izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Samara kecap asin anu geus dibungkus di luhur dicelupkeun kana cairan anu ngagolak sarta digoyang-goyangkeun
Cairan diaduk terus-terusan salila 2–3 jam nepi ka volume jadi satengah ti mimitina
Nepi ka pamanasan réngsé dipigawé, samara anu geus dibungkus lawon kasa tadi tetep aya di jero cairan anu keur dipasak
Kécap anu dihasilkeun nyaéta kécap asin
Sabot masih panas, kecap asin ieu disaring kalayan 2 lapis lawon saring
Kecap anu geus tiis dikemas di jero botol, saterusna ditutup rapet sarta dibéré label
Ganja kaasup kana narkotika golongan 1 anu poténsina gedé pisan kana nimbulkeun katergantungan jeung dipahing dimangpaatkeun pikeun ubar
Pangaruh Jangka Panjang
Bisa ngalaman halusinasi, paranoia (gangguan jiwa nu rarasaanana diudag-udag), turunna motipasi, kalaléder, babari katépaan panyakit, sarta katergantungan
Lélé nyaéta jenis lauk cai anu awakna panjang tur kulitna leueur, euweuh sisitan
Anak Lélé dina basa Sunda disebut "nanahaon"
Lélé teu bisa hirup dina cai asin atawa payau, biasana hirup di walungan anu caina laun, ranca, talaga, sérang anu kakeueum ku cai
Lauk lélé ngabogaan sipat "noctural", nyaéta aktip usik néangan kadaharan dina waktu peuting
Ari beurang mah cicing tur nyumput dinu poék
Di alam lauk, lélé kawin dina usum ngijih
Di Indonésia aya 6 (genep) rupa lauk lélé anu bisa dimekarkeun nyaéta "Clarias batrachus", dipikawanoh minangka lauk lélé (Jawa), lauk kalang (Sumatera Barat), lauk maut (Sumatera Utara), sarta lauk pintet (Kalimantan Timur)
"Clarias teysmani", dipikawanoh minangka lélé Kembang (Jawa Barat), Kalang bodas(Padang)
"Clarias melanoderma", anu dipikawanoh minangka lauk cucuk (Sumatera Selatan), wais (Jawa Tengah), wiru (Jawa Barat)
"Clarias nieuhofi", anu dipikawanoh minangka lauk lindi (Jawa), limbat (Sumatera Barat), kaleh (Kalimantan Selatan). '
'Clarias loiacanthus", anu dipikawanoh minangka lauk keli (Sumatera Barat), lauk penang (Kalimantan Timur)
"Clarias gariepinus", anu dipikawanoh minangka lélé dumbo (Lélé Domba), "King catfish", asalna ti Afrika
Salian ti mangpaat pikeun sumber kadaharan, lélé ti jenis "C. batrachus" ogé bisa dimangpaatkeun minangka lauk pajangan atawa lauk hias
Saupama melak léle di sérang bisa méré mangpaat pikeun numpes hama paré, sato gegemetan, alatan mangrupa salah sahiji kadaharan alami lauk lélé
Lauk lélé ogé bisa diramu jeung sagala rupa bahan ubar séjén pikeun ubar mengi, kasakit awewe anu teu teratur, mimiseun, kiih getih jeung réa-réa deui
Mujaér atawa Jaér nyaéta lauk cai anu biasa didahar ku jalma, wangun awakna gepéng, warnana hawuk, coklat atawa hideung
Ieu lauk asalna ti Afrika sarta mimiti kapanggih di Indonesia ku bapa Mujair di muara walungan Sérang basisir kidul Blitar Jawa Timur dina taun 1939
Lauk mujaér gancang badagna
Panjang total awak panggedéna nyaéta 40 cm, loba dibudidayakeun di Jawa Barat, Jawa Tengah, Sumatera, jeung Kalimantan
Mujaer kaasup sato omnivor, di alamna muajer biasa ngadahar tutuwuhan cai, diatom, chlorophycéae, dinophycéae jeung crustaséa, sedengkeun anakna dahar fitoplankton jeung zooplankton
Ciri-ciri mujaér bikangna nyaéta aya 3 liang dina urogenetial nyaéta bool, liang kaluarna endog sarta liang kaluarna urin
Tungtung cécépét boga warna beureum sepa, warna beuteung leuwih bodas, warna gado ogé bodas, sarta lamun beuteungna "distriping" henteu ngaluarkeun cairan
Sedengkeun ciri-ciri mujaér jaluna nyaéta dina pakakas urogenetial ngan aya dua liang nyaéta; bool, sarta liang kaluarna spérma sakaligus liang kaluarna urin
Tungtung cécépét boga warna beureum caang, warna beuteung jeung gado leuwih poék, sarta lamun beuteung "distriping" baris ngaluarkeun cairan
Ronggéng Gunung nyaéta kasenian has Ciamis anu biasa digelar di buruan imah nalika aya anu hajat kawinan, sunatan, atawa samalah di huma, kebon, upamana nalika dibutuhkeun pikeun upacara ngawuluku atawa melak paré
Durasi pamentasan Ronggéng Gunung biasana kaitung lila, kalan-kalan kakara réngsé nalika waktu maju ka subuh
Jalma anu kagabung dina kelompok kasenian Ronggéng Gunung biasana antara genep tepi ka 10 urang, sanajan kitu osok ogé silitukeun atawa siliinjeum pamaén ti kelompok nu lian
Biasana siliinjeum pamaén téh pikeun meunangkeun sindén lulugu, nyaéta awéwé anu umurna geus kolot, tapi hadé dina ngawihna
Manéhna boga pancén midangkeun lagu-lagu nu geus ditangtukeun anu teu bisa dipidangkeun ku sindén séjén biasa
Waditra anu digunakeun pikeun mirig tari Ronggéng Gunung nyaéta ktuk tilu siki, goong, jeung gendang
Pikeun jadi ronggéng dina jaman baheula henteu gampang kawas ayeuna
Rupaning sarat kudu dicumponan di antarana pangawakan kudu hadé, puasa 40 poé anu bukana téh ukur ngadahar cau raja dua siki
Latihan napas pikeun ngahadéan sora, raga, jeung rohani, tur diaping ku ahlina
Lian ti éta, umumna ronggéng kudu taat kana aturan teu meunang waka kawin, ku sabab kitu ronggéng téh kudu lanjang atawa randa
Kamekaran Ronggéng Gunung dina période 1904 tepi ka 1945 loba ngésér ajén-ajénna
Upamana, cara ngahormat anu asalna mah neueulkeun leungeun kana dada diganti ku sasalaman
Tungtungna cara sasalaman ieu loba disalahgunakeun, lalaki anu ngigelan ronggéng lain wungkul sasalaman tapi ogé tepi ka nyium, ngaragap babagian awak séjénna, samalah kalan-kalan ronggéng dibawa ka tempat suni
Ku sabab teu saluyu jeung adat-istiadat, dina taun 1948 kasenian Ronggéng Gunung dilarang minton hareupeun umum
Kakara dina taun 1950 kasenian Ronggéng Gunung dihirupkeun deui kalawan aya parobahan, boh dina ibingna, boh dina organisasina, nepi ka kamungkinan timbulna hal-hal négatif bisa dicegah
Pikeun nyegah pandangan négatif ngeunaan Ronggéng Gunung ieu, dilarapkeun aturan-aturan anu ngalarang ayana kontak fisik langsung antara ronggéng jeung nu ngigelanana
Sawatara adegan anu bisa ngajurus kana laku négatif saperti nyium atawa ngaragap ronggéng dilarang sama sakali
Aturan ieu téh diayakeun sangkan euweuh anggapan masarakat yén ronggéng idéntik jeung awéwé purah ngagoda lalaki
Ieu salah sahiji acara régenerasi ronggéng di Ciamis lumangsung tanggal 1 Oktober 2011, diayakeun ku Disbudpar Jawa Barat: Awéwé ngaran Pejoh, tokoh konci anu baris ngistrénan sajumlahing ronggéng ngora anu bakal ngawaris kasenian Ronggéng Gunung dina mangsa nu bakal datang
