izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Di deukeuteun kota Karanganyar (tepatna di Désa Janti) aya tempat nawis leungeun Perjangjian Giyanti, perjangjian nu ngajadi tanda awalna kolonialisme VOC jeung Walanda di bumi Mataram
Kabupatén Kebumén nyaéta salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah
Kabupatén ieu wawatesan jeung Kabupatén Banjarnegara di beulah kalér, Kabupatén Wonosobo jeung Kabupatén Purworejo beulah wétan, Samudra Hindia di beulah kidul, sarta Kabupatén Banyumas jeung Kabupatén Cilacap di beulah kuloneunnana
Sacara géografis Kabupatén Kebumén aya dina 7°27' - 7°50' Lintang Kidul jeung 109°22' - 109°50' Bujur Wétan
Beulah kidulna mangrupa dataran handap, sedengkeun beulah kalérna mangrupa pagununga, nu mangrupa bagéan tina Pagunungan Serayu
Di beulah kidul wewengkon Gombong, aya pagunungan kapur nu ngujur nepi ka basisir kidul
Di daérah ieu aya sababaraha guha nu aya stalaktit jeung stalagmit-an
Lega wewengkon jeung pamakéannana
Kabupatén Kebumen legana 158.111,50 ha atawa 1.581,11 km² nu mana sababaraha wewengkonna mangrupa basisir jeung pagunungan, tapi lolobananana mangrupa dataran handap
Kacatet 49.745,00 ha atawa kurang leuwih 34,02% minangka lahan sawah jeung 88,366.50 ha atawa 68.98% minangka lahan garing
lolobana lahan sawahna kaaliran ku irigasi téhnis tur ampir satengahna (46,29%) bisa dipelakan dua kali sataun, sabagéan deui mangrupa sawah tadah hujan (33,45%) tur di sababaraha tempat bisa dipelakan dua kali sataun, sarta 20,26% lahan sawah irigasina satengah téhnis tur basajan
Lahan garing nu digunakeun keur wangunan legana 35.399,00 ha (36,19%), tegalan/kebon legana 34.988,00 ha (34,80%) sarta leuweung nagara legana 19 .861,00 ha (22,08%) tur sésana digunakeun keur tegal pangangonan, tambak, balong, kakayon, sarta lahan nu sawatara waktu mah teu diusahakeun sarta lahan-lahan lianna
Kabupatén Kebumén ngawengku 26 kacamatan, nu kabagi deui jadi 449 désa jeung 11 kalurahan
Jumlah Rukun Warga (RW) lobana 1.877, sarta Rukun Tatangga (RT) lobana 6.755
Puseur pameréntahan aya di Kacamatan Kebumén
Dina taun 2005 di Kabupatén Kebumén kacatet jumlah Pagawé Nagri Sipil (PNS) Otonom lobana 13.013 urang sarta PNS Instansi Vértikal lobana 1.414 urang sahingga jumlah PNS sakabéhna lobana 14.427 urang
Tina jumlah éta 61,39%-na nyaéta PNS lalaki, sarta PNS awéwéna 38,61%
Lian ti Kebumén, kota-kota kacamatan lianna nu cukup signifikan nyaéta Gombong, Karanganyar, Kutowinangun, Ayah, jeung Sempor
Kebumén aya di jalur lintas kidul Pulo Jawa
Angkutan umum antarkota dilayanan ku beus jeung karéta api
Lian ti éta aya ogé sababaraha stasion leutik saperti Prembun, Karanganyar, Soka, Kutowinangun, jeung Gombong
Di antara karéta api nu ngaliwatan Kebumén nyaéta Senja Utama jeung Fajar Utama (Jakarta-Yogyakarta), Argo Wilis (Bandung-Surabaya), Bima (Jakarta-Surabaya), Logawa (Purwokerto-Surabaya-Jember), jeung Kutojaya (Kutoarjo-Jakarta)
Suwon ("Suwon-si") nyaéta ibukota propinsi tur kota pnggedéna di Gyeonggi-do, Koréa Kidul
Suwon ayana kurang leuwih 30 kilométer (20 mil) kiduleun Seoul
Kadang-kadang Suwon disebut ibukotana maén bal urang Koréa ku sabab kasohorna Suwon Samsung Bluewings, sarta sacara tradisional dipikawanoh ogé minangka "The City of Filial Piety"
Gothenburg (Basa Swédia: ) ) nyaéta salah sahiji kota jeung munisipalitas di propinsi Västergötland di basisir kulon Swédia
Taun 2006, pangeusina aya 490,000 di kotana tur 879,000 di wewengkon métropolitan, ngajadikeun Gothenburg jadi kota kadua panggedéna di Swédia, sanggeus Stockholm
Gothenburg ogé mangrupa kota universitas
Ku ayana Göta Älv nu ngamuara ka Kattegat, walungan ieu ngabagi Gothenburg jadi dua bagian, kalayan beulah luhureun walungannana ngajadi pulo Hisingen
Teluk leutik Göta Älv kacida cocogna jadi palabuan, tur Gothenburg geus ngalegaan palbuannana jadi nu panggedéna di antara nagara-nagara Nordik
Munisipalitas dibagi jadi 21 borough, nu tanggung jawab kana layanan sakola primér, social, kasenangan, jeung budaya di sajeroeun wewengkonna
Dina pamilu 1998 tilu borough -- Askim, Torslanda jeung Älvsborg—ngayakeun référéndum lokal keurn nyieun munisipalitas sorangan, tapi petisi ieu ditolak ku Pamaréntah Swédia
Borough Kerjasama internasional
Kerjasama jeung Kota Port Elizabeth di Afrika Kidul (ngadeg 1998) nyaéta kerjasama ngawangun lapangan umum nu menarik saperti manajemen runtah, perpustakaa, olahraga jeung pariwisata
Gambar-gambar wangunan jeung tempat disebutkeun dina téks
Göta älv (walungan) nyalurkeun situ Vänern ka Kattegat, jeung Laut Kalér, di kota Gothenburg nu aya di basisir kulon Swédia
Ayana di Götaland, nu mana walungan ieu sorangan geu jadi tempat keur ngajangkau urang Geats jaman baheula
Leuweung Bohus aya di sabudeyreyn walungan ieu di wewengkon Kungälv
Di dieu walungan misah jadi Nordre älv di beulah kalér sarta tetep Göta älv di beulah kidulna
Di Trollhättan aya dam, pangonci kanal jeung stasion pembangkit tanaga cai di walungannana
Pangonci nyababkeun wlaungan bisa dinavigasi, sanajan keur kapal kargo nu gedé ogé, tur walungan ieu lolobananana mangrupa jalan cai darat Kanal Göta, sakabéh jalan nu ka Stockholm
Stasion tanaga nyadiakeun tanaga listrik keur industri waja nu ngumpul di Trollhättan, nu ngontribusi kana révolusi industri
Dina bulan-bulan usum panas, jalan bahéna cai dam dibuka sababaraha menit unggal poé sarta turis bisa nempo cai paheula-heula turun kana walungan(gambar)
Munisipalitas Karlstad (pop
82,096) nyaéta salaahiji munisipalitas di kulon tengah Swédia kalayan ibukotana aya di kota Karlstad (populasina 58,055)
Dibéré penghargaan Royal Charter taun 1584
Dina abad ka-17 kota ieu mangrupa tempat kauskupan Garéja di Swédia
Kota ieu mangrupa tempat Universitas Karlstad jeung Bandara Karlstad
Karlstad aya dina jalan karét api utama nu ngahubungkeun Oslo, Norwégia, jeung Stockholm
Karlstad miboga bau nu ngeunaheun ka sakuliah kotana (hususna puseurna) alatan ayana pabrik Löfbergs Lila Coffee Roasting
Pabrik ieu ogé mangrupa pencaar langit pangluhurna di Värmland
Pausahaan kasebut ogé miboga Aréna Löfbergs Lila, nu anyar kénéh miboga 10,000 tempat diuk tur diguakeun utamana keur Färjestads BK (Kleub Hoki), salian ti jadi tempat konsér
Munisipalitas ieu miboga taneuh lapangan nu béda-béda
Kota Karlstad diwangun dina daérah délta walungan beulah kalér basisir situ panglegana di Swédia, Vänern
Miboga palabuan situ kadua panggedéna di Swédia sanggeus Västerås
County Värmland, atawa "Värmlands län", nyaéta hiji county atawa "län" di kulon tengah Swédia
Diwawatesan ku county Dalarna, Örebro jeung Västra Götaland, sarta county Norwégia counties of Østfold, Akershus jeung Hedmark di beulah kulonna
"Artikel utama: Värmland" County iru miboga wewengkon su kurang leuwih sarua jeung Propinsi Värmland, kajaba munisipalitas Karlskoga jeung Degerfors nu kiwari jadi bagian tina County Örebro
"Artikel utama: Déwan Administatif County Värmland" County Värmland diwangun taun 1779, nalika misah ti Närke jeung County Värmland
Tujuan utama Badan Administratif County nyaéta ngahontal tujuan nu diséting dina pulitik nasional ku Parlemén jeung Pamaréntah, keur ngoordinasikeun kahayang county, ngusulkeun tumuwuhna county, netepkeun tujuan jeung perlindungan régional
Badan Administratif County mangrupa Agén Pamaréntahan nu dipupuhuan ku Gubernur
Tempo Daptar Gubernur Värmland
Déwan County Värmland disebut "Landstinget i Värmland"
"Artikel utama: Lambang
Artikel utama: Lambang Wermelandia County Värmland ngawaris lambangna ti propinsi nu ngaranna sarua
Nalika ditunjukkeun jeung mahkota karajaan, ieu nandakeun Badan Administratif County
"Blazon: "Argent, an Eagle displayed Azure beaked, langued and membered Gules.""
