izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Sedengkeun sawatara sato kingkiihanna liwat itil mah nya hyena, nu miboga itil nu ngembang hadé pisan, kingkiihan, sarta jadi organ palengkep mangsa babar
Babaraha mamalia séjénna, kawas lemur jeung monyét lancah, ogé miboga itil nu kawilang hadé ngembangna
Ari itil téh zona érotis manusa nu pangsénsitifna, deuih umumna mah mangrupa sumber anatomi utama kenikmatan séksual awéwé
Di manusa jeung mamalia séjénna, ngembangna itil keur dina émbriona mah asalna tina tuberkulum génital
Mimitina mah sarua, ieu tuberkulum satuluyna ngembang, aya nu jadi kontol aya ogé nu jadi itil
Ieu téh gumantung kana aya atawa henteuna ptéin tdf, nu dikodifikasi ku gén tunggal dina kromosom Y. Ari itil mah struktur nu kompléks, ukuran jeung kapekaanna variatif
Kelenjar (hulu) itil manusa ukuran jeung bentukna téh kawas kacang, matak di sawatara wewengkon mah sok disebut "kacang" atawa "kakacangan"
Diperkirakeun itil téh miboga leuwih ti 8.000 tungtung saraf sénsorik
Asam format (sacara sistematis disebut asam métanoat) mangrupa "asam karboksilat" pangbasajanna
Rumusna CH2O2 atawa HCOOH
Di alam, asam format aya dina peurah panyeureud gegeremet ordo "Hymenoptera", kaasup "nyiruan" jeung "sireum"
Ngaran asalna dicokot tina kecap "basa Latin" pikeun sireum, "formica", nu nujul ka isolasina nu munggaran ku cara "distilasi" awak sireum
Sanyawa kimia kawas uyah hasil tina nétralisasi asam format jeung hiji basa, atawa hiji éster nu diturunkeun ti asam format, disebut format (atawa métanoat)
Ion format rumusna HCOO-
Geus ti abad ka-15 kénéh, sababaraha urang alkémis jeung "naturalis" geus awas yén sayang sireum ngaluarkeun bau haseum
Nu munggaran ngadadarkeun éxtraxi zat ieu (ku cara distilasi sireum paéh) nyaéta naturalis Inggris John Ray, taun 1671
Munggaran disintésis tina asam hidrosianat ku kimiawan Prancis Joseph Gay-Lussac
Taun 1855, kimiawan Prancis séjénna, Marcellin Berthelot, ngembangkeun sintésisna tina karbon monoxida nu sarua jeung nu kiwari dipaké
Dina industri kimia, asam format dianggap sanyawa kimia nu teu nguntungkeun industri
Tapi, ahir taun 1960-an, asam format jadi hasil gigir industri asam asetat
ku sabab kamangpaatanana pikeun pangawét (preservatif) jeung antibaktéri parab ternak, kiwari malah geus dijieun dina industri nu mandiri
Asam format puyar na cai sarta mangrupa pangleyur organik pangpolarna, tapi bisa puyar ogé dina hidrokarbon
Dina hidrokarbon jeung "fase uap", wujudna lain dina molekul tunggal, tapi dimér nu kabeungkeut ku hidrogén
Dina fase gas, beungkeut hidrogén ieu ngabalukarkeun panyimpangan tina hukum gas idéal
Asam format padet jeung cair ngawangun jaringan molekul-molekul asam format nu kabeungkeut hidrogén
Asam format mibanda pasipatan kimia nu sarupa jeung [[asam karboxilat séjénna, ngan moal bisa ngabentuk boh [[asil klorida]] atawa [[anhidrida asam]]
Réaksi pikeun ngahasilkeun turunan-turunan éta kalah bakal ngahasilkeun [[karbon monoksida]]
Asam format bisa jadi karbon monoxida mun kapanasan
Asam format mibanda sipat [[réduksi|ngaréduksi]] kawas [[aldehida]]
Asam format mahiwal ti asam karboksilat séjén alatan kamampuhna dina réaksi adisi jeung [[alkéna]]
Asam format jeung alkéna meta kalawan cepet ngahasilkeun [[éster]] format
Tapi, mun aya asam nu tangtu kawas [[asam sulfat]] jeung [[asam hidroflorat|hidroflorat]], kalah varian [[réaksi Koch]] nu lumangsung, antukna nambahkeun asam format ka alkéna bakal ngahasilkeun asam karboksilat gedé
Uyah format pangbasajanna [[leyur]] na [[cai]]
Asam format dihasilkeun salaku hasil gigir di rupa-rupa pabrik kimia, utamana [[asam asetat]]
najan hasil gigir ieu kaitung loba, teu bisa nyukupan pangabutuh asam format kiwari, antukna perlu dijieun sacara husus
Nalika [[métanol]] jeung [[karbon monoksida]] dicampurkeun dina kaayaan [[basa]], bakal ngahasilkeun turunan asam format: [[métil format]], luyu jeung [[kasaruaan]] [[métanol|CH3OH]] + [[karbon monoksida|CO]] → HCOOCH3 Dina skala industri, réaksi ieu lumangsung dina fase cair jeung tekenan luhur: 80 °C jeung 40 atm
Basa nu pangilaharna dipaké nyaéta [[natrium métoksida]]
[[Hidrolisis]] métil format ngahasilkeun asam format: HCOOCH3 + [[cai|H2O]] → HCOOH + [[métanol|CH3OH]] Hidrolisis métanol sacara langsung merlukeun loba pisan cai sangkan bisa lumangsung sacara éfisién, antukna sababaraha pabrikan ngarancang maké jalan teu langsung, mimiti ku ngaréaksikeun métil format jeung [[amonia]] sangkan ngahasilkeun [[formamida]], nu lajeng dihidrolisis ku [[asam sulfat]] antukna ngahasilkeun asam format: [[métil format|HCOOCH3]] + [[amonia|NH3]] → [[formamida|HCONH2]] + [[cai|H2O]] [[formamida|HCONH2]] +
→ [[formamida|HCONH2]] + [[cai|H2O]] [[formamida|HCONH2]] + [[cai|H2O]] + ½[[asam sulfat|H2SO4]] → HCOOH + ½ [[amonium sulfat|(NH4)2SO4]] Téhnik ieu boga masalah, hususna dina hal miceun hasil gigir [[amonium sulfat]], antukna kaayeunakeun mah, sababaraha parbik ngembangkeun alat hémat énergi pikeun misahkeun asam format tina cai nu dipaké na hidrolisis langsung
Dina salah sahiji prosés ieu, nu dipaké ku [[BASF]], asam format dipisahkeun tina cai ku cara [[ékstraksi cair]] ngagunakeun basa organik
Mangpaat poko asam format lamun ditambahkeun kana pakan, bisa ngabantu ngirangan atanapi ngaleungitkeun baktéri [[Salmonella]] anu bisa waé aya dina éta pakan
Maksudna pikeun ngajaga kaamana pangan tur nyingkahan panyakit bisa népa ka mamana
asam format nyaéta salaku bahan [[pangawét]] jeung [[baktéri|antibaktéri]] parab ingon-ingon
Kujalan disemprotkeun ka jarami anu seger atawa "silase" (pakan anu diawétkeun) lainna, asam format ngalilakeun jarami janten buruk janten nutrisi masih kénéh aya dina waktos nu leuwih lila, biasana pikeun parab nalika usum tiris keur ternak/ingon-ingon
Dina industri ternak/[[poultry]]
Sababaraha "peternak" nyiruan ngagunakeun asam format pikeun ubar ngabasmi "tungau" pikeun ngalawan kutu "Varroa destructor"
Asam format ogé dimangpaatkeun dina sabagéan leutikdina industri tékstil sarta dina prosés nyamak kulit
Sababaraha ester format digunakeun salaku bagean tina bahan seuseungitan "(farpum)"
Bahaya poko asam format nyaéta nalika keuna kana kulit atawa panon (cairan atawa uapna)
