izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Tanggal 3 Maret 2013 diumumkeun hasil Pilkada Gubernur - Wagub Jawa Barat Pasangan Cagub - Cawagub nomer 5 Rieke-Teten meunang réngkin ka 2 ti 5 pasangan calon kalawan beubeunangan sora 5.714.997 sora atawa 28,41 persén ti sora sah
Dina pamilu législatif 2014, Rieke Diah Pitaloka maju minangka calon législatif DPR dapil Jawa Barat VII, manéhna gé lolos ka Senayan sarta jadi anggota DPR périodeu 2014 - 2019 kalawan beubeunangan sora 255.044 sora
Rieke Diah Pitaloka kawin jeung dosén filsafat Universitas Indonésia, Donny Gahral Adian dina poé Sabtu, 23 Juli 2005, di padumukan kolotna Rieke di Garut, Jawa Kulon
Ieu pakawinan téh jadi cucuk rungkang lantaran tunangan Rieke ti 11 Januari 2002, sutradara Exel J Permadi ngarasa dirina jeung Rieke can resmi pepegatan
Tanggal 9 Januari 2011, selang sapoé sanggeus milangkala Rieke nu ka 38, manéhna babaran budakna kembar nyaéta Misesa Adiansyah jeung Jalumanon Badrika liwat operasi Caesar
saméméhna ieu pasangan téh geus dipaparin saurang anak lalaki nu gumelar taun 2009 ngaranna Sagara Kawani Hadiasyah
Kasus palécéhan séksual
Manéhna kungsi meunang palécéhan séksual ku saurang dokter nalika ngalakonan kunjungan kerja ka RSUD Labuang Baji, Sulawesi Kidul dina poé Senén (8 Maret 2010)
Teu narima ku hal éta, manéhna langsung ngalapor ka pulisi
Kuta nyaéta pager luhur atawa tembok; wates anu wanguna bénténg ngurilingan imah, karaton, daérah, atawa hiji kota
Kuta mibanda kagunaan pikeun ngajaga imah atawa wangunan anu aya di jeroeunna tina sagala gangguan anu datang ti luar, ogé pikeun wates hiji tempat sangkan henteu pacorok tur diandih ku batur
Kuta ilahar dijieun tina témbok, bata beureum, batu alam, batu susukan, aya ogé anu dikombinasikeun jeung beusi, kai, atawa tatangkalan
Kuta sok dijieun paribasa pikeun jalma jegud, beurat beunghar jeung luhur martabatna: luhur kuta gedé dunya
Imah-imah urang Éropa anu jaregud lolobanana diwatesan kuta anu jangkung, mangsa asup ka imah kudu ngaliwatan heula panto kuta anu disebut régol
Baheula kuta diwangun ngurilingan hiji kacamatan, kandelna kurang leuwih 4 méter ari jangkungna aya kana 3 nepi ka 3,5 méter
Unggal juru aya tampat pikeun nalingakeun kaayaan di saluareun kuta, kuta saluareun aya kamalir anu disebut "jagang"
Wiki Sabanda II
Hui cilembu ("Ipomoea batatas Poir") nyaéta variétas hui anu asalna tina kulawarga "Convolvulus batatas Linn"
Hui cilembu kaasup kana pepelakan utama anu loba dipelak tur direkahkeun, sanajan asal muasal ieu tangkal tacan kanyahoan kalawan écés
Utamana di daérah Jawa Barat hui variétas ieu loba dipelak tur direkahkeun di Désa Cilembu, Tanjungsari, Sumedang
Ieu hui mibanda rasa amis kareueut tur dagingna anu pulen, utamana beunang nyeupan atawa ngabubuy ("oven")
Hui cilembu paling dipikaresep ku lantaran rasana, loba didagangkeun dina kaayaan asak beunang "ngoven" atawa atah kénéh
Hui cilembu sagigireun beutina mangpaat pikeun dikonsumsi, cara ngolahna bisa dibeuleum, dikulub atawa diseupan
Hui cilembu ogé mibanda kagunaan séjén pikeun ubar saperti: Pikeun ubar luar, daunna beunang ngabebek ditaplokeun kana bagéan awak anu keuna ku reumatik jeung bareuh ku lantaran katakol atawa kadupak
Ogé bisa dipaké pikeun ngubaran borok dina sakabéh kulit
Tangkal jeung daun ngora (pucuk) bisa dipaké nyayur jeung lalab, ngubaran "emesis", "pencahar", jeung nangkal rupa-rupa racun
Hiji uih cilembu nu ukuran sedeng jeung panjangna 5 inci jeung diameter 2 inci
Nalika dibeuleum jero kulitna, teu maké mantéga atawa minyak, hui ieu ngandung 103 kalori tina 100gram
Hui cilembu mangrupa pillihan nu alus pikeun nu keur diét atawa jadi kadaharan pikeun budak leutik ku sabab teu ngandung lemak jeung kolesterol
The American Dietetic Association ngarékoméndasikeun pikeun ngasupkeun hui cilembu atawa nyampurkeun hui cilembu jadi kadaharan sapopoé
Salian ti dibeuleum, bisa ogé diolah jadi kadaharan lain, saperti jadi "smoothies", atawa bahan dasar roti
Ngandung loba serat
Dina 100 gram hui cilembu, ngandung nepi ka 4 gram serat atawa kira-kira 24% ti kabutuhan serat nu dirékoméndasikeun sopopoé
The American Héart Association nyarankeun loba ngonsumsi kadaharan nu ngandung loba serat pikeun nurunkeun kolesterol, "kadar gula darah" jeung nurunkeun résiko "stroke"
Hui cilembu ngandung loba "pigmen karotenoid" nu ngakibatkeun warna dagingna orén
Numutkeun situs WHfoods, ngandung Vitamin A nu alus pikeun kasehatan mata, hui cilembu ngandung leuwih loba Vitamin A dibandingkeun jeung jenis hui lianna
Salian ti Vitamin A, hui cilembu ogé ngandung Vitamin C nu nyukupan 52% ti kabutuhan sapopoé
Dina sababaraa panalungtikan, hui kabukti jadi sumber karoten nu leuwih loba ti batan sayuran nu daunna héjo
Gawé bareng jeung betakoroten, kadua antioksidan ieu bisa ngaleungitkeun radikal bebas tina awak jeung "anti-inflamasi"
Numutkeun "National Cancer Institute," hui cilembu gé bisa ngurangan résiko kanker
Hui cilembu ngandung sumber mineral saperti tambaga, mangan, kalium, jeung fosfor
Dina 200 gram hui cilembu nyumbang 50% mangan, 36% tambaga, 26% kalium, jeung 15% fosfor tina kabutuhan nu dirékoméndasikeun sapopoé
Lolong nyaéta kaayaan teu bisa nempo pisan lantaran dua matana peureum
Lolong bisa karandapan ti mimiti gumelar atawa ti kudrat anu teu bisa nempo, bisa ogé ku alatan indra panempo atawa mata ngarandapan karuksakan alatan ku panyakit, anu ngabalukarkeun mata henteu bisa nempo nanaon
Dina sababaraha kaayaan, lolong bisa disababkeun tina kacilakaan, panyakit inféksi campak ogé bisa ngabalukarkeun ruksakna "ulseraso" kornéa mata
Di Afrika lolong anu karandapan ku barudak téh lantaran kaserang panyakit turunan ti kolotna kitu deui ka budak anu gumelar dina kaayaan albino "okulokutaneus"
Dina sababaraha kajadian, lolong ogé dibalukarkeun alatan kakurangan vitamin A, balukarna baris kakeunaan "karatomalasia" anu dibarengan ku molétékna kornéa mata
"Tarakoma" jeung inféksi ogé bisa dibalukarkeun ku kaeuntreupan laleur kana mata
