izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Sél-sél éta kasampak kawas sél ngora bagian ti awak di mana sél-sél éta tumuwuh
Tapi cukup béda pikeun dipikawanoh minangka kanker sabot ditempo ngaliwatan mikroskop
Sabot sél-sél kanker ieu beulah sarta nambahan jumlahna, sél-sél éta henteu robah jadi wangun anu bener-bener dewasa sarta saterusna ngandeg ngembang biak
Tapi, sél-sél éta tetep ngora sarta tetep nambahan jumlahna nepi ka jadi picilakaeun
Sabada sél-sél kanker tumuwuh, sél-sél éta henteu tetep aya dina hiji tempat, tapi nyebar sarta pindah di antara sél-sél anu normal
Sél-sél éta jadi loba, ku kituna, sél-sél normal dina bagian awak ieu henteu bisa terus digawé atawa komo henteu bisa hirup
Sabot kanker asup kana getih, kanker éta dibawa ka bagian-bagian awak anu jauh
di ditu kanker éta baris tumuwuh pikeun nyieun gumpalan-gumpalan badag anu ngaggangu kagiatan-kagiatan ti sél-sél anu normal
Penderita kanker bisa maot kajaba lamun pertumbuhan sarta sumebarna kanker dieureunkeun
Éta sababna naha kudu ngariksakeun diri sacara berkala pikeun ngadeteksi kanker sarta ngubaranana saméméh panyakit éta nyebar leuwih jauh
Kanker henteu disebarkeun ti jelema anu hiji ka jelema anu séjénna ngaliwatan hubungan
Tacan aya ubar anu kapanggih anu bisa ngubaran kanker sacara tuntas sarta kapaké pikeun kabéh jenis kanker
Salah sahiji ti sasaran-sasaran anu pangbadagna ti pengobatan nyaéta bener-bener nyurtian sipat sarta cukang lantaran kanker, sarta néangan cara pikeun nungkulan sarta nyageurkeunana
Kawih Kaulinan nyaéta kakawihan barudak atawa kawih murangkalih, mangrupa sabangsa kawih anu biasa dikarawihkeun ku barudak bari arulin, boh dilakukeun di jero imah, boh di luar upamana di buruan keur kaayaan caang bulan, atawa di tempat lianna tempat maranéhna ulin
Rakitan kakawihan barudak mangrupa lalaguan balaréa anu sipatna "anonim", biasana tara sarua unggal daérah sok aya baé bédana saeutik
Kiwari kawih kaulinan geus jarang dikawihkeun ku barudak, komo budak nu cicingna di kota mah meureun geus tara pisan dilakukeun, biasana kawih kaulinan téh sok dipaké ku barudak nu cicingna dipadésaan atawa pakampungan, di daérah pagunungan
Budak nu biasana ngawih lamun keur ulin téh sok babarengan jeung babaturannana, tara sosoranganan
Taleus nyaéta tutuwuhan sabangsa bolang anu sok beutian,Takeus téh aya nu bisa didahar jeung aya ogé nu jadi papaés buruan wungkul
Taleus mangrupa pepelakan herba nu hirupna bisa mangtaun-taun
Taleus kaasup kana suku tataleusan (Aracéae), Wanguna ajeg, jangkungna 1 cm atawa leuwih sarta mangrupa pepelakan sausum atawa sapanjang taun
Taleus miboga sawatara ngaran umum nyaéta Taro, Old cocoyam, ‘Dash(e)en’ sarta ‘Eddo (e)’
Di sawatara nagara dipikawanoh kalayan ngaran séjén, kawas: Abalong (Philipina), Taioba (Brazil), Arvi (India), Keladi (Malaya), Satoimo (Japan), Tayoba (Spanyol) sarta Yu-tao (China
Ieu pepelakan asalna ti wewengkon Asia Tenggara, nyebar ka China dina abad kahiji, ka Jepang, ka wewengkon Asia Tenggara séjénna sarta ka sawatara pulo di Samudra Pasifik, kabawa ku migrasi nu nyicingan
Di Indonésia talas bisa aya ampir di sakumna kapuloan sarta sumebar ti tepi basisir nepi ka pagunungan di luhur 1000 m dpl., boh liar boh dipelak
Pepelakan taleus ngandung asam perusi (asam bulao atawa HCN)
Sistim akarna serabut, liar sarta pondok
Beurat beutina bisa tepikeun ka 4 kg atawa leuwih, wanguna silinder atawa buleud, ukuranana 30 cm x 15 cm, kelirna coklat
Daunna boga wangun taméng atawa haté, panjang lambaran daunna 20–50 cm
Panjang dahana bisa nepi ka 1 méter, kalayan kelir palapahna nu rupa-rupa
Kembangna diwangun luhur tongkol, seludang sarta dahan
Kembang jalu sarta kembang bikangna misah, bikangna aya di handap, sedengkeun kembang jalu aya di di béh luhur, sarta dina penclutna aya kembang gabug
Buahna mangrupa buah buni
Sikina loba, wanguna buleud endog, panjangna ± 2 mm
Sagala rupa jenis taleus nu aya di wewengkon Bogor nyaéta taleus sutra, taleus bentul katut taleus ketan
Taleus sutra daunna warna héjo ngora sarta miboga bulu lemes kawas sutra
Dipanén dina umur 5-6 bulan
Beutina semu soklat kalayan ukuran anu ngabadagan
Taleus bentul mah beutina leuwih badag jeung kelir catangna leuwih wungu ti batan taleus sutra
Taleus bentul bisa dipanén sanggeus umur 8-10 bulan kalayan beuti anu rélatif leuwih badag sarta boga warna leuwih ngora semu konéng
Taleus ketan mah kelir palapahna héjo kolot semu beureum
Di Bogor dipikawanoh ogé jenis taleus anu disebut taleus mantéga (taleus gambir/taleus hideung), alatan watang sarta daunna boga kelir gandola (bungur kolot)
Jenis taleus séjén biasana henteu dikosumsi alatan rasana henteu ngeunah atawa ateul
Contona nyaéta Taleus Sente anu watang jeung daunna badag, loba dipaké pikeun pajangan sarta daunna mindeng dipaké pikeun kadaharan lauk
Keur taleus Bolang mah miboga rasa anu ateul, jeung batang sarta daun anu siga totol-totol
Taleus mibanda ngaran daérah anu béda-béda: "eumpeu" (Acéh), "talo" (Nias), "bete" (Manado), "kaladi" (Ambon), "kaladi", "kuladi", "taleh" (Minangkabau), "keladi", "toto" (Lampung), "bolang, taleus" (Sunda), "dongéng" (Jawa), "dongéng, kaladi" (Madura), "kladi, dongeng" (Bali), "aladi" (Gorontalo), "talak" (Tolitoli), "paco" (Makasar), "aladi" (Bugis), "bete" (Ternate), "komo" (Tidore)
