukna loba ngarandapan anu jadi korban
Engké, ieu dicirikeun yén aya hiji narapidana anu bisa kabur ngarannaDudhnath Tewari geus robah pamadegan sarta jadi aya di pihak Britania kalayan jadi anu mérébéja ngeunaan rencana pribumi pikeun ngayakeun ieu serangan
Dina taun 1867, éta kapal dagang "Nineveh" geus ancurdi batu karang di Pulo "Sentinel" Kalér
86 korban salamet hasil nepika basisir dina parahu kapal
Dina poé katilu, maranéhna diserang maké tumbak anu tungtungna beusi ku pangeusi éta pulo anu dina kaayaan masih kénéh dibuligir
Saurang tina éta kapal téh bisa kabur make parahu anu séjéna disalametkeun ku kapal Angkatan Laut Karajaan Inggris
Pikeun sawatara waktu, panyakit jeung anu palastra loba pisan, tapi réklamasi rawa jeung nuar tatangkalan di leuweung tuluy dilaksanakeun
"Koloni" Andaman jadi kasohor alatan kajadian ditelasanna Raja Anom Richard Southwell Bourke, 6th Earl of Mayo, nalika nganjang ka pakampungan dina (8 Pébruari 1872), ku urang Pashtun ti Afghanistan, Sher Ali Afridi
Dina taun anu sarua, dua grup pulo Andaman jeung kapuloan Nikobar, dihijikeun dina pangriksa komisaris utama anu cicing di "Port Blair"
Ti nalika waktos pangwangunanna di 1858 di handapeun panalingaan James Pattison Walker, sarta dina nyingareupan tina ayana barontak taun saméméhna, pakampungan ieu mimitina jeung utamana mangrupakeun tempat pikeun nunda sajumlah tahanan pulitik
Penjara di Port Blair, nalika réngsé dina 1910, kaasup 698 sél disayagakeun pikeun ngurungan; unggal sél diukur kalayan jandéla ngan hiji perenahna di luhur
Urang India anu dipenjara di dieu nyebutkeun pulo jeung penjarana salaku "Kala Pani" ("Cai hideung"); hiji film taun 1996 anu pamandanganna di ieu pulo nyokot istilah éta salaku judulna, "Kaalapani"
Jumlah tahanan anu tilar dunya di ieu kamp disawang bisa nepika rébuan lobana
Kalolobaan anu tilardunya alatan pagawéan anu kacida beurat sarta kasarna laku lampah ka sakumna tahanan
Penjara Rantai Viper di Kapuloan Viper ditujukeun pikeun tahanan anu kacida ngabahayakeun jeung ogé mangrupakeun tempat ngalaksanakeun hukuman gantung
Dina abad ka 20, éta jadi tempat anu merenah pikeun imah sakumna anggota anu kakoncara tina gerakan gerakan kamerdikaan India
Kapuloan Andaman sareng Nikobar éta dijajah ku Jepang salila Perang dunya II
Kapuloan anu sacara "nominally" nempatkeun dina "otoritas" ti Arzi Hukumat-e-Azad Hind (Pamaréntah Samentara Kamerdékaan India) dipingpin ku Subhas Chandra Bose, anu ngadatangan kapuloan nalika perang, sarta diganti ngaranna jadi Shaheed (Martyr) &amp; Swaraj (Self-rule)
Dina 30 Désémber 1943, dina mangsa penjajahan Jepang, Bose, anu sekutu jeung Jepang, pangheulana ngangkat bandéra kamerdikaan India
Umum Loganathan, ti Indian National Army, nyaéta Gubernur Kapuloan Andaman sareng Nikobar, anu parantos dianéksasi ku Pamaréntah Samentara
Numutkeun Werner Gruhl: "Méméh ninggalkeun kapuloan, urang Jepang mengumpulkan jeung ngaéksékusi 750 jalma teu boga salah "Japanese war crimes"."