Lolong bisa dibalukarkeun tina katarak ilaharna keuna ka jalma anu geus kolot, ogé keuna ka ibu-ibu anu kakandungan, ieu ku lantaran henteu saimbangna hormon anu aya dina awak ("glaukoma, retinopathy, diabetic, darah tinggi", jeung "degenerasi makular")
Numutkeun laporan WHO di Indonésia aya kana 20 juta urang ngarandapan lolong ku lantaran tina panyakit katarak
Sepat ("Trichopus Trichopterus") nyaéta lauk leutik anu asalna tina kulawarga "Osphronemidae", awakna gepéng sagedé daun rambutan, pangawakanna méh sarimbag jeung lauk guramé
Lauk sepat kaasup lauk anu mibanda niléy ékonomi
Loba dikonsumsi dina kaayaan seger atawa geus dijieun lauk asin, lauk sepat ogé loba dijual hirup pikeun lauk hias
Sababaraha daérah anu kasohor ngahasilkeun lauk sepat olahan kayaning Jambi utamana ti daérah Kumpeh jeung Kumpeh Ulu; Sumatra Kalér, Kalimantan Kidul
Lauk sepat ilahar kapanggih hirup di balong, situ, susukan, ogé rawa-rawa
Bisa hirup di cai anu mibanda PH jeung oksigén anu jumlahna saeutik, ieu ku lantaran lauk sepat mibanda organ séjén pikeun ngambekan anu disebut "labyrinth"
Di alam liar, lauk sepat mimiti mijah mangsa panungtung usum hujan atawa nyanghareupan usum halodo
Sepat bikang umur 7 bulan bisa ngahasilkeun endog kurang leuwih 7000 - 8000 siki dina sakali mijah
Endogna laleutik bodas semu konéng, ieu baris megar dina waktu 36 - 48 jam ti saprak mijah atawa ngendog
Endog-endog lauk sepat dikarimunan ku budah ("yolk sack") anu dijieun ku sepat jaluna, mangsa endog geus megar jadi burayak, éta simbut endog anu tadi nyimbutan baris jadi kahakananna tur bakal béak dina waktu tilu poé nepi ka saminggu
Mimitina mah sepat digolongkeun kana "Belontiidae", bareng jeung lauk cupang ngan kiwari mah dihijikeunna kana golongan Osphronemidae, anu di jerona kaasup lauk guramé jeung sepat leutik ("Colisa")
Kulawarga lauk "Trichogaster" méh sarimbag jeung lauk tina kulawarga "Colisa"; taya lian mibanda cécépét panjang dina beuteungna katempo kawas pecut
Bédana ari kulawarga "Trichogaster" cécépét dina tonggongna leuwih badag tur pondok, kitu ogé dina pangawakana leuwih badag tibatan kulawarga "Colisa"
Koja nyaéta kantong beunang nganyam/ngajujut anu dijieun tina kulit kai beunang ngagintir atawa ngarara, dipaké paranti mawa barang anu henteu pati gedé
Koja dipakéna ku jalan disoréndangkeun kana taktak, baheula mah koja téh dimangpaatkeun pikeun mawa bekel mangsa miang ka kebon, huma, leuweung atawa ka sawah, kitu ogé pikeun ngawadahan barang balanjaan mangsa indit ka pasar
Taya lian urang Baduy anu ngamumulé kamonésan nyieun kantong koja nepi ka kiwari
malahan ku juljolna warga saluareun baduy anu ngadon arulin ka éta daérah baduy, geus mantuan ngaronjatkeun hasil jujutan kantong koja anu engkena baris dijual pikeun oléh-oléh jeung kagegelan séjénna
Koja dijieun tina kulit tangkal teureup atawa kantéh bisa dicelep atawa henteu, gumantung pangaresep
urang Baduy nyieun kantong koja ngan sakadar ngeusi waktu mangsa rinéh balik ti sawah atawa huma
Tajug nyaéta wangunan paranti umat muslim ngalaksanakeun ibadah (solat, ngaji, jeung sajabana), ukuranna leuwih leutik tur basajan tibatan masigit.Utamana di pilemburan, tajug ogé jadi hiji tempat barudak dialajar ngaderes ngaji jeung agama, wanci pasosoré sabada baralik ti sakola
Gedé jeung leutikna tajug teu aya katangtuan, ilahar gedéna tajug disaluyukeun jeung gedé imah-imah anu aya disagigireuna
Umpamana jama'ah éta tajug geus karasa heurin, biasana aya dua kamungkinan
Kahiji, nyieun deui tajug, kaduana ngagedéan deui ukuran tajugna
Di jero tajug ngan aya dua rohangan, rohangan jama'ah jeung paimbaran paranti imam solat
Di daérah minang mah tajug téh sok dipaké ogé tempat saré lalaki nu geus sawawa anu masih kénéh lalagasan, kabeneran teu boga tempat misah di imah kolotna
Di daérah Jawa Kulon ogé loba kapanggih masigit jeung tajug, pikeun gambaran waé dina taun 1996 aya kana 21.038 wangunan masigit jeung 655.741 tajug
Tajuk ilaharna kapanggih di pilemburan kalawan dina wangun nu kacida basajanna, malahan ngan bisa dipaké solat ku sababaraha urang wungkul.Tajug téh perenahna di sisi sawah atawa kebon, sisi lembur atawa jalan liliwatan ka kampung séjén
Tajug bisa diwangun ku jalan réréongan atawa ngahaja diwangun ku saurang baé nu mibanda taneuh tempat tajug diwangun
Teureup ("Artocarpus elasticus") nyaéta tangkal leuweung ti kulawarga "moraceae"
Kaina alus naker pikeun bahan nyieun parahu, bahan "bangunan", jeung kabutuhan séjén
Teureup mibanda ngaran daérah anu béda-béda kayaning: bakil (Malaysia), torop (Batak), tarok (Minangkabau), kalam (Mentawai), kokap (Madura), erap (Kalimantan)
Tangkal teureup mikaresep daérah anu panas tur beueus ("lembab"), tangkalna ngan bisa hirup dina taneuh anu déngdék, urut urug atawa rempag, sisi susukan jeung gawir
Jangkung tangkalna bisa nepi ka 40-65 méter, régangna kandel, daunna rarubak kelirna héjo, pendul buahna konéng semu coklat, mangsa geus jadi buah méh sarimbag jeung buah kelewih, usum kembangan bulan juni - Agustus
Kulit luar tangkalna semu coklat katempo rada karadak, upama diturih baris ngaluarkeun geutah/leugeut kelirna bodas, baheula mah geutah teureup anu ilahar disebut "leugeut teureup", dimangpaatkeun pikeun néwak manuk
Siki buah teureup bisa dimangpaatkeun pikeun minyak rambut, kulit tangkalna bisa ogé dipaké pikeun ngubaran nyeri beuteung kitu deui rami atawa rambatna diala pikeun nyieun tali anu engkéna dijujutan, tur dijieun rupa-rupa kamonésan: kantong koja, geulang2, tali, tambang, jeung sajabana
Malahan bisa ogé dimangpaatkeun pikeun ngubaran kasakit miceun waé
Daunna ogé bisa dimangpaatkeun pikeun ubar cacingeun
Uyan Suryana sok disebut ogé Yan Asmi nyaéta saurang "seniman" Sunda, "budayawan", "musikus", ogé anggota grup D'Bodor
() Mimiti ngahiji jeung grup bodor D'bodor taun 1986, Uyan kungsi digawé di kantor Dinas Pendapatan kota Sukabumi
Sagigireun icikibung dina seni Uyan ogé mibanda hiji ka padulian kana kaayaan lingkungan, kungsi ngadegkeun hiji yayasan anu dingaranan "PEPELING (Penduduk Peduli Lingkungan)" tina hasil sagala itikurih jeung gawé anu rancagé ieu, anjeuna meunang rupa-rupa pangajén boh ti Pemkot jeung Pemkab, Pamaréntah Propinsi di sababaraha daérah, Kamentrian Lingkungan Hidup, jeung pangajen ti présidén RI
