izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Kelir endog téh dipangaruhan ku paktor genetik, sigana mah ti indungna wungkul, antukna sigana mah gén pigméntasi endog ieu aya dina kromosom W (manuk bikang WZ, sedengkeun jalu ZZ)
Endog téh diteundeunna dina sayang, nu bahanna bisa mangrupa naon waé, kayaning jujukutan/régang leutik nu geus garing, taneuh, jsb
nu bentukna (dibentuk) kewung pikeun nyileungleum
Géoglif Nazka nujul ka géoglif raksasa nu aya di tegalan Nazka, pasir datar nu manjang ti kota Nazka nepi ka Palpa nu jauhna 53 mil, di Pampas de Jumana, Péru
Ieu géoglif dijieun ku kabudayaan Nazka antara 200 SM jeung 600 M. Di tempat éta aya ratusan gambar, ti mimiti garis basajan nepi ka gambar kolibri, lancah, monyét, jeung kadal
ku sabab ukuranana raksasa, bungkeuleukan gambar-gambar ieu ukur bisa ditempo ti udara
ku sabab kitu, nepi ka kiwari masih dipadungdengkeun ngeunaan kamampuh jeung motivasi urang Nazka nyieun ieu karya
Anu munggaran nyebut-nyebut sababaraha karya Nazka téh Pedro de Cieza de León taun 1547
Manéhna medar sababaraha glif nu digambar dina gawir sahingga bisa katempo ti darat
Dina mangsa modéren, ieu karya mimiti kanyahoan nalika ayana kapal udara nu hiber luhureun tegalan Péru taun 1920-an
Taun 1927, Toribio Mejia Xespe, dokter sakaligus ahli antropologi Péru mimiti kataji pikeun sacara ilmiah nalungtik nu ku manéhna sorangan disebut "artéfak agung upacara Ingka"
Survéy sistimatik jeung ilmiah ngeunaan glif Nazka mitambeyan dijalankeun taun 1930-an, dipingpin ku Paul Kosok jeung Maria Reiche
Reiche lajeng mingpin ieu panalungtikan ti taun 1946 nepi ka pupusna taun 1998
Hasil tarékahna nyaéta ku dijadikeunana ieu situs salaku Situs Warisan Dunya UNESCO taun 1995
Ti harita, panalungtikan ngagunakeun poto udara jeung satelit beuki giat
Hasilna, Cahuachi, hiji kota Nazka, kapanggih di sabudeureun sisi pasirna
Ieu kota diwangun kira 2.000 taun ka tukang, tapi lajeng ditinggalkeun 500 taun salajengna
Areng nyaéta résidu hideung nu eusina karbon teu murni nu dihasilkeun ku jalan ngaleungitkeun cai jeung komponén volatil tina sato atawa tutuwuhan, utamana ku jalan manaskeun kai bari dikekeb (tanpa oksigén, sabab lamun loba oksigén mah bahanna bakal kaduruk nepi ka jadi lebu)
Areng gula, tulang (nu loba ngandung kalsium fosfat), jeung nu séjénna ogé bisa dijieun ku cara nu sarua
Areng kai téh geus dijieun ku manusa ti jaman baheula, nu sacara umum mah ku cara nungkup kai anu beunang meulahan ku taneuh liat baseuh
Lajeng, sabudeureun éta gundukan téh diduruk, sahingga ngahasilkeun kira 60% (v/v) atawa 25% (w/w) areng
Karbon aktip atawa karbon aktif nyaéta jenis karbon anu geus diolah husus boga struktur pori badag sarta aréa permukaan badag
Struktur ieu masihan karbon diaktipkeun kamampuan pikeun nyerep sareng ngabeungkeut rupa-rupa bahan kimia, gas sareng partikel anu aya di lingkungan sakurilingna
Prosés nyieun karbon aktif ngalibatkeun aktivasina bahan karbon dasar, kayaning babakan, areng batok kalapa, batubara, atawa bahan organik lianna
Aya dua jenis karbon aktif anu biasa dipaké nyaéta karbon aktif granular jeung karbon aktif bubuk
Karbon diaktipkeun granular gaduh séréal anu langkung ageung sareng biasa dianggo dina sababaraha sistem filtrasi cai sareng gas
Samentara éta, bubuk karbon diaktipkeun dipaké dina aplikasi anu merlukeun aréa permukaan luhur, kayaning dina pengobatan karacunan atawa indigestion
Salah sahiji kaunggulan karbon aktif nyaéta kamampuhna pikeun nyerep rupa-rupa polutan
Nalika cair atawa gas ngaliwatan karbon diaktipkeun, molekul polutan ngagantelkeun kana beungeut karbon ngaliwatan interaksi kimiawi
Prosés ieu disebut adsorpsi, sarta hasilna mangrupa cair atawa gas anu jelas tur bebas tina loba rereged
Mangpaat karbon diaktipkeun pisan rupa-rupa, ti aplikasi industri pikeun kaséhatan sarta lingkungan
Dina industri, karbon diaktipkeun dianggo pikeun ngamurnikeun cai, ngaleungitkeun bau sareng warna, sareng pikeun pamulihan logam berharga tina runtah
Dina widang médis, karbon diaktipkeun kadang dipaké salaku pengobatan karacunan pangan atawa overdosis ubar, alatan kamampuhna pikeun nyerep racun dina saluran pencernaan
Sajaba ti éta, karbon diaktipkeun ogé dipaké dina masker hansip lebu ngajaga engapan tina partikel ngabahayakeun
Untuk industri, biasana dibutuhkeun MSDS karbon aktif
Bogor (resmina: Kota Bogor, baheula: Buitenzorg) nyaéta hiji kota di Propinsi Jawa Kulon di Indonésia
Kota ieu dilingkung ku kabupatén anu ngaranna sarua, Kabupatén Bogor
Kota Bogor lokasina kira-kira 60 kilométer kiduleun ibu kota Indonésia, Jakarta
Bogor kawéntar minangka kota anu penting dina kagiatan ékonomi, élmu pangaweruh, budaya, jeung pariwisata
Dina jaman patengahan, Bogor mangrupa ibu kota Karajaan Sunda kalawan ngaran "Pakuan"
Dina jaman panjajahan Walanda, Bogor nelah minangka "Buitenzorg" nu mangrupa padumukan pelesiran Gubernur Jéndral Hindia Walanda
Bogor mangrupa puseur administratif Hindia Walanda nalika dikawasaan ku Britania Raya dina awal abad ka-19
Legana 118,5 km², jeung jumlah pangeusina 950.334 jiwa (2010)
Bogor kasohor ku landihan minangka "kota hujan", sabab curah hujan di Bogor mémang kacida gedéna
Kota Bogor kawengku ku 6 kacamatan, nu dibagi deui jadi 31 kalurahan jeung 37 désa
Poé jadi Kabupatén Bogor jeung Kota Bogor dirayakeun unggal 3 Juni, sabab kaping 3 Juni 1482 mangrupa poé pangistrénan minangka Raja Karajaan Sunda Pajajaran
Dina taun 1746, dumasar piwarang Gubernur Jéndral Gustaaf Willem van Imhoff, Istana Bogor, hiji pamukiman Walanda, jeung 9 pamukiman pribumi digabung kana hiji wewengkon administratif nu ngaranna Buitenzorg (basa Walanda pikeun "di luareun kapadulian" maksudna "tanpa hawatos")
Kira-kira dina waktos nu sarua, aya cutatan ngaran "Bogor" minangka ngaran wewengkon ieu anu disebutkeun dina laporan pamaréntahan ti 7 April 1752