"Pasca" Perang Dunia II
Nalika Perang Dunya II eureunna, pamaréntah Britania ngumumkeun niat na pikeun nutup pakampungan penal
Pamaréntah boga pamikiran pikeun ngusulkeun ngamangpaatkeun tanaga urut narapidana pikeun ngembangkeun usaha "perikanan" di ieu pulo, kai, jeung sumberdaya tatanén
Salaku gantina, narapidana ieu baris dibéré izin pikeun balik deui ka daratan India, atawa hak pikeun netep di kapuloan
J H Williams, salah sahiji "pajabat" senior Pausahaan Bombay Burma, dikirim pikeun ngalaksanakeun panalungtikan kai di ieu pulo-pulo kalayan nggagunakeun tanaga ti urut narapidana
Anjeunna ngarékam papanggihan na jeung "The Spotted Deer" (diterbitkeun dina 1957 ku Rupert Hart-Davis)
Koloni penal ahirna ditutup dina 15 Agustus 1947 nalika India meunang kamerdékaan dina taun 1947
Ti saprak éta, tempat ieu dimangpaatkeun salaku museum "independence movement"
Kalolobaan Kapuloan Andaman jadi bagian tina Républik India dina taun 1950 sarta dinyatakeun salaku hiji "union territory" ti nagara dina taun 1956, sedengkeun Pulo Preparis sarta Pulo Coco janten bagian tina "Yangon Region" ti Myanmar dina taun 1948
Ahir abad ka-20 - abad ka-21
Indit ka luar
Dina bulan April 1998, fotografer Amérika John S. Callahan ngayakeun kagiatan "selancar" anu munggaran di kapuloan andaman, mimiti ti Phuket di Thailand jeung "the assistance of Southeast Asia Liveaboards (SEAL)", parusahaan anu nyéwakeun parabot teuleum milik Inggris
Kalawan patugas selancar profésional internasional, aranjeunna meuntas Laut Andaman dina parahu pelesir "Crescent"jeung ngaliwatan pamaliksaan resmi di Port Blair
Rombongan nuluykeun ka kapuloan Andaman anu laleutik, di mana maranéhna salila sapuluh poé ulin "selancar" di sababaraha tempat di éta kapuloan pikeun anu munggaran, kaasup Jarawa "Point" deukeut "Hut Bay" jeung "long right reef point" di tungtung kidul-kulon pulo, ngarana "Kumari Point"
Artikel anu dihasilkeun dina "Surfer Magazine", "Quest for Fire" ku "wartawan" Sam George, nempatkeun kapuloan Andaman dina peta selancar pikeun waktu anu munggaran
Rékaman ombak Kapuloan Andaman oge katempo dijero film "Thicker than Water", dirékam ku anu produksi "documentary film" tayalian Jack Johnson
Callahan kadieunakeun nuluykeun nyieun sababaraha proyék "selancar" lianna di Kapuloan Andaman, kaasup lalampahan ka Kapuloan Nikobar di taun 1999
In November 2018, John Allen Chau, an American missionary, traveled illegally with the help of local fishermen to the North Sentinel Island off the Andaman Islands chain group on several occasions, despite a travel ban to the island
He is reported to have been killed
Despite some relaxation introduced earlier in 2018 to the stringent visit permit system for the islands, North Sentinel Island was still highly protected from outside contact
Special permission to allow researchers and anthropologists to visit could be sought
Chau had no special clearance and knew that his visit was illegal
