izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
"Kabeh tumbu di handap dina basa Inggris"
Baros nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Baros, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Jayamekar nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Baros, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Jayaraksa nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Baros, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sudajayahilir nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Baros, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Babakan nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Cibeureumhilir nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Limusnunggal nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sindangpalay nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Cikolé nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cikolé, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Cisarua nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cikolé, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Gunungparang nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cikolé, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Kebonjati nyaéta salasahiji kalurahan di kacamatan Cikolé, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Selabatu nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cikolé, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Subangjaya nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cikolé, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Cikondang nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Citamiang, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Citamiang nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Citamiang, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Gedongpanjang nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Citamiang, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Nanggéléng nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Citamiang, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Tipar nyaéta salasahiji kalurahan di kacamatan Citamiang, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Gunungpuyuh nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Gunungpuyuh, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Karamat nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Gunungpuyuh, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Karangtengah nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Gunungpuyuh, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sriwidari nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Gunungpuyuh, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Cikundul nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Lembursitu, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Cipanengah nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Lembursitu, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Lembursitu nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Lembursitu, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sindangsari nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Lembursitu, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Situmekar nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Lembursitu, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Bénténg nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Warudoyong, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Dayeuhluhur nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Warudoyong, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Nyomplong nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Warudoyong, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sukakarya nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Warudoyong, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Warudoyong nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Warudoyong, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Awipari nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Ciakar nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Cihérang nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Kersanagara nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Kotabaru nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Margabakti nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Purbaratu nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Setiajaya nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Setianegara nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Setiaratu nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Singkup nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sukaasih nyaéta salasahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sukajaya nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sukaménak nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sukanagara nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Argasari nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cihideung, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Cilémbang nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cihideung, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Nagarawangi nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cihideung, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Tugujaya nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cihideung, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Tuguraja nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cihideung, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Yudanagara nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cihideung, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Cipedes nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cipedes, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Nagarasari nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cipedes, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Panglayungan nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cipedes, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Suka manah nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cipedes, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Bantarsari nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Indihiang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Bungursari nyaéta salasahiji kalurahan di kacamatan Indihiang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Cibunigeulis nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Indihiang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Indihiang nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Indihiang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Panyingkiran nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Indihiang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Parakannyasag nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Indihiang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sirnagalih nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Indihiang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sukajaya nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Indihiang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sukalaksana nyaéta salasahiji kalurahan di kacamatan Indihiang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sukamajukalér nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Indihiang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sukamajukidul nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Indihiang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sukamulya nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Indihiang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sukarindik nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Indihiang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Cibeuti nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Kawalu, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Cilamajang nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Kawalu, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Gununggedé nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Kawalu, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Gunungtandala nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Kawalu, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Karanganyar nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Kawalu, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Karsaménak nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Kawalu, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Leuwiliang nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Kawalu, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Talagasari nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Kawalu, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Tanjung nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Kawalu, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Urug nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Kawalu, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Cigantang nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Mangkubumi, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Cipari nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Mangkubumi, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Cipawitra nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Mangkubumi, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Karikil nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Mangkubumi, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Linggajaya nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Mangkubumi, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Mangkubumi nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Mangkubumi, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sambongjaya nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Mangkubumi, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sambongpari nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Mangkubumi, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Mugarsari nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Tamansari, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Mulyasari nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Tamansari, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Setiamulya nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Tamansari, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Setiawargi nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Tamansari, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sukahurip nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Tamansari, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sumelap nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Tamansari, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Tamanjaya nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Tamansari, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Tamansari nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Tamansari, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Cikalang nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Tawang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Émpangsari nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Tawang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Kahuripan nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Tawang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Léngkongsari nyaéta salasahiji kalurahan di kacamatan Tawang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Tawangsari nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Tawang, Kota Tasikmalaya, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Pulo Sumatra (diéjah Sumatera) aya di Indonésia, mangrupa pulo kagenep panggedéna di dunya, kalayan lega 443.065,8 km2
Pangeusina kira-kira 28.016.160 jiwa (1980)
Di pulo Sumatra kungsi ngadeg karajaan Samudra (kiwari Acéh)
Sajarahna, dina tumandangna ka pulo ieu Ibnu Battuta (cendekiawan Islam asal Maroko) sok ngalafalkeun kecap "Samudra" jadi "Sumatra", antukna ti harita ngaran "Sumatra" kasohor jadi ngaran pulo ieu
Saméméh disebut "Sumatra", pulo ieu disebut Pulo Andalas
Kalimantan nyaéta salah sahiji pulo nu aya di kaléreun Pulo Jawa sarta di kuloneun Pulo Sulawesi
Kalimantan kabagi jadi wilayah Brunéi, Indonésia jeung Malaysia
Pulo ieu kabéhannana sering ogé disebut Bornéo sedengkeun wilayah Indonésia disebut Kalimantan, sedengkeun wilayah Malaysia disebut Sarawak jeung Sabah
Lian ti kitu aya ogé kasultanan Brunei
Ngaran Kalimantan disebutkeun dina surat-surat Pangéran Tamjidillah ti Kasultanan Banjar keur pihak Hindia Walanda (pihak Walanda nyebut Bornéo)
Kalimantan dibagi jadi opat propinsi:
Kabupatén Batang mangrupa salasahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah, Indonésia
Ibukotana nyaéta Batang
Puseur pamaréntahannana di Kota Batang
Kabupatén Blora mangrupa salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah, Indonésia
Ibukotana nyaéta Blora
Daptar Wakil Présidén Indonésia
Kabupatén Boyolali mangrupa salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah, Indonésia
Ibukotana nyaéta Boyolali
Kabupatén Brebes mangrupa salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah, Indonésia
Ibukotana nyaéta Brebes
Kabupatén Cilacap (Aksara Sunda Baku : ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮎᮤᮜᮎᮕ᮪) mangrupa salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah, Indonésia
Ibukotana nyaéta Cilacap
Kabupaten Cilacap perenahna di wates Propinsi Jawa Barat (Sunda) jeung Jawa Tengah
Malahan sawaréh daérah Jawa Tengah kabudayaanna milu ka Kabudayaan Sunda, taya lian Kacamatan Wanareja, Dayeuhluhur jeung Majenang
Ibing Jaipong Calung Banyumasan kaasup ciri mandiri seni ti Kabupatén Cilacap
Tayalian Susilo Sudarman (Alm) nu ngokojoanna kasenian asli Banyumas ieu, mangsa ngadegkeun "Serulingma" "akronim" tina S"eruan Eling Banyumas"
Cilacap mibanda dua budaya, nyaéta budaya Sunda jeung budaya jawa Sidekah Kupat, salah sahiji budaya tinggalan karuhun Sunda anu masih dijalankeun ku urang Sunda Dayeuhluhur
Mangsa I (saméméh abad ka-16 M)
Nepi ka taun 1600 Maséhi, basa Sunda téh mangrupa basa nagara di karajaan Salakanagara, Galuh,Kawali, Sunda, jeung Pajajaran
Dina ieu mangsa, basa Sunda kaasupan ku basa Sansakerta saperti anu katémbong dina prasasti titinggal Purnawarman, malah aksarana ogé maké aksara Pallawa
Basa Sunda alam harita dipaké dina widang kanagaraan, kasenian, jeung kahirupan sapopoé, loba kitab ageman anu ditulis dina basa Sunda sarta ngagunakeun aksara Sunda kunao saperti "Siksa Kandang Karesian", "Carita Parahyangan", "Amanat Galunggung", jeung "Guru Talapakan"
Geura titénan basa Sunda nu dipaké alam harita, boh nu aya dina prasasti
Mangsa II(1800-1900 M)
Dina ieu mangsa, basa Sunda mimiti kaasupan ku basa Walanda, ngaliwatan para bupati jeung pagawé Walanda
Mémang harita mah wewengkon Sunda téh geus aya dina genggeman pamaréntah Hindia Walanda, nya harita medalna buku basa Sunda anu ditulis ku aksara Latén téh
