izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Jambé; "Areca catechii" nyaéta sarupaning tuwuhan palem anu tumuwuh di wewengkon Pasifik, Asia sarta Afrika bagian wétan
Jambé ogé mangrupa ngaran buah nu dihasilkeunana anu dijualbeulikeun ku jelema
Rupa-rupa ngaran ieu tuwuhan dumasar wewengkonna ti antarana nyaéta "pineung" (Acéh), "pining" (basa Batak Toba), "penang" (basa Madura), pinang (basa Indonésia jeung Malayu), jambé (basa Sunda jeung Jawa), "bua, ua, wua, pua, fua, hua" (rupa-rupa basa di Nusa Tenggara jeung Maluku), "banda" (Bali), "rapo" (Makassar), hena (Ternate), sarta sagala rupa sebutan séjénna
Dina basa Inggris ieu tuwuhan dipikawanoh minangka "Betel palm" atawa "Betel nut tree", sarta ngaran ilmiahna nyaéta "Areca catechu"
Tangkal lempeng, bisa ngahontal jangkung 25 m kalawan diaméter leuwih kurang 15 cm, sanajan aya ogé anu leuwih badag
Palapah daun ngawangun silinder kalawan panjang 80 cm, gagang daun pondok; heulayan daun panjangna nepi ka 80 cm, anak daun 85 x 5 cm, jeung tungtungna soéh sarta rérégéan
Kembang mecenghul sahandapeun daun, panjangna leuwih kurang 75 cm, kalawan gagang nu pondok nyabang rangkep, sumbu tungtung nepi ka panjang 35 cm, kalawan 1 kembang bikang dina puhu, di luhurna réa kembang jalu nu kasusun dina 2 jajar anu nanceb dina alur
Kembang jalu panjangna 4 mm, warnana bodas konéng; benang sari jumlahna 6
Kembang bikang panjangna leuwih kurang 1,5 cm, warnana héjo
Buah jambé buleud endog tibalik nu manjang, beureum jingga, panjangna 3,5 – 7 cm, kalawan dinding buah anu ngandung tapas ("serabut")
Sikina 1 sarta bentukna jiga endog, sarta mibanda gambaran kawas kecrik
Di pulo Jawa, jembé tumuwuh nepi ka jangkungna 1.400 m luhur beungeut laut lbl
Pinang utamana dipelak pikeun dimangpaatkeun sikina, anu di dunya Barat mah dipikawanoh minangka "betel nut"
Siki ieu dipikawanoh minangka salah sahiji campuran dina seupahan seureuh, sajaba ti gambir jeung kapur
Siki jambé ngandung alkaloida, contona kawas arekaina ("arecaine") jeung arekolina ("arecoline"), anu saeutikna boga sipat racun sarta adiktif, bisa ngarangsang uteuk
Sasadiaan simplisia siki jambé di apoték ilahar dipaké pikeun ngubaran kasakit cacingan, utamana pikeun nungkulan cacing pita
Samentara éta, sawatara rupa jambé sikina ngabalukarkeun rasa lieur lamun digayem
Zat séjén anu dikandung ku ieu buah ti antarana "arecaidine, arecolidine, guracine (guacine), guvacoline" sarta sawatara unsur séjénna
Sacara tradisional, siki jambé dipaké dina ramuan pikeun ngubaran kasakit diséntri, diaré getih, sarta kudisan
Siki ieu ogé dimangpaatkeun minangka panghasil zat pawarna beureum sarta bahan panyamak
Akar jambé wanda "jambé hideung", di mangsa katukang dipaké minangka bahan racun pikeun nyingkirkeun satru atawa jalma anu henteu dipikaresep
Palapah daun anu kawas silinder dipaké pikeun pamungkus kuéh sarta kadaharan lianna
Tankal jambé mindeng dijualbeulikeun, utamana di dayeuh-dayeuh badag di pulo Jawa dina nyanghareupan paraya kamerdikaan 17 Agustus, minangka parabot pikeun pasanggiri "panjat pinang"
Sanajan rada kurang awét, kai jambé anu kolot ogé dimangpaatkeun pikeun bahan pakakas atawa pager
Tangkal jambé kolot anu dibeulah sarta dipiceun tengahna dipaké pikeun nyieun talang atawa parigi cai
Jambé ogé mindeng dipelak di luar atawa di jero rohangan, minangka tangkal hias atawa ornamén
Ayeuna siki jambé geus jadi komoditas dagangan
Ékspor ti Indonésia ditujukeun ka nagara-nagara Asia kidul kawas India, Pakistan, Bangladés, atawa Népal
Nagara-nagara pangékspor jambé utama nyaéta Indonésia, Thailand, Malaysia, Singapura, jeung Myanmar
Siki jambé anu didagangkeun utamana nyaéta anu geus digaringkeun, dina kaayaan gembleng (buleud) atawa dibeulah
Di nagara-nagara importir kasebut siki jambé dikokolakeun jadi sarupaning peremén
Jambé geus kacida lilana jadi bagian kahirupan sapopoé masarakat Indonésia
Réliéf dina Candi Borobudur sarta Candi Sukuh, duanana béda waktu kira-kira dalapan abad, mintonkeun tangkal jambé sacara écés
Jambé ogé jadi bahan babasan, nyaéta: Nyaéta misil anu mindeng dipaké pikeun némbongkeun beungeut atawa laku-lampah anu sarupa
Kecap (Basa Sunda) jambé ogé dipaké ngaran wewengkon di Sukabumi, Tangerang, Subang, sarta Indramayu
Kapundung atawa ménténg (utamana "Baccaurea racemosa" (Reinw.)
