izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Sabagéan gedé wilayah Kabupatén Tasikmalaya mangrupa daérah pagunungan, kalayan puncakna Gunung Galunggung jung Gunung Talagabodas
Tasikmalaya mibanda iklim tropis kalayan suhu rata-rata di dataran handap 20°-34 °C jeung dataran luhur 18°-22 °C
Curah hujan rata-rata 2.072 mm/taun
Kabupatén Tasikmalaya mangrupakeun bagéan ti wilayah Propinsi Jawa Kulon anu aya di antara 7°02' 29" - 7°49' 08" Lintang Kidul sarta 107°54' 10" - 108°25' 52" Bujur W.tan
Samentara éta, total wewengkon Kabupatén Tasikmalaya nyaéta 2.708,82 km², kalawan panjang garis basisir kira-kira 54,5 km jeung "fishing ground" 306 km²
Wewengkon Kabupatén Tasikmalaya miboga kaluhuran antara 0 – 2.500 méter di luhur permukaan laut (dpl)
Sacara umum, éta wewengkon bisa dibédakeun dumasar kana luhurna, nya éta: beulah kalér mangrupa wewengkon dataran luhur jeung beulah kidul mangrupa wewengkon dataran handap anu luhurna antara 0 – 100 méter dpl
Wewengkon Werit Musibah
Nurutkeun kana kaayaan geografis Kabupatén Tasikmalaya, wewengkon anu werit keuna musibah aya sababaraha wilayah
Badan Nasional Panaggulangan Bencana (BNPB) geus nyiuen kajian supaya nganyahokeun poténsi musibah nu bakal tumiba di Tasikmalaya, di antarana: Poténsi musibah tsunami di Kabupatén Tasikmalaya diperkirakeun aya di Kacamatan Cikalong, Cipatujah jeung Karangnunggal anu kaasup kelas "luhur" kalawan lega wilayah bahayana 694,73 hektar
Numutkeun kana hasil Proyéksi Sénsus jalma nu nyicingan Kabupatén Tasikmalaya taun 2020 aya lobana 1.883.733 jalma anu kabagi kana 955.175 lalaki jeung 928.558 awéwé
Hasil ieu nunjukkeun yén aya kanaékan gedéna 0,29 persén dibandingkeun taun saméméhna
Lamun numutkeun kana data Dinas Kependudukan jeung Catatan Sipil Kabupaten Tasikmalaya, lobana penduduk taun 2021 di Kabupatén Tasikmalaya aya 1.796.496 jalma anu kabagi kana 913.795 lalaki jeung 882.701 awéwé
Kapadetan jalma nu nyicingan Kabupatén Tasikmalaya taun 2020 nyaéta nincak 689 jalma/km2
Kacamatan anu paling padet nyaéta Kacamatan Singaparna anu gedéna 2.907 jalma/km2 jeung nu pang leutikna kapadetan aya di Kacamatan Pancatengah nyaéta 245 jalma/km2
Kondisi hidrologi di wewengkong Kabupatén Tasikmalaya digambarkeun dina kayaaan: Walungan
Aya 6 daérah di Kabupatén Tasikmalaya anudiliwatan ku walungan gedé nyaéta: Cinyusu
Cinyusu loba di daérah Kacamatan Leuwisari, Sariwangi, Parungponteng, Puspahiang, Sodonghilir, Pancatengah, Cikalong, Cipatujah, Bantarkalong, Cisayong, Sukahening, Sukaresik dan Pagerageung
Cinyusu ieu digunakeun ku masyarakat pikeun cai nginum
Aya sababaraha hiji situ nu aya di Kabupatén Tasikmalaya nyaéta: Klimatologi
Kabupatén Tasikmalaya miboga iklim tropis kalawan rata-rata temperatur 34 darajat celsius sarta kabeueusan 50% di dataran handap
Lamun di dataran luhur, rata-rata temperatur kurang leuwih 18-22 darajat Celsius sarta kabeueusan antara 61%-73%
Curah hujan paling luhur lumangsung di bulan Nopember
Usum ngijih lumangsung antara bulan Oktober, sedengkeun usum halodo lumangsung antara bulan Juni-September
Curah hujan panghandapna antara 2.500-3.000 mm/taun lumangsung di Kacamatan Sukaraja, Cibalong, Salopa, Pagerageung, Ciawi, dan Jamanis
Sedengkeun curah hujan pangluhurna lumangsung di Kacamatan Taraju, Salawu, Cigalontang, Leuwisari, dan Cisayong kalawan curah hujan 4.000 mm/taun
Transportasi Jeung Komunikasi
Kantor pos di Kabupatén Tasikmalaya aya 35 kantor
Lobana tutumpakan darat aya 300.014 kendaraan di taun 2021 anu kabagi jadi 281.055 roda dua jeung 18.959 roda opat
Panjang jalan anu alus di Kabupatén Tasikmalaya aya 686.253 km, jalan kondisi sedeng aya 199.897 km, jalan ruksak sedeng aya 151.445 km, jeung jalan anu ruksak pisan aya 265.714 km
Angkutan barang panglobana di Kabupatén Tasikmalaya nyaéta treuk barang umum 1.035 unit, mobil box 285 unit, mobil peti kemas 11 unit, jeung mobil tangki 7 unit
Panjang jalan anu jadi wewengkon kakuasaan pamaréntah Kabupaten Tasikmalaya di taun 2021 aya 656,64 km, jalan propinsi aya 442,92 km jeung jalan nagara aya 203,77 km
Jalan di Kabupatén Tasikmalaya taun 2021 lolobana geus diaspal (1.225,851 km)
Sésana jalan karikil, taneuh jeung jalan anu séjénna
Kabupatén Tasikmalaya ogé diliwatan ku jalur kareta api
Sababaraha hiji stasiun nyaéta: Aya sasak karéta anu ngahubungkeun antara wilayah Tasikmalaya jeung Kabupaten Ciamis nyaéta Sasak Cirahong atawa disebut ogé sasak Citanduy hiji
Sasak Cirahong diwangun 19 Agustus 1983 ku pangusaha karéta nagara Hindia Walanda "Staatssporwegen" (SS)
Tihang beusi ieu sasak dibawa langsung ti Eropa ngaliwatan Tanjung Priuk
Panjang sasak Cirahong nyaéta 202 méter aya dihandapeun pangawasan PT Karéta Api Indonésia Daérah Operasional II Bandung
Salian bisa diliwatan karéta, sasak Cirahong ogé bisa diliwatan ku motor, mobil jeung sapedah
Luyu kana hasil survéi Angkatan "Kerja" Nasional di bulan Agustus 2020, tingkat partisipasi angkatan gawé di Kabupatén Tasikmalaya nyaéta 6,83 persén
Sedengkeun jumlah penduduk anu gawé nurutkeun kana tingkat atikan anu ditamatkeun di tahun 2020 aya 484.281 urang
Luyu jeung hasil survéi sosial ekonomi nasional taun 2021, perséntasé barudak anu umur sakola (7-24 taun) lalaki anu masih sakola di tingkat SD aya 36,61 persén, sedengkeun awéwé aya 35,19 persén
Budak anu geus teu sakola lalaki aya 26,47 persén jeung awéwé aya 28,86 persén
Jumlah sakola anu aya di Kabupatén Tasikmalaya ti mulai SD nepika SMK taun 2021 nyaéta: Di handap ieu daptar jumlah sakola ti mimiti Taman Kanak-Kanak nepika Sakola Menengah di Kabupatén Tasikmalaya numutkeun kana data Kementerian Pangatikan jeung Kabudayaan seméster 2022/2023: Sakola Dasar (SD)
Di handap ieu daptar Sakola Dasar (SD) di Kabupatén Tasikmalaya: Sakola Luar Biasa (SLB)
Di handap ieu daptar Sakola Luar Biasa di Kabupatén Tasikmalaya: Sakola Menengah Pertama (SMP)
Di handap ieu daptar Sakola Menengah Pertama (SMP) jeung "Madrasah Tsanawiyah" (MTs) di Kabupatén Tasikmalaya: Sakolah Menengah Atas (SMA)
Di handap ieu daptar Sakola Menengah Atas (SMA) di Kabupatén Tasikmalaya: Paguron Luhur
