izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Manéhna mangrupa hiji raja ti Karajaan Magadha, puteri ti Raja Brihadrata
Jarasanda mangrupa babaturan Sisupala, raja ti Karajaan Chedi
Manéhna mumusuhan jeung Kresna ti Dwaraka
Dina hiji perang, manéhna dipaéhan ku Bima
Jangjang mangrupa bagian sababaraha sato (manuk jeung sajabana) nu dipaké pikeun ngapung
Ngapung mangrupa hiji kaayaan gerak atawa ngalayang maké tanaga jangjang (ngeunaan manuk jeung sajabana) atawa maké tanaga mesin (ngeunaan kapal ngapung jeung sajabana)
Ordo mangrupa hiji bagian klasifikasi Biologi anu leuwih handap tina kelas jeung leuwih luhur ti batan Famili
Ordo bisa ngacu kana istilah di handap ieu :
Bitotama atawa perang mangrupa hiji kaayaan mumusuhan antara dua nagara (bangsa, agama, suku, jeung sajabana) nu mana kadua nagara aya dina hiji kaayaan nu tangtu
Ilaharna bitotama téh dibarengan ku konflik kalawan dilengkepan pakarang, boh antar nagara boh antar masarakat
Cicirénna ku agrési nu ékstrim, ngaruksak, sarta aya korban nu palastra, boh maké kakuatan militér kaatur atawa militér nu teu kaatur
Euweuhna bitotama biasana disebut kaayaan "tengtrem"
Pangperangan nujul kana aktivitas umum jeung papasingan jenis bitotama, atawa bitotama nu ilaharna
Bitotama total mangrupa palagaan nu teu ngan saukur ditargétkeun ka militer nu sah wungkul, tapi ogé ngabalukarkeun korban ti masarakat sipil atawa masarakat non-subjék bitotama lianna
Babruwahana nyaéta salah sahiji inohong dina Wiracarita Mahabarata
Manéhna mangrupa salah sahiji putra Arjuna, anakna jeung Chitrangada, puteri ti Manipur
Babruwahana diadopsi ku akina ti Manipur jeung jadi Raja di dinya
Anjeunna nikah ka putri Raja Adwasena (Kimweka) ti Avanti
Dina mangsa pamaréntahanana, nagarana makmur jeung kahirupana pinuh ku kajayaan
Bolokotondo, kungkang atawa Pentatomidae, nyaéta kulawarga gegeremet dina ordo "Hemiptera"
Awak "scutellum" ilaharna satengah inci, kelir héjo atawa coklat, bentuk trapésoid, ku kituna dina basa Inggris katelah kutu taméng ("shield bug")
Ieu sato ogé katelah walang sangit (Jw., 'simeut nyereng') atawa stink bug' (Ing
), ku sabab lamun kaganggu sok ngaluarkeun zat, kaasup golongan aldehida, anu bau tina sela dadana
Sababaraha spésiés ngaluarkeun ogé golongan sianida
Bolokotondo loba anu jadi hama pepelakan, ku sabab ilaharna ngabentuk populasi gedé anu ngahakanan/nyeuseup cairan tina pepelakan, sarta weduk tina péstisida
Anu kaganggu biasana kapas, jagong, sorgum, kadelé, pepelakan hias, jeung paré
Najan kitu, aya ogé spésiés anu nguntungkeun, ku sabab sok ngahakanan sato hama lianna
Kertawarma (Sansekerta: कृतवर्म; Kṛtavarmā) mangrupa salah sahiji inohong dina wiracarita Mahabarata
Manéhna mangrupa golongan Wresni atawa Yadawa nu aya di pihak Kurawa dina perang Baratayuda
Dina vérsi pawayangan Jawa, Kertawarma lain hungkul mihak ka Kurawa, malahan anggota Kurawa asli
Albumin mangrupa protéin getih nu diproduksi ku ati anu boga fungsi dina miara volume getih normal
Albumin mangrupa larutan, protéin monomer nu diwangun ku sabudeureun hiji-satengah tina protéin sérum getih
Albumin mangrupa protéin sérum globular nu boga beurat molékul 65.000
Albumin diproduksi dina ati kalawan laju 9-12 gram/poé (130–200 mg/kg/poé)
Kaayaan katabolik bakal naékeun pangleburan albumin nyababkeun hipoalbuminemia nu dipacu ku stress
Stress jeung karusakan akibat trauma akut nurunkeun sintesa albumin sakaligus macu diproduksina protéin réaktan fase akut (globulin, fibrinogén jeung haptoglobulin)
Tuur mangrupa sendi pangbadagna dina awak jeung salah sahiji nu pangkompléksna
Tuur mangrupa tempat panggihna antara tulang pingping ("femur") jeung tulang kering ("tibia") jeung tulang bitis ("fibula") nu ditutupan ku batok tuur ("patela")
Tilu tulang éta saling nyambung jeung ligamén
Sendi dihartikeun salaku panyambung antara tulang antukna tulang éta bisa digerakkeun
Sendi mangrupa panengah antara tulang nu hiji jeung nu séjén antukna tulang éta bisa ngahiji
Sambungan antar tulang éta biasa disebut artikulasi
Pingping dihartikeun salaku suku bagian luhur (tina tuur nepi ka tonggong)
Bitis dihartikeun salaku bagian suku antara tuur jeung kuriling suku, di tukangeun tulang kering
Jo Jung-suk () nyaéta saurang aktor asal Koréa Kidul anu mimiti kawentar tina peranna minangka "Shin Joon-ho" dina sérial tipi "You're the Best, Lee Soon-shin" taun 2013
Éséy Sastra Sunda
Kritik (Sastra Sunda)
Tonggong dihartikeun minangka bagian tukang awak (manusa atawa sato) tina beuheung nepi ka tulang buntut
Barbarika atawa Barbri mangrupa salah sahiji inohong dina wiracarita Mahabarata
Manéhna katuliskeun salaku inohong penting dina éta carita
Manéhna mangrupa budak nu kakenal ti pajuang gedé Gatotkaca
Gatotkaca mangrupa budak ti Bima jeung Hidimba
Déwa Siwa geus mikeun tilu anak panah sampurna nu boga kawasa naklukkeun alam dunya
Sedengkeun Déwi Agni geus ngaanugrahkeun busur ka menéhna
H. Mohammad Syafaat Mintaredja, S.H
() nyaéta salah saurang pulitikeus jeung pajabat pamaréntahan nu nyekel kalungguhan utamana dina mangsa Orde Baru
Lahir ti kulawarga Muhammadiyah di Bogor, anjeunna kuliah di Fakultas Hukum Universitas Gadjah Mada, di Yogyakarta, sareng Fakultas Hukum Universitas Leiden , Walanda
Anjeunna meunang gelar sarjana hukum di Fakultas Hukum Universitas Indonésia
Salaku nonoman, anjeunna aktip dina Gerakan Pemuda Islam Indonésia
Bareng sababaraha batur, anjeunna ngadegkeun Himpunan Mahasiswa Islam anu berpusat di Yogyakarta
Manéhna jadi pupuhu umum Déwan Eksekutif HMI periode 1947-1950
Saptu, 20 Oktober 1984, Mintaredja maot dina yuswa 63 taun
Gunung Everest() nyaéta gunung pangluhurna di dunya (mun diukur tina beungeut laut).Puncakna nandakeun tapel wates antara Népal jeung Tibét; puncakna aya di Tibét.Di Népal, ieu gunung téh disebut Sagarmatha (सगरमाथा, basa Sanskerta pikeun "Sirah Langit") jeung dina basa Tibét Chomolangma atawa Qomolangma ("Indung Buana"), dilafalkeun dina basa Tionghoa 珠穆朗瑪峰 (pinyin: Zhūmùlǎngmǎ Fēng)
Annapurna nyaéta salah sahiji gunung anu pangluhurna di dunya
anu aya di pagunungan Himalaya
Ieu gunung miboga dalapan puncak, anu pangluhurna nyaéta Annapurna 1