; ogé "B. javanica" sarta "B. dulcis") nyaéta tutuwuhan panghasil buah anu bisa didahar
Sakolébatan buah kapundung téh sarupa jeung buah dukuh ngan tajugna béda
Rasana buah kapundung biasana haseum sanajan aya ogé anu amis
Baheula kapundung ilahar dipelak di pakarangan tapi ayeuna geus hésé ditimukeun alatan kadéséh ku jalam nu nyicingan lahan sarta pepelakan buah séjén anu leuwih dipikaresep
Tuwuhan ieu asli ti Pulo Jawa
Di Bandung, ngaran kapundung dijadikeun ngaran walungan gedé nu meulah ieu kota.&lt;ref name=Umberto&gt; Sedengkeun di wewengkon Jakarta, Bogor jeung Bekasi, ngaran ménténg dipaké ogé jadi ngaran jalan atawa wewengkon
Di Jakarta jeung Bogor malah mah sakapeung kawénéhan aya padagang buah ménténg atawa kapundung
Kapayang atawa Hodgsonia mangrupa sabangsaning tuwuhan pineus leutik nu buahan nu kagolongkeun kana kulawarga Cucurbitaceae
"Hodgsonia" dijadikeun ngaran ieu tuwuhan pikeun ngahormat Brian Houghton Hodgson dina taun 1853 ku para ahli botani Inggris Joseph Dalton Hooker jeung Thomas Thomson (1817-1878), anu nalungtik ieu tuwuhan ku pangrojong Hodgson di Himalaya
Sanajan daging buah kapayang bisa didahar sarta taya hargana, sikina nu beunghar ku minyak mangrupa sumber kadaharan nu penting
Buahna nu biasa didahar atah-atah; rada pait, jigana dilantarankeun ku alkaloid atawa glukosa anu can dipikanyaho, tapi "aman pisan" pikeun didahar
Ilaharna, sikina dibeuleum saméméh didahar; loba urang gunung nu nganggap rasana ngeunah
Suku bangsa Naga di India ngasupkeun siki kapayang kana rupa-rupa sayur kari
Daun kapayang boga mangpaat pikeun ubar
Di Malaya, maké ieu daun pikeun ngubaran nyeri irung
Daunna digaringkeun jeung dibeuleum, sarta terus diseuseup ku irung, atawa peresan pucuk jeung daunna diperes tuluy caina diulaskeun kana tatu akibat gégélan sarangga
Daunna ogé bisa dikulub supaya ngahasilkeun cacai pikeun ngubaran nyeri irung atawa ngurangan panas tiris
The ashes from burnt léaves of "H. macrocarpa" are also used to héal wounds
Di wewengkon bangsa Naga, buah kapayang ditémpélkeun kana inféksi baktéri dina suku
Di Sarawak, minyak kapayang dipaké pikeun malur awak wanoja nu karék ngalahirkeun
Minyak kapayang ieu ogé dipaké bahan dasar dina pangobatan di India bagian wétan
Sawatara ngaran ieu boga harti midua (ambigu)
"Kapayang" bisa boga harti "Pangium edule"
Kapayang (pangium edule)
Koci nyaéta hiji katuangan nu ilahar kapanggih di wewengkon pulo Jawa, didamelna tina ketan nu aya eusian tina parudan kalapa sareng gula beureum atanapi campuran kacang hejo sareng gula beureum, dibungkus daun cau
Di Madiun, Jawa Tmur, koci katelah "mbel-mbelan"
Bahan dasarna nyaéta adonan ketan sareng gula beureum (kawung) minangka kulitna, minangka eusina tina campuran parudan kalapa sareng gula beureum atanapi campuran sari kacang hejo sareng gula beureum
Ari bungkusna, nyaéta daun cau
Bahan pangleuleueur nyaéta minyak kalapa
Ngasakan ieu katuangeun téh ku cara diseupan (make aseupan dina seeng atawa maké langseng)
Bentuk jeung rasa
Bentuk koci nyaéta limas (wangun ruang anu sisina opat segi tilu, bagian handapna segi opat
Ari rasana mah rada pacaket sareng papais
Ari kapungkur mah koci téh sok dijieun dina waktu bulan puasa nyedek ka boboran Syawal atapi nyedek ka boboran Rayagung, tapi ayeuna mah iraha waé ogé sok dijieun
Kangkung ("Ipomoea aquatica" Forsk
), ogé dipikawanoh minangka "Ipomoea reptans" Poir1
mangrupa tutuwuhan anu kaasup sayur-sayuran sarta dipelak dijadikeun kadaharan
Kangkung réa dijual di pasar-pasar
Kangkung loba tumuwuh di wewengkon Asia sarta mangrupa tutuwuhan anu bisa ditepungan di mana-mana utamana di tempat nu aya caian
Kangkung ogé mangrupa kadaharan salah sahiji spésiés sato nyaéta Chersina, atawa kuya
Aya dua rupa kangkung
Kangkung miboga daun anu leueur sarta ngawangun mata panah sapanjang 5-6 inci
Tutuwuhan ieu mibanda tangkal anu ngareuy kalawan daun nu selang-seling sarta tangkal anu ajeg dina puhu daun
Tutuwuhan ieu boga warna héjo sepa sarta ngahasilkeun kembang nu warnana bodas, anu ngahasilkeun kantong anu ngandung opat siki binih
Aya ogé wanda daun rubak sarta daun heureut
Aya dua rupa cara melak nu ditarékahan: garing sarta baseuh
Dina dua cara ieu, maké bahan organik (kompos)anu rada loba jeung cai supaya kangkung bisa tumuwuh kalawan subur
Dina cara melak garing, kangkung dipelak dina jarak 5 inci
Kangkung bisa dipelak tina siki binih atawa keureutan akar
Kangkung mindeng dipelak dina pabinihan saméméh dipindahkeun ka kebon
Daun kangkung bisa dipanén sanggeus 6 minggu dipelak
Lamun cara melak baseuh anu dipaké, potongan sapanjang 12-inci dipelak dina leutak sarta diantepkeun baseuh
Sawaktu kangkung tumuwuh, wewengkon baseuh dikeueum ku cai saluhur 6 inci
Kocoran cai ieu saterusna dieureunkeun lamun taneuh kudu digemburkeun
Panén bisa dipigawé 30 poé sanggeus melak
Lamun pucuk pepelakan dipetik, cabang dina sisi daun baris tumuwuh deui sarta bisa dipanén saban 7-10 poé
Sawaktu kembangan, pucuk kangkung tumuwuh kalawan laun, tapi pabajoan taneuh sarta panén condong ngahangkeutkeun leuwih réa daun anu dihasilkeun
Ampir sakabéh pepelakan ngora bisa didahar
Alatan kangkung kolot boga serat (tapas) nu liat, pucuk anu ngora leuwih dipikaresep
Pucuk bisa didahar atah atawa diasakan kawas bayem
Kangkung mindeng ogé diloték
Kanari nyaéta genus ti kira-kira 75 spésiés tuwuhan tropis ti kulawarga Burseraceae
Asal tuwuhan ieu téh ti Afrika tropis, Asia kidul, Nigeria kidul, Madagaskar, Mauritius, India, Cina kidul, Indonésia, sarta Filipina
Jangkungna tuwuhan anu héjo terus sapanjang taun ieu bisa ngahontal 40-50 méter
Nurutkeun International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN) spésiés Canarium kipella anu éndemis di Indonésia kaancam sirna
Sawatara spésiés miboga siki anu bisa didahar, ogé dipikawanoh minangka kacang kanari
Canarium indicum sarta Canarium ovatum nyaéta jinis-jinis anu kawentar sikina di Indonésia sarta Filipina
Spésiés Canarium luzonicum kawentar alatan ngahasilkeun resin elemi
Canarium odontophyllum kawentar ku buahna anu rasana jiga buah alpuket
Buahna bisa didahar sanggeus dikeueum dina cai haneut
Buah spésiés ieu ngandung protéin, karbohidrat, sarta lemak antukna cocog dijadikeun bahan kadaharan
Jinis ieu diwanohkeun ayana di Kalimantan nepi ka Australia
Buah tuwuhan ieu ogé mindeng jadi bahan kadaharan lemur di Madagaskar
Kananga ("Cananga odorata") nyaéta ngaran kembang tina tuwuhan anu mibanda ngaran anu sarua