Kabupatén Tasikmalaya miboga sajumlah paguron luhur, di antarana Universitas Siliwangi (Unsil), Institut Agama Islam Cipasung (IAIC) Singaparna jeung Institut Agama Islam Latifah Mubarokiyah (IAILM) Suryalaya
Sajaba ti éta, Tasikmalaya kasohor miboga sajumlah pondok pasantren nu sumebar ampir di sakuliah wilayah kabupatén
Salian ti éta ieu sasabaraha paguron luhur anu lainna: Kaséhatan
Data taun 2021, fasilitas kaséhatan di Kabupatén Tasikmalaya dirojong ku hiji rumah sakit, 40 puskésmas, 167 puskésmas pembantu, 54 poliklinik, 2.394 posyandu jeung 82 apoték
Tanaga kaséhatan anu kadata nyaéta: Di handap ieu daptar puskésmas anu aya di Kabupatén Tasikmalaya: Pariwisata jeung Karajinan
Pariwisata di Kabupatén Tasikmalaya digenjot ku sababaraha hiji tempat wisata anu lolobana turis lokal
Jumlah turis anu plesiran ka tempat wisata di Kabupatén Tasikmalaya taun 2021 aya 590.906 urang
Data taun 2021 nyebutkeun yén turis panglobana ngadatangan tempat wisata "Waterpark" Ampera, disusul KPH Perhutani, Cipanas Galunggung, jeung Pamijahan
Jumlah warung dahar ogé ningkat tina 153 jadi 170 di taun 2020-2021
Jumlah hotél anu kadata di Kabupatén Tasikmalaya aya 22 hotél kalawan 413 kamar jeung 680 tempat saré
Daérah anu panglobana aya hotél nyaéta Cipatujah miboga 14 hotél tina total 22 hotél di Kabupatén Tasikmalaya
Anu loba di wewengkon Tasikmalaya pagunungan, puncakna Gunung Galunggung jeung Gunung Talagabodas
Tasikmalaya miboga iklim tropis kalayan suhu rata-rata di dataran handap 20° - 34 °C jeung di dataran luhur 18° - 22 °C
Masarakat Tasikmalaya umumna ngandelkeun séktor pertanian, peternakan jeung perikanan, kitu deui séktor pertambangan, saperti keusik Galunggung anu kualitasna cukup alus pikeun bahan wangunan, industri jeung padagangan
Industri pariwisata di dieu ngembang pesat kitu ogé widang karajinan
Tasikmalaya, katelah dasar ékonomi rahayat jeung usaha leutik jeung sedeng saperti karajinan tina awi, batik jeung payung kertas
Tapi, hanjakal pisan, bareng jeung kawijakan inpestasi masip taun 1990-an, poténsi ékonomi masarakat di wewengkon ieu condong jadi turun, malah teu diperhitungkeun
Poténsi anu tacan pinuh dikembangkeun di Tasik nyaéta industri sulaman anu geus aya di sakuliah dunya, tapi kiwari pamaréntah Kabupatén Tasikmalaya mimiti nyieun balai paméran sulaman para pengrajin Tasik anu aya di Kawalu
Kampung Naga perenahna di Désa Neglasari, Kacamatan Salawu, Kabupatén Tasikmalaya, Propinsi Jawa Kulon
Di Kampung Naga masarakatna masih kénéh kuat nyekel adat-istiadat anu diwariskeun ti karuhun, nyaéta adat-istiadat Sunda
Ngaran Kampung Naga sorangan dibéré alatan désa maranéhanana perenahna di sisi walungan, dina basa Sunda Nagawir atawa sisi gawir
Masarakat kampung Naga sorangan nyebut sajarah kampungna istilah "Obor Pareum"
Pareum atawa geus paeh, poek
Jeung obor atawa lampu, ku kituna bisa ditarjamahkeuh paehna kacaangan
Ieu patali jeung sajarah Kampung Naga sorangan
Maranéhna teu apal asal muasal kampung
Henteu aya sajarah anu jelas, iraha jeung saha bae pangadegna jeung naon anu aya di tukangeun nyieun ieu kampung kalayan budaya anu masih kuat
Kampung Naga nembongkeun ka balaréa yén maranéhna masih ngajaga kaarifan lokal jeung budaya karuhun anu geus ngamalir ti baheula
Masarakat Kampung Naga dianggap salah sahiji karuhun Sunda asli
Nurutkeun kapercayaan masarakat Kampung Naga, ngalaksanakeun tradisi warisan ti karuhun hartina ngajénan karuhun
Sagala hal anu henteu asalna tina ajaran karuhun Kampung Naga, sarta naon-naon anu henteu diamalkeun ku karuhunna dianggapna euweuh
Upama hal-hal ieu dilakukeun ku masarakat Kampung Naga, hartina ngalanggar adat, teu ngahormat ka karuhun, pasti bakal nimbulkeun musibah atawa mamala ka saha bae anu upamana ngalakukeun atawa ngalanggar hal anu euweuh ti karuhun
Ngaran Gunung Galunggung mangrupakeun salah sahiji gunung anu aktip di Jawa Kulon
Lokasina di Kabupatén Tasikmalaya, Gunung Galunggung miboga jangkungna 2.168 méter di luhur permukaan laut
Gunung Galunggung ayeuna jadi salah sahiji tujuan wisata anu panglobana didatangan
Kaéndahan alamna mampuh ngahipnotis panon saha waé nu datang ka ieu wewengkon Gunung Galunggung
Naek ka Gunung Galunggung kasebut babari, sabab keur balarea anu masih pemula
Kusabab tos aya jalur "trekking" keur nepi ka daérah puncak, dimana aya kawah anu biasana tujuan utama
Pangurus Gunung Galunggung, geus nyadiakeun dua jalur "trekking" pikeun nepi ka puncak, nyaéta ku cara naék tangga anu dicét bulao sarta ogé tangga anu dicét konéng
Lamun ngarasa capé, aya sababaraha tempat anu disadiakeun pikeun reureuhan pondok sapanjang jalur naek ka gunung
Perasaan capé, nyeri jeung haus bakal kabayar sabot anjog ka puncak Gunung Galunggung
Cara anu paling pikabungaheun pikeun ngarasakeun kaéndahan Gunung Galunggung nyaéta ku cara ngalakukeun kagiatan kemping, di tempat-tempat anu geus aya
Ngarasakeun hawa gunung anu tiis kalayan pamandangan alam anu endah, mangrupakeun pangalaman anu mustahil dipohokeun
Teu perlu répot-répot mawa tnda, sabab di dieu aya tempat nyewa ténda kumplit jeung alat-alat nu diperlukeun
Éta leuwih alus upama balaréa reserpasi saméméhna
Ngaran Cipatujah asalna tina ngaran walungan Cipatujah
Sedengkeun kecap Cipatujah sorangan mangrupa basa Sunda anu hartina buhun “patujah-tujah” silih tawuran
Dua walungan ngahiji dimana aliran cai ngahiji ka laut Basisir Kidul
Ngaran ieu walungan nyaéta walungan Cipatujah anu kiwari jadi wates désa di beulah kulon jeung walungan Cipanyérang anu ngabagi wewengkon Désa Ciandum
Obyék wisata pantai Cipatujah Selatan miboga legana kurang leuwih 115 héktar
Jarakna kurang leuwih 74 km ti puseur kota Tasikmalaya
Basisir Selatan Tasikmalaya ngabogaan potensi wisata anu sumebar sapanjang basisir Cipatujah nepi ka Cikalong
Salian atraksi ieu, aya kénéh objék jeung atraksi lianna
Sapanjang basisir aya loba walungan anu cukup badag sangkan pamandangan alam sabudeureunana asri tur berpotensi pikeun dipak jadi obyek wisata
Lokasina cukup strategis minangka salah sahiji tempat wisata anu bisa dipanggihan nalika ngaliwatan jalur Telaga Kidul, sagigireun Basisir Pamayangsari, Basisir Sindangkerta jeung Karangtwulan anu teu kurang éndahna