Adipati Värmland kiwari nyaéta putrana Raja, Pangéran Carl Philip
Pyéongtaék nyaéta salah sahiji kota di Propinsi Gyeonggi, Koréa Kidul
Kota ieu aya di kidul kulon propinsi, mangrupa kota palabuan nu anyar diwangun, diadegkeun taun 1986
Ieu kota mangrupa basis angkatan laut Koréa Kidul sarta tempat ngumpulna tentara Amérika Sarikat
Pamaréntah Koréa ngarencanakeun pikeun ngarobah kota Pyéongtaék jadi puseur ékonomi internasional marengan pindahna United States Forces Korea (USFK) ka Pyéongtaék
Pamaréntah Amérika Sarikat Koréa Kidul geus sapuk pikeun ngalegaan Camp Humphreys, instalasi Angkatan Bersenjata AS di deukeuteun Pyéongtaek, sarta mindahkeun mayoritas angkatan nu aya di Seoul jeung Kalér Séoul ka wewengkon Camp Humphreys
Osan Air Base aya di Songtan, distrik di Kota Pyéongtaek
Pyéongtaék-si kabagi jadi tilu bagéan gedé nyaéta: Bagean kaler
Sacara administratif, bagéan kaler ngawengku 10 bagéan (3 myéon, 7 dong) Babagean sacara hukum
Sacara hukum, bagéan kaler ngawengku 15 bagéan
Pamrosésan sinyal nyaéta analisis, interpretasi jeung manipulasi sinyal
Widang sinyal nu kaasup nyaéta sora, gambar, sinyal biologis saperti ECG, sinyal radar, jeung lian-lianna
Pamrosésan sinyal nu kawas kieu kaasup diantarna nyaéta nyimpen jeung rékonstruksi, misahkeun informasi tina noise (saperti idéntifikasi pesawat ku radar), komprési (saperti kompréi gambar), jeung ékstraksi fitur (saperti konvérsi omongan kana téks)
Ansan nyaéta salah sahiji kota di Propinsi Gyeonggi, Koréa Kidul
Kota ieu aya di kidueun Seoul, sarta jadi bagian tina Wewengkon Ibukota Nasional Seoul
Ansan dihubungkeun jeung Séoul ku karéta api ngaliwatan Subway Seoul Jalur 4
Ansan perenahna di basisir Sagara Konéng (urang lokal nyebut "Sagara Kulon"), dina
Sababaraha pulo nu aya di Sagara Konéng kaasup kana yurisdiksina
Nu panggedéna sarta kasohor nyaéta Pulo Daébu
Sababaraha institusi atikan hambalan luhur aya di Ansanm kaasup Ansan College, Ansan College of Technology, Seoul Institute of the Arts, jeung Universtas Hanyang
Anséong nyaéta salah sahiji kota di Propinsi Gyeonggi, Koréa Kidul, 80 km kiduleun Séoul
Institusi paguron luhur di Anséong di antarana:
Kulawarga asalna tina basa Sangsakerta: "kula" jeung "warga" "kulawarga" nu hartina "anggota" "kelompok duduluran"
Kulawarga nyaéta lingkungan di mana sababaraha urang nu masih miboga hubungan darah, ngahiji
Kulawarga inti ("nuclear family") eusina bapa, indung, jeung anak-anakna
Bapa nyaéta kolot lalakina anak
Gumantung kana hubungannana jeung anak, "bapa" bisa mangrupa bapa pituin (bapa sacara biologis) atawa bapa angkat
Panggilan "bapa" ogé bisa jadi keur singsaha waé anu sacara "de facto" tanggung jawab miara anak sanajan di antara duanana euweuh hubungan resmi ogé
Bapa sawaréh aya ogé anu nyebut Papa, Ayah nyaéta hiji istilah anu dipaké pikeun panggero anu jadi bapa
Panggero pikeun anu jadi bapa loba pisan istilahna di antarana waé:
Indung nyaéta kolot awéwé ti anak, boh ngaliwatan hubungan biologis atawa sosial
Umumna, indung miboga peran nu kacida penting dina ngagedékeun budak, tur sesebutan indung ogé bisa dibikeun ka awewe nu lain kolot pituin (biologis) nu bisa ngeusian peran eta
Contona nyaéta kolot angkat (alatan adopsi) atawa indung téré (pamajikan bapa biologis anak)
Anyang nyaéta salah sahiji kota di Propinsi Gyeonggi, Koréa Kidul
Lokasina 20 km kiduleun Seoul sarta nyambung kana Subway Seoul Jalur 1 jeung Jalur 4
Kota tatangga lianna nyaéta Incheon jeung Gwangmyeong di beulah kulon, Suwon di beulah wétan kidul, jeung Gwacheon di beulah wétan kaléreunnana
Anyang sacara umum dibagi jadi dua bagian: Bagian tengah kota nu heubeul nu puseurna di Stasion Anyang, wewengkon paragi balanja kalayan toko jeung pasar di luar nupikaresepeun, sarta Pyéongchon, tempatna nu baleunghar
Ku lokasina nu stratégis, Anyang jadi puseur transportasi nu méré nah antara Séoul jeung kota gedé lianna di nagara ieu
Belekok atawa Kuntul Sawah ("Ardeola speciosa") téh manuk darat nu hirupna di sabudeureun ranca atawa pasawahan di Asia Tenggara, ti Viétnam nepi ka Indonésia
Numutkeun klasifikasina, ieu bangsa kuntul téh asup kana kulawarga Ardeidea
Anu jadi kahakanan ieu manuk di antarana keuyeup, gegeremet/serangga, jeung lauk
Panjang awakna 45 cm-an, pamatukna koneng tapi tungtungna hideung, panon jeung cekerna koneng
Maskot Porprov Jabar
Belekok dijadikeun maskot Pekan Olahraga Provinsi (Porprov) Jawa Kulon anu ka-10 (taun 2006) di Karawang
Nu jadi dasar taya lian ku sabab dalitna masarakat (tani) Karawang jeung ieu sato, najan ayeuna populasi belekok beuki nyirorot
Gyéonggi-do nyaéta propinsi pangpadetna di Koréa Kidul
Ibukota propinsina aya di Suwon
Seoul—kota panggedéna di Koréa Kidul tur mangrupa ibukota nasional— aya dina jajantung propinsi tapi sacara administratif misah jadi kota husus satingkat propinsi ti taun 1946
Gyéonggi-do kabagi jadi 28 kota ("si") jeung 3 county ("gun")
Di handap ieu Basa Sunda, hangul jeung hanjana
Jeddah nyaéta salah sahiji kota palabuan di Saudi Arabia
Jeddah miboga 23 kota sawargi (atawa "kota kembar"):
"'Kendang ceuli" mangrupa mémbran nu misahkeun ceuli luar ti ceuli tengah
Gunana taya lian ti pikeun nyalurkeun sora ti udara ka osikel di jero ceuli tengah
Tulang malleus nyambungkeun antara kendang ceuli jeung osikel séjénna
Karuksakan atawa perforasi kendang ceuli bisa ngabalukarkeun torék
Kloropil mangrupa pigmén potosintétik héjo nu aya dina tutuwuhan, algae, jeung sianobaktéri
Ngaran ieu diturunkeun tina basa Yunani kuna: "kloros" (héjo) jeung "fillon" = daun
Kloropil paling kuat nyerep bagian bulao jeung beureum tina spéktrum éléktromagnétik, sedengkeun nu héjo mah teu pati kaserep
Ku sabab kitu daun némbongan dina kelir héjo
Kloropil jeung potosintésis
Kloropil penting pisan dina potosintésis, nyaéta pikeun nyerep énérgi cahya
Molekul kloropil ayana dina kompléks protéin pigmén nu katelah potosistim, nu nangkod dina mémbran tilakoid kloroplas