Kananga tumuwuh kalawan gancang nepi ka leuwih ti 5 méter pér taun sarta sanggup ngahontal jangkung rata-rata 12 méter
Tumuwuhna dirojong ku sinar panonpoé, sarta leuwih mikaresep taneuh anu mibanda kandungan asam dina jero habitat aslina di jero leuweung tadah hujan
Daunna panjang, lemes sarta hérang
Kembangna héjo semu konéng, muringkel kawas wangun béntang laut, sarta ngandung minyak atsiri anu seungit
Tina hasil panalungtikan yén ekstrak kembang kananga miboga peran sangkan teu dicoco reungit ku sabab ayanan kandungan "linalool", "geraniol", jeung "eugenol"
Tuwuhan ieu mangrupa tuwuhan asli di Indonésia jeung Filipina, sarta sawajarna dipelak di Polinésia, Mélanésia, katut Mikronésia
Di Indonésia, kembang kananga réa dipaké dina jero upacara-upacara husus saperti dina upacara kawinan
Kananga dijadikeun lambang idéntitas Propinsi Sumatera Kalér
Salam nyaéta ngaran tuwuhan nu ngahasilkeun daun nu dijadikeun samara dina asakan Indonesia
Tuwuhan ieu ogé dipikawanoh kalawan ngaran-ngaran séjén kawas "ubar serai", "meselangan" (Sumatera), "samak, kelat samak, serah" (Malaysia), sarta manting (basa Jawa)
Dina basa Inggris ieu tuwuhan dipikawanoh salaku "Indonesian bay-leaf" atawa "Indonesian laurel", sedengkeun ngaran ilmiahna nyaéta "Syzygium polyanthum"
Tangkal salam ukuranana sedeng, ngahontal jangkung 30 m. Kulit tangkalna boga warna coklat kulawu, bareulah atawa sisitan
Daun salam bentukna tunggal sarta perenahna pahareup-hareup, kalawan gagang nepi ka 12 mm
Kembang salam mangrupa ranggeuyan nu ngandung réa pucuk kembang, 2–8 cm, mecenghul di handapeun daun atawa sakapeung dina kélék dahan
Kembangna laleutik, ambeuna seungit; kongkolakna kawas mangkok, panjangna kira-kira 4 mm; makutana laleupas, warnana bodas, 2,5-3,5 mm; benang sari jumlahna réa, leuwih kurang 3 mm, ngumpul dina 4 jumplukan, gancang murudul; piringan tengah rada pasagi, warnana jingga semu koneng (warna) koneng
Buah salam bentukan buleud, panjangna 12 mm, boga mahkota, boga warna beureum nepi ka wungu semu hideung lamun asak
Daun salam dipaké utamana minangka bungbu panyeungit asakan di sajumlah nagara di Asia Tenggara, boh pikeun asakan daging, lauk, sayur, boh ogé sangu
Daun salam dicampurkeun dina kaayaan gembleng, garing atawa ogé seger, sarta milu diasakan nepi ka kadaharan kasebut asak
Samara ieu méré ambeu anu mandiri tapi henteu nyegak
Di pasar sarta di dapur, salam mindeng dipasangkeun jeung laja
Kai tangkal salam boga warna coklat jingga semu beureum sarta boga kualitas sedeng
Kai tangkal salam bisa dipaké jadia bahan wangunan sarta parabot rumah tangga
Kulit tangkalna ngandung tanin, mindeng dimangpaatkeun minangka obat (pikeun ngawarnaan sarta ngawetkeun) kecrik, bahan anyaman tina awi sarta nu séjén-séjénna
Kulit tangkal sarta daun salam ilahar dipaké minangka bahan ubar tradisional pikeun nyageurkeun nyeri beuteung
Buah salam ogé didahar ku jelema, sanajan ngan barudak anu mikaresepna
Daun salam garing ngandung kira-kira 0,17% minyak astiri, jeung ngandung komponén penting eugénol katut métil kavikol ("methyl chavicol")
Peresan étanol tina daun némbongkeun éfék antijamur sarta antibaktéri, sedengkeun peresan métanolna mangrupa anticacing, hususna dina nématoda kai pineus "Bursaphelenchus xylophilus"
Ékologi jeung budidaya
Salam sumebar di Asia Tenggara, mimiti ti Burma, Indocina, Thailand, Semenanjung Malaya, Sumatera, Kalimantan sarta Jawa
Tangkal ieu kapanggih tumuwuh liar di leuweung-leuweung, mimiti ti sisi basisir nepi ka padataran nu jangkungna 1.000 m luhureun beungeut laut (lbl) di pulo Jawa, 1.200 m (di Sabah) sarta 1.300 m lpl (di Thailand)
Sajaba ti éta, salam dipelak di kebon atawa pakarangan sarta lahan-lahan tatanén lianna, utamana pikeun dicokot daunna
Daun salam liar ampir teu kungsi dipaké dina asakan, sajaba alatan ambeuna rada béda sarta kurang seungit, salam liar ogé ngabalukarkeun rasa nu rada pait
Salam kembangan sarta buahan ampir dina waktu sapanjang taun
Tangkal ieu gampang dipelak ku cara melak siki atawa cangkokan
Laja atawa laos ("Alpinia galanga") nyaéta tuwuhan beubeutian anu populér dijadikeun samara dina talari asakan sarta ubar-ubaran tradisional Indonésia atawa wewengkon Asia Tenggara séjénna
Bagian anu dimangpaatkeun tina laja nyaéta beutina anu boga ambeu anu mandiri
Rimpang gedé bari kandel, aya dagingan, bentuk silindris, diameter antara 2-4 cm, jeung nyabang
luarna warna coklat rada kabeureuman atawa konéng kahéjoan pias, boga sisit-sisit warna bodas atawa kabeureuman, teuas hérang, Sedengkeun jerona warna bodas
daging rimpang nu geus kolot aya serat kasaran
Lamun digaringkeun, rimpang robah jadi rada kahéjoan, jeung seratna jadi teuas bari liat
Batangna tegak, nyusun ku palapah-palapah daun anu ngahiji ngabentuk batang semu, warna héjo rada kabodas-bodasan
Batang ngora kaluat salaku sirung tina pangkal batang kolot
Daun tunggal warna héjo, tangkaina pendék nyusun
daun di sabeulah handap jeung luhur biasana leuwih leutik daripada anu di tengah
bentuk daun lansét manjang jeung tungtungna nyungcung, pangkal mintul sarta sisi daun rata
Bentuk daun nyirip, panjang daun antara 20-60 cm, jeung lébarna 4-15 cm
palapah daun kira-kira 15-30 cm, aya alur warna héjo
Mangrupa kembang majemuk bentuk lonceng, seungit, warna bodas kahéjoan atawa bodas kakonéngan
ukuran kumpulan kembang kurang leuwih 10-30 cm x 5-7 cm
Jumlah kembang bagian handap tandan leuwih loba ti batan luhurna
panjang biwir kembang 2,5 cm, warna bodas aya garis nyéngkong warna beureum ngora dina ungal sisi
Mahkota kembang anu masih nguncup, dina bagian tungtungna warna bodas , sedengkeun pangkalna warna héjo
Buahna mangrupa buah buni, bentuk buleud, teuas
Lamun keur ngora warna héjo konéng, geus kolot robah jadi hideung kacoklatan, diaméter kurang leuwih 1 cm
aya ogé anu buahna warna beurum
Bagian laja anu loba dimangfaatkeun jeung boga loba nilai ékonomina nyaéta bagian rimpangna
Rimpang laja bisa dipanén nalika umur antara 4 nepi ka 7 bulan
Dina dunya industri, rimpang laja dijual dina bentuk simplisia
Sakumna cara nyieun simplisia dina jenis rempah-rempah lian, rimpang laja dibersihan jeung dipotongan sarta digaringkeun henteu maké panas panon poé langsung
Hal ieu pikeun nyegah ngurangan kandungan minyak asiri tina rimpang laja
Simplisia rimpang laja ieu dina dunya industri dipikawanoh salaku Galanga Rhizome
Salian umum dipaké dina dunya kulinér, sababaraha mangfaat laja anu liana nyaéta :
