izzako/sundanese-pixelgpt huggingface dataset:
Dina sistem pinyin basa Mandarin "z" disebut [ts]
Dina romanisasi basa Jepang ogé, hurup z nandakeun sada [z] sarta [dz]
Sistem IPA maké simbol [z] pikeun konsonan desis rongga-huntu bersuara
Dina basa Inggris, sawatara hurup S dilafalkan /z/, kawas dina kecap "closed"
Aksara Kiril atawa Aksara Sirilik (atawa azbuka, ti ngaran lila hurup-hurup kahijina) nyaéta sajenis aksara anu dipaké pikeun nulis genep [[basa Slavia]] pituin ([[basa Bélarusia|Bélarusia]], [[basa Bulgaria|Bulgaria]], [[basa Makédonia|Makédonia]], [[basa Rusia|Rusia]], [[basa Sérbia|Sérbia]], sarta [[basa Ukraina|Ukraina]]) sarta loba basa-basa séjénna anu dipaké di [[Uni Sovyét]], [[Asia]], sarta [[Éropa Wétan]]
Aksara Kiril (dina [[basa Rusia]] disebut Кириллица - "Kirillitsa") dingaranan nurutkeun ngaran [[Santo Kiril]] ([[Basa Yunani]]: ΑΓΙΟΣ ΚΥΡΙΛΛΟΣ, "Agios Kurillos")
[[Santo Kiril]] sarta [[Santo Methodius]] (barayana) nyaéta [[misionaris]] ti [[Konstantinopél]] anu konon nyiptakeun Aksara Kiril sabot maranéhanana nyebarkeun ageman [[Kristen]] di antara [[Bangsa Slavia]]
Aksara Kirilik mangrupa serapan ti basa Inggris ("Cyrillic") anu dicokot ti éjahan basa Inggris pikeun ngaran Santo Kiril, nyaéta "Cyril"
Tabel ieu némbongkeun Aksara Kirilik anu dipaké dina [[Basa Rusia]]
Tabel ieu némbongkeun Aksara Kirilik anu dipaké dina [[Basa Ukraina]]
Tabel ieu némbongkeun Aksara Kirilik anu dipaké dina [[Basa Bélarus]]
Tabel ieu némbongkeun Aksara Kirilik anu dipaké dina [[Basa Bulgaria]]
Tabel ieu némbongkeun Aksara Kirilik anu dipaké dina [[Basa Sérbia]]
Tabel ieu némbongkeun Aksara Kirilik anu dipaké dina [[Basa Makédonia]]
Référénsi sarta tumbu luar
ゑ dina hiragana, atawa ヱ dina katakana, nyaéta salah sahiji hurup Jepang atawa kana
ゑ ngabogaan 1 goresan anu rumit, sedengkeun ヱ ngabogaan 3 goresan basajan, séwang-séwangna duanana nyaéta wangun modifikasi anu asalna ti kanji 恵 ("kei, e") anu hartina nyaéta "rasa, kauntungan"
Kadua hurup kasebut unggal melambangkan foném [ɰe], tapi pamakéanana ampir euweuh pohara arang lumangsung, pamakéanana henteu direkomendasikan sarta leuwih dianjurkan ngagunakeun kombinasi kana ウェ (ue) batan ヱ (we), conto dina kecap serapan west, penulisannya leuwih dianjurkan ウェスト (uesuto) batan ヱスト (wesuto)
"Ke" leutik (ヶ) nyaéta hurup Jepang anu umum
Ieu téh singgetan pikeun 箇 kanji, anu dipaké minangka kecap bantu
Sanajan nyarupaan hurup katakana "ke" (ケ), dilafalkeun "ka", "ga" atawa "ko", henteu "ke"
"Ke" leutik kapanggih di sawatara konter sarta ngaran tempat
Sabot dipaké dina kecap bantu, kawas 1ヶ月 (ikkagetsu, hiji bulan [durasi]) dilafalkeun "ka"
Sabot dipaké dina ngaran tempat, kawas 青木ヶ原 (Aokigahara), dilafalkeun "ga"
Kombinasi "～ヶ原" (gahara) hartosna "widang ～" sarta sakapeung mecenghul dina ngaran tempat Jepang
Ieu téh aturan anu kalayan loba pengecualian
Contona, di 三ヶ日 (Mikkabi, ngaran tempat) dilafalkan "ka"
Dina aksara Jepang, kana え (hiragana) sarta エ (katakana) (alih aksara: e) menempati tempat kaopat, antara う (u) sarta お (o), dina sistem Gojūon (五十音) modérn
Dina Iroha, "e" menempati posisi ke-34, antara こ (ko) sarta て (te)
Chōonpu (長音符) atawa ogé dipikawanoh kalayan onbiki (音引き), bōbiki (棒引き), nyaéta tanda anu dituliskeun dina hiragana sarta katakana anu némbongkeun perpanjangan bacaan
Chōonpu dituliskeun jeung gurat horizontal manakala arah penulisan ditulis ti kénca ka katuhu, tapi ditulis jeung gurat vertikal manakala arah penulisan ditulis ti luhur ka handap
Chōonpu leuwih loba dituliskeun babarengan kalayan katakana, cacak sakapeung ogé kapanggih babarengan kalayan hiragana kawas dina kecap "ramen" (らーめん) anu dituliskeun dina sawatara restoran ramen di Jepang , dina alih aksara "romaji" atawa romawi, chōonpu dilambangkan kalayan penulisan vokal panjang (/aa/, /ii/, /uu/, /ee/ sarta /oo/), atawa dituliskeun kalayan vokal tunggal tapi ditambahkeun gurat horizontal leutik di luhurna (ā, ī, ū, ē sarta ō)
Dina penulisan hiragana, vokal panjang biasana henteu ngagunakeun chōonpu, tapi dilambangkan kalayan nambahan kana anu melambangkan foném kasebut, kawas dina tabel katut:
Hanja (sacara harafiah: "aksara Han"), atawa "Hanmun" (한문; 漢文), anu sakapeung ditarjamahkeun minangka aksara Tiongkok-koréa, nyaéta sebutan pikeun aksara Tionghoa (Hanzi) dina basa Koréa, tapi sacara spesifik ngarujuk ka aksara-aksara anu diinjeum basa Koréa sarta dijadikeun bagian ti basa kasebut ngaliwatan pergantian pengucapan
Béda jeung Kanji dina basa Jepang anu geus ngarobah sarta nyederhanakeun loba karakter (aksara), Hanja ampir henteu miboga béda ti Hanzi wangun tradisional sanajan aya saeutik batan aksara standar Hanja nyaéta varian Hanzi anu ogé kapanggih dina Kanji standar
Chữ Nôm (dina wangun "quốc ngữ"; 字喃 dina aksara Tionghoa, sacara harafiah: "tulisan kidul") nyaéta wangun tulisan klasik basa Viétnam
Tulisan ieu dumasar aksara Tionghoa sarta dipaké salila saabad di Viétnam; dina lalampahanana nyatet sajarah kabudayaan nagara kasebut
Chữ Nôm dipaké salila 1000 taunti abad ka-10 nepi ka abad ka-20 saméméh saterusna pamustunganana digantikeun "quốc ngữ"
Ayeuna ancik saeutik warga Vietnam anu masih bisa mengerti chữ Nôm
Alihaksara Koréa anu Disampurnakeun atawa Éjahan Basa Koréa anu Disampurnakeun nyaéta sistem romanisasi resmi basa Koréa di Koréa Kidul