Loték nyaéta kadaharan anu bahanna tina sabangsaning lalab-lalaban kayaning kangkung, engkol, kacang panjang, waluh, jsb.Ngolahna Lalab-lalaban diseupan atawa dikulub, tuluy diabuskeun kana bungbu (suuk, uyah, gula, jsb anu diréndos).salaku kadaharan tradisional loték loba nu mikaresep.Loték méh sarua jeung "pecel", eusina lalab-lalaban anu dikulub tur dicampur jeung bungbu anu geus diréndos
Bungbu anu diréndos nyaéta tarasi, gula beureum, bawang bodas, suuk, cai asem, uyah jeung cabé atawa céngék.Lotek sacara umum leuwih karasa amis ti batan "pecel" jeung bisa didahar maké leupeut atawa sangu haneut anu dibarengan ku kurupuk atawa bawang goreng
Kaonjoyan jeung kahéngkéran loték
Loték miboga kandungan gizi anu luhur ku sabab loték bahan-bahanna tina lalab-lalaban jeung bungbu-bungbu anu ngandung gizi
Lotek salaku kadaharan tradisional can pati loba aya di Kota kawas "pecel"
Kadaharan ieu loba kapanggih di daérah Yogyakarta jeung Jawa Barat.ku sabab éta perlu ayana prosés ngawanohkeun deui ieu kadaharan di sababaraha kota
Cukil basa Jawana akeul, sungkal, cokél nyaéta parabot paranti nyiuk sangu, dijieunna tina kai, alumunium, atawa plastik
Cukil téh parabot tina kai atawa logam(biasana tina alumunium) anu fungsina keur nyiuk sangu
Biasa ogé disebut céntong disababaraha tempat anu dihartikeun minangka séndok paranti dahar boh anu tina logam atawa tina daun cau
Béntang Pasantrén téh novel karangan Usép Romli anu diterbitkeun munggaran ku Pustaka Dasentra Bandung, taun 1983
Ukuran bukuna 18 cm x 12 cm kandelna 72 kaca
Citakan kaduana diterbitkeun ku Kiblat Buku Utama Bandung, taun 2006, ukuran bukuna dirobah jadi 20,5 cm x 15 cm, kandelna mah angger 72 kaca
"Béntang Pasantren" nyaritakeun katresna santri ka putra ajengan anu jadi rebutan lurah santri jeung santri kahot séjénna
Ku katapisna dina nyusun ungkara anu direumbeuy ku humor jeung kekecapan has pasantrén beunang nyutat tina al-Qur’an, hadits, jeung kitab liana
Ieu karya Usep Romli H. M. téh kaasup karya petingan anu milu ngabeungharan sastra Sunda
Dina ieu novel pangarang nembrakkeun masalah ajaran moral jeung atikan
Karep kolot ngajurung anakna, kulawarga, jeung babaturan gedé pisan pangaruhna dina enggoning ngahontal nu jadi pangharepan jeung cita-cita
Diajar kalawan suhud dibarung ku ihtiar tangtu bakal tinekanan luyu jeung pamaksudan
Ari soal tresna jeung asmara ukur jadi salah sahiji pangrojongna dina ngahontal tujuannana
Dina ieu novel pangarang kalawan écés ngagambarkeun kahirupan santri di lingkungan pasantrén
Kahirupan jeung sifat santri alus pisan digambarkeun minangka bungbu katresna antara santri anu asalna tina kasang tukang atikan sakola umum, tapi ku indung bapana dipasantrenkeun lantaran hayang sina jadi ajengan siga akina jeung mojang geulis putra kameumeut ajengan nu dipikahayang tur diparebutkeun ku lurah santri jeung santri senior séjénna
Yoseph Iskandar lahir di Purwakarta 11 Januari 1953, ngantunkeun di Kecamatan Ujungberung, Bandung, 26 Maret 2008, tabuh 1.00 WIB
Panyajak, sutradara, panulis carpon, novel, roman, jeung drama dina basa Sunda
Tamat ti SMA, Yoseph asup ka ATPU (Akademi Téknik Pekerjaan Umum) di Bandung
Tapi Yoseph leuwih kataji kana kagiatan kasenian mahasiswana batan kuliahna; di antarana Yoseph kungsi mingpin “Teater Khas" (1977-1981)
Saterusna, Yoseph milih pikeun ninggalkeun dunya téhnik
Bareng jeung sastrawan saentraganana saperti Eddy D. Iskandar, Godi Suwarna, Juniarso Ridwan, Beni Setia saparakanca, anjeunna nyieun hiji organisasi para sastrawan Sunda , nu dingaranan Durma Kangka
Yoseph mimiti nulis carpon jeung sajak Sunda
Taun 1979-1985 jadi salah saurang rédaktur "Manglé"
Waktu harita, minatna kana sajarah Sunda mimiti kahudangkeun
Yoseph mimiti diajar maca jeung neuleuman naskah Wangsakerta ku suwargina Saleh Danasasmita
Saterusna, éta naskah téh jadi modal pikeun ngarang novel-novél sajarahna, kayaning "Perang Bubat" (1988), "Wastu Kancana" (1989), "Prabu Wangisutah" (1991), "Tanjeur na Juritan", "Jaya di Buana" (1991), "Pamanahrasa" (1991), "Putri Subanglarang" (1991), "Prabu Anom Jayadéwata" (1996), "Tri Tangtu di Bumi" (1996)
Novélna "Tanjeur na Juritan Jaya di Buana" dilélér Hadiah Sastra Rancagé (1992)
Novél sajarahna "Tri Tangtu di Bumi" ogé meunang Hadiah Sastra Rancagé 1997
Sajak-sajak Yoseph diterbitkeun babarengan jeung karya panyajak saentraganana saperti Eddy D.Iskandar, Godi Suwarna, Beni Setia, jeung lain-lainna, dina "Antologi Puisi Sunda Mutakhir" (1980) jeung "Tumbal" (1984)
Drama karyana "Juag Toéd" (1984) mindeng dipentaskeun sacara kolosal tur disutradaraan ku anjeunna di Bandung, Jakarta jeung kota-kota lianna di Jawa Barat
Ieu drama komedi teu leupas tina sajarah kamekaran seni tari jaipongan nu dipopiulérkeun ahir taun 1970-an ku Gugum Gumbira, Tati Saléh (alm), jeung Euis Komariah
Yoseph kawilang panulis drama sajarah nu kawilang produktif
Hal ieu bisa dititénan tina naskah drama nu judulna “Ngadegna Pajajaran”, “Pemberontakan Cakrawarman”, “Runtagna Pajajaran”, “Nyi Puun”, “Tanjeur Pajajaran”, “Haji Prawatasari”, jeung sajabana
Salain ti éta, salaku panulis nu sadar kana sajarahna, Yoseph ogé kawilang peka dina neuleuman réalitas sosial di sabudeureunana
Saperti dina drama nu judulna “Juag Toéd”, “Haréwos Nu Gaib”, “BOM”, atawa “Cucunguk”, nu di jerona ngandung kritikan-kritikan nu nyugak
Dina féstival Drama Basa Sunda (FDBS) IX taun 2006, “Cucunguk” jadi naskah drama nu panglobana dipilih ku pamilon
Salian ti éta dina widang atikan, Yoseph ogé kungsi jadi dosén di UNPAS, UNTIRTA, UC Santa Cruz California Amerika
Lomari nyaéta kotak dialus-alus paranti panyimpenan papakéan, parabotan anu teu dipaké