Calon ronggéng ngarora anu sapopoé diasuh ku Néng Peking peuting éta didaulat pikeun neruskeun amanat karuhun, ngibing jeung ngawih wawangsalan buhun Déwi Siti samboja
Peristiwa budaya anu digelar di Pondok Wisata Disbudpar Pangandaran, malem Minggu 1 Oktober 2011 digagas ku Disbudpar Provinsi Jawa Barat kalawan tajuk kagiatan “Pagelaran Hasil Pewarisan Kepesindenan dalam Ronggeng Gunung”
Bi Pejoh salaku maéstro Ronggéng Gunung didaulat salaku guru anu ngawariskeun seni Ronggéng Gunung
kasempetan anu langka ieu téh sakaligus jadi titik balik pikeun Bi Pejoh minton deui hareupeun umum, sanggeus welasan taun eureun ngaronggéng
Pikeun Disbudpar, ieu kagiatan dipiharep bisa ngawewegan sumanget generasi ngora pikeun leuwih mikawanoh, neuleuman, jeung ngahirupkeun deui kasenian Ronggéng Gunung, sakaligus ngaronjatkeun citra pariwisata Pangandaran
Kagiatan diropéa tepi ka katémbong ajén-ajén sakral mangsa baheula
Menyan jeung sasajén diteundeun hareupeun panggung, nandakeun yén éta kagiatan lain samata-mata sérémonial
Kagiatan ngawaris dilaksanakeun soréna saméméh kagiatan inti dimimitian
Sawatara rumaja putri binaan Néng Peking miluan ritual siraman anu diluluguan langsung ku Bi Pejoh
Sanggeus acara ngawaris réngsé, peutingna dipagelarkeun Ronggéng Gunung, Bi Pejoh minton deui bareng jeung Néng Peking katut murid-muridna
Dina kitab Safinatun Najah, orat téh aya opat (4) bagian, nyaéta: Sanajan kitu, éta henteu mewakili seluruh agama Islam
Nanging éta téh pendapat sabagéan ulama, lantaran batas orat awéwé téh diperselisihkeun antara para ulama, aya anu bilang batas orat awéwé téh sakujur awakna, aya ogé nu bilang batas orat awéwé téh sakujur awakna, iwal panon kéncana, aya ogé nu bilang batas orat awéwé téh sakujur awakna, iwal beungeut, dampal leungeun jeung dampal sukuna, aya ogé nu bilang batas orat awéwé téh tiasa disesuaikeun
batas orat awéwé téh tiasa disesuaikeun jeung adat istiadat
Haram hukumna maké pakéan anu carang pikeun kaom awéwé sabab kaén anu carang henteu nutupan orat
Ti Aisyah r.a. yén Asma binti Abu Bakar r.a. kungsi asup ka tempat Nabi SAW, sedeng manéhna maké kaén anu carang, mangka Rosululloh ngalieus ti inyana, sareng dawuhna: "Ya Asma, saéstuna awéwé-awéwé lamun geus tepi manéhna kana mangsa héd (balég), mangka henteu patut deui ka manéhna, ditingali ku jalma lian awakna, iwal ieu jeung ieu."
(Riwayat Abu Daud) Tina katerangan éta, mangka jelas yén awéwé wajib nutupan sakujur awakna, iwal beungeut jeung dampal leungeunna
Nanging, hadis anu ti Aisyah téa téh teu dianggap sahih ku kabéh ulama, ceuk sabagéan ulama, hadis anu ti Aisyah téa téh sifatna mursal (teu meunang dijadikeun rujukan)
Paingan, aya ulama anu bilang bilang batas orat awéwé téh sakujur awakna, aya ogé nu bilang batas orat awéwé téh sakujur awakna, iwal panon kéncana, aya ogé nu bilang batas orat awéwé téh sakujur awakna, iwal beungeut, dampal leungeun jeung dampal sukuna, aya ogé nu bilang batas orat awéwé téh tiasa disesuaikeun jeung adat istiadat
Surat nyaéta alat komunikasi anu ngagunakeun basa, sangkan informasi atawa warta bisa katarima ku nu maca
Ti jaman baheula nepi ka ayeuna jalma teu bisa leupas tina kapentingan jeung jalma lian boh nu aya di sabudeureunana, boh nu aya di jauhna
Ngaliwatan surat, sagala béwara, pernyatan, katerangan, pamérédih, laporan, jeung pamondah bisa gampang kaharti maksudna.jaman baheula mah wangun surat kacida basajanna, boh cara nulisna, boh cara ngirimkeunana
Sok sanajan ayeuna alat komunikasi geus sakitu majuna saluyu jeung kamajuan téknologi, peranan surat angger dipikabutuh
Sriwijaya (atawa disebut ogé Srivijaya; Thai: ศรีวิชัย atawa "Ṣ̄rī wichạy") nyaéta salah sahiji kamaharakaan maritim anu kungsi ngadeg di pulo Sumatera jeung loba méré pangaruh di Nusantara kalawan wewengkon kakawasaanna ti Kamboja, Thailand Kidul, Semenanjung Malaya, Sumatera, Jawa, jeung basisir Kalimantan
Dina basa Sansekerta, "sri" artina "gurilap" atawa "burinyay", jeung "wijaya" artina "menang" atawa "kajayaan", ku kituna ngaran Sriwijaya boga makna "kajayaan anu gumilang"
Bukti munggaran ngeunaan ayana karajaan ieu asalna ti abad ka-7; saurang pandita ti Tiongkok I Tsing, nuliskeun yén anjeunna datang ka Sriwijaya taun 671 jeung dumuk salila 6 bulan
Salajengna prasasti nu pangkolotna ngeunaan Sriwijaya ogé dina abad ka-7, nyaéta Prasasti Kedukan Bukit di Palembang, taun 682
Mundurna pangaruh Sriwijaya ka wewengkon handapna dimimitian ku sabab sababaraha perang di antarana serangan ti raja Dharmawangsa Teguh ti Jawa di taun 990, jeung taun 1025 serangan Rajendra Chola I ti Koromandel, salajengna taun 1183 kakawasaan Sriwijaya di handap pangaruh karajaan Dharmasraya
Sanggeus runtag, karajaan ieu dipohokeun jeung éksisténsina dipikanyaho liwat publikasi taun 1918 ti ahli sajarah Perancis Géorge Cœdés ti "École française d'Extrême-Orient"
Euweuh catetan leuwih jero ngeunaan Sriwijaya dina sajarah Indonesia; Ingetan nu kapopohokeun diwangun deui ku sarjana asing
euweuh urang Indonesia modérn anu nguping ngeunaan Sriwijaya nepi taun 1920-an, nalika sarjana Perancis Géorge Cœdés ngawanohkeun pamanggihna dina koran basa Walanda jeung basa Indonesia
Coedés ngebrehkeun yén referensi Tiongkok ka "San-fo-ts'i", sateuacanna dibaca "Sribhoja", sarta sababaraha prasasti dina basa Malayu Kuna ngarujuk ka kaisar nu sarua
Sriwijaya jadi perlambang kaagungan Sumatera awal, jeung karajaan badag Nusantara iwal Majapahit di Jawa Wétan
Dina abad ka-20, dua karajaan éta jadi referensi ku kaom nasionalis pikeun nunjukkeun yén Indonésia mangrupa hiji nagara sateuacan Hindia Walanda
Sriwijaya disebut ku sababaraha ngaran
Urang Tionghoa nyebutna "Shih-li-fo-shih" atawa "San-fo-ts'i" atawa "San Fo Qi"
Dina basa Sansekerta jeung Pali, karajaan Sriwijaya disebut "Yavadesh" jeung "Javadeh"
Bangsa Arab nyebutna "Zabaj" jeung Khmer nyebutna "Malayu"
Loba ngaran mangrupa alesan séjén kunaon Sriwijaya hésé kapanggih
Iwal ti peta Claudius Ptolemaeus kapanggih katerangan ngeunaan ayana 3 pulo "Sabadeibei" nu mungkin aya pakaitna jeung Sriwijaya
