izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Dayeuh Vienna sorangan jadi puseur pakakas musik sarta para musisi ti sakumna Éropa
Pintonan musisi éta méré dorongan mimiti anu mana gitar jadi hiji pakakas instrumén anu serius
Kawas Mauro Giuliani (1780-1840) anu ngainisiatipan "trend tour" gitar pikeun para gitaris
Saterusna Fernando Sor gitaris asal Spanyol anu kaceluk di éra "Romantic Spanyol" sarta hiji-hijina gitaris kahiji anu diondang ku London "Pihlharmonic Society"
Nyaéta abad di mana urang jadi saksi kamekaran gitar anu drastis minangka instrumén artistik pikeun éksprési
Ogé minangka hiji-hijina abad anu ngabagéakeun gitar dipanggung konsér
Aya 2 dasar kapopularitasan gitar: Jenis Gitar
Pamakéan amplifier dina gitar tacan dipaké dina jaman ieu
Amplifikasi mimitian diwanohkeun dina gitar "“Dobro”"/ gitar ésonator anu dimimitian ku Dopyera brothers, imigran Slovakia di Amérika
Maranéhanana manggihan inovasi dina gitar lamun bahan gitar dijieun tinz bahan métal sarta ditambahkeun lempengan logam (Pie Plate) kalayan ketebalan nu tangtu mangka baris ngaronjatkeun résonansi sora anu 2 kali leuwih badag sarta 2 kali leuwih teuas sorana
Jenis gitar ieu diproduksi pikeun dicoo jeung musik orchestra sarta jadi pohara populér dina taun 1920-an sarta 1930-an digolongan musisi Blues sarta Jazz
Saterusna dina waktu perang dunya ka-2 bahan dasar gitar "“Dobro”" digantian jadi kai, pikeun ngagantikeun bahan logam anu pohara mahal hargana, ngan résonatorna waé anu masih ngagunakeun bahan métal
Kalayan kamekaranana, gitar terus ngalaman loba inovasi luyu jeung tungtutan pamakéanana
Tapi musisi Country, Blues , sarta Jazz mimitian nyiptakeun sagala rupa jenis Tone sarta Sound anu bisa dihasilkeun ku gitar ti téhnik kawas Bend, Sustain sarta nu séjénna
Variasi tina "sound" kasebut ogé nyorong perkembangan ti musik Rock and Roll anu aya ti taun 1950-an
Les Paul nyaéta jelema kahiji anu ngaékperimén kalayan sound gitar éléktrik dina taun 1940
Gitar éléktrik kahiji nyaéta mangrupa "hollow-body" / gitar kopong, sakapeung mangrupa 2 buah liang sora ngawangun hurup S-shaped dina bagian hareup awak gitar
Dina taun 1947 Paul Bigsby gawé babarengan jeung Merle Travis mendésain solid-body gitar kawas gitar éléktrik anu urang wawuh ayeuna
Leo Fender saurang réparasi radio nyaéta jelema kahiji anu suksés mroduksi sacara masal gitar jenis ieu
ku kituna persaingan antara gitar Fender jeung gitar Gibson jieunan Les Paul nepi ka ayeuna
Aya dua jenis gitar anu dawam urang nyaho di antarana: The Pick guitar dicoo kalayan metik senar jeung hiji "pick", di mana "pick" ieu bentukna buleud gépéng kawas buah Almond anu dijieun ti batok penyu atawa palastik
Gitar jenis ieu téh aya 2 buah liang sora anu ngawangun S-shaped dina awak bagian hareup gitar
Senarna dijieun ti kawat sarta nyambung dina "Tailpiece" / tungtung pangikat senar
"Fingerboard"/ beuheung gitar padeukeut sarta ditandaan jeung gurat beusi / ngaranna Frets
Frets mangrupa tempat di mana ramo leungeun palebah kénca mencét senar
Gunana supaya pamaén babari pikeun néangan not-not sarta pamaén jeung wirahma
Saprak pertengahan dékadeu 30-an, "pick guitar" geus dijieun/ dirobah jadi guitar éléktrik kalayan masangkeun "Contact Microphone" di handapeun senar atawa "pickups"
Saterusna "pickup" éta disambungkeun jeung "loudspeaker"
"The Pick Guitar" sarta "electric guitar" anu pangmindengna dipaké dina musik Jazz, band-band dansa sarta grup Rock
Umumna, gitar miboga jumlah dawai 6; tuluy mecenghul gitar kalayan 12 dawai anu leuwih sawajarna dipaké dina kancah musik country
Dina dékadeu 50-an, mecenghul gitar jeung dua neck (fretboard); anu hiji dawaina 6 sarta hijina deui dawaina 12 (kawas anu mindeng dipaké ku John Mclaughlin)
Saterusna mecenghul ogé gitar anu miboga dawai 7 (kawas dawam nu dipaké ku Bucky Pizzarelli), komo mecenghul ogé gitar dawai 10
Éléktrik gitar tuluy mekar; "Solid-body" (kawas anu geus dijelaskeun di handap henteu sada résonansi, nepi ka bener-bener sora éléktrik) jenis gitar hollow-body sarta semi-hollowed
Jenis éléktrik gitar kawas éta sawajarna dipaké dina kancah musik rock/ pop
Jenis éléktrik gitar kasebut ogé nerus jeung pamakéan rupa-rupa macem sound éfféct
The Finger-style Guitar dicoo kalayan metik senar ku ramo-ramo
Senar-senarna dijieun ti nylon, Sutera sarta kawat
Gitar ieu miboga hiji bunderan liang sora
"The Fingerboard" miboga Frets kawas Pick Guitar tapi leuwih rubak
Loba karya ti para maestro klasik, di antarana Bach sarta chopin, geus diaransemén pikeun gitar
Gitar, alus anu "The Finger-style Guitar" atawa "The Pick Guitar", lolobana jadi favorit pikeun panyanyi lagu-lagu daérah
Hiji wangun musik gitar anu popular tapi hésé nyaéta Flamenco, tarian Gypsy Spanyol
Bagian Organ Gitar
Konstruksi gitar dibagi jadi lima bagian, nyaéta sirah, beuheung, awak bagian luhur, cangkéng sarta awak bagian handap
(a) Hiji set peg/dlayer anu jumlahna 6: nyaéta gulungan sarta pangait senar sakaligus minangka pangatur tegangan senar atawa minangka pakakas pikeun menyetem tegangan dawai gitar sangkan salaras luyu frékuénsi sada anu dipikahayang; (b) "Nut" nyaéta dudukan senar di bagian tungtung papan tekan pikeun nyiptakeun jarak–jarak antara senar
Prosés finishing diwangun ti sagala rupa bagian prosés tahapan pakasaban di antarana, (1) pandempulan, (2) pangecétan, (3) pamasangan posisi kam/bridge, sarta (4) pamasangan senar sarta prosés penalaan Pungsi Gitar minangka pangiring (Rhytm)
Conto: Konci C mayor: Diajar Gitar| Pengertian Chord dina tangga nada C mayor Chord C diwangun ti nada 1 (do), 3 (mi) sarta 5(sol) Diajar Gitar
Chord nyaéta tilu atawa leuwih, nada anu dicoo sacara babarengan atawa papisah
Alatan dicoo 3 nada atawa leuwih mangka sora anu dihasilkeun baris kadéngé leuwih lega (rubak) sarta dawam diaplikasikan minangka pengiring vokal atawa pakakas musik melodi (bisa gitar melodi, keyboard dll.)
