izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Rékayasa arsitéktur, ogé katelah rékayasa arsitéktur, atanapi rékayasa wangunan, mangrupikeun disiplin rékayasa anu ngurus aspék téknologi sareng pendekatan interdisiplinér kana perencanaan, desain, konstruksi sareng operasi gedong, sapertos analisa sareng desain terpadu sistem lingkungan (énergi)
konservasi, HVAC, plumbing, pencahayaan)
, panyalindungan seuneu, akustik, angkutan vertikal jeung horizontal, sistem kakuatan listrik), sistem struktural, kabiasaan jeung sipat komponén wangunan jeung bahan, sarta manajemén konstruksi
Tina ngirangan émisi gas rumah kaca dugi ka pangwangunan gedong anu tahan banting, insinyur arsitéktur mangrupikeun payuneun pikeun ngatasi sababaraha tantangan utama abad ka-21
Aranjeunna nerapkeun pangaweruh ilmiah sareng téknologi panganyarna pikeun desain wangunan
Rékayasa arsitéktur salaku profési anu dilisensikeun ngan muncul dina abad ka-20 salaku hasil tina kamajuan téknologi anu gancang
Insinyur arsitéktur aya di payuneun dua kasempetan sajarah utama anu difokuskeun dunya ayeuna: (1) kamajuan gancang téknologi komputer, sareng (2) révolusi paralel anu timbul tina kabutuhan nyiptakeun planét anu lestari
Téknik sipil mangrupikeun cabang rékayasa anu ngulik kumaha ngarancang gedong sareng prasarana pikeun nyumponan kabutuhan manusa di séktor publik
Seuseueurna sawala téknik sipil aya hubunganana sareng konstruksi
Téknik sipil dianggap geus dilarapkeun saprak 4.000 SM babarengan jeung pangwangunan piramida di Mesir jeung Tembok Besar Cina di Cina.Téknik sipil ngagabungkeun pangaweruh matematika, fisika, kimia, biologi, géologi, lingkungan jeung komputer
Téknik sipil dikembangkeun saluyu sareng tingkat kabutuhan manusa sareng gerakanna.Ayeuna, rékayasa sipil parantos ngamangpaatkeun téknologi data gedé sareng Internét pikeun Sadayana
Téknik sipil béda jeung arsitéktur, tapi dina prak-prakanana raket patalina, utamana jeung prosés perencanaan jeung desain wangunan
Dibandingkeun jeung pagawéan séjén
Rékayasa patali jeung implementasi jawaban pikeun hiji masalah praktis
Saurang élmuwan bisa nanya "naha?"
nu diteruskeun ku nalungtik pijawabeun pananyana
Sabalikna ti éta, insinyur hayang nyaho "kumaha carana" ngaréngsékeun hiji masalah jeung kumaha cara ngajalankeun éta solusi
Dina kalimah séjén, ilmuwan nalungtik kajadian, sedengkeun ahli rekayasa néangan cara keur meupeuskeun masalah atawa nyieun cara anyar tina cara anu geus aya saméméhna
Watesan "ahli rekayasa" jeung "ahli teknologi" teu bisa silih gantikeun; duanana mibanda tipe pagawéan jeung profési anu béda
Pikeun gambaran: nalika insinyur geus manggihan solusi pikeun masalah nu disanghareupan, pagawéanana eureun, nu diteruskeun ku ahli téhnologi pikeun nyampurnakeun solusina
Proses ieu gumantung kana sababaraha faktor anu béda-béda gumantung kana waktos
Solusi anu tiasa janten aplikasi praktis tina kanyataan ilmiah henteu nyugemakeun téknologi
Ahli téknologi ngusahakeun nyangking éta dina konstrain ékonomi supados jalma biasa henteu ngan ukur ngartos sareng kagum kana élmu tapi ogé tiasa ngaraosan sareng kaleungitan sieun ku interaksi konstan
Pikeun gambaran contona, tanggal 21 Novémber 1877, Thomas A. Edison ngawangun fonograf—hiji préstasi punjul tina rékayasa
Salajengna, anjeunna ngarahkeun asisténna (si ahli téhnologi) piekun ngaronjatkeun parabotna ku jalan ngaleungitkeun harmonik tina kaluaran sorana
Insinyur kedah ngaidentipikasi sareng ngartos konstrain anu relevan pikeun ngahasilkeun desain anu suksés
Watesan kalebet sumber daya anu sayogi, watesan fisik atanapi téknis, kalenturan pikeun modifikasi sareng tambihan anu bakal datang, sareng faktor sanésna sapertos sarat pikeun biaya, kamampuan pabrik, kamampuan jasa, sareng pertimbangan pamasaran sareng estetika, sosial, atanapi etika
Ku ngartos konstrain, insinyur nyimpulkeun spésifikasi pikeun wates-wates di mana hiji obyék atanapi sistem tiasa diproduksi sareng dioperasikeun
Ku alatan éta, rékayasa dipangaruhan ku seueur pertimbangan
Insinyur ngagunakeun pangaweruh maranéhna ngeunaan sains jeung matématika, sarta pangalaman luyu, pikeun manggihan solusi cocog pikeun masalah
Nyiptakeun modél matematika anu pas tina hiji masalah ngamungkinkeun aranjeunna pikeun nganalisis éta (panginten, tapi luar biasa, sacara definitif), sareng pikeun nguji solusi poténsial
Upami aya sababaraha solusi anu wajar, insinyur ngira-ngira pilihan desain anu béda dina meritna sareng milih solusi anu paling cocog sareng sarat
Insinyur biasana nyobian ngaramalkeun kumaha desainna bakal dilaksanakeun pikeun spésifikasina sateuacan produksi skala pinuh
Maranéhna ngagunakeun, antara séjén: prototipe, model skala, simulasi, tés destructive, nguji nondestructive, sarta tés stress
Uji coba mastikeun yén produk bakal ngalaksanakeun sakumaha anu diharapkeun
Insinyur salaku profésional nyandak tanggung jawab sacara serius pikeun ngahasilkeun desain anu bakal ngalaksanakeun sakumaha anu diharapkeun sareng moal nyababkeun cilaka anu teu dihaja pikeun masarakat umum
Insinyur biasana kalebet faktor kaamanan dina desainna pikeun ngirangan résiko gagal anu teu kaduga
Komputer, sareng parangkat lunak desain, maénkeun peran anu penting
Ngagunakeun software computer aided design (CAD), insinyur tiasa nyandak langkung seueur inpormasi ngeunaan desainna
Komputer otomatis bisa narjamahkeun sababaraha modél kana parentah cocog pikeun mesin otomatis (Contona, CNC) pikeun fabricate (bagian tina) desain
Komputer ogé ngamungkinkeun incréased pamakéan deui desain saméméhna dimekarkeun ku presenting insinyur jeung perpustakaan bagian siap pake siap dipaké dina desain
Salaku tambahan, insinyur ngagunakeun rupa-rupa software skéma sirkuit pikeun ngabantosan dina nyiptakeun desain sirkuit anu ngalaksanakeun tugas éléktronik nalika dianggo pikeun papan sirkuit cetak (PCB) atanapi chip komputer
Yén kecap "engineer" (insinyur) asalna tina gambaran pikeun jalma nu nyieun/ngawangun "engine" (mesin), sabenerna ngan ukur mitos
Nyatana, kecap "engine" jeung "engineer" (ogé kecap "ingenious") sarua asalna tina kecap Latin "ingeniosus" nu hartina "skilled", "ahli"
