izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Sanajan kitu, aya saeutik béda alatan harga-harga kasebut bisa mangrupa rata-rata ti massa kabéh isotop unsur kasebut, atawa massa ti hiji isotop waé
Supernova nyaéta bituna hiji béntang di galaksi anu mancarkeun énergi anu kacida gedéna
Kajadian supernova ieu nandakeun lekasanana riwayat hiji béntang
Béntang anu ngalaman supernova baris katémbong pohara caangna malah mah caangna bisa ngahontal ratusan juta kali cahaya béntang kasebut dina waktu saacanna
Énergi anu dipancarkeun ku supernova kacida rosana
Malah pancaran énergi anu dipancarkeun waktu supernova lumangsung dina sawatara detik waé bisa nyaruaan pancaran énergi hiji béntang dina waktu jutaan nepi ka miliaran taun
Pancaran énergi supernova bisa diitung dumasar kana sipat-sipat pancaran radiasina
Supernova ilahar lumangsung dilantarankeun ku béakna umur hiji béntang
Waktu bahan-bahan nuklir dina inti béntang geus béak, mangka moal bisa lumangsung réaksi fusi nuklir anu mangrupa pangrojong hirupna hiji béntang
Sarta lamun béntang geus henteu bisa ngalakonan fusi nuklir ieu, mangka béntang baris paéh sarta ngalakonan supernova
Dumasar kana garis spéktrum dina supernova, mangka supernova bisa digolongkeun kana sababaraha wanda: Dina supernova ieu, waktu diimeutan, henteu kapanggih ayana garis spéktrum Hidrogen
Dina supernova ieu, dina waktu diimeutan, henteu kapanggih ayana garis spéktrum Hidrogen atawa Helium
Dina supernova ieu, kapanggih ayana garis spéktrum Hidrogen waktu pangimeutan
Supernova wanda ieu ngaleupaskeun énergi anu pohara badag waktu bitu
Énergi ieu jauh leuwih badag dibandingkeun jeung énergi waktu supernova wanda anu séjén lumangsung
Dumasar kana sumberna énergi supernova, mangka dihasilkeun papasingan supernova kawas kieu: Tahapan lumangsungna Supernova
Hiji béntang anu geus béak waktu hirupna, biasana baris ngalakonan supernova
Urutan tahapan lumangsungna supernova nyaéta kieu: Béntang ngabareuhan alatan ngirimkeun inti Helium ti jerona ka pabeungeutan (permukaan) béntang
Ku kituna béntang baris jadi hiji béntang raksasa anu kacida badag, sarta boga warna beureum
Di bagian jerona, inti béntang baris beuki ngariyut
Dilantarankeun ku ngariyutna ieu, mangka béntang beuki panas sarta padet
Waktu kabéh bagian inti béntang geus leungit, sarta anu tinggaleun di jerona ngan saukur unsur beusi, mangka kurang ti sadetik satuluyna hiji béntang asup kana tahap pamungkas kahirupanana
Ieu dilantarankeun struktur nuklir beusi henteu ngamungkinkeun atom-atom dina béntang pikeun ngalakonan réaksi fusi pikeun jadi unsur anu leuwih beurat
Dina tahap ieu, suhu dina inti béntang beuki nambahan nepi ka ngahontal 100 milyar darajat celcius
Satuluyna énergi ti inti ieu dipindahkeun nyimbutan béntang anu satuluyna bitu sarta nyebarkeun gelombang kejot
Waktu gelombang ieu tumiba kana material dina lapisan luar béntang, mangka material kasebut jadi panas
Dina suhu nu tangtu, material ieu boga guna pikeun fusi sarta jadi unsur-unsur anyar jeung isotop-isotop radioaktif
Gelombang kejot baris ngutahkeun material-material béntang ka rohang angkasa
Akibat tina Supernova
Supernova ngabalukarkeun akibat kana kahirupan di luar béntang kasebut, di antarana: Dina inti béntang, lumangsung réaksi fusi nuklir
Dina réaksi ieu dilahirkan unsur-unsur anu leuwih beurat batan Hidrogen jeung Helium
Waktu supernova lumangsung, unsur-unsur ieu diutahkeun ka luar béntang sarta ngabeungharkeun awan antar béntang di sakurilingna ku unsur-unsur beurat
Supernova ngutahkeun unsur-unsur nu tangtu ka rohang angkasa
Unsur-unsur ieu saterusna pindah ka bagian-bagian séjén anu jauh tina béntang anu bitu kasebut
Dipercaya yén unsur atawa materi kasebut saterusna ngagabung nyieun hiji béntang anyar atawa malah mah planét di jagat raya
Kajadian Supernova anu katiténan
Aya hiji béntang anu ngalakonan supernova di rohang angkasa unggal hiji detik kahirupan di bumi
Ngan waé, pikeun manggihan béntang anu baris ngalakonan supernova kasebut kacida hésé
Réa faktor anu mangaruhan dina pangimeutan supernova
Sanajan kitu, aya sawatara kajadian supernova anu geus katiténan ku manusa, ti antarana: Baheula, hiji béntang bitu di tempat anu kacida jauh ti bumi
Bituna éta béntang katempo kawas hiji titik nu caang
Ieu lumangsung di bagian luar tina galaksi NGC 4526, sarta dingaranan Supernova 1994D
Sinar anu dipancarkeunana salila sawatara minggu sanggeus bitu kasebut némbongkeun yén supernova kasebut mangrupa Supernova Tipe Ia
Dina astronomi, médium antarbéntang (Basa Indonésia: "medium antarbintang", , disingkat "ISM") nyaéta materi (materi antarbéntang/"interstellar matter, ISM") sarta kandungan énergi (médan radiasi antarbéntang/"interstellar radiation field, ISRF") anu aya di antara béntang-béntang (atawa kira-kira lingkungan béntang) dina hiji galaksi
Béntang-béntang sorangan kabentuk di wewengkon ISM anu pangpadetna sarta tiis, sarta baris ngabeungharan ISM ku materi sarta énergi ngaliwatan planetary nebula, angin-angin béntang sarta supernova
Satuluyna, kajadian silih mangaruhan antara béntang-béntang jeung ISM nangtukeun laju leungitna kandungan gas hiji galaksi sarta dina pamustunganana nangtukeun ogé wengkuan umur aktip galaksi kasebut dina nyieun béntang-béntang
ISM ngandung atom, molekul, kebul, radiasi éléktromagnétik, sinar kosmik, sarta médan magnét dina jumlah anu pohara saeutik (lamun maké standar bumi)
Materina ilahar diwangun ku 99% partikel gas sarta umumna 1% kebul, sarta ngeusian ruhang antarbéntang
Kapadatan gas anu ilahar antara puluhan nepi ka ratusan partikel pér séntiméter kubik
Alatan ku nukleosintesis primordial, gasna jadi kira-kira 90% hidrogén sarta 10% hélium, ditambah unsur-unsur tambahan ("logam" dina sebutan astronomi) anu jumlahna saeutik
Kebul nyaéta ngaran nu ilahar pikeun sajumlah partikel padet leutik kalawan diaméter kurang ti 500 mikrométer (tempo ogé keusik atawa granulat)
Di atmosfir Bumi, kebul asalna tina sajumlah sumber: loess anu disebarkeun ku angin, bituna gunung api, "pencemaran", jeung réa-réa deui
Kebul dina hawa dianggap aérosol sarta bisa mibanda tanaga radiasi lokal anu kuat di atmosfir sarta boga pangaruh kana iklim