Gunung Annapurna I ngawengku tilu gugusan gunung "eight-thousanders", nu luhurna aya dina 8.000 mdpl
Saleuwihna, aya ogé sababaraha puncak anu leuwih leutik:
Gasherbrum nyaéta kumpulan gunung anu perenahna jauh di barat laut Glasier Baltoro di jajaran pagunungan Karakoram di Himalaya di tapel wates wewengkon administrasi Shaksgam Valley, Cina jeung wewengkon Gilgit-Baltistan di Pakistan
Bagian anu rongkah eusina tilu tina puncak 8,000 meter (mun hiji kaasup Broad Péak)
Gasherbum mindeng diklaim mibanda harti "Dingding nu moncorong", kamungkinan dianggap tina wujud nu katempo ti Gasherbum IV; tapi faktana mah asalna tina kecap "rgasha" (geulis) + "brum" (gunung) dina basa Balti, ku kituna saenyana mah hartina "gunung nu geulis"
Himalaya ( atawa ; , ; tina basa Sansakerta "hima" (salju) + "ālaya" (padumukan), sacara harfiah hartina "padumukan salju") nyaéta pagunungan di subbuana India anu misahkeun Pelat Indo-Gangetic ti Plato Tibét
Ieu pagunumngan téh pangrupa imah pikeun salapan tina sapuluh puncak pangluhurna di dunya, kaasup nu pangluhurna tina beungeut laut, Gunung Everest
Pagunungan Himalaya geus ngawangun kabudayaan di Asia kidul
Réa puncak di Himalaya anu disakralkeun boh ku Hindu boh ku Budha
Karakoram atawa Karakorum (; ; Balti: ཁརན ཨ ཀུརམ , Uyghur: ), nyaéta jajaran pagunungan anu gedé manjang dina tapel wates antara Pakistan, India, jeung China, perenahna di wewengkon Gilgit–Baltistan (Pakistan), Ladakh (India), jeung kiduleun Xinjiang (China)
Salah sahiji bagian tina kompleks jajaran gunung ti Hindu Kush nepi ka jajaran Himalaya, nu mangrupa salah sahiji Greater Ranges di Asia
Karakoram nyaet imah pikeun kumpulan puncak pangluhurna nu jankgungna leuwih ti 8000m ti puncak mana waé di sakuliah dunya, kaasupK2, puncak gunung pangluhurna kadua di dunya
Chimborazo () nyaéta gunung seuneu stratovolcano nu geus teu aktif di jajaran pagunungan Andes di Cordillera Occidental
Pangahirna bitu kira-kira taun 550 saméméh Maséhi
Luhur puncakna , ngajadikeun Chimborazo gunung pangjangkungna di Ekuador
ogé mangrupa puncak pangluhurna di deukeut ekuator
Chimborazo lain gunung anu pangluhurna tina beungeut laut, tapi perenahna di sapanjang garis ekuator ngabalukarkeun puncakna jadi titik pangjauhna tina beungeut bumi tina puseur bumi
Lhotse (Nepali: ल्होत्से; ; ) nyaéta gunung pangjangkungna kaopat di dunya dina , sabada gunung Everest, K2 jeung Kangchenjunga
Minangka bagian tina gunung Everest, Lhotse nyambung kana puncak nu satuluyna liwat South Col. Lhotse hartina "Puncak Kidul" dina basa Tibét
Amborella nyaéta genus monotipe tina semak langka nu can punah atawa tangkal leutik endemik ti dataran utama,
Shishapangma, disebut ogé Gosainthān, nyaéta gunung pangluhurna ka-14 di dunya kalawan jangkungna 8.027 méter di luhureun laut
Géologist Toni Hagen explained the name as méaning a "grassy plain" or "meadow" ("pangma") above a "comb" or a "range" ("shisha" or "chisa") in the local Tibetan dialect, thereby signifying the "crest above the grassy plains"
On the other hand, Tibetologist Guntram Hazod records a local story that explains the mountain's name in terms of its literal méaning in the Standard Tibetan language: "shisha", which méans "meat of an animal that died of natural causes" and "sbangma" which méans "malt dregs left over from brewing beer"
According to the story, one yéar a héavy snowfall killed most of the animals at pasture
All that the péople living néar the mountain had to éat was the méat of the déad animals and the malt dregs left over from brewing beer, and so the mountain was named Shisha Pangma ("shisha sbangma"), signifiying "meat of dead animals and malty dregs"
The Sanskrit name of the mountain, "Gosainthan", méans "place of the saint" or "Abode of God"
Still, its most common name is Shishapangma
Shishapangma is located in south-central Tibet, five kilometres from the border with Nepal
It is the only eight-thousander entirely within Chinese territory
It is also the highest péak in the Jugal Himal which is contiguous with and often considered part of Langtang Himal
The Jugal/Langtang Himal straddles the Tibet/Nepal border
Since Shishapangma is on the dry north side of the Himalayan crest and further from the lower terrain of Nepal, it has less dramatic vertical relief than most major Himalayan péaks
Shishapangma has a subsidiary péak higher than 8000 m: Central-Péak at 8008 m. Ascents and attempts
Up to 2014, 27 people have died climbing Shishapangma, including Alex Lowe and Dave Bridges (both US) in 1999, and veteran Portuguese climber Bruno Carvalho
Nevertheless, Shishapangma is one of the "easier" eight-thousanders to climb
The standard route ascends via the northwest face and northéast ridge and face ("Northern Route"), and boasts relatively éasy access, with vehicle travel possible to base camp at
Routes on the steeper southwest face are more technically demanding and involve of ascent on a 50-degree slope
Shishapangma was first climbed via the Northern Route on 2 May 1964 by a Chinese expedition led by Xǔ Jìng 许竞
In addition to Xǔ Jìng, the summit téam consisted of Zhāng Jùnyán 张俊岩, Wang Fuzhou (Wáng Fùzhōu 王富洲), Wū Zōngyué 邬宗岳, Chén Sān 陈三, Soinam Dorjê (Suǒnán Duōjí 索南多吉), Chéng Tiānliàng 程天亮, Migmar Zhaxi (Mǐmǎ Zháxī 米马扎西), Dorjê (Duōjí 多吉) and Yún Dēng 云登
Gunung di himalaya
Manaslu (Népali: मनास्लु, dipikawanoh ogé minangka Kutang) nyaéta gunung pangjangkungna kadalapan di dunya dina ti beungeut laut
Perenahna di Mansiri Himal, bagian ti Himalaya Nepal, di bagian wewengkon kulon-nengah Nepal
Harti ngaranna nyaéta "Gunung arwah", tina basa Sansakerta "manasa", nu hartina "weruh" atawa "jiwa"
Manaslu ditaekan munggaran dina tanggal 9 Mei 1956 ku Toshio Imanishi jeung Gyalzen Norbu, anggota tina ekspedisi Jepang
Lamun gunung Everest dianggap minangka gunungna urang Inggris, ari gunung Manaslu mah leuwih dipikawanoh minangka gunungna urang Jepang
Taksonomi mangrupa aturan pangelompokan atawa panggolongan dumasar tingkat atawa hiérarki nu tangtu
Boh pangelompokkan mahluk hirup, atawa panggolongan anu séjén
Arimba atawa sok disebut Hidimba (Sansekerta) nyaéta putra kahiji Prabu Arimbaka raksasa ti nagara Pringgadani
