izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Alkohol nu paling basajan jeung paling dipikawanoh ku masarakat umum nyaéta métanol jeung étanol (sok ogé disebut métil jeung étil alkohol), nu strukturna ditémbongkeun di luhur
Baheula, métanol diala ku cara distilasi kai, antukna katelah "alkohol kai" ("wood alcohol")
Kiwari mah carana leuwih gampang jeung leuwih murah, nyaéta ku cara réaksi tekanan tinggi karbon monoksida jeung hidrogén
Sapopoé, "alkohol" sok nujul ka étanol atawa "alkohol sisikian"
Spirtus nyaéta étanol nu ditambahan métanol
Di sagigireun dipaké dina inuman, étanol loba pisan dipaké minangka pangleyur jeung bahan baku industri
Alkohol loba pisan dipaké di industri jeung panalungtikan ilmiah minangka réagen, pangleyur, jeung bahan bakar
Étanol jeung métanol dipaké jadi bahan bakar nu leuwih bersih manan béngsin atawa solar
ku sabab toksisitasna nu handap jeung kamampuhna ngaleyurkeun zat non-polar, étanol mindeng dipaké minangka pangleyur ubar médis, parfum, sarta ésens sayur modél vanila
Étanol ogé ilahar dipaké/aya dina inuman hasil férmentasi antukna méré rasa nu leuwih; dipakéna étanol dina hal ieu bisa ngabalukarkeun kacanduan sarta ngaruksak awak
Alkohol bisa dihasilkeun tina férmentasi bungbuahan atawa séréal ku kapang, tapi nu dihasilkeun sacara komersil mah ukur étanol, utamana pikeun bahan bakar jeung inuman
Alkohol séjénna umum dijieun maké cara sintétik tina gas alam, minyak bumi, atawa batubara, misalna maké cara hidrasi alkéna nu dikatalisan asam
Mangga baca #Kimia alkohol
Dina sistim IUPAC, ngaran rantay alkana leungiteun tungtung "-a"-na, diganti ku "-ol", misalna "métanol" jeung "étanol"
Mun perlu, posisi gugus hidroksil dituliskeun di antara ngaran alkana jeung "ol"-na: propan-1-ol pikeun CH3CH2CH2OH, propan-2-ol pikeun CH3CH(OH)CH3
Kadang, nomer posisi ieu ditulis méméh ngaran IUPAC: 1-propanol jeung 2-propanol
Mun aya gugus séjén nu leuwih diheulakeun, (misalna aldehida, keton atawa asam karboksilat), mangka kudu maké awalan "hidroksi", misalna 1-hidroksipropan-2-on (CH3COCH2OH)
Sababaraha conto alkohol basajan jeung ngaranna: Ngaran umum alkohol biasana nyokot tina gugus alkil ditambah kecap "alkohol", misalna métil alkohol, étil alkohol, atawa "tért"-butil alkohol
Propil alkohol bisa ngandung harti "n"-propil alkohol atawa isopropil alkohol, gumantung posisi kabeungkeutna gugus hidroksil dina rantay propana
Isopropil alkohol kadang ogé disebut "sek"-propil alkohol
Sakumaha didadarkeun di luhur, alkohol digolongkeun kana primér (1°), sekundér (2°) atawa tersiér (3°), antukna umum ditunjukkeun dina awalan gugus alkilna
Pikeun conto, (CH3)3COH téh alkohol tersiér nu ilahar disebut "tert"-butil alkohol (Ing
Dumasar aturan IUPAC, ngaranna 2-métilpropan-2-ol, nu nunjukkeun hiji rantay propana nu mibanda gugus métil jeung hidroksil dina karbon tengahna (#2)
Alkohol nu boga dua gugus hidroksil biasa disebut "glikol", misalna étilén glikol: HO-CH2-CH2-OH, nu ngaran IUPAC-na étana-1,2-diol, "diol" nunjukkeun dua gugus hidroksil, sedengkeun 1,2 nunjukkeun posisi kabeungkeutna
Pikeun nu boga tilu atawa opat gugus, mangka maké sebutan "triol" jeung "tétraol"
Kecap "alkohol" ampir pasti asalna tina basa Arab (awalan "al-" mah geus jadi mérek Arab); tapi, asal-usul nu sabenerna mah can écés
Alkohol diwanohkeun ka Éropa bareng jeung datangna seni distilasi kira abad ka-12 ku sababaraha pangarang nu narjamahkeun sarta ngawanohkeun kapanggihna alkémis Islami
Ceuk hiji téori populér nu aya dina sababaraha kamus, cenah mah asalna téh tina الكحل = "ALKHL" = "al-kuhul", ngaran tipung antimoni sulfida Sb2S3 nu dipaké antiséptik jeung sipat
Tipung ieu dijieun tina sublimasi mineral alam stibnit dina wadah nutup
Numutkeun téori ieu, "alkuhul" téh hartina zat hasil distilasi, nu ka dieunakeun ngaheureutan jadi husus étanol
Étimologi ieu sahanteuna diaku ti taun 1672 (OED)
Anéhna, basa Arab kiwari pikeun alkohol, الكحول = "ALKHWL" = "al
", lain diturunkeun tina "al-kuhul"
Qur'an surat 37:47 ngagunakeun kecap الغول = "ALGhWL" = "al-ghawl" — nu hartina "roh" ("jiwa") atawa "sétan" — dina kontéks "the thing that gives the wine its headiness"
Kecap "al-ghawl" ogé nurunkeun kecap Inggris "ghoul", jeung ngaran béntang Algol
Turunan ieu luyu jeung harti "roh" atawa "roh tuak" minangka sinonim "alkohol" dina basa-basa Kulon
Numutkeun téori kadua, étimologi populér jeung éjahan "alkohol" lain dumasar generalisasi harti "ALKHL", tapi alatan pabaliutna alkémis Kulon dina ngagunakeun kecap "ALKHL" jeung "ALGhWL", nu ditarjamahkeun ku jalan nu béda-béda jeung patumpang-tindih
Gugus hidroksil sacara umum ngajadikeun molekul alkohol mibanda sipat polar
Gugus ieu bisa ngabentuk beungkeut hidrogén antargugusna, ogé jeung sanyawa séjén
Trén kaleyuran nu patukangtonggong dina alkohol, nyaéta (1) kacondongan -OH polar leyur dina cai jeung (2) rantay karbon nu nolak cai
Ku kituna, métanol, étanol, jeung propanol bisa leyur na cai sabab gugus hidroksilna bisa ngéléhkeun rantay karbon nu pondok
Butanol nu boga rantay opat karbon, bisa kénéh leyur na cai
Alkohol nu rantay karbonna leuwih ti opat (pentanol ka luhur) teu bisa leyur sabab rantay hidrokarbonna geus leuwih dominan
Ku ayana beungkeut hidrogén, alkohol condong mibanda titik golak nu luhur dibanding hidrokarbon jeung éter nu sawanda
Sakabéh alkohol basajan bisa leyur dina pangleyur organik
Ayana beungkeut hidrogén ngajadikeun alkohol minangka pangleyur protik ("protic solvent")
Kawas cai, alkohol bisa némbongkeun sipat asam atawa basa dina gugus -OH-na
pKa nu antara 16-19 ngajadikeun watek asam alkohol leuwih lemah batan cai, tapi masih kénéh bisa diréaksikeun jeung basa kuat kawas natrium hidrida atawa logam réaktif kawas natrium
Uyah nu dihasilkeun disebutna alkoksida, nu rumus umumna RO- M+, sedengkeun atom oksigénna mibanda pasangan éléktron bébas nu mawa sipat basa lemah ku ayana asam kuat kawas asam sulfat
Pikeun conto, jeung métanol: Alkohol bisa dioksidasi ngahasilkeun aldehida, keton, atawa asam karboksilat, dehidrasi jadi alkéna, ngagabung jadi sanyawaan éster, sarta ngalaman réaksi substitusi nukléofilik (mun diaktivasi heula)
Mangga baca bab #Kimia alkohol di handap