Any of these exposure routes can cause severe chemical burns, and eye exposure can result in permanent eye damage
Inhaled vapors may similarly cause irritation or burns in the respiratory tract
Since carbon monoxide may also be present in formic acid vapors, care should be taken wherever large quantities of formic acid fumes are present
The US [[OSHA]] Permissible Exposure Level ([[PEL]]) of formic acid vapor in the work environment is 5 parts per million parts of air ([[ppm]])
Formic acid is réadily metabolized and eliminated by the body
Nonetheless, some chronic effects have been documented
Some animal experiments have demonstrated it to be a mutagen, and chronic exposure may cause liver or kidney damage
Another possibility with chronic exposure is development of a skin [[allergy]] that manifests upon re-exposure to the chemical
Tempo MSDS ("Material Safety Data Sheet") [[Kategori:Asam karboksilat]]
Di handap ieu mangrupa daptar parsial warna-warna katut artikel nu patali
Tempo ogé daptar jejer warna
Kidung Sunda nyaéta hiji karya sastra dina basa Jawa Tengahan dina wanda kakawin (dangding) nu sigana asalna ti Bali, ditulis dina daun lontar
Kakawin ieu nyaritakeun kajadian Perang Bubat nu dimimitian ku Prabu Hayam Wuruk ti Majapahit nu keur néang pigarwaeun
Lajeng anjeunna miharep putri karajaan Sunda (dina naskah ieu teu disebutkeun ngaranna), ngan kahayang ieu bantrok jeung kapengkuhan patih Gajah Mada nu nganggap urang Sunda kudu nurut kana kahayang Majapahit
Balukarna, di palabuan Bubat (tempat balabuhna rombongan ti Sunda) lumangsung perang campuh bébéakan nepi ka ampir sadaya rombongan Sunda gugur, kaasup putri Sunda nu nelasan manéh
Ieu teks téh aya nu dijieun jadi wangun wawacan nyaéta Wawacan Kidung Sunda anu ditulis maké basa Sunda
Ari sumberna nya tina hasil tarjamahan C.C
Vérsi Kidung Sunda
Prof Dr. C.C
Berg, ahli Walanda, manggihan aya sababaraha vérsi Kidung Sunda, di antarana (nu kungsi medal ti anjeunna) nyaéta Kidung Sunda eusina leuwih panjang batan Kidung Sundayana, jaba ajén kasusastranana leuwih luhung batan Kidung Sundayana
Kidung Sunda sawadina kudu dianggap salaku karya sastra, sarta lain dianggap sumber sajarah nu akurat, najan tangtu caritana dumasar kana kajadian nu kungsi aya
Garis badagna, carita ieu maké basa nu lugas jeung lancar, teu pabeulit sakumaha karya nu sarupa
Caritana nyampurkeun unsur-unsur romantis jeung dramatis nu matak hélok, sarta ngagunakeun gaya basa nu hirup
Kajadian Gajah Mada dicarékan ku Anepaken bisa ditepikeun kalawan atra
Lajeng Prabu Hayam Wuruk nu midangdam Putri Sunda nu geus tiwas kagambarkeun kalawan éndah matak kagagas nu macana
Carita nu aya dina ieu naskah ogé logis, iwal (meureun) moksana patih Gajah Mada
Tapi, moksana Gajah Mada jeung mangkatna Hayam Wuruk teu saluyu jeung naskah séjén kayaning kakawin Nagarakretagama
Hiji hal nu pikaresepeun deui nyaéta yén dina téks dibédakeun paham antara Nusantara jeung tatar Sunda
Arurang Sunda dianggap lain urang Nusantara, iwal ku patih Gajah Mada
Samentara nu disebut salaku arurang Nusantara nyaéta: urang Palembang, urang Tumasik (Singapura), Madura, Bali, Koci (
), Wandan (Maluku), Tanjungpura (Banjarmasin) jeung Sawakung (?)
(conto bait 1
Ieu hal ogé saluyu kalayan kakawin Nagarakretagama di mana tatar Sunda teu disebut salaku wewengkon Majapahit di mana aranjeunna kudu mayar upeti
Tapi di Nagarakretagama, Madura ogé teu disebut
Sakabéh naskah Kidung Sunda nu dicaritakeun di dieu asalna ti Bali, tapi teu jéntré naha naskah ieu ditulis di Jawa atawa di Bali
Lajeng pangarang naskah ieu can kanyahoan, kitu ogé mangsa ditulisna
Dina naskah ieu disebut-sebut ngeunaan bedil/mariem, tapi hal ieu teu bisa dipaké pikeun nangtukeun umur naskah, sabab urang Nusantara geus wanoh kana sarupaning bedil sahanteuna ti jaman datangna bangsa Portugis di Nusantara taun 1511
Malah sigana mah geus ti jaman saméméhna ti bangsa Cina, sabab nalika Portugis datang ka Maluku, maranéhna disambut ku témbakan kahormatan
Sababaraha potongan téks
Di handap ieu aya sababaraha potong téks hasil alih aksara, dicutat tina buku C.C
"Ih angapa, Gajah Mada, agung wuwusmu i kami, ngong iki mangkw angaturana sira sang rajaputri, adulurana bakti, mangkana rakwa karěpmu, pada lan Nusantara dede Sunda iki, durung-durung ngong iki andap ring yuda."
"Abasa lali po kita nguni duk kita aněkani jurit, amrang pradesa ring gunung, ěnti ramening yuda, wong Sunda kagingsir, wong Jipang amburu, praptâpatih Sunda apulih, rusak wadwamu gingsir."
"Mantrimu kalih tinigas anama Lěs Beleteng angěmasi, bubar wadwamu malayu, anânibani jurang, amurug-murug rwi, lwir patining lutung, uwak setan pating burěngik, padâmalakw ing urip. "
"Mangke agung kokohanmu, uwabmu lwir ntuting gasir, kaya purisya tinilar ing asu, mengkene kaharěpta, tan pracura juti, ndi sasana tinutmu gurwaning dustârusuh, dadi angapusi sang sadubudi, patitânêng niraya atmamu těmbe yen antu."
Gajah Mada dicarékan ku utusan Sunda (bait 1.66b – 1.68a.)
Alihbasa: "Hé Gajah Mada, naon maksudna anjeun gedé bacot ka kami
Kami mah rék mawa Rajaputri, sedeng anjeun kalah miharep kami mawa upeti kawas ti Nusantara
Kami mah béda
Kami urang Sunda, can kungsi éléh perang
Kawas nu poho baé sia baheula, nalika anjeung keur perang di wewengkon pagunungan
Perang campuh diuudag urang Jipang
Terus patih Sunda datang deui sahingga pasukan dia mundur
Mantri sia nu dua nu ngaranna Les jeung Beleteng dikadék nepi ka paéh
Pasukan sia bubar jeung kalabur
Aya nu labuh ka jurang sarta ti kakarait kana cucuk rungkang
Maranéhna paéh kawas lutung, owa, jeung setan, lalumengis ménta hirup
Ayeuna sia gedé sungut
Bau sungut sia kawas kasir, kawas tai anjing
Ayeuna kahayang sia teu sopan sarta hianat
Nuturkeun ajaran naon salian ti hayang jadi guru nu ngabohong jeung milampah rucah
Nipu jalma budi hadé
Mun paéh, roh sia bakal asup naraka!"
" [...], yan kitâwĕdîng pati, lah age marĕka, i jĕng sri naranata, aturana jiwa bakti, wangining sĕmbah, sira sang nataputri."
"Wahu karungu denira sri narendra, bangun runtik ing ati, ah kita potusan, warahĕn tuhanira, nora ngong marĕka malih, angatĕrana, iki sang rajaputri."
"Mong kari sasisih bahune wong Sunda, rĕmpak kang kanan keri, norengsun ahulap, rinĕbateng paprangan, srĕngĕn si rakryan apatih, kaya siniwak, karnasula angapi."
