izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
ᮕᮍᮩᮞᮤ ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪ ᮓᮤ ᮘᮩᮜᮂ ᮊᮜᮦᮁ ᮅᮙᮥᮙ᮪ᮔ ᮙᮊᮦ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪ ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪ ᮙᮤᮔᮀᮊ ᮘᮞ ᮞᮕᮧᮕᮧᮆ
ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪ ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪ ᮙᮍᮢᮥᮕ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮃᮔᮥ ᮜᮧᮘ ᮘᮦᮓᮔ ᮒᮤ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮞ᮪ᮒᮔ᮪ᮓᮁ, ᮃᮔᮥ ᮓᮤᮕᮊᮦ ᮓᮤ ᮘᮞᮤᮞᮤᮁ ᮝᮦᮒᮔ᮪ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪
ᮞᮨᮓᮨᮀᮊᮩᮔ᮪ ᮕᮍᮩᮞᮤ ᮓᮤ ᮘᮩᮜᮂ ᮊᮤᮓᮥᮜ᮪ ᮅᮙᮥᮙ᮪ᮔ ᮌᮩᮞ᮪ ᮊᮕᮍᮛᮥᮠᮔ᮪ ᮊᮥ ᮘᮥᮓᮚ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ
&lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt; &lt;revision&gt; &lt;parentid&gt;666758&lt;/parentid&gt; &lt;timestamp&gt;2024-12-31T01:30:08Z&lt;/timestamp&gt; &lt;contributor&gt; &lt;username&gt;Jossisad&lt;/username&gt; &lt;/contributor&gt; &lt;comment&gt;/* ᮒᮥᮙ᮪ᮘᮥ ᮊᮜᮥᮃᮁ */&lt;/comment&gt; &lt;origin&gt;674839&lt;/origin&gt; &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt; &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt; ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ (ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮜᮒᮤᮔ᮪: Banten, ᮃᮛᮘ᮪ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ: بَنْتٓنْ) ᮊᮤᮝᮛᮤ ᮙᮍᮢᮥᮕ ᮍᮛᮔ᮪ ᮠᮤᮏᮤ ᮕᮢᮧᮕᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮓᮤ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ ᮔᮥ ᮃᮚᮔ ᮓᮤ ᮕᮥᮜᮧ ᮏᮝ
ᮕᮢᮧᮕᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮄᮉ ᮒᮓᮤᮔ ᮙᮂ ᮙᮍᮢᮥᮕ ᮘᮌᮤᮃᮔ᮪ ᮒᮤ ᮕᮢᮧᮕᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪, ᮔᮥ ᮓᮥᮙᮞᮁ ᮃᮞ᮪ᮕᮤᮛᮞᮤ ᮙᮞᮛᮊᮒ᮪ ᮓᮤᮙᮨᮊᮁᮊᮩᮔ᮪ ᮏᮓᮤ ᮕᮢᮧᮕᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮙᮔ᮪ᮓᮤᮛᮤ ᮒᮅᮔ᮪ ᮲᮰᮰᮰|
ᮝᮤᮜᮚᮂ ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮍᮝᮨᮀᮊᮥ ᮓᮆᮛᮂ-ᮓᮆᮛᮂ ᮔᮥ ᮘᮠᮩᮜᮔ ᮙᮍᮢᮥᮕ ᮘᮌᮤᮃᮔ᮪ ᮒᮤ ᮝᮤᮜᮚᮂ ᮊᮞᮥᮜ᮪ᮒᮔᮔ᮪ ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮜᮙ᮪ᮕᮥᮀ ᮏᮩᮀ ᮘᮨᮀᮊᮥᮜᮥ, ᮑᮆᮒ ᮞᮦᮛᮀ, ᮜᮨᮘᮊ᮪, ᮕᮔ᮪ᮓᮦᮌᮣᮀ, ᮎᮤᮜᮨᮌᮧᮔ᮪, ᮏᮩᮀ ᮒᮍᮨᮛᮀ
ᮕᮥᮞᮩᮁ ᮓᮚᮩᮂᮔ ᮓᮤ ᮞᮨᮛᮀ
ᮓᮤ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪ ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮘᮠᮩᮜ ᮊᮥᮀᮞᮤ ᮍᮓᮨᮌ᮪ ᮠᮤᮏᮤ ᮊᮞᮥᮜ᮪ᮒᮔᮔ᮪ ᮓᮤᮔ ᮱᮶|, ᮓᮤᮃᮔ᮪ᮎᮥᮁᮊᮩᮔ᮪ ᮊᮥ ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮂ ᮏᮏᮠᮔ᮪ ᮠᮤᮔ᮪ᮓᮤᮃ ᮝᮜᮔ᮪ᮓ ᮱᮸|
ᮕᮢᮧᮕᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮘᮨᮔ᮪ᮒᮥᮊ᮪ ᮒᮅᮔ᮪ |᮲᮰᮰᮰|
ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ ᮃᮘᮓ᮪ ᮊ |᮵| ᮙᮍᮢᮥᮕ ᮘᮌᮤᮃᮔ᮪ ᮒᮤ ᮊᮛᮏᮃᮔ᮪ ᮒᮛᮥᮙᮔᮌᮛ
ᮕᮢᮞᮞ᮪ᮒᮤ ᮒᮤᮒᮤᮜᮁ ᮊᮛᮏᮃᮔ᮪ ᮒᮛᮥᮙᮔᮌᮛ ᮑᮆᮒ ᮕᮢᮞᮞ᮪ᮒᮤ ᮎᮤᮓᮀᮠᮤᮃᮀ ᮃᮒᮝ ᮕᮢᮞᮞ᮪ᮒᮤ ᮜᮨᮘᮊ᮪, ᮃᮔᮥ ᮊᮕᮀᮌᮤᮂ ᮓᮤ ᮊᮙ᮪ᮕᮥᮀ ᮜᮨᮘᮊ᮪ ᮓᮤ ᮞᮤᮞᮤ ᮝᮜᮥᮍᮔ᮪ ᮎᮤᮓᮀᮠᮤᮃᮀ, ᮊᮎᮙᮒᮔ᮪ ᮙᮥᮔ᮪ᮏᮥᮜ᮪ ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮕᮔ᮪ᮓᮨᮌᮣᮀ
ᮕᮢᮞᮞ᮪ᮒᮤ ᮄᮉ ᮊᮊᮛ ᮊᮕᮀᮌᮤᮂ ᮒᮅᮔ᮪ |᮱᮹᮴᮷| ᮞᮁᮒ ᮉᮞᮤᮔ |᮲| ᮏᮏᮁ ᮊᮜᮤᮙᮂ ᮍᮝᮍᮥᮔ᮪ ᮕᮥᮄᮞᮤ ᮏᮩᮀ ᮠᮥᮛᮥᮕ᮪ ᮕᮜᮣᮝ ᮞᮁᮒ ᮘᮞ ᮞᮔ᮪ᮞᮨᮊᮨᮁᮒ
ᮉᮞᮤ ᮕᮢᮞᮞ᮪ᮒᮤ ᮊᮞᮨᮘᮥᮒ᮪ ᮑᮛᮤᮒᮊᮩᮔ᮪ ᮝᮝᮔᮨᮔ᮪ ᮛᮏ ᮕᮥᮁᮔᮝᮁᮙᮔ᮪
ᮞᮀᮌᮩᮞ᮪ ᮛᮥᮔ᮪ᮒᮌ᮪ᮔ ᮊᮛᮏᮃᮔ᮪ ᮒᮛᮥᮙᮔᮌᮛ ᮃᮜᮒᮔ᮪ ᮞᮨᮛᮍᮔ᮪ ᮊᮛᮏᮃᮔ᮪ ᮞᮢᮤᮝᮤᮏᮚ, ᮊᮊᮝᮞᮃᮔ᮪ ᮓᮤ ᮘᮌᮤᮃᮔ᮪ ᮊᮥᮜᮧᮔ᮪ ᮕᮥᮜᮧ ᮏᮝ ᮒᮤ ᮒᮥᮀᮒᮥᮀ ᮊᮥᮜᮧᮔ᮪ ᮔᮨᮕᮤ ᮊ ᮊᮜᮤ ᮎᮤᮞᮨᮛᮚᮥ ᮓᮤᮒᮥᮜᮥᮚ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮊᮥ ᮊᮛᮏᮃᮔ᮪ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ
ᮓᮤᮔ ᮏᮙᮔ᮪ ᮊᮛᮏᮃᮔ᮪ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ, ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮏᮓᮤ ᮞᮜᮂ ᮞᮠᮤᮏᮤ ᮕᮜᮘᮥᮃᮔ᮪ ᮕᮨᮔ᮪ᮒᮤᮀ ᮊᮛᮏᮃᮔ᮪ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ
ᮔᮥᮛᮥᮒ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮞᮥᮙ᮪ᮘᮨᮁ ᮕᮧᮁᮒᮥᮌᮤᮞ᮪, ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮑᮆᮒ ᮞᮜᮂ ᮞᮠᮤᮏᮤ ᮕᮜᮘᮥᮃᮔ᮪ ᮊᮛᮏᮃᮔ᮪ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮞᮜᮤᮃᮔ᮪ ᮒᮤ ᮕᮜᮘᮥᮃᮔ᮪ ᮕᮧᮔ᮪ᮒᮀ, ᮎᮤᮌᮨᮓᮦ, ᮒᮙ᮪ᮌᮛ (ᮒᮍᮨᮛᮀ), ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮜᮕ ᮞᮁᮒ ᮎᮤᮙᮔᮥᮊ᮪
ᮔᮥᮛᮥᮒ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮔᮞ᮪ᮊᮂ ᮘᮥᮏᮀᮌ ᮙᮔᮤᮊ᮪ ᮃᮔᮥ ᮓᮤᮅᮊᮤᮁ ᮓᮤᮔ ᮓᮅᮔ᮪ ᮜᮧᮔ᮪ᮒᮁ ᮃᮔᮥ ᮓᮤᮒᮥᮔ᮪ᮓ ᮓᮤ ᮕᮨᮁᮕᮥᮞ᮪ᮒᮊᮃᮔ᮪ ᮘᮧᮓᮣᮨᮄᮃᮔ᮪, ᮇᮟ᮪ᮖᮧᮁᮓ᮪, ᮄᮀᮌᮢᮤᮞ᮪, ᮞᮕᮢᮊ᮪ ᮒᮅᮔ᮪ |᮱᮶᮲᮷|, ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮞᮨᮘᮥᮒ᮪ ᮝᮠᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮌᮤᮛᮀ
ᮞᮒᮨᮛᮥᮞ᮪ᮔ ᮄᮞᮣᮙ᮪ ᮃᮞᮥᮕ᮪ ᮊ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪ ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ ᮃᮘᮓ᮪ |᮱᮶| ᮑᮆᮒ ᮝᮊ᮪ᮒᮥ ᮊᮞᮥᮜ᮪ᮒᮔᮔ᮪ ᮓᮨᮙᮊ᮪ ᮍᮜᮨᮌᮊᮩᮔ᮪ ᮕᮍᮛᮥᮂᮔ ᮊ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪ ᮊᮥᮜᮧᮔ᮪
ᮓᮤᮔ ᮒᮅᮔ᮪ |᮱᮵᮲᮴|/|᮱᮵᮲᮵|, ᮞᮥᮔᮔ᮪ ᮌᮥᮔᮥᮀ ᮏᮒᮤ ᮒᮤ ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪ ᮘᮘᮛᮨᮍᮔ᮪ ᮏᮩᮀ ᮕᮞᮥᮊᮔ᮪ ᮓᮨᮙᮊ᮪ ᮔᮊᮣᮥᮊ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮕᮍᮝᮞ ᮕᮜᮘᮥᮃᮔ᮪ ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪, ᮞᮁᮒ ᮍᮓᮨᮌ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮊᮞᮥᮜ᮪ᮒᮔᮔ᮪ ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮃᮔᮥ ᮍᮘᮜᮓ᮪ ᮊ ᮓᮨᮙᮊ᮪
ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮞᮒᮨᮛᮥᮞ᮪ᮔ ᮃᮞᮥᮕ᮪ ᮏᮓᮤ ᮘᮌᮤᮃᮔ᮪ ᮕᮢᮧᮗᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪ ᮓᮤᮔ ᮒᮅᮔ᮪ |᮱᮹᮲᮵| ᮞᮘᮧᮒ᮪ ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮂ ᮠᮤᮔ᮪ᮓᮤᮃ ᮝᮜᮔ᮪ᮓ ᮑᮤᮉᮔ᮪ ᮕᮢᮧᮗᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪
ᮓᮤᮘᮨᮔ᮪ᮒᮥᮊ᮪ᮔ ᮕᮢᮧᮕᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮆᮒ ᮙᮤᮔᮀᮊ ᮕᮜᮊ᮪ᮞᮔᮃᮔ᮪ ᮘᮨᮞ᮪ᮒᮥᮅᮁᮞ᮪ᮠᮨᮁᮗᮧᮁᮙᮤᮀᮝᮨᮒ᮪ ᮒᮅᮔ᮪ |᮱᮹᮲᮲|, ᮃᮔᮥ ᮍᮘᮌᮤ ᮠᮤᮔ᮪ᮓᮤᮃ ᮝᮜᮔ᮪ᮓ ᮏᮓᮤ ᮞᮘᮘᮛᮠ ᮕᮢᮧᮗᮤᮔ᮪ᮞᮤ
ᮞᮙᮦᮙᮦᮂ ᮒᮅᮔ᮪ |᮱᮹᮲᮵|, ᮓᮤᮕᮊᮦ ᮄᮞ᮪ᮒᮤᮜᮂ "ᮞᮧᮈᮔ᮪ᮓᮜᮔ᮪ᮓᮨᮔ᮪" (ᮒᮒᮁ ᮞᮧᮈᮔ᮪ᮓ) ᮃᮒᮝ ᮕᮞᮧᮈᮔ᮪ᮓᮔ᮪, ᮙᮤᮔᮀᮊ ᮄᮞ᮪ᮒᮤᮜᮂ ᮌᮦᮇᮌᮢᮖᮤ ᮕᮤᮊᮩᮔ᮪ ᮑᮨᮘᮥᮒ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮘᮌᮤᮃᮔ᮪ ᮒᮤ ᮕᮥᮜᮧ ᮏᮝ ᮓᮤ ᮕᮜᮨᮘᮂ ᮊᮥᮜᮧᮔ᮪ ᮝᮜᮥᮍᮔ᮪ ᮎᮤᮜᮧᮞᮛᮤ ᮞᮁᮒ ᮎᮤᮒᮔ᮪ᮓᮥᮚ᮪ ᮃᮔᮥ ᮜᮧᮜᮧᮘᮔ ᮓᮤᮎᮤᮎᮤᮍᮔ᮪ ᮊᮥ ᮃᮔᮥ ᮍᮌᮥᮔᮊᮩᮔ᮪ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮙᮤᮔᮀᮊ ᮘᮞ ᮄᮔ᮪ᮓᮥᮀ
ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮠᮔ᮪ ᮕᮢᮧᮗᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮏᮤᮉᮔ᮪ ᮓᮤᮔ ᮒᮅᮔ᮪ |᮲᮰᮰᮰|
ᮘᮀᮞ ᮃᮞᮣᮤ ᮃᮔᮥ ᮠᮤᮛᮥᮕ᮪ ᮓᮤ ᮕᮢᮧᮕᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮍᮧᮙᮧᮀ ᮍᮌᮥᮔᮊᮩᮔ᮪ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮘᮥᮠᮥᮔ᮪
ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮘᮥᮠᮥᮔ᮪ ᮊᮞᮨᮘᮥᮒ᮪ ᮓᮤᮌᮧᮜᮧᮀᮊᮩᮔ᮪ ᮙᮤᮔᮀᮊ ᮘᮞ ᮊᮞᮁ ᮓᮤᮔ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮙᮧᮓᮦᮛᮨᮔ᮪, ᮃᮔᮥ ᮙᮤᮘᮔ᮪ᮓ ᮞᮘᮘᮛᮠ ᮒᮤᮀᮊᮒᮔ᮪ ᮒᮤ ᮒᮤᮀᮊᮒ᮪ ᮜᮨᮙᮨᮞ᮪ ᮔᮨᮕᮤ ᮊ ᮒᮤᮀᮊᮒ᮪ ᮊᮞᮁ ᮃᮒᮝ ᮜᮧᮙ, ᮃᮔᮥ ᮙᮤᮙᮤᮒᮤ ᮍᮝᮥᮏᮥᮓ᮪ ᮓᮤᮔ ᮙᮀᮞ ᮊᮞᮥᮜ᮪ᮒᮔᮔ᮪ ᮙᮒᮛᮙ᮪ ᮍᮝᮞ ᮕᮛᮠᮤᮚᮍᮔ᮪ (ᮘᮌᮤᮃᮔ᮪ ᮝᮦᮒᮔ᮪ ᮍᮤᮓᮥᮜ᮪ ᮕᮢᮧᮕᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮏᮝ ᮊᮥᮜᮧᮔ᮪)
ᮞᮔᮏᮔ᮪ ᮊᮤᮒᮥ, ᮓᮤ ᮞᮦᮛᮀ ᮞᮁᮒ ᮎᮤᮜᮨᮌᮧᮔ᮪, ᮘᮞ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪ ᮓᮤᮕᮊᮦ ᮊᮥ ᮆᮒ᮪ᮔᮤᮞ᮪ ᮕᮨᮔ᮪ᮓᮒᮀ ᮒᮤ ᮏᮝ
ᮞᮨᮓᮨᮀᮊᮩᮔ᮪, ᮓᮤ ᮘᮌᮤᮃᮔ᮪ ᮊᮜᮦᮁ ᮓᮚᮩᮂ ᮒᮍᮨᮛᮀ, ᮘᮞ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ ᮓᮤᮃᮜᮨᮊ᮪ ᮘᮨᮒᮝᮤ ᮇᮌᮦ ᮓᮤᮕᮊᮦ ᮊᮥ ᮕᮨᮔ᮪ᮓᮒᮀ ᮆᮒ᮪ᮔᮤᮞ᮪ ᮘᮨᮒᮝᮤ
ᮞᮏᮘ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ, ᮘᮞ ᮏᮝ ᮏᮩᮀ ᮘᮞ ᮘᮨᮒᮝᮤ, ᮘᮞ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ ᮇᮌᮦ ᮓᮤᮕᮊᮦ ᮅᮒᮙᮔ ᮊᮥ ᮕᮨᮔ᮪ᮓᮒᮀ ᮒᮤ ᮘᮌᮤᮃᮔ᮪ ᮞᮦᮏᮦᮔ᮪ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ
ᮕᮢᮧᮕᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮘᮌᮤ ᮊᮔ ᮒᮥᮏᮥᮂ ᮓᮆᮛᮂ ᮒᮤᮀᮊᮒ᮪ ᮓᮥᮃ: ᮌᮥᮘᮨᮁᮔᮥᮁ ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮙᮥᮀᮌᮛᮔ᮪, ᮠᮊᮙᮥᮓᮤᮔ᮪ ᮏᮙᮜ᮪, ᮓᮤᮕᮤᮜᮤᮂ ᮊᮥ ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮂ ᮕᮥᮞᮒ᮪
ᮜᮏᮨᮀ ᮒᮅᮔ᮪ ᮲᮰᮰᮲|, ᮓ᮪ᮕ᮪ᮁᮓ᮪ ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮙᮤᮜᮤᮂ ᮏᮧᮊᮧ ᮙᮥᮔᮔ᮪ᮓᮁ ᮏᮩᮀ ᮃᮒᮥᮒ᮪ ᮎ᮪ᮠᮧᮞᮤᮚᮂ ᮞᮜᮊᮥ ᮌᮥᮘᮨᮁᮔᮥᮁ ᮏᮩᮀ ᮝᮊᮤᮜ᮪ ᮌᮥᮘᮨᮁᮔᮥᮁ
Alap-alap kawah ("Falco peregrinus") atawa "Peregrine Falcon(elang)" nyaéta manuk pamangsa anu asalna tina kulawarga Falconidae
Kagolongkeun kana spésiés manuk alap-alap anu pangawakanna kawilang gedé, panjang awakna 50 cm
Ieu manuk mibanda bulu kelir na hideung, kulawu jeung biru, pamatukna konéng tungtungna hideung méncos
Buntutna pondok, pamatukna gedé tur seseg
Harigu jeung beuteung kelirna bodas tur guguratan hideung
Anu bikangna sarupa, pédah pangawakanna tur pamatukna leuwih gedé tibatan jaluna
Tempat hirup jeung baranahan alap-alap kawah ngalimpudan wewengkon daratan ti mimiti tundra nepika daérah tropis
Alap-alap kawah bisa katempo hirup ampir di sakuliah dunya, kajaba daérah kutub anu kaayaanna "ekstrim", gunung anu jangkung pisan, jeung sabagian gedé hutan hujan tropis
Ngajadikeun ieu manuk jadi hiji manuk prédator anu pang legana wewengkonhirupna didunya
Alap-alap kawah mangrupi conto manuk anu bisa hirup di kota-kota
Manuk ieu ngamangpaatkeun gedong-gedong jangkung salaku tempat nyayang sareng seueur moro mangsa sapertos japati sareng hayam
Manuk ieu boga kabiasaan sok ngayakeun pindah tempat migrasi, ku kituna dina basa Inggris jeung ngaran ilmiahna dingaranan "elang pengembara"
Para ahli niténan aya kana 17 nepika 19 subspésiés anu dibédakeun tina pangawakan jeung kabiasaan hirup : Patali aya béda pamadegan ngeunaan naha heulang Elang Barbary diwakilan ku "subspesies" "Falco peregrinus", atawa mangrupi spésiés anu misah, "F. pelegrinoides"
Anu ka dua ngeunaan spésiés ieu alatan anyar kénéh, taya lian dina panungtungan jaman es, kitu deui alatan duanana mibanda "genetik" anu béda sumawona dina pangawakan ogé béda, katempo leuwih leutik
Kurang leuwih 0,6-0,8% anu dibédakeun sacara "genetik"
Alap-alap kawah moro manuk laleutik saperti : japati, jalak, hayam, jeung sajabana
Ilaharna diala keur hiber sok disamber ku manuk alap-alap, sagigireun éta moro sato laleutik, aya : ucing, kalong, kadal, gegeremet, lauk, jeung sajabana
Alap-alap kawah katelah salaku salah sahiji mahluk panggancangna hiber di dunya
Nalika ngalayang ngundag mangsana, manuk ieu tiasa ngahontal 320 km/jam dina gancangna hiber
Malah dina 2018, kacatet ampir ngahontal 390 km/jam (242 mph) di Universitas Groningen Walanda jeung Universitas Oxford ngagunakeun "simulasi" komputer 3D Ciri mandiri
Alap-alap kawah atawa "alap-alap peregrine" mibanda panjang awak kirang langkung 34 dugika 58 cm kalayan panjang jangjangna antara 74 dugika 120 ti tungtung pamatuk dugi ka tungtung buntutna
Jalu jeung bikang mibanda tanda jeung bulu anu sarua duanana, tapi sarua saperti kalolobaan manuk prédator séjéna, alap-alap kawah bikangna mibanda pangawakan anu leuwih gedé tibatan jaluna nepi ka 30%
Beurat jaluna 330 nepika 1.000 g ari bikangna anu pangawakanna leuwih gedé beuratna 700 nepi ka 1.500 g. Dina palebah tukang jeung Jang-jang manuk anu geus déwasa ilahar kelirna hideung semu biru kalawan watesna anu teu pati jelas kitu ogé tungtung jang-jangkungna kelirna hideung
Palebah handap kelir buluna bodas kotor paselang ipis jeung kelir coklat nepika hideung
Buntutna, kelirna sarua jeung anu aya dina tonggongna aya gurat panjang, pondok, kalawan bulenek tungtungna hideung
Palebah luhureun huluna kawas kumisan palebah pipi kelirna hideung, atra pisan jeung palebah beuheung nepika tikorona bodas
Puhu pamatuk kelirna konéng, kitu deui cékérna, tungtung pamatuk jeung kuku cékér kelirna hideung
Pamatuk anu luhurna ngeluk palebah tungtungna, ngajadikeun alap-alap kawah atau peregrine falcon bisa meruhkeun musuhna kalawan gampang malahan motong keun tulang tonggong mangsana
Ras endemik "(non-migran)" elang peregrine "F.p
ernesti", kapanggih hirup di gunung-gunung anu aya di Sumatra kaler jeung kulon, Kalimantan kalér, Jawa, Bali, Nusa Tenggara, Sulawesi, Ambon, Ternate, Papua sarta sababaraha pulo di sabudeureunna
japonensis Gmelin, 1788 – Siberia jeung Jepang
Tempat jeung kabiasaan hirup
Alap-alap kawah kalolobaan hirupna di pigunungan, landeuh, wahangan, basisir, loba ogé di kota-kota
Di daérah anu usum tiis na henteu nataku, ilaharna ieu manuk nyieun sayang anu maneuh/permanén, sarta anu jaluna bakal aya di éta wewengkon dina waktu anu lila
Habitat hirupna rupa-rupa, ti mimiti daérah nembrak, lahan kebon jeung lingkungan kota nepika tonggoheun 2000 m. Remen ka tempo ngéplékkeun jang-jang "statis" atawa cicing di luhur "(Hovers)", hiber laun milu keun gedéna gelebug angin
Hiber gancang Pisa bari muter di tempatanu luhur arta nyirorot gancang nsker mangsa nyerek buruan a. Alap-alap kawah bisa hiber leuwij gancang tibatan manuk séjén utamana mangsa nyirorot ka handap, gancangna bisa nepika 320 km / jam
Tekenan hawa anu dihasilkeun mangsa nyirorot gancang, bisa waé ngabalukarkeun karuksakan kana bayah tapi "tuberkel" dina liang irungna sacara téori bisa malidkeun tekenan hawa anu gedé ieu henteu nepi asup kana irungna anu ngabantu ogémanuk ieu tetep bisa ngarénghap kalawan lalu asa
pikeun Nyalindung panonna mangsa keur hiber, ieu manuk mibanda lamad/selaput anu disebut nictitating atawa (kelopak mata ketiga) pikeun ngarasakeun cai mata tur meresihan kokotorna
Hiji panalungtikan anu ngalibatkeun "fisika penerbangan" ngaguar kacindekan cenah sacara téori ieu manuk bisa hiber 400 km / jam (250 mph) mangsa hiber di handap,sarta 625 km / jam (388 mph) mangsa hiber di handap
Dina taun 2005, Ken Franklin nyatet aya manuk ieu anu nabrak kacida gancangns, taya lian 389 km / jam (242 mph)
Umur hirup alap-alap kawah di alam liar bisa nepika 19 taun 9 bulan
Mortalitas dina taun ka hiji 59-70%, turun deui 25-32% unggal taun na
Terlepas dari ancaman antropogenik seperti tabrakan dengan benda buatan manusia, alap-alap kawah dapat dibunuh oleh elang lainnya atau burung hantu yang lebih besar
Alap-alap kawah déwasa, mimiti begér nincak umurna geus tilu taun
Sajodo manuk ieu bakal mulang deui ka sayang anu sarua dina unggal usum anakan, mangsa keur begér alap-alap jaluna bakal mang néang keun mangsa keur pasangannya
Usum kawin ieu manuk leuwih galak sarta embung ka ganggu mibanda sifat teritorial, unggal pasangan ilaharna nyayang dina jarak leuwih ti 1 km jeung sayang alap-alap anu séjén ku kituna teu pati ngaganggu kana jumlah kabutuhan mangsa boroan pikeu anak-anakna
