izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Sato mirip badak munggaran némbongan mangsa "Eosin", tuluy dina mangsa "Miosin" ahir norojol rupa-rupa spésiés, nu lolobana ngaraksasa
Di antarana "Indricotherium" nu beuratna kira 30 ton nu mangrupa mamalia terestrial pangbadagna (nu geus kanyahoan)
Badak mimiti kabasmi nalika mitembeyan mangsa "Pliosin" di Amérika Kalér jeung mangsa "Pleistosin" di Asia Kalér jeung Éropa
Spésiés nu kiwari aya kénéh kagolongkeun kana tilu suku
Badak Sumatra nu kiwari dina kaayaan kritis mangrupa hiji-hijina ti golongan primitif, "Dicerorhinini", nu aya ti jaman Miosin (kira 20 juta taun ka tukang)
Nu ogé kaasup tribe ieu nyaéta Badak Woolly ti Éropa kalér jeung Asia nu geus lastari
Aya dua spésiés Rhinocerotini nu hirup kénéh, nyaéta Badak India jeung Badak Jawa nu duanana kiwari kaancam lastari
Spésiés Afrika nu aya kénéh, Badak Putih jeung Badak Hideung, diverged during the éarly Pliocene (about 5 million yéars ago) but the Dicerotini group to which they belong originated in the middle Miocene, about 14 million yéars ago
Béda nu utama nyaéta bentuk sungutna: White rhinos have broad flat lips for grazing and black rhinos have long pointed lips for éating foliage
Hiji hibrid subspésiés Badak Bodas (Ceratotherium s. simum x C. s. cottoni) kungsi dikawinkeun di Kebon Binatang Dvurkralv (Zoological Garden Dvur Kralove nad Labem) di Républik Céko taun 1977
Ciri anu minculak ti badak mah cula dina irungna, nu béda ti sato séjén nu tandukan, mangrupa keratin, bulu nu kacida pepetna
Cula badak aya dina resép-resép ubar di Asia, sarta keur gagang péso/badi di Yaman jeung Oman
Tina sésa lima spésiés badak nu aya kénéh, kabéhanana pikahariwangeun: nu rada aman téh Badak Bodas; Badak Jawa ngan kari sababaraha puluh (kira 60 dina taun 2002, di Ujungkulon), nu kaasup mamalia nu paling kaancam lastari
Kampanyeu miara badak dimimitian taun 1970-an, tapi angger baé populasina mah nyirorot pisan, najan geus diharamkeun jual-beulina ogé
Tukang mareuman seuneu
Aya sababaraha carita ngeunaan badak nu sok mareuman seuneu, nu lolobana mah ti wewengkon Malaysia jeung Burma
Malah dina basa Malayu mah boga ngaran husus, nyaéta 'badak api', nu bakal nyampeurkeun sarta langsung mareuman (ku cara dijejekan) seuneu
Dina hiji film (dokuméntér) ngeunaan badak afrika, mémang karékam ayana badak nu nyuruduk sarta ngajejekan seuneu nu ngahaja dihurungkeun
Prabu Siliwangi mangrupa hiji tokoh anu kamashur dina kasusastran Sunda, nujul ka tokoh sajarah anu gelarna Sri Baduga Maharaja (sakumaha dina prasasti Batutulis) atawa Jayadéwata (dina "Carita Parahyangan"), ti karaton Pakuan Pajajaran, puseur pamaréntahan karajaan Sunda
Sumber sajarah pangbuhunna nu nyabit-nyabit kecap "Siliwangi" nyaéta naskah "Sanghyang Siksa Kanda ng Karesian" (1518 M) nu maksudna nyebutkeun hiji lalakon pantun, éta ogé lalakonna mah teu dicaritakeun
Nu kadua nyaéta "Carita Purwaka Caruban Nagari" (1720) nu ditulis ku Pangéran Arya Cirebon, nu ngadadarkeun yén Prabu Siliwangi téh putra Prabu Anggalarang ti Galuh, nu kungsi matuh di karaton Surawisésa, Parahyangan Wétan
Prabu Siliwangi ngadeg naléndra di Pakuan Pajajaran nganggo jenengan Prabu Déwatawisésa, linggih di kadaton Pakuan nu ngaranna "Sri Bhima"
Prabu Siliwangi jeneng ratu di Pakuan teu lila satutasna nikah ka Subanglarang di Singapura (1422), dina jaman Prabu Niskala Wastu Kancana mingpin kénéh karajaan Sunda ti Kawali (1371-1475)
Lian ti Subanglarang, Prabu Siliwangi ogé nikah ka Ambetkasih
Numutkeun naskah ieu kénéh, nalika Prabu Siliwangi ngalih ka Pakuan téh, agama Islam geus sumebar di masarakat
Dina naskah "Carita Ratu Pakuan" (Kr
410, ditulis kira ahir abad ka-17 atawa awal abad ka-18), Prabu Siliwangi téh nujul ka Ratu Pakuan, nu gaduh istri Ambetkasih jeung Subanglarang
Katerangan ieu cocog jeung eusi naskah Cirebon nu kasebut tadi, sahingga écés yén Ratu Pakuan téh Prabu Siliwangi alias Sri Baduga Maharaja
Dina prasasti Batutulis disebutkeun yén Jayadéwata téh diistrénan dua kali: "Prabu Guru Déwataprana" (kira taun 1420-an ahir atawa awal 1430-an) jeung "Sri Baduga Maharaja Ratu Haji di Pakuan Pajajaran Sri Sang Ratu Déwata" (1482)
Anu munggaran, diistrénan kalawan jenengan "Prabu Guru Déwataprana" téh sigana ku Prabu Susuktunggal raja Sunda, ramana, nu ngadegkeun kadaton Sri Bhima Punta Narayana Madura Suradipati
Sedengkeun anu kadua, nyaéta nalika ngaganti Ningrat Kancana (nu gelarna "Prabu Déwa Niskala" di Galuh) sakaligus ngahijikeun (deui) kakawasaan Sunda-Galuh
Catetan ti Portugis ("Summa Oriental" karya Tome Pires) nyebutkeun yén (1513) Karajaan Sunda téh diparéntah kalawan adil, jalmana jalujur
Kagiatan dagang Sunda jeung Malaka téh nepi ka Maladéwa
Produksi pedesna (cenah kualitasna leuwih hadé batan produksi India) nepi ka 1000 bahar (1 bahar = 3 karung) per taun, malah asemna mah bisa minuhan 1000 kapal, nu dimuat di palabuan Banten, Kalapa, Cimanuk, Tangerang, Pomdam (
), jeung Cigedé
Komoditas lianna di antarana emas murni, kaén, daging (bagong, domba, embé, sapi), sayuran, jeung bubuahan
Ogé ngeunaan kaayaan Pakuan, nu disebutkeun pangeusina aya 50 rébu urang, sedengkeun angkatan nu siap perangna aya 100 rébu urang, nu dirojong ku 4000 kuda ti Pariaman jeung 40 gajah
Prabu Siliwangi mingpin karajaan Sunda di Pakuan Pajajaran salila 39 taun (1482-1521), dikurebkeun di Rancamaya (wewengkon nu kiwari mangrupa padumukan méwah Rancamaya, deukeut Ciawi, Bogor), sedengkeun pamaréntahan Sunda salajéngna diteruskeun ku Surawisésa
Nepi ka kiwari, ngaran Siliwangi masih dalit jeung masarakat Sunda, sahingga dipaké jadi ngaran rupa-rupa lembaga: Niskala wastu kancana, Pamanahrasa, Sri Baduga (ramana Niskalawastu kancana) atawa Surawisesa nu nyakrawati di karaton Sri Bhima teh
Tug tepi ka kiwari can kateguh ku para ahli sajarah
Piraku nya Banten ngarurug Pajajaran mun enya téh nu ngabahudenda di dinya téh Pamanahrasa (carogena Subanglarang ti pasantren Quro) Sok geura jujut bakal pabaliut bih dina sarsilah pon kitu deui dina memeres taun kajadianana
Calung nyaéta pakakas musik Sunda anu mangrupa prototipe (purwarupa) tina angklung
