izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Events seen by two different observers in motion relative to éach other produce a mathematical concept of time that works pretty well for describing the everyday phenomena of most péople's experience
Time in modern physics
In the late nineteenth century, physicists encountered problems with the classical understanding of time, in connection with the behavior of electricity and magnetism
Einstein resolved these problems by invoking a method of synchronizing clocks using the constant, finite speed of light as the maximum signal velocity
This led directly to the result that time appéars to elapse at different rates relative to different observers in motion relative to one another
modérn physics views the curvature of spacetime around an object as much a féature of that object as are its mass and volume
Time has historically been closely related with space, the two together comprising spacetime in Einstein's special relativity and general relativity
According to these théories, the concept of time depends on the spatial reference frame of the observer, and the human perception as well as the méasurement by instruments such as clocks are different for observers in relative motion
Even the temporal order of events can change, but the past and future are defined by the backward and forward light cones, which never change
The past is the set of events that can send light signals to the observer, the future the events to which the observer can send light signals
All else is non-observable and within that set of events the very time-order differs for different observers
"Time is nature's way of keeping everything from happening at once"
This quote, attributed variously to Einstein, John Archibald Wheeler, and Woody Allen, says that time is what separates cause and effect
Einstein showed that péople traveling at different speeds, whilst agreeing on cause and effect, will méasure different time separations between events and can even observe different chronological orderings between non-causally related events
Though these effects are minute unless one is traveling at a speed close to that of light, the effect becomes pronounced for objects moving at speeds approaching the speed of light
Many subatomic particles exist for only a fixed fraction of a second in a lab relatively at rest, but some that travel close to the speed of light can be méasured to travel further and survive much longer than expected (a muon is one example)
Relative to a frame of reference at rest, time seems to "slow down" for the particle
Relative to the high-speed particle, distances seems to shorten
Even in Newtonian terms time may be considered the fourth dimension of motion; but Einstein showed how both temporal and spatial dimensions can be altered (or "warped") by high-speed motion
Einstein ("The Meaning of Relativity"): "Two events taking place at the points A and B of a system K are simultaneous if they appear at the same instant when observed from the middle point, M, of the interval AB
Time is then defined as the ensemble of the indications of similar clocks, at rest relatively to K, which register the same simultaneously."
Einstein wrote in his book, "Relativity", that simultaneity is also relative, i.e., two events that appéar simultanéous to an observer in a particular inertial reference frame need not be judged as simultanéous by a second observer in a different inertial frame of reference
Relativistic time versus Newtonian time
The animations on the left and the right visualise the different tréatments of time in the Newtonian and the relativistic descriptions
At héart of these differences are the Galilean and Lorentz transformations applicable in the Newtonian and relativistic théories, respectively
In both figures, the vertical direction indicates time
The horizontal direction indicates distance (only one spatial dimension is taken into account), and the thick dashed curve is the spacetime trajectory ("world line") of the observer
The small dots indicate specific (past and future) events in spacetime
The slope of the world line (deviation from being vertical) gives the relative velocity to the observer
Note how in both pictures the view of spacetime changes when the observer accelerates
In the Newtonian description these changes are such that "time" is absolute: the movements of the observer do not influence whether an event occurs in the 'now' (i.e
whether an event passes the horizontal line through the observer)
However, in the relativistic description the "observability of events" is absolute: the movements of the observer influences whether an event passes the light cone of the observer
Notice that with the change from a Newtonian to a relativistic description, the concept of "absolute time" is no longer applicable: events move up-and-down in the figure depending on the acceleration of the observer
Arrow of time
Time appéars to have a direction – the past lies behind, fixed and incommutable, while the future lies ahéad and is not necessarily fixed
Yet the majority of the laws of physics don't provide this arrow of time
The exceptions include the Second law of thermodynamics, which states that entropy must incréase over time (see Entropy); the cosmological arrow of time, which points away from the Big Bang, and the radiative arrow of time, caused by light only traveling forwards in time
In particle physics, there is also the wéak arrow of time, from CPT symmetry, and also measurement in quantum mechanics (see Measurement in quantum mechanics)
Time quantization is a hypothetical concept
In the modérn established physical théories (the Standard Model of Particles and Interactions and General Relativity) time is not quantized
Planck time (~ 5.4 × 10−44 seconds) is the unit of time in the system of natural units known as Planck units
Current established physical théories are believed to fail at this time scale, and many physicists expect that the Planck time might be the smallest unit of time that could ever be méasured, even in principle
Tentative physical théories that describe this time scale exist; see for instance loop quantum gravity
Time and the Big Bang
He has sometimes stated that we may as well assume that time began with the Big Bang because trying to answer any question about what happened "before" the Big Bang is trying to answer a question that is méaningless "as those events would have been part of a different time frame and different universe outside of the scope of the Big Bang theory"
Aristotelian philosopher Mortimer J. Adler, has criticized some expositions that Hawking has given stating that time didn't exist before the big bang
Hawking, in "A Brief History of Time" and elsewhere, along with several other modérn physicists, has stated his position more cléarly and less controversially: that even if time did not begin with the Big Bang and there were another time frame before the Big Bang, no information from events then would be accessible to us, and nothing that happened then would have any effect
happened then would have any effect upon the present time-frame
Scientists have come to some agreement on descriptions of events that happened 10−35 seconds after the Big Bang, but generally agree that descriptions about what happened before one Planck time (5 × 10−44 seconds) after the Big Bang will likely remain pure speculation
Speculative physics beyond the Big Bang
While the Big Bang modél is well established in cosmology, it is likely to be refined in the future
Little is known about the éarliest moments of the universe's history
The Penrose-Hawking singularity theorems require the existence of a singularity at the beginning of cosmic time
However, these théorems assume that general relativity is correct, but general relativity must bréak down before the universe réaches the Planck temperature, and a correct tréatment of quantum gravity may avoid the singularity
There may also be parts of the universe well beyond what can be observed in principle
If inflation occurred this is likely, for exponential expansion would push large regions of space beyond our observable horizon
Some proposals, éach of which entails untested hypotheses, are: Proposals in the last two categories see the Big Bang as an event in a much larger and older universe, or multiverse, and not the literal beginning
Time travel is the concept of moving backwards and/or forwards to different points in time, in a manner analogous to moving through space and different than the "normal" flow of time to an éarthbound observer
Although time travel has been a plot device in fiction since the 19th century, and one-way travel into the future is arguably possible given the phenomenon of time dilation in the theory of relativity, it is currently unknown whether the laws of physics would allow time travel to the past
A central problem with time travel to the past is the violation of causality; should an effect precede its cause, it would give rise to the possibility of temporal paradox
Some interpretations of time travel resolve this by accepting the possibility of travel between parallel realities or universes
Théory would point toward there having to be a physical dimension in which one could travel to, where the present (i.e
the point that which you are léaving) would be present at a point fixed in either the past or future
Seeing as this théory would be dependent upon the théory of a multiverse, it is uncertain how or if it would be possible to just prove the possibility of time travel
Perception of time
Time in psychology
Even in the presence of timepieces, different individuals may judge an identical length of time to be passing at different rates
Commonly, this is referred to as time seeming to "fly" (a period of time seeming to pass faster than possible) or time seeming to "drag" (a period of time seeming to pass slower than possible)
The psychologist Jean Piaget called this form of time perception "lived time."