Sanajan sistim katangtuan asup ka pulo-pulo di Andaman ieu kiwari geus teupati hésé kawas saméméhna, kalawan warga nagara salian-India henteu kudu maké ngantongan ijin pikeun asup ka polo-pulo ieu anu tadina "Restricted Area Permit (RAP)", sémahna asing tetep kedah nunjukkeun pasporna di Imigrasi di Bandara "Port Blair" sareng Pelabuhan pikeun divérifikasi
Warga Afganistan, Cina jeung Pakistan, atawa warga nagara asing séjénna anu asalna salah sahiji nagara ieu, masih diperlukeun pikeun ménta RAP pikeun nganjang Kapuloan Andaman jeung Nicobar
Nya kitu deui, warga ti Myanmar anu hoyong nganjang Mayabunder atawa Diglipurogé kedah ngajukeun lamaran ka RAP
Dina kasus ieu, idin kudu tos disatujuan saméméh datangna di Port Blair
Nalika 26 Désémber 2004, basisir Kapuloan Andaman ancur ku kajadian tsunami anu jangkungna datang ti Samudra Hindia, saméméhna mangrupa lini pangpanjangna anu kungsi kacatet, lumangsung salila 500 nepika 600 detik
Kabiasaan kuat mepelingan kucara cumarita/lisan di lingkungan pangeusi pulo-pulo di daérah ieu ngeunaan pentingna geuwat nyingkah ka gunung jeung ngajauhan basisir sabada ayana lini ieu jadi hiji kayakinan loba jiwa anu salamet tina ieu kajadian
Sabada ieu kajadian, leuwih ti 2,000 jalma tilar dunya sarta leuwih ti 4,000 barudak kaleungitan kolot jeung kulawargana
Sarta teu kurang ti 40,000 kaleungitan imah anu antukna samentara kapaksa nyaricingan heula kémah pangungsian
Nalika tanggal 11 Agustus 2009, aya lini anu kakuatanna 7 "skala Richter" perenahna di kapuloan Andaman, anu ngabalukarkeun "peringatan" tsunami dibewarakeun
Kitu deui dina tanggal 30 Maret 2010, aya deui lini anu kakuatanna 6,9 "skala Richter" puseurna ogé deukeut jeung kapuloan Andaman
Géografi jeung Géologi
Kapuloan Andaman mangrupakeun tutugan sagara ti kapuloan Burma ["[Arakan Yoma range]]" di kalér jeung ti kapuloan Indonésia di kidul
Ieu mibanda 325 pulo anu legana , kalayan Laut Andaman ka wétan aya pulo-pulo jeung basisir Burma
Pulo Andaman Kalér téh kiduleun Burma, sanajan sababaraha pulo Burma leutik leuwih deukeut, kaasup tilu Kapuloan Coco
"Ten Degree Channel" nyaéta Sapuluh Darajat mangrupakeun saluran anu misahkeun Kapuloan Andaman jeung Kapuloan Nikobar perenahna di "Teluk Benggala"
Andamans ti Kapuloan Nikobar ka kidul
Titik pangluhurna aya di Pulo Andaman Kalér (Saddle Peak) di )
Géologi kapuloan Andaman dasarna diwangun ku "Jurasik" ahir ka Eosen Awal ofiolit jeung batuan sédimen (argillaceous jeung ganggang apu), robah wujudna ku lobana ngerelep/faults jeung kasurungkeun/thrust kalawan "ultramafic igneous intrusions"
Sahenteuna aya 11 gunung anu ngaluarkeun leutak/mud volcano di ieu kapuloan
Aya dua pulo vulkanik, kapuloan Narcondam jeung Barren Island, nu geus dihasilkeun basalt jeung andesite
Kapuloan Barren mangrupa hiji-hijina gunung seuneuan anu masihkénéh hirup di anak benua Indiajeung bitu panganyarna dilaporkeun dina Désémber 2022, ngarah kana poténsi pikeun geotourism
Iklim anu has pulo-pulo tropis kalawan gurat "lintang" anu sarua
Salawasna haneut, kalawan angin laut anu tarik