Alkohol biasana mibanda bau nu seukeut
Étanol dina inuman alkohol geus dipaké ti jaman pra-sajarah kénéh, pikeun tujuan kabersékaan, kadaharan, ubar, kaagamaan, jeung hiburan
Najan konsumsi étanol dina jumlah nu saeutik bisa méré mangpaat, tapi mun loba mah bisa matak mabok jeung intoksikasi, sarta, gumantung jumlah jeung kabiasaanana, bisa ngabalukarkeun karuksakan akut dina sistim réspirasi nepi ka ajalna sarta ngaruksak pisan kana awak, misalan haté (liver) jeung uteuk
Alkohol lian ti étanol sacara substansial leuwih bahya, di antarana ku sabab leuwih lila métabolismena, malah hasil métabolismena téh bisa jadi leuwih toksik
Métanol, atawa "alkohol kai", misalna, dioksidasi ku énzim dehidrogénase alkohol na haté ngahasilkeun formaldehida, nu bisa ngabalukarkeun lolong atawa maot
Lucuna, cara nyegah karacunan formaldehida alatan kainumna métanol téh nyaéta ku dibéré étanol
Étanol ieu bakal ngabeungkeut dehidrogénase alkohol, antukna métanolna teu "kahakan" ku éta énzim
Aya tilu cara nu ilahar: eg- CH3Br + KOH --&gt; CH3OH + KBr atawa C2H5Br + KOH --&gt; C2H5OH + KBr eg- C2H4 + H2SO4 --&gt; C2H5-HSO4, C2H5-HSO4 + H2O --&gt; C2H5OH + H2SO4 Skala industri
Réaksi: C12H22O11 -----------&gt; C6H12O6 + C6H12O6 [invertase] (glukosa) (fruktosa) C6H12O6 + H2O --------&gt; C2H5OH + CO2 (glukosa) [zimase] (étanol) Réaksi: [CO + H2] + H2O -----&gt; CH3OH (gas cai) (étanol) Réaksi
Tempo bab pasipatan fisik jeung kimia di luhur pikeun gambaran umumna
Alkohol bisa mangrupa asam lemah nu ngalaman deprotonasi
Réaksi deprotonasi nu ngahasilkeun uyah alkoksida bisa lumangsung ku ayana basa kuat kawas natrium hidrida atawa "n"-butillitium, atawa ku logam kalium/natrium
2 R-OH + 2 NaH → 2 R-O-Na+ + H2↑ 2 R-OH + 2Na → 2R-O−Na+ misalna 2 CH3CH2-OH + 2 Na → 2 CH3-CH2-O−Na+ Cai mibanda pKa nu méh sarua jeung lolobana alkohol, antukna jeung natrium hidroksida aya dina kasatimbangan nu géséh ka kénca: R-OH + NaOH &lt;=&gt; R-O-Na+ + H2O (kasatimbangan ka kénca) Substitusi nukléofilik
Gugus OH mah lain gugus nyingkah nu hadé pikeun réaksi substitusi nukléofilik, antukna alkohol nétral teu meta dina réaksi kitu
Tapi, mun oksigénna diprotonasi heula sangkan jadi R−OH2+, gugus nyingkahna (cai) jadi leuwih stabil, antukna substitusi nukléofilik bisa lumangsung
Pikeun conto, alkohol tersiér meta jeung asam hidroklorat ngahasilkeun alkil halida tersiér, di mana [[gugus hidroksil diganti ku atom [[klorin]]
Mun alkohol primér jeung sekundér rék diréaksikeun jeung asam hidroklorat, kudu aya aktivator kawas [[séng klorida]]
Atawa, bisa ogé ngagunakeun cara lain, nyaéta maké [[tionil klorida]]
[1] [[Gambar:Alcohol reaction examples.svg|800px|Konversi basajan alkohol jadi alkil klorida]] Alkohol bisa ogé dirobah jadi alkil bromida ngagunakeun [[asam hidrobromat]] atawa [[fosfor tribromida]]
Misalna: 3 R-OH + PBr3 → 3 RBr + H3PO3 [[Réaksi dehidrasi|Dehidrasi]]
Alkohol téh nukléofilik, antukna R−OH2+ bisa meta jeung ROH ngahasilkeun [[éter]] jeung cai, najan réaksi ieu jarang dipaké iwal di pabrik [[diétil éter]]
Nu leuwih jétu mah E1 [[réaksi éliminasi]] alkohol pikeun ngahasilkeun [[alkéna]]
Réaksina sacara umum luyu jeung [[Aturan Zaitsev]], nu nandeskeun yén bakal kabentuk alkéna nu paling stabil
Alkohol tersiér bisa leungit (nguap) dina suhu saeutik luhureun suhu rohangan, sedengkeun alkohol primér butuh suhu nu leuwih panas
Pikeun ngahasilkeun [[éster]] tina alkohol jeung [[asam karboksilat]], réaksina, katelah "ésterifikasi Fischer", biasana dijalankeun dina [[réfluks]] maké katalis [[asam sulfat]] kentel: R-OH + R'-COOH &lt;=&gt; R'-COOR + H2O Sangkan kasatimbanganana ngisér ka katuhu sarta ngahasilkeun jumlah éster nu loba, cai biasana dileungitkeun ku cara ngalobaan H2SO4 atawa maké [[alat Dean-Stark]]
Éster bisa ogé dijieun tina réaksi alkohol jeung [[klorida asam]] dina lingkungan basa (misalna ditambahan [[piridin]]
Éster tipe lianna dijieun ku cara nu sarupa- misalna éster [[p-toluén sulfonat]] (tosilat) dijieun tina réaksi alkohol jeung p-[[toluén sulfonil]] klorida dina piridin
Nalika dioksidasi, alhkohol primér sacara umum bakal ngahasilkeun [[aldehid]] atawa [[asam karboksilat]], sedengkeun alkohol sekundér ngahasilkeun [[keton]]; alkohol tersiér teu bisa dioksidasi
Sacara tradisional, oksidan nu ilahar dipaké nyaéta ion [[dikromat]] atawa [[kalium permanganat]] dina kaayaan asam, contona 3 [[Isopropanol|CH3-CH(-OH)-CH3]] + [[Kalium dikromat|K2Cr2O7]] + 4 [[Asam sulfat|H2SO4]] → 3 [[Aseton|CH3-C(=O)-CH3]] + Cr2(SO4)3 + K2SO4 + 7 [[Cai|H2O]] Dina préparasi aldehida, réagen ieu mindeng ngabalukarkeun over-oksidasi jadi asam karboksilat
Ku kituna, kiwari mah sok ditambahan [[Piridinium klorokromat|PCC]] jeung asam o-iodoksibénzoat (IBX), atawa milih cara séjén, misalna [[oksidasi Swern]]
Alkohol nu ngabeungkeut gugus [[métil]] dina karbonna ogé bisa ngalaman [[réaksi haloform]] (misalna [[réaksi iodoform]]) ku ayana [[halogén]] jeung basa samodél [[natrium hidroksida]]
[[Kategori:Alkohol]] [[Kategori:Ubar]] [[Kategori:Antiséptik]] [[Kategori:Gugus fungsional]]
Bahasa tubuh mangrupa slah sajbagéan tina komunikasi nonverbal
Kapan, lamun ngobrol sok bari pepeta lin
Tah éta téh salah sahiji komunikasi nonverbal
Alatan kitu, komunikasi nonverbal téh penting pisan dina kahirupan balaréa
Komunikasi nonverbal téh mangrupa salah sahiji kajian dina elmu komunikasi anu kawilang pentingnya
Kita tah Jang
Manglé atawa Majalah Manglé nyaéta salah sahiji majalah basa Sunda nu ngadeg di Bogor, 21 Nopémber 1957
Nu ngadegkeunana di antarana Oeton Moechtar, Rochamina Sudarmika, Wahyu Wibisana, Sukanda Kartasasmita, Saléh Danasasmita, Utay Muchtar, jeung Alibasah Kartapranata
Nu mimiti nepikeun kecap manglé téh Wahyu Wibisana, hartina téh "ranggeuyan kembang"
Mimitina mah medalna bulanan, tapi ti taun 1965 medal saminggu sakali
Dina sajarah média basa Sunda, Manglé kaasup nu makalangan
Dina dekadeu taun 1960-an, oplah ieu majalah kungsi nepi ka 90.000 éksemplar
Nepi ka kiwari Manglé masih kénéh medal, malah jadi majalah nu pangkahotna lantaran umurna geus satengah abad
Nu ngurusna gé geus ganti generasi, ngan ari nu mingpinna mah masih kénéh putrana Oeton Moechtar, Oedjang Daradjatoen