Sok disebut alamari atawa lamari
Biasana lomari sok aya kacaan, kaca lomari nu di gigireun jeung pantona maké kaca nepi ka saeusi lomari bisa témbong ka luar, osok disebut ogé prongkas Rupa-Rupa Lomari
Cara milih lomari beusi (brankas) :
Korsi nyaéta pangdiukan saurangeun nu sukuna opat, jangkungna leuwih kurang sapanjang bitis kolot, sok disebut ogé korsih, korsi panjang bisa di diukan ku dua urang atawa leuwih
bojod korsi nu pangdiukannana tina rarawat (ram) hoé nu rusak nepi ka lamun diuk téh birit bisa moncor ka hadap, sok disebut ogé bodol
Kabudayaan Sunda nyaéta sagala rupa hal anu aya hubunganna jeung budaya Sunda
Watek Urang sunda
Saban bangsa mibanda étos, kultur, sarta budaya anu béda
Tapi tong anéh lamun aya bangsa anu boga kahayang pikeun melakeun étos budayana ka bangsa séjén, alatan nyangka yén etos sarta kultur budaya mibanda kaonjoyan
Kabiasaan ieu kasampak dina étos sarta kultur budaya bangsa urang, alatan dina sawatara dékadeu geus kahébos ku budaya bangsa séjén
Arus "modernisasi" ngagempur budaya nasional urang anu jadi jati diri bangsa
Budaya nasional kiwari kasampak pohara kuna, komo aya "generasi" ngora anu éra diajarna, pangabisa ngawasa kasenian tradisional dianggap teu méré mangpaat
Rasa bangsa beuki leungit, alatan budaya bangsa séjén leuwih kasampak di batan budaya sorangan, kaayaan ieu ogé lumangsung dina budaya Sunda, ku kituna urang Sunda kaleungitan jati dirina
Pikeun nyanghareupan bangbalu dina kabudayaan Sunda, aya alusna urang ngaléngkah ka tukang tiheula
Diajar, sarta ngumpulkeun keusik mutiara anu ambacak salila ieu, loba papatah anu kapopohokeun, alatan henteu kungsi kacaba ku nu bogana
Hal ieu lantaran kurang boga kahayang pikeun diajar, komo maranéhanana méré anggapan tinggaleun jaman
Lamun ditalungtik, sabenerna pamor étika moral Sunda boga hasanah hikmah anu rongkah, hal éta kagambar liwat talarina
Aya sawatara étos atawa watek dina budaya Sunda ngeunaan hiji jalan pikeun ngahontal tujuan hirup
Sajaba ti éta, étos sarta watek Sunda ogé bisa jadi bekel kasalametan dina ngambah kahirupan di dunya ieu, di antarana waé nyaéta aya lima, cageur, bageur, bener, singer, sarta pinter anu geus lahir kira-kira jaman Salakanagara sarta Tarumanagara
Sacara géografis Jawa Barat (kiwari jeung Banten) mangrupa tempat lahir jeung tumuwuhna kabudayaan Sunda, Jawa Barat ogé mangrupa daérah kapuloan anu biasa dosebut kapuloan Nusantara
Istilah éta dipaké dina abad ka-14 Masehi nyaéta jaman Majapahit
Daérah Jawa Barat anu tumuwuh minangka tempat urang sunda hirup miboga kamekaran anu tangtu dina sagala aspék saperti téknologi( pakasaban), sistem duduluran, basa, kasenian, ageman, jeung élmu pangaweruh
Téknologi Tatanén Tradisional
Tatanén pikeun masarakat Sunda lain hal anu anéh, sabab dina kabudayaan masrakat Sunda pakasaban anu utama nyaéta tatanén
Tatanén geus tumuwuh mangabad-abad di masarakat sunda, ti mimiti jaman purba kabiasaan tatanén geus dilakonan ku masarakat Sunda, sabab kaayaan alam anu nyadiakeun minangka kabutuhan pikeun neruskeun hirup harita
Sakabéh kagiatan merlukeun atawa miboga pakakas husus, kitu deui dina widang tatanén
Pakakas nu dibutuhkeun téh di antarana : Sistem Duduluran
Urang Sunda ngagem sistem duduluran anu sipatna "patental" jiga urang Jawa
Hartina urang sunda yakin ayana duduluran boh ngaliwatan dulur ti indung boh dulur ti bapa
Sistem duduluran masarakat sunda, umumna sakum manusa di dunya aya disababkeun dua faktor nyaéta turunan jeung ayana ritual nikah
Nu pang pentingna dina tingkat hubungan duduluran urang Sunda dumasar bébédaan generasi tilu golongan
Katilu golongan nu dimaksud nyaéta (1) golongan sepuh, kolot, wong tuo anu ngawengku aki, nini, bapa, jeung ema, generasi anu tingkatanna leuwih luhur ti égo; (2) golongan sadulur, dina harti anu heureut, nyaéta dulur saindung-sabapa, dulur téré (dulur saindung misah bapa atawa dulur sabapa misah indung), nu disebut lanceuk lamun umurna leuwih kolot jeung adi atawa rayi lamun umurna leuwih ngora
Jadi sadulur téh hiji generasi jeung égo; (3) golongan anak, nyaéta turunan égo, anak égo, lalaki atawa awéwé
Sistem duduluran masarakat sunda anu dipikawanoh kiwari aya tujuh turunan, tapi sabenerna urang sunda baheula miboga salapan garis turunan nyaéta anak, euncu, umpi, cicip, muning, anggasantana, kulasantana, pretisantana, jeung witwekas
Kiwari sistem duduluran urang sunda leuwih dipikawanoh Pancakaki
Pancakaki nyaéta hiji sistem anu ngagambarkeun hubungan kulawarga
Dina adat istiadat urang sunda, pancakaki téh mibanda dua harti
Harti anu kahiji, pancakaki téh mangrupa perenahna jelema ka jelema deui, anu sakulawarga atawa anu kaasup baraya kénéh
Upamana waé kumaha pancakaki si Dadap ka si Waru, naha kaasup indung, bapa, nini, aki, emang, bibi, anak, buyut, alo, suan, jsté
Harti anu kadua pancakaki téh mangrupa papayan perenahna kabarayaan
Ti luhur ka handap
-Bau Sinduk : Indung Bapana Gantung Siwur/Kait Siwur -Gantung Siwur/Kait Siwur : Indung Bapana Udeg-udeg -Udeg-udeg : Indung Bapana Janggawareng -Janggawareng : Indung Bapana Bao -Bao : Indung Bapana Buyut -Buyut : Indung Bapana Nini -Nini : Indungna indung/bapa -Aki : Bapana Indung/bapa -Indung : Indungna anak -Bapa : Bapana anak -Anak : Indung Bapana Incu -Incu : Anakna anak -Buyut : Anakna incu
Anakna anak -Buyut : Anakna incu -Bao : Anakna buyut -Janggawareng : Anakna bao -Udeg-udeg : Anakna janggawareng -Gantung siwur/kait siwur : Anakna udeg-udeg -Bau sinduk : Anakna gantung siwur/kait siwur
