izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Asam amino séjén nu dikandung dina protéin biasana dibentuk tina modifikasi sanggeus translasi (sintésis protéin)
Modifikasi ieu sipatna penting pikeun fungsi protéinna
Sahanteuna aya dua asam amino (lian ti nu dua puluh) nu sok dibeungkeutkeun kana protéin nalika translasi: Nu kapanggih di alam, kiwari geus leuwih ti 500 asam amino
Malah di antarana aya nu kapanggih dina bahan météorit
Mikroorganisme jeung tutuwuhan mindeng ngahasilkeun asam amino nu teu ilahar, nu sok aya dina péptida antibiotik (misalna nisin atawa alamétisin)
Lian ti asam amino pikeun sintésis protéin, aya asam amino séjén nu sacara biologis penting, kayaning neurotransmitter glisin, GABA jeung glutamat, ogé karnitin (dipaké na angkutan lipid jeroeun sél), ornitin, sitrulin, homosistéin, hidroxiprolin, hidroxilisin, jeung sarkosin
Sababaraha ti 20 asam amino na sandi génétik katelah asama amino ésénsil, sabab teu bisa disintésis na jero awak tina sanyawa séjén ku réaksi kimia, tapi kudu diasupan tina dahareun
Pikeun manusa, nu kaasup asam amino ésénsil nyaéa lisin, leusin, isoleusin, métionin, fénilalanin, tréonin, triptofan, valin, sarta (pikeun barudak) histidin jeung arginin
Mangpaat asam amino
Monosodium glutamat mangrupa additif pangan pikeun ngaronjatkeun rasa
L-DOPA (L-dihidroxifénilalanin) mangrupa ubar nu dipaké pikeun Parkinsonisme
5-HTP (5-hidroxitriptofan) dipaké pikeun mulasara masalah neurologis nu patali jeung PKU (fénilketonuria)
Struktur umum asam amino
Struktur umum asam amino alfa protéinogénik nyaéta: COOH H-C-R NH2 di mana "R" nunjukkeun "ranté gigir" nu husus pikeun unggal asam amino
Asam amino biasana digolongkeun dumasar sipat ranté gigirna jadi opat golongan: asam, basa, hidrofilik (polar), jeung hidrofobik (nonpolar)
Iwal glisin, R = H, asam amino aya dina dua kamungkinan isomér optik, nu disebut D (tina déxtro) jeung L (tina lévo)
Asam amino L mangrupa mayoritas asam amino nu aya na protéin
Asam amino D aya na protéin nu dihasilkeun ku "exotic sea-dwelling organisms", kayaning "cone snail"
Ogé loba pisan ayana dina dinding sél baktéri
Protéin diwangun ku polimérisasi asam amino dumasar beungkeut péptida dina prosés nu disebut translasi
Daptar asam amino
Tabel di handap ieu mintonkeun struktur jeung lambang 20 asam amino nu aya na sandi genetik
Tabel di handap ieu ngadaptar lambang saaksara, lambang tilu aksara, sarta sipat kimia ranté gigir asam aminona
Asam amino nu can kanyahoan dibéré lambang "X" (saaksara) atawa "asx" (tilu aksara) nu ngandung harti yén éta asam amino téh asparagin atawa asam aspartat
Naskah anu asalna ti Kabuyutan Ciburuy, Garut Kidul
Kiwari diteundeun di Perpustakaan Nasional RI kalawan nomor koleksi L 632 Peti 16 atawa koropak 632
Naskahna ditulis dina daun gebang atawa nu ku para ahli sok disebut nipah ngagunakeun mangsi hideung
Aksara nu digunakeun pikeun nuliskeun ieu naskah nyaéta aksara Buda/Gunung, sedeng basana nyaéta basa Sunda kuna
Kandelna naskah aya 7 lambaran daun nipah atawa 13 kaca, unggal kaca ngandung 4 jajar tulisan
Ditulis dina wangun prosa
Panalungtikan kana naskahna dimimitian ku Holle, Pleyte, jeung R.Ng
Poerbatjaraka, nyaéta ku cara ngalih-aksarakeun tur narjamahkeun dina basa Walanda
Naon nu dipilampah ku para sarjana éta téh teu ngawengku sakabéh naskah
Hasil panalungtikan C.M
Pleyte dijudulan “Een Pseudo Padjadjaransche Kroniek” (Kronik Palsu Pajajaran) Atja jeung Saléh Danasasmita nuluykeun hanca panalungtikan ku cara ngalih-aksarakeun tur narjamahkeun naskah sakabéhna kana basa Indonésia dina taun 1987
Nya Atja jeung Saléh Danasasmita anu ngajudulan ieu naskah Amanat Galunggung téh, sok sanajan éta kecap teu disebut dina naskahna mah
Eusi naskahna mangrupa papagon hirup pikeun para pamingpin dina wangun pépéling, nyaéta pépélingna Rakéan Darmasiksa, anu dianggap idéntik jeung raja Sunda nu nyekel kakawasaan taun 1175-1197, ka para putrana katut rundayanana
Sababaraha piwuruk anu nyangkaruk dina ieu naskah téh, di antarana: Daftar Pustaka
Ajip Rosidi, dkk., 2000, "Ensiklopedi Sunda: Alam, Manusia, Budaya (termasuk Budaya Cirebon dan Betawi)"
Jakarta: Pustaka Jaya
Polimérisasi nyaéta prosés ngawujudna ranté polimér organik ulangan nu panjang
Aya sababaraha rupa polimérisasi, sarta sistimna gé béda-béda
Kategorisasina ngawengku "sistim adisi-kondensasi" jeung "chain growth-step growth system"
Rupa polimérisasi nu séjénna nyaéta polimérisasi muka cingcin (Ing
"ring-opening polymerization"), nu sarupa jeung polimérisasi ranté
Polimérisasi adisi ngawengku numbukeun molekul-molekul nu mibanda beungkeut kimia rangkep dua atawa tilu
"Monomér" (molekul idéntik nu nyusun polimér) nu teu jenuh ieu mibanda kaleuwihan beungkeut internal nu bisa dipegatkeun sarta ditumbukeun jeung monomér séjén pikeun ngawangun ranté ulangan
Polimérisasi adisi dilarapkeun kana produksi polimér kayaning poliéténa, polipropilén, jeung polivinilklorida (PVC)
Polimérisasi kondensasi lumangsung nalika monomér kabungkeut ngaliwatan réaksi kondensasi
Réaksi ieu bisa dihasilkeun ku jalan metakeun molekul-molekul nu ngandung gugus fungsi alkohol, amina, atawa asam karboksilat (atawa turunan karboxil séjénna)
Nalika amina meta jeung asam karboxilat, bakal kawangun amida atawa beungkeut péptida, kalawan ngaleupaskeun cai (jadina polimérisasi "kondensasi")
Nya ku prosés ieu asam-asam amino numbu sarta ngagabung jadi protéin, sakumaha dijieunna kevlar
Polimérisasi adisi majeujeutkeun pegatna beungkeut ganda atawa rangkep tilu, nu dipaké pikeun nyambungkeun monomér-monomér kana ranté
Dina polimérisasi éténa (gbr
1), beungkeut pi-na pegat nu salajengna dua éléktronna disusun ulang pikeun nyiptakeun a new propagating center like the one that attacked it
The form this propagating center takes depends on the specific type of addition mechanism
Aya sababaraha mékanisme cara naratasna (inisiasi)
Mékanisme radikal bébas mangrupa métode nu pangmunggaranna dipaké
Radikal bébas mangrupa atom/molekul nu réaktif pisan nu mibanda éléktron nyorangan (teu boga pasangan)
Misalna dina polimérisasi éténa, mékanisme radikal bébas bisa dibagi kana tilu hambalan: inisiasi, propagasi, jeung terminasi
Polimérisasi nu lumangsungna ku prosés réaksi kondensasi
Polimérisasi bisa dilacak nepi ka munggaran kahirupan nu dumasar DNA, sabab boh DNA atawa protéin bisa dianggap salaku polimér
Polimér 'sintétik' munggaran na abad ka-19 sabenerna dijieun ku jalan ngarombak polimér alam
