izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Dina mangsa ieu, Uni Soviet, Amérika Sarikat, jeung Republik Rahayat Tiongkok pipilueun dina prosés dékolonisasi anu dituturkeun ku rupa-rupa konflik: Perang Indochina Prancis, tuluy Perang Viétnam-Amerika, Perang Sadulur Laos jeung Perang Sadulur Kamboja
Indochina Prancis nggeus jadi koloni Prancis ti saprak taun 1887
Dina taun ieu geus kaciri ayana Pahijian Indochina, anu ngawengku Kamboja (koloni Prancis ti 1884 ), Annam (protéktorat ti 1884), Tonkin (ogé protektorat ti 1884), jeung Concinchina (koloni ti 1867)
Laos anu ogé mangrupa protéktorat Prancis, ngagabung jeung Pahijian Indochina taun 1893
Diadegkeunna pahijian ieu dikasangtukangan ku dasar féderal, kantor pusatna aya di Hanoi anu dipingpin ku saurang gupernur
Sistim atikan ala Prancis diwawuhkeun jeung universitas Prancis dibuka di Hanoi
Titik fokus pikeun ngalawan pangjajahan nyaéta Annam jeung Tonkin, di mana pasukan gerakan nasionalis gumelar taun 1920-an
Ngan dina mangsa anu sarua, Pamahulaan Nghe Tinh (1930-31) di Viétnam keur lumangsung sacara indepénden anu mangrupa pamahulaan para patani anu nyababkeun tiwasna kira-kira 10.000 jelema jeung ngabalukarkeun dideportasikeunna 50.000 jelema
Dina bulan Séptémber 1940, Jepang narima konsési militér jeung ékonomi ti pamaréntah Vichy, kaasup pamakéan bandara jeung palabuan sacara gratis
Hasilna, militér Jepang jadi sasaran utama gerakan nasionalis anu dipingpin ku Viétnam ti taun 1943, sangkilamg Jepang can pernah sacara resmi nempatan daérah éta
Dina tanggal 9 Maret, Duta Badag Jepang Matsumoto méré ultimatum ka Gupernur Jean Decoux (wd), anu tungtungna mah teu diwaro ku anjeunna
Isukna, 750 tentara Prancis dipenjara, 400 di antarana maot
Antukna, Kamboja, Laos jeung Viétnam ngaproklamasikeun kamerdikaanna sorangan-sorangan
Tanggal 19 Agustus, pasukan Ho Chi Minh ngabaris ke Hanoi jeung maksa kaisar Viétnam Bảo Đại pikeun ngundurkeun diri
6 Maret 1946, Prancis mikaaku otonomi Viétnam, Kamboja jeung Laos, anu bisa dirasakeun dina Féderasi Indochina, anu mangrupa anggota tina Uni Perancis
Sabada perang Indochina kahiji, Prancis antukna narima kemerdikaan Kamboja jeung Laos jeung ogé mulangkeun kabéh pasukanna ti Vietnam
Rezim komunis ngawasa di Viétnam Kalér sarta rezim tradisional ngawasa di Viétnam Kidul, anu jadi pamicu lumangsungna perang sadulur anu kaasup kana Perang Indochina Kadua
Salian tii éta, aya ogé konflik anu ngalibatkeun antara Kamboja jeung Vienam anu mana pamaréntah Kamboja anu pro-Viétnam ngalawan Khmer Beureum
Tungtungna mah tina sakabéh konflik anu geus aya di luhur ngabalukarkeun salila ampir satengah abad, wewengkon-wewengkon éta ngalaman kadiktatoran, répresi, kaheurasan, pangrusakan jeung génosida
Balukar tina Konflik
Balukar tina konflik dina périodeu ieu kaitungna beurat pisan, contona dina mimiti abad ka-21, nalika diadegkeunna padaméian ti saprak taun 2000, pamakéan sanjata kimia nyésakeun yutaan ranjo darat jeung pélor bedil anu ngabahayakeun lingkungan jeung kaséhatan pangeusi, anu matak ngabalukarkeun kacacatan puluhan rébu jelema jeung maéhan sababaraha ratus jelema unggal taun; euweuh nagara Indochina anu mibanda sistim démokrasi anu gumuna, malah sanajan enya ogé
anu gumuna, malah sanajan enya ogé aya rezim parleméntér anu mikawasa, mangka geus bisa dipastikeun rézim éta bakal katelah gagal jeung ngalaman pangwangunan sosial anu laun pisan, tur padagangan narkoba jeung jelema masih loba kénéh sarta pangbajakan jeung éksploitasi sumber daya darat tur sagara
Dina biogéografi, biorégion Indocina mangrupa wewengkon utama dina Alam Indomalayam, sarta ogé mangrupa Pitogéograpi wewengkon floristic dina Oriental Paléotropikal Badag
Anu eusina ngasupkeun kabéh flora jeung fauna asli ti nagara-nagara di luhur
Wewengkon Malésia anu padeukeut ngawengku nagara-nagara maritim Asia Wétan Kidul, jeung ngaliwatan wewengkon Indomalayan jeung Australasian
Sumananjung Indochina kaasup kana kawasan zoogeografi Indo-Malaya anu mibanda kaanékaragaman hayati anu beunghar
Lolobana jenis sato leuweung, diantarana nu paling umum nyaéta monyét (owa jeung kera), lemur, gajah India, maung Indo-Cina, jeung sajabana
Sato mamanukan diantarana: manuk céndrawasih, manuk béo, manuk merak, manuk pegar jeung hayam leuweung, ari di bagéan délta walungan mah kacaturkeun aya bango, flamingo jeung buhaya
Végétasi alami Sumananjung Indochina dicirian ku leuweung tropis anu lembab tur mibanda komposisi anu kompléks
Mangrove ngadominasi di sapanjang basisir rawa-rawa
Di dataranna, tutuwuhan anu ilahar diantarana nyaéta paré jeung karét Géologi
Tambang timah jeung tungsten pangbadagna aya di Sumananjung Malaka
Sumananjung Indocina ngaruntuy ka kidul ti buana Asia
Sarta ngandung sababaraha rentang gunung nepi ka Dataran Luhur Tibét di beulah kalér, diheuleut ku dataran handap anu lolobana ngagaringan kusabab tilu sistem walungan utama anu ngalir ka arah kalér nepi ka kidul: Walungan Irrawaddy (Myanmar), Walungan Chao Phraya (Thailand ), jeung Mékong (aliranana ngaliwatan wewengkon beulah wétan-kaléreun Thailand, Laos, Kamboja jeung Vietnam)
Di tungtung beulah kidul ngabentuk Sumananjung Malaya, nyaéta di Thailand Kidul jeung Sumananjung Malaysia; anu kiwari sacara variatif dianggap bagéan tina Daratan Asia Kidul Wétan atawa misah jadi bagién tina Asia Wétan Kidul Maritim
Sacara leuwih spésipik, di beulah kalér ilaharna mah didomnasi ku tonggoh sedengkeun di kidul mah didominasi ku lebak
Taneuh di kalér mangrupa Tonggoh Shan kuna, anu jangkungna 1.500 nepi ka 2.000 méter di luhur pamukaan sagara
Loba pagunungan anu manjang ti kidul ka kalér bentukna kaciri kawas kipas anu ngabentuk struktur topografi tonggoh Shan jeung sebaran pagunungan kalawan lebak walungan
Pagunungan utama anu ngaruntuy ti kulon ka wétan nyaéta pagunungan Naga, pagunungan Arakan; Pagunungan Daen Lao, pagunungan Tenasserim, pagunungan Bilauktaung jeung Pagunungan Truong Son
Sumananjung Indochina mibanda tilu ciri anu cukup écés
Kahiji, lolobana dataranna jangkung di kalér jeung héndép di kidul, sabagéan badagna dieusian ku pasir jeung tonggoh, pagunungan jeung walungan ilaharna mah arahna ti kalér ka kidul, malahan mah pagunungan jeung walungan téh silih patali
Kadua, médan anu geus kakikis pikeun mangsa anu lila, anu matak nyampakna bentuk semi-polos nyaéta topografi karst anu mekar
Aya ogé fénoména di jero gerakan gunung pangwangun di wewengkon Indo-Malaysia nalika périodeu térsiér
Katilu, délta sabagéan badag kasebar di wewengkon basisir kidul ngétan, utamana di dataran aluvial jeung pasagitilu kontinéntal
Di bagéan hilir walungan nyampak aréa anu cukup lega
Lingker pagunungan jeung tonggoh di sumananjung Indochina lolobana mibanda lingker gunung Naga, lingker gunung Arakan di kulon, anu mangrupa lingker pagunungan anu ngabentuk busur anu ngajorok ka béh kulon, sabagéan badag jangkungna aya kana 1.800 méter di luhur pamukaan sagara
