izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
"// Ø // Oṁ Avighnam as·tu, nihan· sakakala ra- " hyaṁ niskala vas·tu ○ kañcana pun·, turun· ka ra- " hyaṁ niṁrat· kañcana, ma○kaṅuni ka susuhunan· Ayə- " na ḍi pakuAn· pajajaran· pun·, mulaḥ mo mihape "ḍayəhan· ḍi jayagiri, ḍəṁ ḍayəhan· ḍi su‹n›ḍasəmbava, "Aya ma nu ṅabayuAn· ○ Iña Ulaḥ ḍek· ṅahəryanan· "Iña, ku na ḍasa, cala○gara, kapas· timbaṁ, pare "ḍoṁḍaṁ pun·, maṅ‹k›a ḍituḍi‹ṁ›
timbaṁ, pare "ḍoṁḍaṁ pun·, maṅ‹k›a ḍituḍi‹ṁ› ka para muhara, mulaḥ ḍek· men·- "taAn· Iña beya pun·, kena Iña nu puraḥ ḍibuhaya, "mibuhayakən· na kacari○taAn· pun·, nu pagəḥ ṅavaka- "n· na ḍevasasan·na ○ pun· Ø , Ø "// Ø // pun· Ini pitəkət· śri buḍuga maharaja ratu haji "ḍi pakvan·, śri saṁ ratu ḍevata, nu ḍipitəkətan· ma na lə- "maḥ ḍevasasana, ḍi su‹n›ḍasəmbava, mulaḥ vaya
"maḥ ḍevasasana, ḍi su‹n›ḍasəmbava, mulaḥ vaya nu ṅubaḥ ya, "mulaḥ vaya nu ṅahəryanan ya,  tebeḥ timur haṁgat· ciraAb· ", ka saṁ hyaṁ salila, ti barat· haṁgat· ru‹ṁ›səb·, ka mu‹ñ›jul· ka ci- "bakekeṁ, ciho‹ñ›je, ka mu(ha)ra cimu‹ñ›caṁ pun·, ti kiḍul· "haṁgat· L̥ vəṁ comon·, mulaḥ mo mihape ya, kena "na ḍevasasana saṁgar kami ratu, saparaḥ jalan· gəḍe, "kagiraṁkən·, L̥ maḥ laraṁṅan· pigəsanən·na para viku
L̥ maḥ laraṁṅan· pigəsanən·na para viku "pun·, Ulaḥ ḍek· vaya nu kəḍə ḍi bənaṁṅiṁ ṅagurat· ke- "naIṁ heman·, ḍi viku pun· "Ini pitəkət(·) nu (s)eba ḍi pajajaran· mi(t)ə(k)ə- "tan(·) ti kabuyutan·  ḍi su‹n›ḍasəmbava, aya ma nu ṅaba- "yuAn· mulaḥ A(ya)  nu ñəkapan ya, mulaḥ aya "nu munaḥ-munaḥ Iña, nu ṅahəryanan·, lamun aya nu "kəḍə pa‹L̥›baḥna luraḥ su‹n›ḍasəmbava, ku ṅaIṁ ḍititaḥ ḍipaEḥ- "han·,
su‹n›ḍasəmbava, ku ṅaIṁ ḍititaḥ ḍipaEḥ- "han·, kena Eta luraḥ kavikvan·, "// Ø // pun· Ini pitəkət· sri baḍuga maharaja ratu haji ḍi pakvan· sri saṁ Lémpéng E.45
ratu - "ḍevata, nu ḍipitəkətan· ma na L̥ maḥ ḍevasasana, ḍi gunuṁ samaya sugan·n aya "nu ḍek· ṅahəriAnan· Iña, ku paluluraḥhan· ku paL̥L̥maḥhan· mulaḥ aya "nu ṅahəriyanan· Iña, ti timur ha‹ṁ›gat· ciUpiḥ ti barat· ha‹ṁ›gat· ciləbu "ti kidul· ha‹ṁ›gat· jalan· gəḍe pun· mulaḥ aya nu ṅahəriAnan· Iña ku ḍa- "sa ku calagara Upəti paṁgəR̥ s· R̥ ma Ulaḥ aya nu me‹n›taAn· Iña - "kena,
aya nu me‹n›taAn· Iña - "kena, saṁgar kami ratu nu puraḥ mibuhayakən· na karatu(ya)n· nu pagəḥ ṅavakan· "na ḍevasasana pun· Ø Ø
Daniel Wroughton Craig (leuwih dipikawanoh ku ngaran Daniel Craig) () nyaéta salah saurang béntang pilem TV jeung bioskop anu asalna ti Inggris
Craig mangrupa kagenep anu merankeuné agen rahasia James Bond 007 salian Sean Connery, George Lazenby, Roger Moore, Timothy Dalton, jeung Pierce Brosnan
Film munggaran Craig salaku James Bond nyaéta Casino Royale anu diputer ahir 2006 ti heula
Salian ti James Bond, Craig ogé ngabintangi film-film saperti Lara Croft: Tomb Raider jeung The Golden Compass
Craig kungsi nikah taun 1992 jeung Fiona Loudon, tapi malah cerai di taun 1994
Daniel Craig ogé salah saurang bobotoh ti tim maenball Liverpool FC
Dirina leuwih milih matuh di London dibanding di Los Angeles
Tanggal 3 April, Craig dinobatkeun salaku selebritis Inggris anu acuk paling rapih sapanjang taun 2007
Robert Józef Kubica (pangecapan Ku-bit-sa dina IPA) (babar 7 Desember 1984 di Krakow, Polandia) nyaéta saurang tukang balap Formula 1 anu asalna ti Polandia
Dirina mangrupa tukang balap Polandia munggaran tur hiji-hijina di Formula 1 nepi ka ayeuna
Dirina ngamimitian debut Formula 1 di balapan GP Hungaria 2006 ngagentos tukang balap senior Jacques Villeneuve di tim BMW-Sauber
Lajeng ti dinya, Kubica meunang posisi podium di GP Italia, di mana dirina finish ka-3 di tukangeun si legenda hirup Michael Schumacher sareng Kimi Raikkonen
Dina taun 2007, Kubica dipercanten ku tim BMW janten tukang balap utama tim sareng Nick Heidfeld
Salami musim 2007 lumangsung, Kubica konsisten finish jeung ngahasilkeun poin pikeun tim
Dina taun 2008 ieu, Kubica nyatet sajarah, janten tukang balap Polandia munggaran anu kenging pole position di balapan GP Bahrain
Salian ti dinya, Kubica ogé finish runner-up di GP Malaysia
Felipe Massa (lahir 25 April 1981) nyaéta tukang balap Formula 1 anu asalna ti Brazil
Anjeunna kiwari ngahiji jeung tim Ferrari bareng jeung batur satimna asal Finlandia anu janten juara dunia 2007, Kimi Raikkonen
Felipe tos ngenal dunia kebut-kebutan ti yuswa 7 taun kénéh
Awalna, Felipe ngan janten saorang loper pizza ka balapan GP Brazil di Interlagos
Ti dinya, Felipe mulai katarik pikeun turun di dunya balap
Felipe ngawitan debut di F1 taun 2002 pas GP Australia
Dirina bergabung jeung tim Sauber sareng Nick Heidfeld
Di taun 2003, Felipe ngalih janten pembalap tester di Ferrari
Taun 2004, Felipe balik deui ka tim Sauber salama dua musim
Di 2004, dirina bertandem jeung Giancarlo Fisichella
Dan di 2005, Felipe bertandem sareng tilas juara dunia F1 1997, Jacques Villeneuve
Akhir 2005, Felipe resmi ngalih ka tim Ferrari ngagentoskeun pembalap Brazil anu sanesna, Rubens Barrichello
Salama musim 2006, Felipe meunang di GP Turki sareng GP Brazil
Dirina kacatet sabagai pembalap Brazil pertama anu tiasa meunang di kandang sejak almarhum Ayrton Senna di taun 1993
Di musim 2007, Felipe kungsi abus kandidat juara dunia, tapi gagal di pertengahan musim
Salama 2007, Felipe meunang di GP Bahrain, Spanyol, sareng Turki
Felipe gaduh tekad taun 2008 ieu, dirina tiasa janten juara dunia F1
Kimi Matias Räikkönen (leuwih dikenal ku ngaran Kimi Räikkönen) (babar di Espoo, Finlandia, 17 Oktober 1979) adalah saorang pembalap Formula 1 anu asalna ti Finlandia
Kimi Räikkönen saat ieu ngagenggam titel juara dunia Formula 1 anu direbutna di GP Brazil taun 2007
Ayeuna teh, Kimi ngabela tim Citroen di WRC
Sateuacan Kimi masuk ka F1, dirina ngan gaduh modal 23 kali balapan professional, jeung dianggap can layak asup ka F1
Tapi bos tim Sauber, Peter Sauber ngawaniankeun ngabela Kimi di kantor FIA demi surat SIM super license
Kimi ngamulai debut F1-na di taun 2001
Salama sapanjang musim, Kimi tampil konsisten, jeung turut nganteurkeun Sauber ngaraih rengking 4 di klasemen konstruktor 2001. taun 2002, Kimi ngalih ka tim McLaren nepi ka taun 2006
Salama di McLaren, Kimi lumayan alus