Raja Sunda nu nolak sarat-sarat Majapahit (bait 2.69 – 2.71)
Alihbahasa: "Sireñanira tinañan, unggwani sang rajaputri, tinuduhakěn aneng made sira wontěn aguling, mara sri narapati, katěmu sira akukub, perěmas natar ijo, ingungkabakěn tumuli, kagyat sang nata dadi atěmah laywan."
"Wěněsning muka angraras, netra duměling sadidik, kang lati angrawit katon, kengisning waja amanis, anrang rumning srigading, kadi anapa pukulun, ngke pangeran marěka, tinghal kamanda punyaningsun pukulun, mangke prapta angajawa."
"Sang tan sah aneng swacita, ning rama rena inisti, marmaning parěng prapta kongang mangkw atěmah kayêki, yan si prapta kang wingi, bangiwen pangeraningsun, pilih kari agěsang, kawula mangke pinanggih, lah palalun, pangdaning Widy angawasa. "
"Palar-palarěn ing jěmah, pangeran sida kapanggih, asisihan eng paturon, tan kalangan ing duskrěti, sida kâptining rawit, mwang rena kalih katuju, lwir mangkana panapanira sang uwus alalis, sang sinambrama lěnglěng amrati cita. "
"Sangsaya lara kagagat, pětěng rasanikang ati, kapati sira sang katong, kang tangis mangkin gumirih, lwir guruh ing katrini, matag paněděng ing santun, awor swaraning kumbang, tangising wong lanang istri, arěrěb-rěrěb pawraning gělung lukar. "
Prabu Hayam Wuruk yang meratapi Putri Sunda yang telah tewas (bait 3.29 – 3
Ramatloka (tina "ramat" jeung "loka", Ing
"website") nyaéta sakumpulan ramatkaca ("webpage"), nyaéa dokumén HTML/XHTML nu bisa dibuka ngaliwatan HTTP na Internét
Kaca-kaca ramatloka dibuka tina akar umum ("common root") URL, imahkacana ("homepage"), nu biasana aya/diteundeun dina server fisik nu sarua
URL nyusun kaca-kacana dina rupa hambalan-hambalan/hirarki, najan "hyperlink" di antarana nangtukeun kumaha nu maca nangkep struktur beuleugeunjeurna sarta kumaha lalu lintas ramat ("web traffic") ngalir di antara bagian-bagian lokana
Sababaraha (bagian) ti ramatloka merlukeun daptar, nu kudu dibayar, misalna, unggal bulan, atawa gratis
Contonya nyaéta loka-loka pornografi Internét, warta, judi/kaulinan, jeung loka nu nyadiakeun data pasar modal "real-time"
Glukosa, salah sahiji gula monosakarida, nyaéta salah sahiji karbohidrat pangpentingna nu dipaké salaku sumber tanaga pikeun sato jeung tutuwuhan
Glukosa mangrupa salah sahiji hasil utama fotosintésis jeung modal pikeun réspirasi sélular
Bentuk alami (-glukosa) disebut ogé dékstrosa, utamana mun di industri pangan
Glukosa (C6H12O6, beurat molekul 180.18) kaasup héxosa—monosakarida nu ngandung genep atom karbon
Glukosa mangrupa aldehida (ngandung gugus -CHO)
Lima karbon jeung hiji oxigénna ngabentuk cingcin nu disebut "cingcin piranosa", bentuk paling stabil pikeun aldosa nu karbonan genep
Dina cingcin ieu, tiap karbon kabeungkeut kana gugus gigir hidroxil jeung hidrogén iwal atom nu kalima, nu kabeungkeut kana atom karbon kagenep di luar cingcin, ngabentuk hiji gugus CH2OH
Struktur cingcin ieu aya dina kasatimbangan jeung bentuk nu leuwih réaktif, nu proporsina 0.0026% dina pH 7
Glukosa mangrupa sumber tanaga nu aya di mana-mana dina biologi
Urang bisa ngaduga alesan naha glukosa, lain monosakarida séjén kawas fruktosa, loba pisan dipaké
Glukosa bisa dibentuk tina formaldehida dina kaayaan abiotik, antukna bakal gampang disadiakeun pikeun sistim biokimia primitif
Hal nu leuwih penting pikeun organisme tingkat luhur nyaéta kacondongan glukosa, dibandingkan jeung gula héxosa séjénna, nu teu gampang meta sacara nonspésifik jeung gugus amino dina protéin
Réaksi ieu (glikosilasi) ngaréduksi atawa malah ngaruksak fungsi rupa-rupa énzim
Lambatna laju glikosilasi ieu ku sabab glukosa lolobana aya dina isomér siklik nu kurang réaktif
Najan kitu, komplikasi akut saperti diabétes, lolong, gagal ginjal, jeung karuksakan saraf periferal (‘’peripheral neuropathy’’), kamungkinan balukar tina glikosilasi protéin
Dina réspirasi, ngaliwatan runtuyan réaksi nu dikatalisis énzim, glukosa kaoxidasi nepi ka tungtungna jadi karbon dioxida jeung cai, ngahasilkeun énergi, utamana dina bentuk ATP
Saméméh dipaké, glukosa dipecéh tina polisakarida
Glukosa jeung fruktosa dibeungkeut sacara kimiawi jadi sukrosa
aci, selulosa, jeung glikogén nu mangrupa polimér glukosa umum polisakarida)
Déxtrosa kabentuk alatan leyuran -glukosa muter kapolarisasi cahaya ka katuhu
Dina kasus nu sarua -fruktosa disebut "lévulosa" sabab leyuran lévulosa muter kapolarisasi cahaya ka kénca
Gula aya dina dua énantiomér ( isomér eunteung), -glukosa jeung -glukosa, tapi dina organisme, nu kapanggih ngan isomér
Hiji karbohidrat boga bentuk atawa patali jeung konformasi isomérik dina karbon 5
Mun aya di katuhu proyéksi Fischer, mangka bentuk cingcinna énantiomér , mun ka kénca, mangka jadi énantiomér
Gampang pisan diapalkeun, nujul ka pikeun "dextro”, nu mangrupa akar basa Latin pikeun "right" (katuhu), sedengkeun pikeun "levo" nu mangrupa akar kecap "left" (kénca)
Struktur cingcinna sorangan bisa kabentuk ku dua cara nu béda, nu ngahasilkeun glukosa-α (alfa) jeungt β (béta)
Sacara struktur, glukosa-α jeung -β béda dina gugus hidroxil nu kabeungkeut dina karbon kahiji dina cingcinna
Bentuk α mibanda gugus hidroxil "di handapeun" hidrogénna (sakumaha molekul ieu biasa digambarkeun, kawas katempo dina gambar di luhur), sedengkeun bentuk β gugus hidroxilna aya "di luhureun" hidrogénna
Dua bentuk ini kabentuk piligenti sapanjang waktu dina leyuran cai, nepi ka nisbah stabil α:β 36:64, dina prosés nu disebut "mutarotasi" nu bisa dicepetkeun
Peran dina métabolisme
Karbohidrat mangrupa sumber énergi utama pikeun awak manusa, nu nyadiakeun 4 kalori (17 kilojoule) énergi pangan per gram
Mecahkeun karbohidrat (misalna aci) ngahasilkeun mono- jeung disakarida, utamana glukosa
Ngaliwatan glikolisis, glukosa geuwat aub dina produksi ATP, nu mawa énergi sél
Di sisi lian, glukosa penting pisan dina produksi protéin jeung dina métabolisme lipid
Ku sabab dina sistim saraf pusat euweuh métabolisme lipid, jaringan ieu gumantung pisan ka glukosa
Glukosa diserep kana sirkulasi getih ngaliwatan saluran cerna
Glukosa ieu sawaréh lajeng langsung jadi bahan bakar sél otak, sedengkeun nu lianna ka ati jeung otot, nu neundeun salaku glikogén ("aci sato") jeung sél lemak, nu neunden salaku lemak