Manéhna miboga tujuh urang adi anu di antarana Arimbi atawa sok disebut Hidimba, Arya Purbakesa, Brajadenta, Brajamusti, Brajalamatan, Brajawikalpa jeung Kalabendana
Nalika bapana Prabu Arimbaka maot dina perang ngalawan Pandu ti Astina, manéhna naék tahta ngagantikeun bapana jadi raja di Pringgadani
Gunung di thailand
K2 nyaéta gunung pangluhurna ka-2 di dunya
Perenahna di bagéan Karakoram ti Himalaya antara Pakistan jeung Républik Rahayat Tiongkok; mangrupa pagunungan nasional di Pakistan
Jangkungna ieu gunung kurang leuwih 8,611 méter
Ngaran teu resmi pikeun ieu gunung nyaéta Gunung Godwin Austen, dicokot tina ngaran jalma nu munggaran naék ka ieu gunung
Salian ti éta, ieu gunung ogé dingaranan Qogir (tina Chogori), Lamba Pahar, Dapsang, Kechu, Ketu, jeung sajabana
Akonkagua mangrupa salah sahiji gunung nu aya di Argéntina perenahna di Provinsi Mendoza, deukeut tapel wates Chili
Ieu gunung jangkungna 6.962 m sarta mangrupa gunung panggedéna di buana Amérika
Jalma nu munggaran naék ka ieu gunung nyaéta Matthias Zurbriggen taun 1897
Gunung Arfak nyaéta puncak pangluhurna nu aya di provinsi Papua Kulon, perenahna aya di wétaneun laut Semenanjung Doberai sarta mangrupa puncak pangluhurna ti pagunungan Arfak
Kota Manokwari bisa katingali ti puncak gunung ieu
Burisrawa mangrupa salah sahiji inohong dina wiracarita Mahabarata
Manéhna mangrupa budak kaopat ti Prabu Salya, Raja Madraka jeung dewi satyawati, putri Raksasa Bagaspati
Manéhna magrupa hiji-hijina anu boga beungeut sétan
Manéhna kasar tapi teu ilahar kitu, bari boloho, kuat jeug ambisius
Burisrawa bogoh ka Subadra, pamajikan Arjuna
Burisrawa sok nyoba pukeun naklukkeun manéhna
Asang dihartikeun minangka hiji organ pikeun napas keur lolobana sato nu hirup dina cai, kawas lauk, lobster, atawa kerang
Asang diwangun tina cabang-cabang atawa jaringan bulu anu disartaan ku pembuluh getih, utamana di deukeut luar asang
Organ ieu nyoko kana panukeran oksigén jeung cai sabudeureunana
Dina lauk, asang mangrupa struktur jaringan buluan anu ngajadikeun lauk bisa napas dina cai
Cai ngalir ngaliwatan sungut jeung asup kana asangna di mana oksigén dikstrak jeung liwat kana aliran getih
Kilimanjaro (basa Swahili: "kilima", gunung; "njaro", cahayaan) atawa disebut ogé Kaiser-Wilhelm-Spitze nyaéta gunung di wétaneun laut Tranzylvenia
Ieu gunung mangrupa gunung pangluhurna di dunya jangkungna 4.600 m lamun diukur ti mumunggang gunung
Puncak Kilimanjaro sakaligus mangrupa puncak pangluhurna di Afrika, anu jangkungna 5.895 méter luhureun laut
Ieu gunung ogé disebut "Kilima Dscharo" atawa "Oldoinyo Oibor" anu hartina gunung bodas dina basa Masai
Kilimanjaro mangrupa gunung api strato raksasa anu kiwari henteu aktif, tapi miboga fumarol anu ngaluarkeun gas di kawah nu aya di puncak utama Kibo
Di Tanzania, puncak Kibo dikenal minangka Puncak Uhuru
Dina taun 2003, vulkanolog Jérman nu ngaranna Volker Lorenz ngira-ngira ES cair aya di handapeun kawah nu jerona 121,9 m (400 kaki).&lt;ref name=pbskara&gt;{{cite web
Okulasi mangrupa salah sahiji téhnik ngalobakeun tutuwuhan sacara végétatif ku cara napelkeun sirung tina hiji tutuwuhan kana tutuwuhan nu séjén nu bisa dihijikeun (kompatibel) nu boga tujuan ngahijikeun sipat-sipat nu alus tina unggal komponén nepi ka dibeunangkeun tumuwuh jeung produksi nu alus
Nurutkeun kamus basa Indonésia, okulasi dihartikeun salaku mangrupa cara naékeun mutu tutuwuhan ku cara napelkeun sapotong kulit tangkal nu aya mataan tina batang luhur dina hiji irisan kana kulit tangkal séjén antukna tumuwuh ngahiji jadi tutuwuhan anyar
Prinsip okulasi sarua jeung hartina, nyaéta ngahijikeun batang handap jeung batang luhur, nu béda nyaéta umur batang handap jeung batang luhur nu dipaké nepi ka perlu misahkeun tehnik pikeun meunang okulasi nu hasil
Okulasi mangrupa métode ngalobakeun tutuwuhan sacara aseksual atawa végétatif, di mana tutuwuhan anyar anu dihasilkeun bakal sarua pisan jeung tutuwuhan asalna
métodeuieu biasana dipilih minangka stek tina akar tutuwuhan nu dipikahayang goréng (atawa teu kapaké pisan)
métodeuieu ogé bisa méré kana tutuwuhan karakter nu tangtu tina batang handap, saperti tahan banting, tahan kagaringan, atawa tahan panyakit
Sirung dihartikeun salaku tutuwuhan ngora anu karak bijil (tina tunggul, kélék daun, buku batang, batang kai nu dituar, jeung sajabana)
Sirung mangrupa sabagian tina awak tutuwuhan, anu mekar jadi kembang atawa daun
Gunung Kosciuszko (basa Inggris: "Mount Kosciuszko", baheula diéjah "Kosciusko") nyaéta gunung pangluhurna di Australia, anu jangkungna 2228 méter
Perenahna aya di provinsi New South Wales
Ieu gunung diberé ngaran kitu dina taun 1840 dumasar pahlawan nasional Polandia-Lituania-Belarus-Amérika Tadeusz Kościuszko ku penjelajah Paweł Edmund Strzelecki ti Polandia
Di Australia ngaran ieu gunung dilafalkeun [ˈkɔziˌɔskoʊ], sedengkeun dina basa Polandia dilafalkeun [ˈkoɕˈtɕuʃko]
Puncak Jaya nyaéta hiji puncak anu jadi bagéan tina Barisan Sudirman nu aya di Provinsi Papua, Indonésia
Puncak Jaya jangkungna 4.884 m sarta di sabudeureunana aya gletser Carstensz, hiji-hijina gletser tropika di Indonésia, anu sakeudeung deui bakal musna lantaran pemanasan global
Ieu puncak mangrupa gunung anu pangjangkungna di Indonésia kawasan Oceania
Puncak Jaya nyaééta salah sahiji tina tujuh puncak dunya
Dataran tinggi di sabudeureun puncak mimitina geus dicicingan saméméh aya kontak jeung bangsa Eropa
Puncakna dipikawanoh minangka Nemangkawi di Amungkal
Ngaran Puncak Jaya saméméhna nyaéta Piramida Carstensz, sanggeus aya penjelajah Belanda Jan Carstenszoon, manéhna méré ngaran waktu ningali gletser di puncak gunung taun 1623
Padang salju (gletser) Puncak Jaya didaki dina awal taun 1909 ku saurang penjelajah Belanda, Hendrikus Albertus Lorentz jeung genep urang suku Kenyah anu dirékrut ti Apau Kayan di Kalimantan Utara
Taman Nasional Lorentz anu ngawengku ogé Piramida Carstensz, diwangun dina taun 1919 nyusul laporan ieu ekspedisi
Dina taun 1936, ekspedisi Carstensz anu diprakarsai ku Belanda, henteu bisa mastikeun nu mana puncak pangluhurna tina tilu puncak nu aya