This common experience was used to familiarize the general public to the idéas presented by Einstein's théory of relativity in a 1930 cartoon by Sidney "George" Strube: A form of temporal illusion verifiable by experiment is the kappa effect, whereby time intervals between visual events are perceived as relatively longer or shorter depending on the relative spatial positions of the events
In other words: the perception of temporal intervals appéars to be directly affected, in these cases, by the perception of spatial intervals
Time also appéars to pass more quickly as one gets older
Stephen Hawking suggests that the perception of time is a ratio: "Unit of Time : Time Lived"
For example, one hour to a six-month-old person would be approximately "1:4032", while one hour to a 40-yéar-old would be "1:349,440"
Therefore an hour appéars much longer to a young child than to an aged adult, even though the méasure of time is the same
Time in altered states of consciousness
Altered states of consciousness are sometimes characterized by a different estimation of time
Some psychoactive substances – such as entheogens – may also dramatically alter a person's temporal judgement
When viewed under the influence of such substances as LSD, psychedelic mushrooms and peyote, a clock may appéar to be a strange reference point and a useless tool for méasuring the passage of events as it does not correlate with the user's experience
At higher doses, time may appéar to slow down, stop, speed up, go backwards and even seem out of sequence
A typical thought might be "I can't believe it's only 8 o'clock, but then again, what does 8 o'clock mean?"
As the boundaries for experiencing time are removed, so is its relevance
Many users claim this unbounded timelessness feels like a glimpse into spiritual infinity
To imagine that one exists somewhere "outside" of time is one of the hallmark experiences of a psychedelic voyage
Marijuana, a milder psychedelic, may also distort the perception of time to a lesser degree
The practice of meditation, central to all Buddhist traditions, takes as its goal the reflection of the mind back upon itself, thus altering the subjective experience of time; the so called, 'entering the now', or 'the moment'
Culture is another variable contributing to the perception of time
Anthropologist Benjamin Lee Whorf reported after studying the Hopi cultures that: "… the Hopi language is seen to contain no words, grammatical forms, construction or expressions or that refer directly to what we call “time”, or to past, present, or future…" Whorf's assertion has been challenged and modified
Pinker debunks Whorf's claims about time in the Hopi language, pointing out that the anthropologist Malotki (1983) has found that the Hopi do have a concept of time very similar to that of other cultures; they have units of time, and a sophisticated calendar
Use of time
In sociology and anthropology, time discipline is the general name given to social and economic rules, conventions, customs, and expectations governing the méasurement of time, the social currency and awareness of time méasurements, and péople's expectations concerning the observance of these customs by others
The use of time is an important issue in understanding human behaviour, education, and travel behaviour
Time use research is a developing field of study
The question concerns how time is allocated across a number of activities (such as time spent at home, at work, shopping, etc.)
Time use changes with technology, as the television or the Internet créated new opportunities to use time in different ways
However, some aspects of time use are relatively stable over long periods of time, such as the amount of time spent traveling to work, which despite major changes in transport, has been observed to be about 20–30 minutes one-way for a large number of cities over a long period of time
This has led to the disputed time budget hypothesis
Time management is the organization of tasks or events by first estimating how much time a task will take to be completed, when it must be completed, and then adjusting events that would interfere with its completion so that completion is réached in the appropriate amount of time
Calendars and day planners are common examples of time management tools
Arlie Russell Hochschild and Norbert Elias have written on the use of time from a sociological perspective
"See the Time navigation templates below for an exhaustive list of related articles."
"Leading scholarly organizations for researchers on the history and technology of time and timekeeping"
Gravitasi nyaéta gaya pabetot-betot anu lumangsung antara kabéh partikel anu miboga massa di jagat raya
Fisika modéren ngajelaskeun gravitasi ngagunakeun téori rélativitas umum ti Einstein
Sanajan kitu, hukum gravitasi universal Newton anu leuwih basajan cukup taliti dina ngajelaskeun lolobana kasus
Contona, bumi anu mibanda massa anu pohara gedé ngahasilkeun gaya gravitasi anu pohara gedé pikeun metot barang-barang di sabudeureunana, kaasup mahluk hirup, sarta barang barang anu aya di bumi
Gaya gravitasi ieu ogé metot barang-barang anu aya di luar jomantara, kawas bulan, météor, sarta barang jomantara lianna, kaasup satelit jieunan manusa
Sawatara téori anu tacan bisa dibuktikeun nyebutkeun yén gaya gravitasi timbul alatan ayana partikel gravitron nu aya dina saban atom
Hukum gravitasi universal Newton
Hukum gravitasi universal Newton dirumuskeun kieu: Satiap titik massa ngabetot sakabéh titik massa séjénna ku gaya nu sagaris jeung garis anu nyambungkeun dua titik kasebut
Badagna gaya kasebut ngabanding lempeng jeung kakalian antara dua massa kasebut sarta ngabanding tibalik jeung kuadrat jarak antara dua titik massa kasebut