Ka luhur, panjangna kira-kira aya kana 1.100 kilométer, kaasup loba pagunungan paralél anu mangrupa papanjangan tutuluyan ti tonggongan Himalaya kidul, tur tuluy manjangan ka kidul
Taneuh di wétan mibanda lingker pagunungan Truong Son sacara ngurut sapanjang leuwih ti 1.000 kilométer, ngarah ka kulon kalér, wawates antara Viétnam, Laos jeung Kamboja, geger kulon lingker pagunungan lumayan landai, tur tuluy ngereuyeuh pindah ka tonggoh di gigir Laos jeung Kamboja, misalna, Tonggoh Xieng Khouang, Tonggoh Hua Phan, Tonggoh Kham Muon jeung Tonggoh Bolaven; Geger béh wétan gunung rada curam lungkawing, ampir vértikal,
gunung rada curam lungkawing, ampir vértikal, deukeut jeung basisir, ngabentuk loba gawir anu ngajulang jangkung jeung ujung anu ngajulang ka sagara
Di tengah mangrupa lanjutan tina bagéan kidul rangkéyan pagunungan Hoanh Doan, jeung gunung Daen Lao, pagunungan Tenasserim jeung gunung Bilauktaung di pawatesan Myanmar jeung Thailand, manjang ka kidul nepi ka sumananjung Malaya, massip di jero nagri Myanmar anu lega tur jangkung Tonggoh geus jadi wewengkon panglegana di Asia Kidul Wétan-Tonggoh Shan, di béh wétaneun Thailand aya Tonggoh Khorat
Taneuh papasiran tur tonggoh di sumananjung Indocina geus lila kasilih, sabagian badag puncak sampak ngalingker, pamukaan tonggoh anu nyilih mekar biak
Sumananjung Malaya jeung Sumananjung Indochina ilaharna maké Isthmus Kra salaku pawatesan
Diténjo tina segi topografi téhtonik, Sumananjung Malaya mangrupa bagian tina Massif Indo-Malayu, daratanna manggunung-gunung di tengah, nurun ka arah wétan jeung kulon, sumananjung Indocina ngawengku 8 pagunungan di beulah kulon
Kabéhna sajajar antara hiji jeung nu lainna, ngawentang di sapanjang arah kalér-kidul, kusabab erosi jangka panjang, kajangkunganna teu badag, nyampakkeun babatuan nu sabagéan badag mangrupa granit, talawengkar, jeung batugamping, puncak pangjangkungna Gunung Tahan ngan 2.187 méter
Kajangkungan di luhur pamukaan sagara ti dataran jangkung Shan nyaéta ti 1.000 nepi 1.300 méter, utamana kusabab lapisan batu kapur di Paleozoikum jeung Mesozoikum , jeung kamungkinan granit nu ngaganggu
Di dataran jangkung éta, nyampak loba ngarai jeung puncak nu jero nu ngaleuwihan 800 nepi 900 méter di luhur pamukaan taneuh
Pagunungan jeung walungan pasalingsingan, taneuh kasilih parah, taneuh kulon mibanda pitesan badag sapanjang 600 nepi 700 kilométer di arah kalér-kidul
Dataran jangkung Khorat di bagian wétan Thailand
Sabagian badag mibanda kajangkungan 150 nepi 300 méter di luhur pamukaan sagara, kusabab komposisi batu keusik beureum, médanna déngdék ka arah kulon ka wétan, sanepi pamukaan taneuh teu rata
Di dataran jangkung Shan bareng jeung dengan tanah kalér Vietnam jeung Laos , kasebar di médan karst, mangrupa kawasan lanskap anu kawentar
Pagunungan Naga jeung Pagunungan Rakhine anu jangkungna kira-kira 3.000 méter di luhur pamukaan sagara jeung panjangna 1.100 kilométer, mangrupa témbok nu misahkeun Myanmar, India jeung Bangladesh, di antara pagunungan éta nyampak sababaraha gunung, nu baheulana dipaké jalan utama pikeun masarakat buhun
Gunung Daen Lao, Pagunungan Tenasserim jeung Pagunungan Bilauktaung nu ngawentang di sapanjang pawatesan Myanmar jeung Thailand , terdapat beberapa gunung kawentar di tengah gunung nu mangrupa gerbang berbahaya operasi militer antara Myanmar jeung Thailand dalam hal sejarah
Gunung Luangprabang , Gunung Dong Phaya Yenjeung Gunung Sankamphaeng ngawentang di sapanjang tengah sumananjung, ngabagi lanskap nu béda di bagian wétan jeung kulon sumananjung
Pagunungan Truong Son di wétan mibanda kejangkungan normal kurang ti 1.500 méter di luhur pamukaan sagara, ngaanjang terus menerus selama lebih ti 1.000 kilométer, mangrupa sirkuit pagunungan nu ngaisahkan tiga negara Vietnam - Laos - Oranye, sela di gunung Hoanh, wewengkon bagian ieu nyaéta jalan pintas lemes antara pantéy wétan jeung Mekong di Cina
Di antara pagunungan tersebut, nyampak loba dataran jangkung, nu paling kawentar nyaéta Dataran jangkung Shan , Dataran jangkung Xieng Khouang, Dataran jangkung Hua Phan , Dataran jangkung Kham Muon , Dataran jangkung Bolaven jeung Dataran jangkung Bolaven.Dataran jangkung Dak Lak nu kesemuanya mibanda arti khusus dalam hal geomorfologi , iklim , sejarah , suku , transportasi jeung produksi pertanian , serta pemeliharaan ternak
Sebagian badag sumananjung Indochina berada antara 10 ° - 20 ° Lintang kalér, termasuk dalam iklim muson tropis nu khas
ti Maret nepi Mei setiap taun nyaéta musim panas , musim dingin jeung musim panas menurun, iklim panas, suhu rata-rata bulanan mencapai 25 - 30 ℃; satu taun dibagi menjadi dua musim: musim kemarau jeung musim hujan, ti Juni nepi Oktober nyaéta musim hujan, monsun kulon daya nu berlaku , curah hujan melimpah; ti November nepi Mei taun depan nyaéta musim kemarau, cuacanya kering
depan nyaéta musim kemarau, cuacanya kering dengan sedikit hujan
Karakteristik iklim: suhu jangkung sapanjang taun, curah hujan didistribusikan utamana di musim panas
Iklim monsun tropis kasebar di tempat-tempat kayaning Asia kidul jeung sumananjung Indochina, karakteristiknya suhu jangkung sapanjang taun, suhu rata-rata bulan terdingin juga 18℃ atau lebih, curah hujan saling berhubungan
arah angin , musim dingin wétan sagara monsun nu berlaku berasal ti daratan
curah hujan lebih sedikit, musim panas terjadi pada musim kulon daya ti Samudera Hindia , curah hujan melimpah, jumlah curah hujan setiap taun nyaéta 1.500 nepi 2.000 miliméter di sebagian badag wewengkon, tetapi ada beberapa daerah bahkan lebih jeung lebih panjang ti angka tersebut
Curah hujan taunan kusabab geomorfologipangaruh, kedéngdékan angin mencapai 5.000 miliméter, tetapi di lereng kiri kurang ti 2.000 miliméter
Beberapa lereng angin individu jeung kawasan Sumananjung Malaya ngabentuk lanskap hutan hujan tropis , beberapa delta jeung lembah walungan di bagian dalam ngabentuk sabana tropis
walungan utamana Irrawaddy, Salween, walungan Chao Phraya, walungan Mekong jeung walungan beureum , ngalir ti kalér ke kidul naik tajam, sangat jauh ke hulu, airnya sangat panjang
Hulu walungan sebagian badag ngaalir melalui Dataran jangkung Shan , lembah walungan ngabelah dataran jangkung menjadi beberapa blok, misalnya, Dataran jangkung Burma wétan antara walungan Irrawaddy jeung walungan Salween , Dataran jangkung Chiang Mai antara walungan Salween jeung walungan Mekong Kong , Dataran jangkung Laos antara walungan Mekong jeung walungan beureum, nyaéta campuran khas pagunungan jeung walungan, didistribusikan secara vertikal
Dataran basin dalam contoh tengah jeung bawah ti beberapa walungan jeung delta muara ti walungan nyaéta pertanian jeung demografi area fokus utama
Di antara perbukitan jeung dataran jangkung, walungan jeung bahkan di Asia menyapu di bawah mejeung ti kalér ke kidul ngaalir ke sagara, ti wétan ke kulon dengan walungan beureum , Mekong , walungan Chao Phraya , Salween jeung Irrawaddy