Unggsl pasangan mi and aleuwih ti sababara sayang, anu bisa dipaké dina waktu 16 tahun
Usum baranahanna Februari nepi ka Maret di wewengkon kalér, Juli nepika Agustus di wewengkon Bumi kidul, sok sanajan subspesies makropus Australia bisa baranahan nepika akhir November, kitu deui dina bulan Juni jeung Desember kalawan bisa endogan 1 nepika 5 siki
Kelir endogna bodas kalawan mibanda tanda beureum atawa coklat, di sarileungleuman ku kurang leuwih 29 nepika 33 poé beurang peuting piliganti jalu jeung bikangna
Sabadana megat, indungna hiber nyiar hakaneun kaluar ti sayangna jauhna bisa 19 nepika 24 km
Ti saprak megar, anak alap-alap peregrine gumantung pisan ka indungna sahenteuna nepika dua bulan
Kiwari ieu alap-alap kawah mimiti di kawin silang keun jeung gyrfalcon
Spesies ieu ngagaduhan daerah sebaran anu lega
Sababaraha subspesies dina kaayaan pitumoureun ku alatan leungit habitatna, panggunaan pestisida sareng kontaminasi
Ku IUCN Red List alap-alap kawah dilebetkeun dina status teu pati gedé risiko pi tumpureunna kalawan digolongkeun kana CITES Appendix I
Jarami nyaéta tangkal paré anu geus dipisahkeun tina paréna
Jarami ogé nunjul kana sésa tina olahan sisikian tatanén mangrupa tangkal-tangkal séréalia anu geus garing, sarta sikina/buahna geus dipipitan atawa dipisahkeun
Beuratna jarami kurang leuwih sarua jeung beuratna sisikian anu dipanén, jarami mibanda rupa-rupa kagunaan: suluh, parab ingon-ingon, Rarapénn kandang, hateup, bungkus endog, jeung réa-réa deui
Jarami remen dikumpulkeun dina wangun gulungan, dibeungkeut, aya ogé anu di "press", aya ogé anu maké mesin jadi jarami bisa dijieun buleud atawa pasagi
Jarami palebah siki/bulir sabada dicoplokeun paréna, disebut bangkayut
Néangan jarum dina tumpukan jarami
Jarami kungsi, jeung masih dimangpaatkeunpikeun: Sendal Koréa, Jipsin, dijieun tina jarami
Jarami mangrupa pangan pikeun ingon-ingon
Jarami garing mibanda nutrisi énergi leuwih saeutik tibatan jarami héjo
Ngan waé ku ayana baktéri simbiotik anu mencerna serat di jero beuteung sato ingon-ingon, panas anu dihasilkan jeung bisa dipaké pikeun ngatur suhu awak ingon-ingon
Jarami anu dihijikeun dibeungkeut pageuh sering dianggo salaku udagan jeung sasaran panahan sareng pedang
Jarami parantos dianggo salaku bahan bungkus sareng "anggel" atanapi bantalan wadah
Endog anu dikirimkeun dina peti kai sok nganggo jarami salaku bantal supados endogna henteu peupeus
Ogé dina peti kai anu dieusi botol anggur ogé nganggo jarami salaku bantalna, sanaos kiwari tos jarang dianggo
Jerami mangrupikeun salah sahiji bahan bungkusan anu ramah lingkungan sabab tiasa bobo tur ancur sacara alami ("biodegradable")
Parusahaan pabrik Laptop, Dell, ogé nganggo jarami kanggo mungkus hasil produksi maranéhna
Lisozim mangrupa énzim anu megatkeun beungkeutan β-1,4-"glikosida" anu aya di antara asam-N-asetil glukosamin jeung asam-N-asetil dina "peptidoglican" nepi ka pinding sél baktéri bisa rusak
Sanggeus kitu, cai bisa asup kana sél jeung ngabalukarkeun sél jadi beukah tuluy rusak
Ieu prosés téh disebut lisis
Lisozim pernahna aya dina sékrési sasatoan utamana dina cimata, ciduh, késang jeung cacai awak séjénna
Lisozim kaasup mékanisme pertahanan keur ngalawan inféksi baktéri
Lisozim bisa maéhan baktéri lamun lingkungan baktéri henteu dina kaayaan isotonik, nyaéta konsentrasi zat terlarut dina jero sél jeung di luar sél (lingkungan) saimbang sanajan pinding sél baktéri rusak, cai moal bisa asup kana sél jeung lisis moal kawangun kalayan sampurna
Dina ieu hal, sél anu kaleungitan pinding sél disebut protoplas
Ieu kaayaan isotonik bisa diciptakeun ku cara nambahan zat terlarut jiga sukrosa kana lingkungan sél
Sabalikna, lamun sél aya dina lingkungan hipotonik, nyaéta konsentrasi zat terlarut dina sél leuwih luhur tibatan lingkungan, cai bakal sumebar dina sél jeung bakal ngabalukarkeun rusakna sél (lisis)
Lisozim bisa digunakeun jadi bahan pengawet jeung antibakteri alami anu aman keur rupa-rupa produk pangan
Aktivitas antibakteri lisozim miboga mangpaat keur ngajaga produk pangan tina bakteri nu ngarusak jeung ngahalangan tumuwuhna bakteri patogén
Lisozim bisa digunakeun sacara murni atawa maké bahan tambahan salaku alternatif pikeun ngahasilkeun sinergisitas dina ngahambat jeung ngahalangan bakteri-bakteri anu asup kana produk pangan
Modifikasi lisozim perlu dilakukan keur nambahan efektivitas mangpaat ngaliwatan mekanisme kimia, termokimia, ultrafiltrasi jeung téknologi lianna
Alternatif séjén anu basajan lianna bisa bisa dilakukeun keur ngaronjatkeun aktivitas antibakteri lisozim ku cara mekanisme panas jeung enzimatis
Lisozim salaku bahan pengawet pangan bisa diaplikasikeun sacara langsung, diadumaniskeun jeung antimikroba séjén, bisa ditambahkeun kana kemasan "edibel" siga dina keju, sayuran, daging, lauk jeung susu
ASI mangrupa salah sahiji cacai anu kompléks kalayan jumlah protéin, sél, jeung komponén lainna anu loba
Balukar imunologis patali jeung kanyataan yén ASI euyeub ku faktor aktif, khususna antibodi saperti lisozim, laktoferin, jeung imunoglobulin A sekretoris (SIgA)
Lisozim mangrupa énzim anu dihasilkeun ku makrofag, neutrofil, jeung épitél kelenjar pinareup, bisa mangaruhan pinding sél baktéri anu aya dina mukosa usus jeung nambahan kagiatan bakterisid imunoglobulin A sekretoris (SIgA)
Lisozim bisa ogé jadi panangtu mikroflora usus orok
Lisozim lamun diitung maké satuan volume dina ASI téh 300 kali leuwih loba tibatan susu sapi
Kagiatan antimikroba lisozim anu aya dina cacai awak geus dibuktikeun sacara invitro
Waktu orok kurang séhat utamana waktu nyusu kénéh ka indung bakal ngarangsang réspon imun indung, jeung bakal ngaronjatkeun jumlah leukosit dina ASI anu mangaruhan kana gancangna kaséhatan orok
Kadar lisozim leuwih loba dina ASI orok anu kakeunaan inféksi saluran cerna dibandingkeun jeung ASI orok anu kakeunaan inféksi saluran nafas, sanajan sacara statistik teu béda jauh sacara makna
Lisozim bisa ngahalangan patogén dina saluran gastrointestinal jeung nurunkeun panyakit gastrointestinal orok anu keur nyusu kénéh ka indungna
Secara invitro, lisozim miboga peran dina ngahalangan patogén pencernaan, kaasup "Listeria monocytogenes" jeung "Clostridium perfringens"
Orok anu keur nyusu ASI miboga flora bakteri komensal anu séhat dina saluran cerna
Ajiran ("Plectranthus amboinicus") nyaéta tutuwuhan herba anu asalna tina kulawarga "Lamiaceae"
Tutuwuhan ieu remen dimangpaatkeun dina ramuan ubar herbal
Ajiran sok disebut ogé; "acerang, acrang, ajiran" (Sd., Btw
), "sukan, daun hati-hati" (Mly
), "godong kucing, g.kambing" (Jw
), "majha nereng" (Mdr
), "iwak" (Bl
), "golong" (Flor
), jeung "kunu etu" (Tim.)
