izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Bandingkan dengan kota lain
Tak jarang kita jumpai untuk menyapa sesama rekan seséorang cukup menggunakan sebutan "Dus" ("wedhus"-kambing), "Thek" ("kethek"-monyet) atau "Su" ("asu"-anjing)
Pemakai sebutan ini pun tidak hanya berlaku bagi masyarakat bawah saja
Kalangan eksekutif, legislatif dan usahawan di Kota Tegal pun terbiasa menggunakan
(Joshua Igho BG, Kompas Rabu, 25 September 2002) Mantu poci
Mantu Poci adalah salah satu kebudayaan di wilayah Tegal (Jawa Tengah), dengan cara inti melangsungkan 'pesta perkawinan' antara sepasang poci tanah berukuran raksasa
Mantu poci pada umumnya diselenggarakan oleh pasangan suami istri yang telah lama berumah tangga namun belum juga dikarunai keturunan
Seperti layaknya pesta perkawinan, mantu poci juga dihadiri oleh ratusan bahkan ribuan undangan
Lengkap dengan dekorasi, sajian makanan, dan beraneka pementasan untuk menghibur para undangan yang hadir
Tak lupa pula, di pintu masuk ruang resepsi disediakan kotak sumbangan berbentuk rumah
Selain sebagai harapan agar pasangan suami istri segera mendapatkan keturunan, mantu poci juga bertujuan agar penyelenggara merasa seperti menjadi layaknya orang tua yang telah berhasil membesarkan putra putri méré ka, kemudian dilepas dengan pesta besar dengan mengundang sanak saudara, dan relasi
Dewasa ini Mantu Poci sudah jarang digelar di Tegal
Salah satu repertoar yang diusung oleh Dewan Kesenian Kota Tegal di Anjungan Jawa Tengah, Taman Mini Indonésia Indah (TMII) taun 2003 adalah mementaskan drama berjudul "Kang Daroji Mantu Poci", dikemas secara komedi
Bahasa Tegal memiliki kemiripan dengan bahasa Banyumas (ngapak) yaitu dalam kosa kata
Namun kebanyakan masyarakat Tegal enggan disebut sebagai orang ngapak, sebab nyata-nyata dialeknya berbeda
Masyarakat yang menggunakan bahasa Tegal meliputi: bagian utara kabupatén Tegal, kota Tegal, bagian barat kabupatén Pemalang, dan bagian timur kabupatén Brebes
Kongres bahasa Tegal pertama digelar oleh pemerintah kota Tegal pada tanggal 4 April 2006, di hotel Bahari Inn
Acara yang digagas oleh Yono Daryono tersebut menghadirkan beberapa tokoh antara lain SN Ratmana (cerpenis), Ki Enthus Susmono (dalang Tegal), Eko Tunas (penyair Tegal)
Tujuan digelarnya kongres itu adalah untuk mengangkat status dialek Tegalan menjadi bahasa Tegal
wangunan besejarah yang ada di kota Tegal kebanyakan berarsitektur Belanda
Berikut data wangunan yang masih dapat kita saksikan: Rupa-rupa
Rékor MURI nu kungsi kahontal ku pamaréntah kota Tegal nyaéta: tahu pangpanjangna (425 meter) taun 2005, tur nginum téh poci babarengan (5.000 urang) taun 2006
Końskowola nyaéta hiji désa di wétan kidul Polandia, lokasina antara Puławy jeung Lublin, deukeuteun Kurów, di Walungan Kurówka
Désa ieu mangrupa ibukota komun nu misah ("gmina") di County Puławy jeung Lublin Voivodeship
Pangeusina : 2188 urang (2004)
Końskowola sacara harpiah ditarjamahkeun minangka "Horse's Will", tapi ngaran ieu dicokot tina "Wola" - hiji tipe désa, sarta ngaran nu bogana - Jan z Konina (Jan Koniński, John ti Konin)
Ngaran Konińskawola kacatet taun 1442
Désa ieu diadegkeun kira-kira abad ka-14, kalayan ngaran Witowska Wola
Ngaran ieu tuluy ganti jadi Konińskawola, ngaran nu kiwari aya, ti abad ka-19
Końskowola kasohor ogé minangka tempat pupusna penyair Polandia: Franciszek Dionizy Kniaźnin jeung Franciszek Zabłocki
Henryk Sienkiewicz, pangarang Polandia nu kasohor, nu meunangkeun hadiah Nobel, nyatetkeun dina novel bersejarahna "With Fire and Sword" nyebutkeun: - "(...) Very poor beer also in this Końskowola, Mr. Zagłoba noticed (...)"
Heulang Jawa, "Spizaetus bartelsi" téh heulang ukuran sedeng, panjangna kira 61 cm, bulu coklat kolot, manuk pamangsa ("raptor") anggota kulawarga Accipitridae
Ciri utama ieu heulang nyaéta kukuncung nu panjang dina huluna, bulu dina hulu jeung beuheungna gomplok, tapi hideung lebah awak handapna
Kukuncungna hideung, tapi lebah tungtungna mah bodas
Ieu manuk téh éndemik Indonésia, sumebar di leuweung-leuweung tropis pulo Jawa
Kadaharanana mangrupa manuk, kadal, lalay, jeung mamalia laleutik
Alatan beuki heureut habitatna sarta ukuran populasina nu saeutik, Heulang Jawa asup kana kategori kaancam punah dina Daptar Beureum IUCN (Lampiran II CITES)
Daérah-daérah nu kungsi ngalaporkeun ayana heulang jawa, di antarana
Adonan nyaéta campuran cairan kentel atawa éncér, nu biasana tina tipung, dicampur jeung cai atawa susu, jeung endog
Sering ogé ragi atawa pamekar dipaké keur ngembangkeun tipung nalika dipasak
Adonan bisa dipaké keur nyieun dosai, idli, vadai, puding Yorkshire, fritter, témpura, kuéh, roti, ngalapisan daging atawa sayuran nalika digoréng, atawa keur nyieun surabi, wafel atawa bolu
Adonan ogé umum dipaké di sababaraha tempat keur ngalapisan lauk méméh digoréng
Contona, adonan mangrupa bahan penting kadaharan Britania nu kasohor, lauk jeung kiripik
Pangéran Jayakarta Wijayakrama (ᮕᮍᮦᮛᮔ᮪ ᮏᮚᮊᮁᮒ) atawa Achmad Jaketra téh salah saurang pangawasa Jayakarta (kiwari Jakarta) sanggeus direbut ti Pajajaran, nepi ka ragragna ka VOC
Cileungkrang, Cileungkrang, Bandung
Cipanjalu, Cileungkrang, Bandung
Ciporéat, Cileungkrang, Bandung
Girimekar, Cileungkrang, Bandung
Jatiéndah, Cileungkrang, Bandung
Melatiwangi, Cileungkrang, Bandung
Gangguan éléktromagnétis (dina basa Inggris disebut ogé electromagnetic interference(EMI), atawa radio frequency interference (RFI)) nyaéta gangguan (nu biasana teu dipiharep) dina panarima radio atawa rangkéan listrik liana, disababkeun ku ayana radiasi éléktromagnétis tina sumber luar
Gangguan ieu bisa nyelang, ngahalangan, atawa nurunkeun wates dayaguna éféktif tina rangkéan
Sumberna bisa jadi tina objék, boh jieunan atawa ti alam, nu mangaruhan parobahan arus listrik kalayan gancang, saperti rangkéan listrik, Panonpoé atawa cahya ti kalér
EMI bisa nginduksi kalayan dihaja, kawas dina sababaraha wangun perang elektronik, atawa henteu dihaja, kawas hasil tina emisi jeung tanggapan nu mahiwal, hasil tina intermodulasi, jeung sajabana
Mindeng mangaruhan panarimaan radio AM di wewengkon urban
Bisa ogé mangaruhan panarimaan radio FM jeung tipi, sanajan teu pati gedé oge