-Adi : Dulur Sahandapeun -Lanceuk : Dulur Saluhureun -Emang : Adina Bapa/Indung (lalaki) -Bibi : Adina Bapa/Indung (awéwé) -Ua : Lanceuk Bapa/Indung -Alo : Anak Lanceuk -Suan : Anak Adi -Kapiadi : Anak Emang/Bibi -Kapilanceuk : Anakna Ua -Incu ti gigir : Incuna Adi -Aki ti gigir : Adina/Lanceukna Aki/Nini (lalaki) -Nini ti gigir : Adina/Lanceukna Aki/Nini (awéwé) -Ua ti gigir : Anakna Lanceuk
-Ua ti gigir : Anakna Lanceuk Aki/Nini -Emang ti gigir : Anakna Adi Aki/Nini (lalaki) -Bibi ti gigir : Anakna Adi Aki/Nini (awéwé)
Istilah anu Séjénna
-Adi Beuteung : Adina Pamajikan/Salaki -Dulur Sabaraya : Dulur pisan, anakna emang/bibi jeung ua -Dulur Teges : Dulur enya saindung sabapa -Indung Téré : Pamajikan Bapa lain anu ngalahirkeun urang -Bapa téré : Salaki indung lain anu ngalantarankeun urang lahir -Anak Téré : Anak sampakan ti lalaki/pamajikan -Dulur Patétéréan : Anak indung/bapa téré -Cikal : Anak panggedéna -Pangais Bungsu : Lanceukna bungsu -Bungsu :
Bungsu : Lanceukna bungsu -Bungsu : Anak Pangleutikna -Baraya Laér : Baraya anu nurutkeun pancakaki geus jauh perenahna -Teu Hir Teu Walahir : Teu baraya saeutik-eutik acan -Bau-bau Sinduk : Baraya kénéh sanajan geus laér -Dulur Pét ku Hinis : Dulur teges -Baraya : Sakur anu aya pancakakina -Karuhun : Luluhur, jalma-jalma anu kungsi aya lilaHeulaeun urang, anu ngarundaykeun urang -Bésan : Indung/bapana minantu
ngarundaykeun urang -Bésan : Indung/bapana minantu -Minantu : salaki/pamajikan anak -Mitoha : Indung/bapana salaki atawa pamajikan -Dahuan : Salaki atawa pamajikanna lanceuk
Basa &amp; Aksara
Informasi pangkolotna ngeunaan basa jeung aksara nu dipaké di wilayah Kepuloan Nusantara, kaasup Tatar Sunda, aya dina prasasti ti abad ka-5 Masehi
Dina éta abad digunakeun basa Sanksekerta jeung aksara Palawa pikeun nuliskeun sababaraha prasasti di Kalimantan Timur (Karajaan Kutai) jeung Tatar Sunda (Karajaan Tarumanagara)
Éta basa jeung aksara lain basa pituin tuluy dipaké pikeun nuliskeun dokumen resmi, henteu digunakeun pikeun komunikasi sosial
Jaman Karajaan Galuh jeung Karajaan Sunda, prasasti jeung naskah ditulis ngagunakeun dua basa jeung dua aksara, nyaéta basa jeung aksara Sunda kuna sarta basa jeung aksara Jawa kuna
Basa Sunda resmi diaku minangka basa nu madeg mandiri ti mimiti taun 1841, dicirikan ku ayana (terbitna) kamus basa Sunda nu munggaran (kamus basa Belanda-Melayu jeung Sunda)
Kamus éta diterbitkeun di Amsterdam, disusun ku T. Roorda, Sarjana basa timur, sedengkeun kandaga kecapna mah dikumpulkeun ku De Wilde
Tuluy Roorda ngajieun pernyataan: Basa Sunda minangka basa anu digunakeun dina pakumbuhan masyarakat, miboga sababaraha dialék gumantung daérahna, kayaning dialék Banten, Bogor, Parahyangan, jeung Cirebon
Alatan kitu, basa Sunda ogé mibanda basa anu maneuh dina hartian basa lulugu minangka basa penganteur atawa basa nu baku dina pengajaran atawa dina pakumbuhan nyaéta basa nu aya di wilayah Priangan utamanya Bandung
Dina basa Sunda aya anu disebut undak-usuk basa anu mangrupa padodan pikeun basa masarakat sunda
Undak-Usuk basa Sunda gumelar antara abad ka-18 atawa 19 nalika datang pangaruh politik Mataram jeung pengaruh ti basa Jawa Kuna
Dina jaman harita, jaman urang dijajah Walanda, mémang dina pakumbuhan urang Sunda (cara pakumbuhan sakumna urang Indonesia) aya panta-panta sosial
Dalah kalungguhan masing-masing jalma ogé béda-béda nurutkeun hukum, da aya hukum anu khusus pikeun urang Walanda katut urang Barat, aya hukum husus pikeun utang Timur asing (Cina, Arab, Keling jsté)
Ari urang pribumi jadi dadampar panghandapna
Tapi ku lantaran jumlahna pangréana, masih kénéh dibagi-bagi deui kana panta-panta: ménak, santana, somah atawa cacah kuricakan
Undak-usuk basa anu dijieun jeung diajarkeun dina abad ka-19 nepi ka awal ka-20, mémang luyu jeung kaayaan masyarakat Sunda harita anu dibagi dina tahap-tahap sosial
Basa Sunda mibanda alat pikeun nuliskeunana nyaéta aksara Sunda, ogé dieuyeuban ku undak-usukna anu digunakeun nalika nyarita anu diluyukeun jeung tempat, jalma anu diajak nyarita jeung anu dicaritakeunana minangka silih ajénan anatara papadana
Tétéla geuning basa Sunda téh mangrupa basa anu madeg mandiri, basa anu tumuwuh di lingkungan masarakat Sunda, basa nu kudu dijaga, kudu diriksa jeung diraksa ku sakumna urang Sunda minangka salah sahiji unsur budaya pikeun ngécéskeun yén “Basa Sunda Jati Diri Urang Sunda”
Dina masarakat sunda, aya anu istilah Pamali,Uga, Cacandran, jeung Kili-kila pikeun sawatara élmu pangaweruh masarakat sunda jaman harita
Pamali, mangrupa istilah Basa Sunda pikeun ngagambarkeun norma tradisi lokal
Upama norma éta teu dilaksanakeun, mangka bakal aya balukarna
Dina tradisi filsafat positif, pamali téh disawang teu asup akal, sabab pamali miboga harti nu teu logis
Tapi dina jihat séjén pamali disawang pikeun hiji kaarifan lokal nu sabenerna miboga rasionalitasna sorangan nu aya patalina jeung étika
Dihandap ieu aya conto-conto pamali nu bisa dipercaya ku urang atawa henteu : Uga
Uga jeung wangun séjén nu aya di sakuliah dunya, geus aya ti jaman baheula
Hal ieu dumasar kana ungakara-ungkara anu aya dina ajaran agama jeung "folklor" anu aya di unggal nagara
Dina agama Islam, uga disebut “nubuat” anu eusina mangrupa tujuman pikeun kahirupan ka hareup
Basa uga ditelahkeunana kana omongan anu méré béja piayaeun naon-naon kangeunahan atawa bancang pakéwuh (kasusahan) di ahir, tapi lain anu bangsa lahir, saperti kana tangkal cau, jaga bakal jantungan