Dirina ngaraih kemenangan pertama di GP Malaysia 2003
Tapi Kimi sok gagal waé di perebutan gelar dunia, ku sabab katahanan mobil McLaren awon
Dan akhirna di akhir 2006, Kimi mutuskeun ngalih ka tim Ferrari ngagentoskeun Michael Schumacher
Di Ferrari Kimi ngawitan musim 2007 dengan baik
Dirina meunang di Australia
Tapi saatos GP Malaysia, Kimi balik deui ka performa biasa
Kimi tiasa meunang deui di GP Prancis, dan dirina akhirna konsisten meunang ditambihan ku kaberuntungan
Pas abus GP Brazil, Kimi merupakan salah sahiji kandidat juara dunia
Kimi akhirna mampu janten juara dunia setelah meunang di Brazil ditambihan ku sainganna, Lewis Hamilton ngan mampu finish di posisi tujuh
Michael S. Schumacher (alias Michael Schumacher, lahir 3 Januari 1969) nyaéta saurang manten pembalap Formula 1 anu asalna ti kota Hurth-Hermulheim, Jerman
Dirina mangrupa salah sahiji legenda hirup Formula 1 éra modérn
Dirina kungsi janten juara dunia taun 1994, 1995, 2000, 2001, 2002, 2003, jeung 2004
Schumi mimiti asup ka F1 taun 1991 dina tim Jordan
Tapi ngan tahan sabalapan saméméh ahirna dirina pindah ka Benetton
Di Benetton, Schumi meunang munggarannana taun 1992 di GP Belgia
Teras pas taun 1994, Schumi ngaraih gelar dunia pertamana
Di 1995, Schumi mertahankeun gelarna masih babarengan jeung tim Benetton
Taun 1996, Schumi ngalih ka tim Ferrari
Dirina tuluy janten juara dunia ti taun 2000 tepi ka 2004
Schumi pangsiun ti F1 ahir 2006
Ayeuna Schumi masih aktif di Ferrari tapi ngan saukur janten manajer jeung mentor pikeun dua pembalap Ferrari ayeuna, Felipe Massa sareng Kimi Raikkonen
Carita pondok atawa mindeng disingget minangka carpon nyaéta hiji wangun prosa naratif fiktif
Carpon téh mangrupa tarjamahan tina Basa Inggris nyaéta "short story" atawa nu basa Indonésiana "cerita pendek"
Wangun carita pondok nu aya dina sastra mah datangna ti Eropa
Nepi ka ayeuna acan aya watesan naon ari carita pondok téh, nu puguh mah carita pondok téh nyaéta kajadian atawa sabagian tina kajadian anu dicaritakeun ku pangarangna kalayan daria, puguh anu ditepikeunna, karasa ayana hiji masalah, puguh tokoh atawa nu ngalakonna bari ninggalkeun kesan keur nu maca
Carita pondok condong munel sarta langsung dina tujuanna dibandingkeun karya-karya fiksi anu leuwih panjang, kawas novella (dina pengertian modérn) sarta novel
Alatan singgetna, carita-carita pondok hasil ngandelkeun téknik-téknik sastra kawas inohong, plot, téma, basa sarta insight sacara leuwih lega dibandingkeun jeung fiksi anu leuwih panjang
Caritana bisa mangrupa sagala rupa jenis
Carita pondok asalna tina anekdot, hiji kaayaan anu digambarkan singget anu kalawan gancang anjog kana tujuanana, paralel jeung talari carita lisan anu ngahasilkeun carita-carita kawentar kayaning "Iliad" sarta "Odyssey" karya Homer
Carita-carita éta ditepikeun dina wangun puisi anu mibanda wirahma, kalayan wirahma anu mibanda fungsi minangka pakakas pikeun nulungan jalma pikeun nginget caritana
Bagian-bagian singget tina ieu carita teh, dipuseurkeun kana naratif-naratif individu anu bisa ditepikeun dina hiji kasempetan pondok
Sakabéh caritana kakara katémbong saupama sakabéh bagéan caritana geus ditepikeun
Kalawan mecenghulna novel anu realistis, carita pondok mekar minangka hiji miniatur, contona dina carita-carita karya E.T.A
Hoffmann sarta Anton Chekhov
Fabel, anu umumna mangrupa carita rahayat kalawan talatah-talatah moral di jerona, cenah dianggap ku sajarahwan Yunani Herodotus minangka hasil timuan saurang budak Yunani anu ngaranna Aesop dina abad ka-6 SM (sanajan aya carita-carita séjén anu asalna ti bangsa-bangsa séjén anu dianggap asalna ti Aesop)
Fabel-fabel kuna ieu kiwari dipikawanoh minangka Fabel Aesop
Tapi aya ogé anu mikeun definisi séjén patali jeung istilah fabel
Fabel, dina hasanah Sastra Indonésia remen ogé, dihartikeun minangka carita ngeunaan sato
Carita fabel anu populer contona Carita Si Peucang, jeung sajabana
Saterusna, jenis carita mekar ngawengku sage, mite, sarta legenda
Sage mangrupa carita kapahlawanan
Contona Joko Dolog
Mite leuwih menyaran dina carita anu patali jeung kapercayaan balaréa satempat ngeunaan hiji hal
Contona Nyi Roro Kidul
Sedengkeun legenda ngandung harti minangka hiji carita ngeunaan asal usul lumangsungna hiji tempat
Wangun kuna séjénna tina carita pondok, nyaéta anekdot, populer dina mangsa Kakaisaran Romawi
Anekdot boga fungsi kawas paumpamaan, hiji carita réalistis anu singget, anu ngawengku hiji talatah atawa tujuan
Réa tina anekdot Romawi anu aya kénéh kiwari dikumpulkeun dina Gesta Romanorum dina abad ke-13 atawa 14
Anekdot tetep populer di Éropa nepi ka abad ke-18, sedengkeun surat-surat anekdot eusina fiksi karya Sir Roger de Coverley dipedar
Di Éropa, talari nyaritakeun lisan mimiti ngembang jadi carita-carita nu ditulis dina munggaran abad ka-14, utamana pisan mah kalawan medalna karya Geoffrey Chaucer "Canterbury Tales" sarta karya Giovanni Boccaccio "Decameron"
Kadua buku ieu disusun tina carita-carita pondok anu misah (ti anekdot lucu tepi ka fiksi sastra anu dikarang kalawan hadé), anu ditempatkeun di jero carita naratif anu leuwih badag (hiji carita carangka), sanajan pakakas carita carangka henteu diadopsi ku kabéh nu nulis
Dina ahir abad ka-16, sawaréh tina carita-carita pondok anu pangpopulerna di Éropa nyaéta "novella" poek anu tragis karya Matteo Bandello (hususna dina tarjamahan Perancisna)
Dina mangsa Renaisan, istilah novella dipaké pikeun ngarujuk dina carita-carita pondok
Dina panengah abad ka-17 di Perancis lumangsung kamekaran novel pondok anu diperhalus, "nouvelle", ku pangarang-pangarang kawas Madame de Lafayette
Dina 1690-an, dongeng-dongeng tradisional mimiti dipedar (salah sahiji ti kumpulan anu pangkawentarna nyaéta karya Charles Perrault)
Mecenghulna tarjamahan modérn kahiji "Sarébu Hiji Peuting" karya Antoine Galland (ti 1704; tarjamahan séjénna mecenghul dina 1710–12) ngabalukarkeun pangaruh anu hébat kana carita-carita pondok Éropa karya Voltaire, Diderot sarta lian-liana dina abad ka-18
Carita-carita pondok moderen
Carita-carita pondok modérn mecenghul minangka genrena sorangan dina mimiti abad ks-19