Béda jeung angklung, cara maénkeun calung mah ku cara nakol (wilahan, bilah) awi anu disusun nurutkeun titi laras (tangga nada) pentatonik (da-mi-na-ti-la)
Jenis awi pikeun nyieun calung lolobana tina awi wulung (awi hideung), tapi aya ogé anu dijieun tina awi temen (awi pulas bodas)
Sajaba dihartikeun salaku pakakas musik, calung ogé jadi istilah sebutan pikeun seni pintonan
Aya dua wangun calung Sunda anu dipikawanoh, nyaéta calung rantay sarta calung jingjing
Jenis calung anu ayeuna mekar sarta dipikawanoh sacara umum nyaéta calung jingjing
Calung jingjing nyaéta jenis pakakas musik anu geus lila dipikawanoh ku urang Sunda, contona di wewengkon Sindang Heula - Brebes, Jawa tengah, sarta bisa jadi mangrupa kamekaran tina wangun calung rantay
calung rantay nyaéta salag sahiji pakakas musik anu di wangun ku 7 beulah awi atawa leuwih, anu di enteupkeun nu hiji jeung nu sanésna anu di talian ku tali tina kulit waru atanapi lulub, komposisi alatna aya anu sajajar aya ogé nu dua jajar anu biasa ogé sok disebut calung indung jeung calung anak atawa rincik, cara maenkeun calung rantay téh nyaéta di takol
calung rantay téh nyaéta di takol make dua lengeun bari posisis diuk kudu bari silah, biasana calung rantay téh di talian kana tangkal atawa kana bilik imah (calung rantay Banjaran - Bandung) Di Jawa Barat, wangun kasenian ieu dirintis popularitasnya nalika para mahasiswa Universitas Padjadjaran (UNPAD) anu kagabung dina Departemen Kesenian Déwan Mahasiswa (Lembaga kesenian UNPAD) mekarkeun wangun calung ieu ngaliwatan kréativitasnya dina taun
calung ieu ngaliwatan kréativitasnya dina taun 1961
Numutkeun salah saurang panaratasna, Ekik Barkah, yén dijieunna calung jinjing katut pintonanana kailhaman ku wangun kaulinan dina pintonan réog anu ngadumaniskeun unsur nakol, unggut sarta lagu dina hiji pintonan
Saterusna dina taun 1963 wangun kaulinan sarta "tatabeuhan" calung leuwih dimekarkeun deui ku parakanca ti Studiklub Téater Bandung (STB; Koswara Sumaamijaya dkk), sarta antara taun 1964 - 1965 calung leuwih dimasyarakatkeun deui ku parakanca di UNPAD minangka seni pintonan anu boga sipat hiburan sarta informasi (penyuluhan (Oman Suparman, Ia Ruchiyat, Eppi K., Enip Sukanda, Edi, Zahir, saparakanca), sarta grup calung SMAN 4 Bandung (Abdurohman
grup calung SMAN 4 Bandung (Abdurohman dkk)
Saterusna muncul grup-grup calung di Bandung, contona Layung Sari, Ria Buana, Glamor (1970) jrrd, nepi ka danget ayeuna, muncul ngaran-ngaran idola pamaén calung di antarana Tajudin, Nirwan, Odo, Uko Hendarto, Adang Cengos, jeung Hendarso
Kamekaran kasenian calung kacida onjoyna di Jawa Kulon
Ieu hal téh ngabalukarkeun ditambahanana sawatara pakakas musik dina calung, contona kosrék, kacapi, piul (biola), komo kiwari mah aya anu dilengkepan keyboard jeung gitar
Unsur vokal pohara dominan dina calung, ku kituna réa muncul vokalis calung kawentar, kawas Adang Céngos, sarta Hendarso
Beurit (Basa Indonésia:"Tikus") téh nyaéta mamalia nu kaasup salah sahiji spésiés rodénsia dina genus "Mus" sarta turunan lianna nu kaasup kulawarga Muridæ (Beurit Dunya Buhun, "Old World Mice")
Spésiés beurit nu paling dipikawanoh mah nyaéta beurit imah biasa ("Mus musculus"), nu ilahar kapanggih di sabudeureun urang di sakuliah dunya, ogé beurit nu sok dipaké di laboratorium, salaku modél organisme na biologi; sarta beurit kukutan (pikeun jalma awam mah, istilah beurit téh disaruakeun jeung "Mus musculus")
Beurit suku-bodas Amérika ("Peromyscus leucopus") jeung beurit uncal ("deer mouse", "Peromyscus maniculatus") ogé kadang hirup di paimahan
Spésiés beurit ieu hirup sacara komensalisme jeung manusa
Beurit téh mangrupa sato percobaan nu ilahar dipaké dina biologi jeung psikologi utamana ku sabab beurit téh mamalia, antukna loba homologina jeung manusa, nu bisa dimanipulasi sakumaha perluna
Kauntungan séjénna nyaéta kanyataan yén beurit téh leutik, kaitung murah, sarta umurna nu pondok antukna gampang katengetkeun
Génom beurit runtuyanana geus ditalungtik, némbongkeun lobana homologi jeung manusa
Taun 2006, dina proyék "Biosatellite", beurit rék dikirim ka orbit Bumi dina pesawat nu muter pikeun nangtukeun balukar gravitasi Mars (orbitna dipilih nu kira-kira sarua jeung gravitasi Mars)
Di sagigireun kauntungan-kauntungan di luhur, beurit bisa bahya salaku hama nu ngaruksak pepelakan sarta nyebarkeun kasakit ngaliwatan parasit jeung taina
Pikeun nyegah mahabuna gangguan beurit (ngontrol populasina), nya di antarana ku cara ngukut ucing, ngadatangkeun bueuk, atawa masang sentég
Beurit sok digolongkeun hérbivora, padahal sabenerna mah omnivora: dahar daging, kaasup bangké beurit séjénna, sarta geus kapanggih nganibal buntutna sorangan nalika kalaparan
Di London, kira aya satengah juta beurit, nu lolobana hirup di solokan-solokan
Beurit teu bisa maca warna, tapi ari ngabédakeun mah bisa dina rupa gradasi antara hideung jeung bodas
Najan bisa hirup nepi ka dua taun di lab, rata-rata umurna di luar mah ukur 3 bulanan, utamana alatan dimangsa
Taksonomi genus "Mus"
Genus "Mus" ngawengku 38 spésiés
Beurit dina alam fiksi
Beurit mangrupa salah sahiji sato nu populér dina alam fiksi (dina wujud kawas manusa, nu sipatna pikalucueun)
Misalna Mickey Mouse nu kawentar di sakulian dunya
Lucuna téh, ongkoh dianggap hama ogé nu bisa mawa panyakit, tapi dedegan beurit dina alam fiksi mah malahan némbongkeun watek anu "simpatik" &amp; "protagonis"
Tai ("feces", "faeces") téh nyaéta runtah semi-padet pasésaan pencernaan sasatoan nu dikaluarkeun ngaliwatan anus (atawa kloaka) nalika "ngising"
Dina manusa, ngising téh (gumantung masing-masing jeung kaayaan) bisa unggal dua-tilu poé nepi ka sababaraha kali sapoé
Tai nu neuasan bisa ngabalukarkeun kagangguna siklus/kabiasaan rutin nu disebut konstipasi
Nu ngabédakeun bauna tai nyaéta alatan peta baktéri
Baktéri téh ngahasilkeun sanyawaan kayaning indol, skatol, jeung mérkaptan (sanyawaan nu ngandung walirang), sarta gas-gas anorganik hidrogén sulfida
Tai bisa mantuan para élmuwan nalungtik sasatoan, nyaéta tina naon waé kadaharan éta sato
Ku jalan nganalisis kandungan taina, para élmuwan bisa nyaho kandungan jeung bau (nu dibalukarkeunana)
Ti dinya panalungtikan téh ngamalir kana kasimpulan ngeunaan pola dahar éta mangkeluk