Sawatara pangarang Sunda mimiti ngasah kamampuh nulisna téh di majalah Manglé
Ti mimimiti generasi Ki Umbara Ahmad Bakri Aam Amalia Godi Suwarna tug nepi ka generasi kiwari
Najan ayeuna pamorna geus ngurungan, tapi Manglé jadi salah sahiji rujukan upama urang nyaritakeun kalawarta Sunda
Kiwari eusi Manglé ngawengku di antarana carita pondok, sajak, munara cahya Islam, tanya jawab agama Islam, aweuhan Pasundan, carita pondok lucu, pangalaman paramitra, tarucing cakra, carita nyambung, opini, sarta nu séjén-séjénna
Langgananna lolobana nyaéta guru sarta pagawé nagri sipil
Kiwari, Manglé geus didistribusikan di Jawa Kulon, Surabaya, sarta kungsi mibanda langganan di Acéh
Kiwari Manglé masih nempatkeun diri salaku majalah dina basa Sunda anu méré aspirasi lokal pikeun pangwangunan Jawa Kulon
Pusaka Sunda atawa, nurutkeun éjahan aslina, éjahan Indonésia heubeul, Poesaka Soenda téh mangrupa serat kabar Sunda anu diterbitkeun ku Paguyuban Java Instituut antara taun 1922 nepi ka taun 1927, medalna tilu bulan sakali
Pupuh téh nyaéta wangun puisi lisan tradisional Sunda (atawa mun di Jawa, katelah ogé macapat) nu tangtu pola (jumlah engang jeung sora) kalimahna
Nalika can pati wanoh kana wangun puisi/sastra modérn, pupuh ilahar dipaké dina ngawangun wawacan atawa dangding, luyu jeung watek masing-masing pupuh nu ngawakilan kaayaan kajadian nu keur dicaritakeun
Séjén ti éta, dina istilah karawitan sarua jeung sekar irama merdika nyaéta, wirahma bébas nu kauger ku aturan nu tangtu tur mibanda watek nu ngagambarkeun masing-masing pupuh
Pupuh téh kauger ku wangun jeung eusina
Dumasar wangunana, pupuh téh kauger ku guru wilangan jeung guru lagu
Guru wilangan nyaéta patokan jumlah padalisan dina unggal pada sarta lobana engang dina unggal padalisan, sedengkeun guru lagu nyaéta patokan sora vokal dina tungtung unggal padalisan
Ari patali eusina, pupuh kudu ngagambarkeun sipatna séwang-séwangan, naha patali jeung kabungah, kasedih, atawa heureuy
Rakitan/ugeran pupuh téh biasa dipaké dina karangan-karangan pondok (dangding, guguritan, jeung rumpaka sawér)
Lian ti éta, aya ogé nu makée rakitan pupuh dina karangan panjang atawa naratif (wawacan)
Maca wacana puisi dina wangun pupuh téh biasana dihariringkeun atawa ditembangkeun
Pupuh aya tujuh welas rupa anu dijéntrékeun ieu di handap
Aya nu kaasup sekar ageung (wanda laguna rupa-rupa) nyaéta Kinanti, Sinom, Asmarandana, jeung Dangdanggula (mindeng disingget jadi KSAD), sarta sekar alit (wanda laguna ngan sarupa) nyaéta Balakbak, Durma, Gambuh, Gurisa, Jurudemung, Lambang, Ladrang, Magatru, Maskumambang, Mijil, Pangkur, Pucung, jeung Wirangrong
Pupuh Kinanti mangrupa tembang pupuh nu ngagambarkeun nu keur kesel nungguan, deudeupeun, atawa kanyaah
"Budak leutik bisa ngapung" "Babaku ngapungna peuting" "Ngalayang kakalayangan" "Néangan nu amis-amis" "Sarupaning bungbuahan" "Naon baé nu kapanggih" "Ari beurang ngagarantung" "Pinuh dina dahan kai" "Disarada patémbalan" "Nu kitu naon ngaranna"
Asmarandana mangrupa tembang pupuh nu ngagambarkeun rasa sikep kahirupan di Buana atawa Bumi alam
Pupuh téh jumlahna 7 padalisan
Guru wilangan jeung guru laguna nyaéta 81, 8a, 8o/e, 8i/a, 7i/a, 8u, 8a Éling-éling mangka éling Rumingkang di bumi alam Darma wawayangan baé Raga taya pangawasa lamun kasasar lampah Nafsu nu matak kaduhung Badan anu katempuhan Éling-éling masing éling Di dunya urang ngumbara Laku lampah nu utama Asih ka papada jalma Ucap tékad reujeung lampah Tingkah polah sing merenah Runtut rukun sauyunan Hirup jucung
merenah Runtut rukun sauyunan Hirup jucung panggih jeung kamulyaan
Kembang nyaéta organ réproduktif tutuwuhan nu kaasup golongan "angiosperm" (tangkal kembangan; divisi Magnoliophyta)
Fungsi kembang nyaéta pikeun ngahasilkeun siki tina "réproduksi séksual"
Pikeun tutuwuhan leuwih luhur, siki téh mangrupa turunan, nu jadi alat sumebarna hiji spésiés
Sanggeus ngalaman fértilisasi, kembang laju tumuwuh jadi buah nu ngandung sikina
Kembang nyaéta tangkal sarta daun anu barobah (ngarandapan modifikasi)
Modifikasi ieu dilantarankeun ku dihasilkeunnana sajumlah énzim anu dirangsang ku sajumlah fitohormon nu tangtu
Diwangunna kembang kalawan heureut dikadalikeun sacara génetik sarta dina réa wanda diinduksi ku parobahan lingkungan nu tangtu, kawas suhu nu handap, lilana panyinaran, sarta aya euweuhna cai
Kembang disebut kembang sampurna lamun mibanda bagapurusa jalu (benang sari) sarta bagapurusa bikang (putik) sacara babarengan dina hiji awak (tangkal)
Kembang anu kitu disebut kembang banci atawa hérmaprodit
Hiji kembang disebut kembang pepek lamun mibanda kabéh bagian utama kembang
Opat bagian utama kembang (ti luar ka jero) nyaéta: Alat réproduksi bikang nyaéta daun buah atawa "carpellum" anu dina puhuna ngandung bakal buah ("ovarium") jeung hiji atawa leuwih bakal siki ("ovulum", loba "ovula") anu mawa gamet bikang) dina jero kantong émbrio
Dina tungtung putik aya hulu putik atawa "stigma" pikeun nampa bubuk sari atawa "pollen"
Gagang putik atawa "stylus" boga andil minangka jalan pikeun pollen nuju bakal buah
Sanajan struktur kembang anu digambarkeun di luhur mangrupa struktur tuwuhan anu "umum", spésiés tuwuhan némbongkeun modifikasi anu pohara rupa-rupa
Modifikasi ieu dipaké para ahli botani pikeun néang hubungan antara hiji tuwuhan jeung anu séjénna
Contona, dua subkelas tina pepelakan kembangan dibédakeun ku jumlah alat kembangna: tuwuhan dikotil umumna miboga 4 atawa 5 alat (atawa kalipetan 4 atawa 5) sedengkeun tuwuhan monokotil mibanda tilu alat atawa kalipetanana
Mineral hartina sanyawaan alami nu kabentuk tina prosés géologis
Istilah "mineral" teu ukur ngawengku komposisi kimia hiji bahan, tapi ogé struktur mineralna
Mineral bisa mangrupa unsur murni, uyah basajan, nepi ka silikat pajeulit/kompléks nu mibanda réwuan bentuk (sanyawaan organik biasana teu kaasup)
Ulikan ngeunaan mineral disebut mineralogi
Dadaran jeung klasifikasi mineral
Sangkan bisa kagolongkeun mineral "tulén", hiji zat kudu mangrupa padet (solid) sarta mibanda struktur kristal
Ogé kudu mangrupa zat anorganik, produk alam, sarta homogén kalawan komposisi kimiawi anu tangtu