Conto-conto munggaran tina kumpulan carita pondok kaasup "Dongeng-dongeng" Grimm Duduluran (1824–1826), "Evenings on a Farm Near Dikanka" (1831-1832) karya Nikolai Gogol, "Tales of the Grotesque and Arabesque" (1836), karya Edgar Allan Poe sarta "Twice Told Tales" (1842) karya Nathaniel Hawthorne
Dina ahir abad ka-19, kamekaran majalah sarta jurnal ngababarkeun paménta pasar anu kuat kana fiksi pondok anu panjangna antara 3.000 nepi ka 15.000 kecap
Di antara carita-carita pondok kawentar anu mecenghul dina période ieu téh "Kamar No
6" karya Anton Chekhov
Dina panengah kahiji abad ka-20, sajumlah majalah kasohor, kawas "The Atlantic Monthly", "Scribner's", sarta "The Saturday Evening Post", kabéhanana medar carita pondok dina saban terbitanana
Paménta kana carita-carita pondok anu mutuan kacida gedéna, sarta bayaran pikeun carita-carita éta kacida luhurna, ku kituna F. Scott Fitzgerald deudeuieun nulis carita pondok pikeun ngalunasan sagala rupa hutangna
Paménta kana carita-carita pondok ku majalah ngahontal penclutna dina panengah abad ka-20, nalika dina majalah 1952 "Life" medar carita pondok panjang Ernest Hemingway anu panjang (atawa novella) "Lalaki Kolot sarta Laut"
Terbitan anu ngamuat carita ieu payu 5.300.000 eksemplar ngan dina dua poé
Saprak éta, jumlah majalah komérsial anu medar carita-carita pondok geus ngurangan, sanajan sawatara majalah kawentar kawas "The New Yorker" terus ngamuatna
Majalah sastra ogé méré tempat keur carita-carita pondok
Sajaba ti éta, carita-carita pondok ka dieunakeun geus manggihan ambekan anyar ngaliwatan penerbitan online
Carita pondok bisa kapanggih dina majalah online, dina kumpulan-kumpulan anu diorganisir nurutkeun pangarangnya atawa témana, sarta dina blog
Unsur-unsur Carita Pondok
Dina wangun-wangun fiksi anu leuwih panjang, caritana condong ngamuat unsur-unsur inti nu tangtu tina struktur dramatis: eksposisi (panganteur setting, kaayaan sarta inohong utamana), komplikasi (kajadian di jero carita anu ngawanohkeun konflik sarta inohong utama); komplikasi (kajadian di jero carita anu ngawanohkeun konflik); aksi anu ningkat, krisis (waktu anu nangtukeun pikeun si inohong utama sarta komitmen maranéhanana kana hiji léngkah); klimaks (titik minat pangluhurna dina
léngkah); klimaks (titik minat pangluhurna dina harti konflik sarta titik carita anu ngandung aksi pangréana atawa pangpentingna); pungkasan (bagian carita di mana konflik direngsekeun); sarta moralna
Alatan pondok, carita-carita pondok bisa ngamuat pola ieu atawa bisa ogé henteu
Contona, carita-carita pondok modérn ngan sakali-kali ngandung eksposisi
Anu leuwih umum nyaéta mimiti anu dumadakan, jeung carita anu dimimitian di tengah aksi
Kawas dina carita-carita anu leuwih panjang, plot ti carita pondok ogé ngandung klimaks, atawa titik balik
Tapi sok sanajan kitu, ahir tina karéréaan carita pondok biasana dumadakan sarta kabuka sarta bisa ngandung (atawa bisa ogé henteu) talatah moral atawa palajaran praktis
Kawas réa wangun seni naon waé oge, ciri has tina hiji carita pondok beda-beda nurutkeun pangarangna
unsur intrinsik nyaéta unsur nu ngabangun karya éta sorangan
unsur-unsur intrinsik carpon nyaéta: Galur dibagi jadi 3 nyaéta: Galur boga sababaraha tahap: ngagambarkeun watak atawa karakter tokoh nu bisa ditingali dina 3 segi nyaéta: Unsur Ekstrinsik
unsur ekstrinsik nyaéta unsur-unsur nu aya di luar karya sastra, tapi sacara teu langsung ngapengaruhan wangunan atawa sistem organisme karya sastra
unsur-unsurna nyaéta: Ukuran
Netepkeun naon anu misahkeun carita pondok ti format fiksi séjénna anu leuwih panjang nyaéta hiji hal anu problematis
Hiji definisi klasik tina carita pondok nyaéta yén manéhna kudu bisa dibaca dina waktu sakali diuk (hal ieu utamana pisan diajukeun dina esai Edgar Allan poé "The Philosophy of Composition" dina 1846)
Definisi-definisi séjénna nyebutkeun wates panjang fiksi tina jumlah kecap-kecapna, nyaéta 7.500 kecap
Dina pamakéan kontemporer, istilah carita pondok umumna ngarujuk kana karya fiksi anu panjangna henteu leuwih ti 20.000 kecap sarta henteu kurang ti 1.000 kecap
Carita anu pondokna kurang ti 1.000 kecap kagolong kana genre fiksi kilat ("flash fiction")
Fiksi anu ngaleuwihan wates maksimum paraméter carita pondok digolongkeun kana novelette, novella, atawa novel
Carita pondok umumna nyaéta hiji wangun karangan fiksi, sarta anu pangréana dipedar nyaéta fiksi kawas fiksi ilmiah, fiksi horor, fiksi detektif, jrrd
Carita pondok kiwari ogé ngawengku wangun nonfiksi kawas catetan lalampahan, prosa liris sarta varian-varian pasca modern sarta non-fiksi kawas fikto-kritis atawa jurnalisme anyar
Bima (Sansakerta: भीम, "bhīma") atawa Bimaséna (Sansakerta: भीमसेन, "bhīmaséna") nyaéta salah saurang inohong protagonis dina wiracarita "Mahabarata"
Manéhna mangrupa anakna Déwi Kunti sarta dipikawanoh minangka inohong Pandawa anu kuat, boga sipat sok dugal sarta dipikasieun ku musuh, sanajan sabenerna haténa mah lemah lembut
Manéhna mangrupa kulawarga Pandawa nu kadua ti lima sadulur
Bima satia kana hiji sikep, nyaéta henteu resep basa-basi sarta teu kungsi laku ngadua haté sarta henteu kungsi ngalétak ciduhna sorangan
Kecap "bhīma" dina basa Sansekerta hartina kurang leuwih nyaéta "pikasieuneun"
Sedengkeun ngaran séjén Bima nyaéta Werkudara nu dina basa Sansakerta "vṛkodara" sarta boga harti "beuteung serigala" nujul kana sipatna nu rampus dahar
Dina wiracarita Mahabarata dicaritakeun yén alatan Pandu henteu bisa boga turunan (alatan supata ti saurang resi), mangka Kunti (pamajikan Pandu) ménta dibéré anak ku Bayu, déwa angin
Tina hubungan Kunti jeung Bayu, lahir Bima
Ku kasinugrahan ti Bayu, Bima jadi jelema anu pangkuatna sarta pinuh kaasih jeung kadeudeuh
Dina mangsa keur budak, kakuatan Bima euweuh nu bisa nandingan
Kakuatan kasebut mindeng dipaké pikeun ngajailan dulur-dulurna, nyaéta Kurawa
Salah sahiji anggota Kurawa nyaéta Duryodana, pohara ceuceub kana peta Bima anu sok jail
Kaceuceub kasebut tumuwuh subur antukna Duryodana boga niat pikeun maéhan Bima
Dina hiji poé sabot para Kurawa jeung Pandawa indit ulin ka wewengkon walungan Gangga, Duryodana nyuguhan Bima kadaharan sarta inuman anu saméméhna geus dicampuran racun