Di sagigireun éta, lamun sajumlah partikel leutik disebarkeun kana hawa di wewengkon nu tangtu (kawas tipung tarigu), dina kaayaan nu tangtu ieu bisa ngabalukarkeun bahaya bitu
Pangaruh kana kaséhatan
Kebul bisa ngabalukarkeun panyakit paru-paru kawas pneumokoniosis, panyakit anu anu lumangsung di antara sajumlah pagawé tambang
Béntang ganda nyaéta hiji sistem béntang anu diwangun ku dua béntang anu silih kaiket sacara gravitasi dina jero hiji orbit ngurilingan hiji titik puseur massa babarengan
Panalungtikan astronomi nyindekkeun yén lolobana béntang sahenteuna aya dina hiji sistem anu diwangun ku dua béntang
Sistem béntang ganda pohara pentingna dina astrofisika, sabab tina pangimeutan orbitna, astronom bisa nangtukeun massana
Sedengkeun massa béntang tunggal ditangtukeun ngaliwatan hubungan massa-luminositas anu diturunkeun tina pangimeutan béntang ganda
Astrofisika nyaéta cabang astronomi anu patali jeung fisika jagad raya, kaasup sipat fisik (luminositas, kapadetan, suhu, sarta komposisi kimia) tina objék astronomi kawas planét, béntang, galaksi jeung médium antarbintang, sarta ogé interaksina
Kosmologi nyaéta téori astrofisika dina skala pangbadagna
Dina prakték, ampir kabéh riset astronomi modéren ngawengku sawaréh tina fisika
Dina kosmologi, nukléosintesis primordial atawa nukléosintesis Big Bang (basa Inggris Big Bang Nucléosynthesis = BBN) nujul kana produksi inti sajaba H-1, hidrogen normal, salila fase munggaran alam samesta, sawatara waktu sanggeus Big Bang
Dipercaya yén kajadian ieu boga tangungjawab kana dibentukna hidrogen (H-1 atawa H) jeung isotopna nyaéta deuterium (H-2 atawa D), isotop helium He-3 jeung He-4, sarta isotop lithium Li-7
Aya dua pasipatan BBN nu penting: Paraméter utama pikeun ngitung éfék "BBN" nyaéta jumlah foton pér baryon
Paraméter ieu patali jeung suhu sarta kapadetan alam samesta munggaran ku kituna kaayaan di mana fusi nuklir lumangsung bisa ditangtukeun
Naftaléna, ogé katelah naftalin, naftalina, kamper, atawa albokarbon (ulah kajeujeut jeung nafta) nyaéta hidrokarbon padet kristalin, aromatik, bodas nu boga rumus C10H8 dina wangun gabungan dua cingcin bénzéna
Di masarakat urang mah katelahna kamper, kadang warna-warni, bentukna baruleud atawa bunder
Zatna volatil ngahasilkeun saab anu gampang kaduruk, sarta nyublim dina hawa biasa nu bauna bisa kaambeu dina kadar 0,08 ppm w/w
Dina paroh kahiji abad ka-20, kecap jagat raya atawa alam semesta dipaké pikeun ngécéskeun sakumna rohang waktu sinambung tempat di mana urang aya, katut énergi jeung materi anu dipibogana
Usaha pikeun mikawanoh alam semesta dina wengkuan ieu dina skala pangbadagna anu mungkin bisa, aya dina kosmologi, nyaéta élmu pangaweruh anu mekar tina fisika jeung astronomi
Dina paroh pamungkas abad ka-20, kamekaran kosmologi nu didasarkeun kana pangimeutan, nu ogé disebut fisika kosmologi, ngarah kana papasingan antara kosmologi pangimeutan jeung kosmologi téoritis; anu (biasana) para ahli nyarita yén euweuh harepan pikeun nitétan sakabéh rohang waktu sinambung, satuluyna harepan ieu dipecenghulkeun, mecakan pikeun manggihan spékulasi nu paling boga alesan pikeun modél rohang waktu sagemblengna, mecakan nungkulan kahésé dina nyawang watesan empiris pikeun
kahésé dina nyawang watesan empiris pikeun spékulasi kasebut sarta résiko "pengabaian" ngarah kana métafisika
Météor nyaéta kawénéhanana jalur muragna météoroid kana atmosfir bumi, sawajarna disebut béntang murag
Météor dihasilkeun ku panas anu dihasilkeun ku tekenan ram (lain ku gésékan, sakumaha anggapan umum saméméh ieu) dina waktu météoroid asup ka atmosfer
Météor anu pohara caang, leuwih caang batan planét Venus, bisa disebut minangka "bolide"
Lamun hiji météoroid henteu béak kabeuleum dina lalampahanana di atmosfir sarta ngahontal beungeut bumi, barang anu dihasilkeun disebut météorit
Météor anu nabrak bumi atawa objék séjén bisa ngahasilkeun kawah hasil tubrukan "impact crater"
Kartu pamanteng tivi (Basa Indonésia: "kartu penala TV" ) nyaéta pakakas komputer anu bisa ngajadikeun komputer sanggup mrosés sinyal televisi pikeun dipintonkeun dina layar monitor
Lolobana kartu pamanteng tivi ogé boga fungsi ganda minangka kartu nu nangkep gambar vidéo (basa Inggris: "vidéo capture card") antukna komputer bisa ngarékam acara televisi kana "hard disk" atawa média panyimpen séjénna
Biasana kartu ieu dipasang dina "slot" PCI dina "motherboard", sanajan aya sawatara anu dipasang dina "port" USB
Sawatara kartu grafis ogé ngarangkep minangka pamanteng tivi
Biasana kartu ieu diwangun ku bagian panarima ("receiver"), pamanteng ("tuner"), demodulator sarta pangobah sinyal analog jadi digital pikeun TV analog
Kawas pakakas televisi, pamanteng tivi dirarancang pikeun frékuénsi radio sarta format vidéo anu lumaku di unggal nagarana
Minangka tambahan, réa anu nyartakeun input vidéo komposit
Réa pamanteng tivi anu ogé bisa ngulinkeun radio FM
Hal ieu meureun alatan spéktrum gelombang radio ngagunakeun frékuénsi anu sarupa jeung télévisi
Lolobana pamanteng internal ngalakonan pamrosésan sinyal pikeun ngarobah sinyal radio jadi gambar dina layar
Malah mah aya sababaraha anu langsung nyambung kana kartu sora sarta kartu grafis antukna henteu merlukeun CPU (tapi CPU tetep waé dipaké pikeun ngajalankeun aplikasi)
Kiwari réa pamanteng tivi ngarojong siaran TV digital anu boga standar HDTV
Ieu leuwih murah batan meuli pesawat TV kalayan pakakas pangrojong HDTV
Siaran ogé bisa dirékam pikeun dimaénkeun deui
Joule (dilambangkeun ku J) nyaéta hijian SI pikeun énergi kalayan dasar hijian kg.m2/s2
Joule didéfinisikeun minangka badagna énergi anu diperlukeun pikeun ngahasilkeun gaya sagedé hiji Newton sajauh hiji méter
Ku sabab éta, 1 joule sarua jeung 1 newton méter (lambang: N.m)
Sajaba ti éta, hiji joule ogé nyaéta énergi mutlak pangleutikna anu diperlukeun (dina muka bumi) pikeun ngangkat hiji barang sabeurat hiji kilogram saluhur sapuluh séntiméter
Définisi hiji joule séjénna: Konvérsi
1 joule nyaéta sarua jeung 107 erg
1 joule ngadeukeutan: Sajarah
Ngaran joule dicokot ti panimuna James Prescott Joule
Joule dilambangkeun ku aksara J. Istilah ieu mimiti diwanohkeun ku Dr. Mayer ti Heilbronn
David Marshall Coulthard (alias David Coulthard, inisialna DC, babar di Tywnholm, Skotlandia, 27 Maret 1971) adalah saurang tukang balap mobil ti Skotlandia
