izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Mimiti urang kudu nyiapkeun béas anu geus dikumbah nepi ka bersih (diisikan),tuluy éta ketan digigihan kalayan cai anu teu pati loba, sangkan teu beyé teuing
Sanggeus asak di asupkeun kana dulang tuluy ditutuan ku halu bari dicampuran sambara
Sambarana nyaéta uyah jeung cipati
Sanggeus adonan jadi disebutna jengél atawa jangggél
Tuluy diléot sina baruleud ipis bari didadasaran ku samak lempit
Sanggeus kitu dipoé nepi ka garing
Biasana dipoé dina ayakan, opak anu geus garing disebut babanggi
Lamun geus garing prosés terahir nyaéta dibeuleum
Dibeuleumna saperti saté ku sabab opak di tojoskeun kana kawat saperti saté
Opak dianggap asak lamu geus beukah jeung warnana semu konéng
Saté nyaéta daging anu dikeureutan sagedé-gedé indung leungeun sarta dicolok ku sujén, diasakanana dibeuleum dina luhureun ruhak
Ilaharna saté maké daging saperti daging embé, kelenci, domba, jeung sapi
Pabukon nyaéta lomari atawa rak wungkul pikeun ngéntépkeun rupa-rupa buku dina basa walanda mah "Bibliotheek", dina basa sansekerta mah "sarwasastra", "pustaka"
Ku ayana pabukon di sakolaan lain ngan saukur pikeun ngumpulkeun jeung neundeun bahan-bahan pustaka, tapi ogé ku ayana pabukon bisa mantuan murid jeung guru dina ngaréngsékeun pancén-pancén dina prosés diajar ngajar
Ku sabab kitu, sakabéh bahan pustaka anu aya di pabukon kudu bisa ngarojong prosés diajar ngajar dina ngayakeun buku-bukuna kudu nimbang-nimbang kana kurikulum nu aya
Ngaronjatkeun minat, kamampuh jeung kabiasaan maca hususna sarta "mendayagunakan" budaya tinulis dina sektor kahirupan
Mekarkeun minat pikeun néangan jeung ngolah sarta meunangkeun informasi
Ngatik murid sangkan bisa miara jeung mangpaatkeun bahan bacaan kalayan tepat jeung"berhasil guna"
Ngarahkeun dasar-dasar ka arah diajar mandiri
"Mupuk" minat jeung bakat
Mekarkeun kamampuh pikeun ngaréngsékeun masalah-masalah anu keur disanghareupan dina kahirupan dumasar kana tanggung jawab jeung usaha sorangan
Pabukon bisa ngaronjatkeun karesep siswa kana maca
Pabukon bisa makaya pangalaman diajar murid-murid
Pabukon bisa ngabiasakeun diajar mandiri nepi ka murid bisa diajar sorangan
Pabukon bisa ngagancangkeun prosés ngawasa téhnik maca
Pabukon bisa mekarkeun kamapuh basa
Pabukon bisa ngalatih murid-murid sangkan miboga tanggung jawab
Pabukon bisa ngalancarkeun murid dina ngerjakeun pancén sakola
Dumasar kana tujuanana pabukon dibagi jadi sababaraha hiji, nyaéta: 1
Perpustakaan Nasional/ Pabukon Nasional
Perpustakaan Wilayah/ Pabukon Daérah
Perpustakaan Umum/ Pabukon Umum
Perpustakaan Keliling/ Pabukon "keliling"
Perpustakaan Sekolah/ Pabukon Sakola
Perpustakaan Perguruan Tinggi/ Pabukon Paguron Luhur
Perpustakaan Khusus(Dinas)/ Pabukon Khusus(Dinas)
Aseupan nyaéta parabot dapur nu dijieun tina anyaman awi tur wangunna nyueung atawa nyungcung
Lamun ditangkubkeun pikeun ngasakan seupan-seupanan
Aseupan wangunna saperti seuseukeut patlot
Aseupan atawa kukusan nyaéta wadah paranti nyeupan sangu atawa kadaharan séjén
Kawas sééng aseupan mangrupa parabot masak anu penting nyaéta pikeun nyangu
Ku sabab kitu ampir di sakabéh dapur urang Sunda aya aseupan
Biwir aseupan aya nu diwengku aya ogé nu henteu
Lian ti pikeun nyeupan sangu, aseupan ogé sok dipaké pikeun nyeupan rupa-rupa kadaharan séjénna
Aseupan téh sapasang jeung sééng anapon conto kadaharan anu wangunna sarua jeung aseupan nyaéta sangu tumpeng
Sééng mangrupa parabot dapur pikeun ngéjo atawa naheur cai
Sééng téh nyaéta parabot dapur keur nyangu anu cara ngasakanana diseupan, aya nu dijieun tina tambaga, aya ogé anu dijieunna tina séng, alumunium, atawa kaléng
Sééng tina tambaga miboga ajén sorangan pikeun masarakat sunda anu hirupna di padésaan ku sabab boga "peranan" nyaéta dipaké dina upacara adat nikahkeun anu disebut upacara adat numbas
Sawala nyaéta badami atawa tukeur pikiran keur nyangking pamahaman ngeunaan sabab hiji masalah nepi ka meunang bongbolonganana
Kecap sawala atawa diskusi asalna tina basa Latin "discutio" atanapi "discusum" anu hartina silih tukeur pikiran jeung dina basa Inggris (discussion) anu hartina badami
Sawala bisa dilaksanakeun ku dua jalma atawa leuwih dina waktu anu sarua
Tujuan tina diskusi nyaéta pikeun nyangking pamahaman anu jangkep jeung jéntré ngeunaan hiji informasi, opini, jeung rupa-rupa pangalaman anu geus dibagi-bagi
Diskusi ogé dipaké pikeun meunangkeun hiji kacindekkan, ungkara, atawa kaputusan akhir
Sawala umumna dibarengan ku debat antara pamilon diskusi
Bubur lemu atawa Bubur sumsum nyaéta kadaharan anu dijieun tina tipung béas
Diolahna aya ogé nu sok dicampur cipati jeung gula beureum
Aya sababaraha bahan anu kudu disiapkeun, nyaéta
Pikeun nyieun cai gula, dubuthkeun bahan-bahan di antarana: Cara Ngajieun
----Bubur: Cai gula:
Topéng Cirebon nyaéta kasenian pintonan anu asalna ti wewengkon Cirebon, Jawa Kulon
Di jero ieu kasenian téh kawengku aspék seni rupa, jeung musik, jeung seni gerak
Dina sakabéh perbendaharaan seni pagelaran Jawa Kulon, pagelaran topéng kaasup nu pangdinamisna jeung canggih
Aya dua bentuk pintonan
Anu kahiji nyaéta Wayang Topéng nu mintonkeun pagelaran drama panjang jeung dialog diucapkeun atawa ditembangkeun ku dalang
Di Jenis kadua nyaéta Topéng Babakan, mintonkeun sarangkaian tari tunggal, anu masing-masing ngagambarkeun tokoh nu tangtu
Drama-tari has Cirebon
Wayang topéng ogé dikenal ku ngaran wayang wong jeung wayang dalang (carita dibawakeun ku dalang), mintonkeun 20 nepi ka 30 tokoh topéng nu dipirig ku gamelan lengkep dina laras saléndro nu nadana lima
Pagelaran wayang ieu bisa lumangsung sapopoé jeung ngabutuhkeun penari nu loba, nayaga, jeung pangrajin nu parigel
Pagelaran ieu kacida mahalna, nepi ka ayeuna jarang aya nu nganggap
Sabalikna, topeng babakan mah masih kapanggih di pilemburan wilayah budaya Cirebon
Topéng Babakan jeung Tokohna
Topéng babakan mangrupa sarangkaian tari
Dina unggal babak nu bisa lumangsung nepi ka sajam, ngan tokoh utama nu maén
Sakabéh tokoh dibawakeun ku penari nu sarua, nyaéta dalang topéng
Aya lima tokoh dina wayang babakan
Nu kahiji nyaéta Panji