Basa Sunda mimiti dijadikeun ulikan bangsa deungeun utamana bangsa Walanda, salian ti éta basa Sunda ogé mimiti kaasupan basa Malayu deuih
Harita aya katangtuan ti bangsa Walanda sangkan bangsa pribumi, kaasup urang Sunda kudu ngagunakeun basa Malayu minangka "lingua franca"-na (contona aya dina Wawacan Panji Wulung taun 1876)
Mangsa III(1900-1945 M)
Dina ieu mangsa, sakola-sakola beuki réa, basa Sunda terus digunakeun sarta diajarkeun di sakola-sakola
Para panalungtik basa Sunda beuki loba deuih, boh bangsa deungeun atawa urang Sundana sorangan, beuki témbong baé pangaruh basa Walanda kana basa Sunda téh, nepi ka harita mah teu saeutik urang Sunda nu nyaritana direumbeuy ku basa Walanda, utamana kaom palajar
Basa Sunda pacampur jeung basa Arab, Jawa, Malayu, jeung Walanda dipaké dina widang atikan jeung kabudayaan, pikeun nuliskeunana geus prah maké aksara Latén
Dina ieu mangsa, medal pustakamangsa jeung kalawarta dina basa Sunda saperti "Papaés Nonoman" (1915), "Pasoendan" (1917), "Poesaka Soenda" (1923), jeung "Sipatahoenan" (1923)
Mangsa IV (1945-kiwari)
Mangsa ti taun 1945 nepi ka kiwari sok disebut ogé mangsa sabada perang, basa Sunda dipaké dina kahirupan sapopoé, pustakamangsa, sastra, kabudayaan, jeung buku-buku atawa kapustakaan
Mangsa ieu basa Sunda loba kapangaruhan ku basa Indonésia
Dina istilah-istilah basa kosta méméh asup kana basa Sunda téh umumna ngaliwatan heula basa Indonésia, utamana nu dipaké ku masarakat kota, nepi ka aya istilah "Sunda kamalayon" geuning, nyaéta basa Sunda anu reumbeuy kapangaruhan ku basa Malayu (Indonésia)
Kecap nyaéta wangun katatabasaan pangleutikna
Kecap mangrupa bagian kalimah anu dicirian ku ayana randegan, ogé mibanda harti
Ku kituna, kecap téh bagian kalimah anu bisa mandeg mandiri sarta ngandung harti anu tangtu
Papasingan kecap-kecap dina basa Sunda dumasar kana wangun jeung warnana
Wangun Kecap Warna Kecap
Warna/Rupa Kecap kabagi dua
Kecap sulur aya sababaraha rupa nu dijéntrékeun kieu
Kecap gaganti milik
Kecap gaganti milik disusun ku cara ngantétkeun kecap gaganti pikeun jalma di luhur ditukangeun kecap barang
Contona: buku "abdi", buku "manéh", buku "hidep saréréa."
Kecap panuduh wacana Kecap panuduh wacana éta jeung ieu mah diteundeunna saméméh kecap anu dijéntrékeunana
Kecap panuduh luareun wacana Kecap pagawéan
Ciri-ciri kecap pagawéan
Ciri-ciri kecap sipat
も, dina hiragana, atawa モ dina katakana, salah sahiji kana basa Jepang, nu ngagambarkeun hiji mora
Duanana diwangun ku tilu garis tur dieja (IPA)
モ kadangkala dipaké salaku onomatopœia keur sapi
れ, dina hiragana, atawa レ dina katakana, salah sahiji kana basa Jepang, nu ngagambarkeun hiji mora
Dina hiragana ditulis maké dua garis, sedengkeun dina katakana ngan hiji
ら, dina hiragana, atawa ラ dina katakana, salah sahij kana dina Basa Jepang, nu ngagambarkeun hiji mora
Boh dina hiragana atawa katakana ditulis maké dua garis sarta asalna tina karakter 良; tur dieja (IPA)
Tatakrama basa Sunda nyaéta ragam basa Sunda (diksi) anu dipaké atawa dipilihna dumasar kana kaayaan anu nyarita, anu diajak nyarita, jeung anu dicaritakeunana
Istilah "tatakrama basa Sunda" numutkeun hasil Kongrés Basa Sunda taun 1988 di Cipayung, Bogor, dipaké pikeun ngagantikeun istilah "undak-usuk basa Sunda"
Alesanana nyaéta lantaran undak-usuk basa awalna dimaksudkeun salaku panta-panta basa pikeun ngabédakeun kaayaan sosial masarakatna
Sedengkeun tatakrama basa Sunda dimaksudkeun pikeun silihormat jeung silihajénan
Basa hormat jeung basa loma
Sahanteuna aya dua ragam dina tatakrama basa Sunda, nyaéta "basa hormat" jeung "basa loma"
Basa hormat umumna dipaké dina suasana resmi, nyarita jeung nu dipihormat, ogé nyarita jeung nu can wanoh
Sedengkeun basa loma umumna dipaké dina suasana loma atawa jeung batur nyarita nu geus loma
Sabenerna aya hiji deui ragam basa Sunda, nyaéta "basa kasar" atawa "garihal"
Ragam basa ieu sok dipakéna sawaktu keur ngambék, nyarékan, paséa, ngécé, atawa ka sato
Tangtuna lantaran kasar, ragam basa ieu teu kaasup kana tatakrama
Kongrés Basa Sunda, disingkat KBS, mangrupa kongrés pikeun nyawalakeun rupa-rupa hal anu pakait kana kamekaran jeung kajembaran basa Sunda
KBS diayakeun ku alpukahna Lembaga Basa jeung Sastra Sunda (LBSS)
Kiwari, KBS geus diayakeun 10 kali, di antarana:
Sulawesi nyaéta salah sahiji pulo nu aya di antara pulo Kalimantan jeung kapuloan Maluku
Lega wilayahna 174.600 km², Sulawesi mangrupa pulo panggedéna ka-11 sadunya
Sulawesi ngawates jeung Bornéo di kulon, Filipina di kalér, Florés di kidul, Timor di wétan kidul sarta Maluku di beulah kuloneunnana
Propinsi nu aya di Sulawesi nyaéta:
る, dina hiragana, atawa ル dina katakana, salah sahiji kana Basa Jepang, nu ngagambarkeun hiji mora
Hiragana ditulis ku hij garis, sedengkeun katakana dua garis
Catetan séjénna, saperti dina kana-u séjén, sora 'u' bisa ogé leungit; teu pati jelas diejana, sora kana ieu ampir deukeut kana sora 'r'
Beungkeut kovalén hartina beungkeut kimia nu cirina "babagi" hiji atawa leuwih éléktron antara dua atom
Sacara umum, beungkeut téh ditangtukeun ku ayana pabetot-betot atawa daya tarik nu ngajadikeun kabentukna hiji molekul
Mindengna mah ieu beungkeut kabentuk ku dieusina kulit éléktron luar
Sabalikna ti interaksi éléktrostatik dina beungkeut ionik, kakuatan beungkeut kovalén mah gumantung kana hubungan antara atom-atom dina molekul poliatomik
Sintésis organik hartina nyieun molekul organik maké prosés kimiawi
Molekul organik ilaharna leuwih pajeulit batan sanyawa anorganik, antukna sintésis sanyawa organik mah mekar jadi salah sahiji aspék penting dina kimia organik
Aya dua wewengkon panalungtikan dina sistésis organik: "sintésis total" jeung "métodologi"
Kalimah salancar diwangun ku hiji jejer (J) jeung hiji caritaan (C)
Dina kalimah salancar jembar, rupa-rupa katerangan anu bisa diwuwuhkeun bisa dipasing jadi sababaraha rupa, nyaéta Kalimah Ngantét
Kalimah ngantét (id:"kalimat majemuk") diwangun ku dua kalimah atawa leuwih anu dikantétkeun atawa diréndonkeun
Dumasar kana susunanana, aya dua rupa kalimah ngantét: Fungsi Kalimah
Dina conto-conto kalimah salancar jeung kalimah ngantét saacanna, kabéhanana mangrupa kalimah wawaran, nyaéta kalimah anu ngawawarkeun atawa ngabejaan ka batur ngeunaan hiji kajadian atawa kalakuan
sedengkeun ari kalimah wawaran dina basa sunda teh dibagi jadi dua rupa, nyaeta wawaran basajan jeung wawaran jembar
Kalimah pananya nyaéta kalimah anu mibanda fungsi pikeun nanyakeun hiji hal, bisa mangrupa jalma, kajadian, kalakuan, sabab, jsb
Pikeun ngawangun kalimah pananya, aya sababaraha cara: pananya jalma: saha mamah na aji
saha nuteu milu upacara poe senen kamari
Kalimah paréntah nyaéta kalimah anu eusina mah nitah ka nu lian sangkan migawe pagawéan
Kalimah parentah sok ditungtungan ku tanda panyeluk (!)
Kalimah parentah bisa dipasing-pasing jadi sababaraha bagian, saluyu jeung eusi atawa maksud nu dikandungna: A. Kalimah Panitah
Contona: B. Kalimah Pangajak
Contona: Wanda Kalimah
Kalimah Aktip jeung Pasip
Kalimah aktif nyaéta kalimah anu jejerna migawé hiji pagawéan
Contona: Titi meuli daging
Kalimah pasif nyaéta kalimah anu jejerna kakeunaan hiji pagawéan
Contona: Daging dibeuli ku Titi
Kalimah resiprokatif nyaéta kalimah anu subyekna migawe pagawéan kalawan pabales-bales
titénan contona: Kalimah-kalimah di handap téh nuduhkeun pagawéan anu pabales-bales
Rarangken anu digunakeun dina caritaan kalimah nyaéta "silih-" jeung "pa-" + "dwilingga" Kalimah Langsung jeung Teu Langsung
Conto: Ceuk Icih, " Jang, pangmeserkeun patlot ka warung!"