Ieu jelema jagana bakal diruang; tapi kapakéna uga mah kanu moal kapanggih, tapi ku pikiran tahayulan jelema tangtu kapangih, ngan teu nyaho di urang kénéh atawa ku anak incu
Nu matak ari aya nu rada sarupa jeung taksiran sok diaoromongkeun ‘geus tepi ka ugana’ atawa ‘samorong ceuk uga’
Ari conto-contona omongan baheula: "Jaga mah, barudak, sajajalana disaungan"
Béh karéta api
"Gancang carita béja, mun geus aya balabar kawat"
"Jaga mah, barudak, batu turun keusik naék"
Béh anak somah naék pangkat, anak ménak teu pangkat
"Jaga mah, barudak, ngateuran ka nu digawé gé mawa kéjo dina iteuk, nandakeun angker gawé" Béh nu dagang di pagawéan
Cacandran, nyaéta carita luluhur nu ngagambarkeun kaayaan nagara jeung sajabana nu bakal dialaman, saperti cacandran masarakat sunda numutkeun kolot baheula geus ngomong yén “Sumedang ngarangrangan, galunggung ngadeg tumenggung, Sukapura ngadaun ngora, Bandung heurin ku tangtung, Cianjur katalajuran, Ciamis amis ku manéh, Banagara sor ka tengah ”
Hiji uga anu kawentar di Tatar Sunda
Ari uga téh bisa jadi ramalan atawa prediksi, tapi, bisa jadi ogé panggero pikeun sasadiaan sangkan ulah kajadian atawa ulah kasorang hal sakumaha anu digambarkeun dina uga
uga anu tadi aya benerna, tapi aya ogé teu benerna
Benerna, ku sabab memang kabuktian, ayeuna Bandung heurin ku tangtung
Malah lain waé keur anu masih hirup (anu masih bisa nangtung) heurin téh, dalah keur anu maot gé di sababaraha tempat geus heurin kacida
Puluhan taun ka tukang di daerah Cicadas kungsi kajadian aya mayit dina pasaran anu rek ti imah ka masjid pikeun disholatkeun nepi ka kudu ngajebol hateup jeung kentengna, Kituna téh sabab lamun éta pasaran dibawa ngaliwatan panto sakumaha ilaharna moal bisa, da heurin téa jalan kaluar tina panto mah
Anu bener deui: Cianjur
Memang éta kota/wewengkon ayeuna jadi rada tiiseun
Sababna tangtu ku lantaran geus aya jalan tol Purbaleunyi anu ngabalukarkeun lalar liwat kandaraan Bandung-Jakarta jeung sabalikna leuwih rame ngaliwatan éta jalan tol tinimbang ngaliwatan Cianjur
Tapi, moal boa, prediksi "katalanjuran" téh ogé pikeun ngingetkeun yén Cianjur bisa waé dicapluk ku DKI Jakarta dina konsép (anu dipaksakeun) megapolitan téa
Kila-Kila, nyaéta totondén ti alam kana naon-naon anu bakal kajadian ku urang
Cenah : Ageman
Masarakat Sunda henteu kawas lolobana masarakat anu séjén, di mana masarakat Sunda henteu miboga mitos ngeunaan panyiptaan atawa mitos-mitos séjén anu ngécéskeun asal-usulna
Henteu saurang ogé weruh ti mana datangna urang Sunda, ogé kumaha maranéhanana nyicingan di Jawa Barat
Jigana dina abad-abad kahiji Masehi, sajumplukan leutik suku Sunda maluruh leuweung-leuweung gunung sarta ngalakonan budaya ngahuma pikeun muka leuweung
Kabéh mitos pangmimitina ngomong yén urang Sunda leuwih pantes gawé ngahuma batan patani paré
Ageman masarakat Sunda baheula nyaéta ageman pituin urang Sunda nyaéta Sunda wiwitan
Sanajan mustahil pikeun nyaho sacara pasti kawas naon kapercayaan Sunda wiwitan jeung iraha tumuwuhna, tapi numutkeun pituduh nu kapanggih dina wawacan sarta suku Baduy nyebutkeun yén ageman maranéhanana nyaéta Sunda Wiwitan (urang Sunda anu pangheulana)
Lain ngan suku Baduy anu ampir leupas ti elemen- elemen Islam, tapi suku Sunda ogé nempokeun karakteristik Hindu anu saeutik pisan
Kaayeunakeun masarakat Sunda kiwari geus loba anu kapangaruhan ku agama islam malah ampir kabéh, tapi lain hartina ageman sunda wiwitan leungit
Kiwari ageman sunda wiwitan dipaké ku sawatara masarakat Sunda saperti masarakat Baduy
Iwal ti éta ageman anu masih hirup di masarakat sunda kiwari nyaéta upacara-upacara asat saperti sérén taun, pésta rakyat jsb
Organisasi pikeun Kaamanan jeung Sabilulungan di Éropa ( ) mangrupa organisasi antarpamaréntah kaamanan panggedéna di dunya
Tujuanna kaasup masalah kawas ngadalian pakakas, hak asasi manusa, kabébasan pérs, jeung pamilihan adil
Kalobaannana ti 3.500 stafna ngagawé di lapangan, jeung kira-kira 10% di kantor puseur
OSCE mangrupa hiji organisasi "ad hoc" dina Piagam Sarikat Bangsa-Bangsa (Bab VIII), jeung ditujukeun dina pangélingan awal, panyegahan konflik, manajemén krisis jeung réhabilitasi saenggeus konflik
56 nagara anggotana asalna ti Éropa, Kaukasus, Asia Tengah, jeung Amérika Kalér jeung ngawengku sabagian beulah bumi kalér
Diwangun dina Perang Tiis salaku forum Wétan-Kulon
OSCE nganggap manéhna hiji organisasi régional dina Piagam Sarikat Bangsa-Bangsa Bab VIII jeung mangrupa hiji panénjo Majelis Umum Sarikat Bangsa-Bangsa
Pingpina mibanda pancén masihan laporan rutin ka Déwan Kaamanan Sarikat Bangsa-Bangsa
[[Kategori:Panénjo Majelis Umum PBB]]
Bandara Internasional Rafik Hariri (Basa Arab: مطار رفيق الحريري الدولي) mangrupa bandar udara nu aya di bagian kidul Béirut, Libanon, jeung mangrupa sahiji-hijina bandara komérsial nu gawé di nagara ieu
Bandara ieu mangrupa pangkalan ti maskapé nasional Libanon, Middle East Airlines (Méa)
Bandara ieu ogé mangrupa pangkalan pausahaan pangangkutan kargo Trans Mediterranean Airways (TMA Cargo)
Ngaranna dicandak ti nami pangusaha jeung urut perdana menteri Libanon, Rafik Hariri
Kode bandar udara IATA
Debus Garut nyaéta salah sahiji kasenian tradisional rahayat Jawa Barat anu perenahna di Pameungpeuk Kabupatén Garut, ayana ieu kasenian téh dina abad ka-13 ku salah saurang inohong penyebar Agama Islam, nalika di daérah éta encan mikawanoh kana ajaran agama Islam
Inohong anu nyebarkeunna téh sok disebut Mama Ajengan
Debus asal tina kecap gedébus, ngaran pakakas anu seukeut anu bahana tina beusi anu beulah sisina seukeut