Alatan Bima tara curigaan ka hiji jalma, manéhna ngadahar kadaharan anu disuguhkeun ku Duryodana
Teu lila ti harita, Bima kapidara
Tuluy awakna ditalian sakuatna ku Duryodana ngagunakeun pepelakan nu ngarambat, sanggeus éta dipalidkeun ka walungan Gangga maké rakit
Waktu rakit anu mawa Bima nepi ka tengah walungan, oray-oray anu hirup di sabudeureun walungan kasebut macok awak Bima
Ngan ajaib, peurah oray kasebut robah jadi "penangkal" pikeun racun anu didahar ku Bima
Waktu geus sadar, Bima langsung ngalaan iketan pepelakan nu dibeulitkeun kana awakna, tuluy manéhna maéhan oray-oray anu ngégél awakna
Sawatara oray nyalametkeun diri sarta nepungan rajana, nyaéta ...poho deui... Waktu ...poho deui... ngadéngé béja yén anak Pandu anu ngaranna Bima geus maéhan anak buahna, manéhna geura-giru ngabagéakeun Bima sarta méré inuman sakti
Inuman kasebut diinum sababaraha mangkok ku Bima, antukna awakna jadi pohara kuat
Bima cicing di karaton ...poho deui... salila dalapan poé, sarta sanggeus éta manéhna balik
Waktu Bima balik, Duryodana kaluman alatan jelema anu dipikaceuceubna masih hirup
Sabot para Pandawa sadar yén kaceuceub dina haté Duryodana mimiti tumuwuh, maranéhanana mimiti ati-ati
Dina mangsa rumaja, Bima sadulur dididik sarta dilatih dina widang militer ku Dorna
Dina neuleuman élmu ngagunakeun pakarang, Bima leuwih museurkeun perhatianana kana élmu ngagunakeun gada, kawas Duryodana
Duanana jadi murid Baladéwa, nyaéta baraya Kresna anu pohara mahér dina ngagunakeun pakarang gada
Baladéwa leuwih mikanyaah Duryodana manan Bima, sarta Duryodana ogé satuhu ka Baladéwa
Kajadian di Waranawata
Sabot Bima jeung indung sarta dulur-dulurna ulin di Waranawata, manéhna jeung Yudistira sadar yén imah pamondokan anu disadiakeun pikeun maranéhanana, geus dirarancang pikeun maéhan maranéhanana
Badéga Duryodana, nyaéta Purocana, geus ngawangun imah kasebut sakitu rupa maké bahan nu kawas lilin antukna gancang kabeuleum
Bima rék geura-giru indit, tapi ku bongbolongan Yudistira maranéhanana tumetep di dinya salila sawatara bulan
Dina hiji peuting, Kunti ngayakeun pésta sarta saurang wanoja anu deukeut jeung Purocana milu hadir dina éta pésta babarengan jeung Pandawa
Sabot Purocana jeung wanoja kasebut sarta Pandawa saré tibra alatan kadaharan anu disuguhkeun ku Kunti, Bima geura-giru ngajurung sangkan indung sarta dulur-dulurna lumpat nyalametkeun diri kalawan ngaliwatan torowongan anu geus dijieun saméméhna
Satuluyna, Bima mimiti ngaduruk imah lilin anu ditinggalkeun ku maranéhanana
Ku alatan indung sarta dulur-dulurna ngarasa tunduh sarta capé, Bima manggul maranéhanana sakaligus kalawan kakuatanana anu rongkah
Kunti digéndong dina tonggongna, Nakula sarta Sadewa aya dina pingpingna, sedengkeun Yudistira sarta Arjuna aya dina leungeunna
Mangsa geus kaluar ti tungtung torowongan, Bima sarta barayana anjog di walungan Gangga
Di dinya maranéhanana dianteur meuntas walungan ku badégana Widura, nyaéta patih Astinapura anu hariwang kana kaayaan maranéhanana
Sanggeus meuntasan walungan Gangga, maranéhanana ngaliwatan Sidawata nepi ka Hidimbawana
Dina lalampahan kasebut, Bima manggul kabéh barayana sarta indungna ngaliwatan jarak nu jauhna kurang leuwih tujuh puluh dua mil
Kajadian di Hidimbawana
Di Hidimbawana, Bima papanggih jeung Hidimbi anu kapentang asmara ku manéhna
Lanceuk Hidimbi anu ngaranna Hidimba, jadi ambek alatan Hidimbi geus ragrag asih ka hiji jalma anu sakuduna jadi hakaneun maranéhanana
Satuluyna Bima jeung Hidimba tarung
Dina tarung kasebut, Bima unggul sarta hasil maéhan Hidimba ku leungeunnya sorangan
Tuluy, Bima ngadahup ka Hidimbi
Tina lakirabi kasebut, lahir budak anu dibéré ngaran Gatotkaca
Bima sarta kulawargana tumetep di dinya salila sawatara bulan babarengan jeung Hidimbi sarta Gatotkaca, sanggeus éta maranéhanana neruskeun lalampahan
Prasasti Cidanghiyang nyaéta salah sahiji prasasti anu asalna ti karajaan Tarumanagara sarta perenahna di wewengkon Pandéglang
Prasasti Cidanghiyang perenahna di sisii (walungan) Cidanghiyang di désa Lebak, kacamatan Munjul, kabupatén Pandéglang
Koordinat patempatan prasasti ieu téh 0°55’40,54” BB (ti Jakarta) sarta 6°38,27’57” Panimuan
Prasasti Cidanghiyang dilaporkeun munggaran ku Toebagus Roesjan ka Dines Purbakala taun 1947 (OV 1949:10), tapi ditalungtik munggaran dina taun 1954
Prasasti Cidanghiyang dipahatkan dina batu alam (3 x 2 x 2 méter)
Prasasti Cidanghiyang ditulis maké aksara Pallawa anu disusun dina wangun siloka basa Sansakerta kalayan métrum Anustubh (wangun aksarana nu sarupa jeung anu digoréskan dina Prasasti Tugu ti mangsa nu sarua)
Tulisan: Vikranto ‘yam vanipateh/prabhuh satya parakramah narendra ddhvajabhutena/ srimatah purnnawvarmanah Tarjamahan: “Ieu nyaéta tanda kaperwiraan, kaagungan, sarta wawanén anu saéstuna ti raja dunya, anu Mulia Purnnawarmman anu jadi panji sakabéh raja”
Prasasti Tugu nyaéta salah sahiji prasasti anu asalna ti Karajaan Tarumanagara
Prasasti kasebut eusina ngajelaskeun digalina walungan Candrabaga ku Rajadirajaguru sarta digalina walungan Gomati ku Purnawarman dina taun ke-22 mangsa pamaréntahanana
Digalina dua walungan kasebut mangrupa alpukah pikeun nyingkahan balai mangrupa caah anu mindeng kajadian dina mangsa pamaréntahan Purnawarman, sarta halodo anu lumangsung dina usum halodo
Prasasti Tugu perenahna di kampung Batutumbuh, désa Tugu, persisna dina koordinat 0°06’34,05” BT (ti Jakarta) sarta 6°07’45,40”LS anu ayeuna jadi wewengkon kalurahan Tugu Kidul, Kacamatan Koja, Jakarta Kalér Panimuan
Dina taun 1911 ku prakarsana P.de Roo de la Faille, Prasasti Tugu dipindahkeun ka Musieum Bataviaasch genootschap van Kunsten en Wetenschappen (ayeuna Musieum Nasional) sarta didaftarkeun kalayan nomer inventaris D.124
Prasasti Tugu dipahatkan dina batu nu wangunanana buleud endog nu ukuranana ± 1m
Prasasti Tugu ditulis maké aksara Pallawa anu disusun dina wangun siloka basa Sansekerta kalayan métrum Anustubh anu ngawengku lima jajar ngurilingan batu luyu jeung wangun beungeut batu nu buleud
Sakumaha kabéh prasasti ti mangsa Tarumanagara umumna, Prasasti Tugu ogé henteu nuliskeun titimangsa dijieunna
Kronologina didasarkeun kana analisis wanda sarta wangun aksara (analisis palaéografis)
