izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Agrésivitas ieu ditujukeun pikeun mastikeun yén nu ngamangsa salah sahijina moal buru-buru moro hileud nu séjénna, antukna sahanteuna sawaréh bisa salamet
Aya ogé hileud nu nyiar salamet ku jalan nyalindung ka sireum
Nu kawentar mah nyaéta kukupu Lycaenid
Hasil panalungtikan nunjukkeun yén komunikasi antara hileud jeung sireumna téh ku cara ngageter/vibrasi jeung kimiawi
Hileud dina dunya tatanén mindeng dianggap salaku hama, misalna hileud buah
Spésiés hileud karnivora lianna ogé aya, tapi jumlahna mah kawilang saeutik pisan
Kukupu nyaéta insékta hiber tina ordo Lepidoptera nu asup kana salah sahiji superfamili Hesperioidea jeung Papilionoidea (sakur kukupu lianna)
Aya ogé ahli nu ngasupkeun kukupu kana superfamili Hedyloidea, ngengat Amérika
Loba pisan kukupu nu mibanda kelir nu ahéng sarta matak hélok
Nalik kacabak ku manusa, urang bakal ngarasakeun ayana tipung nu muruluk tina jangjang kukupu
Mun loba teuing nu murudulna, kamampuh hiberna bakal kaganggud
Masarakat nu ngoléksi atawa nalungtik kukupu (atawa ngenget/geget) disebutna lépidoptéris
Opat hambalan daur hirup kukupu
Endog kukupu diwangun ku cangkang teuas nu disebut "korion", lajeng handapeunana korion aya lapisan lilin ipis pikeun ngajaga kalembaban di jero endog
Tiap endog ngandung sababaraha liang nu ngamuara ka hiji lawang, disebutna "mikropil"; liang ieu dimaksudkeun sangkan spérma asup &amp; ngabuahan endogna
Endog kukupu jeung ngengat ukuranana rupa-rupa gumantung spésiésna, tapi bentukna mah sarua lonyod
Insékta nu geus aya dina hambalan sawawa sacara séksual disebut imago
Sakumaha Lepidoptera, kukupu mibanda opat jangjang nu dibungkus ku skala lalembut (tempo foto), tapi teu siga ngengat, jangjang hareup jeung tukangna teu sajangkar, antukna kamampuh hiberna leuwih hadé
Kukupu boga genep suku; larvana ogé boga genep suku (ngan katambahan ku sababarapa pasang suku semu)
Sanggeus kaluar tina hambalan pupalna, kukupu can waka bisa hiber alatan jangjangna can mébér, narilep kénéh
Sangkan mébér, jangjangna téh kudu kaaliran heula getih sarta diangin-ainginkeun sangkan garing
Tah, dina mangsa ieu pisan kukupu téh gampang pisan jadi sasaran nu ngamangsa
Haramai atawa rami ("Boehmeria nivea") mangrupa tutuwuhan kembangan ti kulawarga Urticaceae nu asli ti wewengkon Asia wétan
Haramay téh tutuwuhan taunan ("perennial") nu bisa tumuwuh di wewengkon nu luhurna 0–1500 m lbl, jangkungna bisa nepi ka 2 méter; daunna ngabentuk jantung nu panjangna 7–15 cm sarta lébar 6–12 cm, lebah handapna bodas jeung buluan
Tumuwuhna bakal subur di wewengkon nu wangunan taneuhna gembur, lempung keusikan, loba ngandung bahan organik, pH 5,4-6,6, sarta curah hujan 1200–2000 mm/taun
Budidaya jeung mangpaatna
Haramay mangrupa tutuwuhan serat pangbuhunna, sabab sahanteuna geus dipaké salila genep réwu taun nu utamana dipaké pikeun ngahasilkeun kaén, nyaéta serat tina floém kulit kaina
Di wewengkon nu cocog, haramay bisa dipanén genep kali sataun (unggal 50-60 poé)
Teu kawas tutuwuhan sumber serat séjénna, haramay merlukeun olah kimia pikeun miceun gum seratna
Ti anara serat alam lian ti kapas, haramay ngahasilkeun serat nu panghadéna pikeun kaén/tékstil, sabab di sagigireun kuat jeung daya serep cai nu leuwih luhur batan kapas, kelirna ogé herang kawas sutra alam
Haramay biasana dicampur jeung serat lianna kayaning kapas atawa wol
Lian ti kaunggulan seratna, haramay ogé mibanda ajén lingkungan anu punjul, sabab tumuwuhna rapet sarta akarna jero antukna struktur taneuh kajaga, teu gampang érosi
Kiwari, haramay utamana dihasilkeun di Cina, Brazil, Filipina, India, Koréa Kidul, Muangtai, jeung Indonésia
Pérsib téh mangrupa kasabelasan maén bal nu aya di Bandung
Persib nyaéta singgetan tina Persatuan Sepakbola Indonésia Bandung.Klub iyeu dijieun tanggal 5 Januari 1919 nu baheula disebat Bandoeng Inlandsche Voetbal Bond (BIVB)
Saméméh dingaranan Pérsib, di Kota Bandung ajeg Bandoeng Inlandsche Voetball Bond (BIVB) leuwih-kurang taun 1923
BIVB mangrupa salah sahiji organisasi perjuangan kaum nasionalis
Nu kungsi kacatet minangka pupuhu BIVB nyaéta Mr. Syamsudin nu diteruskeun ku putra pejuang istri Déwi Sartika, nyaéta R. Atot
Atot ieu nu kacatet minangka Komisaris Daérah Jawa Barat nu munggaran
BIVB ngamangpaatkeun lapangan Tegallega di hareupeun tribun pacuan kuda
Tim BIVB sababaraha kali ngayakeun pertandingan di luar kota saperti Yogyakarta jeung Jatinegara Jakarta
BIVB ngaleungit, tuluy mucunghul dua pakumpulan séjénna nu mamawa nasionalisme Indonésia nyaéta Persatuan Sepak Bola Indonésia Bandung (PSIB) jeung National Voetball Bond (NVB)
Tanggal 14 Maret 1933, dua pakumpulan ieu sapuk pikeun ngahiji nu balukarna gumelar hiji pakumpulan nu dingaranan Persib
Harita nu jadi pamingpina kapeto Anwar St. Pamoentjak minangka Pupuhu Umum
Kleup-kleup nu ngagabung ka Pérsib nyaéta SIAP, Soenda, Singgalang, Diana, Matahari, OVU, RAN, HBOM, JOP, MALTA, jeung Merapi
Mangsa harita ogé di Bandung geus aya pakumpulan maén bal séjén nu diluluguan ku urang Walanda nyaéta Voetbal Bond Bandung &amp; Omstreken (VBBO)
Ieu pakumpulan sok nganggap énténg ka Pérsib, nyapirakeun Persib tur nganggap sabagé perkumpulan “kelas dua“
VBBO sering ngécé ka Persib
Ma'lum waé pertandingan-pertandingan nu diayakeun ku Pérsib dilakukeunnana di pasisian Bandung harita—kawas Tegallega jeung Ciroyom
Masarakat ogé waktu harita mah leuwih resep nonton pertandingan anu diayakeun ku VBBO
Tempat lumangsungna pertandinganana aya di jero Kota Bandung nu pastina dianggap leuwih hadé, nyaéta dua lapangan nu aya di puseur kota, lapang UNI jeung lapang SIDOLIG
Sanggeus “perang dingin“ sawatara lila, ahirna Pérsib meunang nu ahirna jadi pakumpulan maénbal hiji-hijina keur masarakat Bandung jeung sabudeureunnana
Kleup-kleup nu tadina ngagabung ka VBBO saperti UNI jeung SIDOLIG, lila-lila mah ngahiji jeung Persib