Conto:Icih nitah ka si Jajang yén manéhna hayang dipangmeserkeun patlot ka warung
Kalimah Transitip jeung Intransitip
Kalimah Transitip nyaéta kalimah anu caritaanna merlukeun Udagan (Objek) Conto : Nuni/S nuju maca/P buku/O Kalimah Intransitip nyaéta kalimah anu caritaanna teu merlukeun ayana Udagan (Objek) Conto : Itoh/S nuju maca/P Warna Kalimah
Kalimah barang nyaéta kalimah anu caritaanana mangrupa kecap barang
Conto: Kalimah Pagawéan
Kalimah pagawéan nyaéta kalimah anu caritaanana mangrupa kecap pagawéan
Contona : Kalimah Sipat
Kalimah sipat nyaéta kalimah anu caritaanana mangrupa kecap sipat atawa kaayaan
Contona: Kalimah Bilangan
Kalimah bilangan nyaéta kalimah anu caritaanana mangrupa kecap bilangan
Contona: Kalimah Pangantét
Kalimah Pangantet nyaéta kalimah anu caritaanana ngandung kecap pangantet
Conto kecap pangantet: • Ti ( dari ) • Pikeun ( untuk ) • Siga ( seperti ) -Jaketna *tina* kulit = -Baju seragam téh aya *dina* lomari = -mahmud *siga* bapana =
Réaksi organik hartina réaksi kimia sanyawa organik, bentuk dasarna, di antarana réaksi adisi, réaksi éliminasi, réaksi substitusi, réaksi périsiklik, réaksi tata ulang, jeung réaksi rédoks
Dina sintésis organik, réaksi organik dipaké pikeun nyieun molekul organik anyar
Réaksi organik pangkunana nyaéta dina rupa durukan suluh organik jeung panyabunan lemak nalika nyieun sabun
Kimia organik modéren dimimitian ku sintésis Wöhler taun 1828
Dina sajarah Hadiah Nobel widang Kimia, nu kungsi dileler téh di antarana papanggihan réaksi organik husus kayaning réaksi Grignard taun 1912, réaksi Diels-Alder taun 1950, réaksi Wittig taun 1979, jeung métatésis oléfin taun 2005
Kimia organik boga kabiasaan anu kuat pikeun méré ngaran ka hiji réaksi dumasar nu manggihanana, misalna tata ulang Claisen (1912) jeung réaksi Bingel (1993)
Mun ngaranna hésé ku sabab panjang teuing (misalna réaksi Corey-House-Posner-Whitesides), mangka sok diringkes maké réduksi CBS
Jumlah réaksi nu nyebutkeun sacara langsung prosés aktualna mah teu loba, misalna baé réaksi éna atawa réaksi aldol
Réaksi organik bisa ogé ditilik tina tipeu réagen organikna, nu lolobana anorganik, nu dipikabutuh dina transformasi anu husus
Tipeu-tipeu anu utama di antarana agén pangoksidasi (misalna osmium tétroksida), agén pangréduksi (misalna litium aluminium hidrida), basa (misalna litium diisopropilamida), jeung asam (misalna asam sulpat)
Réaksi organi dumasar gugus fungsi
Réaksi organik bisa digolongkeun dumasar tipeu gugus fungsi nu aub dina réaksi salaku réaktan atawa salaku hasilna
Pikeun conto, dina tata ulang Fries, réaktanna téh éster, sedengkeun hasilna mangrupa alkohol
Ringkesan gugus fungsi katut préparasi jeung réaktivitasna ditémbongkeun di handap ieu: Klasifikasi réaksi organik lianna
Réaksi organik bisa ogé digolongkeun dumasar tipeu beungkeut ka karbon patali jeung unsur anu aubna, misalna dina kimia organosilikon, kimia organosulfur, kimia organopospor, jeung kimia organofluorin
Dina kimia hétérosiklik, réaksi organik digolongkeun dumasar tipeu hétérosikel nu dihasilkeun
Ucing ucingan nyaéta kaulinan lulumpatan jeung nyingcétan lantaran diudag jeung rék ditoél ku nu jadi "ucing"
Ucing-ucingan biasana dipaenkeun ku leuwih ti 2 urang
paraturananan dimimitian ku undian/hompimpah pikeun nangtukaeun saha ucingna
budak anu kabagen jadi ucing kudu ngudag babaturanana sangkan beunang katoel/katepak
aya dua paraturan nyaéta mun geus beunang katoel ku ucing, otomatis jadi ucing jeung budak nu jadi ucing saméméhna bisa bébas tina tugas jadi ucing
Paraturan séjénna, mun pareng beunang katepak ku ucing, nu katepak éta otomatis jadi babaturan ucing, jeung nu ucing memehna tetap jadi ucing tepi ka kabéh anu miluan ucing-ucingan bisa katewak
mun geus katewak, biasana balikan deui tina hompimpah
Sorodot gaplok nyaéta ampir sarua jeung éngklé, ngan batuna dibawa ku suku bari leumpang gancang terus sarua ditajongkeun kana batu séjén anu ditangtungkeun Palaturan
Gugunungan nyaéta kaulinan paluhur-luhur nyieun gugunungan tina taneuh, ilaharna mah dipaénkeun ku barudak lalaki
Tempatna diburuan nu taneuhna lembut ( taneuh ngebul )
Nu nyararieunna naragog atawa dariuk dina taneuh
Mimitina nyiduh heula, terus dipurulukan taneuh
Kituna téh sok bari ngarawih, lila-lila taneuh nu dipuruluk-purulukeun téh maruncunung, maracunghul
Mun geus anggeus nyieun gugununganana sok terus patempo-tempo, nu saha nu pangluhurna
Biasana téh sok bari ngarawih ieu di handap: "Paluhur-luhur gunung" "pahandap-handap gobang" "paluhur-luhur gunung" "pahandap-handap gobang"
Bentengan (dialék Ciamis: Dosdosan) nyaéta kaulinan anu dipetakeun ku cara silihbeunangkeun dicoo ku dua kelompok anu masing-masing diwangun ku 4 nepi ka 8 urang
(ditoél) bari ngajaga bénténg anu dijaga ku batu, talawéngkar Tiap-tiap kelompok milih tempat anu jadi pangkalan, biasana tihang, batu atawa tihang minangka bénténgna
Asal muasal kaulinan ieu teu dipikanyaho nepi ka ayeuna timana asalna, tapi kaulinan ieu geus aya ti jaman baheula, sarta sumebar ka sakuliah Indonésia kalawan ngaran béda
Saperti nu aya di Kulonprogo, kaulinan sarupa bénténg disebutna Raton
Benteng / Fort mangrupakeun salah sahiji kaulinan grup tradisional anu merlukeun agility, speed ngajalankeun sarta strategi dipercaya
Ieu kaulinan téh mangrupa salah sahiji kaulinan tradisional anu pohara alus pikeun olah raga
Ieu kaulinan dimimitian ku dua kelompok masing-masing 4 nepi ka 8 urang, tuluy unggal kelompok milih tihang atawa pilar minangka 'benteng'
Sabudeureun bénténg aya daérah anu aman pikeun kelompok anu ngagaduhan tihang atanapi pilar ieu
Lamun di wewengkon aman teu kudu sieun ditarajang ku lawan, anggota grup bakal nyoba noél lawan sarta ngajadikeun anjeunna 'tawanan', Pamaén kudu mindeng balik sarta noel benteng sabab 'kaptén'
jeung 'tawanan' ditangtukeun ti panungtungan waktu maranéhna keuna 'benteng', Jalma nu pangdeukeutna ka waktu noel benteng boga hak pikeun jadi 'kaptén'
Éta bisa ngudag sarta keuna anggota lawan nyieun
Éncrak nyaéta kaulinan anu biasana maké sarupaning sisikian (siki asem, siki tanjung, jsb.)