Terna ieu asalna ti Afrika kidul jeung Afrika wétan, Mimiti nyebar ti KwaZulu-Natal jeung Swaziland ka Angola teras ka Mozambik, ka kalerna kaKenya sareng Tanzania
Kiwari ieu tangkal geus loba dipelak atawa dibudidayakeun
Ajiran mangrupi terna hirupna nahun puhu tangkalna anu geus kolot teuas ngawangun kai, tangkal ajeg ka luhur jangkung nepi ka 1 m Tangkalna bubukuan
Daunna nunggal, buleud endog, tungtung jeung puhuna mencos kalayan tungtungna rérégéan, kajaba palebah puhuna
Tulang daunna nyirip/nyécépét, jeung nyaragak katempo kawas heurap
saluareun daunna baruluan kandel, kawas buludru kelir bodas kalawan panjang 5-7 cm, rubakna 4–6 cm sarna kelirna héjo ngora, lamun seug di gesek/soéhkeun bakal kaangseu seugit
Kembangna majemuk ngawangun turuyan/"tandan" panjangna 20 cm, bijil tina tungtung dahan, aya ogé anu tina handapeun puhu daun
Sikina teuas, gepéng, sarta kelirna coklat ngora
mangrupikeun kapal katilu tina 19 pangancur kelas Kagerō anu diwangun pikeun Angkatan Sagara Kakaisaran Jepang di akhir taun 1930-an dina Program Maru San Keikaku
"Kuroshio" diwangun Galangan Kapal Fujinagata di Osaka dina 31 Agustus 1937 jeung diluncurkeun dina 25 Oktober 1938
Kapal ieu ditugaskeun dina 27 Januari 1940 sareng diparéntah ku Létnan Kolonél Jiro Okamoto
Salila Perang Dunya II, "Kuroshio" parantos kalibet dina perang/operasi ieu: Dina wengi 7–8 Méi 1943, "Kuroshio" kakeunaan ranjau sagara nalika ngantunkeun Vila () jeung tilelep sareng korban 83 urang
Kapal éta dikaluarkeun tina daptar angkatan sagara dina 20 Juni 1943
Aksara Gedé atawa dina basa Indonésia disebut "huruf kapital" mangrupa aksara anu miboga wangun jeung ukuran husus
Salah sahiji fungsi ieu aksara nyaéta bisa digunakeun dina awal kecap unggal kalimah, nuliskeun ngaran jelema atawa tokoh (inohong) Aksara Gedé dina Alpabét
Bagan di handap mangrupa larapna aksara gedé dina alpabét Fungsi Aksara Gedé
Ngalarapkeun fungsi aksara gedé dina kalimah bisa pasing-pasing dumasar udaganana
Fungsi aksara gedé di antarana larap dina: 1
Aksara gedé digunakeun pikeun nuliskeun aksara kahiji di awal kalimah
Conto: (aksara anu dimiringkeun mangrupa larapna aksara gedé di awal kalimah)
Aksara gedé digunakeun nalika nuliskeun aksara kahiji dina awal kalimah cutatan langsung
Conto: Manéhna nanya, “"K"unaon budak téh ceurik
“"D"inten énjing mah teu ka sakola”, walon kuring
(aksara anu dimiringkeun mangrupa larapna aksara gedé dina kalimah anu aya cutatan langsungna)
Aksara gedé dipaké pikeun nuliskeun aksara kahiji dina kecap anu aya patalina jeung hal-hal kaagamaan, kitab, jeung jenengan Allah (kaasup kecap sulur-Na)
Conto: (aksara anu dimiringkeun mangrupa larapna aksara gedé dina hal-hal kaagamaan)
Aksara gedé dipaké pikeun nuliskeun hiji gelar kahormatan anu dituturkeun ku ngaran macakal Conto: 5
Aksara gedé dipaké pikeun nuliskeun ngaran jalma, tokoh, atawa inohong Conto: (aksara anu dimiringkeun mangrupa larapna aksara gedé pikeun nuliskeun ngaran jalma, tokoh, atawa inohong 6
Aksara gedé digunakeun pikeun nuliskeun aksara kahiji dina ngaran bangsa, sélér bangsa, jeung basa Conto: 7
Aksara gedé dipaké pikeun nuliskeun ngaran taun, bulan, poé, hari raya, jeung kajadian sajarah Conto: 8
Aksara gedé dipaké pikeun nuliskeun aksara kahiji ngaran-ngaran dina istilah géografi
Aksara gedé dipaké pikeun nuliskeun ngaran resmi badan, lembaga pamaréntahan, katatanagaraan, jeung ngaran dokumén resmi
Aksara gedé dipaké pikeun nuliskeun ngaran buku, majalah, surat kabar, jeung judul karangan
(Kecuali kata hubung) Conto: 11
Aksara gedé dipaké pikeun nuliskeun singgetan gelar jeung sesebutan
Aksara gedé dipaké pikeun nuliskeun aksara kahiji anu nuduhkeun pancakaki (saperti "bapak, ema, kakang, emang, uwa, jst") anu dipaké pikeun gaganti kecap sulur atawa sesebutan
Aksara gedé dipaké pikeun nuliskeun aksara kahiji kecap anu nuduhkeun jujuluk
Ramadhan atawa Romadon ( ; ; ogé diromanisasikeun ku Ramazan, Ramadhan, atawa Ramathan ) mangrupa bulan kasalapan dina kalénder Islam, anu dirayakeun ku umat Islam di sakuliah dunya ku puasa ("saum") jeung miélingkeun wahyu anu munggaran anu nepi ka Nabi Muhammad
nurutkeun kayakinan umat muslim
Milangkala taunan ieu kacatur ku salah sahiji rukun Islam
Bulan Ramadhan bakal lumangsung salila 29-30 poé dumasar kana paniténan bulan anyar (hilal), nurutkeun sababaraha aturan anu ditulis dina hadits
Kecap Ramadan asalna tina kecap akar basa Arab "ramiḍa" atawa "ar-ramaḍ," anu hartina panas atawa kagaringan
Puasa Ramadhan hukumna nyaéta "fardhu" (wajib) pikeun muslim nu geus baleg, kajaba ngalaman halangan pikeun migawéna saperti gering, iinditan, geus kolot, nyandung, nyusu, diabét atawa haid
Kawajiban pikeun puasa nalika bulan Ramadhan turun di bulan Sya'ban taun kadua sanggeus hijrah umat Islam ti Mekah ka Madinah
Bulan Ramadhan dimimitian ku ditangtukeunna bulan sabit salaku tanda ayana bulan anyar
Nalika puasa ti isuk nepi ka burit, umat Islam dicaram dahar, nginum cairan naon waé, ngaroko, jeung ngawati
Kajaba ti eta, aranjeunna diparéntahkeun pikeun nyingkirkeun pagawéan dosa dina raraga nyampurnakeun pahala puasa, saperti ngomongkeun perkara anu goréng (kayaning ngahina, fitnah, moyok, ngawadul) jeung gelut
Dahareun jeung inumeun bisa disadiakeun unggal poé, ti saacan meleték panonpoé (Fajr) nepi ka surup (Maghrib)
Pendekatan spiritual ("tobat") nalika bulan Ramadhan sibuk
Puasa pikeun umat Islam salami Ramadhan biasana direuah-reuah ku ngalobakeun solat sareng maca Alquran
Kakhususan bulan Ramadhan pikeun umat Islam kagambar dina Al-Quran surat Al-Baqarah ayat 183 anu hartosna: "Hei eling-eling jalma anu iman, wajib pikeun anjeun puasa sakumaha diwajibkeun ka jalma-jalma samemeh araranjeun sangkan anjeun jadi jalma anu taqwa."