Sistem ieu mimitian dipaké saprak 4 Juli 2000 pikeun ngagantikeun sistem McCune-Reischauer (1984)
Sawatara fitur pentingna nyaéta: Dina dasarna basa Koréa mangrupa gabungan alfabét-alfabét kawas meujeuhnana basa Inggris atawa basa Indonésia
Bopomofo (ㄅㄆㄇㄈ) atawa ngaran resmina Zhùyīn Fúhào (注音符號, harti harafiah: "Simbol pikeun Nyatet Sada", sakapeung ogé disingget "Zhuyin"), nyaéta sistem fonétis nasional di Taiwan pikeun ngajarkeun basa Tionghoa, hususna Mandarin Standar pikeun barudak penutur basa Mandarin anu tacan berpendidikan
Sistem ieu ngagunakeun 37 simbol husus pikeun melambangkan sada-sada dina Mandarin: 21 hurup mati sarta 16 hurup hirup
Ngaran Bopomofo asalna ti opat suku kecap kahiji sistem fonétis ieu (Bo-po-mo-fo)
"Komisi Panyatuan Lafal" anu dipingpin Woo Tsin-hang ti 1912 ku kituna 1913, nyieun hiji sistem ngaranna "Guoyin zimu" (國音字母 "Hurup Sebutan Kabangsaan") atawa "Zhuyin zimu" (註音字母 atawa 注音字母 "Hurup Anotasi Sada") anu dumasar tulisan sténo Zhang Binglin
Hiji rangka dikaluarkeun dina 11 Juli 1913 ku Departemen Atikan Républik Cina, tapi tacan diproklamasikan sacara resmi nepi ka 23 Nopémber 1918
"Zhuyin zimu" dingaranan mimitina minangka "Zhuyin fuhao" dina bulan April 1930
Pamakéan Zhuyin Fuhao dikekalkan saucul taun1949 di Taiwan sarta pulo-pulo laér anu bernaung di handapeun administrasi Républik China
Di Tiongkok Daratan, Zhuyin Fuhao digantian jeung sistem pinyin anu dijieun ku Républik Rahayat Cina, tapi sebutan kecap dina kamus-kamus umum dibéré dina kedua-dua sistem pinyin sarta Zhuyin
Departemen Atikan Républik China di Taiwan kungsi mecakan salila mangtaun-taun pikeun menghapus pamakéan Zhuyin pikeun méré rohang ka sistem dumasar hurup Latin (tempo MPS II)
Tapi kitu, peralihan ieu amat lalaunan kerana timbulna kasulitan dina mengajar sistem Latin anyar ka guru-guru sakola pendék
Katut daptar ketigapuluh tujuh abjad Tionghoa kasebut, reujeung cara pengucapannya: (ti katuhu luhur ka katuhu kadua ti luhur dst
Kabéh hurup e dibaca ê, kawas kecap "ke" dina Basa Indonésia)
&lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt; &lt;revision&gt; &lt;parentid&gt;485533&lt;/parentid&gt; &lt;timestamp&gt;2017-04-19T20:27:21Z&lt;/timestamp&gt; &lt;contributor&gt; &lt;username&gt;Ilhambot&lt;/username&gt; &lt;/contributor&gt; &lt;comment&gt;clean up, added , tags using &lt;/comment&gt; &lt;origin&gt;496499&lt;/origin&gt; &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt; &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt; = Tepas/Basajan = 'Wilujeng sumping' di Wikipédia, énsiklopedia leupas anu diwangun ku komunitas
We are building an "encyclopedia" in many languages
We started in January 2001 and are now working on in the English version
Léarn , experiment in the , and visit our to find out how "you" can contribute to Wikipedia
This page is also available
Kawi (ogé dipikawanoh kalayan ngaran Kavi) nyaéta ngaran pikeun sistem penulisan atawa aksara anu asalna ti Jawa sarta dipaké di kira-kira Semenanjung Malaya dina sagala rupa prasasti sarta tulisan ti abad ka-8 nepi ka kira-kira taun1500 M. Kawi ogé mangrupa ngaran ti basa, nyaéta Basa Kawi anu dipaké dina prasasti sarta tulisan kasebut di luhur, tapi leuwih umum disebut minangka Basa Jawa Kuna
Aliran sastra anu ditulis jeung aksara ieu disebut "Kakawin"
Aksara Kawi asalna ti "Aksara Pallawa" nurutkeun para ahli Studi Asia Tenggara kawas Géorge Coedes sarta D. G. E. Hall minangka dasar ti sawatara sistem penulisan atawa aksara di Asia Tenggara
Tulisan beraksara Kawi pangmimitina dipikanyaho asalna ti jaman Karajaan Singasari di Jawa
Sedengkeun anu leuwih kakara kapanggih dina mangsa Karajaan Majapahit, ogé di pulo Jawa sarta Bali, Kalimantan sarta Sumatra
Hurup Kawi kaasup jenis abugida, anu hartina hurup-hurup dibaca kalayan vokal anu ngapingna
Tanda diakritik dipaké pikeun ngalapalkeun vokal sarta ngawakilan konsonan murni, atawa ngawakilan vokal-vokal séjén
Dokumén kaceluk anu ditulis dina hurup Kawi nyaéta prasasti Keping Tembaga Laguna (Laguna Copperplate Inscription), anu kapanggih 1989 di Laguna de Bay, di metropléks Manila, Filipina
Prasasti ieu ditulis dina 822 taunSaka atawa sarimbag jeung tanggal 10 Méi 900 M, sarta ditulis dina Basa Malayu Kuna sarta ngandung loba kecap injeuman / serepan ti basa Sangsakerta sarta sawatara ti elemen perbendaharaan kecap non-melayu anu asalna cangcaya antaralain ti Basa Jawa Kuna atawa ti Tagalog Kuna
Dokumén ieu, sajaba pamanggih séjén ahir-ahir ieu di nagara kasebut kawas "Golden Tara" ti Butuan sarta tembikar sarta artefak perhiasan emas ti abad ka-14 anu kapanggih di Cebu, mangrupa hal anu pohara penting dina usaha ngarévisi sajarah kuna Filipina (900–1521)
Tiongson J. F., (2008)
Laguna copperplate inscription: a new interpretation using éarly tagalog dictionaries
Retrieved September 10, 2008, from http://www.bayangpinagpala.org/
Romanisasi basa Jepang
SundaMidang téh salah sahiji majalah basa Sunda nu medal sasihan
Munggaran medal sasih Nopémber 2004
Majalah SundaMidang kaasup motékar, wandana moal éléh ku majalah terbitan Jakarta
Majalahna sumebar di Jawa Barat, Banten, Jakarta, malah ka luar pulo Jawa jeung luar negeri
SundaMidang dipedalkeun ku Yayasan Mitra Raksa Basa Sunda Bandung
salah saurang nu ngadegkeun éta majalah téh nyaéta H. Dudi Santosa, salah saurang wartawan senior di Bandung