Tokoh panji miboga watek lemes, murni, jeung lugu siga orok nu karék brol, namung wijaksana, pinter ngadalikeun diri, jeung handap asor
Panji mangrupa tokoh sajarah, tapi dina topéng babakan manéhna ogé ngagambarkeun sipat dasar manusa
Sangges nari sajam, dalang topeng nu geus cape ngareureuh, diuk deukeut kotak kai di hareupeun nayaga
Saurang tukang bodor, Pentul naék panggung ngahibur para tatamu salila jeda jeung ngabahas masalah sosial jeung para nayaga sarta para panongton
Nalika dalang topéng geus meunangkeun deui kakuatana, manéhna méré isarat ka Pentul pikeun nyingkah ka pipir
Tokoh kadua nu maén nyaéta Samba, lalaki nu pinuh ku heureuy jeung resep ngagoda, ngawakilan mangsa keur leutik
Ngaran séjénna nyaéta Pamindo, nu artina ganda atawa nu kadua
Di tengah pintonan, Samba dipairan ku Pentul tukang bodor nu nanyakeun saha dirina jeung naon nu rék dilakukeun
Samba muka saeutik topéngna nepi ka bisa ngawanohkeun manéh
Manéhna méré nyaho Pentul yén manéhna téh diondang pikeun nari
Paguneman nu singget éta ngawanohkeun para penari ka panongton jeung sakalian ngabéwarakeun runtuyan pintonan
Sangges éta Samba nuluykeun nari
Tuluy kaluar Tumenggung, lalaki anu kuat jeung kalungguhanna luhur, ngagambarkeun pribadi anu mapan
Saperti dana dua adegan saméméhna, dalang topéng ngamimitian pagelaran teu maké topéng
Sangges mungkas bagian kahiji, manéhna istirahat, diuk di deukeut kotak
Gamelan pélog saléndro nyaéta gamelan anu surupanna saléndro atawa pélog
Ieu gamelan sumebar hampir di sakabéh tatar Sunda
Gamelan saléndro atawa gamelan biasana pélog dipaké pikeun mirig pintonan drama, longsér, ubrug, domprét, tari, wayang golék, wayang kulit, gending karesmén, séndratari, sarta téatér tradisional séjénna
Tapi dina nabeuhna mah sok dibédakeun, sabab ieu gamelan boga sababaraha hal anu béda boh laras boh lobana penclon jeung wilahan dina masing-masing gamelan
Jenis Waditra Gamelan Pélog Saléndro
Waditra-waditra anu dipaké dina gamelan saléndro pélog di antarana: (1) Rebab minangka mélodi lagu, (2) Kendang jeung kulantér pungsina pikeun ngatur irama/ritme lagu, (3) Gambang minangka adumanis lagu (ornamén/lilitan lagu), (4) Bonang jeung rincik minangka pamirig (akompanyemen), (5) Jengglong minangka arkuh lagu (rangka lagu), (6) Kenong nu méré tanda ahir lagu, (7) Saron I jeung saron II minangka pamirig jeung nu ngeusian arkuh lagu,
pamirig jeung nu ngeusian arkuh lagu, Demung/ Panerus nu mawa arkuh lagu jeung lilitan lagu, (9) Peking minangka pangeusi lilitan lagu nu dibawakeun demung, (10) Ketuk jeung Kempyang minangka pangatur irama jeung ciri bentuk gending, (11) Goong jeung Kempul minangka paméré tanda ahir pada dina lagu, ciri-ciri bentuk gending
Najan kaasup dina hiji perangkat, tapi dina nabeuhna mah sok dibédakeun, sabab ieu gamelan boga sababaraha hal anu béda boh laras boh lobana penclon jeung wilahanana
Nami ("Cat Burglar" Nami) mangrupa salah sahiji kru bajak laut Topi Jarami dina Anime Manga One Piece karya Eiichiro Oda
Nami nyaéta Navigator bajak laut topi jerami
Nami papanggih Luffy di Kota Orange, dina carita Buggy
Dina carita Baratie, sabada Nami jadi kru topi jarami, Nami kabur mawa Going Merry
Ahirna, Luffy, Roronoa Zoro, Usopp, jeung Sanji ngudag Nami ka Désa Kokoyashi
Di dinya, Luffy gelut jeung Arlong di Arlong Park, pikeun nyalamatkeun Nami
Sabada ngéléhkeun Arlong, ahirna Nami jadi salah sahiji kru topi jerami
Kaparigelan jeung Kakuatan
Nami nyaéta Navigator jeung Kartografer, ogé Klimatolog anu ahli dina widangna, tur profesional
anjeunna miboga kamampuan pikeun merkirakeun kaayaan cuaca jeung parobahanna (utamana di Grand Line, ogé bisa ngaramalkeun cuaca jeung badai anu teu kaduga nu sok muncul di Grand Line ku instingna jeung suhu awakna
Nami ogé dibéré julukan maling jeung copet anu hebat
Dina caritana saméméh gabung jeung bajak laut Topi jerami, nami lumpat sabari nyolong dompet panduduk désa
Diajar di Pulo Langit
Nami anu di teleport ku Kuma, ahirna nepi di pulo langit Wéatheria
Ieu pulo nyaéta pulo anu husus nalungtik cuaca
Nami anu sempet pingsan, dirawat ku salah sahiji profesor di dinya
Di pulo ieu Nami diajar tehnologi anyar ngenaan cuaca
Topéng banjét nyaéta wangun kasenian tradisional kalayan jenisna kaasup seni pintonan rahayat atawa bisa diasupkeun ogé ka dina wangun teater tradisional
Topéng Banjét anu didéfinisikeun minangka seni pintonan rahayat anu sok dimimitian ku banyolna atawa bobodoran tuluy diteruskeun ku pintonan seni drama tradidional, topéng banjét mangrupa kasenian anu turun tumurun
Di daérah Priangan Topéng Banjét nyaluyukeun jeung seléra masarakat utamana gaya jeung basa
Contona Topéng Banjét Karawang, Ronggéngna boga gaya Ronggéng Karawang, nyanyi kawih sunda jeung kabéh lalakon maké basa sunda
Ieu hal béda jeung topéng banjét di Bekasi sok sanajan kawih sunda tapi sakabéh pintonanna maké basa Bekasi (dialék basa Jakarta)
Topéng Bajét atawa Topeng Karawang, mangrupa hiji seni pintonan sarupaning Longser anu hirup sarta ngembang di di Wewengkon Karawang sarta Subang
Dina perkembanganna, Banjet ngalaman parobahan, kawas Banjet Margaluyu anu dilengkepan kalayan instrumen, sarta Gambang, Kolenang, Saron, Panerus, sarta Goong Gantung, anu mimitina ngan waditra-waditra anu kagabung dina Ketuk Tilu
Kabéhanana nyieun hiji jenis pintonan unik anu tinangtu baris nyieun Anjeun kabetot pikeun nyaksianana
Ti saprak taun 1949 dieuwuhkeunna tahap Ngajantuk jeung Ngedok
Tapi pamaén nambahan beuki loba sabab sanggeus pintonan banyolan diteruskeun ku sababaraha lalakon
Ku sabab éta kabutuhan pamaén nyaéta:Saurang sindén, saurang ronggéng inti, saurang ronggéng, dua urang awéwé, dua urang palaku jawara
Pakéan anu digunakeun dina kasenian Topéng Banjét nalika minton dumasar kana kagunaanna aya dua jenis
Pakéan husus anu digunakeun ku ronggéng topéng nyaéta: Pakéan husus nyaéta pakéan nalika merankeun salah sahiji peran dina lalakon nyaéta pakéan biasa anu ilahar digunakeun sapopoena
Anapon runtuyan mintonkeunna angger samodél kieu: Dihandap ieu sawatara conto lalakon Topéng Banjét, nyaéta:
Kangsa, Kamsa, alias Jaka Maruta nyaéta salah sahiji tokoh antagonis dina wiracarita Mahabarata
Wujudna manusa satengah Raksasa, ngaran Indungna Déwi Mahérah, carogéna Prabu Basudéwa, Raja Mandura