Pikeun conto, nitroselulosa dijieun ku jalan ngaréaksikeun selulosa jeung asam nitrat
Polimér munggaran nu asli jieunan manusa, bakelit, disintésis taun 1872, ngan laju panalungtikan ngeunaan polimér jeung polimérisasi ngaronjatna mah taun 1930-an, waktu papanggihan poliéténa ku pausahaan kimia ICI
Katalis nyaéta hiji zat nu ngaronjatkeun laju hiji réaksi kimia, dina suhu nu tangtu, tanpa teu kabawa robah atawa kahakan ku réaksina (tempo ogé katalisis)
Katalis aub na réaksi, tapi lain mangrupa réaktan atawa produk kimia
Katalis ngajadikeun réaksi bisa lumangsung leuwih gancang atawa bisa lumangsung dina suhu nu leuwih handap alatan parobahan nu dipicuna dina réaktan
Katalis nyadiakeun jalur séjén nu énergi aktivasina leuwih handap pikeun lumangsungna réaksi
Molekul nu teu mibanda énergi pikeun meta atawa énergina handap teuing antukna réaksina bakal lila pisan jadi bisa meta ku ayana katalis
Katalis ngurangan énergi nu dipikabutuh pikeun lumangsungna réaksi
Dua kategori utama katalis nyaéta katalis homogén jeung hétérogén
Katalis hétérogén aya dina fase nu béda ti réaktan dina réaksi nu dikatalisanana, sedengkeun katalis homogén aya dina fase nu sarua
Conto pikeun katalis hétérogén nyaéta katalis nu nyadiakeun beungeut sangkan réaktan (atawa substrat) samentara bisa kajerap
Beungkeut na substrat jadi lemah antukna produk anyar bisa dihasilkeun
Beungkeut antara produk jeung katalis leuwih lemah, antukna salajengna produkna lésot
Katalis homogén umumna meta jeung hiji atawa leuwih réaktan pikeun ngabentuk sarupaning panengah kimiawi ("chemical intermediate") nu salajengna meta pikeun ngabentuk produk réaksi ahir, dina prosés nu ngalahirkeun deui katalisna
Di handap ieu hiji skéma réaksi katalitik, C nunjukkeun katalisna: A + C → AC (1) B + AC → AB + C (2) Najan katalisna (C) kahakan ku réaksi 1, salajengna kaluar deui dina réaksi 2, antukna réaksi gemblengna jadi: A + B + C → AB + C katalis teu kahakan atawa dihasilkeun
Énzim mangrupa biokatalis
Mangpaat "katalis" dina jihat budaya nu leuwih lega sacara kasarna mah analog sarupa/analog jeung nu dipedar di dieu
Sababaraha katalis nu kawentar nu kungsi dikembangkeun nyaéta katalis Ziegler-Natta nu dipaké ngahasilkeun sacara massal poliétilén jeung polipropilén
Réaksi katalitik nu pangdipikawanohna di antarana prosés Haber pikeun sintésis amonia, nu maké beusi salaku katalis
Konvérter katalitik ngancurkeun sababaraha produk gigir pembakaran dina mobil, dijieunna tina platinum jeung rhodium
Sél mangrupa unit struktural jeung fungsional sadaya organisme hirup
Sababaraha organisme, kayaning baktéri, unisélular, ngan diwangun ku sél nunggal
Organisme séjén, kayaning manusa, kaasup multisélular, (manusa mibanda kira 100 triliun sél)
Tiori sél, munggaran dikembangkeun abad ka-19, ngunikeun yén sadaya organisme diwangun ku hiji atawa leuwih sél; sadaya sél datangna ti sél nu saméméhna geus aya; sadaya fungsi vital hiji organisme lumangsung jeroeun sél sarta yén sél ngandung informasi turunan nu dipikabutuh pikeun ngatur fungsi sél sarta pikeun neruskeun informasi ka sél wedalan salajengna
Kecap "sél" asalna tina basa Latin "cella", rohangan leutik
Ngaran ieu dipilih ku Robert Hooke sabab anjeunna nempo kamiripan antara sél "gabus" jeung rohangan leutik
Unggal sél mangrupa éntitas nu mulasara diri: bisa ngasupkeun gizi, ngarobah gizi jadi énergi, migawé pungsi husus, sarta baranahan sakumaha perluna
Unggal sél neundeun paréntah-paréntah sorangan pikeun migawé tiap kagiatan-kagiatanana
Sadaya sél mibanda sababaraha kabisa: Tipe sél
Hiji cara pikeun ngagolongkeun sél, nyaéta naha maranéhna hirup nyorangan atawa ngagorombol
Aya rupa-rupa organisme, ti mimiti sél tunggal (disebut organisme unisélular) nu hirup sacara mandiri atawa ngabentuk koloni jeung sél lianna, nepi ka bentuk multisélulér nu masing-masing sélna babagi pancén antukna teu bisa hirup sosoranganan
Awak multisélulér manusa ngandung kira 220 tipeu sél jeung jaringan
Sél bisa digolongkeun kana dua kategori dumasar struktur internalna: Komponén sél
Sadaya sél boh prokariot atawa eukariot mibanda mémbran, nu ngabungkus sél, misahkeun interiorna tina lingkungan sabudeureunana, sacara ketat ngontrol naon nu asup jeung kaluar sarta mulasara poténsi listrik sél
Di jero mémbran aya sitoplasma (zat nu ngeusian ampir sakabéh eusi sél) nu asin
Sadaya sél mibanda DNA, bahan wawarisan gén, jeung RNA, nu ngandung informasi nu dipikabutuh pikeun ngéxprésikeun rupa-rupa protéin kayaning énzim, mesin utama sél
Sajeroeun sél dina rupa-rupa wanci aya rupa-rupa biomolekul séjén
Artikel ieu bakal ngabahas sacara ringkes komponén-komponén utama ieu lajeng diteraskeun ku dadaran ringkes pungsina
Mémbran sél - jakét panyalindung sél
"Artikel utama:" mémbran sél Wates luar sél eukariot disebut "mémbran plasma", sedengkeun di prokariot ilahar disebut "mémbran sél"
Mémbran ieu pikeun misahkeun sarta panyalindungan pikeun sél ti lingkungan sabudeureunana, diwangun utamana tina lapis ganda lipid (molekul sarupa lemak) jeung protéin
Nu narapel na éta mémbran nyaéta rupa-rupa molekul nu meta salaku torowongan jeung kompa, nu mindahkeun molekul-molekul ka jeung ti sél
Sitoskeleton - rorongkong sél
"Artikel utama:" Sitoskeleton Sitoskeleton nyaéta komponén sél nu penting, pajeulit, sakaligus dinamis, nu meta pikeun nyusun/ngatur sarta mertahankeun bentuk sél; nyangsangkeun organél dina tempat samistina; mantuan nalika éndositosis, ngasupkeun bahan luar ku sél; sarta mindahkeun bagian-bagian sél dina prosés tumuwuh jeung motiliti
Aya loba pisan protéin nu patali jeung sitoskeleton, nu masing-masing ngatur struktur sél ku ngarahkeun, ngagulungkeun, sarta nyambungkeun filamén
Sitoplasma - rohangan jero sél
"Artikel utama:" Sitoplasma Jeroeun sél aya rohangan badag nu dieusi cairan nu disebut sitoplasma, kadang disebut sitosol
Na prokariot, rohangan ieu rélatif teu kabagi-bagi
Na eukariot, sitosol mangrupa "sop" tempat pagalona sagala organél
It is also the home of the cytoskeleton
The cytosol contains dissolved nutrients, helps bréak down waste products, and moves material around the cell through a process called "cytoplasmic streaming"
The nucleus often flows with the cytoplasm changing its shape as it moves
The cytoplasm also contains many salts and is an excellent conductor of electricity, créating the perfect environment for the mechanics of the cell