chord bisa disebut konci lagu, pikeun urang diajar
&lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt; &lt;revision&gt; &lt;timestamp&gt;2011-09-23T20:06:43Z&lt;/timestamp&gt; &lt;contributor&gt; &lt;username&gt;Aditia.Gunawan&lt;/username&gt; &lt;/contributor&gt; &lt;comment&gt;mindahkeun Antropologi salaku Elmu Kabudayaan ka Antropologi: Panjang teuing judulna&lt;/comment&gt; &lt;origin&gt;314261&lt;/origin&gt; &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt; &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Wayang dina basa Jawa Kuno (Kawi) miboga harti "bayangan" atawa "pertunjukan bayangan" jeung kecap wong miboga harti "manusa"
Jadi "Wayang Wong" nyaéta pintonan anu mimitina aktor aktrisna mangrupa bonéka tina kulit atawa golék saterusna diganti ku manusa
Warta ditulis ngeunaan pamakéan istilah "wayang wong" kakara ditepungan dina taun 930 M, anu dituliskeun dina Prasasti Wimalasrama di Jawa Wétan
Dina khazanah kasenian Cirebon, jenis kasenian anu sok nampilkeun carita jeung palakuna manusa nyaéta "wayang wong"
Rupa-rupa Wayang Wong
Dina jaman Mataram Kuno wayang wong, kawas halna "wayang" (wayang kulit), nampilkeun wiracarita Ramayana jeung Mahabarata
Di Bali aya dua macem wayang wong, nyaéta "wayang wong Parwa" jeung "wayang wong Ramayana" atawa "wayang wong Ngramayana"
Wayang wong Parwa nyaéta wayang wong anu nyokot lakon tina carita Mahabarata "(asta Dasa Parwa)" anu sakabéh lalakona kajaba para panakawann, euweuh nu maké topéng (tapel)
Wayang wong Ngramayana anu disebut wayang wong, nyokot lakon tina carita Ramayana anu hampir sakabéh lalakona maké topéng
Sajarah ayana Wayang Wong Priangan
Keur jaman Indonésia-Islam bukti-bukti ngeunaan mekarna seni tari di Jawa Kulon anyar kaluar dina abad ka-16, utamana sanggeus Cirebon ngikeut hubungan anu raket jeung Demak 1542-1581
Dina abad ka-16 lalakon anu nyebarkeun agama di Cirebon, di antarana : Sunan Gunung Jati di barengan ku Sunan Kalijaga, anu boga cara pikeun ngumpulkeun rahayat pikeun daék ngadéngékeun khotbah jeung daék asup kana agama Islam kalayan ngagunakeun gamelan, wayang sarta pintonan tari-tarian
Ieu mangrupa bukti yén masarakat Jawa Kulon saacan jaman Islam geus resep kana kasenian utamana seni tari
Di Jawa Tengah keur jaman Indonésia-Islam, utamana keur jaman Mataram anyar dina taun 1524-1755, aya kondisi anu relatif sarua jeung di Cirebon dina hal aktivitas nyebarkeun agama Islam
Numutkeun legénda Jawa, para wali ngagunakeun gamelan, wayang jeung wayang topéng pikeun sarana ngirut anggota masarakat Jawa ngumpul, jeung sanggeus nonton, wali tuluy khotbah pikeun méré ajaran agama Islam ka masarakat
Numutkeun tradisi Jawa, para wali, utamana Sunan Kalijaga sok disebutkeun salaku manusa anu sagala bisa
Sunan Kalijaga anu sok disebut nu nyiptakeun topéng-topéng pikeun mintonkeun wayang topeng pangheulana dina abad ka-16
Sunan Kalijaga dina nyieun pola topeng nurutan pola wayang gedhog, jeung mimiti nyieun topéng disebutkeun dina taun 1508 taun Jawa "(angesti sirna yakseng bawana)" atawa dina taun 1586 Maséhi
Anu di sebut wayang gedhog nyaéta pola anyar pintonan wayang (wayang kulit) anu mawa carita Panji, anu aya di Jawa Timur dina ahir jaman Majapahit atawa keur agama Islam mulai mangaruhan dina ahir abad ka-15
Keur jaman Majapahit (1584-1755), wayang topéng sajaba mangrupa pintonan istana, kasebar ogé di daérah pantai (pesisir) jeung daérah luar karajaan (mancananagara)
Di daérah pantai jeung luar karajaan rombongan wayang topéng lolobana dipingpin ku para dalang wayang kulit
Lalakon anu terkenalna nyaéta Jaka Bluwo, Jaka Semarung, Jaka Penjaring, jeung Kudanarawangsa
Ku kitu ulah diherankeun deui yén di Cirebon tumuwuh sarta ngembang wayang wong bertopéng atawa wayang topéng atawa ogé disebut topéng dalang
Sabab, Sunan Kalijaga anu mantuan Sunan Gunung Jati nyaéta seniman adiluhung dina hal wayang topéng kasebut
Ciri-ciri Wayang Wong Priangan nyaéta lakon anu dibawakeuna leuwih mindeng nyaritakeun carita galur Mahabarata kaasup Bharatayudha, Arjuna Sasrabahu, sarta sawatara sempalan carita anu kaceluk kawas lakon Jabang Tutuka, Brajamusti, sarta Srikandi-mustakaweni
Para palaku atawa penarina henteu maké topéng sarta dialogna langsung diucapkeun ku para palakuna, sedengkeun dalangna ngan berperan ngungkabkeun narasi waé, sedengkeun tata busana sarta riasna indit ti Wayang Golék kaasup dialog sarta narasina, ngeunaan tarian, dina dasarna mangrupa perpaduan tina sawatara asal nyaéta ti Wayang Wong Cirebon, tari Tayuban, Pencak Silat, sarta tari-tarian Wayang Golekna
Lamun kajadian-kajadian pintonan Wayang Wong Priangan ti mimiti mangsa saacan kamerdekaan nepi ka masa sanggeus kamerdekaan, anu dialaman ku kelompok-kelompok di kalangan ménak jeung anu dialaman ku kelompok-kelompok dikalangan rahayat disusud, ku kituna aya dua cara pintonan: Cara pintonan mandiri jeung ditanggep
Palaku dina pintonan Wayang Wong Priangan nyaéta jalma-jalma anu sacara langsung berperan dina ngawujudkeun para tokoh jeung ngahirupkeun penyajian Wayang Wong ku kituna bisa dipintonan
Hiji carita atawa lakon bisa kacipta jadi hiji pintonan lamun dicekel ku hiji pamaén atawa leuwih
Lamun dina pintonan Wayang Kulit aktor-aktrisna nyaéta boneka-boneka tina kulit, sedengkeun Wayang wong aktor-aktrisna jalma
Sajaba ti éta, dina penyajian Wayang Wong aya perpaduan harmonis antara drama atawa carita anu dibawakeun ku dialog, tari jeung instrumen gamelan salaku pengiringna
Dina nyajikeun pintonan Wayang Wong ieu, sajaba saban penari ngomong, aya ogé juru carita anu disebut dalang
Ku kituna, palaku utama dina pintonan Wayang Wong Priangan diwangun ku mayang, dalang, nayaga, jeung sinden
Mayang dina Wayang Wong Priangan nyaéta aktor-aktris anu ngavisualisasikeun jeung ngahirupkeun sakabéh tokoh wayang luyu kalayan lakon anu dibawakeun, alus minangka pemeran utama atawa minangka pemeran pembantu
Aya sebutan anu spésifik pikeun anu nari Wayang Wong Priangan nyaéta anak wayang
Spesifikasi nu utamana dina jenis lalakon atawa nu jadi lalakon Wayang Wong Priangan, katilik tina jenis kelamin lalakon wayang jeung tingkatanana karakter atawa watekna