Di antara walungan-walungan badag tersebut, walungan nu paling loba ngaalir di negara - negara tersebut nyaéta walungan Mekong , nu akhirnya bermuara ke sagara - samudra di Vietnam
Ada loba segitiga di sumananjung Indochina, kawentar dengan Segitiga walungan Mekong , Segitiga walungan Irrawaddy , jeung Segitiga walungan beureum.jeung Segitiga walungan Chao Phraya
Segitiga ieu dibentuk oleh walungan aluvial, area nu luas, mejeung datar, jaringan walungan nu padat di segitiga, loba kolam jeung laguna , ekspansi cepat ke arah sagara
Budaya nu aya di Daratan Asia Kidul Wétan béda kacida jeung Budaya di Asia Kidul Wétan Maritim, biasana mah dumasar kana pangalompokan gaya hirup masarakat daratan di Indochina jeung gaya hirup masarakat kapuloan di wewengkon Malayu jeung Pilipina, ogé gurat pamisah antara rungkun-rungkun basa, kawas Austroasiatik, Tai–Kadai, jeung Sino-Tibét (anu loba dicaturkeun di Daratan Asia Kidul Wétan) jeung basa Austronésia (anu loba dicaturkeun di
basa Austronésia (anu loba dicaturkeun di Asia Kidul Wétan Maritim)
Basa-basa di daratan ngawangun daérah linguistik Asia Kidul Wétan: sanajan kabagé jadi sababaraha rungkun basa mandiri, basa-basa ieu dina sajarahna geus ngariung mangtaun-taun, nu matak silih patuker sababaraha tipologis-tipologis maririp
Nagara-nagara daratan Asia Kidul Wétan narima pangaruh budaya ti India jeung Cina dina darajat anu bararéda
Sababaraha budaya, contona jiga budaya Kamboja, Laos, Thailand jeung Malaysia leuwih kapangaruhan ku India tibatan kapangaruhan ku Cina
Sabalikna, budaya anu aya di nagara séjénna, jiga Vietnam, leuwih kapangaruhan ku budaya Tiongkok tibatan kapangaruhan ku India, komo deui sabot ékspansi Vietnam ti kalér anu ngajajah Champa di beulah kiduleun Viétnam
Kiwari, lolobana nagara-nagara ieu nunjukkeun ogé pangaruh budaya ti Kulon anu cukup kaciri, dimimitian ku impérialismeu Éropa di Asia jeung kolonialismeu di Asia Kidul Wétan
Wewengkon hilir Ciirawati (walungan Irrawady) di sumananjung Indocina, dicicingan ku urang Mon ti saméméh jeung sanggeus Maséhi
Harita, urang India majarkeun ieu daérah ku ngaran "Suvarnabhumi", anu hartina "taneuh omas"
Loba jelema anu ngomong amun urang India anu asup ka Myanmar ngan ukur ka daérah basisir jeung dataran tengah Myanmar hungkul, ukur dumasar kana "Kahanu Nasional Hoa Duong" dina abad ka-4, urang India ogé nyicingan daérah pagunungan di kota éta
Ledo, nagara bagéan Assam, anu meuntasan pagunungan jeung leuweung pikeun ngasupan jalan-jalan di béh kalér Myanmar, jauh ka Myanmar di kalér-wates antara Myanmar jeung Cina, pangaruh anu jero pisan
Sakumaha ceuk para sarjana ti kulon, nu ngabalukarkeun loba jelma silih tanya, nyaéta ngeunaan Myanmar anu geus patula-patali dina babalantikan ogé diplomatik anu pageuh jeung Cina saprak satengah abad kahiji Maséhi, kajaba tina pergerakannya atau teu, teu terpangaruh oleh China dalam hal budaya
ieu sabenerna mangrupa hasil ti praktik budaya Cina jeung India nu geus ngahasilkeun pangaruh nu sangat berbeda di Myanmar
Di Cina ngan aya dua jinis agama hungkul anu beunang di disebut agama primitip, nu kahiji nyaéta Konghucu - miwaris langsung musik budaya Konghucu jeung sistim pamunjungan, siswa mawa harta Khonghucu éta
Agama ngan satuju pikeun méré hiji wewengkon nu teu berbeda dengan budaya Tionghoa atau pernah menjadi bagian ti China , dengan tegas teu menyebarkannya secara sembarangan
Salah satu jenisnya nyaéta Taoisme - tradisi pemujaan di kalangan masarakat Taoisme, ulama sebelumnya ngaatakan struktur organisasi Taoisme (secara religius ngan mangrupa struktur keagamaan nu lengkap jeung sistematis)
Pada masa Wang Chongnu , sekarang disimpulkan bahwa itu nyaéta pada periode Dinasti Keenam menurut buku-buku literatur nu digaliDunhuang , provinsi Gansu , tetapi pada saat itu agama-agama India pada dasarnya telah menyebar ke suku atau negara di wewengkon kayaning Asia kidul , Asia Tengah , Asia wétan , jeung Asia Kidul Wétan
Menurutnya penularan sangat sulit, hal ieu kusabab metode infiltrasi bertahap agama untuk melakukan indoktrinasi budaya
Selama dinasti kuno di sumananjung Indochina, hubungan antara daratan tengah (dinasti tengah) jeung perbluhuran terpencil (provinsi pinggiran atau milik negara) nyaéta semacam hubungan " peta manusia"
Jenis struktur politik ieu nyaéta struktur diskrit dengan kekuatan kondensasi populasi nu sangat rendah
Setelah melakukan survei jeung penelitian tentang konteks budaya jeung pola sejarah perkembangan politik Asia Kidul Wétan awal , sarjana Inggris Oliver William Wolters telah ngaemukakan semacam teori "What" Circles of Kings "(Circles of Kings), atau disebut" Theory of Mandala "
"Keberadaan struktur politik 'kerajaan' nyaéta fenomena umum di awal sejarah Asia Kidul Wétan ," kata Wolters.Peta politik awal Asia Kidul Wétan nyaéta ti perkembangan organisasi tipe jaringan kelompok pemukim pada zaman prasejarah, apalagi dalam catatan sejarah menunjukkan situasi bagian mandala nu tumpang tindih atau tambal sulam nu "melingkari raja"
Di dalam setiap mandala, ada seorang raja nu mibanda semua kekuatan para dewa jeung alam semesta
Dia ngaklaim otoritasnya luhur sekutu-sekutunya jeung para panguasa agung lainnya nu secara nominal telah menaklukkannya di dalam kerajaan. "
Dalam konotasi "teori mandala" ada dua poin penting nu mendasar: pertama, ti sudut panjeungg agama, panguasa berbagi otoritas ketuhanan, nu melalui ritual keagamaan ngabuat tuhan sendiri ngauduskan, menarik pangikut; kedua, secara politis, "pangepungan kerajaan" mewakili situasi politik tertentu nu teu stabil dalam wewengkon geografis tanpa bluhur tetap, loba pusat kekuasaan
Kekuasaan di dalam "kerajaan" bergantung pada hubungan kepercayaan pribadi nu ngabentuk "jaringan kesetiaan politik
Dalam situasi ieu, peran panguasa terjangkung sabenerna bukanlah sebagai diktator ( tiran ), tetapi sebagai mediator nu dapat ngapangaruhi jeung menjaga perdamaian.kota-negara bagian )
Dengan demikian, kendali admieustratif panguasa luhur "kerajaan" biasanya terbluhur pada wewengkon di bawah pangaruh langsungnya
Hal ieu ngabuat pangaruh politik ti monarki pusat di "kerajaan" sangat teu mungkin berlanjut untuk jangka waktu nu lama, atau ngaalami perubahan nu terkait dengan peralihan kekuasaan, keilahian jeung kekuasaan politik, senepi ngaarah pada reorganisasi ruang politik nu berkelanjutan
Cindekna, aacara umum masarakat di Daratan Asia Kidul Wétan loba anu ngageman agama Budha
Kaayaan latar liwat
Ujung kidul di sumananjung Indochina ngontrol tempat pasimpangan di sagara wétan, Selat Singapura jeung Selat Malaka, mangrupa jalur latar liwat penting pikeun industri transportasi sagara internasional jeung mibanda kapentingan strategis jeung latar liwat
Loba kota-kota badag di basisir anu kahubungkeun ku palabuan-palabuan utamana ku palabuan Hai Phong, Da Nang, Nha Trang, palabuan Saigon, palabuan Sihanoukville, palabuan Sattahip, palabuan Bangkok, palabuan Singapura, palabuan Klang, palabuan Penang, palabuan Mawlamyine, palabuan Myeik jeung palabuan nuon