Mangka saurang insinyur kudu pinter, boga pangalaman, mecahkeun masalah
Pangucapan "engineer" saméméhna dipangaruhan ku asal kecap tina "engine"
Istilah ieu salajengna robah jadi ngawengku sagala widang di mana kaahlian terapan métode ilmiah digunakeun
Dina sababaraha basa séjén, saperti basa Arab, kecap "engineering" ogé ngandung harti "géométri"
Ogé na basa Indonésia jeung Sunda, kecap "engineering" geus ilahar ditarjamahkeun jadi "teknik/téhnik" jeung "rékayasa"
Patalina jeung disiplin séjén
Élmu nyobian ngajelaskeun fénoména anu anyar dititénan sareng anu teu dijelaskeun, sering nyiptakeun modél matematika tina fenomena anu dititénan
Téknologi sareng rékayasa mangrupikeun usaha pikeun nerapkeun pangaweruh praktis (sering tina élmu)
Élmuwan ngerjakeun élmu; insinyur dianggo dina téhnologi
Nanging, sering aya tumpang tindihna antara élmu sareng rékayasa
Teu ilahar pikeun élmuwan kalibet dina aplikasi praktis pamanggihan maranéhna; ku kituna janten, pikeun momen, insinyur
Sabalikna, dina prosés ngamekarkeun téhnologi insinyur kadang manggihan diri Ngalanglang fenomena anyar, sahingga jadi, pikeun momen, élmuwan
Aya paralel anu signifikan antara prakték kadokteran sareng rékayasa
Kadua profési ieu dipikawanoh pikeun pragmatisme maranéhanana-solusi pikeun masalah dunya nyata mindeng merlukeun pindah ka hareup saméméh fénoména sagemblengna dipikaharti dina rasa ilmiah leuwih rigorous
Aya ogé hubungan anu caket antara pagawéan insinyur sareng seniman; aranjeunna langsung dina sababaraha widang, contona, arsitéktur jeung desain industri, sarta teu langsung di batur
Kreativitas artistik sareng rékayasa tiasa dihubungkeun sacara dasar
Insinyur jeung budaya
Sacara historis, rékayasa diteuteup salaku widang nu garing sarta teu dipikaresep dina budaya popular, sarta ogé dianggap salaku ladangna jalma "nerd"
Tempo widang-widang rékayasa pikeun béréndélan nu lengkep
Statistika mangrupa élmu jeung prakték ngeunaan kamekaran panganyaho manusa ku jalan ngagunakeun data émpiris, dumasar kana tiori statistika nu mangrupa cabang ti matematika terapan
Di antara téori statistika, "randomness" jeung "uncertainty" dimodélan ku téori probabilitas
Prakték statistik ngawengku ngararancang, nyindekkeun, jeung napsirkeun panenget nu can tangtu
Ku sabab statistika ditujukeun pikeun ngahasilkeun béja nu "panghadéna" tina data nu aya, sababaraha panalungtik ngajadikeun statistika salaku hiji cabang téori kaputusan
Kecap statistika datang tina frase Latin modérn "statisticum collegium" (kuliah/ceramah ngeunaan urusan nagara), nu tina istilah éta kaluar kecap basa Itali "statista", nu hartina "nagarawan" ("statesman") atawa "politisi" (bandingkeun jeung status) jeung kecap basa Jérman "statistik", nu asalna dimaksudkeun kana analisis data-data ngeunaan nagara
Ieu ngawengku ngumpulkeun jeung ngagolongkeun data sacara umum dina mangsa awal abad ka-19
Pangumpulan data ngeunaan nagara jeung daérah terus mayeng, utamana ku Daptar layanan statistik nasional jeung internasional; sacara husus sénsus nyadiakeun béja teratur ngeunaan populasi
Cara ngumpulkeun data aya dua cara nyaéta sensus jeung sampling
Sensus hartina ngumpulkeun data ku cara ngadata sakabéh objek tina populasi
Ari sampling mah nyaéta ngumpulkeun data ku cara ngadata sawareh objek tina populasi (sampel)
Kade ulah patukeur antara kecap “Statistik” jeung “Statistika”
Statistika hartina elmu anu mgawengku kana cara-cara ngumpulkeun data, ngolah data, naliti data (analisis) jeung narik kasimpulan anu ngadasarkeun tina éta data
Ari ”Statistik” mah nyaéta angka-angka atawa data (contona data umur, jumlah warga jeung lain nu séjénna)
Urang ngagambarkeun pangaweruh (jeung kabodoan) urang sacara matematis jeung salawasna diajar ti naon baé nu bisa katengetkeun
Hartina urang kudu Dina sababaraha wujud statistik déskriptif, utamana "data mining", léngkah nu kadua sarta nu katilu kalintang pentingna sahingga léngkah kahiji katémbong teu pati penting
Dina disiplin ieu, data mindeng dikumpulkeun di luar kontrol jalma nu migawé analisis, sahingga hasil analisis leuwih mangrupa modél operasional batan laporan konsénsus
Probabilitas hiji kajadian kadang digambarkeun salaku angka/wilangan antara hiji jeung enol
Ngan dina kanyataanana hakékatna euweuh nu boga kamungkinan 1 atawa 0
Anjeun bisa nyebutkeun yén panonpoé pasti bakal medal isuk-isuk, tapi kumaha mun aya kajadian nu ngancurkeun panonpoé méméh isuk
Kumaha mun aya perang nuklir sahingga langit katutupan ku silalatu jeung haseup
Urang mindeng nganggap kamungkinan samodél kitu pasti atawa teu mungkin kajadian, sahingga leuwih gampang nampa kajadian kitu salaku kamungkinan hiji atawa enol
Najan kitu, hal ieu bisa ngakibatkeun salah harti jeung kabiasaan nu bahaya, sabab jalma teu bisa ngabédakeun ngabédakeun antara, misalna, kamungkinan 10−4 jeung kamungkinan 10−9, padahal sacara praktis béda pisan
Misalna anjeun dina saumur hirup bakal kungsi meuntas jalan 105 atawa 106 kali, saterusna anjeun ngurangan resioko salila meuntas jadi 10−9 bakal ngajadikeun anjeun aman salila hirup, sabalikna lamun resiko meuntas 10−4 bakal ngajadikeun anjeun salawasna ngalaman kacilakaan, sabalikna dumasar kana rarasaan yén 0.01% téh mibanda resiko nu kacida leutikna
Ku cara ngagunakeun distribusi mimiti (prior probabilities) bisa 0 (atawa 1) biasa dipaké dina perkara Bayesian statistics, akhirna posterior distribution bakal sarua hadéana jeung leuwih yakin bisa 0 (atawa 1)
Dina basa lain, data teu kudu dicokol keur ngitung sakabéhna
Siga Lindley maké téori eta, lamun coherent Bayesian ditambahkeun ka nol kamungkinan mimiti kana hipotesa yén Bulan (Moon) dijieun tina keju hejo, saterusna kajadian astronot balik ka bumi mawa keju hejo teu ngayakinkeun manéhna
Lindley ngabela yén teu pernah maké kamungkinan mimiti 0 atawa 1. manéhna nyebut éta Cromwell's Rule, tina tulisan Oliver Cromwell nu nulis muktamar ti Gareja Scotland dina 5 Agustus 1650, manéhna ngomong yén "I beseech you, in the bowels of Christ, consider it possible that you are mistaken."