Malahan mah VBBO satuluyna masrahkeun lapangan nu biasa dipaké keur tanding nyaéta Lapangan UNI, Lapangan SIDOLIG (kiwari Stadion Persib), jeung Lapangan SPARTA (kiwari Stadion Siliwangi)
Kaayaan ieu tangtu waé beuki ngukuhkeun éksisténsi Persib di Bandung
Nalika Indonésia sumérén ka kawasaan Jepang, kagiatan persepakbolaan anu ditangtayungan ku organisasi dieureunkeun sarta organisasina dibredel
Hal ieu henteu lumangsung di Bandung wungkul tapi ogé di sakuliah lemah cai
Ku alatan kitu, otomatis Persib ngalaman mangsa suwung
Sumawona Pamaréntah Kolonial Jepang ogé ngadegkeun perkumpulan anyar anu nangtayungan kagiatan olahraga nalika éta nyaéta Rengo Tai Iku Kai
Tapi minangka organisasi bernapaskeun perjuangan, Persib henteu taluk kitu waé kana kahayang Jepang
Memang ngaran Persib sacara resmi robah jadi ngaran maké basa Jepang tadi
Tapi sumanget juang, tujuan sarta udagan Persib minangka sarana perjuangan henteu robah saeutik ogé
Dina mangsa révolusi Fisik, sanggeus Indonésia merdéka, Persib némbongkeun éksisténsina
Kaayaan harita nyababkeun Pérsib teu ngan éksis di Bandung wungkul, tapi mimiti sumebar di sababaraha kota séjénna
Ku kituna aya Persib di Tasikmalaya, Persib di Sumedang, sarta Persib di Yogyakarta
Dina mangsa éta soldadu-soldadu Siliwangi hijrah ka ibukota perjuangan Yogyakarta
Kakara dina taun 1948 Persib nanjeur di Bandung, dayeuh kalahiran anu saterusna ngagedékeunana
Rongrongan Walanda datang, VBBO ditarékahan hirup deui ku Walanda (NICA) sok sanajan kalawan ngaran anu basana Indonésia, Persib minangka bagian tina kakuatan perjuangan nasional tangtu waé kalawan sakuat tanaga usaha ngagagalkeun usaha eta
Dina mangsa pendudukan NICA kasebut, Persib diadegkeun deui ku alpukah di antarana, dr. Musa, Munadi, H. Alexa, Rd
Sugeng jeung Pupuhu Munadi
Perjuangan Persib sigana mah junun, ku kituna di Bandung ngan aya hiji perkumpulan maenbal nyaéta Persib anu dumasar kana sumanget nasionalisme
Pikeun kapentingan pengelolaan organisasi, dekade 1950-an ieu ogé nyatet kajadian penting
Dina période 1953- 1957 éta pisan Persib mungkas mangsa pindah-pindah sekretariat
Walikota Bandung waktu éta R. Enoch, ngahudangkeun Sekretariat Persib di Ciléntah
Mimiti Persib mibanda gedong anu kiwari aya di Jalan Gurame, nyaéta usaha R. Soendoro, saurang overste replubiken anu anyar kaluar ti LP Kebonwaru dina taun1949
Dina waktu éta, ngaliwatan kepengurusan anu dipingpinna, Soendoro nyanghareup ka R. Enoch anu pareng mangrupa sobat dalitna
Tina hasil sawalana, walikota ngarojong sarta mikeun sawidang taneuh di Jalan Gurame ayeuna ieu
Dina danget éta, Persib éstu keur dina kaayan prihatin alatan kakurangan waragad
Persib henteu boga waragad keur ngawangun gedong
Soendoro ngadeuheus ka Walikota Bandung,“ Taneuh puguh deui, tapi rapet ditiungan ku langit bulao,” ceuk Soendoro
Ahirna Enoch ogé mantuan ngawangun gedong anu saterusna ngalaman dua kali renovasi
Kiprah Soendoro ku anjeun di dunya maén bal diteruskeun ku pala putrana, di antarana Soenarto, Soenaryono, Soenarhadi, Risnandar, sarta Giantoro sarta incuna Hari Susanto
Dina ngajalankeun kikiping organisasi sawatara ngaran anu ogé berperan dina muterna kikiping organisasi Persib nyaéta Mang Andun sarta Mang Andi
Ieu adi lanceuk téh jelema lapang Persib
Pancén duanana, ayeuna ieu dituluykeun ku putra sarta minantuna, Endang sarta Ayi saprak 1990-an
Sajaba ogé staf administrasi Turahman
Renovasi kahiji dipigawé nalika kapamingpinan Engkol
CPM Adella (1953-1963)
Kiwari sekretariat Persib di Jalan Gurame éta geus cukup representatif, sumawona sanggeus Pupuhu Umum H. Wahyu Hamijaya (1994-1998) ngarenovasi gedong kasebut ku kituna jadi kantor anu nyukupan pikeun ngawadahan sagala rupa kagiatan kesekretariatan Persib
Pangabisa Persib ngajaga ajén-inajén sarta talarina sarta ngaluyukeun manéh jeung kamekaran jaman tangtu henteu ucul ti figur Pupuhu Umum lain ngan figur anu boga kamampuan ngokolakeun organisasi dina harti sangkan organisasi éta terus hirup, tapi ogé figur anu sanggup ngadongkar potensi sarta ngakomodasikeun kakuatan anu aya, ku kituna kiprah Persib dina kancah maén bal nasional terus lumangsung liwat sagala rupa karya Persib
Persib nepi ka dina bentukna anu ayeuna ieu tinangtu henteu ucul ti figur-figur Pupuhu Umum anu kungsi dipibogana
Ibarat nyieun wangunan, ti hiji Pupuhu Umum ka Pupuhu Umum anu séjén, sok sambung-sinambung ku kituna kabentuk hiji wangunan anu ngaranna Persib kawas anu urang wawuh ayeuna ieu
Pamaen sareng ketua umum
Runtuyan Ketua Umum Pérsib ti mangsa ka mangsa nyaéta:
Situs Batujaya nujul kana situs arkéologi (ruruntuk candi Buda) nu aya di wewengkon Désa Talagajaya (Kac
Pakisjaya) jeung Batujaya (Kac
Batujaya), Kabupatén Karawang, Jawa Kulon
Situs ieu sacara astronomis aya dina koordinat 107°09'17" - 107°09'03" Bujur Wétan jeung 6°06'15" - 6°16'17" Lintang Kidul
Sakumaha situs Cibuaya, situs Batujaya aya di Tanjung Karawang, dataran handap aluvial 4 m l.b.l
sarta kacondongan 2% (rélatif datar)
Situs ieu jarakna satengah kiloan ti walungan Citarum
Situs ieu munggaran kapanggih taun 1984/1985 ku Jurusan Arkéologi FSUI, sarta nepi ka kiwari nu kagali geus nambahan nepi ka 24 kompléks wangunan kuna nu sakabéhna kapanggih di wewengkon pasir leutik nu ku urang dinya sok disebut "unur"
Unur-unur/situs ieu sumebar di wilayah dina radius 5 km
Ciri nu katémbong dina sababaraha profil, ringkel, sarta bagian-bagianana némbongkeun yén ieu téh ruruntuk wangunan candi
Ti 24 nu kapanggih tadi, kakara lima nu geus gembleng digali: tilu ruruntuk mangrupa wangunan suci (Unur Serut, Unur Jiwa, Unur Damar, Unur Balandongan) sarta hiji balong
Unur Jiwa ayana 200 m béh kulon-kaléreun tungtung Désa Segaran, Batujaya, 200 m kuloneun jalan Kaliasin
Hasil ngali taun 1986 ku Arkéologi FSUI némbongkeun struktur wangunan pasagi ukuran 19x19 m nu jangkungna 4,7 m. Sanggeus dipugar katémbong yén sisi Unur Jiwa mibanda propil nu bentukna pelipit rata ("patta"), pelipit panahan ("uttara"), sarta pelipit satengah buleud ("kumuda"), tanpa tangga