Pikeun conto, "plagioclase feldspar" mangrupa dérét kontinyu albit nu beunghar natrium (NaAlSi3O8) nepi ka anortit nu beunghar kalsium (CaAl2Si2O8) nu mibanda opat komposisi antara nu geus dipikawanoh
Zat kawas mineral nu teu bisa nedunan sarat di luhur ilahar digolongkeun kana mineraloid, sedengkeun nu séjénna mah sebut baé nonmineral
Struktur kristal nyaéta susunan spatial géométris atom-atom na struktur jero mineral
There are 14 basic lattice arrangements of atoms in three dimensions in the six crystal systems, and all crystal structures currently recognized fit in one of these 14 arrangements
This crystal structure is based on regular internal atomic or ionic arrangement that is often visible as the mineral form
Even when the mineral grains are too small to see or are irregularly shaped the crystal structure can be determined by x-ray analysis and/or optical microscopy
Chemistry and crystal structure define together a mineral
In fact, two or more minerals may have the same chemical composition, but differ in crystal structure (these are known as "polymorphs")
For example, pyrite and marcasite are both iron sulfide
Similarly, some minerals have different chemical compositions, but the same crystal structure: for example, halite (made from sodium and chlorine), galena (made from lead and sulfur) and periclase (made from magnesium and oxygen) all share the same cubic crystal structure
Crystal structure gréatly influences a mineral's physical properties
For example, though diamond and graphite have the same composition (both are pure carbon), graphite is very soft, while diamond is the hardest of all known minerals
There are currently just over 4,000 known minerals, according to the International Mineralogical Association, which is responsible for the approval of and naming of new mineral species found in nature
Mineral jeung batu
Mineral mangrupa zat anorganik alami nu komposisi kimia jeung struktur kristainna tangtu
Batu mangrupa agrégat tina sahanteuna dua mineral (bisa ogé ngandung sésa-sésa organik)
Kandungan mineral na batu bisa rupa-rupa pisan
Sababaraha rupa mineral kayaning quartz, mika, atawa féldspar mah biasa, ari nu séjénna kadang ukur bisa kapanggih hiji atawa dua tempat di sakuliah dunya
Klasifikasi mineral bisa dibasajankeun, bisa ogé pajeujeut
Mineral bisa dicirikeun dumasar sababaraha pasipatan fisik, di antarana cukup sampurna pikeun idéntifikasi tanpa ayana "equivocation"
Dina kasus séjén, mineral ngan bisa diklasifikasikeun ku analisis kimia atawa difraksi sinar-X nu leuwih pajeulit; hanjakal, métode ieu kadang méakkeun béaya jeung waktu nu teu saeutik, jaba bisa ngaruksak sampelna deuih
Pasipatan fisik nu ilahar dipaké nyaéta: Pasipatan kimia
Mineral bisa digolongkeun dumasar komposisi kimiana, nyaéta dumasar gugus anionna
Béréndélan di handap ieu minangka susunan dumasar kaayaanana dina kulit Marcapada, dumasar kana sistim klasifikasi Dana
Kelompok mineral pangbadagna nyaéta silikat, nu utamana diwangun ku silikon jeung oksigén, ditambah ion-ion aluminium, magnésium, beusi, jeung kalsium
Silikat nu ilahar ngabentuk batu nyaéta féldspar, quartz, olivin, piroksin, amfiibola, garnet, jeung mika
Karbonat diwangun ku mineral-mineral nu ngandung anion (CO3)2-, di antarana kalsit jeung aragonit (duanana kalsium karbonat), dolomit (magnésium/kalsium karbonat) jeung siderit (beusi karbonat)
Karbonat ilaharna kapendem dina batuan sagara nalika cangkang jasad plangton nu paraéh numpuk na dadasar sagara
Karbonat ogé aya dina sésa uapan (misalna di Great Salt Lake, Utah) jeung di wewengkon karst, di mana disolusi jeung réprésipitasi karbonat ngabalukarkeun formasi guha, stalaktit jeung stalagmit
Kelas karbonat ogé ngawengku mineral nitrat jeung borat
Sakabéh sulfat ngandung anion sulfat, dina bentuk SO42-
Sulfat ilaharna kabentuk di lingkungan uapan dina cai nu kadar uyahna luhur nguap lalaunan, antukna ngamungkinkeun formasi sulfat jeung halida dina antara sédimén-cai
Sulfat ogé dihasilkeun dina sistim saluran hidrotermal as gangue minerals along with sulfide ore minerals
Nu séjénna di antarana hasil oksidasi sekundér tina mineral sulfida
Sulfat nu umum di antarana anhidrit (kalsium sulfat), selestit (strontium sulfat), barit (barium sulfat), jeung gipsum (kalsium sulfat caian)
Kelas sulfat ogé ngawengku mineral kromat, molibdat, selenat, sulfit, telurat, jeung tungstat
Halida nyaéta kelompok mineral nu ngabentuk uyah alami kaasup fluorit (kalsium fluorida), halit (natrium klorida), silvit (kalium klorida), jeung sal amoniak (amonium klorida)
Halida, kawas sulfat, ilaharna aya di lingkungan uapan kawas talaga playa jeung sagara nu kakurung lemah kawas Laut Paéh jeung Talaga Gréat Salt
Kelas halida ngawengku mineral fluorida, klorida, jeung iodida
Oksida penting pisan dina widang pertambangan, nyaéta pikeun ngékstraksi logam
Oksida biasana kapanggih dina bentuk bijih teu jero dina lemah, hasil oksidasi mineral séjén in the néar surface weathering zone, and as accessory minerals in ignéous rocks of the crust and mantle
Oksida nu ilahar di antarana hématit (oksida beusi), oksida beusi magnétit, kromit (oksida kromium), spinel (oksida magnésium aluminium), rutila (titanium dioksida), jeung és (hidrogén oksida)
Kelas oksida ogé ngawengku mineral oksida jeung hidroksida
Kelas sulfida loba nu sacara ékonomis luhur ajénna, utamana salaku bijih beusi
Sulfida nu ilahar, di antarana pirit (sulfida beusi), kalkopirit (sulfida beusi tambaga), jeung galéna (sulfida timbal)
Kelas sulfida ogé ngawengku selenida, telurida, arsénida, antimonida, bismutinida, jeung "sulfosalt" (walirang jeung anion kadua modél arsénik)
Golongan mineral fosfat sabenerna ngawengku mineral naon waé nu mibanda unit tétrahédral AO4; A bisa mangrupa fosfor, antimony, arsén, atawa vanadium
Fosfat nu paling umum nyaéta apatit nu mangrupa mineral biologis penting nu aya na huntu jeung tulang sato
Nu kaasup kelas fosfat di antarana mineral fosfat, arsénat, vanadat, jeung antimonat
Nu kaasup kelompok unsur di antarana logam jeung unsur antarlogam (emas, pérak, tambaga), semi-logam, jeung non-logam (antimony, bismut, grafit, walirang)