Urang gé apal, yén pikeun sababaraha sato mah mun geus modol téh sok diruang, sabab bisa kaambeu ku prédator
Tapi duka dina kasus ucing, sato naon nu sok ngamangsa ucing
Pikeun manusa mah komo deui
Aya paadatan tradisional nu nyebutkeun ulah ngising di tempat nu caina ngeuyeumbeu (teu ngalir), ogé ulah deukeut ka jajalaneun ("Sanghyang Siksa Kanda ng Karesian")
Tai sasatoan aya nu sok dipaké pupuk: mangga tingal manur
Terminologi nu patali
Ulikan ngeunaan tai disebutna "skatologi"
Koprofagi ("coprophagia") hartina prakték ngahakan tai
Najan teu ilahar, aya hérbivora nu kadaharanana kurang protéin/loba serat (kawas kelenci) nu ngahakan taina sorangan salaku bagian normal métabolismena
Dahareun tina tutuwuhan dicerna ngaliwatan dua jalan: hasil nyerna nu mimiti dicerna deui langsung tina anus
Sanggeus dicerna ulang, kakara taina dipiceun
Tai nu mosil disebut koprolit ("coprolite"), nu mangrupa golongan objék nu diulik dina widang paléontologi
Kontaminasi tai ("fecal contamination") di sumber cai atawa taneuh bisa dipariksa ku aya/henteuna baktéri "E. coli" maké pisin Petri pelat ager McConkey
Cirina nyaéta yén "E. coli" mah (nu lian mah ampir euweuh) ngahasilkeun koloni beureum dina temperatur kira 110 F. Najan sakabéh galur "E.coli" teu bahya, ayana téh mangrupa tanda kontaminasi, nu kamungkinan gedé dibarengan ku baktéri séjén nu leuwih bahya, misalna hépatitis
"Artikel utama: tai manusa" Tai manusa panémbongna rupa-rupa, gumantung diet jeung kaséhatanana
Normalna mah semipadet nu kabungkus mukus
Warna coklat asalna tina kombinasi ékskrési hampru jeung sél getih beureum paéh
Dina kasus orok nu kakara dibabarkeun, awalna mah konéng/héjo sanggeus "meconium"
Warna ieu sumberna tina ékskrési hampru wungkul
Sanggeus mimiti ngaluarkeun sél getih beureum paéh, jadi wé coklat sakumaha biasa
Strigidae Tytonidae Bueuk nujul kana sebutan 200-an spésiés manuk prédator nokturnal solitér nu asup kana Ordo Strigiformes
Bueuk utamana moro mamalia leutik, serangga, jeung manuk lianna, najan aya ogé nu husus moro lauk
Bueuk aya di saampar Bumi, iwal Antartika, utamana Greenland, jeung sababaraha pulo nu mencil
Bueuk mibanda panon belo jeung ceuli nu nyanghareup ka hareup, pamatukna kawas heulang, sarta bunderan bulu sakuriling panonna nu disebut cakram beungeut ("facial disk")
Najan boga "binocular vision", panonna mah aya dina "logak", sahingga kudu ngalieuk mun hayang ningali ka séjén tempat
Bueuk mah awas ka nu jauh, tapi teu bisa nempo kalawan écés dina jarak ukur sababaraha sénti
Panempona alus pisan dina kaayaan nu remeng-remeng
Dina kaayaan poék mongkléng, bueuk aya nu bisa moro maké patokan sora
Sorana béda-béda, najan ku urang mah ilaharna sarua baé ukur "kuk"
Cakram beungeut mantuan nyalurkeun sora rodensia kana ceulina
Dina sababaraha spésiés mah malah ceulina téh tempatna asimétris, sahingga leuwih hadé dina ngalelebahna
Najan panémbongna teu mirip, bueuk téh leuwih deukeut ka "nightjar" (Caprimulgiformes) batan ka prédator diurnal dina ordo Falconiformes
Sababaraha ahli taksonomi nempatkeun "nightjar" saordo jeung bueuk, misalna dina taksonomi Sibley-Ahlquist
Kukuna nu ranggoas sarta pamatuk bueuk nu seukeut jadi alat pikeun nyoéh-nyoéh mangsana saméméh diteureuy, najan aya ogé nu langsung diteureuy buleud-buleud
Bentuk jangjang katut buluna ngajadikeun hiberna méh teu soraan jeung teu katempo
Élmuwan nu ngulik kadaharan bueuk kabantu ku kabiasaanana ngutahkeun nu teu bisa dicerna (tulang, sisit, bulu, jsb.)
dina bentuk guruntulan/péllét
"Péllét bueuk" ieu sok dijual ka sakola pikeun bahan prakték dina pangajaran biologi jeung ékologi
Endog bueuk kelirna bodas nu bentukna méh buleud, jumlahna tina ukur sababaraha nepi ka losinan gumantung spésiésna
Bentuk sayangna kasar, dijieun na tatangkalan, na liang taneuh, atawa guha
Bueuk mah lolobana nokturnal, tapi aya ogé, kaasup bueuk pigmi ("Glaucidium"), nu "crepuscular", atawa aktif dina mangsa ganti wanci, moro pasosoré atawa janari
"Burrowing Owl" ("Speotyto cunicularia") jeung "Short-eared Owl" ("Asio flammeus") mah malah sok moro pabeubeurang
Bueuk pangleutikna nyaéta bueuk pigmi (pigmi = katé), nu panjangna ukur 13 cm, bébér jangjangna 32 cm, beuratna 50 g. Nu pangbadagna, nyaéta bueuk heulang: Bueuk Heulang Eurasian "Bubo bubo" jeung Bueuk Heulang Verreaux "B. lacteus" nu panjangna nepi ka 71 cm, bébér jangjangna leuwih ti 2 m, beuratna 4 kg
Mitos jeung dongéng
Di Dunya Kulon, bueuk téh ngalambangkeun kawijaksanaan jeung pangaweruh ("wisdom" &amp; "knowledge") sarta déwi Aténa Yunani
Ieu ku sabab Aténa téh déwi manuk nu mindeng digambarkeun dina wujud bueuk
Aténa téh lain ukur déwi kawijakan, tapi ogé déwi seni jeung kaahlian
Ti dieu, bueuk lajeng jadi lambang atikan jeung pangajaran, sakumaha nu katémbong dina taméng lambang-lambang universitas
Di jaman Mesir Kuna, bueuk dina hiroglif ngalambangkeun 'm', nu sok digambarkeun sukuna pateuh
Déwi nu patali jeung bueuk sigana mah Akkadian Lilitu
Dina budaya Jepang, manuk ieu mangrupa perlambang ajal
Nempo bueuk téh mangrupa totondén pigoréngeun
Nu ieu sarua jeung di Itali jeung Rumania, yén sora bueuk téh ngalambangkeun ayana nu maot
Di Romawi Kuna, bueuk ogé dianggap salaku sato nu patali jeung ajal, sabab hirupna nu nokturnal sarta nyayangna di tempat nu nyumput
Ku kituna, nempo bueuk pabeubeurang téh dianggap pigoréngeun
Éléktroforésis nyaéta gerak barang nu boga muatan listrik alatan pangaruh médan listrik
Sacara téoritis gerak ieu téh balukar ayana gaya Lorentz nu patali jeung paripatan listrik dasar nu dipimilik ku barang nu keur diulik jeung kaayaan listrik ambien nu luyu jeung rumus di handap
Di mana F = gaya Lorentz, "q" muatan nu dikandung ku barangna, jeung E médan listrik[1]: Éléktroforésis gél agarosa mangrupa salah sahiji téhnik biologi molekular baku pikeun misahkeun asam nukléat jeung protéin dumasar ukuranana
Sampel DNA, RNA atawa protéin diasupkeun kana gél husus nu dikeueum dina médan listrik
Fragmén asam nukléat atawa protéin nu muatanana négatif kabetot ku éléktroda positif sedengkeun nu muatanana positif kabetot ku éléktroda négatif
