izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Dina sudut pandang maranéhanana, saprak sakola mecenghul sanggeus jaman Salafus Shalih (solehah miheulaan); Umat Islam anu nuturkeun madzhab tanpa langsung milarian dalil Kitab Suci bakal nyimpang
Ieu diantarana ulama-ulama gerakan Ahlul Hadits saperti Muhammad Nashiruddin al-Albani, Muḥammad Ḥayāt al-Sindzī, Ibnu Amir al-Ṣanʿānī, ash-Syaukānī, jeung sajabana; nu sagemblengna ngahukum taqlid (taklid), nolak kakawasaan madzhab, jeung ngawajibkeun umat Islam neangan fatwa anu dikaluarkeun ku ulama ngan dumasar kana Al Qur'an jeung Hadist ; tanpa ngalibetkeun perantara
Ulama Ahlul Hadits bakal ngabedakeun diri jeung Wahhabi anu nuturkeun mazhab Hanbali bari nganggap dirina henteu nuturkeun mazhab anu tangtu
Dina jaman ayeuna, Albani sareng murid-muridna, khususna, langsung ngiritik kaum Wahabi dina masalah Taqlid
sabab afinitas maranéhanana pikeun mazhab Hanbali pamikiran jeung nelepon pikeun regenerasi Wahhabism dimurnikeun tina unsur-unsur anu bertentangan jeung doktrin Salafist
Ulama Salafi lianna saperti Rasyid Rida nuturkeun jalan tengah, sahingga jalma awam ngalakukeun Taklid ngan lamun diperlukeun, ngawajibkeun anjeunna ngalakukeun Ittiba nalika bukti Kitab Suci jadi dipikawanoh anjeunna
Métodologi hukumna nolak resep kana risalah tina mana-mana sakola pamikiran khusus, sareng ngarujuk kana buku-buku sadaya aliran pamikiran
Saatos Ibnu Taymiyah sareng Ibnul Qayyim, ulama ieu nampi warisan sastra anu beunghar tina Fiqh Sunni sareng nganggap literatur tina opat mazhab Sunni salaku sumber anu mangpaat pikeun ngaluarkeun kaputusan pikeun jaman kontemporer
Di tungtung séjén spéktrum, sababaraha Salafis pamadegan yén taat kana taqlid mangrupakeun kalakuan syirik (syirik)
Salafi kontemporer umumna miceun praktek nuturkeun aturan ngadegkeun tina sagala Madhhab tinangtu, ngahukum prinsip Taqlid (taklid buta) salaku bid'ah (inovasi) sarta nyata dipangaruhan ku prinsip hukum madzhab, nu sajarahna numbu ka anti
-doktrin madzhab anu nentang kanonisasi hukum madzhab
Ulama Zahir awal Ibnu Hazm ngahukum Taqlid sareng nyebatkeun pikeun ngabebaskeun diri tina sistem interpretasi tina sagala rupa mazhab anu dikanonisasi pikeun Fiqh anu langsung dumasar kana Al Qur'an sareng Hadits; geus miboga dampak badag dina gerakan Salafiyya
Salafi legalisme paling sering dicirikeun ku miang tina aturan ngadegkeun (mu'tamad) tina opat mazhab Sunni, ogé mindeng aligning jeung pamadegan Zahir disebutkeun ku Ibnu Hazm dina compendium hukum na "Al-Muhalla"
Beda jeung elmu kalam
Loba pendukung mazhab Atsariyah di jaman kiwari asalna ti golongan ieu; maranehna ngajungjung karya tokoh Atsariyah Ibnu Taimiyah
Ibnu Taimiyyah mangrupikeun tokoh ulama anu sering didebat malah dilawan, sareng mangrupikeun ulama anu dihormat pisan di kalangan pengikut gerakan Salafi sareng sering disebut "Syaikhul-Islam"
Tokoh-tokoh penting séjénna nyaéta ulama-ulama utama sajarah Islam, saperti Ahmad bin Hanbal
Pengikut gerakan Salafi nganggap sumber utama hukum Islam, Al-Qur'an jeung Sunnah, janten timer explanatory, sarta mindeng nolak pamakéan interpretasi jeung nalar manusa
Salafis ni'mat palaksanaan praktis leuwih sengketa harti, sabab bisa dianggap atra atawa saluareun akal manusa
Aranjeunna nganggap yén nuturkeun teologi élmu alam, sanaos kabuktian leres, leres pisan dilarang
Atsariyah nafsirkeun Qur'an jeung hadits sacara harfiah jeung amodally, sarta mikawanoh harti anu dianggap jelas dina hal iman
Hal ieu béda jeung panganut "takwil" (interpretasi métaforis), panganut salafi teu ngakonseptualisasikeun harti Al-Qur’an sacara rasional; jeung yakin yén harti sabenerna kudu diserahkeun ka Alloh wungkul ( "tafwidh" )
Hermeunistically, Salafis béda ti non-Salafis dina sababaraha aspék kamampuhan maranéhanana
Ibnu Taimiyyah kasohor nyerat sababaraha oposisi kana firkah-firkah Islam sareng mazhab-mazhab iman sanés sapertos Sufi, Jahmiyah, Asy'ariyah, Syiah, Filsafat, jsb
, ngaliwatan fatwa na
Pikeun ngajelaskeun pendekatan teologis Salafiyah, Ibnu Taimiyah ngaluarkeun "fatwa" : Manhaj "Salaf" adalah menafsirkan secara literal ayat-ayat Alquran dan hadis-hadis yang berhubungan dengan sifat-sifat Ilahi ["ijra' ayat aṣ-ṣifat wa ahadiṡ aṣ-ṣifat 'ala ẓahiriha"], dan tanpa menyerupakan-Nya dengan makhluk ["ma' nafi al-kaifiyyah wat-tasybih"]."
Seueur sistem kapercayaan anu aya hubunganana sareng dunya spiritual anu dilaksanakeun ku umat Islam di sababaraha tempat sareng daérah anu dianggap syirik ku pengikut Salafi
Pengikut gerakan Salafi nganggap sajumlah prakték anu aya hubunganana sareng jin atanapi roh wali sareng jalma-jalma soleh mangrupikeun bid'ah sareng syirik
Kitu ogé, Salafisme béda ngeunaan pamahaman teologis sareng interpretasi jin, sétan sareng malaikat, dibandingkeun sareng umat Islam umumna
Kapercayaan nyebar ngeunaan roh-roh sareng malaikat anu ditampi sacara lega ku para penganut Islam Klasik dipangkas nuturkeun Al-Qur'an sareng hadits, tanpa bahan exegetical atanapi referensi anekdot
Ajaran Ibnu Taimiyah
Pengikut Salafi nuturkeun seueur ajaran Ibnu Taimiyah, khususna dina masalah teologis sareng spiritual
Ajaran Ibnu Taimiyah loba pangaruhna kana Wahhabisme, Ahli Hadits, jeung gerakan Salafi lianna
Nurutkeun doktrin tauhid Ibnu Taimiyah, Tauhid dibagi jadi tilu: "ar-rubūbiyyah" (Tauhid Allah), "al-ulūhiyyah" (Tauhid Allah), jeung "al-asmā’ waṣ-ṣifāt" (Tauhid Asma jeung Sifat)
Tafsiran syahadat tauhid ku Ibnu Taimiyah nyaéta negeskeun yén "teu aya deui Pangéran (Tuhan anu disembah) anging Allah", tanpa sekutu pikeun-Na, sarta mangrupa dasar anu penting dina akidah Salafi
Dina jaman kontemporer, tulisan Ibnu Taimiyah ngeunaan teologi sareng novelties dina praktékna parantos ngainspirasi gerakan Salafi tina sababaraha jinis
Kamekaran gerakan-gerakan ieu dina abad ka-20 ngabalukarkeun minat kana tulisan Ibnu Taimiyah ngaronjat
Salafi umumna nyebut Ibnu Taimiyah teh "Syekh Islam"
Salian ti Ibnu Taimiyyah, murid-muridna saperti Ibnul Qayyim al-Jauziyyah, Ibnu Kathir, adz-Dzahabi, jst
loba ulama rujukan Salafi
Karya-karya ilmiah Ibnu Taimiyah, anu ngajengkeun akidah Atsariyah sareng ngritik pisan mazhab-mazhab agama anu sanés, janten dasar teologi Salafiyah
Ibnu Taimiyah ogé ngadugikeun konsensus ( Ijma' ), ngeunaan keizinan nyebatkeun diri kana iman Salaf, anu nyatakeun: Salafisme numutkeun Barat