Hal penting pikeun nurunkeun EMI nyaéta: maké kapasitor bypass atawa "decoupling" dina unggal alat (divais) aktip (dihubungkeun ka panyadia daya, sadeukeut-deukeutna kana alat), ngadalikeun wanci naek "(risetime control)" kana sinyal-sinyal nu gancang "(high-speed signal)" maké resistor seri, sarta nyaring VCC
Ngalindungan "(shielding)" biasana mangrupa pakarang pangpandeurina lamun sakabéh tehnik geus teu mempan sabab dibutuhkeun béaya tambahan lamun kudu maké gasket RF jeung sajabana
iki piye to kok nggawe boso sundo
Komiteu Internasional Husus keur Gangguan Radio (CISPR) netepkeun standar keur gangguan éléktromagnétik boh tina radiasi atawa konduksi
"Tempo oge: Karajaan Britania Raya" Britania Raya magrupakeun kapuloan penggedéna di Kapuloan Britania
Kiswa Wiriasasmita, katelah maké landihan Kis WS (Ciamis, 25 Januari 1922 - Imbanagara, 19 Séptémber 1995) téh bujangga Sunda nu sok nulis sajak jeung carita pondok, ogé éséy
Malah, anjeunna téh dianggap salaku salah saurang nu mitambeyan sajak Sunda modéren, pikeun sajakna "Ilangna Mustika" nu ditulis taun 1946
Carpon-carponna dikumpulkeun sarta medal dina buku "Mirah Dalima" (1992)
Kis WS kungsi dileler Hadiah Sastra Rancagé pikeun jasana ngamumulé sastra Sunda
Tembang Cianjuran mangrupa seni vokal Sunda nu dibarengan ku waditra kacapi indung, kacapi rincik, suling, jeung rebab
Asalna mah, di tempat borojolna, Cianjur, kasenian ieu téh disebutna mamaos
Dingaranan tembang Cianjuran sotéh ti taun 1930-an, anu lajeng dikukuhkeun taun 1962 dina Musawarah Tembang Sunda sa-Pasundan di Bandung
Tina awalna nu mangrupa tembang hiburan alat silaturahmi di antara para ménak, mamaos kiwari geus jadi seni hiburan komersil sakumaha kasenian umumna, dipintonkeun dina rupa-rupa acara, sarta asup ka studio rékaman
Mamaos kabentuk dina mangsa pamaréntahan bupati Cianjur R.A.A
Kusumaningrat (1834—1864) anu sok ngarang ieu tembang di hiji wangunan nu disebut Pancaniti
ku sabab kitu, anjeunna katelah Dalem Pancaniti
Mimitina, mamaos ditembangkeun ku lalaki, sarta kakara ilahar diteuleuman ku wanoja kira parapat abad ka-20
Ti harita, mimiti panembang wanoja pating pucunghul, kayaning Rd
Siti Sarah, Rd
Anah Ruhanah, Ibu Imong, Ibu O’oh, Ibu Resna, jeung Nyi Mas Saodah
Mamaos téh dimekarkeun tina seni pantun, nu ciri utamanya nyaéta ayana kacapi katut cara maénkeunana
Lalaguanana ogé ampir sakabéhna tina carita pantun, di antarana carita Pantun Mundinglaya Dikusumah
Tuluy, ieu seni soara téh mekar ogé ngagunakeun beluk (mamaca), degung, sarta tembang macapat Jawa: pupuh
Lagu-lagu mamaos nu dicokot tina seni pantun disebutna lagu pantun atawa papantunan, atau disebut ogé lagu Pajajaran, dicokot tina ngaran karaton Sunda di Bogor bihari
Lagu-lagu nu asalna tina bahan pupuh disebut tembang, nu duanana nurut kana aturan rumpaka
Ka dieunakeun, aturan nyieun rumpakana jadi leuwih bébas, bisa nyampur
Dina mangsa pamaréntahan bupati RAA Prawiradireja II (1864—1910), mamaos sumebar ka wewengkon lianna, nu utamana diluluguan ku Rd
Écé Majid Natawireja (1853—1928)
Anjeunna sering diulem ngawulang mamaos ka kabupatén-kabupatén di Priangan, di antarana ku bupati Bandung RAA Martanagara (1893—1918) jeung RAA Wiranatakusumah (1920—1931 &amp; 1935—1942)
Nalika ieu mamaos sumebar ka wewengkon séjén, lajeng ieu seni soara téh jadi katelah tembang Cianjuran
Kitu ogé nalika radio NIROM Bandung taun 1930-an nyiarkeun ieu kasenian, disebutna téh tembang Cianjuran
Sabenerna istilah mamaos mah ukur nujul ka lagu-lagu nu polana pupuh (tembang), lemesna tina mamaca: seni maca buku carita wawacan ku cara ditembangkeun
Buku wawacan nu ngagunakeun aturan pupuh ieu aya nu dilagukeun ku téhnik rancag jeung téhnik beluk
Lagu-lagu mamaos larasna pelog (degung), sorog (nyorog, madenda), saléndro, jeung mandalungan
Dumasar kana asal jeung watek laguna, mamaos digolongkeun kana sababaraha wanda: papantunan, jejemplangan, dedegungan, jeung rarancagan
Kiwari, aya ogé tambahan jenis kakawén jeung panambih salaku wanda nu mandiri
Lagu-lagu mamaos tina jenis tembang lolobana ngagunakeun pola pupuh kinanti, sinom, asmarandana, dangdanggula, jeung sababaraha pupuh lianna
Seni Tembang Sunda Cianjuran mibanda opat wanda utama nyaéta wanda papantunan, wanda jejemplangan, wanda rarancagan, wanda dedegungan sarta wanda raehan atawa tambahan, di antarana wanda panambih jeung wanda kakawén (saléndro)
"Papatat", "Rajamantri", "Mupu Kembang", "Randegan", "Randegan Kendor", "Kaléon", "Manyeuseup", "Balagenyat", "Putri Layar", "Pangapungan", "Rajah", "Gelang Gading", "Candrawulan", jsb., Jejemplangan
"Jemplang Pangantén", "Jemplang Cidadap", "Jemplang Leumpang", "Jemplang Titi", "Jemplang Pamirig", jsb
"Sinom Degung", "Asmarandana Degung", "Durma Degung", "Dangdanggula Degung", "Rumangsang Degung", "Panangis Degung", jsb
"Manangis", "Bayubud", "Sinom Polos", "Kentar Cisaat", "Kentar Ajun", "Sinom Liwung", "Asmarandana Rancag", "Setra", "Satria", "Kulu-kulu Barat", "Udan Mas", "Udan Iris", "Dangdanggula Pancaniti", "Garutan", "Porbalinggo", "Erang Barong", jsb
Wanda kakawén di antarana "Sebrakan Sapuratina", "Sebrakan Pelog", "Toya Mijil", "Kayu Agung", jsb
"Budak Ceurik", "Toropongan", "Kulu-kulu Gandrung Gunung", "Rénggong Gedé", "Panyileukan", "Selabintana", "Soropongan", jsb
Angklung nyaéta alat musik tradisional Sunda nu dijieun tina awi, diulinkeun ku cara dieundeukkeun (awak buku awina neunggar sarigsig) antukna ngahasilkeun sora nu ngageter dina susunan nada 2, 3, nepi ka 4 dina unggal ukuranana, boh nu gedé atawa nu leutik
Laras (nada) nu dipaké angklung tradisional Sunda biasana saléndro jeung pelog
Angklung Kanékés angklung kanekes anu di anggo olah jalmi badui mangrupa patilasan karajaan Sunda anu mangrupa pakarang nyarupaan pager awi ti jalmi wengker anu berkerja kanggo majapahit sanggeus perang bubat kanggo menghindari serangan sarupa
Pikeun tujuan hiburan, angklung ilaharna dipidangkeun nalika caang bulan jeung teu hujan
Ieu hiburan téh digelar di buruan bari nembang, di antarana "Lutung Kasarung", "Yandu Bibi", "Yandu Sala", "Ceuk Arileu", "Oray-orayan", "Dengdang", "Yari Gandang", "Oyong-oyong Bangkong", "Badan Kula", "Kokoloyoran", "Ayun-ayunan", "Pileuleuyan", "Gandrung Manggu", "Rujak Gadung", "Mulung Muncang", "Giler", "Ngaranggeong", "Aceukna", "Marengo", "Salak Sadapur", "Rangda Ngendong", "Celementre", "Keupat Reundang", "Papacangan", jeung "Culadi Dengdang"
Angklung Dogdog Lojor