Di luhureunana aya susunan bata ngabentuk bunderan nu diaméterna 6 m. Unur Damar
Unur Damar ayana béh wétan-kiduleun Unur Jiwa
Hasiil panalungtikan nunjukkeun yén situs ieu téh bentukna pasagi 20x20 m. Di sisi kulon-kaléreunana kawas aya penampil nu lébarna 4 m, lobana 17 lapis bata (jangkungna kira 85 cm)
Sigana Unur Balandongan mangrupa wangunan pangbadagna di kompléks situs ieu, ukuranana pasagi 24,2x24,2 m. Juru-juruna nyanghareup ka kalér, wétan, kidul, jeung kulon
Denah luarna pasagi, kalawan tangga di unggal sisi nu lébarna 1,6 m. Nilik bagian tengahna, sisi luar téh horéng mangrupa pinding nu kandelna 1,75 m. Di jerona aya "buruan" ukuran 17X17 m nu dasarna 2 méter luhureun tanah sabudeureunana, di tengahna aya wangunan deui nu ukuran sisina 9,2x9,2 m. Di ieu situs kapanggih ogé sababaraha votif tablét tina taneuh liat, amulét nu ngagambarkeun tokoh-tokoh
taneuh liat, amulét nu ngagambarkeun tokoh-tokoh agama Buda nu ukuranana 4x6x0,8 cm
Ogé kapanggih sababaraha prasasti (tina lambaran emas) nu eusina ajaran Buda
Dumasar kana analisis radiométri Karbon-14 artéfak-artéfak nu aya di Unur Balandongan, kronologi pangkolotna asalna ti abad ka-2 Maséhi, sedengkeun paling ngora ti abad ka-12
Tina hasil ieu, sigana mah candi-candi ieu téh diwangun abad ka-5-7, jaman karajaan Tarumanagara
Ku kituna, bisa dipastikeun yén situs ieu mangrupa situs candi pangkolotna di Indonésia mah
Minyak (basa hormat: Lisah) mangrupa istilah generik pikeun cairan organik nu teu leyur jeung cai
Dina widang kimia, minyak dibédakeun ti lemak dumasar sipat fisikna nalika dina hawa biasa; minyak mah cair, ari lemak padet
Aya ogé istilah oli (tina "oil"), nu nujul ka minyak mesin mobil/motor
Di masarakat umum, minyak biasa nujul ka minyak tanah jeung minyak kalapa
Maret nyaéta bulan ka-3 kalénder Maséhi, satutasna Pébruari sarta saméméh April
Daérah Khusus Ibukota Jakarta (Aksara Sunda Baku: ), disingget DKI Jakarta atawa Jakarta, nyaéta salah sahiji propinsi sakaligus ibu kota Indonésia
Lantaran Jakarta minangka hiji dayeuh nu dijadikeun puseur dayeuh Indonésia, ku kituna Jakarta boga status nu sarua jeung propinsi
Jakarta aya di beulah kulon kidul Pulo Jawa
Dina taun 2004, legana kurang leuwih 650 km² sarta pangeusina aya 8.792.000 jiwa
Jakarta dipikawanoh minangka palabuan di muhara Walungan Ciliwung
Asal-usulna bisa dijujut ti jaman Hindu dina abad ka-5
Urang Éropah nu munggaran datang ka Jakarta nyaéta urang Portugis
Dina abad ka-16, pangéréh ti Portugis dibéré idin ngadegkeun bénténg di Sunda Kalapa
Asal-usul milangkala Jakarta kaping 22 Juni nyaéta ditalukeunnana Sunda Kalapa ku Fatahillah taun 1527, ogé lantaran kitu ngaran dayeuhna diganti jadi Jayakarta nu hartina "kameunangan"
Urang Walanda datang ka Jayakarta ahir abad ka-16 dina taun 1619, VOC dipingpin ku Jan Pieterszoon Coen nalukkeun Jayakarta sarta saterusna ngarobah ngaran dayeuhna jadi Batavia
Dina jaman Walanda, Batavia tumuwuh jadi kota gedé tur penting
Éréhan ku Jepang dimimitian taun 1942 sarta ngaganti ngaran Batavia jadi Jakarta keur narik hate pangeusina dina mangsa Perang Dunya II
Kota ieu ogé minangka tempat Proklamasi Kamerdékaan Républik Indonésia tanggal 17 Agustus 1945 tur ditempatan ku Walanda nepi ka diakuna kadaulatan taun 1949
Dina Méi 1998, kajadian karusuhan di Jakarta nu sasarannana lolobana urang Tionghoa
Gedong MPR/DPR dicicingan ku mahasiswa nu kahayang réformasi
Ahir tina karusuhan ieu nyaéta turunna Présidén Soeharto tina korsi kaprésidenan
Karajaan Tarumanagara anu puseurna di Sundapur, kungsi disérang sarta ditalukkeun ku karajaan Sriwijaya ti Sumatera
Ku lantaran kitu étnis Sunda di palabuan Sunda Kalapa laér saméméh Sumpah Pemuda
Masarakatna geus ngagunakeun basa Malayu anu umum dipaké di Sumatéra saterusna dijadikeun minangka basa nasional
Alatan béda basa anu dipaké, dina awal abad ka-20, Walanda nganggap jelema anu bubuara di sabudeureun Batavia minangka étnis anu béda jeung etnis Sunda sarta disebut etnis Batawi (kecap turunan tina Batavia)
Sanajan kitu loba kénéh ngaran wewengkon sarta ngaran walungan anu masih tetep dipertahankeun maké basa Sunda saperti ngaran-ngaran Ancol, Pancoran, Cilandak, Ciliwung, Cideng (anu asalna tina Cihideung sarta saterusna robah jadi Cideung sarta ahirna jadi Cideng), sarta ngaran-ngaran séjénna anu masih luyu jeung ngaran-ngaran tempat anu digambarkan dina naskah buhun Bujangga Manik anu ayeuna ditunda di perpustakaan Bodleian, Oxford, Inggris
Sanajan basa formal anu dipaké di Jakarta nyaéta Basa Indonésia, basa informal atawa basa gaul sapopoé nyaéta Basa Indonésia dialek Betawi
Basa daérah ogé dipaké ku anu asalna ti wewengkon séjén, saperti basa Sunda, basa Jawa, basa Minang, basa Batak, basa Madura, basa Bugis, ogé basa Tionghoa
Hal ieu lumangsung alatan Jakarta minangka tempat rupa-rupa séké sélér panggih
Pikeun komunikasi di antara rupa-rupa séké sélér, dipaké Basa Indonésia
Iwal ti éta, mucunghul ogé basa gaul anu tumuwuh di golongan nonoman kalawan kecap-kecap anu sakapeung dicampur jeung basa deungeun
Sababaraha conto pamakéan basa ieu téh Pléase dong ah!, Cape deh!, sarta So what gitu loh
Basa Inggris mangrupa basa deungeun anu panglobana dipaké, utamana pikeun kapentingan diplomatik, atikan, sarta bisnis
Minangka puseur dayeuh Indonésia, Jakarta ngirut pendatang ti sakumna Indonésia, alatan kurang ratana kamekaran di puseur sarta wewengkon ngabalukarkeun arus urbanisasi anu gedé
Urbanisasi ieu pisan anu mawa sagala rupa budaya asup ka Jakarta
Suku-suku anu nyicingan Jakarta di antarana Urang Batawi, Jawa, Sunda, Minang, Batak, jeung Tionghoa
Budaya Batawi minangka padumuk asli rada kasilih ku budaya séjén boh ti Indonésia boh budaya deungeun
Pikeun ngamumulé budaya Batawi, diadegkeun cagar budaya di Dinya Babakan
Budaya séjén anu ogé has di Jakarta nyaéta basa gaul anu diomongkeun ku para rumaja
Sawatara conto pamakéan basa ieu téh "Please deh ah!"
sarta "So what gitu loh!"