Salafis geus pakait sareng pendekatan literalist, ketat, tur puritanical Islam nurutkeun sababaraha akademisi Kulon
Sababaraha pengamat sareng analis Barat condong nyaruakeun gerakan sareng jihadisme Salafi, ideologi hibrida anu ngabela serangan kekerasan ngalawan anu dianggap musuh Islam (kaasup Salafi) salaku ekspresi sah Islam
Pajabat pamaréntahan Jérman geus nuduh Salafisme miboga hubungan kuat jeung térorisme tapi engké netelakeun yén "teu sakabéh Salafi téh teroris"
Pernyataan pajabat pamaréntahan Jérman anu ngritik Salafisme disiarkeun ku "Deutsche Welle" salami April 2012
Numutkeun élmuwan pulitik Jérman Thorsten Gerald Schneiders, sanajan Salafi ngaku ngadegkeun deui ajén-inajén Islam jeung ngabéla budaya Islam, sababaraha anggota gerakan napsirkeun aranjeunna ku cara nu teu cocog jeung tradisi Islam sarta nganggap elemen tangtu budaya Muslim kayaning
puisi, sastra, lagu, filsafat, jeung sajabana salaku karya Iblis
Numutkeun élmuwan pulitik Perancis Olivier Roy, paling generasi katilu imigran Muslim Kulon condong ngadopsi Salafism sarta sababaraha di antarana bisa megatkeun tina warisan kulawarga maranéhanana, nikah mualaf séjén, tinimbang brides ti nagara asal maranéhanana, dipilih ku kolotna
Numutkeun Marc Sageman, bagian tina gerakan Salafi numbu ka sababaraha grup téroris di sakuliah dunya, kayaning Al-Qaeda
Sanajan kitu, nurutkeun analis sejen, Salafis dasarna apolitical
Salafi tiasa nunjukkeun sagala rupa hubungan anu béda-béda sareng nagara gumantung kana lingkungan, sapertos populasi umum ti mana aranjeunna asalna
Aranjeunna teu nunjukkeun proclivity ka kekerasan salaku grup monolithic
Salafis anu kalibet dina partisipasi pulitik atawa pemberontakan pakarang ngalakukeunana salaku bagian tina proyék pulitik payung lega
Numutkeun Roel Meijer, asosiasi Kulon Salafisme sareng kekerasan asalna tina tulisan ngaliwatan prisma studi kaamanan anu dilakukeun dina awal 2000-an sareng tina gambaran Orientalis populér anu nyaruakeun Islam revivalis sareng kekerasan dina jaman kolonial
Kabupatén Acéh Tenggara nyaéta hiji kabupatén anu aya di Propinsi Acéh, Indonésia
Puseur pamaréntahanna aya di Kota Kutacane, Kabupatén ieu diwangun ku dataran luhur kaasup dijerona "Taman Nasional Gunung Leuser", sarta wilayah dataran landeuh anu aya di Lembah Alas
Pernahna ieu Kabupatén aya di wewengkon kidul ngulon/"tenggara" Propinsi Acéh anu watesna langsung jeung propinsi "Sumatera Utara"
Dina ahir taun 2023, jumlah warga pangeusi Acéh Tenggara lobana 231.331 jiwa
Sajarah Kabupatén Acéh Tenggara dimimitian ti diadegkeuna pamaréntahan di sakuliah wewengkon Acéh dina mimiti taun 1946 kujalan ngagolongkeun daérah-daérah anu aya dina wewengkon tengah Acéh, tayalian Takengon, Gayo Lues, jeung Tanah Alas ka jero hiji "keluhakan" anu disebut "Keluhakan" Acéh Tengah
Puseur dayeuh "keluhakan" direncanakeun giliran unggal genep bulan éwang ti mimiti Takengon, Blangkejeren, sarta Kutacane
Jarak anu kacida jauh sarta waktu anu kacida lila ti Kutacane Takengon, kurang leuwih 250 km lamun leumpangnepika 5-8 poe, lamun seug ngagunakeun kandaraan kudu ngaliwata Aceh Timur jeung Aceh Utara kalawan jarak kurang leuwih 850 km, anu ngabalukarkeun dina prakna ngajalankeun pamarentahan henteu bisa lumangsung éféktif alatan kitu dina tanggal 21 Séptémber 1953 sababaraha inohong anu asalna ti Sumatera Kaler nyoba ngasupkeun daérah
ti Sumatera Kaler nyoba ngasupkeun daérah Tanah Alas ka jero wilayah Sumatera Kaler
Ngan waé ieu upaya henteu meunang pangrojong ti rakyat di Tanah Alas sarta ditolak ku Daud Beureueh salaku pingpinan militér Acéh
Hal ieu ngarojong pingpinan di Tanah Alas jeung Gayo Lues pikeun ngawujudkeun kabupaten sorangan, tur leupas ti Kabupatén Acéh Tengah
Sabada ngaliwatan parjuangan tur babalagempagan anu panjang, antukna Wali kota Syahadat hasil ngajadikeun Pangkowilhan I Letjend
Koesno Oetomo sacara "de facto" ngalegalkeun Daérah Tanah Alas jeung Gayo Lues ngajadi Kabupatén Acéh Tenggara dina tanggal 14 Novémber 1967
Dina taun 1974, sabada bajuang salila 17 taun tisaprak 1956, Pamarantah tungtungna medalkeun UU No
4 taun 1974 ngeunaan ngawujudkeun Kabupatén Acéh Tenggara anu diresmikeun ku "Menteri Dalam Negeri", Amir Machmud dina tanggal 26 Juni 1974 dina hiji acara anu dilaksanakeun di Kutacane
Dina poé eta ogé Gubernur Daérah Istiméwa Acéh A. Muzakkir Walad ngalantik/ngistrénan Wali kota Syahadat salaku Pajabat Bupati Kabupatén Acéh Tenggara
Dina tanggal 24 Juli 1975 Wali kota Syahadat sacara "definitif" diangkat salaku Bupati Acéh Tenggara anu munggaran
Kadieunakeun dina tanggal 10 April 2002, 57% tina wilayah Kabupatén Acéh Tenggara dimekarkeun pikeun ngawujudkeun Kabupatén Gayo Lues dumasar kana Undang-Undang Nomor 4 Taun 2002
Kabupatén Aceh Tenggara dieusi ku dua sékésélér asli di wilayah ieu, tayalian urang Alas anu nyicingan sabagian gedé wilayah Acéh Tenggara sarta suku Karo anu nyicingan wewengkon wétan jeung tenggara anu watesna langsung jeung propinsi Sumatera Utara
Kabupatén Acéh Tenggara salaku daérah anu ngahasilkeun Coklat panggedéna di Propinsi Acéh anu legana 19.994 héktar kalawan lobana produksi 8.843 ton/héktar kalawan hasil produktipitas 455 Kg/héktar/taun tina 21.623 jumlah patani
Sagigireun éta Kabupatén Acéh Tenggara ogé dipiwanoh salaku anu ngahasilkeun muncang pang gedéna di Acéh jeung salah sahiji leuit pare henteu waé pikeun Propinsi Acéh tapi ogé pikeun propinsi Sumatera Utara
Komoditas unggulan séjéna tayalian karet, kai golondongan, lauk darat legana Darat 3782.84 ton sarta susukan 1583.21 ton
Nias Kidul (Nisel) nyaéta hiji kabupaten di Pulo Nias, Sumatera Utara, Indonésia
Dumasar kana "data Badan Pusat Statistik" Nias Kidul taun 2021, pangeusi kabupatén ieu lobana aya kana 360.531 jiwa (2020), kalayan kapadatan "penduduk" 145 jiwa/km2, tur dina tengah taun 2023 lobana 368.484 jiwa
Puseur dayeuh Nias Kidul perenahna di kacamatan Teluk Dalam
Nias Kidul saméméhna kaasup bagéan tina Kabupatén Nias
Status "otonom"na dipibanda dina tanggal 25 Pébruari 2003 tur diresmikeun dina 28 Juli 2003
Kabupatén ieu diwangun ku 104 kapuloan gedé jeung leutik
Perenahna ieu polo-pulo téh manjang sajajar jeung Pulo Sumatra
Panjang pulo-pulo ieu leuwih kurang 60 km, lébar 40 km