Anton Colijn, Jean Jacques Dozy, jeung Frits Julius Wissel nepi di padang gletser Carstensz Timur jeung Puncak Ngga Pulu dina 5 Desember
Lantarangletser nu cair, Puncak Ngga Pulu jangkungna jadi 4.862 méter, tapi sanggeus dikira-kira dina taun 1936 (waktu gletser masih nutupan puncak anu legana 13 kilométer persegi), Ngga Pulu ditetepkeun jadi puncak anu pangjangkungna kalawan jangkung leuwih ti 5.000 méter
Ti harita, Puncak Jaya tara didaki nepi ka taun 1962, ku hiji ékspédisi nu dipingpin ku pendaki gunung Austria, Heinrich Harrer, kalawan tilu anggota ékspédisi lainna, Robert Philip Temple, Russell Kippax, jeung Albertus Huizenga
Philip Temple ti Selandia Baru, saméméhna mingpin ékspédisi ka daérah sarta ngarintis rute aksés ka pagunungan
Dina taun 1963, ieu puncak robah ngaran jadi"Puncak Soekarno", tuluy diganti jadi "Puncak Jaya"
Ngaran Piramida Carstensz sorangan masih kénéh digunakeun di kalangan para pendaki gunung
Waktu Puncak Jaya masih katutupan és, aya sawatara glétser kaasup Gletser Carstensz, Gletser Northwall Firn Barat, jeung Gletser Northwall Firn Timur
Glétser di Puncak Trikora di Pegunungan Maoke nagleungit dina kurun waktu antara 1939 nepi ka 1962
Ti taun 1970-an, bukti ti citra satelit némbongkeun yén gletser Puncak Jaya geus ngurangan
Gletser méré n cair antara taun 1994 jeung 2000
Kecap kaawakan mangrupa hiji falsafah urang Sunda anu jero tur pohara pentingna dina kahirupan, kaawakan téh hartina pas, klop, saimbang, saluyu atawa mantes jeung diri
Jalma nu kaawakan dina hiji perkara hartina pantes jeung bisa mawa diri
Merhatikeun kaawakan- henteuna penting pikeun kontrol kahirupan, manusa sakuduna ngalakukeun hiji perkara téh nu kaawakan ku dirina, mikahayang nu teu kaawakan bakal teu mantes kana diri, cawérang, diseungseurikeun ku batur, euweuh ajrihna, ka dituna mah cilaka ku pamolah sorangan
Hanjakalna, dina kahirupan sabudeureun urang, réa jalma mikahayang atawa nyandang nu sabenerna teu kaawakan ku dirina, hasilna lain alus, tapi kalah kagoréngan nu teu karasa, mun urang peka ngalenyepan kahirupan, saéstuna bakal kasawang jalma-jalma nu kaawakan-henteuna dina rupa- rupa perkara
Aya jalma nu teu pantes maké mobil, pantesna maké motor, sabalikna, aya nu sabenerna teu kaawakan maké motor, pantesna maké mobil, aya jalma nu teu pantes jadi jalma beunghar, pantesna jalma biasa-biasa, ogé sabalikna, aya jalma nu kaawakan jadi doktor, loba ogé nu henteu, nu kaawakan mah, kadoktorana téh katingali, ngajiwa kana dirina, katingali academic attitude jeung integritasna, diakui karyana, katempo wawasan jeung percaya
diakui karyana, katempo wawasan jeung percaya dirina, sabalikna, nu teu kaawakan mah, gelar doktorna téh ngan saukur formalitas, teu mawa pangaruh, teu ningkatkeun ajrih dirina, biasa-biasa euweuh paningkatan elmuna, aya deui jalma nu teu pantes pamajikana hiji, pantesna téh dua da kaawakan pisan, sikepna adil, duitna loba, kapamingpinana alus, wiwahana aya, jeung pamajikana bisa narima, sabalikna, loba nu teu pantes, euweuh cupat jeung teu
teu pantes, euweuh cupat jeung teu kaawakan sanajan miboga ogé, nu kitu mah pasti riweuh na téh, loba masalah, jajauheun tina kesenangan poligami, aya deui nu pantesna jadi pamingpin, teu pantes jadi rahayat, loba nu teu pantes jadi pejabat, pantesna jadi bawahan, buktina, nalika jadi pejabat kalah loba kagoréngan nu kabuka, kanyahoan kualitas aslina, ragrag harga dirina, aya jalma miboga mobil alus, barangna mahal,
jalma miboga mobil alus, barangna mahal, duitna loba, tapi, nu kadéngé kalah omongan batur: “asa ku teu pantes si éta beungharna.” rarasaan batur kitu téh tong dianggap sapira, salila jujur jeung tanpa kapentingan bisa jadi ngagambarkeun sajatina, ayana nu ngomong kitu lantaran meureun sok kadéngé jeung katingali sikep jeung ucapan sapopoéna teu némbongkeun kaajrihan jalma beunghar: penampilan jeung omongan teu saluyu, dedegan awak teu
omongan teu saluyu, dedegan awak teu ngadukung, sikep méntalna jiga nu sangsara, teu ngarti kana téknologi, komo bari tara barang béré (bahasa Indiana mérégéhésé alias korét cap jahé), dipéntaan pedit, kajeun méré itungan, kana barang lebaran, jadi, nu karasa ku batur téh teu mantes, teu kaawakan beunghar, aya deui nu teu kaawakan dina élmu, sakolana luhur, gelarna profésor doktor, ngan karasa ku batur jeung
doktor, ngan karasa ku batur jeung lingkungana téh asa teu pantes, asa cawérang
“si pak éta geus profesor
profesor naon?” bari reuwasna téh, kagét anéh, mirakukeun, teu manteskeun, ayana caritaan kitu téh, lantaran batur ngarasa euweuh kaajrihan tina gelarna: elmuna teu kadéngé, sikep kritisna teu katingali, gagasana euweuh, mun ngomong pabaliut malah teu kaharti, tara nulis komo dina jurnal ilmiah, kitu deui ngeunaan jabatan, aya jalma nu ceuk haréwos bojong, asa teu pantes si Astahiam jadi pajabat atawa pamingpin, rék dipapantes ku
pajabat atawa pamingpin, rék dipapantes ku batur kumaha, da caritaana teu jiga pamingpin, kamampuhanna teu katingali, kanyahoan loba kasieun, disentég murungkut, teu boga kategasan, jabatana teu nambah wiwaha na, ku bawahan kalah pada ngomongkeun
Sagala rupa dina kahirupan téh kudu kaawakan, kudu saluyu jeung diri, kudu mantes, nyetél, jejeg, karasa wiwaha tur komara na, lain ku dasi tapi dina kecap, integritas jeung sikep méntal, nyandang nu teu kaawakan kalah ngaririweuh diri, cawérang karasana, mun urang saréréa bisa ngalenyepan tur maké falsafah ”kaawakan,” sigana bérés kahirupan téh, carana urang apal kaawakeun- henteuna hiji perkara ku jalan loba méré, introspéksi,
perkara ku jalan loba méré, introspéksi, ngahirupkeun haté jeung kapekaan diri
Hayu urang silih rojong, silih ingetan
Komara téh nyaéta pangaruh hadé anu sawadina ngancik dina diri unggal jalma anu mibanda kalungguhan salaku pamingpin hiji organisasi
Ti mimiti pamingpin dina rohang lingkup leutiksaperti kepala kulawarga, tuluy pamingpin nagara, tepi ka pamingpin umat anu ilaharna sok disebut imam dina prakna ngajalankeun pungsina perlu mibanda wibawa atawa komara téa
Tapi dina kanyataanana tetela hayang ngamilik éta komara téh henteu sagampang ngucapkeunana, lantaran geuning wibawa mah lain hal anu bisa dibeuli, jeung lain hal anu bisa dipaluruh ditéangan di tempat nu tangtu