formula_1 "F" nyaéta badag gaya gravitasi antara dua titik massa "G" nyaéta konstanta gravitasi "m"1 nyaéta badagna massa titik kahiji "m"2 nyaéta badagna massa titik kadua "r" nyaéta jarak antara dua titik massa Dina sistem internasional, "F" diukur maké ukuran newton (N), "m"1 jeung "m"2 maké ukuran kilogram (kg), "r" maké ukuran méter (m), sarta konstanta "G" kira-kira sarua jeung 6,67 × 10−11 N
sarua jeung 6,67 × 10−11 N (m/kg)². Ti persamaan ieu bisa diturunkeun persamaan pikeun ngitung beurat
Beurat hiji barang nyaéta hasil kali antara massa barang kasebut jeung akselerasi gravitasi bumi
Persamaan kasebut bisa dituliskeun: W = mg. "W" nyaéta gaya beurat barang kasebut, "m" nyaéta massa sarta "g" nyaéta akselérasi gravitasi
Akselérasi gravitasi ieu béda-béda ti hiji tempat ka tempat séjén
Muatan listrik partikel nu dilambangkeun ku e atawa sakapeung q nyaéta muatan listrik hiji partikel proton atawa sarua jeung angka négatif muatan listrik hiji partikel éléktron
Mangrupa konstanta fisika sarta hijian muatan listrik
Hargana nyaéta 1.602 176 53(14) × 10-19 C, nurutkeun daptar konstanta fisika CODATA taun 2002
Dina sistem Centimetre gram second (CGS), hargana ngadeukeutan 4.803 × 10-10 statcoulomb
Saprak diukur ku Robert Millikan dina percobaan tétésan-minyak dina taun 1909, muatan dasar partikel dipercaya henteu bisa dibagi deui
Quark, kapanggih taun 1960, dipercaya mibanda muatan listrik sagedé "e"/3, ngan aya dina jumlah partikel leuwih ti hiji
Quark henteu kungsi katimu dina hiji partikel
Percobaan Millikan atawa dipikawanoh ogé minangka Percobaan tétésan-minyak (1909) waktu éta dirarancang pikeun ngukur muatan listrik éléktron
Robert Millikan ngalakonan percobaan kasebut kalawan nyaimbangkeun gaya-gaya antara gaya gravitasi jeung gaya listrik dina satétés leutik minyak anu aya di antara dua pelat éléktroda
Kalawan mikanyaho badagna médan listrik, muatan dina tétésan minyak anu diragragkeun ("droplet") bisa ditangtukeun
Kalawan mindo éksperimén ieu nepi ka sababaraha kali, manéhna manggihan yén harga-harga anu kaukur sok mangrupa kalipetan ti hiji bilangan anu sarua
Manéhna tuluy nafsirkeun yén bilangan ieu téh muatan ti hiji éléktron: 1.602 × 10−19 coulomb (hijian SI pikeun muatan listrik)
Taun 1923, Millikan meunangkeun sabagian pangajén nobel widang fisika alatan percobaanana ieu
Ekspérimen ieu saprak harita mindeng dilakukeun deui ku generasi-generasi saenggeusna, sanajan kitu rada hésé sarta mahal pikeun ngalakonan ékspérimen ieu kalawan persis
Éfék fotolistrik nyaéta fénomena éléktronik kuantum di mana éléktron dipancarkeun ti hiji pabeungeutan barang (biasana logam) satutasna nyerep énergi ti radiasi éléktromagnétik saperti sinar-x
Istilah kuna pikeun "éfék fotolistrik" nyaéta éfék Hertz (anu ayeuna henteu dipaké deui)
Euweuh éléktron anu dileupaskeun ku radiasi di sahandapeun frékuénsi ambang, alatan éléktron henteu boga énergi anu mahi keur nungkulan iketan atom
Eléktron anu dipancarkeun biasana disebut "fotoéléktron" dina réa buku pangajaran
Éfék fotolistrik réa ngabantu dina ngajelaskeun dualisme gelombang-partikel, di mana sistem fisika (kawas foton dina kasus ieu) bisa némbongkeun dua sipat sarta laku saperti-gelombang sarta saperti-partikel, hiji konsép anu réa dipaké ku panyipta mékanika kuantum
Éfék fotolistrik dijelaskeun sacara matematika ku Albert Einstein anu ngajembarkeun kuanta anu dimekarkeun ku Max Planck
Hukum émisi fotolistrik: Sajarah
J.J. Thomson: Elektron
Dina taun 1899, Joseph John Thomson nalungtik cahaya ultraviolét dina bungbung sinar katoda
Dipangaruhan ku gawé James Clerk Maxwell, Thomson nyindekkeun yén sinar katoda diwangun ku partikel-partikel nu boga muatan négatif, anu ku manéhna disebut "corpuscles" (ka dieunakeun disebut "éléktron")
Dina panalungtikan kasebut, Thomson nempatkeun pelat logam (nyaéta, katoda) dina bungbung hapa, sarta nyinaran ku radiasi frékuénsi luhur
Dina éléktronika, batré nujul ka kombinasi dua atawa leuwih sél éléktrokimia nu nyimpen énérgi kimia pikeun sumber tegangan listrik
Sanggeus kapanggih ku Alessandro Volta (taun 1800), batré jadi sumber listrik nu dipaké ku industri jeung rumah tangga
Dumasar kana itung-itungan taun 2005, industri batré sadunya ngahasilkeun US$48 milyar tina ngajual batré unggal taunna, kalawan kamekaran 6% per taun
Gerak lempeng nyaéta gerak hiji barang anu jalurna (liliwatanana) mangrupa garis lempeng
Gerak ieu ogé disebut translasi beraturan (merenah)
Gerak lempeng bisa digolongkeun kana gerak lempeng laju tetep sarta gerak lempeng robah laju anu dibédakeun ku aya sarta henteuna akselerasi
Gerak lempeng laju tetep
Gerak lempeng laju ttep nyaéta gerak lempeng hiji obyék, di mana dina gerak ieu lajuna tetep atawa tanpa akselerasi, ku kituna jarak anu ditempuh dina gerak lempeng laju tetep nyaéta laju kali waktu
formula_1 di mana: Gerak lempeng laju robah
Gerak lempeng laju robah nyaéta gerak lempeng hiji obyék, di mana lajuna robah kapirig waktu alatan ayana akselerasi anu tetep
Alatan ayana akselerasi, rumus jarak anu ditempuh henteu deui liniér tapi kwadratik
formula_2 formula_3 di mana:
Gerak ragrag bébas nyaéta salah sahiji wangun gerak lempeng dina hiji diménsi anu ngan dipangaruhan ku ayana gaya gravitasi
Variasi ti gerak ieu téh gerak ragrag diakselerasi jeung gerak pélor
Sacara umum gerak anu ngan dipangaruhan ku gaya gravitasi mibanda wangun: formula_1 di mana: Tapi husus pikeun gerak ragrag bébas diperlukeun sarat tambahan nyaéta: formula_2 ku kituna rumusan di luhur jadi formula_3 Analogi gerak ragrag bébas
Lamun gerak ragrag bébas nyaéta gerak anu ngan dipangaruhan ku gaya gravitasi, mangka aya gerak séjén anu rumusna mirupa gerak ragrag bébas, contona gerak balukar gaya listrik