Basisir Cipatujah jarakna ngan kira-kira 97 Km ti Basisir Pangandaran ngaliwatan jalan anu cukup mulus nyisir basisir kidul, kalayan koordinat anu bisa dijadikeun input dina GPS, nyaéta: S: 07
34.778 'jeung E 108
06430' Basisir Sindangkerta
Basisir Sindangkerta aya di Désa Sindangkerta, Kacamatan Cipapuh, Kabupatén Tasikmalaya, Jawa Kulon
Waktu liburan di lokasi basisir Tasikmalaya ieu, aksés ka lokasi ayeuna enggeus ngadukung pisan dibandingkeun taun-taun saméméhna
Jalan-jalan eunggeus diropéa pisan, ngajadikeun aksés ka lokasi jadi babari
Lokasi pantai anu aya di wewengkon kidul Tasikmalaya, butuh waktu kira-kira 2-3 jam ti puseur Kota Tasikmalaya lamun perjalanan lancar
Bisa langsung ka Kacamatan Cipapuh, tuluy ka Désa Sindangkerja
Salah sahiji kagiatan utama di Basisir Sindangkerta nyaéta ngojay
Wistawan ogé bisa ulin dina cai, ulin di pasir, nyokot gambar ngalawan pantai salaku latarna, atawa nyokot sapanjang basisir
Nalika cai laut geus surut, wiasatawan bisa leumpang nepi ka wewengkon batu anu datar tur lega
ieu wewengkon karang ogé bisa dijadikeun tempat pamancingan
Basisir Karang Tawulan
Sacara administratif alamat/lokasi Pantai Karang Tawulan aya di Désa Cimanuk, Kacamatan Cikalong, Tasikmalaya
Lokasina padeukeut jeung wewengkon Ciamis-Pangandaran
Lokasi karang Tawulan sorangan sabenerna cukup stratégis sarta babari aksésna
Ayeuna jalan di jalur kidul Jawa Kulon geus alus sangkan wisatawan ti kota séjen saperti Bandung, Jakarta, jeung sajabana bakal gampang nepi ka ieu tempat
Daya tarik pantai ieu dina wangun gawir anu rada nonjol ka tengah laut, kalayan pasir basisir anu éndah sarta rada disumputkeun di handap kénca jeung katuhu gawir
Pasilitas di Pantai Karang Tawulan lumayan lengkep
Aya jamban di daérah utama, masjid leutik jeung tempat parkir anu lumayan gede
Masih saeutik pisan wadah sampah umum
Sajaba ti éta, aya pos nempoan sarta sababaraha gazebo atawa saung paranti ngiuhan wisatawan
Hanjakal, acan aya akomodasi di ieu basisir
Sanajan kitu, aya sababaraha panginepan leutik sa sagala jalan kidul tapi jauh ti lokasi
Réstoran anu sayogi di dieu Nyayogikeun nawarkeun rupa-rupa kadaharan ti laut anu seger
Daya tarik utama Pantai Karang Tawulan nyaéta kabentukna gawir anu nyorot rada ka laut kalayan pasir pantai anu éndah
Batu-batu di tengah laut ngajadikeun ieu pantai dipikareueus ku wisatawan
Basisir ieu dipikawanoh ku angin kuat na
Loba tamu nu ulin nepi ka gawir-gawir nu nyusup ka tengah laut
Biasana dipaké pikeun tempat mancing
Sajauh anu katingali, di Basisir Karang Tawulan anu katémbong aya sajumlah karang anu jangkung katarajang ombak laut basisir Kidul
Basisir Karang Tawulan ombakna luhur
Jadi basisir ieu teu cocog pikeun kagiatan ngojay
Di obyék wisata pantai ieu aya hiji pulo leutik nu disebut Nusa Manuk
Lamun nganjang ka dieu dina soré wisatwan bisa ninggali sakumna ti kumpulan manuk camar mulang ka Nusa Manuk
Nalika isuk-isuk, wisatawan bisa ningali cai laut surut ninggalkeun batu
Bari leumpang ngarasakeun hawa isuk dina batu, wisatawan ogé bisa ningali sababaraha sato laut warni warna leutik diantara batu
Beurang wisatawan bisa ngagolér santai di pondok anu sayogi atawa bisa ogé mancing lobster
Aya loba lobster di basisir ieu
Kaunikan Basisir Karang Tawulan nyaéta wisatawan bisa manggihan kebon jukut jeung saung anu nyinghareup langsung ka laut
Ti dieu wisatawan disuguhkeun ku pintonan éndah basisir ogé atmosipir anu éndah
Ieu patali jeung tatangkalan anu ngurilingan wewengkon basisir sarta masih saeutik pisan padagang nu ngajual barang maranéhanana
Jadi pantai ieu sampurna pikeun anjeun anu hoyong bersantai tina hiruk-pikuk kahirupan di kota
Makam Syekh Abdul Muhyi, Pamijahan
Pamijahan anu perenahna di Kabupatén Tasikmalaya, Jawa Kulon beulah kidul, mindeng didatangan ku rombongan jamaah ti sagala rupa daérah
Utamana dina bulan Rajab
Pamijahan mangrupa obyek wisata religi anu aya di Désa Pamijahan Kacamatan Bantarkalong Kabupatén Tasikmalaya
Legana anu jadi obyek wisata téh kurang leuwih 25 héktar
Sacara umum, wisatawan anu ngahaja ka lokasi ieu miboga niat husus, nyaéta zarah, ku kituna obyek wisata ieu kentel pisan ku acara ritual kaagamaan, nya éta Islam
Syekh Abdul Muhyi Pamijahan dipercaya minangka waliyullah sarta dipikahormat ku masarakat pesantrén
Anjeunna mangrupakeun panyambung jeung pamawa tarékat "Syathariyah" ka Pulo Jawa
Leuwih dipikawanoh ku ngaran Haji Karang, sabab kungsi diajar jeung khalwat di Gua Karang
Dina gapura makamna anu aya di Pamijahan Tasikmalaya, aya tulisan Sayyiduna Syaikh al-Hajj Waliyullah Radhiyullahu
Abdul Muhyi dibabarkeun taun 1650 di Mataram
Mataram di dieu cenah aya di Lombok, tapi aya ogé anu nyebutna Karajaan Mataram Islam
Ngaran bapana Sembah Lebe Wartakusumah, bangsawan Sunda katurunan Raja Galuh Pajajaran anu harita mangrupa bagian ti Karajaan Mataram Jawa
Indungna namina Radén Ajeng Tangan Ziah, turunan bangsawan Mataram anu nyukcruk deui ka Syaikh Ainui Yaqin (Sunan Giri l)
Sabada budak leutik, Abdul Muhyi kungsi diajar di Ampel Denta pikeun nepikeun rupa-rupa kaélmuan pasantrén
Taun 1669 Maséhi, dina umur 19 taun, Abdul Muhyi ngulampreng ka Mekah, tapi eureun di Acéh
Di Acéh Abdul Muhyi sabenerna papanggih jeung diajar jeung Tengku Syiah Kuala atawa Syaikh Abdur Ra'uf as-Singkili
Abdul Muhyi ngulik rupa-rupa disiplin élmu di Kota Acéh, kaasup jamaah Syathariyah ti jalur Syaikh Abdur Ra'uf
Salaku guru besar Syathariyah, Syaikh Abdur Ra'uf nyobian ngadamaikeun Wuwuf Wunu Arabi jeung tasawuf séjénna anu ngembang di masarakat Islam
Sanggeus sababaraha taun di Acéh, Abdul Muhyi diajak ku guruna pikeun nganjang ka makam hiji jalma nu katelah Wali Qutb, Syaikh Abdul Qadir Jilani di Irak
Perjalanan diteruskeun ka Mekah jeung Madinah pikeun ngalaksanakeun ibadah haji
Abdul Muhyi tuluy diajar di Makkah, tapi henteu langsung ka imah
Di Mekah Abdul Muhyi patepung jeung Syaikh Yusuf al-Maqassari, sarta disangka kuat yén Abdul Muhyi ogé diajar jeung Ahmad al-Qusyasyi, Ibrahim Kurani, jeung Hasan al-Ajami, nyaéta guru ti AbdurRa'uf as-Singkili sorangan