Saterasna, ngaran éta dipaké minangka ngaran lian ti Buitenzorg
Kecap "bogor" dipercaya asalna ti kecap basa Jawa "bogor" anu hartina kawung ("Arenga pinnata")
Dina basa Sunda, kecap "bogor" hartina tangkal kawung nu enggeus teu leungeunan jeung carulukan deui
Kamungkinan lian asalna ngaran "Bogor" nyaéta kasalahan pangéjahan "Buitenzorg" ku masarakat lokal
Cutatan anu pangawalna ngeunaan kaayaan Bogor aya ti abad ka-5 Maséhi dina jaman Karajaan Tarumanagara, anu mangrupa salah sahiji nagara awal di wewengkon Indonésia modéren
Sanggeus sababaraha kali éléh ku tatanggana Karajaan Sriwijaya, Tarumanagara robah jadi Karajaan Sunda, sarta teras dina taun 669, ibu kota Sunda diwangun di antara Walungan Ciliwung jeung Cisadane
Ngaran ibu kotana nyaéta Pakuan Pajajaran, anu dina basa Sunda Kuna hartina téh "tempat di antara dua [walungan] sajajar", anu ahirna jadi awal ti Bogor ayeuna
Dina sababaraha abad salajengna, Pakuan Pajajaran jadi salah sahiji ti kota anu panggedéna di Indonésai jaman patengahan, kalawan jumlah pangeusi nepi ka 48.000 jiwa
Ngaran "Pajajaran" teras dipaké pikeun ngaran karajaan, sarta ibu kotana maké ngaran "Pakuan"
Carita ti jaman éta dicutat dina basa Sangsakerta nu dipaké dina kagiatan kanagaraan jeung kaagamaan, ditulis ngagunakeun aksara Palawa, dina batu prasasti
Prasasti anu dipanggih di Bogor jeung sakurilingna boga wangun jeung gaya panulisan anu béda jeung prasasti ti Indonésia lianna
Dina abad ka-9 nepi ka abad-15, ibu kota Pajajaran dipindahkeun ti Pakuan ka kota-kota lian di Pajajaran, tapi ahirna dibalikkeun deui ka Pakuan ku Prabu Siliwangi (Sri Baduga Maharaja) dina 3 Juni 1482 – dinten pangistrénan anjeunna
Saprak 1973, kaping éta digunakeun minangka poé jadi resmi Kota jeung Kabupatén Bogor
Dina taun 1579, Pakuan méh ancur sarta dikawasaan ku pasukan Kasultanan Banten, nutup carita ayana Nagara Sunda
Pakuan teras dikosongkeun jeung heunteu dieusian pikeun sababaraha dékade salajengna
Dina saparo kadua abad ka-17, wewengkon Pakuan jeung raloba wewengkon di Jawa Kulon, anu resmina aya dina Kasultanan Banten, saeutik-saeutik dipindahkeun ka kakawasaan Sarikat Dagang Hindia Wétan Walanda (, VOC)
Pamindahan kakawasaan ieu sacara resmi ditandaan ku hiji pasataujuan dina 17 April 1684 antawis Putra Makuta Kasultanan Banten jeung VOC
Pamukiman kolonial anu kahiji di Pakuan nyaéta kémahna Létnan Tanuwijaya, urang Sunda anu pagawé VOC anu dikintun taun 1687 pikeun ngawangun wewengkon Pakuan
Kémah éta diruksak ku ngabeledugna Gunung Salak dina 4–5 Januari 1699
Tapi, leuweung anu kadurukna nyababkeun raloba wewengkon kabuka anu bisa dipaké pikeun rancangan diwangunna sawah jeung kebon kopi
Sababaraha pamukiman tatanén teras diwangun di Pakuan, anu panggedéna ngaranna Kampung Baru
Dina taun 1701, pamukiman-pamukiman éta digabung jadi hiji wewengkon administratif
Tanuwijaya dipilih minangka kuwuna, ku kituna anjeunna dianggep minangka panaratas Kabupatén Bogor kiwari
Wewengkon administratif éta saterasna dimekarkeun dina hiji misi ti Walanda taun 1703 nu dipingpin ku Abraham van Riebeeck (Inspéktur Jéndral VOC, putrana Jan van Riebeeck nu ngawangun Cape Town; jagana anjeunna janten Gubernur Hindia Walanda)
Ékspedisi van Riebeeck nalungtik kana paninggalan sajarah ti Pakuan, manggih sarta ngidéntifikasi loba artefak arkéologi, saperti prasasti
Diwangun ogé sababaraha wangunan pikeun pagawé VOC
Wewengkon ieu jadi perhatosan Walanda ku posisi géografisna sarta kaayaan iklimna, anu leuwih raoseun ti Batavia nu keur éta mangrupa puseur administratif Hindia Walanda
Buitenzorg tumuwuh gancangna dina ahir abad ka-18 nepi ka awal abad ka-19
Tumuwuhna Bogor sabagian ogé disababkeun ku pangawasaa saheulaan Hindia Walanda ku Britania Raya dina taun 1811–1815
Britania ngeusian Jawa jeung Kapuloan Sunda lianna sangkan ngaheulaan pangawasan ku Perancis nu jagana ngawasaan Walanda
Pupuhu administrasi nu Britania, Stamford Raffles, mindahkeun puseur administrasi ti Batavia ka Buitenzorg sarta ngalaksanakeun téhnik pamaréntahan nu leuwih éfisién
Kakawasan Karajaan Walanda
Sanggeus Buitenzorg dibalikkeun deui ka Walanda, Karajaan Walanda enggeus nyekel kadali Hindia Walanda ti VOC
Istana Buitenzorg dipulihkeun deui minangka padumukan pelesiran Gubernur Jéndral
Hiji kebon raya diwangun di deukeutna istana dina taun 1817, nu mangrupa kebon raya anu panggedéna sadunya dina abad ka-19
Dina 10 Oktober 1834, Buitenzorg diruksak ku ngabituna Gunung Salak anu disababkeun ku hiji lini
Ku lantaran tingkat aktivitas séismologi wewengkon Buitenzorg, istana jeung wangunan administrasi nu diwangun dina taun 1840–1850 diwangun leuwih pondok tapi leuwih kiat ti batan anu diwangun saméméh ngabituna Gunung Salak.. Kawijakan Gubernur taun 1845 nerangkeun pamukiman urang Éropa, Cina, jeung Arab di Buitenzorg nu kapisah
Dina taun 1904, Buitenzorg sacara resmi jadi puseur administratif Hindia Walanda
Tapi, kagiatan pamaréntahan utamina tetep aya di Batavia, nu miboga kalobaanana kantor administrasi jeung kantor utama gubernur
Status ieu dihupus ku parobahan dina taun 1924, anu ngabagi Hindia Walanda ka sababaraha propinsi, di mana Buitenzorg minangka puseurna Propinsi Jawa Kulon
Nalika Perang Dunya II, Hindia Walanda dikawasaan ku Jepang, mimiti 6 Maret 1942 nepi ka Agustus 1945
Minangka bagian ti usaha Jepang pikeun pamikiran nasionalisme (anti-Walanda) dina masarakat kota, Buitenzorg diganti ngaranna ka nu basa Indonésiana, Bogor
Dina 17 Agustus 1945, proklamasi kamerdikaan Indonésia dilaksanakeun, mawa Bogor jeung wewengkon Hindia Walanda lianna kaluar ti kakawasaan Jepang jeung Walanda
Dina Pébruari 1948, Bogor diasupkeun ka Nagara Jawa Kulon, anu diganti ngaranna dina April 1948 ka Nagara Pasundan