Glikogén mangrupa sumber énergi cadangan nu bakal dirobah deui jadi glukosa nalika butuh leuwih loba énergi
Najan lemak simpenan bisa ogé jadi sumber énergi cadangan, lemak teu pernah sacara langsung dirobah jadi glukosa
Fruktosa jeung galaktosa, gula lian nu dihasilkan tina mecah karbohidrat, langsung diangkut ka ati, nu ngarobah jadi glukosa
Taun 2002 dijadikeun Taun Wisata Lingkungan jeung Pagunungann Internasional ("International Year of Ecotourism and Mountains")
Kaca navigasi kalénder taun Maséhi:
De Finetti's theorem
Islam (basa Arab: الإسلام, "Al-Islām"; Aksara Sunda: ᮄᮞᮣᮙ᮪) "kapasrahan ka Gusti") nyaéta hiji ageman tauhid, kaasup rungkun ageman Ibrahim (ageman anu percaya kana kanabian Ibrahim)
Kalayan kurang leuwih 1,2–1,3 miliar pangagemna , Islam mangrupa ageman kadua panglobana di dunya
Pangagem ajaran Islam disebut muslim
Islam ngajarkeun yén Gusti (Alloh) nurunkeun Firman-Na ka manusa ngaliwatan para Nabi jeung Rasul sarta Muhammad ﷺ mangrupa Rasul panungtungan nu diutus ka dunya
Dina basa Arab, Islām hartina “sumerah diri” sarta mangrupa Dīn nu hartina "aturan" atawa "sistim" Kapercayaan
Muslim kudu percaya kana Rukun Iman nu 6 perkara nyaéta: Gusti
Konsép dasar dina Islam nyaéta tauhid nyaéta ngaku kaésaan Gusti, sarta nampik sagala wangun nyakutukeun atawa midua kamanten-Na
Konsép ieu dicicikeun kalawan écés sarta basajan dina surat Al-Ikhlash (surat ka-112) anu tarjamahanana tayalian: Dina basa Arab, Gusti disebut minangka "Allah", urang Sunda tos biasa ngucap "Alloh" atawa "Pangéran"
Kecap ieu sacara étimologi nyambung kalawan ilah "kapangéranan", Alloh nyaéta ogé kecap anu dipaké ku urang Kristen (Nasrani) sarta Yahudi Arab minangka tarjamahan ti ho théos ti Jangji-pasini Anyar sarta Septuaginta
Ngaran "Alloh" henteu mibanda wangun loba sarta henteu diasosiasikeun kalawan génder nu tangtu
Dina Islam sakumaha ditepikeun dina Al Qur'an disebutkeun: "(Anjeunna) nu nyiptakeun langit sarta bumi
Anjeunna ngajadikeun pikeun Anjeun ti jinis Anjeun sorangan pasangan-pasangan sarta ti jinis sato ingon-ingon pasangan- pasangan (ogé), dijadikeun-Na anjeun ngembang biak jeung jalan éta
Teu aya hiji ogé anu sarupa jeung anjeuna, sarta Anjeuna anu Maha Ngadangu sarta Ningal"
(QS 42-11) Alloh nyaéta Ngaran Pangéran (ilah) sarta hiji-hijina Pangéran sakumaha anu didugikeun ka manusa ngaliwatan Al Quran: "Saéstuna sim kuring ieu téh Alloh, taya Pangéran (anu hak) sajaba sim kuring, mangka sembah sim Kuring sarta dirikankeu sholat pikeun nginget sim Kuring"
20: 14) Pamakéan kecap Alloh sacara "linguistik" ngécéskeun kahijian
Umat Islam percaya yén Pangéran anu maranéhanana sembah nyaéta sarua jeung Pangéran umat Yahudi sarta Nasrani, dina hal ieu téh Nabi Ibrahim
Tapi, Islam nampik ajaran Kristen alatan paham Trinitas di mana hal ieu dianggap "Politheisme"
Nyutat Qur'an, surat An-Nisa (4):171: "Héi Ahli Kitab, ulah manéh ngaleuwihan wates dina ageman sarta ulah manéh ngomong ka Alloh kajaba anu bener
Saéstuna Al-Masih, Isa putra Maryam éta téh utusan Alloh sarta (anu diciptakeun jeung kalimah-Na) anu dipangnepikeun ka Maryam sarta (jeung tiupan) roh ti Mantenna
Mangka iman manéh ka Alloh sarta rasul-rasul-nya
Sarta ulah manéh ngomong:"Pangéran éta aya tilu", geus, geura eureun ti omongan éta
Éta leuwih alus pikeun manéh
Saéstuna Alloh Pangéran anu Maha Esa
Maha suci Alloh ti miboga anak, sagala anu di langit sarta di bumi nyaéta kepunyaan-nya
Cukup Alloh minangka Pamulasara"
Dina Islam "visualisasi" atawa ngagambarkeun Pangéran henteu ditepungan, hal ieu dipahing alatan bisa boga tungtungna dina gaberhalakeun sarta malahan panghina, alatan Pangéran henteu sarupa sareng naon wae ogé (Asy-Syuraa QS
Minangka gantina, Islam ngagambarkeun Pangéran dina 99 ngaran / gelar / landian Pangéran (asma'ul husna) anu ngagambarkeun sipat kapangéranna sakumaha anu aya dina Al Qur'an
Dasar Hukum Islam nyaéta Al Quran sarta Sunnah Nabi Muhammad ﷺ. Hukum Islam, nurutkeun surat Al-ahzhab ayat 36, lamun Alloh sarta Rosul-Na geus netepkeun hiji hukum, mangka manusa henteu bisa nampikna
Sajaba ti éta, lamun hukum kasebut henteu kapanggih "naskh" na dina Al Quran sarta Sunnah, mangka manusa kaci pikeun ngalakonan Ijtihad
Ijtihad ngan kaci dipigawé ku jalma-jalma zuhud, sholeh, sarta alus amalnya Rukun Islam
Para ulama netepkeun yén tiap Muslim kudu tumut kana 5 asas dina Islam nu disebut Rukun Islam: Qur'an
Al Qur'an nyaéta kitab suci pikeun ummat Islam
Sacara harfiah Qur'an hartosna bacaan
Tapi cacak kadéngé ngarujuk ka hiji buku/kitab, ummat Islam ngarujuk Al Qur'an sorangan leuwih dina kecap-kecap atawa kalimah di jerona, lain dina wangun fisikna minangka hasil citakan
Umat Islam percaya yén Al Qur'an ditepikeun ka Nabi Muhammad SAW ngaliwatan malaékat Jibril
Penurunannya sorangan lumangsung sacara bertahap antara taun610 nepi ka nepi ka maotna anjeunna 632 masehi
Cacak Al Qur'an leuwih réa ditransfer ngaliwatan apalan, tapi minangka tambahan réa pamilu Islam dina mangsa éta anu nuliskeunana dina tulang, batu-batu sarta dangdaunnan
Umat Islam percaya yén Al Qur'an anu aya ayeuna persis sarua jeung anu ditepikeun ka Muhammad SAW, saterusna ditepikeun deui ka pamiluna, anu saterusna ngapalkeun sarta nulis eusi Al Qur'an kasebut
Sacara umum para ajengan nyatujuan yén vérsi Al Qur'an anu aya ayeuna, mimiti dikompilasi dina mangsa kekhalifahan Utsman bin Affan (khalifah Islam ke-3) anu berkisar antara 650 nepi ka 656 Masehi
Utsman bin Affan saterusna ngirimkeun duplikat ti vérsi kompilasi ieu ka sakumna penjuru kakawasaan Islam dina mangsa éta sarta maréntahkeun sangkan kabéh vérsi sajaba ti éta dibinasakeun pikeun kasaragaman
Al Qur'an mibanda 114 surat (bab), sarta sajumlah 6.236 ayat (aya béda gumantung cara ngitung)
Ampir kabéh Muslim ngapalkeun sahenteuna sawatara bagian ti sakabéh Al Qur'an, maranéhanana anu ngapalkeun sakabéh Al Qur'an dipikawanoh minangka hafiz (loba:huffaz)
Pencapaian ieu lain hiji hal anu arang, dipercaya yén ayeuna aya jutaan penghapal Al Qur'an diseluruh dunya
Muslim ogé percaya yén Al Qur'an aslina ngan Basa Arab