Kelompok ieu ogé ngawengku alloy alami, kayaning éléktrum (alloy alami emas jeung pérak), fosfida, silikida, nitrida, jeung karbida (nu alami mah biasana ngan kapanggih dina météorit)
Oléokimia nyaéta bahan kimia turunan minyak atawa lemak biologis, analog jeung pétrokimia nu mangrupa bahan kimia turunan minyak bumi ("petroleum")
Hidrolisis atawa alkoholisis minyak atawa lemak jadi dasar dina industri oléokimia nu rumus umumna sarua: RCOOCH2-CHOOCR-RCOOCH2 + R´OH → RCOOR´-RCOOR´-RCOOR´ + CH2OH-CHOH-CH2OH (minyak-bio atawa lemak) + R´OH →(asam lemak atawa éster) + gliserol Hidrolisis trigliserida ngahasilkeun asam lemak jeung gliserol
Mun R´= H, mangka bakal ngahasilkeun cai (H2O): RCOOCH2-CHOOCR-RCOOCH2 + H2O → RCOOH-RCOOH-RCOOH + CH2OH-CHOH-CH2OH Mun minyak atawa lemak diréaksikeun jeung alkohol, prosésna disebut alkoholisis, sedengkeun hasilna mangrupa éster asam lemak jeung gliserol
Mun R´= gugus alkil, bakal ngahasilkeun alkohol: RCOOCH2-CHOOCR-RCOOCH2 + CnH2n+1OH → RCOOCnH2n+1-RCOOCnH2n+1-RCOOCnH2n+1 + CH2OH-CHOH-CH2OH
Monumén basa Afrikaans (Afrikaans: "Afrikaanse Taalmonument") mangrupa hiji-hijina monumén di sakuliah dunya nu dijieun salaku pangéling-éling hiji basa
Monumén ieu ayana di hiji pasir di kompléks sakola guru (kawas IKIP) di Paarl, Propinsi Western Cape, Afrika Kidul
Monumén ieu réngsé diwangun taun 1975, pas saratus taun diakuna basa Afrikaans kawas basa séjén
Monumén ieu wangunanana aya sababaraha struktur nu "mengatas-bawahi" hiji sama liya wujud konkaf jeung konveks, nu nglambangkeun basa-basa jeung budaya nu awéh pangaruh katur basa Afrikaans kajaba perkembangan politik di Afrika Kidul sorangan
Di hiji prasasti gedé nu aya di gapura, dua kutipan ti penyair Afrikaans penting ditatahkeun: "Afrikaans nyaéta basa nu ngahubungkeun Eropa Kulon jeung Afrika... Manéhna ngarupakeun sasak nu ngahubungkeun Kulon nu gedé caang jeung Afrika nu magis... Tur naon waé nu mungkin bisa mucunghul tina ngahijina - nyaéta naon anu aya di hareupeun Afrikaans pikeun dipanggihan
Tapi naon waé anu ulah dipopohokeun, nyaéta yen parobahan nagara jeung lemah ieu, saolah-olah ngasah, ngaduk jeung muter basa nu keur anyar ieu ... Tur ku kituna Afrikaans mampuh pikeun ngecap ti lemah ieu... Tugas urang nyaéta makena sarta urang bakal make wahana nu cemerlang ieu..." "Lamun urang melak jajaran tihang di handapaeun ieu rohangan ayeuna, sapuluh tihang, pikeun ngawakilan sapuluh taun kalarung, jeung
pikeun ngawakilan sapuluh taun kalarung, jeung dina luhur unggal tihang urang nyieun angka dina puncak tina lanté anu cocog nepi ka dipakéna basa Afrikaans anu ditulis dina taun masing-masing, jeung urang méré wates, tina anu mimiti di dieu deukeut lanté ka nu pangahirna di sabrang ditu kana loténg, tuluy garis bakal ngagambarkeun busust anu naék kalawan gancang, teu ngan saukur ku gancangna ngamimitian, tapina
ngan saukur ku gancangna ngamimitian, tapina mimiti dina cara anu ngaundak kalawan gancang
Ingkeun urang ayeuna, dina imajinasi urang, manjangkeun busur salila kasapuluh taun anu rék datang ti ayeuna
Panggihan anjeung, Tuan-tuan, di mana titik bakal, di luar luhurna langit biru di sabrang Bloemfontein, dina tahun 1924."
Kalimah "DIT IS ONS ERNS" (kurang leuwih "urang serius [ngeunaan ieu])", dipahatkeun di jalan nu nuju ka monumen ieu
Monumen basa Afrikaans
Dina mamalia jalu, kontol atawa kanjut (hartina "kantong leutik") atawa skrotum (Ing
"scrotum") nyaéta kantong kulit luar katut otot nu ngandung téstikel
Kanjut mangrupa terusan abdomén, nu tempatna antara sirit jeung kérod salawé
Homolog bikang nalika tumuwuhna utun inji nyaéta labia mayora
Fungsi kanjut sigana pikeun ngajaga sangkan suhu téstikel tetep sahandapeun awak
Pikeun manusa, suhu sabudeureun nu idéal nyaéta 34.4 darajat Celsius (94 darajat Fahrenheit); 36.7 darajat Celsius (98 darajat Fahrenheit) bisa ngaruksak spérma
Suhu ieu diatur ku ngendorkeun atawa murungkutkeun kanjut, luyu jeung suhu sabudeureunana, ku cara nu katelah "cremasteric reflex", prosés ngendoran jeung murungkutna otot cremaster na abdomén jeung dartos fascia (jaringan otot handapeun kulit) na kanjut
Najan suhu nu cocog pikeun tumuwuhna spérma teu sarua di antara spésiés, pikeun spésiés getih-haneut mah biasana séd saeutik ti suhu jero awak
Pikeun manusa jeung sababaraha rupa sato, kanjut téh sok katutup ku baok nalika manjing rumaja/puber
Banten (Aksara Sunda: ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪, Arab Sunda: بَنْتٓنْ) kuari mangrupa aran hiji propinsi di Indonésia nu ayana di pulo Jawa
Propinsi iyeu tadina mah mangrupa bagian ti propinsi Jawa Barat, nu dumasar aspirasi masarakat dimekarkeun jadi propinsi mandiri taun 2000
Wilayah Banten ngawengku daérah-daérah nu kebelna mangrupa bagian ti wilayah Kasultanan Banten tanpa Lampung jeung Bengkulu, nyaéta Sérang, Lebak, Pandéglang, Cilegon, jeung Tangerang
Di wewengkon Banten baheula kungsi nangtung hiji kasultanan dina abad ka-16, diancurkeun ku pamaréntah jajahan Hindia Walanda abad ka-18
Prasasti titilar Karajaan Tarumanagara nyaéta Prasasti Cidanghiyang atawa prasasti Lebak, anu katimu di kampung lebak di sisi walungan Cidanghiang, kacamatan Munjul kabupatén Pandeglang
Prasasti iyeu kakara kapanggih taun 1947 sarta eusina 2 jajar kalimah ngawangun puisi jeung hurup Pallawa sarta basa Sansekerta
Sanggeus runtagna karajaan Tarumanagara alatan serangan karajaan Sriwijaya, kakawasaan di bagian kulon Pulo Jawa ti Tungtung Kulon nepi ka Kali Cisarayu dihajukeun ku Karajaan Sunda
Nurutkeun sumber Portugis, Banten éta salah sahiji palabuan Karajaan Sunda salian ti palabuan Pontang, Cigedé, Tamgara (Tangerang), Sunda Kalapa sarta Cimanuk
Nurutkeun naskah Bujangga Manik anu diukir dina daun lontar anu ditunda di perpustakaan Bodleian, Oxford, Inggris, saprak taun 1627, Banten disebut Wahanten Girang
Dina taun 1524/1525, Sunan Gunung Jati ti Cirebon babarengan jeung pasukan Demak nalukkeun pangawasa palabuan Banten, sarta ngadegkeun Kasultanan Banten anu ngabalad ka Demak
Banten sahajuna asup jadi bagian provinsi Jawa Barat dina taun 1925 sabot Pamaréntah Hindia Walanda nyieun Provinsi Jawa Barat