Tina sakabéh kapuloan ieu, aya opat pulo gedé, tayalian Pulo "Tanah Bala" (39,67 km²), Pulo "Tanah Masa" (32,16 km²), Pulau "Tello" (18 km²), jeung "Pulo Pini" (24,36 km²)
Henteu sakabéh pulo aya pangeusina
Masarakat Nias kidul nyebar di 21 pulo anu aya dina sajeroning dalapan kacamatan
Bupati jeung Wakil
Bupati téh tayalian pamingpin anu pang luhurna di lingkungan pamaréntah Kabupatén Nias Kidul
Bupati Nias Kidul mempertanggung jawabkeun pagawéanna ka gubernur propinsi Sumatera Utara
Mangsa ieu, bupati atawa kapala daérah anu ngajabat di Kabupatén Nias Kidul tayalian Hilarius Duha, sarta wakilna Firman Giawa
Aranjeuna téh mangrupikeun jawara tina hasil "Pemilihan umum Bupati Nias Selatan 2020", pikeun periode tahun 2021-2024
Hilarius jeung Firman diistrénan ku gubernur Sumatera Utara, Edy Rahmayadi, dina kaping 26 April 2021 di kantor gubernur Sumatera kidul di Kota Medan
Ieu mangrupakeun periode kadua pikeun Hilarius Duha salaku bupati Nias Kidul
Ékonomi di Kabupatén Nias Kidul dibagi kana sababaraha séktor, kalayan séktor tatanén jeung "perkebunan" salaku anu pang onjoyna sedengkeun séktor "industri kecil" jeung "menengah" salaku séktor ékonomi anu pang handapna
Nalika 28 Maret 2005, aya lini anu dirandapan ku pulo Nias
Kakuatanna kacida rohaka 8,7 "skala Richter" ngalumpuhkeun kagiatan pamarétahan jeung pangwangunan di daérah ieu
Numutkeun data bupati Nias Kidul, kacatet sahenteuna 5.845 imah warga ancur, ogé 274 tempat ibadah, 20 kantor, sarta 217 bangunan sakola di kabupatén Nias Selatan
Tur 138 jalma tilar dunya
Kabupatén Mandailing Natal (Batak Mandailing: ) anu leuwih loma disebut Madina nyaéta hiji kabupatén anu perenahna aya di propinsi Sumatera Utara, Indonésia
Puseur dayeuhna aya di kacamatan Panyabungan
Kabupatén Mandailing Natal wates daérahna langsung jeung Propinsi Sumatera Barat
Dina akhir taun 2023, masarakat pangeusi kabupatén ieu jumlahna 495.236 jiwa, kalayan kapadetan 80 jiwa/km2
Kabupatén Mandailing Natal mangrupakeun hasil tina ngamekarkeun "Kabupaten Tapanuli Selatan" dina tahun 1998
Pamaréntah [[[[Hindia-Walanda]] mimiti asupka wewengkon Mandailing Natal dina taun [[1824]] sarta ngadegkeun pamaréntahan anu diréksa ku Karésidenan "[[Sungai Beremas, Pasaman Barat|Air Bangis]]" bagéan tina "[[Gouvernment Sumatra's Westkust]]"
Taun 1834 puseur dayeuh pamaréntahan Mandailing pindah tur aya dina pangriksa [[Karésidénan Tapanuli]]
Taun 1852, Wilayah Mandailing Natal dibagi nganjadi 2 "Afdeling" nyaéta : Sabada kamerdékaan Indonésia
Saméméh Mandailing Natal ngadeg jadi hiji kabupatén, ieu wewengkon masih bagéan kénéh ti [[Kabupaten Tapanuli Selatan]]
Sabada lumangsungna pamekaran, tuluy ngadeg Kabupatén Mandailing Natal dumasar kana Undang-undang Nomor 12 taun [[1998]], sacara "formal" diresmikeun ku "Menteri Dalam Negeri" dina tanggal [[23 Novémber]] [[1998]]
Poé jadi Kabupatén Mandailing Natal dipiéling unggal tanggal [[9 Maret]]
[[file:Hutan Lindung dan Taman Nasional Batang Gadis.jpg|jmpl|ki|Leuweung Tutupan jeung [[Taman Nasional Batang Gadis]].]]
Kabupatén Mandailing Natal perenahna dina 0°10'-1°50' "[[Lintang Utara]]" sarta 98°10'-100°10' "[[Bujur Timur]]" kalawan luhurna tina beungeut [[cai]] [[laut]] 0-2.145 m. Lega wilayah Kabupatén Mandailing Natal ±6.134,00 km2 atawa 8,40 persén di wilayah [[Sumatera Utara]]
Wates [[wilayah]] Kabupatén Mandailing Natal kawas dihandap ieu: Iklim
Suhu [[hawa]] timimiti 23 °C nepi ka 32 °C kalayan kalembaban dimimiti 80–85%
Bupati jeung wakil
Bupati Mandailing Natal téh pamingpin pang luhurna di lingkungan pamaréntah Kabupatén Mandailing Natal
Bupati Mandailing Natal tanggung jawabna ka [[gubernur]] propinsi [[Sumatera Utara]]
Kiwari, [[bupati]] atwa pupuhu daérah anu ngajabat di Kabupatén Mandailing Natal tayalian [[Jafar Sukhairi Nasution]], kalayan wakil bupati [[Atika Azmi Utammi|Atika Azmi Utammi Nasution]]
Aranjeuna kapilih dina "[[Pemilihan umum Bupati Mandailing Natal 2020]]"
Sukhairi mangrupakeun bupati Mandailing Natal ka-4 sabada kabupatén ini diadegkeun taun [[1998]]
Sukhairi jeung Atika diistrénan ku gubernur [[Sumatera Utara]] [[Edy Rahmayadi]], dina 22 [[Juli]] 2021 di [[Kota Médan]], pikeun masa jabatan [[2021]]-[[2024]]
[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Bruidspaar uit Pakantan Tapanuli Noord-Sumatra TMnr 10002962.jpg|jmpl|ka|200px|Foto lama, pengantin suku [[Suku Mandailing|Mandailing]] di [[Pakantan, Mandailing Natal]].]]
[[Berkas:Bagas Godang Panyabungan Tonga (Batak Mandailing House) (01).jpg|jmpl|ki|[[Bagas Godang]] [[Panyabungan Tonga, Panyabungan, Mandailing Natal|Panyabungan Tonga]]]] Sékésélér
Pangeusi wewengkon Kabupatén Mandailing Natal kalolobaan ti rundayan [[Suku Mandailing|Batak Mandailing]] anu sacara basa, adat-istiadat, tur budaya mangrupakeun bagéan tina "subsuku/puak/cabang" étnis ti sékésélér [[Suku Batak|Batak Toba]]
Urang Mandailing remen disebut sékésélér [[Suku Angkola|Angkola]], sok sanajan dua-duana sabenerna béda, tapi kalolobaana sarua, mimiti ti basa anu kawilang mirip, baju adat kawinan, jeung [[imah]] adat
Kitu deui jeung urusan marga, urang Angkola jeung Mandailing remen disebutkeun salaku "marga" anu sarua
Masarakat étnis Batak Mandailing di kabupatén ieu kalolobaan mibanda marga [[Nasution]], [[Lubis]], [[Pulungan]], [[Harahap]], [[Siregar]], [[Rangkuti]], jeung Daulay
Kadieunakeun dituturkeun ku sékésélér [[Minangkabau]] anu baheulana loba dumuk di daérah-daérah basisir anu rundayanna kiwari leuwih dipiwanoh salaku "[[suku Pesisir]]" jeung [[Suku Ulu]], aya ogé étnis séjéna kawas [[Suku Melayu|Melayu]], jeung [[Suku Nias|Nias]]
Masarakat Minangkabau loba kapanggih di sabudeureun wewengkon basisir, kawas: [[Natal, Mandailing Natal|Natal]], [[Kotanopan, Mandailing Natal|Kotanopan]], [[Panyabungan Kota, Mandailing Natal|Panyabungan]], sarta wewengkon anu watesna jeung [[Sumatera Barat]]
Urang Minang di Madina bisa katempo tina ngaranna, tayalian henteu maké marga kawas urang Mandailing jeung Nias
Sanajakn kitu, sawaréhna masih kénéh miwanoh ngaran étnis Minang maranéhna anu méh sarua jeung di [[Sumatera Barat]]
Sagigireun dadagangan, masarakat Minang ogé loba anu mibanda "perkebunan" jeung "pertambangan"
Di Mandailing Julu loba kapanggih urut "nambang" emas anu ditinggalkeun ku masarakat Minang [[Kabupaten Agam|Agam]], saperti di Huta Godang aya hiji tempat anu dingaranan "garabak ni Agom."