Uyan Suryana mangrupa "pelawak" anu loba kamonésan saperti nurutan sora seniman séjén saperti: Ebiet G Ade, Rhoma Irama) jeung nyambung keun lagu ku kecap-kecap anu pikaseurieun
D'Bodor anu kungsi ngagedékeun Uyan téh dikokojoan ku Abah Us us (Radén Achmad Yusuf Wargapranata) mangsa keur manggung sok maké baju anu naplok panitih gedé jeung baturna Kusye (Engkus) nu pangawakan leutik tapi lincah tur tanginas
Uyan tilar dunya di Rumah Sakit Umum Daérah (RSUD) R. Syamsuddin, SH, alatan kaserang panyakit liver
Senin (29/3), dini hari
Alatan ngarandapan kasakit Liver, vertigo, jeung stroke kalawan ninggalkeun saurang istri tur 5 urang anak
Gawir nyaéta hiji tempat anu lungkawing
Gawir téh aya ku alatan rupa-rupa kajadian géologi kayaning urug, longsor, kabawa cai, jeung sajabana
Ilaharna gawir kapanggih di sisi susukan, basisir laut, jeung gunung.Daérah anu ngagawir ilaharna dina gunung apu, batu, keusik, jeung taneuh sakapeung ogé kapanggih di gunung batu granit atawa "basalt"
Gawir dina basa Indonésia disebut "tebing", basa Inggrisna "Cliff"
Gawir bisa waé kapanggih di sisi susukan anu jero tur gurawés alatan urug balas kairid ku cai
Bisa waé aya disisi gunung atawa sisi palataran jero anu misahkeun sawah, kebon, rawa jeung sajabana
Gawir kaayaan rumpil tur netek, hésé ditaékan kajaba maké pakakas paranti naék, ku kituna gawir mah arang langka kasaba ku jalma
Kaayan gawir jadi leuwih tengtrem tur jauh tina gangguan, dimangpaatkeun ku sababaraha rupa manuk pikeun ngancik dina gawir ngadon nyayang tur baranahan kayaning: manuk cukahkeh, walét, Heulang, aya ogé nyiruan, jeung manuk-manuk séjéna
Jeruk purut atawa Jeruk lémo ; "kaffir lime" ("Citrus hystrix") nyaéta jeruk anu asalna tina kulawarga "rutaceae"
"Citrus" tina basa latin anu hartina jeruk, "hystrix" tina basa Yunani anu hartina landak, jeruk purut buahna leutik (sakeupeul), kulitna kandel tur reregetan aya ogé anu ngajarendul, umpama dipocél kaangseu seungit matak seger
Jangkung tangkalna bisa nepi ka 2 méter, kulit luarna lemes kelirna semu héjo mibanda cucuk anu maréncos tur paranjang, kulit jerona bodas semu krém
Daunna héjo, pucukna héjo ngora
Unte Mukur, Unte Pangir (Batak), Lemau Kaffir, L. Sarakan (Lampung), Lemao Puruik (Minangkabau), Dema Kafalo (Nias), Limau Kaffirteen, Jeruk Seungit, Jeruk Purut (Sunda, Jawa), Jeruk Linglang, Jeruk purut (Bali), Mude Matang Bows, Mude Nelu (Flores)
Komposisi Daun mibanda tanin 1,8%, "steroid" "triterpenoid", katut minyak asiri 1-1,5% v/b
Kulit buah ibanda "saponin", "tanin" 1%, "steroid triterpe- noid", sareng minyak asiri anu mibanda "sitrat" 2-2,5% v/b
Dimangpaatkeun pikeun bungbu dapur dina rupa-rupa olahan kadaharan jeung inuman, di Indonesia jeung nagara Asia Tenggara, daunna ogé dimangpaatkeun pikeun campuran bungbu sayur anu meré seungit jeung rasa anu béda kana hasil olahan ("rasa oriental") saperti sop "tom yam"
Di Mandagaskar jeung sabudeureun Samudra Hindia geus taunan ngahasilkeun minyak tina daun jeruk purut sanajan dina jumlah anu masih saeutik, minyak daun jeruk purut mibanda zat anu disebut "citronellal", ieu ogé mangrupa salah sahiji bahan panalungtikan di éta nagara
Bau atawa Aroma nyaéta naon baé hal anu bisa katangkep ku alat pangambeu
misalna bau hanyir, seuseungitan atawa bau busuk
Bau tiasa ogé berkonotasi khusus bau teu sedap dina obroleun sapopoé, contona cai bau
Perhimpunan Bangsa-bangsa Asia Tenggara atawa dina basa ingris Association of Southeast Asian Nations (ASEAN)mangrupa hiji organisasi géo-politik jeung ékonomi tina bagara-nagara di kawasan Asia Tenggara
Aséan mangrupa kawasan saluas 4,7 kilometer pasagi nu miboga jumlah penduduk kurang leuwih 600 juta jiwa
ASEAN - Association of South éast Asia Nation (Asosiasi Perhimpunan Bangsa-Bangsa Asia tenggara diadegkeun dina tanggal 1967 di Bangkok, Thailand nu dicirikeun ku panandatanganan Deklarasi ASEAN (atawa Deklarasi bangkok), ku para pangadegna, nyaéta Indonesia, Malaysia, Filipina, Singapura, jeung Thailand
Saterusna Brunei Darussalam ngagabung dina tangga 7 Januari 1984, Vietnam dina tanggal 28 Juli 1995, Laos jeung Myanmar dina tanggal 23 Julo taun 1997, jeung Kamboja dina tanggal 16 Desember 1998
Ayeuna ASEAN boga anggota 10 (sapuluh) nagara
Ti mimiti pangadegan ASEANleuwih diwarnaan ku usaha-usaha ngawangun rasa saling percaya (confidence building) antar nagara anggota guna makarkeun kerja sama régional nu sifatna kooperatif nganging tacan boga sifat integritas
Centing nyaéta parabot dapur paranti ngawadahan uyah bubuk atawa gula bodas
Wangunna kawas emuk ngan mibanda tutup, bahanna dijieun tina taneuh tela ("gerabah") beunang meuleum aya ogé nu dijieun tina keramik atawa kaca
Ilaharna centing ditunda teukeut hawu maksudna sangkan uyah heunteu ganpang téés ku sabab kahaneutan
Uyah di jero centing mah gampang téés atawa ngabatu umpama katiisan, sangkan gampil murulukeun uyah anu ngabatu sok di déangkeun heula kana seuneu hawu
Urang batak nyebut kana wadah uyah téh "parsisiraan"
Urang Riau nyebutna "kampil"
di Sulawesi nyebutna "balase" ilaharna diteundeun dina para seuneu atawa érang-érang anu pernahna aya di luhureun hawu
Di daérah Acéh mah wadah uyah téh disebut "bojok" ( dijieun tina batok kalapa atawa cangkang waluh gedé anu geus kolot)
Dadap ("Erythrina variegata") nyaéta tangkal anu asalna tina kulawarga "Fabaceae"
Loba kapanggih dimangpaatkeun pikeun pager hirup jeung tangkal pangiuhan di sisi jalan
Urang Jawa nyebut dadap téh "dadap ayam" atawa "dadap laut"; urang Madura nyebutna "theutheuk" ; di Bali disebutna "dalungdung"; di Timor disebutna "deris"; urang Maluku nyebutna "galala itam"
Di sababaraha Nagara Asia, tangkal dadap ogé loba kapanggih hirup kalawan mibanda ngaran atawa sebutan anu béda-béda: "dapdap, andorogat" (Fil
); "th'ong banz" (Laos (Sino-Tibetan)); "thong baan, thong laang laai, thong phueak" (Thai); "penglay-kathit" (Burma); "Indian coral tree, variegated coral tree", "tiger's claw" (Ingg
); "arbre au corail, arbre immortel" (Fr.)