Kasenian dogdog lojor ayana di masarakat Kasepuhan Pancer Pangawinan atawa masarakat adat Banten Kidul nu sumebar di sabudeureun Gunung Halimun
Najan kasenian ieu ngaranna dogdog lojor, luyu jeung salah sahiji alat musikna, ieu kasenian dilengkepan ogé ku angklung, sabab patali jeung upacara adat paré
Unggal geus panén, masarakat ngayakeun acara Sérén Taun di puseur kampung adat (imah kokolot) anu biasana pindah-pindah luyu jeung paréntah tina wangsit
Tradisi ngamulyakeun paré di ieu masarakat masih terus lumangsung, ku sabab masarakatna masih pengkuh kana adat baheula
Dumasar pitutur turun-tumurun, ieu masarakat adat ngaku salaku turunan para prajurit karaton Pajajaran barisan Pangawinan (prajurit nu marawa tumbak)
Najan kitu, masarakat kasepuhan ieu geus lila ngagem Islam sarta narima kana modérenisasi
Luyu jeung kamekaran ieu, dogdog lojor ogé kadang sok midang dina acara nyunatan, ngawinkeun, sarta karaméan lianna
Kasenian dogdog lojor dimaénkeun ku genep urang nu nyepeng alat musikna séwang-séwangan, nyaéta dua dogdog lojor jeung opat angklung gedé, nu masing-masing boga ngaran : gonggong, panémbal, kingking, jeung inclok (noron ti nu pangbadagna)
Lagu-lagu dogdog lojor di antarana "Balé Agung", "Samping Hideung", "Oléng-oléng Papangantén", "Si Tunggul Kawung", "Adulilang", jeung "Adu-aduan"
Upami di Sukabumi kasohorna Dogdog loyor pangrojong dina acara panen
Angklung gubrag ayana di kampung Cipining, kacamatan Cigudeg, Bogor
Ieu angklung umurna geus kolot, dipaké dina upacara melak, ngunjal, jeung ngadiukkeun paré ka leuit
Dumasar carita turun-tumurun, ieu angklung téh mimiti aya dina hiji mangsa paceklik
Badéng téh mangrupa kasenian nu asalna ti Sanding, Malangbong, Garut
Bentuk kasenian angklung ieu dipaké pikeun kapentingan da'wah Islam, kira abad ka-16 atawa 17
Harita, Arpaén jeung Nursaen (dua warga Sanding), diajar Islam ka Demak
Samulangna ti Demak, aranjeunna nyumebarkeun ajaran Islam ka masarakat Sanding hususna ngagunakeun kasenian badéng
Angklung nu dipaké dina pintonan badéng aya salapan: angklung roél dua, angklung kecer hiji, angklung indung jeung bapa opat, jeung dua angklung anak anu dibarengan ku dogdog dua, terebang atawa gembyung dua, jeung kecrék hiji
Rumpaka tembangna maké basa Sunda nu euyeub ku istilah basa Arab, nu ka dieunakeun ogé ditambah ku basa Indonésia
Eusi rumpakana taya lian ti ajén -inajén Islam jeung pitutur
Pidangan ieu kasenian kadang ogé dibarengan ku debus nu mintonkeun élmu-élmu kawedukan
Tembang-tembang badéng anu kawentar, di antarana "Lailaha illalloh", "Ya’ti", "Kasréng", "Yautika", "Lilimbungan", jeung "Solaloh"
Buncis téh seni pintonan nu watekna hiburan, nu utamana kawentar di wewengkon Baros (Arjasari, Bandung)
Mundinglaya Dikusumah nyaéta salah sahiji lalakon dina carita pantun Sunda
Eusina nyaritakeun kahirupan Mundinglaya Dikusumah, saurang ménak Sunda dina jaman Karajaan Sunda anu pinuh kaprihatinan terus diangkat jadi raja ngagantikeun ramana nyaéta Prabu Silihwangi
Karajaan Sunda mindeng disebut ku sakumna urang Sunda sareng menak Jawa minangka Pajajaran (ngaran puseur dayeuh karajaan Sunda) sanggeus Cirebon jeung Banten misahkeun diri ti éta karajaan
Ieu carita téh biasana dipintonkeun dina acara ruwatan panganténan
Taun 1931 dijieun versi gending karesmén ku M. Sastraprawira jeung Idris Rd
Ieu lalakon kungsi dijieun versi tinulisna dina kalawarta Kudjang ku Djaja Supena
Tuluy kungsi dibahas ogé ku Ajip Rosidi dina bukuna ""Mundinglaya Dikusumah", sarta digubah deui kana tilu basa (Sunda, Indonésia, Inggris) ku Rohmat Tasdik Al-Garuti kalawan judul "Cinta Bersemi di Muaraberes" taun 2005
Ieu lalakon carita téh sumberna tina tradisi lisan urang Sunda anu disebut carita pantun, anu saterusna osok ditulis dina wangunan buku carita ku para panulis boh dina Basa Sunda atanapi Bahasa Indonesia
Lalakon pantun Mundinglaya Dikusumah dicaritakeun ku Ki Enjum, anu direkam dina proyek dokumentasi carita pantun ngaliwatan Proyek Sundanologi taun 1987
Caritana direkam ku Uking Sukri di Ujungberung, Bandung
Diropéa Kana Tembang Cianjuran
Lalakon Mundinglaya Dikusumah dina mangsa kamekaran tembang Cianjuran taun 1830-an diropéa (digubah) kana wangun tembang
Sababaraha épisode tina Mundinglaya Dikusumah dijieun rumpakana, boh dina wangun pupuh atawa syair, tuluy dipirig ku kacapi indung jeung suling
Utamana, lalakon pantun téh dipidangkeun dina wanda tembang papantunan jeung jejemplangan
Sababaraha judul tembang Cianjuran anu nyaritakeun sempalan carita Mundinglaya Dikusumah di antarana: "Mupu Kembang, Muarabérés, Pangapungan, Kaléon, Papatet (Papatat), Rajah, Rajamantri"
Prabu Silihwangi ngagaduhan dua urang garwa nyaéta Nyimas Tejamantri sarta Nyimas Padmawati anu jadi permaisuri
Ti Nyimas Tejamantri, Prabu Silihwangi ngengingkeun saurang putra nyaéta Guru Gantangan
Sedengkeun ti permaisuri Nyimas Padmawati, raja ngenginkeun putra anu diwastaan Mundinglaya
Béda umur antara Guru Gantangan jeung Mundinglaya pohara jauhna
Waktu Guru Gantangan ditunjuk jadi bupati di Kutabarang sarta geus lakirabi, Mundinglaya masih kénéh budak leutik
Alatan henteu miboga anak, Guru Gantangan miara anak kukut anu dibéré ngaran Sunten Jaya
Guru Gantangan ogé hayang ngurus jeung ngagedékeun Mundinglaya minangka anakna
Waktu Guru Gantangan ménta Mundinglaya ti prameswari Nyimas Padmawati, prameswari maparin putrana sabab uninga yén Guru Gantangan pohara mikanyaahna ka Mundinglaya
Mangkat rumaja katangen pisan kategepan Mundinglaya
Katambih ku pasipatanana anu saé budi
Tebih pisan bentenna sareng Suntenjaya anu sipatna awon pisan
Kumargi Nyi Mas Ratna Inten nyaah pisan ka Mundinglaya, Suntenjaya janten sirik pisan ka Munding Laya
Guru Gantangan ogé jenten timburu, gaduh sangki anu awon sareng ngaraos disapirakeun ku bojona
Pon kitu Suntenjaya asa kasilihkeun
nyaéta pisan anu ngarobih kanyaahna Guru Gantangan ka Mundinglaya janten kaceuceub anu ahirna Mundinglaya dikerem di pangberokan Kutabarang, ku margi dianggap ngalakukeun lampah nirca, sanaos harita Mundinglaya the masih kacida rumajana
Di Pajajaran, puseur karajaan Sunda, harita téh nuju meujeuhna angkeub, halodo entak-entakan sareng loba jalmi nu kaserang kasawat
Katambih tumuwuhna pacengkadan di lingkungan kulawarga karaton sabadana Mundinglaya diberok