Hasil tarjamahan Al Qur'an ka sagala rupa basa henteu mangrupa Al Qur'an éta sorangan
Ku alatan éta tarjamahan ngan mibanda kalungguhan minangka koméntar ka Al Qur'an atawa hasil usaha néangan harti Al Qur'an, tapi lain Al Qur'an éta sorangan
Naskah (basa Latin "manuscript": "manu scriptus" ditulis tangan), sacara husus, nyaéta sadaya dokumén tinulis nu ditulis leungeun (atawa diukir), dibédakeun ti dokumén citakan atawa salinanana ku cara lain
Kecap 'naskah' asalna tina basa Arab "nuskhatum" nu hartina lambaran kertas
Naskah dina sajarah
Saméméh aya percitakan, sakabéh dokumén tinulis kudu dijieun jeung dilobaan ku cara ditulis leungeun
Biasana, naskah dijieun dina bentuk gulungan, buku, jeung untuyan naskah nu "ditulis" dina lontar/nipah, daluang (kertas tradisional nu seratna kasar), jeung kertas
Di Asia Tenggara, dina milénium kahiji, dokumén penting dijieun dina lambaran tambaga nu dilemesan ku diduruk, asrta diukir ku tatah logam
Di Filipina, misalna, dina abad ka-9, dokumén teu diukir ku tatah, tapi sarua jeung panyitak dot-matriks kiwari
Dokumén kawas kieu jarang kapanggih, dibanding jeung naskah-naskah nu dijieun dina daun atawa awi
Ngan, iklim tropis nu lembab ngabalukarkeun naskah-naskah tina bahan organik gampang pisan ruksak
Di Nusantara, naskah-naskah nu dijieun dina daun lontar/nipah jeung daluang loba dipaké
Sakumaha kiwari, naskah dina daluang ditulis ngagunakeun kalam/koas, sedengkeun dina dangdaunnan, tulisanana diukir ngagunakeun péso leutik nu disebut péso pangot
Di Kulon, nalika jaman klasik nepi ka abad-abad awal mangsa Kristen, naskah-naskah ditulis tanpa spasi antarkecap ("scriptio continua"), antukna pikeun nu teu biasa mah susah pisan
Salinan naskah-naskah éta biasana ditulis dina aksara Yunani jeung basa Latin nu asalna ti abad ka-4 nepi ka abad ka-8, digolongkeun dumasar dipaké/henteuna aksara kapital atawa aksara leutik
Numutkeun "Library and Information Science", naskah téh nyaéta sadaya barang tulisan leungeun nu aya dina koléksi pabukon atawa arsip; misalna, surat-surat atawa buku poéan pribadi hiji jalma nu aya na koléksi hiji pabukon
Dina jihat séjén, istilah "naskah" teu ukur dipaké pikeun sagala rupa nu dituis leungeun
Dina pawedalan buku, kalawarta, jeung musik, naskah hartina salinan asli karya nu ditulis ku hiji pangarang atawa komponis
Dina dunya perfilman jeung téater, naskah hartina téks pamaén drama, nu dipaké ku pausahaan téater atawa kru film nalika dijieunna hiji paminton atau film
Saléh Danasasmita (Sumedang, 7 Juni 1933 - Bogor, 8 Agustus 1986), ahli sajarah Sunda, sastrawan, rédaktur
Saléh Danasasmita lulusan Jurusan Sejarah IKIP Bandung éksténsi Bogor, loba diajar sacara otodidak ngeunaan sajarah Sunda, kaasup diajar basa Kawi katut aksara Sunda
Ku jalan kitu, anjeunna bisa maca sarta naliti naskah-naskah, utamana Sunda buhun kalawan daria
Taun 1957, babarengan jeung sawatara sastrawan Sunda lianna, anjeunna ngadegkeun—tuluy jadi salah saurang rédaktur—majalah "Manglé"
Ti taun 1961 nepi ka 1963, anjeunna mingpin majalah "Baranangsiang", nu medal di Bogor
Tulisan-tulisan anjeunna dina basa Sunda ngeunaan sajarah Sunda dimuat dina "Manglé", "Baranangsiang", "Hanjuang", jeung "Sipatahunan"
Lian ti ngaguar sajarah Sunda, Saléh ogé remen nulis ngeunaan kasenian Sunda jeung sakapeung sok nulis sajak, dangding, jeung carpon
Saléh kungsi ngawulang di SMP, SMA, jeung SPG
Kungsi ogé nyepeng kalungguhan Kasi Tenaga Téknis Bidang Muskala Kanwil Dépdikbud Jawa Kulon (1982 - 1986)
Di Bogor, anjeunna kungsi jadi anggota DPRD Kodya Bogor (1964 - 1967)
Buku-bukuna nu geus medal di antarana "Séwaka Darma", "Sanghyang Siksa Kanda ng Karesian", "Amanat Galunggung" (1987), "Babad Pajajaran" (1977), "Sejarah Jawa Barat" (1984), jeung "Sejarah Bogor" (1983)
Prof. Dr. H. Édi S. Ékadjati () nyaéta ahli sajarah Sunda jeung sajarah Indonesia
Dipikawanoh minangka pakar naskah Sunda
Terahir anjeunna jadi Guru Besar jeung dosén Fakultas Sastra Universitas Padjajaran sarta Pupuhu Pusat Studi Sunda
Edi S. Ekadjati meunang gelar sarjana ti Universitas Padjadjaran Jurusan Sajarah Fakultas Sastra (1964-1971) sarta gelar doktor ti Universitas Indonésia Program Studi Filologi (1976-1979) kalawan disertasi "Carita Dipati Ukur: Sebuah Karya Sastra Sejarah"
Ekadjati ogé kungsi ngilu studi ngeunaan filologi pikeun panalungtikan sajarah di Universitas Leiden (1974-1975) tur kungsi deuih jadi Guru Besar Tamu di Reséarch Institute for Language and Cultures of Asia and Africa di Tokyo University of Foreign Studies, Jepang
Nalika nganjrek di Jepang dina taun 2002, anjeunna ngayakeun panalungtikan ngeunaan kebudayaan Sunda dina zaman Karajaan Pajajaran
Ekadjati dipikawanoh ogé minangka salah saurang nu ngadegkeun Yayasan Kebudayaan Rancagé jeung Caraka Sundanologi, babarengan jeung para inohong séjénna
Karya-karya anjeunna di antarana "Cerita Dipati Ukur" jeung "Kebudayaan Sunda: suatu pendekatan sejarah"
Edi S. Ekadjati kungsi kasinugrahan sababaraha pangajén, di antarana: Satyalencana Karya Sastra 20 Taun (1998) ti présidén Indonésia, Satya Karya Bhakti 15 Taun (1996), Adhitya Tridharma Nugraha salaku Dosén Tuladan Tingkat Nasional Taun 1982 jeung kasinugrahan Hadiah Sastra Rancagé widang Jasa taun 2001
Timeline of geology
Sanyawa organik nyaéta golongan besar sanyawa kimia nu molekulna ngandung karbon, iwal karbida, karbonat, jeung oksida karbon
Studi ngeunaan sanyawaan organik disebut kimia organik
Loba di antara sanyawaan organik, kawas protéin, lemak, jeung karbohidrat, mangrupa komponén penting dina biokimia
Di antara sababaraha golongan sanyawaan organik nyaéta sanyawa alifatik, ranté karbon nu bisa dirobah gugus fungsina; hidrokarbon aromatik, sanyawaan nu ngandung paling henteu hiji cingcin bénzéna; sanyawa hétérosiklik nu ngawengku atom-atom nonkarbon dina struktur cingcinna; jeung polimér, molekul ranté panjang gugus ngulang
Pangbéda antara kimia organik jeung anorganik nyaéta aya/henteuna beungkeut karbon-hidrogén
antukna, asam karbonat kaasup anorganik, sedengkeun asam format, asam lemak munggaran, organik