Ti daérah Mandailing Natal ieu loba medalkeun [[inohong]]-inohong anu mapaés sajarah Indonésia modérn saperti [[Abdul Haris Nasution]], [[Sutan Takdir Alisjahbana]], [[Darmin Nasution]], jeung réa-réa deui
Kajaba ti kitu kadieunakeun aya ogé étnis lianna seperti [[Jawa]], [[Sunda]] , jeung réa-réa deui
Kalolobaannana masarakat Kabupatén Mandailing Natal muhit ageman [[Islam]], jeung sabagéan leutik ngagem [[Kristen]]
Étnis asli di Kabupatén Mandailing Natal tayalian étnis [[Suku Mandailing|Mandailing]], ilaharna muhit ageman [[Islam]] jeung sawaréh muhit [[Protéstan]] atawa [[Katolik]]
Dumasar data [[Kementerian Dalam Negeri]] taun [[2023]] nyatet yén anu muhit ageman [[Islam]] lobana 95,94%, tur ampir rata di sakuliah kacamatan
Sagigireun anu muhit ageman [[Kekristenan]] lobana 4,06% éta téh [[Protestan]] 3,71% sarta [[Katolik]] 0,35%
Anu muhit ageman Kristen kalolobaanna aya di kacamatan [[Panyabungan Utara, Mandailing Natal|Panyabungan Utara]], [[Natal, Mandailing Natal|Natal]], [[Siabu, Mandailing Natal|Siabu]], [[Naga Juang, Mandailing Natal|Naga Juang]], [[Muara Batang Gadis, Mandailing Natal|Muara Batang Gadis]] dan [[Sinunukan, Mandailing Natal|Sinunukan]]
Anu muhit ageman [[Agama Buddha|Buddha]] sarta [[Hindu]], kurang ti 0,01%
Sedengkeun pikeun jumlah tempat ibadah nurutkeun jinis tempat ibadah dina taun [[2021]] di Kabupatén Mandailing Natal nyaéta : Infrastruktur
Perekonomian Kabupatén Mandailing Natal, dirojong ku sarana jeung prasarana ékonomi mangrupa: Ékonomi
"Pendapatan Domestik Regional Bruto" (PDRB) taun [[2007]] gedéna Rp
2.260.838.780.000 kalawan "pendapatan perkapitana" Rp
5.464.263 ogé ronjatan ékonomina 6,12 % unggal taunna
"Struktur perekonomian Kabupaten" Mandailing Natal téh (PDRB Harga Konstan [[2000]]) tahun [[2007]]: Pariwisata
[[File:Air-Panas-Sibanggor.jpg|ka|250px|jmpl|Wisata cipanas walirang di Sibanggor]] [[File:Batang-gadis.jpeg|ki|jmpl|250px|Bendungan [[Sungai Batang Gadis]].]]
Aya ogé tempat-tempat wisata di Mandailing Natal tayalian: Tutumbu ka luar
[[Kategori:Kota di Indonésia]] [[Kategori:Sumatera]]
Pasantrén Ubay bin Kaab nyaéta hiji pasantrén Sunni anu aya di Kota Jambi, Propinsi Jambi
Leuwih tepatna, ayana di Jl
Golf II, Pematang Sulur, Telanaipura, Kota Jambi
Pasantrén ieu diadegkeun ku Ustaz Abu Salma, Lc
taun 2009 dina naungan Yayasan Imam Bukhari Al-Atsari anu mangrupa salah sahiji lembaga anu nyebarkeun dakwah Salafiyah di propinsi Jambi
Pondok Pasantrén Ubay Bin Ka'ab ngadeg di lahan 3702 m² anu aya di puseur dayeuh Jambi sahingga gampang ditempuh ku angkot
Praktek jeung palaksanaan moderasi agama di Mahad Ubay Bin Ka'ab dina kahirupan sapopoe ngalaksanakeun toleransi beragama sarta nerapkeun sipat loma ka sasama umat beragama
Ngahargaan béda dina aspék kaagamaan jeung sagala rupa aspék kahirupan séjénna, ogé nyiptakeun generasi anu cemerlang, jembar pamikiran jeung bakal nyiptakeun bangsa anu harmonis
Biaya SPP di pasantren ieu gratis sareng fasilitas anu nyaman diwangun ku: : ruang belajar, asrama, sarana sholat (Masjid Ubay bin Kaab Jambi), kantin jeung lapangan olah raga
Pasantrén ieu diwangun ku Ustaz Abu Salma, Lc
anu kuliah di Universitas Islam Madinah taun 1997 sarta lulus taun 2002
Média anu sering nyiarkeun kagiatan diajar di pasantrén ieu nyaéta Izzah TV jeung Radio Salam Jambi 105.1 FM
Kurikulum anu lumaku di Pasantrén Ubay bin Kaab nyaéta kurikulum Pondok Pesantren Salafiyah anu lulusanna dipiharep bisa jadi tokoh masarakat anu ngapalkeun Al-Qur’an jeung kompeten dina widang élmu agama
Pasantrén Ubay bin Ka'ab loba lulusan santri
Malahan, sabagéan ti maranéhanana ayeuna nuluykeun atikanana di Universitas Islam Madinah, LIPIA, ogé atikan Islam di tempat séjén
Taun 2008, pangadeg yayasan ieu nyoba muka pendaptaran murid, tapi euweuh siswa didaptarkeun
Taun 2009 ahirna pendaptaran mahasiswa dibuka deui sareng aya 6 mahasiswa nu kadaptar
Taun 2011, pangajaran rutin dilaksanakeun saban poé Minggu, Senén, Rebo, Kemis jeung Jumaah
Taun 2017, Pasantrén Ubay bin Kaab ngarobah jadwal diajar rutin jadi Senén-Jumaah jeung Minggu
Dina mangsa pandémik Covid-19, masarakat leuwih antusias pikeun ilubiung dina kagiatan dakwah Salafiyah sacara offline tibatan online
Tanggal 3 Désémber 2023, pangajaran rutin ngan ukur dina dinten Minggu isuk-isuk kalayan diajar kitab, sareng malem Kemis kalayan diajar tafsir Al-Qur'an
Masjid Ubay bin Kaab nyaéta masjid anu aya di Jl
Golf II Pematang Sulur, Telanaipura, Kota Jambi
Ieu masjid diadegkeun dina waktos anu sami sareng Pasantrén Ubay bin Kaab
OCLC; "(Online Computer Library Center)" nyaéta hiji organisasi pabukon/"perpustakaan" global anu nyadiakeun layanan téhnologi babarengan, panalungtikan anu asli, jeung "program" komunitas pikeun kaanggotaan sarta komunitas pabukon umumna
Dina OCLC aya "pustakawan", ahli téchnologi, panaluntik, panaratas, pamingpin, jeung murid-murid
Kalayan rébuan anggota pabukon di langkung ti 100 nagara, anu ngahiji gawé bareng salaku OCLC pikeun ngajantenkeun inpormasi langkung gampil diaksés sareng langkung mangpaat
Naha ngarojong kana mekarna élmu pangaweruh, ogé ngadeudeul para nonoman dina nyayagikeun dadasar élmu pangaweruh
Masarakat bisa manggihan naon anu dipikabutuh Jalma bisa manggihan jawaban anu diperlukeun pikeun ngajawab masalah penting dina kahirupan maranéhanana, di komunitas maranéhanana, sarta di dunya
Urang babarengan nyieun torobosan anu mungkin
Boh gedé boh leutik
Kabupatén Padang Lawas Kalér nyaéta salah sahiji Kabupatén anu aya di propinsi Sumatera Utara, Indonesia
Padang Lawas Utara mangrupikeun hasil tina mekarkeun Kabupatén Tapanuli Selatan dina taun 2007, dumasar kana Undang-undang Républik Indonésia Nomor 37 taun 2007, ngeunaan diadegkeunana Kabupatén Padang Lawas Utara
Puseur dayeuhna kabupaten ieu aya di Gunung Tua
Dina taun 2021, Kabupatén Padang Lawas Utara jumlah masarakatna 269.845 jiwa, tur kapadetan 69 jiwa/km²
Kabupatén Padang Lawas Utara mangrupa ngamekarkeun/ékspansi ti Kabupatén Tapanuli Selatan dina taun 2007