The function of the cytoplasm, and the organelles which reside in it, are critical for a cell's survival
Aya dua rupa bahan génétik: asam déoxiribonukléat (DNA) jeung asam ribonukléat (RNA)
Organisme lolobana diwangun tina DNA, tapi aya sababaraha virus nu mibanda RNA salaku bahan génétikna
Informasi biologis nu dikandung ku organisme disandikeun dina runtuyan DNA atawa RNAna
Bahan génétik prokariot diatur dina struktur sirkular basajan nu aya na sitoplasma
Bahan génétik eukariot leuwih pajeulit sarta dibagi kana unit diskrét nu disebut gén
Bahan génétik manusa dijieun tina dua komponén béda: génom inti jeung génom mitokondria
Génom inti kabagi kana 24 molekul DNA liniér, nu masing-masing dikandung dina kromosom nu béda
Génom mitokondria nyaéta molekul DNA sirkular nu misah ti DNA inti
Najan génom mitokondria leutik pisan, tapi nyandi sababaraha protéin nu penting pisan
"Artikel utama:" Organél Awak manusa ngandung pirang-pirang organ, kayaning jantung, burih, ginjal, nu masing-masing ngajalankeun pungsi nu béda
Sél ogé mibanda sakumpulan "organ leutik" nu disebut organél, nu diluyukeun atawa dihususkeun mibanda hiji atawa leuwih pungsi penting
Organél ngan aya na eukariot jeung salawasna dikuriling ku mémbran panyalindung
Prokariot dibédakeun ti eukariot dumasar susunan intina, hususna ku euweuhna mémbran inti
Prokariot ogé teu boga organél-organél nu has sél eukariot
Fungsi organélna lolobana, kayaning mitokondria, kloroplas, jeung awak Golgi, diwengku ku mémbran plasma prokariot
Svl prokariot mibanda tilu wewengkon arsitéktural: appendages called flagella and pili—proteins attached to the cell surface; a cell envelope consisting of a capsule, a cell wall, and a plasma membrane; and a cytoplasmic region that contains the cell genome (DNA) and ribosomes and various sorts of inclusions
Other differences include: Sél eukariot
Sél eukariot ukuranana kurang leuwih sapuluh kalieun sél prokariot sarta eusina bisa nepi ka 1000 kalieunana
Bébéda utama antara prokariot jeung eukariot nyaéta sél eukariot mah ngandung kompartemén nu napel na mémbran tempat lumangsungna kagiatan métabolik husus
Utamana inti, a membrane-delinéated compartment that houses the eukaryotic cell’s DNA
It is this nucleus that gives the eukaryote—literally, true nucleus—its name
Eukaryotic organisms also have other specialized structures, performing dedicated functions, the aforementioned organelles.. Other differences include: Fungsi sél
Pertumbuhan jeung métabolisme sél
"Artikel utama:" Pertumbuhan sél, Métabolisme sél Between successive cell divisions cells grow through the functioning of cellular metabolism
Cell metabolism is the process by which individual cells process nutrient molecules
Metabolism has two distinct divisions; catabolism, in which the cell bréaks down complex molecules to produce energy and reducing power, and anabolism, where the cell uses energy and reducing power to construct complex molecules and perform other biological functions
Complex sugars consumed by the organism can be broken down into a less chemically complex sugar molecule called glucose
Once inside the cell, glucose is broken down to maké adenosine triphosphate (ATP), a form of energy, via two different pathways
The first pathway, glycolysis, requires no oxygen and is referred to as anaerobic metabolism
éach réaction is designed to produce some hydrogen ions that can then be used to maké energy packets (ATP)
In prokaryotes, glycolysis is the only method used for converting energy
The second pathway, called the Kreb's cycle, or citric acid cycle, occurs inside the mitochondria and is capable of generating enough ATP to run all the cell functions
Nyieun sél anyar
"Main article:" Cell division Cell division involves a single cell (called a "mother cell") dividing into two daughter cells
This léads to growth in multicellular organisms (the growth of tissue) and to procréation (vegetative reproduction) in unicellular organisms
Prokaryotic cells divide by binary fission
Eukaryotic cells usually undergo a process of nucléar division, called mitosis, followed by division of the cell, called cytokinesis
A diploid cell may also undergo meiosis to produce haploid cells, usually four
Haploid cells serve as gametes in multicellular organisms, fusing to form new diploid cells
DNA replication, or the process of duplicating a cell's genome, is required every time a cell divides
Replication, like all cellular activities, requires specialized proteins for carrying out the job
"Artikel utama:" Biosintésis protéin Sintésis protéin nyaéta prosés nalika sél ngawangun protéin
Transkripsi DNA nujul ka sintésis molekul RNA utusan (Ing
"messenger RNA", mRNA) tina citakan DNA
Prosés ieu mirip pisan jeung réplikasi DNA
Sanggeus mRNA dijieun, molekul protéin anyar mitembeyan disintésis ngaliwatan prosés translasi
Mesin sélular nu boga tanggung jawab dina sintésis protéin nyaéta ribosom, nu diwangun ku RNA struktural jeung kira 80 rupa protéin
Nalika ribosom tepung jeung mRNA, mangka prosés translasi mRNA jadi protéin dimimitian
Ribosom nampa a new transfer RNA, or tRNA—the adaptor molecule that acts as a translator between mRNA and protein—béaring an amino acid, the building block of the protein
Another site binds the tRNA that becomes attached to the growing chain of amino acids, forming the a polypeptide chain that will eventually be processed to become a protein
Sasakala sél nu patali pisan jeung sasakala hirup, kungsi jadi salah sahiji hambalan pangpentingna dina évolusi hirup
Lahirna sél nandaan jalan ti kimia prébiotik ka kahirupan biologis
Sasakala sél munggaran
Mun hirup disawang tina jihat réplikator, nyaéta molekul DNA dina organisme, sél nyumponan dua kaayaan fundaméntal: pangjaga ti lingkungan luar sarta ngawadahan aktivitas biologis
The former condition is needed to maintain the fragile DNA chains stable in a varying and sometimes aggressive environment, and may have been the main réason for which cells evolved
The latter is fundamental for the evolution of biological complexity
If freely-floating DNA molecules that code for enzymes that are not enclosed into cells, the enzymes that advantage a given DNA molecule (for example, by producing nucléotides) will automatically advantage the neighbouring DNA molecules
This might be viewed as "parasitism by default"