Aya ogé ciri-ciri karakter unggal lalakon dina Wayang Wong Priangan, sanajan geus tangtu tapi kaungkap rélatif leuwih basajan lamun dibandingkeun jeung ciri-ciri lalakona Wayang Wong Keraton Yogyakarta, dina jenis lalakon lalaki atawa awéwéna
Sanajan kitu, dina sababaraha hal anu dasar, ciri-ciri karakter dina unggal lalakon Wayang Wong Priangan, miboga hal nu sarua dina tipe-tipe gerak dina unggal lalakon Wayang Wong Keraton Yogyakarta
Kecap "dalang" asal kecapna tina Basa Kawi, "Dalang", numutkeun "Kamus Besar Bahasa Indonesia", artina jalma anu maénkeun wayang; "wayang kulit"; "wayang golék"
dalang nyaéta nu nyusun naskah, produser, juru carita, pamingpin pintonan, jeung ogé nu maénkeun éta wayang
Sedengkeun numutkeun Soedarsono, dalang kudu nyaho "tambon" (sajarah dina carita kuno), "gending" (musik), "gendéng" (nyanyi), "gendeng" (wani kumaha waé), "basa" (ngawasa basa Jawa), "ompak-ompak" (bisa nyaritakeun kalayan kecap-kecap anu kuat nepi ka nepungan sasarana), "ilmu batin" (élmu kabatinan), jeung "sabetan" (tehnik maénkeun wayang)
Ku kituna hiji dalang nyaéta jalma nu serba bisa
Peran dalang dina pintonan Wayang wong Priangan ngan ukur pakait jeung narasi anu di omongkeun ku cara "kakawén" jeung "nyandra", sabab dialog atawa antawacana dina unggal tokoh wayang sok diomongkeun langsung ku penari sewang-sewangan, aya ogé peranan khas pikeun dalang anu séjéna nyaéta salaku nayaga "cempala" jeung "kecrék"
Pintonan wayang wong dina umumna dipirig ku sapapakas gamelan, jeung nu nabeuhna kaum lalaki anu disebut "nayaga" atawa "pangrawit", jeung salaku vokal atawa "juru kawih", anu disebut "sinden" anu umumna dibawakeun ku awéwé, jumlah nayaga wayang wong priangan disaluyukeun jeung jumlah gamelana, nyaéta sapuluh jalmi, anu kabagi dina : "rebab", "kendang", "saron anak", "saron indung", "panerus", "rincik", "gambang", "ketuk", jeung "goong", nu nyinden dina
"ketuk", jeung "goong", nu nyinden dina wayang lobana mung hiji
Fungsi sarta Harti
Masarakat nyaéta sakumpulan jalma-jalma anu hirup babarengan jeung ngahasilkeun kabudayaan, kabudayaan éta miboga fungsi anu sakitu gedénana pikeun manusa jeung masarakat
Rupa-rupa kakuatan anu kudu disanghareupan ku masarakat jeung anggota-anggotana sarupaning kakuatan alam atawa kakuatan-kakuatan séjéna di masarakat éta sorangan anu teu alus waé pikeun maranéhna
Saban ti éta manusa jeung masarakat ogé merlukeun kapuasan dina dirina sorangan, rék dina hal bidang spiritual atawa material
Cara pandangan historis ngajarkeun yén unggal kabudayaan geus ngalakonan hiji fase yén unggal kasenian ogé teu nyorangan dina kahirupanana, tapi jadi bagian dina kahirupan urang
Ku kituna kasenian nu tumuwuh dina unggal lapisan masarakat jadi salah sahiji unsur penting dina kabudayaan
Ku kituna kasenian miboga peranan fungsi jeung arti (makna) anu penting pikeun masarakat
Sababaraha fungsi seni pintonan dina lingkungan-lingkungan etnik di Indonésia, bisa disebutkeun di handap ieu :
Bedog téh pakarang paranti motong, tuktak-teukteuk.. Bangsa péso gedé paranti kudak-kadék.. Pakarang paranti kudak-kadék
Pungsi praktis leuwih nyoko kana harti ngadeudeul pagawéan, nyindekelkeun kagunaan bedog dina kahirupan sapopoé kayaning keur nuar awi, meulah suluh, meulah awi, nyisit awi pibilikeun, kudak-kadék di kebon, keur meuncit sasatoan, nyacag daging jeung réa-réa deui
hal ieu luyu jeung ngaran-ngaran bedog nu aya pakaitna jeung pagawéan
Bedog gagaplok dipaké kudak-kadék di kebon, bedog pameuncitan dipaké meuncit sasatoan, bedog jonggol atawa bedog hambalan biasana dipké mesék kalapa kalawan misahkeun tapasna, bedog gula sabeulah dipaké pikeun ngabutik
Dina pungsi praktis, bedog téh henteu ngutamakeun wangun nu alus, tapi leuwih ngutamakeun kakuatan jeung seukeutna
Jaman baheula bedog miboga ajén karamat
Bedog boga ajén pikeun ngangkat harkat darajat nu nyimpenna, malah mah mibanda unsur lianna saperti mawa berkah salamet
Kiwari simbol karamat geus ngalaman parobahan, lantaran kiwari mah nu némbongkeun simbol kagagahan téh kayaning boga mobil, motor jrrd
Pungsi éstétis tina bedog salian dipaké pakakas, bisa ogé dijieun papaés di imah, dijieun barang koléksi
Tumali kana pungsi éstétis bedog, panday jeung maranggi nyumponan udagan éstétis
Wilah bedog di alus-alus, ukiran maranggi disaluyukeun jeung pungsina, atuh ragam hiasna beuki beunghar
Wanda pérah jeung sarangka beuki beunghar deuih, lian ti taliti dina detil
Ku cara kitu bedog sapuratina boga ajén nu luhung
Teu matak éra sanajan teu disebut karya seni ogé
Bedog geus jadi komoditi, barang nu dijieun objék jual beli, aya babasan nu unina panday mah tara boga bedog hartina sasarina ari tukang mah tara bogaeun barang jieunanana sabab lamun aya nu meuli sok dijual
Jangari nyaéta sesebutan pikeun situ di wewengkon Bobojong Kacamatan Mande, kabupatén Cianjur.Situ Jangari bisa kahontal ti Jakarta ngaliwatan jalan tol Jagorawi
Sabada gerbang tol Ciawi tuluy ka arah Puncak diteruskeun ka kota Cianjur, jarakna kira-kira 17 km ti kota Cianjur
Ieu situ téh mangrupa situ jieunan manusa anu masih kénéh bagian ti situ Cirata
Puseur Budidaya Lauk Darat
Salah sahiji lauk budidaya nu utama di ieu situ nyaéta lauk emas
salian ti lauk séjénna kayaning nila beureum, nila hideung, nilem, patin, bawal, jrrd
Lauk nu diingu di ieu situ boga kapunjulan ti lauk nu diingu di tempat lianna, iwal ti laukna gancang gedé, dagingna ogé teu bau leutak
Rata-rata produksi lauk di ieu situ bisa ngahontal 1.000 ton unggal bulanna
Hasil lauk ti ieu situ téh tuluy dikirim ka sababaraha kota di Indonesia, ogé pikeun minuhan kabutuhan lauk di Jawa Kulon
Produksi anu bisa sakitu gedéna téh alatan di ieu situ aya teu kurang ti 70.000 unit jaring apung
Di ieu situ aya hiji tradisi nu maneuh diayakeun unggal taunna anu disebut tradisi "Ngalokat Leuwi Jangari" jeung "Ngarak Burayak"
Dina ieu kagiatan téh diayakeun rupa-rupa pagelaran, helaran jeung atraksi kasenian has Cianjur, di antarana tari Pelung Manggung, tari Kuda Kosong, kendang penca, Cianjuran jrrd
Jarawat atawa ewateun (Basa Indonésia: "jerawat", Basa Acéh: "muën", Basa Banjar: "jariawat", , Basa Jawa: "kukul", ) nyaéta kondisi abnormal kulit lantaran gangguan leuwihna produksi kelenjar minyak (sebaceous gland)nu nyababkeun mepetna saluran folikel buuk jeung pori-pori kulit