H. Dudi Santosa rayi tegesna H. Rahmat M Sas Karana (alm.)
nu boga percetakan Rahmat Cijulang nu nerbitkeun buku-buku sastra Sunda jeung buku séjénna
Jaka Tingkir nyaéta nu ngadegkeun sakaligus raja mimiti Kasultanan Pajang nu marentah ti taun 1549-1582 boga gelar Sultan Adiwijaya
Sanghyang Sasana Maha Guru téh nyaéta naskah Sunda Kuna nu kiwari diteundeun di Perpustakaan Nasional RI kalayan nomor koléksi L 621 peti 15
Eusi naskah téh ngawengku 49 bab ngeunaan konsép-konsép kaagamaan Sunda Kuna katut aturan-aturan anu kudu dilaksanakeun ku nu ngarabdi kana hukum (Sang Séwaka Darma)
Ieu naskah ogé ngandung gambaran anu écés ngeunaan kapercayaan jeung étika anu lumaku di masyarakat Sunda kira abad ka-16
Ditulis dina daun lontar anu ukuranna 34, 3 cm x 3 cm
Kandelna naskah aya 36 lempir atawa 72 kaca
Lempir kaopat bagian recto henteu ditulisan
Jadi, ngan aya 71 kaca nu ditulisan mah
Awal téks dimimitian dina lempir kaopat verso
Unggal lempirna ngandung 4 baris tulisan, iwal lempir 39 recto nu ngan ngandung 3 jajar tulisan
Di sisi naskahna aya nomor asli ti pangarang maké angka Sunda-Kuna ti nomor 1 nepi ka 34
Aksara nu digunakeun nyaéta aksara Sunda Kuna nu ditulis ku cara digurat ku péso pangot
Basa nu digunakeunana nyaéta basa Sunda Kuna, jeung di sawatara bagian naskah ogé ngagunakeun basa Jawa Kuna jeung basa Sanskreta
Struktur basa dina téks Sanghyang Sasana Maha Guru kacida deukeutna jeung basa nu digunakeun dina téks Sanghyang Siksa Kandang Karesian jeung Sanghyang Hayu
Naskah ditulis dina wangun prosa
Numutkeun Laporan Kepurbakalaan Krom, ieu naskah téh kaasup kana koléksi koropak Bandung, paméré ti Bupati Bandung R.A.A
Wiranatakusumah IV dina jero abad ka 19 katompérnakeun
Jigana Bupati Bandung meunangkeun naskah ti wewengkon kabuyutan anu aya di Tatar Sunda
Aditia Gunawan, 2009, "Sanghyang Sasana Maha Guru: Suntingan dan Terjemahan"
Jakarta: Perpustakaan Nasional RI
Jurusan Pendidikan Bahasa Daérah (Sunda) UPI Nyaéta salah sahiji jurusan jenjang pendidikan Sarjana Starata 1 (S1) di Fakultas Pendidikan Bahasa dan Sastra Universitas Pendidikan Indonesia, Bandung
Jurusan Pendidikan Bahasa Daérah diadegkeun ping 20 Oktober 1957
Gelarna ieu lembaga téh mimitina mah dingaranan "Séksi Bahasa dan Sastra Sunda’", bagian ti Jurusan Bahasa dan Sastra Indonésia, Perguruan Tinggi Pendidikan Guru (PTPG)
Dina taun 1959 PTPG dirobah jadi Fakultas Keguruan Ilmu Pendidikan (FKIP) dina wengkuan Universitas Padjadjaran
Sabada aya Kepres RI No
1 taun 1963, istilah "Seksi Bahasa dan Sastra Sunda" dirobah jadi "Jurusan Bahasa dan Sastra Sunda" Fakultas Keguruan Sastra dan Seni (FKSS) IKIP Bandung
Dumasar SK Mendikbud 0134/1983, taun 1983, FKSS dirobah jadi Fakultas Pendidikan Bahasa dan Seni (FPBS)
Bareng jeung robahna ngaran fakultas, "Jurusan Pendidikan Bahasa dan Sastra Sunda" ogé drobah jadi Jurusan Pendidikan Bahasa Daerah (JPBD)
Taun 1944, JPBD kungsi digabung jeung Jurusan Pendidikan Bahasa dan Sastra Indonésia, anu ngaranna ogé robah jadi "Program Pendidikan Bahasa dan Sastra Indonesia dan Daerah"
Bareng jeung robahna IKIP Bandung jadi Universitas Pendidikan Indonesia (UPI), dumasar Kepres RI no.124/1999, JPBD jadi mandeg mandiri deui
Taun 1996 JPBD narima panglélér Hadiah Sastra Rancagé
Éta panglélér nu dipasraheun ku Yayasan Kabudayaan Rancagé téh minangka tanda yén JPBD geus hasil ngahudang minat mahasiswa pikeun ancrub dina nyipta jeung ngaprésiasi widng basa jeung sastra Sunda
Visi &amp; misi
Visi Ngawangun Prodi anu unggul, soson-soson jeung rancagé, basa, sastra Sunda, katut pangajaranana dibarengan ku silih asah, silih asih, jeung silih asuh, enggoning ngahontal jati diri anu cageur, bageur, bener, pinter, tur singer
Misi Nanjeurkeun budaya Sunda ku cara ngatik, ngadidik, sarta ngabdikeun diri dina widang basa, sastra Sunda katut pangajaranana
Ngalaksanakeun Tridharma Perguruan Tinggi pikeun ngawangun jeung ngawujudkeun SDM anu unggul tur profesional salaku sarjana pendidikan basa Sunda anu ilmiah, édukatif, jeung réligius
Tanaga dosén &amp; administrasi
Pupuhu Jurusan: Dr. Hj
Ruhaliah, M. Hum Girang Serat Jurusan: Dr. H. Dede Kosasih, M.Si
Sebaran mata kuliah
Semester 1 Semester 2 Semester 3 Semester 4 Semester 5 Semester 6 Semester 7 Semester 8 Profil lulusan
Lulusan jurusan Pendidikan Bahasa Daérah meunang sebutan Sarjana Pendidikan
Éta jumlah lulusan téh sumebar di sakumna wewengkon Jawa Kulon boh minangka tanaga pangatikan boh minangka tanaga ahli dina widang kabasaan
Prospék lulusan Jurusan Pendidikan Bahasa Daérah di antarana: Kanyataanana mah yén lulusan Jurusan Pendidikan Bahasa Daérah téh teu sakumna jaradi guru (kaasup kepala sekolah jeung pengawas), tapi ogé aya anu hasil dina profési lian, di antarana, (1) usahawan, (2) jurnalis, (3) polisi, (4) politikus, (5) budayawan , jeung (6) sastrawan
Profési guru basa daérah (Sunda) di Jawa Kulon mangrupa prospék anu cukup ngajangjikeun
Ieu hal téh dumasar kana informasi Dinas Pendidikan Jawa Barat taun 2002/2003 anu nyebutkeun yén aya 2231 SMP (1079 SLTPN jeung 1152 SLTPS) di Jawa Barat
Iwal ti éta dumasar kana SK Gubernur Jabar taun 2006, basa Sunda téh jadi salah sahiji widang studi anu wajib diajarkeun di unggal tingkat pendidikan, ti mimiti SD nepi ka tingkat SMA
Upama rata-rata unggal sakola ngabutuhkeun saurang guru basa daérah bae, mangka réa kénéh lulusan Jurusan Pendidikan Bahasa Daérah anu diperlukeun
Panalungtikan jeung pangembangan
Dosén jurusan ilubiung kalawan langsung dina rupa-rupa panalungtikan, boh anu diwaragadan ku jurusan, universitas, Dikti, atawa lembaga lianna
Jenis panalungtikan anu dilaksanakeun di antarana Hibah Pembinaan, Hibah Kompetitif, Kajian Kawanojaan, Kaagamaan, jrrd
Pengembangan tina hasil éta panalungtikan téh dilarapkeun kana rupa-rupa wangun gawé bareng
Program gawébareng anu geus, eukeur jeung anu baris dilaksanakeun di antarana, jeung Dinas Pendidikan Provinsi Jawa Barat, Lembaga Basa jeung Sastra Sunda (LBSS), Yayasan Pendidikan Pasundan, Disbudpar, Pemda Kabupatén/Kota jeung instansi swasta
Kagiatan kamahasiswaan di Jurusan Pendidikan Bahasa Daérah dikokolakeun dina wadah Himpunan Mahasiwa Pendidikan Bahasa jeung Sastra Sunda (Hima Penstrada)
Tiasa ditingali di Hima Pensatrada
Tutur Bwana mangrupa téks Sunda buhun nu nyaritakeun ngeunaan mitos diciptakeunana alam dunya
Naskahna kiwari diteundeun di Perpustakaan Nasional kalawan nomor koleksi kropak 620