Dina kompléks ieu, kloropil boga dua pancén: nyerep cahya jeung ngamalirkeun énérgina maké jalan alih énérgi résonans ka pasangan kloropil husus di puseur réaksi dina potosistim
Alatan kahususan panjang gelombang cahya nu diserepna, wewengkon daun nu ngandung molekul ieu bakal katembong héjo
Mun daunna diuji ku iodin, nu némbongkeun hasil positip pikeun aci téh ukur wewengkon nu héjo
Hal ieu ngandung harti yén potosintésis moal jalan mun euweuh kloropil
Potosistim II jeung Potosistim I mibanda kloropil nu puseur réaksina béda: P680 jeung P700
Ieu pigmén dibéré ngaran kitu luyu jeung panjang gelombang (dina nanométer) punclut serepan beureum pangluhurna
Kloropil téh pigmén klorin nu wangunna sarta dijieunna sarupa jeung pigmén porfirin séjén kawas hémé
Di tengah cingcin porfirin aya ion magnésium, sedengkeun ranté gigirna mah bisa béda-béda, tapi ilaharna mah ngandung ranté pitol
Aya sababaraha bentuk kloropil nu aya di alam: Karakterisasi spéktral kloropil
Punclut serepan kloropil "a" aya dina panjang gelombang 665 nm jeung 430 nm, sedengkeun fluoresensna mencar dina 673 nm
Kabupatén Kendal nyaéta salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah
Kabupatén ieu wawatesan jeung Laut Jawa di beulah kalér, Kota Semarang jeung Kabupatén Semarang di beulah wétan, Kabupatén Temanggung di beulah kidul, sarta Kabupatén Batang di beulah kuloneunnana
Beulah kalér Kabupatén Kendal mangrupa dataran handap, sedengkeun beulah kidulna mangrupa pasir jeung pagunungan, minangka bagéan tina Dataran Luhur Diéng (di ujung kulon kidul) jeung Gunung Ungaran (di ujung tenggara)
Wewengkon pagunungan loba dipaké keur pakebonan téh
Kabupatén Kendal ngawengku 19 kacamatan, nu kabagi deui jadi sababaraha désa jeung kalurahan
Puseur pamaréntahanana aya di Kacamatan Kendal
Lian ti Kendal, kota-kota kacamatan liana nu cukup signifikan nyaéta Kaliwungu katut Weléri
Kaliwungu (Basis Kaagamaan)Kota ieu tara pernah sepi tina kahirupan Islam
Loba pasantrén kalayan santri nu jul jol ti sababaraha dayeuh di sakuliah nagri
Dayeuh ieu téh has pisan ku lobana jalma nu maké pakéan muslim, kalayan sarung jeung panutup sirah (kopéah atawa kudung) bari jeung nananggeuy atawa nyepengan Al Qur'an
Lian ti éta, ayat-ayat suci Al Qur'an mindeng kapireng sapanjang poé di ampir unggal juru dayeuh
Weléri (Basis Perdagangan) Kota pangkulona di ieu kabupatén mémang tara kungsi sepi tina perdagangan.Ieu dayeuh téh jadi transit jeung tujuan para sodagar ti sakuliah wewengkon di kabupatén, malahan mah ti sakuliah wewengkon di Indonésia
Kalayan ayana fasilitas transportasi (2 terminal katut 1 stasion KA) jeung fasilitas komunikasi nu leuwih lengkep ti batan kacamatan liana, Weléri tumuwuh jadi hiji dayeuh nu ramé jeung gampang diaksés
Lian ti éta, sacara sosial, aya para padagang ti Klatén-Solo nu ngawangun hiji pakampungan husus (Kampung Solo) Pariwisata
salah sahiji obyék wisata nu kasohor di Kabupatén Kendal nyaéta Curug Séwu, curug tilu tingkat nu luhurna 80 méter, aya di Kacamatan Patéan (wawatesan jeung Kabupatén Temanggung)
Jalangan, kopulasi, lakian atawa éwéan nyaéta peta ngasupkeun sirit jalu nu celegeng kana heunceut bikang kalawan tujuan baranahan jeung kasenangan
Istilah sanggama, rarasmi, atawa sapatemon dipaké nujul ka manusa, sedengkeun pikeun vértebrata luhur (kawas singa na gambar di katuhu) disebut "jalangan" (kopulasi)
Sato séjén, kayaning réptil jeung manuk, réproduksina di jero/internal, najan ngabuahanana mah na kloaka
Nu séjénna deui, misalna lolobana amfibi, ngabuahan di luar/éksternal
Sanggama mangrupa métode baranahan dasar pikeun "Homo sapiens" jeung sakabéh mamalia
Nalika bucat, nu biasana dibarengan ku orgasmeu lalaki, saruntuyan kontraksi otot nganteurkeun mani nu ngandung gamét jalu nu disebut sél spérma atawa spérmatozoa kana heunceut, nu terus ngaliwatan sérviks ka rahim, terus ka solobong fallopi
Sél spérma bisa hirup nepi ka salapan poé na awak awéwé
Mun ovum subur aya na solobong fallopi, gamét jalu ngahiji jeung ovum ngahasilkeun fértilisasi jeung dibentukna émbrio anyar
Nalika ovum nu geus dibuahan nepi ka uterus, lajeng bakal dipelak na lapisan nu disebut éndométrium sahingga mimiti kakandungan
Sanggama salawasna dianggap bakal ngahasilkeun kakandungan, iwal maké kontraséptif
Najan kitu, sanggama tetep baé bisa ngahasilkeun kakandungan, sabab kontrasépsi teu bisa ngajamin 100% jétu
"Coitus interruptus" atawa "'azl" (basa Arab), nyaéta ngaluarkeun sirit tina heunceut pas saméméh lalaki bucat, lain cara kontrasépsi nu jétu
Puasa sanggama mangrupa hiji-hijina cara nu bisa ngajamin 100% nyegah kakandungan
"Outercourse", kagiatan séksual tanpa ngasupkeun sirit kana heunceut, bisa ogé pikeun nyegah kakandungan, asal manina teu keuna kana palawangan
Walanda () () nyaéta hiji nagara karajaan anu perenahna di banua Éropa
Karajaan Walanda (Basa Walanda: "Koninkrijk der Nederlanden"), nu ngawengku Walanda, Walanda Antilles, jeung Aruba
Walanda mangrupa hiji karajaan konstitusional, nu aya di beulah kulon Éropa
Walanda kawates ku Laut Kalér di beulah kulon kalérna, Bélgia di beulah kidul, sarta Jérman di beulah wétanna
Wates nu kiwari aya ngadeg taun 1839
Walanda sakapeung disebut minangka "Holland"
Istilah ieu henteu bener, alatan minangka propinsi Holland Kalér sarta Holland Kidul anu perenahna di bagian kulon ieu saukur dua ti dua belas propinsi anu aya di Walanda
Walanda nyaéta salah sahiji nagara anu kungsi ngawasaan Indonésia sacara resmi ti taun 1800 sarta kakara ngaku kadaulatan Indonésia dina 27 Désémber 1949, tapi ayeuna geus ngaku Indonésia merdika dina 17 Agustus 1945
Walanda mangrupa salah sahiji nagara anu pangmundelna di dunya sarta lolobana taneuhna aya di handapeun beungeut sagara
Walanda ogé kaceluk kalayan galengan cai ("dijk"), kincir angin, kelom kai, kembang tulip, sarta sipat kabuka (liberal) masarakatna
Sipat kasebut jadi hal anu kaceluk sacara internasional
Walanda ogé jadi tempat kalungguhan Mahkamah Internasional