Dina hiji waktos Nyi Mas Padmawati ngimpen ningali Layang Salaka Domas nu aya di Jabaning Langit kalayan dijaga ku Guriang Tujuh
Dina impenannana, aya wartos wirehna sing saha anu tiasa ngengingkeun éta layang, baris kenging kahormatan, kabagjaan, katengtreman, karaharjaan sareng kasalametan kanggo nagara miwah rahayatna
éta impenan dicarioskeun ka Prabu silihwangi
Prabu Silihwangi hemeng galihna henteu percanten bakal aya jalmi anu sanggem angkat ka Jabaning Langit bari nyandak Layang Salaka Domas tina kakawasaan Guriang Tujuh; asa pamohalan pisan
Antukna Prabu Silihwangi ngayakeun gempungan di pasewakan kangggo nangtoskeun saha anu sanggem ka Jabaning Langit
Pasewakan diluuhan ku rahayat Pajajaran, Nyi Mas Tejamantri, Guru Gantangan sareng putrana, Suntenjaya
Tapi heneuweuh saurang ogé anu nembongkeun kasayagianana
Ki lengser, ngusulkeun supados Mundinglaya anu aya di pangberokan Kutabarang ogé ditaros
Sanaos usulan ki Lengser henteu disatujuan ku Suntenjaya sareng Guru Gantangan, nu ngariung rempug satuju kana usul ki Lengser
Mundinglaya diusulkeun supados enggal dibébaskeun
Patih Gelap Nyawang sareng Kidang Pananjung nyuhunkeun idin ka Guru Gantangan supados ngaluarkeun Mundinglaya tina pangberokan
Saparantosna ngalakonan sadaya panalek ti balaréa, Mundinglaya kalawan henteu ngawagu langsung baé nampi sagala pancen ti ramana, Prabu Siliwangi
Patih Gelap Nyawang jeung Kidang Pananjung gasik tatahar kanggo miangkeun Mundinglaya ka Jabaning Langit
Sababaraha dinten Mundinglaya dilatihan perang sareng rupi-rupi elmu gelut sinareng ngagunakeun rupi-rupi pakarang kanggo mayunan sagala hahalang dina lalampahanana
ogé henteu kakantun Mundinglaya diancrubkeun kana Leuwi Sipatahunan supados bérésih jiwana
Dina dinten anu tos ditangtoskeun Mundinglaya angkat, kalawan pangesto ti ibu sareng ramana, diiring ku Gelap Nyawang sareng Kidang Pananjung, ogé ti sakumna rahayat Pajajaran
Kumargi Mundinglaya henteu kungsi aangkatan ka luar Pajajaran, anjeunna henteu terang jalan
Sumerah ka nu Maha Kawasa, Mundinglaya angkat ngalangkungan leuweung geledegan kanggo ngajugjug Jabaning Langit
Dina lalampahan ka Jabaning Langit, Mundinglaya ngalangkung ka karajaan bawahan / karajaan alit nyaéta karajaan Muarabérés atanapi nagri Tanjung Barat (nua aya di Pasar Minggu Jaksel kiwari)
Di éta nagri, Mundinglaya papendak sareng Dewi Asri
Dewi Asri anu dikenal ogé minangka Dewi Kania atanapi Dewi Kinawati téh putrina Mental Buana incuna Munding Kawati
Mundinglaya sareng Dewi Asri kedal pasini jangji bade patepang deui saparantos Mundinglaya rengse mancen tugas ti ingkang rama
Salajengna Mundinglaya dijajap ku Patih Gelap Nyawang sareng Patih Kidang Pananjung ogé teuteup Dewi Asri
Patih Gelap Nyawang jeung Patih Kidang Pananjung gura-giru nyayagikeun parahu kanggo Mundinglaya ngajugjug Atas Angin
Dugi ka Pulo Putri
Patih Kidang Pananjung sareng Patih Gelap Nyawang dipiwarang nungguan Mundinglaya dugi ka rengsena ngemban pancen nyangking Layang Salaka Domas
Lalakon lalampahan Mundinglaya salajengna sihoreng sanes nyorang jalan ngabulungbung anu caang padang narawangan, malihan jalan anu rembet, rumpil sareng loba cucuk rungga sareng rangrangna anu ngahalang-halang kana lajuna lalampahan Mundinglaya
Namung sanaos kitu anjeunna henteu unggut kalinduan
Tekadna buleud disarengan ku kasadaran wireh anjeunna baris nyorang sagala hahalang
Dina lalampahan anjeunna pendak sareng raksesa Jonggrang Kalapitung anu ngahalangan jalanna
Numung éta raksesa tiasa diayonan ku Munding Laya
Rengse ngayonan Jonggrang Kalapitung, Mundinglaya reureuh heula
Ngumpulkeun deui lelembutanana anu kabengbat ku urusan gelut
Mundinglaya nyangsaya kana tangkal katapang nyawang pilampaheun anu natrat na angen-angenna
Manahna manteng ka Nu Maha Agung sangkan laksana panedana
Sukmana kumalayang ngambah awang-awang
Kalawan dijajap ku Jonggrang Kalapitung, Mundinglaya naek ka langit kahiji, kadua, katilu, sareng saterasna dipungkas dugi ka langit anu katujuh
Di langit ka tujuh Mundinglaya paamprok sareng Guriang Tujuh anu ngajaga layang salaka domas
Mundinglaya nyarioskeun maksadna wireh anjeunna peryogi layang salaka domas kanggo nagarana anu nuju nyorang katunggaraan, pacengkadan, kasawat sareng hahalodoan
Namung éta layang henteu dipasihkeun ku Guriang Tujuh
Mundinglaya mesat keris
Namung dumadakan aya gelap ngabaranyay disarengan sora ngajegur matak katorekan
Mundinglaya tipental, ragrag ka langit kagenep ngalempreh teu empes-empes
Di kahiyangan, para pohaci pating lalengis maridangdam
Utamina pohaci Wirumananggay anu kacida prihatinna ningali Mundinglaya ngalungsar ngababatang
Mundinglaya disangkeh terus disenderkeun dina lahunan, lalaunan embun-embunanana ditiup bari diparancahan
Saparantos Mundinglaya hirup deui, Nyi Pohaci mamagahan anjeunna supados henteu ngalawan ku cara anu heuras malih kedah ngalawan ku kasabaran, nurutkeun kumaha kahayangna
Mundinglaya naek deui ka langit katujuh
Pendak deui sareng Guriang Tujuh
Guriang Tujuh ngawitan ngaharegaan kana karep Mundinglaya anu gaduh tekad bade ngadamel kasaéan
Layang Salaka Domas dipaparin ka Mundinglaya
Di Kutabarang, Suntenjaya sasat jigrah saangkatna Mundinglaya ka Jabaning Langit
Asa mobok manggih gorowong, aya jalan komo meuntas
Meungpeung Mundinglaya nuju suwung di nagara, Suntenjaya bade maranan Dewi Asri kanggo diolo supados kersaeun dijantenkeun bojona
Sunten Jaya mapeg wadia balad miang ke Muarabérés
Dina waktos anu harengheng, Mundinglaya dugi ka Pajajaran teras ka Muarabérés
Sunten Jaya kasoran mundur ti Muarabérés
Salajengna Prabu Silihwangi ngangkat Mundinglaya janten raja di Pajajaran kalayan gelar Mundinglaya Dikusumah
Henteu lami ti harita Mundinglaya ngajodo sareng Dewi Asri
Pajajaran janten aman deui sareng subur makmur
Carita rahayat, disebut ogé folklor mangrupa salah sahiji wangun tradisi lisan anu sumebar di tatar Sunda
Kabéhdieunakeun carita rahayat téh geus mindah rupa jadi wangun tradisi tulis
Carita-carita rahayat di Tatar Sunda réa pisan contona, saperti Si Kabayan, Sangkuriang, jsté
Nu jadi ciri utama tina carita rahayat nyaéta pangarang carita teu bisa kapaluruh ngaranna
Carita rahayat di Sunda euyeub pisan ku ajén-ajén mitologi nu nyampak
Sabangsaning mahluk lelembut ogé jadi warna nu has dina carita rahayat di Tatar Sunda
Agama Sunda Wiwitan nyaéta agama nu dipercaya ku masarakat Kanékés atawa Baduy