Dirina pernah turun di ajang Formula 1 ti taun 1994 sampai 2008, salami waktos eta, dirina ngagabung sareng tim Williams, McLaren, dan Red Bull
Ayeuna DC tos pensiun tapi masih tetep kénéh cicing di Red Bull sabagai konsultan balap
Karir DC di F1 dimimiti di GP Spanyol 1994
Dirina ngagentoskeun posisi Ayrton Senna anu pupus akibat kacilakaan dua minggu sateuacanna di Imola
Salami di F1, DC tos ngaraih 13 kameunangan GP, posisi klasemen pangluhurna digapai di musim 2001 ketika DC janten runner-up pembalap di handapeun Michael Schumacher
DC pensiun tim F1 di akhir musim 2008, saterasnya posisinya digentoskeun ku pembalap muda Jerman, Sebastian Vettel
Sebastian Vettel (babar di Heppenheim, Jerman, kaping 3 Juli 1987) nyaete saurang tukang balap mobil F1 ti Jerman
Ayeuna ngagabung sareng tim "Red Bull Racing", ngagentoskeun posisi David Coulthard anu pensiun di ahir 2008
Sateuacan ngagabung sareng Red Bull, Vettel gabung sareng tim "Scuderia Toro Rosso"
Puncak prestasina dicetak di musim 2008 kamari, di mana Vettel janten pariah pole position sareng pemenang balap F1 terngora sapanjang sejarah F1
Di Red Bull, Vettel mangrupa babaturan satim Mark Webber
Vettel ngamulai debut F1 na di taun 2007 sareng tim BMW-Sauber, teras saatos dua balapan, dirina ngalih ka tim Scuderia Toro Rosso ngagentoskeun posisi Scott Speed anu dipecat
Konsép rohang atawa ruang geus jadi perhatian para filusuf sarta élmuwan sapanjang sajarah manusa
Istilah ieu dipaké sacara béda dina sagala rupa widang ulikan, kawas filsafat, matematika, astronomi, psikologi, jsjbn., ku kituna hésé pikeun netepkeun hiji définisi universal anu écés sarta henteu kontrovérsial tanpa ningali konteks anu luyu
Aya ogé kahenteusapahaman ngeunaan naha rohang éta sorangan bisa diukur atawa mangrupa bagian tina sistem ukuran
Élmu sorangan nganggap yén rohang nyaéta hiji hijian dasar, nyaéta hiji hijian anu teu bisa didéfinisikan ku hijian séjénna
Élmuwan nyaéta jalma anu digawé sarta neuleuman kalawan leukeun sarta soson-soson dina widang élmu pangaweruh
Para élmuwan bisa digawé dina widang élmu pangaweruh anu béda
Di dieu ditembongkeun sawatara conto: Jalma anu diajar fisika nyaéta fisikawan
Anu diajar kimia disebut kimiawan
Anu diajar biologi disebut biolog
Élmu nyaéta sakumna usaha sadar pikeun nalungtik, manggihan sarta ngaronjatkeun pamahaman manusa ti sagala rupa sisi kanyataan dina alam manusa
Sisi-sisi ieu diwatesan sangkan dihasilkeun rumusan-rumusan anu pasti
Élmu méré kapastian kalawan ngawatesan wengkuan tetempoanana, sarta kapastian élmu-élmu meunang ti kakawatesanana
Contona: Élmu Alam ngan bisa jadi pasti sanggeus widangna diwatesan kana hal anu materil waé atawa élmu psikologi ngan bisa norah laku-lampah manusa lamun ngawatesan wengkuan tetempoanana kana sisi umum ti laku-lampah manusa anu nyata
Patali jeung conto ieu, élmu-élmu alam ngajawab pananya ngeunaan sabaraha jauhna panonpoé ti bumi, atawa élmu psikologi ngajawab naha saurang wanoja luyu pikeun jadi parawat
Kecap élmu sorangan mangrupa kecap serepan tina basa Arab "ilm"
anu hartina surti, ngarti, atawa nyaho
Élmu pangaweruh bisa boga harti surti kana hiji pangaweruh, sarta élmu sosial bisa boga harti nyaho masalah-masalah sosial
Widyaningrum Surya Nugraha (alias Widya, babar di Cimahi, Indonésia, 26 Pébruari 1985) nyaéta saurang presenter TV ti Indonésia
Ayeuna anjeunna seueur dikenal jalmi sabagai presenter acara olahraga di stasiun TV Trans7 kususnya dina acara Liga Italia Serie-A jeung MotoGP
Widya ngawitan karir ti yuswa alit, ti taun 1993 anjeunna janten penyanyi di grup Trio Laris
Taun 1998 anjeunna lebet TV janten presenter acara "Kring Olala" di TPI
Teras di 2001 anjeunna janten presenter acara "Musiq" di TVRI
Mimiti taun 2006 anjeunna janten presenter MotoGP, jeung masih kénéh dipertahankeun sampai ayeuna
Widya mangrupa salah sahiji alumni UNPAD, Bandung, jurusan ilmu komunikasi
Anjeunna gaduh hobi maca jeung anjeunna ogé resep kana sasatoan kususna ucing
Mars (ᮙᮛ᮪ᮞ᮪) atawa Marih (ᮙᮛᮤᮂ) atawa Anggara (ᮃᮀᮌᮛ) nyaéta planét pangdeukeutna kaopat ti Panonpoé
Ngaranna dicokot tina ngaran Déwa perang Yunani kuna
Tapi planét ieu ogé dipikawanoh minangka planét beureum alatan paromanna anu semu beureum
Lingkungan Mars leuwih soméah pikeun kahirupan dibandingkeun kaayaan Planét Vénus
Sanajan kitu, kaayaanana teu cukup idéal pikeun manusa
Suhu hawa anu tiis pisan sarta tekenan hawa anu kurang, ditambah ku komposisi hawa anu lolobana ngandung karbondioksida, ngabalukarkeun manusa kudu ngagunakeun pakakas bantu napas lamun hayang cicing di ditu
Misi-misi ka planét beureum ieu, nepi ka panungtung abad ka-20, tacan manggihan tapak kahirupan di dinya, sanajan anu kacida basajan
Planét ieu mibanda 2 satelit, nyaéta Phobos jeung Deimos
Planét ieu muter salila 687 poé dina ngurilingan panonpoé
Planét ieu ogé ngalakonan rotasi
Waktu rotasina 24,62 jam
Dina mitologi Yunani, Mars idéntik jeung déwa perang, nyaéta Aries, anakna Zeus jeung Héra
Di planét Mars, aya hiji ciri mandiri (unik) di wewengkon Cydonia Mensae
Ciri ieu mangrupa hiji pabukitan anu lamun ditempo ti luhur jiga hiji beungeut manusa
Réa jelema anu nganggap hal éta minangka hiji bukti ayana peradaban anu geus lila musnah di Mars, sanajan di mangsa kiwari, geus kabuktian yén ciri kasebut saukur hiji paroman alam nu ilahar
Juhara (ᮏᮥᮠᮛ) atawa Vénus (ᮗᮦᮔᮥᮞ᮪) atawa Sukra (ᮞᮥᮊᮢ) nyaéta planét pangdeukeutna kadua ti panonpoé sanggeus Mérkurius
Remen dilandi ku sebutan béntang timur (lamun subuh témbong di wétan), béntang barat (lamun magrib témbong di kulon), nelah ogé ku sebutan béntang kejora
Planét ieu ngabogaan radius 6.052 km sarta ngurilingan panonpoé dina waktu 225 poé
Atmosfir Vénus ngandung 97% karbondioksida (CO2) sarta 3% nitrogén, antukna ampir mustahil aya kahirupan
Arah rotasi Vénus lalawanan jeung arah rotasi planét-planét séjén
Sajaba ti éta, jangka waktu rotasi Vénus leuwih lila batan jangka waktu révolusina dina ngurilingan panonpoé
Kandungan atmosfirna anu pinuh ku CO2 ngalantarankeun suhu kulitna pohara panas alatan éfék imah kaca
Atmosfir Vénus kandel sarta sok dipindingan ku méga