Therefore the selection pressure on DNA molecules will be much lower, since there is not a definitive advantage for the "lucky" DNA molecule that produces the better enzyme over the others: all molecules in a given neighbourhood are almost equally advantaged
If all the DNA molecule is enclosed in a cell, then the enzymes coded from the molecule will be kept close to the DNA molecule itself
The DNA molecule will directly enjoy the benefits of the enzymes it codes, and not of others
This méans other DNA molecules won't benefit from a positive mutation in a neighbouring molecule: this méans that positive mutations give immediate and selective advantage to the replicator béaring it, and not on others
This is thought to have been the one of the main driving force of evolution of life as we know it
Biochemically, cell-like spheroids formed by proteinoids are observed by héating amino acids with phosphoric acid as a catalyst
They béar much of the basic féatures provided by cell membranes
Proteinoid-based protocells enclosing RNA molecules could (but not necessarily should) have been the first cellular life forms on éarth
Sasakala sél eukariot
Évolusi sél eukariot sigana ngaliwatan prosés simbiosis sél-sél prokariot
It is almost certain that DNA-béaring organelles like the mitochondria and the chloroplasts are what remains of ancient symbiotic oxygen-bréathing bacteria and cyanobacteria, respectively, where the rest of the cell seems to be derived from an ancestral archaean prokaryote cell
There is still considerable debate on if organelles like the hydrogenosome predated the origin of mitochondria, or viceversa : see the hydrogen hypothesis for the origin of eukaryotic cells
"...I could exceedingly plainly perceive it to be all perforated and porous, much like a Honeycomb...these pores or cells, were not very deep, but consisted of a great many little boxes..." – Hooke describing his observations on a thin slice of cork
Adénosin trifosfat (ATP) nyaéta nukléotida nu dipiwanoh na biokimia salaku "alat tukeur molekular" alih énergi intrasélular; maksudna, ATP mampuh piekun nyimpen sarta ngangkut énergi kimiawi jeroeun sél
ATP ogé nyepeng peran nu penting dina sintésis asam nukléat
Sacara kimiawi, ATP diwangun ku adénosin jeung tilu gugus fosfat
Rumus émpirisna C10H16N5O13P3, sedengkeun rumus kimiana C10H8N4O2NH2(OH)2(PO3H)3H, nu mibanda massa molekul 507.184 u. Fungsi
Molekul ATP dipaké pikeun nyimpen énergi nu dihasilkeun tina réspirasi sélular
Gugus fosforil mun dimimitian ti AMP kaasup fosfat alfa, béta, jeung gamma
ATP bisa dihasilkeun tina rupa-rupa prosés sélular, hususna mitokondria dina prosés fosforilasi oxidatif dina pangaruh katalitik ATP sintase atawa mun dina tutuwuhan dina kloroplas dina prosés fotosintésis
"Béngsin" utama pikeun sintésis ATP nyaéta glukosa jeung asam lemak
Mimitina glukosa direcah jadi piruvat na sitosol
Dua molekul ATP dihasilkeun tina unggal hiji molekul glukosa
Hambalan ahir sintésis ATP lumangsung dimna mitokondria nu bisa ngahasilkeun nepi ka 34 molekul ATP
ATP na awak manusa
ATP na awak manusa jumlah-jamléh kira 0.1 mol
Énergi nu dipikabutuh ku sél manusa pikeun hidrolisis nyaéta 200 nepi ka 300 mol ATP unggal poé
Ieu ngandung harti yén unggal molekul ATP didaur ulang 2000 nepi ka 3000 kali dina sapoéna
ATP teu bisa disimpen, antukna sintésisna kudu reureujeungan jeung pamakéanana
Sél hirup ogé boga nukléosida trifosfat "énergi luhung" séjén, kayaning guanin trifosfat
Antara molekul-molekul éta, énergi kalawan gampang bisa dialihkeun dina réaksi sarupa nu dikatalisan ku nukléosida difosfokinase: énergi dileupaskeun nalika hidrolisis beungkeut fosfat-fosfat lumangsung
Énergi ieu bisa dipaké ku rupa-rupa énzim, protéin motor, jeung protéin angkutan pikeun ngalaksanakeun gawé sél
Ogé, hidrolisis tadi ngahasilkeun fosfat anorganik bébas jeung adénin difosfat, nu salajengna bisa direcah deui jadi ion fosfat jeung adénosin monofosfat
ATP ogé bisa langsung direcah jadi adénosin monofosfat, ngahasilkeun pirofosfat
Réaksi nu ieu nguntungkeun sabab sacara éféktif prosésna teu bisa malik na leyuran cai
ADP + GTP formula_1 ATP + GDP Réaksi ADP jeung GTP
Kiwari aya padungdengan pikeun ngamangpaatkeun ATP pikeun sumber tanaga pikeun nanotéhnologi jeung cangkok
"Artificial pacemaker" bisa jadi teu kudu maké batré
Dina biologi sél, mitokondria nyaéta hiji organél nu aya na sél lolobana eukariot
Mitokondria kadang didadarkeun salaku "pembangkit listrik sélular" sabab tujuan utamana pikeun ngarancang wangun adénosin trifosfat (ATP), nu dipikabutuh salaku sumber énergi
Jumlah mitokondria béda dina unggal tipe sél
Protozoa Trypanosome mibanda hiji mitokondria tunggal nu badag; sél ati manusa hijina ilaharna mibanda antara sarébu nepi ka dua rébu
Mitokondria bisa ngeusian nepi ka 25% sitosol sél
Mitokondria mibanda dua sistim mémbran: mémbran luar, nu ngabungkus organélna; sarta mémbran jero, nu karejut tulap-tilep ka lebah jero
tilepan nu ka jero disebut krista
Jumlah jeung bentuk kristae dina mitokondria béda-béda, gumantung jaringan jeung organismena
Krista ieu nyadiakeun raray mémbran nu leuwih lega
"Mitokondria" sacara harfiah ngandung harti 'thréad granule', sakumaha katémbongna dina mikroskop cahya: struktur "tiny rod-like" na sitoplasma sadaya sél
Matrixna ngandung énzim bisa leyur nu ngatalisan oxidasi piruvat jeung molekul organik leutik séjénna
Sapalih ti daur Krebs lumangsung jero mitokondria
Matrixna ogé ngandung sababaraha salinan DNA mitokondria (biasana 5-10 molekul DNA sirkular per mitokondria), ribosom husus mitokondria, tRNA, sarta protéin-protéin nu dipikabutuh pikeun réplikasi DNA
Nalika sél meulah manéh, mitokondria ngayakeun réplikasi ku cara fisi
Réplikasi ogé lumangsung nalika pangabutuh énergi sél ningkat
Pikeun conto, sél panyimpen lemak, nu mikabutuh énergi saeutik, mitokondriana ngan saeutik
Bandingkeun jeung sél otot nu mikabutuh énergi, mitokondriana loba pisan
Protéin mitokondria ayana di mémbran luar, mémbran jero, sarta na rohangan anrarmémbran
Runtuyan stop-transfer anchor proteins to the outer membrane
Matrix-targeting sequences target the protein for the mitochondrial matrix
Mitokondria ngarobah énergi poténtial molekul dahareun jadi ATP
Produksi ATP kahontal ku daur Krebs (tempo daur asam sitrat), alih éléktron, jeung fosforilasi oxidatif
Mun euweuh oxigén, prosés ieu moal bisa lumangsung
Énergi tina molekul dahareun (nyaéta glukosa) dipaké pikeun ngahasilkeun molekul NADH jeung FADH2 ngaliwatan glikolisis jeung daur Krebs