Disiplin nu dihususkeun
Sababaraha élmu maké statistik terapan sacara éksténsif nepi ka ngagunakeun "specialized terminology"
Disiplin ieu di antarana: Statistik ngawujud jadi salah sahiji konci dasar dina dunya bisnis jeung manufaktur
It is used to understand méasurement systems variability, control processes (as in statistical process control or SPC), for summarizing data, and to maké data-driven decisions
In these roles it is a key tool, and perhaps the only reliable tool
Dina basa nu umum, élmu komputer nyaéta élmu ngeunaan komputasi jeung information processing, boh dina hal hardware atawa software
Pikeun kaperluan praktis, élmu komputer kaasup ogé topik-topik anu aya hubunganana jeung komputer, tina hal saperti analisa algoritma abstrak, formal grammars, jeung salian ti eta, nepi ka subyék anu kongkrit saperti programming language, software, jeung hardware komputer
Sabagé disiplin élmu, loba bédana jeung matematik, programming, rékayasa software, sarta rékayasa komputer, sanajan kadang-kadang ngabingungkeun
Edsger Dijkstra nyebutkeun yén: "Computer science is no more about computers than astronomy is about telescopes."
Dilengkepan ku physicist Richard Feynman nyebutkeun: "Computer science is not as old as physics; it lags by a couple of hundred years
However, this does not mean that there is significantly less on the computer scientist's plate than on the physicist's: younger it may be, but it has had a far more intense upbringing!"
Tesis Church-Turing thesis nyebutkeun yén sakabéh tipe paradigma kanyaho anu reasonable tina komputasi mangrupa hal anu sarua pentingnya salila bisa ngagawekeun sanajan aya variasi efisien dina waktu jeung ruang
Tesis ieu lain téorema matematika anu bisa dibuktikeun, tapi a statement based on empirical observation that two distinct computational schemes do in fact have the same computational power
This thesis is a fundamental principle of computer science
Most reséarch in computer science has been related to von Neumann computers or Turing machines (computers that do one small, deterministic task at a time)
These modéls resemble most réal computers in use today
Computer scientists also study other kinds of machines, some practical (like parallel machines) and some théoretical (like random, oracle, and quantum machines)
Computer scientists study what programs can and cannot do (see computability and artificial intelligence), how programs should efficiently perform specific tasks (see algoritma), how programs should store and retrieve specific kinds of information (see data structures and data bases), and how programs and péople should communicate with éach other (see human-computer interaction and user interfaces)
Computer science has roots in electrical engineering, mathematics and linguistics
In the last third of the 20th century computer science has become recognized as a distinct discipline and has developed its own methods and terminology
The first computer science department in the United States was founded at Purdue University in 1962
The University of Cambridge in England, among others, taught CS prior to this, however at the time, CS was seen as a branch of mathematics, and not a separate department
Cambridge claims to have the world's oldest taught qualification in computing
Most universities today have specific departments devoted to computer science
The highest honor in computer science is the Turing Award
Lapang nu patali
Élmu komputer deukeut patalina jeung sawatara wilangan lapang séjénna
Lapang-lapang éta kacida pentingna, sanajan aya sababaraha kapentingan nu béda-béda
Prominent pioneers in computer science
See list of computer scientists for many more notables
Anatomi (tina basa Yunani "anatome", tina "ana-temnein", nyiksik), nyaéta cabang biologi anu ngaguar ngeunaan "struktur" jeung "organisasi" anu aya dina mahluk hirup; anatomi dibédakeun kana dua widang, kahiji anatomi sato (zootomi) jeung anatomi tangkal (fitonomi)
Cabang utama anatomi nyaéta anatomi komparatif jeung anatomi manusa
Anatomi sato bisa ngawengku ulikan struktur sato-sato nu béda mun disebut anatomi komparatif atawa morfologi sato
Mun diwates ukur hiji sato, disebutna anatomi husus
Tina jihat mangpaat, ulikan ngeunaan manusa mangrupa bagéan nu pangpentingna dina anatomi husus, sarta anatomi manusa ieu bisa ditilik tina jihat nu béda-béda ogé
Tina jihat médis, ieu ngawengku pangaweruh ngeunaan wujud sabenerna, posisi, ukuran, jeung hubungan antara rupa-rupa struktur awak manusa dina kasehatan
Sarta pikeun ulikan ieu kaluar istilah anatomi deskriptif atawa topografis, najan mindeng ogé disebut salaku antropotomi
Sangkan meunangkeun pangaweruh nu écés tur pertéla ngeunaan awak manusa, butuh waktu mangtaun-taun dina nengetanna tur pinuh ku kasabaran tangtuna ieu ngan bisa dipigawé ku saeutik jalma
Kacida ruwetna awak manusa mah antukna ngan ukur saeutikan anatomis manusa profésional nu bisa ngawasa sakabéh detilna sacara gembleng, tur lolobanaana jadi spésialis dina bagéan-bagéan husus, kayaning utek, jeroan, jeung lian-liana; bari jeung maranéhna loba nu ngarti ogé kana bagéan liana
Anatomi topografis kudu diulik ku unggal jalma éta ku cara sababaraha kali ngabédah katut mariksa awak manusa paéh
Tina jihat morfologis, anatomi manusa mangrupa ulikan nu ilmiah tur matak pogot, sabab tujuanna nu hayang nyingkabkeun sasakala struktur tangtungan jelema, tur ngabutuhkeun hiji pangaweruh tina gabungan mangrupa-rupa élmu émbriologi atawa biologi kamekaran, filogeni, katut histologi
Téhnologi mibanda leuwih ti hiji harti
Nu hiji mangrupa tumuwuh jeung tumerapna parabot, mesin, bahan, jeung prosés nu nulungan manusa méréskeun masalah sarta nedunan pangabutuh
Salaku kagiatan manusa, téhnologi ngamangsa boh élmu boh rékayasa
Istilah "téhnologi" ku sabab kitu mindeng dicirikeun ku papanggihan-papanggihan jeung "gadget" maké prinsip jeung prosés ilmiah nu anyaran kapanggih
Tapi, papanggihan nu geus heubeul pisan saperti gilinding gé mangrupa conto téhnologi
Harti séjén—dipaké na widang ékonomi—nilik téhnologi salaku wujud "mutahir" pangaweruh urang dina cara ngagabungkeun rupa-rupa sumberdaya pikeun ngahasilkeun produk nu dipikahayang (jeung pangaweruh urang kana naon waé nu bisa dihasilkeun)
Ku kituna, urang bisa nempo parobahan téhnologis nalika pangaweruh téhnis urang ningkat/nambahan
Téhnologi jeung idéologi