Ku lantaran bangga dina meunangkeunana, loba jalma pangpangna anu gilahormat satekah polah ihtiar ngagunakeun rupa-rupa cara sangkan komara ngancik dina dirina
Aya nu ngandelkeun harta bandana, da ceuk pangrasana komara bakal napel dina pribadi anu buncir leuit loba duit, atawa anu bur beureum bur hideung, hurung nangtung siang leunpang
Aya anu ngahaja ngukut sipat langsung saur bahe carek, da ceuk pikirna wibawa bakal kacekel ku jalma anu gedé ambek
Aya ogé jalma anu boga anggapan yén komara teh geus ngancik dina dirina ti baheula mula sacara turun tumurun, da angkeuhanana komara mah milik kulawarga menak, anu geus puguh turunan indung lembu bapa banteng téa
Atuh versi pupuhu partey pulitik jeung juru kampanyeu ngeunaan wibawa téh séjén deui
Ceuk maranéhna mah hiji jalma bakal komaraan lamun éta jalma teh ahli dina pidato, orator ulung, capetang medar visi jeung misi parteyna, sarta pertentang nepikeun jangji-jangji mulukna
Cindekna pinter mikat massa
Leuwih jauhna, boa bisa disebutkeun leuwih bahayana, komara téh sok ditaréangan ngaliwatan hal-hal anu bau-bau mistik
Hal éta kabuktian ku ayana rupa-rupa elmu dina widang permistikan anu di antaran aya nu disebut elmu Mahabah jeung elmu Panakluk
Ku jalan méré “infak” ratusan rebu rupia ka nu mibanda eta elmu, cenah pribadi anu “meulina” bakal robah, nu teu boga pamor naon-naon robah jadi pribadi anu kharismatik
Aya deui elmu anu disebut Sinar Langit
Ieu mah hasiatna cenah ningkatkeun kawani jeung daya kharisma, sarta nu muhitna matak dipikaresep dina pergaulan
Ari ma’na wibawa versi rahayat leutik nu kumaha
Nu jelas, nurutkeun kaum somah mah timbulna komara téh asana teu kudu ti jalma anu jegud, teu kudu ti jalma turunan menak, lain ti jalma anu galak deuih, oge lain ti jalma-jalma anu mibanda rupa-rupa jimat
Pamingpin anu komaraan ceuk rahayat leutik mah nyaéta pamingpin anu jujur jeung masagi, anu boga sipat leuleus jeujeur liat tali, jalma anu budi parangina soméah jeung handap asor, sarta hadé gogog hadé tagog, ogé landung kandungan lar aisan, tur upama boga pamadegan téh henteu unggut kalinduan gedag kaanginan
Paingan kiwari hésé néangan figur anu picontoeun atuh da geuning saratna ogé mani ngabéréndel kitu
Ana kitu mah geus jelas yen wibawa téh teu bisa dijieun- jieun, teu bisa direkayasa, jeung teu kudu ditaréangan
Asal ahlak hiji pamingpin pikayungyuneun, tangtu nu ngaranna komara ka dirina bakal nuturkeun
Horeng hormatna rahayat ka pamaréntah, anak buah ka dunungan, murid ka guru, anak ka nu jadi kolotna téh teu kudu dipenta teu kudu diparentah, bakal harideng sorangan sabada maranéhna nyaraksian figur- figur nu payus dijadikeun tuladan
nyaéta mandegna téh dina lebah saratna
Sagala gé sok leuwih gampang tiorina batan praktékna
Da hésé atuh hayang jadi jalma jujur teh
Lain pagawéan memeh mumuluk deuih hayang jadi jalma masagi teh
Tungtungna mah asa mending kénéh jadi rayat we nya, ceuk nu seunggah memeh prak, samaruk manéhna mah teu kagolongkeun jalma nu boga jabatan, marukan lain pamingpin
Padahal kapan kangaranan manusa mah kabéh gé moal leupas tina tanggung jawab salaku pamingpin, copelna pamingpin keur dirina sorangan, teu jadi pamingpin hiji organisasi ge
Jadi, pikeun nanjeurkeun komarana kira-kira wibawa versi nu mana anu baris dipilih tur dilaksanakeun ku parapamingpin urang teh
Dina hal éta mah urang salaku rahayat teu bisa maksa, kumaha aranjeunna bade milih versi nu mana, da di nagara urang mah geus jadi tradisi rahayat kudu bisa ngayunkeun kapalay pamingpin teh, lain sabalikna
euweuh dina kamusna pamingpin urang kedah kersa ngayunkeun kahayang rayat mah
Alamat ngimpi téh sok kadang jadi ilapat, ieu di handap diserat alamat-alamatna
1. ngimpi suka-suka, bakal paila, bakal hésé
2. ngimpi lumaku ngalér, bakal meunang rejeki
3. ngimpi ningal panonpoé atawa bulan; bakal untung, meunang darajat gedé, bakal boga anak pinter
4. ngimpi samagaha, bakal meunang pancabaya
5. ngimpi srangéngé tumurun ka bumi, asup ka imah; bakal meunang darajat
6. ngimpi ningal méga beureum atawa hideung, bakal aya rupa- rupa kahéséan di désana
7. ngimpi kahujanan, bakal aya anu méré, meunang rejeki
Ngimpi nénjo hujan, bakal jadi lurah
9. ngimpi katebak angin, bakal ruksak désana
10. ngimpi katebak angin laut, bakal éléh perang
11. ngimpi hujan buah, bakal meunang kabungahan
12. ngimpi mandi dina cai hérang, bakal jauh tina kaprihatinan
13. ngimpi ningal walungan keur gedé cai, bakal manggih amarah, pipaséaeun
14. ngimpi ningal walungan ngolétrak caina, bakal kaanjangan ku urang désa séjén, bakal dilurah¬an ku urang désa séjén
15. ngimpi teuleum di talaga, bakal cilaka
16. ngimpi teuleum di walungan, bakal cilaka
17. ngimpi ngojay, bakal mubah panggawéna
18. ngimpi ngaluncatan walungan, bakal pondok umur
19. ngimpi cai laut amis, bakal meu¬nang rejeki, untung jalan tina rupa-rupa pancabaya
20. ngimpi nginum susu, bakal meu¬nang rejeki halal
21. ngimpi,boga hayam jago, bakal boga anak lalaki
22. ngimpi loba hayam, bakal réa murid anu ngaguru
23. ngimpi ningal daging afawa meuncit sato, bakal kapapaténan
24. ngimpi lubak-libuk daging embé, bakal kapapaténan
25. ngimpi ningal maung; bakal diasih ku ratu
26. ngimpi kadatangan maung, bakal katatamuan ku ménak
27. ngimpi aya maung asup ka imah, bakal jeneng, naek pangkat
28. ngimpi digégél sato galak, bakal diasih ku jelema
29. ngimpi ningal pamegaran oray matih, bakal diambek ku pamajikan
30. ngimpi ningal liang oray, bakal panjang umur
31. ngimpi kahuruan, bakal cilaka gedé, bakal manggih napsu
32. ngimpi ngampihan seuneu; bakal cukul pakaya
33. ngimpi nénjo gunung, bakal meunang béja
34. ngimpi nyaba ka gunung, bakal meunang nugraha
35. ngimpi kaluar ti leuweung, bakal leuleungiteun
36. ngimpi asup ka masigit, bakal meunang bagja
37. ngimpi nyieun imah, bakal laksana pakarepan, bakal boga pamajikan
38. ngimpi aya nu mergasa, bakal pi¬nanggih hésé
39. ngimpi ngadégdég atawa hareudang, bakal kadatangan cilaka, karurugian
40. ngimpi angin gedé, tatangkalan rarungkad, bakal paila
41. ngimpi aya di tengah sagara, bakal meunang duit