"(seja diserat)" /Tinggal cutatan
Anjang-anjangan atawa anyang-anyangan nyaéta kaulinan nu niru-niru jelema nu geus rumah tangga, aya bapa, ibu, anak, tatangga, warung, pasar, jsb
Biasana dilakukeun ku barudak awéwé, tapi saupama aya budak lalaki sok pirajeunan dijadikeun bapa
Saenyana mah euweuh palaturan nu matuh, ngan paling ogé budak nu kabagéan peran bapa, indung atawa anak kudu bisa ngalenyepan peran nu dilakon
Mun saenyana aya aya nu teu bisa ngalenyepan, biasana sok dipoyokan teu bisaeun ulin
Damdaman nyaéta kaulinan anu maké mikir lantaran butuh stratégi sangkan "buah dam" urang teu béak dihakan ku "buah dam" batur anu jadi lawan urang
Papan anu dipaké sarua jeung mamacanan, batu atawa kenténg leutik salaku "koin" aya genep welas
Hahayaman nyaéta kaulinan lobaaneun anu salah saurangna jadi hayam, saurang nu lain jadi careuhna
Hayam diudag-udag careuh bari lulumpatan sanajan teu laluasa lantaran dihalang-halang nu séjén anu jadi pager
Jajangkungan atawa égrang nyaéta kaulinan leumpang maké awi dua anu aya panincakan
Jajangkungan di Indonésia
Jajangkungan di Indonésia biasa dipintonkeun atawa dipasanggirikeun nalika pangéling Proklamasi Kamerdékaan Indonésia, 17 Agustus
Pérsi séjénna diulinkeun ogé alika sunatan
Béklen atawa béklén nyaéta kaulinan anu maké bal béklén jeung sawatara kewuk
Biasana dilakukeun di jero imah atawa téras
susah atuh Aturan maén
Kudu aya kewuk/kuwuk jeung bal béklenna nu bahanna tina karét, rata-rata dipaénkeun ku duaan nepi ka sababaraha urang
Kewukna bisa 10-12 atawa kumaha karepna, rék 20 ogé kaci, ngan kudu bisa karanggeum ku leungeun
Nu maraénna andéprok dina téhel nu bérésih nguriling jiga samodél lingkaran
Mimitina bal dialungkeun sakali ngacleng kana téhel, tuluy kewukna diawurkeun kana téhel, mimiti nyokot kewuk hiji-hiji, bari dialungkeun balna ngacleng sakali téa
Lamun dua kali atawa leuwih mah lasut
Conto, maké kewuk 10 siki, kewuk dicokot nepi ka 10 karawu ku dua leungeun, tuluy diawurkeun deui kewukna ditangkarak-tangkarakkeun kabéh, dicokot hiji-hiji nepi ka sapuluhna
Geus kitu kewuk ditangkub-tangkubkeun
Prosésna sarua jiga nu di luhur, geus ditangkubkeun kabéh, tuluy dibawaan deui
Bagéan ka batur mah lamun pamaén ka hiji lasut, nya giliran maénkeunana
Minangka ujianana, istilahna "naspél"
Sanggeus prosés kahiji nepi ka prosés ka ditangkubkeunana kewuk nepi ka 10, naspélna téh kewuk ditangkarak-tangkarakkeun terus dirawu kabéh
Geus kitu ditangkub-tangkubkeun, dirawu deui
Geus kabéh karawu, tuluy kewuk nu 10 siki diranggeum terus dialungkeun ka luhur bari ditampanan ku dampal leungeun nu ngalungkeun
Lamun dina dampal leungeun nyésa 2 atawa 3 atawa 4 kewuk, tuluy disanggap deui
Engké ngamimitianna deui kudu ti dua, tilu atawa opat nyokotanna téh
Henteu mimiti ti hiji, tapi langsung
Kitu ogé nangkarak-nangkarakkeun, nyokotna dua, tilu atawa opat, kumaha nu kasanggap téa
Mun keur naspél lasut, nya kudu balikan deui, nepi ka lulus banglus naspélna (nepi ka bisa ngaranggeum kuwuk téa)
Lamun lasut atawa ngalakukeun kasalahan, pamaén kudu diganti
Anu dianggap lasut téh nyaéta lamun: Sumber
Éngklé nyaéta kaulinan ku cara éngklé-éngkléan bari suku nu teu napak kana taneuh mawa batu
Nalika nepi kana kalang anu jadi bates, batu éta kudu ditajongkeun kana batu séjén anu ditangtungkeun Palaturan
Sondah (dialék Ciamis: Péclé) nyaéta kaulinan ku cara éngklé-éngkléan maké ngaliwatan kalang kotak-kotak
Aya kotak anu ditandaan ku kojo (tina batu) anu teu meunang ditindak
Dipaenkeun ku sababaraha urang 2-10 urang gé kaci
biasana dina taneuh diguratan heula, rek ku kapur atawa ku naon waé asal aya tapak guratna
Tempat sondahna naha rek gambar imah, atawa jelema, lamun gambar jelema, minangkana sukuna téh aya sababaraha petak wangunna pasagi, 3 atawa 5 kotak
Tuluy anderok atawa calana mun anderok samodél trapesium dibagi dua, mun calana samodél pasagi panjang sarua dibagi dua, minangka awakna paragi engkle deui, wangunna pasagi
tuluy sirah mangrupa buleud minangka istirahat
Aya nu disebut "kono" biasana tina potongan kenteng
Milih kojo kudu nu hampang tapi tambleg, kentengna ulah nu kandel teuing
Jadi mun dialungkeun kana kotak-kotak paragi sondah téa, teu kaluar tina garis
Mun kaluar tina garis, nya lasut
Cara maenna, ngalungkeun hula "kojo", mimiti mah kana kotak nu kahiji, mun kotak nu aya kojoan ulah ditincak, kudu diajlengan
budak engkle-engkléan (kaci ku suku kénca atawa suku katuhu) dina suku gambar
Dina sudah anderok/calana kaci sudah