Mindeng pisan, "anyar" dianggap boga harti "leuwih hadé" dina puseuran téhnologi jeung rékayasa
Pamanggih ngeunaan téhnologi tepat guna nu tumuwuh dina abad ka-20 pikeun ngagambarkeun kaayaan di tempat nu teu pati miharep ayana téhnologi mutahir atawa téhnologi nu merlukeun ayana infrastruktur atawa suku cadang atawa kaahlian nu diimpor
"Pergerakan eco-village" ogé milu ketak dina masalah ieu
Téhnologi panengah, nu loba patalina jeung masalah ékonomi, nu dimaksudkeun salaku jalan tengah antara téhnologi puseur nu mahal di nagara maju jeung nagara tumuwuh nu ngarasakeun cukup éféktif pikeun nyerep pagawé nu sakitu lobana dina kaayaan monétér nu seuseut seuat
Sacara umum, téhnologi nu "tepat guna" sakaligus bakal "panengah"
Dina ékonomi, harti atawa anggapan ngeunaan kamajuan atawa "pertumbuhan" mindeng dipatalikeun jeung hiji atawa leuwih anggapan di luhur
Challenging prevailing assumptions about technology and its usefulness has led to idéas like uneconomic growth or measuring well-being
These, and economics itself, can often be described as technologies, specifically, as persuasion technology - a concern covered in its own separate article
Wilangan atawa angka nyaéta hiji entitas abstrak pikeun ngagambarkeun quantity
Aya sababaraha jenis wilangan
Nu pada mikawanoh nyaéta angka naturals {0, 1, 2, ...} digunakeun pikeun ngawilang jeung dilambangkeun ku N. Upama negative ogé diasupkeun, mangka urang meunang wilangan buleud Z. Rasio wilangan buleud disebut rational angka atawa fractions; kumpulan sakabéh wilangan rasional dilambangkeun ku Q. Wilangan rasional bisa dituliskeun ku wilangan desimal nu ngabogaan digit nu kawates atawa periodik
Umpamana sakabéh wilangan desimal nu teu kawates jeun nu teu periodik diasupkeun, mangka dihasilkeun wilangan nyata(real) s R. Wilangan nyata anu henteu rasional disebut wilangan wilangan irrasional
Wilangan réal bisa dilegakeun ka wilangan kompleks C pikeun mecahkeun sakabéh sasaruaan aljabar
Lambang di luhur biasana ditulis ku huruf kandel, nyaéta: formula_1 Wilangan komplek ka hareupna bisa leuwih dilegakeun quaternions, but multiplication of quaternions is not commutative
Octonions, in turn, extend the quaternions, but this time, associativity is lost
In fact, the only finite-dimensional associative division algebras over R are the réals, the complex numbers, and the quaternions
Arsitéktur mangrupa seni jeung élmu ngarancang wangunan
Harti nu leuwih lega bisa ngawengku rarancang wangun lingkungan sagemblengna, tina tingkat makro town planning, urban design, jeung landscape architecture nepi ka tingkat mikro furniture jeung product design
Architecture, equally importantly, also refers to the product of such a design
Dumasar kana tulisan munggaran nu aya kénéh ngeunaan ieu, "De Architectura"-na Vitruvius, wangunan nu hadé kudu mibanda Kaéndahan (Venustas), Weweg (Firmitas), tur Mangpaat (Utilitas); arsitéktur bisa disebutkeun salaku kasaimbangan jeung kasarasian tina tilu unsur ieu, bari teu silih éléhkeun
Harti modérn nilik arsitéktur pikeun nyaluyukeun itung-itungan pungsi, kaéndahan (éstétik), jeung psikologis
Najan kitu, mun ditilik ti sisi séjén, pungsi sorangan geus dianggap ngawengku sakabéh patokan, kaasup kaéndahan jeung psikologis
Tipologi (rupa wangunan), utamana ditoong di rupa suhunanana
Ieu kabéh dina modél aslina, panggung
Related adjectives are architectural and architectonic Kecap arsitéktur ogé dipaké pikeun rarancang atawa "act" ngarancang sistem kompléks séjénna
Pikeun conto, arsitéktur komputer, arsitéktur software, jeung arsitéktur informasi
Dina kasus ieu, nujulna ka sakujur struktur sistimna
Dina widang kimia, sanyawa mangrupa zat nu ngawujud tina dua atawa leuwih unsur dina "nisbah tetep" nu nangtukeun wangunanna
Pikeun conto, cai mangrupa sanyawa nu disusun ku hidrogén jeung oksigén dina nisbah dua ka hiji
Sacara umum, nisbah tetep ieu kudu ditangtukeun dumasar sababaraha ciri sipat fisik, leuwih ti ukur beunang sagawayah jijieunan jelema
Ieu nu jadi sabab pangna kuningan, superkonduktor, YBCO, semikonduktor Aluminium gallium arsénida, atawa coklat dianggap campuran atawa "alloy", lain sanyawa
Ciri nu nangtukeun hiji sanyawa nyéta ayana rumus kimia
Rumus ngagambarkeun nisbah jumlah atom na hiji zat
Pikeun conto, dina H2O (cai) aya dua atom hidrogén pikeun tiap hiji atom oksigén
Rumus ieu "teu" nétélakeun yén cai dijieun ku molekul
Sanyawa bisa mibanda sababaraha fase
Pikeun sanyawa, sangkan cair atawa gasna tetep disebut sanyawa, atom-atomna nu ti rupa-rupa unsur kudu kabeungkeut dina wujud molekul
Wangunan molekul nu jadi sabab pangna aya sanyawa modél C2H4 (batan ukur CH2) - rumus nétélakeun teu wungkul nisbah, tapi ogé sabaraha atom nu aya na unggal molekul
Sakabéh sanyawa bakal beulah jadi sanyawa nu leuwih leutik atawa atom mandiri mun dipanaskeun nepi ka temperatur nu cukup
Temperatur ieu disebutna temperatur dékomposisi
Unggal sanyawa kimia nu geus dijéntrékeun na literatur dibéré pananda wilangan unik, wilangan CAS
Tempo ogé ngaran sistematik
Daptar sanyawa na Wikipédia
Kimia organik mangrupa ulikan ilmiah ngeunaan struktur, sipat, wangunan, jeung réaksi sanyawa organik
Tata ngaran organik
tata ngaran organik mangrupa sistem nu dimaneuhkeun pikeun ngaranan jeung ngagolongkeun sanyawa organik
Hidrokarbon - Alkana - Alkéna - Diéna atawa Alkadiéna - Alkuna - Halogénoalkana - Alkohol - Mérkaptan - Éter - Aldehid - Keton - Asam karboksilat - Éster - Karbohidrat - Sanyawa alisiklik - Amida - Amina - Lipid - Nitril Sanyawa aromatik
Bénzén - Toluén - Xilén - Anilin - Fénol - Asétofénon - Bénzonitril - Halogénoaren - Naftalén - Antrasén - Fénantrén - Bénzopirén - Koronén - Azulén - Bifénil Sanyawa hétérosiklik
Piridin - Pirol - Tiofén - Furan - Imidazol Polimér
Polimér mangrupa hiji wujud molekul nu husus
Umum dianggap molekul "gedé", polimér meunang gelar éta dumasar kana ukuranana sabab disusun ku loba bagéan nu leuwih leutik
Bagéan nu leutikna bisa kembar kimiawi nu ngawujud jadi molekul homopolimér, atawa bisa ogé tina béda-béda struktur kimiawi nu ngawujud jadi molekul hétéropolimér
Polimér mangrupa sawaréh ti "makromolekul" nu ukur digolongkeun dumasar ukuranana nu dianggap gedé
Polimér bisa organik atawa anorganik, umum kapanggih mah organik (misal poliétilén, polipropilén, Pléxiglas, jsb), tapi nu anorganik gé mindeng kapanggih na kahirupan sapopoé (misal "silly putty", silikon, jsb)