Wujud raksasana diwariskeun ti Bapana, Prabu Gorawangsa, raja Guwabarong anu nyamar jadi Prabu Basudéwa
Prabu Gorawangsa dipaténi ku Prabu Basudéwa, matakna Kangsa lahir teu boga Bapa
Kangsa diasuh ku Patih Suratimantra
Patih Suratimantra, adina Prabu Gorawangsa ngadidik Kangsa jadi sakti, terus diaku ku Bapana, Prabu Basudéwa
Versi séjén nyebutkeun yén anu ngalatih Kangsa téh nyaéta resi Anggawasa, lantaran manéhna nyangka yén Kangsa téh anakna sah tih Prabu Basudéwa
Sanggeus sawawa Kangsa nyanghareup Bapana ka Karajaan Mandura, terus nungtut sangkan Karajaan Mandura dibikeun satengahna ka manéhna
Nalika manéhna ngadéngé ramalan yén manéhna bakal paéh ku budak kembar Basudéwa nyaéta Krésna jeung Baladéwa, Kangsa langsung boga ambisi pikeun maéhan anak Basudéwa
Dina caros kangsa Adu Jago, usaha anu dilakukeun ku Kangsa nyaéta ku cara nantang Prabu Basudéwa anu taruhanna nyaéta tahta karajaan
Nu tarung ti pihak Kangsa nyaéta Patih Suratimantra anu boga élmu aji semangka (lamun paéh terus diceburkeun ka cai bakal hirup deui)
Sedengkeun ti pihak Basudéwa nyaéta Brataséna (ngaran Bima keur ngora)
Bima geus kawalahan, lantaran suratimantra hirup deui, untungna Arjuna boga ide, manéhna nyelupkeun panah pasopati ka cai
Nalika Suratimantra nyebur ka cai, manéhna lain hirup deui tapi kalah lééh
Kangsa langsung ngamuk harita kénéh, teu lila manéhna langsung néwak Krésna jeung Baladéwa
Tapi Krésna jeung Baladéwa geus siap saacanna, terus maranéhna ngaluarkeun pakarang pusakana anu langsung diarahkeun ka Kangsa
Cakra nu Krésna jeung nanggala nu Baladéwa langsung maéhan Kangsa harita kénéh
Vérsi Mahabarata India
Dina Mahabarata, Kangsa nyaéta putra Ugraséna, raja Mandura
Kangsa nu sakti sok ngalakukeun hal sakahayangna, malah mah tahta Bapana dicokot sacara paksa terus Bapana dipenjarakeun
Nalika ngadéngé ramalan ti Batara Narada yén manéhna bakal paéh ku anakna Déwaki, Kangsa langsung menjarakeun Déwaki anu karék nikah jeung Basudéwa
Padahal Déwaki téh adina sorangan
Di penjara unggal Déwaki ngalahirkeun, orokna langsung dipaténi ku Kangsa
Tapi anu katujuh mah disalametkeun ku Déwi Néndra anu ngawasa rasa tunduh
Éta orok dingaranan Baladéwa atawa Balarama
Pon kitu deui anu kadalapan, orokna salamet sacara gaib, Basudéwa bias kaluar ti penjara terus nitipkeun orokna ka Nandagopa
Orok kadalapan nu béré ngaran Krésna ieu téh diasuh ku Yasoda
Saluyu jeung ramalan Batara Narada, sanggeus sawawa krésna bakal ngéléhkeun Kangsa terus ngabébaskeun Ugraséna, Basudéwa, jeung Déwi Déwaki
Parikesit nyaéta salah sahiji tokoh wayang dina wiracarita Mahabarata
Parikesit nyaéta putra tunggal Abimanyu anu gugur di Baratayuda
Abimanyu lahir di poé pamungkas Baratayuda, Indungna nyaéta Déwi Utari
Parikesit jadi raja Astina ngagantikeun Yudistira anu moksa jeung dulur-dulurna
Parikesit boga lima istri nyaéta Déwi Puyangan, Déwi Gentang, Déwi Satapi, Déwi Impun, jeung Déwi Dangan
Numutkeun pawayangan, sabada Baratayuda, Aswatama, putra Dorna anu salamet asup ka kémah Pandawa terus maténi sababaraha jalma di antarana Dréstajuména, Srikandi, jeung Pancawala
Tapi nalika Aswatama rék maéhan Parikesit, sacara teu kahaja panah pasopati anu disimpen ku Arjuna di handapeun ranjang parikesit langsung niir beuheung Aswatama, sabab Parikesit najongan éta panah
Aswatama paéh harita kénéh
Nalika Parikesit jadi raja, Karajaan Astina pernah diserang dua kali
Serangan pertama datang ti karajaan Sindukalangan anu dipingpin ku Jayawikata, anak Jayadrata
Serangan kadua datang ti Karajaan Gilingwesi anu diluluguan ku Prabu Watuaji
Prabu Baladéwa anu geus jadi patapa ngilu perang ngabantuan Parikesit
Dina pawayangan Prikesit paéh lantaran dipacok ku oray
Terus manéhna nyieun munara anu jangkung sangakan oray teu bisa naék, tapi takdir mah teu bisa disingkahan, Parikesit dihakan ku Naga Tatsaka anu robah wujud jadi hileud anu kaluar ti bungbuahan anu rék didahar ku Parikesit
Sri Maharaja Tarusbawa nyaéta Raja munggaran di Karajaan Sunda
Anjeunna jadi Raja di Karajaan Sunda ti taun 669 nepi ka 723 Masehi
Dina taun 669 M, Sang Maharaja Linggawarman, Raja Tarumanagara kaduawelas pupus
Anjeunna salajéngna digantikeun ku minantuna, Sang Tarusbawa, kalawan ngaran istrénan "Sri Maharaja Tarusbawa Darmawaskita Manumanggalajaya Sundasembawa"
Istrénanna lumangsung tanggal 9 bagéan terang bulan Jesta taun 591 Saka (18 Mei 669 Masehi)
Nalika Tarumanagara dipingpin ku mitohana, pamor karajaan geus pareum pisan
Sang Tarusbawa ngupayakeun malikkeun deui kadigjayaan Tarumanagara saperti nalika pamaréntahan dipingpin ku Sri Maharaja Purnawarman (395-434 Masehi)
Sang Tarusbawa lahir jeung digedékeun di Sundapura (dayeuh Sunda) tilas puseur dayeuh Tarumanagara
Nu munggaran, Sang Tarusbawa ngarobah ngaran Tarumanagara jadi Karajaan Sunda, ti ngaran dayeuh lahirna nu dina waktu harita alih fungsi ti sebutan Sundapura jadi Sunda Sembawa (lemah kabuyutan)
Ku kituna di tukangeun ngaran istrénanna ogé ngagunakeun gelar Sundasembawa
Kaayaan éta dimangpaatkeun ku Sang Wretikadayun pikeun ngamerdikakeun Karajaan Galuh ti kakawasaan Karajaan Sunda (gaganti ngaran Tarumanagara
Sanajan karajaan geus dibagi kakawasaanna jeung Sang Wretikadayun, Sang Tarusbawa masih sempet ngawartakeun istrénanna salaku panerus tahta Tarumanagara, ka sababaraha nagara tatangga
Ku kituna, dina sumber warta China anu pamungkas, nyebutkeun yén aya utusan ti Tarumanagara di taun 669 Masehi
Sang Tarusbawa mibanda pribadi anu damai
Anjeunna teu hayang aya sengketa jeung Sang Wretikadayun, sanajan Karajaan Sunda can tangtu éléh nalika perang ngalawan Karajaan Galuh
Prinsipna leuwih hadé mingpin sabeulah nagara namung tanggeuh ti batan dipaksakeun mingpin sanagara dina kaayaan teu tangtu
Iwal ti éta, Sang Tarusbawa salajéngna nyaéta mindahkeun puseur dayeuh karajaan ti Sundapura (Bekasi) ka Pakuan (Bogor)
Di salah sahiji lemah duwur, Sang Tarusbawa ngadegkeun lima karaton, nu wangun sarta gedéna sarua, jeung posisina ngajajar
Karaton éta sewang-sewangan dibéré ngaran: "Bima, Punta, Narayana, Madura" jeung "Suradipati"
Naskah Carita Parahiyangan nyebutkeun "Sri Kadatwan Bima-Punta-Narayana-Madura-Suradipati"