tulih na bahkan awak gambar engkle deui, nepi ka sirah gambarnya anderso.akuaku tuluy balik deui engkle ti sirah ka awak, tuluy ka anderok/calana gambar, tuluy engkle deui, pas lebah aya kojo téa mu tadi dialungkeun, dibawah heula kojona, tuluy engkle deui
mun geus bérés, ko nona dialungkeun deui kana kotak nu kadua, tuluy we kitu puncakna si kojo dialungkeun kana sirah gambar
Mun kojo keur dina sirah, sirah gambar teu meunang dijejek, sabab aya kojoan
Mun kojo geus dina sirah, tuluy balik deui kana awak, jeung tuluy deui ka handap
Nepi ka suku gambar nu panghandapna
Sérmen nyaéta kaulinan peperangan pabalad-balad bari maké pedang anu dijieun biasana tina awi
Saurang dianggap "paéh" upama sukuna ti tuur ka handap katoél ku pedang musuhna
Kitu saterusna nepikeun kabéh musuh "paéh"
Paciwit-ciwit lutung nyaéta kaulinan bari kakawihan jeung paciwit-ciwit leungeun nuturkeun paréntah kawih Palaturan
Kawihna kieu: "Paciwit-ciwit lutung, si lutung pindah Ka tungtung" pindahkeun panangan nu asalna di handap ka tungtung "(seja diserat)"
Gatrik nyaéta tradisional barudak
Gatrik mangrupa kaulinan kelompok, diwangun ku dua kelompok
Ieu kaulinan ngagunakeun pakakas mangrupa dua potongan
Anu hiji siga iteuk ukuranana kurang leuwih 30 cm, sarta lianna deui ukuranana langkung alit
Gatrik biasana dipigawé di lapang atawa halaman nu nembrak
Jumlah pamaénna 2 tim, unggal tim diwangun ku 2-5 budak
Keur dadasar gatrik, biasana dipaké batu atawa barang sanés anu tiasa dipaké minangka dadasar
Ieu kaulinan merlukeun kaparigelan katut katangginasan
Pamaén kedah ati-ati nalika ngulinkeun ana sabab lamun gatrikna beuki gancang, tim nu néwak kudu tapis nyingkahan tatu alatan kakeunaan ku kai gatrik
Cara ngulinkeun gatrik ieu di saban wewengkon tiasa béda-béda
Gatrik ngagunakeun pakakas mangrupi 2 potongan, potongan panjang minangka paneunggeul sapanjang kirang langkung 30 cm sarta potongan pondok sapanjang 10 cm
Teras, diperlukeun ogé bata atawa barang lianna anu tiasa dijadikeun dadasar gatrik (awi pondok)
Mitembéyan Kaulinan Kanggo nangtukeun tim anu leuwih tiheula ulin minangka paneunggeul, urang tiasa ngalakukeun suten, atawa malédogkeun kai gatrik pondok ka landasan di luhur batu
Singsaha waé anu ngabalangkeunana ka jero atawa leuwih deukeut kana batu dadasar, tiasa jadi tim paneunggeul
Jirangan kahiji nyaéta malangkeun gatrik pondok di luhureun batu sarta siap dialungkeun nganggo gatrik panjang
Tim nu néwak ngajagi alungann gatrik pondok
Lamun hasil katéwak mangka giliran tiasa bagentos
Lamun henteu tiasa néwak, aya kénéh hiji kasempetan deui ku cara malédogkeun gatrik pondok kana gatrik panjang
Lamun keuna, tim nu néwak tiasa bagentos jadi tim paneunggeul
Lamun henteu ngeunaan gatrik panjang, mangka urang asup kana jirangan kadua
Gatrik panjang jeung pondok dicepeng ku panangan tuluy gatrik pondok ditakol satarik-tarikna ku gatrik panjang
Lamun katéwak, tim nu ngajaga boga kasempetan kanggo ulin gatrik
Lamun henteu, tim nu ngajaga malédogkeun gatrik pondok ngadeukeutan batu dadasar, supados tim paneunggeul henteu ngagaduhan jarak per gatrik pondok kanggo meunangkeun peunteun
Jirangan pamungkas nyaéta naon anu disebut "patil lélé", simpen gatrik pondok kalawan posisi doyong dina dadasar batu
Babuk tungtungna tepi ka kaalungkeun ka luhur, tuluy geuwat takol leuwih tarik deui ka hareup
Tim nu néwak angger mibanda tugas néwakk gatrik pondok
Lamun teu katéwak, tim paneunggeul neraskeun kaulinan kalawan neunggeul tungtung gatrik anu pondok gatrik pondok di luhur taneuh (sepertos neunggeul bal golf nanging bari nyangégang)
Dina neunggeul gatrik pondok, dipigawé sacara éstapét (lamun pamaén ka-1 gagal neunggeul, digantian ku pamaén ka-2, jst.)
Jarak anu diukur ku gatrik pondok éta nangtukeun meunang jeung éléhna tim
Tim anu menang biasana dibéré hadiah ku tim anu éléh nyaéta diakod (digandong) luyu jeung jarak jauhna gatrik pondok anu ditakol
Ngadu kaléci nyaéta kaulinan maké kaléci
Aya rupa-rupa aturan
Kaulinan ieu paling henteu kudu dimaénkeun ku duaan
Dibutuhkeun kaléci (pincian) pikeun maénkeunana
Hiji pincian pikeun pamatah nu séjéna pikeun mayar mun éléh
Ngadu kaléci perlu lahan nu rada lega
Paling henteu saukuran lapangan poli atawa satengahna
Makana mun maraén pincian téh di pakarangan imah nu lega
Dina aréa ngadu kaleci dijieun dua garis nu sajajar
Jarak garis kahiji ka garis kadua sekitar...er..paling henteu 4 méter
Cara maénkeunana kieu; 1
Pemain narangtung di garis nu kahiji siap-siap ngalungkeun kaleci
Tujuan ngalungkeun ngarah kaleci lagragna deukuet ka garis nu kadua, syukur-syukur pas dina garis (telep)
Urutan ngalungkeun mun kakarek maen biasana diundi maké cara sut (gangsut?)