Unggal nagara di sumananjung geus bisa dipastikeun mibanda hubungan sajarah jeung budaya anu patali pageuh jeung China atawa India
Burahol ("Stelechocarpus burahol") nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga "Annonaceae"
Burahol diarah buahna pikeun dikonsumsi, tangkal burahol geus jadi maskot/kokojo tiDaerah Istimewa Yogyakarta
Buah burahol baheula dipikaresep ku puteri kraton-kraton di Jawa alatan dipercaya mibanda hasiat ngaleungitkeun bau késang awak sarta cai kahampangan henteu pati hangseur
Tangkalna ajeg kaluhur, jangkungna bisa nepika 25m
Tajukna ngawangun kubah tur méncos kaluhurna (kawas camara) kalayan mibanda dahan anu datar atawa satengah datar
Diaméter tangkalna utamana nepika 40 cm, kelirna coklat-kulawu kolot nepika hideung
Daun wujudna lonyod nepika bundar-telur/bentuk lanset, ukuran (12-27)cm × (5-9)cm, kelirna héjo kolot, henteu buluan, "merontal" ipis; cupat daunna panjang 1,5 cm
Kembang anu jalu jeung anu bikang papisah, mimiti kelirna héjo tuluy robah ngajadi semu bodas, bijilna tina tangkal palebah anu ngajarendil; kembang jalu bijil tina dahan anu geus kolot, bijil ti palebah luhur, ngumpul kurang leuwih aya 8-16 kuntum, diaméterna 1 cm; kembang bikangna ngan aya dina puhu dahan, diaméterna 3 cm
Buahna mibanda 1-13 lambar daun buah wangun kawas buah huni ("berrylike ripe carpels"), panjang cupat buah 8 cm; daun buah anu geus asak wujudna méh buleud, kelirna semu coklat, diameterna 5–6 cm, mibanda sari buah anu bisa dikonsumsi langsung
Sikina wujudna lonyod, lobana 4-6 siki, panjangna kurang leuwih 3 cm, beurat segar 62-105 g, Bagian anu bisa dikonsumsi 49% jeung sikina 27% tina beurat buah seger
Buahna diala mangsa geus asak tur bisa langsung dikonsumsi, kelir dagingna kawas gedang gumading mibanda rasa amis tur buahna anu seungit kembang ros ngahasilkeun ekskresi kana awak (seperti ci kahampangan, késang , jeung ambekan napas) jadi henteu bau
Buah Burahol bisa dimangpaatkeun pikeun ubar, daging buahna pikeun ngalancarkeun kahampangan, nyingkahan radang ginjal sarta bisa nyababkeun mandul/banjir (samentara) ka kaum awéwé
Jadi, ieu burahol sok dimangpaatkeun ku para istri gegedén pikeun seuseungitan atawa parfum jeung alat kontrasepsi KB; di Jawa, sacara tradisional pamangpaatanna ngan di Kasultanan Yogyakarta
Kaina alus pikeun nyieun pakakas rumah tangga, tangkal jeung dahanna anu lempeng bisa dimangpaatekun pikeun bahan bangunan, sarta mibanda kakuatan nu alus cenah bisa tahan nepika 50 taun lamun di keueuman heula saméméhna
Burahol bisa dimangpaatkeun pikeun tutuwuhan hias anu endah, dauna anu bilil rampak bareng kelirna robah tina beureum ngora jadi beureum semu wungu engkena robah deui jadi héjo méncrang
Tangkalna "silindris" atawa piramid mibanda loba dahan, dahan "lateral" anu ngentép sistematik, kalawan sifatna anu "kauliflor (cauliflory)" nambah kaéndahan tangkal burahol
Burahol mikaresep taneuh anu jemlek, loba kapanggih di leuweung "sekunder" di pulo Jawa
Dibudidayakeun salaku tangkal anu diarah buahna, perenahna dina dadatar anu tonggohna 600 m dpl
Melak jeung ngabinihkeun
Tangkal burahol ilaharna dipelak tina binih sikina, tina buahna anu geus asak geuwat sikina dibungbuan sangkan sirungan
Kungsi nancebkeun binih tina sték jeung cangkokan, tapi henteu hirup
Binih tina siki buahna anu geus asak kudu diberesihan heula, tuluy tunda ditempat anu iuh tur garing
Saméméh binih dibungbun kudu didiskarifikasi, ku sabab ieu bibit butuh sababaraha bulan pikeu sirungan
Kacambahna hipogeal, akar tunggangna ngagedéan tur henteu bijil daun
Mimitina ieu binih anu dibungbun téh Lila jadina, nincak bijil daun 3-5 lambar
Tuluy dirintahkeun kana pot atawa wadah séjén
Engké di mana jangkungna geus 0,5-1,0 m bibit dirintahkeun atawa dipelakeun, jarak tina tangkal hiji jeung nu séjénna 6-8 méter
Mangsa ("vegetative phase", "juvenile phase") lilana 6-9 tahun
Hama dan Penyakit
Tacan kungsi aya kabéjakeun ngeunaan hama jeung panyakit anu matak bahaya kana tangkal burahol, ngan waé kudu tetep diriksa tangkalna tina gangguan lalay jeung beurit
Cara nempo buah burahol nu geus asak bisa kijalan dikoét kulitna, Anu geus asak mah katempo jerona konéng atawa coklat ngora(lamun héjo kénéh, hartina masih kénéh ngora)
Dimana usum panén geus deukeut kurang leuwih 1-2 bulan deui, buahna dibungkus kubongsang atawa kantong plastik
Buah burahol bisa awét ditunda dina suhu jero imah, 2-3 minggu
Canting nyaéta pakakas anu dipaké pikeun nyokot malam panas mangsa ngabatik
Canting dijieun tina tambaga kiwari aya ogé anu dijieun tina teflon, gagangna tina awi aya ogé tina kai
anu aya di Museum Nasional Indonesia, Jakarta
Ditengah palebah luhur : canting, pakakas pikeun ngucurkeun lilin/malam; ti kénca ka katuhu: sikat tina tapas kalapa, kaliper beusi jang ngukur, kaliper, capit, palu, jeung kihkir
Bagéan tina canting
Canting diwangun tina tilu bagian: Gedé jeung leutikna nyamplung gumantung kana gambar jeung pola anu bakal dijieun, nyamplung dikerelepkeun kana malam panas sangkan kaeusian
Rupa-rupa canting dumasar kana cucukna
Cucuk canting aya sababaraha rupa gumantung kabutuhan:
Palupuh nyaéta lantéy imah panggung anu dijieun tina tangkal awi beunang nyacah.Palupuh dijieun tina awi leunjeuran panjangna gumantung pangabutuh, awi anu keur meujeuhna lumiat henteu kolot teuing tapi henteu ngora kénéh
Awi keur anu ilahar dipaké palupuh tayalian awi tali, atawa awi surat
Tuar awi anu keur lumiat, sangkan henteu bangga mangsa migawéna sarta hasilna henteu pati méotan
Awi beunang nuar tuluy diberesihan tina regangna ogé sakuriling bubukuanna, kakara dicacah sakurilingna (dibeulah tapi henteu sapat) mimiti ti palebah bukuna diketrék maké péso selang sling palebah unggal bukuna kurang leuwih saramo atawa dua ramo
Awi beunang nya cah kakara di beulah (sapat ngan sabeulah), tuluy diberesihan hinis jeung bukuna anu palebah jerona bari dipoékeun
Déndrit (tina basa Yunani δένδρον "déndron", "tangkal"), atawa déndron, mangrupa salah sahiji cabang tina Neuron panyambungan protoplasmik tina sél saraf anu nyebarkeun stimulasi éléktrokimia anu ditampa ti sél saraf anu séjenna ka jero awak sél, atawa disebut ogé salaku soma, ti neuron (tempat pikeun ngaproyéksikeun déndrit)
Stimulasi listrik dikirimkeun kana déndrit ku hulu neuron (biasana ngaliwatan akson) ngaliwatan sinapsis anu perenahna di sababaraha titik sapanjang tangkal dendritik
Déndrit nyekelan peran anu kritis dina ngahijikeun input sinaptik jeung dina nangtukeun nepi ka mana poténsi tindakan nu dihasilkeun ku neuron
Arborisasi dendritik atawa pancabangan déndritik, mangrupa prosés biologis multi-léngkah ku cara neuron ngawangun tangkal jeung cabang dendritik anyar pikeun nyiptakeun sinapsis anu anyar
Morfologi déndrit jiga kapadetan cabang jeung pola pangelompokan aya hubunganana pisan jeung fungsi neuron
Malformasi déndrit ogé patali jeung gangguan fungsi sistem saraf
Sababaraha gangguan anu aya hubunganana jeung malformasi déndrit nyaéta autismeu, déprési, skizofrénia, sindrom Down jeung kahariwangan