Saméméh taun 1925, dipaké istilah "Soendalanden" (Tatar Soenda) atawa Pasoendan, minangka istilah géografi jang nyebutkeun bagian ti Pulo Jawa di palebah kulon Walungan Cilosari sarta Citanduy anu lolobana dicicingan ku anu ngagunakeun basa Sunda minangka basa indung
Bangsa asli anu hirup di propinsi Banten ngomong ngagunakeun Basa Sunda Buhun
Basa Sunda Buhun kasebut digolongkeun minangka basa kasar dina basa Sunda modéren, anu mibanda sababaraha tingkatan ti tingkat lemes nepi ka tingkat kasar atawa loma, anu mimiti ngawujud dina mangsa Kasultanan Mataram ngawasa Parahiyangan (bagian wétan ngidul Propinsi Jawa Kulon)
Sanajan kitu, di Sérang sarta Cilegon, Basa Banyumasan dipaké ku étnis pendatang ti Jawa
Sedengkeun, di bagian kalér dayeuh Tangerang, basa Indonésia dialek Betawi ogé dipaké ku pendatang étnis Betawi
Propinsi Banten dibagi kana tujuh daérah tingkat dua: Gubernur Banten munggaran, Hakamudin Jamal, dipilih ku Pamaréntah Pusat
Lajeng taun 2002, DPRD Banten milih Joko Munandar jeung Atut Chosiyah salaku Gubernur jeung Wakil Gubernur
Salakanagara nyaéta hiji karajaan nu disebutkeun dina "Pustaka Rajyarajya i Bhumi Nusantara" karya Panitia Wangsakerta salaku karajaan pangkolotna di Nusantara (130-358 M)
Karajaan ieu diwangun di Basisir Teluk Lada (wewengkon Kabupatén Pandéglang, Banten
Raja munggarannana nyaéta Déwawarman nu gelarna Prabu Darmalokapala Déwawarman Haji Rakja Gpura Sagara nu maréntah nepi ka 168 M. Dumasar sumberna, carita ngeunaan karajaan ieu masih kontrovérsial
Salakanagara (atawa Rajatapura) asalna tina kecap salaka jeung nagara
"Salaka" hartina pérak sedengkeun "nagara" hartina kota
Ku kituna, Salakanagara bisa dihartikeun kota pérak
Ayana kota pérak ieu, disebutkeun ogé Argyre ku Ptolemeus taun 150 M. Lokasi karajaan diperkirakeun aya di Teluk Lada kiwari, di kota Pandéglang, hiji kota nu kawentar ku karajinan logamna
(Pandéglang sorangan hartina "pandé geulang")
Sababaraha urang merkirakeun ngaran Salakanagara aya patalina jeung lokasi di sabudeureun Gunung Salak
Dina sajarah urang Sunda, kota pérak ieu saméméhna diparéntah ku Aki Tirem Sang Aki Luhur Mulya atawa Aki Tirem, ngaranna ieu kota téh Pulasari
Aki Tirem nikahkeun putrana nu namina Pohaci Larasati ka Déwawarman
Déwawarman nyaéta Pangeran nu asalna ti Palawa di India kidul
Dina sajarah urang Batawi aya ogé carita ngeunaan karajaan Salaknagara tapi rada béda lokasina
Numutkeun babad Batawi mah kota perak ieu henteu di basisir tapi deukeut gunung, nyaéta Gunung Salak
Daérah kakawasaan karajaan ieu ngawengku sakabéh basisir selat Sunda, nyaéta basisir Pandeglang, Banten di béh wetan, nepi ka Agrabintapura (Gunung Padang, Cianjur), ogé pulo-pulo di selat Sunda saperti Krakatau atawa Apuynusa (pulo seuneu) jeung nepi ka basisir kidul Swarnabumi (pulo Sumatera)
Aya dugaan yén kota Argyre nu kapanggih ku Claudius Ptolemeus taun 150 M nyaéta kota Perak atawa Salaknagara ieu
Dina warta Cinten ti dinasti Han, aya catetan rehna raja Tiao-Pien (Tiao=Dewa, Pien=Warman) ti karajaan Yehtiao atawa Jawa, ngirim utusan/duta ka Cina taun 132 M. Cikal bakal Tarumanagara
Raja pamungkas karajaan ieu nyaéta Déwawarman VIII nu gelarna Prabu Darmawirya Dewawarman (348-363 M) nu tuluy masrahkeun kakawasaan ka minantuna nyaéta Jaya Singawarman
Jaya Singawarman tuluy ngarobah ngaran karajaan jadi Tarumanagara sarta mindahkeun ibukotana ka beulah wétan deukeuteun Bekasi kiwari sedengkeun Karajaan Salaknagara sorangan statusna jadi karajaan bawahan
Jaya Singawarman sabenerna mah Maharesi nu asalna ti Salankayana di India, nu ngungsi ka Nusantara alatan nagarana ditalukkeun ku Maharaja Samudragupta ti Karajaan Magada di India
Durma mangrupa tembang pupuh nu ngagambarkeun rasa ambek, gedé haté, atawa sumanget
Di mamana penjajah pada marudah Lantaran dikiritik Ku ahli nagara Yén éta lampah jahat Tatapi kalah mudigdig Ambek-ambekan Dasar nu buta-tuli Moal ngejat sanajan ukur satapak Geus dipasti ku jangji Mun tacan laksana Numpes musuh sarakah Heunteu niat seja balik Najan palastra Mati di medan jurit Di mamana si penjajah Pada amarah marudah Manan kapok anggur gawok Najan dipoyok dirojok Nagri sabuana Umumna nyarela
dipoyok dirojok Nagri sabuana Umumna nyarela Nyempad rosa, politik penjajah Tapi nu ngajajah Teu pasrah, teu sadrah Terus meres, ngahina ngarinah
Sinom mangrupa tembang pupuh nu ngagambarkeun kakaguman ogé kagumbiraan
"Warna-warna lauk empang" "Aya nu sami jeung pingping" "Pagulung patumpang-tumpang" "Ratna Rengganis ninggali" "Warnaning lauk cai" "Lalawak pating suruwuk" "Sepat pating karocepat" "Julung-julung ngajalingjing" "Sisi balong balingbing, sisi balungbang" "Harta pada nareangan" "Harti pada ngararungsi" "Sabab duanana guna" "Harti bisa mere bukti" "Harta pon kitu deui" "Bisa ngabul nu dimaksud" "Nedunan sakahayang" "Tapi harta gampang leungit" "Munguharti mangpaat dunya akherat"
Urang Sunda (ᮅᮛᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ) mangrupa salah sahiji séké sélér nu ngeusi utamana bagian kulon pulo Jawa, populasi kadua panglobana di Indonésia
Luyu jeung sajarahna, urang Sunda lolobana sumebar di lemah caina nu kiwari sacara administratif sumebar di propinsi Jawa Kulon, Banten, Jawa Tengah, DKI Jakarta, jeung Lampung kidul
Lian ti éta, program transmigrasi ti Tatar Sunda ka sababaraha wewengkon di Kalimantan jeung Sulawesi ogé ngahasilkeun kantong-kantong masarakat Sunda, katambah ku pribadi-pribadi nu sumebar di sakuliah dunya, nu utamana kadorong ku motif ékonomi
Umumna mah urang Sunda maké basa Sunda (aya sababaraha basa wewengkon, nu masing-masing boga ciri) dina paguneman sapopoé, ngan ka dieunakeun, basa Sunda téh beuki kadéséh ku basa gaul lianna, utamana ku basa Indonésia salaku basa nasional di Indonésia
Di wewengkon wates atawa nu sacara tradisional loba sélér séjén (Jawa), ilahar ogé dipaké basa campuran (Jawa Réang, Jawa Sérang), gumantung jeung saha ngobrolna
Kadéséhna basa Sunda ku basa Indonésia dipangaruhan ku sababaraha hal, di antarana ku sabab basa Sunda teu kungsi dipakéna sacara formal, ayana béda basa wewengkon nu kadang dianggap nyusahkeun (sieun salah), sarta lobana sélér séjén nu datang ka Tatar Sunda
Numutkeun sajarahna, cenah mah urang Sunda téh boga dasar budaya huma, antukna condong ka solitér