Ditulis dina 40 lambaran daun lontar ukuran 37,8 x 3,1 cm ngagunakeun aksara Sunda kuna jeung basa Sunda kuna
Naskah Tutur Bwana téh kaasup kelompok naskah Bandung, paméré bupati Bandung R.A.A Wiranatakusumah IV ka Lembaga "Bataviaasch Genootschap van kunsten en Wetenschapen" (BGKW)
Nyaritakeun adu jajatén antara Sang Kalasakti minangka simbol tina sagala kadurjanaan ngalawan Sang Darmajati minangka simbol tina sagala kahadéan
Ku kawasana Sang Darmajati, nu mibanda hakékat kahirupan, Sang Kalasakti bisa kaéléhkeun ku cara dicabut sagala potensi dirina, nyaéta "dora sapuluh" nyaéta dasa indriya jeung "dora tilu" nyaéta bayu (napas), sabda (ucapan), jeung hdap (pikiran)
Wawacan Damarwulan nyaéta wawacan anu nyaritakeun Puteri Brawijaya di Karajaan Majapahit anu ngaranna Déwi Kencana Wungu ngawaris tahta karajaan kalawan gelar Prabu Kanya Ayu Kencana Wungu
Kacaritakeun, Patih Kuda Laléyang katut para puterana anu opat can lila dikantunkeun ku ibuna amitan pikeun indit tatapa
Nalika dikantun tatapa, jabatan Patih diganti ku patih Logender anu gaduh putera tulu, tur dibantuan ku Ranggalawé ti Tuban
Kacaritakeun yén kageulisan Sang Prabu Majapait téh geus sumebar ka sakuliah nagri tatangga nepi ka nagri Blambangan anu diparéntah ku Ménak Jingga nu kawentar minangka raja anu makmak meukmeuk tur resep ka awéwé
Ku sabab lamaran anu ditepikeun ku utusan ti Blambangan ditampik, antukna Ménak Jingga kacida murkana sarta manéhna nyiapkeun wadya baladna pikeun ngajorag Majapait
Tapi pamaksudanana téh teu hasil, samalah Ménak Jingga serah bongkokan ka Ranggalawé
Dina ieu téks ayana tokoh Damarwulan teu pati katémbong, samalah dina kajadian perang, Damarwulan téh keur nyarengan ramana tatapa
Ieu téks téh kawasna mangrupa saduran tina Carita Panji di Jawa
Kode palabuan udara ICAO nyaéta kode anu diwangun tina opat digit alfanumerik nu dibérékeun ka palabuan udara di dunya
Kode ieu diatur ku Organisasi Pangapungan Sipil Internasional (basa Inggris: "International Civil Aviation Organization" disingket ICAO)
Kode ICAO digunakeun ku pangatur patalimarga udara ("air traffic control") jeung maskapai pangapungan
Kode heunteu sami sareng kode palabuan udara IATA anu digunakeun dina résérvasi jeung pananganan bagasi
Kode ICAO digunakeun ogé pikeun ngaidéntifikasi lokasi lian misalna stasiun cuaca
Heunteu kawas kode IATA, kode ICAO miboga struktur régional sangkan leuwih rapih jeung euweuh duplikasi
Lajimna, digit kahiji pikeun ngaidéntifikasi banua, hiji nagara, atawa sakalompok nagara dina banua éta
Digit kadua digunakeun pikeun ngaidentifikasi nagara dina banua éta
Dua digit ahir nyaéta pikeun nunjukkeun saban palabuan udara
Aya sababaraha pangajabaan dina sababaraha nagara gedé, nyaéta kode dina digit kahiji dialokasikeun ku nagara éta jeung 3 digit ahirna pikeun palabuan udara di nagara éta
Kode bandar udara ICAO
Téritori Samudra Hindia Britania (basa Inggris: British Indian Océan Territory/BIOT) nyaéta wilayah Britania anu kasusun ku 6 atol di kepuloan Chagos kira-kira 56 pulo-pulo alit di Samudra Hindia
Aya di koordinat 6° LS, 71°30' BT
Diégo Garcia mangrupa pulo pangageungna anu aya di ujung kidul jeung mangrupa fasilitas militér gabungan antara Inggris jeung Amérika Serikat
Luas wewengkon ieu kira-kira 60 km²
Sastrawan Sunda téh kawilang réa
Sababaraha di antarana, nulis ogé dina basa Indonésia deuih
Di handap ieu daptar ngaran Sastrawan Sunda dumasar abjad
Kazakhstan (basa Kazakh : Қазақстан / "Qazaqstan" dina aksara Latin, basa Rusia : Казахстан / Kazakhstan), resmina dikenal Républik Kazakhstan, nyaéta hiji nagara Antarbuana nu sabagian loba daérahna kaasup wewengkon Asia Tengah jeung sabagian alit lianna kaasup wewengkon Éropa Wétan
Daérahna ngampar ti barisan Pagunungan Altai di wétan, nepi ka Laut Kaspia di kulon, ngajieun nagara ieu nagara panglegana ka-9 di dunya, ka-2 panglegana dina nagara-nagara peupeusan Uni Soviét saméméh Rusia
Kalobaanana daérahna tepung wates jeung Rusia, utamina di kalér jeung kulon
Di wétan, tepung wates jeung Républik Rahayat Cina (propinsi Xinjiang)
Di kidul tepung wates jeung Uzbékistan, Turkménistan, Kyrgyzstan jeung Laut Kaspia
Tempat panénggoran rokét antariksa Rusia, Baikonur, aya di Kazakhstan
Bangsa Kazakh mangrupa etnik panglobana nu nempatan daérah Kazakhstan jeung mangrupa katurunan ti kabilah Turki jeung Mongol
Di awal abad 18, Kazakhstan dieréhan ku Rusia
Dina abad 19, jeung wewengkon di Asia Tengah lianna, populasi Kazakhstan ngenalan jeung ngagem agama Islam
Nalika révolusi komunis meunang di Rusia jeung Uni Soviet diwangun, ti taun 1920, Kazakhstan dijadikeun salah sahiji ti 15 nagara nu kaasup dina Uni Soviét
Kazakhstan mroklamasikeun kamerdékaanna dina 16 Désémber 1991
Daptar nagara-nagara di dunya
Kode palabuan udara IATA (nami resmina: "IATA location identifier") nyaéta kode nu diwangun tina 3 hurup anu digunakeun pikeun nandaan palabuan udara di dunya
Kode-kode ieu diwangun jeung diatur ku IATA (Asosiasi Transportasi Udara Internasional) jeung dikaluarkeun 3 kali sataun dina Diréktori Pangodéan Maskapai Pangapungan IATA
Heunteu sakabéh kode-kode ieu digunakeun ngan pikeun hiji palabuan udara
323 ti 17.576 kode dikanggoan ku leuwih ti hiji palabuan udara
Walungan Réprua nyaéta hiji walungan di Distrik Gagra, Abkhazia, républik séparatis di Géorgia
Walungan ieu meureun mangrupa walungan pangpondokna di dunya nu boga ngaran
Walungan ieu asalna téh nyaéta cinyusu di karst Guha Voronya
Walungan Réprua ngucurna ka Laut Hideung
Tangén (basa Walanda: tangens; lambang tg, tan) di matématika nyaéta bandingan sisi sagitilu nu aya di hareup juru jeung sisi sagitilu nu aya di juru (saratna sagitilu éta téh sagitilu siku-siku atawa salah sahiji juru sagitilu éta 90o)
Dina ilustrasi sagitilu (tengen), dumasar kana définisi tangén, ajén tangénna nyaéta formula_1 Ajén tangén positif di kuadran I jeung III jeung négatif di kuadran II jeung IV
Patalian ajén tangén jeung ajén sinus jeung cosinus
Sinus di matématika nyaéta bandingan sisi sagitilu nu aya di hareupeun juru jeung sisi miring (saratna sagitilu éta sagitilu siku-siku atawa salah sahiji juru sagitilu éta 90o)
Dina ilustrasi sagitilu (tengen), dumasar kana définisi sinus, ajén sinusna téh nyaéta, formula_1 Ajén sinus positif di kuadran I jeung II jeung négatif di kuadran III jeung IV
Ajén sinus juru istiméwa
formula_2 formula_3 formula_4 formula_5 formula_6 formula_7 formula_8
Kosinus atawa cosinus (simbol: cos) di matématika nyéta bandingan sisi sagitilu nu aya di juru jeung sisi miring (saratna sagitilu éta sagitilu siku-siku atawa salah sahiji juru sagitilu éta 90o)