Hujan turun henteu tangtu, ilaharna garing nalika angin muson kalér-wétan, Sarta kacida baseuh nalika muson kidul-kulon
Palabuhan Andaman Tengah lolobana beueus leuweung anu daunna ngarangrangan "(gugur)"
Ari Andaman Kalérmah mibanda leuweung anu héjo sapanjang taun, sarta dipinuhan ku tatangkalan anu ngarambat kana éta tatangkalan
Végétasi alami Andaman tayalian leuweung tropis, kalawan tangkal babakoan ngampar di sisi basisir
Leuweung hujan tropis di dieu mibanda komposisi anu mirip jeung leuweung hujan tropis di basisir kulon Burma
Sabagian gedé leuweungna hejo sapanjang taun, tapi aya ogé wewengkon anu leuweungna ngaragrangan (gugur) di Andaman Kalér, Andaman Tengah, Baratang anu mangrupakeun bagian ti Pulo Andaman Kidul
Leuweung Andaman Kidul mah loba pisan tutuwuhan anu napel ka tutuwuhan séjén epiphytic, lolobana pakis jeung anggrek
Di dieu Leuweung Andaman téh sabagian gedé masih kénéh weuteuh tur alami, sanajan aya leuweung anu ditaluaran alatan dipikabutuh tisaprak loba "imigrasi" ti wilayah daratan India, Andaman Leutik, Narcondam, Andaman kalér jaung Andaman kidul
Tapi, maksudna tina proyék téh pikeun ngalestarikeun basisir jeung sato-sato laut, lain pikeun ngababad leuweung hujan
Di Pulo Interview jeung Andaman Kalér Ancaman pikeun sato-sato liar datang ti spésiés anu dipikawanoh kaasup beurit, anjing, ucing jeung gajah
Para élmuwan manggihan spésies anyar ganggang héjau di kapuloan Andaman, ngarana "Acetabularia jalakanyakae"
"Jalakanyaka" mangrupa kecap Sanskerta anu hartina "putri duyung"
Leuweung Andaman mibanda 200 malahan leuwih spésiés tangkal anu ngahasilkeun kai, aya kurang leuwih 30 jinis dianggap mibanda harga anu mahal
Spésiés kai komérsial utama tayalian Gurjan ("Dipterocarpus" spp.)
jeung Padauk ("Pterocarpus dalbergioides")
Kai hias dihandap ieu dipiwanoh alatan wangun tina urat kai anu hadé: Kai Padauk leuwih kuat tibatan kai jati sarta loba dimangpaatkeun pikeun nyiun parabot imah/"furniture"
Aya wujud kai kayu cucuk jeung "akar penopang" di Padauk Andaman
Potongan panggédena anu kungsi dipikanyaho ti leuweun andaman tayalian méja makan anu ukuranna
Potongan kai cucuk anu dijieun méja makan ieu bisa dipaké ku dalapan urang
Tangkal Rudraksha ("Elaeocarps sphaericus") jeung tangkal damar Dhoop anu kaangseu seungit/aromatik ogé kapanggih hirup didieu
Kapuloan Andaman téh imah pikeun sajumlah sato, loba diantarana sato éndemik
Kapuloan Andaman jeung Nikobar téh imah pikeun 10% ti sakabéh spésiés sasatoan India
Kapuloan ieu legana ngan 0,25% tina lega géografis ieu nagara, tapi mibanda 11.009 spésiés, numutkeun hiji "publikasi" ti Survei Zoologi India
Mamalia éndemik pulo ieu antarana: Céléng ("Sus scrofa vittatus"), ogé dipiwanoh salaku babi leuweung Andaman ogé kungsi dianggap salaku subspésiés éndemik, ditangtayungan ku Undang-Undang "Perlindungan Satwa Liar" taun 1972 (Sch I)
aya ogé peucang, uncal ("Axis axis"), mencek ("Muntiacus muntjak") ogé uncal ("Rusa unicolor") maranéhna katempi hirup di ieu kapuloan