Fragmén-fragmén molekul nu ukuranana paling leutik atawa muatanana paling "badag" pindah panggancangna/pangjauhna
Pita-pita (biasana diwarnaan ku étidium bromida atawa métilén bulao) nu marisah nunjukkeun ukuran fragmén nu béda ukuran/muatanana[2]
Dina widang élmu koloid, éléktroforésis téh dipaké pikeun ngukur muatan listrik partikel nu aya dina hiji cairan suspénsi
Ku ngasupkeun médan listrik nu tangtu, partikel bakal usik kalawan laju nu tangtu (formula_2), mobilitas éléktroforétikna bakal bisa diitung: formula_3
Mobilitas ieu gumantung kana pasipatan partikel (misalna dénsitas muatan permukaan jeung ukuran) katut leyuranana (misalna kakuatan ionik, permitivitas listrik, jeung pH)
Pikeun nu kakuatan ionikna luhur, ékprésina bisa dideukeutan ku kasaruaan Smoluchowski, formula_4, di mana formula_5 mangrupa konstanta diéléktrik cairanana, formula_6 permitivitas ruang bébas, formula_7 viskositas cairanana, jeung formula_8 salaku tegangan zeta (tegangan permukaan) partikelna
Saab nyaéta cai nu wujudna dina fase gas
Getih téh nyaéta jaringan sumebar nu mangrupa cairan plasma jeung sél (sél getih beureum, sél getih bodas, platélét)
Istilah médis nu patali jeung getih biasana sok maké émbohan/awalan "hémo-" atawa "hémato-", tina kecap Yunani "haima" nu hartina "getih"
Fungsi utama getih nyaéta pikeun ngasupan zat-zat gizi (oksigén, glukosa), unsur-unsur pangganti jaringan sarta miceun runtah (kawas karbon dioksida jeung asam laktat)
Getih ogé jadi patalimarga sél-sél (leukosit, sél tumor abnormal) sarta rupa-rupa zat (asam amino, lipid, hormon) antukna bisa diangkut antarjaringan jeung antarorgan
Gangguan kana kandungan atawa sirkulasi getih bisa ngabalukarkeun karuksakan/gangguan jaringan
Getih diwangun ku sababaraha rupa "korpuskel"/sél; "unsur bentukan" ieu ngawengku kira 45% tina getih
Sésana mah mangrupa plasma getih, cairan semu konéng nu jadi média cair getih
Dina kaayaan normal, pH getih artéri téh 7,40
Pikeun babandingan, getih dina sakujur awak manusa téh 7% tina beuratna , antukna jalma sawawa umumna dieusi getih 5 léter (2,7-3 léter mangrupa plasma)
Mun digabungkeun, lega buengeut éritrosit dina anatomi manusa téh sarua jeung 2.000 kali lega pakulitan luar manusa
Sél-sél nu ngeusi getih: Plasma getih téh mangrupa leyuran nu ngandung 96% cai, 4% protéin plasma getih, sarta bahan renik lianna, di antarana Sakabéh komponén getih di luhur ngabentuk cairan non-Newtonian nu pasipatan alirna unik luyu jeung wangunan saluran getih
Produksi jeung degradasi
Sél-sél getih dijieun dina sumsum tulang, dina prosés nu disebut hématopoiésis
Komponén-komponén protéin dijieun dina ati, hormonna dihasilkeun ku kelenjar éndokrin, sedengkeun fraksi cairna dikokolakeun ku peujit jeung ginjal
Sél-sél getih didegradasi ku limpa jeung sél Kupffer dina ati
Ati ogé boga tugas méré sihan protéin jeung asam amino (ginjal ngasékrésikeun protéin-protéin leutik kana urin)
Umur hirup éritrosit umumna nepi ka 120 poé, nu salajengna sacara sistimatis diganti ku éritrosit anyar nu dihasilkeun tina prosés hématopoiésis
Oksigénasi getih diukur ku tekenan parsial oksigén
Oksigén sacara kimiawi 98.5% kabeungkeut ku Hémoglobin (Hb)
Ukur 1.5% nu leyur sacara fisik
Molekul Hb mangrupa alat angkut oksigén dina mamalia sarta sababaraha spésiés lianna
Iwal artéri pulmonal jeung umbilik katut vénana, artéri mawa getih nu ngandung oksigén ngajauhan jantung ka sakujur awak ngaliwatan arteriola jeung kapilér, tempat diserepna oksigén
Sabalikna, vénula jeung véna mawa getih nu geus teu ngandung oksigén balik deui ka jantung
Dina manusa jeung mahluk nu maké hémoglobin lianna, getih nu ngandung oksigén téh warnana beureum burahay, sedengkeun nu teu ngandung oksigén warnana leuwih kolot, beureum ati, nu bisa katempo nalika donor getih nu disedot tina véna
Mun ditilik ti luar, saluran getih nu ngageleng handapeun kulit awak urang katémbongna bulao
Dina insékta, getihna (sebutanana hémolimfa) teu ngangkut oksigén (lawang nu disebut trahéa bisa ngasupkeun oksigén ti luar maké prosés difusi langsung ka jaringan)
Getih insékta fungsina ukur mindahkeun gizi ka jaringan sarta miceun produk sésa
Dina sababaraha invertebrata leutik kawas insékta, oksigén langsung leyur dina plasma
Sato nu leuwih badag ngagunakeunprotéin réspiratori pikeun ngaronjatkeun kapasitas ngangkut oksigén
Hémoglobin mangrupa protéin réspiratori nu paling umum aya di alam, sedengkeun krustaséa jeung moluska ngagunakeunhémosianin (bulao, ngandung tambaga)
Dina lolobana invertebrata, protéin pangangkut oksigén ieu téh leyur dina plasma getih, béda jeung vertebrata nu boga sél getih beureum nu hususon ngakut oksigén (antukna ngaronjatkeun daya angkutna tanpa ngarobah viskositas atawa ngaruksak organ panyaring getih kawas ginjal
Transpor karbon dioksida
Nalika getih artéri sistemik ngalir dina kapilér, lumangsung difusi CO2 ti jaringan kana getih
Sawaréh (lolobana) aya nu leyur na getih (dina bentuk bikarbonat jeung ion hidrogén), sawaréh deui aya nu ngahiji jeung hémoglobin jadi karbamino hémoglobin
Transpor ion hidrogén
Déoksihémoglobin (hémoglobin nu geus ngaleupaskeun oksigén) boga fungsi séjén, nyaéta pikeun ngabeungkeut ion hidrogén; déoksihémoglobin mibanda afinitas éléktron leuwih luhur batan oksihémoglobin
Kaséhatan jeung panyakit
Tekanan getih jeung uji getih mangrupa papanggihan diagnostik pangilaharna dipaké pikeun mariksa getih jeung kaayaan umum awak
"Baca ogé panyakit getih" Gangguan sirkulasi jeung kandungan getih mangrupa sumber rupa-rupa panyakit
Transfusi getih mangrupa terapi getih sacara langsung
ku sabab aya rupa-rupa golongan getih, getih donor jeung nu rék narimana kudu sarua (transfusi getih nu golonganana béda bisa ngabalukarkeun komplikasi anu parna)
Produk getih lian nu dipaké (disuntikkeun) nyaéta platélét, plasma getih, "cryoprecipitate", sarta konsentrat lieur ah faktor koagulasi khd
"horman" - "sangkan ojah") hartina utusan kimiawi ti hiji sél (atawa sagolongan sél) ka sél lianna
Sakabéh organisme multisélular ngahasilkeun hormon (kaasup tutuwuhan - "baca artikel fitohormon")
Hormon nu paling dipikawanoh ti bangsa sasatoan (jeung manusa) nyaéta nu dihasilkeun ku kelenjar éndokrin vertebrata, padahal hormon téh dihasilkeun ku ampir unggal sistim organ jeung jaringan