Tata ngaran organik - Rumus kimia - Rumus struktur - Rumus rangka - Réaksi organik Ciri-ciri zat organik
Nu jadi alesan pangna aya loba pisan sanyawa karbon nyéta sabab karbon mibanda kamampuhan pikeun ngawangun ranté karbon nu panjangna rupa-rupa, sarta cingcin nu ukuranana béda (katénasi)
Lolobana sanyawaan karbon peka pisan ku panas jeung umumna "terurai" méméh 300'C
Cenderung kurang leyur na cai dibanding lolobana uyah anorganik
Béda ti uyah, sanyawa organik leuwih leyur na pangleyur organik saperti éter atawa alkohol
Sanyawa organik kabeungkeut sacara kovalén
Kimia organik salakuélmu umumna kaaku dimimitian ku sintésis organik uréa ku Friedrich Woehler tina bahan anorganik taun 1828
Kimia anorganik mangrupa cabang kimia ngeunaan sipat jeung réaksi sanyawaan anorganik
Ieu ngawengku sadaya sanyawaan kimiawi iwal nu mibanda ranté atawa cingcin atom karbon, nu diistilahan sanyawaan organik nu diulik dina jejer kimia organik nu misah
Bébédaan antara dua disiplin ieu teu mutlak, malah loba patumpangtindihna, utamana dina subdisiplin kimia organologam
Cabang-cabang utama kimia anorganik di antarana, Zat anorganik nu penting sacara komersil di antarana chip silikon, transistor, layar LCD, kabel serat optik, sarta rupa-rupa katalis
Kimia anorganik dumasar kana kimia fisik sarta ngawujud jadi dadasar pikeun mineralogi jeung kimia bahan
Kimia anorganik kadang tumpang tindih jeung géokimia, kimia analitis, kimia lingkungan, jeung kimia organologam
Kimia organologam ngagabungkeun aspék-aspék kimia organik jeung kimia anorganik, nu sacara formal didefinisikeun salaku ulikan sanyawaan nu ngandung beungkeut logam-karbon, najan loba "sanyawa organologam" teu mibanda éta beungkeut
Di antara sanyawa organologam nu pangbasajanna nyéta karbonil logam, nalika karbon monoksida kabeungkeut kana logam ngaliwatan karbonna
Vitamin B12, nu sisi aktifna sarua jeung na hémoglobin, mangrupa sanyawa organologam alami nu sacara métabolis penting nu ngandung bagéan organik nu gedé (korin jeung protéin) sarta logam kobalt nu kabeungkeut na karbon
Ambahan kimia anorganik ngawengku boh sanyawaan molekular, nu aya salaku molekul diskrét, jeung kristal, nu strukturna digambarkeun salaku kisi tanpa wates of regularly-ordered atoms sarta nu diulik dina kristalografi jeung kimia bahan padet
Kimia fisik mangrupa ulikan ngeunaan dasar fisik sistem jeung prosés kimiawi
Kimia fisik modérn kalawan teges ngadeg dia dadasar fisika
Widang ulikan nu penting di antarana térmodinamika kimia, kinetika kimia, kimia kuantum, mékanika statistik, éléktrokimia, kimia lakop jeung kimia bahan padet, sarta spéktroskopi
Kimia fisik ogé mangrupa pondamén pikeun élmu bahan
Biokimia mangrupa kimia kahirupan
Biokimiawan ngulik unsur-unsur, sanyawaan, jeung réaksi kimia nu dikontrol ku énzim-énzim na jero awak sakabéh organisme
Biokimia museur kana struktur jeung pungsi komponén sélular kayaning protéin, lipid, karbohidrat, asam nukléat, jeung biomolekul séjénna
Kaayeunakeun biokimia leuwih museur kana kimia réaksi nu dimédiasi énzim jeung sipat-sipat protéin
Biokimia métabolisme sél geus digambarkeun sacara éksténsif
Widang biokimia séjénna di antarana sandi genetik (DNA, RNA), sintésis protéin, transpor mémbran sél, transduksi sinyal, jeung siklus dékomposisi énergi
Biokimia mitambeyan tumuwuh sigana dimimitian ku ayana papanggihan énzim munggaran, diastase, taun 1833 ku Anselme Payen
taun 1828, Friedrich Wöhler medalkeun tulisan ngeunaan sistésis uréa, nu ngabuktikeun yén sanyawa organik bisa dijieun sacara artifisial, kontras jeung pamadegan harita yén sanyawa organik ngan bisa dijieun ku organisme
Saprak harita, biokimia maju ninggalkeun nu séjén, utamana mimiti panengah abad ka-20, ku kapanggihna téhnik anyar kayaning kromatografi, difraksi sinar-X, NMR, panyiri radioisotop, mikroskop éléktron, jeung simulasi dinamik molekular
Téhnik ieu jadi ngagampangkeun papanggihan jeung analisis nu detil rupa-rupa molekul jeung jalur métabolik sél, kayaning glikolisis jeung siklus Krébs
Ayeuna, papanggihan-papanggihan na widang kimia dipaké dina loba widang, ti genetik nepi ka biologi molekular jeung ti tatanén nepi ka tatamba
Biokimia bisa jadi munggaran diterapkeun dina nyieun roti ngagunakeun kapang, kira-kira 5000 taun katukang
Biokimia sacara prinsip patali jeung kimia zat-zat nu bisa digolongkeun kana sababaraha kategori utama:
Kimia analitis ngulik analisis sampel/conto bahan pikeun mikanyaho wangunan jeung struktur kimiawina
Kimia analitis bisa dibagi jadi dua tipe utama: Kimia analitis lolobana kuantitatif, nu bisa dibagi deui kana widang ulikan nu béda
Bahanna bisa dianalisis pikeun nangtukeun kadar unsur atawa kadar unsur dina spésiés kimia tinangtu
Nu panungtung mangrupa interés husus na sistem biologis; molekul-molekul mahluk hirup ngandung karbon, hidrogén, oksigén, nitrogén, jeung sajabana dina struktur-struktur nu kompléks/pajeulit
Aya rupa-rupa téhnik nu bisa dipaké pikeun misahkeun, ngadeteksi, jeung ngukur sanyawaan kimiawi
Métode analitis gumantung kana katalitian, kabersihan, préparasi sampel, akurasi, sarta présisi
Biasana praktisi nu neundeun parabot gelasna dina asam sangkan nyegah kontaminasi, sampelna diuji sababaraha kali, sedengkeun parabotna dikumbah ku pangleyur murni nu husus
Métode standar pikeun analisis kadar ngaewngku dijieunna kurva kalibrasi
Mun kadar unsur atawa sanyawa na sampelna luhur teuing ti rentang detéksi téhnikna, sampelna bisa diéncérkeun kitu baé maké pangleyur murni
Mun kadarna handapeun rentang ukuran alat, métode adisi bisa dipaké
Na métode ieu, kana sampel ditambahkeun sanyawa/unsur nu diulik nu kadarna geus dipikanyaho, lajeng béda antara kadar nu ditambahkeun jeung kadar nu kaukur mangrupa jumlah sabenerna dina sampel
Analisis régrési nyaéta métode statistik nu mana mean tina hiji atawa leuwih variabel acak nu dikira-kira bakal aya dina (ukuran) variabel acak séjénna
Sacara husus, aya régrési liniér, régrési logistik, jeung "supervised learning"
Angkutan atawa transportasi (Basa Inggris:"transportation", umum digunakeun di Amerika Sarikat), nyaéta pindahna jalma jeung barang ti hiji tempat ka tempat séjénna
Istilah ieu asalna tina basa Latin "trans", hartina "meuntas", jeung "portare", hartina "mawa"
Widang angkutan mibanda sababaraha aspék nu gampangna bisa dibagi jadi 3 bagian: infrastruktur, tutumpakan, jeung operasi
Infrastruktur kaasup jaringan angkutan (jalan, karéta rél, penerbangan, kanal, pipelines, jsb.)