Pemaen nu kalecina lagragna pang deukeutna kana garis maen pangheulana
Di susul ku nu séjéna dumasar kana jarak ka garis
Cara maenekuna maké ramo tangan kaleci diarahkeun ka kaleci batur
Mun beunang budak nu kalecina beunang kudu mayar ku kaleci, ogé langsung ngarah kaleci nu séjéna
Mun teu beunang nya enggeus ingkeun nungguan bisi kaleci urang rek diarah ku batur
"(aya sambunganana, seja diserat)"
Empét-empétan; Olé-oléan nyaéta kaulinan mangsa sawah dibuat ku cara niupan tarompét tina jarami
Empét-empetan diulinkeun ku jalan ditiup, ngaluarkeun sora kawas tarompét
Empét-empetan jarami paré ilaharna dijieun ku barudak di sawah mangsa usum dibuat atawa panén, kituna téh bari mantuan kolotna sagawé-gawé di sawah
Ucing-ucingan nyaéta kaulinan néangan batur nu nyumput upama saurang jadi "ucing"
Biasana "ucing" ngitung heula méré waktu batur nyumput saacan kudu néangan kabéhanana
Kaulinan ieu :"petak umpet") kawentar di mamana, hususna di Indonésia
Nu maen pangsautikna 2 budak tapi tangtu leuwih loba leuwih rame
Salah saurang budak kapeto jadi jaga ku cara hompimpah jeung atawa suten ( suit )
Cara ulinna, kabéh budak salian nu 'jaga' nyumput/nyamuni sabuni-bunina
Budak nu jaga boga pancen kudu nimukeun babaturanna ieu
Sacara umum, budak nu pangheulana kapanggih panyumputanna jadi jaga mun sakabéh budak geus kapanggih
Barudak nu geus kapanggih bisa mantuan néangan sesa baturna nu can kapanggih, bisa ogé henteu gumantung aturan maen nu disatujuan saméméh maen
Aturan maen nu séjénna biasana mah ngeunaan wewengkon nyaéta wates2 panjauhna hiji budak meunang nyumput/nyamuni téh diatur dina aturan maen téh nu disatujuan saméméh maen
Mun aturan ieu aya nu ngalanggar, budak nu ngalanggar otomatis ngagantikeun nu jaga, atawa jadi jaga di ronde saanggeusna mun manéhna kapanggih pangpandeurina
Luncat tali nyaéta kaulitan ngaluncatan tali anu dicekelan ku duaan
Talina saeutik-saeutik di luhurkeun
Dipaenkeun ku 3 urang-leuwih maké tali nu panjang, biasana tina bahan nu leuleuy liat sangkan teu ngabahayakeun atawa tisaringked
ku lantaran iue, biasana tali téh dijeiun tina karet geulang ditumbu-tumbukeunkeun jadi panjang
Mimiti dua budak jaga, maksudna nu nyepengan ujung talina ti mulai semet tuur tuluy naek ka luhur ka semet "taeun" tuluy, bujal, dada, ceuli, hulu, tuluy diacungkeun ku leungeun
Cara maenna, budak nu teu nyekel tali kudu ajleng saluhureun bates tali téa
Keur wates tuur jeung "taeun" nu ajleng téh teu teu meunang antel kana tali, antel manéhna lasut alias kudu gentenan nyekel tali
Ti mimiti wates bujal ka luhur, nu ajleng meunang antel kana tali
Beunang ogé maké tehnik "dikepoh" nyaéta suku kénca meulit kana tali dipurilitkeun, tuluy disusul suku katuhu ngajleng ka beulah sisi sebrangeun nu ngajleng téa
Pérépét jéngkol nyaéta kaulinan lalaki bari kakawihan jeung nyangkedkeun unggal suku sabeulah, terus puputeran teu meunang leupas
Nu maenna 3-5 urang, gerakanana engkle bari muter, biasana dipaenkeunna di buruan imah atawa di sakolaan
Ieu kaulinan bisa jadi lomba mun dipaenkeun ku sababaraha kelompok
Tiap-tiap kelompok kudu mertahankeun ulah nepi ka leupas si kakaitan suku teh
Nu meunang nyaéta nu bisa nahan/ lila teu leupas-leupas
Maenna, tiap-tiap budak milih kelompokna, tuluy patukang-tukang bari pacekel-cekel leungeun, salajéngna suku kénca atawa suku katuhu éta budak dikaitkeun kana leungeun nu keur pacekel-cekel téa, disusul deui ku suku budak nu séjén, budak nu pamungkasngaitkeun suku kudu bari ngonci suku-suku nu séjén, meh teu gancang leupas
Sanggeus dikonci, tuluy leungeun barudak nu pacekel-cekel dileupaskeun
satuluyna engkle bari muter, salian ti muter bari emprak jeung ngawih
Ngawihna kieu: "Pérépét jéngkol jajahéan,kadémpét kohkol jéjérétéan"
Mun di antara budak, sukuna aya nu leupas, nya lasut, sedengkeun nu masih kuat mah nya dituluykeun
Mun kabeneran aya kénéh sababaha kelompok nu kuat, kelompok-kelompok éta patubruk-tubruk; sing saha nu teu bisa nahan tuluy labuh, éta nu éléh
Kawih Pérépét Jéngkol
Kieu kawihna: Pérépét jéngkol Laras: Saléndro, Surupan 1 = Barang 2 1 5 1 2 1 5 1 1 2 1 5 1 2 2 1 5 1 1 pé ré pét jéng kol ja ja hé an ka dem pét koh kol jé jé ré té an Mangfaat Pérépét Jéngkol
Kaulinan Pérépét Jéngkol miboga manfaat , diantarana :
Wangenan/Pengertian: Pelak cau nyaéta kaulinan nangkeup tihang imah ku sababaraha urang pauntuy-untuy
Aya hiji nu kudu nyobaan ngabetot budak ti nu pangtukangna sina leupas
Cara maenkeunna: Cara ulinna hiji budak (biasana nu pangkuatna) nangkeup tihang imah
Ditukangeunna barudak séjén (bisa 2,3,4,5 jst) nangkeup ka éta budak, biasana mah budak nu panglembekna aya dipangtukangna
Ieu meureun asal ngaran kaulinan téh runtuyan budak diibaratkeun rungkun cau
Salian ti 'rungkun cau' ieu, aya salah saurang budak nu 'jaga' alias dihukum jadi 'patani' nu boga tugas mindahkeun pelak cau téa
Nu jaga ieu kudu ngawihkeun samacam kawih uluk panto tuluy nyoba ngabetot runtuyan barudak nepi ka leupas hiji-hiji mulai nu pangtukangna
Mun aya budak nu leupas ieu kudu milu jadi balad 'patani' téa, babarengan ngawih jeung nagbetotan babaturanna nu masih kénéh nangkod dina rungkun, pakuat2 we nepi ka rungkun cau téa béak
Kaulinan ieu, mun barudakna karuat, bisa méakkeun waktu mangjam-jam
Tihang Atawa tatangkalan Peraturanna: 1
Teu meunang kekeletekkan 2
Kudu ngabeutot awak 3
Teu meunang narik baju 4
Ulah narik suku 5
Lamun geus peget teu meunang nangkeup deui kudu milu nu narik
Endog-endogan nyaéta kaulinan maké leungeun bari kakawihan
Leungeun ditumpuk bari meureup nyarupa endog, terus gogoléangan atawa "endog"na peupeus nuturkeun kawih
Biasana diulinkeun bari diuk, minimal diulinkeun ku 2 urang
Terus leungeun dipeureupkeun disimpen di handap
Posisina aya anu bari nangtung aya anu bari nangkub
Sabada digoléangkeun (digoyang) barudak bari kakawihan
Kawihna siga kieu : "Endog endogan….endogna peupeus hiji..pre"
Mun nyubut pre langsung leungeun anu tadina meureup ditemprakeun