Dumasar analisis kasebut dipikanyaho yén prasasti ieu asalna ti tengah abad ka-5 Maséhi
Husus prasasti Tugu jeung prasasti Cidanghiyang mibanda aksara nu sarupa, kamungkinan gedé pamahat (citralaikha &gt; citralekha) dua prasasti ieu téh jelema anu sarua
Dibandingkeun jeung prasasti-prasasti ti mangsa Tarumanagara séjénna, Prasasti Tugu mangrupa prasasti anu pangpanjangna anu dikaluarkeun ku Sri Maharaja Purnnawarmman
Prasasti ieu dikaluarkeun dina mangsa pamaréntahan Purnnawarmman dina taun ka-22 sahubungan jeung kajadian diresmikeunna (réngsé diwangunna) susukan Gomati sarta Candrabhaga
Prasasti Tugu mibanda ciri nu mandiri nyaéta aya pahatan hiasan iteuk nu dina tungtungna dilengkepan ku sarupaning trisula
Gambar iteuk kasebut dipahatkeun ajeg manjang ka handap kawas boga guna minangka wates pemisah antara awal jeung panungtungan kalimah-kalimah dina prasastina
Tulisan: pura rajadhirajéna guruna pinabahuna khata khyatam purim prapya candrabhagarnnavam yayau// pravarddhamane dvavingsad vatsare sri gunau jasa narendradhvajabhutena srimata purnavarmmana// prarabhya phalguna mase khata krsnastami tithau caitra sukla trayodasyam dinais siddhaikavingsakaih ayata satsahasrena dhanusamsasatena ca dvavingsena nadi ramya gomati nirmalodaka// pitamahasya rajarser vvidaryya sibiravanim brahmanair ggo sahasrena prayati krtadaksina// Tarjamahan: “Baheula susukan anu ngaranna Candrabhaga geus digali ku maharaja anu mulia sarta anu miboga
maharaja anu mulia sarta anu miboga leungeun nu tarapti sarta kuat nyaéta Purnnawarmman, pikeun ngocorkeun cai ka laut, sanggeus susukan ieu nepi di karaton karajaan anu kamasur
Dina taun ka-22 pamaréntahan tahta Anu Mulia Raja Purnnawarmman anu matak silo alatan kapinter sarta kawijaksanaanana sarta jadi panji ti sagala raja, (mangka ayeuna) anjeunna ogé nitah ngagali susukan anu éndah sarta caian beresih nu ngaranna Gomati, sanggeus susukan kasebut ngocor ngaliwat ka tengah lemah tempat pangcalikan Anu Mulia Sang Éyang Pandita (Raja Purnnawarmman)
Pagawéan ieu dimimitian dina poé alus, tanggal 8 paro-poek bulan Caitra, jadi ngan lumangsung salila 21 poé, sedengkeun susukan kasebut panjangna 6122 gondéwa
Salametan pikeun anjeunna dipigawé ku para Brahmana nu dibiruyungan 1000 sapi”
Prasasti Muara Cianten atawa Prasasti Pasir Muara nyaéta salah sahiji prasasti titilar karajaan Tarumanagara Perenah
Prasasti Muara Cianten perenahna di sisi(walungan) Cisadané deukeut Muara Cianten nu baheula dipikawanoh kalawan sebutan prasasti Pasir Muara (Pasiran Muara) alatan memang asup ka wewengkon kampung Pasirmuara
Prasasti Muara Cianten dipahat dina batu alam nu badag kalayan ukuran 2.70 x 1.40 x 140 m3
Titilar sajarah ieu disebut prasasti alatan memang aya guratan sanajan mangrupa pahatan gambar "sulur-suluran (pilin)" atawa tamiang anu kaluar tina beuti
Prasasti ieu munggaran kapanggih ku N.W.Hoepermans dina taun 1864
Prasasti Pasir Awi atawa Prasasti Ciampéa nyaéta salah sahiji prasasti titilar karajaan Tarumanagara Perenah
Prasasti Pasir Awi perenahna di lamping kidul Pasir Awi (± 559m lbl) di wewengkon leuweung pagunungan Cipamingkis, désa Sukamakmur, kacamatan Jonggol, kabupatén Bogor persisna dina koordinat 0°10’37,29” BB (ti Jakarta) sarta 6°32’27,57” Rupa bahan
Prasasti Pasir Awi geus dipikanyaho saprak taun 1867 sarta dilaporkeun minangka prasasti Ciampéa
Titilar sajarah ieu dipahat dina batu alam
Prasasti Pasir Awi ngandung gambar dahan jeung régang sarta dangdaunnan jeung bungbuahan (lain aksara) ogé ngandung gambar sapasang tapak suku
Prasasti Mandiwunga nyaéta salah sahiji prasasti titilar Galuh
Prasasti Mandiwunga dituliskeun dina hiji batu sarta kapanggih dina taun 1985 di désa Cipadung, Kacamatan Cisaga, Ciamis
Kiwari prasasti ieu ditunda di musieum nagri Sri Baduga , di Bandung, Jawa Kulon
Prasasti Mandiwunga dijieun tina batu alam
Bagian luhur prasasti ieu pites sarta ukuran anu aya ayeuna (sanggeus pites) nyaéta luhur 70 cm x rubak 14–26 cm sarta kandel antara 4-5-10 cm
Prasasti Mandiwungan munggaran disalabarkeun ku Dirman Surachmat dina forum Seminar Sajarah Nasional IV di Yogyakarta dina taun 1985
Tapi transkripsi sarta pedaranana tacan sampurna
Satuluyna prasasti ieu ditranskripsi deui ku Richadiana Kartakusuma dina taun 1991
Hasil transkripsina ditepikeun langsung ka pihak musieum satempat
Prasasti Mandiwungan ngandung lima jajar tulisan dina aksara sarta bahasa Sunda Buhun kalawan transkripsi saperti kieu: mangsa krsna paksa nawami haryang pon wrehaspati wa ra tatkala sima ri mandiwunga………
Tarjamahan tina tulisan kasebut nyaéta: Bulan paro poék tanggal 9, (sadwara:paringkela n) Haryang (pancawara/pasaran) Pon, (saptawara) Kemis Mangsa harita pisan wewengkon sima (perdikan) di Mandiwunga………………
Prasasti Huludayeuh nyaéta salah sahiji prasasti anu dikaluarkeun ku Jayadéwata, Raja Sunda, maké aksara Sunda Kuna anu sarupa jeung prasasti Batutulis
Prasasti Huludayeuh aya di tengah pasawahan di kampung Huludayeuh, Désa Cikalahang, Sumber – Cirebon
Prasasti Huludayeuh geus lila dipikanyaho ku nu nyicingan patempatan sabudeureun ieu prasasti tapi pikeun golongan ahli sajarah sarta arkéologi kakara dipikanyaho dina bulan Séptember taun 1991
Prasasti ieu disalabarkeun dina média citak Koran Pikiran Rakyat dina tanggal 11 Séptémber 1991 sarta Koran Kompas dina tanggal 12 Séptémber 1991
Prasasti Huludayeuh dipahatkeun dina batu alam
Batu prasasti anu aya ayeuna ukuranana nyaéta luhur 75 cm x rubak 36 cm x kandel 20 cm
Prasasti Huludayeuh eusina 11 jajar tulisan nu maké aksara sarta basa Sunda Kuna, tapi hanjakal batu prasasti kasebut mangsa munggaran kapanggih geus henteu gembleng deui alatan sawatara batuna peupeus antukna aksarana milu leungit
Kitu ogé beungeut batuna geus pohara garah sarta tulisanana réa anu milu laas antukna lolobana eusina henteu bisa dipikanyaho
Pikeun hasil samentara, transkripsi anu dipigawé nyaéta kieu: …………..tra….na…
………..sri mahharaja ratu haji di pkwan sya sang ratu dewata ogé/ mangsa sya…….. ……..ngretakeun bumi ngaha…… …...lipukkeun/ bumi ngaha…… ..ngarah sang di susuk/ lampu… …….i ngareubhkeun/ ikang….ka… susi padakah