jeung réa-réa deui
Tangkal dadap hirup kalawan subur di daérah anu jemlék rada garing meueusan, kalawan turun hujan 800 – 1500 mm dina sataun atawa 5-6 usum hujan
Loba kapanggih hirup ti mimiti sisi basisir anu perenahna 1500 m dpl (luhureun beungeut cai laut)
Dadap bisa hirup dina taneuh anu keusikan, ngandung uyah, taneuh anu mindeng kakeueum ku cai, kitu ogé taneuh apu
Tangkal dadap déwasa jangkuna kurang leuwih 15–20 m kalawan gedé tangkalna 50–60 cm
Tangkalna anu masih ngora kénéh kelirna héjo semu paul, coklat ngora, aya ogé semu bodas
Mangsa geus ngolotan tangkalna bijil cucuk laleutik (1–2 mm) kelirna hideung
Dadap mah tangkalna henteu pati kékép, dauna ngajumpluk, tur ngarangrangan mangsa datang usum halodo
Daun bijil tilu lambar dina cacupat, kelirna héjo tur hejo ngora mangsa pucuk kénéh, gagang daun ka cupatna panjang kurang leuwih 10–40 cm
Kembangna bijil tina tungtung régang, ngaranggeuy wanguna lencop, ngéntép dina sikatanna, ieu kembang téh ilaharna merentis mangsa daunna ngarangrangan
kelirna beureum euceuy nepika beureum kolot, mangsa geus ligar gedéna 5,5-8 × 8 cm
Sikina aya dina jero polong anu kandel tur kelirna semu hideung, ngarempet ngawangun siki-siki anu aya disajerounna, 15–20 cm × 1.5–2 cm, dina unggal polong aya 5-10 siki wanguna kawas endog lalonyod, kelirna kopi, aya ogé anu beureum, gandaria kolot
Tangkal dadap dimangpaatkeun pikeun pangiuh di kebon-kebon kopi jeung coklat, tangkal rambatan pedes, seureuh, paneli atawa hui gadung
Bisa waé dipaké tihang-tihang pager hirup
Di daérah pasifik mah tangkal dadap dimangpaatkeun pikeun ngurangan tarikna angin
Tangkal dadap ngahasilkeun kai anu kelirna bodas, watekna hampang (BJ 0,2-0,3), hipu, sok dimangpaatkeun pikeun nyieun kukumbul, soko boboko, peti-peti wadah buah, pigura, jeung rupa-rupa kaulinan budak
ka dieunakeun kai dadap geus dicoba ogé pikeun nyieun bubur kertas pulp
Kai dadap mah teubisa dipaké pikeun suluh ku lantaran besem tur ngelun haseupna
Dauna bisa dimangpaatkeun pikeun ibu-ibu anu keur nyusuan sangkan loba cai susuna, ngubaran anu hése saré, kembangna ogé bisa dimangpaatkeun pikeun ngalancarkeun datang bulan atawa haid
Nginum cai peresan daun dadap tuluy dicampurkeun jeung madu bisa nyageurkeun panyakit cacingeun jeung peujit murilit (disentri)
Daun beunang ngaleumpeuh (didéang dina seune lepika layu) tuluy ditaplokeun kanu karasa nyeuri alatan reumtik
Daun-daun dadap ogé dimangpaatkeun pikeun parab ingon-ingon ogé gemuk pepelakan
Ieu alatan dina daun dadap mibanda protein jeung nitrogen kawilang loba
Dadap anu gedé mejeuhna bisa dituar 3-4 kali dina sataun, kalawan ngahasilkeun 15-50 kg parab ingon-ingon dina sataun
Salila ieu daun dadap tacan aya kabejakeun ngabalukarkeun weureu pikeun ingon-ingon (toksik)
Melak tangkal dadap diburuan bisa ngabantu nyuburkeun taneuh ku sabab, bakteri "Bradyrhizobium" anu aya dina tangkal dadap bisa neundeun nitrogen tina hawa di luar
Dadap ogé bisa dipaké pikeun ngabasmi hama Inséktisida
Hasil panalungtikan dina taun 1980-an nétélakeun yén dina daun, tangkal, jeung buah dadap mibanda sababaraha racun anu disebut asam hidrosianida, "eritrina", "alkaloid", jeung "hipaforin"
Sahenteuna kungsi dipecakan ka Bangkong, anu dibéjakeun cenah éta bangkong leuwih tanginas dina luncatna
Ngan waé engké dina turunan éta bangkong ("derivative"-na), di mana kainum cai dadap bisa ngabalukarkeun éta bangkong jadi lumpuh
Melak tangkal dadap bisa tina siki atawa potongan tangkalna
Siki-siki dadap saméméhna pelakkeuneun kudu dikeueum heula dina cai haneut (80 °C) kurang leuwih 10 menit, tuluy dikeueuman ku cai biasa sapeuting, kakara isukana dibungbun (dicecebkeun kana taneuh)
ieu siki baris kaluar sirung sabada 8-10 poé, téréh gedé tur jangkung dina waktu 8-10 minggu jangkungna geus nepi ka 30–50 cm dalam
Melak ku jalan distek tangkalna, teukteuk dahan dadap kurang leuwih panjang 2–3 m jeung gedéna 2–5 cm, tunda heula sapoé sapeuting sangkan henteu gancang buruk diserang supa
isukna kakara ditancebkeun
Buku kumpulan carpon Kalapati téh mangrupa buku nu ditulis ku salah saurang pangarang Sunda, nyaéta Hadi AKS, medal dina taun 2012 citakan kahiji, kandelna 117 kaca, pamedalna nyaéta PT Kiblat Buku Utama Bandung
Saupama ditilik tina jilidna, katitén aya gambar wanoja keur nyekelan péso, sorot panonna nahan kasieun
Di tukangeun wanoja aya gambar kalangkang leungeun jeung kalangkang jalma-jalma kawas nu rék ngarogahala manéhna
Tulisan kalapati diwarnaan beureum semu orén, nyaluyukeun jeung gambar latar di tukangeun wanoja, kawas langit nalika wanci reupreupan maju ka magrib
Saupama ditilik-tilik mah éta jilid buku na téh ngadéskripsikeun salah sahiji carpon nu dimuat dina éta buku, nu judulna “Kalapati”
Di jilid tukang dicutat salah sahiji kalimah tina carpon “Sarah”, cutatanna nyaéta “Daun, tangkal, jeung manusa tuluy jaradi sarah
Palid dina caah umpalan…” éta kalimah matak keueung jeung matak panasaran ka nu macana, ditambahan ku ayana déskripsi nu didadarkeun di paragraph handapeunana
Ieu buku téh nyaritakeun rupa-rupa pasualan dina kahirupan jaman kiwari
Dina ieu buku téh aya 12 carpon, nyaéta: (1) ‘Lemah Cai Kulup’, (2) ‘Sarah’, (3) ‘Basa Lambak Cahayaan’, (4) ‘Kala’, (5) ‘Kalapati’, (6) ‘Kalakay’, (7) ‘Kalangkang Bulan’, (8) ‘Anaking jeung Bulan’, (9) ‘Kembang Pati’, (10) ‘Jaid’, (11) ‘Lembur Samida’, jeung (12) ‘Iraha Patepang Deui’
Éta 12 carpon téh miboga carita nu béda-béda, nyaéta ngaguar pasualan ngeunaan kahirupan manusa jaman kiwari, boh di lingkungan kulawarga boh di lingkungan masarakat
Ieu 12 carpon téh saupama disalusur leuwih nyosok jero, miboga amanat nu kacida pentingna pikeun jadi eunteung kahirupan nu maca
Sajaba ti ngaguar ngeunaan pasualan kahirupan, aya ogé sababaraha carpon nu ngahirupkeun palaku wanoja dina caritana
Palaku wanoja nu diciptakeun dina carpon Hadi AKS téh digambarkeun salaku rupa-rupa palaku wanoja nu miboga karakteristik béda-béda, dina kahirupan anu béda-béda ogé
Bégonia nyaéta marga dina kulawarga tutuwuhan kembang "Begoniaeae"
Hiji-hijina kulawarga séjénna ti marga "Begoniaceae" nyaéta "Hillebrandia"
Génus jeung spésiés tunggal di Pulo Hawaii jeung génus "symbegonia" nu ayeuna-ayeuna ieu kaasup kana Bégonia
Bégonia nyaéta ngaran umum sarta ngaran générik keur sakabéh anggota génus
Ngaran genus, diciptakeun ku Charles Plumier, nu jadi papayung Perancis Botani, ngajénan Michael Begon, pansiunan gubernur koloni Perancis Haiti tuluy diadopsi ku Linnaeus
Miboga leuwih ti 1500 spésiés, Bégonia salah sahiji ti sapuluh généra "angiosperma" nu panggedéna
Spésiés nu "terestrial herbal" jeung hirup diiklim beueus subtropis jeung tropis, di Amérika Kidul jeung Amérika Tengah, Afrika jeung Asia Kidul
Spésiés darat di alam liar biasana tangkalna ajeg ngarancabang, "rhizomatous", atawa "tuberous"
Tutuwuhan nu dina hiji tangkal ngabogaan kembang nu loba, jinis kembang bikang jeung jalu lumangsung kalawan misah dina tutuwuhan nu sarua, nu jalu miboga lewih loba benang sari, bikang miboga "ovarium" pondok jeung gedé, sarta 2-4 leunjeuran ngarancabang atawa bengkung