Sakumaha anu geus ku urang uninga sadayana, yén jarawat téh muncul sanggeus hiji jelema asup kana mangsana balég
Jerawat ieu téh mimiti aya nalika umur 14-19 taun (pubertas)
Munculna jarawat dina umur sakitu téh mangrupa pénoména psikologis lantaran sékrési hormon-hormon kelenjar buntu jeung parobahan susunan hormon hiji jalma
Nalika balég, komposisi homon kacida sénsitipna
Nalika beuki saeutikna hormon "androgén" atawa hormon "éstrogén", kalenjar nu aya dina kulit bakal kapangaruhan
Hal ieu ngabalukarkeun kalenjar éta nambahan aktip jeung nambahan ogé minyak anu kaluar
Aya keur mimiti jarawat muncul
Dijerona loba komédoan
Nu mepetan kalenjar minyak jeung komédo bisa dikaluarkeun ku cara kulit disanghareupkeun di handap uap atawa sibeungeut ku cai haneut , tuluy kulit nu jarawatan diteken
Wayang wong priangan
Karajaan Dénmark (basa Dénmark: "Kongeriget Danmark") mangrupa nagara Nordik nu pangleutikna jeung pangkidulna
Nagara ieu aya di Skandinavia, Éropa Kalér, tapi euweuh dina samenanjung Skandinavia
Nagara ieu kaasup anggota Uni Éropa
Dénmark tepung wates jeung Laut Baltik jeung Laut Kalér
Wewengkonna kaasup hiji samenanjung di Jérman kalér nu ngaranna Jylland (Jutlandia), Kapuloan Fyn (Funen), Sjælland (Zéaland), Vendsyssel-Thy, Lolland, Falster, Bornholm, jeung ratusan pulo leutik, nu mindeng disebut kapuloan Dénmark
Saméméh Terusan Kiel dikali, jalan laut ka Laut Baltik ngan bisa liwat tilu "Selat Dénmark"
Nagara ieu ngagunakeun monarki konstitusional jeung sistem pamaréntahan parleménter
Dénmark boga hiji pamaréntah pusat jeung 98 munisipalitas minangka pamaréntah wewengkon
Dénmark geus jadi anggota Uni Éropa ti 1973, tapi nepi ka ayeuna masih kénéh teu gabung kana Eurozone
Dénmark mangrupa salha sahiji pawangun NATO jeung OECD
Dénmark ogé hiji anggota OSCE
Basa resmina, Basa Dénmark, sarumpun jeung Basa Swédia jeung Basa Norwégia, lantaran basa-basa éta miboga kakaitan sajarah jeung budaya nu kiat
82% ti populasi Dénmark jeung 90.3% séké Dénmark pangagem garéja Lutheran
Dina taun 2010, 548.000 urang (9.9% populasi Dénmark) mangrupa imigran atawa katurunanna
Mayoritasna (54%) asalna ti Skandinavia atawa bagian Éropa nu séjén, sésana asalna ti nagara-nagara di Asia jeung Afrika
Greenland jeung Kapuloan Faroe mangrupa wewengkon ti karajaan Dénmark, tapi aya kakawasaan politikna sorangan
Ti kaping 1 Januari 2007, dumasar kana "2007 Danish Municipal Reform", Dénmark ngarobah babagian wewengkon administrasina jadi 5 "region", ngaganti sistem 13 amt jeung ngagabung sababaraha munisipalitas leutik kana sababaraha munisipalitas nu leuwih gedé jadina jumlah nu tadina, 270, ngaleutik nepi ka ngan 98 munisipalitas
Asal kecap "Danmark", pakaitan antara séké Dane jeung Dénmark, jeung sajarah ngahijina Dénmark salaku karajaan masih kénéh dipaséakeun
Aya nu boga pamikiran, "Dan" asalna ti séké Dane atawa ti Dan, sang raja légéndaris ti séké Dane
Dua téori ieu ngarujuk ti kitab-kitab séké Dane di Skandinavia, Yunani, jeung Romawi (kawas Ptolomeus, Jordanes, jeung Santo Gregorius ti Tours), sarta literatur abad patengahan (kawas Adam ti Bremen, Beowulf, Widsith, jeung Poetic Edda)
Sababaraha kitab nyebutkeun "Dan" jeung "Dane" asalna ti kecap nu hartina "taneuh datar", atawa ti Basa Jérman "Tenne" hartina lantai pangirik, Basa Inggris "den" hartina guha, Sanskrit "dhánuṣ-" (धनुस्) hartina gurun
"-Mark" hartina wewengkon leuweung atawa wewengkon pawatesan, meureun lantaran wawatesan jeung leuweung di kidul Kaharyapatihan Schleswig, kawas -mark dina Finnmark, Telemark, jeung Dithmarschen
Sababaraha déskripsi awal ngeunaan asal kecap 'Denmark', ditepungan dina "Chronicon Lethrense"(abad ka-12), Sven Aggesen (ahir abad ka-12), Saxo Grammaticus (awal abad ka-13), jeung Balada Eric (patengahan abad ka-15)
"Chronicon Lethrense" nerangkeun yén wanci Kaisar Romawi, Augustus, ngalawan Dénmark di jaman Dawud
Dénmark waktos éta kawangun ti tujuh wewengkon Jutlandia, Fyn, Sjælland, Møn, Falster, Lolland, jeung Skåne nu dipingpin ku Raja Ypper ti Uppsala
Anjeunna kagungan tilu putra, Nori, Østen, jeung Dan
Dan dipilih pikeun mingpin Sjælland, Møn, Falster, jeung Lolland, nu kawanoh katelah wewengkon Videslev
Wanci urang Jutlandia ngalawan Kaisar Augustus, maranéhna ménta Dan sangkan ngabantuan maranéhna
Saenggeus meunang, Dan diistrénan jadi raja Jutlandia, Fyn, Videslev, jeung Skåne
Hiji déwan mutuskeun ngaranan nagri ngahiji ieu "Danmark" (Dania) ti jenengan raja anyar maranéhna, Dan
Saur sajarawan Jordanes "Dani" di "Asal bangsa Deed ti Goth" ti taun 551 kira-kira minangka taun awal disebutna urang Dénmark
Struktur tatahanan Danevirke diwangun dina sababaraha tahap ti abad ka-3 salajengna, jeung ukuran leutik usaha konstruksi éta dina 737 disumbangkeun sangkan ayana Raja Dénmark
Dumasar kana pamanggihan arkéologis di Dénmark, kalacak banda arkéologis dina Periode Antarglasial Eem ti 130.000-110.000 SM
Dénmark geus miboga populasi ti kira-kira 12.500 SM, jeung tatanén geus aya ti 3.900 SM
Jaman Perunggu Nordik (1.800-600 SM) di Dénmark ditandaan ku gundukan makam, nu ningggalan loba pamanggihan, kaasup "lur" (tarompét purba tampa liang) jeung "karéta tempur surya Trundholm"
Dina Zaman Beusi Pra-Romawi (500 SM - 1 M), populasi asli mimiti migrasi ka kidul, sanaos urang Dénmark kahiji datang antara Jaman Beusi Pra-Romawi jeung Jaman Beusi Gérmania di Jaman Beusi Romawi (1-400 M)
Propinsi Romawi miara jalur dagang jeung hubungan jeung séké-séké asli di Dénmark, dibuktian ku dipanggihna koin Romawi di Dénmark
Bukti pangaruh budaya Kelt nu kiat, kalacak ti périodeu ieu di Dénmark jeung raloba bagian Éropa Kalér-Kulon, jeung mangrupa bukti nu ngadukung kana pamanggihan katél Gundestrup
Populasi Dénmark kahiji datang ti beulah wétan Kapuloan Denmark (Sjælland) jeung Skåne
Maranéhna ngagunakeun basa Jérmanik Kalér kuna
Saur para sajarawan[saha
], saméméh maranéhna daratang, sabagian loba Jutlandia jeung kapuloan di kira-kirana dicicingan ku séké Jutlandia, katurunan populasi nu dikenal ti sumber-sumber sajarah kuna (sapertos Tacitus jeung Ptolemeus)
Sabagian loba urang Jutlandia dikenal salaku urang Angle jeung urang Sakson