Abdul Muhyi balik ti Mekah ka Ampel Denta taun 1678 sanggeus narima ijazah jadi mursyid tarekat Syathariyah ti guruna
Sawangsulna ti Ampel Denta, bapana nikah ka putri nu namina Ayu Bekta
Sanggeus nikah, Abdul Muhyi pindah jeung kolotna ka Jawa Kulon pikeun nyebarkeun agama Islam, sarta nyoba manggihan hiji guha anu ditémbongkeun ku guruna, Syekh Abdur Ra'uf as-Singkili
Mimitina Abdul Muhyi jeung kulawargana cicing di Désa Darma Kuningan salila 8 taun (1678-1685) dumasar paménta masarakat
Lantaran tacan manggih tujuan anu rék ditéangan, bari ngalaksanakeun dakwahna, Abdul Muhyi ngajugjug ka Garut Kidul sarta dipénta ku masarakat pikeun cicing di Pameungpeuk, Garut
Perjalanan diteruskeun ka Lebaksiuh deukeuet Batuwarigi
Di ieu rupa-rupa padumukan Abdul Muhyi terus nyebarkeun Islam sopan kalayan haté sufi
Di Lebaksiuh Abdul Muhyi mendakan guha suci sareng wingit
Ieu guha dingaranan Pamijahan, sabab tempatna loba lauk
Guha Pamijahan téh taringgul tur pinuh ku leuweung geledegan, ku lantaran kitu sok disebut Gua Karang
Saprak harita, sok sanajan masih kénéh cicing di Lebaksiuh, Abdul Muhyi leuwih katelah Haji Karang
Ieu guha jadi tempat 'uzlah jeung khalwatna, tapi di tempat panungtungna, anjeunna ngawangun pakampungan anyar jeung pengikutna di kuloneun Kampung Ojong, sarta katelah Safar Wadi
Di tempat ieu anjeunna ngawangun masjid jeung padepokan salaku puseur sumebarna Islam jeung tarekat Syathariyah
Salaku guru Rohani, Abdul Muhyi dipikahormat ku masarakat jeung Karaton Mataram
Kampungna diaku jadi kampung perdikan, hartina boga hak ngatur urusan sorangan sacara mandiri, sanajan aya di wewengkon Mataram
Sanaos aya hubungan sareng Mataram, hubungan sareng karaton Cirebon sareng Banten ogé mekar, kalebet satuju yén sababaraha anakna nikah sareng bangsawan ti Cirebon
Anjeunna ogé ngagaduhan hubungan anu caket sareng Kasultanan Banten, kalebet sareng guru Rohani di Banten, nyaéta Syaikh Yusuf Tajul khalwaiti al-Maqassari, anu janten sobatna nalika anjeunna di Mekah
Waktu Syaikh Yusuf keur perang gerilya di leuweung ngalawan Walanda alatan kaberhasilan Walanda ngabongkar Karaton Banten, Syaikh Yusuf nyumput di tempat Syaikh Abdul Muhyi
Salian ti jadi pendidik, mujahid dina nyebarkeun agama Islam, jalma anu kakoncara mibanda kamampuhan ilmiah, Syekh Abdul Muhyi oge sastrawan
Manéhna nulis buku dina disiplin tarekat Syathariyah
Tokoh ieu maot dina taun 1730 Masehi atawa 1151 H dina yuswa 80 taun
Dimakamkeun di Pamijahan nyaéta di Bantar Kalong Tasikmalaya kidul, kuburanna nepi ka ayeuna jadi makam anu mindeng didatangan ku masarakat NU jeung masarakat Islam umumna
Kelom Geulis asalna tina dua kecap
Kelom asalna tina kecap Walanda "Kelompen" anu hartina sendal kai
Sedengkeun “Geulis” asalna tina basa Sunda anu hartina éndah
Ku cara kitu, kelom geulis bisa diinterpretasikeun salaku sendal geulis
Kelom geulis ti Tasikmalaya ieu masih kénéh dijieun di imah
Hiasan dina wangun ukiran motif kembang
Tapi ayeuna aya oge kelom anu motifna geus ruap-rupa salah sahijina motif batik, ku kituna disebut batik kelom
Kelom Geulis dicokot tina basa Walanda, nyaéta 'kelompen' anu hartina sendal kai
Istilah Kelom Geulis Tasikmalaya sorangan asalna tina basa Sunda anu hartina sendal kayu anu éndah
Sendal kelom biasana dipaké pikeun hajatan atawa acara resmi
Kelom Geulis Tasikmalaya dijieunna tina mahoni atawa albasia
Kelom Geulis dijieun sacara manual
Sangkan katingali pikaresepeun, kelom dihias
Ornamén kelom umumna hiasan ukiran motip kembang
Ayeuna, aya ogé kelom anu ngagunakeun hiasan koas cat cai jeung ogé hiasan batik, atawa leuwih katelah batik kelom
Salah sahiji produk andalan Kota Tasikmalaya loba dihasilkeun minangka Industri Rumah Tangga
Sentra produksi karajinan Kelom Geulis Tasikmalaya aya di Desa Setiamulya, Mulyasari, Kersanegara, Sukahurip, Sumelap
Batik Kelom milik Ana Nuryana, nu boga “Koleksi Sagitria” nu aya di Jl
6 Tasikmalaya geus ngamimitian usahana ti taun 2000
Ku rupa-rupa inovasi dina hal motif, warna jeung wangun kelom geulis
Kelom geulis salaku hasil karyana diminati pisan teu ukur di Tasikmalaya atawa nasional tapi ogé internasional
Kelom Geulis Tasikmalaya parantos diékspor ka Asia Tenggara, Korea, Jepang, Swédia, Afrika, Panama, Wétan Tengah sareng sabagian Éropa
Kupat Tahu Mangunreja
Salah sahiji kadaharan has di Kabupatén Tasikmalaya nyaéta kupat tahu Mangunreja anu aya di Jalan Raya Garut Tasikmalaya, Kampung Tomblongan, Kacamatan Mangunreja, Kabupatén Tasikmalaya
Kupat tahu Mangureja boga ciri has tina kupatna anu kenyel jeung padet, tur bumbu kacangna henteu pati direndos lemes
Kupat tahu Mangunreja geus aya ti taun 1955, mimiti dijual ku jalma nu ngaranna Usam jeung Ochi
Ayeuna kupat tahu Mangunreja diteruskeun ku incu buyutna
Sapiring kupat tahu eusina tahu goréng, kupat anu dikeureutan, dibanjur ku bumbu kacang suuk has maké bawang daun, tur dibere kurupuk
Saporsi kupat tahu Mangunreja hargana antara Rp20.000 nepikaRp25.000
Warung kupat tahu ieu henteu muka cabang dimamana
Kabupatén Bandung (aksara Sunda: ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮘᮔ᮪ᮓᮥᮀ) mangrupa hiji kabupatén di Propinsi Jawa Barat, Indonesia
Ibukotana nyaéta Soréang
Ieu kabupatén wawatesan jeung Kabupatén Sumedang di beulah kalér, Kabupatén Garut di beulah wétan kidul, Kota Bandung di beulah kulon kalér, sarta Kabupatén Bandung Kulon di beulah kulon
Kabupatén Bandung ngawengku 31 kacamatan, nu kabagi deui kana sababaraha désa jeung kalurahan
Puseur pamaréntahanana di Kacamatan Soréang
Jaman Karajaan Sunda - Pajajaran
Saméméh Kabupatén Bandung nangtung, daérah Bandung dikenal ku sebutan "Tatar Ukur"
Nurutkeun naskah Sadjarah Bandung, Tatar Ukur kaasup daérah Karajaan Timbanganten jeung ibu kota Tegalluar
Pamaréntahan éta aya di handapeun dominasi Karajaan Sunda-Pajajaran
Ti pertengahan abad ka-15, Karajaan Timbanganten diperintah sacara turun temurun ku Prabu Pandaan Ukur, Dipati Agung, jeung Dipati Ukur