Sanggeus karaton réngsé diwangun, salajéngna diberkahan ("diprebokta") ku "Bujangga Sedamanah", di hareupeun Sang Maharaja Tarusbawa
Jumlah 5 karaton éta, dina sastra klasik sering disebut "panca persada"
Prameswari Sang Maharaja Tarusbawa nyaéta "Manasih" putrina Sang Linggawarman, raja kaduawelas (pamungkas) Tarumanagara
Rayina "Manasih", "Sobakancana", jadi istri Sri Jayanasa nu ngadegkeun Karajaan Sriwijaya, nu sarua naék tahta di taun 669 Masehi
Tipografi téh nyaéta hiji élmu dina milih jeung merenahkeun aksara kalawan pangaturan sumebarna dina rohangan jeung widang nu geus aya, pikeun nyiptakeun kesan nu tangtu, nu antukna bisa nulungan pamaca pikeun meunangkeun rasa merenah dina maca kalawan maksimal
Iwal ti éta dipikawanoh ogé seni tipografi, nyaéta karya atawa désain anu maké pangaturan aksara minangka élémén utama
Dina seni tipografi mah wangenan aksara minangka lambang sora téh bisa disingkahkeun
Tipografi ngarujuk kana kagiatan nyusun teks dina hiji kaca, kalawan dina sababaraha wangun lianna dina media komunikasi
Wangun tipografi éta téh ahirna mekar nepi ka Kréta, tuluy ngaramat ka Yunani jeug ahirna sumebar ka sakumna Éropah
Puncak kamekaran tipografi, nyaéta leuwih kurang aya dina abad ka-8 SM di Roma nalika urang Romawi mimiti ngawangun kakawasaanana
Alatan bangsa Romawi mah teu boga sistem aksara sorangan, maranéhna mah dialajar sistem tulisan Étruska nu mangrupa masarakat pribumi asli Italia jeung nyampurnakeun éta aksara nu antukna jadi huruf-huruf Romawi
Kiwari tipografi ngalaman kamekaran tina fase panyiptaan maké leungeun (manual) nepika ngalaman prosés komputerisasi
Fase komputerisasi ngajadikeun pamakéan tipografi jadi leuwih gampang jeung dina waktu anu leuwih gancang kalawan jenis pilihan huruf anu jumlahna ratusan
Kliningan nyaéta saperangkat gamelan surupan saléndro dibarengan ku dua juru sekar anu kawengku ti pasindén jeung wira swara, lamun dipintonkeun sacara khusus disebut kliningan
Kiliningan ogé disebut siku-siku jurutilu nu sok ditakolan dina musik
Upamina dina Tanji
Kiliningan asalna ti ngaran salah sahiji waditra nu dina mimitina dijadikeun salah sahiji waditra dina kasenian ieu
Wangun Kilining saperti Gender (waditra ti gamelan Jawa)
Sanajan waditra kilining éta teu dipaké dina pintonanna, ngaran kasenian éta angger disebut seni Kiliningan, sanajan euweuh waditra kilining
Seni Kiliningan kaasup kana ragem karawitan sekar-gending
Ku kituna juru kawih, atawa disebut ogé Pasindén, kacida boga peran nu sentral pisan dina seni Kiliningan
Pikeun generasi anu sepuh anu kungsi ngalaman mangsa kadigjayaan Kiliningan ti taun 60-an, masing-masing bakal mibanda Sindén favorit antara dua pasindén, nyaéta Upit Sarimanah jeung Titim Patimah
Seni Kiliningan masih boga peran dina kahirupan kasenian tradisi di Jawa Kulon
Sanajan geus rada jarang anu khusus mintonkeun seni Kiliningan, namung materi kasenian ieu bakal tampil dina pagelaran seni Wayang Golék dina wangun Kiliningan
Materi Pagelaran Kiliningan
Materi seni Kiliningan kawengku ku dua unsur nu ngahiji, nyaéta juru sekar jeung juru gending
Nu kaasup ka juru sekar nyaéta: Sindén, sedengkeun nu kaasup juru gending nyaéta: nayaga jeung pangrawit
Juru sekar dina kiliningan dibagi deui jadi dua, nyaéta awéwé jeung lalaki
Juru sekar awéwé disebut pasindén, sedengkeun juru sekar lalaki disebut wira swara
Sakurang-kurangna dina hiji pagelaran kiliningan kudu aya hiji sindén jeung hiji wira swara
Pancén juru sekar nyaéta salaku nu ngawih
Dina raraga ngawihkeun lagu-lagu unggal juru sekar kudu nuturkeun aturan gending (musik nu mirigna) anu geus baku dipirig ku nayaga
Aya ogé musik pamirigna dingaranan gamelan
Gamelan dina seni Kiliningan biasana laras saléndro
Waditrana dua saron, peking, demung, bonang, rincik, kenong, goong jeung kempul, ketuk kempyang, gambang, hiji set kendang, sarta rebab
Unggal waditra dipaénkeun ku hiji nayaga atawa disebut ogé pangrawit nu biasana lalaki
Pangrawit dina Kiliningan dipingpin ku saurang anu sakapeung ogé ngarangkep jadi nayaga ogé
Pangaturna disebut Lurah Sekar
Materi anu disajikeun dina Kiliningan utamana nyaéta lagu-lagu khas Kiliningan, dina umumna ogé wangunna sekar tandak anu dibawakeun ku juru sindén jeung wira swara
Lagu-laguna mangrupa gabungan ti lagu-lagu tradisi gubahan anyar, atawa lagu-lagu anu masih dipikanyaho ku nu nyiptakeunna, saperti Es Lilin jieunan Bu Mursih, Sakadang Kuya jeung Torotot Héong jieunan RTA Sunarya jrrd
Gamelan salendro pelog
Céndol téh mangrupa salah sahiji inuman has ti Sunda, sarupa jeung dawet tapi béda
Biasana céndol dijieun tina tipung hunkwéh jeung diwarnaan maké pawarna dahareun
Céndol geus jadi inuman sopopoé masarakat Sunda, nu dagangna biasana maké gorobag surung
Biasana céndol dipidangkeun maké kinca, cipati jeung peuyeum sampeu
Numutkeun CNN, céndol téh abus ka 50 inuman pangeunahna di dunia
Di gérénté-géréntél, didaharna maké peueut dicipatian
Pikeun nyieun céndol téh sadiakeun bahan-bahan saperti, tipung hunkwéh, cai kapur seureuh, pawarna pandan, gula beureum, cipati jeung peuyeum sampeu
Mimitina mah, galokeun tipung hunkwé jeung cai, campurkeun pawarna pandan, tuluy golakeun nepi ka jadi bubur kentel
Tuluy geus kitu bubur diasupkeun kana saringan, anteupkeun nepi ka marurag jadi céndol
Mun geus tiis, kari campurkeun jeung peuyeum sampe, cipati tuluy kincaan
Leuwih ngeunah mun dipidangkeun maké és serut
Kasenian Buroq lahir di Cirebon kira-kira taun1920 di désa Kalimaro kacamatan Babakan
Panyiptana nyaéta Bapa Ta'al
Genjring Buroq mangrupa kasenian helaran atawa arak-arakan utamana dina khitanan pikeun ngarak pengantin sunat
Waditra anu dipaké nyaéta 4 buah genjring, gong, gitar, biola dsb
Boneka Buroq diwangun ti boneka anu awakna mangrupa kuda sarta sirahna mangrupa wanoja geulis, sapasang boneka ondel-ondel, macan tutul jsb
Munculan boneka ieu mimitina leuwih ditujukeunn pikeun miéling poé Isra Miraj
Tapi lila-lila, boneka ieu ogé mindeng dimunculkeun nalika acara-acara agama Islam, kawas acara khataman Alquran, sunatan sarta ngahudangkeun saurkawas di Désa Pakijangan
Kaayaan bulan puasa di Désa Pakijangan, sabenerna hampir euweuh bédana jeung kaayaan bulan Puasa di wewengkon-wewengkon masarakat muslim séjénna