Ku ngamangpaatkeun dua gerak ieu urang bisa ngalakukeun percobaan Millikan pikeun ngukur muatan éléktron kalawan ngagunakeun satétés minyak
Gerak ragrag bebas
Puteran atawa rotasi nyaéta muterna barang dina hiji sumbu anu tetep, contona muterna gasing jeung muterna bumi dina sumbuna
Pikeun bumi, puteran ieu lumangsung dina garis/poros/sumbu kalér-kidul (garis ajeg sarta saeutik doyong ka katuhu)
Jadi garis kalér-kidul bumi henteu pahapt-hapit jeung sumbu puteran bumi, kawas anu katémbong dina "globe" (bal dunya) anu dipaké dina pangajaran élmu bumi/géografi
Laju puteran ieu diukur ku lobana puteran pér hijian waktu
Contona bumi urang ngalakonan 1 puteran pér 24 jam
Pikeun puteran mesin anu muter leuwih gancang ti puteran bumi, urang maké hijian rotasi pér menit (rpm)
Alatan gerak rotasi ieu, mangka barang baris ngalaman gaya séntrifugal, nyaéta wanda gaya dina élmu fisika anu ngabalukarkeun barang kapangpéngkeun ka luar
Hal ieu baris karasa dina waktu urang naék mobil anu ngaliwatan tikungan muter
Dina waktu mobil ieu usik muter kalawan laju nu rada luhur, mangka panumpang dina mobil baris ngarasa kapangpéngkeun ka gigir / sabeulah (ka sisi luar bunderan éta) alatan ayana gaya séntrifugal
Jam (basa Hormat: Tabuh) nyaéta hijian waktu
Lila 1 jam nyaéta 1/24 (hiji per duapuluh opat) poé
Jam bisa dibagi jadi hijian waktu anu leuwih leutik deui
Hiji jam diwangun ku:
Menit nyaéta hiji hijian waktu
Samenit nyaéta 1/60 (sapergeneppuluh) jam
Samenit diwangun ku 60 detik
Menit lain hijian dina sistem internasional (SI), tapi tetep bisa dipaké babarengan jeung hijian SI
Detik atawa sékon ( ) nyaéta hijian waktu dina sistem internasional (SI), anu ditetepkeun minangka selang waktu salila 9.192.631.770 kali période radiasi transisi atom sesium-133 ti dua tingkat "hyperfine" dina kaayaan "ground state" dina suhu enol kelvin
Dina pamakéan anu pangilaharna, hiji detik nyaéta 1/60 ti 1 menit, sarta 1/3600 ti 1 jam
Mimitina, istilah second dina basa Inggris dipikawanoh minangka "second minute" (menit kadua), anu hartina bagian leutik tina 1 jam
Bagian anu kahiji dipikawanoh minangka "prime minute" (menit perdana) anu sarua jeung menit kawas anu dipikawanoh ayeuna
Babagian ieu maku maku kana 1/60, nyaéta, aya 60 menit dina jero 1 jam sarta aya 60 detik dina jero 1 menit
Ieu meureun dilantarankeun ku pangaruh urang Babilonia, anu ngagunakeun itungan sistem dumasar kana basis 60 (sexagesimal)
Istilah jam sorangan geus kapanggih ku urang Mesir nu netepkeun puteran bumi minangka 1/24 ti rata-rata poé
Ku kituna itungan detik jadi 1/86.400 ti rata-rata poé
Dina taun 1956, International Committee for Weights and Measures (CIPM), dumasar mandat anu dibikeun ku General Conference on Weights and Measures (CGPM) ka sapuluh dina taun 1954, ngawincik detik dina période puteran bumi ngurilingan panonpoé dina waktu "epoch", alatan dina waktu éta geus jadi kasadaran yén puteran bumi dina sumbuna teu cukup saragem pikeun dipaké minangka standar waktu
Gerak bumi éta digambarkan dina "Newcomb's Tables of the Sun" (Daptar panonpoé Newcomb), anu méré rumusan pikeun gerak panonpoé dina epoch dina taun 1900 dumasar kana observasi astronomi nu dijieun salila abad ka dalapanbelas sarta salapanbelas
Ku kituna detik didéfinisikan minangka "1/31.556.925,9747 bagian tina taun panonpoé dina tanggal 0 Januari 1900 jam 12 waktu ephemeris."
Ku dijieunana jam atom, mangka ditetepkeun pamakéan jam atom minangka dasar pikeun nangtukeun detik, lain deui ku puteran bumi
Tina hasil gawé sababaraha taun, dua astronom di United States Naval Observatory (USNO) jeung dua astronom di National Physical Laboratory (Teddington, Inggris) nangtukeun hubungan antara frékuénsi atom sesium transisi "hyperfine" jeung detik "ephemeris"
Minangka hasilna, dina taun 1967, General Conference on Weights and Measures netepkeun detik ti waktu atom dina SI minangka "Selang waktu salila 9.192.631.770 période tina radiasi transisi antara dua tingkat hyperfine ti ground state atom sesium-133."
Ground state téh didéfinisikeun salaku euwuehna (enol) médan magnét
Detik anu didéfinisikan kasebut nyaéta sarua jeung detik "ephemeris"
Définisi detik anu saterusna nyaéta disampurnakeun dina pasamoan BIPM pikeun nambahan kalimah: "Définisi ieu nujul kana atom sesium anu cicing dina suhu 0 darajat K."
Gaya séntripétal nyaéta gaya luar anu diperlukeun sangkan hiji barang bisa gerak muter
Gaya ieu lain mangrupa gaya fisis, atawa gaya dina harti sabenerna, tapi ngan hiji paméréan ngaran atawa papasingan rupa-rupa gaya anu boga fungsi ngajadikeun hiji barang gerak muter
Rupa-rupa gaya fisis bisa dipaké salaku gaya séntripétal, di antarana gaya gravitasi, éléktrostatik, tegangan tali, gésékan jeung nu séjénna
Istilah gaya séntripétal asalna tina kecap basa Latén, nyaéta "centrum" ("puseur") jeung "petere" ("nuju ka luar")
Rumus gaya séntripétal
Gaya séntripétal mibanda gedé nu sabanding jeung kwadrat laju tangénsial éta barang sarta babanding tibalik jeung radius liliwatan (puteran) formula_1 jeung nuju ka puseur liliwatan ngawangun bunderan, anu némbongkeun yén aya hiji "akselerasi" séntripétal, nyaéta formula_2 Lamun dianalogikan jeung hukum gerak Newton kadua
formula_3 Réprésentasi véktor
Dina notasi véktor jeung sistem koordinat polar, gaya séntripétal bisa dituliskeun minangka formula_4 kalawan formula_5 nyaéta véktor hijian nu nuju ka puseur, anu umumna dipilih kalayan harga positif lamun nuju ka luar bunderan
Réprésentasi kakalian titik véktor
Atawa bisa ogé dituliskeun minangka kakalian titik véktor formula_6 Sarta arah tujuan \vec{\omega} miluan aturan leungeun katuhu