Amsterdam mangrupa puseur dayeuh Walanda, sarta Den Haag puseur administrasi sarta panyicingan Raja Walanda
Indonésia dibagi jadi sababaraha propinsi
Unggal propinsi dibagi deui jadi sababaraha kabupatén jeung kota
Kiwari di Indonésia aya 33 propinsi, nu masing-masingna miboga pamaréntahan sorangan tur dipupuhuan ku saurang gubernur
Unggal propinsi miboga badan légistatif nu disebut Déwan Perwakilan Rahayat Daérah (DPRD)
Gubernur jeung anggota DPRD dipilih ngaliwatan hiji pamilihan umum keur mangsa jabatan lima taun
Opat propinsi di Indonésia miboga status husus: Unggal propinsi ngawengku kabupatén jeung kota
Kabupatén jeung kota boga tingkat nu sarua sarta mibanda pamaréntah daérah jeung badan légistatif sorangan
Umumna, kabupatén leuwih lega ti batan kota
Kabupatén dipingpin ku saurang bupati, sedengkeun kota dipingpin ku walikota
Boh bupati atawa walikota dipilih ngaliwatan prosés pamilihan umum
Unggal kabupatén jeung kota ngawengku kacamatan/distrik
Kacamatan, atawa disebut distrik di propinsi Irian Jaya Kulon jeung Papua, nyaéta wewengkon di sajeroeun kabupatén atawa kota
Kacamatan dipingpin ku saurang camat nu mangrupa pagawé nagri sipil sarta tanggung jawab ka bupati atawa walikota
Unggal kacamatan/distrik ngawengku sababaraha kalurahan/désa
Tingkatan di handapeun kacamatan nyaéta kalurahan atawa désa
Kalurahan dipingpin ku hiji lurah, sedengkeun désa dipingpin ku kuwu
Di sababaraha wewengkon, digunakeun istilah séjén, di antarana:
Daérah Husus Ibukota Jakarta
Daérah Husus nyaéta daérah administrasi satingkat propinsi di Indonésia
Kiwari ukur aya hiji daérah husus di Indonésia nyaéta Daérah Husus Ibukota Jakarta disingkat DKI Jakarta
Daérah Istiméwa nyaéta daérah administrasi satingkat propinsi di Indonésia
Nu kaasup daérah istiméwa di Indonésia nyaéta: Status Daérah Istiméwa dibikeun ka daérah nu dianggep miboga kontribusi gedé jeung husus ka Républik Indonésia saméméh jeung sanggeusna proklamasi kamerdékaan
Daérah Istiméwa NAD
Basa Turki () nyaéta basa Turkis, nu dipaké utamana di Turki, sarta komunitas leutik di Bulgaria, Makédonia Kalér, Uzbékistan, Siprus, Yunani, sarta sababaraha yuta émigran di Éropa Kulon
Jumlah pastina henteu tangtu, utamana mah alatan kurangna data basa minoritas
'Kabupatén administrasi nyaéta daérah administrasi tingkat II di Indonésia
Perbédaannnana jeung kabupatén biasa nyaéta kabupatén ieu mah teu miboga déwan perwakilan daérah
Kiwari, hiji-hijina kabupatén administratif di Indonésia nyaéta Kabupatén Administratif Kepulauan Seribu di DKI Jakarta
Tadina kabupatén ieu mangrupa salah sahiji kacamatan di Kota Jakarta Utara
Kabupatén Kepulauan Seribu
"Artikel ieu ngeunaan distrik di Papua
Keur kagunaan lianna, tempo distrik."
Distrik, nyaéta babagian wilayah administratif di Propinsi Papua, Indonésia di sahandapeun kabupatén atawa kota
Istilah "Distrik" ngagantikeun "kacamatan", nu saméméhna dipaké di Papua, kawas di propinsi-proinsi lianna di Indonésia
Panetepan ieu nyusul kana diterapkeunnana Undang-undang Nomer 21 Taun 2001 ngeunaan Otonomi Husus jeur Propinsi Papua
Distrik mangrupa Parangkat Daérah Kabupatén atawa Kota di Papua nu miboga wewengkon gawé tinangtu nu dipingpin ku Kapala Distrik
Distrik dibagi deui jadi sababaraha kampung, atawa ngaran lianna dumasar adat istiadat satempat
Pembentukan, pamekaran, pamupusan, atawa panggabungan Distrik ditetepkan ku Palaturan Daérah Kabupatén/Kota
Kabupatén jeung kota di Indonésia
Kabupatén Klatén (Basa Jawa: "Klathén"), nyaéta salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah
Kabupatén ieu wawatesan jeung Kabupatén Boyolali di kalér, Kabupatén Sukoharjo di wétan, sarta Propinsi Daérah Istiméwa Yogyakarta di kulon kiduleunnana
Kompléks Candi Prambanan, salah sahiji komplék candi Hindu panggedéna di Indonésia, aya di Kabupatén Klatén
Sabagian gedé wilayah kabupatén ieu mangrupa dataran handap jeung taneuh nu ngagalura
Beulah kulon kalérna mangrupa pagunungan, bagéan tina sistim Gunung Merapi
Ibukota kabupatén ieu aya di jalur utama Solo-Yogyakarta
Arjuna (Basa Sangsakerta अर्जुन; Arjun; Arjuna), nyaéta salah sahiji tokoh protagonis dina wiracarita Mahabarata, ogé loba dicaritakeun dina pawayangan
Arj una téh putra panengah Pandawa, ti Déwi Kunti mah katilu da Nakula sareng Sadéwa mah putra ti Déwi Madrim
Anjeunna kagungan putra diantawisna Abimanyu sareng Irawan
Anjeunna parantos dikantun pupus ku ramana nalika alit kénéh
Nami ramana Pandu Déwanata
Pandawa nyaéta hiji kecap tina basa Sansakerta (Dewanagari: पाण्डव; diéjah "Pāṇḍava"), anu sacara harafiah boga harti anak "Pāṇḍu" (Pandu), nyaéta salah sahiji Raja Astinapura dina wiracarita Mahabarata
Ku kituna, Pandawa mangrupa putera makuta karajaan kasebut
Dina wiracarita Mahabarata, para Pandawa nyaéta protagonis sedengkeun antagonis nyaéta para Kurawa, nyaéta putera Dréstarastra, baraya bapa maranéhanana (Pandu)
Kalima Pandawa ngadahup ka Drupadi anu diparebutkeun dina hiji sayémbara di Karajaan Pancala
Para Pandawa mangrupa inohong penting dina wiracarita Mahabarata, nyaéta dina perang rongkah di Kurusétra antara para Pandawa jeung para Kurawa jeung wadyabalad maranéhanana
Carita kasebut jadi carita penting dina wiracarita Mahabarata, salian ti carita Pandawa maén dadu jeung Kurawa
Para Pandawa diwangun ku lima urang pangéran, tilu di antarana (Yudistira, Bima, jeung Arjuna) mangrupa anak kandung Kunti, sedengkeun anu séjénna (Nakula jeung Sadéwa) mangrupa anak kandung Madrim, tapi bapa maranéhanana sarua, nyaéta Pandu
Ngaruwat dina istilah Sunda mah tiasa disebat penyucian atanapi nyucikeun
Diruwat hartosna disucikeun
Tujuanana sarua jeung babarit, ménta kasalametan ka karuhun jeung nu ngageugeuh lembur, dayeuh, atawa nagara
Bédana téh nu diruatna bisa lembur, nagara, bisa wangunan anyar, imah, kantor, pabrik, bisa ogé jelema (budak)
Upama budak, budak lalaki kapiheuleutan (panengah)
Lanceuk jeung adina awéwé
Diruat ku cara nanggap wayang, disebutna ngawayang ngaruat
Biasana ngondang dalang kolot ahlina