Pulo Interview (suaka margasatwa pang gedéna di wewengkon ieu) perenahna di Andaman Tengah loba kapanggih hirup monyét liar gajah, anu dibawa ku pagswé pausahaan nalika ngabukbak leuweung sarta dileupaskeun didieu alatan pausahaanna tutup
Populasi ieu geus jadi subjék pikeun panalungtikan
Manuk éndemik atawa ampir éndemik di antawisna: Pulo anu mibanda guha anu loba, saperti anu aya di Chalis Ek tayalian tempat nyayang pikeun rupa-rupa manuk anu bisa diarah sayangna swiftlet, sayangna dihargaan mahal pisan di Tiongkok salaku bahan nyieun sop /"bird's nest soup"
Réptil jeung amphibi
Kapuloan ieu ogé mibanda sajumlah spésiés réptil éndemik, bangkong jeung bancét, aya ogé kobra Andaman ("Naja sagittifera"), oray krait Andaman Kidul/kawas iray welang ("Bungarus andamanensis") jeung bayawak cai Andaman ("Varanus salvator andamanensis")
Aya tempat panyalindungan ti kapuloan Havelock pikeun buaya cai laut
Salila 25 taun katukang geus aya kana 24 kali serangan anu dilancarkeun ku buaya kalawan aya 4 anu geus jadi korbanna, kaasup maotna turis Amérika Lauren Failla
Ku ieu kajadian pameréntah dikritik alatan gagal méré nyaho wisatawan ngeunaan tempat garawatan buaya jeung bahayana
sakaligus ngapromosikeun pariwisata
Buaya henteu ngan kapanggih di jero suaka margasatwa, tapi ogé di sakabéh kantétan pulo kalayan kapadatan anu rupa-rupa
Habitat maranéhanana teu loba, matakna populasina stabil tapi henteu loba
Populasina kapanggih di sakabéh habitat babakoan anu sayagi di sakabeh pulo gedé, kaasup sababaraha anak susukan di Havelock
Spésiés ieu ngagunakeun laut salaku sarana transportasi tiap susukan jeung muara anu béda, matakna maranéhanana henteu ilahar katempo di tengah laut
Sabalikna ulah ngojay di deukeut daérah babakoan atara muara susukan; ngojay di tengah laut kuduna leuwih aman, tapi sabalikna kudu aya anu nalingakeun di tempat sabudeureun
, the population of the Andaman was 343,125, Sanggeus tumuwuh tina 50.000 taun 1960
Seuseueurna populasi asalna ti imigran anu datang ka pulo saprak jaman kolonial, utamana urang Bengali, Hindustan, Telugu , Tamil backgrounds
Hiji étnis Andaman anu saeutik jumlahna tayalian urang aboriginal inhabitants (adivasi) di ieu pulo
Nalika maranéhna munggaran muka diri ka jalmi diluar taun 1850-an ti harita ngeureuyeuh ngawangun hubungan, kurang leuwih aya kana 7.000 jalmi, diantawisna Andaman Besar, Jarawa, Jangil (atawa "Rutland Jarawa"), Onge, jeung Sentinelese
Andaman gedé diwangun ku 10 étnis anu anggotana aya 5.000 jalma
Dibarung ku ngaronjatna pangeusi di daratan utama (anu mimitina sabagian gedé urut tahanan sarta buruh kontrak anu henteu sukarela, kadieunakeun ngahaja digawékeun sangkan mantuan patani), Andaman kungsi ngalaman ngurangan populasi alatan kaserang ku panyakit anu népa datangna ti luar, parebut taneuh ku anu nyaricingan, jeung pacogrégan
Kapuloan Andaman téh imah pikeun bangsa Sentinelese , étnis anu tacan kungsi ka saba ku jalma luar
Alatan pulo maranéhna anu hésé kasaba, masarakat Andaman sabagéan gedé byingkahan ayana hubungan jeung jalma luar