Seureuh nyaéta ngaran sabangsaning tuwuhan areuy, daun sarta buahna didahar ku jelema ku cara digayem babarengan jeung gambir, jambé sarta kapur
Seureuh dipaké minangka pepelakan ubar (fitofarmaka); kacida pentingna dina kahirupan sarta sagala rupa upacara adat bangsa Indonésia
Sirih dipikawanoh dina unggal basa kalawan ngaran anu has, nyaéta: "suro" (Jawa), "sireh" (Melayu), "bido" (Ternate), "base" (Bali), jeung "amo" (Ambon)
Tuwuhan ngareuy (ngarambat) ieu bisa ngahontal jangkung 15 méter
Tangkal seureuh boga warna coklat semu héjo, bentukna buleud, ngandung buku sarta mangrupa tempat kaluarna akar
Daunna anu tunggal bentukna jiga jantung, boga tungtung nu seukeut, tumuwuh selang-seling, gagangan, sarta ngaluarkeun ambeu anu seungit lamun dirames
Panjangna kira-kira 5 - 8 cm sarta rubak 2 – 5 cm
Bentuk buahna buleud sarta boga warna héjo semu kulawu
Akarna "tunggang", buleud sarta boga warna coklat semu konéng
Kandungan sarta mangpaat
Minyak atsiri tina daun seureuh ngandung betiephenol, "seskuiterpen", sari, diatase, gula sarta "zat samak" jeung "chavicol" anu mibanda daya maéhan jaram, antioksidasi sarta fungisida, anti jamur
Seureuh boga hasiat ngaleungitkeun ambeu awak anu diakibatkeun ku baktéri sarta jamur
Daun seureuh ogé boga sipat nahan "perdarahan", nyageurkeun tatu dina kulit, sarta gangguan peujit
Sajaba ti éta, ogé boga sipat ngariutkeun, ngaluarkeun reuhak, ngéncérkeun ciduh, hemostatik, sarta ngeureunkeun getih nu ngocor
Biasana pikeun ubar mimisan, dipaké 2 lambar daun seger "Piper betle", dikumbah, digulung saterusna diasupkeun kana liang irung
Nyapék seureuh geus dikaitkeun jeung panyakit kanker sungut sarta genggerong "squamous cell carcinoma"
Térong nyaéta tuwuhan anu kagolongkeun kana kulawarga "Solanaceae" sarta genus "Solanum"
Ieu tuwuhan mangrupa tuwuhan asli India jeung Srilangka, sarta sadulur jeung tomat sarta kentang
Buahna ilahar dipaké sayur pikeun asakan
Ngaran botanina "Solanum melongena"
Térong téh tumbuhan héjo anu mindeng dipelak sacara taunan
Pepelakan ieu tumuwuh nepi ka jangkungna 40–150 cm (16-57 inci)
Daunna badag, kalawan lobus anu teuas
Ukuranana 10–20 cm (4-8 inci) panjangna sarta 5–10 cm (2-4 inci) rubakna
Wanda térong satengah liar leuwih badag sarta tumuwuh nepi ka jangkung 225 cm (7 suku), kalawan daun anu panjangna ngaleuwihan 30 cm (12 inci) sarta rubakna 15 cm (6 inci)
Tangkalna biasana cucukan
Warna kembangna antara bodas nepi ka wungu, kalawan makuta anu ngabogaan lima lobus
Benang sarina boga warna konéng
Buahna boga diaméter anu kurang ti 3 cm pikeun wanda anu liar, sarta leuwih badag deui pikeun wanda anu dipelak
Buah kasebut ngandung réa siki anu leutik sarta hipu
Siki éta kaci didahar tapi rasana pait alatan ngandung alkaloid nikotin
Hal ieu teu matak ngajadikeun hélok lantaran térong mangrupa baraya deukeut bako
Térong nyaéta tutuwuhan nu dijadikeun kadaharan nu dipelak pikeun diala buahna
Ukuran buah térong rupa-rupa antara leutik nepi ka badag, gumantung kana budidayana
Buah kasebut miboga rupa-rupa warna, utamana wungu, héjo, sarta bodas
Térong nyaéta tuwuhan asli India
Térong dipelak di bagian kidul sarta wétan Asia saprak jaman prasejarah tapi dipikawanoh di dunya Barat henteu leuwih kolot ti kira-kira taun 1500
Catetan tinulis anu munggaran ngeunaan térong katimu dina "Qí mín yào shù", hiji karya tatanén Tiongkok kuno anu disiapkeun dina taun 544
Lobana ngaran basa Arab sarta Afrika Kalér pikeun térong sarta kurangna ngaran Yunani jeung Romawi némbongkeun yén tangkal ieu dibawa asup ka Barat ngaliwatan wewengkon Laut Tengah ku bangsa Arab dina mimiti Abad Tengahan
Ngaran ilmiahna, "Solanum melongena", asalna ti istilah basa Arab abad ka-16 pikeun sajinis tangkal térong
Alatan aya hubungan antara térong jeung kulawarga Solanaceae, kungsi aya anggapan yén buah térong racunan
Sedengkeun kanyataanana buah térong kaci didahar tanpa akibat goréng naon ogé ku lolobana jelema, pikeun sawaréh jalma nu séjén, ngadahar buah terong (sarupa jeung ngadahar buah nu patali kawas tomat, kentang, jeung pedes héjo atawa pedes) bisa mangaruhan kaséhatan
Sawaréh buah térong rada pait sarta ngagerihan peujit sarta ngabalukarkeun gastritis
Alatan éta pisan, sawaréh sumber, hususna ti golongan kaum kaséhatan alami, nétélakeun yén terong sarta genus nu patali bisa ngabalukarkeun artritis nepi ka kudu dijauhan ku maranéhanana anu peka
Cengkéh ("Syzygium aromaticum", syn
"Eugenia aromaticum"), dina basa Inggris disebut "cloves", nyaéta tuwuhan kembangan ti kulawarga tuwuhan Myrtaceae nu gagang kembang garingna seungit
Cengkéh mangrupa tuwuhan asli Indonésia, réa dipaké minangka samara asakan lada di nagara-nagara Éropa, sarta minangka bahan utama roko kréték has Indonésia
Cengkéh dipelak utamana di Indonésia (Kapuloan Banda) jeung Madagaskar, ogé tumuwuh subur di Zanzibar, India, sarta Srilangka
Tangkal cengkéh mangrupa tuwuhan taunan anu bisa tumuwuh kalawan jangkung 10–20 m, miboga daun nu bentukna lonjong sarta kembangan dina pucuk-pucukna
Gagang buah asalna boga warna héjo, sarta boga warna beureum lamun kembang geus mekar
Cengkéh baris dipanén lamun geus ngahontal panjang 1,5–2 cm
Tuwuhan ieu téh dijadikeun perlambang idéntitas propinsi Maluku Kalér
Cengkéh bisa dipaké jadi samara, boh dina bentukna anu gembleng atawa guluntungan anapo geus dibubukeun
Samara ieu dipaké di Éropa sarta Asia
Utamana di Indonésia, cengkéh dipaké jadi bahan roko kréték
Cengkéh ogé dipaké minangka bahan menyan di Republik Rahayat Cina jeung Jepang
Minyak cengkéh dipaké pikeun aromaterapi sarta ogé pikeun ngubaran nyeri huntu
Dina abad anu kaopat, pamingpin Dinasti Han ti Tiongkok maréntahkeun saban jalma anu ngadeukeutanana pikeun saméméhna nyapek cengkéh, sangkan seungit ambekanana
Cengkéh, pala sarta pedes kacida mahal di jaman Romawi
Cengkéh dijadikeun alat tukeur ku bangsa Bangsa Arab dina abad patengahan
Dina ahir abad ka-15, urang Portugis ngarebut jalur dagang di Laut India
Babarengan jeung éta direbut ogé perdagangan cengkéh kalawan perjangjian Tordesillas jeung Spanyol, sajaba ti éta ogé perjangjian jeung sultan ti Ternaté
Urang Portugal mawa réa cengkéh beunang ti kapuloan Maluku ka Éropa
Dina waktu éta harga 1 kg cengkéh sarua jeung harga 7 gram emas
Perdagangan cengkéh ahirna dikawasa ku urang Walanda dina abad ka-17
Kalawan susah payah urang Perancis junun ngabudidayakeun tangkal cengkéh di Mauritius dina taun 1770
Ahirna cengkéh dibudidayakeun di Guyana, Brazilia sarta Zanzibar