Lalakonna teu meunang nu séjén kudu lalakon "Batara Kala" Salila pagelaran wayang can tamat, nu lalajo teu meunang balik
Sing saha nu wani balik, bakal jadi mangsa Batara Kala
Batara Kala téh hiji buta (raksasa), kabeukina daging jeung getih jelema
Mahabarata (Sansakerta: महाभारत) nyaéta hiji karya sastra buhun anu cenah ditulis ku Bagawan Abiyasa atawa Vyasa ti India
Buku ieu diwangun ku dalapan belas buku, mangka dingaranan Astadasaparwa (asta = 8, dasa = 10, parwa = buku)
Tapi, aya ogé anu percaya yén carita ieu saéstuna mangrupa kumpulan ti réa carita anu asalna mencar, anu dikumpulkan saprak abad ke-4 saméméh Masehi
Sacara singget, Mahabarata nyaritakeun carita konflik para Pandawa lima jeung baraya misan maranéhanana nyaéta saratus Kurawa, ngeunaan sengkéta hak pamaréntahan tanah nagara Astina
Puncakna nyaéta perang Baratayuda di tegal Kurusétra sarta perang lumangsung salila dalapan belas poé
Pangaruh kana budaya urang
Sajaba eusina carita kepahlawanan (wiracarita), Mahabarata ogé ngandung ajén-inajén ageman jeung mitologi Hindu
Ku sabab éta carita Mahabarata ieu dianggap suci ku panganut Hindu
Carita anu mimitina ditulis dina basa Sansakerta ieu saterusna dicutat dina sagala rupa basa, utamana di wewengkon anu kapangaruhan ku Hindu kaasup Asia Tenggara
Di Indonésia, salinan sagala rupa bagian tina Mahabarata, kawas "Adiparwa", "Wirataparwa", "Bismaparwa" sarta mungkin ogé sawatara parwa anu séjén, dipikanyaho geus dirobah kana wangun prosa basa Kawi saprak ahir abad ka-10 Masehi, nyaéta dina mangsa karajaan Kadiri
Alatan sipatna éta, wangun prosa ieu dipikawanoh ogé minangka sastra parwa
Mahakarya sastra kasebut ogé mekar sarta méré ilham ka sagala rupa wangun budaya jeung seni utamana di pulo Jawa sarta pulo Bali, mimiti ti seni patung sarta seni ukir (relief) dina candi-candi, seni tari, seni lukis nepi ka seni pintonan kawas wayang golék, wayang kulit sarta wayang jelema
Dina dunya sastera populér Indonésia, carita Mahabarata ogé disajikan dina wangun komik anu ngajadikeun carita ieu dipikawanoh ku golongan dawam
Salah sahiji anu kawentar nyaéta karya ti R.A. Kosasih
Di India aya dua vérsi utama Mahabarata dina basa Sansakerta anu rada béda
Dua vérsi ieu disebut ku istilah "Vérsi Kalér" jeung "Vérsi Kidul"
Biasana vérsi kalér dianggap leuwih deukeut jeung vérsi anu pangkolotna
Mahabarata mangrupa carita epik anu kabagi jadi dalapan belas buku atawa mindeng disebut Astadasaparwa
Runtuyan buku ieu nyaritakeun kronologi kajadian dina carita Mahabarata, nyaéta saprak carita para karuhun Pandawa jeung Kurawa (Yayati, Yadu, Puru, Kuru, Duswanta, Sakuntala, Barata) nepi ka carita ditarimana Pandawa di sawarga
Mahabarata mangrupa carita "kilas balik" anu dicaritakeun ku Resi Wesampayana pikeun Maharaja Janamejaya anu gagal ngayakeun upacara korban oray
Luyu jeung paménta Janaméjaya, carita kasebut mangrupa carita raja-raja gedé anu aya di garis katurunan Maharaja Yayati, Barata, sarta Kuru, anu taya lian mangrupa karuhun Maharaja Janaméjaya
Saterusna Kuru nurunkeun raja-raja Astinapura anu jadi inohong utama Mahabarata
Maranéhanana nyaéta Santanu, Citrangada, Wicitrawirya, Drétarastra, Pandu, Yudistira, Parikesit sarta Janaméjaya
Para Raja India Buhun
Mahabarata réa munculkan ngaran raja-raja gedé dina jaman India Buhun kawas Barata, Kuru, Parikesit ("Parikshita"), sarta Janaméjaya
Mahabarata mangrupa carita gedé katurunan Barata, jeung Barata téh nyaéta salah sahiji raja anu nurunkeun inohong-inohong utama dina Mahabarata
Carita Sang Barata dimimitian ku pasamoan Raja Duswanta jeung Sakuntala
Raja Duswanta nyaéta saurang raja gedé ti Candrawangsa turunan Yayati, nikah ka Sakuntala ti patapaan Bagawan Kanwa, saterusna nurunkeun Sang Barata, raja legéndaris
Sang Barata tuluy nalukkeun daratan India Buhun
Sanggeus ditalukkeun, wewengkon kekawasaanna disebut Baratawarsa anu hartina wewengkon kakawasaan Maharaja Barata (cenah ngawengku Asia Kidul)History of Bharatavarsha
Sang Barata nurunkeun Sang Hasti, anu saterusna ngadegkeun hiji puseur pamaréntahan nu ngaranna Astinapura
Sang Hasti nurunkeun Para Raja Astinapura
Ti kulawarga kasebut, lahir Sang Kuru, anu ngawasa sarta nyucikan hiji wewengkon lega anu disebut Kurusétra (perenahna di nagara bagian Haryana, India Kalér)
Sang Kuru nurunkeun Dinasti Kuru atawa Wangsa Kaurawa
Dina Dinasti kasebut, lahir Pratipa, anu jadi bapana Prabu Santanu, karuhun Pandawa jeung Kurawa
Baraya Wangsa Kaurawa (Dinasti Kuru) nyaéta Wangsa Yadawa, alatan dua Wangsa kasebut asalna ti karuhun anu sarua, nyaéta Maharaja Yayati, saurang satria ti Wangsa Candra atawa Dinasti Soma, turunan Sang Pururawa
Dina pancakaki Wangsa Yadawa, lahir Prabu Basudéwa, Raja di Karajaan Suraséna, anu saterusna boga anak Sang Kresna, anu ngadegkeun Karajaan Dwaraka
Sang Kresna ti Wangsa Yadawa duduluran misan jeung Pandawa sarta Kurawa ti Wangsa Kurawa
Prabu Santanu jeung turunanana
Prabu Santanu nyaéta saurang raja kasohor ti garis katurunan Sang Kuru, asalna ti Astinapura
Manéhna ngadahup ka Déwi Gangga anu disupata turun ka dunya, tapi Déwi Gangga ninggalkeun salakina alatan Sang Prabu ngarémpak jangji kawin
Hubungan Sang Prabu jeung Déwi Gangga kungsi ngahasilkeun anak anu dibéré ngaran Déwabrata atawa Bisma
Sanggeus ditinggalkeun ku Déwi Gangga, ahirna Prabu Santanu ngaduda
Sawatara taun saterusna, Prabu Santanu neruskeun kahirupan rumah tangga ku cara ngadahup ka Déwi Satyawati, puteri pamayang
Ti hubungan ieu, Sang Prabu boga anak Sang Citrānggada jeung Wicitrawirya
Citrānggada maot dina umur ngora keur waktu perang, saterusna manéhna digantikeun ku adina nyaéta Wicitrawirya
Wicitrawirya ogé pupus dina umur nu ngora sarta tacan kungsi mibanda turunan
Ku bantuan Resi Abiyasa, dua pamajikan Wicitrawirya, nyaéta Ambika jeung Ambalika, masing-masing ngalahirkeun anak nu ngaranna Pandu (ti Ambalika) jeung Dréstarastra (ti Ambika)
Drétarastra lahir lolong, mangka tahta Astinapura dibikeun ka Pandu, adina