Musik tradisional atawa modérn di Jakarta ngagambarkeun ngahijina antarbudaya sarta étnis
Pangaruh ti luar Indonésia asalna ti Walanda, Tiongkok, Portugis, Arab sarta India
Komo nepi ka ayeuna, Jakarta masih dianggap "kiblat" pikeun kamekaran musik di Indonésia
Pikeun musik tradisional di Jakarta, kawas tanjidor sarta gambang kromong, aya pangaruh etnis ti luar Jakarta Sunda kawas pamakéan rebab sarta tarompet tradisional
Saterusna pangaruh deungeun kawas Trombone sarta Gitar ti Éropa sarta sawatara wirahma musik tradisional Tionghoa
Seni ibing di Jakarta mangrupa ngahijina antar unsur-unsur budaya anu aya di jerona
Mimitina seni tari di Jakarta mibanda pangaruh ti Sunda sarta Tionghoa kawas ibing anu mibanda corak tari Jaipong kalawan kostum penari has pamaén Opera Beijing
Tapi Jakarta bisa dingaranan wewengkon anu pangdinamisna
Sajaba ti seni tari heubeul ogé mecenghul seni tari jeung gaya sarta koréografi anu dinamis
Carita rahayat anu mekar di Jakarta, sajaba ti carita rahayat anu geus dipikawanoh kawas Si Pitung, ogé dipikawanoh carita rahayat séjén kawas serial Jagoan Tulen anu ngalalakonkeun jawara-jawara Batawi boh dina pajoangan boh kahirupana anu katelah "heuras"
Sajaba ti ngadongéngkeun jawara atawa jawara dunya pasilatan, ogé dipikawanoh carita Nyai Dasima anu ngagambarkeun kahirupan jaman kolonial
Sajaba ti budaya musik, tari-tarian sarta carita rahayat, balaréa Batawi ogé mikawanoh seni lenong sarta topeng batawi Si Janthuk anu kiwari geus dianggap langka
Jumlah pangeusi di Jakarta kira-kira 7.512.323 (2006) tapi lamun beurang, angka ieu nambah marengan datangna para pagawé ti kota satelit saperti Bekasi jeung Dépok
Kota/kabupatén nu pangpadetna nyaéta Jakarta Timur kalayan jumlah pangeusi 2.131.341 jiwa, sedengkeun Kapuloan Seribu mangrupa kabupatén nu pangeusina pangsaeutikna, nyaéta 19.545 jiwa
Basa nu digunakeun di Jakarta nyaéta basa Indonésia
Basa daérah ogé digunakeun ku para pangeusi nu sasélér, tur ku sabab di Jakarta loba pisan séké sélérna, basa Indonésia nu dipaké
Iwal ti éta, mucunghul ogé basa gaul nu tuwuh jeung mekar di kalangan barudak ngora, tur kecap-kecapna sakapeung dicokot tina basa deungeun
Ageman nu dianut ku masarakat DKI Jakarta kacida rupa-rupana kaasup di antarana kalima ageman nu diaku ku pamaréntah Indonésia (Islam, Kristen, Katolik, Hindu, jeung Budha) Tempat ibadah ageman-ageman éta ogé aya di Jakarta contona: Pamaréntahan
DKI Jakarta mibanda status husus minangka Daerah Khusus Ibukota
DKI Jakarta ieu dibagi jadi lima kota jeung sakabupatén, nyaéta: Transportasi
Di DKI Jakarta, aya jaringan jalan raya jeung jalan tol nu ngalayanan sakuliah kota sanajan dina kanyataanaana jumlah mobil henteu sabanding jeung jumlah jalan ogé (5-10% jeung 4-5%)
Numutkeun data ti Dinas Perhubungan DKI, kacatet aya 46 kawasan nu kalayan 100 titik simpang rawan macét di Jakarta
Définisi rawan macét nyaéta arus henteu stabil, kecepatan handap sarta antrian panjang
Kawasan nu miboga leuwih ti opat titik simpang rawan macét nyaéta: MRT Jakarta
MRT Jakarta nyaéta sistem Transit Gancang anu nganggo Karéta rél Listrik di Jakarta
MRT ieu anu geus beropérasi nyaéta Fase 1 (Lebak Bulus - Bunderan HI) anu liwat sabaraha stasion nyaéta: LRT Jakarta
LRT Jakarta nyaéta salasahiji sistem angkutan cepat kalawan Karéta api Ringan (LRT) anu direncanakeun diwangun di Jakarta, Indonésia
Aya 2 panaratas LRT di Jakarta, Pemprov DKI nu ngawangun LRT dina dalam kota nyaéta LRT Jakarta
LRT Jakarta ieu nu kiwari dioperasikeun nyaéta Fase 1 (Pegangsaan Dua - Velodrome) anu liwat sabaraha stasion nyaéta: KRL Commuter Line
KRL Commuter Line (saméméhna KRL Commuter Jabodetabék) nyaéta layanan jalur karéta rél listrik anu dioperasikeun ku PT Kereta Commuter Indonésia, anak pausahaan PT Kereta Api Indonésia
Transjakarta nyaéta sistem BRT anu jalur lintasan tarpanjang di dunia nyaéta 230,9 km, sarta ngabogaan 243 stasion BRT (samemehna disebut halteu) yang tersebar dalam 13 koridor (jalur), anu mimitina beroperasi ti jam 05.00 - 22.00 WIB, sareng ayeuna beroperasi 24 jam dina sabagian koridor.. Pariwisata
DKI Jakarta miboga sababaraha tujuan pariwisata saperti: "Tempo Ogé: Musium-musium di Jakarta" Permasalahan
Posisi DKI Jakarta minangka puseur paekonomian geus ngarojong pandatang ti luar Jakarta jeung luar Jawa daratang pikeun néangan rejeki di Jakarta
Loba di antara nu daratang ka Jakarta teu dibekelan ku kaahlian jeung katérampilan husus, nepi ka dampak sosial nu sok mucunghul nyaéta masalah pangangguran nu patali jeung masalah kamiskinan sarta kriminalitas
Jumlah pendatang di Jakarta (2002-2005)
Catetan: * perkiraan Permasalahan lingkungan
Polusi udara jeung runtah mangrupa masalah nu disanghareupan di Jakarta
Iwal ti eta, Jakarta biasana jadi langganan banjir nalika usum hujan sabab mangpetna saluran cai jeung beuki kurangna leuweung di daérah Bogor jeung Dépok
salah sahiji kadaharan tradisional Jakarta nyaéta Kerak Telor jeung Soto Betawi
Jumlah propinsi di Indonésia tumuwuh tina 27 dina mangsa Orde Baru, mekar janten 37 propinsi kiwari, saatos reformasi otonomi daérah
Bangsa yahudi kiwari jadi bangsa anu paling rame diomongkeun ku baleréa jalema di sabudeureun dunya sababna nyaéta bangsa yahudi téh jadi bangsa anu dianggap paling sarakah jeung paling bengal tapi ogé paling pinter
Pikeun urang islam jeung kristen, bangsa yahudi geus aya ti jaman bareto mula, éta aya kabuktian dina jeung Al Qur'ān
Dina dua kitab suci éta disebutkeun yén bangsa yahudi téh geus aya ti jamanna nabi
Nurut kan al quran jeung injil bangsa yahudi téh katurunan nabi kénéh nyaéta ti pamajikanna nu kadua anu anakna ngan dua nyaéta yusuf jeung benyamin, tah ari cikal bakal na bangsa yahudi mah mimitina pisan mah ti nabi ibrahim atawa
Ibrahim téh boga pamajikan dua nyaéta sarah/sara jeung hajar
Ti hajar lahir ismail/ismael anu jadi moyangna bangsa arab, ti sara lahir ishak/isaac nu jadi moyangna bangsa yahudi
Jadi sabenerna bangsa arab jeung yahudi téh padudulur kénéh
Terus ti ishak turun bondoroyotna nepi ka yaqub terus ka yusuf
Di zaman nabi Yusuf, bangsa yahudi téh jadi budak bangsa mesir terus disalametkeun tina perbudakan ku musa/moses, jeung ku pangeranna dijangjikeun tanah di palestina