Dina abad ka-17 jeung ka-18 di Inggris harga cengkéh sarua jeung harga emas alatan luhurna waragad impor
Kandungan Aktip dina buah cengkéh
Minyak atsiri tina cengkéh miboga fungsi "anestési" sarta "antimikrobial"
Minyak cengkéh mindeng dipaké pikeun ngaleungitkeun ambeu napas sarta pikeun ngaleungitkeun nyeri huntu
Zat anu dikandung dina cengkéh anu ngaranna "eugenol", dipaké dokter huntu pikeun nenangkeun saraf huntu
Minyak cengkéh ogé dipaké dina campuran tradisional "chōjiyu" (1% minyak cengkéh dina minyak mineral; "chōji" hartina cengkéh; "yu" hartina minyak) sarta dipaké ku urang Jepang pikeun ngarawat beungeut pedang maranéhanana
Kapulaga atawa kapol (Amomum cardamomum) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga "Zingiberaceaea"
Salila ieu dipikawanoh minangka samara pikeun asakan sarta ogé leuwih réa dipaké pikeun campuran jajamu
Di sawatara wewengkon kapulaga dipikawanoh kalawan ngaran kapol, palago, karkolaka, sarta nu séjén-séjénna
Di mancanagara, ngaran pikeun kapulaga ti antarana nyaéta "pai thou kou" (basa Tionghoa)
Urang Yunani ngaranan buah ieu téh "cardamomom" anu saterusna dilaténkan ku urang Romawi jadi "cardamomum"
Dina basa Inggris kapulaga disebut "cardamom"
Sedengkeun dina basa Thai ieu disebut "krava", "elaichi" dina basa Hindi, sarta "elakkaai" dina basa Tamil
Kapulaga mimitina kapanggih tumuwuh alamiah di wewengkon Pagunungan Malabar, basisir kulon India
Alatan laku di pasar-pasar di dunya, saterusna réa dipelak di Srilangka, Thailand, sarta Guatemala
Di Indonésia kapulaga mimiti dibudidayakan saprak 1986
Dina perdagangan saterusna ditawarkeun ogé variétas kapulaga séjén ti pagunungan Mysore (India) anu buah lonjongna leuwih buleud, sarta leuwih dipikaresep alatan leuwih ngeunah
Béda jeung kapulaga Malabar anu turuy kembangna ngarayap, turuy kembang kapulaga Mysore mah tumuwuh ajeg
Ti Srilangka ditawarkeun "Elettaria cadamomum var
major" minangka "Ceylon cardamom"
Buahna leuwih rubak sarta gepéng batan kapulaga Malabar, "E. cardamomum var
Ti Thailand, saterusna ogé ditawarkeun "Siamese cardamom" anu masih sawanda jeung kapulaga Indonésia , "Amomum cardamomum"
Tuwuhan kapulaga kagolongkeun kana tuwuhan ubar (herba) sarta tumuwuh ngawangun rungkun, dedeganana kawas tuwuhan jahé, sarta bisa ngahontal jangkung 2-3 méter sarta tumuwuh di leuweung-leuweung anu leubeut kénéh
Kapulaga hirup subur di padataharan nu luhurna 200-1.000 méter luhureun beungeut laut (lbl)
Kapulaga mimitina memang hirup liar, tapi kiwari kapulaga dibudidayakeun minangka pepelakan samara
Tuwuhan nu tangkalna baseuh ieu mibanda palapah daun anu ngabuntel tangkalna
PErenah daunna sulang-seling
Kembangna kasusun ku turuyan anu kaluar tina beutina
Buahna ngawangun buleudan endog, buluan, sarta boga warna konéng kulawu
Buahna ngariung dina turuy leutik sarta pondok
Lamun asak, buahna baris peupeus sarta beulah dumasar rohang-rohangna
Dina jerona aya siki anu ngawangun buleud endog manjang
Kapulaga buahan dina umur 3 taun
Buah kapulaga mecenghul tina tangkal burung (palsu) deukeut taneuh, sarta ngareuy babarengan jeung turuyna anu panjangna 1 m, kana taneuh sakurilingna
Sangkan henteu kotor kacéprétan taneuh lamun hujan, patani nu bogana nyelapkeun lambaran plastik minangka dasar di handapeun turuy éta buah
Buah lonjong sapanjang 1 cm anu eusi tilu éta dipetik lamun geus lintuh, mundel eusina, satengah asak
Warna héjona geus robah jadi héjo ngora
Tadina héjo kolot
Sabot robah warna éta pisan ambeuna seungit pisan
Di India, buah anu geus digaringkeun, dipeting nurutkeun ukuran sarta warnana
Anu geus konéng jarami geulis, dibungkus minangka buah siap jual; sedengkeun anu tacan, dipucetkan tiheula ku saab walirang
Pangjagaan kualitas ieu pisan anu ngajadikeun India pangékspor kapulaga anu dipikaresep
Buah anu geus garing jadi kérod, guguratan, eusina 4 - 7 siki leutik nu warnana coklat semu beureum
Rasana rada lada kawas jahé, tapi ambeuna henteu
Adobe Dréamwéaver nyaéta program pangédit kaca ramat kaluaran Adobe Systems anu tiheula dipikawanoh minangka Macromedia Dréamwéaver kaluaran Macromedia
Program ieu réa dipaké ku pangembang ramat alatan fitur-fiturna anu narik sarta gampang dipakéna
Macromedia ngaluarkeun vérsi pamungkas Macromedia Dréamwéaver nyaéta vérsi 8
Bali mangrupa hiji pausahaan pakéan jero nu operasi di Amérika Sarikat
Bali ngamimitian usaha taun 1927 jeung Sara Stein minangka Fay-Miss
Taun 1935 pausahaan ieu ngarobah ngarana jadi Bali Brassiere Company
Bali ngahiji jeung Hanes Corporation taun 1969
Hanes tuluy ngajual ka Consolidated Foods Company nu markasna di Chicago, nu jadi Sara Lee Corporation taun 1985
Taun 2006 Sara Lee misahkeun pausahaan pakéanana ka HanesBrands Inc.. HanesBrands boga mérek pakéan liana, kaasup: Hanes (mérek panggedéna), Champion (mérek panggedéna kadua), Playtex (mérek panggedéna katilu), Just My Size, Barely There, Wonderbra, L’eggs, C9 by Champion, Duofold, Beefy-T, Outer Banks, Sol y Oro, Rinbros, Zorba jeung Ritmo
Formula 1 (Formula Hiji, F1, Formula One, atawa Formula Hiji), atawa lengkepna Kajuaraan Dunya FIA Formula Hiji (dina basa Inggris: The FIA Formula One World Championship) mangrupa salah sahiji kajuaraan balap mobil paling bergengsi di dunya
Kajuaraan ieu tos dimimitian ti taun 1950
F1 mangrupa hiji-hijina olahraga balap anu nami besarna tiasa nyaingan maenbal di sababaraha nagara di dunya
Mobil-mobil anu milu kompetisi dina F1 mangrupa mobil-mobil balap husus anu gancangna leuwih ti 300 km/j
Lahirna F1 sareng dominasi Italia
Balap F1 sabenerna tos dimimitian ti taun 1945, tepatna satutas Perang Dunia II
Ngan kakara dina taun 1947 Paniten anu ngurusna diadegkeun
Ngarana nyaéta Federation Internationale de l'Automobile (FIA), nu saterasna dipecenghulkeun nami Formula 1 ku ayana saran ti Enzo Ferrari
Balap F1 resmi anu munggaran diayakeun nyaéta GP Eropa di sirkuit Silverstone, Inggris
Teras saacana ogé digelar di Monaco, Swiss, Belgia, Prancis, sareng Italia
Awalna tim Alfa Romeo janten raja di ajang F1 ku ayana tilu pembalapna, Nino Farina, Juan Manuel Fangio sareng Luigi Fagioli
Gelar dunya munggaran éta ahirna kacekel ku leungeun Giuseppe Farina
Taun 1951 Fangio hasil ngarebut titel ti batur satimna
Tapi di ahir usum balapan, tim Alfa Roméo malah ngundurkeun diri ti F1, padahal di taun 1950-51 tim éta téh kacida ngarajana pisan
Taun 1952-53 gelar dunya ragrag ka leungeun tim Ferrari ku pembalapna, Alberto Ascari