Tapanuli Kidul dimekarkeun ngajadi 3 wilayah kabupatén, tayalian Kabupatén Tapanuli Kidul salaku kabupatén "induk" anu puseur dayeuhna di Sipirok, terus Kabupatén Padang Lawas Utara anu puseurna di Gunung Tua, sarta Kabupatén Padang Lawas kalawan puseur dayeuhna di Sibuhuan
Sababaraha kacamatan anu ka wengku ku masing-masing kabupatén ogé dimekarkeun pikeun ngarojong mekarna kabupatén
Dasar hukum ngadegna Kabupatén Padang Lawas Utara tina Undang-Undang Républik Indonésia Nomor 37 Taun 2007 jeung disahkeun dina kaping 14 Agustus 2007 ngeunaan ngadegna Kabupatén Padang Lawas Utara jeung Undang- Undang Républik Indonésia Nomor 38 Taun 2007 jeung disahkeun dina tanggal 14 Agustus 2007 ngeunaan diwujudkeuna Kabupatén Padang Lawas
H. Arsyad, ngajadi penjabat bupati saheulaanan, jeung Bachrum Harahap ngajadi bupati munggaran Padang Lawas Utara
Bupati Padang Lawas Utara (Paluta) tayalian pamingpin pang luhurna di lingkungan pamaréntah Kabupatén Padang Lawas Utara
Bupati Paluta tanggung jawabna ka gubernur propinsi Sumatera Utara
Kiwari, bupati atawa kepala daérah anu ngajabat di Kabupatén Padang Lawas Utara tayalian Andar Amin Harahap, kalawan wakil bupati Hariro Harahap
Aranjeung kapilih dina "Pemilihan umum Bupati Padang Lawas Utara 2018"
Andarmangrupa bupati Paluta ka-2 anu saméméhna kabupatén ieu diadegkeun tahun 2007
Bupati saméméhna tayalian Bachrum Harahap anu ngajabat salila dua periode, mangrupakeun bapana pituin bupati kiwari
Andar jeung Hariro diistrénan ku gubernur Sumatera Utara Edy Rahmayadi, dina 27 Novémber 2018 Kota Médan, pikeun "masa jabatan" 2018-2023
Sabada masa jabatan réngsé, kiwari jabatan bupati Padang Lawas Utara dipasrahkeun ka Patuan Rahmat Syukur Parlaungan Hasibuan
Anjeuna diistrenan dina 27 Novémber 2023, ku panjabat gubernur Sumatera Utara, Hassanudin, di Aula Tengku Rizal Nurdin, Imah Dinas Gubernur, Kota Médan
Jumlah Pangeusi Padang Lawas Utara dina hasil sénsus 2010 lobana 223.531 jiwa kalayan kapédatanna 57 per km², yang pada tahun 2020 meningkat menjadi 260.720 jiwa dengan pertumbuhan penduduk dari tahun ke tahun sekitar 2,18 persen
Masarakat kabupatén Padang Lawas Utara diwangun ku sababaraha étnis
Tapi kalolobaana ti sékésélér Batak Angkola
Aya sababaraha rupa "marga" Batak Angkola, kayaning: Harahap, Lubis, Siregar, Rambe, Nasution, Hasibuan, Daulay, Dalimunte, Hutasuhut, Batubara
Sagigireun éta, Batak Toba, Nias jeung Jawa ogé cukup loba di PALUTA
Ageman Islam dipuhit ku 90,24%, satuluyna Kristen Protestan 9,34%, Katolik 0,41% jeung sésana kurang leuwih 0,01%
Masarakat Batak Angkola, Mandailing, Simalungun, Karo, Toba, Minangkabau jeung Jawa, ilaharna muhit ageaman Islam
Sedengkeun warga étnis Batak Toba, Karo, Simalungun jeung Nias, leuwih loba muhit ageman Kristen
Sagigireun imah tempat ibadah 593 masjid, 34 garéja Protestan tur 1 gereja Katolik
Kabupatén ini memiliki beberapa objék wisata, Diantarana: Transportasi
Sababaraha "transportasi" umum anu aya di kabupatén ieu, aya hiji bandara tayalian Bandara Aek Godang anu perenahna di désa Aek Godang, kacamatan Hulu Sihapas, kalawan ngalaksanakeun rute Gunungtua–Medan (PP)
Sagigireun éta pikeun beus "antarkota-kabupaten" jeung "antar" provinsi, mimanda CV
Batang Pane Baru (Gunungtua–Medan), PO
Batang Pane (Gunungtua– Dumai), CV
Padang Bolak (Gunungtua–Medan), CV
Putra Padang Bolak (Gunungtua–Medan), PT Kita Bersama (Gunungtua–Pekanbaru–Jambi), Mandailing Antar Nusa (Gunungtua–Pekanbaru), dan PT ALS (Gunung tua–Jakarta–Bandung- Semarang–Malang–Surabaya–Jember)
ᮕᮨᮑᮑᮤ ᮑᮆᮒ ᮏᮜ᮪ᮙ ᮃᮔᮥ ᮍᮌᮥᮔᮊᮩᮔ᮪ ᮞᮧᮛ ᮃᮔᮥ ᮞᮛᮨᮀ ᮜᮌᮥ ᮃᮔᮥ ᮓᮤᮕᮤᮛᮤᮌ᮪ ᮊᮥ ᮙᮥᮞᮤᮊ᮪ ᮃᮒᮔᮕᮤ ᮠᮨᮔ᮪ᮒᮩ
ᮞᮧᮛ ᮕᮑᮑᮤ ᮓᮤᮃᮒᮥᮁ ᮊᮥ ᮏᮤᮔᮤᮞ᮪ ᮑᮆᮒ ᮞᮕᮨᮁᮒᮤ ᮊᮤᮉ: * ᮒᮨᮔᮧᮁ, ᮞᮧᮛ ᮜᮜᮊᮤ ᮕᮜᮤᮀ ᮜᮥᮠᮥᮁ
* ᮘᮛᮤᮒᮧᮔᮨ, ᮞᮧᮛ ᮒᮨᮍᮂ ᮜᮜᮊᮤ
* ᮘᮞ᮪ᮞ᮪, ᮞᮧᮛ ᮜᮜᮊᮤ ᮕᮜᮤᮀ ᮠᮔ᮪ᮓᮕ᮪
* ᮞᮧᮕᮢᮔᮧ, ᮞᮧᮛ ᮃᮝᮦᮝᮦ ᮕᮍᮣᮥᮠᮥᮁᮔ
* ᮙᮨᮐ᮪ᮐᮧ-ᮞᮧᮕᮢᮔᮧ, ᮞᮧᮛ ᮃᮝᮦᮝᮦ ᮒᮨᮍᮂ
* ᮎᮧᮔ᮪ᮒᮢᮜ᮪ᮒᮧ, ᮞᮧᮛ ᮃᮝᮦᮝᮦ ᮕᮀᮠᮔ᮪ᮓᮕ᮪ᮔ
ᮄᮞ᮪ᮒᮤᮜᮂ ᮞᮔᮦᮞ᮪ᮔ ᮑᮆᮒ " ᮃᮜ᮪ᮒᮧ " ᮊᮀᮌᮧ ᮙᮥᮞᮤᮊ᮪ ᮕᮓᮥᮃᮔ᮪ ᮞᮥᮃᮛ
Kabupatén Acéh Besar () nyaéta salah sahiji Kabupatén di Propinsi Acéh, Indonésia
dina akhir taun 2023, jumlah pangeusi Acéh Besar lobana 435.298 jiwa
Kabupatén ieu mangrupa Kabupatén pangkulonna di Indonésia
Saméméh dimekarkeun dina akhir taun 1970-an, puseur dayeuh Kabupatén Acéh Besar asalna aya di Kota Banda Acéh
Sabada Kota Banda Acéh pisah ngajadi kotamadya mandiri, puseurna Kabupatén dipindahkeun ka Jantho di Pigunungan Seulawah
Kabupatén Acéh Besar ogé mangrupakeun tempat gumelarna pahlawan nasional Cut Nyak Dhien anu asalna ti Lampadang
Nalika Acéh masih kénéh jadi hiji karajaan, anu dimaksud Acéh atawa Karajaan Acéh tayalian wewengkon anu kiwari kasohor ngaranna Kabupatén Acéh Besar ditambah jeung sababaraha daérah anu geus ngajadi bagéan ti Kabupatén Pidie
Salian éta, kaasup ogé Pulo Wéh (kiwari geus ngajadi pamaréntah kota Sabang), sawaréh wilayah pamaréntah kota Banda Acéh, sarta sababaraha wewengkon ti Kabupatén Acéh Barat
Acéh Besar dina istilah Basa Acéh disebut "Acéh Rayeuk"
Disebut Aceh Rayeuk alatan ieu Acéh anu sabenerna jadi puseur Kerajaan Acéh sagigireun éta nya didieu kota karjaaan anu ngaranna Bandar Acéh atawa Bandar Acéh Darussalam
Pikeun ngaran Acéh Rayeuk aya ogé anu nyebutna Acéh Lhee Sagoe ("Aceh Tiga Sagi")
Saméméhna dipedalkeun Undang-Undang Darurat Nomor 7 Taun 1956, Kabupatén Acéh Besar mangrupakeun wewengkon anu diwangun ku tilu kawadanan, tayalian Kawadanan Seulimum, Kawadanan Lhoknga jeung Kawadanan Sabang
Antukna sabada ngaliwatan waktu anu panjang tur hetén dina usaha
Kabupatén Acéh besar disahkeun ngajadi daérah otonom ngaliwatan Undang-Undang Nomor 7 Taun 1956 kalawan puseur dayeuhna mangsa harita di Banda Acéh jeung oge mangrupakeun wilayah hukum Kotamadya Banda Aceh
Ku ayana pamenta jeung kamekaran daérah anu beuki ngaronjat tur nempo pikahareupeunna, Kota Banda Acéh salaku puseur dayeuh dianggap geus teu éfisién, dina mangsa kiwari anapon pikahareupeunna
Usaha mindahkeun puseur dayeuh ieu ti Kota Banda Acéh mimiti dikeureuyeuh ti taun 1969, tempat anu munggaran dipilih Kecamatan Indrapuri anu jarakna kurang leuwih 25 km ti Kota Banda Acéh
Usaha mindahkeun dayeuh ieu tacan lumangsung sakumaha anu direncanakeun
Kadieunakeun dina tanu 1976 kadua kalina mitembeyan mindahkeun deui puseur dayeuh kalawan pindah tempatna kanu séjén nyaéta di Kecamatan Seulimeum perenahna di kemukiman Janthoi anu jarakna kurang leuwih 52 km ti Kota Banda Aceh