- (Al-Baqoroh 2: 183) Patokan ceuk Étimologi
"Ramadhan" ( asalna tina akar kecap ر م ﺿ, anu hartosna panas ereng-erengan
Urang Babilon, anu budaya na kantos ngadominasi pisan di kalér Jazirah Arob, nganggo kalénder "luni-surya" (ngitung taun dumasar kana bulan sareng panonpoé)
Bulan kasalapan sok ragrag nalika usum panas anu panas pisan
Ti enjing dugi ka sonten, batu gunung sareng pasir gurun dibeuleum ku panonpoé dina usum panas, anu siang na langkung lami tibatan wengi
Peutingna panas dina batu sareng pasir ngaleutikan sakedik, tapi acan ge tiis pisan, kabujeng enjing deui
Ieu kajantenan teras-terasan, sahingga saatos sababaraha minggu aya akumulasi panas anu kacida bangetna
Poéan ieu disebat bulan Ramadhan, bulan anu kacida panasna
Saatos masarakat Islam ngembangkeun kalénder dumasar bulan, anu rata-rata 11 dinten langkung pondok tibatan kalénder panonpoé, Ramadhan henteu teras-terasan kabeneran sareng usum panas
"Masarakat langkung paham kana métaforis" 'panas' Ramadhan (kiasan)
Kusabab dina dinten Ramadhan jalma anu saum, tikoro na panas ku haus
Atanapi, dipiharep ayana ieu Ibadah dina Ramadhan, janten wasilah kana dihapusna pirang pirang dosa nu tiheula atawa nu bakal aya jaga
Tina kecap dasar ieu, kecap Ramadhan dipaké pikeun nunjukkeun sensasi panas nalika aya anu hanaang
Sasauran anu sanés nyebatkeun yén kecap Ramadhan dianggo kusabab dina bulan éta dosa diduruk ku amal hadé nalika panonpoe ngabakar taneuh
Nanging, kecap Ramadan henteu tiasa dibingungkeun sareng Ramadhan
Ramadan (make dal) dina basa Arab hartosna jalma anu panonna nyeri bakal lolong
Salajengna éta panginten dina momen Ramadhan dimangpaatkeun ku pengikut Islam serius pikeun ngalembereh, nyusun sareng ngabarukeun kakuatan fisik, spiritual sareng tingkah laku, sakumaha panas ngagambarkeun hal anu tiasa ngalebur matéri
Surat 2, Ayat 185, Quran nyebatkeun:Bulan Ramadhan mangrupikeun turunna Al-Qur'an, pitunjuk pikeun umat manusa, sareng buktos ayana Nabi sareng Rosul, salaku pituduh hirup, sareng patokan (leres sareng salah)
Sadayana umat Islam wajib puasa dina bulan éta, sareng saha waé anu gering atanapi iinditan, moal puasa sareng wajib ngarobih dina dinten anu sanés
Allah masihan anjeun rukhsoh sareng henteu hoyong kasusah pikeun anjeun
Pikeun awéwé kudu ngarengsekeun haid, saatos éta wajib ngagentosan saatos Ramadhan réngsé sareng anjeun kedah ngagungkeun Alloh anu masihan pituduh ka anjeun, sareng anjeun ogé kedah syukuran
[Quran Al-Baqarah: 185 ]Dipercanten yén Al -Qur'an mimiti diturunkeun ka Muhammad salami bulan Ramadhan anu parantos disebat "waktos anu saé"
Wahyu munggaran ieu lungsur dina peuting Lailatul Qadar (peuting kakuatan) nu salah sahiji tina lima peuting dina poé sapuluh panungtungan Ramadan
Numutkeun kana hadits, sadaya buku suci diturunkeun salami bulan Ramadhan
Shuhuf Ibrahim, Tauret, Jabur, Injil sareng Alquran diturunkeun dina tanggal 1, 6, 12, 13 sareng 24 Ramadhan masing-masing
Dina Al Qur'an, puasa ogé fardhu keur agama sateuacan Islam, tur éta cara pikeun ngéngingkeun "taqwa", sieun ku ayana Gusti
[Quran Al-Baqarah: 183 ] Allah SWT ngadawuh ka Nabi Muhammad yén puasa pikeun Anjeunna sanés inovasi anyar
Dina tauhid, éta mangrupikeun kawajiban anu dilaksanakeun ku jalma-jalma anu leres-leres ngaladén kana katauhidan gusti Allah
Jelma kapir Mekah ogé saum, tapi ngan dina dinten kasapuluh Muharram pikeun ngahapus dosa sareng ngajauhkeun halodo
Katangtosan pikeun puasa salami bulan Ramadhan lungsur 18 bulan saatos Hijrah, nyaéta bulan Sya'ban dina taun kadua Hijrah taun 624 Masehi
Abu Zanad, panulis Arab ti Irak anu hirup saatos ngadegna agama Islam, kira-kira taun 747 Masehi, nyerat yén sahenteuna hiji komunitas Muslim anu cicing di al-Jazira (Irak kalér modéren) niténan Ramadan sateuacan ngalih kana Islam
Numutkeun ka Philip Jenkins, Ramadhan sumping "tina disiplin ketat ti garéja Suriah"
Nanging, saran ieu dumasarkeun kana ideu orientalis yén Alquran nyalira ngagaduhan asal Siria, anu ditolak ku sarjana Muslim sapertos M. Al-Azami
Kalénder Hijriyah dumasar kana révolusi bulan anu ngurilingan jagat marcapada sareng awal unggal bulan ditangtukeun nalika hilal (sabit leutik) lumangsung
Cara nangtukeun momen hilal anu dianggo ayeuna nyaéta metode ningali ku panon taranjang (katelah rukyah) sareng ngagunakeun metode ngétang astronomi (katelah hisab)
Persatuan Islam (persis) sareng Majelis Ulama Indonésia (MUI) nganggo kombinasi hisab sareng rukyah pikeun nangtoskeun hilal
Nahdlatul Ulama (NU) sareng Kamenterian Agama Républik Indonésia salaku Pamaréntah Indonésia nganggo metode rukyatul hilal; sedengkeun Muhammadiyah ngagunakeun hisab hakiki wal wujudul hilal salaku dasar pikeun nangtukeun hilal
Bédana metodeu ieu nyababkeun kamungkinan béda-béda dina hasil nangtoskeun iraha ngamimitian sareng nungtungan Ramadhan, sapertos kajantenan taun 1998 Maséhi (1418 H)
"Lailatul Qadar" (wengi katangtosan), mangrupikeun wengi istimewa anu lumangsung dina bulan Ramadhan
Wengi ayeuna dicarioskeun dina Al Qur'an dina Surah Al-Qadr, éta langkung saé tibatan sarébu bulan
Waktos anu tepat wengi ieu kajantenan henteu dipikaterang tapi numutkeun sababaraha cariosan, wengi ieu tumiba dina 10 wengi terakhir Ramadhan, tepatna dina salah sahiji wengi ganjil, nyaéta wengi ka 21, 23, 25, 27 atanapi 29
Sababaraha umat Islam biasana nyobian ngareuah-reuah wengi ieu ku nyaring dina wengi-wengi tungtung bulan Ramadhan bari sholat sapeupeuting
Akhir bulan Ramadhan direuah-reuah kalayan gumbira ku sadaya muslim di marcapada
Sore (wengi 1 Shawwal ), anu biasana disebat wengi kameunangan, aranjeunna bakal nyarios takbir sasarengan
Di Indonésia, ritual ieu janten hal anu narik kusabab biasana penduduk Islam nyebatkeun takbir bari parade ngurilingan landeuh sareng desa, kadang-kadang ditambahan ku cara neunggeul drum sareng lampu kembang api atanapi ngahurungkeun lantera
Dinten énjingna dina kaping 1 Shawwal, anu dirayakeun salaku Idul Fitri, duanana lalaki sareng awéwé muslim bakal ngariung di masjid sareng alun-alun tempat shalat Idul Fitri bakal dilaksanakeun
Solat dilakukeun ku dua rakaat teras dipungkas ku dua khutbah dina lebaran
Milangkala éta teras dilanjengkeun ku acara silih hampura ("mushofahah") di papada umat Islam, sareng dina waktos anu sasarengan ngeureunkeun séri kagiatan agama khusus anu aya dina Ramadhan
Kegiatan utama dina bulan Ramadhan nyaéta tangtos, puasa, sahur, buka puasa, solat peuting, ngalobakeun maca Al-Quran, ngarayakeun dinten wahyu Al-Qur'an, sareng amal hadé anu sanés
Saum sasih siam
Saum/ Puasa pikeun urang Islam ( Arab : صوم, transliterasi: "Shuwam)" nyaéta nyengker tina tuangeun sareng inuman sareng sadaya padamelan anu tiasa ngabatalkeun kana puasa, ti subuh dugi ka surup panonpoé, dina kaayaan anu tangtu, pikeun ningkatkeun kataqwaan jalma muslim
Puasa (saum) mangrupikeun salah sahiji tina lima rukun Islam
Saum ceuk lugot hartosna nyengker atanapi nyegah
Sahur mangrupikeun istilah Islam anu ngarujuk kana kagiatan tuangna jalma Islam anu dilaksanakeun dina janari pikeun anu ngalaksanakeun puasa salami Ramadhan
Sahur salaku sarapan cocog sareng Iftar salaku tuang, salami Ramadhan, ngagentos tilu tuangeun sadinten ( sasarap, tuang siang sareng tuangeun ), sanaos di sababaraha tempat tuang tuang ogé dikonsumsi saatos Iftar pas magrib
Iftar ngarujuk kana ngaliwet anu waktosna nalika buka puasa salami bulan Ramadhan
Iftar mangrupikeun hiji ibadah nalika bulan Ramadhan sareng sering dilakukeun ku hiji komunitas, sareng jalma-jalma kumpul pikeun buka puasa babarengan
Iftar dilakukeun pas saatos waktos Maghrib
Sacara tradisional, kurma mangrupikeun hal anu mimiti didahar nalika buka puasa
Seueur umat Islam yakin yén masihan Iftar ka batur salaku bentuk amal pisan manpaatna sareng dilakukeun ku Nabi Muhammad
Nalika peuting, saberes sholat isya, umat Islam teras-terasan ngalaksanakeun ibadah tarawih
Doa khusus anu ngan ukur dilaksanakeun salami bulan Ramadhan
Solat tarawih, sanaos tiasa dilakukeun kalawan papisah, umumna dilakukeun berjamaah di masjid
Kadang-kadang sateuacan dilaksanakeunnana sholat tarawih di tempat-tempat tertentu, diayakeun ceramah pondok pikeun ngalengkepan jamaah dina ngalaksanakeun ibadahna dina bulan éta
Saatos ngalaksanakeun solat tarawih, biasana langsung teraskeun sareng solat witir 3 siklus
Salaku tambahan kana amalan puasa, kaseueuran umat Islam nyéépkeun waktos sateuacan buka puasa ku maos Alquran hiji juz unggal dinten
Biasana dibaca khusus dina kelompok atanapi sacara sewang-sewangan, tapi aya ogé anu mungkaskeun 30 Juz ku wasilah maos surat dina solat Taraweh
Pirang-pirang nonoman jeung ulama ngagaduhan sasauran anu bénten ngeunaan kaping anu tangtos iraha lungsurna wahyu Al-Qur'an ("Nuzulul Quran")"."
Dina kasempetan ieu, Surah Al-'Alaq ayat 1 dugi ka 5 diturunkeun nalika Nabi Muhammad aya di Gua Hira
Milangkala acara ieu biasana dilaksanakeun ku pangaosan di masjid
Tapi peringatan ieu dianggap bid'ah, sabab teu aya ti nabina
Mimiti ditangtoskeunna milangkala "Nuzulul Quran" di Indonesia nyaéta nalika Presiden Soekarno dipasihan saran ti Buya Hamka pikeun ngareuah-reuah wengian "Nuzulul Quran," lantaran ngepas jeung poéan merdékana Indonesia
Upami Umroh dilakukeun dina bulan ieu, éta langkung seueur pahalana tibatan bulan-bulan anu sanés
Dina Hadits disaurkeun "Umrah dina bulan Ramadhan sami sareng haji atanapi haji sareng kaula."