Nagara Pasundan dijieun ku Walanda dina usahana ngarobah urut jajahanna di Hindia Walanda ka féderasi depénden
Dina Désémber 1949, Pasundan ngagabung ka Républik Indonésia Sarikat (RIS) nu dijieun ti Konferénsi Méja Bundeur 23 Agustus – 2 Nopémber 1949
Dina Pébruari 1950, akibat ti éléhna Pasundan dina konflik militér jeung Républik Indonésia, Bogor jadi bagian ti Indonésia, anu disahkeun dina Agustus 1950, sarta ngaranna sacara resmi disebut Bogor
Minangka bagian ti Indonésia
Minangka bagian ti Indonésia merdika, Bogor miboga lakon penting dina pamekaran budaya, élmu, jeung ékonomi nagara jeung Jawa Kulon – utamina dirojong ku infrastruktur ti jaman panjajahan
Hal ieu dirojong ku dirobahna istana gubernur jéndral ka salah sahiji istana kaprésidénan Indonésia./&gt; Dina taun 1990-an nepi ka 2000-an, Kota Bogor sababaraha kali dipaké minangka tempat dilaksanakeunana acara internasional, saperti panglawungan mentri-mentri ti hiji organisasi Asia-Pasifik sarta panglawungan APEC dina 15 Nopémber 1994
Kota Bogor aya di beulah kulon Pulo Jawa, kira-kira 53 km kiduleun ibu kota Indonésia, Jakarta, jeung 85 km kalér-kuloneun ibu kota Propinsi Jawa Kulon, Bandung
Bogor aya di basin struktural di deukeut Gunung Salak, nu puncakna kira-kira 12 km ka kidul, sarta Gunung Gede kalawan puncakna 22–25 km kidul-wétaneun kota
Tingkat kaluhuran rata-rata nyaéta 265 méter, pangluhurna 330 m, panghandapna 190 méter, luhureun beungeut laut
Lega wewengkon kalawan kamiringan taneuhna nyaéta: 17,64 km² aya dina kamiringan 0–2°, 80,9 km² 2°-15°, 11 km² 15°-25°, 7,65 km² 25° 40°, sarta 1,20 km² leuwih ti 40°
Bagian kalér rélatif rata samentara di beulah kidul mangrupa papasiran
Kaayaan taneuh di Kota Bogor umumna mangrupa batuan sédimén vulkanik
Kalawan sababaraha gunung seuneu aktif di deukeutna, wewengkon Kota Bogor miboga kamungkinan luhur ditarajang ku lini
Lega rohang kabuka héjo nyaéta 205.000 m², 87.000 m²-na nyaéta Kebon Raya Bogor, 19.400 m² kasebar di 35 taman, 17.200 m² di 24 balukar jeung leuweung leutik, sarta 81.400 m² mangrupa tegalan
Sababaraha walungan ngaliwatan Kota Bogor
Anu panggedéna nyaéta Walungan Ciliwung jeung Cisadane
Walungan anu leuwih leutik di antarana Cipakancilan, Cidepit, Ciparigi, jeung Cibalok, diwatesan ku beton di sababaraha tempat
Aya ogé sababaraha talaga upamana Talaga Burung jeung Talaga Gedé, kalawan lega sababaraha héktar
Walungan jeung talaga ngawengku 2,89% ti luas kota
Kota Bogor wawatesan jeung Kacamatan Kemang sarta Kacamatan Dramaga di kulon, Kacamatan Cijeruk sarta Kacamatan Caringin di kidul, Kacamatan Sukaraja sarta Kacamatan Ciawi di wétan, jeung Kacamatan Sukaraja, Kacamatan Bojong Gedé, sarta kacamatan Kemang di kalér, sadayana mangrupa bagian ti Kabupatén Bogor
Iklim di Kota Bogor mangrupa iklim katulistiwa
Iklimna ogé rélatif leuwih baseuh ti wewengkon lian di Jawa Kulon
Tingkat beueus rélatif aya dina 72-96% kalawan curah hujan rarata taunan nyaéta 496,54 mm
Jumlah curah hujan per taun aya anu leuwih ti 4500 mm/taun di sababaraha tempat saperti sabagian wewengkon di Sindangbarang jeung Loji, Bogor Barat
Raloba hujan lumangsung di bulan Désémber nepi ka Pébruari
Ku kaayaan cuaca ieu, Bogor sok dilandi "Kota Hujan"
Rarata suhu maksimum nyaéta 31,7 °C samentara rarata suhu minimum nyaéta 22,9 °C
Dumasar sénsus pangeusi Indonésia taun 2010, Kota Bogor dieusian ku 950.334 jiwa
Rarata kapadetan populasi nyaéta 54.799 jiwa per km²; anu pangluhurna aya di Semplak dina 24.666 jiwa per km² samentara anu panghandapna aya di Kertamaya dina 1.589 jiwa per km²
Dumasar angka taun 2011, jumlah kalahiran nyaéta 102 per 10.000 urang, samentara jumlah maot nyaéta 41 per 10.000 urang
Tina data nu sarua, 13.869 urang datang sarta 18.588 urang pindah kaluar kota
51,013% pangeusi mangrupa lalaki sarta 48,987% awéwéw
28,13% pangeusi yuswana di handapeun 15 taun, 68,65% yuswana 15–65 taun, samentara 3,22% di luhureun 65 taun
Perkiraan taun 2005 pikeun angka harepan hirup nyaéta 71,8 taun, anu mangrupa angka pangluhurna sa-Jawa Kulon
Kalobaanana pangeusi (87%) nyaéta urang Sunda
Séké-sélér lianna di antarana urang Jawa, Cina, Arab, jeung étnis campuran
Umumna masarakat tiasa nyarios dina basa Indonésia – basa resmi nagara
Basa Sunda ogé dipaké dina kahirupan sapopoé, diajarkeun di sakola-sakola, sarta tiasa ogé dipaké dina acara-acara saperti dina biantara walikota nalika Poé Jadi Kota Bogor taun 2010
Dialék basa Sunda anu dipaké ku urang Bogor sacara umum béda jeung basa Sunda klasik
Kalobaanana pangeusi (92,78%) ngagem Islam
Sababaraha garéja ogé aya di Kota Bogor, kitu ogé komunitas Budda, Kong Hu Cu, jeung Hindu
Kota Bogor dilingkung ku Kabupatén Bogor nanging mangrupa unit pamaréntahan anu kapisah mangrupa kota
Kota Bogor miboga 6 kacamatan kalawan 68 kalurahan
Kota Bogor dipingpin ku saurang walikota anu dipilih unggal 5 taun, sareng wakilna
Baheulana, walikota dipilih ku pamaréntah propinsi
Bima Arya janten Walikota Bogor kapilih dina pamilihan walikota panganyarna dina 14 Séptémber 2013
Anjeunna ngawitan kalungguhan kaping 7 April 2014
Kakawasaan législatif aya dina Déwan Perwakilan Rahayat Daérah (DPRD) anu miboga 45 korsi pikeun anggota déwan anu dipilih unggal 5 taun
9 partéy pulitik dina 5 fraksi aya dina komposisi DPRD hasil pamilihan umum taun 2009
Lambang Kota Bogor mangrupa taméng bantara kalawan dasar anu seukeut jeung rasio panjang-rubak 5:4
Beulah jerona dibagi kana 4 bagian lambang
Di kénca luhur aya Manuk Dadali warna konéng emas anu mangrupa lambang nagara, di katuhu luhur aya Istana Bogor warna pérak, di kénca handap aya Gunung Salak kalawan 4 puncakna, sarta di katuhu handap aya kujang nu mangrupa perlambang Kota Bogor minangka pusaka ti Karajaan Pajajaran
Sadaya bagian lambang éta aya di handapeun tulisan "KOTA BOGOR"