Usaha ieu antukna ngabuahkeun hasil dimimitian ku kaluarna Paraturan Pamaréntah Republik Indonésia Nomor 35 Taun 1976 ngeunaan Pamindahan puseur dayeuh Kabupatén Daérah Tingkat II Acéh Besar ti wilayah Kotamadya Daérah Tingkat II Banda Aceh ka kemukiman Janthoi di Kacamatan Seulimeum, Wilayah Kabupatén Daérah Tingkat II Acéh Besar, dumasar kana hasil panalungtikan anu dilakukeun ku tim Departemén Dalam Negeri Républik Indonésia tut Pamaréntah Daérah anu
Républik Indonésia tut Pamaréntah Daérah anu gawé bareng jeung konsultan PT Markam Jaya anu di tempo tina sagala rupa aspék bisa disimpulkeun yén anu dianggap minuhan sarat salaku puseur dayeuh téh taya lian Kabupatén Daérah Tingkat II Acéh Besar tayalian Kemukiman Janthoi kalayan dibéré ngaran Kota Jantho
Sabada ditetepkeun Kota Jantho salaku puseur dayeuh Kabupatén Daérah Tingkat II Acéh Besar anu anyar, kukituna ngeureuyeuh mimiti mindahkeun puseur dayeuh, kalawan pindah sakabeh aktivitas kanto sacara resmi ti Banda Acéh ka Kota Jantho dina tanggal 29 Agustus 1983, kalayan diresmikeun ku Bapak Menteri Dalam Negeri Républik Indonésia mangsa éta, tayalian Bapak Soepardjo Rustam dina kaping 3 Méi 1984
Di dayeuh Jantho ngan aya kompleks perumahan sarta kantor-kantor pamaréntahan, teu aya losmén anapon hotél
Kota Jantho dihubungkeun ku labi-labi kalawan jarakna 60 km ti Banda Acéh, 28 km nuju ka Saree, sarta 12 km nuju ka jalan utama Banda Acéh–Médan
Kira-kira 12 km ti dayeuh Jantho ini aya curug
Wewengkon darat Acéh Besar watesna langsung jeung Kota Banda Acéh di sisi kalér, Kabupatén Acéh Jaya di beulah kulon kidul, sarta Kabupatén Pidie di beulah kidul jeung tenggara
Acéh Besar ogé mibanda wewengkon pulo-pulo tayalian Kacamatan Pulo Acéh
Kabupatén Acéh Besar bagéan kepuloan di sisi kulon, wétan jeung kalér diwatesan ku Samudra Hindia, Selat Malaka, jeung Teluk Benggala, anu misahkeun jeung Pulo Wéh, tempat di mana ayana Kota Sabang
Pulo-pulo utamana tayalian Pulau Breueh sarta Pulau Nasi
Sacara geografis sabagéan gedé wilayah Kabupatén Acéh Besar perenahna di hulu aliran Susukan Krueng Acéh
Mangsa éta kaayaan tutupan lahan tayalian 62,5% (menurut data citra landsat tahun 2007)
Bandar Udara Intérnasional Sultan Iskandar Muda anu mangrupakeun bandara internasional jeung ngajadi salah sahiji panto asup ka Propinsi Acéh
Pulo Benggala anu mangrupakeun pulo pang kulonna dina wewengkon Républik Indonésia mangrupakeun bagéan ti Kabupatén Acéh Besar
Kabupatén Acéh Besar mibanda hiji kadaharan anu has, tayalian Bolu manis ala Acéh anu museur di kacamatan Peukan Bada
Bolu ieu kasohor alatan mibanda rasana anu has, ngan waé hésé rék mekar alatan ku kaayaan anu can sapinuhna tingtrim
Sagigireun ti éta aya ogé gulé embé (kari) sarta "ayam tangkap" anu kasohor nikmat hiji deui "Sie rebuh" (daging Kulub) jeung asam "keu eung" (asem lada)
[[Kategori:Kota di Indonésia [[Kategori:Kabupatén di Acéh]]
ᮜᮥᮛᮂ ᮑᮆᮒ ᮕᮤᮀᮕᮤᮔᮔ᮪ ᮊᮜᮥᮛᮠᮔ᮪ ᮙᮤᮔᮀᮊ ᮕᮛᮀᮊᮒ᮪ ᮓᮆᮛᮂ ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮃᮒᮝ ᮊᮧᮒ
ᮠᮤᮏᮤ ᮜᮥᮛᮂ ᮃᮚ ᮞᮠᮔ᮪ᮓᮕᮩᮔ᮪ ᮏᮩᮀ ᮒᮀᮌᮥᮀ ᮏᮝᮘ᮪ ᮊ ᮎᮙᮒ᮪
ᮒᮥᮌᮞ᮪ ᮜᮥᮛᮂ ᮑᮆᮒ ᮍᮜᮊ᮪ᮞᮔᮊᮩᮔ᮪ ᮊᮝᮨᮔᮍᮔ᮪ ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮂ ᮔᮥ ᮓᮤᮜᮤᮙ᮪ᮕᮂᮊᮩᮔ᮪ ᮊᮥ ᮎᮙᮒ᮪ ᮎᮧᮎᮧᮌ᮪ ᮏᮩᮀ ᮊᮛᮊ᮪ᮒᮨᮛᮤᮞ᮪ᮒᮤᮊ᮪ ᮝᮤᮜᮚᮂ ᮏᮩᮀ ᮊᮘᮥᮒᮥᮠᮔ᮪ ᮓᮆᮛᮂ ᮞᮁᮒ ᮍᮜᮊ᮪ᮞᮔᮊᮩᮔ᮪ ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮠᮔ᮪ ᮞᮦᮏᮦᮔ᮪ᮔ ᮓᮥᮙᮞᮁ ᮊᮔ ᮊᮨᮒᮀᮒᮥᮃᮔ᮪ ᮕᮜᮒᮥᮛᮔ᮪ ᮕᮨᮛᮥᮔ᮪ᮓᮀ-ᮅᮔ᮪ᮓᮍᮔ᮪
ᮄᮞ᮪ᮒᮤᮜᮂ "ᮜᮥᮛᮂ" ᮞᮨᮛᮤᮀ ᮛᮔ᮪ᮎᮥ ᮏᮩᮀ ᮏᮘᮒᮔ᮪ "ᮊᮕᮜ ᮓᮦᮞ"
ᮙᮨᮙᮀ, ᮓᮤ ᮏᮝ ᮜᮧᮜᮧᮘᮔᮔᮔ, ᮞᮎᮛ ᮠᮤᮞ᮪ᮒᮧᮛᮤᮞ᮪ ᮕᮙᮤᮀᮕᮤᮔ᮪ ᮠᮤᮏᮤ ᮓᮦᮞ ᮊᮞᮧᮠᮧᮁ ᮊᮥ ᮄᮞ᮪ᮒᮤᮜᮂ "ᮜᮥᮛᮂ"
ᮒᮕᮤ ᮓᮤᮔ ᮊᮧᮔ᮪ᮒᮨᮊ᮪ᮞ᮪ ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮠᮔ᮪ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ, ᮠᮤᮏᮤ ᮊᮜᮥᮛᮠᮔ᮪ ᮓᮤᮕᮤᮀᮕᮤᮔ᮪ ᮊᮥ ᮜᮥᮛᮂ, ᮞᮨᮓᮨᮀᮊᮩᮔ᮪ ᮠᮤᮏᮤ ᮓᮦᮞ ᮓᮤᮕᮤᮀᮕᮤᮔ᮪ ᮊᮥ ᮊᮕᮜ ᮓᮦᮞ ᮃᮒᮝ ᮊᮥᮝᮥ
ᮒᮀᮒᮥ ᮝᮆ ᮓᮥᮃᮔᮔ ᮘᮦᮓ, ᮞᮘᮘ᮪ ᮜᮥᮛᮂ ᮙᮍᮢᮥᮕ ᮕᮌᮝᮦ ᮔᮌᮢᮤ ᮞᮤᮕᮤᮜ᮪ ᮔᮥ ᮒᮀᮌᮥᮀ ᮏᮝᮘ᮪ ᮊ ᮎᮙᮒ᮪; ᮞᮨᮓᮨᮀᮊᮩᮔ᮪ ᮊᮕᮜ ᮓᮦᮞ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮏᮘᮒ᮪ ᮊᮥ ᮞᮠ ᮝᮆ ᮔᮥ ᮙᮤᮔᮥᮠᮔ᮪ ᮞᮛᮒ᮪, ᮒᮥᮁ ᮓᮤᮕᮤᮜᮤᮂ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮊᮥ ᮛᮚᮒ᮪ ᮊᮥ ᮏᮜᮔ᮪ ᮕᮙᮤᮜᮤᮠᮔ᮪ ᮊᮕᮜ ᮓᮦᮞ (ᮕᮤᮜ᮪ᮊᮓᮦᮞ᮪)
Digital object identifier (DOI) nyaéta hiji organisasi "nirlaba" anu museurkeun kagiatanna dina "patén identifier" atawa "hand" dipaké pikeun ngaidéntipikasi sacara "unik" rupa-rupa objék, anu dibakukeun ku Organisasi Internasional pikeun Standardisasi (ISO)
DOI "otoritasna" dina (ISO 26324), mangrupakeun prak-prakanna tina "Handle System"; "hand" singketan tina "Human &amp; Digital"
aranjeunna ogé loyog dina sistem URI ("Uniform Resource Identifier)"
Éta anu loba dipaké pikeun ngaidéntipikasi widang akademik, profésional, jeung inpormasi pamaréntah, sapertos Jurnal Akademik, artikel, laporan panalungtikan, kumpulan data, sareng "publikasi" resmi
DOI boga tujuan pikeun ngabéréskeun tujuanana, tangtuna DOI nujul kana obyék inpormasi
Ieu bisa kahontal kujalan ngumpulkeun DOI ngeunaan obyék kana "metadata", sapertos URL dimana aya objékna
Ku kituna, bisa dilakukeun tarékah satuluyna sarta "Interoperability" tayalian bisa silih tukeur data kalayan henteu aya halangan nanaon
DOI béda jeung ISBN atawa ISRC anu mangrupa idéntifikasi wungkul
Sistem DOI ngagunakeun "indecs Content Model" pikeun ngagambarkeun métadata
DOI pikeun dokumén (tetep/"remains") dina harti tetep salami umur dokumén éta, sedengkeun lokasina sareng métadata sanésna tiasa robih
Ngarujuk kana dokumén "online" ku DOI na kedah nyayogikeun "tautan" anu langkung "stabil" tibatan langsung nganggo URL na
Tapi lamun URL na robah, "penerbit" kudu ngamutahirkeun métadatana sangkan DOI angger ngajaga link ka URL
Éta tanggung jawab anu medalkeun pikeun ngapdét "database" DOI
Upami aranjeunna gagal ngalakukeunana, DOI pikeun megatkeun hiji sambungan "dead link", ninggalkeun DOI gunana
"Pengembang" sareng "administrator" sistem DOI nyaéta Yayasan DOI Internasional (IDF), nu diwanohkeun dina taun 2000
Organisasi anu nyumponan kawajiban kontrak tina sistem DOI sareng daék mayar kanggo janten anggota sistem tiasa napelkeun DOI
Sistem DOI dilaksanakeun ngaliwatan féderasi agénsi "pendaptaran" anu dikoordinir ku IDF