Dina taun 1993, Pierre-Yves Manguin ngalakukeun "observasi" jeung méré sawangan yén puseur Sriwijaya ayana di "Sungai" Musi antara Bukit Seguntang jeung Sabokingking (nu ayana di provinsi Sumatera Kidul kiwari)
Namung sateuacanna Soekmono nyawang yén puseur Sriwijaya ayana di wewengkon sehiliran Batang Hari, antara Muara Sabak nepi ka Muara Tembesi (di provinsi Jambi kiwari), kalawan catetan Karajaan Melayu teu di kawasan eta, lamun Malayu di kawasan éta, condong ka pamadegan Moens, anu sateuacanna oé geus boga sawangan yén puseur karajaan Sriwijaya aya di kawasan Candi Muara Takus (provinsi Riau kiwari), kalawan asumsi nunjuk ka
Riau kiwari), kalawan asumsi nunjuk ka lalampahan dina catetan I Tsing, sarta hal ieu bisa ogé dikaitkeun jeung warta ngeunaan diadegkeunna candi nu disembahkeun ku raja Sriwijaya ("Se li chu la wu ni fu ma tian hwa" atawa Sri Cudamaniwarmadewa) taun 1003 ka kaisar Cina anu dingaranan "cheng tien wan shou" (Candi Bungsu, salah sahiji bagéan candi nu ayana di Muara Takus)
Namung nu pasti dina mangsa kakawasaan Rajendra Chola I, dumasar prasasti Tanjore, Sriwijaya puseur dayeuhna di "Kadaram" (Kedah kiwari)
Pangwangunan jeung Kamekaran
Teu acan aya bukti fisik ngeunaan Sriwijaya anu kapanggih
Karajaan ieu jadi puseur niaga jeung mangrupa nagara maritim, namung karajaan ieu teu ngagedéan kakawasaana si luar wilayah kapuloan Asia Tenggara
Sababaraha ahli masih madungdengkeun kawasan nu jadi puseur pamaréntahan Sriwijaya, salian éta mungkin karajaan ieu biasa mindahkeun puseur pamaréntahanna, namung kawasan nu jadi puseur dayeuh angger diparéntah langsung ku pangawasa, sedengkeun wewengkon pangrojongna diparentah ku dātu
Kakaisaran Sriwijaya geus aya ti 671 saluyu jeung catetan I Tsing, di prasasti Kedukan Bukit di taun 682 dipikanyaho imperium ieu di handap kapamingpinan Dapunta Hyang
Di abad ka-7 ieu, urang Tionghoa nyatet yén aya dua karajaan nyaéta "Malayu" jeung "Kedah" jadi bagéan kamaharajaan Sriwijaya
Dumasar prasasti Kota Kapur anu angkana taun 686 kapanggih di pulo Bangka, kamaharajaan ieu geus ngawasa bagéan kidul Sumatera, pulo Bangka jeung Belitung, nepi ka Lampung
Prasasti ieu ogé nyabutkeun yén Sri Jayanasa geus nyieun ekspedisi militer keur ngahukum "Bhumi Jawa" anu teu babakti ka Sriwijaya, kajadian ieu babarengan jeung runtagna Tarumanagara di Jawa Kulon jeung Holing (Kalingga) di Jawa Tengah nu kamungkinan sabab serangan Sriwijaya
Sriwijaya mekar jeung bisa ngandalikeun jalur paniagaan mariti di Selat Malaka, Selat Sunda, Laut China Kidul, Laut Jawa, jeung Selat Karimata
Ekspansi karajaan ieu ka Jawa jeung Semenanjung Malaya, ngajadikeun Sriwijaya ngontrol dua puseur paniagaan utama di Asia Tenggara
Dumasar observasi, kapanggih sésa candi-candi Sriwijaya di Thailand jeung Kamboja
Di abad ka-7, palabuan Cham di beulah wetan Indochina mulai ngalihkeun loba padagang ti Sriwijaya
Keur nyegah hal éta, Maharaja Dharmasetu nyieun serangan ka dayeuh-dayeuh basisir Indochina
Dayeuh Indrapura di sisi sungai Mekong, di mimiti abad ka-8 aya di handap kakawasaan Sriwijaya
Sriwijaya neruskeun dominasi ka Kamboja, nepi raja Khmer Jayawarman II, nu ngadegkeun imperium Khmer, megatkeun hubungan jeung Sriwijaya di abad nu sarua
Di ahir abad ka-8 karajaan di Jawa Holing aya di handap kakawasaan Sriwijaya
Nurutkeun catetan, dina mangsa éta ogé wangsa Sailendra migrasi ka Jawa Tengah jeung boga kawasa di dinya
Di abad ieu oge, Langkasuka di semenanjung Melayu jadi bagéan karajaan
Di masa salajengna, Pan Pan jeung Trambralinga, nu ayana di beulah kalér Langkasuka, ogé aya di handap pangaruh Sriwijaya
Sanggeus Dharmasetu, Samaratungga jadi panerus karajaan
Anjeunna ngawasa dina périodeu 792 nepi 835
Teu jiga Dharmasetu nu ekspansionis, Samaratungga teu ngalakukeun ekspansi militer, namung leuwih milih keur nguatkeun pangawasaan Sriwijaya di Jawa
Salila masa kapamingpinanna, anjeunna ngawangun Candi Borobudur di Jawa Tengah nu réngsé di taun 825
Salaku puseur pangajaran Buddha Vajrayana, Sriwijaya ngirut loba paziarah jeung sarjana ti nagara-nagara Asia
Antarana nyaéta pandita ti Tiongkok I Tsing, anu ngalakukeun kunjungan ka Sumatera dina lalampahan studina di Universitas Nalanda, India, di taun 671 jeung 695, I Tsing ngalaporkeun yén Sriwijaya jadi imah keur sarjana Buddha nepi ka jadi puseur pangajaran agama Buddha
Sémah anu datang ka pulo ieu nyebatkeun yén koin emas geus digunakeun di basisir karajaan
Salian ti ajaran Buddha aliran, Buddha Hinayana jeung Buddha Mahayana ogé ngilu mekar di Sriwijaya
Nepi ka ahir abad ka-10, "Atiśa", saurang sarjana Buddha asal Benggala anu boga peran dina ngamekarkeun Buddha Vajrayana di Tibet dina kertas gawéna "Durbodhāloka" nyebutkeun ditulis dina mangsa pamarétahan Sri Cudamani Warmadewa pangawasa "Sriwijayanagara" di "Malayagiri" di "Suvarnadvipa"
Karajaan Sriwijaya loba dipangaruhan ku budaya India, mimitina ku budaya Hindu salajengna diturut ku agama Buddha
Raja-raja Sriwijaya ngawasaan kapuloan Melayu ngaliwatan niaga jeung naklukeun ti abad ka-7 nepi abad ka-9, sacara langsung ngilu ngembangkeun basa Melayu sarta kabudayaanna di Nusantara
"... loba raja jeung pamingpin anu aya di pulo-pulo di Laut Kidul percaya jeung ngajén Buddha, dihaté aranjeunna geus kapelak kahadéan
Di jero benteng dayeuh Sriwijaya dipinuhan leuwih ti 1000 biksu Buddha, anu diajar kalawan tekun jeung ngamalkeunna kalawan hadé...Lamun biarawan China hayang ka India keur diajar “Sabda”, leuwih hadé aranjeunna dumuk heula di dieu salila sataun atawa dua taun keur neuleuman élmuna sateuacan dilanjutkeun di India".— Gambaran Sriwijaya nurutkeun I Tsing
Mungkin ogé yén Sriwijaya nu kamahsyur salaku bandar puseur paniagaan di Asia Tenggara, tangtu waé ngirut minat padagang jeung ulama muslim ti Timur Tengah, nepi ka sababaraha karajaan nu mimitina mangrupa bagéan Sriwijaya, salajengna tumuwuh jadi cikal-bakal karajaan-karajaan Islam di Sumatera, nalika lemahna pangaruh Sriwijaya
Aya sumber nu nyebutkeun, ku sabab pangaruh muslim Arab anu loba datang jeung niaga di Sriwijaya, ku kituna saurang raja Sriwijaya anu ngaranna Sri Indrawarman di taun 718 disebutkeun yén anjeunna asup Islam atawa sahenteuna kairut keur diajar Islam jeung kabudayaan Arab, nepi ka mungkin kahirupan sosial Sriwijaya nyaéta masarakat sosial anu di jerona aya masarakat Buddha jeung Muslim sakaligus