Kota Cimahi nyaéta hiji kota di Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Kota ieu aya di kuloneun Kota Bandung
Cimahi baheulana kaasup Kabupatén Bandung, nu satuluyna ditetepkan jadi kota administratif dina tanggal 29 Januari 1976
Dina tanggal 21 Juni 2001, Cimahi ditetepkan minangka kota
Kota Cimahi kawengku ku 3 kacamatan, nu kabagi deui kana sajumlah kalurahan
Cimahi mulai dipikawanoh nalika taun 1811, Gubernur Jenderal Willem Daendels nyieun jalan Anyer-Panarukan, di mana pos penjagaannana dijieun di alun-alun Cimahi ayeuna
Taun 1874–1893, dilaksanakeun pangwangunan jalan kareta api Bandung-Cianjur sakaligus ngawangun stasion kareta api Cimahi
Taun 1886 diwangun pusat pendidikan militér sarta fasilitas séjénna saperti Rumah Sakit Dustira, rumah tahanan militér, jeung sajabana
Di taun 1935, Cimahi ditetepkan minangka kacamatan
Sanggeus kamerdékaan Indonésia, Cimahi jadi bagéan ti Kabupatén Bandung Utara
Dina taun 1962, dijieun Kawadanaan Cimahi nu nyakup Kacamatan Cimahi, Padalarang, Batujajar, jeung Cipatat
Dumasar kana PP Nomer 29 Taun 1975, Cimahi ditingkatkeun statusna jadi kota administratif dina tanggal 29 Januari 1976, tur jadi kota administratif munggaran di Jawa Barat
Taun 2001, status Kota Cimahi ditingkatkeun jadi kota otonom
Cimahi Kota Militér
Ku lobana wangunan jeung fasilitas nu raket kaitanna jeung tradisi kamilitéran, Kota Cimahi miboga citra jeung idéntitas salaku kota militér atawa kota tentara
Citra éta téh teu jauh ti unsur sajarah nu dipiboga ku Kota Cimahi
Ti saprak jaman kolonial, Kota Cimahi boga peran penting jang dunya militer pamaréntah kolonial
Pusat pendidikan militér jeung fasilitas kamilitéran kolonial nu lianna loba nu diwangun di Kota Cimahi, malah aya ogé anu masih kénéh berfungsi nepi ka kiwari
Fasilitas-fasilitas kasebut, di antarana Rumah Sakit Dustira, Stasion Karéta Api Cimahi, jeung Pusdik Arméd
Nepi ka kiwari, hampir 60% wilayah Kota Cimahi téh dipaké jang fasilitas militer, anu rincianna di antarana aya dalapan pusat pendidikan militér, jeung markas-markas militér
Taun 2017, salah sahiji eusi Rencana Kerja Pemerintah Daérah (RKPD) jeung Kegiatan Prioritas Daérah Kota Cimahi téh nyaéta nata wewengkon militér jadi wewengkon "heritage" kota atawa disebut ogé déstinasi wisata sajarah militér
Per taun 2018, Pamaréntah Kota Cimahi tuluy ngaresmikeun yén déstinasi wisata sajarah militér jeung wangunan kolot nu aya di Kota Cimahi téh mangrupa situs warisan budaya
Ditingali tina posisi astronomisna, Kota Cimahi téh aya di antara titik koordinat 107°30’30’’–107°34’30’’ BT jeung 6°50’ 00’–6°56’00’’ LS
Dumasar kana UU No
9 taun 2001, Kota Cimahi wawatesan jeung Kabupatén Bandung Kulon di beulah kalér; Kota Bandung di beulah wétan; Kabupatén Bandung di beulah kidul; jeung Kabupatén Bandung Kulon di beulah kulon
Kota Cimahi miboga wilayah anu legana 39,27 km², anu ngajadikeun ieu kota téh kaasup wilayah kota pangleutikna ka-2 sanggeus Kota Cirebon
Kacamatan Cimahi Kidul téh wilayah kacamatan anu boga wilayah pang legana, nyaéta 41,96%; disusul ku Kacamatan Cimahi Kalér, nyaéta 32,99%; jeung Kacamatan Cimahi Tengah, nyaéta 25,05%
Sacara géografis, wilayah Kota Cimahi téh mangrupa lebak cekungan anu ngalamping ka arah kidul, nu mana jangkung di beulah kalérna (Kalurahan Cipageran, Kacamatan Cimahi Kalér) téh ±1.040 mdpl, nyaéta lamping Gunung Burangrang jeung Gunung Tangkuban Parahu
Sedengkeun di beulah kidul (Kalurahan Melong, Kacamatan Cimahi Kidul) jangkungna ±685 mdpl, anu ngarah ka Walungan Citarum
Di handap ieu aya babagéan wewengkon kacamatan jeung kalurahan nu aya di Kota Cimahi: Nu kaasup wewengkon Cimahi Kalér nyaéta kalurahan Cipageran, Citeureup, Cibabat, jeung Pasirkaliki
Nu kaasup wewengkon Cimahi Tengah nyaéta kalurahan Padasuka, Setiamanah, Karangmekar, Baros, jeung Cigugur
Nu kaasup wewengkon Cimahi Kidul nyaéta kalurahan Cibeber, Leuwigajah, Utama, Cibeber, jeung Melong
Tina tilu wilayah kacamatan nu aya di Kota Cimahi, Kacamatan Cimahi Kidul miboga wilayah nu pang legana, nyaéta 16,94 km² sarta kepadatan pendudukna 14.295 jiwa per km²
Kacamatan Cimahi Tengah, anu wilayahna pang leutikna, nyaéta 10,11km², jadi kacamatan pang gegekna di Kota Cimahi lantaran tingkat kepadatan pendudukna téh pang gedéna, nyaéta 16.009 jiwa per km²
Sedengkeun Kacamatan Cimahi Utara, anu legana 13,32km², tingkat kepadatan pendudukna téh pang leutikna, nyaéta 12.436 jiwa per km²
Per taun 2021, laju pertumbuhan penduduk Kota Cimahi téh aya dina angka 0,76% jeung jumlah penduduk saloba 571.632 jiwa
Ditingali tina aspék ketenagakerjaan, jumlah angkatan kerja nu aya di Kota Cimahi téh kaitung saréa 292.252 per taun 2022, jeung tingkat pengangguran dina angka 13,37%
Per taun 2021, fasilitas kaséhatan anu aya di Kota Cimahi, nyaéta 5 rumah sakit, 14 poliklinik, 12 Puskésmas, 2 Puskesmas pembantu, jeung 15 apoték
Salian ti éta, fasilitas kaséhatan kasebut ogé dirojong ku tanaga médis saréa 298 dokter, 1528 perawat, 335 bidan, 198 tanaga farmasi, jeung 42 tanaga kaséhatan huntu
DI handap ieu rincian jumlah sakola di Kota Cimahi per taun 2019 ditingali dumasar jenjang pendidikan jeung status sakolana: Total SD nu aya di Kota Cimahi nyaéta 125 sakola, anu di antarana 101 sakola negeri jeung 24 sakola swasta
Total SMP nu aya di Kota Cimahi nyaéta 38 sakola, anu di antarana 13 sakola negeri jeung 25 sakola swasta
Total SMA nu aya di Kota Cimahi nyaéta 16 sakola, anu di antarana 6 sakola negeri jeung 10 sakola swasta
Total SMK nu aya di Kota Cimahi nyaéta 24 sakola, anu di antarana 3 sakola negeri jeung 21 sakola swasta
Rumah Sakit Dustira
Rumah Sakit Dustira Kota Cimahi ditetepkeun jadi objék cagar budaya ku Tim Ahli Cagar Budaya (TACB), sanggeus lolos seléksi prosés kajian
Ieu hal ditetepkeun dina "Surat Keputusan Walikota Cimahi Nomor 430/Kep.1171-Disbudparpora/2021."