Titinggal kaadaban kolot kapanggih di wewengkon sisi Situ Bandung Purba, Guha Pawon, sarta sababaraha situs arkéologi mangrupa kabuyutan/pamujaan mégalitik
Di Nusantara/Indonésia, bukti arkéologis nunjukkeun yén kaadaban tulis pangkolotna téh aya di Tatar Sunda
Karajaan-karajaan Sunda nu kacatet dina sajarah atawa katalungtik titinggalna aya sababaraha karajaan, di antarana Salakanagara, Kendan, Tarumanagara, Sunda, Galuh, Sumedanglarang, Cirebon, jeung Banten
Numutkeun titinggal arkéologis sarta naskah-naskah Sunda kuna nu tos katalungtik, urang Sunda jaman baheula boga ageman monotéis, nu ka dieunakeun kapangaruhan/katambah ku ajaran Hindu, Buda, Islam, jeung Kristen
Ageman pituin urang Sunda (Sunda Wiwitan) bisa kénéh ditempo di Kanékés, Banten, nu ti jaman baheula ngurung manéh tina kamodérenan
Kiwari, lolobana urang Sunda ngagem Islam
Alam Sunda nu taneuhna subur ngarojong ka urang Sunda kana hirup tatanén, boh anu mangrupi: sawah, huma, pakebonan sayur, jeung leuweung produksi
Ka dieunakeun, ku mekarna industri jeung dagang, pakasaban urang Sunda jadi rupa-rupa sakumaha ilaharna bangsa lian
Urang Sunda mah cenah katelah égalitér, kagambarkeun tina basa nu dipaké ku gegedén karajaan jeung cacah dina carita-carita tradisional nu teu wanoh kana undak-usuk atawa tingkatan basa
Kadieunakeun, utamana ti saprak dijajah Mataram, "kamonésan" Sultan Agung dina nyiptakeun undak-usuk basa ditiron ku para ménak Sunda, nu hasilna mangrupa jungkrang antara ménak jeung cacah
Dina jaman dijajah Walanda, dua tingkat sosial ieu kasambung ku istilah priyayi, golongan pagawé pamaréntahan (birokrat, militér, jeung guru) nu sabenerna mah lolobana kaasup golongan ménak kénéh
Dina awal abad ka-20, strata sosial ieu beuki luntur, komo sanggeus jaman kamerdikaan mah
Najan kitu, nepi ka kiwari, watek féodal téh sakapeung sok kaciri kénéh aya dina kahirupan urang Sunda
), calung, degung, angklung, carita pantun, beluk, jsb
Urang Sunda mah ilaharna maké ngaran anu basajan, kadang cukup ku sakecap, bari jeung pondok
Ku ayana pangaruh Islam anu kuat, urang Sunda loba nu maké ngaran nu nyokot tina 'asma'ul husna' digabung jeung landihan tradisional
Mun dua kecap, kadang sok maké pola "tolong-menolong" (suku kecap nu diulang), misalna Cécép Gorbacép, Asép Gumasép, Didin Saépudin, jsb
Tapi, kitu sotéh ti golongan cacah, sabab pikeun golongan ménak mah (baheula), biasana mah ngaranna diwangun ku dua kecap, antukna rada panjang
Misalna baé Umar Wirahadikusumah, Ginanjar Kartasasmita, Huséin Jayadiningrat, Huséin Sastranegara, jsb
Balakbak mangrupa tembang pupuh nu ngagambarkeun heureuy atawa banyol
Aya warung sisi jalan ramé pisan; citaméng Awéwéna luas luis geulis pisan; ngagoréng Lalakina-lalakina los ka pipir nyoo monyét; nyanggéréng Aya warung sisi jalan Ramé pisan ku nu jajan Tihothat nu ngaladangan Nu jarajan sukan-sukan
Dangdanggula mangrupa tembang pupuh nu ngagambarkeun katengtreman, kawaasan, kaagungan, jeung kagumbiraan
Méga beureum surupna geus burit Ngalanglayung panas pipikiran Cikur jangkung jahé konéng Naha teu palay tepung Sim abdi mah ngabeunying leutik Ari ras cimataan Gedong tengah laut Ulah kapalang nya béla Paripaos gunting pameulahan gambir Kacipta salamina Hiji basa, hiji bangsa Basa bangsa, Indonesia Hiji bangsa, hiji nusa Nusa tunggal, Nusantara Sélér-sélér, suku bangsa Di wewengkon, mana-mana Sakasuka, sakaduka Wujud bangsa, Indonesia
Gambuh mangrupa tembang pupuh nu ngagambarkeun kasedih, kasusah, atawa kanyeri
Ngahuleng banget bingung Heunteu terang ka mana nya indit Turug-turug harita téh, enggeus burit Panonpoe geus rek surup Keueung sieun, aya meong Hulang-huleng, hulang-huleng Ngahuleng ngaraga meneng Hate ratug, tutunggulan Heunteu terang, kaler-kidul Turug-turug, turug-turug Harita téh, enggeus burit Panonpoe geus rek surup Keueung sieun aya meong
Gurisa mangrupa tembang pupuh nu ngagambarkeun jelema nu ngalamun atawa malaweung
"Hayang teuing geura beurang" "Geus beurang rek ka Sumedang" "Nagih ka nu boga hutang" "Mun meunang rek meuli soang" "Tapi najan henteu meunang" "Mo rék buru-buru mulang" "Rék terus guguru nembang" "Jeung diajar nabeuh gambang" "Hayang teuing geura beurang" "Geus beurang rek ka Sumedang" "Nagih ka nu boga hutang" "Mun meunang rék meuli soang" "Tapi najan henteu meunang" "Mo rék buru-buru mulang" "Rék terus
"Mo rék buru-buru mulang" "Rék terus guguru nembang" "Jeung diajar nabeuh gambang"
Jurudemung mangrupa tembang pupuh nu ngagambarkeun nu bingung, susah ku pilakueun
"Mungguh nu hirup di dunya" "Ku kersaning anu agung" "Ku kersaning anu agung" "Geus pinasti panggih" "Geus pinasti" "Geus pinasti panggih" "Jeung dua rupa perkara" "Senang paselang jeung bingung" "Mungguh hirup di alam dunya" "Ku kersaning anu agung" "Geus pinasti bakal panggih" "Suka bungah jeung kasedih" "Dua rupa nu tumiba" "Sakabeh jalma di dunya" "Senang patumbu jeung bingung" "Eta geus tangtu kasorang"
Lambang mangrupa tembang pupuh nu ngagambarkeun nu resep banyol tapi banyol nu aya pikiraneunana
"Nawu kubang sisi tegal" "Nyiar bogo meunang kadal" "Nawu kubang sisi tegal" "Nyiar bogo meunang kadal" "Atuh teu payu dijual" "Rek didahar da teu halal" "Nawu kubang sisi tegal" "Nyiar bogo meunang kadal" "Meunang kadal" "Atuh teu payu dijual" "Rek didahar da teu halal" "Da teu halal"
Magatru mangrupa tembang pupuh nu ngagambarkeun nu sedih, handeueul ku kalakuan sorangan, mapatahan
"Majalaya, Ciparay, Banjaran, Bandung" "Kopo reujeung Cisondari" "Cicaléngka, Ujung Berung" "Rajamandala, Cimahi" "Lélés, Limbangan, Tarogong" "Nun sumuhun nu ieu namina curuk" "Nu sisi namina cingir" "Nu tengah nami jajangkung" "Nu deukeut cingir jariji" "Anu pangageungna jempol"
Maskumambang mangrupa tembang pupuh nu ngagambarkeun kanalangsaan, sedih bari ngenes haté
"Héy manusa mana kaniyaya teuing" "Teu aya rasrasan" "Kawula maké disumpit" "Naha naon dosa kula" "Naha abong-abong teuing" "Nasib abdi jadi héwan" "Digawéĺkeun beurang peuting" "Dirangkét taya rasrasan"
Mijil mangrupa tembang pupuh nu ngagambarkeun kasedih tapi bari gedé harepan