Kacatet sababaraha kali raja Sriwijaya ngirim surat ka khalifah Islam di Damaskus, Suriah
Dina salah sahiji naskah surat anu ditujukeun ka khalifah Umar bin Abdul Aziz (717-720) eusina paménta ka khalifah sangkan ngirimkeun da’i ka istana Sriwijaya
Dumasar sababaraha sumber sajarah, hiji masarakat anu kompleks jeung kosmopolitan anu dipangaruhan ku alam pikir Buddha Wajrayana digambarkeun mekar di puseur dayeuh Sriwijaya
Sababaraha prasasti Siddhayatra abad ka-7 saperti Prasasti Talang Tuwo ngagambarkeun ritual Buddha anu ngaberkatan kajadian pinuh berkah nyaéta peresmian Taman Sriketra, anugerah Maharaja Sriwijaya keur rahayatna
Prasasti Telaga Batu ngagambarkeun karumitan jeung tingkatan jabatan pajabat karajaan, iwal ti éta Prasasti Kota Kapur nyebutkeun kagagahan balatentara Sriwijaya di handap Jawa
Sakabéh prasasti éta ngagunakeun Basa Melayu Kuno, basa anu digunakeun ku Sriwijaya nyaéta leluhur Basa Melayu jeung Basa Indonesia modérn
Ti abad ka-7, basa Melayu Kuno geus digunakeun di Nusantara ditandaan kalawan kapanggihna sababaraha prasasti Sriwijaya jeung sababaraha prasasti basa Melayu Kuno di tempat séjén, saperti anu kapanggih di pulo Jawa
Hubungan dagang anu dilakukeun salaku bangsa Nusantara jadi wahana nyebarkeun basa Melayu, ku sabab basa ieu jadi alat komunikasi keur kaom padagang
Ti dinya, basa Melayu jadi "lingua franca" sarta digunakeun sacara luas ku loba panutur di kapuloan Nusantara
Sanajan disebut mibanda kakuatan ekonomi jeung kaperkasaan militer, Sriwijaya ngan ninggalkeun saeutik patilasan purbakala di jajantung nagarana di Sumatera, béda jeung episode Sriwijaya di Jawa Tengah nalika kapamingpinan wangsa Syailendra anu loba ngawangun monumen badag; saperti Candi Kalasan, Candi Sewu, jeung Borobudur
Candi-candi Buddha anu asalna ti masa Sriwijaya di Sumatera di antarana Candi Muaro Jambi, Candi Muara Takus, jeung Biaro Bahal, tatapi teu saperti candi périodeu Jawa Tengah anu dijieun ti batu andesit, candi di Sumatera dijieun ti bata beureum
Sababaraha arca sipatna Buddhisme, saperti sababaraha arca Buddha jeung Bodhisatva Awalokiteswara kapanggih di Bukit Seguntang, Palembang, Jambi, Bidor, Perak, jeung Chaiya
Sakabéh arca-arca ieu nampilkeun kaagrengan jeung langgam nu sarua saperti "Seni Sriwijaya" atawa "Langgam/Gaya Sriwijaya" anu nembongkeun kamiripan ku langgam Amarawati India jeung langgam Syailendra Jawa (di abad ka-8 nepi abad ka-9)
Di dunya paniagaan, Sriwijaya jadi pangatur padagangan ti India jeung Tiondkok, nyaéta ngawasaan selat Malaka jeung selat Sunda
Urang Arab nyatet yén Sriwijaya mibanda komoditas nu loba nyaéta kapur barus, kayu gaharu, cengkeh, pala, kapulaga, gading, emas sarta timah anu nyieun raja Sriwijaya sabeunghar raja-raja di India.. Kabeunghatan anu loba geus ngamungkinkeun Sriwijaya meuli kasetiaan vassal-vassalnya di sakabéh Asia Tenggara
Salian ngajalin hubungan dagang jeung India sarta Tiongkok, Sriwijaya ogé ngajalin paniagaan jeung taneuh Arab, ngamungkinkeun utusan Maharaja Sri Indrawarman anu nganteurkeun surat ka khalifah Umar bin Abdul-Aziz ti Bani Umayyah taun 718 balik deui ka Sriwijaya kalawan mawa hadian 'Zanji" (budak wanita berkulit hitam), sarta ti kronik Tiongkok disebutkeun "Shih-li-fo-shih" kalawan rajana "Shih-li-t-'o-pa-mo" (Sri Indrawarman) di taun 724 ngirimkeun hadiah keur kaisar China,
724 ngirimkeun hadiah keur kaisar China, mangrupa "ts'engchi" (maksudna sarua jeung "Zanji" dina basa Arab)
Dina mimiti abad ka-10, di antara runtagna dinasti Tang jeung naékna dinasti Song, padagangan jeung luar nagara cukup ramé, utamana Fujian, Karajaan Min jeung Karajaan Nan Han kalawan nagara beungharna Guangdong
Sriwijaya meunang kauntungan ti padagangan ieu
Relasi jeung Kakuatan Regional
Keur nguatkeun posisina di luhun pangawasaan di kawasan di Asia Tenggara, Sriwijaya ngajalin hubungan diplomasi kalawan Kaisar Cina, jeung sacara kaatus nganteurkeun utusan jeung upeti
Dina mangsa awal Karajaan Khmer mangrupa daérah jajahan Sriwijaya
Loba ahli sajarah ngaklaim yén Chaiya, di provinsi Surat Thani, Thailand Kidul, salaku puseur dayeuh karajaan éta, pangaruh Sriwijaya katempo dina wangunan pagoda Borom That anu gayana Sriwijaya
Nepi ka runtagna Sriwijaya, Chaiya kabagi jadi tilu dayeuh nyaéta (Mueang) Chaiya, Thatong (Kanchanadit), jeung Khirirat Nikhom
Sriwijaya ogé deukeut jeung karajaan Pala di Benggala, dina prasasti Nalanda angkana 860 nyatet yén raja Balaputradewa ngadedikasikeun hiji biara ka Nalanda
Relasi jeung dinasti Chola ti kidul India ogé deukeut pisan, ti Prasasti Leiden disebatkeun yén raja Sriwijaya di "Kataha" Sri Mara-Vijayottunggawarman geus ngawangun hiji vihara anu dingaranan ku "Vihara Culamanivarmma", namung jadi goréng sanggeus Rajendra Chola I naék tahta anu ngalakukeun serangan di abad ka-11
Tuluy hubungan ieu balik deui ka mangsa Kulothunga Chola I, di dinya raja Sriwijaya di Kadaram ngirimkeun utusan nu ménta dikaluarkeunna bagéan ti dinasti Chola, ti kronik Tiongkok nyebutkeun yén Kulothunga Chola I ("Ti-hua-ka-lo") salaku raja San-fo-ts'i ngabantuan renovasi candi deukeut Kanton di taun 1079, dina mangsa dinasti Song candi ieu disebut ku ngaran "Tien Ching Kuan" jeung di mangsa dinasti Yuan disebut ku
di mangsa dinasti Yuan disebut ku ngaran "Yuan Miau Kwan"
Kamaharajaan Sriwijaya nyirikeun karajaan maritim, ngandelkeun hégemoni dina tanaga armada lautna dina ngawasaan alur palayaran, jalur padagangan, ngawasaan jeung ngawangun sababaraha kawasan stratégis salaku pangkalan armadana dina ngawas, ngalindungi kapal dagang, nagih cukai sarta keur ngajaga wilayah kadaulatan jeung kakawasaanna.. Dina catetan sajarah jeung bukti arkeologi, dina abad ka-9 Sriwijaya geus ngalakukeun kolonisasi di sakabeh karajaan-karajaan Asia Tenggara, antarana: Sumatera, Jawa, Semenanjung Malaya, Thailand,
antarana: Sumatera, Jawa, Semenanjung Malaya, Thailand, Kamboja, Vietnam, jeung Filipina