Maranéhna teras diundang Inggris salaku prajurit bayaran ku Raja Britonia nu namina Vortigern jeung dibéré wewengkon tenggara ti Kent, nyaéta Pulo Wight, jeung nyaricing di ditu
Teras budaya maranéhna kaserep atawa leungit ku sabab invasi Angle jeung Saxon, nu ngawangun Anglo-Saxon
Populasi Jutlandia nu nyésa ngaasimilasi jeung séké Dane
Antara abad ka-8 nepi ka 10, bangsa Dénmark katelah minangka Viking
Sasarengan jeung urang Norwégia jeung Swédia, maranéhna ngajajah, balap, jeung ngadagang dina sakabéh bagian Éropa
Kahiji kalina panjajah Viking nepungan Islandia liwat kacilakaan dina abad ka-9, liwat jalur Kapuloan Faroe (Føroyar) jeung ahirna nepungan "vinland" (taneuh anggur) nu ayeuna kakenal salaku New Foundland
Dina sababaraha wanci, bangsa Viking ogé nalukan bagian Inggris, anu kakenal ngaranna Danelaw, Irlandia, jeung Perancis, méré ngaran ka bagian Normandia di Perancis
Kawas nu diécéskeun ku batu Jelling, bangsa Dénmark ngahiji jeung dikristenan kira-kira dina taun 965 ku Harald Bluetooth, raja Dénmark kadua nu diakuan
Dénmark Abad Tetengahan
Langkung jaman ieu, raja Dénmark ngawasaan Skåneland (Skåne, Halland, jeung Blekinge), Éstonia Dénmark, kawas kadipaten Schleswig jeung Holstein di Jérman kalér
Dina 1397, Dénmark asup kana Himpunan Kalmar kalawan Norwégia jeung Swédia-Finlandia
Mangrupa himpunan sababaraha nagara-nagara Skandinavia nu ngajaga perkawis nagri masing-masing, jeung lumangsung nepi ka Swédia ngagedur dina 1523
Réformasi Protéstan datang di Skandinavia dina période 1530-an, jeung mimilu ogé perang sadulur Konfrontasi Pangéran, Dénmark asup Lutheranisme dina taun 1536
Teras dina taun éta, Dénmark ngahiji jeung Norwégia ogé koloni-koloni maranéhna
Skåneland dipasihan ka Swédia dina Pajangjian Roskilde dina 1658 jeung kahijian Dénmark-Norwégia bubar kalawan Pajangjian Kiel dina taun 1814, wanci Norwégia asup kana kahijian nu anyar jeung Swédia, nu lumangsung nepi ka taun 1905
Dénmark ngajaga koloni di Islandia, Kapuloan Faroe (Foroyar) jeung Gronland
Misah ti koloni Nordik, Dénmark ngawasaan India Dénmark (Tranquebar di India) ti taun 1620 nepi ka taun 1869, Basisir Emas Dénmark (Ghana) ti 1658 nepi ka taun 1850, jeung Hindia Kulon Dénmark (Kapuloan Virgin Amérika Sarikat) ti 1671 nepi ka 1917
Gerakan liberal jeung nasional Dénmark lumangsung dina période 1830-an, jeung saenggeus Révolusi 1848 Éropa Dénmark jadi monarki konstitusional dina kaping 5 Juni 1849
Saenggeus Perang Schleswig Kadua (basa Dénmark: "Slesvig") dina taun 1864, Dénmark dipaksa pikeun masihan Schleswig-Holstein ka Prusia
Saenggeus kajadian ieu, Dénmark milih jadi nétral, akibatna Dénmark tetep nétral dina Perang Dunya I. Saenggeus éléhna Jérman, Versailles ngajukeun sangkan mulangkeun Schelswig-Holsteinnu waktos éta bagian ti Jérmanka Dénmark
Sieun ku iredentisme, Dénmark nolak mikirkeun balikna wewengkon éta jeung keukeuh kana plébisit nu kakait jeung balikna Schleswig
Kadua Plébisit Schleswig jadi nungturut dina kaping 10 Fébruari jeung 14 Maret
Dina kaping 10 Juli 1920, saenggeus plébisit jeung ditandatangananna ku raja dina 9 Juli di dokumén panghujuan deui, Schleswig Kalér (Sønderjylland) dibéré ka Dénmark
Dinten panghijian éta (Genforeningsdag) diélingan dina kaping 15 Juni tiap taun di Valdemarsdag
Sanajan nétral, Dénmark ditarajang ku Jérman (Operasi Weserübung), dina kaping 9 April 1940
Sanajan dibéré kakawasaan mandiri (nu réngsé dina taun 1943, lantaran gerakan lalawan nu muncak), Dénmark tetep dijajah ku cara militér dina PD II
Akibat simpati Dénmark ka Sakutu kacida kiat; 1.900 pulisi Dénmark ditahan Géstapo jeung kalawan kakawal dikirim pikeun diinternir di Buchenwald
Dina perang, Islandia mroklamasikeun kamerdékaan jeung dina taun 1948 Kapuloan Faroe mibanda kakawasaan dina nagri
Saenggeus perang, Dénmark jadi salah sahiji anggota pawangun Sarikat Bangsa-Bangsa jeung NATO jeung dina taun 1973, ngagabung ka Masarakat Ékonomi Éropa (nu engké jadi, Uni Éropa)
Dina taun 1979, Greenland mibanda kakawasaan dina nagri
Dénmark mangrupa monarki pangkolotna nu masih lumangsung di buana Éropa
Dina 1849, minangka monarki konstitusional kalawan diadopsina konstitusi nu anyar
Pamingpinna resmina mangrupa pupuhu nagara, lalaku nu sipatna sérémonial, ti kakawasaan éksekutif, nu dilaksanakeun ku raja atawa ratu, dilaksanakeun langkung kabinét menteri, jeung PM nu ngagunakeun prinsip "primus inter pares"
Kakawasaan législatif dipasihan ka monarki jeung parlemén Dénmark, diwanoh salaku "Folketing", nu diwangun ti (teu leuwih ti) 179 anggota
Kakawasaan yudisial aya dina pangadilan
Pamilu parlemén kedah dilaksanakeun minimal tiap 4 taun; nanging PM bisa maréntah sangkan dilaksanakeun leuwih awal
Upami Parlemén ngayakeun mosi teu percaya kana PM jadina pamaréntahan eureun
Dénmark ngagunakeun hak pilih universal dina sakabéh perkawis, awéwé dianggap sami jeung lalaki dumasar hukum Dénmark (nanging aranjeunna teu teu diwajibkeun ngalaksanakeun wajib militér)
Hukuman maot dihupus di Dénmark dina 1930
Diterapkeun singket saenggeus Perang Dunya II, ku raloba masarakat
46 urang dihukum maot ku sabab kajahatan perang, saenggeus hukuman mati teu diterapkeun dina sababaraha taun
Dina 1978 ahirna dihupus deui
Dumasar kana hukum Dénmark, éta téh ilégal ngékstradisi warga nagarana ka nagri di mana maranéhn bakal dihukum maot
Wawatesan Dénmark jeung Jérman nyaéta panjangna 68 km jeung dikurilingan 7.314 km garis basisir
Legana 43.094 km2
Ti taun 2000, Dénmark geus kahubung jeung Swédia kidul ku Rawayan Øresund
Titik pangkalérna di Dénmark nyaéta Skagen (basisir kalér Skaw) di 57° 45' 7" lintang kalér, pangkidulna nyaéta Gedser (bagian ti Falster kidul) 54° 33' 35" lintang kalér, pangkulonna nyaéta Blåvandshuk di 8° 4' 22" bujur kalér, jeung pangwétanna nyaéta Østerskær di 15° 11' 55" bujur wétan, nyaéta di kapuloan Ertholmene 18 km di wétan laut Bornholm
Jarak titik kulon ka wétan nyaéta 452 km, ti kalér ka kidul nyaéta 368 km
Dénmark kawangun ti samenanjung Jutlandia "(Jylland)" jeung 443 pulo nu boga ngaran (total 1.419 pulo nu legana leuwih ti 100 m²)
Ti sakabéhna, 367 aya populasina
Pulo panggedéna Sjælland "(Zealand)" jeung Funen "(Fyn)"
Pulo Bornholm aya di beulah wétan, di Laut Baltik