Énergi ieu dialihkeun ka oxigén (O2) dina sababaraha hambalan nu ngawengku ranté alih éléktron
Kompléx protéin na mémbran jero (NADH déhidrogénase, sitokrom c réduktase, sitokrom c oxidase) nu ngalaksanakeun alihanana ngagunakeun énergi nu dileupaskeun pikeun ngompa proton (H+) ngalawan gradién (konsentrasi proton na rohangan antarmémbran leuwih luhur batan na matrix)
Sistim alih aktif (merlukeun énergi) ngompa proton ngalawan téndénsi fisikna (dina arah nu "salah") ti matrix ka rohangan antarmémbran
Nalika kosentrasi proton ngaronjat na rohangan antarmémbran, a strong "diffusion gradient" is built up
Jalan kaluar pikeun proton ieu nya ngaliwatan kompléx "ATP sintase"
Ku cara ngalihkeun proton ti rohangan antarmémbran balik deui ka matrix, kompléx ATP sintase bisa nyieun ATP tina ADP jeung fosfat anorganik (Pi)
Prosés ieu disebut kémiosmosis nu mangrupa hiji conto "facilitated diffusion"
Peter Mitchell dipaparin Hadiah Nobel Kimia taun 1978 pikeun karyana ngeunaan kémiosmosis
Salajengna, Hadiah Nobel Kimia taun 1997 dipaparinkeun ka Paul D. Boyer jeung John E. Walker pikeun klarifikasi mékanisme peta ATP sintase
Mitokondria mibanda sababaraha fungsi penting séjén di sagigireun produksi ATP
Rupa-rupa fungsi ieu patali jeung rupa-rupa kasakit mitokondria
Sababaraha fungsi mitokondria ngan lumangsung dina tipe sél nu tangtu
Pikeun conto, mitokondria na sél ati ngandung énzim-énzim nu bisa ngadétoksifikasi amonia, pamiceunan métabolisme protéin
Énzim-énzim ieu teu dijieun na mitokondria sél "cardiac"
Mitokondria ogé maénkeun péran dina Larapan dina ngulik genetika populasi
Ku sabab endog ngancurkeun mitokondria spérma anu ngabuahanana, DNA mitokondria (mtDNA) hiji jalma diturunkeun sagemblengna ti indungna
ku sabab turunna anu matrilinéal, para élmuwan genetika populasi jeung biologi evolusi loba anu ngagunakeun data sékuén mtDNA pikeun neuleuman évolusi jeung silsilah (baca Hawa mitokondria)
Mitokondria mahiwal sorangan ti antara organél-organél séjén sabab ngandung ribosom sarta bahan génétikna sorangan
DNA mitokondria bentukna sirkular sarta mibanda sandi genetik béda ti eukariotik baku
Agama atawa Ageman nyaéta sistem anu ngatur kapercayaan tur paibadahan ka Gusti Nu Mahakawasa sarta kaédah anu patali jeung budaya, tur sawangan dunya anu ngahubungkeun manusa jeung tata kahirupan
Réa agama anu mibanda "mitologi", "simbol", jeung sajarah suci anu dimaksudkeun pikeun ngajelaskeun ma'na hirup jeung asal-usul kahirupan atawa jagad raya
Tina kayakinan maranéhna ngeunaan kosmos jeung pasipatan manusa, loba jelema meunangkeun moralitas, étika, hukum agama, atawa kalangenan séwang-séwangan
Miturut sababaraha pakiraan, aya kira-kira 4.200 agama di dunya
Kecap Agama asalna tina basa Sanskerta, nyaéta tina suku kata "a" anu hartina henteu, jeung "gama" anu hartina kacau
Meureun pihartieunna, agama miboga harti teu kacau, atawa ayana aturan pikeun ngahontal tujuan nu tangtu
Istilah lain anu miboga harti idéntik jeung kecap réligi atawa "religere" dina basa "Latin", anu miboga harti beungkeutan, atawa merhatikeun kasasama
Parahiyangan, Parahyangan, atawa Priangan mangrupa hiji wewengkon di pulo Jawa bagian kulon, sabagian ti Tatar Sunda/propinsi Jawa Kulon kiwari, nu legana kurang leuwih 21500 km2 (sapergenep lega pulo Jawa)
Parahiangan ogé mibanda harti tempatna para Déwa
Parahiyangan asal tina kecap 'rahiyang' nu maké rarangkén pa-an, nu hartina tempat para "rahiyang" (sebutan pikeun raja atawa putra raja) atawa "hiyang"
Kecap ieu kapanggih dina naskah "Carita Parahiyangan" nu dijieun kira abad ka-16
Ku kituna, mun matok kana harti ieu, mangka Parahiyangan téh nujul ka sagemblengna Tatar Sunda, henteu ukur wilayah anu ayeuna dipikawanoh salaku Priangan
Aya nu nyebutkeun ogé kecap "Parahyangan" téh asalna tina 'para'-'hyang'-'an' nyaéta tempat cicingna para "hyang" (déwa), lantaran urang Sunda baheula yakin "hyang" téh cicingna di tempat-tempat anu luhur, saperti wewengkon Parahyangan kiwari
Priangan ayeuna nyaéta wewengkon di Propinsi Jawa Kulon nu ngawengku Kabupatén Cianjur, Bandung, Sumedang, Garut, Tasikmalaya, Ciamis, jeung Banjar nu gedéna kira-kira sapergenep ti lega wewengkon Pulo Jawa (kurang leuwih 21.524 km pasagi)
Di beulah kalér watesna jeung Karawang, Purwakarta, Subang jeung Indramayu; beulah wétan watesna jeung Majaléngka, Kuningan
Jeung Jawa Tengah diwatesanan ku Citanduy; beulah kidul diwatesan ku Samodra Indonésia; beulah kulon watesna wewengkon Sukabumi jeung Bogor
Lahan daérah Priangan: dataran rendah, pasir-pasir, gunung-gunung nu jumlahna kaitung loba, di antarana: Gunung Gedé, Gunung Ceremé (asup ka wilayah Majalengka, Kuningan tur Ciamis), Gunung Kancana, Gunung Masigit (Cianjur), Gunung Salak (asup ka wilayah Bogor jeung Sukabumi); Gunung Tangkuban Parahu, Gunung Burangrang, Gunung Malabar, Gunung Bukit Tunggul (Bandung); Gunung Tampomas, Gunung Calancang, Gunung Cakra Buana (Sumedang); Gunung Guntur, Gunung Haruman, Gunung Talagabodas, Gunung Karacak,
Gunung Haruman, Gunung Talagabodas, Gunung Karacak, Gunung Galunggung (Tasikmalaya); Gunung Cupu, Gunung Cula Badak, Gunung Bongkok (Purwakarta); Gunung Sawal (Ciamis)
Dilingkung ku gunung, Priangan kawentar subur sabab loba ogé walunganana
Saméméh ragrag kana kakawasaan Mataram, wilayah Priangan ngawengku daérah antara walungan Cipamali di béh wétan jeung walungan Cisadané di béh kulon, iwal wilayah Pakuan Pajajaran, Jakarta, jeung Cirebon
Sanggeus Karajaan Sunda runtag dirurug Banten (1579/1580), wewengkon nu teu dikawasa Banten kabagi kana dua kakawasaan: Sumedang Larang jeung Galuh
Sumedang Larang nu puseur pamaréntahanana di Kutamaya (wilayah kulon Kota Sumedang kiwari) dipingpin ku Prabu pikeun Ulun (1580-1608)
Saméméh taluk ka Mataram nu keur dipingpin ku Sutawijaya (1586-1601), Galuh mangrupa karajaan mandiri (1580-1595)
Taluk ka Mataram
Sapupusna Prabu pikeun Ulun, kakawasaan Sumedang Larang diwariskeun ka anak téréna, Radén Aria Suriadiwangsa (1608-1624)
Dina taun 1620, alatan kacapit ku tilu kakawasaan di sabudeureunana, (Mataram ti béh wétan, Banten jeung Kompeni ti béh kulon), Aria Suriadiwangsa milih nyerahkeun manéh ka Mataram (anjeunna masih turunan Mataram ti indungna Ratu Harisbaya, dulur Sutawijaya)
Ti harita, Sumedang Larang dirobah jadi Kabupatén Sumedang nu dikawasa ku Mataram
Kitu deui wewengkon séjénna, jadi kabupatén bawahan Mataram nu diawaskeun ku Wadana Bupati Priangan