Dominasi di Selat Malaka jeung Selat Sunda, ngajadikeun Sriwijaya salaku pangawas rute padagangan rempah jeung padagangan lokal anu meunang bayaran ti unggal kapal anu ngaliwat
Sriwijaya ngaakumulasikeun kabeungharanna salaku palabuan jeung gudang padagangan anu ngalayanan pasar Tiongkok jeung India
Sriwijaya ogé disebut boga peran ngaruntagkeun karajaan Medang di Jawa, dina prasasti Pucangan disebutkeunn salaku kajadian "Mahapralaya" nyaéta kajadian runtagna istana Medang di Jawa Timur, "Haji Wurawari" ti "Lwaram" anu kamungkinan mangrupa raja handapeun Sriwijaya, dina taun 1006 atawa 1016 nyerang jeung nyababkeun kabunuhna raja Medang pamungkas
Ambang Wates Sriwijaya
Taun 1017 jeung 1025, Rajendra Chola I, raja ti dinasti Chola di Pantai Koromandel, India kidul, ngirim ekspedisi laut keur nyerang Sriwijaya, dumasar prasasti Tanjore taun 1030, karajaan Chola geus naklukkeun wewengkon – wewengkon koloni Sriwijaya, sakaligus meunang ngalawan raja Sriwijaya nu boga kawasa dina mangsa éta Sangrama-Vijayottunggawarman
Salila sababaraha dekade saterusna, sakabeh imperium Sriwijaya geus aya dina pangaruh dina Chola
Sanajan kitu Rajendra Chola I geus méré lolongkrang ka raja-raja anu ditaklukeunna keur tetep boga kawasa salila tetep taluk ka anjeunna
Hal ieu bisa dipatalikeun jeung ayana warta utusanna "San-fo-ts'i" ka Cina taun 1028
Namung dina mangsa ieu Sriwijaya dianggep geus jadi bagéan ti dinasti Chola, ti kronik Tiongkok nyebutkeun yén dina taun 1079 Kulothunga Chola I ("Ti-hua-ka-lo") raja dinasti Chola disebut ogé salaku raja San-fo-ts'i, anu salajengna ngirimkeun utusan keur ngabantuan renovasi candi deukeut Kanton
Salajengna dina warta Cina anu judulna "Sung Hui Yao" disebutkeun yén karajaan San-fo-tsi dina taun 1082 masih ngirimkeun utusan dina mangsa Cina di handap pamaréntahan Kaisar Yuan Fong
Duta besar éta ogé nepikeun surat ti raja "Kien-pi" handapeun San-fo-tsi, anu mangrupa surat ti putri raja anu dipasrahkeun urusan nagara san-fo-tsi, sarta nyerahkeun 227 tahil perhiasan, rumbia, sarta 13 baju
Salajengna ogé ngirimkeun utusan di taun 1088
Pangaruh invasi Rajendra Chola I, ka hegemoni Sriwijaya kalawan raja-raja handapeunna ngaheureutan, sababaraha daerah handapan ngaleupaskeun manéh, nepin ka muncul Dharmasraya salaku kakuatan anyar anu salajengna ngawasaan deui wilayah jajahan Sriwijaya mimiti ti kawasan Semenajung Malaya, Sumatera, sampai Jawa bagian barat
Dumasar sumber Tiongkok dina buku "Chu-fan-chi" anu ditulis di taun 1178, "Chou-Ju-Kua" ngajelaskeun yén di kapuloan Asia Tenggara aya dua karajaan anu kacida kuat sarta beunghar, nyaéta San-fo-ts'i jeung Cho-po (Jawa)
Di Jawa anjeunna manggihan yén rahayatna ngagem agama Buddha jeung Hindu, sedengkeun rahayat San-fo-ts'i ngagem Buddha, jeung boga 15 daerah handapan nyaéta; "Si-lan" (Kamboja), "Tan-ma-ling" (Tambralingga, Ligor, kidul Thailand), "Kia-lo-hi" (Grahi, Chaiya kiwari, kidul Thailand), "Ling-ya-si-kia" (Langkasuka), "Kilantan" (Kelantan), "Pong-fong" (Pahang), "Tong-ya-nong" (Terengganu), "Fo-lo-an" (muara sungai Dungun daerah Terengganu kiwari), "Ji-lo-t'ing" (Cherating, pantai timur semenanjung malaya), "Ts'ien-mai" (Semawe, pantai timur semenanjung malaya), "Pa-t'a" (Sungai
pantai timur semenanjung malaya), "Pa-t'a" (Sungai Paka, pantai timur Semenanjung Malaya), "Lan-wu-li" (Lamuri di Aceh), "Pa-lin-fong" (Palembang), "Kien-pi" (Jambi), jeung sabagéan "Sin-t'o" (Sunda)
Namung, istilah "San-fo-tsi" utamana dina taun 1178 teu identik jeung Sriwijaya, tatapi geus identik jeung jeung Dharmasraya, ti 15 nagara handapan San-fo-tsi éta mangrupa daptar jajahan karajaan Dharmasraya, sanajan sumber Tiongkok geus nyebatkeun San-fo-tsi salaku karajaan anu aya di kawasan laut Cina Selatan
Hal ieu kusabab dina Pararaton geus nyebutkeun Malayu, disebutkeun Kertanagara Raja Singhasari ngirim hiji ekspedisi Pamalayu atawa "Pamalayu", jeung saterusna mere Arca Amoghapasa ka raja Melayu, Srimat Tribhuwanaraja Mauli Warmadewa di kabupaten Dharmasraya sakumaha anu katulis dina prasasti Padang Roco
Kajadian ieu salajengna dihubungkeun jeung manuskrip anu aya di prasasti Grahi
Kitu ogé dina Nagarakertagama, anu ngadadarkeun ngeunaan daérah jajahan Majapahit anu geus teu nyebutkeun deui ngaran Sriwijaya keur kawasan anu sateuacanna mangrupa kawasan Sriwijaya
Wangun hiji nagara dina dimensi struktur otoritas politik Sriwijaya bisa dilacak ti sababaraha prasasti anu nyangkem informasi penting ngeunaan "kadātuan", "vanua", "samaryyāda", "mandala" jeung "bhūmi"
"Kadātuan" bisa ngabogaan makna kawasan "datuk", ("tanah rumah") padumukan "bini hāji", geus disimpen "emas" jeung hasil cukai ("drawy") salaku kawasan anu kudu dijaga
Kadātuan ieu dilingkung ku "vanua", anu bisa dianggep salaku kawasan kota ti Sriwijaya anu di jerona aya "vihara" keur tempat ibadah masarakatna
"Kadātuan" jeung "vanua" ieu mangrupa hiji kawasan inti keur Sriwijaya éta sorangan
Nurutkeun Johannes Gijsbertus de Casparis, "samaryyāda" mangrupa kawasan anu pagigir-gigir jeung "vanua", anu kahubung jeung jalan husus ("samaryyāda-patha") anu bisa boga maksud kawasan jero
Sedengkeun "mandala" mangrupa hiji kawasan otonom ti "bhūmi" anu aya dina pangaruh kakawasaan "kadātuan" Sriwijaya
Pangawasa Sriwijaya disebut "Dapunta Hyang" atawa "Maharaja", jeung dina wilayah raja aya dina wilayah raja anu ngentep seureuh "yuvarāja" (putra mahkota), "pratiyuvarāja" (putra mahkota kadua) jeung "rājakumāra" (pewaris salajengna)
Prasasti Telaga Batu loba nyebutkeun jabatan dina struktur pamaréntahan karajaan dina mangsa Sriwijaya
Hubungan jeung dinasti Sailendra
Munculna hubungan antara Sriwijaya jeung Wangsa Sailendra dimimitian kusabab ngaran "Śailendravamśa" dina sababaraha prasasti di antarana dina prasasti Kalasan di pulo Jawa, prasasti Ligor di kidul Thailand, jeung prasasti Nalanda di India
Iwal ti éta dina prasasti Sojomerto kapendak ngaran "Dapunta Selendra"
Najan asal-usulna dinasti ieu masih jadi padungdengan nepi ka kiwari
Majumdar boga pamadegan dinasti Sailendra ieu aya di Sriwijaya (Swarnadwipa) jeung Medang (Jawa), kaduanana asalna ti Kalinga di kidul India
Salajengna Moens nambahkeun kadatangan Dapunta Hyang ka Palembang, nyababkeun salah sahiji kulawarga dina dinasti ieu pindah ka Jawa