Ngalasan… na udugbasu
is/nikang basa ogé…
Fragmén prasasti kasebut sacara gurat badag nyaritakeun ngeunaan Sri Maharaja Ratu Haji di Pakwan Sya Sang Ratu Déwata anu patali jeung usaha-usahana ngamakmurkeun nagarana
Prasasti Pasir Datar nyaéta salah sahiji prasasti titilar Karajaan Sunda
Prasasti Pasir Datar katimu dipakébonan Kopi di Pasir Datar, Cisandé, Sukabumi dina taun 1872 (NBG 1872, al 165; 1873, kaca 60 sarta 94)
Nurutkeun N.J.Krom, prasasti ieu ditunda di Musieum Nasional Jakarta (l914:60)
Prasasti Pasir Datar dijieun tina batu alam
Prasasti Pasir Datar tacan ditranskripsi antukna tacan dipikanyaho eusina
Prasasti Cikajang nyaéta salah sahiji prasasti titilar Galuh
Prasasti Cikajang kapanggih di wewengkon Pakebonan Entéh di Cikajang, di lamping "kulon ngidul" Gunung Cikuray
Prasasti Cikajang dipahat dina batu alam nu ukuranana 1,5 x 1,5 m2
Prasasti Cikajang eusina tilu jajar tulisan nu maké aksara sarta basa Sunda Kuna, kawas aksara dina prasasti Kawali (Noorduyn l988)
Transkripsi tina tulisan kasebut nyaéta kieu: J.Noorduyn (Ahli Sunda urang Walanda) nyangsikeun kaaslian prasasti ieu; ceuk manéhna “kamungkinan” prasasti ieu dijieun ku K.F.Holle dina raraga ngabagéakeun kadatangan sémahna waktu harita, nyaéta H.N.van der Tuuk, anu nganjang ka Pakebonan Entéh milik K.F.Holle di wewengkon Waspada (Garut) dina taun 1870-an (Noorduyn 1988:308-311)
Prasasti Galuh nyaéta salah sahiji prasasti titilar Galuh
Prasasti Galuh disimpen di Musieum Nasional kalayan nomer inventaris D.29
Prasasti Galuh dipahatkan dina batu walungan kalayan wangunan alami nu ukuranana (±) luhur 51 x rubak 33 x kandel 4–19 cm
Prasasti Galuh diwangun ku tilu jajar tulisan nu maké aksara sarta bahasa Sunda Buhun tanpa pananggalan
Tapi, tina wanda sarta wangunan aksarana, prasasti ieu ditorah asalna ti abad 14-15 Masehi (W.P.Groeneveldt 1887:383; G.P.Rouffaer l909: LXXXIX: N.J.Krom l914: 98-99)
Batu dina bagian anu mangrupa awal tulisan pites antukna sabagian aksarana leungit
Transkripsi ringkes tina prasasti ieu dipigawé ku J.L.A.Brandes (l887: 383; 1913: 264)
Eusina kacida ringkes sarta mangrupa candrasangkala (pananggalan anu disusun ku kalimah anu ngandung angka nu tangtu), nyaéta: [wa]ra lolong Mahisa hire
Kélor, atawa "Moringa oleifera" nyaéta varietas tina genus "moringa" anu paling loba dipelak
Ieu tutuwuhan mangrupa kulawarga "moringaceae"
Tutuwuhan ieu mangrupa tangkal sayur nu loba ngandung gizi nu loba mangfaatna
Kélor ("Moringa oleivera") tumuwuh dina wangun tangkal, umur panjang ("perenia") nu jangkungna 7–12 m. Batang kai ("lignosus"), tegak, warna bodas kotor, kulit ipis, luarna kasar
Cabangna simpodial, arah cabangna lempeng atawa nyéngkong, osok tumuwuh lempeng atawa manjang
Daun majemuk, tangkaina panjang, nyusun bubukuan ("alternate"), anak daunna gasal ("imparipinnatus"), daun keur ngora warnana héjo ngora - sanggeus kolot jadi héjo kolot, wangu daunna oval, panjang 1–2 cm,lébar 1–2 cm, ipis leuleus, tungtung jeung sisina mintul ("obtusus"), sisi luar luhur jeung handapna lemes
Kembang kaluar dina kélék daun ("axillaris"), tangkaina panjang, kalopak warna bodas rada krem, ngaluarkeun ambeu anu has
Buah kélor bentukna panjang segi tiga, panjangna 20–60 cm, buah ngora warnana héjo, sanggeus kolot jadi coklat, wangun sikina buleud warna coklat kahideungan, buahan sanggeus umurna 12-18 bulan
Akar tunggang, warna bodas, ngagedéan kawas lobak
Ngalobakeuna bisa sacara generatif (siki) atawa vegetatif (sték batang)
Tumuwuh boh di dataran handap atawa luhur nepi ka luhur kurang leuwih 1000 m dpl, loba dipelak salaku tapel wates atawa pager di buruan imah atawa kebon
Organisasi kaséhatan dunya (WHO) nyarankeun pikeun barudak jeung orok anu masih dina mangsa tumuwuh piekun ngonsumsi ieu karana alusna mangfaat daun kélor, ku sabab geuning ngandung:
Dorna (Sansakerta: द्रोण, "Droṇa") atawa Dronacharya (Sansakerta: द्रोणाचार्य, "Droṇāchārya") Dina wiracarita "Mahabarata", nyaéta guru para Kurawa sarta Pandawa
Manéhna mangrupa ahli ngamekarkeun seni perang
Kalahiran jeung awal kahirupan Dorna
Dorna dilahirkan ti kulawarga brahmana (kaum pandita Hindu)
Manéhna mangrupa anak ti pandita Baradwaja, nu lahir di dayeuh anu kiwari disebut Dehradun (modifikasi tina kecap "dehra-dron", kendi taneuh liket), anu mibanda harti yén manéhna (Dorna) tumuwuh lain dina jero pianakan, tapi di luar awak manusa, nyaéta dina "Droon" (gentong atawa kendi)
Carita kalahiran Dorna dilalakonkeun sacara dramatis dina "Mahabarata", Buku I: Adiparwa; Sambawaparwa, Bagian CXXXI
Dina buku kasebut dicaritakeun Baradwaja indit babarengan jeung rombonganana nuju ka walungan Gangga pikeun susuci
Di dinya manéhna nempo widadari anu geulis kawanti-wanti datang pikeun mandi
Sang pandita dikawasa ku napsu nu ngabalukarkeun manéhna ngaluarkeun cai mani anu pohara lobana
Manéhna nandéan cai mani kasebut kana hiji kendi anu disebut "drona", sarta tina cai kasebut lahir Dorna
Dorna méakkeun mangsa ngorana dina kaayaan tuna ku harta
Dorna ogé diajar ageman jeung élmu jurit babarengan jeung saurang pangéran ti Karajaan Pancala nu ngaranna Drupada
Drupada jeung Dorna satuluyna sosobatan
Dina mangsa keur budak, Drupada jangji rék mikeun satengah karajaanana ka Dorna lamun manéhna jadi Raja Pancala
Dorna ngadahup ka Krépi, adina Krépa, saurang guru di karaton Astinapura
Krépi jeung Dorna mibanda anak nu dingaranan Aswatama
Diajar ka Parasurama
Nyaho yén Parasurama boga loba pangaweruh, Dorna ngadatangan manéhanana
Ngan hanjakal waktu Dorna datang, Parasurama geus mikeun sagala nu dipibogana ka brahmana anu séjén
Alatan kataji ku kakeyeng haté Dorna, Parasurama mutuskeun pikeun nurunkeun pangaweruhna ngeunaan élmu peperangan ka Dorna
(Mahabarata, Buku I: Adiparwa; Sambawaparwa, Bagian CXXXI)
Dorna jeung Drupada
Demi nyumponan pangabutuh kulawargana, Dorna hayang bébas tina katuna ku harta
Inget kana jangji Drupada nu rék méré satengah karajaan, Dorna boga niat manggihan manéhna pikeun ménta bantuan
Tapi, alatan mabok ku kakawasaan, Raja Drupada henteu ngaku Dorna salaku babaturanana sarta nyarékan laklak dasar cenah Dorna manusa ti golongan handap