ku sabab orang yahudi loba nu ingkar tuluyna mah dihukum ku pangeranna sasab salila 40 taun teu bisa asup kapalestina nepi ka maotna musa, terus waé jaman nabi daud/david karak bisa asup ka palestina
Samaotna daud yahudi dipingpin ku sulaiman/solomon, tah di zaman ieu diadegkeun kanisah kahiji, sabada maotna sulaiman bangsa yahudi diusir ti palestina ku jeung kanisah kahiji diancurkeun
Bangsa yahudi bisa deui ka palestina basa keur palestina aya dina kakawasaanna
Wanci éta diadegkeun kanisah kadua diurut kanisah sulaiman, ngan hanjakalna palestina tuluy dikuasai ku
Tah ieu nu jadi cikalna kunaon bangsa yahudi papencar-pencar, ku bangsa romawi bangsa yahudi diusir jeung diudag udag kurang leuwih dina taun 70 M. Papencarna bangsa yahudi ieu disebut diaspora
Bangsa Yahudi bisa asup deui ka palestina sarengsena taun 1948, di Palestina ngadeg nagara israel nu jadi nagarana bangsa yahudi nagan nu jadi masalah nepi ka ayeuna palestina téh geus mang abad abad di kawasaan ku bangsa arab
Matakna nepi ka ayuena yahudi jeung arab terus waé paguntren padahal mah arab jeung yahudi téh sadudulur kénéh nyaéta turunanana ibrahim/abraham
Oksigén mangrupa unsur kimia nu dina tabel periodik lambangna O jeung wilangan atom 8
Unsur ieu umum pisan, ayana lain ukur di Bumi, tapi ogé di sakuliah alam, ilaharna mah dina bentuk kabeungkeut ku unsur séjén
Oksigén nu teu kabeungkeut (biasa disebut oksigén molekular, O2), jaman baheula dihasilkeun tina métabolisme anaérob (archaea jeung baktéri)
Sedengkeun kiwari, lolobana dihasilkeun tina prosés fotosintésis, tilu parapatna hasil fitoplangton jeung ganggang di sagara, sarta saparapatna tina tutuwuhan
Oksigén mangrupa bagian tina hawa anu ngalantarankeun mahluk hidup bisa harirup, lantaran lamun kakurangan waé dina keur diisep, éta aya akibatna nepikeun ka lingkungan rumah sakit kudu maké bantuan oksigén
Dina kaayaan alam jeung lingkungan urang normal, oksigén mangrupa zat anu kacida diperelukeunana pikeun ngambekan
Tapi dina kaayaan cara ayeuna, upamana waé polusi atawa pencemaran nu geus sakitu mahabuna, oksigén téh bisa robah jadi zat anu dingaranan "Radikal Bébas", sarta bakal ngadatangkeun karugian ka manusa
Upamana waé bisa ngalantarankeun panyakit bahaya cara kiwari
Alotrop oksigén anu umum di Marcapada nyaéta dioksigén, O2, molekul diatomik anu dibeungkeut dina konfigurasi éléktron oksigén triplét
Ieu beungkeut ordeuna dua, jauh leuwih pajeulit tina gambaran beungkeut ganda anu basajan
Oksigén triplét téh minangka kaayaan dasar molekul oksigén
Konfigurasi éléktron ieu molekul mibanda dua éléktron nyorangan nu nempatan dua orbital molekul
Ieu orbital kaasupkeun antibonding, antukna beungkeut oksigén diatomik leuwwih lemah batan beungkeut nitrogén diatomik nu orbital molekul beungkeutanana kaeusi
Najan éléktron nyorangan ilaharna pakait jeung réaktivitas anu luhur, oksigén triplét mah rélatif (sarta untungna téh) teu réaktif dibanding jeung lolobana radikal
Oksigén nunggal, ngaran nu dibikeun ka sababraha spésiés oksigén nu sakabéh spin éléktronna papacangan sarta boga énérgi leuwih luhur, leuwih réaktif ka molekul organik biasa
Di alam, oksigén nunggal biasana dibentuk tina cai dina fotosintésis ngagunakeun énérgi cahya panonpoé
Ieu molekul ogé dihasilkeun ku sistem imun salaku sumber oksigén aktif
Karoténoid dina organismeu fotosintétik jeung sasatoan boga peran utama pikeun nyerep énérgi ti oksigén nunggal nu dikonvérsi kana kaayaan dasar anu tanpa éksitasi, antukna henteu nyilakakeun jaringan
Oksigén munggaran disabit-sabit ku Michał Sędziwój, alkémis jeung filsuf Polandia ahir abad ka-16
Anjeunna nyebut gas anu kaluar tina niter haneut salaku "the elixir of life"
Robert Hooke, Ole Borch, Mikhail Lomonosov, jeung Pierre Bayen geus bisa ngahasilkeun oksigén dina percobaanana abad ka-17, tapi ku saurang ogé teu dianggap unsur
Hiji percobaan nu dipingpin ku Joseph Priestley, pendéta Inggris (1 Agustus 1774), mokuskeun cahya panonpoé kana oksida raksa (HgO) dina tabung gelas ngahasilkeun gas anu ku anjeunna dingaranan "dephlogisticated air" (baca téori flogiston)
Anjeunna awas yén ku ayana éta gas, hurungna lilin jadi leuwih, sedengkeun beurit bisa leuwih aktif sarta hirup leuwih lana mun nyeuseup ieu gas
Sanggeus diseuseup ku sorangan, anjeunna nulis "Karasana kana bayah mah teu pati béda jeung udara biasa, tapi kana engapan jadi leuwih hampang."
Tanpa sakanyaho Priestley, ahli farmasi Swédia Carl Wilhelm Scheele geus ngahasilkeun oksigén ku cara manaskeun oksida raksa jeung rupa-rupa nitrat kira taun 1772
Anjeunna nuliskeun papanggihanana ieu dina naskah anu dikirimkeun ka pamedal taun 1775. hanjakalna téh, ieu naskah kakara medal taun 1777
Anjeunna nyebut ieu gas salaku 'udara seuneu' ("fire air") ku sabab éta gas téh hiji-hijina anu geus kanyahoan ngarojong durukan
Salajeungna ieu gas disebut 'udara vital' ("vital air") ku sabab vital pikeun hirupna sasatoan
Kimiawan Prancis, Antoine Lavoisier, ngakukeun yén manéhna sacara mandiri manggihan zat anyar
Tapi kanyataanana, manéhna kungsi didongéngan ku Priestley ngeunaan hasil percobaanana
Pon kitu ogé Scheele kungsi medar papanggihanana ka Lavoisier dina surat 30 Séptémber 1774
Ku Lavoisier, ieu unsur anyar téh dingaranan "oxygéne", tina akar basa Yunani nu hartina "nu ngabentuk asam"
Ieu téh dumasar kana anggapan—nu tétéla salah—yén sakabéh asam ngandung oksigén
Najan dicawad ku para élmuwan Inggris, "oxygen" diasupkeun kana basa Inggris
Hal ieu di antarana alatan ayana sajak nu muji-muji ieu gas nu judulna "Oxygen" dina buku populér "The Botanic Garden" (1791) karya Erasmus Darwin, akina Charles Darwin
Kondénsasi oksigén munggaran dicobaan taun 1883 ku Zygmunt Wróblewski jeung Karol Olszewski, dua profésor ti Universitas Jagiellonian
Fotosintésis jeung réspirasi
Di alam, oksigén bébas dihasilkeun tina fotolisis cai dina fotosintésis
Ganggang héjo jeung sianobaktéri di lingkungan laut ngahasilkeun kira 70% oksigén bébas anu dihasilkeun ku Bumi
Réaksi lengkep anu dibasajankeun pikeun fotosintésis nyaéta 6 + 6 + foton → + 6 Évolusi fotolitik oksigén lumangsung di jero mémbran tilakoid organismeu fotosintétik sarta merlukeun énérgi opat foton
Ieu prosés téh loba hambalanana, nu ngahasilkeun gradién proton di antara mémbran tilakoid, nu dipaké pikeun nyintésis ATP dina fotofosforilasi
Sésa sanggeus oksidasi molekul cai dileupaskeun ka atmosfir