Pakakas ieu osok dipaké nalika mintonkeun debus
Ku sabab kitu ku masarakat sok nyebut elmu kawedukan, kasaktian anu ditongtonkeun
Biasana pamaén debus ku lalaki, tapi sangkan bisa mintonkeun ieu kasenian kudu puasa antara 7 nepi ka 40 poé ("mati geni")
Sarat-sarat jadi pamaén debus téh nyaéta lalaki atawa awéwé anu umurna 10 taun nepi ka 50 taun anu agamana Islam
Baju anu dipaké nalika mintonkeun ieu kasenian téh nyaéta baju kamprét warna hideung jeung maké iket atawa lomar
Jumlah pamaén antara 12 nepi ka 15 urang, masing-masingna miboga peran aya anu tukang nabeuh kendang saurang, nabeuh rebana saurang, nabeuh dogdog atawa tingtit dua urang, nabeuh kecrék saurang, nu maca jikir 4 urang, sésana pamaén 5 urang jeung saurang dalang anu ngarangkep jadi pamaén
Nalika mintonkeun sok dipirig ku musik jeung lagu-lagu anu pupujian anu ngagungkeun Gusti Alloh SWT jeung Kangjeng Nabi Muhammad SAW, sair laguna basa Arab saperti kieu: "Ibadallah rijalallah "Aqisuna liajlillah Waqunu aonana fillah Asa nabdho bifadillah " Waya aqta waya anjah Waya sadatu ya ahbab Wa antum ya solil albab Ta'ala wansuru lillah" "Saalnakum saalnakum Walizufa rojaonakum Walif amrin kosodnakum Pasusu azmakum lillah Fata
amrin kosodnakum Pasusu azmakum lillah Fata Robbi bisadati Takaqokli isarati Asatati bisarati Wa yaspu waktuna lillah "Mikasfil hajbi an aeni Wa raf il baeni min baeni Wa tamsil kaefi wal seni Ainuril wajhiya Allah" "Solatulloh hi maolana Ala man bil hudajana Wa man bilhaqi aulana Safiil haqi indallah,jst... Pintonan kasenian debus disaluyukeun jeung kabutuhan, artina bisa isuk-isuk, beurang atawa soré jeung peuting
Salain ti éta bisa dipintonkeun di tempat terbuka
Ramdhani Qubil AJ () nyaéta hiji palakon jeung palawak Indonésia
Anjeunna katelah minangka "Jambrong" dina sérial TV, "Lorong Waktu"
Anjeunna ogé maénkeun peran minangka Madit Musyawarah di sinetron "Islam KTP"
Dano Van (Turki: Van Gölü, Arménia: Վանա լիճ) mangrupa dano nu panggedéna di Turki, aya di bagian wétan nagara éta
Dano ieu mangrupa dano cai asin jeung aslina téh gunung api nu geus paéh
Dano ieu narima cai ti wahangan-wahangan di sakurilingna
Panjang dano Van nyaéta 120 kilométer, jeung lébarna nyaéta 80 kilométer
Legana nyaéta 3.755 km² jeung aya dina 1.719 méter luhureun laut
Téko nyaéta wadah cai anu bisa dijingjing ka mamana
Asalna tina basa Cina
Téko osok dipaké paranti nganteuran cai nginum biasana cai entéh, nganteuran ka jalma-jalma anu eukeur gawé di sawah atawa kebon jst
Téko biasana aya gagang paranti panyepenganana pikeun ngajingjing
Lamun téko tina bahan seéng di jerona osok dilapisan email
Dumasar kana bahan anu dipakéna: Cara ngaleungitkeun kokotor dina téko
Téko ilaharna sok dipaké wadah cai entéh, lila kalilaan téko téh sok jadi kotor alatan urut entéh anu napel warnana
Cara ngaleungitkeun kokotor dina téko nyaéta ku cara téko téh digosok ku lebu, asupkeun éta lebu kana jero téko tuluy béré cai nepi ka pinuh sanggeus kitu antepkeun salila sapeuting
Salain ku lebu bisa ku kulit jeruk nipis
Carana asupkeun beulahan kulit jeruk nipis kana jero téko tuluy digolakeun, sanggeus kitu pareuman éta kompor antepkeun salila sajam
Piceun caina tuluy bersihkeun bagian jero téko
Huma nyaéta tempat melak paré di pasir, lain di sawah
Pare anu dipelakna husus keur dipelak di darat
Taneuh huma dina masarakat tradisional Sunda biasana dikokolakeun salila hiji nepi ka tilu taun
Sanggeus éta huma diingkeun jadi leuweung deui
Dina prosés ieu, aya sawatara istilah, nyaéta reuma jeung leuweung
Ngahuma nyaéta hiji sistem/pola tatanén anu ngarobah leuweung jadi leuweung garapan, pikeun tujuan ngahasilkeun pangan anu utamana paré
Prosés éta lumangsung sacara tuluy-tinuluy
Dina sajarahna sistem/pola tatanén, ngahuma mangrupa hiji tahapan dina "evolusi" budaya manusa ti budaya moro sato ka budaya tatanén
Ngahuma dipikawanoh saprak manusa nyurtian prosés alamiah tumuwuhna pepelakan
Lamun jumlah masarakatna saeutik, loba lahan nu can dimangpaatkeun,jadi tradisi ngahuma salaku pakasaban urang Sunda nu loba dilakonan
Unggal geus panén di huma patani nyieun lahan anyar atawa ngagarap taneuh huma nu séjén nu geus balik deui ka asal, tapi kaayaan geus robah
Jumlah masarakat beuki loba, pamukiman beuki parinuh loba lahan anu dibuka pikeun nyumponan kabutuhan piimaheun
Ieu nu jadi masalah pikeun patani huma, ku sabab lahana nu beuki saeutik
Sajaba ti éta kaayaan ayeuna mah loba karuksakan leuweung nu diakibatkeun tina lahan nu anyar
Ngabukbak leuweung, muka taneuh garapan nu jadi ancaman lingkungan, sabab haseup nu ngebul jadi polusi pikeun masarakat nepi ka nagara tatangga
Masarakat Jawa Barat, hususna masarakat Sunda minangka masarakat pedalaman, geus mikawanoh sistem ngahuma saprak sawatara abad ka tukang, sahenteuna saprak jaman Neolitikum
Ku alatan éta, masarakat Sunda di Jawa Barat mimitina nyaéta masarakat tatanén
Saluyu jeung kamajuan jaman, dina hiji sisi pangaweruh manusa ngeunaan tatanén di wewengkon Jawa Barat, kajaba di Baduy, sistem ngahuma lila kalilaan leungit
Sistem ngahuma robah jadi sistem tatanén sérang sarta/atau tumpang sari
Bukti anu nunjukkeun yén masarakat Sunda geus mikawanoh sistem ngahuma nyaéta dina naskah sunda anu nyaritakeun pakasaban sarta istilah anu dipaké dina tatanén, contona dina naskah Carita Parahyangan jeung wawacan Sulanjana
Naskah Carita Parahyangan nyebutkeun lahirna lima urang titisan Panca Kusika, nyaéta Sang Mangukuhan, Sang Karungkalah, Sang Katungmaralah, Sang Sandanggreba, sarta Sang Wretikandajun