Dina kasus kawas nu ditembrakkeun dina gambar, diménsi-dimébsi véktor anu dimaksud boga harga: formula_7 formula_8 sarta minangka akibatna formula_9 formula_10 Ku kituna bisa dibuktikeun yén formula_11 formula_12 formula_13 formula_14 formula_15 kawas dituliskeun saméméhna, anu némbongkeun yén gaya séntripétal sok nuju ka puseur bunderan
Infrabeureum atawa inframerah nyaéta radiasi éléktromagnétik dina panjang gelombang nu leuwih panjang ti cahaya katémbong, tapi leuwih pondok ti radiasi gelombang radio
Kecap infra beureum hartina "di handapeun beureum" (tina basa Latén "infra", "handap"), beureum mangrupa warna ti cahya katémbong
Radiasi infrabeureum mibanda panjang gelombang antara 700 nm jeung 1 mm
Ultrabungur (mindeng disingkat UV, tina basa Inggris: ultraviolet) nyaéta radiasi éléktromagnétik nu panjang gelombangna leuwih pondok batan cahaya katémbong, tapi leuwih panjang batan sinar-x anu leutik
"Ultrabungur" hartina "ngaliwatan bungur" (tina basa Latén "ultra", "ngaliwatan"), sementawis bungur mangrupa warna nu dihasilekun ku radiasi éléktromagnétik nu panjang gelombangna pangpondokna di antara cahaya katémbong séjénna
Radiasi UV bisa dibagi jadi ampir UV (panjang gelombang: 380–200 nm) sarta UV rohangan hapa (200–10 nm)
Dumasar pangaruh radiasi UV kana kaséhatan manusa sarta lingkungan, panjang gelombang UV mindeng dibagi deui jadi UVA (380–315 nm), anu ogé disebut "Gelombang Panjang" atawa "blacklight"; UVB (315–280 nm), anu ogé disebut "Gelombang Panengah" ("Medium Wave"); sarta UVC (280-10 nm), anu ogé disebut "Gelombang Pondok" ("Short Wave")
Sawatara sasatoan, kaasup manuk, réptil, sarta sarangga kawas nyiruan bisa nempo nepi ka ngahontal ultrabungur "ampir UV"
Réa bungbuahan, kembang sarta binih katémbong leuwih écés ku éta sasatoan lamun kasang tukangna dina cahaya panjang gelombang UB
Frékuénsi radio nujul ka spéktrum éléktromagnétik di mana gelombang éléktromagnétik bisa dihasilkeun ku cara ngeupankeun arus bulak-balik ka hiji anteneu
Frékuénsi kawas kieu kaasup bagian tina spéktrum di handapeun ieu: "Catetan:" di saluhureun 300 GHz, diserepna radiasi éléktromagnétik ku atmosfir Bumi kuat pisan sahingga atmosfir sacara éféktif jadi "henteu tembus" ku frékuénsi radiasi éléktromagnétik nu leuwih luhur, nepi ka atmosfir jadi transparan deui dina anu disebut wilayah frékuénsi infrabeureum jeung jandéla optik
Pita ELF, SLF, ULF, sarta VLF patumpuk-tumpuk jeung spéktrum AF, kira-kira dina 20–20,000 Hz
Tapi, sora dikirimkeun ku komprési jeung mekarna hawa dina atmosfir, sarta lain ku énergi éléktromagnétik
Pamangfaatan tanaga nuklir mangrupa sumber radiasi geus loba dina rupa-rupa widang kagiatan di Indonésia
Sumber radiasi nu dimaksud nyaéta mangrupa zat radioaktif atawa pakarang nu ngahasilkeun radiasi nu sarupa jeung radiasi sinar-X (rongent) di rumah sakit
Nu kalingkup pamangfaatan dina tulisan ieu di antarana pamangfaatan dina widang kasehatan, industri, panalungtikan, pangajaran jeung sajabana
Rupa pamangfaatan: Salian ti pamangfaatan di luhur, tanaga nuklir ogé bisa dimangfaatkeun keur kaperluan tanaga listrik
Sifat nu dipaké dina rupa pamangfaatan keur tanaga listrik ieu nyaéta sifat tanaga nuklir nu bisa ngahasilkeun panas
Panas nu dihasilkeun saba’da prosés pamisahan inti atom uranium diobah jadi listrik maké alat nu disebut turbo generator
Atom uranium dibeulah di hiji tempat nu sebut réaktor nuklir
Prosés beulahna inti atom uranium nu terus pisah jadi inti atom lain di réaktor disebut réaksi inti
Neutron téh salah sahiji sumber radiasi saperti sinar gamma, sinar beta jeung sinar alpha nu di kaluarkeun ku atom nu heunteu stabil
Atom nu heunteu stabil disebutna radioisotop atawa radioaktif atawa sumber radiasi nu mangfaatna dipedar di luhur
Anjing ("Canis lupus familiaris") nyaéta subspésiés doméstikasi ajag/srigala hawuk ("grey wolf"), mamalia ti kulawarga Canidae ordo Carnivora
Istilah ieu nujul boh ka nu liar atawa nu diingu sarta kadang dipaké pikeun anjing liar ti subspésiés atawa spésiés séjén
Anjing doméstik dalit jeung manusa, boh keur diala gawéna atawa pikeun kalangenan, jeung—pikeun sababaraha masarakat—pikeun didahar
Di sakuliah jagat, kira-kira aya 400 juta anjing
Kiwari, anjing geus mekar jadi ratusan turunan
Jangkungna (diukur nepi ka tonggong) aya nu ukur sababaraha inci (anjing Chihuahua), tapi aya ogé anu nepi ka sababaraha kaki ("Irish Wolfhound"); kelirna aya nu bodas, aya ogé nu hideung lestreng; sedengkeun buluna ti nu pondok pisan nepi ka sababaraha sénti, ti nu lempeng nepi ka nu galing
Anjing mimitina diasupkeun kana "Canis familiaris" jeung "Canis familiarus domesticus" ku Linnaeus taun 1758
Taun 1993, anjing "diklasifikasi" ulang jadi subspésiés srigala hawuk, "Canis lupus", ku Smithsonian Institution jeung American Society of Mammalogists
Dumasar kana bukti DNA, karuhun anjing misah ti srigala lianna kira 100.000 taun ka tukang, sarta mimiti diingu tina srigala hawuk kira 15.000 taun ka tukang
Ku kituna, anjing téh jadi spésiés munggaran anu didoméstikasi ku manusa
Bukti nu aya nunjukkeun yén anjing téh munggaran didoméstikasi di Asia Wétan, sigana di Cina , sedengkeun nu aya di Amérika Kalér mah istuning bawaan ti Asia
Nuturkeun ngumbarana manusa ka sakuliah dunya, anjing lahir jadi rupa-rupa
Révolusi tatanén jeung masarakatna lajeng ngadorong tumuwuhna populasi anjing sarta lahirna kabutuh kana anjing anu boga kabisa husus
Kaayaan ieu ngadorong ayana kawin seléktif ngarah ngahasilkeun anjing anu boga kabisa
Kacondongan dina rancangan-rancangan sistem komunikasi anyar geus nuju kana paningkatan pamakéan téknik digital
Komunikasi digital nawarkeun sawatara kaunggulan dibandingkeun komunikasi analog, contona unjuk gawé nu leuwih alus, fléksibilitas nu leuwih hadé, sarta kaamana nu leuwih alus