Molekul dioksigén () téh ésénsil pikeun réspirasi sélulér pikeun sakabéh organismeu aérobik
Oksigén dipaké di mitokondria pikeun mantuna ngahasilkeun adénosin trifosfat (ATP) dina fosforilasi oksidatif
Réaksi pikeun réspirasi aérob sabalikna tina fotosintésis, nu mun dibasajankeun réaksina kieu: + 6 → 6 + 6 + 2880 kJ·mol-1 Di vertebrata, ngalaman difusi nembus mémbran dina bayah nepi ka sél getih beureum
Hémoglobin meungkeut , antukna kelirna robah tina beureum kolot jadi burahay
Sato séjén ngagunakeun hémosianin (Moluska jeung sababaraha arthropoda) atawa héméritrin (lancah jeung hurang)
Saléter getih bisa ngaleyurkeun 200 cc
Spésiés oksigén réaktif, contona baé ion superoksida () jeung hidrogén peroksida (), mangrupa pasésaan tina pamakéan oksigén dina awak mahluk hirup
Sabalikna ti éta, sabagian sistem imun organismeu nu leuwih luhur justru ngahasilkeun péroksida, superoksida, jeung oksigén nunggal pikeun ngancurkeun kuman nu narajang
Spésiés oksigén réaktif ogé penting dina réspons hipersénsitif tutuwuhan nalika ngalawan serangan patogén
Dina kaayaan reureuh, jalma sawawa nyeuseup 1,8 nepi ka 2,4 gram oksigén per menit
Jumlah-jamléh, mun lobana manusa dianggap 6,6 miliar, oksigén nu diseuseup per taunna téh beuratna nepi ka 6 miliar ton per taun
Jumlah di alam
Oksigén mangrupa komponén tunggal panglobana di atmosfir Bumi (20.947% dumasar eusi)
Proporsi ieu ngajadikeun oksigén élémén anu kadua paling loba sanggeus nitrogén (78.17%)
Nu leuwih luhur permukaan, tingkat oksigén bakal beuki ipis saeutik demi saeutik nepi ka luar angkasa di mana euweuh oksigén bebas
Di alam, oksigén biasana nyampur sareng gas lain seperti Nitrogén, Boron, karbon dioksida
Sadengkeun, pikeun kebutuhan industri, biasana dianggo oksigén murni
Metode pikeun misahkeun gas tertentu ti udara secara umum ngaranna gas separation / kromatografi kolom
Biasana, industri sapertos ADY GAS jual activated alumina sareng molecular sieve pikeun media penyaring gas
Alatan éléktronégativitasna, oksigén ngabentuk beungkeut kimia jeung sakabéh unsur dina prosés oksidasi, iwal sababaraha gas milya jeung flor
Lian ti éta, logam mulya (misalna baé emas jeung platina) teu bisa langsung ngagabung jeung oksigén
Sanyawa kawas emas oksida ukur bisa dihasilkeun ngaliwatan prosés anu teu langsung
Sanyawaan oksigén anu paling umum nyaéta cai
Nu séjénna, di antarana baé silika (dina keusik, gelas, batu, jsb.)
jeung sanyawaan karbon, kayaning karbon dioksida (CO2), alkohol (R-OH), karbonil (R-CO-H atawa R-CO-R), jeung asam karboksilat (R-COOH)
Radikal anu dioksigénan samodél klorat (ClO3−), perklorat (ClO4−), kromat (CrO42−), dikromat (Cr2O72−), permanganat (MnO4−), jeung nitrat (NO3−) mangrupa agén pangoksidasi
Fosfor penting pisan sacara biologis dina bentuk ion fosfat (PO43−)
Logam-logam bisa ngabeungkeut atom oksigén, contona beusi dina beusi (III) oksida (Fe2O3) anu ilahar disebut tai hiang
Ozon (O3) dibentuk tina prosés éléktrostatik anu aya oksigénna
Oksigén Terlarut (dissolved oxygen) nyaéta gas oksigén (O2) anu terlarut dina cai
Oksigén terlarut diperyogikeun ku lauk sareng makhluk hirup lainna pikeun ngahirup udara
Oksigén terlarut ogé diperyogikeun ku bakteri dekomposer pikeun ngarusak (dekomposisi) sareng ngaburaikeun materi organik janten non-organik
Nilai oksigén terlarut biasana diékspresikeun ku ppm (parts per million / bagian per juta) atawa mg/L
Satuan DO nyaeta mg/L
Salaku contoh, ngarah lauk tiasa hirup sareng berkembang, nilai oksigén terlarut standar umum na 5 mg/L
Balong lauk anu profésional nempatkeun aerator atawa pompa nu ngajaga nilai oksigén terlarut di balong dina jangkauan aman pikeun lauk
Alat pikeun ngukur oksigén terlarut ngaran na DO meter (dissolved oxygen meter)
Harga DO meter gumantung spesifikasi na sarenga aplikasi na, aya nu mirah pikeun rumah tangga aya ogé nu rada awis pikeun industri
Pemisahan Gas Oksigén
Pemisahan gas oksigén dari hawa bebas pikeun produksi oksigén murni nganggo produk nu disebat molecular sieve
Aya beberapa tipe molecular sieve anu aya di pasaran, nyaéta: Molecular Sieve 13X HP 0,4-0,8 mm Molecular Sieve 13X HP 1,6-2,5 mm Molecular Sieve 13X APG 1,7-2,5 mm Molecular Sieve 13X 1,7-2,5 mm Molecular Sieve 13X 3-5 mm Isotop
Anu geus kanyahoan, oksigén boga tujuh welas isotop nu massa atomna antara 12.03 u nepi ka 28.06 u. Nu stabil aya tilu: 16O, 17O, jeung 18O, tapi nu panglobana mah 16O (leuwih ti 99.7%)
Radioisotopna boga satengah-umur kurang ti tilu menit
Situs Cibuaya dimaksudkeun ka situs arkéologis tempat kapanggihna candi jeung sababaraha titinggal arkéologis séjénna di wewengkon Désa Cibuaya, Kacamatan Cibuaya, Kabupatén Karawang,
Situs Cibuaya aya dina koordinat 107°21'25" Bujur Wétan jeung 6°5'56" Lintang Kidul
Situs ieu aya di wewengkon Tanjung Karawang, 6 km ti basisir kalér, dataran handap nu rata-rata 6 m l.b.l
nu kamiringanana 0-2%
Ngaran Cibuaya asalna tina ngaran walungan nu huluna di kidul sarta ngamuara di Tanjung Karawang
Kiwari mah walungan Cibuaya téh lébarna ukur 5–6 m bari jeung déét nu wanci halodo mah bisa saat pisan, sabudeureunana kiwari upluk-aplak pasawahan
Dibukana ieu situs dimimitian ku kapanggihna arca Wisnu taun 1951-an, dituturkeun ku kapanggihna arca lianna taun 1957 jeung 1977
Satutasna arca-arca ieu, lajeng kapendak deui ruruntuk wangunan bata di hiji tempat nu ku masarakat katelah Lemah Duhur Lanang, teu jauh ti tempat kapanggihna arca Wisnu nu munggaran
Nepi ka taun 1993, ruruntuk wangunan nu geus kapanggih aya tujuh lokasi
Lemah Duhur Lanang
Wangunan di Lemah Duhur Lanang (kode CBY I) ieu munggaran digali taun 1957, ngahasilkeun wangunan bata pasagi 9x9,6 m nu jangkungna 2 m. Ayana "penampil" di sisi kalér nunjukkeun yén ieu wangunan nyanghareup ka kalér
Di tengahna kiwari geus dipasang lingga nu asalna ngagolér di sisi, ukuranana 111 cm (jangkung) x 40 cm (diaméter)
Bentuk linggana kagolongkeun lingga semu, sabab teu mibanda bagian nu segi dalapan (Wisnu bhaga)
Nu aya ukur pasagi (brahmabhaga) jeung buleud (rudrabhaga)
Ku ayana arca Wisnu ieu, bisa dipastikeun yén wangunan nu kapanggih téh mangrupa titinggal candi Hindu
Lemah Duhur Wadon
Wangunan di Lemah Duhur Wadon (kode CBY II) munggaran digali taun 1977, lajeng digali deui taun 1985
Wangunan CBY II bentukna pasagi ukur 3,5x3,5 m, ngan hanjakal kaayaanana geus ancur