Dina jaman pamaréntahan Dipati Ukur, Tatar Ukur mangrupakeun hiji wilayah anu kacida lega, nagwincik sabahagian gedé wilayah Jawa Kulon, anau ngawincik salapan daérah amu disebut "Ukur Sasanga"
Sanggeus Karajaan Sunda-Pajajaran runtuh (1579/1580) akibat gerakan Pasukan Banten dina usaha nyebarkeun agama Islam di daérah Jawa Kulon, Tatar Ukur jadi wilayah kakuasaan Karajaan Sumedang Larang, panerus Karajaan Pajajaran
Karajaan Sumedang Larang diadegkeun jeung diperéntah kahiji kali ku Prabu Geusan Ulun dina taun (1580-1608), jeung ibu kota di Kutamaya, hiji tempat anu perenahna di beulah kulon Kabupatén Sumedang ayeuna
Wewengkon kakuasaan karajaan éta ngawengku daérah anu saterusna disebut Priangan, iwal daérah Galuh (kiwari ngaranna Ciamis)
Nalika Karajaan Sumedang Larang diperéntah ku Radén Suriadiwangsa, anak téré Geusan Ulun ti Ratu Harisbaya, Sumedang Larang jadi daérah kakuasaan Mataram ti taun 1620
Ti saprak éta setatus Sumedang Larang robah ti karajaan jadi Kabupatén jeung ngaran Kabupatén Sumedang
Mataram ngajadikeun Priangan minangka wewengkon pertahananna dibagi ku urang Kulon ngalawan kamungkinan serangan Pasukan Banten jeung atawa Kompeni nu aya di Batavia, sabab Mataram aya di handap pamaréntahan Sultan Agung (1613-1645) mumusuhan jeung Kompeni jeung konplik jeung Kasultanan Banten
Pikeun nalingakeun wilayah Priangan, Sultan Agung ngangkat Radén Aria Suradiwangsa jadi Bupati Wedana (Bupati Kepala) di Priangan (1620-1624), kalayan boga pangajen jeung gelar Pangéran Rangga Gempol Kusumadinata, kasohor ku sebutan Rangga Gempol I. Taun 1624 Sultan Agung maréntahkeun Rangga Gempol I pikeun ngéléhkeun daérah Sampang (Madura)
Ku kituna, jabatan Bupati Wedana Priangan diwakilan ku adi Rangga Gempol I Pangéran Dipati Rangga Gedé
Teu lila saeunggeus Pangéran Dipati Rangga Gedé ngajabat salaku Bupati Wedana, Sumedang diserang ku Pasukan Banten
Sabab sabagéan pasukan Sumedang indit ka Sampang, Pangéran Dipati Rangga Gedé teu bisa nungkulan serangan éta
Akibatna, manéhna narima sanksi politis ti Sultan Agung
Pangéran Dipati Rangga Gedé ditahan di Mataram
Jabatan Bupati Wedana Priangan dipasrahkeun ka Dipati Ukur, kalawan syarat éta kudu bisa ngarebut Batavia tina kakawasaan Kompeni
Taun 1628 Sultan Agung maréntahkeun Dipati Ukur pikeun mantuan pasukan Mataram nyerang Kompeni di Batavia
Sanajan kitu, serangan éta ngalaman gagal
Dipati Ukur sadar yén konsékuénsi tina kagagalan éta bakal meunang hukuman anu ditarima ku Pangéran Dipati Rangga Gedé, atawa hukuman anu leuwih beurat deui
Ku sabab kitu, Dipati Ukur katut para pengikutna ngahalangan Mataram
Saeunggeus panyerangan ngalawan Kompeni gagal, maranéhna henteu datang ka Mataram ngalaporkeun kagagalan tugasna
Kajadina pembangkangan Dipati Ukur katut para pengikutna kamungkinan sababna nyaéta sabab pihak Mataram hésé pikeun ngawasi daérah Priangan sacara langsung, ku lantaran jauhna jarak antara Pusat Karajaan Mataram jeung daérah Priangan
Sacara téoritis, lamun daérah éta jauh ti pusat kakuasaan, maka kakuasaan pusat di daérah éta pisan lemah
Sanajan kitu, ku ayana bantuan sababaraha kepala daérah di Priangan, pihak Mataram tungtungna bisa ngaleungitkeun pabarontakan Dipati Ukur
Numutkeun Sajarah Sumedang (babad), Dipati Ukur katangkap di Gunung Lumbung (daérah Bandung) dina taun 1632
Sanggeus "pabarontakan" Dipati Ukur dianggap lekasan, Sultan Agung nyerahkeun jabatan Bupati Wedana Priangan ka Pangeran Dipati Rangga Gedé anu geus dibébaskeun ti manéhna
Salian ti éta ogé dilaksanakeun réorganisasi pamaréntahan di Priangan pikeun nyetabilkeun situasi jeung kaayaan di daérah éta
Daérah Priangan di luar Sumedang jeung Galuh dibagi jadi tilu Kabupatén, nyaéta Kabupatén Bandung, Kabupatén Parakanmuncang jeung Kabupatén Sukapura, kalawan cara ngangkat tilu kepala daérah ti Priangan anu dianggap geus berjasa numpas pabarontakan Dipati Ukur
Silsilah Prabu Siliwangi - Dipati Ukur
Katilu jelema kepala daérah anu dimaksud nyaéta Ki Astamanggala, Umbul Cihaurbeuti diangkat jadi Mantri Agung (bupati) Bandung ku pangajén jeung gelar Tumenggung Wiraangunangun, Tanubaya jadi bupati Parakanmuncang, jeung Ngabehi Wirawangsa jadi bupati Sukapura ku pangajén jeung gelar Tumenggung Wiradadaha
Katilu urang dilantik sacara babarengan dumasar kana "Piagem Sultan Agung", anu dikaluarkeun dina dinten Saptu tanggal 9 Muharam Taun Alip (penanggalan Jawa)
Ku kituna, tanggal 9 Muharam Taun Alip henteu ngan mangrupa poé jadi Kabupatén Bandung, tapi sakaligus jadi Kabupatén Sukapura jeung Kabupatén Parakanmuncang
Ngadegna Kabupatén Bandung, artina di daérah Bandung aya parobahan, utamana dina widang pamaréntahanna
Daérah anu mimiti jadi bagian (bawahan) ti pamaréntah pamaréntahan (Karajaan Sunda-Pajararan saterusna Sumedang Larang) kalawan setatus anu teu jelas, robah jadi daérah ku setatus administratip anu jelas, nyaéta Kabupatén
Kawas bupati katilu diangkat di puseur pamaréntahan Mataram, maranéhna balik deui ka daérah masing-masing
Sajarah Bandung (naskah) nyebutkeun yén Bupati Bandung Tumeggung Wiraangunangun jeung pengikutna ti Mataram balik ka Tatar Ukur
Kahiji kali maranéhna datang ka Timbanganten
Di dinya Bupati Bandung meunang 200 cacah
Saterusna Tumenggung Wiraangunangun dibarengan ku rakyatna mgawangun Krapyak, hiji tempat anu perenahna di pasisian Wahangan Citarum deukeut muara Wahangan Cikapundung (daérah pasisian Kabupatén Bandung bagian kidul) salaku ibukota Kabupatén
Salaku daérah puser Kabupatén Bandung, Krapyak jeung daérah sabudeureunana disebut Bumi Tatar Ukur Gedé
Wewengkon administratip Kabupatén Bandung di handap pangaruh Mataram (nepi ahir abad ka-17), teu dipikanyaho sacara pasti, sabab sumber akurat anu ngandung data ngeunaan hal éta teu atawa acan kapanggih
Nurutkeun sumber pribumi, data tahap awal Kabupatén Bandung ngawengku sababaraha daérah, antara lain Tatar Ukur, kaasup daérah Timbanganten, Kahuripan, Sagarahérang, jeung sajabana ti Tanah Medang
Bisa jadi, daérah Priangan di luar wilayah Kabupatén Sumedang, Parakanmuncang, Sukapura jeung Galuh, nu deui jadi wilayah Tatar Ukur (Ukur Sasanga) dina mangsa pamaréntahan Dipati Ukur, mangrupa wilayah administratip Kabupatén Bandung waktu éta