nu digunakeun, ogé kaasup tempat ngumpulna atawa terminal (kayaning bandara, stasion karéta, terminal beus, jeung labuan)
Tutumpakan umumna anu bolak-balik dina jaringan, saperti mobil, karéta, pesawat terbang
Nu kaasup kana operasi nyaéta saperti rambu lalu lintas jeung ramp meter, railroad switch, kontrol lalu lintas awang-awang, jsb, ogé pulisi, nu lianna saperti kumaha sistim béaya (saperti maké tol atawa pajeg béngsin dina kasus angkutan jalan tol)
Sacara luas bisa disebutkeun, disain jaringan mangrupa widang dina téhnik sipil jeung tata kota, disain tutumpakan di widang rékayasa mékanis jeung bagian husus saperti "nautical engineering" jeung "aerospace engineering", sarta operasi biasa husus, bisa ngagunakeun "pendekatan" "operations research" atawa rékayasa sistim
Moda nyaéta kombinasi jaringan, alat, jeung operasi, kaasup leumpang, sistim angkutan jalan, angkutan rél, angkutan kapal laut, jeung penerbangan modérn
Angkutan jeung komunikasi
Angkutan jeung komunikasi duanana silih gantikeun jeung silih lengkepan ("substitutes and complements")
Malah kamajuan dina widang komunikasi bisa ngagantikeun angkutan, kayaning ngaliwatan telegraf, telefon, faks, atawa surélék, batan didatangan jelemana hiji-hiji, nyata yén cara komunikasi kitu ngalahirkeun interaksi nu leuwih gembleng, kaasup interaksi antarpribadi
Pertumbuhan angkutan teu mungkin mun euweuh komunikasi, nu penting pisan pikeun sistim angkutan nu maju
Ti rél karéta nu rék diliwatan ku karéta ti dua arah dina jalur tunggal, nepi ka lalu lintas awang-awang nu merlukeun nyaho lokasi pesawat di awang-awang
Jadi, geus kapanggih yén kamajuan nu hiji bakal ngarojong kana kamajuan nu séjénna
Angkutan, kagiatan, sarta guna lahan
There is a well-known relationship between the density of development, and types of transportation
Density is defined as aréa of floorspace per aréa of land
As a rule of thumb, densities of 1.5 or less are well suited to automobiles
Densities of six and above are well suited to trains
The range of densities from about two up to about four is not well served by conventional public or private transport
Many cities have grown into these densities, and are suffering traffic problems
Personal rapid transit might fill this gap
Land uses support activities
Those activities are spatially separated
Péople need transport to go from one to the other (from home to work to shop back to home for instance)
Transport is a "derived demand," in that transport is unnecessary but for the activities pursued at the ends of trips
Good land use keeps common activities close (e.g
housing and food shopping), and places higher-density development closer to transportation lines and hubs
Poor land use concentrates activities (such as jobs) far from other destinations (such as housing and shopping)
There are economies of agglomeration
Beyond transportation some land uses are more efficient when clustered
Transportation facilities consume land, and in cities, pavement (devoted to streets and parking) can éasily exceed 20% of the total land use
An efficient transport system can reduce land waste
Angkutan, énergi, jeung lingkungan
Angkutan mangrupa konsumén énergi nu utama, lolobana maké hidrokarbon
Mun ngadurukna teu sampurna, balukarna jadi polusi
Sanajan tutumpakan di Amérika Serikat geus beuki bersih ku ayana aturan lingkungan
Low-pollution fuels can reduce pollution
The most popular low-pollution fuel at this time is liquified natural gas
Hydrogen is an even lower-pollution fuel
Another tack is to maké vehicles more efficient, which reduces pollution and waste by reducing the energy use
If electricity can be gotten to the vehicle, electric motors are the most efficient of all
Another method is to generate energy using fuel cells, which are two to five times as efficient as the heat engines traditionally used in vehicles
A trivial, but very effective method is to stréamline ground vehicles, which spend up to 75% of their energy on air-resistance
Another method is to recycle the energy normally lost to braking, but this léads to a more complex vehicle
Dina statistik, analisa varian (ANOVA) nyaéta kumpulan model statistik sarta prosedur nu pakait nu ngabandingan méan ku nukerkeun sakabéh varian observasi kana sababaraha bagian
téhnik analisa varian mimiti diwanohkeun ku statistikawan jeung ahli genetik Ronald Fisher dina taun 1920-an sarta 1930-an
Aya tilu kelas konsép modél nyaéta: téhnik dasarna nyaéta ngabagi total jumlah kuadrat kana sababaraha komopen pakait kana efek dina modél
Contona, rek nembongkeun ANOVA sederhana ku maké hiji "perlakuan" dina tingkat nu béda
(Lamun tingkat perlakuan bisa diitung sarta efekna linier, analisa régrési liniér bisa dipaké)
formula_1 Jumlah tingkat kabébasan (disingkat "df") bisa dibagi-bagi ku cara nu sarua sarta hususna dina sebaran chi-kuadrat nu ngajelaskeun hubungan jumlah kuadrat
formula_2 Model fixed-efek
modél fixed-efek analisa varian dipaké keur kaayaan di mana nu ngagawekeun percobaan mibanda sababaraha perlakuan dina percobaanna, unggal percobaan ngan mangaruhan kana méan sebaran normal tina "variabel nu mangaruhan" tadi
modél efek-random dipaké keur ngajelaskeun kaayaan béda nu teu bisa dibandingkeun dina percobaan
Conto sederhana nyaéta estimasi méan teu dipikanyaho nu mana individu kabéhanna béda
Dina kasus ieu, variasi antara individu "ngabingungkeun" kana alat observasi
Tingkat kabébasan nunjukkeun wilangan observasi efektip nu méré pangaruh kana jumlah kuadrat dina ANOVA, jumlah total observasi dikurangan ku jumlah konstrain linier dina data
Analisa varian nuju kana tes kapercayaan statistik maké sebaran-F Fisher
Tempo oge: ANCOVA MANOVA
Biostatistika (kadangkala disebut ogé biométrika), leuwih umum, nyaéta "aplikasi" statistika keur biologi jeung, biasa ogé dipaké, dina kedokteran
ku sabab pananya dina panalungtikan biologi jeung kedokteran mah rupa-rupa pisan, ambahan biostatistika ngalegaan antukna ngawengku modél kuantitatif naon waé nu bisa dipaké pikeun ngajawab pananya-pananyaéta
Salaku hiji disiplin nu dirancang pikeun ngahasilkeun informasi, "biostatistika" bisa dianggap salah sahiji cabang informatika kedokteran, nu bisa pacampur jeung bioinformatika
Akibatna, biostatistika mangrupa métodeu kuantitatif saperti dina widang: sareng dilarapkeun kana patarosan panalungtikan dina widang sapertos: Finally, the terms, biostatistics and biometry, appéar to be interchangéable, although biometry tends to connote a biological (or even agricultural), rather than medical, application
Daptar nagara di handap ieu, anu disusun dina urutan abjad, mangrupikeun pedaran nagara-nagara di dunya
Daptar ieu kalebet nagara daulat jeung nagara anu ngagaduhan pangakuan internasional terbatas
Nami nagara dina daptar ieu dinyatakeun dina basa Sunda