Raloba pulo garedé ieu kahubung jeung rawayan: Rawayab Øresund ngubungkeun Sjaelland jeung Swédia, Rawayan Sabuk Gedé ngubungkeun Funen jeung Sjælland, jeung Rawayan Sabuk Leutik ngubungkeun Jutlandia jeung Funen
Kapal féri atawa penerbangan leutik (penerbangan kalawan beurat maksimalna 12.500 pound) ngubungkeunnana ka pulo nu leuwih leutik
Nagara ieu datar kalawan saeutik élévasi, rarata 31 m di luhureun laut
Titik alam pangluhurna nyaéta Møllehøj (170,86 m)
Pasir nu séjén di kulon daya Århus nyaéta Yding Skovhøj (170.77 m) jeung Ejer Bavnehøj (170.35 m)
Aréal dina lautna nyaéta: Dénmark wétan (210 km2); Dénmark kulon (490 km2)
Garis basisir Dénmark nyaéta 7.314 km
euweuh patempatan di Dénmark nu jarakna ka basisir leuwih ti 52 km
Lega Dénmark teu bisa diétang ku sabab mindengna érosi laut jeung ditambihna material basisir jeung lantaran proyék réklamasi taneuh ku manusa pikeun ngirangan érosi
Di basisir kidul Jutlandia, pasangna nyaéta antara 1 jeung 2 m, jeung garis pasang gerak kaluar asup nepi ka 10 km
Fitogeografisna, Dénmark (kaasup Taneuh Héjo jeung Kapuloan Faroe) kaasup "Kingdom Boreal" jeung babagi jeung Artik, Éropa Atlantik, jeung propinsi-propinsi Éropa Tengah di wewengkon Circumboreal
Dumasar kana WWF, wewengkon Dénmark bisa dibagi dua ékorégional: leuweung campuran Atlantik jeung leuweung campuran Baltik
Kapuloan Faroe kaasup padang jukut boréal Kapuloan Faroe, samentara Taneuh Héjo miboga ékorégional tundra artik luhur Kalaallit Nunaat jeung tundra artik handap Kalaallit Nunaat
Usum tiis teu tiis pisan kalawan suhu rarata di bulan Januari jeung Fébruari 0 °C jeung usum panas nu tiis kalawan suhu rarata di bulan Agustus 15.7 °C
Raratana, Dénmark mibanda 121 dinten mrésipitasi per taun, raratana narima 712 mm per taun, usum gugur mangrupa usum pangbaseuhna jeung usum semi mangrupa usum pangsaatna
Lantaran Dénmark aya di beulah kalér, lamina siang jeung wengi variasi
Dina usum tiis, panonpoé mijil tabuh +09.00 jeung surup tabuh +16.00, ari dina usum panas panonpoé mijil tabuh +02.15 jeung surup tabuh +22.00
Dinten pangpondokna aya kira-kira deukeut Natal (basa Dénmark: "jul") biasana wengi Natal
Kecap "jól" (kecap banda jamak) nunjukkeun yén masarakat pra-Kristen ngarayakeun dinten pangpondokna eujeung loba parayaan
Upaya garéja Katolik pikeun ngagentos ngaranna kana "kristmesse" teu boga hasil
Parayaan hari pangpanjangna nyaéta "sankthansaften" (sareupna Santo Yohanes)
Républik Éstonia (basa Éstonia: Eesti Vabariik) mangrupa hiji nagara di Éropa Tengah
Wates darat nagara ieu nyaéta wates 339 km jeung Latvia di kidul jeung 229 km kalawan Rusia di wétan
Di kalér aya Teluk Finlandia jeung di kulon aya Laut Baltik
Nagara ieu minangka anggota Uni Éropa ti 1 Méi 2004
Éstonia mangrupa nagara démokrasi konstitusional kalawan hiji présidén nu dipilih ku parlemén unikameral
Pamiluna diayaan saban opat taun
Pamaréntah atawa badan éksekutifnya kawangun ti perdana menteri nu dinominasikeun présidén jeung 14 urang menteri
Pamaréntah éta kedah disatujuan ku parlemén saméméh diistrénan
Badan législatifnya nyaéta Riigikogu, hiji parlemén unikameral nu miboga 101 korsi
Anggotana dipilih ku rahayat pikeun période jabat opat taun
"Voting" liwat internét mimiti dilaksanakeun dina pamilu-pamilu lokal di Éstonia
Éstonia dibagi kana 15 "maakonnad" (tunggal - "maakond")
Vokal atawa swaara nyaéta sora basa nu di wangun ku hawa nu kaluar tina bayah sarta waktu ngaliwatan tikoro ngaliwatan teu menang hahalang
Dina ngawangun vokal aya tilu perkara anu mangaruhan ajén atawa kualitasna, nyaéta buleud-gépéngna wangun biwir, maju-mundurna létah, jeung luhur-handapna létah
Ari vokal dina basa Sunda jumlahna aya tujuh siki saperti dilambangkeun dina tabél ieu di handap
Téstostéron nyaéta hormon stéroid ti golongan androgén nu kapanggih di mamalia, réptil birds, jeung vertebrata lianna
Di mamalia, téstostéron utamana disékrési dina téstis jalu jeung ovarium bikang, sarta saeutik ti kelenjar adrénal
Ieu jat kaasup hormon séks utama pikeun jalu sarta kaasup stéroid anabolik
Pikeun lalaki, téstostéron téh minangka konci pikeun kamekaran jaringan réproduksi lalaki, kayaning téstis jeung prostat, sarta ngadorong ciri-ciri séksual sekundér sarupaning otot anu onjoy, massa tulang, jeung tumuwuhna bulu awak
Lian ti éta, téstostéron ogé ésénsial pikeun kawaluyaan awak jeung nyegah ostéoporosis
Rata-rata, awak lalaki anu geus sawawa ngahasilkeun téstostéron sapuluh tikelna awak awéwé, tapi awéwé leuwih sénsitip ka ieu hormon
Téstostéron dihasilkeun ku ampir sakabéh vertebrata
Lauk ngahasilkeun bentuk anu rada béda anu disebut 11-ketotéstostéron, anapon serangga ngahasilkeun ékdison
Nangka mangrupa pepelakan anu asal mulana ti India sarta sumebar ka wewengkon tropis kaasup Indonésia
Di Indonésia tangkal ieu mibanda sababaraha ngaran di antarana nongko/nangka (Jawa, Gorontalo), langge (Gorontalo), anane (Ambon), lumasa/malasa (Lampung), nanal atawa krour (Irian Jaya), nangka (sunda)
Sedengkeun basa deungeuna nyaéta: jacfruit, jack (Inggris), nangka (Malaysia), kapiak (Papua Nugini), liangka (Filipina), peignai (Myanmar), khnaor (Kamboja), miiz hnang (laos), khanun (Thailand), mit (Vietnam)
Aya rupa-rupa jenis nangka di Indonésia, nyaéta leuwih ti 30 kultivar
Sedengkeun di pulo Jawa aya leuwih ti 20 kultivar
Ku kitu na nangka dikelompokein jadi sababaraha macem, di antarana : 1
Nangka gedé : luhurna kira-kira 20–30 m; diaméter batang kira-kira 80 cm sarta umur mimiti buahan kira-kira 5-10 bulan
Nangka leutik : luhurna kira-kira 6–9 m; diaméter batang kira-kira 15–25 cm sarta umur mimiti buahan kira-kira 18-24 bulan
Nangka bubur: disebut ogé khanun lamoud (thailand), vela (Srilangka) atawa koozha chakka (India kidul); buahna ipis, beyé rada berserat sarta lembék, beraroma teuas gampang ucul ti buah, rasana asam amis, sarta kaangseu seungit seukeut
Nangka salak: disebut ogé nangka sanggal/celeng (Malaysia), khanun nang (Thailand), varaka (Srilangka), atawa koozha pusham (India kidul), buahna kandel, teuas, rada garing, amis rada pait, sarta teu seungit pisan/aromana kurang teuas
Nangka cempedak: buahna ipis, liat sarta seungit pisan