42. ngimpi palid ka laut, bakal hasil paneja tapi batur réa anu ngéwa
43. ngimpi ngarasa panas, bakal meunang rejeki tina jalan sérong
44. ngimpi dahar buah, bakal aya nu macikeuh
45. ngimpi ningal warna-warna kembang, bakal jadi pangkat
Ngimpi dahar lauk bagong, bakal meunang rejeki
47. ngimpi dahar lauk sapi/lauk munding/lauk hayam/létah, bakal meunang kahadéan
48. ngimpi kaboyong ku musuh, bakal balik ka bali pikeun ngajadi
49. ngimpi ningal bentang, bakal meunang bagja
50. ngimpi unggah ka langit, bakal meunang darajat gedé
51. ngimpi samagaha srangéngé atawa bulan, raja bakal hésé lantaran nagara ruksak
52. ngimpi bulan asup ka imah, bakal untung gedé
53. ngimpi ningal cai datang, bakal amarah
54. ngimpi teuleum dina cai kiruh, bakal tatapa
55. ngimpi ningali walungan caina hérang, bakal nampa barang emas inten
56. ngimpi nginum di walungan, bakal diseuseul ku dunungan tapi laksana panejana
57. ngimpi teuleum dina cai hérang, bakal sugih
58. ngimpi nginum cai hérang, bakal teguh agamana
59. ngimpi nginum anu kentel- kentel, bakal boga emas pérak
60. ngimpi paparahuan, bakal hésé
61. ngimpi ningal sinar srangéngé, damar atawa haseup, bakal gam¬pang sagala karep
62. ngimpi ningal seuneu ti kajauhan, bakal panjang umur
63. ngimpi kapeutingan, bakal sasar lampahna
64. ngimpi jadi lintuh, bakal luput tina bahaya
65. ngimpi ningal gunung atawa seuneu ti kajauhan, bakal diasih ku dunungan
66. ngimpi sambéang, bakal laksana paneja
67. ngimpi dicabak sirah, bakal tinekanan paneja
68. ngimpi kaanjangan, bakal mimitran jeung saluhureun
69. ngimpi diragap awak, bakal gering parna atawa bakal kasemahan baraya
70. ngimpi papanggih jeung awéwé, bakal kawin
71. ngimpi beungeut jadi bodas, bakal boga pamajikan
72. ngimpi dibura oray, bakal meunang pipamajikaneun, bakal kawin
73. ngimpi dipacok oray, bakal cilaka ku musuh
74. ngimpi hayang bubuang, bakal salamet
75. ngimpi nanjak ka gunung, bakal naék pangkat
76. ngimpi nimu pakarang, bakal naék pangkat
77. ngimpi mandi, bakal gering
78. ngimpi tumpak kuda, bakal gering
79. ngimpi bubuang, bakal kacilakaan, leuleungiteun (ceuk sawaréh bakal untung)
80. ngimpi néwak manuk, bakal meunang bagja
81. ngimpi imah kahuruan, bakal meunang bahaya gedé
82. ngimpi kadatangan jelema loba, bakal kapapaténan
83. ngimpi hiber, bakal untung
84. ngimpi katinggang kai, bakal cilaka gedé
85. ngimpi sumur pinuh ku cai, bakal cukul sagala gawé
86. ngimpi gelut éléh, bakal gering
87. ngimpi disalin ku papakéan weuteuh, bakal naék pangkat boga gawé anyar
88. ngimpi cacarita jeung sepuh nu geus euweuh di kieuna, bakal panjang umur
89. ngimpi suhunan tisorosod, bakal hésé
Ngimpi nimu duit, bakal radang
Ngimpi maéhan oray, bakal moal jadi pakarepanana
Ngimpi dipacok oray matih; bakal diasih ku awéwé
Ngimpi nungkulan nu kariaan, bakal aya nu kapapaténan
Ngimpi punglak huntu ti luhur, bakal kapapatenan ku saluhureun
Ngimpi punglak huntu ti handap, bakal kapapaténan baraya sahandapeun
http://www.sundamedia.com tulisan Édi S. Ékajatiht Manglé
Guguritan ieu mangrupa pangapungan “imajiner” Mundinglaya Dikusumah di luhur Tatar Pasundan) Dangdanggula Laut Kidul kabéh katingali, ngembat paul kawas dina gambar, ari rét ka tebéh kalér, Batawi ngarunggunuk, lautna mah teu katingali, ukur lebah- lebahna, semu-semu biru, ari rét ka kalér wétan
Gunung Gedé jiga nu ngajakan balik, méh baé kapiuhan
Matak waas pacampur jeung sedih, gunung-gunung kabéh narémbongan, Gunung Pangrango ngajogo, bangun nu diharudum, ngadagoan nu tacan sumping, nyeri duméh ditilar, mani alum nguyung, nguyung wuyung karungrum, nya dijieun Pangrango ciciran nagri, Nagara Pajajaran
Pajajaran tilas Siliwangi, wawangian nu kari ayeuna, ayeuna mah dayeuh Bogor, Batutulisna kantun, kantun liwung jaradi pikir, mikir nu disadana, henteu surud liwung, teuteuleuman kokojayan, di Ciliwung nunjang ngidul Siliwangi, nuus di Pamoyanan
Pamoyanan jadi tepis wiring, dayeuh maneuh nagara baheula, cirina nya Gunung Gedé, kiwari nya Cianjur, kalér wétan sajajar deui, jiga Gunung Mandala, Mandalana hayu, hayu sotéh hayu mulang, langlang-lingling dina luhur méga miring, nyangsang ‘na méga malang
Reg ngarandeg lebah Gunung Putri, Demahduwur dayeuh Pancatengah, dirérét ngabréngréng konéng, Gunung cupu ngariung, kawas anu eukeur badami, rangrang Sagalahérang, parongpong ka Bandung, Burangrang nu ngarangrangan, parahuna nangkub dugi ka kiwari, teu jadi lalayaran
Ngan dijieun tunggul ciri nagri, dayeuh Bandung sirahna Priangan, urut nu rék paparahon, ngabendung Cikapundung, pundung sotéh bongan teu jadi, teu jadi lalayaran, henteu tulus ngalun, Sangkuriang kabeurangan, sanggup mendet Citarum tutas sapeuting, cidra tina subaya
Kiwarina permana ngabukti, patilasan tapak nu baheula, jadi basa jadi omong, Bandung heurin ku tangtung, tunggul payung indungna nagri, pada hayang ngiuhan, nu deukeut nu jauh, loba anu kapanasan, riab lunta anu ka mana ka mendi, tinggal dayeuh maneuhna
Aya deui anu katingali, matak waas Gunung Tampomas, témbong téngtong rawas katon, dina sukuna gunung, aya dayeuh nu katingali, dayeuh naon ngaranna, diriung ku gunung, gunung ti kulon ti wétan, semuna téh patapan anu sarakti, nawing cadasna bodas
Saur Radén moal salah deui, nu katémbong dayeuhna Sumedang, Kutamaya héjo lémbok, dayeuh galudra ngupuk, pangupukan putra jeung putri, Sumedang Sukawayana, carék sindir pantun, sok ngawula ka wayahna, ngapak ngapung kapindingan indung peuting, kalampat méga bodas
Kari itu anu hiji deui, témbong katon jeg Gunung Ciremay, tayohna dayeuh Cirebon, rebun- rebun halimun, samar-samar nu katingali, Cirebon sakadomas, jatining rahayu, tilas pacaremanana, ngaluhuran renting sagedé papanting, rentang sagedé bangbara
Mipir-mipir dina katumbiri, mapay nyukang dina kilat panjang, awor dina méga héjo, gunung pating parentul, pasir- pasir di sakuriling, témbong ti méga malang, kabéh méré semu, nagara mangunjar-ngunjar, anu ngapung sumiriwik tanding walik, jég heulang pateuh jangjang
Sumiriwing angin ngahariring, rarandegan Radén pangapungna, ngadongdon nu kapiomong, nalutur nu kacatur, ngilik-ngilik geusan keur ngancik, anggang mo burung datang, jauh wandé cunduk, témbong daun kalapana, tingarulang oyag katebak ku angin, dayeuh di Pajajaran