Ngaran "organik" nujul kana sajarahna, dina abad ka-19, nu dipercaya yén sanyawa organik ngan bisa disintésis dina awak organisme dina "vis vitalis" - "life-force"
Lolobana sanyawaan kimia murni dijieun sacara artifisial
Alfred Bernhard Nobel (21 Oktober 1833, Stockholm, Swédia - 10 Désémber 1896, San Remo, Italia)
Kimiawan Swédia, insinyur nu manggihan dinamit
Anjeunna kawentar ku dilembagakeunana Hadiah Nobel
Unsur sintétik Nobelium dicokot tina ngaranna
Alfred Nobel téh putra katilu Immanuel Nobel (1801-1872), dibabarkeun di Stockholm, tapi lajeng ngalih ka St. Petersburg, tempat ramana mitembeyan usaha "torpédo"
Taun 1859, usaha ieu diwariskeun ka putrana nu kadua, Ludvig Emmanuel (1831-1888), nepi ka jadi badagna
Sedengkeun Alfred balik ka Swédia jeung ramana alatan usaha kulawargana bangkrut, nu lajeng ngarojong anjeunna neuleuman bahan peledak, utamana ngeunaan kasalametan dina cara nyieun &amp; ngagunakeun nitrogliserin (kapanggih taun 1847 ku Ascanio Sobrero, salah saurang muridna di Universitas Torino)
Di pabrikna kungsi sababaraha kali kacilakaan (bahanna ngabeledug) di Heleneborg, nu salah sahijina malah ngabalukarkeun adina jeung sababaraha urang pagawéna palastra dina taun 1864
Nobel manggihan yén mun nitrogliserin ditapelkeun kana bahan panyerep ("absorbent") nu inert kawas kieselguhr ("diatomaceous earth"), hasilna bakal leuwih aman nalika dimanipulasi
Campuran ieu dipaténkeun taun 1867 maké ngaran "dynamite"
Anjeunna lajeng nyampurkeun nitrogliserin jeung bahan peledak lianna, "gun-cotton", nu ngahasilkeun bahan kawas jélli transparan nu leuwih kuat batan dinamit
"Blasting gelatin" ieu dipaténkeun taun 1876, dituturkeun ku produk lianna nu sarupa, tapi ditambahan kalium nitrat, bubur-kai, jeung sababaraha zat lianna
Sababaraha taun salajengna, Nobel ngahasilkeun ballistite, salah sahiji nitrogliserin bubuk mesiu tanpa haseup nu munggaran
Bubuk ieu mangrupa prékursor cordite, nu ku Nobel diklaim kawengku dina paténna
Han er også en megestsnil mann
Aksara Pegon atawa Arab Pegon (disebut ogé aksara Jawi) nyaéta aksara Arab nu diadaptasi pikeun nulis basa Malayu, basa Jawa, jeung basa Sunda (jeung di Nusantara umumna nu kapangaruhan Islam?)
Aksara ieu mangrupa salah sahiji aksara resmi di Brunéi, sarta (kungsi) di paké di Malaysia, Filipina, Indonésia, jeung Singapura, utamana di kalangan Muslim
Aksara Pegon geus aya di Nusantara ti sababaraha abad ka tukang, tumuwuh nalika datangna Islam ka wewengkon ieu
Aksara ieu méh sarua jeung aksara Arab, ngan katambah ku sababaraha aksara pikeun nyaluyukeun jeung basa-basa nu dipaké di Nusantara
Aksara Pegon mangrupa salah sahiji tulisan munggaran nu dipaké di Malayu, dipaké ti mangsa Pasai, nepi ka mangsa Kasultanan Malaka, Johor, jeung Acéh abad ka-17
Bukti ngeunaan ieu bisa kapanggih dina prasasti Trengganu, taun 1303 (702 H), sedengkeun aksara Latin dipaké kira panungtungan abad ka-19
Panda ("Ailuropoda melanoleuca", "Giant Panda") nyaéta hiji mamalia nu kiwari digolongkeun kana kulawarga biruang, Ursidae, nu asli ti Cina tengah
panda hirup di wewengkon pagunungan, kawas Sichuan jeung Tibét
Panda dijadikeun lambang Yayasan Alam Liar Sadunya (World Wildlife Fund, WWF), hiji organisasi konservasi alam
Ti panengah abad ka-20, panda ogé jadi lambang nasional Cina, sarta dijadikeun koin emas Cina
Najan sacara taksonomi digolongkeun karnivora, dahareunana mah sabenerna tutuwuhan, utamana awi
Panda ogé beuki endog jeung serangga pikeun sumber protéinna
Pikeun sababaraha dekade klasifikasi taksonomi panda dipadungdengkeun sabab panda jeung dulur jauhna Panda Beureum mibanda ciri-ciri nu mirip biruang jeung careuh
Tapi, uji genetik nétélakeun yén panda mémang biruang sarta asup kana kulawarga Ursidae
Dulur pangdeukeutna nyaéta "Spectacled Bear" di Amérika Kidul
Tinggal hiji deui, sabab Panda Beureum masih dipadungdengkeun, naha asup kulawarga Ursidae atawa careuh, Procyonidae
Panda kaasup spésiés nu kaancam punah alatan habitatna nu beuki heureut sarta laju kalahiran nu jarang, boh di habitat aslina atawa di panginguan
Di alam aya kira 1.600 sato
Panda munggaran kawénéhan ku urang Kulon taun 1869 ku misionaris Prancis Armand David
Panda dipikaresep ku masarakat umum sabab watekna nu lucu, katambah ku kadaharanana nu mangrupa awi
Ngaran 'panda' sakumaha ngaran umum kiwari asalna tina Panda Beureum, nu mangrupa dulur jauhna di Éropa nu sarua dahar awi
Saméméh kapanggih patalina jeung Panda Beureum taun 1901, "Giant Panda" disebut Mottled Béar ("Ailuropus melanoleucus") atawa Parti-coloured Béar
Ngaran Cina pikeun Panda nyaéta , nu ogé bisa dibalikkeun jadi , nu hartina "ucing-biruang" atawa "biruang-ucing"
tempo téks Beruk ngabentuk marga Macaca ti monyét Dunya Buhun (Ing
"Old World monkeys")
Beruk mangrupa monyét genus primata anu panglobana nyebar, sagigireun manusa, ti Afrika kalér nepi ka Jepang
Kiwari geus aya salapan welas spésiés beruk nu geus dipiwanoh, kaasup monyét geus pisan dipiwanoh ku masarakat awam, kayaning Beruk Résus ("Rhesus Macaque", Monyét Résus téa), "Macaca mulatta", jeung Beruk Barbari (Barbary Macaque), "M. sylvanus", hiji koloni nu hirup di pagunungan Jabal Torik
Najan sababaraha spésiésna teu buntutan, jeung ku sabab kitu sok diaku kera (Ing
"ape"), bisa dipastikeun yén mémang bener monyét, nu taya patalina jeung kera gedé (Ing
"great ape") dina kulawarga Hominidae atawa kera leutik dina kulawarga Hylobatidae
Sababaraha spésiés beruk geus loba dipaké pikeun panalungtikan médis
Ahir 1990-an kapanggih yén ampir sakabéh (90%-an) beruk kukutan atawa beunang néwak mawa virus hérpes-B
Virus ieu teu nanaon pikeun beruk, tapi bahya pisan mun népa ka manusa
Lodaya atawa maung lodaya (basa Latin: "Panthera tigris"; sok aya ogé nu nyebutna maung hungkul) nyaéta mamalia kulawarga Felidae, salah sahiji maung nu asup kana marga Panthera
Sakumaha ilaharna bangsa maung, lodaya téh karnivora
Lodaya lolobana hirup di leuweung jeung tatar jukut (nu luyu pikeun nyamuni/"kamuflase"na)
Ti antara sadaya ucing gedé, ukur lodaya jeung jaguar nu bisaan ngojay, sakumaha urang biasa manggihan lodaya keur ngojay di situ atawa wahangan
Lodaya ilaharna moro sorangan, ngamangsa utamana hérbivora sedeng kayaning uncal, mencek, jeung bagong