Pikeun kalungguhan Wadana Bupati Priangan munggaran, Sultan Agung milih Aria Suriadiwangsa kalawan gelar Pangéran Rangga Gempol Kusumadinata (Rangga Gempol I, 1620-1624)
Nalika kakawasaan di Priangan dicepeng ku Pangéran Rangga Gedé (ngawakilan Rangga Gempol nu ditugaskeun mantuan nalukkeun daérah Sampang, Madura), Sumedang diserang Banten
ku sabab teu bisa numpurkeun serangan Banten, Rangga Gedé ditahan di Mataram, sedengkeun Priangan dipasrahkeun ka Dipati Ukur, kalawan sarat kudu bisa ngarebut Batavia ti VOC
Dipati Ukur harita nyepeng kalungguhan Wadana Bupati Priangan di wewengkon Bandung kiwari, nu ngabawah wilayah Sumedang, Sukapura, Bandung, Limbangan, sarta sawaréh Cianjur, Karawang, Pamanukan, jeung Ciasem
Alatan gagal ngalaksanakeun sarat ngarebut Batavia (1628), jeung sadar yén anjeunna bakal dihukum ku Sultan Agung, Dipati Ukur baruntak
Baruntakna Dipati Ukur kakara bisa tumpur taun 1632, sabab Mataram dibantu ku sawatara pamingpin di Priangan
Kalungguhan Wadana Bupati Priangan lajéng dipasrahkeun deui ka Rangga Gedé
Akibat tina baruntakna Dipati Ukur ka Mataram, dina Piagem Sultan Agung titimangsa 9 Muharam taun Alip (ceuk F. de Haan, taun Alip téh sarua jeung taun 1641 Maséhi, tapi aya sawatara katerangan séjén yén taun Alip idéntik jeung taun 1633), daérah Priangan di luar Galuh dibagi deui jadi opat kabupatén: Wewengkon Priangan ogé dimekarkeun deui ku dirobahna Karawang jadi kabupatén mandiri, sedengkeun wilayah Galuh
jadi kabupatén mandiri, sedengkeun wilayah Galuh (Priangan Wétan) dibagi opat kabupatén: Utama, Bojonglopang (Kertabumi), Imbanagara, jeung Kawasén
Sapupusna Sultan Agung (1645), Mataram dipingpin ku putrana, Sunan Amangkurat I (Sunan Tegalwangi, 1645-1677)
Antara taun 1656-1657, wilayah Mataram Kulon (Mancanegara Kilen) dibagi kana dua welas "ajeg" sakaligus ngahapus wadana bupati di Priangan: Sumedang, Parakan Muncang, Bandung, Sukapura, Karawang, Imbanagara, Kawasén, Wirabaja (Galuh), Sekacé (Sindangkasih), Banyumas, Ayah (Dayeuhluhur), jeung Banjar (Panjer)
Dipasrahkeun ka VOC-Hindia Walanda
Wilayah Priangan ragragna ka VOC saméméh Mataram bener-bener taluk ka VOC (1757)
Dumasar kana "perjangjian" Mataram jeung Kumpeni, taun 1677 (perjangjian 19-20 Oktober) Priangan Kulon &amp; Tengah pindah dikawasa Kumpeni, sedengkeun Priangan Wétan jeung Cirebon taun 1705 (perjangjian 5 Oktober)
Dina piagem titimangsa 15 Nopémber 1684, Kumpeni sacara resmi ngangkat para pamingpin Priangan pikeun maréntah daérahna séwang-séwangan
Taun 1706 VOC ngangkat Pangéran Aria Cirebon jadi Bupati Kumpeni, nu tugasna ngawaskeun &amp; ngokolakeun bu[ati-bupati di Priangan sangkan tukuh kana kawajiban-kawajibanana ka Kumpeni
Nalika jaman Kumpeni ieu, Priangan jadi salah sahiji sumber hasil bumi utama ku ayana program nu disebut "Preangerstelsel" (Sistim Priangan), nu utamana ngahasilkeun kopi
Dina jaman Hindia Walanda (satutasna VOC bangkrut), gubernur munggaran H. W. Daendels ngayakeun proyék "Grote Postweg" (Jalan Raya Pos), nyaéta ngawangun jalan ti Anyer di tungtung kulon Jawa nepi ka Panarukan di tungtung wétan
Lian ti éta, Daendels ogé beuki ngahangkeutkeun melak kopi di Priangan, utamana di daérah Cianjur, Bandung, Sumedang, jeung Parakan Muncang (1808-1809)
Limbangan, Sukapura, jeung Galuh digabung jeung Cirebon ("Cheribonshe Preangerlanden"), tapi teu sawatara lila Limbangan jeung Sukapura dikaluarkeun ti wilayah administrasi Cirebon
Dina mangsa pamaréntah Hindia Walanda (1808-1942), status Priangan nyaéta karésidénan, nu munggaran ibukotana di Cianjur, salajéngna ibukota karésidénan Priangan pindah ka Bandung (ti taun 1864)
Ku asupna Galuh (awal abad ka-20), wilayah Karésidénan Priangan nambahan
Priangan jadi 6 kabupatén; Cianjur, Bandung, Sumedang, Limbangan (Garut), Sukapura (Tasikmalaya), jeung Galuh (Ciamis)
Glikolisis mangrupa awal alur métabolik katabolisme karbohidrat
Bentuk glikolisis nu pangilaharna dipikawanoh nyaéta alur Embden-Meyerhof
Istilah glikolisis bisa ogé ngawengku alur pilihan séjén kayaning alur Entner-Doudoroff
Ngan, glikolisis nu dipedar di dieu salaku sinonim pikeun alur Embden-Meyerhof
Glikolisis mangrupa prosés universal nalika sagala rupa sél nurunkeun énergi ti gula
Najan lain nu pang éfisiénna, glikolisis perlu sabab anaérob; nyéta, teu merlukeun oxigén
Glikolisis ngarobah hiji molekul glukosa jadi dua molekul piruvat sarta "ékivalén pangréduksi" ("reducing equivalents") dina ujud koénzim NADH
Réaksi umum glikolisis: Glukosa + 2 NAD+ + 2 ADP + 2 Pi → 2 NADH + 2 piruvat + 2 ATP + 2 H2O + 4 H+ Jadi, pikeun fermentasi basajan, métabolisme hiji molekul glukosa ngahasilkeun dua molekul ATP
Sél-sél nu ngajalankeun réspirasi sélulér nyintésis ATP leuwih loba, tapi teu diangap kaasup glikolisis
Réspirasi aérobik eukariot ngahasilkeun tambahan kira 34 molekul ATP nalika ngoksidasi hiji molekul glukosa
Dina eukariota, glikolisis téh lumangsung dina sitosol sél (lain dina mitokondria, tempat lolobana métabolisme aérobik)
Glukosa asup ka sél ngaliwatan difusi
Dina sababaraha jaringan, misalna otot rangka, prosés ieu téh dirangsang ku insulin
Dikumahakeun panungtungna piruvat jeung NADH nu dihasilkeun tina glikolisis gumantung ka organisme jeung kaayaanana, utamana aya/henteuna oksigén atawa panampa éléktron lian
Dina fermentasi, métabolisme piruvat jeung NADH lumangsung anaérob antukna ngahasilkeun rupa-rupa sanyawa
Misalna baktéri nu dipaké dina ngolah yogurt ukur ngaréduksi piruvat jadi asam laktat, sedengkeun ragi ngahasilkeun étanol jeung karbon dioksida
Dina organisme aérobik, piruvat asup kana daur asam sitrat, sedengkeun NADH dioksidasi ku oksigén dina prosés awal fosforilasi oksidatif
Najan métabolisme manusa utamana aérobik, tapi dina kaayaan anaérob, misalna dina otot nu loba teuing gawé antukna kakurangan oksigén, piruvat dirobah jadi laktat, sarua jeung dina loba mikroorganisme
Glikolisis mangrupa hiji-hijina jalur métabolik nu aya di ampir sakabéh organisme, hal ieu nunjukkeun kabuhunanana dina posisi évolusi; diduga aya ti jaman prokariota munggaran, paling henteu 3,5 juta taun ka tukang
Tina basa Yunani "glyk" nu hartina amis jeung "lysis" nu hartina ngaleyurkeun
Ngaran anak sasatoan
Tilu Karajaan Koréa mangrupa karajaan Goguryeo, Baekje, jeung Silla, nu ngawasa Bojong Koréa jeung Manchuria salila dalapan abad nepi ka abad ka-7 M. Karajaan-karajaan séjén nu leuwih leutik aya saméméh nepi ka mangsana Tilu Karajaan, kayaning Gaya, Dongye, Okjeo, Buyeo, Usan, Tamna, jsb