Basa maranéhna mangrupakeun gambaran gedé tina ieu hal, linguistik maranéhna béda tur mibanda ciri-ciri morfologi anu kuat – kecap dasar, mimiti, panungtung– tur saeutik pisan mibanda hubungan jeung jalma luar sarta géografis disabudeureuna
Nincak akhir abad ke-20 diperkirakeung anu nyesa tinggal 400–450 étnis Andaman di éta pulo, sarta ngan 50 anu masih keneh maké basa Jangil geus tumpur
sabagian gedé étnis Andaman gedé geus tumpur, anu masih kénéh hirup kiwari, kurang leuwih 52, sawaréhna ngaromong maké bahasa Hindi
Etnis Onge ngurangan kiwari nepika nyesa kurang ti 100 jalma
Ngan étnis Jarawa jeung Sentinel anu masih kénéh hirup pengkuh dina kamandirianna sarta nolak tina sabagian gedé usaha pikeun muka hubungan; jumlahna teu pasti tapi kawasna ngan sababaratus urang
Basa-basa asli sakumna disebut salaku basa Andaman, nanging ti kitu aranjeuna ieu diwangun ku dua kulawarga anu henteu sarua, sarta aya lusinan basa basa-basa asli secara anu kiwari geus tumpur atawa ampir tumpur
Sabagian gedé masarakat suku di Kapulauan Andaman jeung Nikobar ngagem kayakinan anu tiasa disebat salaku animisme monoteistik
Masarakan di pulo-pulo ieu percaya yén Puluga nyaéta hiji-hijina déwa anu tanggungjawab kana sagala rupa anu kajadian di luhureun dunya
Kapercayaan urang Andaman sarta diwariskeun katurunana yén Paluga cicingna di Saddle Peak Kapuloan Andaman jeung Nikobar
Jalma-jalma di pulo ieu sabisa-bisa nyingkahan naon wae lampah anu matak henteu pikaresepeun Paluga
Jalma-jalma anu ngagem kana ieu kapercayaan bakal nyurup hiji jiwa, jurig, jeung roh
maranehna ogé kacida percayana kana kajadian dina ngimpi
Nya tina ngimpi ieu manranéhna nangtukeun hirup rék kamana jeung kumaha
Mitologi Andaman nyebatkeun cenah manusa lalaki asalan bijil tina beulah awi, sedengkeun anu awéwéna dijieun tina taneuh liat (tela)
Salah sahiji carita anu kapanggih ku Alfred Reginald Radcliffe-Brown nyebutkeun cenah, manusa anu pangheulana tilar dunya éta mangkat ka surga, dunya anu matak pikabetaheun, nanging ieu kabetah jeung ka bungah téh sirna ku alatan ngalanggah hiji pantangan, hususna nuang sayuran anu dicarang pikeun di tuang
Antukna ditarajang ku bala bencana, tisaprak harita pangesi anu hirup jadi leuwih padet sarta henteu pengkuh kana aturan Puluga
Ku alatan kitu, nya datang Banjir gedé anu ngabalukarkeun tinggal opatan anu salamet, tapi kaleungitan seuneu maranéhna
Kayakinan sejen anu diagem di kapuloan Andaman jeung Nikobar tayalian, dumasar kan lobana anu muhit, Hindu, Kristen, Islam, Sikhism, Buddha, Jainism and Baháʼí Faith
Port Blair tayalian komunitas anu utama di pulo-pulo ieu, jeung jadi puseur administrasi wewengkon "persatuan"
Kapuloan Andaman diwangun ku hiji distrik "administratif" di jero wewengkon Persatuan, district Andaman (Kapuloan Nikobar dipisahkeun sarta ditetepkeun salaku distrik Nikobar geus dipisahkeun tisaprak taun 1974)
Hiji-hijina bandara komérsial nyaéta Veer Savarkar International Airport di Port Blair, nu geus dijadwalkeun jasa pikeun Kolkata, Chennai, New Delhi, Bengaluru, Hyderabad jeung Visakhapatnam