Ahli astrobiologi norah yén dina lapisan awan Vénus termobakteri nu tangtu masih bisa ngalangsungkeun kahirupan
Yupiter (ᮚᮥᮕᮤᮒᮨᮁ) atawa Jupiter (ᮏᮥᮕᮤᮒᮨᮁ) atawa Mustari (ᮙᮥᮞ᮪ᮒᮛᮤ) atawa Respati (ᮛᮨᮞ᮪ᮕᮒᮤ) nyaéta planét pangdeukeutna kalima ti panonpoé sanggeus Mérkurius, Vénus, Bumi, sarta Mars
Jarak rata-rata antara Jupiter jeung Panonpoé nyaéta 778,3 juta km
Jupiter nyaéta planét panggedéna tur pangbeuratna kalawan diaméter 14.980 km sarta mibanda massa 318 kali massa bumi
Période rotasi planét ieu téh 9,8 jam, sedengkeun période révolusina nyaéta 11,86 taun
Di kulit planét ieu aya titik beureum raksasa
Atmosfir Jupiter ngandung hidrogén (H), hélium (He), métana (CH4), sarta amonia (NH3)
Suhu di kulit planét ieu ti -140oC nepi ka 21oC
Kawas planét séjén, Jupiter kasusun ku unsur beusi sarta unsur beurat séjénna
Jupiter mibanda 63 satelit, di antarana Io, Europa, Ganymede, Callisto (bulan-bulan Galiléan)
Jupiter biasana jadi objék pangcaangna kaopat di langit (sanggeus panonpoé, bulan jeung Vénus); tapi dina waktu nu tangtu Mars katémbong leuwih caang batan Jupiter
Saturnus (ᮞᮒᮥᮁᮔᮥᮞ᮪) atawa Juhal (ᮏᮥᮠᮜ᮪) atawa Tumpek (ᮒᮥᮙ᮪ᮕᮨᮊ᮪) nyaéta hiji planét anu perenahna di surya mandala di mana planét ieu kawentar minangka planét nu mibanda cingcin
Jarak Saturnus pohara jauh ti Panonpoé
Alatan éta pisan, Saturnus henteu pati caang katempo ti Bumi
Saturnus ngurilingan panonpoé dina waktu 29,46 taun
Saban 378 poé, Bumi, Saturnus, jeung Panonpoé baris aya dina hiji gurat lempeng
Sajaba muteran panonpoé, Saturnus ogé ngalakonan rotasi (muteran sumbuna sorangan) dina waktu anu pohara singket, nyaéta 13 jam 15 menit
Saturnus mibanda karapetan anu leutik alatan lolobana zat nu nyusunna mangrupa gas sarta cacai
Inti Saturnus ditorah kawangun ku batuan nu padet
Atmosfir Saturnus kasusun ku gas amonia jeung métana
Hal ieu tangtu henteu ngamungkinkeun ayana kahirupan di Saturnus
Cingcin (lélépén) Saturnus pohara unik
Aya rébuan lélépén anu ngalingkung planét ieu
Bahan nu ngabentuk lélépén ieu masih tacan kapaluruh
Para élmuwan boga pamadegan, yén lélépén éta mustahil dijieun ku lémpéngan nu padet alatan baris ancur ku gaya séntrifugal
Tapi, mustahil ogé dijieun ku zat nu éncér alatan gaya séntrifugal baris ngabalukarkeun timbulna lambak
Jadi, sajauh ieu, ditorah yén anu pangmungkinna nu nyusun lélépén éta téh gundukan-gundukan es météorit
Nepi ka taun 2006, Saturnus dipikanyaho mibanda 56 satelit alami
Tujuh di antarana cukup badag
Maranéhanana nyaéta Mimas, Enceladus, Tethys, Dione, Rhea, Titan (Satelit pangbadagna kalayan ukuran leuwih badag ti planét Merkurius), sarta Iapetus
Saturnus mibanda wangun anu dempak di beulah kutub, sarta melendung di sabudeureun khatulistiwa
Diaméter katulistiwa Saturnus panjangna 120.536 km (74.867 mil) di mana diaméter ti Kutub Kalér ka Kutub Kidul sajauh 108.728 km (67.535 mil)
Wangun anu dempak ieu dilantarankeun ku rotasina anu pohara gancang, muter saban 10 jam 14 menit waktu Bumi
Saturnus nyaéta hiji-hijina Planét di surya mandala anu massa jinisna leuwih hampang batan cai
Sanajan inti Saturnus mibanda massa jinis anu leuwih beurat batan cai, planét ieu mibanda atmosfir anu ngandung gas, ku kituna massa jinis relatif planét ngan 0.69 g/cm³ (leuwih hampang batan cai), minangka hasilna, lamun Saturnus diteundeun di luhureun balong anu pinuh ku cai, Saturnus baris ngambang
Bagian luar atmosfir Saturnus dijieun tina 96.7% hidrogén sarta 3% hélium, 0.2% métana sarta 0.02% amonia
Dina atmosfir Saturnus ogé aya saeutik kandungan asetiléna, étana sarta fosfin.Saturn
Retrieved on July 29, 2007 Awan
Awan Saturnus, kawas Yupiter, muter kalawan laju anu béda-béda gumantung kana perenah garis lintangna
Henteu kawas Yupiter, awan Saturnus leuwih poék sarta awan Saturnus leuwih rubak di katulistiwa
Awan Saturnus nu panghandapna dijieun tina cai és, sarta kalawan kandel kira-kira 10 kilométer
{{Suhu]] Saturnus cukup tiit, kalawan suhu 250 K (-10°F, -23°C)
Awan di saluhureunana mibanda kandel 50 kilométer, dijieun tina és amonium hidrogénsulfida (simbol kimia: NH4HS), sarta di luhureun awan kasebut aya awan és amonia kalawan kandel 80 kilométer
Bagian pangluhurna dijieun tina gas hidrogén sarta hélium, di mana kandelna kira-kira 200 sarta 270 kilométer
Aurora ogé dipikanyaho kabentuk ku mésosfir Saturnus
Suhu dina awan bagian luhur Saturnus pohara tiis, nyaéta satiis 98 K (-283 °F, -175 °C)
Suhu dina awan bagian handap Saturnus leuwih panas batan anu di luar alatan panas anu dihasilkeun di bagian jero Saturn
Saturn {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101229031643/http://www.nasa.gov/worldbook/saturn_worldbook.html |date=2010-12-29 }}
Retrieved on July 29, 2007 Angin Saturnus mangrupa salah sahiji ti angin panggancangna di Surya Mandala, ngahontal kecepatan 500 m/s (1.800 km/h, 1.118 mph),Hamilton, Calvin J
Voyager Saturn Science Summary
Retrieved on July 5, 2007. anu laér leuwih gancang batan angin anu aya di Bumi
Pesawat jomantara Voyager 1 manggihan awan héksagonal deukeut kutub kalér Saturnus kira-kira dina garis bujur 78° beulah kalér
Cassini-huygens negeskeun hal ieu taun 2006
Henteu kawas kutub kalér, kutub kidul henteu némbongkeun wangun awan héksagonal sarta anu narik ati, Cassini manggihan angin puyuh jiga siklon tropis nu kakonci di kutub kidul kalawan dingding panon anu écés
Panimuan ieu jadi catetan alatan euweuh planét séjén kajaba Bumi di surya mandala anu mibanda dingding panon
Inti Planét Saturnus sarua jeung inti planét Yupiter
Planét ieu mibanda inti planét di puseurna sarta pohara panas, suhuna ngahontal 15.000 K (26.540 °F, 14.730 °C)
Inti Planét Saturnus pohara panas sarta mancarkeun panas kira-kira 21/2 kali leuwih rongkah batan jumlah énergi anu ditarima Saturnus ti Panonpoé
Inti Planét Saturnus sarua badagna jeung Bumi, tapi jumlah massa jinisna leuwih badag
Di luhur inti Saturnus aya bagian anu leuwih ipis anu mangrupa hidrogén métalik, kira-kira 30.000 km (18.600 mil)
Di luhureun bagian kasebut aya wewengkon cacai hidrogén sarta hélium.Saturn
National Maritime Musieum
Retrieved on July 29, 2007
Inti planét Saturnus téh beurat, kalawan massa kira-kira 9 nepi ka 22 kali leuwih beurat batan massa inti Bumi.Fortney, Jonathan J
"Looking into the Giant Planets"