Mun dugaan ieu bener, maka Kabupaten Bandung jeung ibu kota Krapyak, wilayahna ngawengku daérah Timbanganten, Gandasoli, Adiarsa, Cabangbungin, Banjaran, Cipeujeuh, Majalaya, Cisondari, Rongga, Kopo, Ujungberung jeung sajabana, kaasup daérah Kuripan, Sagarahérang jeung Tanahmedang
Kabupatén Bandung minangka salah sahiji Kabupatén anu ngawangun Pamaréntahan Karajaan Mataram, sarta béda ti handap pangaruh kakawasaan pamaréntahan éta, maka pamaréntahan Kabupatén Bandung miboga sistim pamaréntahan Mataram
Bupati miboga sababaraha jinis simbol kakawasaan, pangawal husus jeung perajurit bersenjata
Simbol jeung atribut éta nambahan gedé jeung kuatna kakawasaan sarta pangaruh Bupati pikeun rahayatna
Gedéna kakawasaan jeung kakuasaan jeung pangaruh bupati, nyaéta ditunjuk ku anu miboga hak-hak istiméwa anu biasa dipilik ku raja
Hak-hak anu dimaksud nyaéta hak ngawariskeun jabatan, hak mawaan pajeg dina wentuk duit jeung barang, hak meunangkeun tanaga gawé (ngawula), hak moro, sarta hak ngadili
Kalayan panjagaan anu leuwih gedé ti panguasa Mataram, maka henteu heran upama waé jaman éta Bupati Bandung hususna jeung Bupati Priangan umumna boga kakawasaan kawas raja
Manéhna boga kakawasaan pinuh ka rahayat jeung daérahna
Sistim pamaréntahan jeung gaya hirup bupati mangrupa miniatur tina kahirupan keraton
Dina ngajalankeun tugasna, bupati dibantuan ku pajabat-pajabat bawahanna, kawas patih, jaksa, penghulu, demang atawa kepala cutak (kepala distrik), camat (pembantu kepala distrik), patinggi (lurah atawa kepala desa) jeung lain sajabana
Kabupatén Bandung aya di handap pangaruh Mataram nepi ka ahir taun 1677
Saterusna Kabupatén Bandung asup ka Kompeni
Hal éta lumangsung akibat perjanjian Mataram - Kompeni (perjanjian kahiji) tanggal 19-20 Oktober 167 handap kakuasaan Kompeni (1677-1799), Bupati Bandung jeung Bupati lianna di Priangan tetep jadi panguasa pangluhurna di Kabupatén, henteu patrali jeung birokrasi Kompeni
Sistim pamaréntahan Kabupatén dina dasarna teu ngalaman parobahan, sabab Kompeni ngan ngabutuhkeun supaya bupati ngaku kakawasaan Kompeni, kalayan jaminan ngahasilkeun hasil-hasil bumi nu tangtu ka VOC
Dina hal ieu bupati teu bisa ngayakeun hubungan pulitik jeung dagang jeung pihak séjén
Hiji hal anu robah nyaéta jabatan bupati wedana dileungitkeun
Salaku gantina, Kompeni ngangkat Pangéran Aria Cirebon salaku pangawas "(opzigter)" daérah Cirebon - Priangan "(Cheribonsche Preangerlandan)."
Salah sahiji kawajiban utama Bupati ka kompeni nyaéta ngalaksanakeun melak tutuwuhan, utamana kopi jeung kudu nyerahkeun hasil pepelakanna
Sistim pepelakan ieu wajib disebut "Preangerstelsel"
Samentara éta bupati wajib ngajaga kaamanan jeung katertiban wewengkon kakawasaanna
Bupati ogé henteu bisa ngangkat atawa ngalurkeun pajabat bawahan bupati tanpa nimbang Bupati Kompeni atawa panguasa Kompeni di Cirebon
Ngarah bupati bisa ngalaksanakeun kawajiban anu disebut ahir kalawan alus, pangaruh bupati dina widang kaagamaan, kaasup panghasilan tina widang éta, kawas zakat fitrah teu diganggu, boh bupati boh rahayat (petani) meunang bayaran pikeun panyerahan kopi anu gedéna ditangtukeun ku Kompeni
Nepi ahirna kakauasaan Kompeni - VOC ahir taun 1779, Kabupatén Bandung ngabogaan ibukota di Krapyak
Salila éta Kabupatén Bandung diperéntah sacara turun timurun ku genep urang bupati
Tumenggung Wiraangunangun (mangrupakeun bupati kahiji) angkatan Mataram anu maréntah nepi ka taun 1681
Lima bupati séjénna nyaéta bupati angkatan Kompeni, nyaéta Tumenggung Ardikusumah anu maréntah taun 1681-1704, Tumenggung Anggadireja I (1704-1747), Tumenggung Anggadireja II (1747)- , R. Anggadireja III kalayan pangajén jeung gelar R. A. Wiranatakusumah I (1763-1794) jeung R. A. Wiranatakusumah II nu maréntah ti taun 1794 nepi ka taun 1829
Dina mangsa pamaréntahan Bupati R. A. Wiranatakusumah II, ibu kota Kabupatén Bandung dipindahkeun ti Krapyak ka Kota Bandung
Kabupatén Bandung wedal ku ayana Piagem Sultan Agung Mataram, dina ping 9 Muharram taun Alif atawa poé Saptu ping 20 April 1641 Masehi
Bupati munggaranana nyaéta Tumenggung Wiraangunangun (1641-1681 M)
Dina bukti sajarah kasebut, ditetepkeun yén 20 April minangka poé jadi Kabupatén Bandung
Kalungguhan bupati saterusna diganti ku Tumenggung Nyili nu mangrupa salah saurang putrana
Tapi Nyili henteu lila nyekel kalungguhan kasebut milu ka Sultan Banten
Kalungguhan bupati saterusna dituluykeun ku Tumenggung Ardikusumah, saurang Dalem Ténjolaya (Timbanganten) dina taun 1681-1704
Saterusna kalungguhan Bupati Kabupatén Bandung ti R. Ardikusumah disérénkeun ka putrana R. Ardisuta anu diangkat taun 1704 sanggeus Pamaréntah Hindia Walanda ngayakeun pasamoan jeung para bupati sa-Priangan di Cirebon
R. Ardisuta (1704-1747) kakoncara kalawan wasta Tumenggung Anggadiredja I sanggeus wafat manéna osok disebut Dalem Gordah
Minangka gagantina diangkat putra pangkolotna Demang Hatapradja anu boga gelar Anggadiredja II (1707-1747)
Dina mangsa Pamaréntahan Anggadiredja III (1763-1794) Kabupatén Bandung dihijikeun jeung Timbanganten, sumawonten dina taun 1786 man hnangasupkeun Batulayang ka jero pamaréntahanana
ogé dina mangsa Pamaréntahan Adipati Wiranatakusumah II (1794-1829) ieu pisan puseur dayeuh Kabupatén Bandung dipindahkeun ti Karapyak (Dayeuhkolot) ka sisi walungan Cikapundung atawa alun-alun Dayeuh Bandung ayeuna
Pindahna puseur dayeuh éta dumasar kana paréntah ti Gubernur Jenderal Hindia Walanda Daendels ping 25 Mei 1810,kalawan alesan wewengkon anyar kasebut diajen bakal mikeun prospék anu mending ka hal mekar wilayah kasebut
Sanggeus sirah pamaréntahan dicekel ku Bupati Wiranatakusumah IV (1846-1874),puseur dayeuh Kabupatén Bandung ngembang pesat sarta manéhna dipikawanoh minangka bupati anu progrésip
manéhna ka koncara jalma anu ngabogaan rencana hadé Kabupatén Bandung,anu disebut "Negorij Bandoeng."
taun1850 manghaa ndegkeun pendopo Kabupatén Bandung sarta Masjid Agung
Saterusna manéhna ngawangunan Sakola Raja (Atikan Guru) sarta ngadegkeun sakola keur para menak "(Opleiding School Voor Indische Ambtenaaren)."