Dina ilustrasi sagitilu (tengen), dumasar kana définisi kosinus, ajén kosinusna nyaéta, formula_1 Ajén kosinus positif di kuadran I jeung IV jeung négatif di kuadran II jeung III
Ajén kosinus juru istiméwa
formula_2 formula_3 formula_4 formula_5 formula_6 formula_7 formula_8 formula_9 formula_10
Sékan (lambang: sec) di matématika nyaéta bandingan sisi miring sagitilu jeung sisi nu aya dina juru (saratna sagitilu éta sagitilu siku-siku atawa salah sahiji juru sagitilu éta 90o)
Dina ilustrasi sagitilu (tengen), dumasar kana définisi sékan, ajén sekanna nyaéta, formula_1 Patalian sékan jeung kosinus
Kosékan (lambang: cosec atawa csc) di matématika nyaéta bandingan sisi miring sagitilu jeung sisi anu aya di hareupeun juru (saratna sagitilu éta sagitilu siku-siku atawa salah sahiji juru sagitilu segitiga éta 90o)
Dina ilustrasi sagitilu (tengen), dumasar kana définisi kosékan, ajén kosékanna nyaéta, formula_1 Patalian kosékan jeung sinus
Kotangén (lambang: cot, cotg, atawa cotan) di matématika nyaéta bandingan sisi sagitilu nu aya dina juru jeung sisi sagitilu nu aya di hareupeun juru (saratna sagitilu éta sagitilu siku-siku atawa salah sahiji juru sagitilu éta 90o)
Dina ilustrasi sagitilu (tengen), dumasar kana définisi kotangén, ajén kotangénna nyaéta, formula_1 Patalian kotangén jeung tangén
Républik Turkménistan (Basa Turkmén:Türkmenistan Respublikasy), diwanoh ogé sabagé Turkménia (Basa Rusia: Туркмения) nyaéta hiji nagara anu aya di wewengkon Asia Tengah, Asia
Nepi ka taun 1990, Turkménistan tetep kagabung dina konstitusi Uni Soviét, nu namina Républik Sosialis Soviét Turkménistan
Turkménistan tepung wates jeung Iran di kidul, Apganistan di kidul-wétan, Uzbékistan di kalér, Kazakhstan di kalér-kulon, jeung Laut Kaspia di kulon
Wewengkonna kalobaannana mangrupa sagara keusik Karakum
Nagara ieu miboga cadangan gas alam panglobana kalima di dunya
Nepi ka danget ieu, Turkménistan ngagunakeun sistem politik hiji partai
Sistem ieu katempo teu minuhan prinsip-prinsip dasar démokrasi.. Ti mimiti kamerdékaanna ti Uni Soviét, Turkménistan dipingpin ku Saparmurat Atayevich Niyazov
Dina 21 Désémber 2006, anjeunna maot, jeung digentosan ku Gurbanguly Mälikgulyýeviç Berdimuhammedow nu ditunjuk ku Déwan Kaamanan Nagara Turkménistan, liwat pamilihan umum dina 11 Fébruari 2007
Turkménistan dibagi ka lima propinsi atawa "welayatlar" (tunggal "welayat") jeung hiji wewengkon ibukota
Masing-masing "welayat" dibagi ka sababaraha "etraplar" (tunggal "etrap")
Basa Turkmén mangrupa basa resmi di Turkménistan, sanajan tetep loba populasinya nu ngagunakeun basa Rusia keur komunikasi antarétnis
Kira-kira 72% populasina ngagunakeun basa Turkmén, 12% ngagunakeun basa Rusia, 9% ngagunakeun basa Uzbék, jeung 7% ngagunakeun basa nu séjén
Masjid Ageung Semarang atawa Masjid Ageung Jawa Tengah nyaéta masjid anu aya di Sambirejo, Gayamsari, Semarang, propinsi Jawa Tengah, Indonésia
Masjid ieu diwangun ti taun 2001 nepi ka 2006
Masjid ieu diwangun dina patempatan saluas 10 héktar
Masjid ieu diresmikeun ku Présidén Indonésia, Susilo Bambang Yudhoyono, dina kaping 14 Novémber 2006
Masjid Ageung Jawa Tengah
Républik Uzbékistan (atawa Uzbékstan atawa Ozbékistan), nami resmina Républik Uzbékistan (basa Uzbék: "O‘zbekiston Respublikasi" atawa "O‘zbekiston Jumhuriyati"; Sirilik: Ўзбекистон Республикаси; basa Rusia: Республика Узбекистан), nyaéta hiji nagara di Asia Tengah, nu saencanna téh wewengkon ti Uni Soviét
Nagara anu daérahna kakurung daratan ieu tepung wates jeung Kazakhstan di kulon jeung kalér; Kyrgyzstan jeung Tajikistan di wétan; jeung Apganistan jeung Turkménistan di kidul
Bsa resmina téh ngan basa Uzbék, nyaéta kaasup basa Turk, tapi basa Rusia tetep digunakeun, titinggal pamaréntahan Soviét
Kirang leuwih 1 juta suku Tajik, kalompok étnis nu sarumpun jeung bangsa Pérsia, nyicingan nagara ieu, ogé mangrupa 4,8% ti populasi
Kecap "Ozbek" diwangun ti "oz" ("sajati/asli") jeung "bek" ("pamingpin/bangsawan"), jadina "Ozbek" téh hartina "bangsawan" atawa "pamingpin sajati"
Wewengkon Uzbékistan geus dicicingan ti milennium kadua SM
Aya papanggih pakakas purba manusa jeung monumén-monumén di wewengkon Ferghana, Tashként, Bukhara, Khorezm (Khwarezm, Khorasmia), jeung Samarkand
Alexander Agung nalukkeun Sogdiana jeung Baktria dina taon 327 SM, kawin jeung Roxana, murangkalihna pupuhu séké Baktria satempat
Tapi, panalukan ieu rupina heunteu loba nulungan Aléxander sabab rahayat ngalawan hangitna
Dina loba abad, wewengkon Uzbékistan dipérintah ku Kakaisaran Iran, saperti Kakaisaran Parthia jeung Sassanian
Dina abad ka-14 M., Timur, nu diwanoh ogé sabagé Timur Lénk, ngéléhkeun bangsa Mongol jeung ngawangun hiji imperium
Dalam peperanganna, Timur Lenk ngaluaskeun wewengkonna nepi ka Wétan Tengah
Manéhna ngéléhkeun Sultan Ottoman Bayezid I. Bayezid ditangkep jeung maot waktos keur dipanjara
Timur Lenk nyobian ngawangun ibukota imperiumna di Samarkand
Ayeuna, Timur Lenk dianggap sabagé salah sahiji pahlawan ageung di Uzbékistan nu peryogi dina idéntitas jeung sajarah nasionalna
Saenggeus labuhna Impérium Timur Lénk, kaom nomaden Uzbék ngarebut wewengkon ieu
Dina abad ka-19, Kakaisaran Rusia ngamimitian ékspansina jeung nyebar ka Asia Tengah, kaasup ka Uzbékistan
Propinsi jeung Distrik
Uzbékistan kabagi kana 12 propinsi (disebut "Viloyat"), hiji républik otonom, jeung hiji dayeuh indepénden
Lagu Kabangsaan Républik Uzbékistan (basa Uzbék: "O‘zbekiston Respublikasining Davlat Madhiyasi") diwangun nalika Uzbékistan eukeur mangrupa républik bagian tina Uni Soviét
Saenggeus kamerdékaanna dina taun 1991, lantaran kakirangan sajarah lagu kabangsaan nagara, lagu kabangsaan nu lami (nalika eukeur bagian tina Uni Soviét, diwangun ku Mutal Burhanov) tetep ditahankeun
Tapi, rumpakana diganti ku Abdulla Aripov
Serquyosh, hur o‘lkam, elga baxt, najot, Sen o‘zing do‘stlarga yo‘ldosh, mehribon
Yashnagay to abad ilmu fan, ijod, Shuhrating porlasin toki bor jahon
Oltin bu vodiylar - jon O‘zbekiston, Ajdodlar mardona ruhi senga yor
Ulug‘ xalq qudrati jo‘sh urgan zamon, Olamni mahliyo aylagan diyor
Bag‘ri keng o‘zbekning o‘chmas iymoni, Erkin, yosh avlodlar senga zo‘r qanot
Istiqlol mash’ali, tinchlik posboni, Haqsevar, ona yurt, mangu bo‘l obod
[[Kategori:Lagu kabangsaan]] [[Kategori:Uzbékistan]]