Sigana ukur manusa nu mangrupa prédator lodaya, nyaéta dina raraga moro jeung pikeun ngarah siritna, nu ceuk sakaol, padahal teu bener, mangrupa afrodisiak
Alatan ruksak habitatna jeung diboro, populasi lodaya beuki nyirorot antukna asup kana daptar spésiés nu kaancam tumpur
Lodaya mangrupa salah sahiji sato nu aya dina punclut ranté dahareun
Lodaya biasa nalukkeun mangsana ti mana baé, biasana mah dibongohan, ngégél beuheungna nepi ka tikorona mites atawa megatkeun s Subspésiés
Lodaya kabagi kana dalapan subspésiés, tilu di antarana geus dianggap lastari, sarta hiji ampir punah
Lodaya (kungsi) hirup di Rusia, Sibéria, Iran, Afganistan, India, Cina, jeung Asia tenggara, kaasup kapuloan Sunda
Di antara nu aya kénéh, nyaéta:
Hasan bin Ali bin Abu Tolib (625 - 669), incu Nabi Muhammad ti Fatimah Zahra jeung Ali bin Abu Tolib
Semar atawa lengkepna Semar Badranaya, salah saurang tokoh dina carita Mahabarata, nyaéta salah saurang badéga nu ngawulaan para Pandawa
Semar sok ogé disebut Lurah Semar Kudapawana
Nurutkeun caritana, Semar tadina boga dedeg pangadeg kasép ngalémpéréng konéng, terah déwa anu sakti pilitanding, ngaranna Batara Ismaya atawa Sang Hyang Munget, putra "Sang Hyang Wenang", nu hirup di "Kalampit Sireng", "Kahyangan"
Diusir ti Kahyangan
Dina hiji waktu, Semar kabita ku jimat "Layang Jamus Kalimusada" nu dipimilik ku adina, Sang Hyang Rancasan
Bakat ku kabongroy ku éta pusaka, manéhna jeung adina nu hiji deui, Sanghyang Antaga, ngahurup Sanghyang Rancasan nepi ka tiwasna
Malah bugangna didalahar ku duaan, sedengkeun pusakana leungit taya tapakna
Sanggeus kitu, Semar jeung adina ngadadak saralin jinis, robah jadi dedegan jalma nu pikahinaeun
Maranéhna dialusir ku ramana, Sanghyang Wenang, dibuang ka Marcapada: Sanghyang Ismaya jadi Semar, sedengkeun Sanghyang Antaga jadi Togog
Kumawula ka Pandawa
Semar kacida ngarasa kaduhung ku hiji ku dua, tina gagah gandang sampulur, dedeganana robah jadi goréng patut: beuteung bucitreuk, beungeut pias, pakulitan hideung, sirah kukuncungan, jadi hina diusir ti Kahyangan
Tapi najan kitu, manéhna sadar nu ahirna bisa nampa kalawan sadrah ka Pangéran, rumasa tina kasalahannana sorangan
Pikeun nebus kasalahannana, Semar kumawula ka manusa turunan Batara Wisnu Saka nu sarakti atawa ka nu ngagem jimat Jamus Layang Kalimusada, kajeun diri lara balangsak
Pikeun tamba keueung, Semar nyiptakeun tilu putra: Astrajingga/Cépot, Udél/Dawala, jeung Garéng
Tilu putrana éta ogé mibanda rupa nu teu parayus, tapi saparipolahna: pikalucueun
Ki Semar migarwa Déwi Sutiragén, putra raja Sekar Rumumbé, nu salawasna satia satuhu ka anjeunna
Orgasme (ti basa Yunani: οργασμός orgasmós, ti orgán - "to swell", "be lustful"), mangrupa kaayaan puncak kanikmatan sacara fisik, psikologi atawa émosi hasil rangsang séksual (umumna dina prosés sanggama) anu kadang-kadang dibarengan réaksi fisiologis saperti lamun lalaki nepi kanu kaluar mani (pejuh), sedengkeun pikeun pihak awéwé cirina heunceut karasa enyut-enyutan saawak-awak
Lalaki jeung awéwé bisa ngalaman orgasme, tapi réspon pastina bisa béda-béda gumantung kana jenis kelamin jeung pangalaman seksualna sorangan
Bisa disebutkeun ogé yén orgasme téh tahap katilu ti opat tahap siklus tanggapan seksual manusa, nu kiwari mangrupa modél nu bisa ditarima tina prosés fisiologis rangsang séksual
Orok lima bulan waé bisa ngalaman orgasme, numutkeun risét Alfred Kinsey
Lamun ceuk basa Sunda kasar orgasme téh hartina bucat
Singa ("Panthera leo") nyaéta hiji mamalia ti kulawarga Felidae
Singa jalu, dicirikeun ku "buuk"-na, beuratna bisa nepi ka 250 kg, sedengkeun nu bikang leuwih leutik, kira kana 180 kg
Di alam liar, umur hirup singa antara 10–14 taun, sedengkeun nu inguan bisa leuwih ti 20
Singa mangrupa karnivor nu hirup ngagorombol, nu anggotana para bikang jeung anak-anakna nu dipingpin ku hiji jalu
Nu moro nya nu bikang ieu, sedengkeun nu jalu ngawaskeun jeung ngajaga wates wilayahna
Singa jalu bakal diusir ti gorombolanana mun geus sawawa
Mun nu ngora ieu bisa ngéléhkeun pamingpinna nu jalu, anak-anakna nu aya na éta gorombolan sok dipaéhan
Najan kawentar salaku "raja leuweung", singa téh sato nu hirup di wewengkon nembrak, aya di sakuliah Afrika
Singa kaasup spésiés nu kaancam sabab populasina ukur aya di taman nasional di Tanzania jeung Afrika Kidul
Singa Asiatik (subspésiés "Panthera leo persica"), nu baheula aya di wewengkon Yunani nepi ka India ngaliwatan Pérsia, hirup di Leuweung Gir di beulah kulon ngidul India
Kira 300 singa hirup di sangtuari di Gujarat nu legana 1412 km²
Singa mimiti punah di Yunani taun 100 M, tapi di Wétan Tengah jeung Afrika mah aya kénéh nepi ka awal abad ka-20
Singa nu hirup di Afrika Kalér, disebut Singa Barbar, biasana leuwih badag batan singa sub-Sahara, jeung buuk jaluna leuwih kandel, sigana mah kaasup hiji subspésiés singa, najan can kabukti
Subspésiés séjén nu geus punah nyaéta Singa Bojong ("Cape Lion") jeung Singa Guha Éropa (subspésiés "Pathera leo spelaea") nu hirup babarengan jeung manusa nalika Jaman És
Singa di alam liar
Singa ngahakan mamalia nu leuwih leutik, ku cara nyamur ka sabudeureunana
Mangsana tara sieun mun nempo singa aya dina jarak nu cukup jauh, sabab stamina singa teu pati hadé
Singa ngahakan sato naon baé, ti serangga nepi ka gajah
Musuh alamina nya singa séjén nu keur nyiar wilayah
Singa aya di sapanjang Afrika Kidul, Zimbabwé, Namibia, Botswana, jeung Mozambik
They are mainly found in woodland type aréas but can survive in semi desert or bush aréas
Baby or young lions are called cubs
Females give birth to 1-5 youngsters, after a gestation period of three months
The cubs can suckle for as long as 18 months but are normally wéaned by 8 weeks
There is a high mortality rate amongst cubs
Singa nu kalaparan bisa baé nyerang manusa nu deukeut ka manéhna, malah aya (utamana jalu) nu ngahajakeun nyiar mangsa manusa
Di antara kasuk-kasus nu dipublikasikeun nyaéta Tsavo jeung Mfuwe, nu kajadianana méh sarua
Singa dina dua kajadian éta awakna leuwih badag ti biasa, teu buukan jeung huntuna koropok