Ti sakabéh rupa nangka di luhur anu loba dipelak di Indonésia nyaéta: nangka bilulang atawa nangka celeng, nangka cempedak, nangka dulang, nangka kandel, nangka kunir, nangka beureum, nangka salak, nangka mini, jeung nangka misin
Sawatara mangpaat nangka di antarana: 1
Ngaronjatkeun kaséhatan saluran pencernaan Buah nangka bisa mulihkeun nyeri lambung sarta serat nangka bisa ngalancarkeun miceun
Ku kituna, nangka bisa nyegah timbulna kanker peujit
Nguatkeun sistem imun Buah nangka ngandung vitamin C anu miboga fungsi minangka antioksidan pikeun nyegah flu sarta infeksi
Nyegah panyakit kanker Buah nangka ngandung fitonutrien kawas lignan, isoflavon, sarta saponin anu bisa nyegah timbulna panyakit kanker
Nurunkeun tekanan darah Buah nangka ngandung potassium (kalium) anu penting pikeun ngajaga kasaimbangan cairan awak sarta eletrolit
Ku kituna, bisa méré mangpaat positif pikeun pangaturan tekanan darah, bisa ngurangan resiko serangan jantung jeung stroke
Pikeun indra panempo Kandungan vitamin A dina buah nangka baris ngajaga kaséhatan panon
Sajaba ti éta, vitamin ieu ogé penting pikeun ngajaga kaséhatan kulit sarta membran mukosa (contona dina irung) sarta ngaronjatkeun fungsi sistem imun
Panambah énérgi Buah nangka bisa jadi panambah énérgi alatan ayana kandungan gula kawas fruktosa jeung sukrosa
Buahna anu hipu, amis, sarta lemes bisa mulihkeun énérgi
Kolek Cau Nangka Bahan: Cara nyieun: Gudeg Nangka Bahan: Cara Nyieun:
"fertilizer") téh nyaéta barang anu umumna sok dipaké ku patani pikeun tatanen pikeun ngagemburkeun taneuh
Di kahirupan sapopoé gemuk téh kacida pentingna pikeun tutuwuhan, hal ieu disababkeun gemuk mangrupa komponen paling penting dina prosés tuwuhna hiji tutuwuhan
Dina gemuk loba unsur anu aya boh éta anu miboga unsur hara atawa anu teu ngandung unsur hara
gemuk organik nyaéta gemuk anu sumber bahanna tina sarupaning urut tutuwuhan jeung anu bahanna ali ti alam
Cameuh nyaéta kaayaan biwir handap sungut leuwih hareup batan biwir luhur
Sawatara mah sok dituturkeun ku kaayaan gado nu nyodor ka hareup teuing, sangkan biwir handap ogé milu nyodor béh hareup, sabangsa ngohngor, ngan ari ngohngor mah biwir béh luhur
Di jelema cameuh, lamun sungut dibalemkeun biwir luhur aya di tukangeun biwir handap
Kecap cameuh dilarapkeun kana biwir handap nu rada nyodor ngaliwatan biwir luhur
téh pangarang sajak Sunda, ngaran lengkepna mah Maman Surachman Radéa, dibabarkeun di Garut dina tanggal 13 Séptémber 1936
Waktu asup ka SMP mimiti sok tulas-tulis,kayaning dangding, carpon jeung dongeng, babakuna mah ngeusian rohangan pikeun barudak dina majalah-majalah atawa surat kabar basa Sunda jeung basa Indonésia.. Ti taun 1954 ngahususkeun manéh nulis sarta nungtik lapangan puisi, nyaéta waktu jadi siswa SMA bagian sastra di Bandung
Sajak-sajak Sundana dimuat dina sawatara majalah saperti: Sunda, Warga, Candra, Kiwari ,Mangle,Majalah Sunda,jeung surat kabar Sipatahunan
Mimiti nulis keur di SMP kénéh dimuat dina Sipatahunan, Sunda, Panghegar, ari sajak-sajakna dina basa Indonésia, dimuat dina majalah "Kisah", "Gelanggang/Siasat", "Indonesia", "Genta/ Merdeka", jeung Budaya Jaya.. Sajak-sajakna anu dina basa Sunda dipilih jeung dimuatkeun dina Kanjut Kundang: prosa jeung puisi Sunda sabada Perang, beunang nyusun Ajip Rosidi jeung Rusman Sutiasumarga
Lian ti éta ogé dipilih jeung dimuat dina "Puisi Sunda Moderen: Antologi dalam Dua Bahasa", beunang Adun Syubarsya
Dina taun 2007, Ajip Rosidi milih jeung ngumpulkeun sajak-sajakna anu tuluy dimuat dina buku Sajak Sunda.. Sajak-sajakna dina basa Sunda diterbitkeun mangrupa buku kumpulan sajak Surat Kayas (1967) jeung Basisir Langit (1976)
Ari puisi-puisi Indonésiana mah diterbitkeun jadi buku kumpulan puisi "Di Balik Matahari" (1974)
Ngaran Surachman R.M
ge kacatet dina "Ensiklopedi Sastra Indonesia", minangka salah saurang sastrawan atawa pangarang puisi Indonésia
A. Anu dimuat dina Kanjut Kundang: Prosa jeung Puisi Sunda Sabada Perang (1967) B. Anu dimuat dina Puisi Sunda Moderen: Antologi Dua Bahasa (1966) C. Anu dimuat dina Sajak Sunda (2007) D. Anu dimuat dina majalah jeung surat kabar, saméméh dibukukeun (sawareh nu kadata) Conto Sajak Petingan
Sajak-sajak Surachman RM kawilang réa pisan, tapi tina sajumlahing sajak nu geus kapaluruh jeung dikumpulkeun dina buku kumpulan sajak atawa antolohi, aya 2 sajak anu kaitung kawentar turta remen dipaké bahan ajar dina pangajaran basa Sunda
Lian ti kitu, ieu sajak téh ogé remen dipaké bahan dina pasanggiri maca sajak pikeun siswa
Ieu di handap kapidangkeun 2 sajak nu dimaksud: DI HIJI LEUWEUNG GELEDEGAN "Aya tulang nyangsang na dahan,deudeuh" "Sesa raga arucutan" "Langlayangan teu kapuluk teu karucu" "Di hiji leuweung geledegan" "Tangkorekna diranggeum areuy, deudeuh" "Topi waja bangkarak tadah cihujan" "Bedil, sekin, ngarumpuyuk lumpuh" "Di hijileuweung geledegan" "Disasarap heumeus beueus, deudeuh" "Dirurub hujan kalakay" "Pangkatna, tanda-tandana, mo kapapay" "Di hiji leuweung geledegan" "Moal aya nu nyalawatan"
leuweung geledegan" "Moal aya nu nyalawatan" "Emh nunggelis ngan nagara nu miboga" "Teu panutan tan kadang kulawarga" "Di hiji leuweung geledegan" "Ka mana pasukan tambur" "Ilaharna jajap ka basisir kubur" "Teu muni rampak tembak kahormatan" "Di hiji leuweung geledegan" "Jeung lahanna di Taman Makam Pahlawan, deudeuh" "Aya nu ngali nu ngandih" "Beh ngaranna dina daftar kapanggih" "Diembohan catetan: ilang raratan"
BANDERA HIDEUNG SATENGAH TIHANG "Tah nya harita, waktu Papayung Agung" "Disaur ka alam padang poe panjang" "Manéhna, seuweu Adam nu teu kakocap ngaranna" "Melesat ngiring manjing uwung-uwung" "Sampiung ninggalkeun kurung" "Nyampay di sisi kota bangkarakna nu ngararas" "Di tutugan pasir pameuleuman hampas" "Di lelewek nu hapeuk pangsareukseukna" "Di mana srangenge nece kana pucuk rambutan" "Wahon nu miceun kotoran anjog saperti biasa" "Ki Pasaran Kotapraja
anjog saperti biasa" "Ki Pasaran Kotapraja dak dumadak tutunggulan" "Jajantungna ngadulag teuing ku rosa" "Gancangna bugang teu puguh sayangna" "Dihaturkeun ka anu hakna narima" "Nya éta hiji Jawatan Nagara" "Sab keurna kumelendang Si Jenat duka nu saha" "Da tetela tenda jagat poe eta" "Beurat ku indung mendung, hiji deui" "Layon dipulangkeun kana palawangan bumi" "Tanpa upacara resmi" "Bari eueuleugeugan neureuyan cimata" "Make aya kénéh