Meniñ Qazaqstanım (Basa Kazakh: Менің Қазақстаным, "Meniñ Qazaqstanım"; "Kazakhstan Kuring") nyaéta lagu kabangsaan Kazakhstan ayeuna nu diadopsi dina kaping 7 Januari 2006
Lagu ieu dumasar kana lagu lian nu homonim jeung manéhna nu dirancang dina taun 1956, anu musikna ku Shamshi Kaldayakov jeung rumpakana ku Jumeken Najimedenov
Lagu ieu ngagantikeun Lagu Kabangsaan Républik Kazakhstannu digunakeun sanggeus kamerdékaansalaku lagu kabangsaan nagara
Rumpaka nu aslina tina lagu ieu geus dimodifikasi ku Nursultan Nazarbayev, Présidén Kazakhstan, satacan putusan pikeun ngagunakeun lagu ieu salaku lagu kabangsaan nagara dikaluarkeun ku pamaréntah
Zainuddin Muhammad Zein atawa dikenal sabagé KH Zainuddin MZ (babar di Jakarta, 2 Maret 1951; maot di Jakarta, 5 Juli 2011) nyaéta pamuka agama Islam di Indonésia nu populér liwat caramah-caramahna di télévisi
Anjeunna sok dilandi "Da'i Sayuta Umat"
Anjeunna kantos ngajabat salaku pupuhu umum Partai Bintang Réformasi, nu salanjutna digentosan ku Bursah Zarnubi
Anjeunna maot dina 5 Juli 2011 di Rumah Sakit Pusat Pertamina, Jakarta lantaran panarajang jantung
Angry Birds nyaéta kaulinan vidéo nu awalna dina aplikasi iPad/iPhone, tapi ayeuna geus dirilis dina rupa-rupa média
Kaulinan ieu geus dipaké leuwih ti 100 yuta pamaké
Pulo Kongsi mangrupa pulo nu aya dina Kapuloan Sarébu nu kaasup kana wewengkon Kabupatén Administratif Kapuloan Sarébu propinsi DKI Jakarta
Pulo Jukung nyaéta pulo anu aya dina Kapuloan Sarébu nu kaasup kana wewengkon Kabupatén Administratif Kapuloan Sarébu propinsi DKI Jakarta
Taman Mini Indonésia Indah (TMII) mangrupa taman wisata ngeunaan budaya Indonésia nu aya di Jakarta Wétan, Jakarta
Luasna kirang leuwih 150 héktar
Taman ieu mangrupa cindekan kabudayaan bangsa Indonésia
Ide pikeun ngawangun hiji miniatur ngeunaan Indonésia jeung sagala dina jerona diébréhan ku Ibu Nagara, Siti Hartinah atawa Ibu Tien Soeharto
Ide ieu kapikiran dina hiji panglawungan dina kaping 13 Maret 1970
Liwar miniatur ieu mugi-mugi bisa ngabangkitkeun rasa gumbira jeung rasa asih lemah cai ka bangsa Indonésia
Jadina, dimimitian hiji proyék nu disebat Proyek Miniatur Indonésia "Indonesia Indah", nu dilaksanakeun ku Yayasan Harapan Kita
TMII diwangunna mimiti dina taun 1972 jeung diresmikeun dina kaping 20 April 1975
Logo jeung maskot
TMII miboga logo nu intina mah diwangun ku hurup TMII, Singketan ti "Taman Mini Indonesia Indah"
Ari maskotna mangrupa dedengkot wayang Hanoman nu dinamian NITRA (Anjani Putra)
Maskot Taman Mini "Indonesia Indah" ieu diresmikeun ngagunakeunnana ku Ibu Tien Soeharto, dina taun 1991
Aya 14 muséum di TMII:
Taman Mini Indonésia Indah
Taman Impian Jaya Ancol mangrupa hiji objék wisata jeung properti di Jakarta Kalér
Ti mimitin dina taun 1966, Taman Impian Jaya Ancol atawa biasa disebat "Ancol" enggeus ditujukeun sabagé hiji wewengkon wisata kapadu ku Pamaréntah Propinsi DKI Jakarta
Pikeun ngalaksanakeun tujuan éta, Pamaréntah wewengkon DKI nunjuk PT Pemwangunan Jaya salaku Badan Palaksana Pemwangunan (BPP) Proyék Ancol
Dina taun 1992, status Badan Pelaksana Pemwangunan (BPP) Proyék Ancol dirobah ka PT Pemwangunan Jaya Ancol ngarujuk kana akta parobahan No
33 kaping 10 Juli 1992 jadina aya parobahan pibanda jeung perséntase pibanda saham, 20% ku PT Pemwangunan Jaya jeung 80% ku Pamaréntah wewengkon DKI Jakarta
Dina 2 Juli 2004 Ancol ngalakukeun "go public" jeung ngarobah statusna jadi PT Pemwangunan Jaya Ancol Tbk., jeung pibanda sahamna 72% ku Pamaréntah wewengkon DKI Jakarta jeung 18% ku PT Pemwangunan Jaya jeung 10% ku wargi
PT Pemwangunan Jaya Ancol, Tbk ngayakeun paluncuran logo anyarna dina 10 Juli 2005
Sumpit nyaéta pakakas dahar nu asalna ti Asia Wétan, bentukna dua tangkal kayu nu panjangna sarua, dicekel ku ramo panangan
Sumpit digunakeun pikeun nyapit jeung mindahkeun kadaharan ti wadah, misalna ti piring A ka piring B, atawa ngasupkeun kadaharan ka baham
Sumpit bisa dijieun ti banda sapertos awi, logam, gading, jeung plastik nu geus dilembutan atawa dilapis ku palapis sapertos pernis atawa cat sangkan teu nyilakaan baham jeung éndah katingalna
Sumpit dijieun ku bangsa Tiongkok jeung geus diwanoh di Tiongkok ti 3.000 nepi ka 5.000 taun baheula
Dina wargi Tionghoa, dahar babarengan téh dianggapna sabagé sarana pikeun mageuhkeun duduluran jeung kasempetan keur ngarumpul jeung kulawargi jeung réréncangan, jadina ngagunakeun pakakas makan nu seukeut kedah dihindarkeun
Dina jaman baheula, gading gajah mindeng digunakeun pikeun ngajieun sumpit mahal di Tiongkok
Nu ngagunakeun sumpit ti gading gajah téh kaom pajabat luhur jeung jalma beunghar
Dina abad ka-6 atawa abad ka-8 Maséhi, sumpit geus mangrupa pakakas dahar nu umum ka séké Uigur nu nyicingan wewengkon stépa Mongolia Di Thailand, sumpit ngan dikanggo pikeun ngadahar mi jeung sup saenggeus Raja Rama V ngenalkeun pakakas dahar ti Kulon di abad ka-19
Adansonia, baobab, atawa nu di Pasundan katelah ki tambleg nyaéta génus dalapan spésiés tangkal pituin Madagaskar (genep spésiés), Afrika jeung Semenangjung Arab (hiji spésiés), jeung Australia (hiji spésiés)
Ukuran tangkal ki tambleg bisa ngahontal 5–30 m, anapon diaméter batangna 7–11 m. Ki tambleg Glencoe - spésimén ki tambleg Afrika di Propinsi Limpopo, Afrika Kidul, dianggap conto bungkeuleukan nu pangbadagna, kurilingna nepi ka 47 m. Diaméterna kira-kira 15,9 m. Ceuk sakaol, umur ki tambleg bisa nepi ka rébuan taun, tapi teu bisa dipastikeun
Ki tambleg neundeun cai dina kaina nu 'bareuh' (nepi ka 120.000 l)
Ti 2008, ki tambleg mimiti diulik pikeun kaperluan konsumsi
Di Afrika (Malawi, Zambia, Zimbabwé, jeung Sahel), daunna biasa didahar salaku lalab atah atawa tipung nu digaringkeun
Di Nigéria, daunna nu katelah kuka sok diangeun
Kandungan giji buahna kaitung onjoy, ku sabab vitamin C-na leuwih loba batan jeruk jeung kalsiumna leuwih loba batan susu sapi
Daging buahna dibubur atawa dicampur jeung susu, atawa dijus
Di Zimbabwé, buah nu dina basa Shona katelah mawuyu geus ti baheula biasa didahar
Buahna ogé bisa dijieun krim tartar
Siki ki tambleg biasa dipaké keur pangentel sop, tapi ogé bisa dipeuyeum jadi bungbu, disangray, atawa digiling diala minyakna
Républik Arménia atawa dikenal sabagé Arménia hungkul (Հայաստան, "Hayastan", Հայք, "Hayq"), nyaéta nagara Éropa-Asia nu wewengkon daratna kacapit ku nagara lian
Nagara ieu tepung wates jeung Turki di kulon, Géorgia di kalér, Azerbaijan di wétan, jeung Iran sarta éksklave Nakhichevan (bogana Azerbaijan) di kidul