Sang Mangukuhan njieun manéh panghuma, Sang Karungkalah njieun manéh panggerek, Sangkatungmaralah njieun manéh panjadap, Sang Sandanggreba njieun manéh padagang”"
Sang Mangukuhan jadi tukang ngahuma , Sang Karungkalah jadi tukang moro , Sang Katungmaralah jadi tukang sadap (nu nyieun gula beureum ti nira enau), Sang Sandanggreba jadi tukang dagang”
Ieu némbongkeun yén ngahuma, moro, jeung nyadap nyaéta jenis-jenis pakasaban sarta jadi kabiasaan masarakat Sunda dina jaman baheula Prak-prakan Ngahuma
Sacara umum, kagiatan ngahuma bisa dikelompokeun jadi 5 tahap, anu dina saban tahapannya sok dibiruyungan jeung upacara selamatan sangkan usaha tatanén teu nyanghareupan bangbalu atawa keuna ku hama
Keris nyaéta ngaran pakarang kabangsaan, paranti nubles, sok dialus-alus dijieun perhiasan
Pakarang anu seukeut anu dijieun tina pamor atawa logam
Baheula mah keris jadi pakarang keur perang atawa gelut ngalawan musuh, tapi ayeuna keris leuwih difungsikeun jadi benda pusaka anu dikoléksi lantaran hobi atawa dianggap jimat sabab dipercaya salaku benda karamat anu miboga kakuatan gaib
Keris ogé mangrupa salah sahiji panglengkep busana pangantén lalaki jeung penari
Bahan pikeun nyieun keris asalna tina "pamor" (benda padat anu asalna ti luar angkasa), aya tilu macem pamor di antarana; pamor météorit (anu ngandung beusi jeung nikel), siderit (ngandung besi), jeung aérolit (sarupa batu, disebut "batu pamor")
Tilu macem pamor éta bisa dibédakeun sanggeus jadi keris
Pamor météorit katempo tina kerisna anu warnana bodas atawa bodas kulawu; pamor sederit warnana kerisna hideung (pamor ireng), jeung pamor aérolit warna kerisna konéng kulawu
Pamor anu warnana bodas bersih siga perak disebut "pamor titipan", miboga kualitas anu pangalusna, pamor ieu henteu bisa dijieun ku empu tapi magrupa keris alamiah
Ieu keris bakal ngajadikeun nu bogana jadi miboga wiwaha
Pamor anu warnana bodas totol-totol (siga éwateun) dingaranan "pamor katuncar"
Keris alamiah loba ditéangan ku jalma sabab leuwih ampuh jeung nambahan wiwaha
Pamor emas (warna konéng) loba ngandung nikel, totol-totol konéng dina ujung keris
Pamor-pamor anu warnana bodas, kulawu, jeung konéng téh keris anu dianggap pangalusna sabab dipercaya yén nu makéna bisa salamet tina sagala pakarang anu seukeut atawa senjata api
Keris anu pamorna hideung dianggap goréng lantaran nu makéna sok hayang baé maéhan jelema
Pamor-pamor saparti di luhur hésé pisan meunangkeunana
Ayeuna mah bahan keris ngan tina beusi dicampur jeung logam
Éta nu ngalantarankeun keris-keris jieunan ayeuna ngan dijadikeun hiasan
Keris mangrupa salah sahiji warisan budaya karuhun bangsa Indonesia
Keris dijadikeun pakarang khas diunggal daérah di Indonésia
Aya sababaraha keris anu aya di Indonésia.Jenis Semenanjung atawa disebut ogé "jenis kalér"
Jenis ieu mangrupa jenis keris anu kapanggih di tanah Malayu, minangka paninggalan ti karajaan-karajaan di tanah Malayu
Bentuk keris ieu dingaranan keris Ulu Demam, ditempo tina bentukna anu siga jalma keur tatangkeupan lantaran "demam"
Ukira keris ieu didominasi ukiran bentuk segi opat, khas ukuran jenis keris semenanjung.Jenis Pekakak
Ieu keris dingaranan pekakak lantaran uluna dijieun tina sirung atawa kai anu dibentuk siga manuk pekakak
salah sahiji ciri khas tina jenis ieu nyaéta mata keris anu leuwih panjang ti batan mata keris dina umumna
Keris pekaka bisa miboga 31 luk dina mata kerisna.Keris Sumatra Keris jenis ieu miboga bentuk khas dina mata, ulu, jeung warngkana
Keris modél ieu miboga mata bentuk "tirus" jeung manjang anu disebut "keris panjang"
Aya ogé sabagian keris di Sumatra anu matana pondok anu disebut keris Pendek atawa Pandak
Ulu keris ieu bentukna béngkok aya ornamnén kembang-kembang keur hiasan.Keris Jawa
Jenis ieu katempo tina cirri khas dina uluna anu bentukna melengkung siga péstol
Biasana, keris modél ieu digunakeun keur keris pusaka di jaman karajaan-karajaan di Jawa baheula
Kris-keris pusaka Jawa anu kasohor nyaéta keris di jaman karajaan Singasari jieunan Empu Gandrinng
Dina keris Jawa, utamana keris pusaka dipasang cingcin dina bagian uluna anu disebut "pendongkok".Keris Madura jeung Bali babari dikenal tina bentuk ulu anu dijieun tina gading
Keris miboga bagian-bagian anu ngawengku;landéan, duhung, warangka
Landéan nyaéta hulu keris anu dijieun tina kai (aya anu maké emas atawa dihias ku batu-batuan), bisa diukir gumantung kahayang misalna diukir ngabentuk hulu naga, hulu oray, atawa hulu maung
Duhung (awakna) berbentuk gépéng, dua sisina seukeut jeung tungtungna léncop keur nubles, dibagian dua ujungna aya béngkokan anu disebut "eluk"
Carita Pajajaran miboga keris eluk sanga likur jeung mangrupa keris pusaka Pajajaran
Di Ciamis aya keris pamor anu teu sarua jeung nu lian, tapi sakabéhna perlu ditalungtik kabenerana
Warangka nyaéta sarung duhung anu dijieun tina dua lambar kai anu bagian luarna dilapisan bahan tina kuningan atawa diukir
Di sababaraha tempat masih aya jelema anu ngagunakeun keris minangka wakil pangantén lalaki lamun teu bisa hadir, éta kawinan téh disebut kawin keris
Fungsi jeung peran keris di masarakat
Dina kamekaranana keris ngalaman parobahan fungsi dina kontéks sistem budaya anyar masarakat
Peran sosial dina kontéks sistem budaya ahirna mah leuwih dominan dibandingkeun jeung fungsi téhnisna minangka pakarang keur nubles
Kamekaran fungsi keris di antarana ngawengku; (1)Spiritual-Religius, keris asalna mah mangrupa hiji sarana sasajén