Daunna biasana gedé jeung rupa-rupa, umumna mah teu sarua
Panyakit nu sok biasa narajang tutuwuhan bégonia nyaéta kutu bodas, tongo, "thrips", jsb
Modél pangajaran nyaéta runtuyan midangkeun matéri ajar nu ngawengku sagala aspék pangajaran nu dipilampah ku guru sarta sagala fasilitas nu dipaké sacara langsung atawa teu langsung dina prosés diajar jeung ngajar
Modél pangajaran bisa dihartikeun minangka hiji rarancang atawa pola nu dipaké dina nyusun kurikulum, ngatur matéri, jeung méré pituduh ka guru di kelas dina séting pangajaran
Nurutkeun Komaruddin , modél pangajaran dihartikeun minangka konsép rangka kontékstual anu dipaké minangka palanggeran dina ngalaksanakeun kagiatan
Modél pangajaran bisa dipikapaham minangka: 1) hiji tipe atawa desain, 2) hiji déskripsi analogi anu dipaké pikeun mantuan prosés visualisasi hiji hal anu teu bisa dititénan sacara langsung, 3) hiji sistem asumsi-asumsi, data-data jeung inferénsi-inferénsi anu dipaké pikeun ngagambarkeun sacara sistematis hiji objék atawa kajadian, 4) desain anu dibasajankeun, 5) déskripsi sistem imajiner, jeung 6) tampilanana nuduhkeun wangun aslina
modél pangajaran nyaéta hiji déskripsi tina lingkungan diajar anu ngagambarkeun rarancang, kurikulum, kursus-kursus, desain unit-unit pangajaran jeung pembelajaran, kalengkepan diajar, buku-buku pelajaran, buku-buku pagawéan, program multimedia jeung bantuan diajar ngaliwatan program komputer
Tina pamadegan para ahli, bisa dicindekkeun yén modél pangajaran téh nyaéta déskripsi hasil adumanisna lingkungan diajar, pangalaman diajar, jeung pembelajaran anu ngagambarkeun tatapakan dina diajar pikeun ngahontal tujuan anu tangtu
Modél pangajaran bisa dikelompokkeun kana opat kelompok pangajaran anu anggota-anggotana ngabogaan oriéntasi kana sikep jeung kumaha cara manusa diajar
Nurutkeun Joyce, spk., anu dimaksud kelompok-kelompok atawa rumpun modél pangajaran téh kaunggel kieu
1) Kelompok modél pangajaran prosés informasi ngajéntrékeun cara individu méré réspon tina rangsangan lingkungan ku cara ngaorganisasikeun data, ngaformulasikeun masalah, ngawangun konsép, jeung ngararancang solusi kalayan ngagunakeun simbol-simbol vérbal jeung non-vérbal
2) Kelompok modél pangajaran sosial
Gawé bareng bakal ngahasilkeun energi koléktif anu disebut sinérgi ("synergy")
Modél-modél dina pangajaran diwangun pikeun meunangkeun kauntungan tina fénoména ku cara nyieun komunitas pangajaran ("learning community")
Dadasarna, manajemén sakola nyaéta sual ngamekarkeun hubungan-hubungan kooperatif di jero kelas
3) Kelompok modél pangajaran personal dimimitian tina perspektif individu
Ieu modél miboga tarékah pikeun maham diri sorangan kalayan hadé, tanggung jawab kana pendidikan diri pribadi, jeung diajar ngahontal kamekaran diri sorangan sangkan leuwih kuat, leuwih sénsitif, jeung leuwih kréatif dina néangan kahirupan anu leuwih walagri
4) Kelompok modél pangajaran paripolah miboga prinsip yén manusa mangrupa sistem-sistem komunikasi memener diri ("self-corecting communication systems") anu bisa ngarobah kalakuan nalika ngaréspon informasi ngeunaan pancén-pancén anu dipigawéna
Komponén modél pangajaran
Komponén téh mangrupa babagian penting dina modél pangajaran
Modél pangajaran ngawengku opat bagian nyaéta: Kahiji, oriéntasi modél pangajaran anu ngawengku tilu hal nyaéta: Kadua, modél pangajaran anu ngawengku sababaraha bagian nyaéta, urutan léngkah kagiatan ("syntax"), sistem sosial kelas (social system), prinsip-prinsip réaksi ("principle of reaction"), jeung sistem pangrojong ("support system")
Katilu, ngalarapkeun modél ku cara méré informasi ngeunaan ilustrasi pikeun subjék, pituduh atawa arahan adaptasi subjék anu disaluyukeun jeung tingkatan umur, desain kurikulum, atawa saran pikeun matalikeun antara modél anu hiji jeung modél anu séjén
Kaopat, pangaruh pangajaran atawa pangaruh tambahan nyaéta medar ngeunaan hasil pangajaran sarta hasil anu dipiharep tina modél pangajaran
Karya sastra diwangun tina kecap karya jeung sastra
Numutkeun kamus Danadibrata karya téh tina basa Kawi nyaéta gawé, karia, pagawéan; Kinarya dipigawé atawa migawé Sedengkeun sastra nyaéta tina basa Sangsekerta; sas jeung tra
Sas téh akar kecap rundayan nu hartina: ngarahkeun; ngajarkeun;ngawulangkeun ; méré pituduh atawa paréntah; intruksi
Tra téh mangrupan kecap ahiran nu biasana nuduhkeun alat; pakakas; sarana (device)
Jadi upama dihijikeun jadi ‘sastra’ nu hartina pakakas pikeun miwulang; buku pituduh; buku intruksi atawa buku pangajaran
Jadi karya sastra téh nyaéta pagawéan nyieun buku pituduh atawa bahan pangajaran
Karya sastra ngaruju kana karya tinulis jeung lisan nu bahan bakuna (media ciptana) basa nu has; pinuh ku ambiguitas;homonym; mibanda katégori-katégori tan aturan
Acak teu rasional; jeung pinuh ku asosiasi (konotatif)
Kukumbul ("bobber") nyaéta pakakas paranti nguseup anu mibanda kagunaan méré tangara kanu nguseup upama eupana aya nunyanggut, nangtukeun déét jeung jerona neundeun eupan di jero cai
Sangkan kukumbul bisa nangtung di cai, tungtungna kudu dibéré pangbeubeurat ilaharna dijieun tina timah
Kukumbul dijieun tina rupa-rupa bahan: bulu hayam, cucuk landak, kai, plastik, jeung sajabana
Utamana nguseup di laut kukumbul dijieun kacida pisan loba rupa ukuran jeung kelirna
Disaluyukeun kana kaayaan cai laut, angin, eupan anu dipaké, jeung tempat nguseupna
Kukumbul nu dipaké dina cai tarik atawa cai maju, bagéan handapna leuwih kembu tibatan beulah luhurna
Masangna ogé henteu dicapit ku timah tapi cukup diapit karét anu dieuradkeun dina kenur, jadi kukumbulna bisa ngapung
Kukumbul anu tuntuna leuwih lencop, ilaharna sipaké mangsa jeujeur jeung kukumbul henteu pati jauh saperti di susukan atawa balong
Float Avon: ukuran gedéna kukumbul anu mucunghul di luhureun cai sarua jeung nu teuleum, kukumbul kieu ilaharna dipaké nguseup di susukan anu caina maju rada tarik
Bubble float: kukumbul anu wujudna buleud, di jerona aya liang paranti ngesikeun cai anu maksudna pikeun nyaluyukeun sabaraha jero kukumbul teuleum, ilaharna dipaké ditempat anu loba rungkun sangkan henteu matak pajeujeut kana kenur
Float Dink: kukumbul anu dijieun tina "busa" plastik, bagéna anu mucunghul di luhur cai leuwih leutik kalawan dipulas pikeun nangtukeun teulemna jero cai, kukumbul nu kieu mah henteu ieuh maké "stoper"
Popper float: kukumbul sarupa kieu dijieun nyarupakeun kahakanan lauk anu gedé, di tungtungna dipasang kawat jeung jeung kirincing sangkan disada mangsa dibetot maksudna pikeun ngabibita lauk sangkan kataji tur ngundag éta kukumbul
The quill: kukumbul anu dijieun tina bulu hayam atawa cucuk landak, kukumbul kieu méh sarua jeung kukumbul "Float Avon"
Self-cocking: Kukumbul anu bisa nangtung di cai kalawan henteu kudu maké "stoper" atawa pangbeubeurat
Stick float: kukumbul anu dijieun tina dua bahan anu béda, bagéan luhurna dijieun tina bahan anu ngambang sedengkeun handapna tina bahan anu ngerelep pikeun nyaimbangkeun kukumbul sangkan nangtung luhureun cai
Kakap beureum ("Lutjanus sp".)