Drupada nganaséhatan Dorna sangkan henteu mikiran masalah éta deui sarta ménta supaya hirup nurutkeun jalanana séwang-séwangan
Dorna indit ngabetem, tapi dina jero haténa manéhna ngucapkeun sumpah baris ngabales dendam
(Mahabharata, Buku I: Adiparwa, Sambhawaparwa, Bagian CXXXII)
Legénda ngeunaan Dorna salaku saurang guru agung jeung satria teu kawates ngan dina mitologi Hindu hungkul, tapi ogé kuatna mangaruhan talari sosial India
Bal jeung lélépén
Dorna indit ka Astinapura kalayan harepan bisa muka sakola seni peperangan pikeun ngadidik para anak raja
Dina hiji poé, manéhna nempo réa nonoman, nyaéta para Kurawa jeung Pandawa anu keur ngalingkung sumur
Dorna nanya ka maranéhanana ngeunaan masalah naon anu lumangsung
Yudistira, si cikal, némbalan yén bal maranéhanana murag kana jero sumur sarta maranéhanana henteu nyaho kumaha cara nyokotna deui
Dorna seuri, sarta nyeukseukan maranéhanana alatan henteu boga daya nyanghareupan masalah anu leutik
Yudistira némbalan yén lamun Sang Brahmana (Dorna) sanggup nyokot bal kasebut mangka Raja Astinapura pasti baris nyumponan sagala kaperluan hirupna
Dorna ngabalangkeun lélépén bogana, ngumpulkeun sababaraha péso, sarta ngucapkeun jampé Wéda
Saterusna manéhna ngabalangkeun péso kana jero sumur kawas tumbak
Péso kahiji mebes kana bal, péso kadua dibalangkeun sarta mebes kana péso nu kahiji, kitu saterusna, antukna ngawangun rante péso
Lalaunan Dorna metot bal kasebut kalawan bantuan tali
Ku kaahlian Dorna kasebut, para pangeran Pandawa jeung Kurawa pohara hookeun, Dorna ngucapkeun jampé Wéda sakali deui sarta némbakkeun péso éta kana jero sumur
Péso éta mebes kana bagian tengah lélépén anu ngambang
Saterusna manéhna metot ka luhur antukna lélépén éta balik deui
Alatan kataji, para Pandawa jeung para Kurawa mawa Dorna ka dayeuh sarta ngalaporkeun kajadian kasebut ka Bisma, aki maranéhanana
Alatan kawani Dorna méré conto, Bisma saterusna nawarkeun sangkan Dorna daék jadi guru para pangéran Karajaan Kuru sarta ngawuruka élmu perang ka maranéhanana
Saterusna Dorna ngadegkeun sakola di deukeut dayeuh, di mana para pangéran ti sagala karajaan di sabudeureun nagri bisa datang pikeun diajar
Mahabarata, Buku I: Adiparwa, Sambawaparwa, Bagian CXXXIII
Ékalaya nyaéta saurang pangéran ngora ti suku Karajaan Nishada, anu datang néangan Dorna pikeun ngalap élmu
Dorna henteu daék nampa alatan Ékalaya lain ti golongan (kasta) satria
Ékalaya henteu kagét, saterusna asup ka leuweung, sarta manéhna mimiti diajar jeung latihan sorangan, kalayan dibaturan ku patung tina taneuh liket nu nyarupaan Dorna anu disembah ku manéhna
Ékalaya jadi satria kalawan kahebatan anu rongkah, sarimbag jeung Arjuna
Dina hiji poé, aya anjing ngagogog waktu manéhna keur soson-soson ngalakonan latihan, sarta tanpa nempo, sang satria némbakkeun panah tuluy mebes kana sungut anjing kasebut
Para Pandawa lumpat nempo éta anjing sarta héran alatan aya anu sanggup ngalakonan gawé kasebut
Maranéhanana nempo Ékalaya, anu ngaku yén manéhna téh muridna Dorna
Dorna reuwas alatan ngarasa henteu mibanda murid kawas Ékalaya
Saterusna Ékalaya ngécéskeun yén saban poé manéhna diajar jeung patung anu nyarupaan Dorna anu dianggap salaku guru
Alatan ngarasa kahébat Arjuna baris aya nu nandingan, Dorna ménta sangkan Ékalaya ngalakukeun "daksina" ka sang guru minangka tanda yén ajaran geus sampurna
"Daksina" anu dipénta Dorna nyaéta indung ramo Ékalaya
Ékalaya ogé megatkeun ramona sorangan antukna manéhna henteu bisa deui ngagunakeun pakarang panah
Karna anu hayang diajar diatik ku Dorna ogé ditampik kalayan alesan yén Karna asalna lain ti kasta satria
Alatan ngarasa dihina, Karna diajar ka Parasurama kalayan nyamur jadi brahmana
Balesan ka Drupada
Waktu para Kurawa sarta Pandawa namatkeun atikanana, Dorna ngajurung maranéhanana supaya nyerek Raja Drupada anu maréntah Karajaan Pancala dina kaayaan hirup-hirup
Duryodana, Dursasana, Wikarna, sarta Yuyutsu mawa soldadu Astinapura pikeun ngagempur Karajaan Pancala, samentara Pandawa indit ka Karajaan Pancala tanpa angkatan perang
Arjuna nyerek Drupada sarta ngabawa manéhna ka hareupeun Dorna
Dorna nyokot satengah wengkon kakawasaan Drupada, sarta satengahna deui dipulangkeun ka Drupada
Bari jeung pinuh ke dendam, Drupada ngalaksanakeun upacara pikeun ménta saurang anak lalaki anu baris maéhan Dorna sarta saurang anak awéwé nu baris lakirabi jeung Arjuna
Kahayang Drupada dikabulkeun ku lahirna Dréstajumena, anu hasil maéhan Dorna dina Baratayuda, sarta Drupadi, anu ngadahup ka Arjuna sarta para Pandawa
Waktu perang di Kurusétra lumangsung, Dorna jadi sénapati pasukan Kurawa
Manéhna ngarancanakeun cara anu curang pikeun maéhan Abimanyu dina perang poé katilu belas
Saméméh perang, Bagawan Dorna kungsi nyarita, "Hal anu bisa ngajadikeun kuring leuleus sarta moal daék ngangkat pakarang nyaéta lamun ngadéngé hiji béja musibah ti hiji jalma anu jujur"
Dumasar kana pituduh kasebut, Kresna maréntahkeun Bima pikeun maéhan gajah nu ngaranna Aswatama, ngaran anu sarua jeung ngaran anakna Bagawan Dorna
Bima hasil maéhan gajah kasebut sarta terus ceuceuleuweungan satarikna yén Aswatama mati
Dorna kagét sarta ménta kapastian Yudistira anu kawentar jujur
Yudistira ngomong, "Aswatama mati"
Sabenerna mah Yudistira henteu bohong alatan manéhna ngomong ka Dorna yén Aswatama mati, teuing éta gajah atawa manusa (dina kateranganana manéhna ngomong, "naro va, kunjaro va" — "teuing gajah atawa manusa")
Gajah nu ngaranna Aswatama éta sorangan ngahaja dipaéhan ku Pendawa sangkan Yudistira bisa ngomong hal éta ka Dorna antukna Dorna kaleungitan sumanget hirup sarta Kurawa bisa diéléhkeun dina perang Baratayuda
Drona dina pewayangan Sunda jeung Jawa
Riwayat hirup Drona dina pawayangan Sunda jeung Jawa mibanda sawatara béda jeung carita aslina dina buku "Mahabarata" anu asalna ti India, nyaéta India.. Sawatara béda kasebut ngawengku ngaran inohong, patempatan, sarta kajadian
Tapi béda kasebut henteu jauh teuing lantaran inti caritana mah sarua
Resi Dorna miboga watek adigung, songong, bengis, sarta réa ngomong tapi kaparigelan, kecerdas, kapinteran sarta kasakténna luar baisa sarta pohara mahér dina élmu perang