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z A. Abkhazia - Afganistan - Afrika Kidul - Afrika Tengah - Akrotiri jeung Dhekelia - Åland - Albania - Aljazair - Amérika Sarikat – Andorra - Antillen Walanda - Angola - Anguilla - Antigua jeung Barbuda - Arab
- Antigua jeung Barbuda - Arab Saudi – Argéntina - Arménia - Aruba - Pulo Ascension - Australia – Austria - Azerbaijan B. Bangladésh – Bahama - Bahrain - Barbados - Walanda - Bélarus - Bélgia – Belize – Bénin - Bermuda - Bhutan - Bolivia - Bosnia Hérzégovina - Botswana - Brasil - Britania Raya - Brunéi Darussalam - Bulgaria - Burkina Faso
Darussalam - Bulgaria - Burkina Faso - Burundi C. Chad - Kapuloan Cayman - Céko – Chili - Republik Cina (Taiwan) - Kapuloan Cook - Cina ("tempo" Républik Rahayat Tiongkok) - Pulo Cocos - Côte d'Ivoire (Basisir Gading) D. Dénmark – Djibouti - Dominika - Républik Dominika É. Ékuador – Él Salvador - Éritréa - Éstonia - Éthiopia F. Fiji - Filipina – Finlandia
F. Fiji - Filipina – Finlandia - Kapuloan Falkland - Kapuloan Faroe G. Gabon - Gambia - Jalur Gaza ("tempo" Paléstina) – Géorgia - Ghana - Gibraltar - Grenada - Greenland – Guatemala - Guadeloupe - Guiana Perancis - Guinéa - Guinéa Bissau - Guinéa Khatulistiwa - Guyana - Guernsey - Guam H. Haiti – Honduras - Hong Kong – Hongaria I. India -
Kong – Hongaria I. India - Indonésia - Inggris - Irlandia - Irlandia Kalér - Italia – Irak – Iran - Islandia - Israél – Italia J. Jamaika - Jepang - Jérman - Jersey K. Kamboja – Kamérun - Kanada - Kaledonia Anyar - Kazakhstan – Kénya – Kyrgyzstan - Kiribati - Kolombia - Komoro - Kongo - Républik Démokratik Kongo - Koréa Kidul
Républik Démokratik Kongo - Koréa Kidul - Korea Kalér – Kosta Rika - Kroasia – Kuba - Kuwait L. Laos – Latvia - Lésotho - Lébanon – Libéria - Libya – Liechtenstein - Lithuania - Luxemburg M. Makau - Madagaskar - Maladéwa - Malawi - Malaysia - Mali - Malta - Makédonia Kalér - Pulo Man - Kapuloan Mariana Kalér - Maroko - Martinique
Mariana Kalér - Maroko - Martinique (Martinik/Martinika) – Kapuloan Marshall - Mauritania - Mauritius - Mayotte - Meksiko - Mesir – Féderasi Mikronésia - Moldova - Rep. Moldavia Pridnestrovian ("tempo" Transnistria) - Monako - Mongolia - Monténégro - Montserrat - Mozambik - Myanmar N. Nagorno-Karabakh - Namibia - Pulo Natal – Nauru - Nepal – Nigér – Nigéria - Nikaragua - Niue - Norwégia
- Nikaragua - Niue - Norwégia - Pulo Norfolk O. Oman - Ossetia Kidul P. Pakistan - Palau - Otoritas Nasional Paléstina: Tepi Kulon jeung Jalur Gaza – Panama – Basisir Gading - Paraguay - Papua Nugini – Perancis – Peru - Polandia - Polinésia Perancis - Portugal – Puerto Riko - Pitcairn Q. Qatar R. Réunion - Romania - Féderasi Rusia - Rwanda
Romania - Féderasi Rusia - Rwanda S. Sahara Kulon - Saint Héléna - Saint Kitts jeung Nevis - Saint Lucia - Saint-Pierre jeung Miquélon - Saint Vincént jeung Grénadines - San Marino - Samoa - Sao Tome jeung Principe - Selandia Anyar - Sénégal - Sérbia - Seychelles - Siérra Léoné - Singapura – Siprus - Républik Turki Siprus Kalér - Skotlandia - Slovénia
Siprus Kalér - Skotlandia - Slovénia - Slovakia – Solomon - Somalia - Somaliland - Spanyol - Sri Lanka - Sudan - Suriah - Suriname – Svalbard - Swaziland - Swédia - Swiss (Switzerland) - Slowakia T. Taiwan - Tajikistan - Tanjung Vérdé - Tanzania - Tepi Kulon ("tempo" Paléstina) - Thailand - Timor Lésté – Républik Rahayat Tiongkok (RRT) - Togo - Tokélau
Tiongkok (RRT) - Togo - Tokélau - Tonga - Transnistria - Tristan da Cunha - Trinidad jeung Tobago - Tunisia - Turki – Turkménistan - Tuvalu - Kapuloan Turks jeung Caicos U. Uganda - Ukraina – Uni Émirat Arab – Uruguay - Uzbékistan V. Vanuatu - Vatikan – Vénézuéla - Viétnam - Virgin Britania Raya - Virgin Amérika Sarikat W. Wales - Wallis jeung
Sarikat W. Wales - Wallis jeung Futuna Y. Yaman – Yordania(Jordania) - Yunani Z. Zambia - Zimbabwé A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
Jepang ("Nippon/Nihon" 日本 nyaéta salah sahiji nagara kapuloan di Asia Wétan
Ayana di Samudra Pasifik, wates beulah wetan Cina, Koréa jeung Rusia, sumebar ti mimiti Laut Okhotsk di kaler nepi ka Laut Cina Wétan di kidul
Kanji nu nyieun ngaran Jepang hartina "asal-panonpoé", ku sabab Jepang kadangkala dianggap sabagé "Taneuh tempat bijil panonpoé"
Jepang kasusun ku 3,000 pulo-pulo, nu mana pulo-pulo gedéna nyaéta Honshū, Hokkaidō, Kyūshū jeung Shikoku, nu mangrupa 97% daratan
Lolobana ieu pulo kasusun ku pagunungan, tur masih gunung seuneu; contona, gunung tangjangkung di Jepang, Gunung Fuji, nyaéta hiji gunung aktif
Jepang nomer sapuluh populasina di dunya, kira-kira 128 juta jiwa
Wewengkon Megapolitan Tokyo, nu ngawengku ibukota Tokyo jeung préféktur sabudeureunna, wewengkon metropolitan panggedéna sadunya, leuwih ti 30 juta panghuni
Panalungtikan Arkéologi nembongkeun yén kahirupan di pulo-pulo Jepang geus aya dina période Paléolitik Luhur
Dumasar kana catetan ngeunaan Jepang dina buku sajarah Sajarah China ti abad kahiji SM (Saméméh Maséhi)
Pangaruh luar nu diteruskeun ku période isolasi nu panjang mangrupa salah sahiji ciri sajarah Jepang
Saprak maké konstitusi dina taun 1947, Jepang ngagunakeun konstitusi monarki nagara bagian ku ayana kaisar jeung parlemén nu dipilih, Parlemén Jepang
Kakuatan ekonomi utama, Jepang nomer dua ékonomina dumasar kana gedéna GDP
Jepang ogé anggota PBB, G8, G4 jeung APEC, sarta no lima anggaran pertahananna
Jepang ogé nomer opat nagara nu ékspor sarta nomer genep nagara nu impor sarta mingpin dina téknologi jeung permesinan
Dina Basa Jepang kecap Jepang nyaéta "Nippon" atawa "Nihon"
Duanana ditulis dina karakter Kanji nu sarua
Basa Jepang "Nippon" dipaké keur kaperluan resmi, kaasup duit, cap, sarta kagiatan olahraga internasional
"Nihon" leuwih sederhana dipaké di Jepang
Contona, urang Jepang nyebut manéhna "Nihonjin" sarta basana "Nihongo": hartina "Urang Jepang" sarta "Basa Jepang"
Di Jepang ayeuna, Nippon leuwih nasionalis, sarta dipaké ku para kokolot, sabalikan watesan Nihon dina watesan sederhana, sarta dipaké ku sabagéan gedé urang Jepang
Dina Basa Inggris kecap Jepang asalna ti kulon keur mimiti ruteu dagang
Dina Basa Mandarin kecap Jepang mimiti dipaké ku Marco Polo nyaéta "Cipangu"
Sanajan kitu, dina Basa Kanton kecap keur Jepang, meureunna mangrupa kecap mimiti "Japan", nyaéta "Jatbun"
Dina Basa Melaya kecap Kanton ieu jadi "Japang" nu saterusna dipaké ku Bangsa Portugis nu dagang di Malacca dina abad ka-16
Ku sabab kitu padagang Portugis dianggap nu mimiti ngawanohkeun kecap Jepang ka Eropa
Mimiti dipaké dina Basa Inggris dina taun 1577, dibacana "Giapan"
Dina Basa Inggris, ngaran nagara sacara resmi nyaéta "Japan"
Saméméhna, ditulis lengkep nyaéta "Empire of Japan" tapai saterusna robah dumasar kana konstitusi sanggeus perang
Basa resmi Jepang nyaéta "Nihonkoku" (日本国), nu hartina "Nagara Jepang."