Molekul hormon disékrésikeun (dikaluarkeun) langsung kana aliran getih, cairan awak lianna, atawa kana jaringan anu tangtu
Pindahna ku cara sirkulasi atawa difusi ka sél targétna, nu bisa baé sél nu padeukeut/natangga (aksi parakrin) dina jaringan nu sarua atawa sél nu ayana di organ séjén
Fungsi hormon nyaéta salaku sinyal/iber ka sél targét; peta hormon ditangtukeun ku pola sékrési jeung transduksi sinyal jaringan nu nampana
Hormon petana rupa-rupa, ngawengku stimulasi/pangrangsang atawa inhibisi/meungpeuk kamekaran, induksi atawa suprési apoptosis (program paéh sél), aktivasi atawa inhibisi sistim imun, régulasi/ngatur métabolisme jeung préparasi aktivitas anyar (misalna tarung, jalangan) atawa fase hirup (misalna pubertas, miara turunan, ménopause)
Dina sababaraha kasus, hiji hormon bisa ngatur produksi jeung sékrési hormon séjén
Réspon kana sinyal hormon bisa digambarkeun salaku régulasi aktivitas métabolik hiji organ atawa jaringan
Hormon ogé ngatur daur réproduktif ampir sakabéh organisme multisélular
Konsép sékrési internal mekar dina abad ka-19; didadarkeun ku Claude Bernard taun 1855, tapi teu sacara husus nujul kana kamungkinan sékrési ti hiji organ salaku utusan pikeun organ séjén
Panarabas utamana nyaéta nalika idéntifikasi sékrétin, hormon nu disékrésikeun ku duodenum nu ngarangsang sékrési ti pankréas, didadarkeun ku Ernest Starling jeung William Bayliss taun 1902
Saméméhna, prosés ieu geus dipercaya (misalna ku Ivan Pavlov) diatur ku sistim saraf
Starling jeung Bayliss nunjukkeun yén nyuntikkeun ékstrak duodenal ka anjing bakal ngaronjatkeun sékrési ti pankréas
Starling ieu ogé nu ngawanohkeun istilah "hormon" dina ceramahna taun 1905
Laporan salajengna negeskeun yén hal éta téh diajukeun ka anjeunna ku fisiolog Cambridge William B. Hardy
Unggal sél sabenerna boga kabisa pikeun ngahasilkeun rupa-rupa molekul régulator
Kelenjar éndokrin klasik katut produk hormonna hususon pikeun ngatur sakabéh hambalan organisme, tapi bisa ogé dipaké (dina jalur husus) ukur dina hambalan jaringan
Laju produksi hiji hormon ilaharna diatur ku sistim kontrol homéostatik, umumna mah ku eupan négatif ("negative feedback")
Misah ti produksina, régulasi homéostatik hormon gumantung kana métabolisme jeung ékskrési hormon
Séksrési hormon bisa dirangsang jeung dipeungpeuk ku Nu anyaran kapanggih jeung keur ditalungtik kénéh nyaéta kelas hormon nu katelah "Hormon Lapar" ("Hunger Hormones") - grélin, oréksin jeung PYY 3-36 - katut antagonisna - misalna léptin
Hormon vertebrata digolongkeun kana opat kelas kimia: Farmakologi
Kiwari, hormon sok dipaké natambaan kasakit
Nu pangilaharna mah nyaéta éstrogén jeung progéstagén (dina pél kontraséptif jeung HRT), tiroksin (salaku lévotiroksin pikeun hipotiroidisme) sarta stéroid (pikeun kasakit otoimun jeung sababaraha gangguan engapan)
Insulin sok dipaké ku nu boga kasakit diabétes/kencing manis
Hormon penting manusa
Hormon derivat amina: Hormon péptida
Hormon péptida: Hormon stéroid jeung stérol
Hormon stéroid: Hormon stérol: Hormon lipid
Hormon lipid jeung fosfolipid (éikosanoid):
Leukemia mangrupa salah sahiji panyakit kangker getih atawa sungsum tulang nu cirina proliferasi/produksi sél getih bodas (leukosit) henteu dina kaayaan normal
Kecap "leukemia" tujul kana golongan kangker nu ngaruksak sél gerih bodas
Dina abad ka-19, leukemia téh dianggap salah sahiji panyakit homogén nu bisa nepi ka maotna, nu cirina mangrupa getih nu katémbong warnana bodas ("leuko-")
Leukemia anu mimiti katalungtik ku ahli patologi Jérman Rudolf Virchow taun 1847, ari anu munggaran kadadarkeun mah ti taun 1845 kénéh ku John Hughes Bennett, ahli patologi ti nagara Inggris
Leukemia tumuwuh dina sungsum tulang
Sungsum tulang ngahasilkeun tilu tipe utama sél getih: Leukemia alatan loba teuing produksi sél getih bodas anu abnormal, antukna sungsum tulang pinuh nepi ka lébér kana getih periferal
Infiltrasi sungsum tulang ngabalukarkeun turunna produksi jeung fungsi sél-sél getih anu normal
Leukemia, gumantung tipena, bisa sumebar kana kelenjar limfe, limpa, ati, sistim saraf puseur jeung organ atawa jaringan séjén nepi ka barareuh
Ruksakna sungsum tulang ngabalukarkeun kakurangan platélét getih, nu penting dina prosés koagulasi
Hartina, jalma nu ngarandapan leukemia bisa terus-terusan ngaluarkeun getih nalika tatu (boh di jero atawa di luar awak)
Sél-sél getih bodas, nu penting dina merangan patogén, produksina teu normal antukna pasién gampang pisan kainféksi
Lian ti éta, kakurangan sél getih beureum ngabalukarkeun anémia, antukna engapan jadi pondok jeung "lungsé"
Nyeri tulang atawa sandi ogé bisa karandapan alatan kangkerna bisa sumebar ka daérah-daérah éta
Nyeri sirah jeung utah mangrupa totondén yén kangkerna geus nepi ka sistim saraf puseur
Kajadian kelenjar limfe nu ngabadagan atawa "splenomegaly" (bareuh limpa) bisa ogé lumangsung dina sababaraha tipe
Sakabéh gejala di luhur sabenerna bisa waé mangrupa totondén kasakit séjén, ku kituna, diagnosis nu bener perlu dipilampah: uji getih jeung biopsi sungsum tulang
Gejala séjén nu patali nyaéta: Opat tipe utama
Leukemia téh istilah nu ambahanana lega nu ngawengku hiji golongan panyakit
Akut jeung kronis
Leukemia sacara klinis jeung patologis kabagi kana wangun "akut" jeung "kronis"
Limfoid jeung myéloid
Kasakit leukemia bisa ogé dibédakeun dumasar tipe sél abnormal nu panglobana aya dina getih
Prévalénsi opat tipe utama
Mun digabungkeun, dua klasifikasi ieu ngahasilkeun opat kategori utama: Bentuk paling remen nu narajang jalma sawawa nyaéta AML jeung CLL, sedengkeun nu ka barudak mah ALL
Kasang tukang nu jadi sabab ieu panyakit téh nyaéta can kénéh kanyahoan, nu pasti mah aya pangaruh génétik jeung lingkungan
Leukemia mangrupa balukar tina mutasi somatik DNA nu ngaruksak régulasi jeung divisi sél
Mutasina lumangsung kitu waé atawa balukar radiasi atawa karsinogén nu mangaruhan faktor génétik
Virus ogé dipatalikeun jeung sababaraha bentuk leukemia
Misalna inféksi HIV (nu ngabalukarkeun AIDS) atawa virus T-limfotropik manusa (human T-lymphotropic virus, HTLV-1 jeung -2 nu ngabalukarkeun leukemia sél T sawawa/limfoma)