Luhur jasa-jasa na dina ngawangun Kabupatén Bandung di saniskanten widang manéna meunangkeun pangajen ti Pamaréntah Hindia Walanda mangrupa Béntang Jasa, ku kituna balaréa nelahan na kalawan sebutan Dalem Béntang
Dina mangsa pamaréntahan R. Adipati Kusumahdilaga, rél sepur mimiti diwangun, benerna ping 17 Méi 1884
Kalawan asupna rél sepur ieu puseur dayeuh Bandung beuki ramé
Nu nyicingan na lain ngan pribumi, bangsa Éropa, sarta Cina ogé mimiti cicing di puseur dayeuh, akibat na perékonomian Dayeuh Bandung beuki maju
Sanggeus wafat gagantina diangkat R.A.A
Martanegara, bupati ieu ogé kakoncara minangka perencana dayeuh anu hadé
Martanegara ogé dianggap sanggem ngusikkeun rahayat na keur aktip jadi pamilon dina nata wilayah kumuh barobah kaayaan padumukan anu merenah
Dina mangsa pamaréntahan R.A.A
Martanegara (1893-1918) ieu atawa benerna dina ping 21 Pébruari 1906, Dayeuh Bandung minangka puseur dayeuh Kabupatén Bandung robah statusna barobah jadi "Gementee" (Kotamadya)
Periode saterusna Bupati Bandung dijabat ku Aria Wiranatakusumah V (Dalem Haji) anu nyekel kalungguhan salila 2 période,kahiji taun1912-1931 minangka bupati anu ka-12 sarta saterusna taun1935-1945 minangka bupati anu ka-14
Dina periode taun1931-1935 R.T. Sumadipradja nyekel kalungguhan minangka Bupati ka-13
Selanjutnya bupati ka-15 nyaéta R.T.E
Suriaputra (1945-1947) sarta gagantina nyaéta R.T.M
Wiranatakusumah VI landian Aom Male (1948-1956), saterusna digantian ku R. Apandi Wiriadipura minangka bupati ka-17 anu dijabatnya ngan sataun(1956-1957)
Bupati saterusna nyaéta Letkol
R. Memet Ardiwilaga (1960-1967)
Saterusna dina mangsa transisi (Orde Lila ka Orde Anyar) dituluykeun ku Kolonél Masturi
Dina mangsa Pupuhu Kolonél R.H. Lily Sumantri kacatet kajadian butuh yaktos rencana pamindahan puseur dayeuh Kabupatén Bandung anu mimitina aya di Kotamadya Bandung ka Wilayah Hukum Kabupatén Bandung, nyaéta wewengkon Balééndah
Peletakan batu kahijina dina ping 20 April 1974, nyaéta dina waktu poé Jadi Kabupatén Bandung anu ka-333
Rencana pamindahan puseur dayeuh kasebut nerus nepi kalungguhan bupati dicekel ku Kolonél R. Sani Lupias Abdurachman (1980-1985)
Luhur wiwaha sacara fisik géograpis,wewengkon Balééndah henteu matak bisa keur dijadikeun minangka puseur dayeuh kabupatén, mangka sabot kalungguhan bupati dicekel ku Kolonél H.D
Cherman Affendi (1985-1990), puseur dayeuh Kabupatén Bandung pindah ka lokasi anyar nyaéta kacamatan Soréang
di sisi jalan gedé Soréang,benerna di Désa Pamekaran ieu pisan diwangun Pusat Pamaréntahan Kabupatén Bandung salega 24 héktar, kalawan mintonkeun arsitektur has gaya Priangan
Pangwangunan perkantoran anu tacan bérés sakumna na dituluykeun ku bupati saterusna nyaéta Kolonél H.U
Djatipermana, ku kituna pangwangunan kasebut ngabutuhkeun waktu ti taun1990 nepi 1992
Ping 5 Desember 2000, Kolonél H. Obar Sobarna,S.I.P
kapeto ku DPRD Kabupatén Bandung barobah kaayaan Bupati Bandung kalawan direndengan ku Drs
H. Eliyadi Agraraharja minangka Wawakil Bupati
Saprak éta, Soréang bener-bener dikadudukankeun barobah kaayaan pusat pamaréntahan
Dina taun 2003 sakabéh aparat wewengkon, ogé Dines Pagawéan Umum, Dines Perhubungan, Dines Kabérésihan, Kantor BLKD, sarta Kantor Diklat, geus resmi ngantor jeung mancén di kompleks perkantoran Kabupatén Bandung
Dina période pamaréntahan Obar Sobarna, anu kahiji diwangun nyaéta Stadion Olahraga, nyaéta Stadion Si Jalak Harupat
Stadion ieu mangrupa stadion bertaraf internasional anu barobah kaayaan kareueus balaréa Kabupatén Bandung
sajaba ti eta, dumasar aspirasi balaréa anu diperkuat ku Undang-Undang Nomer 22 taun1999, Dayeuh Administratif Cimahi robih statusna barobah kaayaan kota otonom
Ping 5 Desember 2005, Obar Sobarna nyekel kalungguhan Bupati Bandung kadua kalina direndengan ku H. Yadi Srimulyadi minangka wawakil bupati, ngaliwatan prosés pamilihan langsung
Dina mangsa pamaréntahan anu kadua ieu, dumasar kana dinamika balaréa sarta dirojong ku kahayang panalungtikan sarta pengkajian ti 5 paguron luhur, sacara yuridis Kabupatén Bandung Kulon babarengan kalawan kaluarna Undang-Undang Nomer 12 taun 2007 ngeunaan Pembentukan Kabupatén Bandung Kulon di Propinsi Jawa Kulon
puseur dayeuh Kabupatén Bandung Kulon tempatna Kacamatan Ngamprah
Bupati Bandung Kulon mangsa kalungguhan 2008-2013 nyaéta Abubakar
Lambang jeung Harti
Lambang wangun perisai dibagi kana opat bahagian, nyaéta: Kalayan gambar gunung (GunungTangkuban Parahu) warnana héjo, ngagambarkeun yén Kabupatén Bandung termasyhur sabab tanahna anu subur di daérah gunung-gunung, jeung salaku ciri gunung Tangkuban Parahu anu kasohor ku legenda Sangkuriang
Mangrupakeun wentuk bendungan kokoh anu kuat warnana hideung
Ngalambangkeun masarakat Kabupatén Bandung ngabogaan pendirian anu kokoh jeung kuat, boh sacara pisik dina ngébréhkeun hawa napsu
Ngalambangkeun di Kabupatén Bandung kumaha ogé cai, boh cai boh cai walungan
Kabupatén Bandung di lintasi ku walungan Citarum, walungan Cikapundung, jeung walungan-walungan leutik lianna
Kabupatén Bandung danau/situ Patenggang, Situ Cileunca, Situ Lémbang, Situ Ciburuy, jeung situ-situ lianna
REPEH RAPIH KERTARAHARJA REPEH: Suasana kahirupan anu aman jeung tentrem
RAPIH: Suasana kahirupan anu rukun jeung tartib dina lingkungan anu beresih, séhat jeung asri
KERTARAHARJA: Tatanan kahirupan anu sejahtera lahir jeung batin sacara saimbang, adil jeung merata
“Ngawujudkeun Kabupatén Bandung Maju, Mandiri, jeung Kompetitif, ngaliwatan Tata Pamaréntahan anu hadé jeung Ngahijikeun Pangwangunan Désa, Dumasar Agama, Budaya jeung Wawasan Lingkungan” Misi
Pikeun ngawujudkeun visi di luhur, perlu ditetepkeun hiji misi anu kudu diperhatikeun kalawan taliti, di mana pancén anu dilaksanakeun ku Pamaréntah Kabupatén Bandung nyaéta: Géograpis
Kabupatén Bandung sacara géograpis ayana dina koordinat 107o14'-107o56' Bujur Wétan sarta 6o49'-7o18' Lintang Kidul
Kabupatén Bandung mangrupa wewengkon dataran luhur anu lerengna antara 0-8%, 8-15% nepi ka luhur 45%
Wates-wates Kabupatén Bandung nyaéta: Sabagéan gedé lahan di Kabupatén Bandung dijadikeun lahan pikeun budidaya tatanén, nyaéta 53,22% tina legana
Jumlahna 176.238,67 Ha