Sanggeus berbuka, masarakat minuhan masjid pikeun ngalaksanakeun solat Tarawih
Anu ngabédakeun nyaéta nalika isuk, nalika jalma séjénna masih saré, para nonoman sarta seniman Buroq malahan ngariung di salah sahiji tempat pikeun ngahudangkeun warga séjénna sangkan ngalaksanakeun saur
Di Désa Pakijangan, hal ieu geus dipigawé ku para pamaén orkes Buroq Bandarjaya saprak 20 taunkatukang
Kolek nyaéta salah sahiji kadaharan amis panutup has Indonésia nu bahan dasarna tina gula arén, santen, jeung daun pandan
Salian ti éta, kolek ogé jadi kadaharan nu dipikaresep ku loba jalmi keur buka puasa lamun bulan Ramadan
Kolek miboga sababaraha jinis saperti kolek cau lantaran bahan pokona cau, kolek hui, kolek nangka, kolek sampeu, jeung sajabana
Biasana kolek sok disayogikeun keur haneut kénéh
Dicutat dina buku "Jejak Rasa Nusantara" karya sajarawan nu ngaranna Fadly Rahmat, kolek téh dipangaruhan ku budaya Arab
Ditilik dina ngaranna, kolek téh asal katana dina khalik nu hartina Sang Pancipta, Allah SWT
Salain éta, kolek ogé jadi media keur nyebarkeun agama Islam dina zaman baheula
&lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt; &lt;revision&gt; &lt;parentid&gt;544752&lt;/parentid&gt; &lt;timestamp&gt;2022-06-07T01:38:06Z&lt;/timestamp&gt; &lt;contributor&gt; &lt;username&gt;Ilhambot&lt;/username&gt; &lt;/contributor&gt; &lt;minor /&gt; &lt;comment&gt;ngédit éjahan&lt;/comment&gt; &lt;origin&gt;627278&lt;/origin&gt; &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt; &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt; Usopp nyaéta salah sahiji karakter fiksi dina Manga jeung Anime One Piece
Usopp nyaéta penembak jitu di kelompok Bajak Laut Topi Jerami
Usopp nyaéta kru topi jerami anu paling borangan
Ngaran Usopp dicokot tina basa Jepang "uso" (うそ) anu hartina wadul atawa jelma tukang ngawadul
Panggih Jeung Luffy
Usopp papanggih jeung luffy di Desa Syrup, di desa éta Luffy gelut jeung kelompok bajak laut Kuroneko anu di pimpin ku kaptén Kuro anu nyamar jadi pelayan salah sahiji warga anu benghar, pikeun nguasaan hartana
Sabada ngéléhkeun bajak laut Kuroneko, Usopp ngabubarkeun kelompok bajak lautna anu anggotana tilu urang budak leutik, tuluy Usopp diajakan jadi anggita bajak laut topi jerami
Salila di Grand Line Usopp ngarasa lemah, tungtungna Usopp kaleungitan percaya diri
Sabada di Water 7 Usopp gelut jeung Luffy, nu ahirna Usopp kaluar ti kelompok topi jerami
Sabada éta, Usopp di tewak ku CP 9, nu ahirna Usopp di leupaskeun ku Sanji
Usopp ahirna indit ngabantuan Luffy pikeun ngabébaskeun Nico Robin ku cara nyamar jadi Sogeking
Di Enies Lobby Usopp dititah ku Luffy sangkan ngaduruk bendera pamaréntah dunia, anu andakeun perang jeung pamaréntah nu aya di Enies Lobby
Sabada perang di Enies Lobby, Sogeking (Usopp) boga harga buronan 30 juta berry sabada difonis salah ku lantaran ngaduruk bendera Pamaréntah Dunia
Usopp di teleport Kuma ka hiji pulo nu ngarana Pulo Boin, di pulo ieu pinuh ku tangkal Karnivora anu gedé sarta dina permukaan tangkalna aya kadaharan anu ngeunah
Di pulo éta aya hiji ksatria ngarana Heraclesun anu nulungan Usopp, ku sabab lobana kadaharan dina éta pulo, Usopp jadi gendut nepi ka hésé bagerak
Sabada maca koran nu ngagambarkeun kaayaan Luffy, Usopp menta tulung ka Heraclesun sangan ngajarkeun manéhna jadi ksatria
Dua taun geus kitu, Usopp balik deui ka Pulo Shabaody tuluy panggih jeung Nami di bar, Usopp ningalikeun pakarang anyarna anu mampu ngaluarkeun tutuwuhan anu ngadahar manusa ka kru topi jerami anu palsu
Cingcangkeling nyaéta kawih paranti milang saméméh barudak ulin ucing-ucingan
Ieu kawih kaulinan barudak cingcangkeling téh dilakukeunna bari ngariung henteu papisah saurang-saurang tapi babarengan jeung biasana sok ditunjuk ku juru ngawihna nu salah saurang budak éta, budak nu kabilang ditunjuk nurutkeun wirahma kawihna, tuluy kudu ngudak budak séjén nu teu katunjuk
Carana budak nu kabilang, kudu nyabak budak nu teu kabilang, tuluy lalumpatan ngajauhan budak anu geus kabilang tadi
Satuluyna kitu terus nepi ka kabéh budak beunang kacabak
Aturannana teu meunang aya budak anu jauh-jauh teuing lumpatna
Kudu sakurilingeun lapang atawa buruan imah tempat maranéhna ulin
Teu kaci lamun aya nu jauh berarti budak éta kaluar maénna atawa gugur teu bisa ngiluan maén deui nurutkeun kasapukan kabéh budak nu milu ulin dina éta kaulinan
Biasana barudak nu ulin bari ngawihkeun ieu kawih cingcangkeling téh sok bari heureuy silisurungkeun atawa bari luluncatan teu puguh embung cicing kumaha wé budak leutik nu keur meujeuhna resep ulin
Saméméh prung sok dikawihkeun heula ku saurang, nu séjénna nuturkeun ngawih bari nyurakan nu kabilang
&lt;poem&gt; "Cingcangkeling" "Manuk cingkleung cindeten" "Plos ka kolong" "Bapa Satar buleneng" &lt;/poem&gt;
Budak Minggat téh novel karya Samsudi, citakan nu kahiji diterbitkeun ku Balai Pustaka, Jakarta, teu kanyahoan taun terbitna
Citakan kaduana diterbitkeun ku CV Pusaka Sunda gawé bareng jeung Balai Pustaka, taun 1965, didua jilidkeun masing-masing 70 kaca jilid I jeung 75 kaca jilid II, ukurana 17 cm x 12 cm
Ieu novel téh nembrakkeun ajen-inajen atikan, upamana kajujuran, kapengkuhan haté, jeung kasatiaan
Lian ti eta, digambarkeun ogé ajén-inajén sosial nu nyampak dina kahirupan masrakat kuli kontrak di perkebunan jaman penjajahan Walanda.. Tokoh utama ieu novel téh nyaéta Si Kampeng, ku pangarang digambarkeun sahinasna henteu dijieun-jieun, nepi ka gambaran pribadina katembong tembres, boh ku kajujuranana, boh ku kabadeuran jeung kabedegonganana
Kampeng téh budak umur welasan taun, sabada tamat sakola cicing jeung bapa terena anu galak,lantaran mindeng dicarekan jeung dikakalakeun, Si Kampeng ngalawan, nepi ka dina hiji mangsa mah kalepasan neunggeul bapa téréna téa nepi ka kapiuhan
Ku bakating reuwas jeung sieun, antukna Kampeng minggat ti imahna, kakaburan nepi ka ahirna katipu, dijual jadi jadi kuli kontrak di Sumatra, Deli, Bengkalis, Padang jeung sajabana
Lantaran getén jeung suhud digawé, ahirna Kampeng jadi tukang kai jeung tukang témbok anu parigel
Hiji mangsa, ku kawani jeung kaludeungna, Kampeng nulungan Cina anu rek dikerekeb ku maung