Ageman ieu biasa disebut ogé agama Jatisunda dina Carita Parahyangan
Asal kecapna tina wiwitan, anu mibanda harti mimiti, asal, poko
Aci-acining ajaran agamana mah teu pati réa nu apal, jeung tacan aya panalungtikanana
Ieu hal téh dibalukarkeun ku ayana sikep nu nutup diri ti nu muhitna
Sunda wiwitan ieu geus dipuhitku urang sunda, tisaméméh asupna ajaran Hindu jeung Budha
Anu maruhit kana Ageman sunda wiwitan téh sumebar di sakuliah Pasundan, timimit kampung nepi ka dayeuh
Anu caricing di dayeuh ilaharna geus ngawangun hiji wadah organisasi modérn, sedengkeun anu di pakampungan ngawangun hiji kumpulan adat dumasar kana kayakinana
Seuhseuhanana mah kakawasaan nu pangluhungna téh aya di Sang Hyang Keresa (Nu Maha Kawasa) anu biasa disebut ogé Batara Tunggal (Nu Maha Tunggal), Batara Jagat (Nu Ngawasa Jagat), jeung Batara seda Niskala (Nu Goib)
Dunya dina sawangan agama Sunda Wiwitan dibagi tilu, nyaéta Buana Nyungcung (Dunya Luhur), Buana Panca Tengah (padumukan manusa), jeung Buana Larang (naraka)
Agama Sunda Wiwitan masih diagem nepi ka kiwari ku sawareh urang Sunda di sababaraha daérah, saperti di Kuningan, Lebak Banten, Sukabumi, jeung Kampung Naga, nu dianggap masih sékésélér deukeut urang Sunda
Dina Ageman Sunda wiwitan teu kakocap aya kitab suci, pirang-pirang ajaran hirup jeung kahadéan hirup kumbuh sapopoé diwangun dina adat jeung kabiasaan anu jadi ciri mandiri kabudayaan urang Sunda
Papatah jeung pépéling hirup anu aya ditulis kawas dina naskah wawacan/pantun, saperti anu ditunda di museum : Cara ciri Manusa
Pituah Sunda Wiwitan dumasar kana dua prinsip tayalian cara-ciri manusa jeung cara-ciri bangsa, anu diwangun ku lima ciri kahirupan:
Sajarah Cianjur nyaéta carita sajarah nu bisa dijujut dumasar kana sababaraha sumber di antarana carita tina panalungtikan sajarah, carita rahayat nu sumebar di wewengkon Cianjur, sakakala kamekaran Cianjur baheula, jeung nepikeun ka kiwari
Talaga direbut ku Cirebon ti nagara Pajajaran, dina raraga nyebarkeun agama Islam
Aria Wangsa Goparana téh nunagawitan lebet islam di antara kulawargana
Di dieu Aria Wangsa Goparana ngadegkeun nagari (sansk = Désa, Bld = negorij)
Anakna nu ka-hiji, Djayasasana, sanggeusna sawawa ninggalkeun Sagarahérang ka Cijagang
Cerita lain dari Holle, mengatakan bahwa ketika sensus oleh Puspawangsa ternyata ada 1100 cacah dibawah pimpinan Wira Tanu, 200 diantaranya diperintahkan oleh Mataram pergi ke Cianjur untuk menjaga batas, dibawah pimpinan dari Cirebon.”" Katerangan di luhur dipairan ku de Haan kalayan alesan yén Cianjur harita mah can aya, aya dina sajarah sotéh taun 1678, nyaéta dina surat bupati sumedang ka VOC (D.20 Januari 1678)[3]
Pamanggih de Haan kurang leuwih jiga kieu: "“Pemberian tahu yang pertama kali tentang Cianjur adalah D.20 Januari 1678 dalam surat bupati Sumedang: Mereka dari Cirebon telah menduduki pegunungan Cimapag dan pegunungan Cianjur…….”" Satuluyna de Haan nétélakeun: "“(………adalah tidak mungkin bahwa disini yang dimaksud adalah didirikannya Cianjur, di mana tidak perlu dipikirkan sebagai kolonialisasi dari Ibu Kotanya, Cirebon
Ceuk pamanggih de Haan mah dipakéna ngaran Cianjur téh gurunggusuh
Sakumaha de Haan nétélakeun: "“Ini mengingatkan perhitungan Puspawangsa tadi telah berlangsung setelah ada periode tenteram yang cukup di bawah Sunan Tegal Wangi:……………terjadi pada masa Wiradadaha I.”" Dina katerangan di luhur, Dé Haan ogé ngahaminan ayana kolonisasi rahayat Djayasasana, samalah numutkeun de Haan, meureun kolonisasi nu dimaksud téh lain ti Cirebon
Bisa dicindekkeun yén Djayasasana geus matuh di daérah “X” ti saméméh taun dilaksanakeunna sénsus taun 1655. hasil sénsus Puspawangsa nuduhkeun aya 1100 urang atawa + 300 kulawarga mangrupa hiji kumpulan masarakat anu dina basa walanda disebutna "volkgemeenschap" kalayan Djayasasana minangka pingpinanana
Ti harita Djayasasana disebut Wira Tanu nu mibanda harti sénapati
Daérah “X” téh asup kénéh kana wengkuan kakawasaan Mataram, ngan kusabab tempatna pangjauhna ti Puseur Dayeuh Mataram, kakawasaan Mataram téh ngan karasa hawar-hawar
Aya sababaraha catetan penting tina katerangan di luhur: Perlu ditandeskeun, yén mangsa harita kakawasaan wira Tanu diangkat sacara sosial ku masarakatna jadi moal aya bungkeuleukan surat kaputusana, upamana ti pihak VOC atawa Mataram
Rundayan Aria Wira Tanu
Dalem Aria Wira Tanu tilar dunya antara taun 1681 – 1706, boga turunan 10 urang, nyaéta: Nurutkeun carita rahayat Cianjur mah, aya kénéh turunan Wira Tanu (I) ti garwa nu lain manusa tapi “Jin Islam”, nyaéta: Aria Wira Tanu II mindahkeun Puseur Dayeuh Cianjur ti Cikalong ka Pamoyanan Taun 1691
Aria Wira Tanu II ninggalkeun Cikalong
Pindahna téh ka daérah saparat susukan Cianjur néangan jeung muka lahan pikeun rahayatna
Ieu tempat téh dingaranan kampung Pamoyanan, anu kaasup kana sub negorij Cianjur
Ku Wira Tanu II kampung Pamoyanan téh dijieun Puseur Dayeuh Cianjur
Kunaon bet dipindahkeun
Aya sababaraha kamungkinan, Ayana lawungan jeung Adolf Winckler, Aria Wira Tanu II ngusulkeun sangkan 2 urang lurah jeung 43 cacah dipulangkeun deui ka Wira Tanu II nu dicokot ku Angga Laksana, Umbul Cilaku
Angga Laksana ngawidian
Ku sabab kitu, Aria Wira Tanu hayang ngandeg mandiri, ku sabab di Cikalong ayawali pamaréntahan ti Cirebon (Aria Sacakusumah), Aria Wira Tanu II ngarasa kurang bébas kadatangan Bartel van der Valck, juru ukur VOC anu geus ngukur-ngukur wates wilayah padaleman atawa ayana wangsit saperti diterangkeun tina Naskah Kusumaningrat (Dalem Pancaniti) anu eusina kurang leuwih saperti kieu: Nalika Wira Tanu (II) tatanén di bukit (Pasir
Tanu (II) tatanén di bukit (Pasir Wira Tanu), kadatangan Jin Puteri anu geus rémpo unjukan ka Wira Tanu (II)
“Béjakeun ka lanceuk Andika, Dalem Natamanggala (Dalem Anom), lamun hayang karaharjaan jeung kadigjayaan, sakuduna manéhna ngadegkeun karajaan di belah kidul-kulon ti Cibalagung deukeut walungan Cianjur nu mangrupa tempat nu hadé pikeun ngadegkeun karajaan
Di dinya aya pangupakan Badak Putih nu diperenahkeun di tengah-tengah Padaleman (Imah)”
Saréngséna kitu, tuluy jin téh ngaleungit
Teu lila torojol lanceukna datang, laju dicaritakeun ku Aria Wira Tanu II ka Dalem Anom naon anu cikénéh karandapan
Satuluyna Dalem Anom nyarita, “kuring taya niat pikeun indit ti dieu ngarasa bagja."