Prognosis jeung tatamba
Prognosis jeung nambaan leukemia dibédakeun gumantung tipe sarta ciri individual
Pikeun conto, ku sabab CLL can bisa diubaran ku kémoterapi baku, pasiénna teu kudu (waka) diubaran naon-naon salila mangtaun-taun mun sipatna asimtomatik
Sabalikna, aya pasién AML nu bisa nepi ka hanteuna dina itungan jam atawa poé mun teu geuwat ditatambakeun ku jalan kombinasi kémoterapi atawa cangkok sél stém alogenik
Panalungtikan kiwari diarahkeun kana nyusud mékanisme molekular leukemia
Asam laktat (asam α-hidroksipropanoat) mangrupa sanyawa kimia nu boga peran penting dina sababaraha prosés biokimiawi
Laktat nujul ka ékivalén ionikna
Asam laktat mangrupa asam karboksilat nu rumus kimiana C3H6O3
Strukturna digambarkeun dina ngaran sistimatisna, asam 2-hidroksipropanoat
Dina leyuran, asam ieu bisa leungiteun proton tina gugus karboksi COOH, antukna jadi ion laktat CH3CHOHCOO-
Asam laktat (jeung laktat) boga dua isomér optik sabab atom karbon puseurna ngabeungkeut opat gugus nu béda
Isomér nu kahiji disebut L(+)-asam laktat atawa (S)-asam laktat, sedengkeun nu kadua nyaéta D(-)-asam laktat atawa (R)-asam laktat
Nomer CAS asam laktat téh 50-21-5, sedengkeun pikeun ngabédakeun isomér optikna, urang bisa maké CAS 79-33-4 pikeun L-asam laktat jeung CAS 10326-41-7 pikeun D-asam laktat, sarta CAS 598-82-3 pikeun campuran nu dua éta (nu teu aktif optik)
Asam laktat nu ngagunduk dina otot rangka nalika olahraga anaérobik ngabalukarkeun nyeri otot, sarta dikaluarkeun nalika geus balik deui kana métabolisme aérobik
Dina glikolisis anérobik atawa férméntasi, L-laktat dihasilkeun tina piruvat maké énzim dehidrogenase laktat
Konversi ieu ogé ngaoksidasi hiji molekul NADH jadi NAD+
Férmentasi asam laktat ieu lumangsung na sél getih beureum sabab teu boga mitokondria, sarta dina otot rangka nalika kakurangan asupan oksigén (nalika keur olahraga)
Laktat ieu dileupaskeun kana aliran getih, nu kadar umumna kira 1-2 mmol/L
Ati merlukeun 60% laktat nu diréoksidasi jadi piruvat, nu lajeng dirékonvérsi deui jadi glukosa dina prosés nu katelah glukonéogenesis
Glukosa ieu asup kana aliran getih antukna bisa dipaké ku rupa-rupa jaringan
Daur glukosa → laktat → glukosa ieu, awalna didadarkeun ku Carl jeung Gerty Cori, antukna katelah daur Cori
Kira-kira 40% laktat diserep ku sél nu cukup oksigén pikeun ngoksidasi piruvat, nu lajeng langsung dipaké pikeun nyuluhan daur asam sitrat
Férméntasi asam laktat ogé lumangsung dina baktéri asam laktat nu bisa aya dina baham urang; tah asam nu dihasilkeunana téh ngabalukarkeun koropok huntu ("caries")
Dina widang médis, laktat mangrupa salah sahiji komponén utama laktat Ringer atawa leyuran laktat Ringer
Cairan intravéna ieu ngandung natrium, klorida, kalium, jeung laktat na leyuran cai distilasi nu kadarna isotonik dibanding getih manusa
Leyuran ieu paling mindeng dipaké pikeun "ngeusian" cairan sanggeus kaleungitan getih alatan trauma, bedah atawa tatu kaduruk
Férméntasi asam laktat nu lumangsung na baktéri asam laktat mangrupa sumber rasa haseum na susu bari, sok dipaké dina industri kéju, yogurt, jeung kefir
Férméntasi asam laktat ogé ngahasilkeun rasa haseum produk férméntasi sayur
Asam laktat bisa dipaké salaku aditif pangan pikeun ngatur kaasaman
Di industri pangan dihasilkeunana téh ku jalan manaskeun sarta férméntasi karbohidrat dina susu sésa nyieun kéju, kentang, aci jagong, atawa molase
Sok dipaké dina pangamis, "soft drink" (kadang ogé bir), jeung formula orok
Asam laktat ogé mangrupa hasil férméntasi malolaktat, hiji prosés nu dipaké nalika nyieun tuak pikeun ngurangan rasa asam malat nu segak jadi asam laktat nu henteu pati
Toebagoes Oemaj Martakoesoema, nu katelahna Umay/Oemaj (Sajra, Rangasbitung, 1892-Bandung, 24 Feb 1984) nyaéta salah saurang tokoh sunda dina widang tari
Sabada tamat HIS, nuluykeun sakolana ka HIK di Bandung, laju ka HKS di Purworejo
Taun 1920 diangkat jadi guru tuluy jadi pupuhu HIS di Cilegon (1925-1931)
Dipindahkeun jadi pupuhu HIS Gresik (1931-1933), sanggeus éta ka Bandung, Cimahi, tuluy Cicaléngka
Nalika tentara Jepang datang, manéhna keur ngajar di Baros, Cimahi
Wanci revolusi, manéhna jadi sukarélawan di BPKKP "(Badan Pengurus Keluarga Korban Perang)" di Bandung, tuluy di Garut jadi pupuhu BPKKP
Balik deui ka Bandung ti pangungsian, manéhna diangkat jadi Kepala Kebudayaan Negara Pasundan (1948-1950)
Nalika RIS dibubarkeun tuluy Indonésia geus teu jadi negara kesatuan deui (17 Agustus 1950), manéhna diangkat salaku Kepala Jawatan Kebudayaan Kementrian PP &amp; K Provinsi Jawa Barat nepi ka pangsiun
Karesepna kana seni tumuwuh nalika ditempatkeun di Cilegon, sabab aya tradisi ngalaksanakeun samen "(kenaikan kelas)" unggal ahir taun pangajaran
Manéhna nulis jeung nyutradaraan lakon (tunil) basa sunda, diantarana "Nyi Sangkana, Héru Gandrung, Komala Gilang Kusuma, Ratu Budi Astuti, jeung Lutung Kasarung"
Manéhna diajar ngalukis ka salasahiji guru Walanda nalika sakola kénéh di HIK Bandung (1913) jeung masih kénéh ngalukis nepi ka kolot
Pas dipindahkeun ngajar ka Bandung (1933), manéhna aktif dina riungan “Tirtayasa” (Tirtajasa) nu diadegkeun ku urang Banten, nyaéta Tb
Ahmad Zuhra (Achmad Zoechra), pupuhuna, riungan “Tirtayasa” ngayakeun latihan tari sunda keur budak-budak nu ngurus atawa anggotana, kalayan guruna nyaéta Komara Tisnawijaya (Tisnawidjaja), nu ngibing Ibing Keurseus
Sabab ieu tari dianggapna kurang cocog diajarkeun ka barudak leutik, Umay ménta guru tari Jawa pikeun ngajarkeun tari Jawa
tapi saenyana geus henteu murni Jawa, komo deui iringan gamelanna nyaéta gamelan sunda
Umay kahayangna mah néangan tari péntas sunda, sabab nepi ka mangsa harita, tari sunda nu kawas kitu téh acan aya
Éta kagiatan lumangsung sababaraha taun
Taun 1935, Umay ngadegkeun pakumpulan “Sekar Pakuan”
Umay nu jadi pupuhuna, kagiatanna nu ceuyah suksés numuwuhkeun minat urang sunda, utamana nu cicing di wewengkon Bandung
Kagiatanna eureun kusabab éta pakumpulan dibubarkeun ku tentara Jepang (1942)
Pamaréntah tentara Jepang ngawangun "Keimin Bunka Shidoso"
Babarengan jeung seniman séjén nu aktif dina “Sekar Pakuan”, Umay dititah asup ka éta organisasi, diangkat jadi Kepala Bagian Propaganda, sedengkeun bagéan kabudayaan dipingpin ku R. Puradiredja jeung girang serat R. Kartadibrata