Nepi ka ahir April 2011 leuwih ti 50 juta ngaran DOI geus ditugaskeun di kira-kira 4,000 organisasi, sarta dina April 2013 jumlah ieu geus tumuwuh nepi ka 85 juta ngaran DOI ditugaskeun leuwih ti 9.500 organisasi
"Nomenklatur" jeung "sintaksis"
DOI mangrupakeun jinis "Handle System handle", nu wangunna mangrupa "string karakter" dibagi jadi dua bagian, "prefiks" jeung "sufiks", dipisahkeun ku gurat déngdék
codice_1 Mimitina "prefix" ngaidéntifikasi anu ngadaptar lajeng "sufiks" ngaidéntifikasi kana objék husus anu aya hubunganana sareng DOI
Sabagéan ageung karakter "Unicode" dina ieu tutumbu légal, anu diinterprétasi ku cara "case-insensitive" nyaéta teu aya bédana antara hurup gedé jeung hurup leutik
"Prefiks" biasana kawas codice_2, dimana codice_3nyaéta angka nu leuwih gedé atawa sarua jeung codice_4, anu watesna ngan ukur gumantung kana jumlah anu ngadaptar
Mimitina tiasa dibagi deui sareng titik, sapertos codice_5
Contona, dina ngaran DOIcodice_6,mimitina nyaéta codice_7 jeung sufiksna nyaétacodice_8
Bagian "10" anu mimitina ngabédakeun cecekelan salaku bagian tina "namespace" DOI, sabalikna sababaraha ngaran "spasi" Sistim cecekelan séjén, jeung dina karakter codice_4 anu mimiti ngaidéntipikasi anu ngadaptar; dina hal ieu nu ngadaptar nyaéta "International DOI Foundation" sorangan
codice_8 mangrupa panungtung, atawa jinis ID, ngaidéntipikasi hiji objék (dina hal ieu, vérsi panganyarna tina "DOI Handbook")
Ngaran DOI bisa nangtukeun hasil anu kréatip (sapertos téks, gambar, audio atanapi vidéo, sareng "parangkat lunak") boh dina wujud éléktronik atanapi pisik, pagelaran, jeung karya abstrak sapertos lisénsi, "transaksi" husus sareng pihak sanés, jeung saja bana
Ngaranna tiasa ngarujuk kana objék dina kadetilan anu béda-béda: kukituna ngaran DOI bisa nangtukeun hiji jurnal, hiji masalah individu jurnal, artikel individu dina jurnal, atawa tabél tunggal dina éta artikel
Pilihan ngeunaan kajéntréan dipasrahkeun ka nu tugasna, tapi dina sistem DOI kudu diébréhkeun salaku bagian tina métadata nu pakait sareng ngaran DOI, ngagunakeun hiji kamus data dumasar kana modélna/"indecs Content Model"
"Buku Pituduh DOI" resmi sacara jéntré nyebutkeun yén DOI kedah dipintonkeun dina layar sareng dicitak dina "format".codice_11
Sabalikna tina "Buku Panduan DOI", "CrossRef", agénsi "pendaptaran" DOI utama, nyarankeun mintonkeun URL (conto, codice_12) tinimbang format resmi dieusian (conto, codice_11) URL ieu pengkuh (aya kontrak nu puguh jeung daria/bener-bener dina domain DOI.ORG),jadi éta hiji PURL—nyadiakeun hiji lokasi HTTP proxy sérver nu bakal ngalihkeun aksés wéb ka lokasi "online" anu bener tina "item" anu numbu
Rékoméndasi "CrossRef" utamana dumasar kana anggapan yén DOI keur dipintonkeun henteu nganggo "hyperlinked" ka URL nu luyu.—Argumenna nyaéta yén teu nganggo "hyperlink" éta henteu gampang pikeun nyalin-sareng-témpél URL lengkep pikeun leres-leres nyangking halaman keur DOI, sahingga sakabéh URL kudu ditembongkeun, sahingga jalma nempo kaca nu ngandung DOI pikeun nyalin-témpél URL, kana jandela anyar / tab di maranéhna browser pikeun muka halaman anu cocog pikeun
pikeun muka halaman anu cocog pikeun dokumén anu diwakilan ku DOI
Kusabab DOI mangrupikeun rohangan ngaran dina "System Handle", sacara "semantik" leres pikeun ngagambarkeunana salaku URI.codice_14
Eusi utama sistem DOI ayeuna ngawengku: Dina "Organisation for Economic Co-operation and Development" "publication service" OECD iLibrary, unggal tabél atawa "grafik" dina hiji OECD "publikasi" dipintonkeun ku hiji nami DOI anu nuju ka "file Excel" data dina dasar tabél sareng "grafik"
Pangwangunan salajengna jasa sapertos direncanakeun
"registries" séjén kaasup Crossref jeung Badan Pendaptaran DOI Éropa multibasa (mEDRA)"
Since 2015, RFCs disarankeun salaku codice_15
"Fitur" sarta kauntungan
IDF ngarancang sistem DOI pikeun nyadiakeun wangun "persistent identification", dimana unggal ngaran DOI sacara permanén sareng jelas ngidéntipikasi objék anu aya hubunganana (sanaos nalika anu medalkeun jurnal robih, sakapeung sagala DOI bakal dirobih, kalawan DOI heubeul euweuh jalan)
Éta ogé ngahubungkeun metadata sareng objék, éta ngamungkin nyadiakeun pamaké kalawan potongan inpormasi anu aya hubungan ngeunaan objék jeung hubungan maranéhanana
Kaasup salaku bagian tina métadata ieu nyaéta tindakan "jaringan" anu ngamungkinkeun ngaran DOI diréngsékeun ka lokasi wéb dimana objék anu dijelaskeun tiasa dipendakan
Pikeun ngahontal cita-citana, sistem DOI ngagabungkeun "Handle System" jeung "indecs Content Modél" jeung infrastruktur sosial
Sistem "Handle" mastikeun yén nami DOI pikeun hiji obyék henteu dumasar kana "atribut" anu tiasa dirobih tina objék sapertos lokasi pisik atanapi kapamilikanana, yén "atribut" obyék disandikeun dina métadatana tinimbang dina nami DOI na, yén euweuh dua objék anu ditugaskeun DOI namina sami
Kusabab ngaran DOI mangrupakeun "string" "karakter" pondok, aranjeunna bisa dibaca ku manusa, bisa "disalin" jeung ditempelkeun jadi téks, tur pas kana spésifikasi URI
Mékanisme résolusi ngaran DOI tindakan di "balik layar", ku kituna pamaké komunikasi sareng éta dina cara nu sarua sakumaha kalayan sagala jasa wéb lianna; éta diwangun dina arsitéktur kabuka, ngawengku mékanisme kapercayaan, sareng direkayasa pikeun dijalankeun sacara andal sareng fléksibel supados tiasa diadaptasi pikeun ngarobih tungtutan sareng aplikasi anyar tina sistem DOI
Resolusi ngaran DOI tiasa dianggo sareng "OpenURL" pikeun milih anu paling pas diantara sababaraha lokasi pikeun objék anu dipasihkeun, nurutkeun lokasi pamaké nyieun pamundut nu
Sanajan kitu, sanajan pangabisa ieu, sistem DOI geus narik kritik ti pustakawan pikeun ngarahkeun pamaké kana salinan non-gratis dokumén, nu bakal geus sadia sarta euweuh "fee" tambahan ti lokasi "alternatif"
"Model Konten indecs" sakumaha anu dianggo dina "sistem" DOI ngahubungkeun métadata sareng objék
"Kernel" leutik métadata umum dibagi ku sadaya ngaran DOI sareng tiasa "diperpanjang" sacara "opsional" sareng data anu rélevan, nu bisa jadi umum atawa diwatesan
Anu ngadaptar tiasa ngapdet métadata kanggo nami DOI na iraha waé, sapertos nalika inpormasi publikasi robih atanapi nalika obyék pindah ka URL anu béda