Rupa-rupa cocoba nu katarima ku Kampeng, kalawan tawekal dilakonan, sarta sanggeus bekel cukup pikeun balik ka lembur, Kampeng balik nepungan indungna
saméméh nepi ka lembur, basa rek balanja di pasar, Kampeng papanggih jeung Kim San, urang Cina nu kungsi ditulungan ku manéhna waktu di leuweung Sumatera, atuh Kampeng dibekelan kaén jeung duit ku Kim San minangka pamulang tarima ka manéhna nu geus nulungan
Kampeng balik ka lembur dipapag ku indungna nu geus lawas ngarep-ngarep Kampeng
Ieu novel geus ditarjamahkeun kana basa Indonesia jadi "Anak Minggat" dina taun 1974
Cing ciripit nyaéta kawih paranti milang saméméh ucing-ucingan
Aya di sababaraha tempat atawa wewengkon séjén mah disebutna téh eméng-eméngan
Cara maénna mimiti barudak ngariung, tuluy salah saurang budak biasana budak nu panggedéna ngasongkeun dampal leungeunna ka tengah riungan bari narangtung
Budak séjénna ngasongkeun curukna séwang-séwangan ditapelkeun kana luhureun dampal leungeun budak nu panggedéna téa
Sanggeus kitu barudak anu ngasongkeun curukna séwang-séwangan téa, ngangkat jeung nurunkeun curukna séwang-séwangan bari ngawih cing ciripit
Saha nu kacekel curukna hartina éta nu éléh atawa nu eméng kudu ngudak barudak séjén nu teu kacekel curukna
Nu séjén lalumpatan ngajauhan nu eméng, tuluy mun aya nu kacabak salah saurang budak berarti jadi pindah budak éta nu eméng jeung kudu nyabak atawa ngaeméngkeun barudak séjénna
Kitu saterusna nepi ka kabagéan kabéh
Anu ngarawih téh bari seuseurian sakapeung mah sok bari heureuy, ulin barudak téa tara aya nu daria, malah ku teu seriusna éta jadi ciri ngaran budak
&lt;poem&gt; "Cing ciripit" "Tulang bajing kacapit" "Kacapit ku bulu paré" "Bulu paré seuseukeutna" &lt;/poem&gt; Kawih lainna: &lt;poem&gt; "Cing ciripit" "Kadal buntung" "Duit saringgit" "Dipaké nyandung" "A, i, u, daun cau nangka ngora" "Ari tang tang tang tangkeup !"
Cangkaléng atawa Caruluk mun dina basa Walanda mah disebut glibbertkjes nyaéta protein albumin anu diperlukeun ku binih tangkal kawung minangka sasadiaan kadaharanana
Buah anu kadar caina luhung ieu dicokot tina siki buah kawung anu wangunna lonjong gepéng, getahan tur matak ateul, warnana bodas herang, sarta geunyal
Pikeun dijadikeun cangkaléng, buah kawung kudu dibeuleum heula nepi ka tutung atawa dikulub sababaraha jam
Tuluy dikeueum ku cai kapur sababaraha poé nepi ka pamustunganana sikina bisa dikokolakeun
Cangkaléng didagangkeun dina kaayaan kakeueum ku cai disebut cangkaléng atah
Cangkaléng atah bisa diolah dijieun manisan, campuran kolek, setup buah, atawa sirop
Cangkaléng ngandung serat anu luhung, alus pikeun jalma anu keur diit
Dina 100 gramna, ngandung kadar cai nepi ka 93,8%
Cangkaléng ogé ngandung 0,69 gram protein, 4 gram karbohidrat, sarta kadar lebu kira-kira sagram sarta serat 0,95 gram
Kandungan karbohidrat nu aya dina cangkaléng bisa matak wareg, ogé bisa ngeureunkeun nafsu dahar sarta ngabalukarkeun konsumsi kadaharan turun
Salian ti alus pikeun diit, cangkaléng ogé miboga mangpaat pikeun mantuan ngalancarkeun gawé saluran cerna manusa
Samping nyaéta kaén panjang nu dibeulitkeun dina cangkéng nu nutupan nepi ka suku
Aya nu disebut samping sarung (samping nu tungtung-tungtungna nyambung), samping kebat (samping nu ukuranana panjang), samping batik (samping anu maké corak batik)jeung samping poléng/polékat (samping nu meunang ninun)
Aya sababaraha jenis samping di antarana aya samping jangkung jeung samping lamban, Samping jangkung nyaéta jenis samping nu ka handapna ukur semet tuur atawa nengah bitis sedengkeun samping lamban nyaéta samping nu tungtungna dilipet (dilamban/dilépé)
Samping mangrupa papakéan awéwé anu di batik sarta dipakéna nutupan bagian badan tina beuteung nepi ka mumuncangan
ceuk kolot baheula lamun awéwé anu hamil teu meunang maké samping sabab pamali aya matakna
Pikeun masarakat Sunda samping lain hal nu anéh sabab ti jaman baheula samping geus dipaké pikeun pakéan sapopoé wanoja Sunda
Dina nsakah Sang Hyang Siksa Kandang Karesian upamana, geus kasebut-sebut modél samping batuk nu dipaké ku urang Sunda
Dina carita pantun ogé dijéntrékeun yén baheula wanoja ménak, putri, raja, atawa léngsér
Ieu conto kumaha wanoja Sunda dangdan di jaman baheula, dicutat tina carita pantun lutung kasarung : sampingna teu pati apik disampingna sutra kuning karémbong cindé kediri nyalindang ku cindé kembang kongkoyang ku sutra ganggong ka luhur kana gelungna ka handap kana sinjangna ulah rék digelung jucung bisi pajar indung-indung
"Pikeun guna lian ti Makédonia, tempo Makédonia (disambiguasi)" Républik Makédonia Kalér (, ) atawa "Républik Urut Yugoslavia Makédonia" ("RUYM", Inggris: "the former Yugoslav Republic of Macedonia", disingket "FYROM"), mindeng disebut Makédonia, mangrupa hiji nagara nu aya di samenanjung Balkan, Éropa Kidul
Nagara ieu tepung wates jeung Sérbia (sareng Kosovo) di kalér, Albania di kulon, Yunani di kidul, jeung Bulgaria di wétan
Nagara ieu disebut "Républik Urut Yugoslavia Makédonia" ku Sarikat Bangsa-Bangsa taun 1993 sabab ngadagoan résolusi ngeunaan papaséaan ngaran kalawan Yunani
Loba institusi internasional jeung nagara lian geus ngakuan nagara ieu kalawan ngaran nu sarua, sanajan mayoritas nagara ngakuan nagara ieu kalawan ngaran konstitusional
Ibu kota Républik Makedonia nyaéta Skopje, nu miboga 506.926 padumuk dina taun 2004, jeung aya sababaraha kota nu leuwih leutik, misalna, Bitola, Kumanovo, Prilep, Tetovo, Ohrid, Veles, Štip, Kočani, Gostivar, jeung Strumica
Nagara ieu mangrupa anggota PBB jeung Déwan Éropa, jeung ogé anggota ti "La Francophonie", "World Trade Organization" (WTO), jeung OSCE
Ti Désémber 2005, nagara minangka kandidat anggota Uni Éropa jeung geus ngadaptar asup ka NATO
Nagara kahiji nu ngawasaan wewengkon Makédonia nyaéta karajaan Paionia nu ngawasaan lebak walungan Axius jeung wewengkon sakurilingna
Dina taun 336 SM, Raja Phillip II ti Makédonia ngawasaan bagian Paéonia nu pangkidulna jeung ngawangun kota Heraklea Lisentis, kiwari aya di deukeut Bitola
Murangkalihna Phillip II, nyaéta Aléxander Ageung ngawasaan wewengkon Makédonia nu masih dina kawasaan Paionia, jeung saterasna minangka bagian karajaan Aléxander Ageung