Iwal ti éta Poerbatjaraka nyawang yén ieu dinasti asalna ti Nusantara, dumasar Carita Parahiyangan salajengna dikaitkeun jeung sababaraha prasasti di Jawa anu basana Malayu Kuna di antarana Prasasti Sojomerto
Raja anu Maréntah
Para Maharaja Sriwijaya Warisan Sajarah
Sanajan Srwijaya ngan nyésakeun saeutik titinggal arkéologi sarta dipohokeun ti émutan masarakat pangrojongna, papanggihan deui kamaharajaan bahari ieu ku Coedés di taun 1920-an geus ngabangkitkeun kasadaran yén hiji wangung persatuan politik raya, mangrupa kamaharajaan anu eusina gabungan karajaan-karajaan bahari, kungsi ngadep, tumuwuh, sarta jaya di mangsa bihari
Warisan penting Sriwijaya nyaéta basana
Salila mangabad-abad kamekaran kakuatan ekonomi sarta kaperkasaan militérna, Sriwijaya boga peran badag ti nyebarna pamaké Basa Malayu Kuna di Nusantara
Sahenteuna di kawasan basisir
Basa ieu jadi basa gawé atawa basa anu fungsina salaku panghubung ("lingua franca") digunakeun di sababaraha bandar jeung pasar kawasan Nusantara
Sumebarna basa Melayu Kuna ieu mungkin geus muka sarta méré jalan keur Basa Melayu salaku basa nasional Malaysia, jeung Basa Indonesia salaku basa “pemersatu” Indonesia kiwari
Di sagigireun Majapahit, kaum nasionalis Indonesia ogé ngagungkeun Sriwijaya salaku sumber kabagjaan jeung bukti kajayaan mangsa bihari Indonesia
Kajayaan Sriwijaya geus jadi sumber kabagjaan nasinal sarta identitas daérah, hususna keur masarakat kota Palembang, provinsi Sumatera Selatan, kaagungan Sriwijaya geus jadi inspirasi seni budaya, saperti lagu jeung tarian tradisional Gending Sriwijaya
Hal anu sarua ogé lumaku ka masarakat kidul Thailand anu nyiptakeun tarian "Sevichai" dumasar kana kaanggunan seni budaya Sriwijaya
Di Indonesia, ngaran Sriwijaya geus digunakeun sarta diabadikeun salaku ngaran jalan di sababaraha kota, sarta ngaran ieu digunakeun ku Universitas Sriwijaya anu diadegkeun taun 1960 di Palembang
Kitu ogé Komando Daerah Militer II/Sriwijaya (unit komando militer), PT Pupuk Sriwijaya (Perusahaan Pupuk di Sumatera Selatan), Sriwijaya Post (Surat kabar harian di Palembang), Sriwijaya TV, Sriwijaya Air (maskapai penerbangan), Stadion Gelora Sriwijaya, jeung Sriwijaya Football Club (Klab sepak bola Palembang), sakabéh dingaranan kitu keur ngahormatan, ngamuliakeun, sarta ngarayakeun kamaharajaan Sriwijaya anu agung
Tutunggulan asal kecapna tunggul anu hartina ciri;nyaéta nutugan lisung ku hulu halu ku sababaraha urang awéwé
Tutunggulan téh dilakukeunana di jaman baheula sababaraha poé(biasana pitilupoéeun deui) méméh kariaan, minangka ngingetan ka tatangga atawa ngingetan salelembur supaya jadi tunggul (ciri)
Biasana tutunggulan jadi tunggara pikeun masarakat yén aya nu rék hajat Lagu dina tutunggulan biasana Gondang; dina keur tutunggulan biasana lamun ninggang di parawan sok ditalaksir ku jajaka
Tutunggulan kiwari jadi salah sahiji kasenian tradisional
Baheula saméméh aya mesin héler, masarakat maké tutunggulan jang nutu paré
Kiwari mah kasenian anu maké halu jeung lisung ieu dijadikeun kasenian tradisional hususna ku masarakat Subang-Jawa barat anu sering di "festival"keun
Sakumaha kasenian sacara umum, dina kasenian tradisional tutunggulan ogé lian ti aya unsur éstétikana tapi aya ogé ajén-ajén séjén anu ngawengku ajén sosial kayaning gotong royong, katartiban, jeung kateraturan atawa kadisiplinan
Seni Tutunggulan atau Ngarempug Nutu (menumbuk padi bersama) biasana aya dina acara Ngaleunggeuh
Bédana lamun dina Tutunggulan, paré ngan saukur "Tamba Kadengda" (saukur syarat),tapi dina seni Ngaleunggeuh, paré anu dipaké dina tutunggulan dijadikeun bekel acara hajatan atawa salametan éta sorangan
Masarakat nalika ngadéngé tutunggulan langsung surti yén dina waktu anu teu lila deui aya nu rék hajat
Sabada ngadéngé sora tutunggulan maranéhna nataharkeun bahan-bahan anu rék dibikeun ka nu rék hajat
Nalika dua atawa tilu poé saméméhna éta bahan-bahan anu geus ditatahrkeun di anterkeun ka nu rék hajat.Biasana geus mangrupa kadaharan jadi kayaning Opak, Rangginang, Wajit, bungbuahan kayaning cau aya ogé anu nganteuran béas
Hihid nyaéta alat keur ngageberan sangu nalika diakeul.Hihid téh ngaran parabot di pawon anu dijieunna tina anyaman awi anu dianyam salah sahiji sisina dibéré gagang atawa panyekelan tina awi
Lian ti dipaké keur ngageberan waktu ngakeul, hihid ogé sering dipaké pikeun ngageberan areng nalika meuleum kadaharan kayaning saté, jagong, jeung sajabana
Hihid téh parabot anu wangunna pasagi sarta aya gagangan kawas bandéra
Iket dijieunna tina kaén batik atawa kaén polos, gedéna 1 m2
Kaén satengah meter disebut satengah iket(dibeulah sacara diagonal), biasa disebut "totopong"
Motif anu biasa dipaké pikeun iket nyaéta "sida mukti", "manyingnyong", "batik kumeli", "batik kangkung", "katuncar mawur", "kawung écé", "kalangkang ayakan", "seumat karuhun", "porod eurih", "giringsing", jsb
Kaén polos anu dipaké pikeun iket nyaéta kaén bodas anu biasa dipaké Puun di Banten, kaén biru kolot, sarta warna coklat salaku lambang kabasajanan
Ayeuna geus jarang pisan anu maké iket iwal di kampung
Di kota ngan saukur dipaké dina acara-acara anu tangtu jeung dina paméntasan calung, réog atawa ogél
Dina basa Sunda aya babasan "caringcing pageuh kancing, saringset pageuh iket"
Iket nyaéta ngaran papakéan lalaki dina batik atawa baheula mah wulung atawa bodas warnana pikeun dibudeurkeun kana sirah nutupan buuk
A. Pungsi Praktis
Di masarakat, salian miboga pungsi keur nutup rambut iket ogé dipaké keur nutupan mastaka, kitu ogé mibaga pungsi pikeun pakarang pikeun ngajaga diri nalika aya tarajangan ngadadak
Lian ti éta pungsina pikeun pakakas atawa parabot pikeun nyimpen jeung mawa banda
B. Pungsi Estetis
Salian pikeun nutupan jeung mayungan bagéan mastaka, iket ogé bisa dipaké pikan méré kaéndahan dina papakéan lalaki jeun jadi bagéan kalengkepan papakéan anu mantes keur lalaki
C. Pungsi Simbolis
Aya sababaraha jinis rupa iket anu ukur dipaké ku jalma tangtu/teu samanéa, ilaharna dina hiji kasempetan atawa acara
Kawas iket anu maké ragam hias tritik keur budak sunatan, iket dina motif hias aksara Arab anu dipaké ku santri jeung jinis iket lianna anu dipaké numutkeun status atawa kapentingan tangtu anu makéna