Pandu ngadahup ka Kunti sarta mibanda tilu urang anak nu ngaranna Yudistira, Bima, jeung Arjuna
Saterusna Pandu kawin pikeun anu kadua kalinya jeung Madrim, sarta mibanda anak kembar nu dingaranan Nakula jeung Sadéwa
Kalima anak Pandu kasebut dipikawanoh salaku Pandawa
Dréstarastra anu lolong ngadahup ka Gandari, sarta mibanda saratus anak lalaki jeung hiji anak awéwé nu dipikawanoh ku istilah Kurawa
Pandu sarta Dréstarastra mibanda baraya bungsu nu ngaranna Widura
Widura mibanda saurang anak nu ngaranna Sanjaya, anu mibanda panon batin nu sanggup nempo mangsa ka tukang, mangsa ayeuna, jeung mangsa ka hareup
Kulawarga Dréstarastra, Pandu, sarta Widura ngawangun jalan carita Mahabarata
Pandawa jeung Kurawa
Pandawa jeung Kurawa mangrupa dua golongan nu sipatna béda tapi asalna ti karuhun anu sarua, nyaéta Kuru jeung Barata
Kurawa (hususna Duryodana) boga sipat licik sarta sok dengki haté ningali kaleuwihan Pandawa, sedengkeun Pandawa boga sipat tenang sarta sok sabar mangsa ditindes ku misan maranéhanana
Bapana para Kurawa, nyaéta Dréstarastra, pohara mikanyaah anak-anakna
Hal éta ngajadikeun manéhna mindeng dihasut ku "ipar"na nyaéta Sangkuni, reujeung anak kadeudeuhna nyaéta Duryodana, sangkan daék ngidinan rancana jahat nyingkahkeun para Pandawa
Dina hiji mangsa, Duryodana ngondang Kunti jeung para Pandawa pikeun "liburan"
Di dinya maranéhanana mondok di hiji imah anu geus disadiakeun ku Duryodana
Dina jero peuting, imah éta dibeuleum
Tapi para Pandawa disalametkeun ku Bima sahingga maranéhanana henteu kabeuleum hirup-hirup dina jero imah kasebut
Réngsé nyalametkeun diri, Pandawa jeung Kunti asup ka leuweung
Di leuweung kasebut Bima papanggih jeung raksasa Arimba sarta maéhanana tuluy ngadahup ka adina, nyaéta raksasi Arimbi
Ti dinya lahir Gatotkaca
Sanggeus ngaliwatan leuweung geledegan, Pandawa ngaliwatan Karajaan Pancala
Di dinya nyebar béja yén Raja Drupada ngalaksanakeun sayémbara ngarebutkeun Déwi Drupadi
Karna miluan sayémbara kasebut, tapi ditampik ku Drupadi
Pandawa ogé milu ngahadiran sayémbara éta, tapi maranéhanana maké pakéan kawas kaum brahmana
Arjuna ngawakilan para Pandawa pikeun ngabeunangkeun sayémbara sarta manéhna hasil ngalakonanana
Sadatangna di imah, maranéhanana ngomong ka indungna yén maranéhanana datang mawa hasil baramaén
Indungna ngajurung sangkan hasil kasebut dibagi rata pikeun sakabéh dulurna
Tapi, kacida kagétna manéhna waktu nempo yén anak-anakna henteu ngan mawa hasil baramaén, tapi ogé saurang wanoja
Teu pelak deui, Drupadi nikah ka lima Pandawa
sangkan henteu lumangsung perang rongkah, Karajaan Kuru dibagi dua pikeun Pandawa jeung Kurawa
Kurawa maréntah Karajaan Kuru indung (puseur) kalawan ibukotana Astinapura, samentara Pandawa maréntah Karajaan Kurujanggala kalawan ibukota Indraprahasta
Boh Astinapura jeung Indraprahasta mibanda karaton nu agréng
Hi ieu karaton, Duryodana tigejebur kana jero balong anu dikira lanté, ku kituna dirina jadi bahan "ejekan" Drupadi
Hal kasebut ngajadikeun Duryodana ambek ka para Pandawa
Pikeun ngarebut kakayaan sarta karajaan Yudistira, Duryodana ngondang Yudistira pikeun maén dadu kalawan taruhan harta sarta karajaan
Yudistira anu resep maén dadu henteu nampik ondangan kasebut sarta daék datang ka Astinapura kalayan harepan bisa ngarebut harta sarta karaton milik Duryodana
Dina waktu maén dadu, Duryodana diwakilan ku Sangkuni anu mibanda kesaktian pikeun migawé curang
Hiji-hiji kakayaan Yudistira ragrag ka leungeun Duryodana, kaasup baraya sarta pamajikanana sorangan
Dina kajadian kasebut, pakéan Drupadi dicoba ditarik ku Dursasana alatan geus jadi harta Duryodana saprak Yudistira éléh maén dadu, tapi usaha kasebut henteu hasil berkah pitulung goib ti Sri Kresna
Alatan pamajikanana dihina, Bima sumpah baris maéhan Dursasana sarta nginum getihna jaga
Sanggeus ngedalkeun sumpah kasebut, Dréstarastra ngarasa yén "malapetaka" baris tumiba ka turunanana, mangka manéhna mulangkeun sagala harta Yudistira anu dijadikeun tarohan
Duryodana anu ngarasa kuciwa alatan Dréstarastra geus mulangkeun kabéh harta anu sabenerna kudu jadi bogana, ngalakukeun maén dadu pikeun anu kadua kalina
Ayeuna, saha anu éléh kudu mikeun karajaan sarta ngasingkan diri ka leuweung salila 12 taun, sanggeus éta kudu hirup nyamur salila sataun, sarta sanggeus éta kakara beunang balik deui ka karajaanana
Pikeun anu kadua kalina, Yudistira miluan kaulinan kasebut sarta sakali deui manéhna éléh
Alatan éléh, Pandawa kapaksa ninggalkeun karajaan maranéhanana salila 12 taun sarta hirup nyamur salila sataun
Sanggeus mangsa pangasingan béak sarta luyu jeung jangji-pasini anu sah, Pandawa mibanda hak pikeun nyokot deui karajaan anu dipingpin ku Duryodana
Tapi Duryodana boga sipat jahat
Manéhna henteu daék mikeun karajaan ka Pandawa, cacak salega tungtung jarum ogé
Hal éta nyieun kesabaran Pandawa béak
Misi damé dipigawé ku Sri Kresna, tapi sababaraha-kali gagal
Ahirna, perang henteu bisa disingkahan deui
Pandawa upaya néangan balad sarta manéhna meunang bantuan pasukan ti Karajaan Kakaya, Karajaan Matsya, Karajaan Pandya, Karajaan Cola, Karajaan Kerala, Karajaan Magada, Wangsa Yadawa, Karajaan Dwaraka, sarta réa deui
Sajaba ti éta para satria di Baratawarsa kawas contona Drupada, Satyaki, Drestajumena, Srikandi, Wirata, sarta nu séjénna milu ngabiluk Pandawa
Samentara éta Duryodana ménta Bisma pikeun mingpin pasukan Kurawa sakaligus ngangkat manéhna jadi panglima pangluhurna pasukan Kurawa
Kurawa dibantuan ku Resi Dorna sarta anakna (Aswatama), lanceuk "ipar" para Kurawa nyaéta Jayadrata, sarta guru Krépa, Krétawarma, Salya, Sudaksina, Burisrawas, Bahlika, Sangkuni, Karna, sarta réa deui
Dina perang éta, réa satria anu gugur, kawas contona Abimanyu, Drona, Karna, Bisma, Gatotkaca, Irawan, Raja Wirata sarta anakna, Bagadata, Susarma, Sangkuni, sarta réa kénéh deui
Salila 18 poé Kurusétra dipinuhan ku bahéna getih sarta "pembantaian yang mengenaskan"