Bandara ini aya dina pang riksa Angkatan Laut India
Saméméh taun 2016 ngan meunang operasi tibeurang wungkul; Ngan, tisaprak 2016 peuting ogé geus diijinan
Aya hiji lapangan udara leutik, kurang leuwih panjangna , perenahna di deukeut basisir wétan Andaman kalér deukeut dekat Diglipur
Alatan panjangna rute jeung saeutikna jumlah maskapai anu hiber ka pulo-pulo éta, harga tikét pesawat sacara historis kawilang mahal, sanajan leuwih murah pikeun warga lokal tibatan sémah anu datang
Harga tikét pesawat mahal salila usum puncak usum semi jeung usum tiris, sanajan harga tikét pesawat geus ngurangan hargana bareng jeung waktu anu sarua ngalegaanna industri penerbangan sipil di India
Penerbangan pribadi ogé diizinkeun eunteup di ieu bandara Port Blair kalawan kudu ménta ijin heula saméméhna
Aya ogé jasa kapal ti Chennai, Visakhapatnam sareng Kolkata
Perjalanan butuh tilu dinten dua wengi, sareng gumantung kana cuaca
Pulo-pulo ieu sacara husus diguar sajereun misteri Sherlock Holmes taun 1890 hasil ti Arthur Conan Doyle"
Hakim di Lady Gregory Drama "Menyebarkan Berita" saméméhna dipidangkeun di kapuloan ieu
M. M. Kaye 1985 novel "Death in the Andamans" ogé Marianne Wiggins' 1989 novel "John Dollar" disetél di ieu kapuloan
Anu pandeuri dimimitian ku ékspedisi ti Burma pikeun ngareuah-reuah tepung taun Raja George, tapi robah jadi hiji carita hirup kumaha sangkan bisa tetep hirup sabada ditarajang Lini jeung Tsunami
Priyadarshan 1996 film "Kaalapani" (Malayalam; "Sirai Chaalai" di Tamil) ngagambarkeun perjuangan kabebasan India jeung kahirupan tahanan di "Cellular Jail" di Port Blair
"Island's End" nyaéta hiji novel taun 2011 ti Padma Venkatraman ngeunaan latihan dukun pribumi
Tokoh utama dina ieu novel "Six Suspects" ku Vikas Swarup asalna ti Kapuloan Andaman
"The Last Wave" (2014) ku Pankaj Sekhsaria ogé nyaritakeun ieu kapuloan
Brodie Moncur, Protagonis utama ti William Boyd's taun 2018 dina novel "Love is Blind", nyéépkeun waktos di Kapuloan Andaman dina taun-taun awal abad ka-20
Kapuloan Andaman dina période saméméhna, salila jeung ngan sanggeus Perang Dunya Kadua nyaéta setting pikeun Uzma Aslan Khan 'The Miraculous True History of Nomi Ali'
Taun 2023, kapuloan Andaman dipidangkeun dina séri netflix anu dingaranan Kaala Paani dumasar kana wabah panyakit fiksi dina taun 2027.. Dicutat tina
Kabupatén Toba (Surat Batak: ) nyaéta hiji kabupatén di propinsi Sumatera Utara, Indonésia
puseur dayeuhna aya di kacamatan Balige
Kabupatén Toba merupakeun satu ti tujuh kabupatén anu ngurilingan Dano Toba, anu tayalian dano pang legana di Asia Tenggara
Kabupatén ieu diadegkeun dumasar kana Undang-Undang Nomor 12 Taun 1998 ngeunaan diadegkeunna Kabupatén Daérah Tingkat II Toba Samosir jeung Kabupatén Mandailing Natal, di Propinsi Daérah Tingkat I Sumatera Utara
Kabupatén anu saméméhna mibanda ngaran Toba Samosir ieu mangrupakeun pamekaran ti daérah tingkat II Kabupatén Tapanuli Kalér