Biasana di lembur adat aya sababaraha rupa iket anu ukur dipaké ku sesepuh dina hiji acara adat
Rupa-rupa iket di antarana:
Goong nyaéta salah sahiji waditra takol dina perangkat gamelan pélog, saléndro atawa degung
Pungsi goong nyaéta minangka panutup nada
Ngaran goong mangrupa hasil tina sora éta waditra sorangan, lamun ditakol sorana Gong
Goong miboga bentuk nu panggedéna lamun dibandingkeun jeung waditra séjén saperti bonang jeung jeung long
Goong miboga sababaraha bentuk di antarana: goong gantung, goong buyung, goong tiup, goong bendé, jsté Bahan jeung Rancang Wangun
Goong gantung miboga bentuk buleud, miboga penclon anu dijieun tina logam beusi atawa perunggu
Ukuran diamétérna 90–105 cm
Penclonna miboga diamétér 7–10 cm
Papasingan bagian goong di antarana: "Raray goong" nyaéta bagian sakuriling penclon; "Manis raray" nyaéta bagian sakuriling raray; "taktak" nyaéta bagian sakuriling manis raray; awak nyaéta awak goong anu ukuranna 8–12 cm; nu terahir nyaéta "lalambé" mangrupa bagian goong nu handap
Goong buyung nyaéta goong anu dijieun tina perunggu atawa beusi, bentukna mangrupa wilahan anu dibagian tengahna miboga penclon
Disebut goong buyung sotéh lantaran resonator/ gema sorana dijieun tina buyung atawa gentong wadah cai
Kaayeunakeun résonator goongna sok dijieun tina kai
Di Daérah Karawang atawa Bekasi goong buyung disebut Goong Angkog
Goong tiup nyaéta goong anu dijieun tina awi gombong, diaménkeun ku cara ditiup
Pungsina bisa jadi goong gedé jeung goong leutik (kempul)
Gedé-leutikna sora gumantung kana cara ngésér jeung ngatur panyocok nu aya dina awi
Ilaharna goong gantung anu boga ragam hias mah
Ragam Hiasna ogé ngan aya dina kakanco (paragi ngagantungkeun goong) wungkul, dianatarana: oray naga mangrupa simbul bujangga; Lauk mas mangrupa simbul kamakmuran; Kalamakara/Raksasa mangrupa simbul Katabahan jeung kakuatan pikeun nyingkahan sabangsaning iblis
Hampir sakabéh jenis goong dimaénkeun ku cara ditabeuh maké panakol husus
Ngan sok béda-béda posisi nakolna, misal goong gantung mah ditakol ka arah gigir, ari goong buyung mah ditakol ka arah handap kawas nakol jeung long
Alat panakolna buleud, dibungkus ku kaén manglapis-lapis, dicekel ku leungeun katuhu, ditakolkeun ka penclonna
Goong leutik (kempul) jeung goong buyung mah kudu diténgkép maenkeunana, ngarah sorana teu panjang teuing
Gending Sriwijaya mangrupa lagu jeung tari tradisional masarakat Kota Palembang, Sumatera Selatan
Melodi lagu Gending Sriwijaya ditabeuh keur mirig Tari Gending Sriwijaya
Boh lagu atawa tarian ieu ngagambarkeun kaluhungan budaya, kajayaan, jeung kaagungan kamaharajaan Karajaan Sriwijaya anu kungsi digjaya ngahijikeun wilayah kulon Nusantara
Rumpaka Lagu Gending Sriwijaya
"Di kala ku merindukan keluhuran dahulu kala "Kutembangkan nyanyian lagu Gending Sriwijaya "Dalam seni kunikmati lagi zaman bahagia "Kuciptakan kembali dari kandungan Sang Maha Kala "Sriwijaya dengan Asrama Agung Sang Maha Guru "Tutur sabda Dharmapala Sakyakhirti Dharmakhirti "Berkumandang dari puncaknya Seguntang Maha Meru "Menaburkan tuntunan suci Gautama Buddha sakti
"Borobudur candi pusaka zaman Sriwijaya "Saksi luhur berdiri teguh kokoh sepanjang masa "Memahsyurkan Indonesia di tengah Asia "Melambangkan kéagungan sejarah Nusa dan Bangsa "Taman Sari beserta emas perak Sri Ksetra "Dengarkanlah bualan bagai di Surga Indralaya "Taman puji turunan Maharaja Syailendra "Mendengarkan irama lagu Gending Sriwijaya."
Tari Gending Sriwijaya
Tarian ieu dipintonkeun keur mapag sémah istiméwa nu datang ka daerah éta, saperti présidén, menteri kabinet, prsidén ti nagara tatangga, duta-duta besar atawa anu dianggep satingkat jeung éta
Biasana pangibing jumlahna 13 jalma
Keur mapag tamu agung ieu dipintonkeun tarian tradisional salah sahijina nyaéta Gending Sriwijaya, tarian ieu asalna ti mangsa kajayaan kamaharajaan Karajaan Sriwijaya di dayeuh Palémbang anu nempokeun sikep tuan rumah anu ramah, gumbira, sarta bagja, tulus ka sémah anu istiméwa éta
Tarian Gending Sriwijaya dipintonkeun ku salapan urang pangibing ngora sarta gareulis anu maké busana adat "Aesan gedé", "Selendang Mantri", "paksangkong", "Dodot" jeung "Tanggai"
Aranjeunna mangrupa pangibing inti anu dikawal ku pangibing séjén mawa payung sarta tumbak
Sedengkeun ditukangna aya nu ngawih Gending Sriwijaya
Namung ayeuna peran nu ngawih sarta musik pamirigna geus diganti ku nu leuwih modérn saperti mp3 atawa "tape recorder"
Di wangun aslina musik pamirig ieu kawengku ku gamelan jeung goong
sedeng peran pangawal sok dileungitkeun, utamana lamun tarian ieu dipintonkeun dina gedung atawa panggung jero rohangan
Pangibing panghareupna mawa "tepak" salaku "sekapur sirih" keur disembahkeun ka sémah istiméwa anu datang, diiring ku dua pangibing anu mawa "pridon" anu dijieun tina kuningan
"Sekapur Sirih" ieu nurutkeun aslina ngan dilakukeun ku putri raja, sultan, atawa bangsawan
nu mawa pridon biasana nyaéta babaturan deukeut atawa inang pangasuh putri
Prasasti Telaga Batu kapanggih di daerah Sabokingking, Kel
3 Ilir, Kec
Ilir Timur II, Kota Palembang, Sumatra Selatan, di taun 1950-an
Prasasti ieu kiwari disimpen di muséum Nasional kalawan No
Di wewengkon prasasti éta di taun-taun sateuacanna kapanggih leuwih ti 30 siki Prasasti Siddhayatra
Babarengan jeung Prasasti Telaga Batu, prasasti-prasasti éta kiwari aya di muséum Nasional, Jakarta
Prasasti Telaga Batu dipahat dina hiji watu andesit anu geus dibentuk sakumaha hiji prasasti anu ukuran luhurna 118 cm sarta lebarna 148 cm
di bagéan luhurna aya hiasan tujuh hulu naga, jeung di bagéan tengahna aya jiga pancuran tempat ngalirkeun cai
Prasasti ieu ditulis dina aksara Pallawa kalawan ngagunakeun basa Melayu Kuno
Tulisan anu dipahat di prasasti rada panjang, namung sacara gurat badag eusina ngeunaan kutukan saha waé anu ngalakukeun kajahatan di kadatuan Sriwijaya sarta teu taat ka paréntah dātu
Casparis nyawang yén jalma-jalma anu disebatkeun dina prasasti ieu mangrupa jalma anu kategorina bahaya sarta boga potensi keur ngalawan ka kadatuan Sriwijaya nepi ka perlu disumpah