Teras di 1954, ku datangna deui tim Mercedes-Benz, Juan Manuel Fangio naek deui ka puncak tahta
Fangio keukeuh ojoy prestasina di taun 1955 (Mercedes), 1956 (Ferrari), jeung 1957 (Maserati)
Mimiti 1958 tim-tim Inggris mimiti nunjukkeun kaparigelanana di F1
Mike Hawthorn sacara teu di sangka-sanka jadi juara dunia 1958
Di taun eta, Hawthorn ngagabung jeung tim Ferrari
Sainganna nyaéta sasami pembalap Inggris, Stirling Moss ti tim Vanwall
Tim Cooper ogé nambahan kakuatan pasukan balap Inggris
Cooper mangrupa tim mimiti nu nyieun mobilna tina rangka blok mesin di beulah tukang
Sabenerna rancangan éta téh geus aya ti mangsa Dr. Ferdinand Porsche ngarancangna dua puluh taun katukang
Tapi euweuh tim anu hayang maké rancangan eta
Tina asalna nyoba-nyoba, tim Cooper malah mampu bisa jadi juara dunia dina 1959-1960 ku pembalap Australia, Jack Brabham
Di 1961 aturan balap robah deui
Ukuran mesin diturunkeun tina asalna 2500 cc jadi 1500 cc wungkul
Mobil anu aya akhirna dirobah jadi leuwih leutik jeung leuwih laun
Di fase periode ieu, tim Inggris mulai ngababat seep tim-tim sareng pembalap ti Italia
Ku ayana bantuan BRM, Graham Hill janten juara dunia 1962, teras di 1963 giliran Lotus anu juara
Lotus teras janten pelopor sasis monokok ngagentoskeun sasis heubeul anu beurat sareng berbahaya
Pembalap Lotus, Jim Clark nyumbangkeun juara dunia di taun 1963 jeung 1965
Ferrari kungsi naek ka tahta juara di 1964, tapi éta ogé ku ayana pembalap Inggris, John Surtess, anu samemehna, Surtess téh mantan juara dunia MotoGP
Tepi ka kiwari di abad ka-21, John Surtess mangrupa hiji-hijina jalmi anu tiasa juara dunia di roda dua sareng roda opat
Di era ieu, kapasitas mesin robih deui
Tina asalna 1500 cc dinaekkeun janten 3000 cc
Tapi ieu téh malah janten masalah, sabab teu sadaya tim siap ku aturan eta
Tapi seperti biasa, aya waé anu cobi-cobi inovasi dina era tersebut
Jack Brabham, mantan juara dunia 1959-1960 nu ayeuna tos gaduh tim balap nyalira tiasa manfaatkeun éta peraturan
Kalayan bantuan pasokan mesin tin Repco Engine Australia, Brabham janten juara dunia deui di taun 1966
Taun satuluyna, Denny Hulme, rerencangan satim Brabham naek ka singgasana
Perkembangan mesin beuki réa ku ayana mesin DFV terbaru ti Ford
Awalna éta mesin téh ngan dipaké ku tim Lotus
Tapi ku sabab ferformana alus sareng hargana anu mirah, mesin éta téh dipaké ku sadaya tim F1 (kajaba Ferrari)
Jadi intina mah kaleuwihan tim di zaman DFV ditangtukeun ku kahebatan pembalap sareng mekanik dina ngolah mesin sareng rancangan mobil
Di 1968 Graham Hill kaluar deui janten juara dunia
Di taun ieu, sisi aerodinamika mulai janten perhatian utama
Tur keur munggaranana, mobil balap mulai ngagunakeun jangjang anu fungsina pikeun ngikis hambatan angin
Di taun éta oge, ban slick (botak tanpa garis) mulai dikembangkeun
Hasil tina inovasi eta, mobil beuki ka dieu beuki ramping jeung hampang
Kajayaan mesin DFV anu ngadominasi F1 di akhir 1960-an mulai meunang panantang serius di awal 1970-an
Ferrari mulai bangkit deui
Niki Lauda janten juara dunia di taun 1975 dan 1977
Pembalap Ferrari séjéna, Jody Schekter naek ka podium juara dunia di taun 1979
Di akhir 1970-an, pengembangan tehnologi ngajadikeun rupa mobil F1 janten leuwih handap tur ampir paantel jeung taneuh (aspal)
Di 1977-78, Lotus ngawanohkeun mobil kalayan konsep ground effect
Ceuk sang penciptana, Colin Chapman, aliran udara di handap mobil nalika mobil maju bisa ngabantu fungsi jangjang dina ningkatkeun kacepatan
Bentuk rupa mobil anu leuwih rumit kemudian muncul
Saterasna muncul istilah sliding skirt, nyaéta plat panutup tambahan antara body mobil jeung aspal
Skirt téh fungsina pikeun aliran angin di handap mobil sangkan teu berhamburan ka mana-mana tapi langsung ka pengker mobil
Ku kituna, mobil narima daya tekan anu disebat downforce
Ku lantaran ayana downforce, mobil moal langsung ngalayang sanajan majuna kacida gancangna oge
Konsep éta buahan manis taun 1978
Mario Andretti ti Amérika janten juara dunia pikeun tim Lotus
Dua taun saatosna, Williams F1 berhasil nyampurnakeun konsep ground effect tur hasilna Alan Jones janten juara dunia 1980
Mesin Turbo (1977-1989)
Konsep mesin turbo sabenerna tos aya di F1 ti Juli 1977 nalika tim Renault ngawanohkeun mesin turbo 1500 cc, anu di luar dugaan tiasa ngimbangan mesin normal 3000 cc milik DFV Ford
Sayangna tim-tim anu aya (kaasup Ferrari) masih percaya kana mesin konvensional
Sanajan mesin turbo tiasa meunang hiji balapan di taun 1978, euweuh tim sanes anu serius kana mesin ieu tepi ka taun 1983
Di taun eta, BMW nyobian mesin turbo anu dipasok ka tim Brabham, tur ahirna sukses, di mana di akhir musim Nelson Piquet akhirna naek janten juara dunia
Saatos kaberhasilan Brabham sareng BMW, sababaraha pabrikan mulai ngalirik mesin turbo
Misalna TAG-Porsche anu kerjasama sareng McLaren atawa Honda sareng tim Williams
Mesin turbo teras ngadominasi era 1980-an
Ukur Ferrari anu teu milu sibuk ku mesin Turbo
Prestasi Ferrari di era 1980-an ogé nyirorot pisan, ngadadak janten awon
Sayangna, mesin turbo anu gancang téh sering nyababkeun kacilakaan
Akhirna dina tungtung taun 1989, FIA ngalarang digunakeunana mesin turbo
Tapi ragam téhnik di F1 teu eureun
McLaren teras nimukeun sasis bahan carbon, tur Ferrari nimukeun girboks semi otomatis sareng tuas transmisi anu nempel di setir
Di musim 1989, kapasitas mesin naek janten 3500 cc
Tapi lima taun saatosna, kapasitas mesin turun deui janten 3000 cc
Panyababna nyaéta kacilakaan tragis anu nyababkeun Ayrton Senna sareng Roland Ratzenberger pupus di sirkuit Imola
Antara 1989-1995, tim bebas ngembangkeun mesin sadaekna
Aya nu nganggo V8, V10, sareng V12
Tapi ku sabab hayang nyeragemkeun konfigurasi, akhirna FIA mutuskeun mulai 1996 sadaya tim anu turun di F1 wajib ngagunakeun mesin V10 3000 cc
Kameunangan terakhir mesin V12 nyaéta di GP Kanada 1995 nalika Ferrari Jean Alesi finish kahiji
Sabenerna, usulan panggunaan mesin V10 téh datang ti tim Ferrari anu prestasina di era 1990-an téh masih sami sapertos era 1980-an
Era 1990-an ditandai ku ayana perkembangan komputer
Di F1 di era 1990-an perkembangan téhnik anu ujungna kana alat elektronik berkembang pesat
Tina asalna mekanis manual janten otomatis komputer
Konsep drive-by-wire muncul
Jadina nyupiran mobil F1-teh rada sami jeung maen vidéo game di PlayStation
Ku sabab kitu, daek teu daek biaya anu dikaluarkeun pikeun riset ngaageungan