kaasup golongan lauk nu hirupna di dasar cai, nu bisa hirup di daérah nu caina déét nepi ka laut jero
Lauk kakap beureum loba dipanggihan ampir di sakuliah basisir wewengkon Indonésia jeung miboga ajén ékonomi anu luhur
Kakap beureum bisa dijual dina kaayaan hirup atawa paéh
Kakap beureum nu ukuranna gedé biasana mah ngawangun gorombolan nu teu pati gedé jeung biasana néangan wewengkon cai nu leuwih jero batan kakap beureum nu ukuranna leutik
Lian ti éta, biasana lauk kakap beureum kaala dina jero cai nu jerona antara 40 nepi ka 50 méter, sarta tempat nu saeutik batu karangna tur salinitasna 30-33 ppt sarta suhuna antara 5 nepi ka 32˚ C.. Ciri mandiri
Lauk kakap beureum mibanda ciri awak nu panjang sarta rubak, gépéng sarta lonjong, huluna nongnong
Jinis kakap beureum umumna sungutna rubak jeung rada nonjol ka hareup, huntu "konikel" dina sihungna nyusun dina sabaris atawa dua baris jeung sadérétan huntu "canin" nu aya dibagéan hareup
Sirip tonggong jeung sirip bujurna diwangun ku ramo-ramo nu heuras jeung nu leuleus
Sirip tonggongna umumna sok aya nu nyambung dina bagian antara cucuk nu heuras jeung cucuk nu leuleus
Wates bagéan buntutna rada melengkung jeung bagéan tungtungna rada mintul
Wanda kakap beureum miboga sababaraha rupa, mimiti nu semu beureum, semu konéng, kulawu jeung coklat
Ngabogaan garis-garis nu warnana poék, sakapeung mah sok kapanggih nu aya totol hideungan dina awakna belah luhur
Umumna mah panjangna antara 25 – 50cm, sanajan aya ogé nu nepi ka 90 cm
Pakeman basa nyaéta basa anu wangunna angger atawa matok, diwangun ku runtuyan kecap-kecap nu geus matok , cicing, hésé dionggét-onggétna, atawa hésé robahna
Najan kitu, teu ngandung harti pakeman basa téh henteu robah, pakeman basa bisa robah najan ngan saeutik
Ceuk Salmun, pakeman basa nyaéta kalimah atawa gundukan kecap anu geus dipatok, geus ditaker diwatesanan, teu meunang robah, boh robah unina atawa ejahanana, boh dirobah tempatna atawa dilemeskeun
Dina basa Indonésia, pakeman basa disebut ungkapan kata atawa idiom
Ulikan pakeman basa disebutna "Idiomatik"
Dipatalikeun kana harti nu dikandungna, nyaéta harti idiomatik, ulikan pakeman basa téh bisa digolongkeun kana ulikan harti semantik atawa élmu harti
Ari idiomatik nyaéta maluruh jeung medar sagala rupa gejala idiom (pakeman basa) katut hartina
Enggoning nerangkeun gejala-gejala idiom katut hartina, padika anu ilahar digunakeun ku semantik bisa dimangpaatkeun ku idiomatik
Pakeman basa ilaharna ngandung harti husus tur mandiri
Contona wangunan "gedé hulu" mangrupa pakeman basa anu ngandung harti ' "sombong" , "ria" , "takabur" , béda jeung harti unsur-unsurna boh "gedé" boh unsur "hulu"
Prawirasumantri &amp; Suriamiharja ngajéntrékeun tujuh perkara anu kagolong pakeman basa atawa idiom
Sudaryat ngabagi pakeman basa jadi 12 wanda
ieu di handap dijéntrékeun saperluna
Dina basa sunda aya rupa-rupa ungkara atawa kecap anu kaasup kana pakeman basa (idiom), di antarana waé, (1) kekecapan, (2) babasan, (3) paribasa, (4) kecap kiasan, (5) rakitan lantip, (6) cacandran, (7) uga, (8) candrasangkala, (9) caturangga, (10) caturangga ucing, jeung (11) repok
Jaba ti éta aya ogé nu disebut (12) Wirasat kayaning wanci, karang, lelemah piimaheun, jeung (13) Pranata mangsa
Nanyaan atawa ngalamar nya éta lajuning laku tina neundeun omong tadi
Babawaan anu dibawa ku kulawarga calon pangantén lalaki nya éta lemareun sapuratina, baju awéwé sapangadeg, salaku pameungket
Tata cara asli jaman baheula mah, salaku ciri tunangan téh nya éta ku cara patukeur tameuh
Nya éta pamasrahan beubeur anu dijieun tina kaén polos warna héjo jeung konéng emas ka kulawarga pihak awéwé
Seserahan atawa mawakeun nya éta masrahkeun calon pangantén lalaki sarta mawa parabot atawa alat-alat kawinan
Kitu ogé pihak calon awéwé masrahkeun pamulang diantarana pakéan lalaki, jeung sajabana
Maksud jeung tujuanna nya éta ménta du’a restu ti indung bapana ogé kolot-kolot anu geus leuwih tiheula suksés ngambah rumah tangga
Sajaba ti éta tujuanna nya éta pikeun ngaberesihan jiwa raga calon pangantén anu bakal rumah tangga, sangkan cita-citana bisa ngawujud kalawan lungsur-langsar
Anapon alat-alat anu kudu disiapkeun nya éta: Upacara ngebakan biasana dimimitian ku pangajian anu lilana kira-kira sajam, kalayan nu ngajiana copélna (sakurang-kurangna) tujuh urang
Katagtuan waktuna nya éta ieu di handap: Anu ngamandianna téh tujuh urang kolot, kaasup indung bapana calon pangantén awéwé
Anu kahiji ngamandian nya éta bapana dituturkeun ku indungna, saterusna aki-ninina jeung sesepuh séjénna, nepi ka tujuh urang
Ngeningan nya éta ngerik, jeung ngaleungitkeun sakabéh bulu-bulu lemes (bulu kalong) anu aya dia beungeut, punduk, ngabentuk amis cau/sinom, nyieun godég jeung nyieun kembang turi
Tujuanna téh nya éta: Upacara Waktu Akad
Anapon lambang-lambang anu nyangkaruk dina ieu kagiatan nya éta; Pangalungan kembang ku manglé malati atawa sedep malem téh ngalambangkeun yén pihak awéwé ngabagéakeun kadatangan calon pangantén lalaki ku haté nu suci bersih
Sanggeus lebé atawa patugas ti KUA jeung para saksi diuk di tempat anu geus disadaiakeun, ku kituna calon pangantén awéwé dibawa ti kamar ku kolotna kalayan di diukkeun gigireun calon pangantén lalaki
Pangantén lalaki macakeun talak talik, kalayan satuluyna masangkeun cingcin kawin, anu dipakékeun dina jarirji katuhu
Acara stauluyna nya éta munjungan ka dua beulah pihak kolot pangantén
Upacara sawér nya éta upacara méré papatah atawa wejangan pernikahan, jeung dilakukeun di panyawéran
Eusi tina kidung éta nya éta papatah jeung doa-doa, diselang-selang ku ngawur-ngawurkeun béas jeung konéng luhureun payung