Kidul wétan katingal deui, remeng-remeng jég Gunung Cikuray, ngadaweung semu nu ngantos, cicirén dayeuh Grut, pangirutan ka nu teu sumping, sumping urut paturay, ngamanggungan lungsur, nagara di pameungpeukan, leuleuy eureun ningali ka Kandangwesi, bongan Galuh kabandan
Saur Déwi geuning aya deui, teu kabilang keur di méga malang, némbongan kawas nu ambon, horéng Gunung Galunggung, patilasan Galuh nu mulih, suka kari dukana, purana di payun, kahalangan ku Ciwulan, reg ngarandeg kairid ku Cimawati, luyuh-layah keusikna
Ayeuna katelah kalindih, ciri dayeuh di Tasikmalaya, Sukapura narikolot, Galuh Agung ngan gunung, pangeunteungan Galuh Ciamis, onom kantun onamna, asiwung ngan sarung, Lakbok ngan kari botrokna, teu karasa kapindingan ku Parigi, Mangunharja ngan ngaran
Déwi Asri geulis ti ngajadi, pamidangan dayeuh Pajajaran, matak hookeun nu nénjo, nyaur tungtungna imut, sieun majah sok goréng budi, soca peupeureundeuyan, bari ngomé sanggul, ka handap ngarompés sinjang, hadé lémék ngabagéakeun nu sumping, lugay ti pangcalikan
Lay keupatna rék ka Banjarsari, ngagandeuang sahandapeun pucang, kalilaan angkat alon, eureun di aub tanjung, kapindingan ku nagasari, sahandapeun katapang, patepang-patepung, nya cadas- cadas harérang, kahibaran nya keusik-keusik barentik, sumping ka kebon kembang
Kembang teleng reujeung rincikbumi, kembang larang wijayakusumah, sarangéngé jeung taraté, kembang anggoan ratu, turut sisi ku pakuhaji, sinagarna ngajajar, suwangkung ngariung, kumambang Nusakambangan, sisindiran Déwi Asri ngahariring, keur jemplang- jempling pisan
Jemplang-jempling ngantosan nu sumping, yandak jimat nya Langlayang Domas, keur upah oléng pangantén, meunang nyandak ti musuh, pareng tanding di jabaning langit, mélaan kasukaan, jeung Guriang Tujuh, teu burung unggul arangna, jadi hiji Guriang Tunggal kacangking, kacandak bungkeuleukan
Kencarnakeun di mana geus sumping, pipamukeun Dayeuh Pajajaran, nu numpeskeun musuh kabéh, ti méga malang lungsur, anu ngapung mulih ka jati, kebo mulang ka kandang, jeung Kidang Pananjung, udeg- udeg di buana, Mundinglaya lalaki di kolong langit, tedak Galuh Pakuan
Wantu-wantu sindir mah sasindir, wantu-wantu basa mah sabasa, ngan béda nu kapiraos, catur ti jurupantun, jurupantun anu berbudi, pantun ti Pajajaran, ti kun-payakun, nyamos pieusieunana, sindir hiji di mana waliwis mandi, mandi di pangguyangan
Pangguyangan pangguyangan kuring, pangguyangan pangguyangan urang, urang nu keur ngalalakon, lalakon nu keur ngalun, pada-pada boga pamanggih, pada boga carita, pada boga galur, gok amprok jeung sasamana, mararantun aya nu pait nu amis, baralik kari ngaran
Gunung Elgon mangrupa hiji gunung nu aya du nagara Kenya - Uganda nu boga luhur 4231 méter, atawa sarua jeung 14177 kaki
Dataran tinggi wangun Gunung nu ngarana Gunung Elgon ieu aya di Afrika
Harti kecap Sunda teh nyaéta : A. Dina Basa Sansakerta : SUNDA, jangkar kecapna Sund, moncorong, caang
SUNDA, jenengan Dewa Wisnu
SUNDA, jenengan satria buta (daitya) dina carita Upa Sunda sareng Ni Sunda
SUNDA, satria wanara dina carita Ramayana SUNDA, tina kecap cuddha SUNDA, ngaran gunung di kalereun Bandung (Prof.Berg) B. Dina Basa Kawi : SUNDA, hartosna cai -SUNDA, hartosna tumpukan SUNDA, hartosna pangkat SUNDA, hartosna waspada C. Dina Basa Jawa : SUNDA, hartosna nyusun SUNDA, hartosna ngarangkep SUNDA, tina candra-sangkala hartosna dua (2) SUNDA, tina kecap ‘unda’ hartosna naek SUNDA, tina kecap ‘unda’ hartosna ngapung D.
tina kecap ‘unda’ hartosna ngapung D. Dina Basa Sunda : 1
SUNDA, tina sa-unda tina sa- tunda, hartosna tempat pare, (leuit)
SUNDA, tina s o n d a, hartosna alus 3
SUNDA, tina s o n d a, hartosna punjul 4
SUNDA, tina s o n d a, hartosna senang 5
SUNDA, tina s o n d a, hartosna sugema 6
SUNDA, tina s o n d a, hartosna panuju 7
SUNDA, dina sundara, hartosna lalaki kasep, tegep
SUNDA, dina sundari, hartosna awewe geulis 9
SUNDA, dina sundara, jenengan Dewa Kamajaya 10
SUNDA, hartosna endah
Upami dietang kecap Sunda teh numutkeun papayan etimologi aya 25 hartos
Tiasa jadi baris nambihan deui saupami leukeun mapay kamus basa sanesna, upami baé dina kamus Basa- Kawi-Perancis, hartos kecap Sunda nyaéta ‘Kacida pisan endahna tur hejo ngemploh’ (Viviane Sukanda Tessier, dina diskusi pengamat Kabudayaan, 1990)
SUNDA, jangkar kecapna sund (bandingkeun sareng sun- B.Inggris nu hartina panonpoe), caang, moncorong, cahayana maparin sumber kahirupan keur sakumna mahluk
Dupi pancen Wisnu téh nyaéta miara alam dunya
yén tugas Sunda téh ‘miara Alam’
"Heh manusa, ulah nyieun karuksakan anjeun di bumi", kitu pidawuh-Na 3
SUNDA, satria buta (daitya)
Conto dina pawayangan nu disebat detya, nyaéta Gatotkaca (putra Bima sareng Arimbi)
Gatotkaca téh mibanda pasipatan nu kalintang saena teguh tanggoh tur nyatria, gedé tanaga tur luhur panemuna, leber wawanen dina mancegkeun bener jeung adil
SUNDA, satria wanara
‘wana’=leuweung, ‘ra’=jelema nu hadé
Tegesna jelema nu hirup di pileuweungan, di pahumaan
Pasipatanana: tara kuuleun, resep digawe, tangginas
pro aktif, aktif- kréatif (rancage) tur dinamis (binekas, binangkit)
SUNDA, tina kecap ‘cuddha’, tegesna putih
Kecap ‘putih’ dina basa Sunda 'clik putih, clak herang' = bérésih pisan, wening, setra
‘Lemah putih’ = uteuk nu bérésih
‘Ati putih’, teu goreng sangka, henteu suudon
SUNDA, ngaran gunung nu kacida luhurna di antara G. Burangrang sareng G.Tangkubanparahu, nalika jaman saméméh aya Talaga Bandung
Ma'na kecap ‘gunung’ dina rasa Sunda, nuduheun hal nu gedé, sapertos baé dina rumpaka "Papatet" pangrajah dina bubuka ieu makalah
'Gunung tanpa tutugan' sok aya nu ngahartoskeun lambangna Kaagungan Alloh nu taya wates- wangenna
‘Gugunungan’, lambang jagat ageung sareng jagat alit nu pinuh ku rahmat Alloh SWT
Ku kituna tetela Sunda téh ngandung sipat nu luhung, luhur
SUNDA, hartosna cai
Lambang subur ma'mur
Nyaho pamiangan sareng nyaho pangbalikan (siklus; laut - saab - mega - hujan - walungan - laut)
SUNDA, hartosna tumpukan
Numpuk tuduh nyusun ka luhur
Teges na ngandung ma'na loba, beunghar, sarwa teu kurang