Yayasan DOI Internasional (IDF) ngawaskeun integrasi téknologi ieu sareng operasi sistem ngaliwatan infrastruktur téknis sareng sosial.Infrastruktur sosial federasi agénsi pendaptaran mandiri anu nawiskeun jasa DOI dimodelkeun kana ngarekahanna "federasi" anu suksés tina "identifier" sapertos GS1 sareng ISBN
Babandingan jeung skéma identifier séjén
Hiji ngaran DOI béda ti "pointer" Internét ilahar dipaké pikeun bahan, sapertos "Uniform Resource Locator" (URL), dina éta ngaidentipikasi hiji obyék sorangan salaku éntitas kelas kahiji, tinimbang tempat husus dimana objék lokasina dina waktu nu tangtu
Éta ngalaksanakeun konsép "Uniform Resource Identifier (Uniform Resource Name)" sareng nambihan modél data sareng "infrastruktur" sosial.. Ngaran DOI ogé béda ti pendaptaran idéntifikasi standar sapertos ISBN, ISRC, jeung saja bana
Tujuan tina ngadaptarkeun "identifier" nyaéta pikeun ngatur kumpulan identifier anu dipasihkeun, padahal tujuan utama sistem DOI nyaéta pikeun ngajantenkeun kumpulan identifiers tiasa dilampahkeun sareng tiasa dioperasikeun, dimana kempelan éta bisa ngawengku identifiers ti loba kumpulan séjén dikawasa
Sistem DOI nawiskeun pengkuh, "semantically interoperable" résolusi pikeun patali data ayeuna jeung paling cocog pikeun bahan anu bakal dipaké dina layanan di luar kontrol langsung ti nu ngaluarkeun "assigner" (misalna kutipan umum atawa ngatur eusi nilai)
Éta ngagunakeun pendaptaran anu diurus (nyadiakeun infrastruktur sosial sareng téknis)
Éta henteu nganggap naon waé modél bisnis khusus pikeun nyayogikeun pangidentifikasi atanapi jasa sareng ngamungkinkeun jasa anu sanés aya pikeun ngaitkeun éta ku cara anu ditetepkeun
Sababaraha "pendekatan" pikeun nyieun "identifiers" pengkuh geus diajukeun
"Perbandingan pendekatan" identifier pengkuh hésé sabab henteu sadayana ngalakukeun hal anu sami
Ngarujuk kana sakumpulan skéma salaku "identifier" henteu hartosna aranjeunna tiasa dibandingkeun kalayan gampang
"Sistem idéntifikasi" anu sanés tiasa ngamungkinkeun téknologi kalayan halangan anu pikeun asup, nyadiakeun mékanisme panyiri anu gampang dianggo anu ngamungkinkeun saha waé pikeun nyetél conto énggal (conto kalebet "Persistent Uniform Resource Locator" (PURL), URLs, "Globally Unique Identifier"s (GUIDs), jsb
), tapi bisawaé kakurangan sababaraha kagunaanna skéma anu dikontrol ku pendaptaran sareng biasana bakal kakurangan métadata dina skéma anu dikontrol
Sistem DOI teu gaduh pendekatan ieu sareng teu kedah dibandingkeun langsung sareng skéma pengenal sapertos kitu
Rupa-rupa aplikasi anu ngagunakeun téknologi anu ngamungkinkeun sapertos kitu sareng "fitur" tambahan parantos diciptakeun anu nyumponan sababaraha "fitur" anu ditawarkeun ku sistem DOI pikeun séktor husus (contona, ARK)
Hiji ngaran DOI henteu gumantung kana lokasi obyék sarta, kucara kieu, sarua jeung Uniform Resource Name (URN) atawa PURL tapi béda ti URL biasa
URL sering dianggo salaku identifier pengganti pikeun dokumén dina Internét sanaos dokumén anu sami di dua lokasi anu béda gaduh dua URL.Sabalikna, identifiers pengkuh kayaning ngaran DOI ngaidentipikasi objék salaku éntitas kelas munggaran: dua instansi tina objék anu sarua bakal boga ngaran DOI sarua
Resolusi ngaran DOI disayogikeun ngaliwatan Handle System,dikembangkeun ku Corporation for National Research Initiatives, tur sadia kalawan bébas pikeun sagala pamaké encountering ngaran DOI
Resolusi alihan pamaké ti ngaran DOI ka hiji atawa leuwih lembar data diketik: URL ngalambangkeun instansi obyék, jasa sapertos e-mail, atawa hiji atawa leuwih item metadata
Pikeun Sistim cecekelan, ngaran DOI mangrupakeun cecekelan, sareng gaduh sakumpulan nilai anu ditugaskeun ka éta sareng tiasa dianggap salaku rékaman anu diwangun ku sakelompok widang
Unggal nilai cecekelan kudu boga tipe data dieusian na codice_16 sawah, anu nangtukeun sintaksis jeung semantik datana
Bari DOI persistently tur uniquely ngaidentipikasi obyék nu eta ditugaskeun, Resolusi DOI bisa jadi teu pengkuh, alatan masalah teknis jeung administrasi
Pikeun ngabéréskeun ngaran DOI, eta bisa jadi input ka resolver DOI, sapertos doi.org
Cara séjén, pikeun nyingkahan ngetik atawa motong-jeung-témpél kana "resolver" nyaéta ngasupkeun DOI dina dokumén salaku URL nu ngagunakeun "resolver" salaku "proxy" HTTP, sapertos codice_17 (disarankeun) or codice_18, duanana ngarojong HTTPS
Contona, DOIcodice_6 bisa diasupkeun kana rujukan atawa hyperlink salaku codice_12
Cara ieu ngamungkinkeun pamaké pikeun ngaklik DOI salaku normal hyperlink
Memang, sakumaha disebutkeun saméméhna, ieu kumaha CrossRef nyarankeun yén DOIs salawasna digambarkeun (rleuwih milih HTTPS tibatan HTTP), ku kituna lamun aranjeunna motong-jeung-nempelkeun kana dokumén lianna, surélék, jeung saja bana, aranjeunna bakal "actionable" atawa bisa dituluykeun
"Resolver" DOI sareng HTTP "Proxies" sanésna kalebet "System Handle" sareng "PANGAEA."
Dina awal taun 2016, kelas anyar tina "resolvers" DOI alternatip ieu dimimitian ku http://doai.io
Ladenan ieu teu biasa sabab nyobian mendakan vérsi paywall (sering pangarang diarsipkeun) tina judul sareng alihan pangguna ka éta tinimbang "versi penerbit "
Ti saprak éta, aksés kabuka séjén ngarojong DOI "resolvers" geus dijieun, utamanahttps://oadoi.org/dina Oktober 2016 (engké Unpaywall).Sedengkeun solvers DOI tradisional samata-mata ngandelkeun "System" cecekelan, "solvers" DOI pilihan munggaran ngobrolkeun sumberdaya aksés kabuka kayaning "BASE" "(Bielefeld Academic Search Engine)"
Pilihan pikeun "proxy" HTTP nyaéta ngagunakeun salah sahiji sajumlah "add-on" sareng "plug-in" pikeun "Web browser", kukituna nyingkahan konvérsi DOIs kana URL, nu gumantung kana ngaran "domain" jeung bisa jadi tunduk robah, bari tetep ngamungkinkeun DOI pikeun diolah salaku "hyperlink" normal
Bisa nimbulkeun masalah cara ieu lamun dipake, sahenteuna dina ayeuna, sabagéan ageung pangguna bakal mendakan DOI dina "browser", maca surat, atawa "software" séjénna nu teu boga salah sahiji "plug-in" ieu dipasang
Struktur organisasi IDF