Arménia téh anggota ti Déwan Éropa jeung Pasarikatan Nagara-Nagara Merdéka ogé dina arabad jadi wewengkon ngaliwat jeung pameuntasan wewengkon wétan jeung kulon
Dina basa Arménia, nagara éta dinamian "Hayq", jeung saterasna "Hayastan", nu hartina taneuh ti urang-urang Haik, panambahan istilahna jadi nami Haik bagian ti rarangkén ‘-stan’ anu dina basa Pérsia hartina taneuh ("land")
Dumasar kana légenda, Haik téh katurunan ti Nabi Nuh nu mangrupa moyang ti sakabéh urang Arménia (dumasar kana tradisi Arménia kuna)
Haik nyicing dina sukuna Gunung Ararat, jeung ninggalan Arménia pikeun nulungan diwangunna Munara Babel, wanci manéhna mulih, manéhna diéléhan ku Bel, Raja Babilonia (sababaraha panalungtik nganggap manéhna diéléhan ku Nimrod dina kaping 11 Agustus 2492 SM deukeut dano Van, di kidul Arménia kuna (ayeuna kaasup wewengkon Turki)
Hayq téh nami nu diberéan ka Arménia ku nagara-nagara lian nu ngurilingan manéhna
Nami ieu dibantun ti séké pangkuatna anu nyicingan wewengkon Arménia kuna, jeung ngawastaan manéhna ‘’Armens’’
Tradisionalna nami ieu diturunan ti "Armenak" atawa "Aram" (katurunan Haik)
Dumasar kana panalungtikan nu dilaksanakeun ti sisi Yahudi jeung Kristen, nami ‘Armenia’ dicandak ti "Har-Minni" nu hartina "Gunung Minni" (atawa Mannai)
Panjelasan nu dicandak ti wanci pra-Kristen nganggap "Nairi", nu hartina taneuh nu dikucuran ku walungan-walungan, téh nami kuno anu dibéré pikeun wewengkon pagunungan nu aya di nagara éta jeung nami ieu digunaan ku bangsa Assyria kira-kira taun 1200 SM; tapi Naskah Behistun nu aya di Iran jeung dilansiran asalna ti taun 521 SM nulisan Arménia
Arménia geus dicicingan ku manusa ti jaman prasajarah
Arménia téh wewengkon kakaisaran nu loba budayana nepi ka ahir abad 1, jeung wewengkonna ngampar ti Laut Hideung nepi ka Laut Kaspia sarta Laut Meditérania dina jaman pamaréntahan Tigranés Ageung
Tapi lokasi stratégis Arménia nu aya di antara dua banua geus jadi magnét ka loloba panjajah, kaasup bangsa Assyria, Pérsia, Yunani, Romawi, Bizantium, Mongol, Arab, Turki Ottoman, jeung Mongolia
Dina 301 M, Arménia jadi nagara kahiji di dunya nu ngakuan Agama Kristen sabagé agama resmi nagara
Dina taun 1813 jeung 1828, Arménia modérn (diwangun ti Érivan jeung Karabakh nu masih mangrupa wewengkon kasultanan Pérsia) dijadikeun salah sahiji wewengkon Kakaisaran Rusia pikeun samentara
Ayana Révolusi Bolshévik di Pétrograd ngabisaan Arménia jadi républik merdéka dina waktos nu singket, teras jadi bagian ti Uni Soviét deui
Wewengkon Arménia anu diparéntahan ku Uni Soviét teras digabungkeun jeung wewengkon Géorgia jeung Azerbaijan jadi Républik Sosialis Soviét Transkaukasus dina taun 1922 jeung 1936
Teras dina taun 1936 nepi ka 1991, Arménia jadi wewengkon sorangan salaku Arménia SSR sanajan masih bagian ti Uni Soviét
Arménia masih boga konflik jeung Azerbaijan ngeunaan Nagorno-Karabakh
Ceuk Armenia, Nagorno-Karabakh jadi bagian ti Azerbaijan lantaran kalakua Stalin nu ngasupkeun wewengkon éta jadi bagian ti Soviét Azerbaijan
Konflik militér antara Arménia jeung Azerbaijan dimimitian dina taun 1988, jeung perang muncak waktos kadua nagara merdéka ti Uni Soviét taun 1991
Dina bulan Méi 1994, waktos gencatan sanjata, angkatan perang Arménia bisa nyokot heunteu ngan Nagorno-Karabakh tapi wewengkon séjénna ogé nu dipapaséaan jeung Azerbaijan jeung dibéjaan sabagé hakna
Pamaréntah Arménia netepkeun ngawangun démokrasi parleménter ala kulon salaku dasar ti rupa pamaréntahanna
Rék naon ogé, panempo internasioal geus narosan kaadilan ti pamilihan parlemén jeung présidén Arménia jeung réferéndum konstitusionalna ti 1995, ngomongkeun défisiénsi pamungutan sora, kirangna kokoperasi ku komisi pamilihan, jeung pangurusan daptar pamilihan jeung lokasi pamungutan
Sanajan lolobaanna Arménia katelah meujeuhna salah sahiji nagara anu leuwih pro-démokratik dina CIS ("Commonwealth of Independent States")
Parlemén tunggal (atawa Majelis Nasional) diatur ku hiji koalisi tina tilu partéy politik: partéy konsérvatif Républik, Fédérasi Revolusionér Arménia, jeung partéy Nagara Hukum
Oposisi utamina diwangun ku sababawaha partéy alit anu gabung dina Blok Kaadilan
Urang Arménia raloba nyoraan pikeun merdéka dina réferéndum dina Séptémber 1991
Levon Ter-Petrossian jadi présidén nepi ka Januari 1998, wanci démonstrasi umum ngalawan pamaréntahan manéhna nu teterusan otoritér jeung kawijakan doméstik jeung luarna maksa manéhna mundur
Dina taun 1999, salaku Perdana Menteri Vazgen Sargsian, Juru Omonf Parlemén Karen Demirchian, jeung 6 pajabat lian ditelasan dina panarajangan di Majelis Nasional, nagara ngalaman politik anu heunteu stabil dina hiji wanci
Présidén Robert Kocharian ngurangan karusuhan, jeung ayeuna maréntah jeung didukung ku koalisi parlemén
Arménia dibagi kana 11 propinsi ("marz"): Basa
Lalobaannana basa Arménia (92%) basa Rusia (8%)
Arménia téh nagara kakurung (teu boga wewengkon laut) dina Kaukasus kidul
Lokasina antara Laut Hideung jeung Laut Kaspia
Arménia tepung wates jeung Géorgia di kalér, Azerbaijan di wétan, Iran di kidul, jeung Turki di kulon
Géografisna aya di Asia Kulon, politis jeung budayana, Arménia miripan ka Éropa
Arménia luasna kirang leuwih 30.000 km2
Maskapé penerbangan nyaéta hiji organisasi nu nyadiakeun jasa penerbangan pikeun panumpang atawa barang
Manéhna nyéwa atawa miboga kapal udara pikeun nyadiakeun jasa éta jeung bisa ngawangun aliansi jeung maskapéna pikeun kauntungan sasama
International Air Transport Association (Asosiasi Angkutan Udara Internasional; disingket IATA) nyaéta organisasi dagang internasional nu diwangun ti maskapé-maskapé penerbangan
IATA basisna di Montréal, Kanada
Maskapé-maskapé penerbangan nu jadi anggotana diberé kelogoran husus jadina bisa ngakonsultasikeunn harga antara sasama anggota liwat ieu organisasi
IATA ogé boga pancén pikeun ngajalankeun paraturan dina pangiriman barang-barang nu bahaya jeung ngaluaran pitulung Paraturan Barang-barang nu Bahaya IATA ("IATA Dangerous Goods Regulations")
Diwangun dina April 1945 di Havana, Kuba, IATA téh paneras Asosiasi Patalimarga Udara Internasional ("International Air Traffic Association") nu diwangun di Den Haag dina taun 1919, taun wanci penerbangan nu boga jadwal internasional nu kahiji di dunya dilaksanakeun
Tujuan utamina nyaéta pikeun ngabantu maskapé-maskapé penerbangan keur lamun sihungan téh sah jeung nepi ka kasarageman dina netapkeun harga
Waktos diwangun, IATA miboga 57 anggota ti 31 nagara, lobaannana mah ti Éropa jeung Amérika Kalér