Disebutkeun jalmana nyaéta mimiti putra raja ("rājaputra"), menteri ("kumārāmātya"), bupati ("bhūpati"), panglima ("senāpati"), Tokoh lokal("nāyaka"), bangsawan ("pratyaya"), raja bawahan ("hāji pratyaya"), hakim ("dandanayaka"), Pupuhu buruh ("tuhā an vatak" = "vuruh"), Pangawas pagawé rendah ("addhyāksi nījavarna"), ahli sanjata ("vāsīkarana"), tangtara ("cātabhata"), pajabat pengelola ("adhikarana"), karyawan toko ("kāyastha"), pangrajin ("sthāpaka"), kaptén kapal ("puhāvam"), padagang ("vaniyāga"), palayan raja ("marsī hāji"), jeung budak raja ("hulun hāji")
Prasasti ieu salah sahiji prasasti kutukan anu panglengkepna dina nyantumkeun ngaran-ngaran pajabat pamaréntahan
sababaraha sajarahwan nganggep ayana prasasti ieu, diyakinan puseur Sriwijaya éta aya di Palembang sarta pajabat-pajabat anu disumpah éta tangtuna aya di puseur dayeuh karajaan
Soekmono nyawang dumasar prasasti ieu teu mungkin Sriwijaya aya di palembang ku sabab ayana katerangan anceman kutukan ka saha waé anu doraka ka kadatuan, jeung ngajukeun usulan Minanga saperti dina Prasasti Kedukan Bukit anu diasumsikeun aya di Candi Muara Takus salaku puseur dayeuh Sriwijaya
Kandaga kecap nyaéta kumpulan sakumna kecap anu dipikaharti ku jalma pamaké hiji basa atawa sakumna kekecapan anu kamungkinan baris dipaké ku éta jalma pikeun nyusun kaliwan anyar
Kabeungharan kandaga kecap hiji jalma kalawan umum dianggap mangrupa gambaran tina intelejénitas atawa tingkat pangaweruhna
Alatan kitu réa ujian standar, saperti "Scholastic Aptitude Test (SAT)", anu méré patalékan pikeun nguji kandaga kecap
Nambahanana kadaga kecap pikeun hiji jalma kalawan umum dianggap mangrupa bagian anu penting boh tina prosés diajar hiji basa boh kamekaran kamampuh hiji jalma dina hij basa anu geus dikawasa
Murid sakola mindeng diajarkeun kekecapan anyar minangka bagian tina mata pelajaran nu tangtu jeung réa ogé jelema sawawa anu nganggap yén pangwangunan kandaga kecap minangka hij kagiatan anu narik jeung édukatif
Numutkeun Harimurti Kridalaksana, kandaga kecap (kosakata) téh nyaéta (1) komponén basa anu muat kalawan informatif ngeunaan harti jeung dipakéna kecap dina basa; (2) kabeungharan kecap anu dipibanda saurang panyatur, panuls atawa hiji basa; jeung (3) daptar kecap anu disusun siga kamus, tapi maké pedaran anu singget jeung praktis
[[Gambar:YunnanPalembang.jpg|thumb|right|Teori Proto-Melayu anu dirojong ku Robert von Heine-Geldern, Johan Hendrik Caspar Kern, JR. Foster, James Richardson Logan, Slamet Muljana jeung Asmah Haji Omar.]
Prasasti Kedukan Bukit kapanggih ku M. Batenburg dina tanggal [[29 Nopémber]] [[1920]] di Kampung Kedukan Bukit, Kelurahan 35 Ilir, Kota [[Palémbang]], [[Sumatra Selatan]], di sisi walungan Tatang anu ngalir ka walungan Musi
[[Prasasti]] ieu wangunna watu leutik ukuran 45 × 80 cm, ditulis dina [[aksara Pallawa]], ngagunakeun Basa Melayu Kuna
[[Prasasti]] ieu kiwari disimpen di [[Museum Nasional Indonésia]] kalawan nomor D.146
Dina baris ka-8 aya unsur pananggalan
Tapi dina bagéan ahir unsur pananggalan dina prasasti ieu geus leungit
Kuduna bagéan ieu dieusi ku ngaran bulan
Dumasar data ti fragmen D.161 anu kapanggih di [[Prasasti Telaga Batu]], Johannes Gijsbertus de Casparis (1956:11-15) jeung Boechari (1993: A1-1-4) ngeusina kalawan ngaran bulan Āsāda
ku kituna, lengkep pananggalan prasasti éta, nyaéta poé kalima paro-terang bulan Āsāda anu kabeneran tanggal 16 Juni 682 Masehi
Nurutkeun George Cœdés, siddhayatra artina sarupa "ramuan suci" "potion magique"
Ngan kecap ieu bisa ditarjamahkeun lain, nyaéta nurutkeun kamus Jawa Kuna Zoetmulder (1995): “sukses dina lalampahan"
kalawan ieu kalimah di luhur ieu bisa dirobah: "Sri Baginda naék parahu keur ngalakukeun serangan, sukses dina lalampahan."
Ti prasasti Kedukan Bukit, kapanggih data-data saperti kieu: Salajengna kecap "Minanga" anu aya dina prasasti ieu masih jadi padungdengan ahli sajarah
Aya anu nyawang yén Dapunta Hyang angkat ti Minanga jeung naklukeun kawasan tempat kapanggihna prasasti ieu
Aya ogé nu nyawang Minanga teu sarua jeung Malayu, dua kawasan éta ditaklukeun ku Dapunta Hyang, Panaklukan Malayu kajadian sateuacan naklukeun Minanga kalawan nganggap eusi prasasti ieu nyaritakeun panaklukan Minanga
Salajenngna aya ogé nu nyawang Minanga ngarobah jadi Binanga, hiiji kawasan anu aya di hilir Sungai Barumun (Provinsi [[Sumatera Utara]] kiwari)
[[Kategori:Karajaan Sriwijaya|Kedukan Bukit]] [[Kategori:Prasasti|Kedukan Bukit]]
Seni pintonan (ᮞᮨᮔᮤ ᮕᮤᮔ᮪ᮒᮧᮔᮔ᮪) (basa Inggris: "performance art") nyaéta salah sahiji cabang seni anu tujuanana pikeun mintonkeun, magelarkeun jeung nunjukkeun hiji wangun kasenian
Schecner (1988: 30) nétélakeun yén pintonan nyaéta hiji aktifitas anu dilakukeun ku individu atawa kelompok di hareupeun kelompok éta sorangan atawa kelompok séjénna
Kalawan napak kana harti pintonan éta, tétéla yén pintonan téh kudu bisa ditingali jeung dirasa kalawan ni’mat boh pikeun paminton boh pikeun panongtonna
Upama kecap pintonan ditambahan kecap seni di hareupeunana, mangka ngandung harti “pintonan anu boga ajén seni”, kayaning tari, musik, drama jrrd
Anu digelarkeun minangka pintonan hareupeun panongton
Dina seni pintonan téh sakurang-kurangna aya tilu unsur anu jadi dadasarna nyaéta ayana karya seni, tempat pintonan, jeung panongtong (aprésiator)
cabé rawit nyaéta buahna anu leutik asalna tina kulawarga "Solanaceae" sarta mibanda rasana lada pisan
Buahna anu warna héjo nalika ngora kénéh jeung lamun rada kolot warnana jadi beureum
Tutuwuhan ieu jangkungna 1 – 2.5 méter
Sakumaha cabé beureum, kembang cabé bentukna jiga tarumpét leutik jeung umumna warna bodas
Aya tilu jinis cabé rawit nyaéta céngék leutik, buahna leutik jeung warna héjo, tuluy céngék domba atawa céngék bodas, buahna anu rada gedé dibanding céngék, warnana bodas lamun ngora kénéh sedengkeun mun geus kolot warnana jadi semu konéng kabodas-bodasan jeung nu terahir nyaéta ceplik buahna gedé, héjo nalika ngora kolotna warna beureum euceuy
Sajarah cabé aya patalina jeung kapanggihna benua Amerika ku Christopher Colombus dina taun 1492
Séké sélér Indian anu jadi pribumina geus ngamangpaatkeun cabé ti taun 5.000 SM
Colombus mawa éta cabé ka Éropa pikeun oléh-oléh