Wewengkon Makédonia saterusna dikawasaan ku tentara Romawi jeung minangka bagian ti dua propinsi di Romawi
Wewenggkon nu leuwih gedé aya di propinsi Macedonia Salutaris, tapi wewengkon wates kalér nu dicicingan ku bangsa Dardani minangka bagian ti propinsi Moesia Superior
Dina ahir abad ka-6, basa kakawasaan Bizantium mimiti tilelep, sababaraha séké Slav mimiti asup jeung nyicingan wewengkon Makédonia
Séké-sélér Slav nu nyicingan wewengkon Makédonia di antarana séké Draguvite, Sagudate, jeung Strymonoi
Sababaraha séké asli Makédonia, disababkeun ku datangna bangsa Slav, mimiti pindah ka wewengkon nu anyar di pagunungan-pagunungan jeung di wewengkon pabénténgan sabundereun Yunani
Tapi, sababaraha séké asli Makédonia ogé ngasimilasi jeung séké Slav
Urang-urang Slav ieu saterusna ngumpul
Kukumpulan ieu dinamian ku urang Bizantium salaku "Σκλαβινίαι" (Sklaviniai)
Bizantium nu awalna kakawasaanna ngirang, mimiti gawé bareng jeung bangsa Slav nu aya di Makédonia
Teras, Justinian II ngayakeun ékspédisi militér ka sapanjuru wewengkon Makédonia pikeun ngarapihkeun jeung ménta bangsa Slav di Makédonia pikeun gawé bareng sareng Bizantium
Saenggeus ékspédisi ieu, loba urang Slav di Makédonia pindah ka Anatolia pikeun jadi bagian ti tentara Karajaan Bizantium
Sanajan loba urang Slav nu nurut kana kakawasaan Bizantium, loba ogé séké nu masih bébas ti kakawasaan Bizantium
Séké-séké ieu hirup kalawan pipisahan, jeung heunteu nyieun hiji kakawasaan nu ngahijikeun séké-séké éta
Kira-kira taun 850 M, Karajaan Kahiji Bulgaria narajang wewengkon Makédonia jeung lumangsung kalawan lancar pisan, sabab kakawasaan Bizantium di Makédonia leuleus pisan ogé dipangaruhan ku kahayangan séké-séké Slav sangkan ngagabung dina Karajaan Kahiji Bulgaria
Urang-urang Slav di Makédonia teras ngagem agama Kristen dina abad ka-9 Maséhi, basa Pangéran Boris I ti Bulgaria keur ngawasa
Rahayat Makédonia nu awalna buta hurup teras dikenalkeun hurup ku dua urang pendéta Kristen asal Bizantium, Santo Kyril jeung Santo Methodius, nu ngawanohkeun aksara Glagolitik
Dina taun 1014, Kaisar Basil II ti Bizantium hasil ngéléhkeun tentara ti Tsar Samuil, jeung saterasna mulihkeun kakawasaan Bizantium kana lemah Makédonia
Tapi, dina ahir abad ka-12 Maséhi, kakawasaaan Bizantium di Makédonia leuleus deui jeung dikawasaan ku bangsa Normandia dina hiji panarajangan taun 1080
Awal abad ka-13, Kakaisaran Bulgaria mibogs kakawasaan kana Makédonia
Ku sabab kaributan politik, Kakaisaran Bulgaria gagal nahanan kakawasaanna kana Makédonia, nu saterasna kakawasaan ieu dicokot deui ku Bizantium
Dina abad ka-14 Maséhi, Makédonia minangka bagian ti Kakaisaran Sérbia, nu némbongkeun diri aranjeunna salaku pambébas bangsa Slav ti kakawasaan Bizantium
Skopje teras minangka ibu kota ti kakaisaran Tsar Stefan Dusan
Sanggeus Dusan pupus, kakawasaan Sérbia leuleus ku sabab pawaris tahta teu sakiat nu satacanna jeung silih sihung antara bangsawan di Makédonia
Tampa palawanan, Makédonia teras labuh ka Turki Utsmaniyah
Kakawasaan Turki Utsmaniyah di Makédonia dianggap kejam
Dina taun 1689, aya hiji pamberontakan kana Turki Utsmaniyah nyaéta pamberontakan Karposh
Sababaraha gerakan pamberontakan mikahayang ayana hiji nagara mandiri nu diwangun di lemah Makédonia
Gerakan ieu diwangun dina ahir abad ka-18 maké ngaran Organisasi Révolusionér Bulgaria-Makédonia-Adrianopel nu saterusna robah jadi SMORO
Dina taun 1905, gerakan ieu dingaranan Organisasi Révolusionér Internal Makédonia-Adrianopel (IMARO)
Saenggeus Perang Dunya I, organisasi IMORO meupeus kana dua, nyaéta Organisasi Révolusionér Internal Makédonia (IMRO) jeung Organisasi Révolusionér Internal Trasia (ITRO)
Organisasi ieu heunteu mentingkeun étnis, tapi leuwih neken kana panghijian élemén-élemén nu misah di lemah Makédonia jeung teu paduli naon baé séké-sélér aranjeunna
Kalobaannana anggota SMORO mangrupa urang Slav jeung Bulgaria
Taun 1903, organisasi SMORO ngayakeun pamberontakan Ilinden-Preobrazhenie ngalawan Turki Utsmaniyah jeung hasil ngawangun hiji républik nu ngaranna Républik Krushévo
Karajaan Sérbia jeung Yugoslavia
Sanggeus perang Balkan taun 1912 jeung 1913, wewengkon Makédonia teras kabagi-bagi ka Yunani, Bulgaria, jeung Sérbia
Wewengkon nu dikawasaan ku Sérbia nyaéta Južna Srbija (Sérbia Kidul), ayeuna katelah minagka Républik Makédonia
Sanggeus Perang Dunya I, Sérbia minangka bagian ti Karajaan Sérbia, Kroasia, jeung Slovénia
Dina taun 1929, karajaan ieu dingaranan deui kana Karajaan Yugoslavia jeung karajaan ieu kawangun ti "banovinas" (propinsi-propinsi)
Salah sahiji propinsina ngaranna Vardar Banovina (Makédonia-kiwari)
Yugoslav Makédon (Perang Dunya II)
Dina taun 1941, wewengkon Yugoslavia dikawasaan ku Blok Poros, kaasup ogé Makedonia nu direbut ku Bulgaria jeung Italia
Tentara nu dirékrut ti Makédon jeung ogé sukarélawan teras ngawangun Brigade ka-5 Bulgaria, nu markasna di Skopje, jeung mibanda tanggung jawab kana déportasi leuwih ti 7000 urang Yahudi ti Skopje jeung Bitola
Kakawasaan lalim ku pihak Blok Poros heunteu diantepkeun kitu wéh, jeung miboga palawanan ti pihak Komunis di Yugoslavia dina pingpinan Josip Broz Tito
Makédonia di Républik Sosialis Yugoslavia
Ahir Perang Dunya II, basa Tito minangka Présidén Yugoslavia, Républik Rahayat Féderal Yugoslavia diwangun
Républik Rahayat Makédonia minangka bagian ti genep nagara nu milu ngagabung dina féderasi Yugoslavia
Milu kana parobahan ngaéan Républik Rahayat Féderal Yugoslavia jadi Républik Sosialis Féderal Yugoslavia dina taun 1963, ngaéan Républik Rahayat Makédonia teras robah kana Républik Sosialis Makédonia
Dina taun 1991, kecap 'Sosialis' dihupus ti ngaran resmi Makédonia sanggeus misah ti Yugoslavia
Makédonia ngarayakeun kamerdékaan dina kaping 8 Séptémber 1991, dingaranan Poé Kamerdékaan (Ден на независноста, Den na nezavisnosta), saenggeus diayakeunnana réferéndum pikeun miboga kamerdékaan atawa tetep ngawangun féderasi Yugoslavia
Parayaan awakna pamberontakan Ilinden-Préobrazhenie nu sarua jeung poé Santo Eliyah dina kaping 2 Agustus ogé dipangélingan salaku poé kamerdékaan sacara luas di Makédonia
Perang Sadulur 2001