Sababaraha kelas déndrit ngandung proyéksi leutik anu disebut cucuk dendritik anu ningkatkeun sipat réséptif déndrit pikeun ngisolasikeun spésifisitas sinyal
Ngaronjatna kagiatan saraf jeung pangwangunan potensiasi jangka panjang dina tulang tonggong déndritik ngarobah ukuran, bentuk, jeung konduksi
Kamampuan pikeun tumuwuhna déndritik dianggap mibanda peran dina narima pangatikan jeung ngabentuk mémori
Aya saloba 15.000 cucuk per sél, anu masing-masing fungsina salaku prosés postinaptik pikeun akson presinaptik individual
Pacabangan dendritik bisa leuwih lega deui, contona dina sababaraha kasus, bisa mahi saloba 100.000 input ka hiji neuron
Déndrit mangrupa salah sahiji tina dua jenis tonjolan protoplasmik anu kaluar tina awak sél neuron, anu séjénna mangrupa akson
Akson bisa dibédakeun tina déndrit ku sababaraha fitur kaasup bentuk, panjang, sareng fungsina
Dendrites sering kali langsing dina bentuk sareng langkung pondok, sedengkeun akson condong ngajaga radius konstan sareng relatif panjang
Ilaharna, akson ngirimkeun sinyal éléktrokimia sareng dendrites nampi sinyal éléktrokimia, sanaos sababaraha jinis neuron dina spésiés tangtu kakurangan akon sareng ngan saukur ngirimkeun sinyal ngalangkungan dendritesna
Dendrites nyayogikeun luas permukaan anu diperbesar pikeun nampi sinyal tina tombol terminal tina akson anu sanésna, sareng aksonna ogé biasana dibagi-bagi di ujung na kana seueur cabang ( telodendria ) anu masing-masing tungtungna terminal saraf, ngamungkinkeun sinyal kimia ngalirkeun sakaligus pikeun seueur sél targét
Ilaharna, nalika sinyal éléktrokimia ngarangsang neuron, éta lumangsung dina dendrite sareng nyababkeun parobahan poténsial listrik dina mémbran mémbran neuron
Parobihan dina poténsi mémbran sacara pasip bakal sumebar ka dendrite tapi janten lemah sareng jarak tanpa poténsi tindakan
Poténsi tindakan nyebarkeun kagiatan listrik sapanjang mémbran dendrites neuron kana awak sél teras afferently turun panjang akon kana terminal akson, di mana éta micu sékrési neurotransmitter kana beulahan synaptic
Nanging, sinapsis anu ngalibatkeun dendrites ogé tiasa janten axodendritic, ngalibetkeun sinyal akson pikeun dendrite, atanapi dendrodendritic, ngalibetkeun sinyal antara dendrites
Autaps mangrupikeun sinaps di mana akon hiji neuron ngirimkeun sinyal ka dérditna sorangan
Aya tilu jinis utama neuron; multipolar, bipolar, sareng unipolar
Neuron multipolar, sapertos anu dipidangkeun dina gambar, diwangun ku hiji akson sareng seueur tangkal dendritik
Sél piramida mangrupikeun neuron kortikal multipolar sareng awak sél bentukna piramida sareng dendrites ageung disebat dendrit apical anu dugi ka permukaan korteks
Neuron bipolar ngagaduhan hiji akson sareng hiji tangkal dendritik dina tungtung tungtung awak sél
Neuron unipolar gaduh gagang anu ngalegaan tina awak sél anu kapisah janten dua dahan anu hiji ngandung dendrites sareng anu sanésna nganggo tombol terminal
Dendrites unipolar dipaké pikeun ngadeteksi rangsangan indrawi sapertos touch atanapi suhu
Istilah "déndrit" mimiti dipaké dina taun 1889 ku Wilhelm His pikeun ngajelaskeun jumlah "prosés protoplasmik" anu langkung alit anu napel kana sél saraf
Ahli anatomis Jérman Otto Friedrich Karl Deiters umumna dikredit ku pamanggihan akson ku ngabédakeun éta sareng dendrites
Sababaraha rékaman intrasélular munggaran dina sistim saraf dilakukeun dina akhir taun 1930an ku Kenneth S. Cole sareng Howard J. Curtis
Swiss Rüdolf Albert von Kölliker sareng Jérman Robert Remak mangrupikeun anu pangpayunna ngaidentipikasi sareng ngabentuk segmen awal akson
Alan Hodgkin sareng Andrew Huxley ogé padamelan akson raksasa cumi (1939) sareng ku 1952 aranjeunna parantos kéngingkeun gambaran kuantitatif lengkep dasar ionik tina poténsi aksi, ngarah nyusun modél Hodgkin – Huxley
Hodgkin sareng Huxley dilélér babarengan Hadiah Nobel pikeun karya ieu di 1963
Formula anu merinci kalakuan axonal diperpanjang ka vertebrata dina persamaan Frankenhaeuser – Huxley
Louis-Antoine Ranvier mangrupikeun anu pangpayunna ngajelaskeun sela atanapi titik anu dipendakan dina akson sareng pikeun sumbangan ieu fitur-fitur aksonon ieu ayeuna biasa disebut salaku Node of Ranvier
Santiago Ramón y Cajal, saurang anatomis Spanyol, ngusulkeun yén akson mangrupikeun komponén kaluaran neuron
Anjeunna ogé ngajukeun yén neuron mangrupikeun sél diskrit anu saling komunikasi ngalangkungan sambungan khusus, atanapi spasi, antara sél, anu ayeuna dikenal salaku sinapsis
Ramón y Cajal ningkatkeun prosés noda pérak anu katelah metode Golgi, anu parantos dikembangkeun ku sainganna, Camillo Golgi
Nalika ngembangkeun déndrit, sababaraha faktor bisa ngaruh kana diférénsiasi
Diantarana nyaéta modulasi input indera, polutan lingkungan, suhu awak, jeung pamakéan narkoba
Salaku conto, beurit anu diangkat ti lingkungan anu poék dipendakan mibanda jumlah tulang tonggong dina sél piramida anu aya dina korteks visual primér sareng parobihan anu nyata dina distribusi dendrite branching dina lapisan 4 sél stellat
Ékspérimén anu dilakukeun dina vitro sareng vivo parantos nunjukkeun yén ayana afferents sareng aktivitas input per se tiasa modulate pola di mana dendrites ngabedakeun
Saeutik dipikaterang ngeunaan prosés anu dendrites orientasi nyalira dina vivo sareng dipaksa nyiptakeun pola cabang anu rumit anu unik pikeun tiap kelas neuron khusus
Hiji téori ngeunaan mékanisme pamekaran dendritik arbor nyaéta Hipotésis Synaptotropic
Hipotesis synaptotropic ngajukeun yén input tina presynaptic kana sél postsynaptic (sareng kematangan input sinaptik anu ngagumbirakeun) antukna tiasa ngarobih jalan pembentukan sinaps dina dendritic sareng axonal arbor
Pembentukan sinaps ieu diperyogikeun pikeun ngembangkeun struktur neuron dina otak anu fungsina
Kasaimbangan antara biaya metabolisme tina elaborasi dendritik sareng kabutuhan pikeun nutupan médan reseptip panginten tiasa ngukur ukuran sareng bentuk dendrites
Asép Sunandar Sunarya kompléks isyarat ékstrélélular sareng intrasélular modél pangembangan dendrite kalebet faktor transkripsi, interaksi reséptor-ligand, sababaraha jalur sinyal, mesin tarjamahan lokal, unsur siktoskeletal, pospasi Golgi sareng endosom
Ieu nyumbang kana panataan dendrites dina awak sél masing-masing sareng panempatan dendrites ieu dina sirkuit neuron
Salaku conto, éta nunjukkeun yén β-actin zipcode beungkeutan protéin 1 (ZBP1) nyumbang kana cabang dendritik anu pas
Faktor transkripsi penting anu kalebet dina morfologi dendrites kalebet CUT, Abrupt, Collier, Spineless, ACJ6 / drifter, CREST, NEUROD1, CREB, NEUROG2 jst
Protéin anu disékrésikeun sareng reséptor permukaan sél kalebet neurotrofin sareng reséptor tirosin kinase, BMP7, Wnt / disheveled, EPHB 1-3, Semaphorin / plexin-neuropilin, slit-robo, netrin-frazzled, reelin
Rac, CDC42 sareng RhoA janten régulator cytoskeletal sareng protéin motor kalebet KIF5, dynein, LIS1
Jalan sekretaris sareng endositik anu penting ngendalikeun kamekaran dendritik kalebet DAR3 / SAR1, DAR2 / Sec23, DAR6 / Rab1 jsb