Dina waktu éta, Umay ngajak Cécé Somantri nu geus dipikawanoh saprak manéhna ngadegkeun “Sekar Pakuan” pikeun jadi guru tari
Pakéan tari jieunan Umay nu jadi cikal bakal pakéan tari sunda satuluyna
Gawébareng Umay jeung Cécé lumangsung nepi ka Umay pangsiun salaku "Kepala Jawatan Kebudayaan Jawa Barat" (1958) jeung sanggeus mikeun sumbangan anu kalintang pentingna pikeun kamekaran seni tari sunda
Nalika mangsa revolusi, Umay jeung sawatara seniman Bandung liana ngungsi, sawaréh ka Garut
Di ditu, Umay, R.Barnas Prawiradiningrat, Cécé Somantri, S.M Thahér, jrrd, ngadegkeun "Badan Kesenian Jawa Barat" (BKDB)
Umay nu jadi pupuhuna
Kagiatanna nyaéta ngalumangsungkeun latihan tari sunda ku Cécé Somantri
Dina acara panutupan "Konferensi Pamongpraja" sa-Indonésia di Garut (1947), midangkeun sandiwara "Nyi Sangkana" jeung tari-tarian ku BKDB
Presiden Soekarno nu nyaksian éta pidangan ngarasa kalintang bungahna jeung saprak harita dina sababaraha acara konférénsi atawa mun aya tamu-tamu penting, pakumpulan nu dikokolakeun ku Umay diilukeun
Sabada "Perjanjian Renville" ditawis (1948), Umay katut pengungsi liana balik deui ka Bandung
Nu ngurus BKDB satuluyna ngadegkeun "Badan Kesenian Indonesia" (BKI) bulan Mei 1948
Nalika mingpin BKI, Umay némbongkeun kaparigelanana salaku manajer nu suksés ngahirupkeun kagiatan kasenian dina sawatara widang di Bandung
Harita, manéhna sorangan keur ngajabat jadi "Kepala Jawatan Kebudayaan Negara Pasundan"
Sanggeus diakuna kadaulatan (1950), manéhna diangkat jadi "Kepala Jawatan Kebudayaan Jawa Barat", Umay nyerahkeun kapamingpinan BKI ka R. Barnas Prawiradiningrat, sedengkeun manéhna salaku penasihat
Tapi manéhna méré kasempetan keur BKI pikeun ngalaksanakeun kagiatanana di kantor "Jawatan Kebudayaan"
Umay gé mingpin majalah "Budaya" nu terbit dina édisi basa Sunda jeung Indonésia
Umay pangsiun taun 1958, BKIna dibubarkeun
Saprak harita, Umay mundur tina kagiatan sandiwara jeung tari
Sanajan pengurus jeung anggota BKI masih loba nu aya di "Jawatan Kebudayaan" (salaku pagawé), tapi mun euweuh Umay, jigana maranéhna leungiteun puntangan
Wates konvergén nyaéta jinis wates di mana dua lémpéng patepang sareng mimitian nyorong ngalawan anu sanés
Tabrakan lémpéng téktonik tiasa nyababkeun lini, gunung bitu, formasi gunung sareng kajadian géologis sanésna
Aya tilu jinis wates konvergen masing-masing kalayan akibatna sorangan
Tipe awal konvergén nyaéta Konvergén Samudra-Buana
Sénsor konverifikasi jinis ieu terjadi di mana lémpéng samudra sareng lémpéng buana dorong nyababkeun lémpéng buana diperkirakeun dina lémpéng samudra kalebet lémpéng samudra langkung tipis
Ieu disebut Subduksi
Nalika lémpéng samudra ditolak di handapeun, lebur sareng janten magma panas anu ngaluarkeun jalan lémpéng buana, nyiptakeun gunung bitu sareng nyababkeun seueur lini
Jinis sanésna nyaéta Konvergén Samudra-Samudra
Sénsor konverifikasi jinis ieu lumangsung di mana dua lémpéng samudra samentawis nyorong hiji, anu ngabalukarkeun anu langkung tiis, langkung padet, lémpéng langkung lami ngaitkeun sareng ngalelep kana mantél
Magma panas asalna ti mana lémpéng sank, nyiptakeun kulit anyar
Jinias ahir wates konvergén nyaéta konvérgén Buana-Buana
Wates jinis ieu lumangsung di mana dua lémpéng buana tabrakan sareng nyorong nyieun pagunungan
Siga ngempur gunung es anu nolak gerak ka handap, hal anu sami kajantenan nganggo lémpéng benua anu lengkep, henteu ngarambat, aranjeunna ngaléngkah
Ustad Adi Hidayat, Lc., MA
() nyaéta saurang ulama asal Indonésia anu calakan kana eusi Al-quran jeung posisi barisna
Lian ti kitu, Adi Hidayat ogé juga ahli kana élmu hadits ogé rupa-rupa kitab pon makna sarta posisina
Taun 2013, Ustad Adi ngadegkeun Quantum Akhyar Institute tuluy selang tilu taun Ustad Adi ngadegkeun Akhyar TV minangka média da'wah utama
Kiwari Ustad Adi aktif jadi narasumber boh dina ta’lim, seminar, jeung sajabana
Anjeunna ogé aktif nulis sarta geus ngahasil nukil sawatara karya boh dina basa Arab boh dina basa Indonésia
Ustad Adi Hidayat mitembeyan atikan formalna di TK Pertiwi Pandéglang taun 1989 tuluy lulus kalawan dilélér jadi murid pangnyoncolangna
Laju neruskeun atikan dasar di SDN Karaton 3 Pandéglang nepi ka kelas 3 sarta pindah ka SDN III Pandéglang ti kelas IV nika kelas VI na mah
Di ieu dua sakola ogé anjeunna meunang gelar murid pangnyongcolangna deui waé, nika diasupkeun di kelas unggulan nu ngahimpun sakumna murid nu panghararadéna tingkat dasar di Kabupatén Pandéglang
Dina ieu program, anjeunna ogé jadi siswa tuladan kalawan réngking kahiji
Dina ieu prosés atikan dasar, Adi Hidayat leutik ogé disakolakeun ku kolotna ka Madarasah Salafiyyah Sanusiyyah Pandéglang
Isuk di sakola umum, beurangna di sakola agama
Di ieu madrasah, anjeunna ogé jadi siswa nu nyongcolang sarta didaulat jadi ajengan cilik dina unggal sési wisuda santri
Taun 1997, laju nuluykeun atikan Tsanawiyyah nepi ka Aliyah (satata SMP-SMA) di Ponpés Darul Arqam Muhammadiyyah Garut
Ponpés nu ngadumaniskeun atikan Agama jeung umum kalawan proporsional sarta geus nyitak loba alumni nu makalangan di tingkat nasional jeung internasional
Di ieu Ponpés Ustad Adi meunang bekel dasar utama dina rupa-rupa disiplin pangaweruh, boh umum boh agama
Ari guru utamana, nyaéta Buya KH
Miskun as-Syatibi anu mibanda pangaruh dina ngahudang kacintana kana al-Qur’an sarta paneuleuman pangaweruh
Na mangsa ngalap élmu, Ustad Adi loba dilélér pangajén boh di tingkat Pondok, Kabupatén Garut, malah mah Propinsi Jawa Kulon, hususna mah dina perkara syarh al-Qur’an
Di tingkat II Aliyah mah malah pernah jadi utusan pangorana dina program Daurah Tadribiyyah ti Universitas Islam Madinah di Ponpés Taruna al-Qur’an Jogjakarta
Anjeunna ogé mindeng dilibatkeun ku uwana KH
Rafiuddin Akhyar, pangadeg Déwan Da'wah Islam Indonésia di Banten pikeun ilubiung dina misi da'wah di wewengkon Banten
Ustad Adi Hidayat lulus kalawan prédikat santri tuladan dina 2 widang sakaligus (agama jeung umum) sarta didaulat mertélakeun makalah ilmiah "“konsep ESQ dalam al-Qur’an”" di hareupeun inohong atikan M. Yunan Yusuf