Rumah Sakit Dustira diwangun taun 1887 anu miboga fungsi pikeun rumah sakit militér ("hospital militare") nalika panjajahan Hindia-Walanda
Pasca kamerdékaan di taun 1945-1947 Rumah Sakit Dustira kungsi dikawasa ku NICA, nepi ka dipasrahkeun ku militér Walanda ka Tentara Nasional Indonésia (TNI) anu diwakilan ku Letkol Dokter Kornel Singawinata kalungguhunana salaku pupuhu rumah sakit, harita ngaranna masih kénéh Territorium III
Kaping 19 Méi 1956 Panglima Territorium III/Siliwangi anu jenenganana Kolonél Kawilarang netepkeun ngaran rumah sakit jadi Rumah Sakit Dustira
Hal ieu mangrupakeun wujud rasa hormat ka jasana Mayor dr. Dustira Prawiraamidjaya anu mangrupakeun dokter tantara ti Résimén 9 Divisi Siwilangi anu miboga tarékah pikeun ngabantu para pajoang nalika perang
Mayor Dustira miboga peran pikeun mantuan para pajoang di wiliyah Padalarang
Ieu rumah sakit jadi kareueus pikeun prajurit di wilayah Kodam III Siliwangi
Nepi ka ayeuna fungsina masih sarua jadi salasahiji fasilitas kaséhatan di Kota Cimahi
Gedong Historich (kiwari ngaranna "The Historich") mimiti diwangun di taun 1895, nalika pamaréntahan Hindia-Walanda
Ieu bagunan jadi cagar budaya, anu lokasina aya di alan Gatot Subroto Nomor 19, Kelurahan Baros, Kecamatan Cimahi Tengah, Kota Cimahi
Baheula, ieu gedong mangrupakeun tempat ngariung jeung hiburan tantara Walanda
Saméméh dingaranan "The Historich," ieu gedong baheulana dingaranan "Societeit Voor Officieren"
Kagiatan di ieu gedong baheula sok dipaké pikeun mintonkeun kasenian, dansa, jeung kagiatan séjénna urang Walanda
Nalika Indonésia merdéka, ieu gedong robah deui ngaranna jadi "Balai Pradjoerit Soedirman," atawa sok disebut Gedong Sudirman
Saluyu jeung robahna jaman, fungsi Gedong Historich ogé ngilu robah, contona harita pernah digunakeun jadi Gedong DPRD Kota Cimahi, ogé pernah digunakeun jadi tempat latihan badminton
Kiwari ieu gedong diséwa ku pihak swasta, ngaranna jadi "The Historich," ngaranna teu robah nepi ka ayeuna
Panjara Poncol kiwari disebutna "Lembaga Pemasyarakatan Militer" "(Lemasmil) II Cimahi" diwangun taun 1886
Panjara Poncol diwangun ku Pamaréntah Walanda minangka wangunan panjara gaganti panjara di Semarang
Ieu wangunan téh direncanakeunana ti taun 1885
Jadi, Panjara Poncol di Cimahi dijieun mirip pisan jeung panjara di Semarang
Ngaran "Poncol" mangrupakeun ngaran jalan di Semarang anu nuduhkeun lokasi panjarana
Eusi wangunan di Panjara Poncol aya opat rohangan panjara sarta aya blok karantina pikeun tempat reureuh tantara anu rék dipanjara
Inohong kawéntar anu pernah ditahan di ieu penjara aya Létkol Untung Syamsuri salaku Komandan Batalyon I Tjakrabirawa anu mingpin Gerakan 30 Séptémber taun 1965
Lian ti éta aya Dr. Soebandrio mantan Menteri Luar Negeri Indonésia mangsa Pamaréntahan Soekarno anu ditahan lantaran dituduh ngilu G30SPKI
Pusdik Arméd mangrupakeun tempat pendidikan militér di Kota Cimahi
Di ieu tempat, TNI diajar ngagunakeun artileri médan
Artileri mangrupakeun sebutan pikeun pangaweruh ngeunaan sanjata
Di Pusdik Arméd aya "Meriam Verenigde Oost Compagnie" (VOC) abad ka-18, anu murni dijieunna tina bahan kuningan
Ieu sanjata sok disebut ogé "Meriam Sapu Jagat."
Stasion Cimahi mangrupakeun bagéan tina proyék pangwangunan jalur "Buitenzorg" (Bogor)-Bandung-Cicaléngka
Ieu proyék mulai digarap taun 1879 ku perusahaan karéta api "Negara Staatssporwegen" (SS)
Panjangna nepi ka 181 km
Stasion Cimahi mulai digunakeun di taun 1884
Tujuan pangwangunan karéta api di wilayah Priangan nyaéta pikeun ngaronjatkeun ékonomi, sarta nyambungkeun jalan antara wilayah Priangan jeung palabuan di Batavia (kiwari: Jakarta)
Ngahijina jalur karéta api antara Bandung, Cimahi, Cianjur, Sukabumi, Bogor, nepi ka Jakarta ngagampangkeun sangkan hasil bumi bisa diangkut dina waktu 6-8 jam
Nalika jaman penjajahan Walanda, Stasion Cimahi mangrupakeun alternatif anu éfisién lantaran posisina deukeut ka markas tantara KNIL ogé ka Rumah Sakit Dustira
Kiwari, Stasion Cimahi masih kénéh digunakeun pikeun masarakat umum, ogé dijadikeun cagar budaya ku Pamaréntah
Ereveld Leuwigajah mangrupakeun salasahiji tina tujuh makam kehormatan Walanda anu aya di Indonésia
Ieu taman makam diresmikeun 20 Désémber 1949, pangurusna ti "Yayasan Makam Kehormatan Belanda" atawa "Oorlogsgravenstichting" (OGS) ti Karajaan Walanda
Kurang leuwih aya 5.000 makam di ieu tempat
Eusina tantara Walanda, ogé aya masarakat Indonésia anu ngilu gawé ka Walanda
Tantara Walanda anu paéh lain keur perang, tapi lantaran dikerem ku tantara Jepang di Kota Cimahi
Aya nu paéh lantaran disiksa, jeung kalaparan
Salasahiji inohon Walanda anu dimakamkeun di ieu tempat nyaéta Heman Thomas Karsten, arsiték anu nyieun desain tata Kota Semarang jeung Tata Kota Cimahi
Karsten ngilu dikerem ku tantara Jepang nepi ka maotna
Wangunan Bioskop Rio
Baheula di kawasan Alun-Alun Cimahi diwangun bioskop anu dingaranan Bioskop Rio
Ieu bioskop diwangun ku F.A.A Buse
Ieu bioskop diadegkeun taun 1937
Ieu bioskop jadi peluang bisnis, lantaran di Cimahi tempat hiburan masih kawates
Nanging, ieu bioskop muka nepi taun 2000
Kiwari fungsina geus robah jadi toko "handphone"
Film mimiti anu dipintonkeun di ieu bioskop judulna "Pardon My Sarong" anu ditayangkeun di bulan Maret taun 1947
Di taun 1970-1980 film anu tayangkeun "genre-"na pinuh ku film Mandarin anu témana "kungfu."
Film nasional anu pernah ditayangkeun di bioskop Rio di antarana aya film "Sunan Kalijaga" jeung "Saur Sepuh."
Kampung Adat Cireundeu
Kampung Cireundeu nyaéta kampung adat anu lokasina aya di Kalurahan Leuwigajah, Kacamatan Cimahi Kidul
Ngaran "Cireundeu" diwangun ku dua kecap: "ci" atawa "cai"; jeung "reundeu" nyaéta ngaran tangkal anu baheula loba dipanggihan di ieu kampung
Kampung ieu 64 héktar legana, nu mana 60 héktar dipaké jang tatanén, sésa 4 héktar na jang padumukan
Jumlah wargana sakitar 800 jalma atawa 50 pamingpin kulawarga
Salah sahiji nu jadi ciri khas ti Kampung Cireundeu téh masarakatna boga kabiasaan ngolah sampeu jadi béas atawa disebut ogé rasi (beras singkong) anu dijadikeun kadaharan utama ngagantikeun béas paré
Masarakat kampung Cireundeu masih ngajalankeun kapercayaan tradisional Sunda Wiwitan
Prinsip anu diingu ku masarakat kampung ieu, nyaéta "Ngindung Ka Waktu, Mibapa Ka Jaman"
Prinsip éta ogé nu jadi dasar masarakat Cireundeu masih kénéh taat ngajalankeun tradisi karuhunna tapi angger bisa nuturkeun kamajuan jaman
Konsép Wewengkon Kampung
Ti jaman baheula, konsép anu dipertahankeun ngeunaan wewengkon kampung, nyaéta: Béas Sampeu atawa Rasi
Kabiasaan ngolah sampeu jadi béas sangkan jadi bahan pangan pokok masarakat Cireundeu téh dimimitian di taun 1918
Harita sawah-sawah téh kahalodoan tuluy beunang hama fuso
Karuhun masarakat Cireundeu tuluy nganjurkeun melak sampeu jang ngagantikeun paré, ku sabab tangkal sampeu mah bisa dipelak boh di usum halodo atawa usum hujan
Taun 1924, masarakat Cireundeu mulai ngagantikeun kadahareun pokokna, nu asalna béas paré jadi béas sampeu
Cara masarakat Cireundeu ngolah sampeu nepi ka siap dikonsumsi téh nyaéta digiling, ditamperkeun, tuluy disaring jadi aci
Ampas tina prosés kasebut nu tuluy dijadikeun béas sampeu
Masarakat Kampung Cireundeu sok ngayakeun upacara adat Sérén Taun pikeun miéling tanggal 1 Sura saluyu jeung kalénder Saka Sunda
Upacara ieu mangrupakeun bentuk rasa sukur ka Nu Maha Kawasa anu maparinkeun berkah utamana hasil tatanén anu manglimpah ruah
Nalika ieu upacara adat lumangsung, nu mana diayakeun sabulan pinuh salila bulan Sura, teu jarang loba ogé wisatawan anu datang jang nyaksikeun runtuyan acara nu dilaksanakeun
"Pikeun artikel kabupatén nu ngaranna sarua, tempo Kabupatén Cirebon."