Mangsa tradisional geus aya ti 57 SM, nalika karajaan Saro (salajengna Silla) di béh kidul-wétaneun bojong meunangkeun otonomi ti kakawasaan dinasti Han Cina
Goguryéo di béh kalér jeung kidul walungan Yalu (na basa Koréa walungan Amnok) merdika ti Cina dina 37 SM
Dina 18 SM, dua pangéran Goguryéo nu kawarisan kakawasaan, ngadegkeun Béaekje di kidul-kuloneun bojong (ayeuna Séoul), nu dayeuhna Ungjin (ayeuna Gongju atawa Chongju) salajengna Sabi (ayeuna Puyo) di kidul-kuloneun Séoul
Karajaan Gaya misah ti Béakje dina abad ka-1 M. Pamungkasan dinasti Han, awal abad ka-3, ngantepkeun tilu Karajaan éta terus tumuwuh
Tiluanana mibanda budaya nu sarua
Confucianisme sumebar di masarakat kelas luhur Koréa ti abad ka-1, ngan ka dieunakeun mah kalindih ku Buddhisme sagemblengna
Goguryéo, nu pangbadagna ti nu tilu, boga dua ibukota piligenti
Nangnang (ayeuna Pyongyang) jeung Kungae peuntaseun walungan Yalu
Mimitina mah karajaan ieu téh ayana di wewengkon wates Cina, lajeng saeutik-saeutik nalukkeun wilayah Manchuria, nepi ka tungtungna ngusir bangsa Cina ti Nangnang taun 313
Pangaruh kabudayaan Cina tetep aya nepi ka Budana ogé diagem salaku agama resmi taun 372
Dina abad ka-4 Baekje jaya kumawasa sarta ngungkulan ampir satengah ti tanjungna, nyéta tanjung beulah kidul
Renaming Silla in 503, it is known the kingdom of Silla absorbed the whole kingdom of Kaya or Gaya on their border in the first half of the 4th Century
Puseur dayeuh Silla, nyaéta Gumsong (ayeuna Gyéongju atawa Kyongju)
Buda dijadikeun ageman resmi taun 528
Ku ayana kongsi jeung dinasti Tang Cina, Silla meruhkeun Goguryéo taun 668, satutasna ngawasa Baekje taun 660, lajeng ngawal periode Uni Silla nepi ka panungtungan "Tilu Karajaan"
Ngaran "Samguk", atawa "Tilu Karajaan" dipaké dina naskah kuna Koréa "Samguk Sagi" jeung "Samguk Yusa."
Johann Sebastian Bach (21 Maret 1685–28 Juli 1750) nyaéta saurang komponis jeung organis Jérman mangsa Baroque, nu geus diaku salaku salah sahiji lulugu komposer sapanjang jaman
Karyana, nu jero ajén kaélmuanana, kamampuhan téhnisna, sarta kaéndahan artistikna, geus jadi inspirasi pikeun ampir sakabéh musisi dina tradisi Éropah, ti Mozart nepi ka Schoenberg
Buana Asia diwatesan ku ngabagi Éropa jeung Afrika tina daratan Afrika-Eurasia nu sakitu legana
Watesna teu pati écés, komo di lebah Asia jeung Éropa mah: Asia jeung Afrika tepung deukeut Terusan Suéz, sedengkeun jeung Éropa aya di sapanjang Dardanéla, Laut Marmara, Bosporus, Laut Hideung, pagunungan Kaukasus, Laut Kaspia, Walungan Ural
Kira 60% ti populasi sadunya aya di Asia
Tempo ogé Eurasia
Wewengkon Asia ngawengku buana Asia jeung sababaraha pulo sabudeureunana di Samudera Indonésia jeung Pasifik
Sakumaha nu geus disebutkeun yén Asia bisa dianggap salaku subwilayah Eurasia nu leuwih gedé
Pikeun babagian nurutkeun istilah ieu, tempo Eurasia Kalér jeung Eurasia Tengah
Asia mindeng dibagi jadi sababaraha subwilayah: Asia Kalér
Istilah ieu jarang dipaké ku ahli géografi, tapi biasana nujul ka bagian Asia wewengkon Rusia, nu ogé katelah Sibéria
Kadang nagara-nagara Asia di béh kalér kayaning Kazastan ogé kaasup Asia Kalér
Taya konsénsus ngeunaan istilah ieu, tapi biasana Asia Tengah ngawengku Asia Wétan
Asia Wétan ngawengku: Kadang Mongolia ogé diasupkeun ka Asia Wétan
Asia Tenggara ngawengku Bojong Malaya, Indocina, jeung nagara-nagara di Samudra Indonésia jeung Pasifik, nyaéta nagara-nagara Malaysia kabeulah dua ku Laut Cina Kidul
Asia kidul nujul ka subbenua India, nu ngawengku Asia Kidul-kuloneun
Katelah ogé Timur Tengah, najan sabenerna mah istilah éta ngawengku ogé nagara-nagara Afrika Kalér
Wewengkon ieu bisa dibagi-bagi deui kana Also see Gulf States, for a different grouping involving several of the above countries
Di handap dibéréndélkeun nagara-nagara katut dénsitas populasina
Teu kawas gambaran dina artikel nagara-nagara, the figures in this table are based on aréas including inland water bodies (lakes, reservoirs, rivers) and may therefore be lower here
Mesir, Rusia, Kazastan, Jorjia, Azérbaijan, jeung Turki, diasupkeun ogé dina tabel, najan ukur sabagian wilayahna nu asup Asia
Sisi Kulon jeung Jalur Gaza dihijikeun dina Paléstina
Gagak Lumayung mangrupa sebutan lain pikeun Rajasangara atawa Kéan Santang, putra Sri Baduga Maharaja (Ratu Jayadéwata, salah saurang raja Sunda nu mashur, nu katelah Prabu Siliwangi)
Istilah kabuyutan dina budaya Sunda sahanteuna geus aya ti munggaran abad ka-11 M. Prasasti Cibadak nu dijieun kira taun 1006-1016 M, ngunggelkeun yén Prabu Sri Jayabupati (salaku Raja Sunda) geus netepkeun sawaréh ti wewengkon walungan Sanghyang Tapak (waktu harita) salaku kabuyutan, nyaéta tempat nu mibanda pantangan nu kudu diturut ku sakabéh rahayatna
Unina kieu, "Salamet, dina taun Saka 952 bulan Kartika tanggal 12 bagian terang poé Hariyang-Kliwon-Ahad wuku Tambir
Ieu nalika raja Sunda Maharaja Sri Jayabhupati Jayamanahen Wisnumurti Samarawijaya Sakalabuanamandaleswaranindita Harogowardana Wikramotunggadewa nyieun tanda di wétaneun sanghyang tapak, dijieun ku Sri Jayabhupati Raja Sunda jeung ulah aya nu ngarumpak katangtuan di walungan ieu
Ulah aya nu néwak lauk di walungan belah dieu ti wates wewengkon kabuyutan sanghyang tapak béh hulu…………" Istilah kabuyutan salajéngna aya dina naskah kuna Sunda titinggal abad ka-13 M, nyaéta naskah Ciburuy atawa Naskah Galunggung nu katelah Amanat Galunggung atawa Amanat Prabu Guru Darmasiksa
Dina naskah "Bujangga Manik", istilah kabuyutan téh nujul ka tempat-tempat ritual kaagamaan
"Rabut Palah" "kabuyutan Majapahit" "nu disembah ku na Jawa"
Al Qur'ān (basa Arab: ', sacara harfiah hartina "bacaan"; disebut ogé ' "Al Qur'an nu Mulya"; ogé ditransliterasikeun minangka Quran, Koran (istilah tradisional di Inggris), jeung Al-Quran), nyaéta téks rélijius séntral dina ajaran Islam
Muslim percaya yén Al Qur'an mangrupa kecap harfiah ti Gusti (basa Arab Allah) nu diwahyukeun ka Nabi Muhammad ﷺ, salila 22 taun, 2 bulan 22 poé ngaliwatan perantara malaikat Jibril sarta mangrupa wahyu pamungkas ti Gusti Allah pikeun umat manusa
Qur'an nyaritakeun kajadian-kajadian picontoeun dina sajarah manusa, utamana ngeunaan para nabi saméméh Muhammad kayaning Nuh, Adam, Ibrahim, Musa, Isa, jeung nu séjénna
Muslim ogé nyebut Al Qur'an minangka "Wasiat Pamungkas", "Kitab", "Kitab Gusti Allah" sarta "Wahyu."