Akhirna sababaraha tim kolaps, anu tungtungna bangkrut
di antarana anu bangkrut téh tim Brabham sareng Lotus
Awal dominasi Ferrari di abad 21 tos dimimiti saprak tim beureum éta janten juara konstruktor taun 1999 ngaliwatan Eddie Irvine sareng Mika Salo
Teras di taun 2000 tepi ka 2004 tim éta teras-terasan janten juara dunia lewat Michael Schumacher
Kimi Raikkonen, Fernando Alonso, sareng Juan Pablo Montoya sempet masihan perlawanan ketat di 2003, tapi di akhir, Schumi janten juara dunia deui
Sayangna gambaran juara dunia Ferrari téh kadang-kadang malah dibungbuan ku tampilan anu kirang sedap
salah sahijina di GP Austria 2001 nalika Schumi naek ka P2, di mana Rubens Barrichello ngelehan akibat téam order
Paling parah di musim 2002, di balapan anu sami, Rubens Barrichello anu harusna meunang ngelehan deui ka Schumacher
Schumacher memang meunang GP Austria 2002, tapi manéhna ogé kudu narima denda 1 juta dollar ku FIA
Taun 2005, Ferrari akhirna eleh oge
Salasahiji sababna nyaéta panggunaan ban anu teu meunang leuwih ti dua set salila balapan
Gelar di 2005 jatuh ka tangan Fernando Alonso
Alonso teras nyetak sejarah, di antarana juara dunia termuda, juara balapan termuda, sareng pamegang pole termuda
Di musim 2006 kapasitas mesin turun janten 2400 cc konfigurasi V8
Alasanna mesin V10 beuki ka dieu beuki gancang tur ngabahyakeun
Di 1995 kakuatan mesin V10 nyaéta 750 bhp, tapi di 2005 kakuatanna ampir tepi ka angka 1000 bhp
Minangka juara dunia pertama di era V8 2400 cc nyaéta Fernando Alonso
Teras di musim 2007 Ferrari naek deui ka luhur
Kimi Raikkonen janten juara dunia anyar
Sateuacanna, dua kandidat kuat juara musim 2007, Fernando Alonso sareng Lewis Hamilton anu ngagabung di tim McLaren malah saling perang sodara
Kajadian ieu tangtu nguntungkeun tim Ferrari
Awalna F1 téh sawates ajang nyalurkeun hobi babalapan urang Eropa
Tipayun, di era 1950-an anu janten pembalap F1 téh seulobana mah nu baleunghar
Tapi kondisi éta mulai robih di awal 1970-an di mana sababaraha sponsor mulai asup ka F1
Ku sabab kitu, di zaman éta teh, janten pembalap F1 teu kedah nu beunghar wae
Jalma biasa ogé gaduh kasempetan, asal aya sponsor
Tungtutan sponsor mulai ngadominasi F1 di pertengahan 1970-an
di antarana nyaéta nyebarkeun informasi F1 ka sakuliah dunya
Laun-laun F1 janten ajang balapan kasohor di dunia
Nincak ka 1990-an, nami F1 tos sajajar sareng Piala Dunia Maenbal atau Olimpiade
Tapi kedah dicatet, Piala Dunia sareng Olimpiade digelar opat taun sakali
Sedengkeun F1 digelar unggal taun dina 17 (atawa 18) lomba babalapan di sakuliah dunia ieu
Zaman ayeuna, janten pagawe atau pembalap di F1 tiasa ngandelkeun dompet anjeun sadaya ku lantaran perputaran duit di F1 tina hasil promosi ka seluruh dunia sareng hak siar TV
F1 téh disiarkeun sacara langsung atawa tunda di 210 nagara lewat TV sareng radio
Kahebatan promosi F1 ieu téh mangrupa salasa hiji jasa ti Mr. Bernie Ecclestone
Di tangan manéhna, F1 nu asalna olahraga biasa disulap janten olahraga menarik
Memang sapopoena Mr. Ecclestone téh sifatna tangan beusi
Tapi berkat jasana, F1 tiasa ekspansi ka sakuliah dunia
Sanajan ayeuna aya ajang-ajang balapan lain sapertos IndyCar, A1GP, atawa Superleague Formula, tapi teu tiasa dibantah yén fans F1 masih leuwih seeur dibanding ajang-ajang balapan anu sanes
Sabun nyaéta surfaktan anionik nu dipakéna maké cai pikeun bebérésih
Baheula mah sabun dijieun dina bentuk watangan, tapi kiwari loba anu disadiakeun dina bentuk krim atawa cairan kentel
Eusina nyaéta garam asam lemak natrium (lebu soda) atawa kalium (potas), hasil tina réaksi lemak jeung oksida alkali dina prosés anu katelah panyabunan ('saponifikasi')
Lemak dihidrolisis ku basa, ngahasilkeun garam alkali asam lemak (sabun atah) jeung gliserol
Kiwari, bahan-bahan nu sok dipaké bebérésih lolobana geus deterjén, lain sabun
Nu jadi alesan nyaéta ku sabab deterjén leuwih gampang jeung leuwih murah dijieun
Cara gawé sabun
Sabun gedé mangpaatna pikeun bebérésih ku sabab molekul sabun bisa napel sakaligus ka molekul nonpolar (kayaning gemuk atawa minyak) jeung molekul polar (kawas cai)
Bagian hidrokarbon ngaleyurkeun kokotor jeung minyak, sedengkeun bagian ionik ngaleyurkeun kana cai
Nu tadina teu leyur dina cai jadi bisa kabawa ku ayana émulsifikasi
Prakpakan nyieun sabun
Kiwari, lolobana sabun dijieun maké cara prosés tiis nu ngaréaksikeun lemak sarupaning minyak jaitun jeung natrium hidroksida
Dina jaman modéren, sabun beuki kapaké ku beuki pentingna hirup berséka pikeun nyingkahan mahabuna mikroorganisme patogénik
Sabun watangan mimiti populér ahir abad ka-19, komo harita geus dimimitian maké iklan
Saméméh Révolusi Industri, sabun dijieun dina skala leutik kalawan hasil anu kasar
Sabun alus mimiti dijieun ku Andrew Pears di London taun 1789
Anjeunna lajeng muka pabrik di Isleworth taun 1862, rampak gawé jeung Francis Pears, incuna
Taun 1850-an, William Gossage nyieun sabun alus bari hargana murah antukna bisa diproduksi masal
Tipung sabun mimiti diproduksi ku Robert Spear Hudson taun 1837 ku cara ngaréndos sabunna
Pabrik sabun anu terus nanjung nepi ka kiwari, Unilever, dirintis ku William Hesketh Lever jeung adina James taun 1885 di Warrington
Dina produksi sabun, industri kedah nengetan masalah nilai pH sabab sabun dianggo dina kulit manusa
Nyaéta, upami sabun ngagaduhan nilai pH anu henteu cocog sareng kulit pangguna éta bakal nyababkeun iritasi
Unggal kulit ogé ngagaduhan nilai pH anu béda, contona dicutat ti sumber website harga pH meter krim:
Dina kimia, utamana biokimia, asam lemak nyaéta asam karboksilat anu ilaharna diwangun ku buntut/ranté alifatik, boh nu jenuh atawa henteu
Asam lemak dijieun tina hidrolisis beungkeut éster dina lemak atawa minyak biologis (nyaéta trigliserida), ku cara ngaleupaskeun gliserol (baca oléokimia)
Asam lemak téh asam monokarboksilat alifatik nu diturunkeun tina atawa dikandung dina bentuk éster lemak, minyak, atawa lilin sato (gajih) jeung tutuwuhan
Asam lemak alami biasana ngandung ranté 4-28 karbon (teu nyagak sarta jumlahna genap), boh jenuh atawa henteu
Istilah ieu ogé kadang ngawengku sakabéh asam karboksilat alifatik asiklik
Ku kituna, asam asetat gé jadi kaasup asam lemak, padahal bisa leyur dina cai alatan pondok pisan ranté karbonna
Gliserol nu ogé katelah gliserin nyaéta sanyawa kimia cair tanpa warna, tanpa bau, jeung kentel nu sok dipaké dina industri farmasi
Ieu sanyawa téh golongan alkohol gula, ku kituna karasa amis kalawan toksisitas asor