Aya nu nyangka yén éta téh sabenerna spésiés singa nu can kaklasifikasi, atawa gering antukna teu pati bisa newek mangsa
Silangan jeung maung
Singa bisa kawin jeung maung (Siberia), mun di panginguan mah pikeun ngahasilkeun campuran nu lucu
Silangan ieu katelahna liger jeung tigon
Liger dihasilkeun tina ngawinkeun singa jalu jeung maung bikang (mun disundakeun mah disebut "siung" atawa "singung" meureun), nu ukuranana leuwih badag batan maung atawa singa
Cenah mah liger ieu bakal terus ngabadagan sapanjang hirupna, nepi ka tungtungna awakna teu bisa deui nahan, nu nepi ka satengah ton
Liger mibanda welang jeung tutul kawas kolotna, kelirna kawas singa, tapi resep pisan ngojay
Liger jalu teu bisa anakan (stéril), sedengkeun nu bikang sok bisa
Tigon nyaéta silangan singa bikang jeung maung jalu (di urang mah "manga" meureun)
Sabalikna ti liger, tigon mah awakna leutik kawas ucing, ngan ceulina baé nu buleud jeung awakna nu welang jeung tutul
Kawas liger jalu, tigon jalu gé stéril
Liger bikang jeung tigon bikang subur, antukna bisa baranahan mun kawin jeung singa atawa maung
Di Éropah, singa sok midang di tempat-tempat anu tangtu dina rupa patung atawa tugu pikeun ngalambangkeun kapengkuhan jeung kaagungan
Di Tatar Sunda, singa dipikawanoh dina bentuk kasenian sisingaan
Hadiah Nobel widang kimia
Lituania (), ngaran resmina Républik Lituania (Basa Lituania: "Lietuvos Respublika") nyaéta salah sahiji nagara nu aya di béh kaler Éropa
Nagara ieu aya di basisir tenggara Sagara Baltik, wawatesan jeung Latvia di béh kaler, Bélarus di tenggara, Polandia, jeung Kaliningrad Oblast (éksklaf Rusia) di kulon kiduleunnana
Lituania jadi anggota Uni Éropa ti 1 Méi, 2004
Ibu kota Lituania nyaéta Vilnius
Féderasi Rusia (Basa Rusia: Росси́йская Федера́ция, Alih aksara: "Rossiyskaya Federatsiya"), atawa Rusia (Basa Rusia: Росси́я, alih aksara: "Rossiya"), nyaéta hiji nagara anu ngampar ti Éropa nepi ka Asia
ku sabab wilayahna nu lega, kira-kira 17.075.400 km², Rusia téh mangrupa salah sahiji nagara panggedéna
Wilayahna kurang leuwih dua kali wilayah Républik Rahayat Tiongkok (Tiongkok; RRC), Kanada atawa Amérika Sarikat
Polio ("Poliomyelitis"), atawa paralisis orok, nyaéta hiji kasakit viral paralitik
Nu jadi sabab, hiji virus nu disebut poliovirus (PV), nu asup kana awak sacara oral tuluy ngainféksi peujit
Sanggeus kitu, ieu virus bisa nyebar asup kana saluran getih sarta sistim saraf pusat nu ngabalukarkeun lumpuhna otot malah bisa nepi ka paralisis
Balukar inféksi polio geus dipikawanoh ti jaman prasajarah
Lukisan jeung ukiran titinggal Mesir némbongkeun ayana budak lumpuh nu leumpang maké alat bantu
Kaisar Romawi Claudius sukuna lumpuh ti bubudak nepi ka ahir hirupna
Présidén AS Franklin D. Roosevelt kaserang polio taun 1921 nepi ka diparalisis
Laporan kasus poliomyelitis munggaran ditepikeun ku Jakob Heine taun 1840
Karl Oskar Medin mangrupa panalungtik munggaran anu ngayakeun studi émpiris épidemi poliomyelitis taun 1890, antukna dua ngaran ieu dipaké pikeun ngaran kasakitna, kasakit Heine-Medin
Polio (paralisis orok, "infantile paralysis") nyaéta kasakit nu tépa nu digolongkeun kana salah hiji panyakit peradaban ("disease of civilization")
Polio sumebar ku cara kontak manusa jeung manusa, biasana asup kana awak ngaliwatan baham tina cai atawa kadaharan nu kakontaminasi
Poliovirus nyaéta salah sahiji virus RNA (asam ribonukléat) leutik nu boga tilu galur nu gampang pisan ngainféksi
Virus ieu nyerang sistim saraf, ari awal paralisis bisa lumangsung dina jangka waktu sababaraha jam
najan polio bisa nyerang ka saha waé dina sagala umur, leuwih ti 50% kasusna nyerang ka barudak antara umur tilu nepi ka lima taun
Mangsa inkubasi polio, ti munggaran inféksi nepi ka gejala kahiji, lumangsung antara tilu nepi ka 35 poé
Polio bisa sumebar gancang saméméh ahli médis ngadetéksi tanda awal wabah polio
Nu ahéng, lolobana nu kainféksi polio virus téh teu némbongkeun gejala nanaon antukna taya nu nyangka yén awakna geus kainféksi
Sanggeus kainféksi, virusna nyebar deui ngaliwatan tai sababaraha minggu nepi ka antukna kanyahoan aya wabah di masarakat
Tilu galur polio virus ngabalukarkeun polio nonparalitik, polio paralitik, jeung polio bulbar
Sakabéh wangun panyakit polio némbongkeun gejala awal nu sarua nyaéta laleuleus, muriang, utah uger, nyeri sirah, jeung nyeri beuheung
Polio nonparalitik ngabalukarkeun muriang, utah, nyeri beuteung, létoy, jeung sénsitip, ogé kadang keram dina otot beuheung jeung tonggong, nu mun dicabak karasa hipu
Polio paralitik tulang tonggong
Galur poliovirus ieu nyerang kolom tulang tonggong antukna ngancurkeun sél (biologi) tanduk anterior nu ngatur gerak anggota awak
Najan galur poliovirus ieu bisa ngabalukarkeun paralisis permanén, kasusna kurang ti satengah persén nu nepi ka paralisis
Paralisis pangilaharna nyerang kana suku
Sakali poliovirus nyerang peujit, bakal kaserep ku kapilér na dinding peujit nu salajengna nyebar ka sakuliah awak ngaliwatan saluran getih
Poliovirus nyerang kolom tulang tonggong jeung neuron motor—nu ngatur gerak fisik
Nya dina mangsa ieu némbonganana gejala kawas flu; pikeun jalma nu teu mibanda kawedukan atawa can divaksinasi, virusna biasana terus ngainféksi sakujur kolom tulang tonggong jeung bobot uteuk
Inféksi ieu mangaruhan sistim saraf puseur (SSP) -- nyebar sapanjang serat saraf
Nalika virusna ngalobaan na SSP, neuron motor jadi ancur; neuron motor teu baranahan antukna otot nu kapangaruhan moal bisa némbalan paréntah SSP
Paralisis nu pangilaharna lumangsung dina otot suku, nu balukarna sendi jadi ngagantung jeung teu hirup—hiji kaayaan nu katelah paralisis lumpuh akut ("acute flaccid paralysis", AFP)
Inféksi SSP nu parah ngabalukarkeun paralisis tulang jeung otot toraks jeung abdomen (quadriplegia)
Polio bulbar disangka mangrupa balukar tina jalma nu teu mibanda daya tahan alami kana virus polio, antukna bibit uteuk ("brain stem") bisa kaserang
Bibit uteuk ngandung neuron motorik nu ngatur engapan jeung saraf kranial, nu méré sinyal ka rupa-rupa otot nu ngatur gerak panon; saraf trigeminal jeung saraf raray nu ngarangsang kongkolak panon, cipanon, jeung otot-otot raray, jsb