(Diriwayatkeun ku: Bukhari sareng Muslim)
Zakat fitrah mangrupikeun zakat anu dikaluarkeun khusus dina bulan Ramadhan atanapi paling akhir sateuacan réngsé shalat Idul Fitri
Unggal jalma muslim anu mampu wajib mayar zakat fitrah
Jumlah zakat fitrah anu kedah dibayar sewang sewangan nyaéta hiji sha' tergantung kadaharan pokok di daérah anu bersangkutan
Jumlah ieu, nalika dirobah, sami sareng 2,5 kilogram atanapi 3,5 liter béas
Anu nampi Zakat umumna didefinisikeun dina 8 kelompok (fakir, miskin, amil, mualaf, budak, gharimin, fisabilillah, ibnu sabil) tapi numutkeun sababaraha ulama khusus, zakat fitrah kedah ngutamakeun dua kelompok anu mimiti, nyaéta anu fakir sareng anu miskin
Sasauran ieu dumasar kana alesan yén jumlah zakat leutik pisan sedengkeun salah sahiji tujuan tina ngaluarkeun zakat fitrah nyaéta supaya jalma-jalma anu miskin sareng anu miskin tiasa ilubiung dina ngarayakeun idul fitri
Di sababaraha nagara Muslim ayeuna, lampu digantungkeun di alun-alun, sareng di jalan-jalan landeuh, pikeun ngareuah reuah ieu bulan
Lentera mangrupikeun hiasan simbolis pikeun bulan Ramadhan
Di nagara-nagara berkembang, aranjeunna digantungkeun di jalan-jalan kota
Lenter tradisi salaku hiasan anu pakait sareng Ramadhan dipercaya asalna ti jaman Khalifah Fatimiyyah anu pusatna di Mesir, di mana Khalifah Al-Mu'izz li-Dinillah disambut ku jalma-jalma anu nyekel lantera pikeun ngagungkeun kaputusanana
Ti saprak éta, lantera parantos dianggo pikeun ngahirupkeun masjid sareng imah di ibukota Kairo
Mal balanja, bisnis, sareng bumi jalma tiasa katingali ku béntang sareng gunung sabulan sareng rupa-rupa pangaruh cahaya ogé
Salaku nagara anu jumlah pendudukna muslim pangageungna di marcapada, Indonesia ngagaduhan macem-macem tradisi ramadan
Di Pulo Jawa, seueur urang Jawa mandi di cinyusu suci nyiapkeun puasa, ritual anu katelah Padusa
Kota Semarang nandaan mimiti Ramadhan ku karnaval Dugderan, anu ngalibatkeun pengendog Warak, mahluk hibrid kuda - naga panginten diideuan ku Buraq
Di ibukota Cina anu dipangaruhan ku Cina, kurupuk seuneu biasana dipaké pikeun ngahudangkeun jalma pikeun sholat subuh dugi ka abad ka-19
Dina panungtungan bulan Ramadhan, kaseueuran pagawé nampi bonus sasasih anu katelah Tunjangan Hari Raya (THR)
Sababaraha jinis tuangeun anu kawéntar pisan salami Ramadhan, sapertos sapi di Acéh, sareng tutut di Jawa Tengah
Hidangan Iftar diumumkeun unggal wengi ku neunggeul bedug di mesjid
Puasa Ramadhan aman pikeun jalma anu séhat, tapi anu ngagaduhan kaayaan médis kedah milari naséhat médis
Mangsa puasa biasana dikaitkeun sareng leungitna beurat anu sedeng, tapi beurat condong datang deui saatosna
Tinjauan literatur ku kelompok Iran nunjukkeun yén puasa salami Ramadhan tiasa nyababkeun tatu ginjal di pasién anu panyakit sedeng (GFR &lt;60 ml / mnt) atanapi panyakit ginjal anu langkung parah, tapi henteu ngarugikeun pasién cangkok ginjal anu ngagaduhan fungsi anu saé atanapi paling ngawangun batu
Denda pikeun palanggaran
Di sababaraha nagara Muslim, gagal atanapi gancang ngalawan ngalawan kabiasaan sapertos kitu salami bulan Ramadhan dianggap kajahatan sareng dituntut sapertos kitu
Salaku conto, di Aljazair, dina Oktober 2008 pengadilan Biskra ngahukum genep jalma opat taun panjara sareng denda anu beurat
Di Kuwait, numutkeun undang-undang nomer 44 taun 1968, hukumanana nyaéta denda henteu langkung ti 100 dinar Kuwait, atanapi panjara henteu langkung ti sabulan, atanapi duanana hukuman, kusabab ditingali tuang, nginum atanapi ngaroko nalika siang siang salami Ramadhan
Di sababaraha daérah Émirat Arab Bersatu, tuang atanapi nginum di tempat umum salami Ramadhan dianggap mangrupikeun palanggaran ringan sareng dihukum dugi ka 150 jam jasa masarakat
Di Arab Saudi anu caket, anu "dijelaskeun ku The Economist" nganggap Ramadhan "langkung serius tibatan tempat sanés", aya hukuman anu langkung parah, padahal di Malaysia, henteu aya hukuman sapertos kitu
Di Mesir, penjualan alkohol dilarang salami Ramadhan
Dina 2014 di Kermanshah, Iran, hiji non-Muslim dihukum pikeun ngaduruk roko sareng lima urang Muslim dikeruk kalayan 70 belang pikeun tuang salami Ramadhan
Masalah hukum anu sanés
Sababaraha nagara gaduh hukum anu ngarobah jadwal damel salami Ramadhan
Dina Undang-Undang Buruh Uni Émirat Arab, jam kerja maksimum nyaéta 6 jam per dinten sareng 36 jam per minggu
Qatar, Oman, Bahrain sareng Kuwait ngagaduhan hukum anu sami
Bulan Ramadhan di Indonésia sareng nagara-nagara anu mayoritas pendudukna Muslim sacara umum tiasa dikaitkeun sareng kakuatan kakuatan sareng paripolah konsumtif masarakat pikeun barang sareng jasa
Di Indonésia, ieu aya hubunganana pisan sareng kabiasaan pamaréntah sareng perusahaan swasta pikeun nyayogikeun tunjangan liburan (THR) ka para karyawanna
Kanaékan ieu kajantenan ampir di sadaya séktor ti transportasi, tuangeun, inuman dugi ka kabutuhan rumah tangga
Janten henteu umum pikeun tingkat inflasi ngahontal titik na anu pangluhurna salami bulan ieu
Fénoména ieu tiasa ditingali sacara jelas ku répormasi para padagang musiman anu ngajual rupa-rupa komoditi mimitian ti tuangeun dugi ka pakean di tempat umum, khususna di sisi jalan
Salian ti ngayakeun nyebar bazaar anu disponsoran ku pamaréntah, swasta, organisasi tertentu sareng organisasi non-pamaréntah
Korelasi Ramadhan sareng tingkat kajahatan dicampur: sababaraha statistik nunjukkeun yén tingkat kajahatan turun salami Ramadhan, sedengkeun anu sanés nunjukkeun yén aranjeunna ningkat
Pangurangan tingkat kajahatan parantos dilaporkeun ku pulisi di sababaraha kota di Turki ( Istanbul sareng Konya ) sareng Propinsi Wétan Arab Saudi
Panilitian taun 2012 nunjukkeun yén tingkat kajahatan turunna salami Iranduring Ramadhan, sareng panurunanna sacara statistik signifikan
Panilitian taun 2005 mendakan yén aya panurunan serangan, perampokan sareng kajahatan anu aya hubunganana sareng alkohol salami Ramadhan di Saudi Arabia, tapi ngan ukur panurunan anu signifikan sacara statistik dina kajahatan anu aya hubunganana sareng alkohol
Kanaékan tingkat kajahatan salami Ramadhan parantos dilaporkeun di Turki, Jakarta, bagéan Algeria, Yaman sareng Mesir
Rupa-rupa mékanisme parantos diusulkeun pikeun pangaruh Ramadhan kana kajahatan: Ramadhan di daérah arktik