Satuluyna Wira Tanu II ménta widi ka lanceukna pikeun néangan tempat di deukeut susukan Cianjur pikeun ngadegkeun karajaan
Antukna Wira Tanu II pindah ka Pamoyanan anu satuluyna jadi Puseur dayeuh “Regenschap” Cianjur
Dalem Aria Wira Tanu II tilar dunya (R. 12 April 1707), digantikeun ku putra sulungna Astramanggala anu diangkat jadi “Regent” ku VOC kalayan gelar Wira Tanu III atawa Dalem Dicondre
Sanggeusna diangkat, Wira Tanu III pindah ti kampung Pamoyanan ka kampung Cianjur, anu kaayaanana mangsa haritra leuwih maju tinimbang Pamoyanan
Sok sanajan jarak dua kampung éta kawilang deukeut, tapi kahalangan kénéh ku leuweung jeung walungan
Ku kituna, nu ngadegkeun kota Cianjur téh lain Wira Tanu II, tapi Wira Tanu III
Konsekuensi séjénna Kota Cianjur téh dijieun Puseur dayeuh taun 1707. perlu diperhatikeun ogé yén Wira Tanu III lain ngadegkeun cianjur minangka Padaleman atawa Sub-negorij, ku sabab dina katerangan saméméhna sub-négorij téh geus ngadeg ti saméméh taun 1680 kénéh, tapi Aria Wira Tanu III ngan saukur mindahkeun puseur dayeuh ti Pamoyanan ka kampung Cianjur
Ieu hal téh lumangsung nalika VOC geus ngajajah Cianjur sacara ‘de facto’ jeung ‘de jure’
Nu matak Aria Wira Tanu III mah diangkat ku VOC, ari Aria Wira Tanu II mah ukur dikukuhkeun hungkul
Wira Tanu III
Wira Tanu III punjul dina ngalegaan kultur kopi jeung ngalegaan kabupatén jeung kawijakan
Aya sababaraha catetan nalika jaman kakawasaan Aria wira Tanu III
Wira Tanu III tilar dunya dina taun 1726 alatan dicondré, ku sabab kitu Wira Tanu III sok disebut Dalem Dicondré
Kakawasaan Wira Tanu di Cianjur nyaéta nepi ka Wira Tanu Datar VI atawa Dalem Enoh anu jadi Wira Tanu Datar pamungkas anu jadi bupati di Cianjur
Tina sababaraha katerangan di luhur, tétéla réa patalina carita rahayat jeung pamanggih ahli sajarah téh
Sok sanajan teu bisa dipastikeun, tapi carita rahayat diperlukeun pikeun babandingan dina nyieun kacindekkan sajarah
Sajarah Cianjur identik jeung Babad Cikundul
Ieu hal dilantarankeun ku nganjrek jeung dimakamkeunana Aria Wira Tanu I di Cikundul
Satuluyna medal carita-carita rahayat urang Cikundul anu sacara géografis deukeut wewengkonna
Saperti carita populer ngeunaan putera kahiji Aria Wira Tanu I ti puteri jin nyaéta Éyang Suriakancana anu nepi ka ayeuna dipupusti ku urang Cianjur
Dina tanggal 17 Agustus sok aya pawai Kuda Kosong anu ceuk béja mah nu numpakanna téh nyaéta rohna Éyang Suriakancana anu ngageugeuh Gunung Gedé jeung Gunung Mananggél
Gareja Yesus Sajati
Babasan jeung paribasa téh nuduhkeun hiji gambaran nu rupa-rupa ngeunaan kahirupan masarakat Sunda
Babasan jeung paribasa nu nuduhkeun hubungan papada jalma
Ieu di handap sawatara conto babasan jeung paribasa nu nuduhkeun hubungan papada jalma
Aérojél téh bahan padet nu dénsitasna handap, dijieun tina jél anu komponén cairna geus diganti ku gas
Hasilna mangrupa padetan anu dénsitasna kacida handapna kalawan pasipatan anu penting, utamana salaku insulator
Ieu bahan kadang sok disebut haseup beku ("frozen smoke"), haseup padet ("solid smoke"), atawa haseup bulao ("blue smoke"), dumasar kana watekna anu semi-transparan sarta pendaran cahya dina éta bahan
Tapi, mun dicabak, ieu bahan téh karasa kawas Styrofoam tina polistiréna
Aérojél munggaran dijieun ku Steven Kistler taun 1931, hasil tumpangan jeung Charles Learned ngeunaan saha nu bisa ngaganti cairan dina selé (jéli) tanpa jadi ngariut
Silika jél téh minangka hasil anu munggaran
Salajengna, aérojél bisa dijieun tina rupa-rupa bahan; Kistler nyieun aérojél tina silika, alumina, kromia, jeung timbal oksida
Aérojél karbon mimiti dikembangkeun taun 1990-an
Mun dicabak, aérojél karasa kawas busa nu hampang tapi kaku, antara Styrofoam jeung busa floral héjo nu sok dipaké nata kembang
Aérojél téh bahan garing nu dararna nanofoam, teu pisan-pisan mirip jél (dingaranan kitu sotéh pédah baé diturunkeun tina jél)
Mun dipencét laun, aérojél moal dekok
Tapi lamun dipencétna tarik mah dekokna bisa permanén
Mun dipencét leuwih tarik, ieu aérojél bakal ruksak, kawas rengat dina kaca—hiji pasipatan anu katelah "friabilitas"
Najan kitu, aérojél téh wangunna kuat pisan, alatan mikrostruktur déndritik, nu ngagundukkeun partikel-partikel buleud ukuran 2-5 nm
Gundukan ieu ngawangun tilu-diménsi ranté fraktal anu loba ngandung pori leuwih leutik ti 100 nm
Ukuran jeung dénsitas rata-rata porina bisa ditangtukeun waktu éta aérojél dijieun
Aérojél insulator panas anu kacida jétuna, sabab ampir teu bisa ditembus ku tilu cara alih panas (konvéksi, konduksi, jeung radiasi)
Ieu bahan alus pisan salaku inhibitor konvéktif, sabab udara teu bisa asup kana kisina
Aérojél silika hususna alus pisan salaku insulator konduktif, sabab silika sorangan goréng pisan dina ngonduksikeun panas—béda jeung aérojél logam nu sipat insulatorna teu pati alus
Aérojél karbon alus pikeun insulator radiatif, sabab karbon bisa nyerep radiasi infrabeureum nu ngalihkeun panas
Aérojél nu paling insulatif taya lian ti gabungan dua bahan ieu: aérojél silika nu ditambahan ku karbon
ku sabab watekna nu higroskopik, aérojél téh garing sarta désikan anu kuat
Jalma nu nyepeng aérojél hadéna mah maké sarung leungeun, ngarah kulit leungeunna teu garing
ku sabab kandunganana lolobana udara, aérojél katémbong semi-transparan
Kelir anu némbongan taya lian alatan pendaran Rayleigh ("Rayleigh scattering") cahya katémbong parondok ku wangun déndritik ukuran nano
ku sabab hidrofilik, aérojél gampang pisan nyerep lembab nu balukarna jadi robah bentuk, kontraksi nepi ka ruksakna
Karuksakan ieu bisa dihulag ku olahan kimiawi, antukna jadi hidrofobik
Aérojél silika téh minangka tipeu aérojél paling galib dipaké sarta ditalungtik
Ieu téh mangrupa zat nu bahan dasarna silika, diturunkeun tina jél silika
Padetan anu dénsitasna paling handap nyaéta nanofoam silika (1 mg/cm3), ronjatan tina 1,9 mg/cm3, padahal dénsitas udara baé 1,2 mg/cm3
Ti misi NASA di AEROGEL
Babasan nyaéta kantétan kecap anu ngandung harti injeuman
Ieu geus kamaphum ku sararéa, minangka kecap anu mibanda harti anu henteu sawajarna
Babasan téh hiji kecap anu geus matuh tur geus puguh aturan pamakéan sarta maksudna
Babasan lolobana ngagambarkeun pasipatan jalma;
Paribasa, (basa Indonésia:peribahasa), numutkeun Kamus Umum Basa Sunda beunang LBSS (1976), nyaéta “ucapan matok, saeutik patri, nu mangrupa siloka lakuning hirup (pituah, piluangeun, jsb.)