Dina tungtung poé kadalapan belas, ngan sapuluh satria anu salamet tina perang, maranéhanana nyaéta: Lima Pandawa, Yuyutsu, Satyaki, Aswatama, Krépa jeung Kretawarma
Panerus Wangsa Kuru
Sanggeus perang lekasan, Yudistira diistrénan jadi Raja Astinapura
Sanggeus maréntah salila sawatara lila, manéhna mikeun tahta ka incuna Arjuna, nyaéta Parikesit
Saterusna, Yudistira babarengan Pandawa sarta Drupadi naék ka gunung Himalaya minangka tujuan ahir lalampahan maranéhanana
Di dinya maranéhanana maot sarta ngahontal sawarga
Parikesit maréntah Karajaan Kuru kalawan adil sarta wijaksana
Manéhna ngadahup ka Madrawati sarta mibanda anak nu ngaranna Janaméjaya
Janaméjaya ngadahup ka Wapustama (Bamustiman) sarta mibanda anak nu ngaranna Satanika
Satanika nurunkeun Aswamedadata
Aswamedadata sarta turunanana saterusna mingpin Karajaan Wangsa Kuru di Astinapura
Sinden nyaéta juru kawih, bisa dina wayang, ogé dina jaipongan
Kabupatén Lebak nyaéta salah sahiji kabupatén di Propinsi Banten
Kabupatén ieu mibanda luas wilayah 2.859,96 Km², jeung mangrupa kabupatén pangligarna sa-propinsi Banten
Di kalereunnana babatesan jeung Kabupaten Sérang, di wetaneunanana babatesan jeung Kabupatén Bogor jeung Sukabumi anu kaasup Propinsi Jawa Barat, di kiduleuna babatesan jeung Samudra Indonésia, jeung di kuloneunnana babatesan jeung Kabupatén Pandeglang
Ibukotana nyaéta Kacamatan Rangkasbitung
Baheulana kabupatén ieu miboga julukan Jagat Kidul Banten lantaran posisina aya di palebah kidul nu matak jadi patokan masyarakat Lebak
Wewengkon ieu boga perjalanan sajarah anu manjang ti mimiti jaman Kerajaan Hindu-Budha nu geus bijil tina prasasti Kerajaan Tarumanegara
Tina kapanggihna sumber tulisan mangrupakeun prasasti, kanyahoan ti mana istilah Lebak mimitina aya
Kabupatén Lebak mangrupakeun wewengkon anu palebah kidulna ti Propinsi Banten boga taneuh anu subur nu matak bisa didominasi ku lahan paranti nyawah
Kondisi ieu teu bisa lesot ti jaman baheula titinggaleun arkeologi di mana jejak patanian geus jadi pangaweruh ka alam Lebak
Sajaba harita aya jejak titinggaleun megalitikum nyaéta lumping batu jeung batu dakon di situs Gunung Anakan, situs Parigi Lebakbinong jeung situs Pasir Nangka
Rupa-rupa tutuwuhan bisa subur di dinya utamana paré tepi ka bisa matak masyarakat Lebak ngayakeun Upacara Sérén Taun, hartina upacara ieu bisa diayakeun lantaran geus panén nyawah di wilayah tani
Pitunjuk lain kitu kaayaanana aktipitas anu nyantol kalawan nyawah mangsa kapungkur ogé ditampa ti tinggalan jaman mégalitikum
Salah sahijina nyaéta lumpang batu
Wangun lumpang batu ngageuing dina wangun pakakas kanggo ngokolakeun siki paré sarta dawam dilengkepan kalawan pakakas penumbuknya anu disebut kalawan halu
Lamun ditempo kana sumber artépak, aya pitunjuk tina guha nu neundeun anjun atawa tembikar
Ieu hartina nuduhkeun banda nu mangrupakeun urut tatani, geus kitu aya ogé kapanggih coét jeung mutu
Ku ayana coét jeung mutu hartina karuhun di dinya geus ngaregepkeun aktipitas nyieun kadaharan nu asalna tina nyawah
Sebutan mégalitikum dicokot ti peristilahan Yunani Kuno, "megas" hartina ageung sarta "lithos" hartina batu
Wedal mimiti dipaké kanggo panyebutan dina wangunan kalawan ngagunakeun batu ageung
Hal mekar séjén kana ngaran mégalitikum ogé dimaksadkeun kana objek anu asalna ti batu alit boga tujuan jang pemujaan nini aki karuhun
Perkara kasebat miboga istilah mégalitikum ngabalukarkeun karancuan peristilahan sarta penunjukan objék mégalitikum
Identipikasi titinggaleun mégalitikum angger dipaké mantesna jang tinggalan mégalitum nu mana ukuranana gedé atawa leutik anu nyantol kalawan pupujieun arwah karuhun
Inpormasi ngeunaan kaayaan mégalitikum di Banten ditampa ti saurang kontrolir J.W.G
Prive (taun 1896)
Wewengkon timuan mégalitikum ditampa di Bayah Banten mangrupi struktur mégalitikum anu disebut kalawan Lebak Cibedug
Struktur mégalitikum anu ditampa diwangun ti wangunan tépas, menhir, sarta batu pasagi "(tetralith)"
Data lain ditampa dumasarna ti Frierich (1855) waktos kitu kaayaanana arca mégalitikum jeung pundén berundak di Sajira, Lebak
Data tinggaleun mégalitikum dumasar ti Groeneveldt (taun 1887) sarta Vordermen (taun 1894)
Tapak mégalitikum di wewengkon Ténjo mangrupi arca mégalitikum di wewengkon Sangyangdékdék mangrupa arca jeung pundén berundak, sarta di Pulo Panaitan mangrupa sababarahahiji arca mégalitikum
Dumasar data panalungtikan Bale Arkeologi Jawa Kulon, sebaran mégalitikum di wilayah Banten utamana Lebak, ditampa di Kacamatan Curugbitung, Maja, Sajira, sarta Cibeber
Di Kacamatan Curugbitung, timuan menhir ditampa di loka Kenyang Kolot Candi, Buyut Omas, Keramat Cidadap, Rangga Wulung, sarta Buyut Mangenteung
Tinggalan mégalitikum séjén mangrupi dolmén di situs Keusik Nangka Batu pendak geulang di loka Cawenek, sarta timuan lumpang batu di situs Gunung Anakan
Wilayah Kacamatan Maja aya tinggalan mégalitikum mangrupi ménhir di situs Mbah Rama Gading, Ki Demang, Buyut Nalangbaya, Juhut, Cipariuk, sarta situs Cikapas
Kacamatan lain nyaéta di Kacamatan Sajira sarta Cibeber kacatet timuan menhir, arca "polinesia", pundén, lumpang batu, pipisan, sarta gandik
Timuan ménhir ditampa di situs Sukajaya atawa Buyut Gempor, Mekarsari atawa Nyi Buyut Sampi, situs Cibungur atawa Buyut Karap, situs Cibeber atawa Parigi Ciherang, Marung Banten 2 atawa Gunung Handelem
Nu lainna, aya timuan ménhir sarta pundén berundak ditampa di situs Marung Banten1 atawa Cibujangga sarta timuan pundén berundak ngahiji jeung lumpang batu ditampa di situs Hegarmanah atawa Parigi Lebakbinong
Asal Usul Ngaran Lebak
Ngaran Lebak lain bijil ti jaman Walanda, nanging ieu ngaran geus aya leuwih lila ditilik kana sumber mimiti
Ti jaman Karajaan Tarumanegara, Lebak mimiti aya anu mana buktina aya di jero prasasti
Sabenerna mah aya 7 prasasti ti Karajaan Tarumanegara meunang ditinggalkeun ku raja pangsohorna jaman harita, Raja Purnawarman
Ieu raja ninggalkeun prasasti nu 7 nyaéta: 1