Panjang subuh dugi ka surupna beda-beda di sababaraha penjuru dunya numutkeun usum panas atanapi usum salju solstis
Kaseueuran umat Islam puasa 11-16 jam salami bulan Ramadhan
Nanging, di daérah arktik, waktos antara subuh sareng surup di Mekah langkung ti 22 jam dina usum panas
Salaku conto, dina 2014, umat Islam di Reykjavik, Islandia, sareng Trondheim, Norwégia, puasa ampir 22 jam, sedengkeun umat Islam di Sydney, Australia, puasa ngan ukur sakitar 11 jam
Umat Islam di daérah anu wengi atanapi siang teras-terasan ditingali salami bulan Ramadhan nuturkeun jam puasa di kota-kota caket dieu di mana puasa ditingali nalika subuh sareng surup
Minangka alternatipna, umat Islam tiasa nuturkeun jaman Mekah
Gawe di bulan Ramadhan
Umat Islam bakal tetep damel salami bulan Ramadhan
Nabi Muhammad nyarios yén penting pikeun ngajaga kasaimbangan antara ibadah sareng padamelan
Di sababaraha nagara Islam, sapertos Oman, jam damel disingkat salami bulan Ramadhan
Sering disarankeun supaya muslim anu damel ngabéjaan ka dununganana upami aranjeunna puasa, dipasihan kamungkinan patuh pikeun mangaruhan kinerja tempat damel
Tingkat di mana anu lalajo Ramadhon dijagaan ku akomodasi agama beda-beda ti unggal nagara
Kawijakan anu nempatkeun aranjeunna dina kerugian dibandingkeun padamel anu sanésna parantos patepung sareng klaim diskriminasi di Inggris sareng Amérika Serikat
Lilana waktu puasa
Waktos puasa ditangtoskeun ku waktos ti naék dugi ka surup, janten posisi matahari di bumi mangaruhan panjang waktos jalma puasa
Kusabab nagara anu ngagaduhan iklim tropis di daérah katulistiwa ngagaduhan durasi saimbang (sakitar 12 jam siang sareng sakitar 12 wengi), durasi puasa cenderung stabil ti taun ka taun
Hal anu béda dialaman ku nagara-nagara di beulahan bumi kalér sareng beulahan bumi beulah kidul anu ngalaman "robih ekstrim", nyaéta nalika usum puasa usum janten pondok (kirang ti 12 jam) sedengkeun usum panas bakal ningkat (langkung ti 12 jam)
Ieu mangrupikeun conto data ngeunaan lilana waktu puasa nalika beulahan bumi kalér ngalaman usum panas
Lebaksiliwangi, Coblong, Bandung
Leuwi; lubuk nyaéta bagéan anu pang jerona tina susukan, situ atawa laut
Di walungan leuwi téh nunjul kana bagian anu jero sarta lega (leuwih lega tibatan bungkeureuk ) , palid na cai di palebah leuwi katémpo kawas ngeuyeumbeu padahal ngabulak ti jero
Di susukan, leuwi téh mangrupa tempat nyumput jeung hirupna rupa-rupa sato cai, kayaning lauk, hurang, keuyeup, sidat, jeler, jeung sajabana
Leuwi larangan, tayalian leuwi anu henteu meunang sagawayah didatangan ku Samarangan jalma
Alatan dipiara pikeun ngajaga kalumangsungan hirup pangeusina, bisa jadi ngan wungkul didatangan ku jalma anu meunang ijin atawa ménak anu kumawasa (mangsa baheula)
Aya sababaraha paribasa anu ngagunakeun kecap leuwi : Dongéng
Henteu saeutik dongéng anu nyokot leuwi jadi hiji tempat anu jadi bahan pikeun dicaritakeun atawa di guar, ngagambarkeun kumaha kaayan leuwi, kaayaan sabudeureunna tur pangeusi leuwi
Ngaran tempat anu maké kecap leuwi
Loba pisan ngaran tempat anu maké kecap leuwi dina hiji keun jeung kecap séjén, saperti : Leuwihideung, Leuwiliang, Leuwigoong, jeung réa-réa deui
Radén Ujang Ngoko (Aksara Sunda Baku: ᮛᮓᮦᮔ᮪ ᮅᮏᮀ ᮍᮧᮊᮧ) atanapi Adipati Panaékan (Aksara Sunda Baku: ᮃᮓᮤᮕᮒᮤ ᮕᮔᮆᮊᮔ᮪) mangrupi Bupatos Ciamis/Galuh anu nimbalan dina périodeu 1618 - 1625 Maséhi Biografi
Kakasihna téh Radén Ujang Ngoko atanapi putra Adipati Panaékan putra Prabu Cipta Permana (1595-1618 Maséhi) putra Maharaja Sanghyang Cipta Permana Prabudigaluh Salawé (1580-1595 Maséhi, danget ieu dipikawanoh minangki dusun Tinggarahayu, désa Cimaragas, kacamatan Cimaragas, Ciamis) putra Prabu Haur Konéng, putra Prabu Pucuk Umum (Sunan Parung Gangsa/Pucuk Umum Talaga réndéngan sareng Ratu Parung/Ratu Sunyalarang/Wulansari) Galuh Tanduran/Pangauban Pangandaran, putra Prabu Munding Surya Ageung, putra Prabu Anggalarang
Adipati Karuhun Galuh Pangauban Panaékan
Karajaan Galuh Pangauban diadegkeun ku Prabu Haur Kuning, danget ayeuna kalebet wewengkon pakuwon Putrapinggan, Kalipucang, Pangandaran, kacamatan Kalipucang, Pangandaran (kinten-kinten warsih 1530 Maséhi)
Anjeunna kagungan tilu putra, di antawisna yaktos éta Maharaja Upama, Maharaja Sanghyang Cipta sareng Sareuseupan Agung
Minangki putra anu pangageungna, Maharaja Upama neraskeun karajaan Galuh Pangauban ti tuang ramana
Maharaja Sanghyang Cipta didastaan daérah Salawé (Cimaragas) miwah ngadegkeun Karajaan Galuh Salawé
Samentawis éta, Sareuseupan Agung janten raja di wewengkon Cijulang
Nasib Tragis Galuh
Nalika diwisésaan ku Cirebon, wewengkon Galuh masih kénéh karajaan sahandapeun, nanging nalika diwisésa ku Mataram, kalenggahanna dilungsurkeun janten kabupatosan atanapi kadipatosan
Galuh, kawitna salah sawios karajaan robih kalenggahanna janten kabupatosan, anu mawi ngamargikeun kalenggahan raja, prabu atanapi sanghyang robih janten patih
Adipati Panaékan diangkat janten Wadana bupatos Mataram di Tatar Priangan ku Sultan Agung 1613 - 1645 M, minangki pangawisésa Mataram
Nalika Sultan Agung ngawitan nyawiskeun kanggo ngarah perlaya VOC di Batavia warsih 1625, anjeunna nimbalkeun bupatos-bupatosna di Priangan kanggo ilubiung
Perkawis ieu ngajalarankeun bénten-bénten pamadegan di antawis kapala distrik, utamina antawis Dipati Panaékan kalayan Singaperbangsa
Adipati Panaékan palay nyerang saénggal-énggalma, sateuacan VOC langkung kiat
Samentawis éta, Singaperbangsa kagungan pamadegan wiréh langkung saé upami pasukan ngiatkeun ti payun logistik sateuacan jengkar nyerang
Pamustunganana, Adipati Panaékan palastra (katelasan) dina taun 1625 M. Sarira bupatos Wadana dialirkeun ka bangawan Ci Muntur
Saparantos kapendak ku pangiringna, anjeunna teras dikurebkeun di Patilasan Karangkamulyan
Adipati Panaékan digentos ku tuang putrana, Ujang Purba, anu mikagungan kalenggahan Dipati Imbanagara (1625 - 1636)
Dicarioskeun, saparantos kajantenan ieu Singaperbangsa lajeng ngalihkeun Kertabumi Bojonglopang, danget ayeuna Banjar Kolot
Ku margi éta, Kertabumi miwah disebat Kabupatosan Bojonglopang, sareng mangrupi pangawit Kota Banjar
ᮛᮓᮦᮔ᮪ ᮅᮏᮀ ᮍᮧᮊᮧ ᮃᮒᮔᮕᮤ ᮃᮓᮤᮕᮒᮤ ᮕᮔᮆᮊᮔ᮪ ᮙᮍᮢᮥᮕᮤ ᮘᮥᮕᮒᮤ ᮎᮤᮃᮙᮤᮞ᮪ / ᮌᮜᮥᮂ ᮃᮔᮥ ᮙᮥᮀᮌᮛᮔ᮪ ᮓᮤᮔ ᮱᮶᮱᮸ ᮕᮦᮛᮤᮇᮓᮩ ᮱᮶᮱᮸ - ᮱᮶᮲᮵ ᮙᮞᮦᮠᮤ ᮘᮤᮇᮌᮢᮖᮤ