Taun 2003, anjeunna meunang ondangan PMDK ti Fakultas Dirasat Islamiyyah (FDI) UIN Syarif Hidayatullah Jakarta anu digawébareng jeung Universitas al-Azhar Kairo, nepi ka ditarima sarta meunang gelar mahasiswa pangnyongcolangna dina program ospék
Taun 2005, anjeunna meunang ondangan husus pikeun neruskeun studi di Kuliyya Dakwah Islamiyyah Libya nu tuluy ditarima, sanajan kudu ninggalkeun program FDI kalawan beubeunangan IPK 3,98
Di Libya, Adi Hidayat diajar kalawan inténsif, ari anu dipiajarna rupa-rupa disiplin élmu boh patalian jeung al-Qur’an, Hadits, Fiqih, Ushul Fiqih, Tarékh, Lugoh, jeung sajabana
Katresnana kana al-Qur’an jeung Hadits ngajadikeunana nyokot program husus Lughah Arabiyyah wa Adabuha pikeun neuleuman ma'na ieu dua sumber syaréat
Lian atikan formal, anjeunna ogé batalaqqi dina masyayikh basanad boh di Libya boh di nagara nu pernah didatanganana
Anjeunna diajar al-Qur’an ka Syékh Dukkali Muhammad al-‘Alim (muqri internasional), Syékh Ali al-Liibiy (Imam Libya pikeun Éropa), Syékh Ali Ahmar Nigeria (riwayat warsy), Syékh Ali Tanzania (riwayat ad-Duri)
Anjeunna ogé diajar élmu tajwid ka Syékh Usamah (Libya)
Anapon guru-guru tafsirna nyaéta Syékh Tanthawi Jauhari (Grand Syékh al-Azhar) jeung Dr. Bajiqni (Libya), élmu Hadits mah diajar ka Dr. Shiddiq Basyr Nashr (Libya)
Dina perkara élmu Fiqh jeung ushul Fiqh diajarna ka Syaikh ar-Rabithi (mufti Libya) jeung Syaikh Wahbah az-Zuhaili (Ulama Syiria)
Tuluy neuleuman élmu lughah liwat Syékh Abdul Lathif as-Syuwairif (Pakar basa Dunya, anggahota majma’ al-lughah), Dr. Muhammad Djibran (Pakar Basa jeung Sastra), Dr. Abdullâh Ustha (Pakar Nahwu jeung Sorof), Dr. Budairi al-Azhari (Pakar élmu Arudh), ogé masyayikh lianna
Anapon élmu tarikh, diajar ka Ust
Ammar al-Liibiy (Sajarawan Libya)
Lian éta para masyayikh, anjeunna ogé aktif milu seminar jeung dialog bareng para pakar dina forum ulama dunya nu lumangsung di Libya
Taun 2009 katompérnakeun anjeunna diangkat jadi amînul khutabâ, ketua déwan khatib jami Dakwah Islamiyyah Tripoli nu mibanda hak pikeun nangtukeun para khatib jeung pangeusi di Masjid Dakwah Islamiyyah
Anjeunna ogé aktif miluan dialog internasional bareng para pakar lintas agama, ngeusi sawatara seminar, kaasup acara tsaqafah Islâmiyyah di channel at-tawâshul TV Libya
Awal taun 2011 anjeunna balik ka Indonésia sarta ngabina Ponpés al-Qur’an al-Hikmah Lebak Bulus
Selang dua taun anjeunna pindah ka Bekasi sarta ngadegkeun Quantum Akhyar Institute, yayasan nu icikibung dina widang studi Islam jeung pangembangan da'wah
Bulan Nopémber 2016, tuluy ngadegkeun Akhyar TV minangka média da'wah utama
Kiwari, Ustad Adi Hidayat aktif jadi narasumber kaagamaan boh ta’lim, seminar, jeung sajabana
Ogé getol nulis sarta nukil karya-karya boh dina basa Arab boh basa Indonésia, kurang leuwih 12 karya nu kahasil.. Atikan
Ustad Adi Hidayat ngaréngsékeun atikan formal di sawatara lemabaga ieu di handap : Karya Tulis
Sawatara karya tulis Ustad Adi HIdayat di antarana:
Amasia mangrupi superbuana hareup anu tiasa dibentuk ku campuran Asia sareng Amérika Kalér
Ieu ahirna bakal katandangan Australia, teras sésa buana
Béda utama antara Amasia sareng Novopangéa nyaéta Antartika tetep dina Kutub Kidul, sareng Amérika Kidul muter ampir 90°, nyandak tempat Antartika di Novopangéa
Studi February 2012 ngaramalkeun Amasia bakal ngabentuk di Kutub Kalér, dina sakitar 50 juta dugi ka 200 juta taun
Jangkung waktosna sabab teu kaduga ngeunaan laju di mana buana pindah
Dianda dianggap ngabentuk di belahan kalér
Sabab hiji pola muncul anu nunjukkeun yén superbuana ngabentuk kira-kira 90° jauh tina superbuana saméméhna
Maka, asumsi yén Amasia ngabentuk 90° jauh ti Pangéa, éta kedah tungtungna di sakuriling Kutub Kalér, dipuserkeun di Lemah hejo
Amasia mangrupi salah sahiji superbuana hareup sareng Pangéa Ultima
Karét munding; Kikarét; Ficus elastica nyaéta tangkal karét nu asalna tina kulawarga "moraceae"
Ieu tangkal asalna ti nagara Sri Lanka, kiwari Loba kapanggih hirup di nagara-nagara Asia utamana di Indonésia
Karét munding loba kapanggih hirup liar di sisi susukan, leuweung, tegalan, malahan kiwari loba dipelak dina pot pikeun papaes buruan
Di nagara urang karét munding sok disebut ogé Kajaj, karét batang, karét kebo, ki karét, kolelet, rambung
Dinagara luar sok disebut ogé : Yin du xiang shu (C), India rubber tree (I), Caoutchouc d'assam, gummifeigenbaum, karét boom
Karét munding bisa hirup kalawan subur di daérah nu kaayaana di sahandapeun 500 mdpl, mangsa diturih kulitna baris ngaluarkeun geutah kentel nu kelirna bodas
Ieu geutah mibanda sipat kawas karét, sok disebut karet india
Tangkalna bisa hirup nepika jangkungna 40 méter; gedé buleudan tangkalna nu kungsi diukur nepika aya nu 2 méter, tina dahan bijil akar ngagarantung kawas janggot, tempona ieu akar gantung nepi kana taneuh bakal ngajadi tangkal nu bakal ngagedéan deui
Dauna salambar-salambar karandel tur lalonyod gedéna kurang leuwih 10-35 cm, dina dahan anyar dauna leuwih rubak tibatan daun nu bijil tina dahan nu geus karolot
Dauna sok ngarangrangan mangsa datang usum halodo, sarta rampak deui barijil pucuk mun usum hujan geus manjing
Daun ngora sarta pucukna nu mimiti bijil, sok disimbutan kénéh ku salumpit nu kelirna beureum nu engkéna baris murag mangsa dauna ngagedéan
Buahna teubisa di dahar, ukuranna laleutik sarta lonyod, kelirna konéng semu semuhéjo
Tangkal karét munding loba kapanggih hirup ti mimiti nagara: Nepal, Indonesia, Bhutan, northeastern India, Burma and China (Yunnan) and Malaysia
Ieu tangkal loba kapanggih hirup di nagara nu mibanda iklim tropical kaasup Hawaii sarta West Indies
di Éropa ogé bisa manggiha ieu tangkal, dijieun papaés di taman-taman
Sarta di basisir Spanyol jeung Italia
Kagunaan sarta ngarekahkeun tangkalna
Akarna mibanda rasa lada geus tibaheula mula, dimangpaatkeun pikeun ngubaran kasakit reumatik
Nyeri padaharan, sarta ngubaran bisul
Carana bisa di godong, atawa di bebek akarna terus baé ditaplokeun di wewengkon nu nyeri
Di nagara India akarna nu ngarumbay di anyam ngawangun sasak pameuntasan
Geutahna ngandung lateks, akar sarta kulitna ngandung saponin, flavonoid, sarta polifenol