saperti Mapatahan ngojay ka meri, Moro julang ngaleupaskeun peusing, jste.” Wangenan Paribasa
Salah sahiji sipat urang Sunda anu umum téh tara wani nyarita ceplak pahang
Lamun aya kateupanuju tara diucapkeun sajalantrahna, tapi sok dibalibirkeun
Ari maksudna mah ngaragangan sangkan jalma lian nu diajak nyarita atawa omongan anu ditepikeun téh henteu nyentug teuing kana haténa
Salah sahiji cara nyarita dibalibirkeun nyaéta ngaliwatan paribasa
Kecap paribasa saceréwélénamah nyaéta panyarék, Ari dina basa Sunda kiwari
paribasa téh hartina sarua jeung ibarat, umpamana, biasa baku, dadaku jeung sajabana
Ari dina élmu basa, paribasa téh jadi babandingan anu jadi perlambang laku ngawangun hiji omongan (runTuyan kecap), anu puguh éntép seureuhna, geus puguh surupannana, sarta geus tangtu pok-pokannanan
Paribasa digunakeun pikeun nganbandingkeun hiji pagawéan anu panjang picaritaeunna, tapi dicokot ringkesanna ku nu kakandung dina paribasa téa
Babasan jeung Paribasa nu nuduhkeun Hubungan Papada Jalma
Siki (basa Latén:"semen") nyaéta bakal siki (ovulum) tina tutuwuhan kembangan nu geus asak
Siki bisa kalindungan ku organ lian (buah, dina Angiospermae atawa Magnoliophyta) atawa henteu (dina Gymnospermae)
Tina evolusi, siki mangrupa embrio atawa tutuwuhan leutik nu geus kamodifikasi sahingga bisa tahan leuwih lila dina kondisi nu kurang cocog pikeun tumuwuh
(Tempo "pergiliran katurunan")
Déarly Dave Sompie atawa Dirly (lahir 10 Désémber 1989) nyaéta "runner-up" Indonesian Idol 3 (2006)
Dirly "The Manado Baby" nyaéta finalis Indonesian Idol pangorana asal Manado nu sakola kénéh di bangku SMU nalika milu audisi Indonesian Idol
Ti leuleutik, bakat nyanyi Dirly Sompie geus katempo
Nalika kelas 5 SD, manéhna meunang lomba Bintang Vokalia sa Sulawesi Utara
Zakat (Pajeg dina Islam) nyaéta rukun Islam nu katilu
Sacara harpiah Zakat hartina "tuwuh", "mekar", "nyucikeun" atawa "ngaberesihan"
Sedengkeun sacara terminologi syari'ah, zakat nujul kana aktivitas méré sabagéan tina harta nu jumlah jeung itungananan tinangtu keur jalma nu geus ditangtukeun
Zakat mangrupa salah sahiji rukun Islam, sarta jadi salah sahiji poko jeur ngadegna sareat Islam
Ku sabab eta, zakat hukumna wajib (fardu) keur unggal muslim nu geus mibanda sarat-saratna
Zakat kaasup kana kategori ibadah (saperti solat, haji, jeung puasa) nu geus diatur sacara rinci jeung paten dumasar Al-Qur'an jeung As Sunnah, sakaligus mangrupa amal sosial kamasarakatan jeung kamanusaan nu bisa mekar loyog jeung kamekaran umat manusa
Zakat kabagi dua nyaéta: Hikmah Zakat
Hikmah tina zakat di antarana:
Elba nyaéta salasahiji pulo di Toscana, Italia, 20 km ti kota Grosseto
Pulo ieu mangrupa pulo panggedéna di Semenanjung Toscana, sarta mangrupa pulo panggedéna katilu di Italia
Elba jeung pulo lianna di semenanjung éta (Pianosa, Capraia, Montecristo, Giglio jeung Giannutri) ditangytayungan di Taman Nasional Semenanjung Toscana
Pulo ieu dibagi jadi dalapan "komun": kota ibu kota Portoferraio, Campo nell'Elba, Capoliveri, Marciana, Marciana Marina, Porto Azzurro, Rio Marina jeung Rio nell'Elba
Kaisar Perancis Napoleon Bonaparte dipiceun ka Elba nalika dilengserkeun (munggaran), nginspirasian sabaet palindrom nu kasohor: "Able was I ere I saw Elba."
Kiwari Elba kasohor ku anggurna
Bab Adat-adat Urang Priangan jeung Sunda Lianna ti Éta nyaéta buku anu eusina dadaran etnografi urang Sunda nu ditulis ku H. Hasan Mustapa (Jakarta, 1913)
Geus ditarjamahkeun kana basa Walanda ku R.A. Kern (1946) jeung kana basa Indonésia ku Maryati (1985)
Sedengkeun naskah tulisan tangan huruf latinna mah disimpen di Universitas Leiden (Cod.Or.7695)
Ieu buku téh ditulis dumasar pesenan pamaréntah nu nepi ka kiwari dianggap buku nu panghadéna dina ngagambarkeun adat-istiadat urang Sunda
Di jerona digambarkeun sagala rupa adat kabiasaan urang Sunda ti orok kénéh nepi ka mangsa dikuburkeun
Haji Hasan Mustapa ogé saéstuna teu reugreug ku buku nu ngan sakitu, anjeunna nulis deui buku séjén nu dijudulan “Buku Leutik jadi Pertélaan Adatna Jalma-Jalma di Pasundan wedalan Lembana Wignyadisastra
Dina buku nu kadua réa pisan conto yurisprudénsi nu réa mangpaatna pikeun jalma nu maluruh tur nalungtik perkara hukum adat di Priangan
Babad Banten nyaéta hiji karya sastera sajarah, dikarang di puseur dayeuh Kasultanan Banten mangsa tengah abad ka-17
Aslina ditulis dina hurup Arab sarta basana Jawa Banten, dicutat sababaraha kali sapanjang abad-abad saterusna
Salinanana ditulis dina hurup Jawa jeung hurup Latin
Wangun karangannya puisi (Wawacan) sarta diomongkeun ku Sandimaya dumasar paménta Sandisastra, baraya-na
Disusun dumasar asal ditulis anu diteundeun dina peti dokumén resmi (Kandaga) sarta pikeun nyumponan kaperluan sajarah karuhun ménak Banten
Banten kiwari mangrupa ngaran hiji propinsi di Indonésia nu ayana di pulo Jawa
Di wewengkon Banten baheula kungsi ngadeg hiji kasultanan dina abad ka-16, diancurkeun ku pamaréntah jajahan Hindia Walanda abad ka-18
Bangsa asli anu hirup di propinsi Banten ngomong ngagunakeun bahasa Sunda Buhun
Bahasa Sunda Buhun kasebut digolongkeun minangka basa kasar dina basa Sunda modérn, anu mibanda sababaraha tingkatan ti tingkat lemes nepi ka tingkat kasar atawa loma, anu mimiti ngawujud dina mangsa kasultanan Mataram ngawasa Parahiangan (bagian wétan ngidul propinsi Jawa Barat)
Sanajan kitu, di Sérang sarta Cilegon, basa Banyumasan dipaké ku étnik pendatang ti Jawa
Sedengkeun, di bagian kalér dayeuh Tangerang, basa Indonésia dialék Betawi ogé dipaké ku pendatang étnis Betawi
Sacara gurat badag eusina bisa dibédakeun jadi dua bagian, nyaéta: Bagean kahiji
Bagéan kahiji eusina carita anu patali jeung tilu karajaan Hindu di Pulo Jawa, nyaéta Medang Kamulan, Pajajaran, sarta Majapahit anu dipatalikeun jeung prosés lslamisasi di Jawa