eueuleugeugan neureuyan cimata" "Make aya kénéh manusa" "Niiran salawat minangka" "Rampena" "Sarta kalawan teu uar-uar" "Heug bandera hideung salambar" "Dina jeroeun igana dipasang" "Satengah tihang"
Cangkudu atawa "Morinda Citrifolia" nyaéta ngaran tangkal perdu, buahna hampir sakeupeuleun leungeun, loba benjolan saperti kudis
Cangkudu kaasup jenis kopi-kopian
Cangkudu bisa hirup di dataran landeuh/rendah nepi ka dina palebah 1500 méter tina beungeut cai laut
Tutuwuhan ieu miboga batang henteu badag teuing kira-kira luhur tangkal 3–8 m. Daunna nyusun pahareup-hareup, panjang daun 20–40 cm sarta lébarna 7–15 cm
Biasana di sisi pager atawa di juru tepas di padésaan
Tumbuh sorangan, lain dipelak ku jelema
Numutkeun para ahli, si "Noni" téh salian ti bisa mantuan nganormalkeun darah tinggi, bisa ogé keur nyageurkeun "kencing manis" ("Diabetes Mellitus"), nyegah jadina sél kanker, ngalancarkeun "pencernaan", jrrd
Sacara tradisional, sakumna bagian tangkal cangkudu bisa dimangpaatkeun keur ubar
Akarna pikeun ngubaran kejang-kejang sarta tetanus, nganormalkeun "tekanan darah", ubar harééng, sarta tonikum
Kulit batang dipaké keur ubar malaria, tonikum, antiseptik dina tatu, atawa ngempéskeun anu bareuh kulit
Daunna dipaké minangka ubar disentri, kejang usus, lieur, utah-utah, sarta muriang
Jaman baheula daun, akar, sarta batang cangkudu memang leuwih loba dimangpaatkeun
Tapi ahir-ahir ieu buahna nu leuwih loba dimangpaatkeun keur ubar
Contona pikeun nungkulan hipertensi, buah cangkudu nu asak dicokot caina, dicampur madu, saterusna diinum unggal isuk-isuk saméméh mumuluk
Pikeun nungkulan panyakit konéng, dua buah cangkudu dicokot caina, dicampur gula batu, saterusna diinum (dipigawé saminggu dua kali nepi ka cageur)
Pikeun batuk sarta ateul di tikoro, buah cangkudu nu asak didahar babarengan ku uyah
Tina hasil panalungtikan, buah cangkudu téh ngandung leuwih ti 60 zat anu mangpaat keur kasehatan urang
Buah sarta daun cangkudu mangrupa bahan pangan nu miboga kandungan gizi lengkep
Sajaba sagala rupa vitamin, protein, sarta mineral, cangkudu ogé ngandung xeronine nu mangpaatna pikeun ngoméan sél-sél anu ruksak dina awak, damnachantal nu mangrupa zat anu bisa nyegah jadina tumor, proxeronine, steroid alami, alizarin, lysin, sodium, asam kaprat, asam kaprilat, asam kaproat, arginine, antraquinone, trace elements, fenilalanin, selenium, magnesium, metil asetil ester, senyawa moridon, senyawa soranjidiol, jeung réa deui
Di antara zat-zat gizi, kasebut aya zat antibakteri anu bisa maéhan "Pseudomonas aeruginosa, Protens morganii, Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Escherichia coli" (cukang lantaran diare), "Salmonella montivideo, S. scotmuelleri, S. typhii" (cukang lantaran tifus), "Shigella dysenteriae, S. flexnerii, S. pradysenteriae", sarta "Staphylococcus aureus"
Senyawa scopoletin anu loba aya dina cangkudu sajaba boga sipat antibakteri, antiradang sarta antialergi, ngaronjatkeun sistem kekebalan awak (imunomodulator), ogé bisa ngaronjatkeun fungsi kelenjar tiroid sarta kelenjar timus
Kadua kelenjar ieu miboga fungsi ngalawan infeksi sarta ngajaga kekebalan awak
Turunna fungsi kelenjar ieu bisa nyieun awak gampang katerap panyakit
Pamakéan cangkudu pikeun pengobatan kanker ahir-ahir ieu beuki populér kalayan beuki lobana panalungtikan ngeunaan mangpaat mengkudu pikeun kanker
Hasil Panalungtikan Ahli
Tim panalungtikan Universitas Hawaii anu dipingpin Annie Hirazumi manggihan yén jus cangkudu ngaronjatkeun gawé sistem kekebalan awak (utamana sél makrofag sarta limfosit) beurit bodas anu diinduksi jeung sél kanker paru Lewis bisa tahan hirup 50 poé leuwih
Padahal beurit anu henteu dibéré cangkudu ngan sanggup tahan hirup antara 9-12 poé waé
Annie ogé nalungtik yén jus cangkudu méré mangpaat pikeun nungkulan sarcoma
Tim panalungtikan Universitas Negeri Lousiana, AS, anu dipingpin ku Conrad A. Hornick, Ph.D manggihan yén jus cangkudu dina kadar 10% bisa ngeureunkeun pembentukan pembuluh darah (anti angiogenesis) dina sél kanker payudara sarta ngarusak pembuluh darah kanker anu geus aya, ku kituna sél-sél kanker jadi paéh
Maria Gabriela Manuele saparakanca ngabuktikeun yén scopoletin bisa ngaktifkeun limfosit sakaligus maéhan sél kanker limfoma
Ngolah Cangkudu Pikeun Ubar
2 buah cangkudu dipiceun sikina, parud; hiji bonténg, parud sarta peureut
Campurkeun cai bonténg ka ramuan cangkudu, béré gula aren sarta 2 gelas cai panas, saring
Diinum 3 kali sapoé
Ubar Ngalancarkeun Kahampangan
2 buah cangkudu asak dikumbah, parud, béré sa sdm garam, peureut ku kaén
Pikeun diinum 3 kali sapoé
2 buah cangkudu asak dikumbah, parud, peureut, béré gula batu sarta saeutik cai perasan cai jeruk nipis
Inum 3 kali sapoé
Sawatara daun cangkudu dikumbah, kulub nepi ka asak
Dahar minangka lalap
Sunda:ᮊᮤᮓᮥᮜ᮪) nyaéta salah sahiji arah dina kompas, patukangtonggong jeung arah kalér.Ieu arah téh beulah katuhu arah wétan (panon poé mucunghul)
Lamun urang nyanghareup ka kalér hartina urang nonggong ka kidul
Sawér; "Tempias" nurutkeun R. Satjadibrata nyaéta (1) Cai asup ka imah lantaran kaanginan ti luar; kasawéran hartina kabaseuhan ku sawér; panyawéran hartina tempat muragna cai hujan tina suhunan, sok disebut ogé taweuran
(2) Nyawér, ngawuran (pangantén jst) ku béas dicampur duit jeung tékték katut konéng temen beunang ngeureutan, dibarengan ku kawih piwulang sepuh; biasana nu disawér nyaéta pangantén nu kakara datang ti masigit rék asup ka imah
Sawér nurutkeun Danadibrata nyaéta cihujan nu kaasupkeun ka tempat nu aya di handapeunana, lantaran katebak ku angin, upamana cai nu ragrag tina curugan kana taweuran, kenténg hateup nu teu rékép masangna nepi ka clakna cihujan muncrat kana sela-sela kenténg
Kasawéran hartina keuna ku sawér, paribasa: kasawéran hartina milu kacéprétan milik, kabawa meunang bagja atawa meunang milik; panyawéran hartina lolongkrang di luar imah antara bilik luar jeung curugan, sok disebut ogé taweuran; disawér hartina pangantén nu kakara anggeus dirahpalan, diawuran ku béas dicampur duit récéh jeung rupa-rupa bahan nu jadi lambang pikeun hirup pangantén anyar; bari dilaguan ku lagu nyawér piwulang sepuh, supaya pangantén