Sadaya molekul ieu saling saling hubungan dina ngadalikeun morphogenesis dendritic kalebet akuisisi jinis arborisasi dendritik khusus, régulasi ukuran dendrite sareng organisasi dendrites anu asalna tina neuron anu béda
Struktur sareng cabang tina dendrites neuron, ogé kasadiaan sareng variasi konduktansi ion gated voltase, kuat mangaruhan kumaha neuron ngahijikeun input ti neuron sanés
Integrasi ieu duanana temporal, ngalibetkeun kasimpulan rangsangan anu dugi ka gancang, ogé spasial, anu nyababkeun agregasi input ngagumbirakeun sareng ngahambat tina cabang anu misah
Dendrites sakalina panginten ngan saukur nganterkeun stimulasi listrik sacara pasip
Transmisi pasip ieu hartosna yén parobihan voltase anu diukur dina awak sél mangrupikeun akibat tina aktivasi sinaps distal nyebarkeun sinyal listrik kana awak sél tanpa bantosan saluran ion gated voltase
Téori kabel pasip ngajelaskeun kumaha parobihan voltase di lokasi anu tangtu dina dendrite ngirimkeun sinyal listrik ieu ngalangkungan sistem konéksi dendrite anu bénten-diaméterna, panjangna, sareng sipat listrik
Dumasar kana téori kabel pasip, urang tiasa ngalacak kumaha parobihan morfologi dendritik neuron mangaruhan tegangan mémbran dina awak sél, sahingga kumaha variasi dina arsitéktur dendrite mangaruhan ciri kaluaran neuron sacara umum
Sinyal éléktrokimia disebarkeun ku poténsial aksi anu ngamangpaatkeun saluran ion tegangan-gated antarmembran pikeun ngangkut ion natrium, ion kalsium, sareng ion kalium
Unggal spésiés ion gaduh saluran protéinina masing-masing aya dina lipid bilayer mémbran sél
Membran sél neuron nutupan akson, awak sél, dendrites, jst
Saluran protéin tiasa bénten antara spésiés kimia dina jumlah voltase aktivasina anu diperyogikeun sareng durasi aktivasina
Poténsi aksi dina sél sato dihasilkeun ku saluran ion natrium-gated atanapi kalsium-gerbang dina mémbran plasma
Saluran ieu ditutup nalika poténsi mémbran caket, atanapi dina, poténsi sél sél
Saluranna bakal mimiti kabuka upami poténsi mémbran naék, ngamungkinkeun natrium atanapi ion kalsium ngalir kana sél
Nalika langkung seueur ion lebet kana sél, poténsi mémbran terus ningkat
Prosésna teras dugi ka sadaya saluran ion kabuka, nyababkeun paningkatan gancang dina poténsi mémbran anu teras micu turunna poténsi mémbran
Dépolarisasi disababkeun ku nutup saluran ion anu nyegah ion natrium tina lebet kana neuron, sareng aranjeunna teras diangkut sacara aktif kaluar tina sél
Saluran kalium teras diaktipkeun, sareng aya aliran luar ion kalium, balikkeun gradién éléktrokimia kana poténsi istirahat
Saatos poténsi tindakan parantos kajantenan, aya pergeseran négatip samentawis, anu disebat afterhyperpolarization atanapi jaman réfraktori, kusabab arus kalium tambahan
Ieu mékanisme anu nyegah poténsial tindakan tina ngumbara deui sapertos anu nembé sumping
Fitur penting séjén dendrites, dikaruniai konduktivitas gated voltase aktifna, nyaéta kamampuanna pikeun ngirim poténsial aksi balik ka arbor dendritik
Dipikawanoh salaku poténsi tindakan anu nyebarkeun deui, sinyal ieu ngaleungitkeun arbor dendritik sareng nyayogikeun komponén penting pikeun modulasi sinaps sareng potentiation jangka panjang
Saterasna, karéta poténsial tindakan balik-nyebarkeun sacara artifisial dihasilkeun dina soma tiasa nyababkeun poténsi aksi kalsium ( paku dendritik ) di zona inisiasi dendritik dina sababaraha jinis neuron
Dendrites sorangan sigana sanggup ngarobih palastik nalika hirup sawawa sato, kaasup invertebrata
Dendrites neuron ngagaduhan sababaraha kompartemen anu dikenal salaku unit fungsional anu tiasa ngitung rangsangan anu datang
Unit fungsional ieu kalibet dina ngolah input sareng diwangun ku subdomain dendrites sapertos duri, dahan, atanapi pengelompokan dahan
Ku alatan éta, plastisitas anu nyababkeun parobahan struktur dendrite bakal mangaruhan komunikasi sareng pamrosésan dina sél
Salila ngembangkeun, morfologi dendrite dibentuk ku program intrinsik dina génom sél sareng faktor ékstrinsik sapertos sinyal tina sél anu sanés
Tapi dina kahirupan déwasa, sinyal ékstrinsik janten langkung pangaruh sareng nyababkeun parobahan anu langkung signifikan dina struktur dendrite dibandingkeun sareng sinyal intrinsik nalika dikembangkeun
Dina bikang, struktur dendritic tiasa robih akibat tina kaayaan fisiologis anu diakibatkeun ku hormon salami periode sapertos kakandungan, laktat, sareng nuturkeun siklus estrous
Ieu katingali khusus dina sél piramida daérah CA1 tina hippocampus, di mana kapadetan dendrites tiasa bénten-bénten dugi ka 30%
Sarikaya () nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga "Annonaceae"
Buah sarikaya wujudna buleud kalawan kulit luarna ngajarendil kawas nangka sirsak
Daging buahna bodas tur mibanda rasa amis jeung kaangseu seungit
Tutuwuhan ieu kasebut rungkun daunna ieu henteu ngarangrangan, jangkungna nepi ka 8 m. Daunna paselang seling, ukuranana 7–12 cm panjangna, jeung rubakna 3–4 cm
Bungana bijil tina tandan lobana 3-4, ukuran kembangna 2–3 cm, mibanda genep daun kembang/kelopak, konéng - héjo borontok wungu di handapna
Buah remenna buleud aya ogé anu monyong kawas buah tangkal camara, diaméter 6–10 cm, kalawan kulit luarna ngajarendul kawas sisitan
Daging buahna bodas, mibanda rasa kawas podeng
Sarikaya loba mibanda énergi makanan ogé mangrupi sumber zat besi anu saé
Digunakeun ku masyarakat di India pikeun ngaramu ubar nyuburkeun rambut
Sikina ogé bisa ditutu sarta diulaskeun kana kulit sirah, pikeun ngabasmi kutu atawa otét
Sagigireun bisa dikonsumsi tur matak seger, siki buah sarikaya tiasa dijantenkeun péstisida sayuran
Sapertos sari pati siki sarikaya dipaké pikeun gabasmi hama hileud Spodopteralitura, Plutella xylostella, sareng rinyuh taneuh
Ékstrak sikina berfungsi salaku racun lambung dina hama serangga ieu.Srikaya juga memiliki manfaat untuk ibu hamil
ᮊᮝᮜᮤ ᮑᮆᮒ ᮠᮤᮏᮤ ᮊᮎᮙᮒᮔ᮪ ᮓᮤ ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮎᮤᮃᮙᮤᮞ᮪, ᮕᮢᮧᮕᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪, ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ
ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ (Basa Sunda) ᮑᮆᮒ ᮘᮞ ᮔᮥ ᮓᮤᮕᮊᮦ ᮊᮥ ᮊᮥᮛᮀ ᮜᮩᮝᮤᮂ |᮴᮱| ᮏᮥᮒ ᮏᮜ᮪ᮙ ᮓᮤ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪ ᮊᮥᮜᮧᮔ᮪ ᮕᮥᮜᮧ ᮏᮝ ᮃᮒᮝ |᮱᮳|,|᮶| ᮕᮨᮁᮞᮦᮔ᮪ ᮒᮤ ᮕᮧᮕᮥᮜᮞᮤ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ
ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮃᮞᮥᮕ᮪ ᮊᮔ ᮊᮥᮜᮝᮁᮌ ᮘᮞ ᮃᮅᮞ᮪ᮒᮢᮧᮔᮦᮞᮤᮃ - ᮙᮜᮚᮧ-ᮕᮧᮜᮤᮔᮦᮞᮤᮃ - ᮙᮜᮚᮧ ᮊᮥᮜᮧᮔ᮪-ᮕᮧᮜᮤᮔᮦᮞᮤᮃ - ᮞᮥᮔ᮪ᮓᮤᮊ᮪ ᮔᮥ ᮙᮤᮘᮔ᮪ᮓ ᮞᮘᮘᮛᮠ ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪/ᮜᮧᮌᮒ᮪ ᮓᮥᮙᮞᮁ ᮕᮓᮥᮙᮥᮊᮔ᮪ ᮏᮜ᮪ᮙᮔ: ᮕᮛᮠᮤᮃᮍᮔ᮪ ᮒᮦᮂ ᮝᮤᮜᮚᮂ ᮔᮥ ᮕᮀᮜᮧᮘᮔ ᮓᮤ ᮒᮒᮁ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ, ᮙᮤᮔᮀᮊ ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪ ᮅᮒᮙ (ᮘᮞ ᮜᮥᮜᮥᮌᮥ) ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮔᮥ ᮓᮤᮃᮏᮁᮊᮩᮔ᮪ ᮒᮤ ᮙᮤᮙᮤᮒᮤ ᮞᮊᮧᮜ ᮓᮞᮁ (ᮞ᮪ᮓ᮪) ᮔᮨᮕᮤ ᮊ ᮞ᮪ᮙ᮪ᮃ (ᮞᮨᮊᮧᮜᮂ ᮙᮨᮔᮨᮍᮂ ᮃᮒᮞ᮪) ᮞᮀᮌᮩᮞ᮪ ᮊᮜᮥᮃᮁ ᮊᮕᮥᮒᮥᮞᮔ᮪ ᮒᮤ ᮌᮥᮘᮨᮁᮔᮥᮁ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪
ᮊᮜᮥᮀᮌᮥᮠᮔ᮪ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ
ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮙᮀᮛᮥᮕ ᮘᮞ ᮄᮔ᮪ᮓᮥᮀ ᮅᮛᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ, ᮘᮧᮂ ᮃᮔᮥ ᮓᮥᮙᮥᮊ᮪ ᮓᮤ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪, ᮘᮧᮂ ᮓᮤ ᮞᮜᮥᮃᮛᮩᮔᮔ ᮔᮥ ᮃᮚ ᮒᮩᮛᮩᮂ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪
ᮏᮥᮙᮣᮂ ᮕᮑᮒᮥᮁᮔ ᮇᮌᮦ ᮊᮄᮒᮥᮀ ᮛᮦᮃ, ᮙᮜᮂ ᮊᮃᮞᮥᮕ᮪ ᮘᮞ ᮓᮆᮛᮂ ᮊᮓᮥᮃ ᮕᮀᮌᮨᮓᮦᮔ ᮓᮤ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ ᮞᮀᮌᮩᮞ᮪ ᮘᮞ ᮏᮝ
ᮞᮘᮓ ᮕᮥᮞᮩᮁ ᮓᮚᮩᮂ ᮊᮛᮦᮞᮤᮓᮦᮔᮔ᮪ ᮕᮢᮤᮃᮍᮔ᮪ ᮓᮤᮕᮤᮔ᮪ᮓᮂᮊᮩᮔ᮪ ᮒᮤ ᮎᮤᮃᮔ᮪ᮏᮥᮁ ᮊ ᮘᮔ᮪ᮓᮥᮀ, ᮊᮜᮥᮀᮌᮥᮠᮔ᮪ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮒᮦᮂ ᮏᮓᮤ "ᮘᮞ ᮕᮢᮤᮘᮥᮙᮤ."
ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮓᮤ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪ ᮘᮔ᮪ᮓᮥᮀ ᮜᮩᮝᮤᮂ ᮜᮥᮠᮥᮀ ᮊᮜᮥᮀᮌᮥᮠᮔᮔ ᮒᮤᮘᮒᮔ᮪ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪ ᮞᮦᮏᮦᮔ᮪ᮔ
ᮞᮙᮜᮂ ᮓᮤᮔ ᮜᮙ᮪ᮘᮛᮔ᮪ ᮔᮌᮛ ("ᮞ᮪ᮒᮃᮒ᮪ᮞ᮪ᮘᮣᮓ᮪") ᮔᮧ
|᮱᮲᮵| ᮒᮅᮔ᮪ |᮱᮸᮹᮳|, ᮃᮚᮒ᮪ |᮶|, ᮓᮤᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ "ᮘᮞ ᮕᮢᮤᮘᮥᮙᮤ ᮃᮔᮥ ᮓᮤᮃᮏᮁᮊᮩᮔ᮪ ᮓᮤ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪ ᮒᮦᮂ ᮑᮆᮒ "ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮘᮔ᮪ᮓᮥᮀ"
ᮑ ᮒᮤ ᮠᮛᮤᮒ ᮙᮥᮔ᮪ᮎᮥᮜ᮪ᮔ ᮞᮨᮞᮨᮘᮥᮒᮔ᮪ "ᮘᮞ ᮞᮊᮧᮜ", ᮑᮆᮒ ᮘᮞ ᮃᮔᮥ ᮓᮤᮃᮏᮁᮊᮩᮔ᮪ ᮓᮤ ᮞᮊᮧᮜ-ᮞᮊᮧᮜ
ᮒᮤ ᮓᮤᮑ ᮞᮨᮞᮨᮘᮥᮒᮔ᮪ ᮘᮞ ᮞᮊᮧᮜ ᮒᮦᮂ ᮛᮧᮘᮂ ᮓᮩᮄ ᮏᮓᮤ "ᮘᮞ ᮜᮥᮜᮥᮌᮥ" ᮃᮒᮝ "ᮘᮞ ᮘᮊᮥ"
ᮃᮒᮥᮂ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪ ᮘᮔ᮪ᮓᮥᮀ ᮇᮌᮦ ᮛᮧᮘᮂ ᮏᮓᮤ "ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮜᮥᮜᮥᮌᮥ" ᮃᮒᮝ "ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮘᮊᮥ."
ᮄᮞ᮪ᮒᮤᮜᮂ ᮘᮞ ᮜᮥᮜᮥᮌᮥ (ᮘᮊᮥ) ᮒᮦᮂ ᮊᮥᮓᮥᮔ ᮙᮂ ᮓᮤᮕᮒᮩᮀᮒᮩᮀᮊᮩᮔ᮪ ᮏᮩᮀ "ᮘᮞ ᮒᮩ ᮜᮥᮜᮥᮌᮥ (ᮒᮩ ᮘᮊᮥ)"
ᮍᮔ᮪ ᮕᮦᮓᮂ ᮓᮤᮔ ᮊᮠᮤᮛᮥᮕᮔ᮪ ᮙᮞᮛᮊᮒ᮪ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮙᮥᮔ᮪ᮎᮥᮜ᮪ ᮄᮞ᮪ᮒᮤᮜᮂ "ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪" ᮙᮤᮔᮀᮊ ᮜᮜᮝᮔᮔ᮪ ᮒᮤᮔ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮜᮥᮜᮥᮌᮥ
ᮃᮛᮤ ᮘᮞ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪ ᮜᮥᮙᮊᮥᮔ ᮅᮊᮥᮁ ᮓᮤ ᮝᮤᮜᮚᮂ-ᮝᮤᮜᮚᮂ ᮔᮥ ᮒᮀᮒᮥ ᮝᮥᮀᮊᮥᮜ᮪, ᮊᮓᮀ ᮊᮥ ᮅᮛᮀ ᮘᮔ᮪ᮓᮥᮀ ᮙᮂ ᮊᮥᮛᮀ ᮍᮁᮒᮤ ᮜᮙᮥᮔ᮪ ᮅᮛᮀ ᮞᮜᮥᮃᮛᮩᮔ᮪ ᮘᮔ᮪ᮓᮥᮀ ᮊᮧᮙᮥᮔᮤᮊᮞᮤ ᮍᮌᮥᮔᮊᮩᮔ᮪ ᮘᮞ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪
ᮓᮤᮔ ᮘᮞ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪ ᮒᮦᮂ ᮔᮥ ᮠᮞ᮪ᮔ ᮜᮄᮔ᮪ ᮅᮊᮥᮁ ᮓᮤᮊ᮪ᮞᮤ&lt;ᮔᮧᮝᮤᮊᮤ/&gt;ᮔ ᮝᮥᮀᮊᮥᮜ᮪, ᮒᮕᮤ ᮜᮨᮔ᮪ᮒᮧᮀ ᮃᮒᮝ ᮜᮌᮥ ᮊᮜᮤᮙᮂᮔ ᮇᮌᮦ ᮊᮓᮀ ᮘᮦᮓ-ᮘᮦᮓ ᮅᮀᮌᮜ᮪ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪ᮔ
ᮙᮀᮞ ᮄ (ᮞᮙᮦᮙᮦᮂ ᮃᮘᮓ᮪ ᮊ-|᮱᮶| ᮙ᮪)
ᮔᮨᮕᮤ ᮊ ᮒᮅᮔ᮪ |᮱᮶᮰᮰| ᮙᮞᮦᮠᮤ, ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮒᮦᮂ ᮙᮍᮢᮥᮕ ᮘᮞ ᮔᮌᮛ ᮓᮤ ᮊᮛᮏᮃᮔ᮪ ᮞᮜᮊᮔᮌᮛ, ᮌᮜᮥᮂ, ᮊᮝᮜᮤ, ᮏᮩᮀ ᮕᮏᮏᮛᮔ᮪
ᮓᮤᮔ ᮄᮉ ᮙᮀᮞ, ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮃᮞᮥᮕᮔ᮪ ᮊᮔ ᮘᮞ ᮞᮔ᮪ᮞᮊᮨᮁᮒ ᮞᮕᮨᮁᮒᮤ ᮃᮔᮥ ᮊᮒᮦᮙ᮪ᮘᮧᮀ ᮓᮤᮔ ᮕᮢᮞᮞ᮪ᮒᮤ ᮒᮤᮒᮤᮀᮌᮜ᮪ ᮕᮥᮁᮔᮝᮁᮙᮔ᮪, ᮙᮜᮂ ᮃᮊ᮪ᮞᮛᮔ ᮇᮌᮦ ᮙᮊᮦ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮕᮜᮣᮝ
ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮜᮙ᮪ ᮠᮛᮤᮒ ᮓᮤᮕᮊᮦ ᮓᮤᮔ ᮝᮤᮓᮀ ᮊᮔᮌᮛᮃᮔ᮪, ᮊᮞᮨᮔᮤᮃᮔ᮪, ᮏᮩᮀ ᮊᮠᮤᮛᮥᮕᮔ᮪ ᮞᮕᮧᮕᮧᮆ, ᮜᮧᮘ ᮊᮤᮒᮘ᮪ ᮃᮌᮨᮙᮔ᮪ ᮃᮔᮥ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮓᮤᮔ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮞᮁᮒ ᮍᮌᮥᮔᮊᮩᮔ᮪ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮥᮔ ᮞᮕᮨᮁᮒᮤ "ᮔᮞ᮪ᮊᮂ ᮞᮀᮠᮡᮀ ᮞᮤᮊ᮪ᮞ ᮊᮔ᮪ᮓᮀ ᮊᮛᮨᮞᮤᮃᮔ᮪", "ᮎᮛᮤᮒ ᮕᮛᮠᮡᮍᮔ᮪", "ᮃᮙᮔᮒ᮪ ᮌᮜᮥᮀᮌᮥᮀ", ᮏᮩᮀ "ᮌᮥᮛᮥ ᮒᮜᮕᮊᮔ᮪"
ᮙᮀᮞ ᮄᮄ (ᮞᮘᮓ ᮃᮘᮓ᮪ ᮊ-|᮱᮶| ᮙ᮪)
ᮓᮤᮔ ᮄᮉ ᮙᮀᮞ, ᮒᮒᮁ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮎᮤᮎᮤᮍᮔ᮪ ᮊᮥ ᮙᮒᮛᮙ᮪
ᮔᮥ ᮊᮕᮍᮛᮥᮠᮔ᮪ ᮕᮀᮌᮨᮓᮦᮔ ᮓᮤᮔ ᮝᮤᮓᮀ ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮠᮔ᮪, ᮘᮞ, ᮏᮩᮀ ᮊᮞᮥᮞᮞ᮪ᮒᮢᮃᮔ᮪
ᮓᮤᮔ ᮄᮉ ᮃᮘᮓ᮪, ᮙᮤᮙᮤᮒᮤ ᮃᮚ ᮊᮧᮔ᮪ᮞᮦᮕ᮪ ᮅᮔ᮪ᮓᮊ᮪-ᮅᮞᮥᮊ᮪ ᮘᮞ ᮔᮥ ᮞᮛᮥᮃ ᮏᮩᮀ ᮅᮀᮌᮂ-ᮅᮀᮌᮥᮂ ᮘᮧᮞᮧ (ᮏᮝ)
ᮜᮤᮃᮔ᮪ ᮒᮤ ᮆᮒ, ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮜᮧᮘ ᮓᮤᮙᮨᮊᮁᮊᮩᮔ᮪ ᮓᮤᮔ ᮝᮤᮓᮀ ᮊᮞᮥᮞᮞ᮪ᮒᮢᮃᮔ᮪, ᮅᮒᮙᮔ ᮝᮍᮥᮔ᮪ ᮕᮥᮄᮞᮤ (ᮕᮥᮕᮥᮂ)
ᮙᮜᮂ ᮊᮞᮥᮞᮞ᮪ᮒᮢᮃᮔ᮪ ᮠᮛᮤᮒ (ᮕᮥᮕᮥᮂ) ᮓᮤᮃᮀᮌᮕ᮪ ᮕᮍᮌᮥᮀᮔ ᮊᮥ ᮞᮘᮘ᮪ ᮓᮤᮕᮊᮦ ᮊᮥ ᮕᮛ ᮙᮦᮔᮊ᮪ ᮏᮩᮀ ᮎᮨᮔ᮪ᮓᮤᮊᮤᮃᮝᮔ᮪ ᮃᮜᮙ᮪ ᮠᮛᮤᮒ
ᮙᮀᮞ ᮄᮄᮄ (|᮱᮸᮰᮰|-|᮱᮹᮰᮰| ᮙ᮪)
ᮓᮤᮔ ᮄᮉ ᮙᮀᮞ, ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮙᮤᮙᮤᮒᮤ ᮊᮞᮨᮞᮨᮜᮔ᮪ ᮊᮥ ᮘᮞ ᮝᮜᮔ᮪ᮓ, ᮍᮜᮤᮝᮒᮔ᮪ ᮕᮛ ᮘᮥᮕᮒᮤ ᮏᮩᮀ ᮕᮌᮝᮦ ᮝᮜᮔ᮪ᮓ
ᮙᮦᮙᮀ ᮠᮛᮤᮒ ᮙᮂ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮒᮦᮂ ᮌᮩᮞ᮪ ᮃᮚ ᮓᮤᮔ ᮌᮨᮀᮌᮨᮙᮔ᮪ ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮂ ᮠᮤᮔ᮪ᮓᮤᮃ ᮝᮜᮔ᮪ᮓ, ᮑ ᮠᮛᮤᮒ ᮙᮨᮓᮜ᮪ᮔ ᮘᮥᮊᮥ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮔᮥ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮊᮥ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮜᮒᮦᮔ᮪ ᮒᮦᮂ
ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮙᮤᮙᮤᮒᮤ ᮓᮤᮏᮓᮤᮊᮩᮔ᮪ ᮅᮜᮤᮊᮔ᮪ ᮘᮀᮞ ᮓᮩᮍᮩᮔ᮪ ᮅᮒᮙᮔ ᮘᮀᮞ ᮝᮜᮔ᮪ᮓ, ᮞᮜᮤᮃᮔ᮪ ᮒᮤ ᮆᮒ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮇᮌᮦ ᮙᮤᮙᮤᮒᮤ ᮊᮃᮞᮥᮕᮔ᮪ ᮘᮞ ᮙᮜᮚᮥ ᮓᮩᮄᮂ
ᮠᮛᮤᮒ ᮃᮚ ᮊᮒᮀᮒᮥᮃᮔ᮪ ᮒᮤ ᮘᮀᮞ ᮝᮜᮔ᮪ᮓ ᮞᮀᮊᮔ᮪ ᮘᮀᮞ ᮕᮢᮤᮘᮥᮙᮤ, ᮊᮃᮞᮥᮕ᮪ ᮅᮛᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮥᮓᮥ ᮍᮌᮥᮔᮊᮩᮔ᮪ ᮘᮞ ᮙᮜᮚᮥ ᮙᮤᮔᮀᮊ "ᮜᮤᮍᮥᮃ ᮖᮢᮔ᮪ᮎ"-ᮔ (ᮎᮧᮔ᮪ᮒᮧᮔ ᮃᮚ ᮓᮤᮔ ᮝᮝᮎᮔ᮪ ᮕᮔ᮪ᮏᮤ ᮝᮥᮜᮥᮀ ᮒᮅᮔ᮪ |᮱᮸᮷᮶|)
ᮙᮀᮞ ᮄᮗ᮪ (|᮱᮹᮰᮰|-|᮱᮹᮴᮵| ᮙ᮪)
ᮓᮤᮔ ᮄᮉ ᮙᮀᮞ, ᮞᮊᮧᮜ-ᮞᮊᮧᮜ ᮘᮩᮊᮤ ᮛᮦᮃ, ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮒᮨᮛᮥᮞ᮪ ᮓᮤᮌᮥᮔᮊᮩᮔ᮪ ᮞᮁᮒ ᮓᮤᮃᮏᮁᮊᮩᮔ᮪ ᮓᮤ ᮞᮊᮧᮜ-ᮞᮊᮧᮜ
ᮕᮛ ᮕᮔᮜᮥᮀᮒᮤᮊ᮪ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮘᮩᮊᮤ ᮜᮧᮘ ᮓᮩᮄᮂ, ᮘᮧᮂ ᮘᮀᮞ ᮓᮩᮍᮩᮔ᮪ ᮃᮒᮝ ᮅᮛᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓᮔ ᮞᮧᮛᮍᮔ᮪, ᮘᮩᮊᮤ ᮒᮦᮙ᮪ᮘᮧᮀ ᮘᮆ ᮕᮍᮛᮥᮂ ᮘᮞ ᮝᮜᮔ᮪ᮓ ᮊᮔ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮒᮦᮂ, ᮔᮨᮕᮤ ᮊ ᮠᮛᮤᮒ ᮙᮂ ᮒᮩ ᮞᮉᮒᮤᮊ᮪ ᮅᮛᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮔᮥ ᮑᮛᮤᮒᮔ ᮓᮤᮛᮩᮙ᮪ᮘᮩᮚ᮪ ᮊᮥ ᮘᮞ ᮝᮜᮔ᮪ᮓ, ᮅᮒᮙᮔ ᮊᮇᮙ᮪ ᮕᮜᮏᮁ
ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮕᮎᮙ᮪ᮕᮥᮁ ᮏᮩᮀ ᮘᮞ ᮃᮛᮘ᮪, ᮏᮝ, ᮙᮜᮚᮥ, ᮏᮩᮀ ᮝᮜᮔ᮪ᮓ ᮓᮤᮕᮊᮦ ᮓᮤᮔ ᮝᮤᮓᮀ ᮃᮒᮤᮊᮔ᮪ ᮏᮩᮀ ᮊᮘᮥᮓᮚᮃᮔ᮪, ᮕᮤᮊᮩᮔ᮪ ᮔᮥᮜᮤᮞ᮪ᮊᮩᮔᮔ ᮌᮩᮞ᮪ ᮕᮢᮂ ᮙᮊᮦ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮜᮒᮦᮔ᮪
ᮓᮤᮔ ᮄᮉ ᮙᮀᮞ, ᮙᮨᮓᮜ᮪ ᮕᮥᮞ᮪ᮒᮊᮙᮀᮞ ᮏᮩᮀ ᮊᮜᮝᮁᮒ ᮓᮤᮔ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮞᮕᮨᮁᮒᮤ "ᮕᮕᮆᮞ᮪ ᮔᮧᮔᮧᮙᮔ᮪" (|᮱᮹᮱᮵|), "ᮕᮞᮧᮈᮔ᮪ᮓᮔ᮪" (|᮱᮹᮱᮷|), "ᮕᮧᮈᮞᮊ ᮞᮧᮈᮔ᮪ᮓ" (|᮱᮹᮲᮳|), ᮏᮩᮀ "ᮞᮤᮕᮒᮠᮧᮈᮔᮔ᮪" (|᮱᮹᮲᮳|)
ᮙᮀᮞ ᮗ᮪ (|᮱᮹᮴᮵|-ᮊᮤᮝᮛᮤ)
ᮙᮀᮞ ᮒᮤ ᮒᮅᮔ᮪ |᮱᮹᮴᮵| ᮔᮨᮕᮤ ᮊ ᮊᮤᮝᮛᮤ ᮞᮧᮊ᮪ ᮓᮤᮞᮨᮘᮥᮒ᮪ ᮇᮌᮦ ᮙᮀᮞ ᮞᮘᮓ ᮕᮨᮛᮀ, ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮓᮤᮕᮊᮦ ᮓᮤᮔ ᮊᮠᮤᮛᮥᮕᮔ᮪ ᮞᮕᮧᮕᮧᮆ, ᮕᮥᮞ᮪ᮒᮊᮙᮀᮞ, ᮞᮞ᮪ᮒᮢ, ᮊᮘᮥᮓᮚᮃᮔ᮪, ᮏᮩᮀ ᮘᮥᮊᮥ-ᮘᮥᮊᮥ ᮃᮒᮝ ᮊᮕᮥᮞ᮪ᮒᮊᮃᮔ᮪
ᮙᮀᮞ ᮄᮉ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮜᮧᮘ ᮊᮕᮍᮛᮥᮠᮔ᮪ ᮊᮥ ᮘᮞ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ
ᮓᮤᮔ ᮄᮞ᮪ᮒᮤᮜᮂ-ᮄᮞ᮪ᮒᮤᮜᮂ ᮘᮞ ᮊᮧᮞ᮪ᮒ ᮙᮦᮙᮦᮂ ᮃᮞᮥᮕ᮪ ᮊᮔ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮒᮦᮂ ᮅᮙᮥᮙ᮪ᮔ ᮍᮜᮤᮝᮒᮔ᮪ ᮠᮩᮜ ᮘᮞ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ, ᮅᮒᮙᮔ ᮔᮥ ᮓᮤᮕᮊᮦ ᮊᮥ ᮙᮞᮛᮊᮒ᮪ ᮊᮧᮒ, ᮔᮨᮕᮤ ᮊ ᮃᮚ ᮄᮞ᮪ᮒᮤᮜᮂ "ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮙᮜᮚᮧᮔ᮪" ᮌᮩᮔᮤᮀ, ᮑᮆᮒ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮔᮥ ᮛᮩᮙ᮪ᮘᮩᮚ᮪ ᮊᮕᮍᮛᮥᮠᮔ᮪ ᮊᮥ ᮘᮞ ᮙᮜᮚᮥ (ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ)
ᮅᮀᮌᮜ᮪ ᮘᮞ ᮓᮤᮝᮥᮏᮥᮓ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮊᮥ ᮞᮧᮛ
ᮊᮥ ᮊᮤᮒᮥᮔ, ᮅᮜᮤᮊᮔ᮪ ᮞᮧᮛ ᮘᮞ ᮃᮒᮝ ᮒᮒ ᮞᮧᮛ ᮞᮧᮊ᮪ ᮓᮤᮏᮓᮤᮊᮩᮔ᮪ ᮓᮞᮁ ᮅᮜᮤᮊᮔ᮪ ᮒᮥᮜᮤᮞᮔ᮪ ᮃᮒᮝ ᮒᮒ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ
ᮞᮧᮛ ᮔᮥ ᮓᮤᮅᮜᮤᮊ᮪ ᮒᮦᮂ ᮒᮩ ᮞᮌᮝᮚᮂ, ᮒᮕᮤ ᮞᮧᮛ ᮔᮥ ᮓᮤᮝᮍᮥᮔ᮪ ᮊᮥ ᮃᮜᮒ᮪ ᮅᮎᮕ᮪, ᮃᮔᮥ ᮞᮧᮊ᮪ ᮓᮤᮞᮨᮘᮥᮒ᮪ "ᮞᮧᮛ ᮘᮞ (ᮖᮧᮔ᮪)"
ᮞᮧᮛ ᮘᮞ ᮃᮚ ᮔᮥ ᮘᮦᮓ ᮊᮓᮦᮍᮦᮔ, ᮃᮚ ᮃᮔᮥ ᮙᮤᮛᮤᮕ᮪
ᮞᮧᮛ ᮘᮞ ᮃᮔᮥ ᮊᮓᮦᮍᮦ ᮘᮦᮓ ᮃᮒᮝ ᮙᮤᮛᮤᮕ᮪ ᮒᮥᮁ ᮘᮤᮞ ᮍᮘᮦᮓᮊᮩᮔ᮪ ᮠᮁᮒᮤ ᮊᮨᮎᮕ᮪ ᮓᮤᮞᮨᮘᮥᮒ᮪ "ᮖᮧᮔᮦᮙ᮪"
ᮖᮧᮔᮦᮙ᮪ ᮞᮧ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮓᮤ ᮃᮔ᮪ᮒᮛ ᮓᮥᮃ ᮌᮥᮛᮒ᮪ ᮎᮧᮔ᮪ᮓᮧᮀ /.../
ᮅᮕᮙᮔ ᮘᮆ, ᮞᮧᮛ /ᮃ/, /ᮄ/, /ᮅ/, /ᮇ/, ᮏᮩᮀ /ᮈ/ ᮓᮤᮔ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮙᮍᮢᮥᮕ ᮖᮧᮔᮦᮙ᮪ ᮜᮔ᮪ᮒᮛᮔ᮪ ᮇᮕᮒᮔᮔ ᮘᮤᮞ ᮍᮘᮦᮓᮊᮩᮔ᮪ ᮠᮁᮒᮤ ᮊᮨᮎᮕ᮪
ᮌᮩᮛ ᮒᮨᮍᮨᮒᮔ᮪ ᮎᮧᮔ᮪ᮒᮧᮔ ᮓᮤᮔ ᮕᮞᮍᮔ᮪ ᮙᮤᮔᮤᮙᮜ᮪ ᮄᮉ ᮓᮤ ᮠᮔ᮪ᮓᮕ᮪.&lt;ᮛᮨᮖ᮪&gt;ᮞᮥᮓᮛᮡᮒ᮪, ᮚᮚᮒ᮪