Réngsé ngidung sésa béas, konéng, gula atawa peremén jeung duit récéh diawurkeun ku kolot pangantén ka sakabéh jalma anu hadir, kalayan ramé-ramé hadirin marulungan peremén jeung duit récéh
Ieu hal ngalambangkeun yen pangantén ulah asa-asa méré harta kakayaan ka dulur atawa tatangga nalika keur ngabuthkeun
Alat-alat anu disiapkeun nalika sawéran nya éta: Meuleum Harupat jeung Nincak Endog
Pangantén awéwé dibawa kana tétécéan hareupeun panto (dihareupeun imah) sedengkeun pangantén lalaki hereupeunnana sarta juru sawér nangtung dina émpér imah
Sanggeus réngsé upacara nincak endog, pangantén awéwé dibawa ka jero imah, kalayan di diukuen
Anapon maksud jeung tujuan tina ieu upacara nya éta pikeun ngayakinkeun yén salakina téh bener-bener ngagem agama Islam, anu dicirian ku paménta pamajikanna macakeun dua kalimah sahadat saméméh muka panto
Upacara huap lingkung dilakukeun dua tahap, nya éta: Huap lingkung hartina silih huapan ku cara dilingkung, disaksian ku kulawargana
Anu mimiti ngahuapan nya éta kolot awéwé ka minantu jeung anakna
Naon sababna kitu, maksud jeung tujuanna nya éta pikeun méré kasempetan ka dua pangantén sangkan bisa paadek jeung akrab
Sangu anu dipaké silih huapan pangant’en nya éta tina piring anu eusina tujuh keupeul
Ieu hal dilakukeun sanggeus sakabéh upacara adat, nya éta nalika rék ngalaksanakeun résépsi
Satuluyna tamu sasalaman ngawilujengkeun
Upacara anu dilaksanakeun téh nya éta: Numbas
Anu dimaksud mulung mantu (disebut oge ngunduh mantu) nyaéta salametan anu diayakeun di imah pangantén lalaki, salaku ciri salametan jeung sukuran yén akad nikah geus lumangsung kalayan lungsur langsar, salamet taya kakurang nanaon
Carana nya éta sanggeus sagalarupa hal péstana siap, kolot pangatén lalaki jeung wakilna mapagkeun pangantén awéwé ka imahna diaping ku dulur-dulurna
Novel Saéni téh minangka novel munggaran karangan Hadi AKS, anu diterbitkeun ku Grafindo Media Pratama taun 2007
Saterusna ieu novel diterbitkeun deui ku Kiblat Buku Utama bulan Maret taun 2014, kalawan panganteur Teddi Muhtadin
Ieu novel kandelna 151 kaca, kaasup idéntitas pangarang, sasakala carita (panganteur pangarang), sarta panganteur Teddi Muhtadin
Jilidna dipasieup ku lukisan warna biru nu dirarancang ku Ésti Lestarini
Saméméh diterbitkeun, ieu novel kungsi dilélér pinunjul kahiji pasanggiri ngarang novel Hadiah Sastra Oeton Moechtar nu diayakeun ku majalah Manglé taun 2000-2001
Pinunjulna mangrupa 3 pinunjul satata
Salian ti novel Saéni, pinunjul kahiji satata séjénna nyaéta novel Sandékala karangan Godi Suwarna, jeung novel Ujay Kodok karangan Tatang Sumarsono
Saterusna novel Saéni dimuat jadi carita nyambung dina majalah Manglé taun 2002
Novel Saéni nyaritakeun ngeunaan tokoh Ijan nu katarik ka Nyi Saéni,sripanggung ubrug Bénhur
Malah Ijan milu nganteurkeun Nyi Saéni ka Gunung Keneng
Tapi Ijan saterusna ngarasa tugenah, lantaran Nyi Saéni kaburu dipihukum ku tokoh bapa nu geus lila jadi duda
Cindekna, Nyi Saéni téh jadi indung téré Ijan
Ijan ngarasa bapa téga megatkeun duriat anak, tepi ka Ijan mindeng kabur ti imahna
Sabada Nyi Saéni ngalilipur haté Ijan, ti harita Ijan bisa narima kanyataan
Basa Nyi Saéni keur kakandungan, tur bapa geus lawas tu mulang, duriat Ijan bet kahudang deui, lantaran di imah ukur aya Ijan jeung Nyi Saéni
Laju teu lila Nyi Saéni kaguguran, nya ti harita bapa ampleng-amplengan ngalaut, tepi ka kabéjakeun tilar dunya
Sanggeus ditilar ku bapa, Nyi Saéni dibawa ku Ki Cindul, pupuhu kasenian ubrug ka Gunung Keneng sangkan Nyi Saéni jadi sripanggung deui
Ijan gé milu nuturkeun Nyi Saéni ka Gunung Keneng, lantaran Ijan di imah mindeng gering
Tapi duriat Ijan angger baé teu bisa laksana, sabab Saéni kaburu dikawin ku Ki Baidin, jawara di éta wewengkon
Tungtungna Ijan mulang deui ka lemburnna
Kalimah nyaéta wangun gramatikal panglegana
Kalimah mangrupa beungkeutan katatabasaan anu unsur-unsur pangwangunna mangrupa klausa-klausa, partikel-partikel panyambung, jeung pola-pola intonasi
Mangrupa bagéan pangleutikna tina hiji omongan atawa wacana, anu diwatesanan ku randegan panjang, anu ngandung pikiran anu gembleng atawa lengkep nurutkeun katatabasaan
Kalimah gé mangrupa hiji beungkeutan gramatik anu diwatesanan ku ayana randegan panjang anu dibarengan ku nada ahir turun atawa naék
Kalimah nyaéta wangunan-wangunan basa anu miboga ciri-ciri di handap
Kalimah tunggal/Salancar nyaéta kalimah anu diwangun ku hiji klausa atawa hiji konstituén
Dina kalimah tunggal anu jadi unsur wajibna nyaéta jejer jeung caritaan
Tapi, dina kalimah tunggal bisa jadi kawangun ku unsur tambahan kawas katerangan tempat, waktu, jeung alat
Ku kituna, kalimah tunggal wangunna teu salawasna pondok
Kalimah majemuk/ jembar diwangun ku dua klausa atawa leuwih
Unsur-unsur pangwangunna aya anu wajib jeung wenang mangrupa advérbia (katerangan) jeung modalitas
Ku lantaran kitu, adeganana bisa mangrupa pola salah sahiji kalimah basajan anu dilegaan ku katerangan
Kalimah Tanpagawéan (nonverbal)
Kalimah tanpagawéan atawa kalimah nonvérbal nyaéta kalimah anu caritaanana lain kecap pagawéan atawa lain vérba
Nu kaasup kalimah tanpagawéan téh nyaéta kalimah barang (nominal), kalimah sipat (adjéktiva), kalimah bilangan (numeral), jeung kalimah pangantét (préposisional)
Ieu di handap dipedar hiji-hijina
Kalimah Barang ("Nomina")
Kalimah barang atawa kalimah nominal nyaéta kalimah anu caritaanana kecap atawa frasa barang (nominal)
Nurutkeun patali semantisna, éta kalimah téh nuduhkeun ayana kasaruaan antara jejer jeung caritaanana
Ku lantaran kitu, ieu kalimah téh sok disebut ogé kalimah ékuasional atawa kalimah ékuatif
Dina ieu kalimah, jejer téh dianggap sarua atawa sagolongan jeung caritaan anu nuduhkeun golongan atawa idéntitas jejer