IATA ayeuna miboga leuwih ti 270 anggota tina leuwih ti 140 nagara di dunya
International Civil Aviation Organization atawa ICAO (basa Sunda: Organisasi Pangapungan Sipil Internasional) nyaéta salah sahiji institusi ti Sarikat Bangsa-Bangsa nu ngembangkeun téhnik jeung prinsip-prinsip navigasi udara internasional jeung ngabantu kamekaran rarancang jeung pangembangan angkutan udara internasional pikeun nangtukeun kamekaranna karancang jeung aman
Déwan ICAO ngadopsi standar jeung ngarékoméndasikeun praktik ngeunaan penerbangan, panyegahan gangguan intervénsi nu ilégal, jeung ngababarikeun prosedur lintas nagara pikeun penerbangan sipil internasional
Assad Kotaite geus jadi Présidén Déwan ICAO ti 1976, tapi mundur dina taun 2006
Azerbaijan (), resmina Républik Azerbaijan () nyaéta hiji nagara di wewengkon Kaukasus di Eurasia
Aya dina silang Asia Kulon jeung Éropa Wétan, nagara ieu diwatesan ku Laut Kaspia di wétan, Rusia di kalér, Géorgia di kalér-kulon, Arménia di kulon, sarta Iran di kidul
Eksklave Nakhchivan diwatesan ku Arménia di kalér jeung wétan, Iran di kidul jeung kulon, kalawan wates pondok jeung Turki di kalér-kulon
Azerbaijan téh mangrupa hiji républik kahijian sékulér
Nagara ieu mangrupa salsahiji ti 6 nagara Turk merdika ogé hiji anggota aktip ti Déwan Turk sarta komunitas TÜRKSOY
Azerbaijan miboga hubungan diplomatik kalawan 158 nagara sarta mangrupa anggota dina 38 organisasi internasional
Nagara ieu mangrupa salah sahiji anggota pawangun GUAM sarta Organisasi keur Palarangan Pakarang Kimia sarta Pasamakmuran Nagara-Nagara Merdika (CIS)
Dina 9 Méi 2006, Azerbaijan dipilih pikeun kaanggotaan dina Déwan Hak Asasi Manusa ku Majelis Umum Pasarikatan Bangsa-Bangsa (wayah jabatan mimiti 19 Juni 2006)
Sajarah awal panyicing wewengkon nu ayeuna diwanoh salaku Azerbaijan nyaéta bangsa Albania Kaukasia, bangsa anu ngomong basa-basa Kaukasus anu kaluarna ti wewengkon ieu
Sajarahna mah, Azerbaijan geus ditangtayungan ku raloba bangsa, kaasup urang Pérsia, Yunani, Romawi, Arménia, Arab, Turki, Mongol, jeung Rusia
Karajaan kahiji anu aya dina wewengkon Azerbaijan ayeuna nyaéta Mannae dina abad ka-9 SM, lumangsung nepi ka taun 616 SM basa jadi bagian ti Kakaisaran Média, anu saterasna jadi bagian ti Kakaisaran Pérsia dina taun 549 M. Kasatrapan Atropatene jeung Albania Kaukasia diwangun dina abad ka-4 SM sarta kaasup kirang leuwih wewengkon nagara kabangsaan Azerbaijan jeung bagian kidul ti Dagestan ayeuna
Islam kasebar gancangna di Azerbaijan mimiluan "futuhat" dina abad ka-7–8
Saenggeus pamaréntahan Kakhalifahan Arab ngaleutik, sababaraha nagara semi-merdika geus kabentuk, salah sahijina téh Kasultanan Shirvanshah
Dina abad ka-11, Turki Seljuk nu nalukkeun jadi kakuatan dominan di Azerbaijan jeung neundeun dasar étnis Azerbaijan ayeuna
Dina abad ka-13-14, wewengkon ieu ditarajang ku bangsa Mongol-Tatar
Azerbaijan téh mangrupa bagian ti Kasultanan Pérsia Safawiyah dina abad ka-15–18
Ogé ngalaman waktos singket kapeupeusan bangsawan dina tetengahan abad ka-18 nepi ka mimiti abad ka-19, jeung diwangun kana kakhanan-kakhanan anu merdéka
Nyusul Perang Pérsia-Rusia antara Kasultanan Pérsia Qajar, kawas Ganja, Guba, Baku, jeung kakhanan-kakhanan merdika séjénna, jeung Kakaisaran Rusia, Azerbaijan direbut Rusia liwat Pajangjian Gulistan dina 1813, jeung Pajangjian Turkmenchay dina 1828, jeung sababaraha pajangjian nu leuwih awal antara tsar Rusia jeung para khan tepung ahir dina dasawarsa kahiji abad ka-19
Dina taun 1873, minyak ("emas hideung") dipanggihan di kota Baku, anu engkéna jadi ibu kota Azerbaijan
Saenggeus labuhna Kakaisaran Rusia dina Perang Dunya I, Azerbaijan bareng Arménia jeung Géorgia jadi bagian ti Républik Fédérasi Démokratik Transkaukasia
Wanci républik éta bubar dina Méi 1918, Azerbaijan ngadéklarasikeun kamerdékaanna salaku Républik Démokratik Azerbaijan
RDA mangrupa nagara républik anu populasina mayoritas Muslim jeung ngan lumangsung 2 taun, ti 1918 nepi ka 1920, saméméh Tentara Beureum narajang Azerbaijan
Dina Maret 1922, Azerbaijan, bareng jeung Arménia jeung Géorgia, jadi bagian RSFS Transkaukasia (RSFST) dina Uni Soviét anu masih kénéh anyar kawangun
Dina 1936, RSFST bubar sarta Azerbaijan teras jadi républik bagian RSUS salaku RSS Azerbaijan
Dina Perang Dunya II, Jérman Nazi narajang Uni Soviét
Tujuan utama panarajangan Operasi Édelwéiss Adolf Hitler nyaéta ngawasaan ibu kota beunghar minyak Azerbaijan, Baku
Lantaran alesan perang, pagawé minyak Soviét diwajibkeun gawé teteruesan sarta wargi nagarana ngagali parit jeung halangan antitank pikeun nyegah kamungkinan panarajangan musuh
Tapi, Operasi Édelwéiss gagal
Armada Jérman gagal dina pagunungan Kaukasus, manéhna éléh dina Patempuran Stalingrad
Dina 1990, urang Azeri ngarumpul pikeun mrotés kakawasaan Soviét jeung ménta kamerdékaan
Démonstrasi éta dipareuman ku mimiluanna Soviét dina kajadian anu ayeuna disebat ku urang Azeri salaku Januari Hideung
Tapi dina 1991, Azerbaijan ngadéklarasikeun kamerdékaanna nalika labuhna Uni Soviét
Taun-taun awal kamerdékaanna dialihkeun ku perang ka Arménia jeung gerakan séparatis Arménia dina wewengkon Nagorno-Karabakh
Sanajan aya gencatan pakarang ti 1994, Azerbaijan heuteu ngaréngsékeun konflik jeung Arménia ngeunaan wewengkon anu kalobaannana dieusian ku urang Arménia
Saprak ahir perang, Azerbaijan heunteu boga kawasa deui dina 14% - 16% wewengkonna kaasup Nagorno-Karabakh
Aya sababaraha hipotésis anu patali kana asalna ngaran "Azerbaijan"
Téori nu pangumumna nyaéta éponimna, Azerbaijan dingaranan dumasar kana "Atropates", satrap (gubernur) Média Iran, nu ngawasaan hiji wewengkon anu aya di Azerbaijan jeung Iran modérn anu disebut "Atropatene"
Dipercaya yén ngaran Atropates diturunan ti akar Basa Pérsia Kuna nu hartina "dilindungan ku seuneu"
Aya ogé anu boga pamadegan lian anu ngabéjaan yén istilah ieu nyaéta Turkifikasi tipis ti "Azarbaijan", vérsi ngaran Pérsia asli anu di-Arab-keun "Âzarâbâdagân", diwangun tina "âzar+âbadag+ân" ("âzar"=seuneu; "âbâdag"=wewengkon kokolaan; "ân"=rarangkén jamak); yén tradisionalna kecap éta hartina "lemah seuneu abadi" atanapi "lemah seuneu", anu meureunan ngabéjaan sacara teu langsung, kuil seuneu Zoroastrianisme di wewengkon ieu
Sababaraha sajarawan Azeri mibanda pamadegan yén ngaran éta diwangun ti 4 unsur basa Azerbaijan: "az+er+bay+can", nu hartina "lemah urang Az nu wanian" atanapi "hiji patempatan anu di handapan pikeun kaom beunghar jeung ageung"