Dina tata basa Arab, kecap "qur'an" mangrupa masdar (kecap barang verbal) tina kecap gawé basa Arab قرأ "qoro'a" ("maca" atawa "nyaritakeun"
Kecap ieu digunakeun dina Al Qur'an sorangan minangka istilah keur Al Qur'an, misalna dina Q.S 12:2: "Satemenna kami nurunkeunana (ayat-ayat kitab) mangrupa Qur'an dina basa Arab, ngarah aranjeun ngarti."
Format Al Qur'an
Al Qur'an eusina aya 114 surat kalawan total 6236 ayat
Apalan Al Qur'an
Kecap "Qur'an" ogé biasana ditarjamahkeun minangka "apalan," nu nunjukkeun yén Qur'an lain ngan saukur téks, tapi ogé geus ditepikeun sacara lisan di sagédéngeun ngaliwatan téks
Pikeun ngalengkepan sampurnana solat, mangrupa kawajiban dina Islam, nyaéta nyaratkeun ngapal saeutikna sababaraha surat dina Al qur'an (biasana dimimitina ku surat kahiji, Al Fatihah, dituluykeun ku maca surat séjénna)
Saméméh bisa maca Al Fatihah, hiji Muslim bisa maca "pupujian keur Alloh" salila solat
Jalma anu apal sakabéh bacaan Al Qur'an disebut qori' (قَارٍئ) atawa hafiz (nu berurutan hartina "nu apal" atawa "nu ngajaga")
Nabi Muhammad mangrupa hafiz pertama
"Tilawah" تلاوة Al Qur'an mangrupa kasenian nu hadé di dunya Muslim
Pitulung pangpentinga dina napsirkeun harti ayat-ayat Qur'an nyaéta Hadits - kumpulan tradisi Islam (kagiatan jeung sasanggeman Nabi Muhammad)
Élmu isnad tumuwuh dina mangsa munggaran abad Hijriyah, nu usaha ngagolongkeun sasanggeman/béja hadits dumasar bisa henteu dipercayana jalma nu nepikeun hadis
Tapsir Qur'an satuluyna tumuwuh jadi hiji élmu mandiri nu disebut "élmu tapsir"
Di antaran élmuwan nu kawentar nyaéta Tabari, Zamakhshori, Turmudhi, Ibn Kathir
Al-Sayyid Muhammad 'Ali Aayazi dian kitabna Al-Mufassirun ngabagi tapsir jadi sasabaraha rupa, nyaéta: Naha quran téh mahluk atanapi lain (abadi)
Kalobaan ulama tauhid ngayakinkeun yén al-quran téh kalam Alloh nu tangtos sanes mahluk jeung moal ruksak (abadi),sabab al-quran téh dawuhan Alloh, jeung ari ngadawuh téh éta salah sahiji sifat Allah (kalam)
Lamun sifat Alloh teu abadi, tangtu dzat Alloh gé teu abadi, sedengken lamun Alloh teu abadi éta mustahil
ku lantaran kitu kaharti ku akal yén sifat Alloh nu ieu (ngadawuhna Alloh) mustahil ruksak, ku lantaran mustahil ruksak, atuh jelas yén al-quran téh lain mahluk
Ngeunaan ieu pendapat kungsi dibabarkeun ka ahli filsafatna Yunani, utamana téori-téori Plato yén sakabéh nu nyata jeung nu bener teu kawates tangtos abadi jeung moal matak robah
Klaipėda, (basa Jėrmanna "Memel" atawa "Memelburg"; basa Polandiana "Kłajpeda"), mangrupa labuan hiji-hijina Lituania di Laut Baltik
Pangeusina aya 194,400 urang (2002), nurun ti 202,900 dina taun 1989
Klaipėda ayeuna jadi dramaga fėri utama nu ngahubungkeun jeung Swédia, Dénmark, jeung Jérman
Tempatna deukeut ka muara walungan Neman
Klaipėda mibanda arsitėktur "picturesque" nu sarupa jeung nu kapanggih di Jėrman, Inggris, jeung Dėnmark
"Resort" gigir laut gaya Lituania popular sabudeureun Klaipėda aya di Neringa jeung Palanga
Klaipėda diadegkeun ku suku Baltik abad ka-12, nu salajengna pikeun jangka waktu nu cukup lila dikawasa ku Prusia Wėtan, nyėta nalika katelah Memel
Dayeuh labuan Laut Baltik ieu diadegkeun ku "Teutonic Knights" taun 1252 sarta kacatetkeun salaku "Castrum Memele" (basa Jėrman "Memelburg", atawa "Mimmelburg")
Taun 1254 Klaipėda dipaparin Lübeck City Right
Wewengkon ieu dikristenkeun ku "Teutonic Knights"
Perjangjian "Daméi di Laut Melno" taun 1422 nangtukeun wates antara Provinsi Prusia jeung Lituania
Memel asup ka Prusia; perjangjian ieu lumaku nepi ka taun 1919
Ieu mangrupa wates nu panglilana teu robah di Éropa
Munggaran taun 1474 Memel diatur ku Hukum Culm dayeuh Tatar Prusia
Taun 1525, Ménak Memel, nu ditangtayungan ku Albert ti Prussia (Albrecht von Brandenburg-Ansbach-Prussia), ngadopsi Luteranisme
Mangsa ieu dayeuh jeung labuan pinanggih jeung karaharjaan, sabab Ducal Prussia mangrupa tanah injeuman Polandia sarta salajengna jadi bagian Persemakmuran Polandia-Lituania
Dayeuh ieu ogé jadi labuan pikeun Lituania, sabab lokasina nu deukeut muara walungan Nemen nguntungkeun pisan
Mangsa raharja kalindih nalika antara 1629 jeung 1635 Memel diserang, diruksak, sarta dikawasa ku Swédia
Diropéa sababaraha kali, 75 taun salajengna loba pisan pangeusi Memel maot alatan cacar
Ku ngadegna nagara Uni Jérman taun 1871, Memel jadi dayeuh paling kalér-wétaneun wewengkon Jérman
Taun 1919 Klaipėda ditempatkeun dina protėktorat Nagara Entente