Prasasti Ciaruteun mangrupa batu mepeling anu asalna ti mangsa Karajaan Tarumanegara kira-kira abad ka-5 Masehi anu ditandaan kalawan wangun dampal suku Raja Purnawarman
Prasasti Ciaruteun ayeuna ditempatkeun dina lahan dipageran salega kira-kira 1.000 meter sarta dilengkepan cungkup ukuranana 8 x 8 meter
Prasasti dipahatkeun dina batu andesit gedé
Prasasti ieu ditulis kalawan hurup Palawa jeung Basa Sansekerta, dicutat dina wangun puisi India kalawan Wirahma Anustubh anu diwangun ti 4 jajar
Dumasar kana bacaan ku Basa Sansekerta nu kieu eusina: "vikkrantasyavanipateh" "crimatah" "purnnavarmmanah" "tarumanagarendrasya" "vishnoriva" "padadvayam" Hartina mun di kana Basa Sundakeun kawas kieu: ieu urut dua suku raja, anu rupana cenah kawas suku Déwa Wisnu, nyaéta suku Anu Megah Sang Purnawarman, Raja di Nagari Taruma, Raja anu gagah rongkah di dunya
Ayana Prasasti Ciaruteun mimiti dipikanyaho dina 1863, kungsi dilaporkeun aya hiji batu ageung meunang ukiran aksara purba di deukeut Ciampea
Tokoh anu mimiti manggih prasasti ieu téh pamingpin "Bhataaviasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen" (ayeuna Musium Nasional)
Alatan caah rongkah dina 1893, Prasasti Ciaruteun kungsi palid ka hilir ku sabab harita Bogor keur meujeuhna usum ngijih tepi ka banjir, ku kituna ieu prasasti dipulangkeun ka posisi mimiti dina 1903
Asup taun 1981, Direktorat Sajarah sarta Purbakala mindahkeun prasasti ieu ka Desa Ciaruteun Ilir, Kacamatan Cibungbulang, Kabupaten Bogor
Direktorat ogé ngawangun hiji pendopo kanggo nangtayunganna, lamun Prasasti Ciaruteun anu tempatna Musium Nasional Indonesia, Musium Sajarah Jakarta, sarta Musium Sri Baduga di Bandung saukur neundeun hiji replika
Anu matak metot perhatian ti prasasti ieu teh lukisan lancah sarta dampal suku anu aya di haturan luhur hurupna
Cap dampal suku nempokeun kakawasaan Raja Purnawarman, sarta talatahna negeskeun kalungguhan sang raja anu disapertoskeun Dewa Wisnu, minangka pangawasa sakaligus nu ngajaga rahayat
Nempo bentukna, kadudukan Prasasti Ciaruteun nyaeta jang ngageuing kitu kaayaanana hubungan kalawan prasasti Raja Mahendrawarman I ti kulawargi Palla anu beunang di Dalavanur
Prasasti ieu nyaritakeun ngeunaan mimiti nyieun Walungan Cabdrabaga ku Rajadirajaguru sarta penggalian saluran walungan anu namina Gomati, paosna 11-12 kilometer meunang Purnawarman
Katerangan anu beunang ti Prasasti Tugu mikeun pitunjuk yen Karajaan Tarumanegara ngalakonan penggalian eta pikeun ngajauhan musibah alam mangrupi caah sarta usum nu kacida garingna anu lumangsung dina usum halodo
Sajarah kapanggihna Prasasti Tugu Prasasti Tugu kapanggih di Lembur Batutumbuh, Desa Tugu, anu kiwari asup kana wilayah Kalurahan Tugu Kidul, Kacamatan Koja, Jakarta Kaler
Sabot kapanggih, prasasti ieu kakurub handapeun taneuh mangkaning ngan haturan tungtungna wae anu katémbong
Dina 4 Maret 1879, Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen atawa ayeuna mah jelema nyahona Musium Nasional, ngayakeun rapet pupuhu anu ngabahas ngeunaan penemuan Prasasti Tugu
Dina rapet kasebat, J.A
van der Chijs ngusulkeun supaya batu prasasti ieu dipindahkeun ka musieum
Saprak 1911 dugi kiwari, Prasasti Tugu diteundeun di Musium Nasional Indonesia, Jakarta
Eusi handap ieu unggel ti Prasasti Tugu dina Basa Sansekerta: "pura rajadhirajena guruna pinabahuna khata khyatam purim prapya candrabhagarnnavam yayau,pravarddhamane dvavingsad vatsare sri gunau jasa narendradhvajabhutena srimata purnavarmmana," "prarabhya phalguna mase khata krsnastami tithau caitra sukla trayodasyam dinais siddhaikavingsakaih," "ayata satsahasrena dhanusamsasatena ca dvavingsena nadi ramya gomati nirmalodaka," "pitamahasya rajarser vvidaryya sibiravanim brahmanair ggo sahasrena prayati krtadaksina," Lamun ditarjamahkeun ka Basa Sunda kira-kira kawas
ditarjamahkeun ka Basa Sunda kira-kira kawas kieu: Tiheula (walungan anu namina) Candrabhaga anggeus dikali ku maharaja anu megah sarta ngabogaan leungeun gancang sarta kiat, (nyaéta Raja Purnawarman) pikeun ngocorkeun caina ka laut, sanggeus (walungan ieu) dugi di karaton karajaan anu kasohor
Di jero warsih ka-22 ti tahta Anu Megah Raja Purnawarman anu sohor kakawasaanana margi kapinteran sarta kebijaksanaannya bisa nyieun robah kaayaan panji saniskanten raja, (mangka ayeuna) manéhna nitah deui ngadongkar walungan anu permai sarta caina hérang
Gomati ngaranna, sanggeus walungan éta ngocor di keur taneuh panyicingan Sang Pendeta Nenekda (Sang Purnawarman)
Pagawéan ieu dimulai dina dinten anu sae, ping 8 paro-sonten sasih Phalguna sarta disudahi dina dinten ping 13 paro-caang sasih Caitra,janten ngan 21 dinten wae,nuju galian eta paos na 6.122 tumbak (11 km)
Salametan kanggo na dipigawe ku para brahmana dibarung 1.000 ékor sapi anu dijeujeuhkeun kalayan kolot karuhun
Hartos Prasasti Tugu aya saruana jeung eusi ti Prasasti Tugu dibandingkeun kalawan prasasti patilasan Tarumanegara liana
Di jerona disebutkeun wasta dua walungan anu kakoncara di Punjab, nyaéta Walungan Candrabhaga sarta Gomati, anu ngabalukarkeun cai tepi ka ngocor kaluar
Ceuk sababarahahiji panaliti, ieu dumasar kana musibah banjir tapi acan bisa ditangtukeun kabeneranana
Prasasti Kebon Kopi
Titinggaleun sajarah ieu boga ngaran Kebon Kopi sabab patali jeung wanca sabot prasasti kapanggih
Dina mangsa pangjajahan Waanda, para tuan taneuh keur ngalakukeun panebangan leuweung anu rek dialihpungsikeun minangka lahan perkebunan kopi
Prasasti Kebonkopi I (dingaranan kitu jang ngabedakeun ti Prasasti Kebonkopi II) atawa Prasasti Tapak Gajah (margi aya pahatan dampal suku gajah) mangrupa salah sahiji patilasan karajaan Tarumanagara
Prasasti ieu mintonkeun ukiran dampal suku gajah, anu mangrupa tunggangan raja Purnawarman, anu disaruakeun kalawan gajah Airawata, wahana Dewa Indra
Prasasti Kebonkopi I ayana di Lembur Muara, kaasup wilayah Desa Ciaruteun Ilir, Cibungbulang, Bogor
Prasasti ieu kapanggih dina abad ka-19, sabot dipigawé penebangan leuweung kanggo lahan kebon kopi