ᮊᮊᮞᮤᮂᮔ ᮒᮦᮂ ᮛᮓᮦᮔ᮪ ᮅᮏᮀ ᮍᮧᮊᮧ ᮃᮒᮔᮕᮤ ᮕᮥᮒᮢ ᮃᮓᮤᮕᮒᮤ ᮕᮔᮆᮊᮔ᮪ ᮕᮥᮒᮢ ᮕᮢᮘᮥ ᮎᮤᮕ᮪ᮒ ᮕᮨᮁᮙᮔ (᮱᮵᮹᮵-᮱᮶᮱᮸ ᮙᮞᮨᮠᮤ) ᮕᮥᮒᮢ ᮙᮠᮛᮏ ᮞᮀᮠᮡᮀ ᮎᮤᮕ᮪ᮒ ᮕᮨᮁᮙᮔ ᮕᮢᮘᮥᮓᮤᮌᮜᮥᮂ ᮞᮜᮝᮦ (᮱᮵᮸᮰-᮱᮵᮹᮵ ᮙᮞᮦᮠᮤ, ᮃᮚᮩᮔ ᮓᮥᮞᮥᮔ᮪ ᮒᮤᮀᮌᮛᮠᮚᮥ, ᮓᮦᮞ ᮎᮤᮙᮛᮌᮞ᮪, ᮊᮎᮙᮒᮔ᮪ ᮎᮤᮙᮛᮌᮞ᮪, ᮎᮤᮃᮙᮤᮞ᮪) ᮕᮥᮒᮢ ᮕᮢᮘᮥ ᮠᮅᮁ ᮊᮧᮔᮦᮀ, ᮕᮥᮒᮢ ᮕᮢᮘᮥ ᮕᮥᮎᮥᮊ᮪ ᮅᮙᮥᮙ᮪ (ᮞᮥᮔᮔ᮪ ᮕᮛᮥᮀ ᮌᮀᮞ / ᮕᮥᮎᮥᮊ᮪ ᮅᮙᮥᮙ᮪ ᮒᮜᮌ ᮏᮒᮥᮊᮢᮙᮤ ᮞᮛᮨᮀ ᮛᮒᮥ ᮕᮛᮥᮀ / ᮛᮒᮥ ᮞᮥᮑᮜᮛᮀ / ᮝᮥᮜᮔ᮪ᮞᮛᮤ) ᮌᮜᮥᮂ ᮒᮔ᮪ᮓᮥᮛᮔ᮪ / ᮕᮍᮅᮘᮔ᮪ ᮕᮍᮔ᮪ᮓᮛᮔ᮪, ᮕᮥᮒᮢ ᮕᮢᮘᮥ ᮙᮥᮔ᮪ᮓᮤᮀ
/ ᮕᮍᮅᮘᮔ᮪ ᮕᮍᮔ᮪ᮓᮛᮔ᮪, ᮕᮥᮒᮢ ᮕᮢᮘᮥ ᮙᮥᮔ᮪ᮓᮤᮀ ᮞᮥᮛᮡ ᮃᮌᮩᮀ, ᮕᮥᮒᮢ ᮕᮢᮘᮥ ᮃᮀᮌᮜᮛᮀ
ᮃᮓᮤᮕᮒᮤ ᮊᮛᮥᮠᮥᮔ᮪ ᮌᮜᮥᮂ ᮕᮍᮅᮘᮔ᮪ ᮕᮔᮆᮊᮔ᮪
ᮊᮛᮏᮃᮔ᮪ ᮌᮜᮥᮂ ᮕᮍᮅᮘᮔ᮪ ᮓᮤᮃᮓᮨᮌ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮊᮥ ᮕᮢᮘᮥ ᮠᮅᮁ ᮊᮥᮔᮤᮀ (ᮃᮚᮩᮔ) ᮓᮤ ᮓᮆᮛᮂ ᮊᮙ᮪ᮕᮥᮀ ᮕᮥᮒᮢᮕᮤᮀᮌᮔ᮪, ᮊᮜᮤᮕᮥᮎᮀ, ᮕᮍᮔ᮪ᮓᮛᮔ᮪ , ᮊᮎᮙᮒᮔ᮪ ᮊᮜᮤᮕᮥᮎᮀ, ᮕᮍᮔ᮪ᮓᮛᮔ᮪ (ᮊᮤᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪-ᮊᮤᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮝᮁᮞᮤᮂ ᮱᮵᮳᮰ ᮙᮞᮦᮠᮤ)
ᮛᮏ ᮄᮉ ᮊᮌᮥᮍᮔ᮪ ᮒᮤᮜᮥ ᮕᮥᮒᮢ, ᮓᮤᮃᮔ᮪ᮒᮝᮤᮞ᮪ᮔ ᮑᮆᮒ ᮙᮠᮛᮏ ᮅᮕᮙ, ᮙᮠᮛᮏ ᮞᮀᮠᮡᮀ ᮎᮤᮕ᮪ᮒ ᮞᮛᮨᮀ ᮞᮛᮩᮞᮩᮕᮔ᮪ ᮃᮌᮥᮀ
ᮙᮤᮔᮀᮊ ᮕᮥᮒᮢ ᮃᮔᮥ ᮕᮍᮌᮩᮀᮔ, ᮙᮠᮛᮏ ᮅᮕᮙ ᮍᮝᮛᮤᮞ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮊᮛᮏᮃᮔ᮪ ᮌᮜᮥᮂ ᮕᮍᮅᮘᮔ᮪ ᮒᮤ ᮛᮙᮔ
ᮙᮠᮛᮏ ᮞᮀᮠᮡᮀ ᮎᮤᮕ᮪ᮒ ᮓᮤᮕᮞᮤᮠᮔ᮪ ᮓᮆᮛᮂ ᮞᮜᮝᮦ (ᮎᮤᮙᮛᮌᮞ᮪) ᮞᮛᮨᮀ ᮍᮓᮨᮌ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮊᮛᮏᮃᮔ᮪ ᮌᮜᮥᮂ ᮞᮜᮝᮦ
ᮞᮙᮨᮔ᮪ᮒᮝᮤᮞ᮪ ᮆᮒ, ᮞᮛᮩᮞᮩᮕᮔ᮪ ᮃᮌᮥᮀ ᮏᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮛᮏ ᮓᮤ ᮓᮆᮛᮂ ᮎᮤᮏᮥᮜᮀ
ᮔᮞᮤᮘ᮪ ᮒᮢᮌᮤᮞ᮪ ᮌᮜᮥᮂ
ᮔᮜᮤᮊ ᮓᮤᮊᮝᮞᮃᮔ᮪ ᮊᮥ ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪, ᮓᮆᮛᮂ ᮌᮜᮥᮂ ᮙᮞᮤᮂ ᮊᮦᮔᮦᮂ ᮊᮛᮏᮃᮔ᮪ ᮘᮝᮠᮔ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮜᮤᮊ ᮓᮤᮊᮝᮞ ᮊᮥ ᮙᮒᮛᮙ᮪, ᮞ᮪ᮒᮒᮥᮞ᮪ᮔ ᮓᮤᮒᮥᮛᮥᮔ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮏᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮃᮒᮔᮕᮤ ᮊᮓᮤᮕᮒᮨᮔ᮪
ᮌᮜᮥᮂ, ᮃᮔᮥ ᮊᮝᮤᮒ᮪ᮔ ᮠᮤᮏᮤ ᮊᮛᮏᮃᮔ᮪ ᮛᮧᮘᮤᮂ ᮞ᮪ᮒᮒᮥᮞ᮪ᮔ ᮏᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮠᮤᮏᮤ ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪, ᮃᮔᮥ ᮍᮊᮤᮘᮒ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮇᮌᮦ ᮌᮨᮜᮁ ᮛᮏ, ᮕᮢᮘᮥ ᮃᮒᮔᮕᮤ ᮞᮀᮠᮡᮀ ᮛᮧᮘᮤᮂ ᮏᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮕᮒᮤᮂ
ᮃᮓᮤᮕᮒᮤ ᮕᮔᮆᮊᮔ᮪ ᮓᮤᮃᮀᮊᮒ᮪ ᮏᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮝᮨᮓᮔ ᮘᮥᮕᮒᮤ ᮙᮒᮛᮙ᮪ ᮓᮤ ᮒᮒᮁ ᮕᮢᮤᮃᮍᮔ᮪ ᮊᮥ ᮞᮥᮜ᮪ᮒᮔ᮪ ᮃᮌᮥᮀ |᮱᮶᮱᮳| - |᮱᮶᮴᮵| ᮙ᮪, ᮙᮤᮔᮀᮊ ᮕᮍᮥᮃᮞ ᮙᮒᮛᮙ᮪
ᮔᮜᮤᮊ ᮞᮥᮜ᮪ᮒᮔ᮪ ᮃᮌᮥᮀ ᮍᮝᮤᮒᮔ᮪ ᮑᮤᮃᮕ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮗᮧᮎ᮪ ᮓᮤ ᮘᮒᮗᮤᮃ ᮓᮤᮔ |᮱᮶᮲᮵|, ᮃᮔ᮪ᮏᮩᮔ᮪ᮔ ᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮂᮊᮩᮔ᮪ ᮘᮥᮕᮒᮤ-ᮘᮥᮕᮒᮤᮔ ᮓᮤ ᮕᮢᮤᮃᮍᮔ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮄᮜᮥᮘᮤᮅᮀ
ᮠᮜ᮪ ᮄᮉ ᮑᮘᮘ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮘᮦᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪-ᮘᮦᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮕᮨᮔ᮪ᮓᮕᮒ᮪ ᮓᮤ ᮃᮔ᮪ᮒᮝᮤᮞ᮪ ᮊᮨᮕᮜ ᮓᮤᮞ᮪ᮒᮢᮤᮊ᮪, ᮅᮒᮙᮤᮔ ᮃᮔ᮪ᮒᮝᮤᮞ᮪ ᮓᮤᮕᮒᮤ ᮕᮔᮆᮊᮔ᮪ ᮞᮛᮨᮀ ᮞᮤᮍᮕᮨᮁᮘᮀᮞ
ᮃᮓᮤᮕᮒᮤ ᮕᮔᮆᮊᮔ᮪ ᮠᮧᮚᮧᮀ ᮑᮨᮛᮀ ᮞᮌᮔ᮪ᮎᮀ-ᮌᮔ᮪ᮎᮀᮔ, ᮞᮒᮩᮃᮎᮔ᮪ ᮗᮧᮎ᮪ ᮘᮩᮊᮤ ᮊᮤᮃᮒ᮪
ᮞᮙᮨᮔ᮪ᮒᮝᮤᮞ᮪ ᮆᮒ, ᮞᮤᮍᮕᮨᮁᮘᮀᮞ ᮊᮌᮥᮍᮔ᮪ ᮕᮨᮔ᮪ᮓᮕᮒ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮜᮀᮊᮥᮀ ᮞᮆ ᮅᮕᮙᮤ ᮕᮞᮥᮊᮔ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮍᮤᮃᮒ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮠᮩᮜ ᮜᮧᮌᮤᮞ᮪ᮒᮤᮊ᮪ ᮞᮒᮩᮃᮎᮔ᮪ ᮃᮀᮊᮒ᮪ ᮑᮨᮛᮀ
ᮕᮙᮥᮞ᮪ᮒᮥᮍᮔᮔ, ᮃᮓᮤᮕᮒᮤ ᮕᮔᮆᮊᮔ᮪ ᮒᮤᮝᮞ᮪ ᮓᮤᮔ ᮱᮶᮲᮵ ᮙ᮪
ᮞᮜᮤᮛ ᮘᮥᮕᮒᮤ ᮝᮓᮔ ᮓᮤᮕᮜᮤᮓ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮊ ᮝᮠᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮎᮤ ᮙᮥᮔ᮪ᮒᮥᮁ
ᮞᮕᮛᮔ᮪ᮒᮧᮞ᮪ ᮊᮕᮨᮔ᮪ᮓᮊ᮪ ᮊᮥ ᮕᮨᮍᮤᮊᮥᮒ᮪ᮔ, ᮃᮔ᮪ᮏᮩᮔ᮪ᮔ ᮒᮨᮛᮞ᮪ ᮓᮤᮊᮥᮛᮨᮘ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮓᮤ ᮞᮤᮒᮥᮞ᮪ ᮊᮛᮀᮊᮙᮥᮜᮡᮔ᮪
ᮃᮓᮤᮕᮒᮤ ᮕᮔᮆᮊᮔ᮪ ᮓᮤᮌᮨᮔ᮪ᮒᮧᮞ᮪ ᮊᮥ ᮕᮥᮒᮢᮔ, ᮅᮏᮀ ᮕᮥᮁᮘ, ᮃᮔᮥ ᮊᮌᮥᮍᮔ᮪ ᮌᮨᮜᮁ ᮓᮤᮕᮒᮤ ᮄᮙ᮪ᮘᮔᮌᮛ ( ᮱᮶᮲᮵ - ᮱᮶᮳᮶ )
ᮓᮤᮎᮛᮤᮇᮞ᮪ᮊᮩᮔ᮪, ᮞᮘᮧᮒ᮪ ᮊᮏᮓᮤᮃᮔ᮪ ᮄᮉ ᮞᮤᮍᮕᮨᮁᮘᮀᮞ ᮒᮨᮛᮞ᮪ ᮍᮜᮤᮂᮊᮩᮔ᮪ ᮊᮨᮁᮒᮘᮥᮙᮤ ᮊ ᮘᮧᮏᮧᮍᮣᮧᮕᮀ, ᮃᮚᮩᮔ ᮘᮔ᮪ᮏᮁ ᮊᮧᮜᮧᮒ᮪
ᮊᮥᮙᮁᮌᮤ ᮆᮒ, ᮊᮨᮁᮒᮘᮥᮙᮤ ᮓᮤᮞᮨᮘᮒ᮪ ᮇᮌᮦ ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮘᮧᮏᮧᮍᮣᮧᮕᮀ, ᮞᮛᮨᮀ ᮙᮍᮢᮥᮕᮤ ᮎᮤᮊᮜ᮪ ᮘᮊᮜ᮪ ᮊᮧᮒ ᮘᮔ᮪ᮏᮁ
Aristokrasi nyaéta salah sahiji wangun pamaréntahan anu dicekel ku raja atawa kaom bangsawan
Inohong atawa jelema anu percaya kana ieu sistim pamaréntahan téh disebutna aristokrat
Pamadegan séjén ngeunaan wangenan aristokrasi nyaéta wangun sistim pamaréntahan, anu mana hiji kakawasaan pangluhurna dicekel ku kelompok anu miboga hak anu isitiméwa ("ilmuwan" atawa "cendikiawan")
Aristokrasi asal kecapna tina basa Yunani anu miboga harti aturan panghadéna ("aturan terbaik")
Disebut aturan panghadéna téh lantaran bisa ngaruntuhkeun sistim pamaréntahan monarki dina mangsana
Ieu kelompok ogé patukang tonggong jeung sistim pamaréntahan démokrasi, lantaran sistim pamaréntahan aristokrasi cirina turun-tumurun, misalna ngarundaykeun ti bapa ka anakna
Ieu kelompok téh kawilang leutik, tapi miboga pangaruh jeung kakuatan pulitik anu luhung
Pamikiran munggaran ngeunaan konsép aristokrasi datang ti Aristotélés jeung Plato, anu nyebutkeun yén hiji Nagara jeung kakawasaanana bakal hadé lamun dicekel ku jelema anu kompetén diwidangna
Dina prungna, ieu konsép téh masih kénéh abstrak, lantaran can nyosok jero kana runtuyan prosedurna
Pikeun ngalarapkeun ieu konsép jadi sistim pamaréntahan hiji nagara, aya sababaraha pamadegan pikeun ngarundaykeun kritériana
Kahiji, pikeun nangtukeun hiji kakawasaan, bisa ditinggali asal-usul pancakaki lingkungan kulawargana
Ku kituna, anu miboga hak pikeun icikibung dina pamaréntahan kasang tukangna kudu ti kulawarga karajaan
Pamadegan kadua, pikeun nangtukeun hiji saha anu cocog pikeun ngawasa hiji nagara, bisa dumasar kritéria jalma anu sugih mukti beurat beunghar
Dumasar dua pamadegan éta, bisa dicindekkeun yén jelema anu teu miboga status sosial anu luhung teu bisa miboga kalungguhan anu leuwih di pamaréntahan anu maké sistim aristokrasi
Aristokrasi miboga ciri anu ngabédakeun sistim pamaréntahanana jeung anu séjénna
Éta ciri téh di antarana, kahiji yén sistim pamaréntahan dikawasa ku kelompok leutik anu miboga kakuatan pulitik
Kadua, udagan dina sistim pamarétahan aristokrasi pikeun nyiptakeun pamaréntahan anu hadé
Katiu, sistim kakawasaanana sacara turun-tumurun
Kaopat, sistim aristokrasi umumna dilarapkeun di nagara Monarki atawa karajaan
Kaonjoyan sistim pamaréntahan aristokrasi di antarana: Kahéngkéran
Kahéngkéran sistim pamaréntahan aristokrasi di antarana: Impleméntasi
Nagara-nagara anu ngagunakeun sistim pamaréntahan aristokrasi di antarana:
Suung rampak; "Gymnopus microcarpus" nyaéta suung laleutik nu asalna tina kulawarga "Lyophyllaceae"
Ieu suung bisa dikonsumsi suung rampak sok disebut ogé, suung utah; suung ieu di Maluku disebut na "kulat in sowa", di daérah Ambon disebutna "kulat tanah" atawa "sayor tanah"
Bahan nyieun ubar