Kota Cirebon nyaéta hiji kota di Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Kota ieu aya di basisir Laut Jawa, di jalur pantura
Baheulana Cirebon mangrupa ibu kota Kabupatén Cirebon, tapi ayeuna geus dipindahkeun ka Sumber
Cirebon jadi pusat régional di wilayah basisir wétan Jawa Barat
Kota Cirebon kawengku ku 5 kacamatan, nu dibagi deui kana sajumlah kalurahan
Cirebon disebut ogé 'Kota Hurang'
Minangka daérah panggihna budaya Jawa jeung Sunda ti sababaraha abad kapungkur, masarakat Cirebon biasa ngagunakeun dua basa, basa Sunda jeung Jawa
Kota ieu legana 37,36 km² kalayan pangeusina anu jumlahna kurang leuwih 300.000 jiwa
Kota Cirebon mangrupa puseur industri roko bogana British-American Tobacco (BAT), salah sahiji produsén roko bodas nu kasohor di dunya
Di kota Cirebon aya tilu kasultanan, nyaéta Kasepuhan, Kanoman, jeung Kacerbonan, nu nepi ka kiwari masih kénéh aya
Di daérah Gunung Sembung, Gunung Jati, kira-kira 15 kilométer saméméh kota Cirebon ti beulah kulon, aya makam Sunan Gunung Jati, salah sahiji ti antara Wali Songo, nyaéta salapan urang nu nyebarkeun agama Islam di Jawa
Sajarah Kota Cirebon
Numutkeun Purwaka Caruban Nagari, dina abad XIV di basisir Laut Jawa aya hiji désa pamayang leutik nu ngaranna Muara Jati
Dina waktu harita geus loba kapal asing datang pikeun dagang jeung pangeusi satempat
Pangurus palabuan nyaéta Ki Gedeng Alang-Alang nu ditunjuk ku pangawasa Karajaan Galuh (Padjadjaran)
Di palabuan ieu aktivitas Islam beuki ngaronjat
Ki Gedeng Alang-Alang mindahkeun tempat pamukiman ka tempat pamukiman baru di Lemahwungkuk, 5 km ka beulah kidul ngadeukeutan suku pasir nuju ka karajaan Galuh
Minangka pupuhu pamukiman anyarna diangkat Ki Gedeng Alang-Alang kalayan gelar Kuwu Cerbon
Dina perkembangan satuluyna,Pangéran Walangsungsang, putra Prabu Siliwangi ditunjuk minangka Adipati Cirebon kalayan gelar Cakrabumi
Pangéran ieu anu ngadegkeun Karajaan Cirebon, dikawitan ku henteu ngirimna upeti ka Raja Galuh
Ku Raja Galuh dijawab ku jalan ngirimkeun tentara ka Cirebon pikeun nalukkeun Adipati Cirebon, tapi singhoréng Adipati Cirebon kuat teuing pikeun Raja Galuh nu ahirna Cirebon meunang perang
Ku ayana kajadian éta, karajaan anyar diadegkeun di Cirebon kalayan Rajana gumelar Cakrabuana
Ngadegna karajaan Cirebon nandaan dimimitiannana Karajaan Islam Cirebon kalayan palabuan Muara Jati nu aktifitasna sumebar nepi ka wewengkon Asia Tenggara
Hiji karajaan anu pohara kuat, Kasultanan Cirebon ninggalkeun loba panineungan
Henteu ngan ukur carita, tapi ogé dina wangun tempat atanapi barang anu tiasa dipikanyaho dugi ka ayeuna
Tempat bersejarah ieu malah masih nangtung, sarta mindeng jadi tujuan wisata Cirebon metot pikeun didatangan
Sawatara titinggal karajaan Cirebon diantarana: Cirebon diadegkeun ku Sunan Gunung Jati, kaasup kana Afdeeling 5 tayalian : Cirebon, Indramayu, Majalengka, Kuningan, jeung Galuh (Puseur kotana Ciamis)
Mangsa harita, susukan cimanuk jadi tempat balawirina parahu-parahu anu mawa hasil bumi utamana paré jeung barang dagangan séjéna
Mangsa Taun 1270-1910.&lt;br&gt;Dina abad ka-13 Kota Cirebon ditandaan ku kahirupan nu tradisional kénéh sarta dina taun 1479 berkembang jadi puseur panyebaran jeung karajaan Islam utamana di wilayah Jawa Barat
Saterusna sanggeus penjajah Walanda asup, diwangun jaringan jalan raya darat jeung karéta api sahingga mangaruhan perkembangan industri jeung perdagangan.&lt;br&gt;Mangsa Taun 1910-1937&lt;br&gt;Dina mangsa ieu Kota Cirebon disahkeun jadi "Gemeente Cheirebon" kalayan lega 1.100 Héktar sarta pangeusina 20.000 jiwa (Stlb
122 jeung Stlb
370).&lt;br&gt;Mangsa Taun 1937-1967&lt;br&gt;Taun 1942 Kota Cirebon dilegan jadi 2.450 héktar sarta taun 1957 status pamaréntahannana jadi Kota Praja kalayan lega 3.300 héktar, sanggeus ditetepkeun jadi Kotamadya taun 1965 legana jadi 3.600 héktar.&lt;br&gt;Mangsa Taun 1967-Kiwari&lt;br&gt;Wilayah Kota Cirebon nepi ka ayeuna legana 3.735,82 héktar nu kabagi kana 5 kacamatan sarta 22 kalurahan
Lingkungan Sosial, Ekonomi jeung Budaya
Pangeusi kota Cirebon ngawengku rupa-rupa étnis, teu ngan saukur ti Indonésia tapi ogé ti luar Indonésia, utamana Cina jeung Arab
Dumasar kana hasil sénsus penduduk taun 2006, pangeusi kota Cirebon taun 2006 téh kacatet aya 285.363 urang
Kalawan komposisi jumlah pangeusi lalaki leuwih saeutik ti batan awéwé
Lalaki 138.879 urang jeung awéwé 146.484 urng kalawna "sex ratio" 98,79 %, atawa bisa disebutkeun yén tina unggal 100 urang awéwé aya 98 urang lalaki
Tingkat kepadatan pangeusi Kota Cirebon numutkeun hasil sénsus penduduk taun 2006 ngahontal 7.719 urang per Km²
Wewengkon anu paling padet téh aya di Kacamatan Pakalipan anu ngahontal 20.337 urang per Km² jeung Kacamatan Kejaksan kira-kira 11.429 urang per Km²
Kacamatan anu jumlah pangeusina pangsaeutikna nyaéta di Kacamatan Harjamukti anu jumlahna kira-kira 4.845 urang per Km²
Dina widang pangatikan, kota Cirebon ngalaman kamajuan rata-rata pangeusina boga pangatikan Taman Kanak-kanak anu jumlah muridna 3.345 urang kalawna jumlah sakolana 58, SD jumlah muridna 37.488 urang kalawan jumlah sakolana 155 siki, SLTP jumlah muridna 16.940 urang kalawan jumlah sakolana 42 siki, SLTA jumlah muridna 11.334 urang kalawan jumlah sakola 26 siki, jeung SLTA tingkat kejuruan aya 8.040 urang kalawan jumlah sakola 17 siki
Pikeun tingkat paguron luhur réa anu nyokot pangatikan di luar Cirebon kayaning kota Bandung, Jakarta jeung lian-lianna
Di sagédéngeun éta aya ogé anu nyokot pangatikan Madrasah nu lobana 2.489 urang (BPS:2006/2007)
Ti mimiti abad ka-14, Cirebon dipikawanoh minangka wewengkon perdagangan
Nepi ka kiwari ogé Cirebon masih pantes ditelah kota perdagangan anu matak ngajangjikeun
Teu héran saupama sawaréh pangeusi Cirebon ngagantungkeun hirupna tina dagang
Tapi upama ningali tina kondisi alamna teu saeutik anu dirojong tina widang pertanian, perikanan jeung industri
Lolobana masarakat pangeusi kota Cirebon téh digawé dina widang perikanan jeung industri
Iwal ti anu geus disebutkeun di luhur, aya ogé warga anu jadi tukang wangunan, pertambangan, jeung pagawé negri sipil (Suseda 2006, BPS)