"Mesat ngapung putra Sang Arimbi" "Jeung mega geus awor" "Beuki lila beuki luhur bae" "Larak-lirik ninggali ka bumi" "Milari sang rai" "Pangeran Bimanyu" "Aduh Gusti nu Kawasa" "Jisim abdi ageung dosa" "Pangna abdi gering nangtung" "Reh ka sepuh wantun nundung"
Pangkur mangrupa tembang pupuh nu ngagambarkeun rasa ambek nu kapegung, nyanghareupan tugas nu beurat
"Seja nyaba ngalalana" "Ngitung lembur ngajajah milangan kori" "Heunteu puguh nu dijugjug" "Balik paman sadaya" "Nu timana tiluan semu rarusuh" "Lurah begal ngawalonan" "Aing ngaran Jayapati" "Euleuh itu budak gembul" "Awak gembru bayuhyuh gawena kedul" "Ukur heuay jeung nundutan" "Ka sakola unggal poe kabeurangan" "He barudak tong nurutan" "Ka nu gembul kokomoan" "Bisi kedul jeung ogoan" "Awal akhir katempuhan"
Pucung mangrupa tembang pupuh nu eusina téh méré piwuruk, wawaran, atawa mépélingan
Unggal Pada diwangun ku opat Padalisan
"Lutung buntung luncat kana tunggul gintung" "Monyet loréng leupas "Luncat kana pager déngdék" "Bajing kuning jaralang belang buntutna" "Hayu batur urang diajar sing suhud" "Ulah lalawora" "Bisi engké henteu naék" "Batur seuri urang sumegruk nalangsa"
Wirangrong mangrupa tembang pupuh nu ngagambarkeun nu kawiwirangan, apes, éra ku polah sorangan
"Barudak mangka ngalarti" "Ulah rek kadalon-dalon" "Enggon-enggon nungtut elmu" "Mangka getol mangka tigin" "Pibekeleun sarerea" "Modal bakti ka nagara" "He barudak mangka ngarti" "Ulah rek kadalon-dalon" "Nungtut elmu jeung pangarti" "Masing rajin soson-soson" "Pibekeleun hirup tandang" "Modal bakti ka nagara" "Lemah cai anu urang" "Perlu dijaga diriksa"
Ladrang mangrupa tembang pupuh nu ngagambarkeun nu resep banyol bari nyindiran
"Aya hiji sato leutik" "Éngkang-éngkang, éngkang-éngkang" "Sok luluncatan di cai" "Ari bangun arék sarupa jeung lancah" "Coba teguh masing telik" "Éta gambar sidik-sidik" "Sato naon kitu wanda" "Reujeung di mana ayana"
Asma'ul husna atawa salapan puluh salapan wasta Alloh, dumasar kana tradisi Islam nyaéta wasta-wasta nu disebutkeun dina Qur'an
Hileud sutra ("Bombyx mori," Latin: "hileud sutra tangkal murbéy") nyaéta larva sabangsa "kukupu" (Ind
"ngengat") nu penting pisan sacara ékonomis salaku produsén sutra
Kadaharan hileud sutra ngan ukur daun murbéy]]; asalna mah ti wewengkon kalér Cina
Katelah hileud sutra taya lian ku sabab mémang hileud ieu téh nganyam kepompongna tina sutra kasar
Kepompong ieu dijieun tina salambar sutra kasar nu nyambung nepi ka panjangna 300-900 méter
Hileud sutra mah rewog, terus-terusan ngahakanan daun murbéy, antukna tumuwuhna morontod
Nalika huluna robah kelir jadi semu poék, hartina sakeudeung deui bakal ganti kulit
Sanggeus ganti kulit kira opat kali, awakna robah jadi semu konéng, sedengkeun kulitna jadi leuwih manteng, nu ngandung harti si hileud téh rék ngabulen manéh ku kepompong sutra téa
Mun hileudna diantepkeun kaluar tina kepompong sacara alami, serat sutrana bakal diteukteuk pondok antukna moal kapaké ku urang
Ku kituna, kepompongna dipasak na cai nu ngagolak, antukna hileud sutrana paéh sarta kepompongna leuwih gampang diudar
Hileud sutrana kadang ogé sok didahar
"Ngengat" nu geus sawawa teu bisa hiber, dipiara pikeun ngahasilkeun sutra
Lébar jangjangna kira dua inci, awakna buluan bodas
ku sabab ajén sajarah jeung ékonomisna, génom hileud sutra geus dijadikeun objék panalungtikan modérn
Di Cina, aya carita nu nyebutkeun yén sutra hileud sutra kapanggihna nu hiji ratu nu ngaranna Xi Ling-Shi ()
Anjeunna keur kukurilingan nalika manggihan hileud éta téh
barang ditoél, ujug-ujug kaluar serat sutra nu beuki lila beuki ngabulen raramoanana antukna karasa haneut
nalika sutrana geus béak, lajeng anjeunna ningal aya kepompong leutik
sakedét nétra, anjeunna lajeng sadar yén kepompong éta téh mangrupa sumber sutra
Saatosna kitu, anjeunna lajeng ngajarkeun ka bangsana cara ngagunakeun/ngamangpaatkeun sutra
Hileud sutra mangrupa sumber ubar tradisional Cina "bombyx batryticatus" atawa "hileud sutra heuras" (), nyaéta awak hileud nu geus digaringkeun nu asalna tina larva hambalan ka-4-5 nu paéh alatan kasakit "white muscadine" nu dibalukarkeun ku inféksi jamur "Beauveria bassiana"
Candi mangrupa ngaran tempat ibadah umat Hindu jeung Buda ("temple" dina basa Inggris mibanda harti nu patali jeung wangunan kaagamaan sacara umum)
Candi mangrupa wangunan nu dijieun pikeun tujuan kaagamaan; di urang ilaharna nunjul ka wangunan ibadah agama Hindu &amp; Budha wungkul
Dina rupa-rupa mangsa sajarah, aya gaya arsitéktur/wangunan nu dijaga husus pikeun struktur kaagamaan
Sangkan leuwih lengkep, mangga baca ogé wangunan kaagamaan: Candi Hindu jeung Budha di Kamboja jeung Muangtai katelah wat
Hileud nyaéta larva lepidoptera (anggota ordo serangga pikabakaleun kukupu jeung "ngengat")
Hileud mibanda ségmén-ségmén awak sarta loba pisan "suku"na
Rewog pisan kana dangdaunan, tumuwuhna morontod, ganti kulit 4-5 kali, lajeng robah jadi bentuk sawawa
Hileud sabenerna ukur boga genep suku (kaasup héksapoda) na huluna, nepi ka opat pasang ti ségmén tengah nepi ka lebah bujurna, sarta kadang sapasang di lebah ségmén tungtung abdominal
Hileud teu ngarénghap ngaliwatan sungutna
Hawa asup kana awakna ngaliwatan saruntuyan solobong (tubula) leutik dina sapanjang gigir hulu nepi ka abdomén
Solobong ieu disebut 'spirakel', nu dina jero awak nyambung kana jaringan solobong hawa atawa 'trahéa'
Hileud teu mibanda panénjo atawa pangrasa nu hadé
Mangrupa gaganti panonna nyaéta genep 'osélli' nu lembut dilebah handap huluna
Pikeun nyiar dahareun, hileud ukur ngandelkeun anténeu
Loba spésiés manuk jeung sato séjénna nu ngajadikeun hileud salaku dahareun, sabab beunghar ku protéin, antukna hileud téh ngembangkeun cara nyamur
Cara ieu sipatna bisa pasif, agrésif, atawa duanana sakaligus
Aya nu boga 'panon palsu' lebah bujurna, antukna nu rék ngamangsa katipu
Aya ogé nu ngeliran manéh sarupa jeung dangdaunnan sabudeureunana
Aya hileud nu bisa ngahakan dangdaunnan nu sabenerna toksik pikeun sato séjén
Hileudna teu karacunan/kapangaruhan ku ku éta toksik, tapi dina jero awakna diteundeun antukna ngandung racun mun dimangsa ku sato séjén
Spésiés toksik ieu, kayaning hileud ngengat Cinnabar ("Tyria jacobaeae"), awakna polét-polét warna nu caang: beureum jeung konéng - kelir 'bahya'