Pikeun ngirimkeun sinyal informasi analog, kawas sinyal sora jeung sinyal vidéo, ku alat digital, sinyal kasebut kudu dirobah (dikonvérsi) kana hiji sinyal digital
Prosés ieu dipikawanoh minangka konvérsi analog-ka-digital (basa Inggris: analogue-to-digital conversion), anu kalan-kalan disebut ogé modulasi pulsa digital (basa Inggris: digital pulse modulation)
Dua téknik konvérsi ieu nu penting nyaéta modulasi kode pulsa atawa "pulse code modulation" (PCM) jeung modulasi délta atawa "delta modulation" (DM)
Modulasi kode pulsa ( (PCM)) nyaéta pawujudan (répréséntasi) digital ti sinyal analog di mana conto amplitudo sinyal analog kasebut dicokot (di"sampling") sacara réguler dina interval waktu nu saragem, tuluy dikuantisasi kana sakumpulan simbul dina wangun kode numerik (biasana binér)
Prosés dasar PCM nyaéta nyokot conto sinyal (basa Inggris: "sampling"), kuantisasi (basa Inggris: "quantizing"), jeung méré kode (basa Inggris: "encoding") Sampling nyaéta prosés di mana sinyal waktu kontinyu dicokot conto-contona ku cara ngukur amplitudona dina waktu-waktu sakedapan nu diskrit
Sedengkeun kuantisasi nyaéta ngalambangkeun harga-harga conto amplitudo nu dicokot jadi sakumpulan undakan ("level")
Ari "encoding" nyaéta méré tiap level kuantisasi kana hiji kode
Samentara sampling ngarobah hiji sinyal waktu kontinyu jadi sinyal waktu diskrit, kuantisasi mah ngarobah hiji conto amplitudo kontinyu jadi conto amplitudo diskrit
Jadi, palaksanaan (operasi) "sampling" jeung kuantisasi ngarobah hiji sinyal analog jadi hiji sinyal digital
Operasi kuantisasi jeung "encoding" biasana dilaksanakeun dina sirkuit anu sarua nu disebut "analogue-to-digital converter" (ADC)
Pamakéan kuantisasi jeung "encoding" babarengan dina PCM ieu ngabédakeun téknik PCM ti téknik modulasi pulsa analog
Sinyal analog dikonvérsi kana sinyal digital dina sahiji laju sampling nu tangtu
Leuwih gancang laju sampling, mangka sinyal hasil sampling beuki deukeut kana sinyal aslina atawa disebut leuwih fidelitas
Lamun sinyal disampling kana 16 tingkatan mangka kuantisasina disebut kuantisasi 4-bit lantaran tiap tingkatna dikodekeun kana 4 dijit gabungan 0 jeung 1, nyaéta: 0 (0000) 1 (0001) 2 (0010) 3 (0011) 4 (0100) 5 (0101) 6 (0110) 7 (0111) 8 (1000) 9 (1001) 10 (1010) 11 (1011) 12 (1100) 13 (1101) 14 (1110) 15 (1111) Prosés sampling jeung kuantisasi dilakukeun ku alat anu katelah
kuantisasi dilakukeun ku alat anu katelah analog-to-digital converter (ADC)
Kaluaran tina ADC geus mangrupa sinyal digital
Supaya sinyal analog anu geus dirobah kana wangunan digital bisa kabaca atawa kaharti ku si panarima mangka sinyal digital dimaksud kudu dikonversi balik jadi sinyal analog
Alat anu ngarobah sinyal digital jadi sinyal analog disebut digital-to-analog converter (DAC)
Sanajan kitu, saméméh dirobah kana sinyal analog, sinyal digital kasebut bisa dirobah atawa dikokolakeun dina sahiji prosés anu disabut pamrosésan sinyal digital atawa digital signal processing di mana éta sinyal bisa disaring tina gangguan
Pulse code modulation
Dina pamrosésan sinyal, sampling téh nyaéta pangurangan hiji sinyal kontinyu jadi hiji sinyal diskrit
Hiji conto umum nyaéta parobahan (konvérsi) hiji gelombang sora jadi sajajaran conto (sampel) (hiji sinyal waktu diskrit)
Upamakeun urang ngalakukeun sampling (nyokot conto) tina hiji sinyal sambarang m(t) sakeudeung-sakeudeung dina laju anu saragem, nyaéta tiap Ts detik
Mangka urang bakal meunang sajajaran conto (sampel) m(nTs), di mana n ngalap sakabéh harga bilangan buleud anu mungkin
Bentuk sampling idéal saperti kieu disebut "instantaneous sampling" atawa sampling sakedapan
Sinyal nu disampling idéal
Lamun sinyal m(t) dina gambar pangluhurna dina gambar beulah kénca dikalikeun jeung sajajaran hijian impuls formula_1 dina gambar nu di tengah gambar beulah kénca kasebut mangka baris dihasilkeun: formula_2 anu digambarkeun dina gambar panghandapna
Sinyal ms(t) ieu disebut sinyal anu disampel idéal
Sanajan sampling sakedapan mangrupakeum modél anu nyenangkeun, aya cara anu leuwih praktis pikeun nyokot sampel sinyal analog sinyal kawates m(t) nyaéta ku sirkuit saklar laju gancang
Conto sirkuit dimaksud sarta sinyal hasil samplingna bisa ditingali dina gambar di handap ieu: Sinyal hasil sampling xns(t) bisa ditulis: formula_3 di mana xp(t) nyaéta jajaran pulsa sagiopat périodik anu périodana Ts sarta masing-masing pulsa sagiopat dina xp(t) boga rubak d jeung amplitudo 1
Sampling rata luhur
Padika sampling anu paling basajan, praktis sarta populér bisa dilakukeun ku sirkuit blok fungsional anu dingaranan sirkuit "sample-and-hold" (S/H)
Sirkuit kasebut sarta sinyal hasil samplingna bisa ditingali dina gambar di handap ieu:
Transmisi digital sinyal analog dimungkinkeun ku jasana téorema "sampling"
Sinyal pita kawates
Sinyal pita kawates nyaéta hiji sinyal m(t) nu transformasi Fourierna sarua jeung enol di saluhureun hiji frékuénsi formula_1 tinangtu: formula_2 pikeun formula_3 ... (1) Téorema sampling
Lamun hiji sinyal m(t) mangrupa hiji sinyal pita kawates nu boga haga ril nu luyu jeung parsamaan (1), mangka m(t) sacara unik bisa ditangtukeun ti harga-harga m(t) anu dicokot contona (disampel) dina interval-interval waktu nu saragem formula_4
Dina kanyataanana m(t) dinyatakeun ku: formula_5 di mana Ts mangrupa périoda sampling sarta kabalikanana fs = 1/Ts salaku laju sampling
Jadi, téoréma sampling nganyatakeun yén hiji sinyal pita kawates nu teu boga komponén frékuénsi leuwih luhur ti fM Hz bisa ditimukeun deui sagemblengna tina sakumpulan conto (sampel) anu dicokot dina laju formula_6 sampel per detik
Téoréma sampling di luhur mindeng disebut "uniform sampling theorem" pikeun sinyal pita dasar (baseband) atawa sinyal low pass
Laju sampling minimum, 2fM sampel per detik, disebut laju Nyquist; kabalikanana 1/(2fM) (nu diukur dina detik) disebut interval Nyquist