Pondasi wangunan ieu dijieun tina campuran beubeulahan bata, batu walungan, keusik, jeung taneuh lempung sawah
Wangunan CBY III kagali taun 1993, 400 m béh kidul-wétaneun CBY II, ukuranana pasagi 4,35x4,45 m. Lapisan bata nu aya kénéh jangkungna 75 cm (15 lapis bata)
Wangunan CBY IV kapanggih taun 1994, 6 m kaléreun CBY III
Ukuranana pasagi 3,4x4,5 m nyanghareup kulon-wétan
Sagara atawa laut hartina bagian paras marcapada anu dieusi ku cai pangsét / cai asin nu nyambung ka samudra, tapi bisa ogé mangrupa talaga nu lega pisan, biasana caina mibanda rasa pangsét "(asin)", nu teu nyambung ka samudra, kawas Laut Kaspia jeung Laut Paéh
Istilah "laut" ogé dilarapkeun dina fisika kuantum: laut Dirac nyaéta interprétasi bentuk énérgi négatif nu ngeusian vakum
Dumasar hasil panalungtikan paling ahir, Tatar Sunda nepi ka kiwari mangrupa wewengkon nu pangheulana némbongkeun ayana budaya tulisan di sakuliah Nusantara, nyaéta ku ayana prasasti nu dijieun kira abad ka-4-5 M. Di handap ieu dibéréndélkeun situs-situs jeung titinggal arkéologi nu geus kagali nu némbongkeun kabudayaan urang Sunda mangsa baheula
Garut ("Maranta arundinacea") nyaéta pepelakan taunan gedé ti genus "Maranta" nu habitat asalna di leuweung hujan di Asia Tenggara jeung Afrika Kidul jeung Wétan
Tangkal garut pituin tu Amérika, kiwari loba dipelak di India kulon
Tangkal garut bisa hirup kalawan subur di daérah anu haneut, sarta cukup usum hujanna 1500-2000 mm dina sataun
Dipelakeun di daérah anu palebahna tempatna aya dina 1000 mdpl (luhureun beungeut cai laut)
Sanajan kitu, tangkal garut bisa hirup jeroning tempatna kahieuman atawa kurang katojo ku panonpoé
Di sababaraha daérah tangkal garut dipelak tumpang sari jeung tangkal coklat anu umurna 6 taun atawa geus jangkung
Tangkal garut jangkung nepika 1 méter, akar "serabut" dina sadapuran aya 3-5 tangkal
Daun lonyod mencos katungtungnakeun, panjang 20-30 cm
Betina mibanda kelir bodas, panjang ilaharna 20-30 sm diameter (buleudanna) 3-5 cm
Cara ngarekahkeunna dipelak tina anakna/beuti anu geus bijil sirung
Entéh nyaéta inuman ngandung kaféin, dijieun ku jalan ninyuh daun garing tangkal "Camellia sinensis" dina cipanas
Kultivasi jeung klasifikasi
Entéh utamana dipelak di Cina, India, Bangladés, Pakistan, Iran, Républik Koréa, Sri Langka, Taiwan, Jepang, Indonésia, Népal, Australia, Argéntina, jeung Kénya
Tangkal entéh nu bisa kasusud asalna ti Cina atawa Asia Tenggara; sacara historis, mangpaat entéh pikeun miceun katunduh mah can jelas
Sacara umum, kiwari Cina mangrupa "karuhun" inuman entéh, sabab catetan sajarah nyebutkeun yén di Cina geus aya sahanteuna 3000 taun ka tukang
Inuman ieu dipaké dina acara resmi ti jaman Wangsa Tang atawa saméméhna
Pikeun mangpaat séjénna, mangga baca di handap
Salaku nu sok ngumbara, Marco Polo teu kungsi nulis entéh dina catetanana
Di Rusia, entéh mimiti diinum taun 1618, sanggeus Kaisar Ming ti Cina ngahadiahkeun entéh ka Tsar Alexis
Sanggeus éta, entéh langsung populér di Éropah, utamana di Prancis jeung Walanda
Urang Inggris mimiti maké entéh taun 1650-an
"Baca ogé: Sajarah entéh di Cina"
Dina kimia organik jeung biokimia, éster hartina sanyawa organik nu gugus organikna (dilambangkeun ku R' dina artikel ieu) ngaganti hiji (atawa leuwih) atom hidrogén tina asam oksigén
Asam oksigén nyaéta asam nu molekulna boga gugus -OH nu bisa ngalaman disosiasi jadi ion H+
Éster dingaranan mirip jeung uyah; najan sabenerna mah teu boga kation jeung anion, terminologina nuturkeun pola nu sarua: bagian nu leuwih éléktropositif dituturkeun ku nu leuwih éléktronégatif
Nu pang umumna nyaéta éster karboksilat, asam nu dimaksud nyaéta asam karboksilat
Pikeun conto, mun asamna asam asetat, mangka ésterna disebut asetat
Éster ogé bisa dibentuk tina asam anorganik, misalna dimétil sulfat
Éster bisa dianggap salaku hasil réaksi kondensasi hiji asam (biasana asam organik) jeung alkohol (atawa sanyawa fénol), najan lain tina éta wungkul
Kondensasi téh hiji tipe réaksi kimia antara dua molekul nu gugus -OH-na ngagabung bari ngaleupaskeun molekul cai
Réaksi kondensasi nu ngahasilkeun éster disebut ésterifikasi; bisa dikatalisan ku ion H+
Asam sulfat mindeng dipaké salaku katalis pikeun réaksi ieu
Kecap éster diturunkeun tina kecap basa Jérman Essig-Aether, sebutan jaman baheula pikeun étil asetat
Éster bisa dihasilkeun tina réaksi kasatimbangan antara alkohol jeung asam karboksilat; hasilna dingaranan dumasar gugus alkil (nu ti alkohol) jeung asetat (nu ti asam karboksilat) nu nyusunna
Pikeun conto, réaksi antara métanol jeung asam butanoat ngahasilkeun éster métil butanoat (jeung cai)
Nu pangbasajanna nyaéta H-COO-CH3 (métil format, ogé disebut métil métanoat)
Atom hidrogén nu beulah kénca bisa diganti ku gugus CH3 (atawa ditambahan deui unit CH2) ngahasilkeun éster métil lianna, misalna métil stéarat, komponén biodiesel
Éster bisa aub dina beungkeut hidrogén salaku akséptor, tapi teu kawas alkohol nu bisa ogé jadi donor
Kamampuh ieu ngajadikeun éster leuwih bisa leyur dina cai batan hidrokarbon indungna
Najan kitu, éster mah leuwih hidrofobik batan boh alkohol atawa asam indungna
Teu bisana jadi donor dina beungkeut hidrogén nunjukkeun yén antarmolekul éster teu bisa nyieun beungkeut hidrogén, antukna éster leuwih volatil batan asam karboksilat nu beurat molekulna sarua
Pasipatan ieu ngajadikeun éster kapaké pisan dina kimia analitik organik: asam organik nu volatilitasna handap bisa diésterkeun jadi éster volatil nu lajeng bisa dianalisis ngagunakeun kromatografi gas, kromatografi gas-cair, atawa spéktrométri massa
Éster loba nu mibanda bau nu béda-béda, antukna kiwari dipaké sangkan ngahasilkeun bau artifisial
Misalna, métil butanoat bauna kawas ganas atawa apel métil salisilat (oil of wintergreen) smells of the ointments called Germolene™ and Ralgex™ in the UK métil bénzoat bauna kawas marzipan étil butanoat bauna kawas ganas étil métanoat bauna kawas "raspberry" atawa rum étil butanoat bauna kawas ganas atawa aprikot atawa strobéri étil salisilat bauna kawas "mint" étil héptanoat bauna kawas "grape" butil étanoat bauna kawas