Pikeun negeskeun patali semantis anu nuduhkeun golongan atawa idéntitas téh, hareupeun kecap atawa frasa barang nu jadi caritaanana sok ditambah kecap "nyaéta"
Kalawan ringkes, éta kalimah-kalimah barang téh adeganana bisa digambarkeun saperti di handap.Kal Bar J + C: (&lt;nyaéta&gt;) + B/FB Iden/ B/FB Gol + In Fi Kalimah Sipat ("Adjktival")
Kalimah tanpagawéan anu caritaanana mangrupa kecap atawa frasa sipat (adjéktival) disebut kalimah sipat, kalimah adjéktival, atawa kalimah statif
Dina kalimah sipat aya sawatara caritaan anu perlu dilengkepan ku kecap atawa frasa séjén anu nyicingan fungsi panglengkep, pang-pangna caritaam sipat anu nuduhkeun kaayaan atawa suasana jiwa, saperti keca-kecap poho, sieun, butuh, perlu, wani, nyaah, hariwang, watir, jeung sajabana
Lamun digambarkeun, éta adegan kalimah-kalimah sipat téh maksudna kalimah sifat diwangun ku jejer jeung caritaan anu mangrupa kecap atawa frasa sipat, dibarengan atawa henteu ku panglengkep jeung katerangan
Kalimah barang téh adeganana bisa digambarkeun saperti di handap.Kal Sip J + C: S/FS + (PANG) + (K) + In Fi Kalimah Bilangan ("Numeral")
Kalimah bilangan atawa kalimah numeral nyaéta kalimah tanpagawéan anu caritaanana mangrupa kecap atawa frasa bilangan
Sakapeung caritaan anu mangrupa kacap atawa bilangan téh sok ditambahan kecap aya, upamana di handap ieu
Kal Bil J + C: (&lt;aya&gt;) Bil/FBil + (K) + In Fi Kalimah Pangantét ("Preeposisional")
Kalimah tanpagawéan anu caritaanana mangrupa frasa pengantét (préposisional) disebut kalimah frasa pangantét atawa kalimah préposisional
Kalimah pangantét téh bisa dianggap kalimah ringkesan tina kalimah anu diwangun ku jejer, caritaan, jeung katerangan, anu caritaanana dileungitkeun
Papadaning kitu, loba kalimah pangantét anu hésé, malah teu bisa, dianggap mangrupa kalimah ringkesan
Adegan kalimah préposisional téh bisa digambarkeun saperti kieu
Kal Pang J + C: FPang + (K) + In Fi
Panggung Wayang mangrupa kumpulan carpon atawa antologi karya Aam Amilia (Bandung, 21 Désémber 1946)
Dina Panggung Wayang, aya 50 carita pondok kalayan rupaning téma di antarana téma dunya rumaja, romantis, kritik sosial, détéktif, pikasieuneun, jeung banyol
Ieu antologi téh dipedalkeun ku CV Geger Sunten kalayan ilustrasi gambar jilid ku Budi Riyanto
Ieu buku dipedalkeun munggaran taun 1992, kalayan penganteur ti Abdullah Mustafa
Carpon Aam Amilia anu dikumpulkeun dina ieu buku kungsi naék citak di Majalah Manglé, Handjuang, Katumbiri, jeung Galura
Dibuka ku carpon “Timburu” anu naék citak di Majalah Manglé no.100
Dipungkas ku carpon “Kincir Angin Muter Kénéh” anu naék citak dina Galura no.24
Carita pondok anu dikumpulkeun dina ieu antologi ngurung waktu kurang leuwih 30 taun
Aya genep bagian, dina sabagian aya 6 nepi ka 10 carita pondok
Panggung Wayang mangrupa kumpulan carpon Aam Amilia anu munggaran jeung anu panglengkepna
Kekecapan asalna tina kecap (kaucap, kaomongkeun) dirajék dwipurwa binarung rarangkén tukang -an (Rdp-an)
Kecapna sorangan ngandung harti bagéan kalimah anu bisa madeg mandiri sarta ngandung harti nu tangtu
Sajalantrahna mah kekecapan téh nyaéta kecap-kecap anu geus jadi kailaharan atawa kecap-kecap matok anu geus jadi ucapan kabiasaan
Kekecapan nyaéta kecap-kecap atawa gundukan kecap anu geus jadi omong-omongan atawa kailaharan, hartina langsung atawa henteu ngandung harti injeuman
Kekecapan ilaharna mangrupa kaayaan hiji jalma, ngaran tradisi kagiatan atawa kecap-kecap nu geus jadi kailaharan.. Kekecapan jeung babasan mibanda sasaruaan, nyaéta pada-pada mangrupa kecap kantétan atawa gundukan kecap
Bédana téh kekecapan mangrupa gundukan kecap nu geus jadi kailaharan tapi teu ngandung harti injeuman, ari babasan mangrupa gundukan kecap nu geus jadi kailaharan bari ngandung harti injeuman
Conto babasan d"inangna néngné" = dipiara atawa dipikanyaah, t"eu éléh géléng" = teu éléh kakuatan, p"aéh pikir" = euweuh kahayang
Wanda Kecap Dasar
Nyaéta sajumlah kecap nu sakurang-kurangna mibanda salah sahiji ciri ieu di handap: Kecap Pagawéan
Nyaéta sajumlah kecap anu mibanda salah sahiji ciri ieu di handap: Kecap Kaayaan atawa Kecap Sipat (Adjéktiva)
Nyaéta sajumlah kecap anu umumna miboga salah sahiji ciri ieu di handap: Kecap Bilangan
Nyaéta sajumlah kecap anu umumna miboga ciri-ciri di antarana: Ciri-Ciri Kekecapan
Sudaryat nétélakeun sawatara ciri-ciri kekecapan di antarana: Kabeungharan Kekecapan
Numutkeun Sudaryat, aya 727 kekecapan nu geus didaftarkeun
Béréndelanana geus dibukukeun dina buku Pakeman Basa Sunda Ulikan Idiomatik Sunda yasana Yayat Sudaryat
Sayang nyaéta tempat anu ngahaja dijieun pikeun nyumput, ngajaga anak-anakna tina bahaya; sayang nunjul ogé kana tempat manuk jeung unggas séjéna ngendog tur ngagedékeun anak-anakna
Sayang dijieun alatan ayana pangrojong biologis tina hiji sato anu keur kakandungan, sok disebut ogé naluri nyayang
Sayang manuk anu dijieun basajan ogé dimaksudkeun pikeun nyumputkeun endog-endogna sangkan hentu murag ogé nyingkahan tina gangguan sato séjén
Nyingkahan pangaruh cuaca: angin, panas, hujan, tiis, jeung sajabana
Sayang ogé dibutuhkeun pikeun nanggeuy endog anu jumlahna loba
Mangsa geus megar tur jadi anak, sayang mangrupa tempat pikeun nyumput anak-anakna tina sagala bahaya bari nungguan indungna mangsa nyiar hakaneun
Sireum jeung rinyuh ogé nyieun sayang anu kacida gedéna pangeusina bisa rébuan, disebutna koloni
Dijero sayang aya hiji ratu anu ngahasilkeun endog 30.00 siki dina sapoé
Gedé jeung leutikna sayang dipangaruhan ku jumlah anu ngeusianna, saperti sayang beurit: beurit ngaliang jero pisan kalawan leuwih lega di jerona bisa dieusi ku puluhan nepika ratusan beurit