Detéktor haseup atawa alarm haseup nyaéta alat nu bisa mikawanoh/ngadetéksi haseup sarta sacara otomatis ngahurungkeun alarm salaku totondén ayana bahya kahuruan
Detéktor haseup nu dipasang di imah biasana boga bentuk kawas kéler tina plastik nu diaméterna kira 15 cm sarta kandelna 2,5 cm
ku sabab haseup mah ngelun ka luhur, ieu alat galibna dipasang dina lalangit atawa dina pinding deukeut lalangit di patengahan imah atawa kamar anu jauh ti dapur
Detéktor haseup biasana ditanagaan ku batré, tapi aya ogé anu disambungkeun ka sumber listrik AC
Nu dicolokkeun langsung kana sumber AC biasana dibatréan ogé, salaku cadangan bisi listrikna pareum
Karbon monoksida (rumus kimiana CO) nyaéta sanyawa kimia anu diwangun ku hiji atom karbon nu meungkeut hiji atom oksigén ku dua beungkeut kovalén jeung hiji beungkeut kovalén koordinat
Ieu gas nu tanpa warna, tanpa bau, jeung tanpa rasa téh mangrupa sanyawa karbon anorganik
Ieu sanyawa dihasilkeun tina durukan parsial sanyawaan nu ngandung karbon, utamana dina mesin durukan-internal
Mun diduruk sampurna, ieu sanyawaan bakal jadi karbon dioksida
Najan toksisitasna matak bahya, CO penting pisan pikeun téhnologi modéren salaku prékursor rupa-rupa produk
Ku penting-pentingna, kiwari geus aya rupa-rupa cara ngahasilkeun karbon monoksida
Gas produsén dibentuk ku cara ngaduruk karbon dina oksigén dina suhu anu luhur
Dina oven, udara diasupkeun kana tumpukan batu bara
Hasil antarana nu mangrupa CO2 ngimbangan karbon panas leuwihna antukna jadi CO. Réaksi O2 jeung karbon nu ngahasilkeun CO katelahna kasatimbangan Boudouard
Dina suhu leuwih ti 800 °C, CO jadi produk dominan: O2 + 2 C → 2 CO ΔH = -221 kJ/mol
Sinar X atawa sinar Röntgen nyaéta salah sahiji bagian tina radiasi éléktromagnétik kalawan panjang gelombang di antara 10 nanométer jeung 100 pikométer (frékuénsi antara 30 PHZ nepi ka 60 EHZ)
Sinar-x umumna dipaké dina diagnosis gambar médis sarta Kristalografi sinar-x
Sinar-x nyaéta bentuk radiasi ion sarta bisa nyilakakeun
Sinar gamma (remen ogé dilambangkeun ku aksara Yunani gamma, γ) nyaéta salah sahiji bagian tina radiasi éléktromagnétik anu dihasilkeun tina radioaktivitas atawa prosés nuklir atawa kagiatan subatomik séjénna kawas panghancuran éléktron-positron
Sinar gamma nyusun spéktrum éléktromagnétik nu mibanda énergi gedé
Ieu spéktrum remen didéfinisikan ti mimiti nu énergina 10 kev/ 2,42 EHZ/ 124 pm, sanajan radiasi éléktromagnétik ti kira-kira 10 kev nepi ka sawatara ratus kev ogé bisa ngarujuk ka sinar X. Penting pikeun diinget yén euweuh béda fisik antara sinar gamma jeung sinar X – Dua ngaran ieu nyaéta ngaran-ngaran pikeun radiasi éléktromagnétik anu sarua, analogina sarua jeung sinar panonpoé katut sinar bulan
jeung sinar panonpoé katut sinar bulan nyaéta dua ngaran pikeun cahaya katénto
Tapi, gamma dibédakeun ti sinar X dumasar kana sumberna
"Sinar gamma" nyaéta istilah pikeun radiasi éléktromagnétik énergi-gedé anu dihasilkeun ku transisi énérgi alatan akselerasi éléktron
Alatan sawatara transisi éléktron ngamungkinkeun pikeun miboga énergi nu leuwih luhur ti sawatara transisi nuklir, mangka aya tumpang tindih antara naon anu ku urang sebut sinar gamma énergi leutik jeung sinar X énergi gedé
Pikeun nangtayungan diri urang tina sinar γ merlukeun réa massa
Dina milih bahan anu dipaké pikeun nangtayungan kasebut, urang kudu ngitung yén sinar gamma diserep leuwih réa ku bahan nu nomer atomna luhur tur nu kapadetanana luhur
Ogé, beuki luhur énergi sinar gamma, beuki kandel material anu diperlukeun
Kandelna bahan anu diperlukeun pikeun nahan sinar gamma biasana ditangtukeun ku kamampuh éta bahan bisa ngurangan satengah inténsitas sinar gamma
Gelombang mikro (dina basa Inggris: microwave) nyaéta gelombang éléktromagnétik kalawan frékuénsi nu kacida luhurna ("Super High Frequency", SHF), nyaéta saluhureun 3 GHz (3x109 Hz)
Lamun gelombang mikro diserep ku hiji barang mangka baris mecenghul éfék panas dina barang kasebut
Lamun kadaharan nyerep radiasi gelombang mikro, kadaharan jadi panas sarta asak dina waktu nu singket
Prosés ieu pisan anu dimangpaatkeun dina oven "microwave"
Gelombang mikro ogé dimangpaatkeun dina "RADAR" ("Radio Detection and Ranging")
RADAR dipaké pikeun néangan sarta nangtukeun tapak hiji barang nu maké gelombang mikro nu frékuénsina kira-kira 1010 Hz
Spéktrum cahaya katémbong (cahya atawa spéktrum katémbong) nyaéta bagian tina spéktrum éléktromagnétik anu katénjo ku panon manusa
Radiasi éléktromagnétik dina wengkuan panjang gelombang ieu disebut minangka cahaya katémbong atawa cahaya waé
Euweuh watesan anu pas pikeun spéktrum cahaya katémbong; panon normal manusa bakalan nampa panjang gelombang ti 400 nepi ka 700 nm, sanajan sawatara jalma bisa nampa panjang gelombang ti 380 nepi ka 780 nm
Panon anu geus ngaluyukeun jeung cahaya biasana mibanda kapeka (sénsitivitas) maksimum kira-kira 555 nm, di wewengkon konéng dina spéktrum cahaya katémbong
Panjang gelombang anu katémbong ku panon ogé ngaliwatan "jandela optik", nyaéta wewengkon spéktrum éléktromagnétik anu sabagian gedé teu diatenuasi waktu ngaliwat atmosfir Bumi (sanajan cahaya biru leuwih sumebar batan cahaya beuruem, anu mangrupa alesan ku naon langit katémbong paul
Radiasi éléktromagnétik di luar hontalan panjang gelombang katémbong, atawa jandela transmisi séjénna, ampir sakabéhna diserep ku atmosfir
Warna-warna dina jero spéktrum
Sanajan spéktrum cahaya mangrupa spéktrum anu kontinu sahingga euweuh wates anu écés antara hiji warna jeung nu séjénna, tabel di handap ieu méré wates kira-kira pikeun warna-warna spéktrum:Thomas J. Bruno, Paris D. N. Svoronos
"CRC Handbook of Fundaméntal Spectroscopic Correlation Charts."