Di jerona dikandung legenda Sunda ngeunaan inohong Tanduran (Gagang) sarta Ciung Wanara anu dihijikeun jeung ngaran tempat anu raket patalina jeung Islamisasi, kawas Cirebon, Palembang, Ampel, Balambangan, Campa, Cina sarta inohong lslamisasi, kawas Syekh Jumadilakbar, Radén Rahmat, Pandita Abdulisbar, Pangeran Kalijaga, Syamsu Tabris, Molana Ahlulislam, Jénulabidin, Molana Malik Ibrahim
Di jerona aya ogé silsilah (Pancakaki) Nabi Adam nepi ka Mahdum Gunung Jati ngaliwatan 44 generasi
Bagian kadua eusina carita ngeunaan kamekaran Kasultanan Banten saprak ngadeg nepi ka lumangsung pangperangan antara Banten jeung Kompeni-walanda anu ngawasa Jakarta
Di jerona dicaritakeun sacara kronologis kajadian-kajadian anu lumangsung sarta masalah-masalah anu muncul di Banten dina mangsa pamaréntahan Sultan-sultan Banten
Sultan-sultan Banten nu dimaksud nyaéta: Panalungtikan
Geus ditalungtik sarta dipaluruh dumasar pamarekan disiplin élmu filologi sarta sajarah ku Huséin Jayadiningrat dina wangun disertasi di Universitas Leiden, Walanda, dijudulan Critische Beschouwing van de Sadjarah Banten (1913)
Bagian kahiji eusi Babad Banten dianalisis sacara filologis, sedengkeun bagian kadua ditilik sacara historis
Sajaba kaungkab karakteristik penulisan sajarah tradisional di Jawa, dina studi éta kasusun ogé rekonstruksi sajarah Kesultanan Banten nepi ka tengah abad ke-17, alatan ayana perang antara Banten jeung Kompeni nu lumangsung taun 1650
Salah sahiji hasil studina anu terus dipaké dina penulisan sajarah Indonésia nyaéta kacindekan yén inohong Sunan Gunung Jati atawa Syarif Hidayat anu diomongkeun dina Babad Banten idéntik jeung inohong Faletehan atawa Tagaril dina warta Portugis dumasar kana sasaruaan lalakonna
Inohong éta téh nyaéta nu naratas ngadegna Kesultanan Banten sarta bapa Maulana Hasanuddin, Sultan Banten kahiji
Pikeun urang Banten mah, Babad Banten mangrupa sajarah resmi wewengkonna
Sawatara naskah Babad Banten aya di sagala rupa perpustakaan kawas Perpustakaan Nasional Jakarta, Universiteits Bibliotheek Leiden (Walanda), Musieum Loka Kepurbakalaan Banten, sarta di individu
"Artikel ieu ngeunaan babagian administratif di Sumatra Kulon
Keur rupa aksara tempo Aksara Déwanagari" Nagari, nyaéta babagian wilayah administratif di Propinsi Sumatra Kulon, Indonésia sahandapeun kacamatan
Istilah "Nagari" ngagantikeun "désa", nu saméméhna dipaké di Sumatra Kulon, saperti di propinsi-propinsi lianna di Indonésia
Nagari dipingpin ku Wali Nagari
Nagari mangrupa kesatuan masarakat hukum nu mibanda wates-wates wilayah nu wenang ngatur jeug ngurus kapentingan masarakat satempat, dumasar kana asal-usul jeung adat istiadat satempat nu diaku jung dipihormat dina sistim Pamaréntahan Nagara Kasatuan Républik Indonésia
Nagari lain bawahan kacamatan, alatan ari kacamatan mah mangrupa bagian tina pakakas wewengkon kabupatén/kota, sedengkeun nagari mah lain mangrupa bagian tina pakakas wewengkon
Béda jeung kalurahan, nagari mibanda hak ngatur wewengkonna anu leuwih lega
Tapi dina kamekarananana, hiji nagari bisa dironjatkeun statusna jadi kalurahan
Nagari dipingpin ku saurang Wali Nagari, sarta dina ngajalankeun pamaréntahanana, Wali Nagari dibantuan ku sawatara urang Kepala Jorong, sarupaning pupuhu RT
Wali Nagari dipilih ku "anak nagari" (nu nyicingan nagari) sacara demokratis
Biasana anu dipilih jadi wali nagari nyaéta jelema anu dianggap pangawasana ngeunaan sakabéh aspék kahirupan dina budaya Minangkabau, ku kituna wali nagari kasebut sanggup némbalan sakabéh masalah anu disanghareupan ku anak nagari
Dina hiji Nagari dijieun Kerapatan Adat Nagari, nyaéta lembaga anu anggotana Tungku Tigo Sajarangan
Tungku Tigo Sajarangan mangrupa wawakil anak nagari anu diwangun ti Alim Ulama, "Cadiak Pandai" (kaum intelektual) sarta "Niniak Mamak" para pamingpin suku dina hiji Nagari
Kaputusan kaputusan penting anu baris dicokot sok dimusawarahkeun antara Wali Nagari jeung Tungku Tigo Sajarangan di Balé Adat atawa Balairung Sari Nagari
Di sajumlah Kabupatén, Nagari mibanda wewenang anu cukup badag
Contona di Kabupatén Solok, Nagari mibanda 111 kewenangan ti Pamaréntah Kabupatén, kaasup di antarana pangurusan Idin Ngadegkeun Wangunan (IMB) sarta Surat Idin Tempat Usaha (SITU)
Nagari geus aya saméméh kamerdikaan Indonésia
Karajaan Pagaruyung dina dasarna mangrupa federasi nagari-nagari anu aya di Minangkabau
Jigana sistem nagari ogé geus aya saméméh Adityawarman ngadegkeun karajaan kasebut
Pariangan, Sumatera Kulon Dina mangsa pangjajahan Walanda pamaréntah kolonial ngarobah tatanan pamaréntahan nagari sangkan ngarojong pamaréntahan
Kerapatan Nagari dijadikeun minangka lembaga pamaréntahan panghandapna
Penghulu-penghulu anu baheulana mingpin nagari sacara babarengan ayeuna dikudukeun pikeun milih salah sahiji di antara maranéhanana minangka Kepala Nagari
Dina taun1914 dikaluarkeun Ordonansi Nagari anu ngawatesan anggota kerapatan nagari ngan ukur jadi penghulu anu diaku pamaréntah Hindia Walanda
Sanggeus proklamasi kamerdikaan sistem nagari ieu dirobah sangkan leuwih luyu jeung kaayaan jaman
Dina taun1946 diayakeun pemilihan langsung di sakumna Sumatra Kulon pikeun milih anggota Déwan Wawakil Nagari sarta Wali Nagari
Calon-calon anu dipilih teu kawates ti golongan penghulu waé
Partéi pulitik ogé kaci ngusulkeun calon
Dina kanyataanana réa anggota Déwan Wawakil Nagari sarta Wali Nagari kapilih anu mangrupa anggota partéi
Masyumi jadi partéi anu ngadominasi
Dina mangsa perang kamerdikaan dijieun ogé organisasi pertahanan tingkat nagari, nyaéta "Badan Pengawal Nagari dan Kota" (BNPK)
Badan ieu diadegkeun ku alpukahna Chatib Sulaiman