Gliserol ngandung tilu gugus hidroksil hidrofilik nu ngajadikeun ieu cairan leyur dina cai sarta boga watek higroskopik
Tegangan permukaanana 64,00 mN/m dina suhu 20 °C , sedengkeun koéfisién suhuna -0.0598 mN/(m K)
Sintésis jeung produksi
Nepi ka sababaraha waktu ka tukang, gliserol sintétis dijieun dina skala industri tina épiklorohidrin
ku sabab gliserol téh minangka tulang tonggong trigliserida, ieu sanyawaan bisa dihasilkeun tina saponifikasi atawa trans-ésterifikasi, misalna baé di industri sabun jeung biodisel
Di industri biodisel, gliserol téh 10% produk lian tina produksina (tina trans-ésterifikasi minyak nabati)
Hal ieu ngabalukarkeun ceuyahna gliserol atah di pasar, antukna prosés épiklorohidrin jadi henteu ékonomis
Kiwari, produksi gliserol di AS nepi ka kira 350.000 ton per taun, sedengkeun di Éropa 600.000 ton per taun
Ka hareup, produksina bakal leuwih loba ku dilarapkeunana kawajiban ngaganti 5,75% suluh minyak bumi ku biosuluh ("biofuel") di Éropa taun 2010
Dina widang pangan, gliserol dipaké minangka huméktan, pelarut jeung pangamis, sarta bisa ogé minangka pangawét
Lian ti éta, gliserol dipaké pikeun ngentelkeun inuman jeung ngawétkeun sababaraha jenis dangdaunnan (campur cai)
Gliserol dipaké ogé pikeun gaganti gula (saséndok entéh gliserol ngandung 27 kalori, amisna 60% amis sukrosa)
Najan kandungan énérgina ampir sarua jeung gula méja, gliserol teu nambahan kadar gula getih, sarta teu ngarangsang karuksakan huntu
Minangka aditif, gliserol disandian nomer E E422
Minangka bahan baku
Gliserol téh bahan baku produksi poliol keur nyieun busa fléksibel jeung busa heuras poliurétan
Gliserol dipaké pikeun ngahasilkeun nitrogliserin, bahan penting mesiu tanpa haseup jeung bahan bitu lianna
ku sabab ayana minangka hasil séjén industri sabun, produksi gliserin keur kaperluan perang biasana teu nyukupan
Ku kituna, produksi gliserin sintétik jadi prioritas pertahanan nagara dina mangsa nyanghareupan Perang Dunya II
Gliserol ogé dipaké dina industri mono- jeung di-gliserida pikeun ngahasilkeun émulsifier, kitu ogé éster poligliserol pikeun ngahasilkeun "shortening" jeung margarin
Kiwari hangkeut panalungtikan pikeun ngahasilkeun molekul nu leuwih boga ajén tina bahan dasar gliserol kasar (biasana ngandung 20% cai jeung résidu katalis ésterifikasi) ti industri biodisel, daripada ukur dipiceun kana insinerator
salah sahiji programna nyaéta The Glycerol Challenge
Sababaraha mangpaat anu kasawang di antarana
Bandung TV nyaéta setasion televisi (TV) lokal swasta munggaran di dayeuh Bandung, Jawa Kulon
Minangka wadah kréativitas masarakat Sunda, Bandung TV, télévisi lokal munggaran di Bandung sarta Jawa Kulon nitikbeuratkeun program acarana dina usaha nyaangan masarakat dina sagala aspék kahirupan kalawan dadasar seni budaya
Titik beurat ieu dipilih alatan seni budaya mangrupa titik puseur kahirupan anu ngusikkeun diménsi sosial sarta ékonomi masarakat
Kalawan ayana usaha ngahirupkeun deui jatidiri wewengkon Jawa Kulon, nangtungna Nagara Républik Indonésia dina kabinékaan baris kabiruyungan
Setasiun ieu bisa diaksés ngaliwatan parigi (saluran) 38 UHF
Sloganna JATI DIRI PASUNDAN ditujukeun pikeun ngangkat deui ajén-inajén budaya sarta poténsi lokal anu aya di Jawa Kulon umumna sarta Bandung hususna minangka dayeuh puseur propinsi
Logo Bandung TV diwangun ku sawatara unsur nyaéta Kembang Cangkok Wijayakusumah, Kujang, sarta tulisan BANDUNG mangrupa manunggaling Tri Tangtu di Buana, nyaéta sang Rama, sang Resi, sarta sang Ratu, atawa mangrupa hakékat tina sipat manusa linuhung anu silih asih, silih asah, sarta silih asuh
Sawatara ti antara program-program Bandung TV anu ngarojong usaha ngangkat budaya lokal nyaéta:
Poe dina saminggu
Poé dina saminggu
Katomas atawa puring (Codiaeum variegatum), nyaéta tuwuhan hias pakarangan nu wangun sarta warna daunna rupa-rupa
Rupa-rupa kultivar geus dimekarkaeun kalawan rupa-rupa warna ti héjo, konéng, jingga, beureum, wungu, sarta campuranana
Wangun daunna ogé rupa-rupa: manjang, oval, sisi rérégéan, heulayanana "pegat-pegat", jeung sajabana
Sacara botani, katomas mangrupa baraya laér sampeu jeung kastuba
Ciri anu sarua nyaéta tangkalna ngahasilkeun latéks nu boga warna bodas kentel sarta cepel, anu mangrupa ciri has suku Euphorbiaceae
Katomas asalna ti Kapuloan Indonésia tapi kiwari geus sumebar ka réa wewengkon tropis sarta subtropis, sarta jadi salah sahiji perlambang pariwisata
Patempatan anu maké kecap 'katomas' di antarana:
Hampelas; "ficus ampelas"; "ficus politoria LAM": nyaéta hiji tuwuhan ti genus Ficus, kulawarga Moracéae, anu jangkungna nepi ka 20 méter, tumuwuh di sakuliah Indonésia, sumebar dina padataran nu luhurna kurang ti 1.300 m luhureun beungeut laut
Hampelas tangkalna bunder, tumuwuh ajeg sarta miboga dahan anu simpodial
Daunna tunggal, sulang-seling, lonjong, sarta sisina rérégéan
Tonggong daun hampelas téksturna kasar sarta lamun garing bisa dipaké ngagosok-gosok (ngahampelas) kai supaya lemes
Kembangna miboga panjang 5–7 mm, warna héjo semu cokelat, sarta bentuk kongkolak kembangna jiga corong
Sedengkeun sikina boga bentuk buleud sarta warnana bodas
Hampelas aya anu dibudidayakan alatan kaguna daunna pikeun ubar, aya ogé anu tumuwuh ku sorangan
Cacai ti tuwuhan ieu bisa diinum, kapaké pikeun ngubaran jelema anu hésé ngaluarkeun cikiih sarta minangka ubar nyeri beuteung
Hampelas ngandung cacai nu warnana cokelat semu konéng sarta rasana lada
Cacai ieu bisa dibeunangkeun ku cara motong akar sarta caina diwadahan dina wadah leutik
Daun, akar sarta tangkal hampelas ngandung saponin, flavonoida sarta polifenol
Urang Sunda mindeng méré ngaran patempatan ku ngaran tuwuhan
Salah sahiji tempat anu dingaranan ku ngaran tuwuhan hampelas nyaéta:
Ki-urat, Ki Urat, atawa Ceuli Uncal (Plantago major) nyaéta hiji spésiés "Plantago", kulawarga Plantaginaceae, pituin Éropa jeung Asia tengah jeung kalér, ngan di mana-mana geus dinaturasi, antukna geus dianggap tutuwuhan liar biasa
Ki Urat téh tutuwuhan terna taunan, ngarandakah kalawan diaméter 15–30 cm
Daunna lonyod, ukuran panjang 5–20 cm sarta lébar 4–9 cm, tapi kadang bisa nepi ka 30 cm panjang/17 cm rubak; urat daunna aya 5-9
Kembangna leutik, kelirna coklat semu héjo, kalawan benang sari kelir bungur
Ki Urat kabagi kana tilu subspésiés: Ékologi
Ki urat bisa tumuwuh sampurna dina taneuh anu padet/teuas, antukna sok katempo liar di sisi jalan, trotoar, jeung sisi témbok