Masarakat kota Cirebon lolobana ngagem agama Islam, tapi aya ogé anu ngagem Kristen, Budha jeung Konghucu
Basa anu dipaké dina paguneman sapopoé nyaéta basa Sunda, jeung basa Cirebon (Jawa-Cirebon) minangka sarana komunikasi antar masarakat boh ti tingkat désa nepi ka tingkat pakotaan, maranéhna tetep masih maké éta basa minangka basa indung
Cirebon Kota mindeng disebut ku istilah "Grage" nu mangrupakeun basa Jawa dialék Cirebon, nyaéta singgetan tina "Negara Gede" nu hartina Karajaan Gedé
Cirebon ogé katelah kota palabuan anu jadi ciri has kota ieu pikeun narik wisatawan boh ti jero boh mancanagara
Kabudayaan Cirebon ogé katelah ku istilah Jawa "Pasisiran", sarupa jeung kabudayaan di Banten, Pekalongan atawa Semarang, anu pacampur jeung pangaruh Sunda, Cina, Arab-Islam jeung Éropa
Lokasi Cirebon di tapel wates Jawa Tengah jeung Jawa Kulon méré gaya sorangan ka Kasultanan Cirebon, ku kituna budaya masarakat Cirebon henteu condong kana budaya Jawa atawa Sunda
Hasilna, budaya has anu unik digabungkeun duanana
Ieu sababaraha kabudayaan anu kasohor anu jadi ciri kota sareng pariwisata Cirebon
Kasenian jeung karajinan
Salah sahiji karajinan anu kasohor ti Cirebon nyaéta batik Megamendung, batik anu warnana caang jeung dipapaésan ku motif méga anu ngagumpal
Dina sajarahna, motif Megamendung mangrupakeun pola anu geus dipangaruhan ku budaya Cina
Pasar Trusmi mangrupakeun salah sahiji puseur produksi batik Cirebon nu kawentar
Kasenian anu kasohor sanésna nyaéta lukisan kaca
Biasana objék anu digambar dina lukisan ieu ngagunakeun téma wayang atawa kaligrafi Islam
Cirebon bogaeun kasenian tari anu kasohor, nyaéta Tari Topeng
Sacara filosofis, Tari Topéng Cirebon ngagambarkeun siklus Panji Jawa
Kabudayaan di Cirebon ogé dipangaruhan ku budaya Islam Timur Tengah, salah sahijina nyaéta Burokan
Burokan nyaéta prosesi tradisional gambar buraq anu dijieun tina awi jeung kulit kertas
Tradisi ieu sarua jeung Ogoh-ogoh di Bali, Ondel-ondel Batawi, jeung Sisingaan Sunda, tapi anu ngabédakeunana nyaéta ayana téma Islamna
Burokan biasana lumangsung pikeun memeriahkan acara khitanan atawa kawinan, dipirig ku Musik Tarling
Musik tarling nyaéta musik tradisional anu ngan maké dua instrumen musik, nyaéta gitar jeung suling
Istilah Tarling mangrupakeun singketan tina kecap gitar jeung suling
Tarian has Cirebon ieu dipentaskeun ku mojang Cirebon anu masih murni, dibantuan ku pawang jeung genep urang maén gending
Tari Sintren nyaritakeun hiji pasangan nu ngaranna Sulasih jeung Sulandono nu carita cintana teu disatujuan
Duanana tungtungna kabur ti imah
Sulandono jadi petapa, sedengkeun Sulasih jadi penari
Karnapal Budaya Cirebon
Karnapal Budaya Cirebon mangrupa acara taunan anu mangrupa wujud hajatan masarakat pikeun milangkala Kota Cirebon, ogé mangrupa wujud rasa sukur kana naon anu geus ditamai sapanjang taun
Dina wanci Karnapal Budaya, sakumna warga Cirebon turun ka jalan ningali pawai anu mintonkeun sakabéh kabudayaan urang Cirebon
Sawatara anu dipidangkeun dina wangun peragaan busana, hiasan kandaraan, pintonan kasenian, sangkan sakumna punggawa karaton turun ka jalan
Batik Megamendung geus lila dipikawanoh minangka batik khas Cirebon, tapi tétéla henteu ngan batik Megamendung anu kualitasna super sarta dipikaresep ku wisatawan domestik jeung mancanagara
Di wewengkon Trusmi Batik Center ogé aya Batik Ninik anu kasohor ku kualitas batik anu alus
Malah nu boga warung boga warisan batik nu geus 200 taun
Prosés lengkep dina batik dibarengan ku kegigihan, sareng orientasi kualitas anu jelas pisan
Teu anéh para wisatawan mancanagara ngariung néangan Batik Ninik di ieu wewengkon
Minangka padumukan sultan, karaton miboga kaistiméwaan sorangan salaku bagian tina budaya Cirebon
Ayana tilu karaton di Cirebon hartina ogé aya tilu kaunikan arsitéktur
Karaton Kasepuhan minangka karaton pangkolotna sarta panglegana nyaéta wangunan gaya candi anu didominasi bahan bata beureum
Karaton Kanoman béda jeung Karaton Kasepuhan sabab dijieun dina jaman anu béda
Di Karaton Kanoman, wangunanna didominasi warna bodas jeung loba piring leutik napel na tembok
Piring mangrupikeun warisan ti jaman Cina
Satuluyna nyaéta Karaton Kacirebonan, anu bungsu
Kabudayaan jaman harita ogé mangaruhan kana desain arsitéktur sahingga bahanna didominasi ku kai sarta miboga corak batik Megamendung
Dijieunna tina cangkang, cangkang Multi Dimensi asalna ti puseur karajinan di Désa Astapada
Saban poé sok loba rombongan mobil wisata anu hayang ningali jeung meuli karajinan ieu
Aya rupa-rupa karajinan anu ditawarkeun sapertos anting, kalung, lampu, asbak, taplak meja, sareng réa-réa deui
Kusabab kualitas sareng popularitas karajinan cangkang ieu, teu aya anu kantos mesen lampu hias Rp
Di Désa Tegalwangi, Cirebon, anjeun bakal manggihan sentra industri rotan anu geus kasohor mangtaun-taun
Seuseueurna pendudukna damel janten pengrajin rotan anu dilakukeun di bumi masing-masing
Standar kualitas luhur di puseur industri ieu malah geus nyieun merek badag kawas IKEA sumber suplai karajinan rotan ti dieu
Salaku kota basisir, industri utama di Cirebon nyaéta perikanan
Produkna diantarana tarasi, "petis", "krupuk" udang, jeung rupa-rupa lauk asin
Cirebon kasohor ku lauk asin anu kualitasna luhur, contohna roti jambal, "juhi" (sotong asin), rebon, jeung ebi (udang leutik garing)
produkiproduk ieu mindeng ditéang ku para wisatawan, hususna wisatawan domestik Indonésia jeung ti kota sanés, nu biasana sok dijadikeun "oleh-oleh" ka lembur
Cirebon ogé kasohor ku masakan lokalna nu ngeunah, misalna empal gentong (kari jeroan), mie koclok (mi hayam nu dikuahan santan), nasi lengko (sangu jeung tauge, goreng tahu, jeung goreng témpé, luhureuna maké sambel suuk jeung kecap), "nasi jamblang" (sangu maké rupa-rupa lauk), tahu gejrot (tumis tahu jeung bawang bodas ditumbuk, cabe, jeung bawang beureum, dibubuhan kecap amis saeutik), tahu petis (goreng tahu garing maké