SUNDA, hartosna pangkat
‘hasilna gawe, ku kesang, ku elmu panemu’
Anu engkena nimbulkeun pangajen ti batur
Pangkat téh jadi ciri ajén inajen (kualitas) manusa
SUNDA, hartosna waspada
ati-ati, pinuh ku duduga prayoga, asak jeujeuhan, matang timbangan, kahareup ngala sajeujeuh, ka tukang ngala saléngkah
'Waspada permana tingal", nyaho kana nu baris kasorang
Ieu téh jadi sahsawios sarat nu jadi pamingpin, nyaéta ‘weruh sadurung winarah, awas waspada permana tingal’
SUNDA, hartosna nyusun, henteu balatak pasolengkrah, ngentep seureuh, puguh gekgekanana
SUNDA, hartosna ngarangkep
Dina babasan 'Boga pikir rangkepan' hartosna henteu bolostrong, dipikir heula nu asak, wiwaha
SUNDA, hartosna angka 2
Angka 2 (dua), ngandung siloka- sasmita nu teu kinten jerona
'Lalawanan : panas-tiis, suka- bungah
Papasangan ; istri- pameget, siang-wengi, itu-ieu sste
Ngenaan aworna nu dua (2), Haji Hasan Mustafa nyaurkeun; sapanjang néangan itu, ieu deui-ieu deui, sapanjang néangan bungah, susah deui susah deui...' 14
SUNDA, hartosna naek
Kecap ‘naek’ ngagambarkeun kaayaan nu leuwih luhur, leuwih maju, leuwih hadé, leuwih positip
Kecap naek tuduh kana "pagawean", 15
SUNDA, hartosna ngapung
'Ngunda langlayangan', 16
SUNDA, hartosna alus
Kecap alus tuduh kana kaayaan nu dipikaresep
SUNDA, hartosna punjul
onjoy atanapi aya leuwihna ti nu biasa
Punjul tuduh kana kualitas, kana prestasi
SUNDA, hartosna senang
kana kaayaan batin, katumarimaan, 19
SUNDA, hartosna sugema
hate nu atoh tur tumarima, ku lantaran nu diangen-angen (kahayang) kalaksanakeun
SUNDA, hartosna panuju
tuduh yén nu dipigawe ku urang luyu sareng nu dipikahayang ku nu sanes
SUNDA, hartosna lalaki kasep
SUNDA, hartosna awewe geulis
tuduh kana rasa kalemesan budi (estetika)
Kecap endah, ngandung harti/ma'na payus, pantes, alus, merenah
SUNDA, hartosna Kamajaya
Dina mitologi Sunda, Dewa Kamajaya téh nyaéta Dewa Cinta, nu nebarkeun rasa deudeuh asih
SUNDA, hartosna panundaan (tempat nunda)
Tiasa disebat oge ‘leuit’
Pumori mangrupa salah sahiji Gunung nu aya di nagara Népal
Nisfu Saaban ("Nisf" hartina satengah) nyaéta hiji kajadian poé ka-15 dina bulan Syaaban taun Hijrah
Umat Islam yakin yén dina peutingan Nisfu Syaaban, amalan bakal dibawa naék ku malaikat anu bakal ditukeurkeun jeung lambaran amalan anu anyar sabada sataun nu geus kaliwat
Ajén Peuting Nisfu Syaaban mangrupa peuting anu pinuh ku barokah jeung rahmat sabada peuting Lailatul Qadar
Poé Nisfu Syaaban nyaéta poé di mana buku catetan amalan kaum Muslimin salila sataun diangkat ka langit terus diganti ku buku catetan anyar
Catetan munggaran anu bakal ditulis dina buku anu anyar bakal dimimitian ku kahadéanana, dina waktu Maghrib tanggal 15 Syaaban dimimitian dina tanggal 14 Syaaban
Poé ieu ogé biasa disebut "Laylatul Bara’ah" atau "Laylatun Nisfe min Sha’ban" di Arab, jeung "Shab-e-barat" di Afghanistan, Bangladesh, Pakistan, Iran jeung India
Ngaran-ngaran ieu ditarjamahkeun jadi "peuting panghampura dosa", "peuting pikeun ngadu'a" jeung ", biasana dipiéling ku cara teu saré saputing jeput pikeun ibadah
Disababaraha daérah, peuting ieu gé dipiéling pikeun ngadu'akeun para karuhun
Sahadat buhun atawa sadat buhun nyaéta istilah pikeun nyebut kalimah sakral anu diyakinan minangka bagian tina tartib hirup budaya Sunda wiwitan
Tapi aya ogé anu nyebutna minangka sahadat Baduy, lantaran sahadat ieu réa dipaké ku urang Baduy nu ngagem ajaran Sunda wiwitan
Para Sastrawan Sunda Ngagolongkeun Sahadat ieu ka jero kelompok Ajimantra atawa puisi mantra, yang berasal dari dua daerah, yakni Ajimantra Baduy Banten dan Ajimantra Priangan
Pengertian Sahadat Buhun berbéda dengan maksud Sahadat(Syahadat) yang dimaksud dalam agaman Islam
Didalam kamus bahasa Indonésia Sahadat (Syahadat) berarti (1) pengakuan kesaksian (2) pengakuan atau kesaksian iman-islam sebagai rukun yang pertama
Didalam Wikipedia edisi Bahasa Sunda disebutkan, bahwa Sahadat mangrupa pernyataan kayakinan Islam
Dina basa Arab, hartina nyaksénan atawa méré kasaksian
Sahadat mangrupa pernyataan kapercayaan kana tunggalna Gusti (Allah dina basa Arab) sartayén Nabi Muhammad minangka utusan pangahirna
Perbédaan antara Sahadat di dalam agama Islam dengan Sahadat Buhun diakui pula oleh penganut agama Sunda Wiwitan.Sepertiketerangan Ayah Mursid,tokoh masyarakat Cibéo : Sahadat menurut ajaran Sunda Wiwitan diartikan sebagai rangkaian kalimat berisi do’ado’a atau jampe-jampe yang disampaikan kepada Sang Pencipta Alam sesuai dengan kebutuhan, kegiatan atau masalah yang dihadapi, dan diucapkan tidak sembarangan adakramanya” (Saatnya Baduy Bicara, Hal
90, Asep Kurnia dkk –2010)
Dari pendifinisian yang diberikan Ayah Mursid diatas, tentunya memiliki konsekwensi, bahwa jampe-jampe yang memenuhi syarat sebagaimana sahadat dapat dikatagorikan sebagai sahadat dalam pengertian Jampe,bukan dalam pemahaman sahadatdalam pengertian islam
demikian pula dari syariatnya, menurut Ayah Mursid , bahwa : Dalam keyakinan Sunda Wiwitan kami tidak kebagian perintah shalat seperti saudara-saudara sebab Wiwitan Adam tugasnya memelihara keseimbangan alam, tidak memiliki kitab suci karena ajarannya bersatu dengan alam, maka agama Sunda Wiwitan hanya diperuntukan bagi masyarakat Baduy”
Krama dari pengucapan sahadat dimaksud dilakukan sesuai waktu dan kegunaannya
Misalnya jika hendak menanam Padi, agar terhindar dari hama dan dapat menghasilkan padi yang lebih baik,maka méré ka membacakan sahadat Sri
Karena yang diyakini menjaga dan mengurus pertanianadalah Dewi Sri, maka mereka menitipkan kepada Dewi Sri.Sedangkan untuk perkawinan membacakan sahadat khusus untuk perkawinan
Istilah dalam Sahadat Mencari naskah atau keterangan asli tentang Sahadat diatas dari sumber asli Baduy atau para penganut Sunda Wiwitan lainnya agak sulit ditemukan, bahkan menurut Ekajat (2005),: “Kesulitan menemukan keterangan tentang Sunda Wiwitan akibat tertutupnya para penganut agama dimaksud
Namunmenurut alasan dari Ayah Mursid,: “harus tepat penggunaannya dan diucapkan tidak sembarangan, karena ada kramanya”
Sangat masuk akal jika krama peng gunaan sahadat ini ngawengku pengetahuan orang luar untuk mengetahui sahadat ini