Guna lahan séjénna, nyaéta kawasan lindung 33,83%, kawasan budidaya non pertanian 12,44%, sarta wewengkon séjén 0,51%
Hasil ieu nuduhkeun yén sabagéan gedé wewengkon Kabupatén Bandung masih aya dina wangun wewengkon ruang terbuka, dimana éta bisa nyerep limpasan hujan anu ngahontal 2.000-3.500 mm per taun
Dumasar wewengkon lahan terbuka di Kabupatén Bandung, boh mangrupa kawasan lindung boh wewengkon budidaya, lahan di Kabupatén Bandung miboga kamampuhan nyerep cai saloba 0,793-2,115 miliar méter kubik per taun
Poténsi wewengkon DAS Lamun dikokolakeun kalawan bener, ieu cai bisa dioptimalkeun minangka cara ngadalikeun banjir dina usum puncak usum hujan
Daérah seserepan cai di Kabupatén Bandung dibagi kana 5 katégori, nyaéta wewengkon DAS utama, DAS tambahan, wewengkon seserepan hartina, wewengkon ngaleupaskeun cai taneuh, sarta wewengkon "impermeabel"
Daérah utama di Kabupatén Bandung lokasina lolobana aya di beulah kidul, di antarana di Kacamatan Rancabali, Kacamatan Pasirjambu, jeung Kacamatan Ciwidey
Sedengkeun wewengkon kedap cai di Kabupatén Bandung aya di Kacamatan Kutawaringin
Daérah pembuangan cai taneuh di Kabupatén Bandung ayana di Kacamatan Margahayu, Kacamatan Katapang, Kacamatan Bojongsoang, Kacamatan Balééndah, Kacamatan Rancaékék, Kacamatan Solokanjeruk, jeung Kacamatan Majalaya
Ku alatan éta, dina usum hujan, wewengkon di kacamatan mindeng ngalaman masalah caah sabab mangrupa wewengkon pikeun ngaleupaskeun cai taneuh
Kabupatén Bandung sacara géografis ayana dina koordinat 107o14'-107o56' Bujur Wétan sarta 6o49'-7o18' Lintang Kidul
Kabupatén Bandung mangrupa wewengkon dataran luhur anu léréngna antara 0-8%, 8-15% nepi ka luhur 45%
Bagian Sabagéan gedé wewengkon Kabupatén Bandung téh antara pagunungan jeung pagunungan, saperti: Hidrologi
Kabupatén Bandung miboga poténsi hidrologis dina wangun sumber daya cai anu ngalimpah, boh cai taneuh boh cai tawar anu aya dina luhureun taneuh
Cai anu dina luhur taneuh diwangun ku opat situ alam, tilu situ jieunan sarta 172 walungan jeung walungan leutik
Mangpaat Sumber cai permukaan umumna dipaké pikeun nyumponan kabutuhan pertanian, industri jeung sosial anu lainna
Pamangpaatan cai taneuh jero (jero 60-200 m) dipaké pikeun industri, non-industri, sarta sabagian leutik keurkahirupan sapopoé rumah tangga
Lolobana masarakat ngagunakeun cai taneuh anu teu mayar (sumur gali) jeung cai taneuh déét (jero 24 nepi ka 60 méter)
Pikeun nyumponan pangabutuh rumah tangga jeung sabagian leutik ngagunakeun fasilitas ti PDAM, hususna di perkotaan
Kabupatén Bandung miboga kaayaan curah hujan rata-rata ngahontal 1.500-4.000 mm per taun atawa lamun diitung lega lahan
Lamun aya, volume cai anu ragrag di wewengkon Kabupatén Bandung bisa ngahontal 2,643-7,05 miliar méter kubik
Poténsi cai sakitu gedéna uapama teu dikokolakeun kalayan bener bisa nyababkeun loba banjir di sababaraha daérah
Kabupatén Bandung miboga iklim tropis anu dipangaruhan ku iklim muson kalayan curah hujan rata-rata antara 1.500 mm nepi ka 4.000 mm per taun
Suhu hawa antara 12oC dugi ka 24oC kalayan kalembaban antara 78% dina usum hujan jeung 70% dina usum halodo
Tina jihat démograpi, penduduk Kabupatén Bandung nyaéta 3.215.548 urang dina taun 2010 (data BPS 2010), diwengku ku 1.638.623 lalaki (50,96%) jeung 1.576.925 awéwé (49,04%)
Jumlah ieu ngaronjat 1,35% dibandingkeun taun 2009, dimana dina taun 2009 jumlah penduduk Kabupatén Bandung ngahontal 3.172.860 jiwa, diwengku ku: 1.590.399 lalaki (50,13%) jeung 1.582.461 awéwé (49,87 %)
Lamun ditilik tina komposisi penduduk dumasar kelompok umur taun 2010, populasi dina kelompok umur produktif (15-64 taun) ngahontal 64,89%, populasi dina kelompok umur ngora (0-14 taun) ngahontal 31,17% jeung populasi lansia (65 taun sarta leuwih) ngahontal 3,94%
Populasi kelompok umur produktip (15-64 taun) turun 2,25%, kitu ogé populasi kelompok umur produktif (65 taun ka luhur) turun 0,44%, sedengkeun populasi kelompok umur ngora (0-14 taun)
robah jadi +2.69%
Tina populasi nu disebutkeun di luhur, aya rasio katergantungan 54,10%, hartina unggal 100 warga produktip kudu nanggung 54 warga anu teu produktip
Lamun dibandingkeun taun 2009, rasio dépéndénsi taun 2010 ngalaman paningkatan 5,15 poin, sedengkeun rasio dépéndénsi taun 2009 nyaéta 48,95%
Rasio katergantungan dipiharep bisa ngurangan dina taun-taun ka hareup, ku cara ngaronjatkeun daya saing jeung SDM masarakat Kabupatén Bandung
Dumasar kana hasil Sénsus Padumuk 2020, jumlah panduduk Kabupatén Bandung dina taun 2020 kacatet 3.623.790 jiwa kalayan komposisi 1.848.018 lalaki (51%) jeung 1.775.772 awéwé (49%)
sénsus kalawan laju pertumbuhan penduduk per taun (2010-2020) 1,28 persen
Kacamatan Balééndah mangrupa Kacamatan anu panglobana pendudukna, nya éta 263.724 jiwa atawa 7,28% tina jumlah penduduk Kabupatén Bandung, sedengkeun Kacamatan Rancabali mangrupa Kacamatan anu panglobana pendudukna, nyaéta 51.096 jiwa atawa ngan 1,42 persén
Total populasi Kabupatén Bandung Komposisi penduduk Kabupatén Bandung didominasi ku penduduk umur produktif (15-64 taun) nu ngahontal 69,55 persén, ku kituna tingkat kagumantungan penduduk Kabupatén Bandung aya 0,46
Kalayan legana 1.762,40 Km2, rata-rata kapadetan penduduk pikeun Kabupatén Bandung nyaéta 2.056 jiwa per km²
Tina 31 Kacamatan nu aya di Kabupatén Bandung, kapadetan penduduk panglobana aya di Kacamatan Margahayu anu ngahontal 11.538 jiwa per km2, sedengkeun anu panghandapna aya di Kacamatan Rancabali anu kapadetan pendudukna 344 jiwa per km²
Di handap ieu mangrupa jumlah panganut agama anu aya di Kabupatén Bandung taun 2020
Di handap ieu daptar kacamatan anu aya di Kabupaten Bandung: Alaméndah, Cipélah, Indragiri, Paténgan, Sukaresmi Ancolmekar, Arjasari, Baros, Batukarut, Lebakwangi, Mangunjaya, Mekarjaya, Patrolsari, Pinggirsari, Rancakolé, Wargaluyu Andir, Balééndah, Jelekong, Manggahang, Wargamekar, Bojongmalaka, Malakasari, Rancamanyar Babakan, Bumiwangi, Ciheulang, Cikonéng, Ciparay, Gunungleutik, Manggungharja, Mekar, Laksana, Mekarsari, Pakutandang, Sarimahi, Serangmekar, Sigaracipta, Sumbersari Babakanpeuteuy, Cicaléngka Kulon, Cicaléngka Wétan, Cikuya, Dampit, Margaasih, Nagrog, Narawita, Panenjoan, Tanjungwangi, Ténjolaya, Waluya Bandasari,