tahu petis (goreng tahu garing maké sambel petis), tahu tek-tek (goreng tahu jeung sambel suuk dicampur ku rupa-rupa sayur), hayam panggang (ayam bakar), jeung docang (lontong jeung sayur haseum)
Aya sababaraha tempat wisata di Cirebon Kota anu mindeng didatangan ku wisatawan
Di antarana nyaéta wisata sajarah kajayaan karajaan Islam, ziarah ka para wali, komplek astana Sunan Gunung Jati di Gunung Sembung (kira-kira 24 kilométer kuloneun puseur kota), Masjid Agung Cirebon, Masjid At-Taqwa, candi, jeung wangunan titilar warisan Walanda
Cirebon mangrupakeun hiji karaton sakaligus dayeuh, nyaéta Karaton Kasepuhan jeung Karaton Kanoman
Kabéh wangunan karaton éta boga arsitéktur nu dipadukeun antara unsur budaya Islam, Cina jeung Walanda
Ciri has wangunan karaton di Cirebon nyaéta wangunanna sok nyanghareup ka kalér jeung aya masjid gedé di gigireunana
Unggal karaton boga alun-alun kota minangka tempat ngumpulna masarakat, tuluy aya pasar, jeung patung macan di kebon atawa palataran hareup minangka lambang Prabu Siliwangi
Ciri séjéna nyaéta piring porselin asli ti Cina anu ngahiasan témbok
Dina sajarahna, sababaraha ménu makanan didieu asalna ti Éropa nalika Cirebon jadi puseur dagang jeung palabuan di Pulo Jawa
Aya sababaraha taman kota di Cirebon, di antarana Taman Air Sunyaragi jeung Taman Ade Irma Suryani
Taman Cai Sunyaragi dilengkepan ku téhnologi cai mancur, padang rumput hejo, jeung ruangan husus anu pantona dijieun tina hordeng cai
Gunung Ceremai, nu kaasup Taman Nasional Gunung Ciremai nyaéta puncak pangluhurna di Jawa Kulon
Gunung nu legana 6.800,13 ha di Kabupatén Majalengka jeung 8.699,87 ha di Kabupatén Kuningan, mangrupakeun gunung seuneuan nu lokasina kira-kira aya di 48,9 kilométer ti Cirebon kota ka beulah kidul
Taman-taman jeung tempat wisata lainna di lamping Gunung Ceremai ogé mangrupakeun tempat populér nu hawana tiis tibatan iklim di basisir
Désa Linggajati, deukeut kota Cilimus, (tempat lumangsungna Perjangjian Linggajati) mangrupakeun salah sahiji tempat angkutan umum mawa wisatawan sareng wisatawan ka dieu
Tempatna caket palabuhan Cirebon, Pantai Kejawanan ngagaduhan seueur tempat fotografi anu endah pisan
Teu heran tempat ieu dipikacinta ku photographers pikeun moro poto
Teu saeutik para nonoman jeung kulawarga anu motret babarengan pikeun ngarebut momen-momen kebersamaanna
Isuk-isuk jeung sore, anjeun tiasa ningali sunrise jeung Panonpoé Tilelep di pantai ieu
Ngan néangan tempat favorit di pantai ieu, nu mangrupa rupa bumi taringgul anu panjangna kurang leuwih 1 km ka laut
Hésé mun ngobrol ngeunaan Empal Gentong waktu ngabahas wisata kuliner di Cirebon
Empal Gentong parantos lami janten tuangeun khas Cirebon kusabab ngeunahna anu luar biasa
Disebut Empal Gentong, sabab baheula mah can aya panci pikeun masak empal, jadi jalma masak Empal maké tong
Sababaraha réstoran Empal Gentong legendaris anu patut dicoba diantarana Empal Gentong Haji Apud, Empal Gentong Amarta, sareng Empal Gentong Krucuk
Bubur M. Toha
Upami burihna ngagerem di luar waktu tuang, euweuh salahna upama nganjang ka Bubur M Toha anu buka 24 jam, jadi wisatawan tuang tuang di dieu iraha waé
Di warung makan ieu, aya menu bubur hayam kumplit jeung rupa-rupa menu anu nikmat, ogé bubur kacang héjo jeung bubur ketan hideung
Ieu tempat nu kawentar, biasana antrian anu meuli sok rame, jadi kudu rada sabar jeung daék ngantri pikeun ngarasakeun éta
Upama wisatawan acan pernah ningali Danau Toba, Setu Patok bisa jadi alternatip tanpa kedu nepi ka Pulo Sumatra
Setu Patok disebut-sebut minangka Danau Tobanya Cirebon sabab éta danau panggedéna anu legana 175 héktar
Di tengah situ, aya hiji pulo leutik metot
Panempoan Setu Patok éndah pisan dina isuk-isuk jeung sore, utamana lamun anjeun meunang jurus nalika langit konéng di tempat ieu
Bukit-bukit anu ngurilingan danau éta janten tetempoan anu éndah kalayan pesona sorangan, masihan suasana anu tenang sareng tenang
Lokasina anu teu pati jauh ti puseur dayeuh ogé jadi sabab lobana wisatawan anu datang ka dieu
Kaceluk gaduh pamandangan wengi anu tiis, Bukit Gronggong ngahibur para tamu ti luhur bukit luhureun kota Cirebon
Suasana peuting jadi leuwih romantis jeung loba lampu kota kedip-kedip katempo ti kajauhan
Minangka kawasan wisata anu kasohor, di Bukit Gronggong loba pisan panginepan jeung restoran anu nampilkeun kaéndahan panorama bukit-bukit minangka daya tarik utama
Liburan di tempat ieu sareng kulawarga atanapi pasangan bakal émut pisan
Bandara anu kakarak réngsé diwangun di sabudeureun Cirebon nyaéta Bandara Internasional Kertajati di Kabupatén Majalengka
Palabuan udara ieu ngalayanan Cirebon jeung wewengkon tatanggana
Di Cirebon kota sorangan ogé aya Palabuan Udara Cakrabhuwana atawa palabuan Udara Penggung anu ogé ngalayanan operasi Angkatan Udara Indonésia
Palabuan Cirebon geus aya ti jaman kolonial Walanda anu diwangun taun 1865, dijadikeun palabuan utama pikeun ékspor rempah-rempah, tebu jeung bahan baku ti Jawa Kulon
Gudang gudang di sabudeureun palabuan mimiti diwangun dina 1890an, lajeng hiji pabrik bako British American Tobacco ogé diwangun dina taun 1923, nu ayeuna jadi salah sahiji ikon Cirebon kota
Lokasi gudang ieu aya di Jalan Pasuketan, Kalurahan Lemahwungkuk, gigireun Bank Mandiri Kota Cirebon ayeuna
Biasana éta palabuan téh mindeng dipaké pikeun ngirim batubara impor curah, aspal cair, jeung minyak nabati ka pedalaman Jawa Kulon
Nepi ka taun 2002, palabuan Cirebon masih ngalayanan perdagangan peti-peti leutik jeung bolak-balik kapal pasiar
Nempo ti data kalistrikan, jumlah palanggan anu ngagunakeun listrik dina taun 2008, sakitar 91,50 perséna nyaéta konsumén rumah tangga (R), 5,80 persén ti konsumén bisnis (B), jeung 1,90 perséna ti pelanggan kelas tarif sosial (S)
konsumén Industrial ngan aya 0,15 persen
Daya nu dipasang dina 2009 nyaéta 190.966 KVA
Nyadiakeun sumber cai pikeun inumeun Cirebon kota kacida pentingna merhatikeun kota ieu ayana di deukeut perairan basisir, di mana sumber caina cenderung teu layak dijadikeun sumber cai inum
Taun 2021, jumlah nu nyicingan Cirebon kota nu ges bisa ngakses cai inum aya 196.610 urang, presentasina nepi ka 58,37%