"Science" 305 (5689): 1414-1415
Retrieved on April 30, 2007
Saturnus mibanda médan gaya alami anu leuwih leutik batan Yupiter
Médan gaya Saturnus unik alatan sumbuna simétris, henteu kawas planét séjénna
Saturnus ngahasilkeun gelombang radio, ngan leutik teuing pikeun kawénéhan ti Bumi
Bulan boga Saturnus, Titan nguriling di bagian luar médan gaya Saturnus sarta muncratkeun plasma ka wewengkon atmosfir Titan anu anu diionisasi.Russell, C. T.; Luhmann, J. G. (1997)
Saturn: Magnetic Field and Magnetosphere {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119080948/http://www-ssc.igpp.ucla.edu/personnel/russell/papers/sat_mag.html |date=2019-01-19 }}
UCLA - IGPP Space Physics Center
Rotasi jeung orbit
Jarak antara Panonpoé jeung Saturnus leuwih ti 1.4 milyar km, kira-kira 9 kali jarak antara Bumi jeung Panonpoé
Perlu waktu 29,46 taun Bumi pikeun Saturnus ngurilingan (ngorbit) Panonpoé anu dipikanyaho kalawan ngaran "période orbit" Saturnus
Saturnus mibanda période rotasi salila 10 jam 14 menit waktu Bumi
Tapi, Saturnus henteu ngalakonan rotasi anu konstan
Période rotasi Saturnus gumantung kana laju rotasi gelombang radio anu dikaluarkeun ku Saturnus
Pasawat jomantara Cassini-huygens manggihan yén pancaran radio ngalaunan, sarta période rotasi Saturnus ngaronjat naék
Henteu dipikanyaho hal naon anu ngabalukarkeun gelombang radio ieu ngalaunan
Saturnus kawentar alatan lélépén nu aya di planétna, anu jadi salah sahiji obyék nu bisa katempo pangahéngna dina sistem surya mandala
Lélépén éta munggaran katempo ku Galileo Galilei dina taun 1610 ku cara noong maké teleskop
Manéhna saterusna nulis ka adipati Toscana yén "Saturnus henteu sosorangan, tapi diwangun ku tilu objék anu ampir paantel sarta henteu usik
Dina taun 1612 sudut lélépén nyanghareup pas kana bumi sarta lélépén kasebut teu katempo, sarta saterusna dina taun 1613 lélépén éta mecenghul deui, anu ngabalukarkeun Galiléo katalimbeng
Masalah lélépén éta masih jadi kapanasaran, ku kituna dina taun 1655 Christian Huygens, noong Saturnus ngagunakeun teleskop anu leuwih kuat daya tempona batan teleskop anu dipaké ku Galiléo
Dina taun 1675 Giovanni Domenico Cassini nyindekkeun yén lélépén Saturnus sabenerna diwangun ku rupa-rupa lélépén anu leuwih leutik sarta aya rohang antara maranéhanana, bagian pangbadagna dingaranan Divisi Cassini
Dina taun 1859, James Clerk Maxwell mintonkeun yén lélépén kasebut henteu padet, tapi dijieun tina partikel-partikel leutik, anu masing-masing ngurilingan Saturnus, sarta lamun henteu ngurilingan planét kasebut, lélépén éta baris henteu stabil atawa papisah.James Clerk Maxwell on the nature of Saturn's rings
Retrieved on July 6, 2007
James Keeler ngulik lélépén éta ngagunakeun spéktrométer dina taun 1895 anu ngabuktikeun yén téori Maxwell bener
Wangun fisik lélépén Saturnus
Lélépén Saturnus bisa ditoong ngagunakeun teleskop modéren nu daya toongna basajan atawa nu kuat
Lélépén ieu ngampar 6.630 km nepi ka 120.700 km di luhureun hatulistiwa Saturnus, sarta diwangun ku babatuan silikon dioksida, oksida beusi, sarta partikel és jeung batu
Aya dua téori ngeunaan asal lélépén Saturnus
Téori kahiji diusulkeun ku Édouard Roche dina abad ka-19, nganyatakeun yén lélépén kasebut mangrupa ruruntuk bulan Saturnus anu orbitna deukeut pisan jeung Saturnus antukna peupeus alatan kakuatan pasang surut
Kaol ti téori ieu nyaéta bulan kasebut peupeus alatan tubrukan jeung komét atawa asteroid
Téori kadua nganyatakeun lélépén kasebut asalna lain tina bulan Saturnus nu ancur, tapi titilar nébula nu ngawangun Saturnus
Téori ieu henteu ditarima mangsa kiwari disababkeun lélépén Saturnus dianggap henteu setabil lamun ngaliwatan période salila jutaan taun, sarta dianggap kakara kabentuk
Wahana angkasa "Voyagers" bisa nempo lélépén kasebut miboga struktur seni anu diwangun ku rébuan bagian nu leuwih leutik
Struktur ieu dipercaya kabentuk alatan tarikan gravitasi bulan-bulan Saturnus ngaliwatan sagala rupa cara
Sawaréh bagian dihasilkeun alatan bulan leutik anu ngaliwat kawas Pan, sarta réa deui bagian anu tacan kapanggih, samentara sawaréh lélépén leutik katahan ku médan gravitas satelit leutik kawas Prometheus jeung Pandora
Bagian séjén kabentuk alatan résonansi antara période orbit partikel di sawatara bagian jeung bulan anu leuwih badag anu perenahna leuwih laér
Saturnus mibanda 59 bulan, 48 di antarana mibanda ngaran
salah sahiji tina bulan pangbadagna nyaéta Titan, leuwih badag ti planét Merkurius sarta hiji-hijina bulan di atmosfir anu mibanda atmosfir anu kandel
Pangimeutan dina jaman kuna
Saturnus geus dipikanyaho saprak jaman prasejarah
{{cite ramat Dina astrologi Hindu, aya 9 planét nu mana Surya Mandala dipikanyaho kalawan ngaran Navagraha
Saturnus, salah sahiji ti maranéhanana, dipikanyaho kalawan ngaran "Sani" atawa "Shani," hakim ti sakabéh Planét, sarta nangtukeun sakumnana lampah boh goréng boh alus anu dipigawe ku maranéhanana
{{cite ramat }} Kabudayaan Tiongkok jeung Jepang kuna nyirian Saturnus minangka "béntang Bumi" (土星)
Hal ieu dumasar kana 5 unsur anu sacara tradisional dipaké pikeun ngagolongkeun unsur alami
Urang Ibrani kuna nyebut Saturnus kalawan ngaran "Shabbathai"
Malaékatna nyaéta Cassiel
Kapinterna, atawa jiwa méré mangpaat, nyaéta "Agiel" (layga), sarta jiwana (jiwa poék) nyaéta Zazel (lzaz)
Urang Turki Usmania jeung urang Malayu méré ngaran "Zuhal", nu asalna tina basa Arab زحل
Pikeun nempo lélépén Saturnus diperlukeun saeutikna teleskop kalawan diaméter 75 mm
Galiléo kungsi katalimbeng ku lélépén Saturnus sarta mikir yén Saturnus ceulian
Christian Huygens ngagunakeun teleskop kalawan daya toong anu leuwih badag sarta manéhna manggihan yén lélépén éta téh lélépén Saturnus
Huygens ogé manggihan bulan milik Saturnus, Titan
Henteu lila ti harita, Giovanni Domenico Cassini manggihan 4 bulan séjénna, Iapetus, Rhea, Tethys jeung Dione
Dina taun 1675, Cassini ogé manggihan rorongkrang anu disebut divisi Cassini
{{cite ramat Saprak harita, euweuh timuan deui nepi ka taun 1789 sabot William Herschel manggihan 2 bulan lianna, Mimas jeung Enceladus
Bulan Hyperion, anu mibanda résonansi orbit babarengan Titan, kapanggih dina taun 1848 ku tim ti Britania Raya