Keris mangrupa lambang jeung miboga muatan-muatan religius anu bisa ditempo tina wangun "dapur" jeung pamorna
(2)Psikologis, keris miboga kakuatan motivasi anu mangaruhan tingkah laku
Hiji jalma jadi wanian sabab miboga keris pasopati, misalna dina Babad Tanah Jawi dicaritakeun Arya Panangsang wanian sabab boga keris "setan kober"
(3)Politis, miboga peran dina percaturan pulitik karajaan-karajaan Nusantara
Sumber-sumber sajarah réa anu nyaritakeun peranan keris dina pulitik karajaan di tanah Jawa
(4)Status Sosial, keris jadi wakil kalungguhan jeung status hiji jalma dimasarakat
Keris magrupa salah sahiji sarana dina nangtukeun strata sosial masarakat, ieu hal bisa katempo tina pamakéan atawa anu boga keris nu tangtu misalna "dapur kebo lajer" keur patani, "dapur pasopati" keur prajurit
(5)Media Komunikasi, keris mampuh mawa talatah anu bisa kabaca eusina dina sistem budaya masarakat Jawa
(6)Magis, kakuatan magis masih dipercaya ku sabagian masarakat
(7)Estétis jeung Artistik, keris jadi médium éksprési kasenian
(8)Komoditas ékonomi, keris diproduksi jeung dijual ti baheula kénéh nepi ka ayeuna
(9)Panglengkep Busanan, keris jadi aksésoris busana tradisi
Istilah ngeunaan keris
Istilah Kris mangrupa singketan tina basa Jawa ti "Melungker-melungker kang bisa ngiris", di hartosna Sunda "(barang) pungkal tiasa motong / megatkeun (hiji hal)"
Dina budaya perkerisan aya sajumlah istilah anu kadéngéna ahéng keur jalma umum
Pamahaman kana istilah-istilah ieu aya mangpaatna dina prosés neuleuman pangaweruh ngeunaan keris
Istilah-istilah dina dunya keris hususna di Pulo Jawa, di antarana;"Angsar" nyaéta kasaktén anu aya dina keris
Kasaktén éta teu katempo tapi bisa dirasakeun ku jalma anu percaya
Angsar bisa mangrupa pangaruh positif atawa sabalikna
Dasarna mah, sakabéh keris miboga angsar hadé
Tapi remenna angsar anu hadé can tangtu cocok keur nu bogana
"Dapur", nyaéta istilah anu digunakaeun keur nyebutkeun ngaran bentuk atawa tipe bilah keris
"Luk", nyaéta istilah keur bilah keris anu teu lempeng
"Mendak", nyaéta sebutan keur cingcin keris
"Pamor", nyaéta bahan keur nyieun keris
"Pendok", fungsina keur pelindung atawa pelapis gandar, nyaéta bagian warangka keris anu dijieun tina kai
"Rincikan", nyaéta bagian-bagian atawa komponen bilah keris atawa tumbak
"Tangguh", nyaéta taksiran jaman dijieunna keris, tempat jeung gaya nyieunna
"Tanjeg", nyaéta taksiran mangpaat atawa tuah keris
"Tayuh", nyaéta taksiran ngeunaan cocok atawa henteuna angsar keris jeung (calon) nu rék miboga éta keris."Ukiran/Hulu"
Pamor keris jeung ngarana
Tangkis, Pangawak waja, Andha agung, Kul buntet, Dan riris, Reged banyu, Rojo suleman, Batu lapak, Sirat, Tunggul wulung, Lintang kemukus, Pancuran mas, Sada saler, Wengkon, Kudhung, Satriya pinayungan, Badaela, Sagara wedhi, Untu walang, Tundung, Endas baya, Dhadhung muntir, Rahtama, Pusar bumi, Lintas mas, Sodo saler, Nur, Sekar susun
Cara mikeun keris
Cara mikeun keris, anu mikeunna nyekel tungtungna, jeung anu narima kudu narima landéanna, lamun tibalik anu mikeun dianggap ngarempak
Pangantén lalaki saméméh munjungan (sungkem) kudu neundeun heula kerisna
Baso mangrupa angeun nu dibukuran emih atawa mihun maké daging baruleud sagedé-gedé kaléci
Baso téh asalna ti Tiongkok
Baso miboga bahan dasar daging nu dicincang tuluy dicampurkeun jeung aci
Biasana dipidangkeun maké saos, kécap, jeung sambel
Baso téh mangrupa salah sahiji kadaharan nu ngandung protein
Baso dipikaresep pisan ku balaréa, utamana mah ku awéwé, ku sabab baso nu maké saos, sambel jeung kécap kacida segerna
Baso biasana dijual maké gorobag surung atawa aya ogé ditempat nu matuh
Hargana kahontal ku balaréa, ku sabab kitu baso téh geus jadi kadaharan sapopoé masarakat Indonésia
Pikeun nyieun baso téh, sadiakeun bahan-baanna, saperti daging sapi, tipung aci, baking soda, jeung endog katut ditambahan es batu
Pikeun bungbuna, lemeskeun bawang beureum, bawang bodas, uyah jeung pécin saperluna nepi ka karasa pas, gumantung kana kahayang, bisa ogé ditambahan pedes saperluna
Prak-prakan nyieun basona mah, campurkeun daging sapi, tipung aci jeung baking soda, endog sarta bungbu anu geus dilemeskeun, tuluy giling nepi ka lemes, bari ngagiling tambahan ku és batu saeutik-saeutik nepi kalemes tuluy rawatan
Taheurkeun cai dina panci nepi ka ngagolak, tuluy adonan baso nu tadi dibuleud-buleudkeun sakahayang tuluy asupkeun kana cai anu ngagolak téa, tungguan nepi ka basona ngararambang tuluy jait, tiiskeun
Bahan-bahan pikeun ngabungbuan cai basona nyaéta cai saperluna (ci kaldu tulang sapi),1 sdt pedes, bawang bodas, pécin, uyah saperluna
Kabéh bahan-bahan nu tadi dilemeskeun tuluy tumis maké minyak saeutik nepi ka seungit tuluy tambahkeun ka cai atawa kaldu sapi anu geus ngagolak saméméhna pamungkas asupkeun baso
Sabada éta siapkeun mangkok sarta mie konéng, soun atawa bihun, sosin tuluy asupkeun baso jeung caina, tong poho tambahan ku saos,kecap jeung sambel
Musium atawa muséum nyaéta gedong pikeun nongtonkeun rupa-rupa barang kuna atawa kahot, ari di Jakarta sok disebut Gedong inten atawa Gedong Gajah
Opak nyaéta kadaharan tina béas ketan
Cara ngolahna bagenyel digepeng-gepeng nepi ka jadi ipis pisan, sagédé-gédé piring terus dipoé nepi ka garing, di daharna sanggeus didéangkeun atawa digoréng nepi ka beukah
Cara Nyieun Opak
prosés nyieuna kaasup sederhana namung kudu miboga kaparigelan
Sangkan hasil opak téh ngeunah kudu ngaliwatan prosés nyieuna kawilang lila