Mimiti anu ditemprakeun anu paling handap tuluy sampe kaluhur
Mun leungeunna geus euweuh anu meureup deui dikawihkeun deui siga kieu….�?goléang goléang Mata sapi bolotot�
bari handapeun mata barudak sok silih dibeyeng ka handap ku sorangan
Congklak atawa daku nyaéta kaulinan maké papan kai atawa palastik, nu panjanngna kurang leuwih 40cm, lébarna kurang leuwih 15 cm, luhurna maké logak sababaraha hiji
Unggal logak dieusian kewuk, siki salak, siki asem atawa batu leutik
Geus aya lombang-lombangna 7, ngajajar
Di hareupeun lombang 7 gé aya deuih 7 lombang, 2 lombang badag digigir-gigirna
Éta lombang téh dieusian ku siki asem atawa siki congklak (nu geus disadiakeun), atawa baréto mah mun congklakna dina taneuh, sikina sok ku batu laleutik
Lombang dieusian masing-masing 7 siki
Ari lombang gedé minangka lombang rajana mah henteu dieusian, dipaénkeun ku 2 urang teu bisa leuwih
Sanggeus kabéh lombang leutik dieusian, tuluy salah sahiji nu maén nyokot lombang, nya dipapaykeun nepi ka béakna siki
Giliran ieu nu lombang gedé (tabungan manéhna, nu beulah kéncaeun nu maén) gé dieusian sasiki, lasutna téh mun siki nu pamungkas nempatan lombang nu kosong
Mun dina nu lombang luhur aya eusian disebutna "némbak", siki nu lombang kosong, jeung siki luhureunana dibawa jadi hak milik nu maén éta
Nya geus kitu mah bagilir bagéan pamaén lawanna da lasut téa
Boy-boyan téh salah sahiji kaulinan anu maké bal (biasana saukuran bal ténis) anu bisa dijieun tina kertas anu dikuwel-kuwel atawa ku bal ténisna
Tuluy, dikumpulkeun potongan kenténg (10 ~ 15) sina patumpuk ka luhur
kabéh anu teu jadi ucing, saurang-saurang ngalungan kana kenténg anu geus ngéntép, minangka nepikeun salah saurang bisa ngaruntuhkeunana
Lamun kénténgna geus runtuh, anu jadi ucing tuluy ngaberikan ka anu maén tadi sangkan beunang dibalédog ku éta bal
Lamun aya anu keuna, pamaén kaluar heula tina kaulinan nepi ka kabéh beunang kabalédog ku balna
Suten atawa pingsut (dialék Ciamis: tijah) nyaéta kaulinan leungeun samodél "Rock,Paper,Scissors" anu kawéntar sadunya, ngan pédah dilakukeunana maké ramo
Suten biasa dipaké pikeun nangtukeun saha anu jadi "ucing" dina kaulinan ucing sumput, ucing-ucingan, jsb
Biasana tilu ramo nu dipaké, nyaéta jempol, curuk, jeung cingir
Cibinong nyaéta hiji kacamatan di Kabupatén Cianjur, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia
Cijati nyaéta hiji kacamatan di Kabupatén Cianjur, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia
Cipanas nyaéta hiji kacamatan di Kabupatén Cianjur, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia
Gékbrong nyaéta hiji kacamatan di Kabupatén Cianjur, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia
Lélés nyaéta hiji kacamatan di Kabupatén Cianjur, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Batu nyaéta sajenis bahan tina mineral jeung dikelaskeun nurutkeun komposisi mineral
Kelas ieu numutkeun : Batu-batu sacara umum biasana dibagi numutkeun prosés nu ngabentukna, ku sabab éta di kelompokeun deui kana tilu kelompok nu leuwih gedé nyaéta :
Pedang nyaéta sajnis pakarang seukeut tur panjang
Pedang bisa mibanda dua sisi seukeut atawa ngan hiji
Pedang biasana dijieun tina logam teuas saperti beusi atawa baja
Masing kitu aya ogé pedang anu dijieun tina emas anu dipaké minangka hiasan hungkul
Pikeun latihan mah biasana sok maké pedang kayu, masing maké pedang tina kayu ogé teu weléh wé bahaya
Pakarang anu sarua jeung pedang nyaéta tombak anu sok dipaké ku séké sélér Indian anu réréhan Amerika tengah jeung kidul pas masih jaman kolonisasi Éropa
Manusa geus nyieun jeung ngagunakeun pakarang pepedangan ti mimiti jaman parunggu
Pedang anu saméméhna mah tina belati, kira-kira 2 milenium saméméh maséhi
Pedang ukuranna leuwih ti 1,5 méter jeung henteu ilahar pisan ogé tara dipaké di wanci-wanci jaman parunggu harita
ku sabab panjangna téh ngurangan kana kaampuhan tina parunggu éta
Teu siga logam anu leuwih kuat siga waja, ngajadikeun pedang panjang bisa dipaké dina patempuran
Bagian gagang pedang pas mimitina mah dimaksudkeun pikeun cecekel anu kuat, jeung ngahindarkeun kamungkinan leungeun téh mélésat nalika keur totojos ka arah musuh
Pedang zaman parunggu nu mimiti bijil rupana saperti daun sabudeureun laut tengah jeung laut hideung, ogé di Mésoppotamia
Pedang ti jaman parunggu nordic kira-kira 1400 SM nembongkeun cicirén pola "spiral"
Produksi pedang di china ti mimiti jaman Dinasti Shang
Pedang beusi ngalaman roronjatan pamakéanna dina abad ka-13 SM
Bangsa Hittie, Mycéania, Yunani, jeung Proto-Celtic Halstatt mibanda kabudayaan nu patali jeung pamakéan mimiti pedang beusi
Beusi mibanda kaonjoyan dina produksi sacara loba jeung kasadyaan bahan baku nu loba
Pedang besi pada masa awal tidak bisa dibandingkan dengan pedang baja masa sekarang; lebih lunak dan rapuh, ini bahkan lebih jelek daripada pedang perunggu yang bgus kualitasnya, tetapi dengan produksi yang lebih mudah, ketersediaan bahan baku membuat seluruh pasukan dapat menggunakan senjata logam, walaupun pasukan mesir pada zaman perunggu sudah melengkapi pasukkannya dengan senjata perunggu
Kemudian para penempa mempelajari bahwa menambahkan sejumlah karbon ( dimasukkan pada saat peleburan dalam bentuk bebatuan ) kedalam besi, mereka dapat membuat logam yang lebih baik ( sekarang dikenal dengan sebutan "besi baja" )
Beberapa métodeu yang berbéda dalam pembuatan pedang telah ada dalam masa lalu, termasuk, yang paling terkenal, pembentukan pola
Selanjutnya,métodeuyang berbéda berkembang di seluruh dunia
Ketika memasuki zaman klasik antik dan bangsa Parthia dan Sassanid di Iran, pedang besi sudah menjadi umum
Xiphos dari yunani dan Gladius dari Romawi adalah contoh séjénis, memiliki panjang 60–70 cm
Kekaisaran Roma akhir memprkenalkan Spatha yang lebih panjang ( istilah untuk pemakainya, spatharius, menjadi pangkat kerajaan di Konstantinopel ), dan mulai saat itu, istilah "pedang panjang" dialamatkan pada pedang yang termasuk panjang dalam périodeu ini