Dina taun 1899, William Henry Pickering manggihan satelit Phoebe
Panalungtikan dina abad ka-20, negeskeun yén Titan mibanda atmosfer anu kandel, di mana Titan jadi bulan anu unik di antara bulan di Surya Mandala séjénna
Saturnus didatangan ku Pioneer 11 dina bulan Séptember taun 1979
Pioner 11 ngalayang 20.000 kilométer ti awan Saturnus bagian luar
Dihasilkeun gambar Saturnus sarta sawatara bulanana kalawan résolusi nu leutik
Resolusi gambar kasebut henteu alus pikeun nempo sipat pabeungeutan planét kasebut
Pasawat angkasa ogé nalungtik lélépén Saturnus, di antara timuan-timuanana, aya cincin-f sarta fakta yén lolongkrang hideung dina lélépén nu caang lamun ditempo ka arah panonpoé, dina kalimah séjén, maranéhanana lain material kosong
Pioneer 11 ogé ngukur suhu Titan
{{cite ramat Voyager
Dina bulan Nopémber taun 1980, Voyager 1 ngadatangan Saturnus
Pasawat angkasa ieu ngirim gambar Planét Saturnus, lélépén jeung satelitna dina resolusi nu alus
Munggaran ditalungtik sipat pabeungeutan rupa-rupa bulanna
Voyager 1 ngalayang deukeut Titan, sarta ngaronjatkeun pangaweruh manusa ngeunaan Titan, sajaba ti éta, Voyager 1 ogé ngabuktikeun yén atmosfir Titan henteu bisa diliwatan ku panjang gelombang cahaya, ku kituna, euweuh wincikan ngeunaan pabeungeutan Titan
{{cite ramat Sataun satuluyna, dina bulan August taun 1981, Voyager 2 neruskeun panalungtikan Saturnus
Leuwih réa dihasilkeun poto bulan-bulan Saturnus nu dicokot dina jarak deukeut
Tapi apes, mangsa ngalayang, kaméra satelit nyangked pikeun sawatara poé
Gravitasi Saturnus dipaké pikeun ngarahkeun arah pasawat angkasa luar kasebut nuju ka arah Uranus
Satelit kasebut manggihan sarta ngécéskeun sawatara satelit anyar anu nguriling deukeut lélépén Saturnus
Maranéhanana ogé manggihan lolongkrang leutik "Maxwell" jeung "Keeler" (lolongkrang nu legana 42 km dina lélépén Saturnus)
Dina tanggal 1 Juli 2004, pasawat angkasa luar Cassini–Huygens ngalakonan manuver "SOI (Saturn Orbit Insertion)" sarta ngasupan orbit Saturnus
Saméméh SOI, Cassini geus ngulik sistem ieu
Dina bulan Juni taun 2004, Cassini geus kakalayangan deukeut Phoebe, sarta méré data jeung gambar kalawan resolusi nu alus
Lalampahan Cassini ka bulan pangbadagna Titan hasil meunangkeun gambar talaga badag jeung basisir sarta sawatara pulo jeung pagunungan
Cassini ngabéréskeun 2 kali lalampahan ka Titan saméméh ngaluarkeun satelit Huygens dina tanggal 25 Désémber 2004
Huygens turun ka beungeut Titan dina tanggal 14 Januari 2005, ngirim data salila turun ka atmosfir sarta mangsa badarat
Salila taun 2005, Cassini ngalakonan sawatara lalampahan ka Titan jeung satelit anu ngandung és
Lalampahan Cassini ka Titan anu pamungkas dijadwalkan dina tanggal 19 Juli 2007
Saprak awal taun 2005, élmuan geus nalungtik guludug di Saturnus, anu kapanggih ku Cassini
Kakuatan guludug di Saturnus ditorah 1000 kali leuwih badag batan guludug di Bumi
Para élmuan percaya yén guludug ieu téh guludug pangkuatna anu kungsi katémbong
{{cite ramat Dina tanggal 10 Maret 2006, NASA ngalaporkeun yén, ngaliwatan gambar, satelit Cassini manggihan fakta-fakta ngeunaan cai anu muncrat dina geiser di salah sahiji bulan Saturnus, Enceladus
Gambar kasebut ogé mintonkeun partikel cai kasebut dipancarkeun ogé tina és
Nurutkeun Dr. Andrew Ingersoll ti Institut Téknologi California, "Bulan séjénna di surya mandala ngabogaan sagara cai anu katutup ku és
Bédana jeung di bumi, di dieu cairan cai moal leuwih ti 10 méter sahandapeun beungeut bulan
"{{cite ramat Dina tanggal 20 Séptember 2006, hiji poto ti satelit Cassini nimu lélépén Saturnus anu tacan kapanggih, di luar lélépén utama Saturnus anu leuwih caang sarta dina jero lélépén G jeung E. Lélépén ieu mangrupa hasil tina tabrakan météor jeung 2 bulan Saturnus
{{cite ramat Dina bulan Juli taun 2006, Cassini nimu bukti munggaran ayana talaga hidrokarbon deukeut kutub kalér Titan, anu dikonfirmasi dina bulan Januari taun 2007
Dina bulan Maret taun 2007, sawatara gambar mintonkeun yén deukeut kutub kalér Titan aya "lautan" hidrokarbon, anu pangbadagna di mana legana ampir salega Laut Kaspia
{{cite ramat Dina taun 2006, satelit éta geus nimu sarta negeskeun 4 satelit anyar
Misi utama satelit ieu lekasan taun 2008 sabot pasawat luar angkasa ieu ngabéréskeun 74 misi ngurilingan orbit di sabudeureun planét
Saturnus nyaéta planét panglaérna ti 5 planét anu panggampangna ditempo jeung panon buligir, sarta 4 planét séjénna nyaéta Merkurius, Venus, Mars, sarta Yupiter (Uranus sarta 4 Vesta katémbong jeung panon buligir sabot langit gelap), sarta planét pamungkas anu dipikanyaho ku astronom mimiti nepi ka Uranus kapanggih taun1781
Saturnus mecenghul dina penglihatan panon buligir dina waktu langit peuting minangka titik caang sarta boga warna konéng
Bantuan optik (teleskop) digedéan sahenteuna 20X diperlukeun pikeun nempo lélépén Saturnus pikeun réa jelema
Saturnus jadi udagan observasi sabot katémbong di langit, Saturnus sarta lélépénna pangalusna ditempo sabot planét éta aya dina posisi nu tangtu
Dina posisi tanggal 13 Januari 2005, Saturnus mecenghul pangcaangna nepi ka taun2031 baris leuwih caang, utamana alatan orientasi anu alus ti Bumi
ajéngan Mohammad Ilyas atawa Mohammad Ilyas Ruhiat (Tasikmalaya, 31 Januari 1934 - 18 Désémber 2007), ulama kahot, tokoh NU, anggota MPR manten
Ilyas Ruhiat asalna ti Kampung Cipasung, Désa Cipakat, kacamatan Singaparna, Kabupatén Tasikmalaya, Jawa Barat
Anjeunna téh putra Abdul Ghofur jeung Umayah
Ruhiat dikirim ka pasantrén nu kawentar di Singaparna mangsa harita, Pasantrén Cilenga, nu diasuh ku Kiai Sobandi atawa Syabandi dina taun 1922-1926
Taman Nasional Phong Nha-Ke Bang ("Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng") nyaéta salah sahiji taman nasional di Vietnam nu perenahna di propinsi Quảng Bình, Vietnam, mangrupa bagéan pagunungan Taebaek
Jadi taman nasional ka-12 di Koréa Kidul saprak taun 2001
Ukuran total taman ieu 857,54 km²
Giurtelecu Şimleului, Romania, Uni Éropa ()
bisa ngarujuk kasababaraha ngaran:
Karét nyaéta polimér hidrokarbon anu diwangun ku émulsi (latéks) tina geutah sawatara golongan tuwuhan tapi bisa ogé diproduksi sacara sintétis