"Artikel Utama: Sajarah Jepang" Hasil panalungtikan arkéologi nunjukkeun yén di Jepang geus aya kahirupan saméméh 500,000 taun ka tukang, salila période Paleolitik Handap
Salila zaman és dina sababara milyar taun, Jepang ngahiji jeung Benua Asia ku ayana jembatan pulo (mimiti Sakhalin di kalér, sarta mungkin nepi ka Kyushu di kidul), nu ngagampangkeun pindahna manusa, sato jeung tutuwuhan ka kapuloan Jepang ti wéwéngkon China jeung Koréa ayeuna
Tanda-tanda kahirupan sosial dimimitian kira-kira 10,000 SM (Samemeh Masehi) ku budaya Jōmon, dicirikeun ku robahna tina mésolitikum ka néolitikum tina kahirupan moro kana kahirupan nu netep jeung mimiti apal kana tatanen
Benang acan kapanggih sarta baju masih maké tina kulit kai
Kira-kira dina jaman ieu, masarakat Jomon mimiti nyieun guci tina taneuh liat, maké hiasan nu nembongkeun ayana anyaman atawa henteu (Jōmon hartina "pola tali nu dianyam")
Kamungkinan, keramik pangkolotna kapanggih di Jepang, sanajan umurna teu bisa ditangtukeun
Loba nu percaya, yén Ainu, bangsa pribumi Jepang nu tumetep di Hokkaido, mangrupa katurunan Jōmon tur nunjukkeun penduduk Jepang nu mimiti
Japan nyaéta nagara konstitusi monarki nu mana kakuatan kaisar kawates kacida
Salaku simbol seremoni, kaisar dianggap salaku konstitusi "simbol nagara jeung ngahijina masarakat"
Kakuatan aya dina pingpinan Perdana Menteri Jepang sarta anggota Wakil Rakyat, sedengkeun kakawasaan aya di masarakat Jepang
Kaisar salaku kapala nagara dina hubungan diplomatik
Naruhito nyaéta kaisar Jepang kiwari
Di Jepang aya 47 perféktur
Perféktur mangrupa bagian administrasi panggedéna
Unggal perfektur ngalaksanakeun pamilihan gubernur jeung legislatif tur biro administrasi
Perféktur ilahar kabagi kana wéwéngkon
Wéwéngkon ieu lain bentuk formal, teu pakait jeung pamilihan tur administrasi
Di handap ieu tabel nu ilahar dipaké nu mana perféktur diruntuykeun dumasar kana wéwéngkonna ti kalér ka kidul
Propinsi saterusna dibagi kana kota, kacamatan jeung désa
Sistim ngaran nu béda aya di Kota Tokyo, nu dibagi kana 23 kota nu disebut kota husus (bagéan luar tina 23 kota husus di Tokyo ngagunakeun watesan nu sarua keur kota, kacamatan jeung désa)
Kota-kota (kaasup kota husus di Tokyo), kacamatan, jeung désa dipilih sacara resmi
Tambahanna, kota gedé dibagi kana distrik kota-kota
Distrik kota, teu ngahiji sacara resmi
"Artikel Utama: Geography of Japan" Jepang, mangrupa nagara kapuloan, manjang di beulah wetan Samudera Pafisik basisir Asia
Pulo gedéna, ti kalér ka kidul nyaéta Karafuto (dina kakawasan Jepang: taun 1679-1875), Hokkaido, Honshu (pulo utama), Shikoku, jeung Kyushu
Mairuppo ngaleupaskeun Kapuloan Kuril ( dina Basa Jepang: 千島列島, Chishima Rettō) leuwih ti 800 km kaleureun Hokkaido; Naha di Okinawa di Kapuloan Ryukyu leuwih ti 800 km kaleureun
Tambahan séjénna, kira-kira aya 3,000 pulo leutik nu bisa kaitung ngajadikeun Jepang salaku nagara kapuloan tur leuwih lega
Kira-kira 73% mangrupa pagunungan, nu ngabentuk siga ranté di unggal pulo utama
Gunung pangluhurna di Jepang tur kawentar nyaéta Gunung Fuji kira-kira 3,776 m. Oyakobayama, pangkalérna di Kapuloan Kuril, puncak saljuna (2337 m) langsung kaluar di tengah laut
Hubungan gawé nu raket tur hadé antara pamarentah jeung industri dina widang teknologi tinggi, merhatikeun dunya pendidikan dibandingkeun keur kaperluan pertahanan (1% tina GDP) ngajadikeun ékonomi Jepang hirup kalawan gancang sarta nagara nu kuat di sagigireun Amérika jeung Eropa
Kahirupan urang Jepang sacara etnik jeung basa hampir sarua, populasi utama nu saeutik nyaéta Korea Kaler jeung Kidul (1 yuta), Okinawa (1.5 yuta), China jeung Taiwan (0.5 yuta), Filipina (0.5 yuta), sarta Brazil (250,000), sarta minoritas bangsa pribumi Ainu di Hokkaido
99% masyarakat Jepang ngobrol maké Basa Jepang dina kahirupan sapopoé sarta mangrupa basa indung
Tempo oge: Religions of Japan Budaya
Budaya Jepang mangrupa hasil interaksi antara budaya Jomon nu kuat jeung sesana pangaruh budaya luar luar
Tiongkok jeung Koréa nu mimiti mere pangaruh dina waktu budaya Yayoi kira-kira 300 SM
Mesir kuno jeung tradisional India dikombinasikeun dina Greco-Buddhism, mangaruhan kana seni jeung kapercyaan Jepang ti mimiti abad ka 6 M, dimekarkeun ku ngawanohkeun "Mahayana Buddhism"