CRC Press, 2005
Véktor dina matematika mangrupa diménsi nu boga arah tujuan nu tangtu
Véktor bisa digambarkeun ku sajumlah komponén nu tangtu, gumantung kana sistem anu dipaké
Conto vVektor dina matematika mangrupa besaran jeung arah nu tangtu
Vektor bisa dideskripsikan kalawan sajumlah komponén nu tangtu, gumantung ti sistem anu dipaké
Conto véktor anu kawéntar nyaéta gaya gravitasi
Gaya gravitasi henteu ngan ngabogaan gedé, tapi ogé tujuan ka puseur gravitasi bumi
Pikeun néangan panjang hiji véktor dina rohangan euklidian tilu diménsi, bisa dipaké cara kieu: formula_1 Sarat saruana duan véktor
Dua véktor dingaranan sarua lamun duanana ngabogaan panjang sarta tujuan anu sarua Kasajajaran dua véktor
Dua véktor disebut sajajar (paralel) lamun garis anu ngagambarkeun dua véktor kasebut sajajar
Hiji véktor bisa dikalikan jeung skalar sarta ngahasilkeun vektor ogé, véktor hasilna nyaéta: formula_2 Tatambahan jeung kukurangan véktor
Contona véktor a="a"1i + "a"2j + "a"3k sarta b="b"1i + "b"2j + "b"3k
Hasil ti a ditambah b nyaéta: formula_3 Kukurangan véktor ogé lumaku ku cara anu kurang leuwih sarua Véktor hijian (unit vector)
Véktor hijian nyaéta véktor anu ngabogaan panjang 1 hijian panjang
Véktor hijian ti sahiji véktor bisa ditéang ku cara: formula_4
Kulawu atawa hawuk sabenerna lain warna, sarua jeung hideung katut bodas
Kulawu ngan saukur tingkat itensitas warna lamun ditarjamahkeun dina komposisi hideung-bodas
Kulawu ogé bisa dihartikeun titik-titik hideung anu henteu sampurna kawas anu aya dina jero lukisan pointilisme
Tapi campuran pigmén anu pas masih bisa ngadeukeutan définisi kulawu (kalawan kacondongan pikeun ngadeukeutan hiji pigmén dasar nu tangtu)
Dina widang désain, kulawu dicirikeun ku harga nu tangtu mimiti angka 0 (minangka ayana cahaya bodas sampurna) nepi ka 10 (poék sampurna)
Hideung dina définisi idéal nyaéta kaayaan euweuh warna atawa cahaya saeutik-eutik acan dina hiji rohang poék
Dina fotografi, hal ieu boga harti kateumampuh filem atawa sénsor nyerek cahaya alatan inténsitas meuleumna leutik teuing
Hal ieu bisa dihontal ku cara ngukur heula "under exposure" dina pamakéan méter cahaya
Dina réa kabudayaan, hideung mindeng dipatalikeun jeung hal-hal goréng, contona ku ayana istilah "élmu hideung"
Tapi aya ogé kabudayaan anu nganggap hidueng boga pangaruh positif, contona ku ayana anggapan yén hideung perlambang kategasan
Hideung ogé dianggap boga sipat kuat, nu matak teu babari kotor
Cahya anu ngeunaan widang hideung condong kaserep maksimal
Hideung nyaéta dipaké standar tulisan aksara dina keretas bodas
Alatan éta mangsi hideung mindeng dijual misah ku produsén "printer", alatan leuwih mindeng béak dibandingkeun warna
Hideung ogé dipaké pikeun naékkeun harga warna dina sistem warna prosés CMYK
Hideung ditambahkeun luyu jeung proséntase anu dipikahayang
Dina seni rupa, hideung mindeng dipaké dina nyuguhkeun hiji karya, dumasar tinimbangan yén hideung anu marengan warna séjén sanggup nguatkeun gambaran warna bieu
Sajaba ti éta hideung mindeng dipaké cét rohangan anu bener-bener henteu kaci mantulkan cahaya, contona kamar poék dina fotografi atawa bioskop
Astinapura atawa Hastinapura (Sansekerta: हस्तिनापुर ) nyaéta hiji dayeuh sarta "Nagar Panchayat" di distrik Meerut, Uttar Pradesh, nagara bagian India
Hastinapura asalna ti kecap Hasti (gajah) + Pura (dayeuh)
Réa kajadian dina carita Mahabarata anu lumangsung di Hastinapura
Dina mangsa kiwari, dayeuh ieu disebut Hastinapur, hiji dayeuh leutik anu perenahna di Uttar Pradesh, jauhna 120 km ti Delhi
Di ieu dayeuh aya obyék wisata anu metot perhatian saperti Kuil Jain jeung Taman Nasional Hastinapur
Hastinapura dina Mahabarata
Dayeuh Hastinapura nyaéta puseur pamaréntahan karajaan para Kurawa (turunan Kuru atawa dinasti Kuru) anu ogé mecenghul dina carita perang Mahabarata
Para Raja Hastinapura
Para Raja Hastinapura mangrupa turunan Raja Barata sarta Raja Kuru, mangka disebut ogé Wangsa Kurawa (Kuruwangsa)
Dina kitab Mahabarata, carita Para Raja Hastinapura dimimitian ku carita Prabu Santanu
Ringkesan caritana saperti kieu: Prabu Santanu mibanda dua pamajikan, nyaéta Déwi Gangga jeung Satyawati
Tina hasil dua perkawinan ieu, anjeunna mibanda tilu anak lalaki, nyaéta: Bisma, Citrāngada, jeung Wicitrawirya
Bisma lahir ti Déwi Gangga sedengkeun Citrāngada sarta Wicitrawirya lahir ti Déwi Satyawati
Bisma sumpah moal rék kawin, sedengkeun Citrāngada gugur dina umur ngora alatan tarung jeung saurang Raja Gandarwa anu mibanda ngaran sarua
Samentara éta Wicitrawirya didahupkeun jeung dua puteri ti Karajaan Kasi, nyaéta Ambika jeung Ambalika
Tapi Wicitrawirya maot tanpa méré turunan
sangkan tahta karajaan bisa diwariskeun, dua randa Wicitrawirya dibikeun ka Resi Abiyasa anu masih mibanda hubungan duduluran jeung kulawarga karajaan
Resi Abiyasa ngalakonan upaca (ritual) pikeun meunangkeun anak