Alatan kasaktén sarta kamahérna dina olah jurit, Dorna dipercaya jadi guru para Pandawa sarta Kurawa
Manéhna miboga pusaka sakti nu wujudna keris nu ngaranna Keris Cundamanik sarta panah Sangkali (dibikeun ka Arjuna)
Bagawan Dorna, nu waktu ngorana boga ngaran Bambang Kombayana, téh nyaéta anakna Resi Baratmadya ti Hargajembangan jeung Déwi Kumbini
Manéhna miboga dulur nu ngaranna Arya Kumbayaka sarta Déwi Kumbayani
Dorna jadi guruna para Kurawa jeung Pandawa
Murid kameumeutna nyaéta Arjuna
Resi Dorna ngadahup ka Déwi Krépi, putri Prabu Purungaji, raja nagara Tempuru, sarta meunang turunan anak lalaki nu dingaranan Bambang Aswatama
Manéhna hasil ngadegkeun padépokan Sokalima sanggeus junun ngarebut ampir satengah wewengkon nagara Pancala tina kakawasaan Prabu Drupada
Dina lalampahanana néangan Sucitra, manéhna henteu bisa meuntas walungan sarta ditulungan ku hiji kuda ngapung pawujudan Déwi Wilutama, anu disupata ku déwa
Supata éta baris lekasan lamun aya saurang satria mitresna manéhna kalayan ihlas
Alatan pitulungna, mangka sang Kombayana mitresna kuda bikang éta
Tapi alatan kabawa napsu, Kombayana sapatemon jeung kuda Wilutama nepi ka reuneuh, sarta jaga ngalahirkeun anak nu kasép tapi miboga suku kawas kuda (maké sapatu kuda), anu saterusna dibéré ngaran Aswatama
Sanggeus papanggih jeung Sucitra anu geus jadi raja sarta boga gelar Prabu Drupada, manéhna henteu diaku salaku baraya sepaguron
Kombayana ambek ngarasa dihina, saterusna balik ngécé ka Raja Drupada
Tapi Mahapatih Gandamanah (Patih di Astinapura, waktu pamaréntahan Pandu) jadi amarah antukna lumangsung peperangan anu henteu saimbang
Sanajan Kombayana pohara sakti tétéla kasakénna jauh kénéh di sahandapeun Gandamanah anu mibanda Aji Bandung Bandawasa (ajian ieu diturunkeun ka murid kadeudeuhna, Raden Brataséna) anu mibanda kakuatan satanding jeung sarébu gajah
Kombayana jadi bulan-bulanan antukna awakna ruksak
Tapi manéhna henteu mati sarta ditulungan ku Sangkuni anu nasibna sarua (baca sempalan "Mahabarata" anu dijudulan "Gandamana Luweng")
Ahirna manéhna ditarima di Astinapura sarta dipercaya ngatik barudak turunan Barata (Pandawa sarta Kurawa)
Dorna dina Baratayuda
Dina perang Baratayuda, Resi Dorna diangkat jadi Sénapati Agung Kurawa, sanggeus gugurna Bisma
Manéhna pohara mahér dina siasat perang sarta sok bener dina nangtukeun formasi perang
Resi Dorna gugur di m pas dan perang ku sabetan pedang Dréstajumena, putera Prabu Drupada, anu megatkeun sirahna
Cenah pati Resi Dorna kajadian alatan dendam Prabu Ekalaya, raja nagara Parangggelung anu nitis kana awak Dréstajumena
Tapi sabenerna kajadian éta dilantarankeun ku taktik perang anu dilancarkeun ku pihak Pandawa kalawan tipu muslihat alatan karipuh nyanghareupan kasaktén sarta kedigjayaan sang Resi
Karbon dioksida (rumus kimia: ) nyaéta sanyawa kimia nu diwangun ku dua atom oksigén nu kabeungkeut kovalén ku hiji atom karbon
Dina kaayaan baku, ieu sanyawaan aya dina wujud gas
Di atmosfir, kadarna kira-kira 383 ppm dumasar eusi
Karbon dioksida téh kaasup salah sahiji gas rumah kaca, ku sabab nembuskeun cahya katempo tapi nyerep infrabeureum
Karbon dioksida dihasilkeun ku sato, tutuwuhan, fungi, jeung mikroorganismeu dina prosés réspirasi sarta dipaké ku tutuwuhan dina fotosintésis pikeun ngahasilkeun gula
Ku kituna, ieu sanyawa téh kaasup komponén utama daur karbon
Lian ti prosés kimia séjénna, karbon dioksida ogé dihasilkeun tina durukan suluh fosil atawa matéri tutuwuhan
Karbon dioksida anorganik dikaluarkeun ku gunung berapi jeung prosés géotermal sarupaning cipanas
Karbon dioksida teu boga wujud cair dina tekanan handapeun 5,1 atm, tapi padet dina suhu kurang ti -78 °C
Dina bentuk padetna, karbon dioksida ilahar disebut "dry ice" (és garing)
téh oksida asam: leyuranana ngarobah kertas litmus tina bulao jadi kayas
dbhasjkdgashdgasgdasgdasdhasg asghdgashdgashdgjhasgdasd Karbon dioksida cair ukur bisa kabentuk dina kaayaan tekanan leuwih ti 5,1 atm; titik tripel karbon dioksida kira 518 kPa dina suhu -56,6 °C (tempo diagram), sedengkeun titik kritisna 7,38 MPa dina suhu 31,1 °C
Bentuk padet karbon dioksida lianna bisa kabentuk dina kaayaan husus, bentukna amorf kawas kaca, disebut karbonia amorf ( nu geus dipanaskeun ditiiskeun dina tekanan 40–48 GPa atawa kira 400.000 atm
Papanggihan ieu kabuktian ku téori yén karbon dioksida bisa aya dina bentuk gelas sarupa jeung famili unsurna, sarupaning silikon (gelas silika) jeung germanium, ngan karbonia mah teu stabil dina kaayaan biasa
Karbon dioksida dipaké di industri pangan, industri oli, jeung industri kimia
Industri milih ieu gas ku sabab murah jeung teu kaduruk
Sekolah Tinggi Teknologi Telkom
Duryodana (Sansakerta: दुर्योधन; "Duryodhana") atawa Suyudana nyaéta inohong antagonis anu utama dina wiracarita Mahabarata, satru utama para Pandawa
Manéhna lahir ti pasangan Dréstarata jeung Gandari
Duryodana mangrupa anak anu pangkolotna di antara saratus Kurawa
Manéhna nyekel kalungguhan minangka raja di Karajaan Kuru kalawan puseur pamaréntahanana di Astinapura
Duryodana ngadahup ka puteri Prabu Salya sarta miboga anak nu dingaranan Laksmana (Laksmanakumara)
Duryodana ogé nikah ka putri Wasantraja
Duryodana digambarkeun pohara licik sarta telenges, cacak miboga watek jujur, manéhna gampang kapangaruhan ku hasutan alatan henteu mikir panjang sarta biasa diogo ku dua kolotna
Alatan hasutan Sangkuni, nyaéta mamangna nu licik sarta seukeut létahna, manéhna jeung dulur-dulurna ngamimitian pacogrégan jeung pihak Pandawa
Dina perang Baratayuda, bandéra kaagunganana boga lambang oray kobra
Manéhna diéléhkeun ku Bima dina perang Baratayuda dina poé kadalapan belas alatan pingpingna dipeupeuh ku gada
Sacara harfiah, ngaran "Duryodana" dina basa Sansakerta mibanda harti "hésé ditalukkeun" atawa bisa ogé hartina "henteu kaéléhkeun"
Waktu Gandari ngandeg dina jangka waktu nu panjang kalayan henteu wajar, manéhna meupeuhan kandunganana dina kaayaan pegat harepan sarta timburu ka Kunti, anu geus méré Pandu tilu urang anak
Akibat petana éta, Gandari ngalahirkeun gumpalan daging nu warnana hawuk
Saterusna Gandari ménta tulung ka Abiyasa, saurang patapa sakti, anu saterusna méré berkah saratus urang anak ka Gandari