Sumber utama latéks anu dipaké pikeun nyieun karét nyaéta "Hevea brasiliensis" (Euphorbiaceae) lantaran nyadap ieu tuwuhan baris ngahasilkeun latéks nu leuwih loba
Tuwuhan ieu di Indonésia ilahar disebut tuwuhan karét, sarua jeung produk anu dihasilkeunana
Tuwuhan séjénna anu ngandung latéks ti anatrana fig, euphorbia sarta dandelion
Tapi tutuwuhan kasebut henteu dijadi sumber utama pikeun nyieun karét
Joseph Priestley, dina taun 1770 manggihan latéks anu digaringkeun sarta bisa menghapus tulisan patlot
Di tempat asalna di Amérika Tengah sarta Amérika Kidul, karét geus dikumpulkan ti baheula mula
Peradaban Mésoamérika ngagunakeun karét tina tuwuhan Castilla elastica
Mésoamérika kuna ngagunakeun bal karét dina kaulinan maranéhanana
Nurutkeun Bernal Diaz del Castillo, Conquistador Spanyol pohara kataji ku pantulan bal karét urang Azték sarta nganggap bal kasebut kaasupan sétan
Di Brasil, masarakat lokal nyieun baju tahan cai tina karét
Hiji sakaol nyaritakeun cenah urang Éropa munggaran anu balik ka Portugal ti Brasil mawa baju anti-cai kasebut, sarta ngabalukarkeun masarakat kagét antukna manéhna dibawa ka pangadilan kalayan tuduhan ngagunakeun élmu goib
Waktu karét dibawa ka Inggris, jalma-jalma niténan yén barang kasebut bisa ngahapus tulisan patlot dina keretas
Nya tina kajadian ieu mecenghul istilah "rubber" dina basa Inggris
Sumber karét kiwari
Tuwuhan karét "Hevea brasiliensis" (Euphorbiaceae) mimitina ngan tumuwuh di Amérika Kidul, tapi sanggeus percobaan sababaraha kali ku Henry Wickham, tuwuhan ieu hasil dibudidayakeun di Asia Tenggara
Kiwari Asia mangrupa asal sumber karét alami ieu
Leuwih ti satengah karét anu dipaké kiwari téh sintétik, tapi sawatara juta ton karét alami masih diproduksi saban taun, sarta masih mangrupa bahan penting pikeun sawatara industri, kaasup industri otomotif jeung militér
Karét hypoallergenic bisa dijieun tina Guayule
Percobaan munggaran ngamekarkeun karét sintétis mawa kana ditimukeunana Silly Putty
Karét alami remen ogé divulkanisasi, nyaéta hiji prosés anu manaskeun karét sarta ditambah walirang pikeun ngaronjatkeun daya tahan ("resilience") sarta kalenturan (élastisitas)
Prosés vulkanisasi ngaronjatkeun pamakéan karét ti taun 1830-an nepi ka ayeuna
Mekarna vulkanisasi disumbang ku iasana Charles Goodyear
Tuwuhan karét anu ngaranna Havéa brasiliensis asalna ti nagara Brrazil
Tuwuhan ieu mangrupa sumber utama karét alam di dunya
Padahal jauh saméméh tuwuhan karét ieu dibudidayakan, padumuk pituin di Amérika Sarikat, Asia jeung Afrika Kidul ngagunakeun tuwuhan séjén anu ogé ngahasilkeun geutah
Geutah anu jiga latéks ogé bisa dihasilkeun tina tuwuhan Castillaelastica (kulawarga moracéae)
Ayeuna tuwuhan kasebut kurang dimangpaatkeun deui geutahna alatan tuwuhan karét geus dipikawanoh di mana-mana sarta loba dibudidayakan
Karet Alam diwangun tina kantétan poliisoprena Panjang, Lamun dipanaskeun bari dibéré tekenan/pressure Disposals sulfur bakal ngahasilkeun barang anu sipatna elastis
Prosés vulkanisasi kapangih dina taun 1839 ku Charles Goodyear
Numutkeun Média arkeolog Warga asli Amerika, méh 3600 taun anugeus kaliwat
Karét dimangpaatkeun ku lantaran karét bisa meral/merenggang/(elastomer)
Karét Ban Mobil
lolobana beubeunangan produksi industri karét dimangpaatkeun pikeun nyieun ban, ieu kaasup karét anudigunakeun pikeun nyumponan kabutuhan anu pohara beuratna/optimal di mana karét ieu kudu bener-bener kuat, henteu gampang gugus ogé henteu leueur dina mangsa dipaké
Karét alam anu warnana rada konéng pikeun kaperluan ban mobil dicampur heula maké silalatu/jelaga diaglomerasi tujuana sangkan mibanda sipat-sipat anu dipikabutuh (umpamana
Leuwih kuat, henteu gampang gugus, leuwih teuas tur henteu uduh/gampang pegat) ogé kelirna jadi hideung.Pikeun ban anu corak kélirna rupa-rupa éta ditambahan ku nyampurkeun silika aktif pikeun mibanda sipat-sipat anu dibtuheun tina éta ban
Vitamin D nyaéta sagorombol prohormon nu leyur-lemak, dua di antarana anu utama nyaéta vitamin D2 (atawa érgokalsiférol) jeung vitamin D3 (atawa kolékalsiférol)
Istilah vitamin D ogé nujul ka sakur métabolit jeung analog ieu zat
Vitamin D3 dihasilkeun dina kulit nu kasorot panonpoé, hususna radiasi B ultrabungur
Vitamin D gedé gunana dina ngokolakeun sistem organ: Kakurangan vitamin D bisa disababkeun ku (1) kurangna asupan nu dibarung ku kurang kasorot panonpoé, (2) cacad nu ngawates absorpsina, (3) kaayaan nu ngaganggu konversi vitamin D jadi métabolit aktif (kayaning cacad/gangguan ati atawa ginjal), atawa (4) sababaraha cacad turunan anu ahéng
Balukarna, mineralisasi tulang jadi kaganggu, nu antukna ngaleuleuskeun tulang, rakhitis pikeun barudak atanapi ostéomalasia pikeun nu sawawa, sarta béh dituna kana ostéoporosis
Najan kitu, kasorot panonpoé ogé henteu salawasna hadé, sabab mun kaleuleuwihi bisa ngabalukarkeun kangker kulit
Sababaraha bentuk (vitamér) vitamin D geus kapanggih (tempo tabel)
Dua bentuk utama nyaéta vitamin D2 atawa érgokalsiférol jeung vitamin D3 atawa kolékalsiférol, nu duanana katelah kalsiférol
Tina jihat kimia, rupa-rupa bentuk vitamin D téh kaasup kana sékostéroid, nyaéta stéroid anu hiji beungkeut dina cingcin stéroidna pegat
Wangun anu béda antara vitamin D2 jeung vitamin D3 ukur aya dina ranté gigirna
Ranté gigir D2 ngandung beungkeut ganda antara karbon 22 jeung 23, sarta hiji gugus métil dina karbon 24
Vitamin D2 diturunkeun tina sumber-sumber nabati (fungi jeung tutuwuhan), henteu dijieun ku awak manusa
Vitamin D3 diturunkeun tina sumber-sumber héwani sarta dijieun dina kulit nalika 7-dehidrokoléstérol karadiasi UVB dina panjang gelombang 270–300 nm, nu puncak sintésisna antara 295-297 nm
Ieu panjang gelombang aya dina cahya panonpoé nalika indéks UVna leuwih ti 3 (aya sapanjang taun di wewengkon tropis, usum panas jeung gugur di wewengkon sedeng, di wewengkon kutub mah teu aya), vitamin D3 bisa dihasilkeun cukup ku kasorot salila 10-15 menit dua kali saminggu pikeun raray, leungeun, jeung tonggong buligir
Leuwih lila ti éta bakal aya kasatimbangan antara produksi jeung degradasi, antukna jumlah vitaminna mah sakitu-kitu kénéh
Dina awak manusa, D3 jeung D2 sarua pangaruhna dina ngaronjatkeun kadar hormon vitamin D dina sirkulasi, najan aya ogé nu nyebutkeun yén D3 leuwih matih batan D2