kawas "grape" butil étanoat bauna kawas "raspberry" pentil étanoat bauna kawas cau pentil pentanoat bauna kawas apel pentil butanoat bauna kawas pir atawa aprikot oktil étanoat bauna kawas jeruk bénzil étanoat bauna kawas malati Éster bisa ngalaman hidrolisis - pegatna éster ku ayana cai - mun dikatalisan boh ku asam atawa basa, ngahasilkeun alkohol jeung asam karboksilat atawa uyah karboksilatna
Prosés nu dikatalisan basa disebut panyabunan (sabunifikasi)
Perbandingan Bayesian model
Naive Bayesian classification
Baca lengkepna Taksonomi Bambuseae
Awi mangrupa hiji kelompok tutuwuhan héjo kaian taunan dina kulawarga Poaceae, subfamily Bambusoideae, tribe Bambuséae
Di antarana aya nu ngaraksasa, jadi anggota kulawarga jukut nu pangbadagna
Awi hirup di rupa-rupa iklim, ti wewengkon pagunungan nu tiris nepi ka wewengkon tropis nu panas, ti Asia Kalér-ngétan (50° Lintang Kalér di Sakhalin), ka kidul di Asia Wétan, ka kulon di Himalaya, sarta nepi ka Australia ti kalér nepi ka kidul
Awi ogé aya di Afrika sub-Sahara, sarta di Amérika ti tenggara AS ka kidul di Cile, pangkidulna nepi ka 47° Lintang Kidul
Wewengkon nu euweuh awian (aslina) nyaéta Éropa, Afrika Kalér, Asia Kulon, Amérika Kalér, jeung Antartika
Leunjeuran awi panjangna rupa-rupa, ti ukur sababaraha sénti nepi ka 40 méter, kalawan diaméter ti 1 mm nepi ka 30 cm
Leunjeuran awi kabagi ku buku-buku, tempat tumuwuhna daun jeung cabang
Jadi, teu kawas jujukutan umumna, awi mah ngarancabang
Awi nu baradag mah katémbongna kawas tatangkalan biasa
Awi tina rungkunna nu asli tumuwuh ngajangkunganana ukur sataunan, saterusna mah ngabadagan sarta ngarancabang, tapi teu ngajangkungan deui
Sababaraha spésiés awi bisa kembangan, najan jarang, malah nepi ka ukur 10-100 taunan leuwih sakali
Ti antarana aya nu monokarpik: tangkalna paéh sanggeus sikina asak
Mun kembangan, nu kembangan téh sakabéh tangkal sawewengkon sakaligus, nu disangka mangrupa bentuk panyalindungan tina ayana prédator sikina
Awi, utamana awi laleutik, mindeng dipaké ngahias patamanan
Mun dipelak, kudu ditalingakeun balukar tina paripolah invasifna, sabab awi mah nyebar tina akar jeung rizomana
Aya dua pola nyebarna awi: monopodial (ngarungkun) jeung simpodial (ngarambat)
Spésiés awi nu ngarungkun biasana sumebar na jero taneuh lalaunan, sedengkeun nu ngarambat mah gumantung kaayaan taneuh, iklim, jeung spésiésna
Aya nu nepi ka sababaraha méter per taunna, tapi aya ogé nu haben sakitu-kitu kénéh dina waktu anu lila
Mun rungkun awina geus tumuwuh lila, ngabérésihanana kudu digali nepi ka akarna, atawa ku cara dicacag terus-terusan nepi ka paéhna
Masarakat Asia sacara tradisional raket pisan sapopoéna jeung awi
Ti mimiti bahan dahareun (iwung), parabot dapur/rumah tangga (boboko, nyiru, ayakan, bésék, tolombong, mangga tingal parabot tina awi), patukangan (tarajé, pipa), wangunan (sasak, bilik jeung tihang imah), alat musik (calung, angklung, suling) sarta nu lianna (kohkol, jeujeur, jsb.)
ilahar pisan maké awi
Malah mah baheula hinisna sok dipaké nyunatan
Iwung (sirung awi nu kakara mucunghul tina taneuh), di Tatar Sunda mah sok disayur
Najan sababaraha spésiés iwungna téh ngandung racun, racunna bisa leungit mun iwungna dipasak/digodog heula
Malah di jaman kiwari, awi sok dipaké "scaffolding" konstruksi
Mun rék diala kaina, kudu dipilih awi nu umurna geus taunan
Awi ngabentuk watang solobong nu buleud, tapi bisa ogé dijieun pasagi ku jalan numuwuhkeun awina dina solobong pasagi nu ukuranana saeutik sahandapeun diaméter alamina
Di Cina, baheula hinisna dipaké nyieun kertas
Ayeuna gé masih sok dijieun, tapi dina jumlah nu saeutik
Umur awi nu lila dijaidukeun lambang kahirupan bangsa Cina, sedengkeun di India dijadikeun lambang sosobatan
Kembanganana anu langka dijadikeun totondén bakal datangna usum paceklik
Di kapuloan Andaman, awi téh mangrupa tempat asal-muasalna manusa
Di Jepang, kuil Sinto sok dikubeng ku leuweung awi salaku pinding goib pikeun ngalawan iblis
Awi ngora, sirung ogé daunna mangrupa kadaharan utama panda di Cina jeung "Spider monkey"
Kertas atawa keretas nyaéta bahan ipis &amp; rata hasil tina komprési serat
Serat nu dipaké biasana serat alam nu dasarna selulosa
Bahan pangumumna nyaéta bubur kai, tapi aya ogé nu dijieun tina serat séjénna kayaning kapas, linén, haramay
Sabeundeul kertas nu lobana 500 lambar disebut sa-rim
Boh dijieun maké leungeun atawa Mesin Fourdrinier, produksi kertas téh ngaliwatan opat hambalan: Nyiapkeun serat
Bahan nu rék dipaké nyieun kertas dikonversi jadi bubur (pulp)
ku sabab lolobana tina bahan alam, prosés ieu sok merlukeun diwilah-wilah jeung dikumbah
Mun seratna geus kaékstrak, saterusna bisa diwarnaan atawa dibodaskeun luyu jeung hasil ahir nu dipikahayang
Dijieun jadi lambaran
Bubur serat téa terus diéncérkeun maké cai, laju dialirkeun ngaliwatan saringan sahingga ngahasilkeun ramat serat; "watermark" biasana ditambahkeun dina hambalan ieu
Ramat ieu terus diprés sarta digaringkeun jadi lambaran kertas kontinyu
Mun kertasna dicitak, buburna diasupkeun kana wadah citakan nu dasarna saringan (atawa alat panggaring lianna), sahingga seratna tinggaleun dina sarinana, sedengkeun caina ngalir
Pikeun miceun sésa caina, seratna diteken sahingga kapeureut
Kertas nu diproduksi massal biasana dijieun maké prosés kontinyu (Fourdrinier)
Sanggeus garing, lambaranana bisa diteukteukan luyu jeung ukuran nu dipikahayang
Ukuran kertas baku ditangtukeun ku badan pamaréntah kayaning Organisasi Standarisasi Internasional (ISO)
Nalika diprosés di pabrik, kertas bisa sababaraha kali ngaliwatan prosés digaringkeun
Kertas nu garing leuwih kuat batan nu baseuh, sahingga leuiwh hadé dina kaayaan garing sangkan teu pegat dina prosés produksina (mun pegat mah biasana sok dibuburkeun deui)
Kecap "paper" (basa Inggris, pahpir?)
asalna tina bahan tulis Mesir nu disebut papirus, nu dijieun tina tangkal papirus
Papirus geus dijieun di Mesir ti taun 3000 SM, tuluy di Yunani Kuna jeung Romawi
Ka kalér, aya perkamén atawa vellum nu dijieun tina olahan kulit domba jeung sapi, sabab papirus mah tumuwuhna di wewengkon subtropis
Di Cina, mimitina mah tulisan téh dijieun dina awi, beurat jeung matak susah mawana
Sutra kadang dipaké, tapi mahal teuing
Cai Lun, nu dines di pangadilan Cina, ngadadarkeun cara modérn pikeun nyieun kertas taun 105 M; anjeunna kacatet salaku jalma munggaran nu nerangkeun cara nyieun kertas tina kapas
Iber nu leuwih heubeul, cenah mah geus aya ti taun 150 sM (di Cina kénéh)