Perang sadulur antara Makédonia jeung tentara pamberontak ti étnik Albania nu aya di wewengkon kalér jeung kulon Makédonia, lumangsung ti bulan Maret nepi ka Juni taun 2001
Perang réngsé sanggeus ayana intervénsi ti pihak NATO nu ngintunkeun tentara panjaga rapih jeung ménta kadua pihak sangkan rapih
Teras ditandatanganan Pajangjian Ohrid, nu eusina Makédonia nu arék méré patempatan dina politik jeung budaya ka étnik Albania
Pihak Albania teras nyatujuan pajangjian ieu jeung sadia pikeun nyerah jeung patuh sapinuhna ka kakawasaan Makédonia
Pasukan pamberontak Albania, NLA, teras dicokotan pakarangna nu saterasna dibéré ka pasukan NATO
Kalawan aréa kira-kira 25.330 km², Makédonia mangrupa nagara nu aya di Éropa bagian tenggara kalawan koordinat 41°50′Ka, 22°00′W
Nagara ieu tepung wates jeung Yunani di kidul, Sérbia di kalér, Bulgaria di wétan, Albania di kulon, sarta Kosovo di kulon-kalér
Makédonia minangka tempat palangkungan ti Éropa Kulon jeung Tengah ka Laut Aegea ogé palangkungan ti Éropa Kidul ka Éropa Kulon
Nagara ieu mangrupa bagian ti wewengkon Makédon
Makédonia mangrupa nagara nu kakurung daratan
Nagara ieu miboga tilu dano alam nyaéta Dano Ohrid, Dano Prespa, jeung Dano Dojran
Jadi, Makédonia miboga luas cai saluas 477 km² jeung luas daratan 24.856 km²
Nagara Makédonia aya di wewengkon nu loba gunungna jeung katutup ku lebak jeung basin
Wewengkon Makédonia kabagi ku hiji walungan nu ngaranna Walungan Vardar
Méh sabagian wewengkon Makédonia ngampar ti Šara nepi ka Osgovo nu ngawangun lebak ti Walungan Vardar
Tilu dano gedé, Ohrid, Prespa, jeung Dojran aya di wewengkon kidul Makédonia
Dano Ohrid dianggap salah sahiji ti dano jeung biotop nu pangkolotna di dunya
Wewengkon Makédonia ogé mangrupa wewengkon nu aktif kagiatan séismikna jeung mindeng lindu di Makédonia
Lindu nu panungtungna nu panggedéna nyaéta dina taun 1963 di Skopje, ngakibatkeun ancurna infrastruktur jeung pupusna leuwih ti 1000 jiwa
Makédonia ogé miboga loba pagunungan
Pagunungan ieu dibagi kana dua runtuyan nyaéta Dinarska jeung Ropodska
Runtuyan pagunungan Dinarska na éta wewengkon nu rawan érosi, ari runtuyan pagunungan Ropodska leuwih mirip jeung pangunungan Alpen
10 gunung pangluhurna di Makédonia nyaéta: Iklim
Makédonia miboga iklim transisi, nyaéta gabungan antara iklim Méditérania jeung iklim kontinéntal
Dina usum panas, Makédonia leuwih condong ka panas jeung saat
Ari dina usum tiis, wewengkon Makédonia leuwih condong ka rada tiis
Rarata curah hujan variasi ti 1.700 mm di wewengkon pagunungan kulon nepi ka 500 mm di wewengkon wétan
Aya tilu iklim utama di Makédonia, nyaéta iklim pagunungan, Méditérania, jeung iklim Kontinéntal
Di wewengkon lebak walungan Vardar jeung Sturmica, di wewengkon Gevgelija, Valandovo, Dojran, jeung Radovish iklimna Méditérania
Wewengkon panghaneutna aya di Demir Kapija jeung Gevgelija, di mana suhuna dina bulan Juli jeung Agustus bisa nepi ka 40 °C
Iklim pagunungan aya di wewengkon pagunungan nu karakteristikna nyaéta usum tiis nu saljuan jeung usum panas nu karasa tiis
Usum semi di wewengkon ieu leuwih tiis tinimbang usum gugurna
Kalobaannana wewengkon di Makédonia iklimna kontinéntal kalawan usum panas nu haneut jeung usum tiis nu baseuh jeung tiis
Di Makédonia, kira-kira aya 30 stasion météorologi pikeun mikaweruh parobahan cuaca
Makédonia miboga sababaraha wewengkon administratif nyaéta: Kota-kota di Makédonia
Dina bulan Agustus 2004, Makédonia kabagai kana 85 kota (opštini; tunggal: opština), 10 di antarana aya di wewengkon Skopje Raya
Ieu mangrupa pangirangan ti jumlah 123 kota nu diresmikeun dina bulan Séptémber 1996
Mimilu hal ieu, pamaréntah lokal ngawangun deui kana 34 distrik administratif
Makédonia mangrupa nagara kalawan sistem parleménter nu pamaréntahanna kawangun ti koalisi partéy-partéy ti institusi parlemén hiji kamar (Собрание, Sobranie) jeung hiji institusi paadilan indepénden kalawan hiji mahkamah konstitusi
Hiji parlemén (déwan rahayat) di Makédonia kawangun ti 120 anggota jeung dipilih saban 4 taun
Posisi Présidén di Makédonia penting pisan jeung mibanda peran nu lumayan gedé dina pamaréntahan
Présidén Makédonia mibanda jabatan sebagai Panglima Angakatan Senjata Makédonia jeung Komite Kaamanan Makédonia
Présidén Républik Makédonia dipilih saban 5 taun sakali jeung bisa ngajabat dina 2 kali jabatan
Sanggeus munculna hukum anyar dina taun 2005, pamaréntahan lokal dibagi kana 78 wewengkon
Ibu kota Skopje sorangan kawangun ti 10 wewengkon administratif nu digabung dina hiji wewengkon nu ngaranna "Greater Skopje"
Wewengkon administratif di Makédonia ngatur pamaréntahanna sosorangan
Sababaraha wewengkon administratif bisa nyieun kerja sama dina raloba widang
Partéy politik di Makédonia kalobaannana dumasar kana asal étnis, ngawakilan étnik mayoritas Makédonia jeung minoritas Albania
Isu kateusaimbangan kakawasaan antara étnik mayoritas Makédonia jeung Albania mawa kana konflik sipil taun 2001, jeung papaséaan ieu diréngsékeun kalawan Pajangjian Ohrid dina taun 2004 nu méré tempat leuwih ka étnik Albania
Dina taun 2004, Parlemén masihan otonomi nu leuwih gedé di wewengkon nu padumukna kalobaannana étnik Albania
Sanggeus pamilihan umum nu dina taun 2006, nu aya masalahna, saeutik, kaayaan politik di nagri ini stabil deui
Pamilihan ieu dimeunangkeun ku partéy tengen-tengah, VMRO-DPMNE nu dipingpin ku Nikola Gruevski
Pilihan Gruevski pikeun ngoalisi jeung Partéy Démokratik Albania tinimbang ngoalisi jeung Partéy Démokratik Sejahtera jeung Kahijian Démokrat pikeun Integrasi nyieun partéy VMRO-DPMNE meunangkeun sora mayoritas ti étnik Albania, Sanajan kameunangan ieu diprotés ku sababaraha élemén
Parlemén Makédonia mangrupa puseur jeung institusi nu miboga kakawasaan dina ngatur pamaréntahan Makédonia
Dumasar kana Konstitusi, Parlemén miboga fungsi salaku institusi pawakilan rahayat Makédonia jeung kakiatan législatif di Makédonia
Parlemén Makédonia kawangun ti 120 anggota nu dipilih sacara umum, langsung jeung bébas dina surat sora nu dirahsiakeun
Parlemén teras ngawakilan rahayat jeung milu ogé dina nepikeun pamikiran di parlemén dumasar kana pawangunanna
Mandat hiji anggota parlemén teu bisa diteujadikeun