ᮒᮒ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮤᮝᮛᮤ
ᮘᮔ᮪ᮓᮥᮀ: Yrama Widia.&lt;/ref&gt; /bat"a"k/ /bat"i"k/ /bat"u"k/ /bat"o"k/ /bat"e"k/ ᮖᮧᮔᮦᮙ᮪ ᮓᮤᮔ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮘᮤᮞ ᮙᮤᮘᮔ᮪ᮓ ᮛᮥᮕ-ᮛᮥᮕ ᮅᮎᮕᮔ᮪ ᮜᮥᮚᮥ ᮏᮩᮀ ᮒᮨᮙ᮪ᮕᮒ᮪ᮔ ᮓᮤᮔ ᮈᮍᮀ ᮃᮒᮝ ᮊᮨᮎᮕ᮪, ᮄᮜᮠᮁᮔ ᮒᮩ ᮍᮘᮦᮓᮊᮩᮔ᮪ ᮠᮁᮒᮤ
ᮗᮛᮤᮃᮞᮤ ᮅᮎᮕᮔ᮪ ᮖᮧᮔᮦᮙ᮪ ᮃᮔᮥ ᮒᮩ ᮍᮓᮦᮓᮊᮩᮔ᮪ ᮠᮁᮒᮤ ᮓᮤᮞᮨᮘᮥᮒ᮪ᮔ "ᮃᮜᮧᮖᮧᮔ᮪", ᮞᮁᮒ ᮞᮧᮊ᮪ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮓᮤ ᮃᮔ᮪ᮒᮛ ᮓᮥᮃ ᮊᮥᮛᮥᮀ ᮞᮤᮊᮥ [...]
ᮅᮕᮙᮔ ᮘᮆ, ᮞᮧᮛ /ᮇ/ ᮓᮤᮔ ᮊᮨᮎᮕ᮪ "ᮘᮧᮘᮧᮊᮧ" ᮏᮩᮀ ᮓᮤᮔ ᮊᮨᮎᮕ᮪ "ᮔᮧᮇᮀ" ᮃᮚ ᮘᮦᮓᮔ
ᮞᮧᮛ /ᮇ/ ᮃᮔᮥ ᮊᮠᮤᮏᮤ ᮙᮂ ᮌᮨᮙ᮪ᮘᮣᮨᮀ [ᮇ]; ᮃᮛᮤ ᮃᮔᮥ ᮊᮓᮥᮃ ᮙᮂ ᮒᮩ ᮌᮨᮙ᮪ᮘᮣᮨᮀ, ᮞᮨᮙᮥ ᮍᮤᮛᮥᮀ [ɔ]
&lt;ᮘ᮪ᮁ/&gt; ᮊᮤᮝᮛᮤ, ᮞᮊᮥᮙᮠ ᮓᮤ ᮞᮊᮘᮦᮂ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ, ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮓᮤᮔ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮜᮒᮤᮔ᮪
ᮃᮚ ᮒᮥᮏᮥᮂ ᮞᮧᮛ ᮗᮧᮊᮜ᮪: ᮃ, ᮈ (ᮕᮨᮕᮨᮒ᮪), ᮆ, ᮄ, ᮇ, ᮅ, ᮏᮩᮀ ᮉ; ᮒᮔ᮪ᮕ ᮓᮤᮖ᮪ᮒᮧᮀ
ᮊᮧᮔ᮪ᮞᮧᮔᮔ᮪ ᮊᮝᮊᮤᮜᮔ᮪ ᮊᮥ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮘ᮪, ᮎ᮪, ᮓ᮪, ᮌ᮪, ᮂ, ᮏ᮪, ᮊ᮪, ᮜ᮪, ᮙ᮪, ᮔ᮪, ᮕ᮪, ᮁ, ᮞ᮪, ᮒ᮪, ᮝ᮪, ᮚ᮪, ᮑ᮪, ᮏᮩᮀ ᮀ
ᮊᮧᮔ᮪ᮞᮧᮔᮔ᮪ ᮞᮦᮏᮦᮔ᮪ ᮔᮥ ᮓᮒᮀ ᮒᮤ ᮘᮞ ᮓᮩᮍᮩᮔ᮪, ᮙᮤᮞᮜ᮪ᮔ ᮘᮞ ᮃᮛᮘ᮪ ᮃᮒᮝ ᮘᮞ ᮄᮀᮌᮢᮤᮞ᮪, ᮜᮧᮜᮧᮘᮔ ᮓᮤᮃᮜᮤᮂᮘᮞᮊᮩᮔ᮪ ᮊᮔ ᮊᮧᮔ᮪ᮞᮧᮔᮔ᮪ ᮅᮒᮙ ᮒᮓᮤ: ᮖ᮪ -&gt; ᮕ᮪, ᮗ᮪ -&gt; ᮕ᮪, ᮯ᮪ -&gt; ᮞ᮪, ᮞ᮪ᮂ -&gt; ᮞ᮪, ᮐ᮪ -&gt; ᮏ᮪, ᮏᮩᮀ ᮮ᮪ -&gt; ᮂ
ᮒᮒ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮃᮞᮥᮕ᮪ ᮃᮔᮥ ᮘᮞᮏᮔ᮪ ᮓᮤᮘᮔ᮪ᮓᮤᮀᮊᮩᮔ᮪ ᮘᮞ-ᮘᮞ ᮜᮄᮔ᮪ᮔ
ᮃᮚ ᮞᮝᮒᮛ ᮎᮤᮛᮤ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ, ᮑᮆᮒ: ᮞᮤᮞ᮪ᮒᮨᮙ᮪ ᮒᮤᮔᮥᮜᮤᮞ᮪
ᮓᮤᮔ ᮞᮏᮛᮂᮔ, ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮥᮀᮞᮤ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮊᮥ ᮛᮥᮕ-ᮛᮥᮕ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ, ᮓᮤ ᮃᮔ᮪ᮒᮛᮔ: ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮘᮊᮥ, ᮃᮔᮥ ᮓᮤᮒᮥᮛᮥᮔ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮒᮤᮔ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮥᮔ ᮞᮊᮜᮤᮌᮥᮞ᮪ ᮓᮤᮘᮊᮥᮊᮩᮔ᮪ ᮓᮤᮔ ᮒᮅᮔ᮪ |᮱᮹᮹᮰|ᮃᮔ᮪ ᮔᮥ ᮊᮤᮝᮛᮤ ᮌᮩᮞ᮪ ᮄᮜᮠᮁ ᮓᮤᮕᮊᮦ ᮞᮜᮊᮥ ᮃᮜ᮪ᮒᮨᮁᮔᮒᮤᮖ᮪ ᮒᮤᮔ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮜᮒᮤᮔ᮪
ᮞᮎᮛ ᮛᮨᮞ᮪ᮙᮤ, ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮂ ᮏᮝ ᮊᮥᮜᮧᮔ᮪ ᮍᮜᮤᮝᮒᮔ᮪ ᮕᮨᮁᮓ ᮒᮅᮔ᮪ |᮲᮰᮱᮴| ᮌᮩᮞ᮪ ᮍᮛᮧᮏᮧᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮕᮤᮊᮩᮔ᮪ ᮕᮊᮦᮉᮔ᮪ ᮞᮕᮧᮕᮧᮆ
ᮒᮒᮊᮢᮙ ᮙᮤᮔᮀᮊ ᮠᮤᮏᮤ ᮠᮜ᮪ ᮃᮔᮥ ᮇᮌᮦ ᮜᮨᮊᮨᮒ᮪ ᮓᮤᮔ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ, ᮅᮒᮙᮔ ᮓᮤᮔ ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪ ᮅᮒᮙᮔ (ᮕᮛᮠᮤᮃᮍᮔ᮪)
ᮞᮔᮏᮔ᮪ ᮞᮝᮒᮛ ᮔᮧᮔᮧᮙᮔ᮪ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮤᮝᮛᮤ ᮍᮀᮌᮕ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮓᮤᮃᮏᮁ ᮒᮒᮊᮢᮙ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮒᮦᮂ ᮠᮦᮞᮦ, ᮒᮒᮊᮢᮙ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮓᮤᮃᮏᮁᮊᮩᮔ᮪ ᮓᮤ ᮞᮊᮧᮜ-ᮞᮊᮧᮜ ᮜᮔ᮪ᮒᮛᮔ᮪ ᮊᮥ ᮒᮒᮊᮢᮙ ᮄᮉ ᮓᮤᮠᮛᮨᮕ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮞᮤᮊᮨᮕ᮪ ᮞᮤᮜᮤᮠᮧᮁᮙᮒ᮪ ᮏᮩᮀ ᮞᮤᮜᮤᮠᮏᮦᮔᮔ᮪
ᮊᮝᮞ᮪ ᮘᮞ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ, ᮓᮤᮔ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮇᮌᮦ ᮃᮚ ᮞᮘᮘᮛᮠ ᮌᮚ ᮘᮞ, ᮎᮧᮔ᮪ᮒᮧᮔ: ᮞᮞ᮪ᮒᮢ
ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮉᮚᮩᮘ᮪ ᮊᮥ ᮛᮥᮕ-ᮛᮥᮕ ᮊᮛᮡ ᮞᮞ᮪ᮒᮢ, ᮘᮧᮂ ᮃᮔᮥ "ᮊᮣᮞᮤᮊ᮪" ᮃᮒᮝ ᮃᮔᮥ "ᮙᮧᮓᮨᮛᮨᮔ᮪", ᮓᮤ ᮃᮔ᮪ᮒᮛᮔ:
ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮎᮤᮜᮎᮕ᮪ (ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮘᮊᮥ : ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮎᮤᮜᮎᮕ᮪) ᮙᮍᮢᮥᮕ ᮞᮜᮂ ᮞᮠᮤᮏᮤ ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮓᮤ ᮕᮢᮧᮕᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮏᮝ ᮒᮨᮍᮂ, ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ
ᮄᮘᮥᮊᮧᮒᮔ ᮑᮆᮒ ᮎᮤᮜᮎᮕ᮪
ᮊᮘᮥᮕᮒᮨᮔ᮪ ᮎᮤᮜᮎᮕ᮪ ᮕᮨᮛᮨᮔᮂᮔ ᮓᮤ ᮝᮒᮨᮞ᮪ ᮕᮢᮧᮕᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪ (ᮞᮥᮔ᮪ᮓ) ᮏᮩᮀ ᮏᮝ ᮒᮨᮍᮂ
ᮙᮜᮠᮔ᮪ ᮞᮝᮛᮦᮂ ᮓᮆᮛᮂ ᮏᮝ ᮒᮨᮍᮂ ᮊᮘᮥᮓᮚᮃᮔ᮪ᮔ ᮙᮤᮜᮥ ᮊ ᮊᮘᮥᮓᮚᮃᮔ᮪ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ, ᮒᮚ ᮜᮤᮃᮔ᮪ ᮊᮎᮙᮒᮔ᮪ ᮝᮔᮛᮨᮏ, ᮓᮚᮩᮠᮣᮥᮠᮥᮁ ᮏᮩᮀ ᮙᮏᮨᮔᮀ
ᮄᮘᮤᮀ ᮏᮄᮕᮧᮀ ᮎᮜᮥᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪ ᮊᮃᮞᮥᮕ᮪ ᮎᮤᮛᮤ ᮙᮔ᮪ᮓᮤᮛᮤ ᮞᮨᮔᮤ ᮒᮤ ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮎᮤᮜᮎᮕ᮪
ᮒᮚᮜᮤᮃᮔ᮪ ᮞᮥᮞᮤᮜᮧ ᮞᮥᮓᮁᮙᮔ᮪ (ᮃᮜ᮪ᮙ᮪) ᮔᮥ ᮍᮧᮊᮧᮏᮧᮃᮔ᮪ᮔ ᮊᮞᮨᮔᮤᮃᮔ᮪ ᮃᮞᮣᮤ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮄᮉ, ᮙᮀᮞ ᮍᮓᮨᮌ᮪ᮊᮩᮔ᮪ "ᮞᮨᮛᮥᮜᮤᮀᮙ" "ᮃᮊᮢᮧᮔᮤᮙ᮪" ᮒᮤᮔ ᮞ᮪"ᮈᮛᮥᮃᮔ᮪ ᮈᮜᮤᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪"
ᮎᮤᮜᮎᮕ᮪ ᮙᮤᮘᮔ᮪ᮓ ᮓᮥᮃ ᮘᮥᮓᮚ, ᮑᮆᮒ ᮘᮥᮓᮚ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮏᮩᮀ ᮘᮥᮓᮚ ᮏᮝ ᮞᮤᮓᮨᮊᮂ ᮊᮥᮕᮒ᮪, ᮞᮜᮂ ᮞᮠᮤᮏᮤ ᮘᮥᮓᮚ ᮒᮤᮀᮌᮜᮔ᮪ ᮊᮛᮥᮠᮥᮔ᮪ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮔᮥ ᮙᮞᮤᮂ ᮓᮤᮏᮜᮔ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮊᮥ ᮅᮛᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮓᮚᮩᮠᮣᮥᮠᮥᮁ
"ᮕᮤᮊᮩᮔ᮪ ᮃᮁᮒᮤᮊᮨᮜ᮪ ᮊᮧᮒ ᮔᮥ ᮍᮛᮔ᮪ᮔ ᮞᮛᮥᮃ, ᮒᮨᮙ᮪ᮕᮧ ᮊᮧᮒ ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪."
ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪ ᮙᮍᮢᮥᮕ ᮠᮤᮏᮤ ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮔᮥ ᮃᮚ ᮓᮤ ᮕᮢᮧᮕᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪, ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ
ᮄᮘᮥᮊᮧᮒᮔ ᮑᮆᮒ ᮞᮥᮙ᮪ᮘᮨᮁ
ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮄᮉ ᮝᮝᮒᮨᮞᮔ᮪ ᮏᮩᮀ ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮘᮢᮨᮘᮨᮞ᮪ (ᮕᮢᮧᮕᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮏᮝ ᮒᮨᮍᮂ) ᮓᮤ ᮘᮩᮜᮂ ᮝᮦᮒᮔ᮪, ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮊᮥᮔᮤᮍᮔ᮪ ᮓᮤ ᮘᮩᮜᮂ ᮊᮤᮓᮥᮜ᮪, ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮙᮏᮜᮨᮀᮊ ᮏᮩᮀ ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮄᮔ᮪ᮓᮢᮙᮚᮥ ᮓᮤ ᮘᮩᮜᮂ ᮊᮥᮜᮧᮔ᮪ ᮞᮁᮒ ᮊᮧᮒ ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪ ᮏᮩᮀ ᮜᮅᮒ᮪ ᮏᮝ ᮓᮤ ᮘᮩᮜᮂ ᮊᮜᮦᮛᮩᮔ᮪ᮔᮔ
ᮘᮞ ᮔᮥ ᮓᮤᮕᮊᮦ ᮓᮤᮔ ᮕᮌᮥᮔᮨᮙᮔ᮪ ᮞᮕᮧᮕᮧᮆ ᮑᮆᮒ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮏᮩᮀ ᮘᮞ ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪ ᮞᮏᮛᮂ
ᮔᮥᮙᮥᮒ᮪ᮊᮩᮔ᮪ "ᮘᮘᮓ᮪ ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪", ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪ ᮙᮤᮙᮤᮒᮤᮔ ᮙᮂ ᮍᮔ᮪ ᮅᮊᮥᮁ ᮓᮦᮞ ᮜᮩᮒᮤᮊ᮪ ᮔᮥ ᮎᮤᮎᮤᮀ ᮓᮤᮔ ᮎᮀᮊᮤᮍᮔ᮪ ᮊᮛᮏᮃᮔ᮪ ᮕᮏᮏᮛᮔ᮪
ᮠᮛᮤᮒ ᮔᮥ ᮏᮓᮤ ᮕᮥᮕᮥᮠᮥᮔ ᮑᮆᮒ ᮊᮤ ᮊᮥᮝᮥ ᮎᮨᮁᮘᮧᮔ᮪
ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪ ᮊᮝᮨᮀᮊᮥ ᮊᮥ |᮳᮰| ᮊᮎᮙᮒᮔ᮪, ᮔᮥ ᮊᮘᮌᮤ ᮓᮩᮄ ᮊᮔ ᮞᮘᮘᮛᮠ ᮓᮦᮞ ᮏᮩᮀ ᮊᮜᮥᮛᮠᮔ᮪
ᮕᮥᮞᮒ᮪ ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮠᮔ᮪ᮔᮔ ᮃᮚ ᮓᮤ ᮞᮥᮙ᮪ᮘᮨᮁ, ᮊᮤᮓᮥᮜᮩᮔ᮪ ᮊᮧᮒ ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪
ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪ ᮃᮚ ᮓᮤ ᮓᮈᮛᮂ ᮘᮞᮤᮞᮤᮁ ᮜᮅᮒ᮪ ᮏᮝ
ᮘᮩᮜᮂ ᮊᮜᮦᮁ ᮙᮍᮢᮥᮕ ᮓᮒᮛᮔ᮪ ᮠᮔ᮪ᮓᮕ᮪, ᮞᮨᮓᮨᮀᮊᮩᮔ᮪ ᮘᮩᮜᮂ ᮊᮥᮜᮧᮔ᮪ ᮊᮤᮓᮥᮜ᮪ ᮙᮍᮢᮥᮕ ᮕᮌᮥᮔᮥᮍᮔ᮪, ᮑᮆᮒ "ᮜᮨᮛᮨᮀ" ᮌᮥᮔᮥᮀ ᮎᮤᮛᮨᮙᮚ᮪
ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪ ᮃᮚ ᮓᮤ ᮏᮜᮥᮁ ᮕᮔ᮪ᮒᮥᮛ, ᮙᮤᮔᮀᮊ ᮜᮝᮀ ᮅᮒᮙ ᮕᮢᮧᮕᮤᮔ᮪ᮞᮤ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪ ᮓᮤ ᮘᮩᮜᮂ ᮝᮦᮒᮔ᮪, ᮑᮆᮒ ᮓᮤ ᮊᮎᮙᮒᮔ᮪ ᮜᮧᮞᮛᮤ
ᮓᮤᮔ ᮅᮞᮥᮙ᮪ ᮙᮥᮓᮤᮊ᮪, ᮏᮜᮥᮁ ᮄᮉ ᮙᮍᮢᮥᮕ ᮞᮜᮂ ᮞᮠᮤᮏᮤ ᮏᮜᮥᮁ ᮃᮔᮥ ᮕᮀᮕᮓᮨᮒ᮪ᮔ ᮓᮤ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ
ᮓᮤ ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪ ᮇᮌᮦ ᮃᮚ ᮏᮜᮔ᮪ ᮒᮧᮜ᮪ ᮕᮜᮤᮙᮔᮔ᮪-ᮊᮔ᮪ᮎᮤ (ᮕᮜᮤᮊᮔ᮪ᮎᮤ), ᮏᮜᮔ᮪ ᮒᮧᮜ᮪ ᮎᮤᮊᮧᮕᮧ-ᮕᮜᮤᮙᮔᮔ᮪ (ᮎᮤᮕᮜᮤ), ᮏᮩᮀ ᮏᮜᮔ᮪ ᮒᮧᮜ᮪ ᮊᮔ᮪ᮎᮤ-ᮕᮨᮏᮌᮔ᮪
ᮞ᮪ᮒᮞᮤᮇᮔ᮪ ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪ ᮙᮍᮢᮥᮕ ᮕᮒᮨᮙᮧᮔ᮪ ᮓᮥᮃ ᮏᮜᮥᮁ ᮅᮒᮙ ᮊᮛᮦᮒ ᮃᮕᮤ ᮔᮥᮏᮥ ᮊ ᮏᮊᮁᮒ: ᮏᮜᮥᮁ ᮊᮜᮦᮁ (ᮒᮤ ᮞᮥᮛᮘᮚ-ᮞᮨᮙᮛᮀ) ᮏᮩᮀ ᮏᮜᮥᮁ ᮊᮤᮓᮥᮜ᮪ (ᮒᮤ ᮚᮧᮌᮡᮊᮁᮒ-ᮕᮥᮁᮝᮧᮊᮨᮁᮒᮧ)
ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪ ᮙᮍᮢᮥᮕ ᮞᮜᮂ ᮞᮠᮤᮏᮤ ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮕᮀᮕᮓᮨᮒ᮪ᮔ ᮓᮤ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