Dina awak séjén spésiés, contona beurit, vitamin D2 leuwih jétu pangaruhna batan D3
Boh vitamin D2 atawa D3 dipaké salaku panambih/suplemén gizi, kaasup bentuk farmasi kalsitriol (1alpha, 25-dihydroxycholecalciferol), doxercalciferol and calcipotriene
Vitamin D téh prohormon, hartina teu boga aktivitas hormon anu mandiri, tapi dirobah jadi hormon aktif 1,25-D dina mékanismeu sintésis anu diatur
Produksi vitamin D di alam ampir salawasna merlukeun ayana sorot cahya UV; samalah vitamin D dina katuangan gé diturunkeun tina organismeu, ti su'ung nepi ka héwani, nu teu bisa nyieun sorangan iwal mun aya cahya UV
Pikeun conto, vitamin D dina lauk asalna tina ganggang nu nyintésis éta zat dina cai dé'ét nu katojo ku UV panonpoé
Produksi dina kulit
Kulit téh kabagi jadi dua lapisan utama: (1) lapisan jero nu disebut dermis nu lolobana diwangun ku jaringan konéktif jeung (2) épidermis, bagian luar anu leuwih ipis
Épidermis diwangun ku lima "strata" nu urutanana (ti luar ka jero) stratum corneum, stratum lucidum, stratum granulosum, stratum spinosum, jeung stratum basale
Vitamin D3 dijieun ku cara fotokimia dina kulit tina 7-dehidrokoléstérol nu paling loba numpuk dina lapisan épidermal, utamana dina stratum basale jeung stratum spinosum
Ku kituna, produksi pra-vitamin D3 paling loba dina dua stratum éta
Minangka penghasil latéks, tuwuhan karét bisa disebut mangrupa hiji-hijina tuwuhan anu dipelak sacara gegedéan (nazarudin dkk1992)
Tuwuhan karét mangrupa tuwuhan anu tumuwuh luhur sarta boga tangkal anu cukup badag
Luhur tangkal dewasa ngahontal 15-25 méter
Tangkal tuwuhan biasana tumuwuh lempeng sarta mibanda dahan di luhur
Di sawatara kebon karét aya kacondongan pepelakan ieu tumuwuh rada doyong ka arah kalér
Tangkal pepelakan ieu ngandung geutah anu dipikawanoh kalawan ngaran latéks
Daun karét diwangun ku gagang daun utama sarta gagang anak daun
Panjang gagang daun utama 3–20 cm
Panjang gagang anak daun kira-kira 3–10 cm sarta dina tungtungna aya "kelenjar"
Biasana aya tilu anak daun anu aya dina saheulay daun karét
Anak daun ngawangun bentuk éliptis, manjang kalawan tungtung nu seukeut
Sisina rata sarta dugul
Siki karét aya dina saban rohang buah
Jadi jumlah siki biasana aya tilu, sakapeung genep, luyu jeung jumlah rohang
Ukuran siki badag kalawan kulit nu teuas
Warnana cokelat semu hideung kalawan titik-titik kalayan pola anu mandiri
Luyu kalawan sipat dikotilnya, akar tanagaman karét mangrupa akar tunggang
Akar ieu sanggup menopang batang pepelakan anu tumuwuh luhur sarta badag
Produktivitas karét dipangaruhan ku jarak pelak sarta kerepna pepelakan, sagigireun faktor-faktor anu lianna
Jarak anu leuwih heureut boga akibat negatif katut sawatara kalemahna
Sawatara karuksakan anu baris lumangsung alatan jarak anu leuwih heureut nyaéta: Ngilo perkara-perkara kasebut di handap, mangka kiwari kakerepan tangkal saban héktarna henteu ngaleuwihan ti jumlah 400 nepi ka 500 tangkal
Hal éta hartina jarak pelakna perhéktar nyaéta 7x3 m, 7, 14x 3, 33 m atawa 8x2,5 m. Bibit
Usaha ngaronjatkeun produktivitas pepelakan karét boh dina tingkat pausahaan swasta boh sacara nasional, kudu dilaksanakeun kalawan melak "klon-klon" unggulan panganyarna dina waktu melak anyar atawa dina waktu ngarumajakeun
Klon nyaéta turunan anu ditampa meké budidaya vegetatif
Ku kituna, cirri-ciri pepelakan kasebut sarua persis jeung pepelakan indungna
Klon anu diajurkeun nyaéta: Panyadapan
Panyadapan mangrupa salah sahiji kagiatan poko usaha budidaya karét
Tujuan tina panyadapan karét ieu nyaéta muka kamalir latéks dina kulit tangkal sangkan latéks gancang nyérélék
Laju ngocorna latéks baris ngurangan lamun takeran cacai latéks dina kulit ngurangan
Kulit karét kalawan jangkungna 260 cm ti beungeut taneuh mangrupa widang sadap patani karét pikeun nampa panghasilan salila 30 taun
Ku sabab éta panyadapan kudu dipigawé kalawan ati-ati sangkan henteu ngaruksak kulit kasebut
Lamun lumangsung kasalahan dina panyadapan, mangka produksi karét baris ngurangan (Santosa, 1986) Pikeun meunangkeun hasil sadap anu alus, panyadapan kudu nurutkeun aturan nu tangtu sangkan dibeunangkeun hasil anu luhur, nguntungkeun, sarta sinambung kalawan tetep merhatikeun faktor kaséhatan pepelakan
Belawa nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Lemahabang, Kabupatén Cirebon, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Picungpugur nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Lemahabang, Kabupatén Cirebon, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Tuk Karangsuwung nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Lemahabang, Kabupatén Cirebon, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Wangkelang nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Lemahabang, Kabupatén Cirebon, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sukamantri, Panjalu, Ciamis
Sukamantri nyaéta hiji kacamatan di Kabupatén Ciamis, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Tenggerraharja, Panjalu, Ciamis
Sindanglaya, Panjalu, Ciamis
Mekarwangi, Panjalu, Ciamis
Cibeureum, Panjalu, Ciamis
Barégbég nyaéta hiji kacamatan di Kabupatén Ciamis, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia
Lumbung nyaéta hiji kacamatan di Kabupatén Ciamis, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Mangunjaya nyaéta hiji kacamatan di Kabupatén Pangandaran, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Purwadadi nyaéta hiji kacamatan di Kabupatén Ciamis, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Sindangkasih nyaéta hiji kacamatan di Kabupatén Ciamis, Propinsi Jawa Barat, Indonésia
Barégbég nyaéta salah sahiji désa di Kacamatan Barégbég, Kabupatén Ciamis, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia
Jélat (aksara Sunda: : ) nyaéta salah sahiji désa di Kacamatan Barégbég, Kabupatén Ciamis, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia
"catatan: URL sewaktu-waktu dapat berubah/hilang
Bila URL tidak aktif, mohon dihapus dari daftar."
Karang Ampél nyaéta salah sahiji désa di Kacamatan Barégbég, Kabupatén Ciamis, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia
Mekarjaya nyaéta salah sahiji désa di Kacamatan Barégbég, Kabupatén Ciamis, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia